နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ထိုမြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။

ခုဒ္ဒကနိကာယေ

ခုဒ္ဒကနိကာယ်၌

အပဒါန-အဋ္ဌကထာ

အပဒါန်အဋ္ဌကထာ

(ဒုတိယော ဘာဂေါ)

(ဒုတိယတွဲ)

ထေရာပဒါနံ

မထေရ်များ၏ အပဒါန်

၂. သီဟာသနိယဝဂ္ဂေါ

၂. သီဟာသနိယဝဂ်

၁. သီဟာသနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. သီဟာသနဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

နိဗ္ဗုတေ [Pg.1] လောကနာထမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သီဟာသနဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ သဒ္ဓါသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော, ဓရမာနေ ဘဂဝတိ ဒေဝလောကေ ဝသိတွာ နိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ ဥပ္ပန္နတ္တာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဘဂဝတော သာရီရိကစေတိယံ ဒိသွာ ‘‘အဟော မေ အလာဘာ, ဘဂဝတော ဓရမာနေ ကာလေ အသမ္ပတ္တော’’တိ စိန္တေတွာ စေတိယေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ သောမနဿဇာတော သဗ္ဗရတနမယံ ဒေဝတာနိမ္မိတသဒိသံ ဓမ္မာသနေ သီဟာသနံ ကာရေတွာ ဇီဝမာနကဗုဒ္ဓဿ ဝိယ ပူဇေသိ. တဿုပရိ ဂေဟမ္ပိ ဒိဗ္ဗဝိမာနမိဝ ကာရေသိ, ပါဒဋ္ဌပနပါဒပီဌမ္ပိ ကာရေသိ. ဧဝံ ယာဝဇီဝံ ဒီပဓူပပုပ္ဖဂန္ဓာဒီဟိ အနေကဝိဓံ ပူဇံ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော ဆ ကာမသဂ္ဂေ အပရာပရံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိံ [Pg.2] အနေကက္ခတ္တုံ အနုဘဝိတွာ သင်္ချာတိက္ကန္တံ ပဒေသရဇ္ဇသမ္ပတ္တိဉ္စ အနုဘဝိတွာ ကဿပဿ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ သမဏဓမ္မံ ကတွာ ဧတ္ထန္တရေ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒေါ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

'နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ' ဤသို့ အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သီဟာသနဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် (အကြောင်းအရာအဋ္ဌုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်၊ ဆည်းပူးအပ်ပြီးသော လွန်ကဲသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော၊ သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံသော တစ်ခုသောအမျိုး၌ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ်အခါက နတ်ပြည်၌ ဖြစ်၍၊ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူပြီးနောက် လူ့ပြည်၌ ဖြစ်သည်ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်စေတီတော်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် 'ငါသည် မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ်အခါက လူ့ပြည်သို့ မရောက်ခဲ့လေစွတကား၊ ငါ့မှာ အကျိုးမဲ့လေစွ' ဟု ကြံစည်လျက် စေတီတော်၌ စိတ်ကြည်လင်ကာ ဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်သဖြင့် နတ်တို့ ဖန်ဆင်းအပ်သကဲ့သို့ အလုံးစုံသော ရတနာတို့ဖြင့် ပြီးသော တရားဟောပလ္လင်၌ သီဟာသနပလ္လင်ကို ပြုစေ၍ သက်တော်ထင်ရှား ဘုရားရှင်ကဲ့သို့ ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုပလ္လင်၏အထက်၌ နတ်ဗိမာန်နှင့်တူသော တန်ဆောင်းဝန်းအိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ ခြေတင်ရာ ခြေတင်ခုံကိုလည်းကောင်း ပြုလုပ်စေခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် အသက်ထက်ဆုံး ဆီမီး၊ အမွှေးတိုင်၊ ပန်းနံ့သာတို့ဖြင့် များစွာသော ပူဇော်မှုကို ပြုခဲ့ပြီး၊ ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ကာ ကာမာဝစရနတ်ပြည်ခြောက်ထပ်၌ တပြောင်းပြန်ပြန် နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရသည်။ လူ့ပြည်၌လည်း စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ်ကို အကြိမ်များစွာ ခံစားခဲ့ရပြီး မရေတွက်နိုင်သော ပဒေသရာဇ်မင်းစည်းစိမ်ကိုလည်း ခံစားခဲ့ရသည်။ ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြု၍ ရဟန်းတရားကို အားထုတ်ကာ ဤကဿပနှင့် ဂေါတမဘုရားနှစ်ဆူတို့၏ကြားကာလ၌ နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာ အခါဝယ် စည်းစိမ်ပြည့်စုံသော အမျိုးတစ်ပါး၌ ဖြစ်ပေါ်၍ တတ်သိနားလည်သူအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် ရအပ်သော သဒ္ဓါတရားရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုကာ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရရှိပြီးလျှင် ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို ယူ၍ ကြိုးစားအားထုတ်လတ်သော် မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

၁. ဧဝံ ပတ္တအရဟတ္တဖလော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿံ ဥပ္ပာဒေတွာ ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ လောကဿ နာထော ပဓာနောတိ လောကနာထော, လောကတ္တယသာမီတိ အတ္ထော. လောကနာထေ သိဒ္ဓတ္ထမှိ နိဗ္ဗုတေတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိတ္ထာရိတေ ပါဝစနေတိ ပါဝစနေ ပိဋကတ္တယေ ဝိတ္ထာရိတေ ပတ္ထဋေ ပါကဋေတိ အတ္ထော. ဗာဟုဇညမှိ သာသနေတိ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟိတေ ဗုဒ္ဓသာသနေ အနေကသတသဟဿကောဋိခီဏာသဝသင်္ခါတေဟိ ဗဟုဇနေဟိ ဉာတေ အဓိဂတေတိ အတ္ထော.

၁. ဤသို့ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူပြီးလျှင် မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့သော ကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်မှုဖြစ်၍ ရှေး၌ပြုကျင့်အပ်ခဲ့သော အကြောင်းအရာကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် 'နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ' အစရှိသော စကားရပ်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ လောကသုံးပါး၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ လောက၏အရှင်သခင် ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း 'လောကနာထ' ဟု ဆိုအပ်သည်။ လောကနာထဖြစ်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မူအပ်သော်ဟု စပ်ရမည်။ 'ဝိတ္ထာရိတေ ပါဝစနေ' ဟူသည်မှာ ပိဋကတ်သုံးပုံတည်းဟူသော ဘုရားစကားတော်သည် ကျယ်ပြန့်ထင်ရှားလတ်သော်ဟု အနက်ရသည်။ 'ဗာဟုဇညမှိ သာသနေ' ဟူသည်မှာ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဟူသော သိက္ခာသုံးရပ် ပေါင်းရုံးအပ်သော သာသနာတော်၌ ကုဋေတစ်သိန်းမက များပြားလှသော ရဟန္တာတို့ဟု ဆိုအပ်သော များစွာသောသူတို့ သိအပ်၊ ရအပ်သော သာသနာတော်၌ဟု အနက်ရသည်။

၂-၃. ပသန္နစိတ္တော သုမနောတိ တဒါ အဟံ ဗုဒ္ဓဿ ဓရမာနကာလေ အသမ္ပတ္တော နိဗ္ဗုတေ တသ္မိံ ဒေဝလောကာ စဝိတွာ မနုဿလောကံ ဥပပန္နော တဿ ဘဂဝတော သာရီရိကဓာတုစေတိယံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော သဒ္ဓါသမ္ပယုတ္တမနော သုန္ဒရမနော ‘‘အဟော မမာဂမနံ သွာဂမန’’န္တိ သဉ္ဇာတပသာဒဗဟုမာနော ‘‘မယာ နိဗ္ဗာနာဓိဂမာယ ဧကံ ပုညံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဘဂဝတော စေတိယသမီပေ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ဟိရညသုဝဏ္ဏရတနာဒီဟိ အလင်္ကရိတွာဝ သီဟာသနံ အကာသိ. တတြ နိသိန္နဿ ပါဒဋ္ဌပနတ္ထာယ ပါဒပီဌဉ္စ ကာရေသိ. သီဟာသနဿ အတေမနတ္ထာယ တဿုပရိ ဃရဉ္စ ကာရေသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘သီဟာသနမကာသဟံ…ပေ… ဃရံ တတ္ထ အကာသဟ’’န္တိ. တေန စိတ္တပ္ပသာဒေနာတိ ဓရမာနဿ ဝိယ ဘဂဝတော သီဟာသနံ မယာ ကတံ, တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန. တုသိတံ ဥပပဇ္ဇဟန္တိ တုသိတဘဝနေ ဥပပဇ္ဇိန္တိ အတ္ထော.

၂-၃. "ကြည်ညိုသော စိတ်၊ ရွှင်လန်းသော စိတ်ရှိသူ" ဟူသည်မှာ ထိုအခါ၌ ငါသည် မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ်အခါက လူ့ဘဝသို့ မရောက်လာသေးဘဲ ထိုမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးသောအခါမှ နတ်ပြည်မှ စုတေ၍ လူ့ပြည်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သရီရဓာတ်တော်များကို ဌာပနာ၍ တည်ထားသော စေတီတော်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်၊ သဒ္ဓါတရားနှင့်ယှဉ်သောစိတ်၊ ကောင်းသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ "အံ့ဩဖွယ်ကောင်းလေစွ၊ ငါလူ့ဘဝသို့ ရောက်ရှိလာခြင်းသည် ကောင်းသောရောက်လာခြင်း ဖြစ်ပေ၏" ဟု လွန်စွာဖြစ်သော ကြည်ညိုခြင်း၊ များစွာသော မြတ်နိုးခြင်းရှိသည်ဖြစ်၍ "ငါသည် နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိရန်အတွက် ကောင်းမှုတစ်ခုကို ပြုလုပ်ရန် သင့်၏" ဟု ကြံစည်တွေးတောကာ မြတ်စွာဘုရား၏ စေတီတော်အနီး၌ မြတ်စွာဘုရားအား ရည်စူး၍ ရွှေ၊ ငွေ၊ ရတနာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ခြင်္သေ့ရုပ်ခံသော သီဟာသနပလ္လင်ကို ပြုလုပ်လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထိုပလ္လင်၌ ထိုင်၍ တရားဟောမည့်ပုဂ္ဂိုလ်၏ ခြေတင်ရန်အတွက် ခြေတင်ခုံကိုလည်း ပြုလုပ်စေခဲ့၏။ သီဟာသနပလ္လင်ကို မိုးရေမစိုစိမ့်စေရန် ထိုပလ္လင်၏အထက်၌ တန်ဆောင်းဝန်းကိုလည်း ဆောက်လုပ်စေခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် "ငါသည် သီဟာသနပလ္လင်ကို ပြုလုပ်ခဲ့၏... ထိုပလ္လင်၌ တန်ဆောင်းကို ဆောက်လုပ်ခဲ့၏" ဟု ဆိုအပ်၏။ "ထိုကြည်ညိုသော စိတ်ဖြင့်" ဟူသည်မှာ သက်တော်ထင်ရှားရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏အတွက်ကဲ့သို့ ငါသည် သီဟာသနပလ္လင်ကို ပြုလုပ်လှူဒါန်းခဲ့၏၊ ထိုသို့ ကြည်ညိုသောစိတ်ကြောင့် "တုသိတာဘုံသို့ ကပ်ရောက်ခဲ့၏" ဟူသည်မှာ တုသိတာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ပွားရ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၄. အာယာမေန စတုဗ္ဗီသာတိ တတြုပပန္နဿ ဒေဝဘူတဿ သတော မယှံ သုကတံ ပုညေန နိဗ္ဗတ္တိတံ ပါတုဘူတံ အာယာမေန ဥစ္စတော စတုဗ္ဗီသယောဇနံ ဝိတ္ထာရေန တိရိယတော စတုဒ္ဒသယောဇနံ တာဝဒေဝ နိဗ္ဗတ္တိက္ခဏေယေဝ အာသိ အဟောသီတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

၄. "အလျားအားဖြင့် နှစ်ဆယ့်လေးယူဇနာ" ဟူသည်မှာ ထိုနတ်ပြည်၌ ဖြစ်သော၊ နတ်သားဖြစ်သော ငါ့အား ရှေးက ကောင်းစွာပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော၊ အလျားအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အမြင့်အားဖြင့်လည်းကောင်း နှစ်ဆယ့်လေးယူဇနာရှိ၍ အကျယ် (အနံ) အားဖြင့် တစ်ဆယ့်လေးယူဇနာရှိသော ဗိမာန်သည် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော ခဏ၌ပင်လျှင် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် နားလည်လွယ်လှပေ၏။

၉. စတုန္နဝုတေ [Pg.3] ဣတော ကပ္ပေတိ ဣတော ကပ္ပတော စတုနဝုတေ ကပ္ပေ ယံ ကမ္မံ အကရိံ အကာသိံ, တဒါ တတော ပဋ္ဌာယ ပုညဗလေန ကဉ္စိ ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, န အနုဘူတပုဗ္ဗာ ကာစိ ဒုဂ္ဂတီတိ အတ္ထော.

၉. "ယခုမှ ရေတွက်သော် ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌" ဟူသည်မှာ ယခုကမ္ဘာမှ နောက်ပြန်ရေတွက်သော် ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ အကြင်ကောင်းမှုကံကို ပြုခဲ့၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကောင်းမှုကံ၏ အစွမ်းကြောင့် တစ်စုံတစ်ခုသော ဒုဂ္ဂတိဘဝကိုမျှ မသိခဲ့ဖူးပေ၊ တစ်စုံတစ်ခုသော အပါယ်လေးဘုံကိုမျှ ရှေး၌ မခံစားခဲ့ဖူးပေ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၁၀. တေသတ္တတိမှိတော ကပ္ပေတိ ဣတော ကပ္ပတော တေသတ္တတိကပ္ပေ. ဣန္ဒနာမာ တယော ဇနာတိ ဣန္ဒနာမကာ တယော စက္ကဝတ္တိရာဇာနော ဧကသ္မိံ ကပ္ပေ တီသု ဇာတီသု ဣန္ဒော နာမ စက္ကဝတ္တီ ရာဇာ အဟောသိန္တိ အတ္ထော. ဒွေသတ္တတိမှိတော ကပ္ပေတိ ဣတော ဒွေသတ္တတိကပ္ပေ. သုမနနာမကာ တယော ဇနာ တိက္ခတ္တုံ စက္ကဝတ္တိရာဇာနော အဟေသုံ.

၁၀. "ခုနှစ်ဆယ့်သုံးကမ္ဘာမြောက်၌" ဟူသည်မှာ ယခုကမ္ဘာမှ ခုနှစ်ဆယ့်သုံးကမ္ဘာထက်၌ ဖြစ်၏။ "ဣန္ဒအမည်ရှိသော လူသုံးဦး" ဟူသည်မှာ ဣန္ဒအမည်ရှိကုန်သော စကြာဝတေးမင်း သုံးပါးတို့သည် တစ်ခုတည်းသော ကမ္ဘာ၌ သုံးဘဝတို့၌ ဣန္ဒအမည်ဖြင့် စကြာဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့ကြ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ "ခုနှစ်ဆယ့်နှစ်ကမ္ဘာမြောက်၌" ဟူသည်မှာ ယခုကမ္ဘာမှ ခုနှစ်ဆယ့်နှစ်ကမ္ဘာထက်၌ ဖြစ်၏။ သုမနအမည်ရှိသော လူသုံးဦးတို့သည် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် စကြာဝတေးမင်းများ ဖြစ်ခဲ့ကြ၏။

၁၁. သမသတ္တတိတော ကပ္ပေတိ ဣတော ကပ္ပတော အနူနာဓိကေ သတ္တတိမေ ကပ္ပေ ဝရုဏနာမကာ ဝရုဏော စက္ကဝတ္တီတိ ဧဝံနာမကာ တယော စက္ကဝတ္တိရာဇာနော စက္ကရတနသမ္ပန္နာ စတုဒီပမှိ ဣဿရာ အဟေသုန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၁. "အညီအမျှ ခုနှစ်ဆယ်မြောက်သော ကမ္ဘာ၌" ဟူသည်မှာ ယခုကမ္ဘာမှ လျော့ခြင်းလွန်ခြင်းမရှိသော (အညီအမျှဖြစ်သော) ခုနှစ်ဆယ်မြောက်သော ကမ္ဘာ၌ ဝရုဏအမည်ရှိကုန်သော စကြာရတနာနှင့် ပြည့်စုံသော စကြာဝတေးမင်း သုံးပါးတို့သည် ကျွန်းကြီးလေးကျွန်း၌ အစိုးရသောမင်းများ ဖြစ်ခဲ့ကြ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားသည် နားလည်လွယ်လှပေ၏။ ဤသို့ အဖွင့်ပြီး၏။

သီဟာသနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သီဟာသနဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၂. ဧကတ္ထမ္ဘိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. ဧကတ္ထမ္ဘိကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ)

သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဧကတ္ထမ္ဘဒါယကထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝနကမ္မိကော ဟုတွာ ဧကသ္မိံ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော. တသ္မိံ သမယေ သဗ္ဗေ သဒ္ဓါ ပသန္နာ ဥပါသကာ ဧကစ္ဆန္ဒာ ‘‘ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာနသာလံ ကရောမာ’’တိ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရတ္ထာယ ဝနံ ပဝိသိတွာ တံ ဥပါသကံ ဒိသွာ ‘‘အမှာကံ ဧကံ ထမ္ဘံ ဒေထာ’’တိ ယာစိံသု. သော တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ‘‘တုမှေ မာ စိန္တယိတ္ထာ’’တိ တေ သဗ္ဗေ ဥယျောဇေတွာ ဧကံ သာရမယံ ထမ္ဘံ ဂဟေတွာ သတ္ထု ဒဿေတွာ တေသံယေဝ အဒါသိ. သော တေနေဝ သောမနဿဇာတော တဒေဝ မူလံ ကတွာ အညာနိ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော အပရာပရံ ဆသု ကာမာဝစရေသု ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ အဂ္ဂစက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိံ အနေကဝါရံ အနုဘဝိတွာ အသင်္ချေယျံ ပဒေသရဇ္ဇသမ္ပတ္တိဉ္စ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သဒ္ဓါသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ [Pg.4] ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော မာတာပိတူဟိ သဒ္ဓိံ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒေါ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ မနသိကရောန္တော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဧကတ္ထမ္ဘိက (ဧကတ္ထမ္ဘဒါယက) မထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးပွင့်တော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရားတို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်အခါ၌ တော၌ အလုပ်လုပ်သော တောအလုပ်သမား ဖြစ်၍ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးတစ်စု၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ ထိုအချိန်အခါ၌ သဒ္ဓါတရားရှိ၍ ကြည်ညိုကြကုန်သော၊ တူညီသော ဆန္ဒရှိကြကုန်သော ဥပါသကာ အားလုံးတို့သည် "မြတ်စွာဘုရားအတွက် ဆည်းကပ်ခစားရာ တန်ဆောင်းဝန်းကို ဆောက်လုပ်ကြကုန်အံ့" ဟု ကြံစည်ကြပြီး သစ်ဝါးအဆောက်အဦအတွက် တောသို့ဝင်ကြရာ ထိုဥပါသကာကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် "ငါတို့အား တိုင်တစ်တိုင် ပေးလှူပါလော့" ဟု တောင်းပန်ကြ၏။ ထိုသူသည် ထိုအကြောင်းအရာကို ကြားရသဖြင့် "သင်တို့ မစိုးရိမ်ကြပါလင့်" ဟု ပြောဆိုကာ ထိုသူအားလုံးကို ပြန်လွှတ်ပြီးလျှင် အနှစ်ရှိသော တိုင်တစ်တိုင်ကို ယူဆောင်ကာ မြတ်စွာဘုရားအား ပြသပြီးလျှင် ထိုသူတို့အား ပေးလှူခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကုသိုလ်ကြောင့်ပင် လွန်စွာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သည်ဖြစ်၍ ထိုကုသိုလ်ကိုပင် အခြေခံပြုကာ အခြားသော အလှူဒါန အစရှိသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့၏။ ထိုဘဝမှ စုတေသောအခါ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ပွား၍ ကာမာဝစရ နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်တို့၌ နတ်စည်းစိမ်တို့ကို တလှည့်စီ ခံစားခဲ့ရပြီး လူ့ပြည်၌လည်း မြတ်သော စကြာဝတေးမင်း စည်းစိမ်ကို အကြိမ်များစွာ ခံစားခဲ့ရ၏။ ရေတွက်၍မရနိုင်သော ပဒေသရာဇ်မင်း စည်းစိမ်ကိုလည်း ခံစားခဲ့ရ၏။ ယခု ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးတစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး မိဘတို့နှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် သဒ္ဓါတရား ရရှိကာ ရဟန်းပြုခွင့်ရရှိခဲ့၏။ ထို့နောက် ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို နှလုံးသွင်း ဆင်ခြင်လတ်သော် မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့၏။

၁၃. သော ဧဝံ ပတ္တအရဟတ္တော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ဘဂျသမ္ပန္နဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. မဟာပူဂဂဏောတိ မဟာဥပါသကသမူဟော အဟု အဟောသီတိ အတ္ထော. သရဏံ ဂတာ စ တေ ဗုဒ္ဓန္တိ ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏ’’န္တိ ဂတာ ဘဇိံသု ဇာနိံသု ဝါ တေ ဥပါသကာ. တထာဂတံ သဒ္ဒဟန္တိ ဗုဒ္ဓဂုဏံ အတ္တနော စိတ္တသန္တာနေ ဌပေန္တီတိ အတ္ထော.

၁၃. ထိုသို့ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူသော ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သည်ဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် "သိဒ္ဓတ္ထဿ" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့၏။ ထို "သိဒ္ဓတ္ထဿ" အစရှိသော ဂါထာ၌ သိဒ္ဓတ္ထအမည်ရှိသော ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ "မဟာပူဂဂဏော" ဟူသည်မှာ များစွာသော ဥပါသကာအုပ်စုသည် ရှိခဲ့၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ "သရဏံ ဂတာ စ တေ ဗုဒ္ဓံ" ဟူသည်မှာ ထိုဥပါသကာတို့သည် မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ကပ်ရောက် ကိုးကွယ်ကြ၏ သို့မဟုတ် သိမှတ်ကြ၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ "သဒ္ဒဟန္တိ" ဟူသည်မှာ မြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်ကို မိမိ၏ စိတ်အစဉ်၌ သက်ဝင်ယုံကြည်စွာ ထားရှိကြကုန်၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၁၄. သဗ္ဗေ သင်္ဂမ္မ မန္တေတွာတိ သဗ္ဗေ သမာဂမ္မ သန္နိပတိတွာ မန္တေတွာ အညမညံ သညာပေတွာ ဧကစ္ဆန္ဒာ ဟုတွာ မာဠံ ဥပဋ္ဌာနသာလံ သတ္ထုနော အတ္ထာယ ကုဗ္ဗန္တိ ကရောန္တီတိ အတ္ထော. ဒဗ္ဗသမ္ဘာရေသု ဧကတ္ထမ္ဘံ အလဘန္တာ ဗြဟာဝနေ မဟာဝနေ ဝိစိနန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၄. "အားလုံး စည်းဝေးတိုင်ပင်ကြ၍" ဟူသည်မှာ ဥပါသကာအားလုံးတို့သည် ညီညီညွတ်ညွတ် စုဝေးတိုင်ပင်ကာ အချင်းချင်း နားလည်စေပြီး တူညီသောဆန္ဒဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအတွက် စုဝေးရာ တန်ဆောင်းဝန်းကို ဆောက်လုပ်ကြကုန်၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ သစ်ဝါးအဆောက်အဦများအနက် တိုင်တစ်တိုင်ကို မရရှိကြသဖြင့် "တောကြီးထဲ၌ ရှာဖွေကြကုန်၏" ဟု ဆက်စပ်၍ အနက်ယူအပ်၏။

၁၅. တေဟံ အရညေ ဒိသွာနာတိ အဟံ တေ ဥပါသကေ အရညေ ဒိသွာန ဂဏံ သမူဟံ ဥပဂမ္မ သမီပံ ဂန္တွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန ဒသင်္ဂုလိသမောဓာနံ အဉ္ဇလိံ သိရသိ ကတွာ အဟံ ဂဏံ ဥပါသကသမူဟံ ‘‘တုမှေ ဣမံ ဝနံ ကိမတ္ထံ အာဂတတ္ထာ’’တိ တဒါ တသ္မိံ ကာလေ ပရိပုစ္ဆိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၅. "ထိုသူတို့ကို တော၌ မြင်ရ၍" ဟူသည်မှာ ငါသည် ထိုဥပါသကာတို့ကို တော၌ မြင်ရသဖြင့် ထိုအစုအဖွဲ့ရှိရာ အနီးသို့ ချဉ်းကပ်သွားရောက်ကာ လက်ဆယ်ချောင်းကို ဦးထိပ်၌ ထား၍ ရှိခိုးလျက် ထိုဥပါသကာအပေါင်းအား "သင်တို့သည် ဤတောအုပ်သို့ အဘယ်အကျိုးငှာ လာကြပါသနည်း" ဟု ထိုအချိန်အခါ၌ မေးမြန်းခဲ့၏ ဟု ဆက်စပ်၍ အနက်ယူအပ်၏။

၁၆. တေ သီလဝန္တော ဥပါသကာ မေ မယာ ပုဋ္ဌာ ‘‘မာဠံ မယံ ကတ္တုကာမာ ဟုတွာ ဧကတ္ထမ္ဘော အမှေဟိ န လဗ္ဘတီ’’တိ ဝိယာကံသု ဝိသေသေန ကထယိံသူတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၆. သီလရှိကြကုန်သော ထိုဥပါသကာတို့သည် ငါမေးမြန်းအပ်သည်ရှိသော် "ငါတို့သည် တန်ဆောင်းဆောက်လုပ်လိုကြသော်လည်း တိုင်တစ်တိုင်ကို မရရှိနိုင်ဘဲ ဖြစ်နေပါသည်" ဟု အထူးတလည် ပြောဆိုကြ၏ ဟု ဆက်စပ်၍ အနက်ယူအပ်၏။

၁၇. မမံ မယှံ ဧကတ္ထမ္ဘံ ဒေထ, အဟံ တံ ဒဿာမိ သတ္ထုနော သန္တိကံ အဟံ ထမ္ဘံ အာဟရိဿာမိ, တေ ဘဝန္တော ထမ္ဘဟရဏေ အပ္ပောဿုက္ကာ ဥဿာဟရဟိတာ ဘဝန္တူတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၇. "ငါ့အား တိုင်တစ်တိုင်ကို ပေးလှူခွင့်ပြုပါလော့၊ ငါသည် ထိုတိုင်ကို မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်သို့ ယူဆောင်၍ လှူဒါန်းပါအံ့၊ သင်အရှင်တို့သည် တိုင်ဆောင်ယူခြင်းကိစ္စ၌ ကြောင့်ကြစိုက်ရန် မလိုပါ" ဟု ဆက်စပ်၍ အနက်ယူအပ်၏။

၂၄. ယံ ယံ ယောနုပပဇ္ဇာမီတိ ယံ ယံ ယောနိံ ဒေဝတ္တံ အထ မာနုသံ ဥပဂစ္ဆာမီတိ အတ္ထော. ဘုမ္မတ္ထေ ဝါ ဥပယောဂဝစနံ, ယသ္မိံ ယသ္မိံ ဒေဝလောကေ ဝါ မနုဿလောကေ ဝါတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၂၄. "အကြင်အကြင် ပဋိသန္ဓေ၌ ဖြစ်ရသည်ရှိသော်" ဟူသည်မှာ နတ်ဘဝ၌ ဖြစ်စေ၊ လူ့ဘဝ၌ ဖြစ်စေ အကြင်အကြင် ခန္ဓာအစုသို့ ရောက်ရှိရ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ သို့မဟုတ် သတ္တမီအနက်၌ ဒုတိယာဝိဘတ်သက်သဖြင့် အကြင်အကြင် နတ်ပြည်၌သော်လည်းကောင်း၊ လူ့ပြည်၌သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ရ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ထင်ရှားလှပေ၏။ ဤသို့ ဂါထာအဖွင့် ပြီးဆုံး၏။

ဧကတ္ထမ္ဘိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဧကတ္ထမ္ဘိကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၃. နန္ဒတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. နန္ဒမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ)။

ပဒုမုတ္တရဿ [Pg.5] ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော နန္ဒတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယံ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေန္တော ဘဂဝတော ဘိက္ခုသံဃဿ စ ပူဇာသက္ကာရဗဟုလံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, အနာဂတေ တုမှာဒိသဿ ဗုဒ္ဓဿ ဧဝရူပေါ သာဝကော ဘဝေယျ’’န္တိ ပဏိဓာနံ အကာသိ.

“ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော” အစရှိသော ဒေသနာတော်သည် အရှင်နန္ဒမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်နန္ဒမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ပါရမီထူးရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝအဆက်ဆက်၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်၌ ဟံသာဝတီမြို့ဝယ် အမျိုးတစ်ခုတွင် မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရားထံတော်၌ တရားတော်ကို နာယူစဉ် ဣန္ဒြေခြောက်ပါးတို့၌ လုံခြုံသော တံခါးရှိသော ရဟန်းတို့အနက် ရဟန်းတစ်ပါးအား ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးတွေ့ရသဖြင့်၊ မိမိကိုယ်တိုင် ထိုရာထူးအထူးကို တောင့်တလျက် မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များအား များစွာသော ပူဇော်သက္ကာရ ပြုခြင်းနှင့်တကွ ကြီးစွာသော အလှူကို လှူဒါန်းပြီးလျှင် “အရှင်ဘုရား၊ အနာဂတ်ကာလ၌ အရှင်ဘုရားကဲ့သို့သော မြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်ဝယ် ဤသို့သော တပည့်သာဝက ဖြစ်ရပါလို၏” ဟု ဆုတောင်းပတ္ထနာကို ပြုခဲ့လေသည်။

သော တတော ပဋ္ဌာယ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဓမ္မတာယ နာမ နဒိယာ မဟန္တော ကစ္ဆပေါ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ နဒိံ တရိတုံ တီရေ ဌိတံ ဒိသွာ သယံ ဘဂဝန္တံ တာရေတုကာမော သတ္ထု ပါဒမူလေ နိပဇ္ဇိ. သတ္ထာ တဿ အဇ္ဈာသယံ ဉတွာ ပိဋ္ဌိံ အဘိရုဟိ. သော ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ဝေဂေန သောတံ ဆိန္ဒန္တော သီဃတရံ ပရတီရံ ပါပေသိ. ဘဂဝါ တဿ အနုမောဒနံ ဝဒန္တော ဘာဝိနိံ သမ္ပတ္တိံ ကထေတွာ ပက္ကာမိ.

ထိုသူသည် ထိုအချိန်မှစ၍ နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်၌ “ဓမ္မတာ” အမည်ရှိသော မြစ်ဝယ် ကြီးသော လိပ်ကြီးဖြစ်၍ ဖြစ်ရလေသည်။ တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် မြစ်ကိုကူးရန် ကမ်းနား၌ ရပ်တော်မူသည်ကို မြင်ရလျှင် မိမိကိုယ်တိုင် မြတ်စွာဘုရားကို ကူးစေလိုသဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ဝပ်စင်းလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုလိပ်၏ အလိုဆန္ဒကို သိတော်မူသဖြင့် ကျောကုန်းပေါ်သို့ တက်တော်မူ၏။ ထိုလိပ်သည် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ရွှင်လန်းတက်ကြွသည်ဖြစ်၍ ရေအဟုန်ကို ဖြတ်လျက် အလွန်လျင်မြန်စွာ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်စေခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုလိပ်အား ဝမ်းမြောက်ကြောင်း တရားစကားတော်ကို မိန့်ကြားတော်မူလျက် နောင်၌ ဧကန်ဖြစ်လတ္တံ့သော စည်းစိမ်ချမ်းသာ၏ ပြည့်စုံခြင်းကို ဟောကြားတော်မူပြီးလျှင် ကြွသွားတော်မူခဲ့၏။

သော တေန ပုညကမ္မေန သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တော, တဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ဉာတိသံဃံ နန္ဒယန္တော ဇာတောတိ ‘‘နန္ဒော’’တွေဝ နာမံ အကံသု. တဿ ဝယပ္ပတ္တကာလေ ဘဂဝါ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကော လောကာနုဂ္ဂဟံ ကရောန္တော အနုက္ကမေန ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တွာ ဉာတိသမာဂမေ ပေါက္ခရဝဿံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ ဝေဿန္တရဇာတကံ (ဇာ. ၂.၂၂.၁၆၅၅ အာဒယော) ကထေတွာ ဒုတိယဒိဝသေ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌော ‘‘ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျာ’’တိ (ဓ. ပ. ၁၆၈) ဂါထာယ ပိတရံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ နိဝေသနံ ဂန္တွာ ‘‘ဓမ္မဉ္စရေ သုစရိတ’’န္တိ (ဓ. ပ. ၁၆၉) ဂါထာယ မဟာပဇာပတိံ သောတာပတ္တိဖလေ ရာဇာနံ သကဒါဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ တတိယဒိဝသေ နန္ဒကုမာရဿ အဘိသေကဂေဟပဝေသနအာဝါဟမင်္ဂလေသု ဝတ္တမာနေသု ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သတ္ထာ နန္ဒကုမာရဿ ဟတ္ထေ ပတ္တံ ဒတွာ မင်္ဂလံ ဝတွာ တဿ ဟတ္ထတော ပတ္တံ အဂ္ဂဟေတွာဝ ဝိဟာရံ ဂတော[Pg.6], တံ ပတ္တဟတ္ထံ ဝိဟာရံ အာဂတံ အနိစ္ဆမာနံယေဝ ပဗ္ဗာဇေတွာ တထာပဗ္ဗာဇိတတ္တာယေဝ အနဘိရတိယာ ပီဠိတံ ဉတွာ ဥပါယေန တဿ တံ အနဘိရတိံ ဝိနောဒေသိ. သော ယောနိသော ပဋိသင်္ခါယ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. ထေရော ပုန ဒိဝသေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ယံ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပါဋိဘောဂေါ ပဉ္စန္နံ အစ္ဆရာသတာနံ ပဋိလာဘာယ ကကုဋပါဒါနံ, မုဉ္စာမဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဧတသ္မာ ပဋိဿဝါ’’တိ. ဘဂဝါပိ ‘‘ယဒေဝ တေ, နန္ဒ, အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ, တဒါဟံ မုတ္တော ဧတသ္မာ ပဋိဿဝါ’’တိ အာဟ. အထဿ ဘဂဝါ သဝိသေသံ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတံ ဉတွာ တံ ဂုဏံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရာနံ ယဒိဒံ နန္ဒော’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၁၉, ၂၃၀) ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရဘာဝေန နံ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ. ထေရော ဟိ ‘‘ဣန္ဒြိယာသံဝရံ နိဿာယ ဣမံ ဝိပ္ပကာရံ ပတ္တော, တမဟံ သုဋ္ဌု နိဂ္ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဥဿာဟဇာတော ဗလဝဟိရောတ္တပ္ပော တတ္ထ စ ကတာဓိကာရတ္တာ ဣန္ဒြိယသံဝရေ ဥက္ကံသပါရမိံ အဂမာသိ.

ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ ကပိလဝတ်ပြည်ဝယ် သုဒ္ဓေါဓနမင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးဖြစ်သော မဟာပဇာပတိဂေါတမီ၏ ဝမ်းတိုက်၌ သန္ဓေတည်၍ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထိုမင်းသား၏ နာမည်မှည့်ခေါ်သောနေ့၌ ဆွေတော်မျိုးတော်အပေါင်းကို နှစ်သက်ရွှင်လန်းစေလျက် မွေးဖွားလာသောကြောင့် “နန္ဒ” ဟုသာလျှင် နာမည်မှည့်ခေါ်ကြလေသည်။ ထိုနန္ဒမင်းသား အရွယ်ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် မြတ်သောဓမ္မစကြာတရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူပြီး၍ လောကကို ချီးမြှောက်တော်မူလျက် အစဉ်အတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွတော်မူခဲ့သည်။ ဆွေတော်မျိုးတော်တို့ စုဝေးရာအရပ်၌ ပေါက္ခရဝဿမိုးရွာသွန်းခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဝေဿန္တရဇာတ်တော်ကို ဟောကြားတော်မူပြီးနောက် ဒုတိယမြောက်နေ့၌ ဆွမ်းခံဝင်တော်မူသောအခါ “ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျ” အစရှိသော ဂါထာဖြင့် ဖခမည်းတော်မင်းကြီးကို သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်စေတော်မူ၏။ နန်းတော်သို့ ကြွတော်မူပြီးလျှင် “ဓမ္မဉ္စရေ သုစရိတံ” ဟူသော ဂါထာဖြင့် မဟာပဇာပတိဂေါတမီကို သောတာပတ္တိဖိုလ်၌လည်းကောင်း၊ မင်းကြီးကို သကဒါဂါမိဖိုလ်၌လည်းကောင်း တည်စေတော်မူခဲ့သည်။ တတိယမြောက်နေ့တွင် နန္ဒမင်းသား၏ ဘိသိက်သွန်းခြင်း၊ အိမ်တက်ခြင်း၊ ထိမ်းမြားခြင်းမင်္ဂလာများ ပြုလုပ်နေစဉ် ဆွမ်းအလို့ငှါ ကြွဝင်တော်မူခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် နန္ဒမင်းသား၏လက်သို့ သပိတ်တော်ကို ပေးအပ်ကာ မင်္ဂလာတရားတော်ကို ဟောကြားပြီးလျှင် ထိုနန္ဒမင်းသား၏ လက်မှ သပိတ်တော်ကို ပြန်လည်မယူဘဲသာလျှင် ကျောင်းတော်သို့ ကြွတော်မူခဲ့၏။ သပိတ်ကိုကိုင်လျက် ကျောင်းတော်သို့ လိုက်ပါလာသော ထိုနန္ဒမင်းသားကို အလိုမရှိဘဲလျက်ပင် ရဟန်းပြုပေးတော်မူ၏။ ထိုကဲ့သို့ ရဟန်းပြုခဲ့ရသဖြင့် မမွေ့လျော်ခြင်း (မပျော်ပိုက်ခြင်း) နှိပ်စက်သည်ကို မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူ၍ ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် ထိုမမွေ့လျော်ခြင်းကို ပယ်ဖျောက်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုနန္ဒမထေရ်သည် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော အကြောင်းအားဖြင့် ဆင်ခြင်၍ ဝိပဿနာကို ပွားများစေလျက် မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။ မထေရ်သည် နောက်တစ်နေ့၌ မြတ်စွာဘုရားထံ ချဉ်းကပ်၍ “အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်တော်အား ခိုခြေအဆင်းနှင့်တူသော ခြေရှိကုန်သော နတ်သမီးငါးရာတို့ကို ရရှိစေခြင်းငှါ အကြင်တာဝန်ခံမှု တာဝန်ယူမှုကို ပြုတော်မူခဲ့၏၊ အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရားအား ထိုတာဝန်ခံမှုမှ လွှတ်တော်မူပါ၏” ဟု လျှောက်ထားခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားကလည်း “နန္ဒ၊ သင်၏စိတ်သည် အကြင်အခါ၌ပင် စွဲလမ်းမှုမရှိဘဲ အာသဝေါတရားတို့မှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီ၊ ထိုအခါ၌ ငါဘုရားသည်လည်း ဤတာဝန်ခံမှုမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီ” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအရှင်နန္ဒမထေရ်အား ထူးထူးခြားခြား ဣန္ဒြေတို့၌ လုံခြုံသော တံခါးရှိသူ၏ အဖြစ်ကို သိတော်မူသဖြင့် ထိုဂုဏ်ကျေးဇူးကို ထင်ရှားပြတော်မူလျက် “ရဟန်းတို့၊ ဣန္ဒြေတို့၌ လုံခြုံသော တံခါးရှိသော ငါဘုရား၏ သာဝကရဟန်းတို့တွင် နန္ဒသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်ပေ၏” ဟု မိန့်ကြားကာ ဣန္ဒြေလုံခြုံမှု၌ ထိုအရှင်နန္ဒမထေရ်ကို ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော်မူခဲ့သည်။ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် မထေရ်သည် “ငါသည် ဣန္ဒြေလုံခြုံမှုကို မစောင့်စည်းမိသောကြောင့် ဤသို့သော ဖောက်ပြန်ခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့ရသည်။ ထိုဖောက်ပြန်မှုကို ငါသည် ကောင်းစွာ နှိပ်ကွပ်ပေအံ့” ဟု ထကြွလုံ့လစိုက်လျက် အားကြီးသောအရှက်အကြောက်ရှိသူ ဖြစ်လေသည်။ ထိုဣန္ဒြိယသံဝရသီလ၌လည်း လွန်ကဲစွာ ပြုအပ်သော ပါရမီထူးရှိသည်ဖြစ်၍ ဣန္ဒြိယသံဝရ၌ အထွတ်အထိပ် ပါရမီအဆင့်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

၂၇. ဧဝံ သော ဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿပ္ပတ္တော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. ဝတ္ထံ ခေါမံ မယာ ဒိန္နန္တိ ခေါမရဋ္ဌေ ဇာတံ ဝတ္ထံ ဘဂဝတိ စိတ္တပ္ပသာဒေန ဂါရဝဗဟုမာနေန မယာ ပရမသုခုမံ ခေါမဝတ္ထံ ဒိန္နန္တိ အတ္ထော. သယမ္ဘုဿာတိ သယမေဝ ဘူတဿ ဇာတဿ အရိယာယ ဇာတိယာ နိဗ္ဗတ္တဿ. မဟေသိနောတိ မဟန္တေ သီလသမာဓိပညာဝိမုတ္တိဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓေ ဧသိ ဂဝေသီတိ မဟေသိ, တဿ မဟေသိနော သယမ္ဘုဿ စီဝရတ္ထာယ ခေါမဝတ္ထံ မယာ ဒိန္နန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၂၇. ဤသို့လျှင် ထိုအရှင်နန္ဒမထေရ်သည် ဧတဒဂ်ရာထူးသို့ ရောက်တော်မူ၍ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို ပြန်လည်အမှတ်ရကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအစွမ်းသတ္တိ ကျင့်ဝတ်အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော” အစရှိသော စကားရပ်ကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ “ဝတ္ထံ ခေါမံ မယာ ဒိန်နံ” ဟူသည် ခေါမတိုင်း၌ ဖြစ်သော အဝတ်ကို မြတ်စွာဘုရားအား စိတ်ကြည်လင်ခြင်း၊ များစွာရိုသေမြတ်နိုးခြင်းတို့ကြောင့် မိမိသည် အလွန်သိမ်မွေ့နူးညံ့သော ခေါမအဝတ်ကို ပေးလှူအပ်ပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “သယမ္ဘုဿာ” ဟူသည်မှာ မိမိကိုယ်တိုင်သာလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာသော မြတ်သော အမျိုးဇာတ်အားဖြင့် မွေးဖွားလာတော်မူသော ဟူလို။ “မဟေသိနော” ဟူသည်မှာ ကြီးမြတ်ကုန်သော သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ၊ ဝိမုတ္တိ၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနတရားအစုတို့ကို ရှာမှီးတော်မူတတ်သောကြောင့် မဟေသိ မည်၏။ ထိုသို့ သီလစသော တရားစုတို့ကို ရှာမှီးတော်မူတတ်ထသော ထိုသယမ္ဘူမြတ်စွာဘုရား၏ သင်္ကန်းအကျိုးငှါ ခေါမအဝတ်ကို မိမိသည် လှူဒါန်းအပ်ပြီ ဟု စပ်ဆက်၍ မှတ်သားအပ်၏။

၂၈. တံ မေ ဗုဒ္ဓေါ ဝိယာကာသီတိ ဧတ္ထ တန္တိ သာမျတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ, တဿ ဝတ္ထဒါယကဿ မေ ဒါနဖလံ ဝိသေသေန အကာသိ ကထေသိ ဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. ဇလဇုတ္တမနာမကောတိ ပဒုမုတ္တရနာမကော. ‘‘ဇလရုတ္တမနာယကော’’တိပိ ပါဌော, တဿ ဇလမာနာနံ ဒေဝဗြဟ္မာနံ ဥတ္တမနာယကော ပဓာနောတိ အတ္ထော. ဣမိနာ ဝတ္ထဒါနေနာတိ ဣမိနာ ဝတ္ထဒါနဿ နိဿန္ဒေန တွံ အနာဂတေ ဟေမဝဏ္ဏော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ဘဝိဿသိ.

၂၈. “တံ မေ ဗုဒ္ဓေါ ဝိယာကာသိ” ဟူသော ဤပါဌ်၌ “တံ” ဟူသည် သာမီ (ပိုင်ဆိုင်ခြင်း) အနက်၌ ဒုတိယာဝိဘတ် ဖြစ်၏။ အဝတ်အလှူရှင် ဖြစ်သော ထိုငါ၏ အလှူဒါန၏ အကျိုးကို မြတ်စွာဘုရားသည် ထူးခြားစွာ ပြုတော်မူပြီ၊ ဟောကြားတော်မူပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ဇလဇုတ္တမနာမကော” ဟူသည် ပဒုမုတ္တရ အမည်ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်သည်။ “ဇလဇုတ္တမနာယကော” ဟူ၍လည်း စာမူရှိသေး၏။ ထွန်းလင်းတောက်ပကုန်သော နတ်ဗြဟ္မာတို့ထက် မြတ်သော ရှေ့ဆောင်ဖြစ်တော်မူသော၊ အဓိကပြဓာန်းတော်မူသော ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ဣမိနာ ဝတ္ထဒါနေန” ဟူသည် ဤအဝတ်အလှူ၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် သင်သည် အနာဂတ်ကာလ၌ ရွှေအဆင်းရှိသော၊ ရွှေနှင့်တူသော အသားအရောင်ရှိသောသူ ဖြစ်လတ္တံ့ ဟု ဖြစ်၏။

၂၉. ဒွေ [Pg.7] သမ္ပတ္တိံ အနုဘောတွာတိ ဒိဗ္ဗမနုဿသင်္ခါတာ ဒွေ သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ. ကုသလမူလေဟိ စောဒိတောတိ ကုသလာဝယဝေဟိ ကုသလကောဋ္ဌာသေဟိ စောဒိတော ပေသိတော, ‘‘တွံ ဣမိနာ ပုညေန သတ္ထု ကုလံ ပသဝါဟီ’’တိ ပေသိတော ဝိယာတိ အတ္ထော. ‘‘ဂေါတမဿ ဘဂဝတော ကနိဋ္ဌော တွံ ဘဝိဿသီ’’တိ ဗျာကာသီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၂၉. “ဒွေ သမ္ပတ္တိံ အနုဘောတွာ” ဟူသည် နတ် စည်းစိမ်၊ လူ စည်းစိမ် ဟု ဆိုအပ်သော စည်းစိမ်နှစ်ပါးတို့ကို ခံစားရ၍ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ကုသလမူလေဟိ စောဒိတော” ဟူသည် ကုသိုလ်အဖို့အစု၊ ကုသိုလ်အစိတ်အပိုင်းတို့က တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်သော၊ စေခိုင်းအပ်သော၊ “သင်သည် ဤကောင်းမှုကံကြောင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆွေမျိုးတော်စုကို တိုးပွားစေပါလော့” ဟု စေခိုင်းလိုက်သကဲ့သို့ ဟု ဆိုလိုသည်။ “သင်သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ ညီတော် ဖြစ်လတ္တံ့” ဟု ဗျာဒိတ်ပေးတော်မူပြီ၊ မိန့်ကြားတော်မူပြီ ဟု စပ်ဆက်၍ မှတ်သားအပ်၏။

၃၀. ရာဂရတ္တော သုခသီလောတိ ကိလေသကာမေဟိ ရတ္တော အလ္လီနော ကာယသုခစိတ္တသုခါနုဘဝနသဘာဝေါ. ကာမေသု ဂေဓမာယုတောတိ ဝတ္ထုကာမေသု ဂေဓသင်္ခါတာယ တဏှာယ အာယုတော ယောဇိတောတိ အတ္ထော. ဗုဒ္ဓေန စောဒိတော သန္တော, တဒါ တွန္တိ ယသ္မာ ကာမေသု ဂေဓိတော, တဒါ တသ္မာ တွံ အတ္တနော ဘာတုကေန ဂေါတမဗုဒ္ဓေန စောဒိတော ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဥယျောဇိတော တဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိဿသီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၃၀. “ရာဂရတ္တော သုခသီလော” ဟူသည် ကိလေသာကာမတို့ဖြင့် စွဲမက်ငြိတွယ်လျက်၊ ကိုယ်ချမ်းသာ စိတ်ချမ်းသာခြင်းကို ခံစားတတ်သော သဘောရှိသူ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ကာမေသု ဂေဓမာယုတော” ဟူသည် ဝတ္ထုကာမတို့၌ လွန်စွာတပ်မက်ခြင်းဟု ဆိုအပ်သော တဏှာနှင့် ယှဉ်တွဲစပ်စပ်နေသောသူ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ဗုဒ္ဓေန စောဒိတော သန္တော၊ တဒါ တွံ” ဟူသည်ကား အကြင်ကြောင့် ကာမဂုဏ်တို့၌ ပြင်းစွာတပ်မက်ခြင်းရှိသဖြင့် ထိုအခါ၌ ထို့ကြောင့် သင်သည် အစ်ကိုတော်ဖြစ်သော ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား တိုက်တွန်းနှိုးဆော်တော်မူအပ်သည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ထံတော်၌ ရဟန်းပြုလတ္တံ့ ဟု စပ်ဆက်၍ မှတ်သားအပ်၏။

၃၁. ပဗ္ဗဇိတွာန တွံ တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဂေါတမဿ ဘဂဝတော သာသနေ တွံ ပဗ္ဗဇိတွာ ကုသလမူလေန မူလဘူတေန ပုညသမ္ဘာရေန စောဒိတော ဘာဝနာယံ နိယောဇိတော သဗ္ဗာသဝေ သကလာသဝေ ပရိညာယ ဇာနိတွာ ပဇဟိတွာ အနာမယော နိဒ္ဒုက္ခော နိဗ္ဗာယိဿသိ အဒဿနံ ပါပေဿသိ, အပဏ္ဏတ္တိကဘာဝံ ဂမိဿသီတိ အတ္ထော.

၃၁. “pabbajitvāna tvaṃ tattha” ဟူသည် ထိုဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ သင်သည် ရဟန်းပြု၍ အခြေခံဖြစ်သော (ဝါ) အခြေအမြစ်ဖြစ်သော ကုသိုလ်အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည့် ကုသိုလ်ပါရမီ (ကုသိုလ်အဆောက်အဦး) က တိုက်တွန်းအပ်သဖြင့်၊ ဘာဝနာအမှု၌ ယှဉ်စပ်အပ်သည်ဖြစ်၍ အလုံးစုံသော အာသဝတရားတို့ကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်၍၊ သိ၍ ပယ်စွန့်ကာ ဆင်းရဲခြင်းမရှိဘဲ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလတ္တံ့၊ (သူတစ်ပါးတို့) မမြင်ခြင်းသို့ ရောက်လတ္တံ့၊ အမည်ပညတ်မခေါ်ဝေါ် မသမုတ်အပ်သည့် အဖြစ်သို့ ရောက်လတ္တံ့ဟု အနက်ရရှိသည်။

၃၂. သတကပ္ပသဟဿမှီတိ ဣတော ကပ္ပတော ပုဗ္ဗေ သတကပ္ပာဓိကေ သဟဿမေ ကပ္ပမှိ စေဠနာမကာ စတ္တာရော စက္ကဝတ္တိရာဇာနော အဟေသုန္တိ အတ္ထော. သဋ္ဌိ ကပ္ပသဟဿာနီတိ ကပ္ပသဟဿာနိ သဋ္ဌိ စ အတိက္ကမိတွာ ဟေဋ္ဌာ ဧကသ္မိံ ကပ္ပေ စတ္တာရော ဇနာ ဥပစေဠာ နာမ စက္ကဝတ္တိရာဇာနော စတူသု ဇာတီသု အဟေသုန္တိ အတ္ထော.

၃၂. “satakappasahassamhi” ဟူသည် ဤကမ္ဘာမှ ရှေး၌ (ပါဠိတော်၌ 'သတ္တကပ္ပသဟဿာနိ' ဟု ရှိ၍ ကမ္ဘာပေါင်းခုနစ်ထောင်တို့ကို ဟုလည်းကောင်း၊ အဋ္ဌကထာ၌ 'သတကပ္ပသဟဿမှိ' ဟု ရှိ၍) တစ်ထောင်တစ်ရာမြောက်သော ကမ္ဘာထက်၌ (ဝါ) ကမ္ဘာတစ်ရာပိုလွန်သော တစ်ထောင်မြောက်သော ကမ္ဘာ၌ စေဠအမည်ရှိသော စကြဝတေးမင်းလေးပါးတို့ ဖြစ်ခဲ့ကုန်ပြီဟု အနက်ရ၏။ “saṭṭhi kappasahassāni” ဟူသည်မှာ ကမ္ဘာခြောက်သောင်းတို့ကို လွန်မြောက်၍ အောက်၌ဖြစ်သော ကမ္ဘာတစ်ခုတွင် လူလေးယောက်တို့သည် ဥပစေဠအမည်ရှိသော စကြဝတေးမင်းများအဖြစ် လေးဘဝတို့၌ ဖြစ်ခဲ့ဖူးကုန်ပြီဟု အနက်ရ၏။

၃၃. ပဉ္စကပ္ပသဟဿမှီတိ ပဉ္စကပ္ပာဓိကေ သဟဿမေ ကပ္ပမှိ စေဠာ နာမ စတ္တာရော ဇနာ စက္ကဝတ္တိရာဇာနော သတ္တဟိ ရတနေဟိ သမ္ပန္နာ သမင်္ဂီဘူတာ ဇမ္ဗုဒီပအပရဂေါယာနဥတ္တရကုရုပုဗ္ဗဝိဒေဟဒီပသင်္ခါတေ စတုဒီပမှိ ဣဿရာ ပဓာနာ ဝိသုံ အဟေသုန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

၃၃. “pañcakappasahassamhi” ဟူသည် ငါးကမ္ဘာပိုလွန်သော တစ်ထောင်မြောက်သော ကမ္ဘာ၌ စေဠအမည်ရှိသော လူလေးယောက်တို့သည် ရတနာခုနစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံကြကုန်သည်ဖြစ်၍၊ ဇမ္ဗုဒိပ်ကျွန်း၊ အပရဂေါယာနကျွန်း၊ ဥတ္တရကုရုကျွန်း၊ ပုဗ္ဗဝိဒေဟကျွန်းဟု ဆိုအပ်သော ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းတို့၌ အစိုးရသော၊ အကြီးအမှူးပြုသော စကြဝတေးမင်းများအဖြစ် အသီးအခြား ဖြစ်ခဲ့ဖူးကုန်ပြီဟု အနက်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းအတိုင်းသာ ဖြစ်သည်။

နန္ဒတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အရှင်နန္ဒမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (နန္ဒတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၄. စူဠပန္ထကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. စူဠပန္ထကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ (အရှင်စူဠပန်မထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်)

ပဒုမုတ္တရော [Pg.8] နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော စူဠပန္ထကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ယဒေတ္ထ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသေန ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ အဋ္ဌကနိပါတေ မဟာပန္ထကဝတ္ထုသ္မိံ (ထေရဂါ. ၅၁၀ အာဒယော) ဝုတ္တမေဝ. အယံ ပန ဝိသေသော – မဟာပန္ထကတ္ထေရော အရဟတ္တံ ပတွာ ဖလသမာပတ္တိသုခေန ဝီတိနာမေန္တော စိန္တေသိ – ‘‘ကထံ နု ခေါ သက္ကာ စူဠပန္ထကမ္ပိ ဣမသ္မိံ သုခေ ပတိဋ္ဌာပေတု’’န္တိ. သော အတ္တနော အယျကံ ဓနသေဋ္ဌိံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟ – ‘‘သစေ, မဟာသေဋ္ဌိ, အနုဇာနာထ, အဟံ စူဠပန္ထကံ ပဗ္ဗာဇေယျ’’န္တိ. ‘‘ပဗ္ဗာဇေထ, ဘန္တေ’’တိ. ထေရော တံ ပဗ္ဗာဇေသိ. သော ဒသသု သီလေသု ပတိဋ္ဌိတော ဘာတု သန္တိကေ –

“padumuttaro nāma jino” အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်စူဠပန်မထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤစူဠပန်မထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၏ ထံမှောက်၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ (နိဗ္ဗာန်) ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်၌ ဤနေရာဝယ် အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ (အကြောင်းအရာ) နှင့်စပ်၍ ဆိုထိုက်သော ထိုအကြောင်းကို အဋ္ဌကနိပါတ် မဟာပန္ထကဝတ္ထု၌ ဆိုအပ်ပြီးသည်သာတည်း။ ဤပြလတ္တံ့သော အကြောင်းအရာသည်ကား ထူးခြားချက် ဖြစ်သည်။ မဟာပန္ထကမထေရ်သည် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်၍ ဖလသမာပတ်ချမ်းသာဖြင့် အချိန်ကုန်လွန်စေလတ်သော် “စူဠပန်ကိုလည်း ဤချမ်းသာ၌ အဘယ်သို့ တည်စေနိုင်အံ့နည်း” ဟု ကြံစည်တော်မူ၏။ ထိုမဟာပန္ထကမထေရ်သည် မိမိ၏အဘိုးဖြစ်သော ဓနသေဋ္ဌီသူဌေးကြီးထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ “သူဌေးကြီး... အကယ်၍ ခွင့်ပြုပါက တပည့်တော်သည် စူဠပန်ကို ရဟန်းပြုပေးလိုပါသည်” ဟု ပြောကြားရာ၊ “အရှင်ဘုရား... ရှင်ပြုပေးတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထားသဖြင့်၊ မထေရ်သည် ထိုစူဠပန်ကို ရဟန်းပြုပေးတော်မူ၏။ ထိုစူဠပန်သည် ဆယ်ပါးသီလ၌ တည်လျက် အစ်ကိုဖြစ်သူ၏ ထံ၌—

‘‘ပဒုမံ ယထာ ကောကနဒံ သုဂန္ဓံ, ပါတော သိယာ ဖုလ္လမဝီတဂန္ဓံ;

အင်္ဂီရသံ ပဿ ဝိရောစမာနံ, တပန္တမာဒိစ္စမိဝန္တလိက္ခေ’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၁၂၃;

အ. နိ. ၅.၁၉၅) –

“နံနက်စောစောအချိန်၌ ပွင့်ထွန်း၍ မကင်းသော အမွှေးနံ့ရှိသော၊ ကောင်းသောရနံ့သင်းပျံ့သော ကောကနဒမည်သော ပဒုမ္မာကြာနီသည် ဖြစ်ပေါ်လာရသကဲ့သို့၊ ထိုအတူ ကောင်းကင်ဝယ် ထွန်းလင်းတောက်ပသော နေမင်းကဲ့သို့ ကိုယ်အင်္ဂါကြီးငယ်တို့မှ ရောင်ခြည်တော်များ လျှံတောက်ပကာ တင့်တယ်တော်မူသော အင်္ဂီရသမြတ်စွာဘုရားကို စေ့စေ့ငုငု ရှုစားတော်မူပါလော့” ဟူသော—

ဂါထံ ဥဂ္ဂဏှန္တော စတူဟိ မာသေဟိ ဥဂ္ဂဟေတုံ နာသက္ခိ, ဂဟိတမ္ပိ ဟဒယေ န တိဋ္ဌတိ. အထ နံ မဟာပန္ထကော, ‘‘စူဠပန္ထက, တွံ ဣမသ္မိံ သာသနေ အဘဗ္ဗော, စတူဟိ မာသေဟိ ဧကံ ဂါထမ္ပိ ဂဟေတုံ န သက္ကောသိ, ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ ပန တွံ ကထံ မတ္ထကံ ပါပေဿသိ, နိက္ခမ ဣတော’’တိ သော ထေရေန ပဏာမိကော ဒွါရကောဋ္ဌကသမီပေ ရောဒမာနော အဋ္ဌာသိ.

ဂါထာကို သင်ယူလတ်သော် လေးလကြာသည့်တိုင်အောင် သင်ယူခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ခဲ့၊ သင်ယူမိသော်လည်း နှလုံးသားထဲ၌ မတည်ပေ။ ထိုအခါ ထိုစူဠပန်ကို အစ်ကိုကြီးမဟာပန္ထကမထေရ်က “စူဠပန်... သင်သည် ဤသာသနာတော်၌ မထိုက်တန်သူ ဖြစ်သည်၊ လေးလပတ်လုံး ဂါထာတစ်ပုဒ်မျှကိုပင် သင်ယူခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်၊ ရဟန်းကိစ္စကိုမူ သင်သည် အဘယ်သို့လျှင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်စေနိုင်ပါအံ့နည်း၊ ဤကျောင်းတိုက်မှ ထွက်လော့” ဟု နှင်ထုတ်လိုက်သဖြင့် ထိုစူဠပန်သည် မထေရ်က နှင်ထုတ်အပ်သည်ဖြစ်၍ ကျောင်းတံခါးမုခ်ဦးအနီး၌ ငိုကြွေးလျက် ရပ်တည်နေခဲ့ရရှာသည်။

တေန စ သမယေန သတ္ထာ ဇီဝကမ္ဗဝနေ ဝိဟရတိ. အထ ဇီဝကော ပုရိသံ ပေသေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ, ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ သတ္ထာရံ နိမန္တေဟီ’’တိ. တေန စ သမယေန အာယသ္မာ မဟာပန္ထကော ဘတ္တုဒ္ဒေသကော ဟောတိ. သော ‘‘ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ဘိက္ခံ ပဋိစ္ဆထာ’’တိ ဝုတ္တော ‘‘စူဠပန္ထကံ ဌပေတွာ သေသာနံ ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ စူဠပန္ထကော ဘိယျောသောမတ္တာယ ဒေါမနဿပ္ပတ္တော အဟောသိ. သတ္ထာ တဿ စိတ္တက္ခေဒံ ဉတွာ ‘‘စူဠပန္ထကော မယာ ကတေန ဥပါယေန ဗုဇ္ဈိဿတီ’’တိ တဿ အဝိဒူရဋ္ဌာနေ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ ‘‘ကိံ, ပန္ထက, ရောဒသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဘာတာ မံ, ဘန္တေ, ပဏာမေတီ’’တိ အာဟ. ‘‘ပန္ထက, မာ စိန္တယိ, မမ သာသနေ [Pg.9] တုယှံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, ဧဟိ ဣမံ ဂဟေတွာ ‘ရဇောဟရဏံ, ရဇောဟရဏ’န္တိ မနသိ ကရောဟီ’’တိ ဣဒ္ဓိယာ သုဒ္ဓံ စောဠက္ခဏ္ဍံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဒါသိ. သော သတ္ထာရာ ဒိန္နံ စောဠက္ခဏ္ဍံ ‘‘ရဇောဟရဏံ, ရဇောဟရဏ’’န္တိ ဟတ္ထေန ပရိမဇ္ဇန္တော နိသီဒိ. တဿ တံ ပရိမဇ္ဇန္တဿ ကိလိဋ္ဌဓာတုကံ ဇာတံ, ပုန ပရိမဇ္ဇန္တဿ ဥက္ခလိပရိပုဉ္ဆနသဒိသံ ဇာတံ. သော ဉာဏပရိပါကတ္တာ ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘ဣဒံ စောဠက္ခဏ္ဍံ ပကတိယာ ပရိသုဒ္ဓံ, ဣမံ ဥပါဒိဏ္ဏကသရီရံ နိဿာယ ကိလိဋ္ဌံ အညထာ ဇာတံ, တသ္မာ အနိစ္စံ ယထာပေတံ, ဧဝံ စိတ္တမ္ပီ’’တိ ခယဝယံ ပဋ္ဌပေတွာ တသ္မိံယေဝ နိမိတ္တေ ဈာနာနိ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဈာနပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တပတ္တဿေဝဿ တေပိဋကံ ပဉ္စာဘိညာ စ အာဂမိံသု.

ထိုအချိန်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဇီဝက၏ သရက်ဥယျာဉ်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအခါ ဇီဝကသည် ယောက်ျားတစ်ယောက်ကို “သွားချေလော့၊ ရဟန်းငါးရာတို့နှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရားကို ပင့်ဖိတ်ခဲ့လော့” ဟု စေခိုင်းလိုက်၏။ ထိုအချိန်အခါ၌လည်း အရှင်မဟာပန္ထကသည် ဆွမ်းညွှန်ရဟန်း ဖြစ်၏။ ထိုမဟာပန္ထကမထေရ်ကို “ရဟန်းငါးရာတို့အတွက် ဆွမ်းကို လက်ခံတော်မူပါ” ဟု ယောက်ျားက လျှောက်ထားအပ်သည်ရှိသော် “စူဠပန်ကို ချန်ထား၍ ကြွင်းသောရဟန်းတို့အတွက် ဆွမ်းကို ငါလက်ခံ၏” ဟု ပြောကြားလိုက်၏။ ထိုစကားကို ကြားရသဖြင့် စူဠပန်သည် အတိုင်းအရှည်ထက် လွန်စွာ နှလုံးမသာယာခြင်း (ဒေါမနဿ) သို့ ရောက်ခဲ့ရသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုစူဠပန်၏ စိတ်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို သိတော်မူ၍ “စူဠပန်သည် ငါပြုအပ်သော ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် သိလိမ့်မည်” ဟု ကြံစည်တော်မူကာ၊ ထိုစူဠပန်၏ မနီးမဝေး၌ မိမိကိုယ်ကို ထင်ရှားပြ၍ “စူဠပန်... ဘာကြောင့် ငိုနေရသနည်း” ဟု မေးမြန်းတော်မူ၏။ “မြတ်စွာဘုရား... အစ်ကိုဖြစ်သူက တပည့်တော်ကို နှင်ထုတ်ပါသည်” ဟု လျှောက်ထား၏။ “စူဠပန်... မစိုးရိမ်နှင့်၊ ငါ၏ သာသနာတော်၌ သင်၏ ရဟန်းအဖြစ်သည် ရှိပါသေး၏၊ လာလော့၊ ဤအဝတ်ပိုင်းကို ယူ၍ 'ရဇောဟရဏံ ရဇောဟရဏံ' ဟု နှလုံးသွင်းပါလော့” ဟု မိန့်တော်မူကာ တန်ခိုးတော်ဖြင့် စင်ကြယ်သော အဝတ်ကြမ်းပိုင်းကို ဖန်ဆင်း၍ ပေးတော်မူ၏။ ထိုစူဠပန်သည် မြတ်စွာဘုရား ပေးသနားတော်မူသော ထိုအဝတ်ပိုင်းကို “ရဇောဟရဏံ ရဇောဟရဏံ” ဟု ရွတ်ဆိုလျက် လက်ဖြင့် ဆုပ်နယ်ကာ ထိုင်နေ၏။ ထိုစူဠပန်သည် ထိုအဝတ်ပိုင်းကို ဆုပ်နယ်စဉ် ညစ်နွမ်းသော သဘောသို့ ရောက်သွား၏ (တစ်ဖန် ဆုပ်နယ်ပြန်သော် အိုးသုတ်ဝတ်နှင့်တူသော အဖြစ်သို့ ရောက်သွား၏)။ ထိုစူဠပန်သည် ဉာဏ်ရင့်ကျက်ပြီးဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဤသို့ ကြံစည်တော်မူ၏— “ဤအဝတ်ပိုင်းသည် ပင်ကိုယ်အားဖြင့် အလွန်စင်ကြယ်၏။ သို့သော် ဤဥပါဒိဏ္ဏက (စိတ်စသည်တို့ဖြင့် အုပ်စိုးအပ်သော) ခန္ဓာကိုယ်ကို အမှီပြု၍ ညစ်နွမ်းသွားရ၏။ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ပြောင်းလဲသွားရ၏။ ထို့ကြောင့် ဤအဝတ်ပိုင်းသည် မမြဲသကဲ့သို့ ထို့အတူ စိတ်သည်လည်း မမြဲပါတကား” ဟု ဆင်ခြင်ကာ၊ ကုန်ခြင်း ပျက်ခြင်းကို ဖြစ်စေပြီးလျှင်၊ ထိုနိမိတ်၌ပင်လျှင် ဈာန်တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ ဈာန်ကို အခြေခံပြုလျက် ဝိပဿနာကို ပွားများသဖြင့် ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်သည်နှင့်တပြိုင်နက် ထိုစူဠပန်မထေရ်အား ပိဋကတ်သုံးပုံသည်လည်းကောင်း၊ လောကီအဘိညာဉ်ငါးပါးတို့သည်လည်းကောင်း နှုတ်၌ ကောင်းစွာ ဆိုက်ရောက်လာကုန်ပြီ။

သတ္ထာ ဧကူနေဟိ ပဉ္စဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ဇီဝကဿ နိဝေသနေ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. စူဠပန္ထကော ပန အတ္တနော ဘိက္ခာယ အပ္ပဋိစ္ဆိတတ္တာ ဧဝ န ဂတော. ဇီဝကော ယာဂုံ ဒါတုံ အာရဘိ. သတ္ထာ ဟတ္ထေန ပတ္တံ ပိဒဟိ. ‘‘ကသ္မာ, ဘန္တေ, န ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဝိဟာရေ ဧကော ဘိက္ခု အတ္ထိ, ဇီဝကာ’’တိ. သော ပုရိသံ ပေသေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ, ဘဏေ, ဝိဟာရေ နိသိန္နံ အယျံ ဂဟေတွာ ဧဟီ’’တိ. စူဠပန္ထကတ္ထေရောပိ ရူပေန ကိရိယာယ စ ဧကမ္ပိ ဧကေန အသဒိသံ ဘိက္ခုသဟဿံ နိမ္မိနိတွာ နိသီဒိ. သော ပုရိသော ဝိဟာရေ ဘိက္ခူနံ ဗဟုဘာဝံ ဒိသွာ ဂန္တွာ ဇီဝကဿ ကထေသိ – ‘‘ဣမသ္မာ ဘိက္ခုသံဃာ ဝိဟာရေ ဘိက္ခုသံဃော ဗဟုတရော, ပက္ကောသိတဗ္ဗံ အယျံ န ဇာနာမီ’’တိ. ဇီဝကော သတ္ထာရံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကော နာမော, ဘန္တေ, ဝိဟာရေ နိသိန္နော ဘိက္ခူ’’တိ? ‘‘စူဠပန္ထကော နာမ, ဇီဝကာ’’တိ. ‘‘ဂစ္ဆ, ဘဏေ, ‘စူဠပန္ထကော နာမ ကတရော’တိ ပုစ္ဆိတွာ တံ အာနေဟီ’’တိ. သော ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ‘‘စူဠပန္ထကော နာမ ကတရော, ဘန္တေ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အဟံ စူဠပန္ထကော, အဟံ စူဠပန္ထကော’’တိ ဧကပ္ပဟာရေန ဘိက္ခုသဟဿမ္ပိ ကထေသိ. သော ပုနာဂန္တွာ တံ ပဝတ္တိံ ဇီဝကဿ အာရောစေသိ ဇီဝကော ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စတ္တာ ‘‘ဣဒ္ဓိမာ မညေ, အယျော’’တိ နယတော ဉတွာ ‘‘ဂစ္ဆ, ဘဏေ, ပဌမံ ကထေန္တံ အယျမေဝ ‘တုမှေ သတ္ထာ ပက္ကောသတီ’တိ ဝတွာ စီဝရကဏ္ဏေ ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ. သော ဝိဟာရံ ဂန္တွာ တထာ အကာသိ. တာဝဒေဝ နိမ္မိတဘိက္ခူ အန္တရဓာယိံသု. သော ထေရံ ဂဟေတွာ အဂမာသိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် လေးရာ့ကိုးဆယ့်ကိုးပါးသော (တစ်ပါးယုတ်ငါးရာ) ရဟန်းတို့နှင့်အတူ ကြွတော်မူ၍ ဇီဝက၏အိမ်၌ ခင်းထားအပ်သော နေရာ၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ စူဠပန္ထကသည်ကား မိမိအတွက် ဆွမ်းကို လက်မခံသည်၏အဖြစ်ကြောင့်သာလျှင် မကြွဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့၏။ ဇီဝကသည် ယာဂုကို လှူဒါန်းရန် အားထုတ်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် လက်တော်ဖြင့် သပိတ်ကို ပိတ်တော်မူ၏။ 'အရှင်ဘုရား၊ အဘယ်ကြောင့် မခံယူတော်မူပါသနည်း' ဟု ဇီဝက လျှောက်ထားသော်၊ 'ဇီဝက၊ ကျောင်းတိုက်၌ ရဟန်းတစ်ပါး ရှိသေး၏' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုဇီဝကသည် ယောက်ျားတစ်ယောက်အား 'အမောင်၊ သွားချေ၊ ကျောင်းတိုက်၌ ထိုင်နေတော်မူသော အရှင်မြတ်ကို ပင့်ဖိတ်၍ လာလော့' ဟု စေလွှတ်လိုက်၏။ စူဠပန္ထကမထေရ်သည်လည်း ရုပ်အဆင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အမူအရာအားဖြင့်လည်းကောင်း တစ်ပါးနှင့်တစ်ပါး မမတူညီသော ရဟန်းတစ်ထောင်ကို ဖန်ဆင်း၍ သီတင်းသုံးနေ၏။ ထိုယောက်ျားသည် ကျောင်းတိုက်၌ ရဟန်းများစွာ ရှိနေသည်ကို မြင်ရသဖြင့် ဇီဝကထံ သွား၍ 'ဤရဟန်းအပေါင်းထက် ကျောင်းတိုက်၌ ရှိသော ရဟန်းအပေါင်းက သာလွန်၍ များပြားပါသေး၏။ ပင့်ရမည့် အရှင်မြတ်ကို မသိပါ' ဟု ပြောကြား၏။ ဇီဝကသည် မြတ်စွာဘုရားအား 'အရှင်ဘုရား၊ ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေသော ရဟန်းသည် အဘယ်အမည် ရှိပါသနည်း' ဟု မေးလျှောက်၏။ 'ဇီဝက၊ စူဠပန္ထက မည်၏' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ 'အမောင်၊ သွားချေ၊ အဘယ်ရဟန်းသည် စူဠပန္ထက မည်သနည်း ဟု မေးမြန်း၍ ထိုရဟန်းကို ပင့်ဆောင်ခဲ့လော့' ဟု စေခိုင်း၏။ ထိုသူသည် ကျောင်းသို့သွား၍ 'အရှင်ဘုရားတို့၊ အဘယ်ရဟန်းသည် စူဠပန္ထက မည်ပါသနည်း' ဟု မေးမြန်း၏။ 'ငါ စူဠပန္ထက၊ ငါ စူဠပန္ထက' ဟု ရဟန်းတစ်ထောင်လုံးက တစ်ပြိုင်နက်တည်း မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုသူသည် တစ်ဖန် ပြန်လာ၍ ထိုအကြောင်းကို ဇီဝကအား ပြောကြား၏။ သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီးသော ဇီဝကသည် 'အရှင်မြတ်သည် တန်ခိုးရှင်ဖြစ်ဟန်တူ၏' ဟု နည်းလမ်းတကျ သိရှိ၍ 'အမောင်၊ သွားချေ၊ ရှေးဦးစွာ ပြောဆိုသော အရှင်မြတ်ကိုသာလျှင် အရှင်ဘုရားကို မြတ်စွာဘုရား ပင့်တော်မူ၏ ဟု ပြောကြား၍ သင်္ကန်းစွန်း၌ ဖမ်းကိုင်လော့' ဟု စေခိုင်း၏။ ထိုသူသည် ကျောင်းသို့သွား၍ ထိုအတိုင်း ပြုလုပ်၏။ ထိုခဏ၌ပင် ဖန်ဆင်းထားသော ရဟန်းများ ကွယ်ပျောက်ကုန်၏။ ထိုသူသည် မထေရ်ကို ပင့်၍ လာခဲ့၏။

သတ္ထာ [Pg.10] တသ္မိံ ခဏေ ယာဂုဉ္စ ခဇ္ဇကာဒိဘေဒဉ္စ ပဋိဂ္ဂဏှိ. ကတဘတ္တကိစ္စော ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ စူဠပန္ထကံ အာဏာပေသိ ‘‘အနုမောဒနံ ကရောဟီ’’တိ. သော ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒေါ သိနေရုံ ဂဟေတွာ မဟာသမုဒ္ဒံ မန္ထေန္တော ဝိယ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ သင်္ခေါဘေန္တော သတ္ထု အဇ္ဈာသယံ ဂဏှန္တော အနုမောဒနံ အကာသိ. ဒသဗလေ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ဝိဟာရံ ဂတေ ဓမ္မသဘာယံ ကထာ ဥဒပါဒိ ‘အဟော ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ စတ္တာရော မာသေ ဧကဂါထံ ဂဟေတုံ အသက္ကောန္တမ္ပိ လဟုကေန ခဏေနေဝ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကံ အကံသူ’တိ, တထာ ဟိ ဇီဝကဿ နိဝေသနေ နိသိန္နော ဘဂဝါ ‘ဧဝံ စူဠပန္ထကဿ စိတ္တံ သမာဟိတံ, ဝီထိပဋိပန္နာ ဝိပဿနာ’တိ ဉတွာ ယထာနိသိန္နောယေဝ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ, ‘ပန္ထက, နေဝါယံ ပိလောတိကာ ကိလိဋ္ဌာ ရဇာနုကိဏ္ဏာ, ဣတော ပန အညောပိ အရိယဿ ဝိနယေ သံကိလေသော ရဇော’တိ ဒဿေန္တော –

မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုခဏ၌ ယာဂုကိုလည်းကောင်း၊ ခဲဖွယ်အစရှိသော အထူးအပြားကိုလည်းကောင်း ခံယူတော်မူ၏။ ဆွမ်းကိစ္စပြီးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်စူဠပန္ထကအား 'အနုမောဒနာပြုလော့' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုစူဠပန္ထကမထေရ်သည် ကွဲပြားခြားနားသော ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မြင့်မိုရ်တောင်ကို ကိုင်ယူကာ မဟာသမုဒ္ဒရာကို မွှေနှောက်သကဲ့သို့ ပိဋကတ်သုံးပုံတည်းဟူသော ဘုရားစကားတော်ကို တုန်လှုပ်ချောက်ချားစေလျက် (နှံ့စပ်အောင် မွှေနှောက်လျက်)၊ မြတ်စွာဘုရား၏ အလိုဆန္ဒတော်ကို ယူကာ ဝမ်းမြောက်ဖွယ်ရာ တရားစကားကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ဒသဗလ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆွမ်းကိစ္စပြီး၍ ကျောင်းတော်သို့ ကြွတော်မူလတ်သော် တရားသဘင်ဝယ် 'မြတ်စွာဘုရားတို့၏ တန်ခိုးအနုဘော်သည် အံ့သြဖွယ်ကောင်းလှဘိ၏။ လေးလပတ်လုံး ဂါထာတစ်ပုဒ်ကိုပင် သင်ယူခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်သော စူဠပန္ထကကို တစ်ခဏချင်းဖြင့် ဤသို့ တန်ခိုးကြီးသူဖြစ်အောင် ပြုတော်မူနိုင်ပါပေ၏' ဟု စကားဖြစ်ပေါ်လာ၏။ စင်စစ်သော်လည်း ဇီဝက၏ အိမ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မြတ်စွာဘုရားသည် 'ဤသို့လျှင် စူဠပန္ထက၏ စိတ်သည် တည်ကြည်ပြီ၊ ဝိပဿနာသည် မဂ်လမ်းခရီးသို့ သွားရောက်ပြီ' ဟု သိတော်မူ၍ ထိုင်မြဲအတိုင်းသာလျှင် မိမိကိုယ်ကို ထင်ရှားပြတော်မူပြီးလျှင် 'စူဠပန္ထက၊ ဤအဝတ်ပိုင်းသည် ညစ်နွမ်းသည်၊ မြူမှုန်တို့ဖြင့် ရောပြွမ်းသည်မဟုတ်သေး၊ အရိယာတို့၏ ဆုံးမရာ သာသနာတော်၌ ဤအဝတ်ပိုင်းထက် အခြားသော သံကိလေသဖြစ်သော မြူသည် ရှိသေး၏' ဟု ထင်ရှားပြတော်မူလိုသဖြင့် -

‘‘ရာဂေါ ရဇော န စ ပန ရေဏု ဝုစ္စတိ, ရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ ရဇောတိ;

ဧတံ ရဇံ ဝိပ္ပဇဟိတွာ ဘိက္ခဝေါ, ဝိဟရန္တိ တေ ဝိဂတရဇဿ သာသနေ.

'ရာဂကို မြူဟူ၍ ဆိုအပ်၏၊ သို့သော်လည်း ပကတိဖုန်မြူကိုမူကား မြူဟူ၍ မဆိုအပ်။ ရဇ (မြူ) ဟူသော ဤအမည်သည် ရာဂ၏ အမည်တည်း။ ထိုရာဂတည်းဟူသော မြူကို အရဟတ္ထမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် အထူးပယ်စွန့်ကြ၍ ရဟန်းတို့သည် ကင်းသော ရာဂမြူရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ နေတော်မူကြကုန်၏။'

‘‘ဒေါသော ရဇော…ပေ… ဝိဂတရဇဿ သာသနေ.

'ဒေါသကို မြူဟူ၍ ဆိုအပ်၏၊ သို့သော်လည်း ပကတိဖုန်မြူကိုမူကား မြူဟူ၍ မဆိုအပ်။ ရဇ (မြူ) ဟူသော ဤအမည်သည် ဒေါသ၏ အမည်တည်း။ ထိုဒေါသတည်းဟူသော မြူကို အနာဂါမိမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် အထူးပယ်စွန့်ကြ၍ ရဟန်းတို့သည် ကင်းသော ဒေါသမြူရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ နေတော်မူကြကုန်၏။'

‘‘မောဟော ရဇော…ပေ… ဝိဂတရဇဿ သာသနေ’’တိ. (မဟာနိ. ၂၀၉;

စူဠနိ. ဥဒယမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၇၄) –

'မောဟကို မြူဟူ၍ ဆိုအပ်၏၊ သို့သော်လည်း ပကတိဖုန်မြူကိုမူကား မြူဟူ၍ မဆိုအပ်။ ရဇ (မြူ) ဟူသော ဤအမည်သည် မောဟ၏ အမည်တည်း။ ထိုမောဟတည်းဟူသော မြူကို အရဟတ္ထမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် အထူးပယ်စွန့်ကြ၍ ရဟန်းတို့သည် ကင်းသော မောဟမြူရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ နေတော်မူကြကုန်၏။'

ဣမာ တိဿော ဂါထာယော အဘာသိ. ဂါထာပရိယောသာနေ စူဠပန္ထကော သဟပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏီတိ. သတ္ထာ တေသံ ဘိက္ခူနံ ကထာသလ္လာပံ သုတွာ အာဂန္တွာ ဗုဒ္ဓါသနေ နိသီဒိတွာ ‘‘ကိံ ဝဒေထ, ဘိက္ခဝေ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမံ နာမ, ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခဝေ, စူဠပန္ထကေန ဣဒါနိ မယှံ ဩဝါဒေ ဌတွာ လောကုတ္ထရဒါယဇ္ဇံ လဒ္ဓံ, ပုဗ္ဗေ ပန လောကိယဒါယဇ္ဇံ လဒ္ဓ’’န္တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော စူဠသေဋ္ဌိဇာတကံ (ဇာ. ၁.၁.၄) ကထေသိ. အပရဘာဂေ နံ သတ္ထာ အရိယဂဏပရိဝုတော ဓမ္မာသနေ နိသိန္နော မနောမယံ ကာယံ အဘိနိမ္မိနန္တာနံ ဘိက္ခူနံ စေတောဝိဝဋ္ဋကုသလာနဉ္စ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသုံးဂါထာတို့ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ဂါထာ၏အဆုံး၌ စူဠပန္ထကသည် ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးတို့နှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းတို့၏ စကားပြောဆိုသံကို ကြားတော်မူ၍ ကြွလာကာ ဘုရားရှင်၏ နေရာ၌ သီတင်းသုံးတော်မူပြီးလျှင် 'ရဟန်းတို့၊ အဘယ်စကားကို ပြောဆိုနေကြသနည်း' ဟု မေးတော်မူ၏။ 'အရှင်ဘုရား၊ ဤမည်သော စကားကို ပြောဆိုနေကြပါသည်' ဟု လျှောက်ထားအပ်သည်ရှိသော် 'ရဟန်းတို့၊ စူဠပန္ထကသည် ယခုအခါ၌ ငါ၏ အဆုံးအမ၌ တည်၍ လောကုတ္တရာအမွေကို ရအပ်ပြီ၊ ရှေး၌မူကား လောကီအမွေကို ရဖူးပြီ' ဟု မိန့်တော်မူကာ ထိုရဟန်းတို့ တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ စူဠသေဋ္ဌိဇာတ်ကို ဟောတော်မူ၏။ နောင်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အရိယာသံဃာအပေါင်း ခြံရံလျက် တရားဟောရာပလ္လင်ထက်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ထိုစူဠပန္ထကမထေရ်အား စိတ်ဖြင့်ပြီးသော ကိုယ်ကို ဖန်ဆင်းတတ်ကုန်သော၊ သမာဓိကို လှည့်ခြင်း (ဈာန်ဝင်စားခြင်း) ၌ ကျွမ်းကျင်ကုန်သော ရဟန်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံး (ဧတဒဂ်) အရာ၌ ထားတော်မူ၏။

၃၅. ဧဝံ သော ပတ္တဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ပီတိသောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပုရိမပဒဒွယံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ဂဏမှာ ဝူပကဋ္ဌော [Pg.11] သောတိ သော ပဒုမုတ္တရော နာမ သတ္ထာ ဂဏမှာ မဟတာ ဘိက္ခုသမူဟတော ဝူပကဋ္ဌော ဝိသုံ ဘူတော ဝိဝေကံ ဥပဂတော. တဒါ မမ တာပသကာလေ ဟိမဝန္တေ ဟိမာလယပဗ္ဗတသမီပေ ဝသိ ဝါသံ ကပ္ပေသိ, စတူဟိ ဣရိယာပထေဟိ ဝိဟာသီတိ အတ္ထော.

၃၅. ဤသို့ ဧတဒဂ်အရာသို့ ရောက်တော်မူသော ထိုစူဠပန္ထကမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့တော်မူ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်သော အစွမ်းဖြင့် ရှေး၌ ကျင့်အပ်သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော' အစရှိသော စကားရပ်ကို မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုစကားရပ်တို့တွင် ရှေ့ပုဒ်နှစ်ပါးအပေါင်းသည် ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။ 'ဂဏမှာ ဝူပကဋ္ဌော သော' ဟူသည်မှာ - ထိုပဒုမုတ္တရအမည်ရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဂိုဏ်းမှ (ကြီးမြတ်၍ များပြားလှသော ရဟန်းအပေါင်းမှ) ဖဲ့ခွာတော်မူ၍ ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်သို့ ကြွရောက်တော်မူ၏၊ အသီးအခြားဖြစ်၍ ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကပ်ရောက်တော်မူ၏။ 'ဟိမဝန္တေ' ဟူသည်မှာ - ငါ၏ ထိုရသေ့ဖြစ်စဉ်အခါက ဟိမဝန္တာတောင် (ဆီးနှင်းများ တည်ရှိရာတောင်) ၏ အနီး၌ နေတော်မူ၏၊ နေထိုင်ခြင်းကို ပြုတော်မူ၏၊ ဣရိယာပုဒ်လေးပါးတို့ဖြင့် သီတင်းသုံးတော်မူ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၃၆. အဟမ္ပိ…ပေ… တဒါတိ ယဒါ သော ဘဂဝါ ဟိမဝန္တံ ဥပဂန္တွာ ဝသိ, တဒါ အဟမ္ပိ ဟိမဝန္တသမီပေ ကတအဿမေ အာ သမန္တတော ကာယစိတ္တပီဠာသင်္ခါတာ ပရိဿယာ သမန္တိ ဧတ္ထာတိ အဿမောတိ လဒ္ဓနာမေ အရညာဝါသေ ဝသာမီတိ သမ္ဗန္ဓော. အစိရာဂတံ မဟာဝီရန္တိ အစိရံ အာဂတံ မဟာဝီရိယဝန္တံ လောကနာယကံ ပဓာနံ တံ ဘဂဝန္တံ ဥပေသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော, အာဂတက္ခဏေယေဝ ဥပါဂမိန္တိ အတ္ထော.

၃၆. 'အဟမ္ပိ...ပ... တဒါ' ဟူသည်မှာ - ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ဟိမဝန္တာသို့ ကြွရောက်၍ နေတော်မူသော အခါ၌ ငါသည်လည်း ဟိမဝန္တာတောင်အနီး၌ ပြုအပ်သော သင်္ခမ်းကျောင်း၌ (ဤကျောင်း၌ ကိုယ်စိတ်နှိပ်စက်ခြင်းဟု ဆိုအပ်သော ဘေးရန်တို့သည် ထက်ဝန်းကျင်မှ ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် 'အဿမ' ဟူသောအမည်ကို ရအပ်သော) တောကျောင်း၌ နေ၏ ဟု ဆက်စပ်အပ်၏။ 'အစိရာဂတံ မဟာဝီရံ' ဟူသည်မှာ - မကြာသေးမီက ကြွရောက်တော်မူလာသော၊ ကြီးမြတ်သော လုံ့လဝီရိယရှိတော်မူသော၊ လောက၏ ရှေ့ဆောင်ဖြစ်သော၊ မြတ်လှစွာသော ထိုမြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်ပါ၏ ဟု ဆက်စပ်အပ်၏၊ ကြွလာတော်မူသော ခဏ၌ပင် (ကြွလာလျှင်လာချင်းပင်) ချဉ်းကပ်ခဲ့၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၃၇. ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ဂဟေတွာနာတိ ဧဝံ ဥပဂစ္ဆန္တော စ ပဒုမုပ္ပလပုပ္ဖာဒီဟိ ဆာဒိတံ ပုပ္ဖမယံ ဆတ္တံ ဂဟေတွာ နရာသဘံ နရာနံ သေဋ္ဌံ ဘဂဝန္တံ ဆာဒေန္တော ဥပဂစ္ဆိံ သမီပံ ဂတောသ္မီတိ အတ္ထော. သမာဓိံ သမာပဇ္ဇန္တန္တိ ရူပါဝစရသမာဓိဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇန္တံ အပ္ပေတွာ နိသိန္နဿ အန္တရာယံ အဟံ အကာသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၃၇. 'ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ဂဟေတွာန' ဟူသည်မှာ - ဤသို့ ချဉ်းကပ်လတ်သော် ပဒုမ္မာကြာ၊ ဥပ္ပလကြာစသော ပန်းတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သော ပန်းထီးကို ကိုင်ယူ၍ လူတို့၏ အထွတ်အမြတ်ဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားအား ပန်းထီးမိုးလျက် ဆည်းကပ်ပါ၏၊ အနီးသို့ ရောက်ရှိပါ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'သမာဓိံ သမာပဇ္ဇန္တံ' ဟူသည်မှာ - ရူပါဝစရသမာဓိဈာန်ကို ဝင်စားလျက် သီတင်းသုံးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား အန္တရာယ်ကို ငါပြုခဲ့မိ၏ (ဆည်းကပ်ခဲ့၏) ဟု ဆက်စပ်အပ်၏။

၃၈. ဥဘော ဟတ္ထေဟိ ပဂ္ဂယှာတိ တံ သုသဇ္ဇိတံ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ဒွီဟိ ဟတ္ထေဟိ ဥက္ခိပိတွာ အဟံ ဘဂဝတော အဒါသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပဋိဂ္ဂဟေသီတိ တံ မယာ ဒိန္နံ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ သမ္ပဋိစ္ဆိ, သာဒရံ သာဒိယီတိ အတ္ထော.

၃၈. 'ဥဘော ဟတ္ထေဟိ ပဂ္ဂယှ' ဟူသည်မှာ - ထိုကောင်းစွာ ပြုပြင်အပ်သော ပန်းထီးကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် မြှောက်၍ ငါသည် မြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းခဲ့၏ ဟု ဆက်စပ်အပ်၏။ 'ပဋိဂ္ဂဟေသိ' ဟူသည်မှာ - ငါလှူဒါန်းအပ်သော ထိုပန်းထီးကို ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် လက်ခံတော်မူ၏၊ ကြည်သာရိုသေစွာ သာယာတော်မူ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၄၁. သတပတ္တဆတ္တံ ပဂ္ဂယှာတိ ဧကေကသ္မိံ ပဒုမပုပ္ဖေ သတသတပတ္တာနံ ဝသေန သတပတ္တေဟိ ပဒုမပုပ္ဖေဟိ ဆာဒိတံ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ပကာရေန အာဒရေန ဂဟေတွာ တာပသော မမ အဒါသီတိ အတ္ထော. တမဟံ ကိတ္တယိဿာမီတိ တံ တာပသံ အဟံ ကိတ္တယိဿာမိ ပါကဋံ ကရိဿာမီတိ အတ္ထော. မမ ဘာသတော ဘာသမာနဿ ဝစနံ သုဏောထ မနသိ ကရောထ.

၄၁. 'သတပတ္တဆတ္တံ ပဂ္ဂယှ' ဟူသည်မှာ - တစ်ပွင့်တစ်ပွင့်လျှင် ပွင့်ချပ်တစ်ရာစီရှိသော ပဒုမ္မာပန်းတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သော ပန်းထီးကို အထူးတလည် ရိုသေစွာ ကိုင်ယူ၍ ရသေ့သည် ငါ့အား လှူဒါန်းခဲ့၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ' ဟူသည်မှာ - ထိုရသေ့ကို ငါသည် ချီးမွမ်းအံ့၊ ထင်ရှားအောင် ပြုအံ့ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ငါဘုရား၏ ချီးမွမ်းစကား ပြောကြားတော်မူသောအသံကို နာယူကြကုန်လော့၊ နှလုံးသွင်းကြကုန်လော့။

၄၂. ပဉ္စဝီသတိကပ္ပာနီတိ ဣမိနာ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တဒါနေန ပဉ္စဝီသတိဝါရေ တာဝတိံသဘဝနေ သက္ကော ဟုတွာ ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော. စတုတ္တိံသတိက္ခတ္တုဉ္စာတိ စတုတ္တိံသတိဝါရေ မနုဿလောကေ စက္ကဝတ္တီ ရာဇာ ဘဝိဿတိ.

၄၂. «ပဉ္စဝီသတိကပ္ပါနိ» ဟူသည်မှာ - ဤပန်းထီးကို လှူဒါန်းရသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် နှစ်ဆယ့်ငါးကြိမ်တိုင်တိုင် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ သိကြားမင်းဖြစ်၍ နတ်မင်းအဖြစ်ကို ပြုလတ္တံ့ (စိုးစံရလတ္တံ့) ဟု ဆက်စပ်ရမည်။ «စတုတ္တိံသတိက္ခတ္တုဉ္စ» ဟူသည်မှာ - သုံးဆယ့်လေးကြိမ်တိုင်တိုင် လူ့ပြည်၌ စကြဝတေးမင်း ဖြစ်လတ္တံ့။

၄၃. ယံ [Pg.12] ယံ ယောနိန္တိ မနုဿယောနိအာဒီသု ယံ ယံ ဇာတိံ သံသရတိ ဂစ္ဆတိ ဥပပဇ္ဇတိ. တတ္ထ တတ္ထ ယောနိယံ အဗ္ဘောကာသေ သုညဋ္ဌာနေ ပတိဋ္ဌန္တံ နိသိန္နံ ဌိတံ ဝါ ပဒုမံ ဓာရယိဿတိ ဥပရိ ဆာဒယိဿတီတိ အတ္ထော.

၄၃. «ယံ ယံ ယောနိံ» ဟူသည်မှာ - လူ့ဘဝစသည်တို့တွင် အကြင်အကြင်ဘဝသို့ လှည့်လည်၊ သွားလာ၊ ကပ်ရောက်ရာ (ထိုထိုဘဝ၌)။ ထိုထိုဘဝ၌ လွင်တီးခေါင် (သို့မဟုတ်) ဆိတ်ငြိမ်သော ဟင်းလင်းပြင်၌ တည်နေသော၊ ထိုင်နေသည် ဖြစ်စေ၊ ရပ်နေသည် ဖြစ်စေ (စူဠပန်လောင်းကို) ပဒုမ္မာကြာသည် အထက်မှ ဆောင်မိုး၊ အုပ်မိုးလိမ့်လတ္တံ့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၄၅. ပကာသိတေ ပါဝစနေတိ တေန ဘဂဝတော သကလပိဋကတ္တယေ ပကာသိတေ ဒီပိတေ မနုဿတ္တံ မနုဿဇာတိံ လဘိဿတိ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. မနောမယမှိ ကာယမှီတိ မနေန ဈာနစိတ္တေန နိဗ္ဗတ္တောတိ မနောမယော, ယထာ စိတ္တံ ပဝတ္တတိ, တထာ ကာယံ ပဝတ္တေတိ စိတ္တဂတိကံ ကရောတီတိ အတ္ထော. တမှိ မနောမယေ ကာယမှိ သော တာပသော စူဠပန္ထကော နာမ ဟုတွာ ဥတ္တမော အဂ္ဂေါ ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္တာ ဥတ္တာနတ္တာ စ သုဝိညေယျမေဝ.

၄၅. «ပကာသိတေ ပါဝစနေ» ဟူသည်မှာ - ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အလုံးစုံသော ပိဋကတ်သုံးပုံကို ထင်ရှားစွာ ပြသတော်မူအပ်သည်ရှိသော် လူ့အဖြစ် (လူ့ဘဝ) ကို ရလတ္တံ့၊ ကပ်ရောက်လတ္တံ့။ «မနောမယမှိ ကာယမှိ» ဟူသည်မှာ - ဈာန်စိတ်ဖြင့် ဖြစ်သောကြောင့် 'မနောမယ' မည်၏၊ စိတ်သည် ဖြစ်သကဲ့သို့ ကိုယ်ကို ဖြစ်စေနိုင်၏၊ စိတ်၏အလိုသို့ လိုက်ပါအောင် ပြုတတ်၏ ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် စိတ်ဖြင့်ပြီးသော (ကိုယ်၌)။ ထိုစိတ်ဖြင့်ပြီးသော ကိုယ်၌ ထိုရသေ့သည် စူဠပန်အမည်ရှိသူ ဖြစ်၍ အမြတ်ဆုံး၊ အသာဆုံး ဖြစ်လတ္တံ့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အောက်၌ ဖွင့်ဆိုခဲ့ပြီးသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ပေါ်လွင်သောကြောင့်လည်းကောင်း လွယ်ကူစွာ သိနိုင်သည်သာတည်း။

၅၂. သရိံ ကောကနဒံ အဟန္တိ အဟံ ဘဂဝတော နိမ္မိတစောဠကံ ပရိမဇ္ဇန္တော ကောကနဒံ ပဒုမံ သရိန္တိ အတ္ထော. တတ္ထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေတိ တသ္မိံ ကောကနဒေ ပဒုမေ မယှံ စိတ္တံ အဓိမုစ္စိ အလ္လီနော, တတော အဟံ အရဟတ္တံ ပါပုဏိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၅၂. «သရိံ ကောကနဒံ အဟံ» ဟူသည်မှာ - ငါသည် မြတ်စွာဘုရား ဖန်ဆင်းတော်မူအပ်သော အဝတ်ပိုင်းကို ဆုတ်နယ်ပွတ်သပ်လတ်သော် ကောကနဒမည်သော ပဒုမ္မာကြာကို အမှတ်ရမိပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ «တတ္ထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ» ဟူသည်မှာ - ကောကနဒမည်သော ထိုပဒုမ္မာကြာ၌ ငါ၏စိတ်သည် သက်ဝင်ညွတ်ကိုင်းပြီ၊ ကပ်ငြိပြီ၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီဟု ဆက်စပ်အပ်၏။

၅၃. အဟံ မနောမယေသု စိတ္တဂတိကေသု ကာယေသု သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗေသု ပါရမိံ ပရိယောသာနံ ဂတော ပတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

၅၃. ငါသည် ဈာန်စိတ်ဖြင့် ပြီးကုန်သော၊ စိတ်၏အလိုသို့ လိုက်ပါကုန်သော အလုံးစုံသော ကိုယ်တို့၌ အထွတ်အထိပ်သို့၊ ပြီးဆုံးခြင်းသို့ ရောက်ပြီဟု ဆက်စပ်အပ်၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းအတိုင်းသာတည်း။ ဤကား ဂါထာအဖွင့် ပြီး၏။

စူဠပန္ထကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

စူဠပန်မထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ) ပြီးပြီ။

၅. ပိလိန္ဒဝစ္ဆတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. ပိလိန္ဒဝစ္ဆမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ)

နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပိလိန္ဒဝစ္ဆတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ မဟာဘောဂကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဒေဝတာနံ ပိယမနာပဘာဝေန အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော. ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ တဿ ထူပံ ပူဇေတွာ သံဃဿ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ တတော စဝိတွာ ဒေဝမနုဿေသု ဥဘယသမ္ပတ္တိယော [Pg.13] အနုဘဝိတွာ အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ စက္ကဝတ္တီ ရာဇာ ဟုတွာ မဟာဇနံ ပဉ္စသီလေသု ပတိဋ္ဌာပေတွာ သဂ္ဂပရာယနံ အကာသိ. သော အနုပ္ပန္နေယေဝ အမှာကံ ဘဂဝတိ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ, ပိလိန္ဒောတိဿ နာမံ အကံသု. ဝစ္ဆောတိ ဂေါတ္တံ. သော အပရဘာဂေ ပိလိန္ဒဝစ္ဆောတိ ပညာယိတ္ထ. သံသာရေ ပန သံဝေဂဗဟုလတာယ ပရိဗ္ဗာဇကပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ စူဠဂန္ဓာရံ နာမ ဝိဇ္ဇံ သာဓေတွာ တာယ ဝိဇ္ဇာယ အာကာသစာရီ ပရစိတ္တဝိဒူ စ ဟုတွာ ရာဇဂဟေ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပတ္တော ပဋိဝသတိ.

«နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ» အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ပိလိန္ဒဝစ္ဆမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ဆည်းပူးအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတည်းဟူသော အဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်မှကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသောမှီရာအကြောင်း ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်၌ ဟံသာဝတီမြို့၌ များသော စည်းစိမ်ရှိသော အမျိုး၌ ဖြစ်၍၊ အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏အထံ၌ တရားတော်ကို နာယူလတ်သော်၊ နတ်တို့၏ ချစ်ခင်မြတ်နိုးအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့် ရဟန်းတစ်ပါးကို မြတ်သောအရာအထူး (ဧတဒဂ်) ၌ ထားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ထိုရာထူးအထူးကို ဆုတောင်းကာ အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုပြီးလျှင် ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် သုမေဓမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ သွားရောက်ဖြစ်လေ၏။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူသောအခါ ထိုသုမေဓဘုရားရှင်၏ စေတီတော်ကို ပူဇော်၍ သံဃာတော်အား ကြီးစွာသောအလှူကို ပေးလှူပြီးလျှင် ထိုဘဝမှ စုတေ၍ နတ်လူတို့၌ စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးတို့ကို ခံစားကာ၊ ဘုရားရှင်တို့ မပွင့်ပေါ်သောကာလ၌ စကြဝတေးမင်းဖြစ်၍ လူအပေါင်းကို ငါးပါးသီလ၌ တည်စေလျက် နတ်ပြည်ကို လဲလျောင်းရာ (လားရာ) ဖြစ်စေခဲ့၏။ ထိုပိလိန္ဒဝစ္ဆမထေရ်လောင်းသည် ငါတို့မြတ်စွာဘုရား မပွင့်ပေါ်မီကပင် သာဝတ္ထိမြို့၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်လာရာ «ပိလိန္ဒဝစ္ဆ» ဟူ၍ အမည်မှည့်ကြကုန်၏။ «ဝစ္ဆ» ဟူသည်ကား အနွယ်တည်း။ ထိုသူသည် နောက်အဖို့၌ «ပိလိန္ဒဝစ္ဆ» ဟူ၍ ထင်ရှားလေ၏။ သံသရာ၌ကား သံဝေဂများပြားလှသဖြင့် ပရိဗိုဇ်ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်၍ «စူဠဂန္ဓာရီ» အမည်ရှိသော အတတ်ပညာကို ပြီးမြောက်စေကာ ထိုအတတ်ဖြင့် ကောင်းကင်၌ လှည့်လည်နိုင်သည်လည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးစိတ်ကို သိနိုင်သည်လည်းကောင်း ဖြစ်၍ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အမြတ်ဆုံးသောလာဘ်၊ အမြတ်ဆုံးသောအခြံအရံ အကျော်စောသို့ ရောက်လျက် နေထိုင်၏။

အထ အမှာကံ ဘဂဝါ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ အနုက္ကမေန ရာဇဂဟံ ဥပဂတော. တတော ပဋ္ဌာယ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန တဿ သာ ဝိဇ္ဇာ န သမ္ပဇ္ဇတိ, အတ္တနော ကိစ္စံ န သာဓေတိ. သော စိန္တေသိ – ‘‘သုတံ ခေါ ပနေတံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ ‘ယတ္ထ မဟာဂန္ဓာရဝိဇ္ဇာ ဓရတိ, တတ္ထ စူဠဂန္ဓာရဝိဇ္ဇာ န သမ္ပဇ္ဇတီ’တိ သမဏဿ ပန ဂေါတမဿ အာဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ နာယံ မမ ဝိဇ္ဇာ သမ္ပဇ္ဇတိ, နိဿံသယံ သမဏော ဂေါတမော မဟာဂန္ဓာရဝိဇ္ဇံ ဇာနာတိ, ယံနူနာဟံ တံ ပယိရုပါသိတွာ တဿ သန္တိကေ တံ ဝိဇ္ဇံ ပရိယာပုဏေယျ’’န္တိ. သော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ, မဟာသမဏ, တဝ သန္တိကေ ဧကံ ဝိဇ္ဇံ ပရိယာပုဏိတုကာမော, ဩကာသံ မေ ကရောဟီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ မမ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇာဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘ဝိဇ္ဇာယ ပရိကမ္မံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ’’တိ မညမာနော ပဗ္ဗဇိ. တဿ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ကထေတွာ စရိတာနုကူလံ ကမ္မဋ္ဌာနံ အဒါသိ. သော ဥပနိဿယသမ္ပန္နတာယ နစိရဿေဝ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ထိုမှနောက်၌ သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော ငါတို့မြတ်စွာဘုရားသည် အစဉ်သဖြင့် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ကြွရောက်တော်မူ၏။ ထိုအခါမှစ၍ ဘုရားရှင်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်တော်ကြောင့် ထိုပိလိန္ဒဝစ္ဆ၏ အတတ်ပညာသည် အလုပ်မဖြစ်တော့ဘဲ မိမိ၏ကိစ္စကို မပြီးစီးစေနိုင်တော့ပေ။ ထိုအခါ ပိလိန္ဒဝစ္ဆသည် «မဟာဂန္ဓာရီအတတ် တည်ရှိရာအရပ်၌ စူဠဂန္ဓာရီအတတ်သည် မပြည့်စုံနိုင် (အလုပ်မဖြစ်နိုင်)» ဟု ပြောဆိုကြကုန်သော ဆရာ့ဆရာကြီးတို့၏ (ဆရာအဆက်ဆက်တို့၏) စကားကို ငါကြားဖူးလှပြီ။ ရဟန်းဂေါတမ ကြွရောက်လာသည့်အချိန်မှစ၍ ငါ၏ဤအတတ်သည် မပြည့်စုံတော့ပေ၊ ဧကန်မလွဲ ရဟန်းဂေါတမသည် မဟာဂန္ဓာရီအတတ်ကို သိတော်မူဟန်တူ၏။ ငါသည် ထိုအရှင်ဂေါတမထံ ချဉ်းကပ်၍ အထံတော်၌ ထိုမဟာဂန္ဓာရီအတတ်ကို သင်ယူရပါမူ ကောင်းလေစွဟု ကြံစည်လေ၏။ သူသည် မြတ်စွာဘုရားထံ ချဉ်းကပ်၍ «ရဟန်းမြတ်၊ အကျွန်ုပ်သည် အရှင်ဘုရား၏အထံ၌ တစ်ခုသော အတတ်ပညာကို သင်ယူလိုပါ၏၊ အကျွန်ုပ်အား ခွင့်ပြုတော်မူပါ» ဟု လျှောက်ထား၏။ «ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ငါ၏အထံ၌ ရှင်ရဟန်းပြုလော့» ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုပိလိန္ဒဝစ္ဆသည် «ရှင်ရဟန်းပြုခြင်းသည် မဟာဂန္ဓာရီအတတ်သင်ယူရန်အတွက် အခြေခံ (ပရိကံ) ဖြစ်သည်» ဟု မှတ်ထင်လျက် ရှင်ရဟန်းပြုလေ၏။ ထိုသူအား မြတ်စွာဘုရားသည် တရားဟောတော်မူ၍ စရိုက်နှင့် သင့်လျော်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပေးတော်မူ၏။ သူသည် အားကြီးသော မှီရာအကြောင်း (ဥပနိဿယ) နှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်သည့်အတွက် မကြာမြင့်မီပင် ဝိပဿနာကို ပွားများစေ၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေ၏။

၅၅. ယာ ပန ပုရိမဇာတိယံ တဿောဝါဒေ ဌတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တာ ဒေဝတာ, တာ ကတညုတံ နိဿာယ တသ္မိံ သဉ္ဇာတဗဟုမာနာ သာယံ ပါတံ ထေရံ ပယိရုပါသိတွာ ဂစ္ဆန္တိ. တသ္မာ နံ ဘဂဝါ ဒေဝတာနံ အတိဝိယ ပိယမနာပဘာဝေန အဂ္ဂဘာဝေ ဌပေသိ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဒေဝတာနံ ပိယမနာပါနံ ယဒိဒံ ပိလိန္ဒဝစ္ဆော’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၀၉, ၂၁၅). ဧဝံ သော ပတ္တအဂ္ဂဋ္ဌာနော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ အနုဿရိတွာ ပီတိသောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိမာဟ.

၅၅. ဆက်ဦးအံ့ - ရှေးဘဝ၌ ထိုပိလိန္ဒဝစ္ဆမထေရ်၏ အဆုံးအမ၌ တည်၍ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ကုန်သော အကြင်နတ်တို့သည် ပြုဖူးသောကျေးဇူးကို သိတတ်သောကြောင့် ထိုပိလိန္ဒဝစ္ဆမထေရ်အပေါ်၌ လွန်စွာ ရိုသေမြတ်နိုးခြင်း ရှိကြကုန်သည်ဖြစ်၍၊ ညဉ့်ရောနံနက်ပါ မထေရ်ထံ ချဉ်းကပ်ပြီးမှ ပြန်သွားကြကုန်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုမထေရ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် နတ်တို့၏ လွန်စွာ ချစ်ခင်မြတ်နိုးအပ်သော အဖြစ်ကြောင့် «ရဟန်းတို့၊ ငါဘုရား၏ သာဝကဖြစ်ကုန်သော၊ နတ်တို့၏ ချစ်ခင်မြတ်နိုးအပ်ကုန်သော ရဟန်းတို့တွင် ဤပိလိန္ဒဝစ္ဆမထေရ်သည် အမြတ်ဆုံးတည်း» ဟု ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော်မူ၏။ ဤသို့ အမြတ်ဆုံးသော ရာထူးသို့ ရောက်တော်မူသော ထိုပိလိန္ဒဝစ္ဆမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကုသိုလ်ကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ပွားကာ ရှေးဘဝပြုမူချက် အပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြသလိုသဖြင့် «နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ» အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့၏။

တတ္ထ [Pg.14] ကာမရူပါရူပလောကဿ နာထော ပဓာနောတိ လောကနာထော. မေဓာ ဝုစ္စန္တိ သဗ္ဗညုတညာဏအနာဝရဏဉာဏာဒယော, သုန္ဒရာ, ပသဋ္ဌာ ဝါ မေဓာ ယဿ သော သုမေဓော, အဂ္ဂေါ စ သော ပုဂ္ဂလော စာတိ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော, တသ္မိံ သုမေဓေ လောကနာယကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလေ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနေန နိဗ္ဗုတေ သတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပသန္နစိတ္တော သုမနောတိ သဒ္ဓါယ ပသာဒိတစိတ္တော သောမနဿေန သုန္ဒရမနော အဟံ တဿ သုမေဓဿ ဘဂဝတော ထူပပူဇံ စေတိယပူဇံ အကာသိန္တိ အတ္ထော.

ထိုစကားရပ်၌ - ကာမ၊ ရူပ၊ အရူပ ဟူသော လောကသုံးပါး၏ ကိုးကွယ်ရာ (ဝါ) အမြတ်ဆုံး ဖြစ်တော်မူသောကြောင့် 'လောကနာထ' မည်၏။ သဗ္ဗညုတဉာဏ်၊ အနာဝရဏဉာဏ် အစရှိသည်တို့ကို 'မေဓာ' ဟု ဆိုအပ်၏။ အကြင်ဘုရားရှင်အား ကောင်းမြတ်သော (ဝါ) ချီးမွမ်းအပ်သော ဉာဏ်တို့သည် ရှိကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုဘုရားရှင်သည် 'သုမေဓ' မည်၏။ မြတ်လည်းမြတ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်လည်း ဖြစ်တော်မူသောကြောင့် 'အဂ္ဂပုဂ္ဂလ' မည်၏။ ထိုကောင်းသော ပညာရှိတော်မူသော၊ လောကသုံးပါး၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြဖြစ်တော်မူသော၊ အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင်သည် ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မူသဖြင့် ပရိနိဗ္ဗာန်စံလတ်သော် ဟု ဆက်စပ်အပ်၏။ «ပသန္နစိတ္တော သုမနော» ဟူသည်မှာ - သဒ္ဓါတရားဖြင့် ကြည်လင်စေအပ်သော စိတ်ရှိသော၊ ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် ကောင်းသောစိတ်ရှိသော ငါသည် သုမေဓမြတ်စွာဘုရား၏ ပုထိုးစေတီတော်ကို ပူဇော်ခြင်းကို ပြုခဲ့ပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၅၆. ယေ စ ခီဏာသဝါ တတ္ထာတိ တသ္မိံ သမာဂမေ ယေ စ ခီဏာသဝါ ပဟီနကိလေသာ ဆဠဘိညာ ဆဟိ အဘိညာဟိ သမန္နာဂတာ မဟိဒ္ဓိကာ မဟန္တေဟိ ဣဒ္ဓီဟိ သမန္နာဂတာ သန္တိ, တေ သဗ္ဗေ ခီဏာသဝေ အဟံ တတ္ထ သမာနေတွာ သုဋ္ဌု အာဒရေန အာနေတွာ သံဃဘတ္တံ သကလသံဃဿ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ အကာသိံ တေသံ ဘောဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၅၆. «ယေ စ ခီဏာသဝါ တတ္ထ» ဟူသည်မှာ - ထိုစည်းဝေးရာအရပ်၌ ကိလေသာ ကင်းစင်ကုန်သော၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဉ်တို့နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော၊ ကြီးမြတ်သော တန်ခိုးတော်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော အကြင်ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့သည် ရှိကုန်၏။ ထိုအလုံးစုံသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့ကို ငါသည် ထိုအရပ်သို့ ကောင်းစွာ ဆင့်ခေါ်၍၊ ကောင်းစွာ ရိုသေစွာ ဆောင်ယူကာ၊ သံဃာတော်အားလုံးအား လှူဒါန်းထိုက်သော သံဃဘတ် (ဆွမ်းကို) လှူဒါန်းခဲ့ပြီ၊ ထိုရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့ကို ဆွမ်းကပ်လှူ (ကျွေးမွေး) ခဲ့ပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၅၇. ဥပဋ္ဌာကော တဒါ အဟူတိ တဒါ မမ သံဃဘတ္တဒါနကာလေ သုမေဓဿ ဘဂဝတော နာမေန သုမေဓော နာမ ဥပဋ္ဌာကသာဝကော အဟု အဟောသီတိ အတ္ထော. သော သာဝကော မယှံ ပူဇာသက္ကာရံ အနုမောဒိတ္ထ အနုမောဒိတော အာနိသံသံ ကထေသီတိ အတ္ထော.

၅၇. "Upaṭṭhāko tadā ahū" ဟူသည်မှာ ထိုအခါ ငါ၏ သံဃာအား ဆွမ်းလှူရာ အခါ၌ သုမေဓ မြတ်စွာဘုရား၏ အမည်အားဖြင့် သုမေဓ အမည်ရှိသော အလုပ်အကျွေး တပည့်သည် ဖြစ်ပြီဟု ဆိုလိုသည်။ ထိုတပည့်သည် ငါ၏ ပူဇော်မှု အရိုအသေပြုခြင်းကို ဝမ်းမြောက်သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်၍ အကျိုးအာနိသင်ကို ဟောကြားတော်မူပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၅၈. တေန စိတ္တပ္ပသာဒေနာတိ တေန ထူပပူဇာကရဏဝသေန ဥပ္ပန္နေန စိတ္တပ္ပသာဒေန ဒေဝလောကေ ဒိဗ္ဗဝိမာနံ ဥပပဇ္ဇိံ ဥပဂတော အသ္မီတိ အတ္ထော, တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တောမှီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဆဠာသီတိသဟဿာနီတိ တသ္မိံ ဝိမာနေ ဆ အသီတိသဟဿာနိ ဒေဝစ္ဆရာယော မေ မယှံ စိတ္တံ ရမိံသု ရမာပေသုန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၅၈. "Tena cittappasādena" ဟူသည်မှာ ထိုသို့ စေတီတော်ကို ပူဇော်ခြင်း၏ စွမ်းအားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကြည်လင်သော စိတ်ကြောင့် နတ်ပြည်ရှိ နတ်ဗိမာန်သို့ ရောက်ရှိခဲ့၏ (ထိုနတ်ပြည်၌ မွေးဖွားဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Chaḷāsītisahassāni" ဟူသည်မှာ ထိုဗိမာန်၌ ရှစ်သောင်းခြောက်ထောင်သော နတ်သမီးတို့သည် ငါ၏ စိတ်ကို မွေ့လျော်ပျော်ပိုက်စေကုန်၏ဟု ဆက်စပ်၍ မှတ်ယူအပ်သည်။

၅၉. မမေဝ အနုဝတ္တန္တီတိ တာ အစ္ဆရာယော သဗ္ဗကာမေဟိ ဒိဗ္ဗေဟိ ရူပါဒိဝတ္ထုကာမေဟိ ဥပဋ္ဌဟန္တိယော မမံ ဧဝ အနုဝတ္တန္တိ မမ ဝစနံ အနုကရောန္တိ သဒါ နိစ္စကာလန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၅၉. "Mameva anuvattanti" ဟူသည်မှာ ထိုနတ်သမီးတို့သည် နတ်၌ဖြစ်သော ရူပါရုံ စသည့် အလုံးစုံသော ဝတ္ထုကာမတို့ဖြင့် ပြုစုလုပ်ကျွေးလျက် ငါ၏ အလိုသို့သာ လိုက်၍ ကျင့်ကြကုန်၏၊ ငါ၏ စကားကို အမြဲမပြတ် လိုက်နာဆောင်ရွက်ကြကုန်၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် အလွယ်တကူ သိသာထင်ရှားလှပေသည်။

ပိလိန္ဒဝစ္ဆတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပိလိန္ဒဝစ္ဆမထေရ် အပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ) ပြီးပြီ။

၆. ရာဟုလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. ရာဟုလမထေရ် အပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ)။

ပဒုမုတ္တရဿ [Pg.15] ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ရာဟုလတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ အာယသ္မာ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ သိက္ခာကာမာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေန္တော သေနာသနဝိသောဓနဝိဇ္ဇောတနာဒိကံ ဥဠာရံ ပုညံ ကတွာ ပဏိဓာနံ အကာသိ. သော တတော စဝိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ အမှာကံ ဗောဓိသတ္တံ ပဋိစ္စ ယသောဓရာယ ဒေဝိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ရာဟုလောတိ လဒ္ဓနာမော မဟတာ ခတ္တိယပရိဝါရေန ဝဍ္ဎိ. တဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာဝိဓာနံ ခန္ဓကေ (မဟာဝ. ၁၀၅) အာဂတမေဝ. သော ပဗ္ဗဇိတွာ သတ္ထု သန္တိကေ အနေကေဟိ သုတ္တပဒေဟိ သုလဒ္ဓေါဝါဒေါ ပရိပက္ကဉာဏော ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟာ ပန ဟုတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ အညံ ဗျာကရောန္တော –

"Padumuttarassa bhagavato" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ရာဟုလမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်ရာဟုလ မထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်၌ ကောင်းမှုကုသိုလ် ဆည်းပူးအားထုတ်မှု အဆောက်အဦ ရှိခဲ့သူ ဖြစ်၍၊ ထိုထို ဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကင်းလွတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရ မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်ရောက်၍ တတ်သိနားလည်သော အဖြစ်သို့ ရောက်သော်၊ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာကို နာယူစဉ် သိခ္ခာသုံးပါးကို အလိုရှိကြသော ရဟန်းတို့အနက် ရဟန်းတစ်ပါးကို မြတ်သော အရာဌာန (ဧတဒဂ်) ၌ ထားတော်မူသည်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့်၊ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ထိုထူးမြတ်သော ရာထူးဌာနကို တောင့်တလျက် ကျောင်းအိပ်ရာနေရာ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စေခြင်း၊ အရောင်ထွက်စေခြင်း စသော မွန်မြတ်လှစွာသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြု၍ ဆုတောင်းပတ္ထနာ ပြုခဲ့သည်။ ထိုရာဟုလ အလောင်းလျာသည် ထိုဘဝမှ စုတေ၍ နတ်၊ လူတို့ဘုံ၌ ကျင်လည်လျက် လူ့စည်းစိမ်၊ နတ်စည်းစိမ် နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားပြီးလျှင် ဤငါတို့ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ အခါသမယ၌ ငါတို့၏ ဘုရားအလောင်းတော်ကို အမှီပြု၍ ယသော်ဓရာ မိဖုရား၏ ဝမ်းကြာတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေ ယူ၍ "ရာဟုလ" ဟူသော အမည်ကို ရရှိကာ မင်းပရိသတ် အခြံအရံ အမြောက်အမြားဖြင့် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ ထိုရာဟုလမင်းသား၏ ရှင်ပြုပုံ အစီအရင်သည် ဝိနည်းမဟာဝဂ် ခန္ဓက၌ လာရှိပြီး ဖြစ်သည့်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအရှင်ရာဟုလသည် ရှင်သာမဏေ ပြုပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ များစွာသော သုတ်၊ ပုဒ်တို့ဖြင့် ကောင်းစွာ ရအပ်သော အဆုံးအမ ဩဝါဒ ရှိသည်ဖြစ်၍ ရင့်ကျက်သော ဉာဏ်ဖြင့် ဝိပဿနာတရားကို တိုးပွားအားထုတ်စေလျက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူပြီးနောက် မိမိ၏ ကျင့်စဉ်ကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍ အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဖြေကြားလိုသဖြင့် —

‘‘ဥဘယေနေဝ သမ္ပန္နော, ရာဟုလဘဒ္ဒေါတိ မံ ဝိဒူ;

ယဉ္စမှိ ပုတ္တော ဗုဒ္ဓဿ, ယဉ္စ ဓမ္မေသု စက္ခုမာ.

"ငါသည် မြတ်စွာဘုရား၏ သားတော်လည်း ဖြစ်၏၊ သစ္စာလေးပါး တရားတို့၌လည်း ဉာဏ်မျက်စိ ရှိသူ ဖြစ်၏။ ဤအမျိုးမြတ်ခြင်း၊ အကျင့်နှင့် ပြည့်စုံခြင်း နှစ်ပါးစုံနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် သီတင်းသုံးဖော်တို့သည် ငါ့ကို 'ရာဟုလဘဒ္ဒ' ဟူ၍ ကောင်းစွာ သိကြကုန်၏။"

‘‘ယဉ္စ မေ အာသဝါ ခီဏာ, ယဉ္စ နတ္ထိ ပုနဗ္ဘဝေါ;

အရဟာ ဒက္ခိဏေယျောမှိ, တေဝိဇ္ဇော အမတဒ္ဒသော.

"ငါ၏ အာသဝေါတရားတို့သည် ကုန်ခန်းသွားကြပြီ၊ နောက်ထပ်တစ်ဖန် ဘဝသစ်၌ ပဋိသန္ဓေနေရခြင်းသည်လည်း မရှိတော့ပြီ။ ငါသည် အလှူခံထိုက်သော ရဟန္တာ ဖြစ်၏၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံ၍ နိဗ္ဗာန်ကို မြင်ပြီးသူ ဖြစ်၏။"

‘‘ကာမန္ဓာ ဇာလပစ္ဆန္နာ, တဏှာဆဒနဆာဒိတာ;

ပမတ္တဗန္ဓုနာ ဗန္ဓာ, မစ္ဆာဝ ကုမိနာ မုခေ.

"သတ္တဝါတို့သည် ငါးပါးအာရုံ ကာမဂုဏ်၌ စုံစုံမက်မက် ခုံမင်ခြင်းကြောင့် ဉာဏ်မျက်စိ ကန်းလျက် ရှိကြကုန်၏။ တဏှာတည်းဟူသော ပိုက်ကွန်ယက်ဖြင့် ထက်ဝန်းကျင်မှ ဖုံးလွှမ်း မြှေးယှက်အပ်ကုန်၏။ တဏှာတည်းဟူသော အမိုးဖြင့် မိုးအပ် ဖုံးအုပ်အပ်ကုန်၏။ မြုံးဝတွင် မိနေသော ငါးများကဲ့သို့ မေ့လျော့ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော ကိလေသာ မာရ်နတ်၏ နှောင်ဖွဲ့ခြင်းကို ခံနေကြရကုန်၏။"

‘‘တံ ကာမံ အဟမုဇ္ဈိတွာ, ဆေတွာ မာရဿ ဗန္ဓနံ;

သမူလံ တဏှမဗ္ဗုယှ, သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော’’တိ. (ထေရဂါ. ၂၉၅-၂၉၈);

"ငါသည် ထိုကိလေသာ အနှောင်အဖွဲ့ကို စွန့်ပယ်၍၊ ကိလေသာ မာရ်နတ်၏ အနှောင်အဖွဲ့ကို အရဟတ္တမဂ် ဓားသံလျက်ဖြင့် ဖြတ်တောက်ကာ၊ အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသော အမြစ်နှင့်တကွ တဏှာကို နုတ်ပယ်ပြီးလျှင် ကိလေသာ ငြိမ်းအေးပြီးသူ၊ သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ဖြင့် ငြိမ်းချမ်းပြီးသူ ဖြစ်ပါ၏" ဟု ဂါထာလေးပုဒ်ကို ရွတ်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။

စတဿော ဂါထာ အဘာသိ. တတ္ထ ဥဘယေနေဝ သမ္ပန္နောတိ ဇာတိသမ္ပဒါ ပဋိပတ္တိသမ္ပဒါတိ ဥဘယသမ္ပတ္တိယာပိ သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော. ရာဟုလဘဒ္ဒေါတိ မံ ဝိဒူတိ ‘‘ရာဟုလဘဒ္ဒေါ’’တိ မံ သဗြဟ္မစာရိနော သဉ္ဇာနန္တိ. တဿ ဟိ ဇာတသာသနံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တေန, ‘‘ရာဟု, ဇာတော, ဗန္ဓနံ ဇာတ’’န္တိ ဝုတ္တဝစနံ ဥပါဒါယ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာ ‘‘ရာဟုလော’’တိ နာမံ [Pg.16] ဂဏှိ. တတ္ထ အာဒိတော ပိတရာ ဝုတ္တပရိယာယမေဝ ဂဟေတွာ အာဟ – ‘‘ရာဟုလဘဒ္ဒေါတိ မံ ဝိဒူ’’တိ. ဘဒ္ဒေါတိ ပသံသာဝစနမေဝ. အပရဘာဂေ သတ္ထာ တံ သိက္ခာကာမဘာဝေန အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာကာမာနံ ယဒိဒံ ရာဟုလော’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၀၉).

ထိုဂါထာတို့တွင် "Ubhayeneva sampanno" ဟူသည်မှာ ဇာတ်နှင့် ပြည့်စုံခြင်း (ဇာတိသမ္ပဒါ)၊ အကျင့်နှင့် ပြည့်စုံခြင်း (ပဋိပတ္တိသမ္ပဒါ) ဟူသော နှစ်ပါးစုံသော ပြည့်စုံခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ "Rāhulabhaddoti maṃ vidū" ဟူသည်မှာ သီတင်းသုံးဖော်တို့က ငါ့ကို "ရာဟုလဘဒ္ဒ" ဟု ကောင်းစွာ သိကြကုန်၏ဟု ဆိုလိုသည်။ အကယ်စင်စစ် ထိုရာဟုလမင်းသား ဖွားမြင်သည့် သတင်းစကားကို ကြားရသဖြင့် ဘုရားလောင်းက "ရာဟုအသူရိန်နှင့်တူသော သား ဖွားမြင်လာပြီ၊ အနှောင်အဖွဲ့ ဖြစ်ပေါ်လာပြီ" ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သော စကားကို အမှီပြု၍ သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးက "ရာဟုလ" ဟု အမည်မှည့်ခဲ့သည်။ ထိုစကား၌ အစဦးကပင် ဖခင်ဖြစ်သူ ပြောဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း စကားအစဉ်ကို ယူ၍ "ရာဟုလဘဒ္ဒေါတိ မံ ဝိဒူ" ဟု မိန့်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ "ဘဒ္ဒ" ဟူသော စကားသည် ချီးမွမ်းခြင်းစကား သက်သက်သာ ဖြစ်သည်။ နောင်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရှင်ရာဟုလ၏ သိက္ခာသုံးပါးကို အလွန်လိုလားသော အဖြစ်ကြောင့် "ချစ်သားရဟန်းတို့... သိက္ခာသုံးပါးကို အလိုရှိကြကုန်သော ငါဘုရား၏ တပည့်သာဝက ရဟန်းတို့အနက် ရာဟုလသည် အမြတ်ဆုံး (ဧတဒဂ်) ဖြစ်၏" ဟု မြတ်သော ရာထူးဌာန၌ ထားတော်မူခဲ့သည်။

၆၈. ဧဝံ သော ပတ္တဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. သတ္တဘူမိမှိ ပါသာဒေတိ ပသာဒံ သောမနဿံ ဇနေတီတိ ပါသာဒေါ. ဥပရူပရိ ဌိတာ သတ္တ ဘူမိယော ယသ္မိံ ပါသာဒေ သောယံ သတ္တဘူမိ, တသ္မိံ သတ္တဘူမိမှိ ပါသာဒေ. အာဒါသံ သန္ထရိံ အဟန္တိ အာဒါသတလံ နိပ္ဖာဒေတွာ လောကဇေဋ္ဌဿ ဘဂဝတော တာဒိနော အဟံ သန္ထရံ အဒါသိံ, သန္ထရိတွာ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၆၈. ဤသို့ ဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူးကို ရရှိတော်မူသော ထိုအရှင်ရာဟုလမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို ပြန်လည်အောက်မေ့သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်၍ ရှေးဘဝက ပြုကျင့်ခဲ့သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် "Padumuttarassa bhagavato" စသည်ဖြင့် မိန့်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ "Sattabhūmimhi pāsāde" ဟူသော စကားရပ်၌ ကြည်လင်ခြင်း၊ ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့် "ပါသာဒ" (ပြာသာဒ်) ဟု ခေါ်သည်။ အထက်အထက်၌ တည်ရှိသော ဘုံခုနစ်ဆင့် ရှိသော ပြာသာဒ် ဖြစ်သောကြောင့် "သတ္တဘူမိ" (ဘုံခုနစ်ဆင့်ရှိသော ပြာသာဒ်) ဟု ဆိုသည်။ ထိုဘုံခုနစ်ဆင့်ရှိသော ပြာသာဒ်၌ "Ādāsaṃ santhariṃ ahaṃ" ဟူသည်မှာ မှန်စီ၍ လောကသုံးပါးတွင် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်တော်မူသော၊ လောကဓံတရားတို့၌ မတုန်လှုပ်သော တာဒီဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ငါသည် ခင်းကျင်းပူဇော်ခဲ့၏ဟု ဆိုလိုသည်။

၆၉. ခီဏာသဝသဟဿေဟီတိ အရဟန္တသဟဿေဟိ ပရိကိဏ္ဏော ပရိဝုတော. ဒွိပဒိန္ဒော ဒွိပဒါနံ ဣန္ဒော သာမိ နရာသဘော မဟာမုနိ ဂန္ဓကုဋိံ တေဟိ သဟ ဥပါဂမိ ပါဝိသီတိ အတ္ထော.

၆၉. "Khīṇāsavasahassehi" ဟူသည်မှာ ရဟန္တာတစ်ထောင် ခြံရံအပ်သော။ "Narāsabho" ဟူသည်မှာ လူတို့ထက် ကြီးမြတ်သော။ ခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ လူနတ်တို့၏ အရှင်သခင်ဖြစ်တော်မူသော၊ မဟာမုနိ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန္တာ တစ်ထောင်နှင့်အတူ ဂန္ဓကုဋိကျောင်းတော်သို့ ချဉ်းကပ်တော်မူ၍ ဝင်တော်မူပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၇၀. ဝိရောစေန္တော ဂန္ဓကုဋိန္တိ တံ ဂန္ဓကုဋိံ သောဘယမာနော ဒေဝါနံ ဒေဝေါ ဒေဝဒေဝေါ နရာနံ အာသဘော နရာသဘော ဇေဋ္ဌော သတ္ထာ ဘိက္ခုသံဃမဇ္ဈေ နိသီဒိတွာ ဣမာ ဗျာကရဏဂါထာယော အဘာသထ ကထေသီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၇၀. "Virocento gandhakuṭiṃ" ဟူသည်မှာ ထိုဂန္ဓကုဋိကျောင်းတော်ကို တင့်တယ်စေတော်မူသော၊ နတ်တို့ထက်မြတ်သော နတ်ဖြစ်တော်မူသော၊ လူတို့ထက် မြတ်သော၊ အကြီးမြတ်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာတော်များ၏ အလယ်၌ ထိုင်တော်မူ၍ ဤဗျာဒိတ်စကား ဂါထာများကို ဟောကြားတော်မူပြီဟု ဆက်စပ်၍ မှတ်ယူရမည်။

၇၁. ယေနာယံ ဇောတိတာ သေယျာတိ ယေန ဥပါသကေန အယံ ပါသာဒသင်္ခါတာ သေယျာ ဇောတိတာ ပဘာသိတာ ပဇ္ဇလိတာ. အာဒါသောဝ ကံသလောဟမယံ အာဒါသတလံ ဣဝ သုဋ္ဌု သမံ ကတွာ သန္ထတာ. တံ ဥပါသကံ ကိတ္တယိဿာမိ ပါကဋံ ကရိဿာမီတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

၇၁. "Yenāyaṃ jotitā seyyā" ဟူသည်မှာ အကြင်ဥပါသကာသည် ပြာသာဒ်ဟု ဆိုအပ်သော ဤအိပ်ရာနေရာကျောင်းကို တောက်ပထွန်းလင်း စေအပ်ပြီ။ ကြေးနီဖြင့် ပြီးသော မှန်ပြင်ကဲ့သို့ အညီအညွတ် ကောင်းစွာ ခင်းကျင်းအပ်ပြီ။ ထိုဥပါသကာ၏ ကျေးဇူးကို ငါသည် ထင်ရှားအောင် ချီးမွမ်းပြောဆိုပါအံ့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် အလွယ်တကူ သိသာထင်ရှားလှပေသည်။

၈၁. အဋ္ဌာနမေတံ ယံ တာဒီတိ ယံ ယေန ကာရဏေန တာဒီ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု အကမ္ပိယသဘာဝတ္တာ တာဒီ အဂါရေ ဃရာဝါသေ ရတိံ အလ္လီနဘာဝံ အဇ္ဈဂါ ပါပုဏိ, ဧတံ ကာရဏံ အဋ္ဌာနံ အကာရဏန္တိ အတ္ထော.

၈၁. "Aṭṭhānametaṃ yaṃ tādī" ဟူသည်မှာ တာဒီဂုဏ်ရှင် (လောကဓံတရားတို့၌ မတုန်လှုပ်သော သဘောရှိသူ) သည် အိမ်ရာတည်ထောင် လူတို့ဘောင်၌ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက် ကပ်ငြိတွယ်တာခြင်းသို့ ရောက်ရှိလိမ့်မည်ဟူသော ထိုအကြောင်းသည် မဖြစ်နိုင်သော အကြောင်း၊ အကြောင်းမဟုတ်သော အရာသာ ဖြစ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၈၂. နိက္ခမိတွာ [Pg.17] အဂါရသ္မာတိ ဃရာဝါသတော နိက္ခမိတွာ တံ တိဏဒလမိဝ ပရိစ္စဇိတွာ သုဗ္ဗတော သုသိက္ခိတော ပဗ္ဗဇိဿတိ. ရာဟုလော နာမ နာမေနာတိ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇေန ပေသိတံ ကုမာရဿ ဇာတသာသနံ သုတွာ ပိတရာ သိဒ္ဓတ္ထေန, ‘‘ရာဟု ဇာတော, ဗန္ဓနံ ဇာတ’’န္တိ ဝုတ္တနာမတ္တာ ရာဟုလော နာမာတိ အတ္ထော. ‘‘ယထာ စန္ဒသူရိယာနံ ဝိမာနပဘာယ ကိလိဋ္ဌကရဏေန ရာဟု အသုရိန္ဒော ဥပေတိ ဂစ္ဆတိ, ဧဝမေဝါယံ မမ အဘိနိက္ခမနပဗ္ဗဇ္ဇာဒီနံ အန္တရာယံ ကရောန္တောရိဝ ဇာတော’’တိ အဓိပ္ပာယေန, ‘‘ရာဟု ဇာတောတိ အာဟာ’’တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အရဟာ သော ဘဝိဿတီတိ သော တာဒိသော ဥပနိဿယသမ္ပန္နော ဝိပဿနာယံ ယုတ္တပ္ပယုတ္တော အရဟာ ခီဏာသဝေါ ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော.

၈၂. "Nikkhamitvā agārasmā" ဟူသည်မှာ အိမ်ရာတည်ထောင် လူတို့ဘောင်မှ ထွက်ခွာ၍ ထိုလူ့ဘောင်ကို မြက်သစ်ရွက်ကဲ့သို့ စွန့်ပယ်ကာ ကောင်းသော အကျင့်ရှိ၍ ကောင်းစွာ ကျင့်အပ်ပြီးသော ရာဟုလာသည် ရှင်ရဟန်းပြုလိမ့်အံ့။ "Rāhulo nāma nāmenā" ဟူသည်မှာ သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး ပို့လွှတ်လိုက်သော မင်းသားငယ် ဖွားမြင်သည့် သတင်းကို ကြားရသဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သော သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားက "ရာဟုအသူရိန်နှင့် တူသောသားသည် ဖွားမြင်လာပြီ၊ အနှောင်အဖွဲ့သည် ဖြစ်ပေါ်လာပြီ" ဟု မိန့်ဆိုခဲ့သော အမည်ဖြစ်သောကြောင့် "ရာဟုလ" မည်၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "လမင်း နေမင်းတို့၏ ဗိမာန်အရောင်ကို ညစ်နွမ်းစေခြင်းဖြင့် ရာဟုအသုရိန်သည် ဖုံးလွှမ်းရန် ချဉ်းကပ်ဘိသကဲ့သို့၊ ဤအတူပင် ဤရာဟုလမင်းသားသည် ငါ၏ တောထွက်တော်မူခြင်း၊ ရဟန်းပြုတော်မူခြင်း စသည်တို့အား အန္တရာယ်ပြုဘိသကဲ့သို့ ဖွားမြင်လာပြီ" ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် "ရာဟု ဖွားမြင်ပြီ" ဟု မိန့်တော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူအပ်သည်။ "Arahā so bhavissati" ဟူသည်မှာ ထိုကဲ့သို့သော အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းနှင့် ပြည့်စုံသော ထိုရာဟုလသည် ဝိပဿနာအလုပ်၌ အလွန်အားထုတ်သူ ဖြစ်သဖြင့် ကိလေသာကုန်ခန်းပြီးသော ရဟန္တာ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဆိုလိုသည်။

၈၃. ကိကီဝ အဏ္ဍံ ရက္ခေယျာတိ အဏ္ဍံ ဗီဇံ ရက္ခမာနာ ကိကီ သကုဏီ ဣဝ အပ္ပမတ္တော သီလံ ရက္ခေယျ, စာမရီ ဝိယ ဝါလဓိန္တိ ဝါလံ ရက္ခမာနာ ကဏ္ဍကေသု ဝါလေ လဂ္ဂန္တေ ဘိန္ဒနဘယေန အနာကဍ္ဎိတွာ မရမာနာ စာမရီ ဝိယ ဇီဝိတမ္ပိ ပရိစ္စဇိတွာ သီလံ အဘိန္ဒိတွာ ရက္ခေယျ. နိပကော သီလသမ္ပန္နောတိ နေပက္ကံ ဝုစ္စတိ ပညာ, တေန နေပက္ကေန သမန္နာဂတော နိပကော ခဏ္ဍဆိဒ္ဒါဒိဘာဝံ အပါပေတွာ ရက္ခဏတော သီလသမ္ပန္နော ဘဝိဿတီတိ ဧဝံ သော ဘဂဝါ ဗျာကရဏမကာသိ. သော ဧဝံ ပတ္တအရဟတ္တဖလော ဧကဒိဝသံ ဝိဝေကဋ္ဌာနေ နိသိန္နော သောမနဿဝသေန ဧဝံ ရက္ခိံ မဟာမုနီတိအာဒိမာဟ. တံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၈၃. "kikīva aṇḍaṃ rakkheyya" ဟူသည်မှာ မျိုးဥကို စောင့်ရှောက်သော တိတီတူးငှက်ကဲ့သို့ မမေ့မလျော့ဘဲ သီလကို စောင့်ရှောက်ရာ၏၊ "cāmarī viya vāladhi" ဟူသည်မှာ ဆူးတော၌ အမြီးငြိကပ်သောအခါ အမြီးပျက်စီးမည်ကို ကြောက်သဖြင့် မရုန်းဆွဲဘဲ အသက်အသေခံသော စာမရီသားကောင်ကဲ့သို့ အသက်ကိုပင် စွန့်၍ သီလကို မဖျက်ဆီးဘဲ စောင့်ရှောက်ရာ၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ "nipako sīlasampanno" ဟူသော ဤပါဌ်၌ ပညာကို နေပက္က (ရင့်ကျက်သောပညာ) ဟု ဆိုအပ်၏၊ ထိုပညာနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ရင့်ကျက်သောပညာရှိသောသူသည် သီလကို ကျိုးခြင်း၊ ပေါက်ပြဲခြင်း အစရှိသည်သို့ မရောက်စေဘဲ စောင့်ရှောက်သောကြောင့် သီလနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်လတ္တံ့။ ဤသို့ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ဗျာဒိတ်စကားကို မိန့်ကြားတော်မူပြီ။ ဤသို့ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးသော ထိုရာဟုလမထေရ်သည် တစ်နေ့သ၌ ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်၌ ထိုင်လျက် ဝမ်းမြောက်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် "evaṃ rakkhiṃ mahāmunī" အစရှိသော စကားရပ်ကို မိန့်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ကြွင်းသောစကားသည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

ရာဟုလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ရာဟုလမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၇. ဥပသေနဝင်္ဂန္တပုတ္တတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. အရှင်ဥပသေနဝင်္ဂန္တပုတ္တမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်။

ပဒုမုတ္တရံ ဘဂဝန္တန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဥပသေနဝင်္ဂန္တပုတ္တတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ သမန္တပါသာဒိကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သတ္ထု အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ [Pg.18] ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ နာလကဂါမေ ရူပသာရီ ဗြာဟ္မဏိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ, ဥပသေနောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဥပသမ္ပဒါယ ဧကဝဿိကော ‘‘အရိယဂဗ္ဘံ ဝဍ္ဎေမီ’’တိ ဧကံ ကုလပုတ္တံ အတ္တနော သန္တိကေ ဥပသမ္ပာဒေတွာ တေန သဒ္ဓိံ သတ္ထု သန္တိကံ ဂတော. သတ္ထာရာ စဿ တဿ အဝဿိကဿ ဘိက္ခုနော သဒ္ဓိဝိဟာရိကဘာဝံ သုတွာ ‘‘အတိလဟုံ ခေါ တွံ, မောဃပုရိသ, ဗာဟုလ္လာယ အာဝတ္တော’’တိ (မဟာဝ. ၇၅) ဂရဟိတော ‘‘ဣဒါနာဟံ ယဒိ ပရိသံ နိဿာယ သတ္ထာရာ ဂရဟိတော, ပရိသံယေဝ ပန နိဿာယ သတ္ထု ပသာဒံ ကရိဿာမီ’’တိ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟာ ပန ဟုတွာ သယမ္ပိ သဗ္ဗေ ဓုတင်္ဂဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တတိ, အညေပိ တဒတ္ထာယ သမာဒပေသိ, တေန နံ ဘဂဝါ သမန္တပါသာဒိကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. သော အပရေန သမယေန ကောသမ္ဗိယံ ကလဟေ ဥပ္ပန္နေ ဘိက္ခုသံဃေ စ ဒွိဓာဘူတေ ဧကေန ဘိက္ခုနာ တံ ကလဟံ ပရိဝဇ္ဇိတုကာမေန ‘‘ဧတရဟိ ခေါ ကလဟော ဥပ္ပန္နော, ဘိက္ခုသံဃော စ ဒွိဓာဘူတော, ကထံ နု ခေါ မယာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုဋ္ဌော ဝိဝေကဝါသတော ပဋ္ဌာယ တဿ ပဋိပတ္တိံ ကထေသိ. ဧဝံ ထေရော တဿ ဘိက္ခုနော ဩဝါဒဒါနာပဒေသေန အတ္တနော တထာ ပဋိပန္နဘာဝံ ဒီပေန္တော အညံ ဗျာကာသိ.

"padumuttaraṃ bhagavantaṃ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဥပသေနဝင်္ဂန္တပုတ္တမထေရ်၏ အပါဒါန် (အကြောင်းအတ္ထုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ် အခြေခံရှိခဲ့သူဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသောမှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ ဟံသာဝတီမြို့ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ တရားတော်ကို နာယူခဲ့သည်။ ထိုသို့ နာယူစဉ် ပတ်ဝန်းကျင်အား ကြည်ညိုခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်သော ရဟန်းတို့တွင် ရဟန်းတစ်ပါးကို ဧတဒဂ်အရာအထူး၌ ထားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ မြတ်စွာဘုရားအား လွန်ကဲသော ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို ပြုပြီးလျှင် ထိုရာထူးအထူးကို တောင်းတခဲ့သည်။ ထို့နောက် နတ်လူတို့ဘဝ၌ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ နာလကရွာတွင် ရူပသာရီပုဏ္ဏေးမ၏ ဝမ်း၌ သန္ဓေတည်၍ မွေးဖွားခဲ့ရာ ဥပသေန ဟူ၍ ထိုသူ၏ အမည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်သော် ထိုဥပသေနသည် ဗေဒင်သုံးပုံတို့ကို သင်ယူပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံတော်၌ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရား ရရှိကာ ရှင်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ရဟန်းတစ်ဝါရရှိသောအခါ "အရိယာဖြစ်သော ကိုယ်ဝန်ငယ်ကို တိုးပွားစေအံ့" ဟု ကြံစည်ကာ အမျိုးကောင်းသားတစ်ဦးကို မိမိအထံ၌ ရဟန်းပြုစေ၍ ထိုရဟန်းနှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ သွားခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ဝါမရသေးသော ထိုဥပသေန၏ ထိုအနီးနေတပည့်ရဟန်း၏အဖြစ်ကို ကြားသိရသဖြင့် "မဂ်ဖိုလ်မပြီး အချည်းနှီးသော ယောက်ျား၊ သင်သည် အလွန်လျင်မြန်စွာ ပစ္စည်းလေးပါး ပေါများခြင်းအကျိုးငှါ လှည့်လည်နေ၏" ဟု ကဲ့ရဲ့တော်မူခဲ့သည်။ ကဲ့ရဲ့တော်မူခြင်းခံရသဖြင့် "ယခုအခါ ငါသည် ပရိသတ်ကို အမှီပြု၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ကဲ့ရဲ့ခြင်းကို ခံရသော်လည်း ပရိသတ်ကိုသာလျှင် အမှီပြု၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ကြည်ညိုခြင်းကို ဖြစ်စေအံ့" ဟု ကြံစည်လျက် ဝိပဿနာတရားကို စီးဖြန်းအားထုတ်ရာ မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။ ရဟန္တာဖြစ်ပြီးနောက်တွင် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း အလုံးစုံသော ဓုတင်အကျင့်တို့ကို ကောင်းစွာဆောက်တည်၍ ကျင့်တော်မူပြီး အခြားသောတပည့်တို့အားလည်း ထိုဓုတင်အကျိုးငှါ ဆောက်တည်စေသည်။ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထက်ဝန်းကျင်မှ ကြည်ညိုဖွယ်ကို ဆောင်ကုန်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့အရာတွင် ထိုဥပသေနမထေရ်အား အမြတ်ဆုံးသော ဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူခဲ့သည်။ တစ်ပါးသောအခါ ကောသမ္ဗီပြည်၌ ခိုက်ရန်ငြင်းခုံမှု ဖြစ်ပွား၍ ရဟန်းအပေါင်းသည် နှစ်ခြမ်းကွဲလတ်သော် ထိုခိုက်ရန်ငြင်းခုံမှုကို ရှောင်ကြဉ်လိုသော ရဟန်းတစ်ပါးက "ယခုအခါ ခိုက်ရန်ငြင်းခုံမှု ဖြစ်ပေါ်နေပြီး ရဟန်းသံဃာလည်း နှစ်ခြမ်းကွဲနေပါသည်။ ငါသည် အဘယ်သို့ ကျင့်ရပါအံ့နည်း" ဟု မေးမြန်းအပ်သည်ရှိသော် ဆိတ်ငြိမ်စွာ နေထိုင်ခြင်းမှ စတင်၍ ထိုရဟန်းအား ကျင့်ဝတ်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဥပသေနမထေရ်သည် ထိုရဟန်းအား အဆုံးအမပေးခြင်း၊ လမ်းညွှန်မှုပေးခြင်းအားဖြင့် မိမိ၏ ထိုလမ်းစဉ်အတိုင်း ကျင့်သုံးခဲ့ပုံကို ထင်ရှားပြလိုသည်ဖြစ်၍ အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဖြေကြားတော်မူခဲ့သည်။

၈၆. သော ဧဝံ ပတ္တဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရံ ဘဂဝန္တန္တိအာဒိမာဟ. ပဗ္ဘာရမှိ နိသီဒန္တန္တိ ပုရတော ဘာရံ နမိတံ ဩနမိတန္တိ ပဗ္ဘာရံ ဝိဝေကကာမံ ဝနမဇ္ဈေ သယံဇာတပဗ္ဗတပဗ္ဘာရေ နိသိန္နံ နရုတ္တမံ ဘဂဝန္တံ အဟံ ဥပဂစ္ဆိံ သမီပံ ဂတောတိ အတ္ထော.

၈၆. ဤသို့ ဧတဒဂ်ရာထူးသို့ ရောက်တော်မူပြီးသော ထိုဥပသေနမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအတ္ထုပ္ပတ်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "padumuttaraṃ bhagavantaṃ" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ "pabbhāramhi nisīdanta" ဟူသည်မှာ ရှေ့သို့ ညွတ်ကျနေသော (အောက်သို့ညွတ်နေသော) ကြောင့် 'ပဗ္ဘာရ' ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော၊ ဆိတ်ငြိမ်မှုကို လိုလား၍ တောအလယ်ရှိ သူ့အလိုအလျောက် ဖြစ်ပေါ်နေသော တောင်ဝှမ်း၌ ထိုင်နေတော်မူသော လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ အနီးသို့ ငါသည် ဆည်းကပ်ချဉ်းကပ်ခဲ့ပါ၏ ဟု ဆိုလိုသည်။

၈၇. ကဏိကာရပုပ္ဖ ဒိသွာတိ တထာ ဥပဂစ္ဆန္တော တသ္မိံ ပဒေသေ သုပုပ္ဖိတံ ကဏိကာရံ ဒိသွာ. ဝဏ္ဋေ ဆေတွာနဟံ တဒါတိ တသ္မိံ တထာဂတဿ ဒိဋ္ဌကာလေ တံ ပုပ္ဖံ ဝဏ္ဋေ ဝဏ္ဋသ္မိံ ဆေတွာန ဆိန္ဒိတွာန. အလင်္ကရိတွာ ဆတ္တမှီတိ တေန ပုပ္ဖေန ဆတ္တံ ဆာဒေတွာ. ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပယိန္တိ ပဗ္ဘာရေ နိသိန္နဿ ဗုဒ္ဓဿ မုဒ္ဓနိ အကာသိန္တိ အတ္ထော.

၈၇. "kaṇikārapupphaṃ disvā" ဟူသည်မှာ ထိုသို့ ချဉ်းကပ်သွားစဉ် ထိုအရပ်၌ ကောင်းစွာပွင့်ထွန်းနေသော မဟာလှေကားပန်း (ကဏိကာရပန်း) ကို မြင်တွေ့ရ၍ ဟု ဆိုလိုသည်။ "vaṇṭe chetvānaha' haṃ tadā" ဟူသည်မှာ မြတ်စွာဘုရားအား ဖူးမြင်ရသောအခါ ထိုပန်းကို အညှာမှ ဖြတ်တောက်၍ ဟု ဆိုလိုသည်။ "alaṅkaritvā chattamhī" ဟူသည်မှာ ထိုပန်းဖြင့် ထီးကို ဖုံးအုပ်မွမ်းမံ၍ ဟု ဆိုလိုသည်။ "buddhassa abhiropayi" ဟူသည်မှာ တောင်ဝှမ်း၌ ထိုင်နေတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ဦးထိပ်၌ ပူဇော်ခဲ့၏ ဟု ဆိုလိုသည်။

၈၈. ပိဏ္ဍပါတဉ္စ [Pg.19] ပါဒါသိန္တိ တသ္မိံယေဝ နိသိန္နဿ ဘဂဝတော ပိဏ္ဍပါတံ ပကာရေန အဒါသိံ ဘောဇေသိန္တိ အတ္ထော. ပရမန္နံ သုဘောဇနန္တိ သုန္ဒရဘောဇနသင်္ခါတံ ပရမန္နံ ဥတ္တမာဟာရံ. ဗုဒ္ဓေန နဝမေ တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဝိဝေကဋ္ဌာနေ ဗုဒ္ဓေန သဟ နဝမေ အဋ္ဌ သမဏေ သမိတပါပေ ခီဏာသဝဘိက္ခူ ဘောဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၈၈. "piṇḍapātañca pādāsi" ဟူသည်မှာ ထိုနေရာ၌ပင် ထိုင်နေတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ဆွမ်းကို အထူးတလည် ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ "paramannaṃ subhojana" ဟူသည်မှာ ကောင်းမွန်သော ဘောဇဉ်ဟု ဆိုအပ်သော မွန်မြတ်သောဘောဇဉ် (မြတ်သော အာဟာရ) ကို ဟု ဆိုလိုသည်။ "buddhena navame tattha" ဟူသည်မှာ ထိုဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်၌ မြတ်စွာဘုရားနှင့်အတူ ကိုးပါးမြောက်ဖြစ်သော မကောင်းမှုကို ငြိမ်းစေအပ်ပြီးသော၊ ကုန်ပြီးသော အာသဝေါရှိကုန်သော ရဟန္တာရှစ်ပါးတို့အား ဆွမ်းဆက်ကပ်ခဲ့၏ ဟု ဆိုလိုသည်။

ယံ ဝဒန္တိ သုမေဓောတိ ယံ ဂေါတမသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဘူရိပညံ ပထဝိသမာနံ ပညံ သုမေဓံ သုန္ဒရံ သဗ္ဗညုတာဒိပညဝန္တံ. သုမေဓော ဣတိ သုန္ဒရပညော ဣတိ ဝဒန္တိ ပဏ္ဍိတာ ဣတော ကပ္ပတော သတသဟဿေ ကပ္ပေ ဧသော ဂေါတမော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

"yaṃ vadanti sumedho" ဟူသည်မှာ ပညာရှိတို့သည် သုမေဓ (ပညာရှိသောသူ) သို့မဟုတ် သုန္ဒရပည (ကောင်းသောပညာရှိသူ) ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော၊ မြေကြီးနှင့်တူသော ကြီးမြတ်သောပညာရှိတော်မူသော၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်စသော ပညာနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အကြင်ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားကို ရည်ညွှန်းသည်။ ယခုကမ္ဘာမှ တစ်သိန်းသော ကမ္ဘာထက်၌ ဤဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် ဖြစ်လတ္တံ့ ဟု ဆက်စပ်၍ သိအပ်၏။ ကြွင်းသောစကားသည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

ဥပသေနဝင်္ဂန္တပုတ္တတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အရှင်ဥပသေနဝင်္ဂန္တပုတ္တမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၈. ရဋ္ဌပါလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. အရှင်ရဋ္ဌပါလမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်။

ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပာယသ္မာ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ဥပ္ပတ္တိတော ပုရေတရမေဝ ဟံသဝတီနဂရေ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ပိတု အစ္စယေန ဃရာဝါသေ ပတိဋ္ဌိတော ရတနကောဋ္ဌာဂါရကမ္မိကေန ဒဿိတံ အပရိမာဏံ ဝံသာနုဂတံ ဓနံ ဒိသွာ ‘‘ဣမံ ဧတ္တကံ ဓနရာသိံ မယှံ ပိတုအယျကပယျကာဒယော အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဂဟေတွာ ဂန္တုံ နာသက္ခိံသု, မယာ ပန ဂဟေတွာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ကပဏဒ္ဓိကာဒီနံ မဟာဒါနံ အဒါသိ. သော အဘိညာလာဘိံ ဧကံ တာပသံ ဥပသင်္ကမိတွာ တေန ဒေဝလောကာဓိပစ္စေ နိယောဇိတော ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော မနုဿလောကေ ဘိန္နံ ရဋ္ဌံ သန္ဓာရေတုံ သမတ္ထဿ ကုလဿ ဧကပုတ္တကော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တေန သမယေန ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကော ဝေနေယျသတ္တေ နိဗ္ဗာနမဟာနဂရသင်္ခါတံ ခေမန္တဘူမိံ သမ္ပာပေသိ. အထ သော ကုလပုတ္တော အနုက္ကမေန ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ ဥပါသကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ပရိသပရိယန္တေ နိသီဒိ.

“ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော” အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ရဋ္ဌပါလမထေရ်၏ အပဒါန် (အတ္ထုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်ရဋ္ဌပါလမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတည်းဟူသော အခြေခံအဆောက်အဦ ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မမူမီ ရှေးဦးမဆွကပင် ဟံသာဝတီမြို့၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာ များစွာရှိသော သူကြွယ်မျိုး၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ဖခင်ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အိမ်ရာတည်ထောင် လူ့ဘောင်၌ တည်လျက် နေ၏။ ရတနာကျီတိုက်စောင့် ပြသအပ်သော အမျိုးအနွယ် အစဉ်အဆက်မှ ဆင်းသက်လာသော မရေမတွက်နိုင်သော ဥစ္စာပစ္စည်းတို့ကို မြင်၍ “ဤမျှလောက်သော ဥစ္စာစုကို ငါ၏ ဖခင်၊ အဘိုး၊ အဘေး စသည်တို့သည် မိမိတို့နှင့်အတူ ယူဆောင်၍ သွားခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ခဲ့ကြကုန်။ ငါသည်ကား ယူဆောင်၍ သွားရန် သင့်တော်ပေသည်” ဟု ကြံစည်လျက် သူဆင်းရဲ၊ ခရီးသွား စသည်တို့အား ကြီးစွာသော အလှူကို ပေးလှူခဲ့၏။ ထိုရဋ္ဌပါလလောင်းလျာသည် အဘိညာဉ်ရ ရသေ့တစ်ပါးထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ထိုရသေ့က နတ်ပြည်၌ အစိုးရခြင်း (နတ်မင်းအဖြစ်) ၌ ညွှန်ကြားတိုက်တွန်းသဖြင့် အသက်ထက်ဆုံး ကောင်းမှုတို့ကို ပြု၍ ထိုဘဝမှ စုတေပြီးနောက် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းကာ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားလျက်၊ ထိုနတ်ပြည်၌ အသက်ထက်ဆုံး တည်၍ ထိုဘဝမှ စုတေပြီးသော် လူ့ပြည်၌ ကွဲပြားပျက်စီးနေသော တိုင်းနိုင်ငံကို စေ့စပ်စွမ်းဆောင်နိုင်သော အမျိုး၌ တစ်ဦးတည်းသော သားဖြစ်၍ မွေးဖွားခဲ့၏။ ထိုအချိန်၌ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ပွင့်တော်မူ၍ မြတ်သော ဓမ္မစက်ကို လည်စေတော်မူပြီး ကျွတ်ထိုက်သော သတ္တဝါတို့ကို ဘေးကင်းရာ နိဗ္ဗာန်ပြည်တော်ကြီးသို့ ပို့ဆောင်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုအမျိုးကောင်းသားသည် အစဉ်သဖြင့် အသိလိမ္မာ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် တစ်နေ့သ၌ ဥပါသကာတို့နှင့်အတူ ကျောင်းသို့သွား၍ တရားဟောတော်မူနေသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ပရိသတ်အစွန်၌ ထိုင်နေလေ၏။

တေန [Pg.20] ခေါ ပန သမယေန သတ္ထာ ဧကံ ဘိက္ခုံ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. သော တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သတသဟဿဘိက္ခုပရိဝုတဿ ဘဂဝတော သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ဒတွာ တံ ဌာနံ ပတ္ထေသိ. သတ္ထာ အနန္တရာယေန သမိဇ္ဈနဘာဝံ ဒိသွာ ‘‘အယံ အနာဂတေ ဂေါတမဿ နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကာသိ. သော သတ္ထာရံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ ဝန္ဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. သော ယာဝတာယုကံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စဝိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣတော ဒွေနဝုတေ ကပ္ပေ ဖုဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ သတ္ထု ဝေမာတိကေသု တီသု ရာဇပုတ္တေသု သတ္ထာရံ ဥပဋ္ဌဟန္တေသု တေသံ ပုညကိရိယာသု သဟာယကိစ္စံ အကာသိ. ဧဝံ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဗဟုံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုရုရဋ္ဌေ ထုလ္လကောဋ္ဌိကနိဂမေ ရဋ္ဌပါလသေဋ္ဌိနော ဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိ, တဿ ဘိန္နံ ရဋ္ဌံ သန္ဓာရေတုံ သမတ္ထကုလေ နိဗ္ဗတ္တတ္တာ ရဋ္ဌပါလောတိ ဝံသာနုဂတမေဝ နာမံ အဟောသိ. သော မဟတာ ပရိဝါရေန ဝဍ္ဎန္တော အနုက္ကမေန ယောဗ္ဗနပ္ပတ္တော မာတာပိတူဟိ ပတိရူပေန ဒါရေန သံယောဇိတော မဟန္တေ စ ယသေ ပတိဋ္ဌာပိတော ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိသဒိသသမ္ပတ္တိံ ပစ္စနုဘောတိ.

ထိုအချိန်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သဒ္ဓါတရားဖြင့် ရဟန်းပြုကြကုန်သော ရဟန်းတို့အနက် ရဟန်းတစ်ပါးကို မြတ်သောအရာ (ဧတဒဂ်ဌာန) ၌ ထားတော်မူ၏။ ထိုရဋ္ဌပါလလောင်းလျာသည် ထိုအခြင်းအရာကို မြင်၍ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသဖြင့် ရဟန်းတစ်သိန်း ခြံရံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ကြီးစွာသော အလှူကို ပေးလှူ၍ ထိုရာထူးထူးကို ဆုတောင်းခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အန္တရာယ်မရှိဘဲ ပြည့်စုံမည့်အဖြစ်ကို မြင်တော်မူ၍ “ဤသူသည် အနာဂတ်ကာလ၌ ဂေါတမမည်သော မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်ဝယ် သဒ္ဓါတရားဖြင့် ရဟန်းပြုကြကုန်သော ရဟန်းတို့အနက် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်လတ္တံ့” ဟု ဗျာဒိတ်မြွက်ဟတော်မူ၏။ သူသည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် ရဟန်းသံဃာတော်များကို ရှိခိုးပြီးလျှင် နေရာမှထ၍ ဖဲခွာသွားခဲ့၏။ သူသည် အသက်ထက်ဆုံး ကောင်းမှုတို့ကို ပြု၍ ထိုဘဝမှ စုတေပြီးနောက် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ဤကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်နှစ်ကမ္ဘာထက်၌ ဖုဿမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်ဝယ် မြတ်စွာဘုရား၏ မိထွေးတော်သား မင်းသားသုံးယောက်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားကို လုပ်ကျွေးပြုစုကြစဉ် ထိုမင်းသားတို့၏ ကုသိုလ်ပြုမှုတို့၌ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်အဖြစ် ကူညီလုပ်ဆောင်ပေးခဲ့၏။ ဤသို့လျှင် ထိုထိုဘုံဘဝ၌ များစွာသော ကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူး၍ သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ကုရုတိုင်း၊ ထုလ္လကောဋ္ဌိကနိဂုံး၌ ရဋ္ဌပါလသူဌေးအိမ်ဝယ် မွေးဖွားခဲ့၏။ ကွဲပြားပျက်စီးနေသော တိုင်းပြည်ကို စေ့စပ်စွမ်းဆောင်နိုင်သော အမျိုး၌ မွေးဖွားသည်ဖြစ်သောကြောင့် အမျိုးအနွယ်အစဉ်အဆက်အရ “ရဋ္ဌပါလ” ဟူ၍ပင် အမည်တွင်ခဲ့၏။ သူသည် ကြီးစွာသောအခြံအရံဖြင့် ကြီးပြင်းလာပြီးလျှင် အစဉ်သဖြင့် နုပျိုသော အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မိဘတို့သည် သင့်လျော်သော မယားနှင့် ထိမ်းမြားပေး၍ များစွာသော စည်းစိမ်အခြံအရံတို့ကိုလည်း ပေးသဖြင့် နတ်စည်းစိမ်နှင့်တူသော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားလျက်နေ၏။

အထ ဘဂဝါ ကုရုရဋ္ဌေ ဇနပဒစာရိကံ စရန္တော ထုလ္လကောဋ္ဌိကံ အနုပါပုဏိ. တံ သုတွာ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတုကာမော သတ္တာဟံ ဘတ္တစ္ဆေဒံ ကတွာ ကိစ္ဆေန ကသိရေန မာတာပိတရော အနုဇာနာပေတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိတွာ သတ္ထု အာဏတ္တိယာ အညတရဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ယောနိသောမနသိကာရေန ကမ္မံ ကရောန္တော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တံ ပန ပတွာ သတ္ထာရံ အနုဇာနာပေတွာ မာတာပိတရော ပဿိတုံ ထုလ္လကောဋ္ဌိကံ ဂန္တွာ တတ္ထ သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ပိတု နိဝေသနေ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ လဘိတွာ တံ အမတံ ဝိယ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ပိတရာ နိမန္တိတော သွာတနာယ အဓိဝါသေတွာ ဒုတိယဒိဝသေ ပိတု နိဝေသနေ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ အလင်္ကတပဋိယတ္တေ ဣတ္ထာဂါရဇနေ ဥပဂန္တွာ ‘‘ကီဒိသာ နာမ တာ, အယျပုတ္တ, အစ္ဆရာယော, ယာသံ တွံ ဟေတု ဗြဟ္မစရိယံ စရသီ’’တိအာဒီနိ (မ. နိ. ၂.၃၀၁) ဝတွာ ပလောဘနကမ္မံ ကာတုံ အာရဒ္ဓေ တဿာဓိပ္ပာယံ ဝိပရိဝတ္တေတွာ အနိစ္စတာဒိပဋိသံယုတ္တံ ဓမ္မံ ကထေန္တော –

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကုရုတိုင်း၌ ဒေသစာရီ လှည့်လည်တော်မူသည်ရှိသော် ထုလ္လကောဋ္ဌိကနိဂုံးသို့ ရောက်ရှိတော်မူ၏။ ထိုစကားကို ကြားရသဖြင့် ရဋ္ဌပါလအမျိုးကောင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏အထံ၌ တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် ယုံကြည်ခြင်း သဒ္ဓါတရားကို ရရှိကာ ရဟန်းပြုလိုသဖြင့် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး အစာဖြတ်တောက်ကာ ဆင်းရဲငြိုငြင်စွာဖြင့် မိဘတို့ကို ခွင့်ပြုစေပြီးမှ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ရဟန်းအဖြစ်ကို တောင်းပန်ကာ မြတ်စွာဘုရား၏ ညွှန်ကြားချက်အရ မထင်ရှားသော ရဟန်းတစ်ပါးထံ၌ ရဟန်းပြု၍ သင့်လျော်မှန်ကန်စွာ နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့် ကမ္မဋ္ဌာန်းအမှုကို အားထုတ်လျက် ဝိပဿနာကို တိုးပွားစေသဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီးသော် မြတ်စွာဘုရားထံ ခွင့်ပန်ကာ မိဘတို့ကို တွေ့မြင်ရန် ထုလ္လကောဋ္ဌိကနိဂုံးသို့ သွားရောက်ပြီးလျှင် ထိုနိဂုံး၌ အိမ်စဉ်အတိုင်း ဆွမ်းခံလှည့်လည်စဉ် ဖခင်၏အိမ်၌ ညဉ့်ဦးက ကျန်ကြွင်းသော သိုးမှည့်သော မုယောမုန့်ကို ရရှိသဖြင့် ထိုမုန့်ကို နတ်သုဓာကဲ့သို့ မြိန်ရှက်စွာ ဘုဉ်းပေးတော်မူ၏။ ဖခင်ဖြစ်သူက ဆွမ်းစားပင့်ဖိတ်သဖြင့် နက်ဖြန်အလိုငှာ လက်ခံတော်မူ၍ ဒုတိယမြောက်နေ့၌ ဖခင်၏အိမ်၌ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးသော် တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမမိဿံတို့ ချဉ်းကပ်၍ “အရှင်သား... အရှင်သည် အဘယ်ကဲ့သို့သော နတ်သမီးတို့ကြောင့် မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ပါသနည်း” စသည်ဖြင့် မေးမြန်းကာ ဖြားယောင်းသွေးဆောင်ရန် အားထုတ်ကြလတ်သော် ထိုမောင်းမတို့၏ အလိုကို လွှဲပြောင်းပေးလျက် အနိစ္စအစရှိသည်နှင့် စပ်ယဉ်သော တရားကို ဟောကြားလိုသည်ဖြစ်၍—

‘‘ပဿ [Pg.21] စိတ္တကတံ ဗိမ္ဗံ, အရုကာယံ သမုဿိတံ;

အာတုရံ ဗဟုသင်္ကပ္ပံ, ယဿ နတ္ထိ ဓုဝံ ဌိတိ.

“ဆန်းကြယ်စွာ ပြုပြင်အပ်သော၊ အိုင်းအမာ (အနာရောဂါ) တို့၏ စုဝေးရာဖြစ်သော၊ အရိုးတို့ဖြင့် စိုက်ထူထားအပ်သော၊ အမြဲမပြတ် နာကျင်နှိပ်စက်အပ်သော၊ လူမိုက်တို့ အထူးထူးအပြားပြား ကြံစည်အပ်သော၊ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ကောဋ္ဌာသတို့ စုဝေးရာဖြစ်သော ဤခန္ဓာကိုယ်အတ္တဘောကို ကြည့်ရှုပါလော။ ဤခန္ဓာကိုယ်၌ မြဲမြံခိုင်ခံ့သော တည်ရှိခြင်းသည် မရှိပေ။”

‘‘ပဿ စိတ္တကတံ ရူပံ, မဏိနာ ကုဏ္ဍလေန စ;

အဋ္ဌိံ တစေန ဩနဒ္ဓံ, သဟ ဝတ္ထေဟိ သောဘတိ.

“ကျောက်သံပတ္တမြား၊ နားတောင်းတန်ဆာတို့ဖြင့် ဆန်းကြယ်စွာ ပြုပြင်အပ်သော၊ စိုပြည်သော အရေဖြင့် ထက်ဝန်းကျင်မှ ဖုံးလွှမ်းအပ်သော၊ သုံးရာသော အရိုးစုရှိသော ရုပ်ခန္ဓာကို ကြည့်ရှုပါလော။ ဤရုပ်ခန္ဓာသည် ဆန်းကြယ်သော အဝတ်တန်ဆာတို့နှင့်တကွ တင့်တယ်လှပသကဲ့သို့ ထင်ရလေ၏။”

‘‘အလတ္တကကတာ ပါဒါ, မုခံ စုဏ္ဏကမက္ခိတံ;

အလံ ဗာလဿ မောဟာယ, နော စ ပါရဂဝေသိနော.

“ချိပ်ရည်ဖြင့် ဆိုးအပ်သော ခြေတို့သည်လည်းကောင်း၊ ပါးဒါးမှုန့်တို့ဖြင့် လိမ်းခြယ်အပ်သော မျက်နှာသည်လည်းကောင်း လူမိုက်တို့အား တွေဝေခြင်းကို ဖြစ်စေရန် စွမ်းနိုင်၏။ နိဗ္ဗာန်ဟူသော တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရှာဖွေလေ့ရှိသူအားမူကား တွေဝေခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ပေ။”

‘‘အဋ္ဌာပဒကတာ ကေသာ, နေတ္တာ အဉ္ဇနမက္ခိတာ;

အလံ ဗာလဿ မောဟာယ, နော စ ပါရဂဝေသိနော.

“ရှစ်စုခွဲ၍ ကောင်းစွာပြုပြင်အပ်သော ဆံပင်တို့သည်လည်းကောင်း၊ မျက်ကွင်းဆေးတို့ဖြင့် လိမ်းခြယ်အပ်သော မျက်လုံးတို့သည်လည်းကောင်း လူမိုက်တို့အား တွေဝေခြင်းကို ဖြစ်စေရန် စွမ်းနိုင်၏။ နိဗ္ဗာန်ဟူသော တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရှာဖွေလေ့ရှိသူအားမူကား တွေဝေခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ပေ။”

‘‘အဉ္ဇနီဝ နဝါ စိတ္တာ, ပူတိကာယော အလင်္ကတော;

အလံ ဗာလဿ မောဟာယ, နော စ ပါရဂဝေသိနော.

“အသစ်ဖြစ်သော မျက်ကွင်းဆေးကျဉ်တောက်ကဲ့သို့ အဆန်းတကြယ် တန်ဆာဆင်အပ်သော၊ ပုပ်စပ်ညစ်ညူးသော ဤခန္ဓာကိုယ်သည် လူမိုက်တို့အား တွေဝေခြင်းကို ဖြစ်စေရန် စွမ်းနိုင်၏။ နိဗ္ဗာန်ဟူသော တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရှာဖွေလေ့ရှိသူအားမူကား တွေဝေခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ပေ။”

‘‘ဩဒဟိ မိဂဝေါ ပါသံ, နာသဒါ ဝါဂုရံ မိဂေါ;

ဘုတွာ နိဝါပံ ဂစ္ဆာမ, ကန္ဒန္တေ မိဂဗန္ဓကေ.

“မုဆိုးသည် ကျော့ကွင်းကို ထောင်ထားပြီ။ သားကောင်သည် ကျော့ကွင်းသို့ မချဉ်းကပ်ပြီ။ ငါတို့သည် မုဆိုး ငိုကြွေးမြည်တမ်းစဉ်ပင် ချထားသော အစာကို စား၍ သွားကြကုန်အံ့။”

‘‘ဆိန္နော ပါသော မိဂဝဿ, နာသဒါ ဝါဂုရံ မိဂေါ;

ဘုတွာ နိဝါပံ ဂစ္ဆာမ, သောစန္တေ မိဂလုဒ္ဒကေ’’တိ. (မ. နိ. ၂.၃၀၂;

ထေရဂါ. ၇၆၉-၇၇၅);

“မုဆိုး၏ ကျော့ကွင်းသည် ပျက်စီးပြတ်တောက်သွားပြီ။ သားကောင်သည် ကျော့ကွင်းသို့ မချဉ်းကပ်တော့ပြီ။ ငါတို့သည် မုဆိုး စိုးရိမ်ပူဆွေးနေစဉ်ပင် ချထားသော အစာကို စား၍ သွားကြကုန်အံ့။”

ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ. ဣမာ ဂါထာ ဝတွာ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ရညော ကောရဗျဿ မိဂါဇိနဝနုယျာနေ မင်္ဂလသိလာပဋ္ဋေ နိသီဒိ. ထေရဿ ကိရ ပိတာ သတ္တသု ဒွါရကောဋ္ဌကေသု အဂ္ဂဠံ ဒါပေတွာ မလ္လေ အာဏာပေသိ ‘‘နိက္ခမိတုံ မာ ဒေထ, ကာသာယာနိ အပနေတွာ သေတကာနိ နိဝါသာပေထာ’’တိ. တသ္မာ ထေရော အာကာသေန အဂမာသိ. အထ ရာဇာ ကောရဗျော ထေရဿ တတ္ထ နိသိန္နဘာဝံ သုတွာ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ‘‘ဣဓ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ပဗ္ဗဇန္တော ဗျာဓိပါရိဇုညံ ဝါ ဇရာဘောဂဉာတိပါရိဇုညံ ဝါ ပတ္တော ပဗ္ဗဇတိ, တွံ ပန ကိဉ္စိပိ ပါရိဇုညံ အနုပဂတော ဧဝ ကသ္မာ ပဗ္ဗဇသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. အထဿ ထေရော ‘‘ဥပနိယျတိ လောကော အဒ္ဓုဝေါ, အတာဏော လောကော အနဘိဿရော, အသရဏော လောကော သဗ္ဗံ ပဟာယ ဂမနီယံ, ဦနော လောကော အတိတ္တော တဏှာဒါသော’’တိ (မ. နိ. ၂.၃၀၅) ဣမေသံ စတုန္နံ ဓမ္မုဒ္ဒေသာနံ အတ္တနာ ဝိဒိတဘာဝံ ကထေတွာ တဿာ ဒေသနာယ အနုဂီတိံ ကထေန္တော –

ဤဂါထာတို့ကို ဟောတော်မူခဲ့သည်။ ဤဂါထာတို့ကို မိန့်တော်မူပြီးနောက် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်တော်မူ၍ ကောရဗျမင်း၏ မိဂဇိနဥယျာဉ်ရှိ မင်္ဂလာကျောက်ဖျာထက်၌ သီတင်းသုံးတော်မူသည်။ မထေရ်၏ခမည်းတော်သည် တံခါးမုခ် ခုနစ်ခုတို့၌ တံခါးကျင်မင်းတုံးများကို ပိတ်စေပြီးနောက် လက်ပန်းသည်တို့ကို "အပြင်သို့ ထွက်ခွင့်မပြုကြနှင့်၊ ဖန်ရည်စွန်းသော သင်္ကန်းတို့ကို ချွတ်၍ လူဝတ်လဲကာ အဝတ်ဖြူများကို ဝတ်ဆင်စေကြလော့" ဟု စေခိုင်းထားသည်ဟု ဆို၏။ ထို့ကြောင့် မထေရ်သည် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအခါ ကောရဗျမင်းသည် မထေရ်မြတ် ထိုဥယျာဉ်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူကြောင်း ကြားသိရသဖြင့် ထိုမထေရ်ထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ဝမ်းမြောက်ဖွယ်၊ အမှတ်ရဖွယ်ဖြစ်သော နှုတ်ဆက်စကားများကို ပြောဆိုပြီးနောက် "အရှင်ရဋ္ဌပါလ... ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုကြသူတို့သည် အနာရောဂါ ဖိစီးနှိပ်စက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အိုမင်းရင့်ရော်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် စည်းစိမ်ဥစ္စာ ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဆွေမျိုးဉာတိ ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကြရသဖြင့်သာ ရဟန်းပြုကြစမြဲ ဖြစ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရားသည်ကား ထိုကဲ့သို့သော ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးခြင်း တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိပါဘဲလျက် အဘယ်ကြောင့် ရဟန်းပြုတော်မူပါသနည်း" ဟု လျှောက်ထားမေးမြန်းလေသည်။ ထိုအခါ မထေရ်မြတ်သည် ၎င်းမင်းအား "လောကကို ဇရာမရဏတရားတို့သည် ဆွဲဆောင်နေကြကုန်၏၊ လောကသည် မမြဲ၊ ကိုးကွယ်ရာမရှိ၊ အစိုးမရ၊ လောကသည် အားကိုးရာမရှိ၊ အလုံးစုံကို စွန့်ပယ်၍ သွားကြရမည်ဖြစ်၏၊ လောကသည် အစဉ်လိုအပ်ချက်ရှိနေ၍ မတင်းတိမ်မရောင်ရဲနိုင်၊ တဏှာ၏ ကျွန်သာ ဖြစ်၏" ဟု ဤဓမ္မုဒ္ဒေသလေးပါးတို့ကို မိမိကိုယ်တိုင် သိမြင်တော်မူသည့်အဖြစ်ကို မိန့်ကြားတော်မူပြီးနောက် ထိုတရားတော်နှင့် လျော်ညီသော ချီးမွမ်းပြောဆိုမှုကို ဟောကြားလိုသဖြင့်-

‘‘ပဿာမိ [Pg.22] လောကေ သဓနေ မနုဿေ, လဒ္ဓါန ဝိတ္တံ န ဒဒန္တိ မောဟာ;

လုဒ္ဓါ ဓနံ သန္နိစယံ ကရောန္တိ, ဘိယျောဝ ကာမေ အဘိပတ္ထယန္တိ.

လောက၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာရှိကြသော်လည်း တွေဝေမိုက်မဲခြင်းကြောင့် မလှူဒါန်းနိုင်ကြသော လူတို့ကို ငါမြင်ရ၏။ ထိုသူတို့သည် လောဘတပ်မက်လျက် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို မနေမနား သိုမှီးစုဆောင်းကြပြီး ကာမဂုဏ်တို့ကိုသာ လွန်ကဲစွာ တောင်းတနေကြကုန်၏။

‘‘ရာဇာ ပသယှပ္ပထဝိံ ဝိဇေတွာ, သသာဂရန္တံ မဟိမာဝသန္တော;

ဩရံ သမုဒ္ဒဿ အတိတ္တရူပေါ, ပါရံ သမုဒ္ဒဿပိ ပတ္ထယေထ.

မင်းကြီးသည် သမုဒ္ဒရာအဆုံးရှိသော မြေပြင်တစ်ခွင်လုံးကို အနိုင်ယူအောင်မြင်၍ လွှမ်းမိုးအုပ်စိုးနေရသော်လည်း မတင်းတိမ်နိုင်ဘဲ သမုဒ္ဒရာ၏ ဟိုမှာဘက်ကမ်းကိုပင် ထပ်မံတောင်းတနေပြန်၏။

‘‘ရာဇာ စ အညေ စ ဗဟူ မနုဿာ, အဝီတတဏှာ မရဏံ ဥပေန္တိ;

ဦနာဝ ဟုတွာန ဇဟန္တိ ဒေဟံ, ကာမေဟိ လောကမှိ န ဟတ္ထိ တိတ္တိ.

မင်းကြီးနှင့်တကွ များစွာသော လူတို့သည် တဏှာမကင်းနိုင်ကြဘဲ သေခြင်းသို့ ရောက်ကြရကုန်၏။ စိတ်အလိုမပြည့်ဝဘဲ တောင့်တဆဲဖြင့်သာ ခန္ဓာကိုယ်ကို စွန့်လွှတ်ကြရကုန်၏။ လောက၌ ကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် တင်းတိမ်ရောင့်ရဲနိုင်ခြင်း မည်သည် မရှိသည်သာတည်း။

‘‘ကန္ဒန္တိ နံ ဉာတီ ပကိရိယ ကေသေ, ‘အဟော ဝတာ နော အမရာ’တိ စာဟု;

ဝတ္ထေန နံ ပါရုတံ နီဟရိတွာ, စိတံ သမောဓာယ တတော ဍဟန္တိ.

ဆွေမျိုးတို့သည် ထိုသူသေကို ဝန်းရံကာ ဆံပင်ကို ဖရိုဖရဲ ဖြန့်လျက် လွမ်းမောတသ ငိုကြွေးကြကုန်၏။ "ငါတို့ဆွေမျိုး မသေပါက ကောင်းလေစွ" ဟုလည်း ဆိုကြကုန်၏။ ထိုသူသေကို အဝတ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်၍ အိမ်မှထုတ်ဆောင်ကာ ထင်းပုံထက်သို့ တင်၍ မီးသင်္ဂြိုဟ်ကြကုန်၏။

‘‘သော ဍယှတိ သူလေဟိ တုဇ္ဇမာနော, ဧကေန ဝတ္ထေန ပဟာယ ဘောဂေ;

န မီယမာနဿ ဘဝန္တိ တာဏာ, ဉာတီ စ မိတ္တာ အထ ဝါ သဟာယာ.

ထိုသူသေကောင်သည် တံစူးတို့ဖြင့် ထိုးဆွလျက် မီးရှို့ခြင်းကို ခံရ၏။ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ပယ်စွန့်ကာ အဝတ်တစ်ထည်တည်းဖြင့် သွားရ၏။ သေလွန်သူအတွက် ဆွေမျိုး၊ အဆွေခင်ပွန်း သို့မဟုတ် သူငယ်ချင်းတို့သည် ကိုးကွယ်အားထားရာ မဖြစ်နိုင်ကြကုန်။

‘‘ဒါယာဒကာ တဿ ဓနံ ဟရန္တိ, သတ္တော ပန ဂစ္ဆတိ ယေန ကမ္မံ;

န မီယမာနံ ဓနမနွေတိ ကိဉ္စိ, ပုတ္တာ စ ဒါရာ စ ဓနဉ္စ ရဋ္ဌံ.

အမွေခံတို့သည် ထိုသူ၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာများကို ယူဆောင်သွားကြကုန်၏။ သေသွားသော သတ္တဝါသည်ကား မိမိပြုခဲ့သော ကံအားလျော်စွာ သွားရလေ၏။ သေဆုံးသူနောက်သို့ တစ်စုံတစ်ရာသော ဥစ္စာသည်လည်းကောင်း၊ သားမယား၊ ရွှေငွေရတနာနှင့် တိုင်းနိုင်ငံတို့သည်လည်းကောင်း အစဉ်မလိုက်ပါနိုင်ကြချေ။

‘‘န ဒီဃမာယုံ လဘတေ ဓနေန, န စာပိ ဝိတ္တေန ဇရံ ဝိဟန္တိ;

အပ္ပံ ဟိဒံ ဇီဝိတမာဟု ဓီရာ, အသဿတံ ဝိပ္ပရိဏာမဓမ္မံ.

ပစ္စည်းဥစ္စာဖြင့် အသက်ကို ရှည်အောင် မပြုနိုင်၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့်လည်း အိုခြင်းကို မတားဆီးနိုင်ချေ။ ပညာရှိတို့သည် ဤအသက်ရှင်ရခြင်းကို တိုတောင်းလှ၏၊ မမြဲ၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း သဘောရှိ၏ဟု ဟောတော်မူကြကုန်၏။

‘‘အဍ္ဎာ [Pg.23] ဒလိဒ္ဒါ စ ဖုသန္တိ ဖဿံ, ဗာလော စ ဓီရော စ တထေဝ ဖုဋ္ဌော;

ဗာလော ဟိ ဗာလျာ ဝဓိတောဝ သေတိ, ဓီရော စ နော ဝေဓတိ ဖဿဖုဋ္ဌော.

သူဌေးနှင့် သူဆင်းရဲ နှစ်ဦးလုံးသည် သေခြင်းတည်းဟူသော အတွေ့အထိကို ခံစားကြရ၏။ လူမိုက်နှင့် ပညာရှိတို့သည်လည်း ထို့အတူပင် တွေ့ကြုံကြရ၏။ သို့ရာတွင် လူမိုက်သည် မိမိ၏ မိုက်မဲမှုကြောင့် ထိုအတွေ့အထိဖြင့် အနှိပ်စက်ခံရကာ ထိတ်လန့်လဲလျောင်းရ၏။ ပညာရှိမူကား ဆင်းရဲသော အတွေ့အထိနှင့် ကြုံတွေ့ရသော်လည်း တုန်လှုပ်ခြင်း မရှိပေ။

‘‘တသ္မာ ဟိ ပညာဝ ဓနေန သေယျာ, ယာယ ဝေါသာနမိဓာဓိဂစ္ဆတိ;

အဗျောသိတတ္တာ ဟိ ဘဝါဘဝေသု, ပါပါနိ ကမ္မာနိ ကရောတိ မောဟာ.

ထို့ကြောင့်သာလျှင် ဤလောက၌ အကြင်ပညာဖြင့် ဘဝ၏အဆုံးဖြစ်သော အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်နိုင်၏၊ ထိုပညာသည်သာလျှင် စည်းစိမ်ဥစ္စာထက် မြတ်လှပေ၏။ လူမိုက်သည် အရဟတ္တဖိုလ်တည်းဟူသော အဆုံးသို့ မရောက်သေးသဖြင့် ဘဝကြီးငယ်တို့၌ မိုက်မဲတွေဝေကာ မကောင်းမှုဒုစရိုက်တို့ကို ပြုလုပ်တတ်သောကြောင့် ဖြစ်၏။

‘‘ဥပေတိ ဂဗ္ဘဉ္စ ပရဉ္စ လောကံ, သံသာရမာပဇ္ဇပရမ္ပရာယ;

တဿပ္ပပညော အဘိသဒ္ဒဟန္တော, ဥပေတိ ဂဗ္ဘဉ္စ ပရဉ္စ လောကံ.

မကောင်းမှုပြုသူသည် သံသရာဝဋ်၌ ဘဝအဆက်ဆက် လည်ပတ်ကာ ပဋိသန္ဓေနေခြင်းသို့ ရောက်ရ၏။ ထိုမကောင်းမှုပြုသူ၏ အပြုအမူကို အတုယူယုံကြည်သော ပညာနည်းသည့် လူမိုက်သည်လည်း ပဋိသန္ဓေနေခြင်းနှင့် တမလွန်လောကသို့ ထပ်ခါတလဲလဲ ရောက်ရပြန်၏။

‘‘စောရော ယထာ သန္ဓိမုခေ ဂဟီတော, သကမ္မုနာ ဟညတိ ပါပဓမ္မော;

ဧဝံ ပဇာ ပေစ္စ ပရမှိ လောကေ, သကမ္မုနာ ဟညတိ ပါပဓမ္မော.

အိမ်နံရံကို ဖောက်ထွင်းရာ၌ အဖမ်းခံရသော သူခိုးသည် မိမိ၏ မကောင်းမှုကြောင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခံရသကဲ့သို့၊ ထို့အတူ မကောင်းမှုပြုသော သတ္တဝါသည်လည်း ယခုဘဝ၌ ဒုစရိုက်ကိုပြု၍ သေလွန်သောအခါ တမလွန်လောက၌ မိမိပြုခဲ့သော ကံကြောင့် ငရဲစသည်တို့၌ ဆင်းရဲဒုက္ခ ခံရလေ၏။

‘‘ကာမာ ဟိ စိတြာ မဓုရာ မနောရမာ, ဝိရူပရူပေန မထေန္တိ စိတ္တံ;

အာဒီနဝံ ကာမဂုဏေသု ဒိသွာ, တသ္မာ အဟံ ပဗ္ဗဇိတောမှိ ရာဇ.

မြတ်သောမင်းကြီး... ကာမဂုဏ်တို့သည် ဆန်းကြယ်ကုန်၏၊ သာယာဖွယ် ရှိကုန်၏၊ စိတ်နှလုံးကို မွေ့လျော်စေနိုင်ကုန်၏၊ ထူးခြားဆန်းပြားသော သဘောတို့ဖြင့် စိတ်ကို မွှေနှောက်ချောက်ချားစေတတ်ကုန်၏။ ထို့ကြောင့် ကာမဂုဏ်တို့၏ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် ငါသည် ရဟန်းပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

‘‘ဒုမပ္ဖလာနီဝ ပတန္တိ မာဏဝါ, ဒဟရာ စ ဝုဍ္ဎာ စ သရီရဘေဒါ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန ပဗ္ဗဇိတောမှိ ရာဇ, အပဏ္ဏကံ သာမညမေဝ သေယျော.

မြတ်သောမင်းကြီး... သစ်သီးတို့သည် မှည့်သည်ဖြစ်စေ၊ စိမ်းသည်ဖြစ်စေ ကြွေကျရသကဲ့သို့၊ ထို့အတူ သတ္တဝါတို့သည်လည်း ပျိုရွယ်သူဖြစ်စေ၊ ကြီးရင့်သူဖြစ်စေ ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီးကာ သေဆုံးကြရကုန်၏။ ငါသည် ဤမမြဲခြင်းသဘောကို သိမြင်တော်မူသဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကင်းဝေးစေသော ရဟန်းဘဝသည်သာလျှင် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ပေ၏။

‘‘သဒ္ဓါယာဟံ ပဗ္ဗဇိတော, ဥပေတော ဇိနသာသနေ;

အဝဉ္ဈာ မယှံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, အနဏော ဘုဉ္ဇာမိ ဘောဇနံ.

ငါသည် သဒ္ဓါတရားဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့၍ ဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်၌ ကောင်းစွာ ကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့၏။ ငါ၏ ရဟန်းပြုခြင်းသည် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရရှိပြီးဖြစ်၍ အချည်းနှီးမဖြစ်တော့ပေ။ ထို့ကြောင့် ကိလေသာအကြွေး မရှိသူအဖြစ်ဖြင့် တိုင်းသူပြည်သားတို့ လှူဒါန်းအပ်သော ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်နေပါသည်။

‘‘ကာမေ အာဒိတ္တတော ဒိသွာ, ဇာတရူပါနိ သတ္ထတော;

ဂဗ္ဘာဝေါက္ကန္တိတော ဒုက္ခံ, နိရယေသု မဟဗ္ဘယံ.

ငါသည် ကာမဂုဏ်တို့ကို တောက်လောင်နေသော မီးကဲ့သို့ မြင်၍လည်းကောင်း၊ ရွှေငွေတို့ကို အသက်ကို ရန်ရှာတတ်သော လက်နက်ကဲ့သို့ မြင်၍လည်းကောင်း၊ သားအိမ်၌ ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း ဆင်းရဲနှင့် ငရဲတို့၌ ခံစားရမည့် ကြီးစွာသော ဘေးအန္တရာယ်ကို မြင်၍လည်းကောင်း ရဟန်းပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

‘‘ဧတမာဒီနဝံ [Pg.24] ဉတွာ, သံဝေဂံ အလဘိံ တဒါ;

သောဟံ ဝိဒ္ဓေါ တဒါ သန္တော, သမ္ပတ္တော အာသဝက္ခယံ.

ဤကဲ့သို့သော အပြစ်အဝဝကို သိမြင်ရသဖြင့် ထိုစဉ်က သံဝေဂရရှိခဲ့၏။ ထိုစဉ်က ကိလေသာငြောင့် စူးဝင်နေခဲ့သော ငါသည် ယခုအခါ ဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်ကို အမှီပြု၍ အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခမ်းရာ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်၏။

‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ;

ဩဟိတော ဂရုကော ဘာရော, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ.

ငါသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဆည်းကပ်ခဲ့ပြီးပြီ၊ ဘုရားရှင်၏ အဆုံးအမကို လိုက်နာကျင့်ကြံခဲ့ပြီးပြီ။ လေးလံလှစွာသော ဝန်ကို ချထားခဲ့ပြီးပြီ၊ ဘဝသစ်ကို ဆွဲဆောင်တတ်သော တဏှာကိုလည်း အမြစ်ပြတ် ပယ်နုတ်ပြီးပြီ။

‘‘ယဿတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိတော, အဂါရသ္မာနဂါရိယံ;

သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော, သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယော’’တိ. (ထေရဂါ. ၇၇၆-၇၉၃) –

ငါသည် အကြင်အရဟတ္တဖိုလ် အကျိုးငှာ လူ့ဘောင်မှ ထွက်ခွာ၍ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့၏။ သံယောဇဉ်အားလုံး ကုန်ရာဖြစ်သော ထိုအရဟတ္တဖိုလ် အကျိုးကို ငါသည် ရရှိအပ်ပြီးပြီ။

ဣမာ ဂါထာ အဝေါစ. ဧဝံ ထေရော ရညော ကောရဗျဿ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ သတ္ထု သန္တိကမေဝ ဂတော. သတ္ထာ စ အပရဘာဂေ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော ထေရံ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ.

ဤဂါထာတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် မထေရ်မြတ်သည် ကောရဗျမင်းအား တရားဟောကြားပြီးနောက် ဘုရားရှင်၏ အထံတော်သို့ ကြွသွားတော်မူ၏။ ဘုရားရှင်သည်လည်း နောင်အခါ၌ အရိယာသံဃာတော်များ အလယ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ထိုမထေရ်မြတ်အား သဒ္ဓါတရားဖြင့် ရဟန်းပြုကြသူများအနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူလေသည်။

၉၇-၈. ဧဝံ သော ထေရော ပတ္တဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. ဝရနာဂေါ မယာ ဒိန္နောတိ တဿ ဘဂဝတော ရူပကာယေ ပသီဒိတွာ ဝရော ဥတ္တမော သေဋ္ဌော ဤသာဒန္တော ရထီသာသဒိသဒန္တော ဥရူဠှဝါ ဘာရဝဟော ရာဇာရဟော ဝါ. သေတစ္ဆတ္တောပသောဘိတောတိ ဟတ္ထိက္ခန္ဓေ ဥဿာပိတသေတစ္ဆတ္တေန ဥပသေဝိတော သောဘမာနော. ပုနပိ ကိံ ဝိသိဋ္ဌော ဝရနာဂေါ? သကပ္ပနော ဟတ္ထာလင်္ကာရသဟိတော. သံဃာရာမံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဝသနတ္ထာယ အာရာမံ ဝိဟာရံ အကာရယိံ ကာရေသိံ.

၉၇-၈. ဤသို့လျှင် ထိုမထေရ်မြတ်သည် ထိုဧတဒဂ်ရာထူးကို ရရှိပြီးနောက် မိမိ၏ ရှေးကုသိုလ်ကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သဖြင့်၊ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအတ္ထုပ္ပတ်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော' စသည်ဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ 'varanāgo mayā dinno' ဟူသည်မှာ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ရူပကာယတော်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် မြတ်သော၊ ရထားလှည်းသံကဲ့သို့သော အစွယ်ရှိသော၊ ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက် ပြည့်စုံ၍ ဝန်ဆောင်နိုင်သော သို့မဟုတ် မင်းနှင့်ထိုက်တန်သော ဆင်ပြောင်ကြီးကို (လှူဒါန်းခဲ့သည်) ကို ဆိုလိုသည်။ 'setacchatto pasobhito' ဟူသည်မှာ ဆင်ကျောက်ကုန်းပေါ်၌ စိုက်ထူထားသော ထီးဖြူဖြင့် တင့်တယ်လှပစွာ ပြင်ဆင်အပ်သော ဆင်ပြောင်ကြီး ဖြစ်သည်။ တစ်ဖန် ထိုဆင်ပြောင်ကြီးသည် အဘယ်သို့ ထူးခြားသေးသနည်းဟူမူ ကကြိုးတန်ဆာ၊ လက်ဝတ်တန်ဆာအပြည့်အစုံ ဆင်ယင်အပ်သော ဆင်ပြောင်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်များ သီတင်းသုံးရန်အလို့ငှာ သံဃာ့အာရာမ်ကျောင်းတော်ကြီးကိုလည်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့၏။

၉၉. စတုပညာသသဟဿာနီတိ တသ္မိံ ကာရာပိတေ ဝိဟာရဗ္ဘန္တရေ စတုပညာသသဟဿာနိ ပါသာဒါနိ စ အဟံ အကာရယိံ ကာရေသိန္တိ အတ္ထော. မဟောဃဒါနံ ကရိတွာနာတိ သဗ္ဗပရိက္ခာရသဟိတံ မဟောဃသဒိသံ မဟာဒါနံ သဇ္ဇေတွာ မဟေသိနော မုနိနော နိယျာဒေသိန္တိ အတ္ထော.

၉၉. 'catupaññāsasahassāni' ဟူသည်မှာ ထိုကျောင်းတိုက်ကို ဆောက်လုပ်သောအခါ ကျောင်းတိုက်အတွင်း၌ ငါးသောင်းလေးထောင်သော ပြာသာဒ်ဆောင်တို့ကိုလည်း ငါသည် ဆောက်လုပ်စေခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'mahoghadānaṃ karitvānā' ဟူသည်မှာ အလုံးစုံသော ပရိက္ခရာတို့နှင့်တကွ ရေအလျဉ်ကဲ့သို့ ကြီးမားလှသော အလှူကြီးကို စီမံ၍ သီလစသော ဂုဏ်ထူးတို့ကို ရှာမှီးတော်မူသော ဘုရားရှင်အား ဆပ်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၀၀. အနုမောဒိ မဟာဝီရောတိ စတုရာသင်္ချေယျသတသဟဿေသု ကပ္ပေသု အဗ္ဗောစ္ဆိန္နဥဿာဟသင်္ခါတေန ဝီရိယေန မဟာဝီရော သယမ္ဘူ သယမေဝ ဘူတော ဇာတော လဒ္ဓသဗ္ဗညုတညာဏော အဂ္ဂေါ သေဋ္ဌော ပုဂ္ဂလော အနုမောဒိ ဝိဟာရာနုမောဒနံ အကာသိ. သဗ္ဗေ ဇနေ ဟာသယန္တောတိ သကလာနန္တာပရိမာဏေ ဒေဝမနုဿေ ဟာသယန္တော သန္တုဋ္ဌေ [Pg.25] ကုရုမာနော အမတနိဗ္ဗာနပဋိသံယုတ္တံ စတုသစ္စဓမ္မဒေသနံ ဒေသေသိ ပကာသေသိ ဝိဝရိ ဝိဘဇိ ဥတ္တာနီ အကာသီတိ အတ္ထော.

၁၀၀. 'anumodi mahāvīro' ဟူသည်မှာ လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းပတ်လုံး မပြတ်သောလုံ့လဝီရိယရှိတော်မူသော၊ ဆရာမကူဘဲ ကိုယ်တော်တိုင် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ရရှိတော်မူသော အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဘုရားရှင်သည် ကျောင်းအလှူအတွက် ဝမ်းမြောက်နုမောဒနာ ပြုတော်မူခဲ့၏ဟု ဆိုလိုသည်။ 'sabbe jane hāsayanto' ဟူသည်မှာ အတိုင်းအဆမရှိသော နတ်လူအပေါင်းတို့ကို ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်စေလျက်၊ မသေရာမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန်နှင့် စပ်ယှဉ်သော သစ္စာလေးပါးတရားတော်ကို ထင်ရှားပေါ်လွင်အောင် ဝေဖန်ဖွင့်ဆို ဟောကြားတော်မူခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၀၁. တံ မေ ဝိယာကာသီတိ တံ မယှံ ကတပုညံ ဗလံ ဝိသေသေန ပါကဋံ အကာသိ. ဇလဇုတ္တမနာမကောတိ ဇလေ ဇာတံ ဇလဇံ ပဒုမံ, ပဒုမုတ္တရနာမကောတိ အတ္ထော. ‘‘ဇလနုတ္တမနာယကော’’တိပိ ပါဌော. တတ္ထ အတ္တနော ပဘာယ ဇလန္တီတိ ဇလနာ, စန္ဒိမသူရိယဒေဝဗြဟ္မာနော, တေသံ ဇလနာနံ ဥတ္တမောတိ ဇလနုတ္တမော. သဗ္ဗသတ္တာနံ နာယကော ဥတ္တမောတိ နာယကော, သမ္ဘာရဝန္တေ သတ္တေ နိဗ္ဗာနံ နေတိ ပါပေတီတိ ဝါ နာယကော, ဇလနုတ္တမော စ သော နာယကော စာတိ ဇလနုတ္တမနာယကော. ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာတိ ဘိက္ခုသံဃဿ မဇ္ဈေ နိသိန္နော ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ ပါကဋံ ကတွာ ကထေသီတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၀၁. "taṃ me viyākāsī" ဟူသည် ငါ၏ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုတည်းဟူသော ထိုအားကို အထူးသဖြင့် ထင်ရှားအောင် ပြုတော်မူပြီဟု ဆိုလိုသည်။ "jalajuttamanāmakoti" ဟူသည် ရေ၌ပေါက်သော ပဒုမ္မာကြာပန်းကဲ့သို့သော အမည်ရှိသော၊ သို့မဟုတ် ဇလဇအမည်ဟူသော မြတ်သောအမည်ရှိသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ "jalanuttamanāyako" ဟူ၍လည်း ပါဌ်ရှိသေး၏။ ထိုပါဌ်၌ မိမိ၏အရောင်အဝါဖြင့် တောက်ပကုန်သော လ၊ နေ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာတို့ကို "jalanā" ဟု ခေါ်၏။ ထိုလ၊ နေ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာတို့ထက် မြတ်တော်မူသောကြောင့် "jalanuttamo" မည်၏။ အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့၏ အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ရှေ့ဆောင်ခေါင်းဆောင် ဖြစ်တော်မူသောကြောင့် "nāyako" မည်၏။ သို့မဟုတ် ပါရမီကုသိုလ် အဆောက်အဦရှိသော သတ္တဝါတို့ကို နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်တော်မူတတ်သောကြောင့် "nāyako" မည်၏။ ထိုသို့ အရောင်တောက်ပသော လ၊ နေ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာတို့ထက်လည်း မြတ်တော်မူလျက် ပါရမီထူးရှိသော သတ္တဝါတို့၏ ရှေ့ဆောင်လည်း ဖြစ်တော်မူသောကြောင့် "jalanuttamanāyako" ဟု ခေါ်သည်။ "bhikkhusaṅghe nisīditvā" ဟူသည် ရဟန်းသံဃာအပေါင်း၏ အလယ်၌ ထိုင်တော်မူလျက် ဤဂါထာတို့ကို ထင်ရှားအောင် ပြု၍ ဟောတော်မူပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ကျန်စကားလုံးများ၏ အနက်သည် ထင်ရှားလှပြီ။

ရဋ္ဌပါလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ရှင်ရဋ္ဌပါလထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၉. သောပါကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. သောပါကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်။

ပဗ္ဘာရံ သောဓယန္တဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သောပါကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ အညတရဿ ကုဋုမ္ဗိကဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ ဒိသွာ ဗီဇပူရဖလာနိ သတ္ထု ဥပနေသိ, ပရိဘုဉ္ဇိ ဘဂဝါ တဿာနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ. သော ဘိက္ခု သတ္ထရိ သံဃေ စ အဘိပ္ပသန္နော သလာကဘတ္တံ ပဋ္ဌပေတွာ သံဃုဒ္ဒေသဝသေန တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ ယာဝတာယုကံ ခီရဘတ္တံ အဒါသိ. သော တေဟိ ပုညေဟိ အပရာပရံ ဒေဝမနုဿေသု သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝန္တော ဧကဒါ မနုဿယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော ဧကဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ခီရဘတ္တံ အဒါသိ.

"pabbhāraṃ sodhayantassa" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သောပါကထေရ်၏ အပါဒါန်ဖြစ်၏။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဓိကာရရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုသော ဘဝတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ မထင်ရှားသော သူကြွယ်တစ်ဦး၏ သားဖြစ်၍ မွေးဖွားခဲ့၏။ တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ရှောက်ကြီးသီးတို့ကို မြတ်စွာဘုရားအား ကပ်လှူခဲ့ရာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူအား အစဉ်သနားခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဘုဉ်းပေးတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များအပေါ်၌ အလွန်ကြည်ညိုသဖြင့် သံဃာတော်ကို ရည်ညွှန်း၍ စားရေးတံဆွမ်း (သလာကဘတ်) ကို စီမံကာ ရဟန်းသုံးပါးတို့အား အသက်ထက်ဆုံး နို့ဆွမ်းကို လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုတို့ကြောင့် နတ်ပြည်၊ လူပြည်တို့၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို အဖန်ဖန်ခံစားရလျက်၊ တစ်ခုသော ကာလဝယ် လူ့ဘဝ၌ မွေးဖွားလာကာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်တစ်ပါးအားလည်း နို့ဆွမ်းကို ကပ်လှူခဲ့ဖူးပြန်သည်။

ဧဝံ တတ္ထ တတ္ထ ပုညာနိ ကတွာ သုဂတီသုယေဝ ပရိဗ္ဘမန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ပုရိမကမ္မနိဿန္ဒေန သာဝတ္ထိယံ အညတရာယ ဒုဂ္ဂတိတ္ထိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. သာ တံ ဒသမာသေ ကုစ္ဆိနာ ပရိဟရိတွာ ပရိပက္ကေ ဂဗ္ဘေ ဝိဇာယနကာလေ ဝိဇာယိတုံ အသက္ကောန္တီ မုစ္ဆံ အာပဇ္ဇိတွာ ဗဟုဝေလံ မတာ ဝိယ နိပဇ္ဇိ. ဉာတကာ ‘‘မတာ’’တိ သညာယ သုသာနံ နေတွာ စိတကံ အာရောပေတွာ [Pg.26] ဒေဝတာနုဘာဝေန ဝါတဝုဋ္ဌိယာ ဥဋ္ဌိတာယ အဂ္ဂိံ အဒတွာ ပက္ကမိံသု. ဒါရကော ပစ္ဆိမဘဝိကတ္တာ ဒေဝတာနုဘာဝေနေဝ အရောဂေါ ဟုတွာ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမိ. မာတာ ပန ကာလမကာသိ. ဒေဝတာ မနုဿရူပေနုပဂမ္မ တံ ဂဟေတွာ သုသာနဂေါပကဿ ဂေဟေ ဌပေတွာ ကတိပါဟံ ကာလံ ပတိရူပေန အာဟာရေန ပေါသေသိ. တတော ပရံ သုသာနဂေါပကော အတ္တနော ပုတ္တံ ကတွာ ဝဍ္ဎေသိ. သော တထာ ဝဍ္ဎေန္တော တဿ ပုတ္တေန သုပ္ပိယေန နာမ ဒါရကေန သဒ္ဓိံ ကီဠန္တော ဝိစရိ. တဿ သုသာနေ ဇာတသံဝဍ္ဎဘာဝတော သောပါကောတိ သမညာ အဟောသိ.

ဤသို့လျှင် ထိုထိုဘဝတို့၌ ကောင်းမှုကုသိုလ်များကို ပြုလုပ်၍ သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်ခဲ့ရာ၊ ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူသောအခါ၌ ရှေးရှေးသော ကံ၏အကျိုးဆက်ကြောင့် သာဝတ္ထိပြည်ရှိ ဆင်းရဲမတစ်ဦး၏ ဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေခဲ့သည်။ ထိုအမိသည် ထိုသူငယ်ကို ဆယ်လပတ်လုံး ဝမ်းဖြင့် လွယ်ထားရပြီး ကိုယ်ဝန်ရင့်လာ၍ မွေးဖွားခါနီး၌ မမွေးဖွားနိုင်ဘဲ မိန်းမောတွေဝေခြင်းသို့ ရောက်လျက် အချိန်ကြာမြင့်စွာ သေသူကဲ့သို့ လဲလျောင်းနေခဲ့၏။ ဆွေမျိုးတို့သည် သေပြီဟူသော အမှတ်သညာဖြင့် သုဿာန်သို့ ဆောင်ယူကာ ထင်းပုံပေါ်သို့ တင်ကြသော်လည်း၊ နတ်တို့၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ကြောင့် လေပြင်းမိုးသည်းထန်စွာ တိုက်ခတ်ရွာသွန်းလာသဖြင့် မီးမရှို့ဘဲ ဖဲခွာသွားကြကုန်၏။ ကလေးသည် နောက်ဆုံးသောဘဝရှိသူ ဖြစ်သည့်အတွက် နတ်တို့၏ တန်ခိုးကြောင့်သာလျှင် ဘေးမသီရန်မခဘဲ အမိဝမ်းမှ ထွက်ကျလာခဲ့၏။ အမိမူကား သေဆုံးသွားလေသည်။ ထိုအခါ နတ်သည် လူ့အသွင်ဖြင့် လာ၍ ထိုကလေးကို ယူကာ သုဿာန်စောင့်၏အိမ်၌ ထားပြီး ရက်အနည်းငယ်မျှ သင့်လျော်သောအစာအာဟာရဖြင့် ပြုစုမွေးမြူခဲ့သည်။ ထို့နောက် သုဿာန်စောင့်သည် ကလေးကို မိမိ၏သားအရာ၌ ထား၍ ကြီးပြင်းစေခဲ့၏။ ထိုကလေးသည် ဤသို့ ကြီးပြင်းလာလတ်သော် သုဿာန်စောင့်၏သားဖြစ်သူ သုပ္ပိယမည်သော ကလေးနှင့် အတူတကွ ကစားလျက် လှည့်လည်သွားလာခဲ့၏။ ထိုကလေးအား သုဿာန်၌ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာသူ ဖြစ်သောကြောင့် "သောပါက" ဟူ၍ အမည်တွင်လေသည်။

အထေကဒိဝသံ သတ္တဝဿိကံ တံ ဘဂဝါ ပစ္စူသဝေလာယံ ဉာဏဇာလံ ပတ္ထရိတွာ ဝေနေယျဗန္ဓဝေ ဩလောကေန္တော ဉာဏဇာလဿ အန္တောဂတံ ဒိသွာ သုသာနဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. ဒါရကော ပုဗ္ဗဟေတုနာ စောဒိယမာနော ပသန္နမာနသော သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ တဿ ဓမ္မံ ကထေသိ. သော ဓမ္မံ သုတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိတွာ ပိတရာ ‘‘အနုညာတောသီ’’တိ ဝုတ္တော ပိတရံ သတ္ထု သန္တိကံ အာနေသိ. တဿ ပိတာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ဣမံ ဒါရကံ ပဗ္ဗာဇေထ, ဘန္တေ’’တိ အနုဇာနိ, တံ ပဗ္ဗာဇေတွာ ဘဂဝါ မေတ္တာဘာဝနာယ နိယောဇေသိ. သော မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ သုသာနေ ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ မေတ္တာဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ. အရဟာ ဟုတွာပိ အညေသံ သောသာနိကဘိက္ခူနံ မေတ္တာဘာဝနာဝိဓိံ ဒဿေန္တော ‘‘ယထာပိ ဧကပုတ္တသ္မိ’’န္တိ (ထေရဂါ. ၃၃) ဂါထံ အဘာသိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ ဧကပုတ္တကေ ပိယေ မနာပေ မာတာ ပိတာ စ ကုသလီ ဧကန္တဟိတေသီ ဘဝေယျ, ဧဝံ ပုရတ္ထိမာဒိဘေဒါသု သဗ္ဗာသု ဒိသာသု ကာမဘဝါဒိဘေဒေသု ဝါ သဗ္ဗေသု ဘဝေသု ဒဟရာဒိဘေဒါသု သဗ္ဗာသု အဝတ္ထာသုပိ ဌိတေသု သဗ္ဗေသု သတ္တေသု ဧကန္တဟိတေသိတာယ ကုသလီ ဘဝေယျ ‘‘မိတ္တော, ဥဒါသိနော, ပစ္စတ္ထိကော’’တိ သီမံ အကတွာ သီမာယ သမ္ဘေဒဝသေန သဗ္ဗတ္ထ ဧကရသံ မေတ္တံ ဘာဝေယျာတိ ဣမံ ပန ဂါထံ ဝတွာ ‘‘သစေ တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧဝံ မေတ္တံ ဘာဝေယျာထ, ယေ တေ ဘဂဝတာ ‘သုခံ သုပတီ’တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၁၁.၁၅; ပရိ. ၃၃၁; မိ. ပ. ၄.၄.၆) ဧကာဒသ မေတ္တာနိသံသာ စ ဝုတ္တာ, ဧကံသေန တေသံ ဘာဂိနော ဘဝထာ’’တိ ဩဝါဒံ အဒါသိ.

ထို့နောက် တစ်နေ့သ၌ ခုနစ်နှစ်အရွယ်ရှိသော ထိုသောပါကသူငယ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် မိုးသောက်ယံ လင်းအားကြီးအချိန်၌ ဉာဏ်တော်ကွန်ယက်ကို ဖြန့်ကြက်၍ ကျွတ်ထိုက်သော သတ္တဝါတို့ကို ကြည့်ရှုတော်မူလတ်သော်၊ ဉာဏ်တော်ကွန်ယက်အတွင်းသို့ ရောက်လာသည်ကို မြင်ရသဖြင့် သုဿာန်အရပ်သို့ ကြွတော်မူခဲ့သည်။ ကလေးသည် ရှေးရှေးသော ကံအကြောင်းတရားတို့ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်သည်ဖြစ်၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်ကာ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် ရပ်တည်နေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုကလေးအား တရားဟောတော်မူ၏။ ထိုကလေးသည် တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ ရှင်သာမဏေပြုရန် ခွင့်ပန်တောင်းဆိုပြီးနောက်၊ မွေးဖခင်က "မင်းကို ငါ ခွင့်ပြုတယ်" ဟု ဆိုသဖြင့် ဖခင်ကို မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ကလေး၏ဖခင်သည် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ "မြတ်စွာဘုရား... ဤကလေးကို သာမဏေပြုပေးတော်မူပါ" ဟု လျှောက်ထားသဖြင့် ခွင့်ပြုတော်မူပြီးလျှင် ထိုကလေးကို သာမဏေပြုပေးတော်မူ၍ မြတ်စွာဘုရားသည် မေတ္တာဘာဝနာ၌ တိုက်တွန်းယှဉ်စေတော်မူ၏။ ထိုသာမဏေသည် မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်းကို ယူလျက် သုဿာန်၌ နေတော်မူလတ်သော် မကြာမြင့်မီပင် မေတ္တာဈာန်ကို အခြေခံပြုကာ ဝိပဿနာကို တိုးပွားစေလျက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်မျက်မှောက်ပြုတော်မူ၏။ ရဟန္တာဖြစ်တော်မူသော်လည်း အခြားသော သုဿာန်ဓုတင်ဆောင် ရဟန်းတို့အား မေတ္တာပွားများပုံ အစီအစဉ်ကို ပြလိုသဖြင့် "yathāpi ekaputtasmiṃ" ဟူသော ဂါထာတော်ကို ဟောတော်မူ၏။ ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ – မိခင်နှင့် ဖခင်သည် မိမိတို့၏ တစ်ဦးတည်းသော ချစ်ခင်မြတ်နိုးအပ်သော သားငယ်အပေါ်၌ ဘေးကင်းစေလိုပြီး စင်စစ်အကျိုးစီးပွားကို လိုလားသောစိတ် ရှိကြကုန်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ အရှေ့အရပ်စသော အရပ်မျက်နှာအားလုံးတို့၌လည်းကောင်း၊ ကာမဘဝစသော ဘဝအားလုံးတို့၌လည်းကောင်း၊ ငယ်ရွယ်သူစသော အခြေအနေအရပ်ရပ်၌ တည်ရှိနေကြကုန်သော သတ္တဝါအားလုံးတို့၌လည်းကောင်း စင်စစ်အကျိုးစီးပွားကို ရှာဖွေပေးခြင်းဖြင့် ဘေးကင်းစေလိုသောစိတ် ရှိရာ၏။ "မိတ်ဆွေ၊ လျစ်လျူရှုထိုက်သူ၊ ရန်သူ" ဟု အပိုင်းအခြားကို မပြုဘဲ အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့အပေါ်၌ ရောနှောပေါင်းစပ်ကာ တစ်ခုတည်းသော အရသာရှိသော မေတ္တာကို ပွားများရာ၏ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဤဂါထာကို ဟောကြားတော်မူပြီးနောက် "အရှင်တို့... အကယ်၍ သင်တို့သည် ဤသို့ မေတ္တာဘာဝနာကို ပွားများကြပါမူ၊ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော 'ချမ်းသာစွာ အိပ်စက်ရခြင်း' အစရှိသော တစ်ဆယ့်တစ်ပါးသော မေတ္တာအကျိုးအာနိသင်တို့ကို စင်စစ်ဧကန် ခံစားရရှိကြကုန်လတ္တံ့" ဟု ဆုံးမဩဝါဒ ပေးတော်မူ၏။

၁၁၂. ဧဝံ [Pg.27] သော ပတ္တဖလာဓိဂမော အတ္တနော ကတပုညံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ သဉ္ဇာတသောမနဿော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ဒဿေန္တော ပဗ္ဘာရံ သောဓယန္တဿာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဗ္ဘာရန္တိ သိလာပဗ္ဗတဿ ဝိဝေကဋ္ဌာနံ, တံ ပဗ္ဗဇိတာနုရူပတ္တာ ဣဋ္ဌကပါကာရံ ကတွာ ဒွါရကဝါဋံ ယောဇေတွာ ဘိက္ခူနံ ဝသနတ္ထာယ အဒါသိ, ပကာရေန ဘရော ပတ္ထေတဗ္ဗောတိ ပဗ္ဘာရော, တံ သောဓယန္တဿ မမ သန္တိကံ သိဒ္ဓတ္ထော နာမ ဘဂဝါ အာဂစ္ဆိ ပါပုဏိ.

၁၁၂. ဤသို့လျှင် ထိုသောပါကသာမဏေသည် ရရှိပြီးသော အရဟတ္တဖိုလ်တရားရှိသည်ဖြစ်၍၊ မိမိပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်ကာ လွန်စွာဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအတ္ထုပ္ပတ္တိ အပါဒါန်ကို ပြလိုသဖြင့် "pabbhāraṃ sodhayantassa" အစရှိသော စကားရပ်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "pabbhāraṃ" ဟူသည် ကျောက်တောင်၏ ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်တည်း။ ထိုဆိတ်ငြိမ်ရာသည် ရဟန်းတို့နှင့် လျောက်ပတ်သည်ဖြစ်၍ အုတ်တံတိုင်းအကာအရံ ပြုလုပ်ကာ တံခါးရွက်များ တပ်ဆင်လျက် ရဟန်းတော်များ သီတင်းသုံး နေထိုင်ရန် လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထူးခြားသော အကာအရံများဖြင့် တောင့်တအပ်သောကြောင့် "pabbhāro" မည်၏။ ထိုတောင်ဝှမ်းကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းနေသော ငါ၏ထံသို့ သိဒ္ဓတ္ထအမည်ရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကြွရောက်တော်မူလာခဲ့၏။

၁၁၃. ဗုဒ္ဓံ ဥပဂတံ ဒိသွာတိ ဧဝံ မမ သန္တိကံ အာဂတံ ဒိသွာ တာဒိနော ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု အကမ္ပိယသဘာဝတ္တာ တာဒိဂုဏယုတ္တဿ လောကဇေဋ္ဌဿ ဗုဒ္ဓဿ သန္ထရံ တိဏပဏ္ဏာဒိသန္ထရံ ကဋ္ဌတ္ထရံ ပညာပေတွာ နိဋ္ဌာပေတွာ ပုပ္ဖာသနံ ပုပ္ဖမယံ အာသနံ အဟံ အဒါသိံ.

၁၁၃. "Buddhaṃ upagataṃ disvā" ဟူသည် ဤသို့ မိမိ၏အထံသို့ ကြွလာတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍၊ လောကဓံတရားတို့၌ မတုန်လှုပ်သော သဘောရှိတော်မူသော၊ ထိုကဲ့သို့သော တာဒီဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူလျက် လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာတို့ထက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား မြက်၊ သစ်ရွက်စသည်တို့ဖြင့် ပြီးသော အခင်း၊ သစ်ခက်အခင်းကို ပြင်ဆင်ခင်းကျင်း၍ ပြီးဆုံးစေပြီးနောက်၊ ပန်းတို့ဖြင့် ပြီးသော ပန်းနေရာကို ငါသည် ကပ်လှူခဲ့၏။

၁၁၄. ပုပ္ဖာသနေ နိသီဒိတွာတိ တသ္မိံ ပညတ္တေ ပုပ္ဖာသနေ နိသီဒိတွာ လောကနာယကော သိဒ္ဓတ္ထော ဘဂဝါ. မမဉ္စ ဂတိမညာယာတိ မယှံ ဂတိံ အာယတိံ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ အညာယ ဇာနိတွာ အနိစ္စတံ အနိစ္စဘာဝံ ဥဒါဟရိ ကထေသိ.

၁၁၄. "Pupphāsane nisīditvā" ဟူသည် ခင်းကျင်းအပ်သော ထိုပန်းနေရာ၌ ထိုင်တော်မူလျက် လောက၏ရှေ့ဆောင်ဖြစ်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားသည်၊ "mamañca gatimaññāya" ဟူသည် ငါ၏ လားရာဂတိနှင့် နောင်အခါ၌ ဖြစ်ပေါ်မည့် မမြဲသော သဘောတရား (အနိစ္စသဘော) ကို သိမြင်တော်မူသဖြင့် ထုတ်ဖော်ဟောကြားတော်မူပြီဟု ဆိုလိုသည်။

၁၁၅. အနိစ္စာ ဝတ သင်္ခါရာတိ ဝတ ဧကန္တေန သင်္ခါရာ ပစ္စယေဟိ သမေစ္စ သမာဂန္တွာ ကရီယမာနာ သဗ္ဗေ သပ္ပစ္စယဓမ္မာ ဟုတွာ အဘာဝဋ္ဌေန အနိစ္စာ. ဥပ္ပာဒဝယဓမ္မိနောတိ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဝိနဿနသဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပါတုဘဝိတွာ ဧတေ သင်္ခါရာ နိရုဇ္ဈန္တိ ဝိနဿန္တီတိ အတ္ထော. တေသံ ဝူပသမော သုခေါတိ တေသံ သင်္ခါရာနံ ဝိသေသေန ဥပသမော သုခေါ, တေသံ ဝူပသမကရံ နိဗ္ဗာနမေဝ ဧကန္တသုခန္တိ အတ္ထော.

၁၁၅. "အနိစ္စာ ဝတ သင်္ခါရာ" ဟူသည်မှာ "ဝတ" စင်စစ်အားဖြင့်၊ "သင်္ခါရာ" အကြောင်းတရားတို့သည် ကောင်းစွာပေါင်းစု၍ ပြုပြင်အပ်ကုန်သည်ရှိသော် အကြောင်းနှင့်တကွဖြစ်ကုန်သော ခပ်သိမ်းသောတရားတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာပြီးနောက် ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးတတ်သော သဘောရှိသောကြောင့် မမြဲကြကုန်။ "ဥပ္ပါဒဝယဓမ္မိနော" ဟူသည်မှာ ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် ပျက်စီးခြင်းသဘောရှိကြကုန်၏။ ဤသင်္ခါရတရားတို့သည် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးကြကုန်၏ဟု ဆိုလိုသည်။ "တေသံ ဝူပသမော သုခေါ" ဟူသည်မှာ ထိုသင်္ခါရတရားတို့၏ အထူးသဖြင့် ငြိမ်းအေးခြင်းသည် ချမ်းသာလှပေ၏။ ထိုသင်္ခါရတရားတို့ကို ငြိမ်းအေးစေတတ်သော နိဗ္ဗာန်သည်သာလျှင် စင်စစ်ဧကန် ချမ်းသာစစ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။

၁၁၆. ဣဒံ ဝတွာန သဗ္ဗညူတိ သဗ္ဗဓမ္မဇာနနကော ဘဂဝါ လောကာနံ ဇေဋ္ဌော ဝုဍ္ဎော နရာနံ အာသဘော ပဓာနော ဝီရော ဣဒံ အနိစ္စပဋိသံယုတ္တံ ဓမ္မဒေသနံ ဝတွာန ကထေတွာ အမ္ဗရေ အာကာသေ ဟံသရာဇာ ဣဝ နဘံ အာကာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂမီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၁၆. "ဣဒံ ဝတွာန သဗ္ဗညူ" ဟူသည်မှာ အလုံးစုံသော ဉေယျဓံတရားတို့ကို သိတော်မူသော၊ သတ္တလောကထက် ကြီးမြတ်တော်မူသော၊ လူတို့ထက် မြတ်လှစွာသော၊ ပြဓာန်းသော၊ ရဲရင့်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် မမြဲခြင်းသဘောနှင့် ယှဉ်စပ်သော ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ကောင်းကင်ယံ၌ ဟင်္သာမင်းကဲ့သို့ ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်တော်မူလေပြီဟု ဆက်စပ်ရမည်။

၁၁၇. သကံ ဒိဋ္ဌိံ အတ္တနော လဒ္ဓိံ ခန္တိံ ရုစိံ အဇ္ဈာသယံ ဇဟိတွာန ပဟာယ. ဘာဝယာနိစ္စသညဟန္တိ အနိစ္စေ အနိစ္စန္တိ ပဝတ္တသညံ အဟံ ဘာဝယိံ ဝဍ္ဎေသိံ မနသိ အကာသိံ. တတ္ထ ကာလံ ကတော အဟန္တိ တတ္ထ တိဿံ ဇာတိယံ တတော ဇာတိတော အဟံ ကာလံ ကတော မတော.

၁၁၇. "သကံ ဒိဋ္ဌိံ" မိမိ၏ အယူဝါဒ၊ အလိုဆန္ဒ၊ အကြိုက်နှစ်သက်မှုကို စွန့်ပယ်၍။ "ဘာဝယာနိစ္စသညာဟံ" ဟူသည်မှာ မမြဲခြင်းသဘော၌ မမြဲဟူ၍ဖြစ်သော သညာကို ငါသည် ပွားများစေပြီ၊ တိုးပွားစေပြီ၊ နှလုံးသွင်းတော်မူပြီ။ "တတ္ထ ကာလံ ကတော အဟံ" ဟူသည်မှာ ထိုဘဝ၌ ထိုဘဝမှ ငါသည် သေလွန်ခဲ့ပြီ။

၁၁၈. ဒွေ [Pg.28] သမ္ပတ္တီ အနုဘောတွာတိ မနုဿသမ္ပတ္တိဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိသင်္ခါတာ ဒွေ သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ. သုက္ကမူလေန စောဒိတောတိ ပုရာဏကုသလမူလေန, မူလဘူတေန ကုသလေန ဝါ စောဒိတော သဉ္စောဒိတော. ပစ္ဆိမေ ဘဝေ သမ္ပတ္တေတိ ပရိယောသာနေ ဘဝေ သမ္ပတ္တေ ပါပုဏိတေ. သပါကယောနုပါဂမိန္တိ သကံ ပစိတဘတ္တံ သပါကံ ယောနိံ ဥပါဂမိံ. ယဿ ကုလဿ အတ္တနော ပစိတဘတ္တံ အညေဟိ အဘုဉ္ဇနီယံ, တသ္မိံ စဏ္ဍာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တောသ္မီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ သာ ဝုစ္စတိ သုနခေါ, သုနခေါစ္ဆိဋ္ဌဘတ္တဘုဉ္ဇနကစဏ္ဍာလကုလေ ဇာတောတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၁၈. "ဒွေ သမ္ပတ္တီ အနုဘောတွာ" ဟူသည်မှာ လူချမ်းသာ နတ်ချမ်းသာဟု ဆိုအပ်သော ချမ်းသာနှစ်ပါးတို့ကို ခံစားပြီး၍။ "သုက္ကမူလေန စောဒိတော" ဟူသည်မှာ ရှေးဟောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်အမြစ် သို့မဟုတ် အခြေခံကုသိုလ်တရားသည် ကောင်းစွာ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်သည်ဖြစ်၍။ "ပစ္ဆိမဘဝေ သမ္ပတ္တေ" ဟူသည်မှာ နောက်ဆုံးဖြစ်သော ဘဝသို့ ရောက်လတ်သော်။ "သပါကယောနုပါဂမိံ" ဟူသည်မှာ မိမိအတွက် ချက်ပြုတ်အပ်သော ထမင်းရှိသော ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး သို့မဟုတ် သုဿာန်စောင့်မျိုးသို့ ကပ်ရောက်ခဲ့ပြီ။ အကြင်အမျိုး၌ မိမိအတွက် ချက်ပြုတ်ထားသော ဆွမ်းကို အခြားသူတို့ မစားအပ်၊ ထိုဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး၌ ဖြစ်ရ၏ဟု ဆိုလိုသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် "သာ" ဟူသည် ခွေးကို ဆို၏၊ ခွေးစားကြွင်းထမင်းကို စားရသော ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး၌ မွေးဖွားသူဖြစ်၏ဟု ဆိုလိုသည်။ ကြွင်းသောစကားစုတို့သည် ထင်ရှားသောအနက်ရှိကုန်၏။

သောပါကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သောပါကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ ပြီးပြီ။ (ဤသို့ ဖွင့်ဆိုအပ်သော စကားအစဉ်ဖြင့် သောပါကမထေရ်မြတ်သည် ရှေးက ဆည်းပူးအပ်သော ပါရမီကံ၏ အကြောင်းအပါဒါန်ကို တစ်ဆယ့်နှစ်ဂါထာဖြင့် ဟောတော်မူ၏။ သောပါကအပါဒါန် ပြီး၏။)

၁၀. သုမင်္ဂလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. သုမင်္ဂလမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ။

အာဟုတိံ ယိဋ္ဌုကာမောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သုမင်္ဂလတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပာယသ္မာ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပိယဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ရုက္ခဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ နှတွာ ဧကစီဝရံ ဌိတံ ဒိသွာ သောမနဿပ္ပတ္တော အပ္ဖောဋေသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယာ အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ ဂါမကေ တာဒိသေန ကမ္မနိဿန္ဒေန ဒလိဒ္ဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ, တဿ သုမင်္ဂလောတိ နာမံ အဟောသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော ခုဇ္ဇကာသိတနင်္ဂလကုဒ္ဒါလပရိက္ခာရော ဟုတွာ ကသိယာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ. သော ဧကဒိဝသံ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန ဘဂဝတော ဘိက္ခုသံဃဿ စ မဟာဒါနေ ပဝတ္တိယမာနေ ဒါနူပကရဏာနိ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆန္တေဟိ မနုဿေဟိ သဒ္ဓိံ ဒဓိဃဋံ ဂဟေတွာ အာဂတော ဘိက္ခူနံ သက္ကာရသမ္မာနံ ဒိသွာ ‘‘ဣမေ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ သုခုမဝတ္ထနိဝတ္ထာ သုဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ နိဝါတေသု သေနာသနေသု ဝိဟရန္တိ, ယံနူနာဟမ္ပိ ပဗ္ဗဇေယျ’’န္တိ စိန္တေတွာ အညတရံ မဟာထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ အတ္တနော ပဗ္ဗဇာဓိပ္ပာယံ နိဝေဒေသိ. သော တံ ကရုဏာယန္တော ပဗ္ဗာဇေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိ. သော အရညေ [Pg.29] ဝိဟရန္တော ဧကကဝိဟာရေ နိဗ္ဗိန္နော ဥက္ကဏ္ဌိတော ဟုတွာ ဝိဗ္ဘမိတုကာမော ဉာတိဂါမံ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ကစ္ဆံ ဗန္ဓိတွာ ခေတ္တံ ကသန္တေ ကိလိဋ္ဌဝတ္ထနိဝတ္ထေ သမန္တတော ရဇောကိဏ္ဏသရီရေ ဝါတာတပေန သုဿန္တေ ခေတ္တံ ကဿကေ မနုဿေ ဒိသွာ ‘‘မဟန္တံ ဝတိမေ သတ္တာ ဇီဝိကနိမိတ္တံ ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘဝန္တီ’’တိ သံဝေဂံ ပဋိလဘိ. ဉာဏဿ ပရိပါကဂတတ္တာ စဿ ယထာဂဟိတံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥပဋ္ဌာသိ. သော အညတရံ ရုက္ခမူလံ ဥပဂန္တွာ ဝိဝေကံ လဘိတွာ ယောနိသောမနသိကရောန္တော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

"အာဟုတိံ ယိဋ္ဌုကာမော" အစရှိသည်တို့သည် အရှင်သုမင်္ဂလမထေရ်၏ အပါဒါန်ဖြစ်၏။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထက်၌ ကောင်းမှုကံကို ဆည်းပူးခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ သစ်ပင်စောင့်နတ်ဖြစ်၍ ဖြစ်ရလေ၏။ ထိုသစ်ပင်စောင့်နတ်သည် တစ်နေ့သ၌ ရေချိုးပြီး၍ သင်္ကန်းတစ်ထည်တည်းဖြင့် ရပ်တော်မူနေသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ လက်ပန်းပေါက်ခတ်လေ၏။ ထိုနတ်သည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်ပြည် လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်ရလျက်၊ ယခုငါတို့ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ သာဝတ္ထိပြည်၏ မနီးမဝေးသော ရွာငယ်တစ်ရွာ၌ ရှေးကပြုခဲ့သော အကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် ဆင်းရဲသားမျိုး၌ ဖြစ်လာပြီးလျှင် ထိုသူအား "သုမင်္ဂလ" ဟု အမည်မှည့်လေ၏။ ထိုသူသည် အရွယ်ရောက်လတ်သော် တံစဉ်ကောက်၊ ထွန်တုံး၊ ပေါက်တူး ဟူသော အသုံးအဆောင် ကိရိယာတို့ဖြင့် လယ်ထွန်၍ အသက်မွေးမှုကို ပြုလေ၏။ ထိုသူသည် တစ်နေ့သ၌ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီသည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များအား ကြီးစွာသောအလှူကို ပေးလှူစဉ် လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ယူဆောင်လာသော လူများနှင့်အတူ နို့ဓမ်းအိုးကို ကိုင်ဆောင်လျက် ရောက်လာရာ ရဟန်းတို့အား ပူဇော်သက္ကာရ ပြုကြသည်ကို မြင်ရပြီးလျှင် - "သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားရှင်၏ သားတော်ဖြစ်ကုန်သော ဤရဟန်းတော်တို့သည် နူးညံ့သောအဝတ်တို့ကို ဝတ်ရုံ၍၊ ကောင်းမြတ်သော ဘောဇဉ်တို့ကို သုံးဆောင်ကာ လေမတိုက်သော ကျောင်းအိပ်ရာနေရာတို့၌ သီတင်းသုံးနေကြရပါတကား၊ ငါသည်လည်း အကယ်၍ ရဟန်းပြုရပါမူ ကောင်းလေစွ" ဟု ကြံစည်၍ မထင်ရှားသော မဟာထေရ်တစ်ပါးထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ မိမိ၏ ရဟန်းပြုလိုသော ဆန္ဒကို လျှောက်ထားလေ၏။ ထိုမဟာထေရ်သည် ကရုဏာသက်တော်မူသဖြင့် ရဟန်းပြုပေးကာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပြောကြားတော်မူ၏။ ထိုသုမင်္ဂလရဟန်းသည် တော၌ နေလတ်သော် တစ်ပါးတည်း နေရခြင်း၌ ငြီးငွေ့ကာ ပျင်းရိသဖြင့် လူထွက်လိုသည်ဖြစ်၍ ဆွေမျိုးတို့ရွာသို့ သွားရာ လမ်းခရီးအကြား၌ ခါးတောင်းကျိုက်လျက် လယ်ထွန်နေကြသော၊ ညစ်နွမ်းသောအဝတ်ကို ဝတ်ဆင်ထားကာ တစ်ကိုယ်လုံး မြူမှုန်တို့ဖြင့် လူးပေနေပြီး လေပြင်းနှင့် နေပူဒဏ်ကြောင့် အသားအရေ ခြောက်သွေ့နေကြသော လယ်သမားတို့ကို ဖူးမြင်ရ၍ - "ဤသတ္တဝါတို့သည် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုအတွက် ကြီးစွာသော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံစားနေရပါတကား" ဟု ထိတ်လန့်ခြင်း သံဝေဂကို ရရှိလေ၏။ ဉာဏ်တော် ရင့်ကျက်ခြင်းသို့ ရောက်သည်ဖြစ်သောကြောင့်လည်း ထိုအရှင်၏ ရှေးက ယူအပ်ပြီးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားသည် ရှေ့ရှုထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာလေ၏။ ထိုသုမင်္ဂလရဟန်းသည် တစ်ခုသော သစ်ပင်ရင်းသို့ ချဉ်းကပ်၍ ဆိတ်ငြိမ်မှုကို ရရှိကာ သင့်လျော်သောအကြောင်းဖြင့် ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းသည်ရှိသော် ဝိပဿနာဉာဏ်ကို တိုးပွားစေ၍ မဂ်အစဉ်ဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူလေ၏။

၁၂၄. ဧဝံ သော ပတ္တအရဟတ္တဖလော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အာဟုတိံ ယိဋ္ဌုကာမောဟန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အာဟုတိန္တိ အန္နပါနာဒိအနေကဝိဓံ ပူဇာသက္ကာရူပကရဏံ. ယိဋ္ဌုကာမောတိ ယဇိတုကာမော, ဒါနံ ဒါတုကာမော အဟံ. ပဋိယာဒေတွာန ဘောဇနန္တိ အာဟာရံ ပဋိယာဒေတွာ နိပ္ဖာဒေတွာ. ဗြာဟ္မဏေ ပဋိမာနေန္တောတိ ပဋိဂ္ဂါဟကေ သုဒ္ဓပဗ္ဗဇိတေ ပရိယေသန္တော. ဝိသာလေ မာဠကေ ဌိတောတိ ပရိသုဒ္ဓပဏ္ဍရပုလိနတလာဘိရာမေ ဝိပုလေ မာဠကေ ဌိတော.

၁၂၄. ဤသို့ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးသော ထိုသုမင်္ဂလမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ခြင်း၏အစွမ်းဖြင့် ရှေးက ပြုကျင့်ခဲ့သော အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "အာဟုတိံ ယိဋ္ဌုကာမော" စသည်ကို မိန့်တော်မူပြီ။ ထို၌ "အာဟုတိံ" ဟူသည်မှာ - ဆွမ်း၊ အဖျော် အစရှိသော အထူးထူးအပြားပြားသော ပူဇော်သက္ကာရ အဆောက်အဦးကို ဆိုလိုသည်။ "ယိဋ္ဌုကာမော" ဟူသည်မှာ - ပူဇော်ခြင်းငှါ (လှူဒါန်းခြင်းငှါ) အလိုရှိသော ငါသည် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ "ပဋိယာဒေတွာန ဘောဇနံ" ဟူသည်မှာ - အစာအာဟာရကို စီမံပြင်ဆင်၍။ "ဗြာဟ္မဏေ ပဋိမာနန္တော" ဟူသည်မှာ - အလှူခံဖြစ်ကုန်သော စင်ကြယ်သော ရဟန်းတို့ကို ရှာမှီးလျက်။ "ဝိသာလေ မာဠကေ ဌိတော" ဟူသည်မှာ - သန့်ရှင်းဖြူစင်သော သဲပြင်ရှိ၍ မွေ့လျော်ဖွယ်ကောင်းသော ပြန့်ကျယ်သော တန်ဆောင်းဝန်း၌ ရပ်လျက်။

၁၂၅-၇. အထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒီသု မဟာယသံ မဟာပရိဝါရံ သဗ္ဗလောကံ သကလသတ္တလောကံ ဝိနေတာနံ ဝိသေသေန နေတာရံ နိဗ္ဗာနသမ္ပာပကံ သယမ္ဘုံ သယမေဝ ဘူတံ အနာစရိယကံ အဂ္ဂပုဂ္ဂလံ သေဋ္ဌပုဂ္ဂလံ ဘဂဝန္တံ ဘဂျဝန္တာဒိဂုဏယုတ္တံ ဇုတိမန္တံ နီလပီတာဒိပဘာသမ္ပန္နံ သာဝကေဟိ ပုရက္ခတံ ပရိဝါရိတံ အာဒိစ္စမိဝ သူရိယမိဝ ရောစန္တံ သောဘမာနံ ရထိယံ ဝီထိယံ ပဋိပန္နကံ ဂစ္ဆန္တံ ပိယဒဿိံ နာမ သမ္ဗုဒ္ဓံ အဒ္ဒသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာနာတိ ဗန္ဓဉ္ဇလိပုဋံ သိရသိ ကတွာ သကံ စိတ္တံ အတ္တနော စိတ္တံ ပသာဒယိံ ဣတ္ထမ္ဘူတဿ ဘဂဝတော ဂုဏေ ပသာဒေသိံ ပသန္နမကာသိန္တိ အတ္ထော. မနသာဝ နိမန္တေသိန္တိ စိတ္တေန ပဝါရေသိံ. အာဂစ္ဆတု မဟာမုနီတိ မဟိတော ပူဇာရဟော မုနိ ဘဂဝါ မမ နိဝေသနံ အာဂစ္ဆတု.

၁၂၅-၇. "အထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ" စသည်တို့၌ ကြီးစွာသောအခြံအရံရှိတော်မူသော၊ အလုံးစုံသော သတ္တလောကကို ဆုံးမတော်မူတတ်သော၊ အထူးသဖြင့် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေတော်မူတတ်သော၊ ကိုယ်တော်တိုင် သိတော်မူသော (ဆရာမရှိဘဲ ကိုယ်တိုင်သာလျှင် ဖြစ်တော်မူသော)၊ အမြတ်ဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူသော၊ ဘုန်းတော်အနန္တ စသော ဂုဏ်တော်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ ရောင်ဝါအဆင်း ထိန်လင်းတောက်ပသော (အညို၊ အရွှေ စသော အရောင်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော)၊ သာဝကတို့ ခြံရံအပ်သော၊ နေမင်းကဲ့သို့ တင့်တယ်စွာ လမ်းမပေါ်၌ ကြွတော်မူနေသော ပိယဒဿီ အမည်ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရလေပြီဟု ဆက်စပ်ရမည်။ "အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန" ဟူသည်မှာ - လက်အုပ်ချီမိုး၍ ဦးထိပ်၌ ထားလျက် မိမိ၏စိတ်ကို ကြည်ညိုစေပြီ။ ဤကဲ့သို့သော ဂုဏ်တော်ထူးရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်၌ ကြည်ညိုခြင်းကို ပြုပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "မနသာဝ နိမန္တေသိံ" ဟူသည်မှာ - စိတ်ဖြင့် ပင့်ဖိတ်အပ်ပြီ။ "အာဂစ္ဆတု မဟာမုနိ" ဟူသည်မှာ - ပူဇော်အပ်မြတ်သော (ပူဇော်ထိုက်သော) မုနိမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏အိမ်သို့ ကြွတော်မူပါစေသတည်း။

၁၂၈. မမ သင်္ကပ္ပမညာယာတိ မယှံ စိတ္တသင်္ကပ္ပံ ဉတွာ လောကေ သတ္တလောကေ အနုတ္တရော ဥတ္တရဝိရဟိတော သတ္ထာ ခီဏာသဝသဟဿေဟိ အရဟန္တသဟဿေဟိ [Pg.30] ပရိဝုတော မမ ဒွါရံ မယှံ ဂေဟဒွါရံ ဥပါဂမိ သမ္ပာပုဏိ.

၁၂၈. "မမ သင်္ကပ္ပမညာယ" ဟူသည်မှာ - ငါ၏ စိတ်အကြံအစည်ကို သိတော်မူ၍၊ သတ္တလောက၌ အတုမရှိမြတ်တော်မူသော၊ ပြိုင်ဘက်ကင်းသော မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန္တာတစ်ထောင်တို့ ခြံရံအပ်သည်ဖြစ်၍ ငါ၏အိမ်တံခါးသို့ ရောက်ရှိတော်မူလေပြီ။

၁၂၉. တဿ သမ္ပတ္တဿ သတ္ထုနော ဧဝံ နမက္ကာရမကာသိံ. ပုရိသာဇည ပုရိသာနံ အာဇည, သေဋ္ဌ, မမ နမက္ကာရော တေ တုယှံ အတ္ထု ဘဝတု. ပုရိသုတ္တမ ပုရိသာနံ ဥတ္တမ အဓိကဂုဏဝိသိဋ္ဌ တေ တုယှံ မမ နမက္ကာရော အတ္ထု. ပါသာဒံ ပသာဒဇနကံ မမ နိဝေသနံ အဘိရုဟိတွာ သီဟာသနေ ဥတ္တမာသနေ နိသီဒတန္တိ အာယာစိန္တိ အတ္ထော.

၁၂၉. ထိုသို့ ဆိုက်ရောက်တော်မူလာသော မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ ရှိခိုးခြင်းကို ပြုခဲ့၏။ "ယောက်ျားမြတ် ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ယောက်ျားတို့ထက် မြတ်တော်မူသော၊ ချီးမွမ်းအပ်သော မြတ်စွာဘုရား၊ တပည့်တော်၏ ရှိခိုးခြင်းသည် အရှင်ဘုရားအား ဖြစ်ပါစေသတည်း။ ယောက်ျားမြတ် ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ယောက်ျားတို့ထက် မြတ်တော်မူသော၊ လွန်ကဲသော ဂုဏ်တော်တို့ကြောင့် အထူးချီးမွမ်းထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား၊ အရှင်ဘုရားအား တပည့်တော်၏ ရှိခိုးခြင်းသည် ဖြစ်ပါစေသတည်း။ စိတ်ကြည်လင်မှုကို ဖြစ်စေတတ်သော တပည့်တော်၏ အိမ်ဖြစ်သော ပြာသာဒ်သို့ တက်ရောက်၍ သီဟာသနပလ္လင် မြတ်သောနေရာ၌ ထိုင်တော်မူပါလော့" ဟု တောင်းပန်လျှောက်ထားအပ်၏ ဟူသည် အနက်တည်း။

၁၃၀. ဒန္တော ဒန္တပရိဝါရောတိ သယံ ဒွါရတ္တယေန ဒန္တော တထာ ဒန္တာဟိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီဥပါသကဥပါသိကာသင်္ခါတာဟိ စတူဟိ ပရိသာဟိ ပရိဝါရိတော. တိဏ္ဏော တာရယတံ ဝရောတိ သယံ တိဏ္ဏော သံသာရတော ဥတ္တိဏ္ဏော နိက္ခန္တော တာရယတံ တာရယန္တာနံ ဝိသိဋ္ဌပုဂ္ဂလာနံ ဝရော ဥတ္တမော ဘဂဝါ မမာရာဓနေန ပါသာဒံ အဘိရုဟိတွာ ပဝရာသနေ ဥတ္တမာသနေ နိသီဒိ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေသိ.

၁၃၀. "danto dantaparivāro" ဟူသည်မှာ ကိုယ်တိုင် ဒွါရသုံးပါးဖြင့် ယဉ်ကျေးတော်မူသော၊ ထိုသို့ ယဉ်ကျေးပြီးသော ရဟန်း၊ ရဟန်းမ၊ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာမ ဟူသော ပရိသတ်လေးပါးတို့ဖြင့် ခြံရံအပ်သော ဟု ဆိုလိုသည်။ "tiṇṇo tārayataṃ varo" ဟူသည်မှာ ကိုယ်တော်တိုင် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကူးမြောက် လွန်မြောက် ထွက်မြောက်တော်မူပြီးသော၊ သံသရာမှ ကူးမြောက်စေတတ်သော ထူးမြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ထက် မြတ်သော၊ အထူးသဖြင့် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ တောင်းပန်နှစ်သက်စေခြင်းဖြင့် ပြာသာဒ်သို့ တက်ရောက်ကာ မြတ်သော နေရာထက်၌ ထိုင်တော်မူပြီ၊ ထိုင်ခြင်းကို ပြုတော်မူပြီ ဟု ဆိုလိုသည်။

၁၃၁. ယံ မေ အတ္ထိ သကေ ဂေဟေတိ အတ္တနော ဂေဟေ ယံ အာမိသံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ သမ္ပာဒိတံ ရာသိကတံ အတ္ထိ. တာဟံ ဗုဒ္ဓဿ ပါဒါသိန္တိ ဗုဒ္ဓဿ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ တံ အာမိသံ ပါဒါသိံ ပ-ကာရေန အာဒရေန ဝါ အဒါသိန္တိ အတ္ထော. ပသန္နော သေဟိ ပါဏိဘီတိ အတ္တနော ဒွီဟိ ဟတ္ထေဟိ ပဿန္နစိတ္တော ဂဟေတွာ ပါဒါသိန္တိ အတ္ထော.

၁၃၁. "yaṃ me atthi sake gehe" ဟူသည်မှာ မိမိ၏ အိမ်၌ အဆင်သင့်ပြင်ဆင်ထားသော၊ စီမံထားသော၊ အစုအပုံပြုထားသော အကြင်ဆွမ်း အစရှိသော အာမိသသည် ရှိ၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ "tāhaṃ buddhassa pādāsiံ" ဟူသည်မှာ မြတ်စွာဘုရားအားလည်းကောင်း၊ ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်အားလည်းကောင်း ထိုအာမိသကို အထူးတလည် သော်လည်းကောင်း၊ ရိုသေစွာ သော်လည်းကောင်း လှူဒါန်းခဲ့ပြီ ဟု ဆိုလိုသည်။ "pasanno sehi pāṇibhī" ဟူသည်မှာ မိမိ၏ လက်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့် ကြည်လင်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ကိုင်ယူကာ လှူဒါန်းခဲ့ပြီ ဟု ဆိုလိုသည်။

၁၃၂. ပသန္နစိတ္တော ပသာဒိတမနသင်္ကပ္ပော သုမနော သုန္ဒရမနော. ဝေဒဇာတော ဇာတဝေဒေါ ဥပ္ပန္နသောမနဿော ကတဉ္ဇလီ သိရသိ ဌပိတအဉ္ဇလိပုဋော ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ နမဿာမိ သေဋ္ဌဿ ဗုဒ္ဓဿ ပဏာမံ ကရောမီတိ အတ္ထော. အဟော ဗုဒ္ဓဿုဠာရတာတိ ပဋိဝိဒ္ဓစတုသစ္စဿ သတ္ထုနော ဥဠာရတာ မဟန္တဘာဝေါ အဟော အစ္ဆရိယန္တိ အတ္ထော.

၁၃၂. ကြည်လင်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ကြည်လင်စေအပ်သော စိတ်အကြံရှိသော၊ ကောင်းသောစိတ်၊ ကောင်းမြတ်သောစိတ် ရှိသော။ ဖြစ်ပေါ်လာသော နှစ်သက်ခြင်း၊ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝမ်းမြောက်ခြင်း ရှိသော၊ ဦးထိပ်၌ လက်အုပ်အစုံမိုး၍ တင်ထားလျက် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပါ၏၊ မြတ်တော်မူသော ဘုရားရှင်အား ဦးညွှတ်ခြင်းကို ပြုပါ၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ "aho buddhassuḷāratā" ဟူသည်မှာ သစ္စာလေးပါးတရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရား၏ မွန်မြတ်လှစွာသော အဖြစ်၊ ကြီးမြတ်တော်မူသော အဖြစ်တည်း။ အို... အံ့ဩဖွယ် ကောင်းလှပါပေစွ တကား ဟု ဆိုလိုသည်။

၁၃၃. အဋ္ဌန္နံ ပယိရူပါသတန္တိ ပယိရုပါသန္တာနံ ဘုဉ္ဇံ ဘုဉ္ဇန္တာနံ အဋ္ဌန္နံ အရိယပုဂ္ဂလာနံ အန္တရေ ခီဏာသဝါ အရဟန္တောဝ ဗဟူတိ အတ္ထော. တုယှေဝေသော အာနုဘာဝေါတိ ဧသော အာကာသစရဏဥမ္မုဇ္ဇနနိမုဇ္ဇနာဒိအာနုဘာဝေါ တုယှေဝ တုယှံ ဧဝ အာနုဘာဝေါ, နာညေသံ. သရဏံ တံ ဥပေမဟန္တိ တံ ဣတ္ထမ္ဘူတံ တုဝံ သရဏံ တာဏံ လေဏံ ပရာယနန္တိ ဥပေမိ ဂစ္ဆာမိ ဇာနာမိ ဝါတိ အတ္ထော.

၁၃၃. "aṭṭhannaṃ payirūpāsataံ" ဟူသည်မှာ ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ကုန်သော၊ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးတော်မူကြကုန်သော ရှစ်ဦးသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏အကြား၌ အာသဝေါကုန်ခန်းပြီးသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်သာ များပြားကုန်၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ "tuyheveso ānubhāvo" ဟူသည်မှာ ဤကောင်းကင်၌ လှည့်လည်ခြင်း၊ ရေ၌ ပေါ်ခြင်း ငုပ်ခြင်း အစရှိသော တန်ခိုးအာနုဘော်သည် အရှင်ဘုရား၏ အာနုဘော်သာ ဖြစ်ပါသည်၊ အခြားသူတို့၏ အာနုဘော်မဟုတ်ပါ။ "saraṇaṃ taṃ upemahaံ" ဟူသည်မှာ ဤသို့သော ဂုဏ်ထူးအပြားနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အရှင်ဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာ၊ ခိုလှုံရာ၊ ကိန်းအောင်းရာ၊ မှီခိုရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏၊ ကပ်ရောက်ကိုးကွယ်ပါ၏ သို့မဟုတ် ဉာဏ်ဖြင့် သိမှတ်ဆည်းကပ်ပါ၏ ဟု ဆိုလိုသည်။

၁၃၄. လောကဇေဋ္ဌော [Pg.31] နရာသဘော ပိယဒဿီ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃမဇ္ဈေ နိသီဒိတွာ ဣမာ ဗျာကရဏဂါထာ အဘာသထ ကထေသီတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၃၄. လောကတွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော၊ လူတို့ထက်မြတ်တော်မူသော ပိယဒဿီ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာအပေါင်း၏ အလယ်၌ ထိုင်တော်မူလျက် ဤဗျာဒိတ်စကားထာ (ဂါထာ) တို့ကို မိန့်တော်မူပြီ၊ ဟောကြားတော်မူပြီ ဟု ဆိုလိုသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် သိလွယ်ရလွယ်သည်သာတည်း။

သုမင်္ဂလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုမင်္ဂလထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးဆုံးပါပြီ။

ဒုတိယဿ သီဟာသနဝဂ္ဂဿ ဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဒုတိယမြောက် သီဟာသနဝဂ်၏ အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၃. သုဘူတိဝဂ္ဂေါ

၃. သုဘူတိဝဂ်။

၁. သုဘူတိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. အရှင်သုဘူတိမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်။

ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သုဘူတိတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဣတော ကပ္ပသတသဟဿမတ္ထကေ အနုပ္ပန္နေယေဝ ပဒုမုတ္တရေ ဘဂဝတိ လောကနာထေ ဟံသဝတီနဂရေ အညတရဿ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလဿ ဧကပုတ္တကော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, တဿ နန္ဒမာဏဝေါတိ နာမံ အကံသု. သော ဝယပ္ပတ္တော တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ တတ္ထ သာရံ အပဿန္တော အတ္တနော ပရိဝါရဘူတေဟိ စတုစတ္တာလီသာယ မာဏဝသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ ပဗ္ဗတပါဒေ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော ပဉ္စာဘိညာယော စ နိဗ္ဗတ္တေသိ. အန္တေဝါသိကာနမ္ပိ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိ. တေပိ နစိရဿေဝ ဈာနလာဘိနော အဟေသုံ.

"Himavantassāvidūre" ဟူသည် အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သုဘူတိမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ဆည်းပူးအပ်သော ပါရမီကုသိုလ် အဆောက်အဦးရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ယခုကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာတစ်သိန်းအထက်၌ လောကသားတို့၏ မှီခိုရာဖြစ်တော်မူသော ပဒုမုတ္တရ မြတ်စွာဘုရား မပွင့်မီကပင် ဟံသာဝတီမြို့၌ သူဌေးပုဏ္ဏားမျိုးတွင် တစ်ဦးတည်းသောသားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့၏။ ထိုသူငယ်အား "နန္ဒလုလင်" ဟူ၍ အမည်မှည့်ခေါ်ကြကုန်၏။ ထိုနန္ဒလုလင်သည် အရွယ်ရောက်သော် ဗေဒင်သုံးပုံတို့ကို သင်ယူခဲ့သော်လည်း ထိုဗေဒင်တို့၌ အနှစ်သာရကို မတွေ့မြင်သဖြင့် မိမိ၏ အခြံအရံဖြစ်သော လေးသောင်းလေးထောင်သော လုလင်တို့နှင့်အတူ တောင်ခြေ၌ ရသေ့ရဟန်း ပြုကြကာ သမာပတ်ရှစ်ပါးနှင့် အဘိညာဉ်ငါးပါးတို့ကို ဖြစ်စေခဲ့၏။ မိမိ၏ အနီးနေတပည့်တို့အားလည်း ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို ညွှန်ကြားပြသခဲ့၏။ ထိုတပည့်တို့သည်လည်း မကြာမီပင် ဈာန်အဘိညာဉ် ရရှိကြသူများ ဖြစ်လာကြကုန်၏။

တေန စ သမယေန ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဟံသဝတီနဂရံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တော ဧကဒိဝသံ ပစ္စူသသမယေ လောကံ ဝေါလောကေန္တော နန္ဒတာပသဿ အန္တေဝါသိကဇဋိလာနံ အရဟတ္တူပနိဿယံ, နန္ဒတာပသဿ စ ဒွီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ သာဝကဋ္ဌာနန္တရဿ ပတ္ထနံ ဒိသွာ ပါတောဝ သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ ကတွာ ပုဗ္ဗဏှသမယေ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အညံ ကဉ္စိ အနာမန္တေတွာ သီဟော ဝိယ ဧကစရော နန္ဒတာပသဿ အန္တေဝါသိကေသု ဖလာဖလတ္ထာယ ဂတေသု ‘‘ဗုဒ္ဓဘာဝံ မေ ဇာနာတူ’’တိ ပဿန္တဿေဝ နန္ဒတာပသဿ အာကာသတော ဩတရိတွာ ပထဝိယံ ပတိဋ္ဌာသိ. နန္ဒတာပသော ဗုဒ္ဓါနုဘာဝဉ္စေဝ လက္ခဏပါရိပူရိဉ္စ ဒိသွာ လက္ခဏမန္တေ သမ္မသိတွာ ‘‘ဣမေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော နာမ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသန္တော ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ, ပဗ္ဗဇန္တော လောကေ ဝိဝဋစ္ဆေဒေါ [Pg.32] သဗ္ဗညူ ဗုဒ္ဓေါ ဟောတိ, အယံ ပုရိသာဇာနီယော နိဿံသယံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဉတွာ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ အာသနံ ပညာပေတွာ အဒါသိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နန္ဒတာပသောပိ အတ္တနော အနုစ္ဆဝိကံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. တသ္မိံ သမယေ စတုစတ္တာလီသသဟဿဇဋိလာ ပဏီတပဏီတာနိ ဩဇဝန္တာနိ ဖလာဖလာနိ ဂဟေတွာ အာစရိယဿ သန္တိကံ သမ္ပတ္တာ ဗုဒ္ဓါနဉ္စေဝ အာစရိယဿ စ နိသိန္နာကာရံ ဩလောကေတွာ အာဟံသု – ‘‘အာစရိယ, မယံ ‘ဣမသ္မိံ လောကေ တုမှေဟိ မဟန္တတရော နတ္ထီ’တိ ဝိစရာမ, အယံ ပန ပုရိသော တုမှေဟိ မဟန္တတရော မညေ’’တိ. နန္ဒတာပသော – ‘‘တာတာ, ကိံ ဝဒေထ, တုမှေ သာသပေန သဒ္ဓိံ အဋ္ဌသဋ္ဌိယောဇနသတသဟဿုဗ္ဗေဓံ သိနေရုံ ဥပမေတုံ ဣစ္ဆထ, သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေန သဒ္ဓိံ မာ မံ ဥပမိတ္ထာ’’တိ အာဟ. အထ တေ တာပသာ – ‘‘သစေ အယံ ဩရကော အဘဝိဿ, န အမှာကံ အာစရိယော ဧဝံ ဥပမံ အာဟရေယျ. ယာဝ မဟာဝတာယံ ပုရိသာဇာနီယော’’တိ ပါဒေသု နိပတိတွာ သိရသာ ဝန္ဒိံသု. အထ တေ အာစရိယော အာဟ – ‘‘တာတာ, အမှာကံ ဗုဒ္ဓါနံ အနုစ္ဆဝိကော ဒေယျဓမ္မော နတ္ထိ, ဘဂဝါ စ ဘိက္ခာစာရဝေလာယံ ဣဓာဂတော, တသ္မာ မယံ ယထာဗလံ ဒေယျဓမ္မံ ဒဿာမ, တုမှေဟိ ယံ ယံ ပဏီတံ ဖလာဖလံ အာဘတံ, တံ တံ အာဟရထာ’’တိ အာဟရာပေတွာ သဟတ္ထေနေဝ ဓောဝိတွာ သယံ တထာဂတဿ ပတ္တေ ပတိဋ္ဌာပေသိ. သတ္ထာရာ ဖလာဖလေ ပဋိဂ္ဂဟိတမတ္တေ ဒေဝတာ ဒိဗ္ဗောဇံ ပက္ခိပိံသု. တာပသော ဥဒကမ္ပိ သယမေဝ ပရိဿာဝေတွာ အဒါသိ. တတော ဘောဇနကိစ္စံ နိဋ္ဌာပေတွာ နိသိန္နေ သတ္ထရိ သဗ္ဗေ အန္တေဝါသိကေ ပက္ကောသိတွာ သတ္ထု သန္တိကေ သာရဏီယံ ကထံ ကထေန္တော နိသီဒိ. သတ္ထာ ‘‘ဘိက္ခုသံဃော အာဂစ္ဆတူ’’တိ စိန္တေသိ. သတ္ထု စိတ္တံ ဉတွာ သတသဟဿမတ္တာ ခီဏာသဝါ အာဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌံသု.

ထိုအခါ၌လည်း ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ပွင့်တော်မူ၍ ဟံသဝတီမြို့ကို အမှီပြုကာ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် တစ်နေ့သောအခါ လင်းအားကြီးအချိန်၌ လောကကို ကြည့်ရှုတော်မူလတ်သော် နန္ဒရသေ့၏ အနီးနေတပည့်ရသေ့တို့၏ အရဟတ္တဖိုလ်၏ အားကြီးသော အကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ အင်္ဂါနှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော သာဝကအရာအထူးကို တောင်းဆုပြုသော နန္ဒရသေ့၏ ဆုတောင်းခြင်းကိုလည်းကောင်း မြင်တော်မူ၍ နံနက်စောစောကပင် ကိုယ်လက်သုတ်သင်ခြင်းကို ပြုပြီးလျှင် သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူဆောင်ကာ အခြားမည်သူ့ကိုမျှ မပန်ကြားဘဲ ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ တစ်ပါးတည်း လှည့်လည်တော်မူသည်ဖြစ်၍၊ နန္ဒရသေ့၏ အနီးနေတပည့်တို့ သစ်သီးကြီးသစ်သီးငယ် ရှာဖွေရန် သွားကြစဉ်တွင် 'ငါ၏ ဘုရားအဖြစ်ကို သိပါစေ' ဟု ကြည့်ရှုနေဆဲဖြစ်သော နန္ဒရသေ့၏ ရှေ့မှောက်၌ပင် ကောင်းကင်မှ သက်ဆင်း၍ မြေ၌ တည်တော်မူ၏။ နန္ဒရသေ့သည် ဘုရားရှင်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်တော်နှင့် လက္ခဏာတော်ကြီးငယ်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူပုံကို မြင်ရသဖြင့် လက္ခဏာမန္တာန်တို့ကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍ 'ဤလက္ခဏာတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အိမ်ရာထောင်လျက် လူဝတ်ကြောင်ဘဝဖြင့် နေပါက စကြဝတ္တေးမင်း ဖြစ်လိမ့်မည်။ ရဟန်းပြုပါက လောက၌ ကိလေသာတည်းဟူသော အမိုးကို ဖွင့်လှစ်ဖျက်ဆီးပြီးသော အလုံးစုံကို သိတော်မူသော သဗဘညုဘုရားရှင် ဖြစ်လိမ့်မည်။ ဤသူကား ယောက်ျားအာဇာနည် ဖြစ်ပေသည်။ ဧကန်မလွဲ ဘုရားရှင်ပင်တည်း' ဟု သိရှိနားလည်ကာ ခရီးဦးကြိုဆိုခြင်းပြု၍ ငါးပါးသော တည်ခြင်းဖြင့် ရှိခိုးပြီးလျှင် နေရာထိုင်ခင်းကို ပြင်ဆင်ခင်းကျင်း၍ လှူဒါန်းလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ခင်းထားအပ်သော နေရာ၌ ထိုင်တော်မူ၏။ နန္ဒရသေ့သည်လည်း မိမိနှင့် သင့်လျော်လျောက်ပတ်သော နေရာကို ယူ၍ သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်လေ၏။ ထိုအချိန်တွင် လေးသောင်းလေးထောင်သော ရသေ့တို့သည် အလွန်မွန်မြတ်၍ အရသာနှင့် ပြည့်စုံသော သစ်သီးကြီးသစ်သီးငယ်တို့ကို ယူဆောင်ကာ ဆရာဖြစ်သူ၏ ထံသို့ ရောက်ရှိလာကြကုန်၏။ ရောက်လာကြသော် မြတ်စွာဘုရားနှင့် မိမိတို့ဆရာ၏ ထိုင်နေပုံ အခြင်းအရာကို မြင်လျှင် 'ဆရာ... အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤလောက၌ ဆရာ့ထက် သာလွန်ထူးမြတ်သူ မရှိ ဟု မှတ်ထင်ကာ လှည့်လည်နေကြပါသည်။ သို့သော် ဤယောက်ျားသည်ကား ဆရာ့ထက်ပင် သာလွန်ထူးမြတ်ပုံရပါသည်တကား' ဟု ပြောဆိုကြကုန်၏။ နန္ဒရသေ့က 'အမောင်တို့... အဘယ်သို့ ပြောဆိုကြသနည်း။ သင်တို့သည် မုံ့ညှင်းစေ့နှင့် ယူဇနာတစ်သိန်းခြောက်သောင်းရှစ်ထောင် မြင့်သော မြင့်မိုရ်တောင်ကို နှိုင်းယှဉ်ရန် အလိုရှိကြသလော။ သဗ္ဗညုဘုရားရှင်နှင့် ငါ့ကို မနှိုင်းယှဉ်ကြကုန်လင့်' ဟု ပြောဆို၏။ ထိုအခါ ထိုရသေ့တို့သည် 'အကယ်၍ ဤသူသည် ယုတ်ညံ့သူ ဖြစ်ပါက ငါတို့၏ ဆရာသည် ဤကဲ့သို့သော ဥပမာကို ထုတ်ဆောင်လိမ့်မည်မဟုတ်။ ဤယောက်ျားအာဇာနည်သည် အလွန်ပင် ကြီးမြတ်လှပါတကား' ဟု ဆိုကာ ခြေတော်ရင်း၌ ဝပ်စင်း၍ ဦးခေါင်းဖြင့် ရှိခိုးဦးချကြကုန်၏။ ထိုအခါ ဆရာရသေ့က 'အမောင်တို့... ငါတို့၌ ဘုရားရှင်တို့နှင့် ထိုက်တန်သော လှူဖွယ်ဝတ္ထုပစ္စည်း မရှိချေ။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ဆွမ်းခံချိန်ဝယ် ဤအရပ်သို့ ကြွရောက်လာတော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် ငါတို့သည် မိမိတို့ စွမ်းအားရှိသမျှ လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ပူဇော်ကြကုန်အံ့။ သင်တို့ ဆောင်ယူလာခဲ့သော မွန်မြတ်လှစွာသော သစ်သီးကြီးသစ်သီးငယ် အသီးသီးကို ယူခဲ့ကြကုန်လော့' ဟု ပြောဆိုကာ ယူဆောင်စေပြီးလျှင် မိမိလက်ဖြင့် ကိုယ်တိုင် ဆေးကြောကာ မြတ်စွာဘုရား၏ သပိတ်တော်၌ ကိုယ်တိုင် ထည့်လှူလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် သစ်သီးကြီးသစ်သီးငယ်တို့ကို အလှူခံတော်မူကာမျှ၌ပင် နတ်တို့သည် နတ်ဩဇာကို ထည့်သွင်းလှူဒါန်းကြကုန်၏။ ရသေ့သည် ရေကိုလည်း ကိုယ်တိုင် စစ်၍ လှူဒါန်းလေ၏။ ထို့နောက် ဆွမ်းကိစ္စ ပြီးဆုံးပြီး၍ မြတ်စွာဘုရား ထိုင်နေတော်မူစဉ် တပည့်အားလုံးကို ခေါ်ယူကာ မြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ မမေ့အပ်သော အောက်မေ့ဖွယ်ကောင်းသော စကားတို့ကို ပြောဆိုလျက် ထိုင်နေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် 'ရဟန်းသံဃာတော်များ ကြွလာပါစေသတည်း' ဟု စိတ်တော်က ကြံစည်တော်မူ၏။ ဘုရားရှင်၏ စိတ်တော်ကို သိရှိကြသဖြင့် တစ်သိန်းမျှသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့သည် ကြွရောက်လာကြပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ တည်နေကြကုန်၏။

အထ နန္ဒတာပသော အန္တေဝါသိကေ အာမန္တေသိ – ‘‘တာတာ, ဗုဒ္ဓါနံ နိသိန္နာသနမ္ပိ နီစံ, သမဏသတသဟဿဿပိ အာသနံ နတ္ထိ. တုမှေဟိ အဇ္ဇ ဥဠာရံ ဘဂဝတော ဘိက္ခုသံဃဿ စ သက္ကာရံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ, ပဗ္ဗတပါဒတော ဝဏ္ဏဂန္ဓသမ္ပန္နာနိ ပုပ္ဖာနိ အာဟရထာ’’တိ အာဟ. အစိန္တေယျတ္တာ ဣဒ္ဓိဝိသယဿ တေ မုဟုတ္တေနေဝ ဝဏ္ဏဂန္ဓရသသမ္ပန္နာနိ ပုပ္ဖာနိ အာဟရိတွာ ဗုဒ္ဓါနံ ယောဇနပ္ပမာဏံ ပုပ္ဖာသနံ ပညာပေသုံ. အဂ္ဂသာဝကာနံ တိဂါဝုတံ, သေသဘိက္ခူနံ [Pg.33] အဍ္ဎယောဇနာဒိဘေဒံ, သံဃနဝကဿ ဥသဘမတ္တံ ပညာပေသုံ. ဧဝံ ပညတ္တေသု အာသနေသု နန္ဒတာပသော တထာဂတဿ ပုရတော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ဌိတော, ‘‘ဘန္တေ, အမှာကံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဣမံ ပုပ္ဖာသနံ အာရုယှ နိသီဒထာ’’တိ အာဟ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပုပ္ဖာသနေ. ဧဝံ နိသိန္နေ သတ္ထရိ သတ္ထု အာကာရံ ဉတွာ ဘိက္ခူ အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တာသနေ နိသီဒိံသု. နန္ဒတာပသော မဟန္တံ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ဂဟေတွာ တထာဂတဿ မတ္ထကေ ဓာရေန္တော အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ ‘‘တာပသာနံ အယံ သက္ကာရော မဟပ္ဖလော ဟောတူ’’တိ နိရောဓသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိ. သတ္ထု သမာပန္နဘာဝံ ဉတွာ ဘိက္ခူပိ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိံသု. တထာဂတေ သတ္တာဟံ နိရောဓံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသိန္နေ အန္တေဝါသိကာ ဘိက္ခာစာရကာလေ သမ္ပတ္တေ ဝနမူလဖလာဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ သေသကာလေ ဗုဒ္ဓါနံ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌံသု. နန္ဒတာပသော ပန ဘိက္ခာစာရမ္ပိ အဂန္တွာ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ဓာရေန္တောယေဝ သတ္တာဟံ ပီတိသုခေနေဝ ဝီတိနာမေသိ.

ထိုအခါ နန္ဒရသေ့သည် အနီးနေတပည့်တို့ကို 'အမောင်တို့... ဘုရားရှင်တို့၏ သီတင်းသုံးရာ နေရာသည်လည်း နိမ့်လှ၏။ ရဟန်းတစ်သိန်းအတွက်လည်း နေရာထိုင်ခင်း မရှိချေ။ သင်တို့သည် ယနေ့ မြတ်စွာဘုရားနှင့် ရဟန်းသံဃာတော်တို့အား ကြီးကျယ်မွန်မြတ်သော ပူဇော်သက္ကာရကို ပြုခြင်းငှါ ထိုက်တန်လှ၏။ တောင်ခြေမှ အဆင်းအနံ့နှင့် ပြည့်စုံသော ပန်းတို့ကို ဆောင်ယူခဲ့ကြကုန်လော့' ဟု ပြောဆို၏။ တန်ခိုးအရာသည် မကြံစည်အပ် မကြံစည်ထိုက်သည့်အတွက်ကြောင့် ထိုရသေ့တို့သည် ခဏချင်းဖြင့်ပင် အဆင်း၊ အနံ့၊ အရသာနှင့် ပြည့်စုံသော ပန်းတို့ကို ဆောင်ယူခဲ့ပြီးလျှင် ဘုရားရှင်တို့အတွက် တစ်ယူဇနာ အတိုင်းအရှည်ရှိသော ပန်းနေရာကို ပြင်ဆင်ခင်းကျင်းကြကုန်၏။ အဂ္ဂသာဝကတို့အတွက် သုံးဂါဝုတ် အတိုင်းအရှည်ရှိသော ပန်းနေရာကို ခင်းကျင်းကြကုန်၏။ ကြွင်းသော ရဟန်းတို့အတွက် ယူဇနာဝက် စသည် အပြားရှိသော ပန်းနေရာကို ခင်းကျင်းကြကုန်၏။ သံဃာငယ်တို့အတွက် တစ်ဥသဘခန့် အတိုင်းအရှည်ရှိသော ပန်းနေရာကို ခင်းကျင်းကြကုန်၏။ ဤသို့ ပြင်ဆင်ခင်းကျင်းအပ်သော နေရာတို့၌ နန္ဒရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ ရှေ့မှောက်၌ လက်အုပ်ချီမိုးလျက် ရပ်တည်ကာ 'အရှင်ဘုရား... အကျွန်ုပ်တို့၏ ရှည်စွာသော ညဉ့်ပတ်လုံး စီးပွားချမ်းသာခြင်းအလို့ငှါ ဤပန်းနေရာသို့ တက်ရောက်ကာ သီတင်းသုံးတော်မူပါဘုရား' ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ပန်းနေရာ၌ ထိုင်တော်မူ၏။ ဤသို့ မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးတော်မူလတ်သော် ရဟန်းသံဃာတော်တို့သည်လည်း မြတ်စွာဘုရား၏ အမူအရာကို သိရှိကြသဖြင့် မိမိတို့ ရရှိရာ နေရာအသီးသီးတို့၌ ထိုင်တော်မူကြကုန်၏။ နန္ဒရသေ့သည် ကြီးစွာသော ပန်းထီးကို ကိုင်ဆောင်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ဦးခေါင်းတော်ထက်၌ မိုးလျက် ရပ်နေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် 'ရသေ့တို့၏ ဤပူဇော်သက္ကာရသည် ကြီးကျယ်သော အကျိုးရှိပါစေသတည်း' ဟု နှလုံးသွင်းလျက် နိရောဓသမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရား သမာပတ်ဝင်စားတော်မူသည်ကို သိသဖြင့် ရဟန်းသံဃာတော်တို့သည်လည်း သမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး နိရောဓသမာပတ်ကို ဝင်စားလျက် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် တပည့်ရသေ့တို့သည် ဆွမ်းခံချိန်ရောက်သောအခါ တော၌ဖြစ်သော သစ်မြစ်၊ သစ်သီးကြီးသစ်သီးငယ်တို့ကို ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် ကြွင်းသောအချိန်တို့၌ ဘုရားရှင်တို့အား လက်အုပ်ချီမိုးလျက် ရပ်တည်နေကြကုန်၏။ နန္ဒရသေ့မူကား ဆွမ်းခံရန်ပင် ကြွရောက်ခြင်း မပြုဘဲ ပန်းထီးကို ဆောင်းမိုးလျက်သာလျှင် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ပီတိသုခဖြင့်သာ အချိန်ကို ကုန်လွန်စေလေ၏။

သတ္ထာ နိရောဓတော ဝုဋ္ဌာယ အရဏဝိဟာရိအင်္ဂေန ဒက္ခိဏေယျင်္ဂေန စာတိ ဒွီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဧကံ သာဝကံ ‘‘ဣသိဂဏဿ ပုပ္ဖာသနာနုမောဒနံ ကရောဟီ’’တိ အာဏာပေသိ. သော စက္ကဝတ္တိရညော သန္တိကာ ပဋိလဒ္ဓမဟာလာဘော မဟာယောဓော ဝိယ တုဋ္ဌမာနသော အတ္တနော ဝိသယေ ဌတွာ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ သမ္မသိတွာ အနုမောဒနမကာသိ. တဿ ဒေသနာဝသာနေ သတ္ထာ သယံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သတ္ထု ဒေသနာဝသာနေ သဗ္ဗေပိ စတုစတ္တာလီသသဟဿတာပသာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု. သတ္ထာ – ‘‘ဧထ ဘိက္ခဝေါ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. တေသံ တာဝဒေဝ ကေသမဿူ အန္တရဓာယိံသု. အဋ္ဌ ပရိက္ခာရာ သရီရေ ပဋိမုက္ကာဝ အဟေသုံ. တေ သဋ္ဌိဝဿိကတ္ထေရာ ဝိယ သတ္ထာရံ ပရိဝါရယိံသု. နန္ဒတာပသော ပန ဝိက္ခိတ္တစိတ္တတာယ ဝိသေသံ နာဓိဂဉ္ဆိ. တဿ ကိရ အရဏဝိဟာရိတ္ထေရဿ ဓမ္မံ သောတုံ အာရဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယ – ‘‘အဟော ဝတာဟမ္ပိ အနာဂတေ ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ဣမိနာ သာဝကေန လဒ္ဓဂုဏံ လဘေယျ’’န္တိ စိတ္တံ ဥဒပါဒိ. သော တေန ဝိတက္ကေန မဂ္ဂဖလပဋိဝေဓံ ကာတုံ နာသက္ခိ. တထာဂတံ ပန ဝန္ဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ သမ္မုခေ ဌိတော ဧဝမာဟ – ‘‘ဘန္တေ, ယေန ဘိက္ခုနာ ဣသိဂဏဿ ပုပ္ဖာသနာနုမောဒနာ ကတာ, ကော နာမာယံ တုမှာကံ သာသနေ’’တိ? ‘‘အရဏဝိဟာရိအင်္ဂေန စ ဒက္ခိဏေယျင်္ဂေန စ ဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနံ ပတ္တော ဧသော ဘိက္ခူ’’တိ. ‘‘ဘန္တေ, ယွာယံ မယာ သတ္တာဟံ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ဓာရေန္တေန [Pg.34] သက္ကာရော ကတော, တေန အဓိကာရေန အညံ သမ္ပတ္တိံ န ပတ္ထေမိ, အနာဂတေ ပန ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ အယံ ထေရော ဝိယ ဒွီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော သာဝကော ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ အကာသိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် နိရောဓသမာပတ်မှ ထတော်မူ၍ ကိလေသာမြူမှကင်း၍ နေလေ့ရှိသူဟူသော အကြောင်းအင်္ဂါနှင့် အလှူခံထိုက်သူဟူသော အကြောင်းအင်္ဂါ နှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော သာဝကတစ်ပါးကို “ရသေ့အပေါင်းတို့အား ပန်းအခင်းအနုမောဒနာပြုလော့” ဟု စေခိုင်းတော်မူ၏။ ထိုသာဝကသည် စကြဝတေးမင်းထံမှ ကြီးစွာသောလာဘ်ကို ရရှိသော စစ်သူကြီးကဲ့သို့ နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မိမိ၏ အရာ၌ တည်ကာ ပိဋကတ်သုံးပုံတည်းဟူသော ဘုရားစကားတော်ကို သုံးသပ်ပြီးလျှင် အနုမောဒနာတရားကို ဟောကြားလေ၏။ ထိုမထေရ်၏ တရားဟောအပြီး၌ မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တော်တိုင် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ဘုရားရှင်၏ တရားတော်အဆုံး၌ လေးသောင်းလေးထောင်သော ရသေ့အားလုံးတို့သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားက “ရဟန်းတို့၊ လာကြလော့” ဟု လက်တော်ကို ဆန့်တန်းတော်မူ၏။ ထိုခဏ၌ပင် ထိုရဟန်းတို့၏ ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်နှင့် ကျင်စွယ်တို့သည် ကွယ်ပျောက်သွားကြ၏။ ပရိက္ခရာရှစ်ပါးတို့သည် ကိုယ်၌ ဝတ်ဆင်ပြီးသား ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် ဝါခြောက်ဆယ်ရသော မထေရ်ကြီးများကဲ့သို့ ဘုရားရှင်ကို ခြံရံလျက် ရှိကြကုန်၏။ နန္ဒရသေ့သည်ကား ပျံလွင့်သောစိတ်ရှိခြင်းကြောင့် တရားထူးကို မရရှိခဲ့ပေ။ ထိုနန္ဒရသေ့သည် အရဏဝိဟာရီမထေရ်၏ တရားတော်ကို နာယူရန် အားထုတ်သည့်အချိန်မှစ၍ “ငါသည်လည်း အနာဂတ်ကာလတွင် ဘုရားတစ်ဆူ၏ သာသနာတော်၌ ဤသာဝကရရှိသော ဂုဏ်ထူးကို ရရပါမူကား ကောင်းလေစွ” ဟု စိတ်အကြံ ဖြစ်ပေါ်လေသတတ်။ သူသည် ထိုသို့သော အတွေးကြောင့် မဂ်ဖိုလ်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ရန် မစွမ်းနိုင်ခဲ့ပေ။ မြတ်စွာဘုရားကိုမူကား ရှိခိုး၍ လက်အုပ်ချီလျက် ရှေ့မှောက်၌ ရပ်လျက် ဤသို့ လျှောက်ထား၏— “အရှင်ဘုရား၊ အကြင်ရဟန်းသည် ရသေ့အပေါင်းတို့အား ပန်းအခင်းအနုမောဒနာကို ပြုအပ်ပါပြီ၊ ထိုရဟန်းသည် အရှင်ဘုရားတို့၏ သာသနာတော်၌ အဘယ်သူပါနည်း။” “ဤရဟန်းသည် အရဏဝိဟာရီအင်္ဂါနှင့်လည်းကောင်း၊ ဒက္ခိဏေယျအင်္ဂါနှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံသဖြင့် ဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူးသို့ ရောက်သော ရဟန်းပေတည်း” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ နန္ဒရသေ့သည် “အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်သည် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ပန်းထီးကို ဆောင်မိုး၍ ပူဇော်သက္ကာရ ပြုခဲ့ရသော ထိုသို့သော ထူးမြတ်လှသော ကောင်းမှုကြောင့် အခြားသော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို မတောင်းပါ၊ အနာဂတ်ကာလတွင် ဘုရားတစ်ဆူ၏ သာသနာတော်၌ ဤမထေရ်ကဲ့သို့ အင်္ဂါနှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော သာဝကတစ်ပါး ဖြစ်ရပါလို၏” ဟု ဆုတောင်းလေ၏။

သတ္ထာ ‘‘သမိဇ္ဈိဿတိ နု ခေါ ဣမဿ တာပသဿ ပတ္ထနာ’’တိ အနာဂတံသဉာဏံ ပေသေတွာ ဩလောကေန္တော ကပ္ပသတသဟဿံ အတိက္ကမိတွာ သမိဇ္ဈနကဘာဝံ ဒိသွာ, ‘‘တာပသ, န တေ အယံ ပတ္ထနာ မောဃံ ဘဝိဿတိ, အနာဂတေ ကပ္ပသတသဟဿံ အတိက္ကမိတွာ ဂေါတမော နာမ ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, တဿ သန္တိကေ သမိဇ္ဈိဿတီ’’တိ ဓမ္မကထံ ကထေတွာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော အာကာသံ ပက္ခန္ဒိ. နန္ဒတာပသော ယာဝ စက္ခုပထံ န သမတိက္ကမတိ, တာဝ သတ္ထု ဘိက္ခုသံဃဿ စ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ အဋ္ဌာသိ. သော အပရဘာဂေ ကာလေန ကာလံ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ သုဏိတွာ အပရိဟီနဇ္ဈာနောဝ ကာလံ ကတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တော. တတော ပန စုတော အပရာနိပိ ပဉ္စ ဇာတိသတာနိ ပဗ္ဗဇိတွာ အာရညကောဝ အဟောသိ, ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေပိ ပဗ္ဗဇိတွာ အာရညကော ဟုတွာ ဂတပစ္စာဂတဝတ္တံ ပူရေသိ. ဧတံ ကိရ ဝတ္တံ အပရိပူရေတွာ မဟာသာဝကဘာဝံ ပါပုဏန္တာ နာမ နတ္ထိ, ဂတပစ္စာဂတဝတ္တံ ပန အာဂမဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သော ဝီသတိဝဿသဟဿာနိ ဂတပစ္စာဂတဝတ္တံ ပူရေတွာ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် “ဤရသေ့၏ ဆုတောင်းမှုသည် ပြည့်စုံလိမ့်မည်လော” ဟု အနာဂတံသဉာဏ်တော်ကို စေလွှတ်၍ ကြည့်ရှုလတ်သော် ကမ္ဘာတစ်သိန်းကို ကျော်လွန်၍ ပြည့်စုံမည့်အဖြစ်ကို မြင်တော်မူသဖြင့် “ရသေ့၊ သင်၏ ဤဆုတောင်းမှုသည် အချည်းအနှီး ဖြစ်လိမ့်မည်မဟုတ်၊ အနာဂတ်ကာလတွင် ကမ္ဘာတစ်သိန်းကို ကျော်လွန်၍ ဂေါတမအမည်ရှိသော ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူလတ္တံ့၊ ထိုဘုရားရှင်၏ ထံတော်၌ ပြည့်စုံလိမ့်မည်” ဟု တရားစကား ဟောကြားတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းသံဃာအပေါင်း ခြံရံလျက် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်တော်မူ၏။ နန္ဒရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များ မျက်စိတစ်ဆုံး မကျော်လွန်သေးသမျှ ကာလပတ်လုံး လက်အုပ်ချီမြှောက်၍ ရပ်လျက် ကျန်ရစ်ခဲ့၏။ သူသည် နောက်ပိုင်းတွင် ရံဖန်ရံခါ မြတ်စွာဘုရားထံ ချဉ်းကပ်၍ တရားတော်ကို နာယူကာ မယုတ်လျော့သော ဈာန်ရှိသည်ဖြစ်၍သာလျှင် ကွယ်လွန်သဖြင့် ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ ဖြစ်လေ၏။ ထိုဗြဟ္မာ့ဘုံမှ စုတေလတ်သော် အခြားသော ဘဝငါးရာတို့ပတ်လုံး ရဟန်းပြု၍ တော၌ နေထိုင်သူသာလျှင် ဖြစ်ခဲ့၏၊ ကဿပမြတ်စွာဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ အခါ၌လည်း ရဟန်းပြု၍ တော၌နေထိုင်သူဖြစ်ပြီးလျှင် ဂတပစ္စာဂတကျင့်ဝတ်ကို ဖြည့်ကျင့်ခဲ့၏။ ဤကျင့်ဝတ်ကို မဖြည့်ကျင့်ဘဲ မဟာသာဝကအဖြစ်သို့ ရောက်သောသူဟူ၍ မရှိဟု ဆိုကြကုန်၏၊ ဂတပစ္စာဂတကျင့်ဝတ်ကိုမူ အာဂမအဋ္ဌကထာများ၌ ပြဆိုအပ်ပြီးသောနည်းအတိုင်း သိမှတ်အပ်၏။ ထိုသူသည် အနှစ်နှစ်သောင်းပတ်လုံး ဂတပစ္စာဂတဝတ်ကို ဖြည့်ကျင့်၍ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းလေ၏။

ဧဝံ သော တာဝတိံသဘဝနေ အပရာပရံ ဥပ္ပဇ္ဇနဝသေန ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ တတော စုတော မနုဿလောကေ အနေကသတက္ခတ္တုံ စက္ကဝတ္တိရာဇာ ပဒေသရာဇာ စ ဟုတွာ ဥဠာရံ မနုဿသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ အမှာကံ ဘဂဝတော ဥပ္ပန္နကာလေ သာဝတ္ထိယံ သုမနသေဋ္ဌိဿ ဂေဟေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ကနိဋ္ဌော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သုဘူတီတိဿ နာမံ အဟောသိ.

ဤသို့လျှင် ထိုသူသည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ တစ်လှည့်စီ ဖြစ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစား၍ ထိုနတ်ပြည်မှ စုတေလတ်သော် လူ့ပြည်၌ အကြိမ်ရာပေါင်းများစွာ စကြဝတေးမင်းလည်းကောင်း၊ ပဒေသရာဇ်မင်းလည်းကောင်း ဖြစ်၍ မွန်မြတ်သော လူ့စည်းစိမ်ကို ခံစားပြီးလျှင် ငါတို့၏ မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ သာဝတ္ထိပြည်တွင် သုမနသူဋ္ဌေး၏အိမ်၌ အနာထပိဏ်သူဋ္ဌေး၏ ညီငယ်ဖြစ်၍ မွေးဖွားလာလေ၏။ သူ၏အမည်သည် သုဘူတိ ဟု ဖြစ်လေ၏။

တေန စ သမယေန အမှာကံ ဘဂဝါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကော အနုပုဗ္ဗေန ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ တတ္ထ ဝေဠုဝနပဋိဂ္ဂဟဏာဒိနာ လောကာနုဂ္ဂဟံ ကရောန္တော ရာဇဂဟံ ဥပနိဿာယ သီတဝနေ ဝိဟာသိ. တဒါ အနာထပိဏ္ဍိကော သေဋ္ဌိ သာဝတ္ထိယံ ဥဋ္ဌာနကံ ဘဏ္ဍံ ဂဟေတွာ အတ္တနော သဟာယဿ ရာဇဂဟသေဋ္ဌိနော ဂေဟံ ဂန္တွာ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒံ သုတွာ သတ္ထာရံ သီတဝနေ ဝိဟရန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဌမဒဿနေနေဝ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာယ [Pg.35] သတ္ထာရံ သာဝတ္ထိံ အာဂမနတ္ထာယ ယာစိတွာ တတော ပဉ္စစတ္တာလီသယောဇနေ မဂ္ဂေ ယောဇနေ ယောဇနေ သတသဟဿပရိစ္စာဂေန ဝိဟာရေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ သာဝတ္ထိယံ အဋ္ဌကရီသပ္ပမာဏံ ဇေတဿ ကုမာရဿ ဥယျာနဘူမိံ ကောဋိသန္ထာရေန ကိဏိတွာ တတ္ထ ဘဂဝတော ဝိဟာရံ ကာရေတွာ အဒါသိ. ဝိဟာရမဟဒိဝသေ အယံ သုဘူတိကုဋုမ္ဗိကော အနာထပိဏ္ဍိကသေဋ္ဌိနာ သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော သဒ္ဓံ ပဋိလဘိတွာ ပဗ္ဗဇိ. သော ဥပသမ္ပန္နော ဒွေ မာတိကာ ပဂုဏာ ကတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထာပေတွာ အရညေ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော မေတ္တာဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ တံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ထိုအချိန်အခါ၌လည်း ငါတို့၏ မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ပွင့်တော်မူ၍ မြတ်သောဓမ္မစကြာတရားတော်ကို လည်စေတော်မူပြီးလျှင် အစဉ်သဖြင့် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ကြွရောက်တော်မူ၍ ထိုပြည်၌ ဝေဠုဝန်ဥယျာဉ်တော်ကို အလှူခံတော်မူခြင်း အစရှိသည်ဖြင့် လောကသားတို့အား ချီးမြှောက်တော်မူလျက် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ကို အမှီပြု၍ ယင်းတိုက်တော၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဋ္ဌေးသည် သာဝတ္ထိပြည်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကုန်ပစ္စည်းဘဏ္ဍာကို ယူဆောင်လျက် မိမိ၏ အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်သော ရာဇဂြိုဟ်သူဋ္ဌေး၏ အိမ်သို့သွား၍ ဘုရားပွင့်တော်မူကြောင်းကို ကြားသိရသဖြင့် ယင်းတိုက်တော၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ပထမဆုံး ဖူးမြော်ရရုံမျှဖြင့် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား သာဝတ္ထိပြည်သို့ ကြွရောက်တော်မူပါရန် ပန်ကြားလျှောက်ထားကာ ထိုရာဇဂြိုဟ်ပြည်မှ သာဝတ္ထိပြည်သို့ လေးဆယ့်ငါးယူဇနာ ကွာဝေးသော လမ်းခရီးဝယ် တစ်ယူဇနာစီ တစ်ယူဇနာစီ၌ အသပြာတစ်သိန်းစီ စွန့်ကြဲ၍ ကျောင်းပေါင်းများစွာကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းပြီးလျှင် သာဝတ္ထိပြည်၌ ရှစ်ပယ်မျှ အတိုင်းအရှည်ရှိသော ဇေတမင်းသား၏ ဥယျာဉ်မြေကို အသပြာတို့ကို အစွန်းချင်းထိစပ်အောင် ခင်း၍ ဝယ်ယူကာ ထိုဥယျာဉ်၌ မြတ်စွာဘုရားအတွက် ကျောင်းတော်ကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းလေ၏။ ကျောင်းရေစက်ချပွဲနေ့၌ ဤသုဘူတိသူကြွယ်သည် အနာထပိဏ်သူဋ္ဌေးနှင့်အတူ သွားရောက်၍ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပေါ်ကာ ရဟန်းပြုလေ၏။ သူသည် ရဟန်းဖြစ်ပြီးနောက် ဘိက္ခု၊ ဘိက္ခုနီ ဟူသော မာတိကာနှစ်ပါးတို့ကို အဝါးဝစွာ သင်ယူပြီးလျှင် ကမ္မဋ္ဌာန်းကို တောင်းခံနာယူကာ တော၌ ရဟန်းတရားကို အားထုတ်လျက် မေတ္တာဈာန်ကို ဖြစ်စေပြီး ထိုမေတ္တာဈာန်ကို အခြေခံပြု၍ ဝိပဿနာကို တိုးပွားစေကာ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။

သော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ယသ္မာ သတ္ထာရာ ဒေသိတနိယာမေန အနောဒိဿကံ ကတွာ ဒေသေတိ, တသ္မာ အရဏဝိဟာရီနံ အဂ္ဂေါ နာမ ဇာတော. ယသ္မာ စ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ဃရေ ဃရေ မေတ္တာဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ ဘိက္ခံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ ‘‘ဧဝံ ဒါယကာနံ မဟပ္ဖလံ ဘဝိဿတီ’’တိ, တသ္မာ ဒက္ခိဏေယျာနံ အဂ္ဂေါ နာမ ဇာတော. တေန နံ ဘဂဝါ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ အရဏဝိဟာရီနံ ဒက္ခိဏေယျာနဉ္စ ယဒိဒံ သုဘူတီ’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၉၈, ၂၀၁) ဒွယင်္ဂသမန္နာဂတေ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. ဧဝမယံ မဟာထေရော အတ္တနာ ပူရိတပါရမီနံ ဖလဿ မတ္ထကံ အရဟတ္တံ ပတွာ လောကေ အဘိညာတော အဘိလက္ခိတော ဟုတွာ ဗဟုဇနဟိတာယ ဇနပဒစာရိကံ စရန္တော အနုပုဗ္ဗေန ရာဇဂဟံ အဂမာသိ.

ထိုသုဘူတိမထေရ်သည် တရားဟောကြားရာ၌ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသော နည်းလမ်းအတိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းမရှိဘဲ ယေဘုယျအားဖြင့် ဟောကြားတော်မူတတ်သောကြောင့် ကိလေသာမြူမှကင်း၍ နေလေ့ရှိသော အရဏဝိဟာရီပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်တော်မူ၏။ ဆွမ်းခံကြွသောအခါ၌လည်း အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်း၌ မေတ္တာဈာန်ကို ဝင်စားပြီးမှ ထ၍ “ဤသို့ မေတ္တာပွားလျက် ဆွမ်းကို ခံယူလျှင် အလှူရှင်တို့အား အကျိုးကြီးမြတ်လိမ့်မည်” ဟု ရည်ရွယ်ကာ ဆွမ်းခံယူတော်မူသောကြောင့် မြတ်သောအလှူကို ခံထိုက်သော ဒက္ခိဏေယျပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမထေရ်အား “ရဟန်းတို့၊ ကိလေသာမြူ ကင်းဝေးစွာ နေလေ့ရှိကုန်သော၊ အလှူခံထိုက်ကုန်သော ငါ၏သာဝကရဟန်းတို့တွင် ဤသုဘူတိသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၏” ဟု မိန့်တော်မူကာ ဂုဏ်အင်္ဂါနှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ထိုဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူး၌ ထားတော်မူ၏။ ဤသို့လျှင် ထိုမဟာထေရ်သည် မိမိဖြည့်ကျင့်ခဲ့သော ပါရမီတို့၏ အကျိုးအထွတ်အထိပ်ဖြစ်သော အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိကာ လောက၌ ထင်ရှားကျကျော် လူသိများသောပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်သို့ ရောက်၍ လူအများ၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ဇနပုဒ်များသို့ ဒေသစာရီ လှည့်လည်တော်မူလတ်သော် အစဉ်သဖြင့် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ကြွချီတော်မူခဲ့လေ၏။

ရာဇာ ဗိမ္ဗိသာရော ထေရဿ အာဂမနံ သုတွာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ဣဓေဝ, ဘန္တေ, ဝသထ, ဝသနဋ္ဌာနံ ဝေါ ကရိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ပက္ကန္တော ဝိဿရိ. ထေရော သေနာသနံ အလဘန္တော အဗ္ဘောကာသေ ဝီတိနာမေသိ. ထေရဿာနုဘာဝေန ဒေဝေါ န ဝဿတိ. မနုဿာ အဝုဋ္ဌိတာယ ဥပဒ္ဒုတာ ရညော နိဝေသနဒွါရေ ဥက္ကုဋ္ဌိံ အကံသု. ရာဇာ ‘‘ကေန နု ခေါ ကာရဏေန ဒေဝေါ န ဝဿတီ’’တိ ဝီမံသန္တော ‘‘ထေရဿ အဗ္ဘောကာသဝါသေန မညေ န ဝဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ တဿ ပဏ္ဏကုဋိံ ကာရာပေတွာ ‘‘ဣမိဿံ, ဘန္တေ, ပဏ္ဏကုဋိယံ ဝသထာ’’တိ ဝတွာ ဝန္ဒိတွာ ပက္ကာမိ. ထေရော ကုဋိံ ပဝိသိတွာ တိဏသန္ထာရကေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိ. တဒါ ဒေဝေါ ထောကံ ထောကံ ဖုသာယတိ, န သမ္မာဓာရံ အနုပဝေစ္ဆတိ. အထ ထေရော လောကဿ အဝုဋ္ဌိကဘယံ ဝိဓမိတုကာမော [Pg.36] အတ္တနော အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရဝတ္ထုကဿ ပရိဿယဿ အဘာဝံ ပဝေဒေန္တော ‘‘ဆန္နာ မေ ကုဋိကာ’’တိ (ထေရဂါ. ၁) ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော ထေရဂါထာယံ ဝုတ္တောယေဝ.

ဗိမ္ဗိသာရမင်းသည် မထေရ်မြတ် ကြွရောက်လာခြင်းကို ကြားသိရသဖြင့် ချဉ်းကပ်ဖူးမြော်ကာ 'အရှင်ဘုရား၊ ဤအရပ်၌သာ သီတင်းသုံးတော်မူပါ၊ တပည့်တော် သီတင်းသုံးရာနေရာကျောင်းကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းပါမည်' ဟု လျှောက်ထားပြီးနောက် ဖဲခွာသွားရာတွင် မေ့လျော့သွားခဲ့သည်။ မထေရ်မြတ်သည် ကျောင်းအိပ်ရာနေရာကို မရသဖြင့် လွင်တီးခေါင်၌သာ အချိန်ကို ကုန်လွန်စေခဲ့ရသည်။ မထေရ်မြတ်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်တော်ကြောင့် မိုးမရွာဘဲ ရှိနေ၏။ လူတို့သည် မိုးမရွာခြင်းကြောင့် ဒုက္ခရောက်ကြသဖြင့် ဗိမ္ဗိသာရမင်း၏ နန်းတော်တံခါးဝတွင် ဆူပူအော်ဟစ်ကြကုန်၏။ မင်းကြီးသည် 'အဘယ်အကြောင်းကြောင့် မိုးမရွာသနည်း' ဟု စူးစမ်းဆင်ခြင်လတ်သော် 'မထေရ်မြတ် လွင်တီးခေါင်၌ သီတင်းသုံးနေထိုင်ခြင်းကြောင့် မိုးမရွာခြင်း ဖြစ်တန်ရာ၏' ဟု ကြံစည်မိသဖြင့် ထိုသုဘူတိမထေရ်အတွက် သစ်ရွက်မိုးကျောင်းကို ဆောက်လုပ်စေပြီးလျှင် 'အရှင်ဘုရား၊ ဤသစ်ရွက်မိုးကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူပါ' ဟု လျှောက်ထားကာ ရှိခိုး၍ ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ မထေရ်မြတ်သည် ကျောင်းတွင်းသို့ ဝင်ရောက်တော်မူကာ မြက်အခင်းပေါ်၌ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ထိုအခါ မိုးသည် တဖွဲဖွဲမျှသာ ရွာသွန်းပြီး သည်းထန်စွာသော မိုးရေအယဉ်ကိုမူ မရွာသွန်းသေးပေ။ ထိုအခါ မထေရ်မြတ်သည် လူအပေါင်း၏ မိုးခေါင်သော ဘေးရန်ကို ပယ်ဖျောက်ပေးလိုသဖြင့် မိမိ၌ အတွင်းအပြင် ဝတ္ထုဖြစ်သော ဘေးရန်မရှိပုံကို သိစေလိုရကား 'ဆန္နာ မေ ကုဋိကာ' အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဟတော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ထေရဂါထာ၌ ဖွင့်ဆိုပြီး ဖြစ်ပေသည်။

ကသ္မာ ပနေတေ မဟာထေရာ အတ္တနော ဂုဏေ ပကာသေန္တီတိ? ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ အနဓိဂတပုဗ္ဗံ ပရမဂမ္ဘီရံ အတိဝိယ သန္တံ ပဏီတံ အတ္တနာ အဓိဂတလောကုတ္တရဓမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပီတိဝေဂသမုဿာဟိတဥဒါနဒီပနတ္ထံ သာသနဿ နိယျာနိကဘာဝဝိဘာဝနတ္ထဉ္စ ပရမပ္ပိစ္ဆာ အရိယာ အတ္တနော ဂုဏေ ပကာသေန္တိ. ယထာ တံ လောကနာထော ဗောဓနေယျာနံ အဇ္ဈာသယဝသေန ‘‘ဒသဗလသမန္နာဂတော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော စတုဝေသာရဇ္ဇဝိသာရဒေါ’’တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၁၀.၂၁; မ. နိ. ၁. ၁၄၈ အတ္ထတော သမာနံ) အတ္တနော ဂုဏေ ပကာသေတိ. ဧဝမယံ ထေရဿ အညာဗျာကရဏဂါထာပိ အဟောသီတိ.

တစ်ဖန် ဆက်လက်၍ ဆိုရသော် ဤမဟာထေရ်မြတ်တို့သည် အဘယ်ကြောင့် မိမိတို့၏ဂုဏ်ကို ထင်ရှားစွာ ပြသတော်မူကြသနည်း။ အလွန်ရှည်လျားလှစွာသော ကာလပတ်လုံး ရှေး၌ တစ်ခါမျှ မရရှိဖူးသေးသော၊ အလွန်နက်နဲငြိမ်သက်၍ မွန်မြတ်လှသော မိမိရရှိထားသည့် လောကုတ္တရာတရားကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍ ပီတိအဟုန်ကြောင့် စိတ်အားထက်သန်စွာ မြွက်ဟအပ်သော ဥဒါန်းစကားကို ဖော်ပြခြင်း အကျိုးငှာလည်းကောင်း၊ သာသနာတော်၏ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်းအဖြစ်ကို ထင်ရှားစေခြင်း အကျိုးငှာလည်းကောင်း၊ အလွန်တရာ အလိုနည်းကြကုန်သော အရိယာသူတော်စင်တို့သည် မိမိတို့၏ဂုဏ်ကို ထင်ရှားစွာ ပြသတော်မူကြခြင်း ဖြစ်သည်။ လောကနာထ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကျွတ်ထိုက်သော ဝေနေယျသတ္တဝါတို့၏ အဇ္ဈာသယ (အလိုဆန္ဒ) အားလျော်စွာ 'ရဟန်းတို့၊ ဆယ်ပါးသော အားတော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော တထာဂတသည် လေးပါးသော ဝေသာရဇ္ဇဉာဏ်တော်တို့ဖြင့် ရဲရင့်တော်မူ၏' ဟု အစရှိသဖြင့် မိမိ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတော်တို့ကို ထင်ရှားစွာ ပြသတော်မူသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ထို့အတူပင် ဤမထေရ်မြတ်၏ အရဟတ္တဖိုလ်ကို ပြောကြားရာဖြစ်သော ဂါထာသည်လည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပေသည်။

၁. ဧဝံ သော ပတ္တအရဟတ္တဖလော ပတ္တဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနော စ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဟိမဝန္တဿာတိ ဟိမာလယပဗ္ဗတဿ အဝိဒူရေ အာသန္နေ သမီပေ ပဗ္ဗတပါဒေ မနုဿာနံ ဂမနာဂမနသမ္ပန္နေ သဉ္စရဏဋ္ဌာနေတိ အတ္ထော. နိသဘော နာမ ပဗ္ဗတောတိ ပဗ္ဗတာနံ ဇေဋ္ဌတ္တာ နာမေန နိသဘော နာမ သေလမယပဗ္ဗတော အဟောသီတိ သမ္ဗန္ဓော. အဿမော သုကတော မယှန္တိ တတ္ထ ပဗ္ဗတေ မယှံ ဝသနတ္ထာယ အဿမော အရညာဝါသော သုဋ္ဌု ကတော. ကုဋိရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနဝတိပရိက္ခေပါဒိဝသေန သုန္ဒရာကာရေန ကတောတိ အတ္ထော. ပဏ္ဏသာလာ သုမာပိတာတိ ပဏ္ဏေဟိ ဆာဒိတာ သာလာ မယှံ နိဝါသနတ္ထာယ သုဋ္ဌု မာပိတာ နိဋ္ဌာပိတာတိ အတ္ထော.

၁. ဤသို့ဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူးကိုလည်းကောင်း ရရှိတော်မူပြီးသော ထိုသုဘူတိမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်တော်မူသဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဖြစ်အပါဒါန်ကို ဖော်ထုတ်ပြသလိုရကား 'ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ' ဟု အစရှိသော စကားရပ်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၌ 'ဟိမဝန္တဿာ' ဟူသည်မှာ ဟိမဝန္တာတောင်၏ မနီးမဝေး အနီးအနားရှိ တောင်ခြေ၌ လူတို့အသွားအလာလွယ်ကူ လှည့်လည်သွားလာရာ အရပ်၌ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'နိသဘော နာမ ပဗ္ဗတော' ဟူသည်မှာ တောင်များထက် သာလွန်ထူးကဲသောကြောင့် အမည်အားဖြင့် 'နိသဘ' ဟု ခေါ်တွင်သော ကျောက်တောင်ကြီး ရှိခဲ့၏ဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရမည်။ 'အဿမော သုကတော မယှံ' ဟူသည်မှာ ထိုတောင်၌ ငါနေထိုင်ရန်အတွက် သင်္ခမ်းကျောင်းတောကျောင်းကို ကောင်းမွန်စွာ ဆောက်လုပ်အပ်ပြီ၊ ကျောင်းဆောင်၊ ညဉ့်သီတင်းသုံးရာနေရာ၊ နေ့သီတင်းသုံးရာနေရာ၊ အကာအရံ စသည်တို့ဖြင့် ကောင်းမွန်တင့်တယ်လှပစွာ ပြုလုပ်အပ်ပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'ပဏ္ဏသာလာ သုမာပိတာ' ဟူသည်မှာ သစ်ရွက်သစ်ကိုင်းတို့ဖြင့် မိုးကာဆောက်လုပ်ထားသော သစ်ရွက်မိုးကျောင်းကို ငါသီတင်းသုံးနေထိုင်ရန် ကောင်းမွန်စွာ ဖန်ဆင်းဆောက်လုပ် ပြီးစီးစေအပ်ပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၂. ကောသိယော နာမ နာမေနာတိ မာတာပိတူဟိ ကတနာမဓေယျေန ကောသိယော နာမ. ဥဂ္ဂတာပနော ပါကဋတပေါ ဃောရတပေါ. ဧကာကိယော အညေသံ အဘာဝါ အဟံ ဧဝ ဧကော. အဒုတိယော ဒုတိယတာပသရဟိတော ဇဋိလော ဇဋာဓာရီ တာပသော တဒါ တသ္မိံ ကာလေ နိသဘေ ပဗ္ဗတေ ဝသာမိ ဝိဟရာမီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၂. “ကောသိယော နာမ နာမေန” ဟူသည်မှာ မိဘနှစ်ပါးတို့ မှည့်ခေါ်အပ်သော အမည်အားဖြင့် ‘ကောသိယ’ မည်၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ “ဥဂ္ဂတာပနော” ဟူသည်မှာ ကิလေသာကို ပူလောင်စေတတ်သော အကျင့်သီလ ထင်ရှားပြင်းထန်လှသော။ “ဧကာကိယော” ဟူသည်မှာ အခြားသူများ မရှိခြင်းကြောင့် ငါတစ်ဦးတည်းသာ ဖြစ်သော။ အဖော်မရှိသော၊ ဒုတိယရသေ့နှင့် ကင်းသော၊ ဆံကျစ်ကို ဆောင်သော ထိုရသေ့သည် ထိုအခါက နိသဘတောင်၌ နေထိုင်သီတင်းသုံးခဲ့၏ဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရမည်။

၃. ဖလံ မူလဉ္စ ပဏ္ဏဉ္စ, န ဘုဉ္ဇာမိ အဟံ တဒါတိ တဒါ တသ္မိံ နိသဘပဗ္ဗတေ ဝသနကာလေ တိဏ္ဍုကာဒိဖလံ မုဠာလာဒိမူလံ, ကာရပဏ္ဏာဒိပဏ္ဏဉ္စ ရုက္ခတော [Pg.37] ဩစိနိတွာ န ဘုဉ္ဇာမီတိ အတ္ထော. ဧဝံ သတိ ကထံ ဇီဝတီတိ တံ ဒဿေန္တော ပဝတ္တံဝ သုပါတာဟန္တိ အာဟ. တတ္ထ ပဝတ္တံ သယမေဝ ဇာတံ သုပါတံ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ပတိတံ ပဏ္ဏာဒိကံ နိဿာယ အာဟာရံ ကတွာ အဟံ တာဝဒေ တသ္မိံ ကာလေ ဇီဝါမိ ဇီဝိကံ ကပ္ပေမီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ပဝတ္တပဏ္ဍုပဏ္ဏာနီ’’တိ ဝါ ပါဌော, တဿ သယမေဝ ပတိတာနိ ပဏ္ဍုပဏ္ဏာနိ ရုက္ခပတ္တာနိ ဥပနိဿာယ ဇီဝါမီတိ အတ္ထော.

၃. “ဖလံ မူလဉ္စ ပဏ္ဏဉ္စ၊ န ဘုဉ္ဇာမိ အဟံ တဒါ” ဟူသည်မှာ ထိုစဉ်အခါက ထိုနိသဘတောင်၌ နေထိုင်စဉ် တည်သီး စသည့် သစ်သီး၊ ကြာစွယ် စသည့် သစ်မြစ်နှင့် ကံပြင်းရွက် စသည့် သစ်ရွက်တို့ကို သစ်ပင်မှ ခူးဆွတ်တူးဆွ၍ မစားသုံးခဲ့ပါ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ဤသို့ဆိုလျှင် အဘယ်သို့ အသက်ရှင်နေထိုင်သနည်းဟူသော အမေးကို ဖြေကြားပြသလိုသဖြင့် “ပဝတ္တံဝ သုပါတာဟံ” ဟူသော ဂါထာပုဒ်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုပါဌ်၌ “ပဝတ္တံ” ဟူသည်မှာ အလိုအလျောက် ဖြစ်သော၊ ကောင်းစွာ ကြွေကျသော၊ သဘာဝအလျောက် ကြွေကျတတ်သော သစ်ရွက်စသည်ကို အမှီပြု၍ အာဟာရပြုလျက် ငါသည် ထိုအချိန်က အသက်ရှင် နေထိုင်ခဲ့၏၊ အသက်မွေးမှုကို ဖြစ်စေခဲ့၏ဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရမည်။ “ပဝတ္တပဏ္ဍုပဏ္ဏာနိ” ဟူ၍လည်း ပါဌ်ရှိသေး၏၊ ထိုပါဌ်၌ မိမိအလိုအလျောက် ကြွေကျနေသော သစ်ရွက်ဝါ သစ်ရွက်ခြောက်တို့ကို အမှီပြု၍ အသက်ရှင်နေထိုင်ခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၄. နာဟံ ကောပေမိ အာဇီဝန္တိ အဟံ ဇီဝိတံ စဇမာနောပိ ပရိစ္စာဂံ ကုရုမာနောပိ တဏှာဝသေန ဖလမူလာဒိအာဟာရပရိယေသနာယ သမ္မာ အာဇီဝံ န ကောပေမိ န နာသေမီတိ သမ္ဗန္ဓော. အာရာဓေမိ သကံ စိတ္တန္တိ သကံ စိတ္တံ အတ္တနော မနံ အပ္ပိစ္ဆတာယ သန္တုဋ္ဌိယာ စ အာရာဓေမိ ပသာဒေမိ. ဝိဝဇ္ဇေမိ အနေသနန္တိ ဝေဇ္ဇကမ္မဒူတကမ္မာဒိဝသေန အနေသနံ အယုတ္တပရိယေသနံ ဝိဝဇ္ဇေမိ ဒူရံ ကရောမိ.

၄. “နာဟံ ကောပေမိ အာဇီဝံ” ဟူသည်မှာ ငါသည် အသက်ကို စွန့်လွှတ်ရစေကာမူ တဏှာလောဘ၏အစွမ်းဖြင့် သစ်သီးသစ်မြစ် စသော အစာအာဟာရကို လိုက်လံရှာဖွေခြင်းဖြင့် ကောင်းမြတ်သော စင်ကြယ်သောအသက်မွေးမှုကို မဖျက်ဆီးခဲ့ပါဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရမည်။ “အာရာဓေမိ သကံ စိတ္တံ” ဟူသည်မှာ မိမိ၏စိတ်ကို အလိုနည်းခြင်း၊ ရောင့်ရဲတင်းတိမ်လွယ်ခြင်းတို့ဖြင့် ကျေနပ်နှစ်သက်စေ၏၊ ကြည်လင်စေ၏။ “ဝိဝဇ္ဇေမိ အနေသနံ” ဟူသည်မှာ ဆေးကုခြင်း၊ တမန်လုပ်ခြင်း စသည်တို့ဖြင့် မအပ်စပ်သော ရှာမှီးခြင်း၊ မလျောက်ပတ်သော အသက်မွေးမှုကို ရှောင်ကြဉ်၏၊ ဝေးစွာ ရှောင်ရှား၏။

၅. ရာဂူပသံဟိတံ စိတ္တန္တိ ယဒါ ယသ္မိံ ကာလေ မမ ရာဂေန သမ္ပယုတ္တံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဒါ သယမေဝ အတ္တနာယေဝ ပစ္စဝေက္ခာမိ ဉာဏေန ပဋိဝေက္ခိတွာ ဝိနောဒေမိ. ဧကဂ္ဂေါ တံ ဒမေမဟန္တိ အဟံ ဧကသ္မိံ ကမ္မဋ္ဌာနာရမ္မဏေ အဂ္ဂေါ သမာဟိတော တံ ရာဂစိတ္တံ ဒမေမိ ဒမနံ ကရောမိ.

၅. “ရာဂူပသံဟိတံ စိတ္တံ” ဟူသည်မှာ အကြင်အခါ၌ ငါ့အား ရာဂနှင့်ယှဉ်သော စိတ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်၏၊ ထိုအခါ၌ ကိုယ်တိုင်ပင် ပြန်လည်ဆင်ခြင်၍ ဉာဏ်ဖြင့် ကြည့်ရှုဆင်ခြင်ကာ ပယ်ဖျောက်တတ်၏။ “ဧကဂ္ဂေါ တံ ဒမေမဟံ” ဟူသည်မှာ ငါသည် တစ်ခုတည်းသော ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံ၌ စိတ်ကို တည်ကြည်စွာ ထားရှိလျက် ထိုရာဂစိတ်ကို ဆုံးမတတ်၏၊ ဆုံးမခြင်းကို ပြု၏။

၆. ရဇ္ဇသေ ရဇ္ဇနီယေ စာတိ ရဇ္ဇနီယေ အလ္လီယိတဗ္ဗေ ရူပါရမ္မဏာဒိဝတ္ထုသ္မိံ ရဇ္ဇသေ အလ္လီနော အသိ ဘဝသိ. ဒုဿနီယေ စ ဒုဿသေတိ ဒူသိတဗ္ဗေ ဒေါသကရဏဝတ္ထုသ္မိံ ဒူသကော အသိ. မုယှသေ မောဟနီယေ စာတိ မောဟိတဗ္ဗေ မောဟကရဏဝတ္ထုသ္မိံ မောယှသိ မူဠှော အသိ ဘဝသိ. တသ္မာ တုဝံ ဝနာ ဝနတော အရညဝါသတော နိက္ခမဿု အပဂစ္ဆာဟီတိ ဧဝံ အတ္တာနံ ဒမေမီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၆. “ရဇ္ဇသေ ရဇ္ဇနီယေ စ” ဟူသည်မှာ တပ်မက်စရာ ကပ်ငြိစရာကောင်းသော ရူပါရုံစသည့် ဝတ္ထုအာရုံတို့၌ တပ်မက်ငြိကပ်သူ ဖြစ်၏။ “ဒုဿနီယေ စ ဒုဿသေ” ဟူသည်မှာ ပြစ်မှားထိုက် ပြစ်မှားကြောင်း ဝတ္ထုအာရုံ၌ ပြစ်မှားတတ်သူ ဖြစ်၏။ “မုယှသေ မောဟနီယေ စ” ဟူသည်မှာ တွေဝေထိုက် တွေဝေကြောင်း ဝတ္ထုအာရုံ၌ တွေဝေတတ်သူ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် သင်သည် တောမှ၊ တော၌နေထိုင်ခြင်းမှ ထွက်သွားလော့၊ ဖဲခွာသွားလော့ဟု ဤသို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ဆုံးမ၏ဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရမည်။

၂၄. တိမ္ဗရူသကဝဏ္ဏာဘောတိ သုဝဏ္ဏတိမ္ဗရူသကဝဏ္ဏာဘော, ဇမ္ဗောနဒသုဝဏ္ဏဝဏ္ဏောတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၂၄. “တိမ္ဗရူသကဝဏ္ဏာဘော” ဟူသည်မှာ ရွှေရောင်ဝင်းဝါသော တည်သီးမှည့်အဆင်းနှင့်တူသော အရောင်ရှိသော၊ ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေအဆင်းကဲ့သို့ တောက်ပသောအဆင်းရှိသောဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် နားလည်လွယ်ကူလှပေသည်။

သုဘူတိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုဘူတိမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၂. ဥပဝါနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. ဥပဝါနမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ။

ပဒုမုတ္တရော [Pg.38] နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဥပဝါနတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပာယသ္မာ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဒလိဒ္ဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ တဿ ဓာတုံ ဂဟေတွာ မနုဿဒေဝနာဂဂရုဠကုမ္ဘဏ္ဍယက္ခဂန္ဓဗ္ဗေဟိ သတ္တရတနမယေ သတ္တယောဇနိကေ ထူပေ ကတေ တတ္ထ သုဓောတံ အတ္တနော ဥတ္တရသာဋကံ ဝေဠဂ္ဂေ လဂ္ဂေတွာ အာဗန္ဓိတွာ ဓဇံ ကတွာ ပူဇံ အကာသိ. တံ ဂဟေတွာ အဘိသမ္မတကော နာမ ယက္ခသေနာပတိ ဒေဝေဟိ စေတိယပူဇာရက္ခဏတ္ထံ ဌပိတော အဒိဿမာနကာယော တံ အာကာသေ ဓာရေန္တော စေတိယံ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ အကာသိ. သော တံ ဒိသွာ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပသန္နမာနသော ဟုတွာ တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဥပဝါနောတိ လဒ္ဓနာမော ဝယပ္ပတ္တော ဇေတဝနပဋိဂ္ဂဟဏေ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ ဒိသွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော အရဟတ္တံ ပတွာ ဆဠဘိညော အဟောသိ. ယဒါ ဘဂဝတော အဖာသု အဟောသိ, တဒါ ထေရော ဥဏှောဒကံ တထာရူပံ ပါနကဉ္စ ဘေသဇ္ဇံ ဘဂဝတော ဥပနာမေသိ. တေနဿ သတ္ထုနော ရောဂေါ ဝူပသမိ. တဿ ဘဂဝါ အနုမောဒနံ အကာသိ.

"ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဥပဝါနမထေရ်၏ အပါဒါန် (အကြောင်းအထုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ် အထောက်အပံ့ ရှိခဲ့သဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ဆင်းရဲသားမျိုး၌ ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူပြီးနောက် ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်ကို ယူဆောင်၍ လူ၊ နတ်၊ နဂါး၊ ဂဠုန်၊ ကုမ္ဘဏ်၊ ဘီလူး၊ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်တို့သည် ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့် ပြီးသော ခုနစ်ယူဇနာရှိသော စေတီတော်ကို တည်ဆောက်ကြသောအခါ ထိုစေတီတော်၌ မိမိ၏ ကောင်းစွာလျှော်ဖွပ်အပ်သော အပေါ်ရုံအဝတ်ပုဆိုးကို ဝါးဖျား၌ ချိတ်ဆွဲချည်နှောင်ကာ အလံတံခွန်ပြု၍ ပူဇော်မှုကို ပြုခဲ့သည်။ ထိုအဝတ်ပုဆိုးကို ယူ၍ စေတီတော်ကို ပူဇော်ရန်နှင့် စောင့်ရှောက်ရန်အလို့ငှာ နတ်တို့သည် ထားအပ်သော၊ မထင်ရှားသော ကိုယ်ရှိသော အဘိသမ္မတက မည်သော ဘီလူးစစ်သူကြီးသည် ထိုအဝတ်ပုဆိုးကို ကောင်းကင်၌ ကိုင်မြှောက်လျက် စေတီတော်ကို သုံးကြိမ် လက်ယာရစ် လှည့်လည်ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုဆင်းရဲသားသည် ထိုအခြင်းအရာကို မြင်ရသဖြင့် အတိုင်းထက်အလွန် ကြည်လင်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ သာဝတ္ထိပြည်တွင် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ "ဥပဝါန" ဟု အမည်ရကာ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ကို အလှူခံတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်တော်ကို မြင်တွေ့ရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားရရှိကာ ရှင်ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ဝိပဿနာအမှုကို စီးဖြန်းလျက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၍ အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးရရှိသော ရဟန္တာဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် မကျန်းမမာဖြစ်တော်မူသောအခါ ထိုမထေရ်သည် ရေနွေးကိုလည်းကောင်း၊ သင့်လျော်သော သောက်ဖွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆေးကိုလည်းကောင်း မြတ်စွာဘုရားအား ဆက်ကပ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဆက်ကပ်ခြင်းကြောင့် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ရောဂါသည် ပျောက်ကင်းငြိမ်းအေးသွားခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်အား မြတ်စွာဘုရားသည် အနုမောဒနာပြုတော်မူခဲ့သည်။

၅၂. ဧဝံ သော ပတ္တအရဟတ္တဖလော အဓိဂတဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သဗ္ဗေသံ လောကိယလောကုတ္တရဓမ္မာနံ ပါရဂူ ပရိယောသာနံ နိဗ္ဗာနံ ဂတော ပတ္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော ဇိတပဉ္စမာရော ဘဂဝါ အဂ္ဂိက္ခန္ဓော ဣဝ ဆဗ္ဗဏ္ဏာ ဗုဒ္ဓရံသိယော ဇလိတွာ သဗ္ဗလောကံ ဓမ္မပဇ္ဇောတေန ဩဘာသေတွာ သမ္ဗုဒ္ဓေါ သုဋ္ဌု ဗုဒ္ဓေါ အဝိဇ္ဇာနိဒ္ဒူပဂတာယ ပဇာယ သဝါသနာယ ကိလေသနိဒ္ဒါယ ပဋိဗုဒ္ဓေါ ဝိကသိတနေတ္တပင်္ကဇော ပရိနိဗ္ဗုတော ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနေန နိဗ္ဗုတော အဒဿနံ ဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော.

၅၂. ဤသို့ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူပြီး၍ ဧတဒဂ်အရာထူးကို ရရှိတော်မူပြီးသော ထိုဥပဝါနမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့ဖူးသော အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၌ အလုံးစုံသော လောကီလောကုတ္တရာတရားတို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်တော်မူ၍ အဆုံးဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်တော်မူပြီးသော ပဒုမုတ္တရ မည်တော်မူသော၊ မာရ်ငါးပါးကို အောင်တော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် မီးပုံကြီးကဲ့သို့ ခြောက်သွယ်သော ဘုရားရှင်၏ ရောင်ခြည်တော်တို့ကို ထွန်းလင်းတောက်ပစေလျက် တစ်လောကလုံးကို တရားတည်းဟူသော အလင်းရောင်ဖြင့် ထွန်းလင်းတောက်ပစေကာ ကောင်းစွာနိုးကြားတော်မူသော သမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဖြစ်တော်မူ၏။ အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသော အိပ်ပျော်ခြင်းသို့ ကပ်ရောက်နေသော သတ္တဝါအပေါင်းတို့တွင် အထုံဝါသနာနှင့်တကွဖြစ်သော ကိလေသာတည်းဟူသော အိပ်ပျော်ခြင်းမှ နိုးတော်မူသော၊ ပွင့်သောမျက်စိတည်းဟူသော ကြာပန်းရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်ဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းတော်မူပြီးဖြစ်၍ မမြင်နိုင်ခြင်းသို့ ရောက်တော်မူပြီဟု ဤသို့ စကားဆက်စပ်မှုကို ပြုအပ်၏။

၅၇. ဇင်္ဃာတိ စေတိယကရဏကာလေ ဥပစိနိတဗ္ဗာနံ ဣဋ္ဌကာနံ ဌပနတ္ထာယ, နိဗန္ဓိယမာနသောပါနပန္တိ.

၅၇. "ဇင်္ဃာ" ဟူသည် စေတီတော် တည်ဆောက်စဉ်အခါ စီအပ်ကုန်သော အုတ်တို့ကို တင်ထားရန် အစဉ်တစိုက် စီတန်းပြုလုပ်ထားသော စောင်းတန်း အဆင့်ဆင့်တည်း။

၈၈. သုဓောတံ [Pg.39] ရဇကေနာဟန္တိ ဝတ္ထဓောဝကေန ပုရိသေန သုဋ္ဌု ဓောဝိတံ သုဝိသုဒ္ဓကတံ, ဥတ္တရေယျပဋံ မမ ဥတ္တရသာဋကံ အဟံ ဝေဠဂ္ဂေ လဂ္ဂိတွာ ဓဇံ ကတွာ ဥက္ခိပိံ, အမ္ဗရေ အာကာသေ ဥဿာပေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၈၈. "သုဓေါတံ ရဇကေနာဟံ" ဟူသည် အဝတ်လျှော်သမား ယောက်ျားသည် ကောင်းစွာလျှော်ဖွပ်၍ အလွန်စင်ကြယ်အောင် ပြုအပ်သော အပေါ်ရုံအဝတ်ကို ဆိုလိုသည်။ ငါသည် ငါ၏ အပေါ်ရုံအဝတ်ပုဆိုးကို ဝါးဖျား၌ ချိတ်ဆွဲ၍ အလံတံခွန်ပြုကာ မြှောက်တင်ခဲ့ပြီ၊ "အမ္ဗရေ" ကောင်းကင်၌ စိုက်ထူစေခဲ့ပြီဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

ဥပဝါနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဥပဝါနမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၃. တိသရဏဂမနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. တိသရဏဂမနိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော တိသရဏဂမနိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗန္ဓုမတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အန္ဓမာတာပိတရော ဥပဋ္ဌာသိ. သော ဧကဒိဝသံ စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ မာတာပိတရော ဥပဋ္ဌဟန္တော ပဗ္ဗဇိတုံ န လဘာမိ, ယံနူနာဟံ တီဏိ သရဏာနိ ဂဏှိဿာမိ, ဧဝံ ဒုဂ္ဂတိတော မောစေဿာမီ’’တိ နိသဘံ နာမ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အဂ္ဂသာဝကံ ဥပသင်္ကမိတွာ တီဏိ သရဏာနိ ဂဏှိ. သော တာနိ ဝဿသတသဟဿာနိ ရက္ခိတွာ တေနေဝ ကမ္မေန တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တော, တတော ပရံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိနဂရေ မဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္တဝဿိကောဝ ဒါရကေဟိ ပရိဝုတော ဧကံ သံဃာရာမံ အဂမာသိ. တတ္ထ ဧကော ခီဏာသဝတ္ထေရော တဿ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ သရဏာနိ အဒါသိ. သော တာနိ ဂဟေတွာ ပုဗ္ဗေ အတ္တနော ရက္ခိတာနိ သရဏာနိ သရိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တံ အရဟတ္တပ္ပတ္တံ ဘဂဝါ ဥပသမ္ပာဒေသိ.

"နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်တိသရဏဂမနိယမထေရ်၏ အပါဒါန် (အကြောင်းအထုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ် အထောက်အပံ့ ရှိခဲ့သဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ဗန္ဓုမတီမြို့ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်၍ မျက်မမြင် မိဘတို့ကို လုပ်ကျွေးပြုစုခဲ့သည်။ ထိုသူသည် တစ်နေ့သ၌ "ငါသည် မိဘတို့ကို လုပ်ကျွေးပြုစုနေရသဖြင့် ရှင်ရဟန်းပြုခွင့် မရနိုင်၊ ငါသည် သရဏဂုံသုံးပါးကို ဆောက်တည်ရမူ ကောင်းလေစွ၊ ဤသို့ ဆောက်တည်ထားပါက ငရဲစသော ဒုဂ္ဂတိဘုံမှ လွတ်မြောက်နိုင်လိမ့်မည်" ဟု ကြံစည်ကာ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အဂ္ဂသာဝကဖြစ်သော နိသဘမည်သော မထေရ်ထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ သရဏဂုံသုံးပါးကို ခံယူဆောက်တည်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုသရဏဂုံသုံးပါးတို့ကို အနှစ်တစ်သိန်းပတ်လုံး စောင့်ထိန်းခဲ့သဖြင့် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့်ပင် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ပါး နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်လျက် လူနတ်စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးတို့ကို ခံစားရပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ သာဝတ္ထိပြည်တွင် များသော စည်းစိမ်ဥစ္စာရှိသော အမျိုး၌ ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် ခုနစ်နှစ်အရွယ်မျှသာ ရှိသေးလျက် ကလေးသူငယ်တို့ ခြံရံကာ သံဃာ့အာရာမ်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထိုကျောင်းတိုက်၌ ရဟန္တာအရှင်မြတ်တစ်ပါးသည် ထိုသူငယ်အား တရားဟောကြား၍ သရဏဂုံတို့ကို ပေးတော်မူ၏။ ထိုသူငယ်သည် ထိုသရဏဂုံတို့ကို ခံယူပြီးနောက် ရှေးက မိမိစောင့်ထိန်းခဲ့ဖူးသော သရဏဂုံတို့ကို အမှတ်ရ၍ ဝိပဿနာကို တိုးပွားစေလျက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူသော ထိုသူငယ်ကို မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ရဟန်းပြုပေးတော်မူခဲ့သည်။

၁၀၆. သော အရဟတ္တပ္ပတ္တော ဥပသမ္ပန္နော ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ မာတု ဥပဋ္ဌာကော အဟုန္တိ အဟံ မာတာပိတူနံ ဥပဋ္ဌာကော ဘရကော ဗန္ဓုမတီနဂရေ အဟောသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၀၆. အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူ၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ပြီးသော ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၌ "မတု ဥပဋ္ဌာကော အဟုံ" ဟူသည် ငါသည် မိဘတို့ကို လုပ်ကျွေးပြုစုတတ်သူ၊ မွေးမြူတတ်သူဖြစ်၍ ဗန္ဓုမတီမြို့၌ ဖြစ်ခဲ့ဖူးပြီဟု ဤသို့ စကားဆက်စပ်မှုကို ပြုအပ်၏။

၁၀၈. တမန္ဓကာရပိဟိတာတိ [Pg.40] မောဟန္ဓကာရေန ပိဟိတာ ဆာဒိတာ. တိဝိဓဂ္ဂီဟိ ဍယှရေတိ ရာဂဂ္ဂိဒေါသဂ္ဂိမောဟဂ္ဂိသင်္ခါတေဟိ တီဟိ အဂ္ဂီဟိ ဍယှရေ ဍယှန္တိ သဗ္ဗေ သတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၀၈. "တမန္ဓကာရပိဟိတာ" ဟူသည် မောဟတည်းဟူသော အမိုက်မှောင်သည် ဖုံးလွှမ်းပိတ်ဆို့အပ်ကုန်သော သတ္တဝါတို့တည်း။ "တိဝိဓဂ္ဂီဟိ ဍယှရေ" ဟူသည် ရာဂမီး၊ ဒေါသမီး၊ မောဟမီးဟု ဆိုအပ်သော မီးသုံးပါးတို့သည် အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့ကို လောင်မြှိုက်အပ်ကုန်၏ဟု ဤသို့ စကားဆက်စပ်မှုကို ပြုအပ်၏။

၁၁၄. အဋ္ဌ ဟေတူ လဘာမဟန္တိ အဋ္ဌ ကာရဏာနိ သုခဿ ပစ္စယဘူတာနိ ကာရဏာနိ လဘာမိ အဟန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၁၄. "အဋ္ဌ ဟေတူ လဘာမဟံ" ဟူသည် ချမ်းသာခြင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်ကုန်သော အကြောင်းရှစ်ပါးတို့ကို ငါရရှိပါ၏ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

တိသရဏဂမနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တိသရဏဂမနိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၄. ပဉ္စသီလသမာဒါနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ပဉ္စသီလသမာဒါနိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

နဂရေ စန္ဒဝတိယာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပဉ္စသီလသမာဒါနိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အနောမဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ပုရိမဘဝေ ကတာကုသလကမ္မာနုရူပေန ဒလိဒ္ဒေါ ဟုတွာ အပ္ပန္နပါနဘောဇနော ပရေသံ ဘတိံ ကတွာ ဇီဝန္တော သံသာရေ အာဒီနဝံ ဉတွာ ပဗ္ဗဇိတုကာမောပိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလဘမာနော အနောမဒဿိဿ ဘဂဝတော သာဝကဿ နိသဘတ္ထေရဿ သန္တိကေ ပဉ္စ သိက္ခာပဒါနိ သမာဒိယိ. ဒီဃာယုကကာလေ ဥပ္ပန္နတ္တာ ဝဿသတသဟဿာနိ သီလံ ပရိပါလေသိ. တေန ကမ္မေန သော ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝေသာလိယံ မဟာဘောဂကုလေ နိဗ္ဗတ္တော. မာတာပိတရော သီလံ သမာဒိယန္တေ ဒိသွာ အတ္တနော သီလံ သရိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပတွာ ပဗ္ဗဇိ.

"နဂရေ စန္ဒဝတိယာ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ပဉ္စသီလသမာဒါနိယမထေရ်၏ အပါဒါန် (အကြောင်းအထုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ် အထောက်အပံ့ ရှိခဲ့သဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသောအမျိုးကောင်း၌ ဖြစ်၍ ရှေးဘဝ၌ ပြုအပ်သော မကောင်းမှုကံအားလျော်စွာ ဆင်းရဲသားဖြစ်ကာ စားဖွယ်သောက်ဖွယ် နည်းပါးလျက် သူတစ်ပါးတို့၏ အခစားအမှုကို ပြု၍ အသက်မွေးမြူစဉ် သံသရာ၏ အပြစ်ကို သိမြင်သဖြင့် ရဟန်းပြုလိုပါသော်လည်း ရဟန်းအဖြစ်ကို မရရှိသည်ရှိသော် အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ သာဝကဖြစ်သော နိသဘမထေရ်၏ ထံပါး၌ ငါးပါးသီလတို့ကို ဆောက်တည်ခဲ့သည်။ သက်တမ်းရှည်သော အခါ၌ ဖြစ်ရသည်ဖြစ်၍ အနှစ်တစ်သိန်းတို့ ကာလပတ်လုံး ငါးပါးသီလကို စောင့်ထိန်းခဲ့သည်။ ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ထိုသူသည် နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ ဝေသာလီပြည်၌ များစွာသော စည်းစိမ်ဥစ္စာရှိသော အမျိုး၌ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ငါးပါးသီလကို ဆောက်တည်စောင့်ထိန်းကုန်သော မိဘတို့ကို မြင်ရသဖြင့် မိမိ၏သီလကို ပြန်လည်အောက်မေ့ကာ ဝိပဿနာတရားကို တိုးပွားစေလျက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးမှ ရဟန်းပြုတော်မူခဲ့သည်။

၁၃၄. သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ဥဒါနဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နဂရေ စန္ဒဝတိယာတိအာဒိမာဟ. ဘတကော အာသဟံ တဒါတိ တဒါ မမ ပုညကရဏကာလေ အဟံ ဘတကော ဘတိယာ ကမ္မကာရကော အာသိံ အဟောသိံ. ပရကမ္မာယနေ ယုတ္တောတိ ဘတိယာ ပရေသံ ကမ္မကရဏေ အာယုတ္တော ယောဇိတော ဩကာသာဘာဝေန သံသာရတော မုစ္စနတ္ထာယ အဟံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ န လဘာမိ.

၁၃၄. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ ဥဒါန်းကျူးရင့်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'နဂရေ စန္ဒဝတိယာ' အစရှိသော စကားရပ်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ 'ဘတကော အာသဟံ တဒါ' ဟူသည်မှာ- ထိုကောင်းမှုပြုစဉ်အခါက ငါသည် အခစားဖြစ်၍ အခကြေးငွေဖြင့် အလုပ်လုပ်သူ ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏ ဟူလို။ 'ပရကမ္မာယနေ ယုတ္တော' ဟူသည်မှာ- အခကြေးငွေဖြင့် သူတစ်ပါးတို့၏ အမှုကို လုပ်ကိုင်ခြင်း၌သာ အမြဲယှဉ်စပ်နေရသဖြင့် အခွင့်မရခြင်းကြောင့် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် ရှင်ရဟန်းအဖြစ်ကို ငါမရရှိခဲ့ပါ ဟူလို။

၁၃၅. မဟန္ဓကာရပိဟိတာတိ မဟန္တေဟိ ကိလေသန္ဓကာရေဟိ ပိဟိတာ သံဝုတာ ထကိတာ. တိဝိဓဂ္ဂီဟိ ဍယှရေတိ နရကဂ္ဂိပေတဂ္ဂိသံသာရဂ္ဂိသင်္ခါတေဟိ တီဟိ [Pg.41] အဂ္ဂီဟိ ဍယှန္တိ. အဟံ ပန ကေန ဥပါယေန ကေန ကာရဏေန ဝိသံယုတ္တော ဘဝေယျန္တိ အတ္ထော.

၁၃၅. 'မဟန္ဓကာရပိဟိတာ' ဟူသည်မှာ- ကြီးစွာသော ကိလေသာတည်းဟူသော အမိုက်အမှောင်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းပိတ်ဆို့အပ်ကုန်သည် ဟူလို။ 'တိဝိဓဂ္ဂီဟိ ဍယှရေ' ဟူသည်မှာ- ငရဲမီး၊ ပြိတ္တာမီး၊ သံသရာမီးဟု ဆိုအပ်ကုန်သော သုံးပါးသော မီးတို့ဖြင့် လောင်မြှိုက်အပ်ကုန်၏ ဟူလို။ ငါသည်မူကား အဘယ်နည်းလမ်း၊ အဘယ်အကြောင်းဖြင့် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကင်းဝေးရာပါအံ့နည်းဟု အနက်ရရှိသည်။

၁၃၆. ဒေယျဓမ္မော အန္နပါနာဒိဒါတဗ္ဗယုတ္တကံ ဝတ္ထု မယှံ နတ္ထိ, တဿာဘာဝေန အဟံ ဝရာကော ဒုက္ခိတော ဘတကော ဘတိယာ ဇီဝနကော ယံနူနာဟံ ပဉ္စသီလံ ရက္ခေယျံ ပရိပူရယန္တိ ပဉ္စသီလံ သမာဒိယိတွာ ပရိပူရေန္တော ယံနူန ရက္ခေယျံ သာဓုကံ ဘဒ္ဒကံ သုန္ဒရံ ကတွာ ပရိပါလေယျန္တိ အတ္ထော.

၁၃၆. ငါ့အား ထမင်းအဖျော်စသော ပေးလှူထိုက်သော လှူဖွယ်ဝတ္ထုပစ္စည်းမရှိ၊ ထိုလှူဖွယ်ဝတ္ထု မရှိခြင်းကြောင့် ငါသည် ဆင်းရဲသောသူ၊ ဒုက္ခရောက်သောသူ၊ အခကြေးငွေဖြင့် အသက်မွေးရသော အခစားသမား ဖြစ်ရ၏။ 'ယန္နူနာဟံ ပဉ္စသီလံ ရက္ခေယျံ ပရိပူရယံ' ဟူသည်မှာ- ငါးပါးသီလကို ဆောက်တည်၍ ဖြည့်ကျင့်လျက် 'ငါသည် အကယ်၍ စောင့်ထိန်းရပါမူ ကောင်းလေစွ၊ ကောင်းမွန်စွာ ပြု၍ စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းရပါမူ ကောင်းလေစွ' ဟု အနက်ရရှိသည်။

၁၄၈. သွာဟံ ယသမနုဘဝိန္တိ သော အဟံ ဒေဝမနုဿေသု မဟန္တံ ယသံ အနုဘဝိံ တေသံ သီလာနံ ဝါဟသာ အာနုဘာဝေနာတိ အတ္ထော. ကပ္ပကောဋိမ္ပိ တေသံ သီလာနံ ဖလံ ကိတ္တေန္တော ဧကကောဋ္ဌာသမေဝ ကိတ္တယေ ပါကဋံ ကရေယျန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၄၈. 'သွာဟံ ယသမနုဘဝိံ' ဟူသည်မှာ- ထိုငါသည် ထိုသီလတို့၏ အစွမ်းအာနုဘော်ကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကြီးမြတ်သော အခြံအရံအကျော်အစောကို ခံစားခဲ့ရ၏ ဟု အနက်ရရှိသည်။ 'ကပ္ပကောဋိမ္ပိ' အစရှိသည်မှာ- ကမ္ဘာကုဋေပတ်လုံး ထိုသီလတို့၏ အကျိုးကို ပြောကြားလျက်ရှိသော်လည်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှကိုသာလျှင် ထင်ရှားစွာ ပြောကြားနိုင်တန်ရာ၏ ဟု အနက်ရရှိသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် နားလည်လွယ်လှ၏။

ပဉ္စသီလသမာဒါနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပဉ္စသီလသမာဒါနိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၅. အန္နသံသာဝကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. အန္နသံသာဝကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ။

သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော အန္နသံသာဝကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏဗျာမပ္ပဘာမဏ္ဍလောပသောဘိတံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဘဂဝန္တံ နိမန္တေတွာ ဂေဟံ နေတွာ ဝရအန္နပါနေန သန္တပ္ပေတွာ သမ္ပဝါရေတွာ ဘောဇေသိ. သော တေနေဝ စိတ္တပ္ပသာဒေန တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ တတော စဝိတွာ မနုဿလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ မနုဿသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ တတော အပရာပရံ ဒေဝမနုဿသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သာသနေ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. သော ပုဗ္ဗေ ကတပုညနာမဝသေန အန္နသံသာဝကတ္ထေရောတိ ပါကဋနာမော အဟောသိ.

'သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်အန္နသံသာဝကမထေရ်၏ အပဒါန်အကြောင်းအရာ ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၏ ထံပါး၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ထူးရှိခဲ့သူဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာနိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသောမှီရာဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခုဝယ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဆွမ်းခံရန် လှည့်လည်တော်မူသော၊ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်၊ တစ်လံမျှသော ဘေးရောင်ခြည်တော်အဝန်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် စိတ်ကြည်ညိုသည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ပင့်ဖိတ်ကာ မိမိအိမ်သို့ ပင့်ဆောင်ပြီးလျှင် မြတ်သော ဆွမ်းဘောဇဉ် ခဲဖွယ်အဖျော်တို့ဖြင့် ရောင့်ရဲစေ၍ ဆွမ်းဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုသို့ စိတ်ကြည်ညိုရုံမျှဖြင့်သာလျှင် ထိုဘဝမှ စုတေခဲ့သော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်၍ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရပြီး၊ ထိုမှ စုတေ၍ လူ့ပြည်၌ဖြစ်ကာ လူ့စည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် နတ်လူစည်းစိမ်တို့ကို တစ်လှည့်စီ ခံစားလျက် ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခုဝယ် မွေးဖွားခဲ့ပြီး သာသနာတော်၌ ကြည်ညို၍ ရဟန်းပြုကာ ဝိပဿနာတရားကို ပွားများစေသဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်သည် ရှေး၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှု၏ အမည်အစွမ်းအားဖြင့် 'အန္နသံသာဝကမထေရ်' ဟူ၍ ထင်ရှားသော အမည်ရှိခဲ့ပေသည်။

၁၅၅-၆. သော [Pg.42] အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ‘‘ဧဝံ မယာ ဣမိနာ ပုညသမ္ဘာရာနုဘာဝေန ပတ္တံ အရဟတ္တ’’န္တိ အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ဥဒါနဝသေန ပကာသေန္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုဝဏ္ဏဿ ဝဏ္ဏော ဝိယ ဝဏ္ဏော ယဿ ဘဂဝတော သောယံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော, တံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ သိဒ္ဓတ္ထန္တိ အတ္ထော. ဂစ္ဆန္တံ အန္တရာပဏေတိ ဝေဿာနံ အာပဏပန္တီနံ အန္တရဝီထိယံ ဂစ္ဆမာနံ. ကဉ္စနဂ္ဃိယသံကာသန္တိ သုဝဏ္ဏတောရဏသဒိသံ ဗာတ္တိံသဝရလက္ခဏံ ဒွတ္တိံသဝရလက္ခဏေဟိ သမ္ပန္နံ လောကပဇ္ဇောတံ သကလလောကဒီပဘူတံ အပ္ပမေယျံ ပမာဏဝိရဟိတံ အနောပမံ ဥပမာဝိရဟိတံ ဇုတိန္ဓရံ ပဘာဓာရံ နီလပီတာဒိဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရံသိယော ဓာရကံ သိဒ္ဓတ္ထံ ဒိသွာ ပရမံ ဥတ္တမံ ပီတိံ အလတ္ထံ အလဘိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၅၅-၆. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ 'ငါသည် ဤကောင်းမှုစု၏ အစွမ်းအာနုဘော်ကြောင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ခဲ့ပြီ' ဟု မိမိ၏ ရှေးဟောင်း အဖြစ်အပျက် အပဒါန်ကို ဥဒါန်းကျူးရင့်ခြင်းအားဖြင့် ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ' အစရှိသော စကားရပ်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ 'သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ' ဟူသည်မှာ ရွှေ၏အဆင်းကဲ့သို့သော အဆင်းရှိတော်မူသော ထိုသိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို ဟု အနက်ရရှိသည်။ 'ဂစ္ဆန္တံ အန္တရာပဏေ' ဟူသည်မှာ ကုန်သည်တို့၏ ဈေးတန်းအကြား လမ်းမ၌ ကြွတော်မူသော ဟု အနက်ရရှိသည်။ 'ကဉ္စနဂ္ဃိယသံကာသံ' ဟူသည်မှာ ရွှေပြာသာဒ် (သို့မဟုတ် ရွှေတုရိုဏ်းတိုင်) ကဲ့သို့ တင့်တယ်တော်မူသော၊ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော လက္ခဏာတော်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ လောက၏ ဆီမီးရောင်သဖွယ် ဖြစ်တော်မူသော၊ အတိုင်းအရှည် ပမာဏမရှိသော၊ နှိုင်းယှဉ်စရာ ဥပမာမရှိသော၊ အညို အရွှေ အစရှိသော ခြောက်ပါးသော ရောင်ခြည်တော်တို့ကို ဆောင်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် အလွန်မြတ်သော ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို ရရှိခဲ့ပါ၏ ဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုအပ်သည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် နားလည်လွယ်လှ၏။

အန္နသံသာဝကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အန္နသံသာဝကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၆. ဓူပဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. ဓူပဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ။

သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဓူပဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သိဒ္ဓတ္ထေ ဘဂဝတိ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ တဿ ဘဂဝတော ဂန္ဓကုဋိယံ စန္ဒနာဂရုကာဠာနုသာရိအာဒိနာ ကတေဟိ အနေကေဟိ ဓူပေဟိ ဓူပပူဇံ အကာသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝန္တော နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဘဝေ ပူဇနီယော ဟုတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ပုညသမ္ဘာရာနုဘာဝေန သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပတွာ ကတဓူပပူဇာပုညတ္တာ နာမေန ဓူပဒါယကတ္ထေရောတိ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋော. သော ပတ္တအရဟတ္တဖလော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ဒဿေန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. သိဒ္ဓေါ ပရိပုဏ္ဏော သဗ္ဗညုတညာဏာဒိဂုဏသင်္ခါတော အတ္ထော ပယောဇနံ ယဿ ဘဂဝတော သောယံ သိဒ္ဓတ္ထော, တဿ သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ဘဂျာဒိဂုဏဝန္တဿ လောကဇေဋ္ဌဿ သကလလောကုတ္တမဿ တာဒိနော ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု [Pg.43] တာဒိသဿ အစလသဘာဝဿာတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

'သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဓူပဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အကြောင်းအရာ ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသောမှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခုဝယ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၌ စိတ်ကြည်ညိုသဖြင့် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဂန္ဓကုဋီတိုက်ဝယ် စန္ဒကူး၊ အကျော်၊ ကရမက် အစရှိသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်အပ်သော များစွာသော အမွှေးတိုင်တို့ဖြင့် ပူဇော်ခြင်းကို ပြုခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်ပြည်၌လည်းကောင်း၊ လူ့ပြည်၌လည်းကောင်း နှစ်ပါးသော စည်းစိမ်ချမ်းသာတို့ကို ခံစားလျက် ဖြစ်လေရာရာ ဘဝတိုင်း၌ သူတစ်ပါးတို့ ပူဇော်ထိုက်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ ကောင်းမှုအဆောက်အဦ၏ အစွမ်းအာနုဘော်ကြောင့် အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခုဝယ် မွေးဖွားခဲ့ပြီး သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုကာ ဝိပဿနာတရားကို ပွားများစေသဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ အမွှေးတိုင်ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သော ကုသိုလ်ရှိခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် အမည်အားဖြင့် 'ဓူပဒါယကမထေရ်' ဟူ၍ အရပ်ရပ်၌ ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။ ထိုအရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးသော ဓူပဒါယကမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အပဒါန်ကို ပြလိုသဖြင့် 'သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော' အစရှိသော စကားရပ်ကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ 'သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော' ဟူသည်မှာ- အကြင်မြတ်စွာဘုရားအား ပြီးစီးပြီးမြောက် ပြည့်စုံအပ်သော သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော် အစရှိသော ဂုဏ်တော်အကျိုးထူးတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုဘုရားရှင်ကို 'သိဒ္ဓတ္ထ' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုဂုဏ်တော်ကျေးဇူးတော်များနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ လောကသုံးပါးတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော၊ တာဒီဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ဣဋ္ဌာရုံ အနိဋ္ဌာရုံတို့၌ မတုန်လှုပ်သော သဘောရှိတော်မူသော ထိုသိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားအား ဟု အနက်ရရှိသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာ ဖြစ်သည်။

ဓူပဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဓူပဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၇. ပုလိနပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. ပုလိနပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ။

ဝိပဿိဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပုလိနပူဇကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သာသနေ ပသန္နစိတ္တော စေတိယင်္ဂဏဗောဓိယင်္ဂဏေသု ပုရာဏဝါလုကံ အပနေတွာ နဝံ မုတ္တာဒလသဒိသပဏ္ဍရပုလိနံ ဩကိရိတွာ မာဠကံ အလင်္ကရိ. တေန ကမ္မေန သော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထ ဒိဗ္ဗေဟိ ရတနေဟိ ဝိဇ္ဇောတမာနေ အနေကယောဇနေ ကနကဝိမာနေ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ တတော စုတော မနုဿလောကေ သတ္တရတနသမ္ပန္နော စက္ကဝတ္တီ ရာဇာ ဟုတွာ မနုဿသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ အပရာပရံ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သာသနေ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. သော အတ္တနော ကတပုညနာမသဒိသေန နာမေန ပုလိနပူဇကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ပုလိနပူဇကမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အထောက်အပံ့ ရှိခဲ့သူဖြစ်၍၊ ထိုထိုသော ဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သာသနာတော်၌ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသဖြင့် စေတီရင်ပြင်၊ ဗောဓိပင်ရင်ပြင်တို့၌ သဲဟောင်းများကို ဖယ်ရှားကာ ပုလဲအဆင်းကဲ့သို့ ဖြူဖွေးစင်ကြယ်သော သဲအသစ်များကို ကြဲဖြန့်၍ တန်ဆောင်းဝန်းကို တန်ဆာဆင်ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ထိုသူသည် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းခဲ့ပြီး၊ ထိုနတ်ပြည်၌ နတ်ရတနာတို့ဖြင့် တောက်ပကာ ယူဇနာများစွာ ကျယ်ဝန်းသော ရွှေဗိမာန်၌ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ထိုမှ စုတေသောအခါ လူ့ပြည်၌ ရတနာခုနစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော စကြဝတ္တေးမင်းဖြစ်၍ လူ့စည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ပြီး၊ သံသရာ၌ တပြောင်းပြန်ပြန် ကျင်လည်ခဲ့ကာ၊ ယခု ငါတို့ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ အခါသမယ၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သာသနာတော်၌ ကြည်ညိုမြတ်နိုးသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ ဝိပဿနာတရားကို တိုးပွားစေလျက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်သည် မိမိပြုခဲ့သော ကောင်းမှုအမည်နှင့် လျော်ညီစွာ "ပုလိနပူဇကမထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။

၁၆၅. သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ဒဿေန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိဝိဓံ ပဿတီတိ ဝိပဿီ, ဝိဝိစ္စ ပဿတီတိ ဝါ ဝိပဿီ, ဝိဝိဓေ အတ္တတ္ထပရတ္ထာဒိဘေဒေ အတ္ထေ ပဿတီတိ ဝါ ဝိပဿီ, ဝိဝိဓေ ဝေါဟာရပရမတ္ထာဒိဘေဒေ ပဿတီတိ ဝါ ဝိပဿီ, တဿ ဝိပဿိဿ ဗောဓိယာ ပါဒပုတ္တမေ ဥတ္တမေ ဗောဓိရုက္ခမဏ္ဍလမာဠကေ ပုရာဏပုလိနံ ဝါလုကံ ဆဍ္ဍေတွာ သုဒ္ဓံ ပဏ္ဍရံ ပုလိနံ အာကိရိံ သန္ထရိံ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၆၅. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သဖြင့်၊ ရှေး၌ ကျင့်ကြံပြုလုပ်ခဲ့သော အကြောင်းအရာကို ထင်ရှားပြလို၍ "ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌—အထူးထူးအပြားပြား မြင်တော်မူတတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကိလေသာမှ ကင်းဆိတ်၍ မြင်တော်မူတတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ တစ်နည်းအားဖြင့် မိမိအကျိုး သူတစ်ပါးအကျိုး အစရှိသော အထူးထူးသော အကျိုးစီးပွားတို့ကို မြင်တော်မူတတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ သမုတိဝေါဟာရ ပရမတ်တရား အစရှိသော အထူးထူးသော သဘောတို့ကို မြင်တော်မူတတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း "ဝိပဿီ" ဟု ခေါ်ဆိုအပ်ပေသည်။ ထိုဝိပဿီ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဗောဓိပင်တော်အနီး၊ မြတ်သော ဗောဓိပင်ရင်ပြင် တန်ဆောင်းဝန်း၌ သဲဟောင်းများကို ဖယ်ရှား၍ စင်ကြယ်ဖြူဖွေးသော သဲသစ်တို့ကို သွန်းလောင်းခင်းကျင်း ပူဇော်ခဲ့သည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်များ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်သည်သာ ဖြစ်သည်။

ပုလိနပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပုလိနပူဇကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၈. ဥတ္တိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. ဥတ္တိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေတိအာဒိကံ [Pg.44] အာယသ္မတော ဥတ္တိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ စန္ဒဘာဂါနဒိယံ သုသုမာရော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော နဒီတီရံ ဥပဂတံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ပါရံ နေတုကာမော တီရသမီပေယေဝ နိပဇ္ဇိ. ဘဂဝါ တဿ အနုကမ္ပာယ ပိဋ္ဌိယံ ပါဒေ ဌပေသိ. သော တုဋ္ဌော ဥဒဂ္ဂေါ ပီတိဝေဂေန မဟုဿာဟော ဟုတွာ သောတံ ဆိန္ဒန္တော သီဃေန ဇဝေန ဘဂဝန္တံ ပရတီရံ နေသိ. ဘဂဝါ တဿ စိတ္တပ္ပသာဒံ ဉတွာ ‘‘အယံ ဣတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိဿတိ, တတော ပဋ္ဌာယ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣတော စတုန္နဝုတိကပ္ပေ အမတံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ ဗျာကရိတွာ ပက္ကာမိ.

"စန္ဒဘာဂါ နဒီတီရေ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဥတ္တိယမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုအထောက်အပံ့ ရှိခဲ့သူဖြစ်ရာ၊ ထိုထိုသော ဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ စန္ဒဘာဂါမြစ်၌ မိချောင်းဖြစ်၍ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မြစ်ကမ်းနားသို့ ကြွရောက်တော်မူလာသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ် ဖြစ်ပေါ်ကာ ဘုရားရှင်ကို တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ကူးတို့ပို့ဆောင်လိုသဖြင့် ကမ်းပါးအနီး၌ ဝပ်စင်းပေးခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်လည်း ထိုမိချောင်းအား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်သောအားဖြင့် ၎င်း၏ ကျောကုန်းပေါ်သို့ ခြေတော်နှစ်ဖက်ကို တင်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုမိချောင်းသည် အလွန်နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ကာ ပီတိအဟုန်ဖြင့် တက်ကြွသော စိတ်အားထက်သန်မှု ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ရေစီးကြောင်းကို ဖြတ်ကျော်လျက် မြန်ဆန်လှသော အရှိန်အဟုန်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုမိချောင်း၏ စိတ်ကြည်လင်ကြည်ညိုမှုကို သိရှိတော်မူ၍ "ဤမိချောင်းသည် ဤဘဝမှ စုတေပြီးနောက် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်လိမ့်မည်၊ ထိုအခါမှစ၍ သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်ရလျက် ယခုကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာမြောက်၌ မသေရာမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိလိမ့်မည်" ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူကာ ကြွသွားတော်မူခဲ့သည်။

သော တထာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, ဥတ္တိယောတိဿ နာမံ အကံသု. သော ဝယပ္ပတ္တော ‘‘အမတံ ပရိယေသိဿာမီ’’တိ ပရိဗ္ဗာဇကော ဟုတွာ ဧကဒိဝသံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ဟုတွာ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ သီလဒိဋ္ဌီနံ အဝိသောဓိတတ္တာ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တော အညံ ဘိက္ခုံ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အညံ ဗျာကရောန္တံ ဒိသွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ သင်္ခေပေန ဩဝါဒံ ယာစိ. သတ္ထာပိ တဿ, ‘‘တသ္မာတိဟ တွံ, ဥတ္တိယ, အာဒိမေဝ ဝိသောဓေဟီ’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၅.၃၈၂) သင်္ခေပေနေဝ ဩဝါဒံ အဒါသိ. သော သတ္ထု ဩဝါဒေ ဌတွာ ဝိပဿနံ အာရဘိ. တဿ အာရဒ္ဓဝိပဿကဿ အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဥပ္ပန္နေ အာဗာဓေ ဇာတသံဝေဂေါ ဝီရိယာရမ္ဘဝတ္ထုံ ဉတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ထိုမိချောင်းသည် ဘုရားရှင်၏ ဗျာဒိတ်တော်အတိုင်း သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်ခဲ့ရပြီး၊ ယခု ငါတို့ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ အခါသမယ၌ သာဝတ္ထိပြည်ရှိ ပုဏ္ဏားတစ်ဦး၏ အိမ်တွင် သားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ၎င်းအား "ဥတ္တိယ" ဟူ၍ အမည်မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ သူသည် အရွယ်ရောက်သောအခါ "ငါသည် မသေရာမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန်ကို ရှာဖွေအံ့" ဟု ကြံစည်ကာ ပရိဗိုဇ်ဝတ်ခဲ့၏။ တစ်နေ့သော် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ချဉ်းကပ်ရှိခိုး၍ တရားနာယူခဲ့ရပြီး၊ သဒ္ဓါတရား ထက်သန်လာသဖြင့် သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ သို့သော် သီလနှင့် အယူဝါဒဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်များကို ကောင်းစွာ မရှင်းလင်း မစင်ကြယ်သေးသဖြင့် တရားထူးကို မရရှိနိုင်ဘဲ ရှိနေစဉ်၊ တရားထူးကို ရရှိပြီး၍ ရဟန်းကိစ္စပြီးမြောက်ကြောင်း (အရဟတ္တဖိုလ်ကို) ဖြေကြားနေသော အခြားရဟန်းတစ်ပါးကို မြင်တွေ့ရသဖြင့်၊ မြတ်စွာဘုရားထံ ချဉ်းကပ်၍ အကျဉ်းချုပ် အဆုံးအမတရားကို တောင်းပန်လျှောက်ထားခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုမထေရ်အား "ဥတ္တိယ၊ သို့ဖြစ်၍ သင်သည် သာသနာတော်၌ ရှေးဦးစွာ အခြေခံသီလကို စင်ကြယ်အောင် သုတ်သင်ပါလော" အစရှိသည်ဖြင့် အကျဉ်းချုပ် အဆုံးအမကို ပေးတော်မူခဲ့သည်။ ထိုဥတ္တိယမထေရ်သည် ဘုရားရှင်၏ အဆုံးအမ၌ တည်လျက် ဝိပဿနာတရားကို စတင်အားထုတ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဝိပဿနာအားထုတ်နေစဉ် မထေရ်၌ အနာရောဂါ စွဲကပ်လာခဲ့သည်။ အနာရောဂါ ဖြစ်ပွားလာသောအခါ သံဝေဂတရား ထက်သန်လာပြီး၊ လုံ့လဝီရိယကို အစွမ်းကုန် အားထုတ်သင့်သည့် အကြောင်းရင်းကို ကောင်းစွာသိရှိကာ၊ ဝိပဿနာတရားကို ပိုမိုပွားများစေခြင်းဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

၁၆၉. ဧဝံ သော ကတသမ္ဘာရာနုရူပေန ပတ္တအရဟတ္တဖလော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေတိ ပရိသုဒ္ဓပဏ္ဍရပုလိနတလေဟိ စ ပဘာသမ္ပန္နပသန္နမဓုရောဒကပရိပုဏ္ဏတာယ စ စန္ဒပ္ပဘာကိရဏသဿိရီကာဘာ နဒမာနာ သဒ္ဒံ ကုရုမာနာ ဂစ္ဆတီတိ စန္ဒဘာဂါနဒီ, တဿာ စန္ဒဘာဂါနဒိယာ တီရေ သုသုမာရော အဟောသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ [Pg.45] သုသုမာရောတိ ခုဒ္ဒကမစ္ဆဂုမ္ဗေ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ကရောန္တော မာရေတီတိ သုသုမာရော, စဏ္ဍမစ္ဆော ကုမ္ဘီလောတိ အတ္ထော. သဘောဇနပသုတောဟန္တိ အဟံ သဘောဇနေ သကဂေါစရေ ပသုတော ဗျာဝဋော. နဒီတိတ္ထံ အဂစ္ဆဟန္တိ ဘဂဝတော အာဂမနကာလေ အဟံ နဒီတိတ္ထံ အဂစ္ဆိံ ပတ္တောမှိ.

၁၆၉. ဤသို့လျှင် ပြုခဲ့ဖူးသော ကုသိုလ်အဆောက်အပံ့နှင့် လျော်ညီစွာ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်တော်မူသော ထိုဥတ္တိယမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သဖြင့်၊ ရှေးက ကျင့်ကြံပြုလုပ်ခဲ့သော အကြောင်းအရာကို ထင်ရှားစေလို၍ "စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေ" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေ" ဟူသည်မှာ— ပတ်ဝန်းကျင်၌ စင်ကြယ်ဖြူဖွေးသော သဲပြင်ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ အရောင်အဆင်းနှင့် ပြည့်စုံလျက် ကြည်လင်ချိုမြိန်လှသော ရေတို့ဖြင့် ပြည့်စုံခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ လရောင်ဖြာဆမ်းသဖြင့် တင့်တယ်တောက်ပသော အရောင်ရှိလျက် သာယာသံပြုကာ စီးဆင်းတတ်သောကြောင့် "စန္ဒဘာဂါမြစ်" ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သည်။ ထိုစန္ဒဘာဂါမြစ်၏ ကမ်းပါး၌ "မိချောင်း ဖြစ်ခဲ့၏" ဟု အနက်ဆက်စပ်အပ်သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "သုသုမာရ" ဟူသည်မှာ သေးငယ်သော ငါးအုပ်တို့ကို အပိုင်းပိုင်းအပြတ်ပြတ် သတ်ဖြတ်စားသောက်တတ်သောကြောင့် "သုသုမာရ" မည်၏၊ ကြမ်းတမ်းသော ငါးကြီး သို့မဟုတ် "မိချောင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "သဘောဇနပသုတောဟံ" ဟူသည်မှာ ငါသည် မိမိ၏ ကျက်စားရာ စားကျက်အရပ်၌ အစာရှာဖွေခြင်း၌ လုံ့လပြုလျက် ရှိနေခဲ့၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ "နဒီတိတ္ထံ အဂစ္ဆဟံ" ဟူသည်မှာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူသော အခါ၌ ငါသည် မြစ်ဆိပ်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၇၀. သိဒ္ဓတ္ထော တမှိ သမယေတိ တသ္မိံ မမ တိတ္ထဂမနကာလေ သိဒ္ဓတ္ထော ဘဂဝါ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော သဗ္ဗသတ္တေသု ဇေဋ္ဌော သေဋ္ဌော သယမ္ဘူ သယမေဝ ဘူတော ဇာတော ဗုဒ္ဓဘူတော သော ဘဂဝါ နဒိံ တရိတုကာမော နဒီတီရံ ဥပါဂမိ.

၁၇၀. "စိဒ္ဓတ္ထော တမှိ သမယေ" ဟူသည်မှာ ငါ မြစ်ဆိပ်သို့ သွားရောက်သော ထိုအချိန်၌ သတ္တဝါအားလုံးတို့ထက် မြတ်လှစွာသော ပုဂ္ဂိုလ်၊ ချီးမွမ်းအပ်သော အမြတ်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော၊ အလုံးစုံသော တရားတို့ကို ကိုယ်တော်တိုင် သိမြင်တော်မူလျက် အလိုလို ဘုရားဖြစ်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် မြစ်ကို ကူးဖြတ်လိုသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးသို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့၏ ဟု ဆိုလိုသည်။

၁၇၂. ပေတ္တိကံ ဝိသယံ မယှန္တိ မယှံ ပိတုပိတာမဟာဒီဟိ ပရမ္ပရာနီတံ, ယဒိဒံ သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တမဟာနုဘာဝါနံ တရဏန္တိ အတ္ထော.

၁၇၂. "ပေတ္တိကံ ဝိသယံ မယှံ" ဟူသည်မှာ ငါ၏ ဖခင်၊ ဘိုးဘေး အစရှိသော ဘိုးဘွားအစဉ်အဆက်မှ လက်ဆင့်ကမ်း အမွေရခဲ့သော အရာဖြစ်သည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ ကြွရောက်တော်မူလာကြကုန်သော ကြီးမြတ်သော တန်ခိုးအာနုဘော်ရှိတော်မူသော ဘုရားရှင်တို့အား မြစ်ကို ဖြတ်ကူးစေခြင်းအမှုသည် ငါတို့ဘိုးဘေးတို့၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာ ဖြစ်သည် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၇၃. မမ ဥဂ္ဂဇ္ဇနံ သုတွာတိ မယှံ ဥဂ္ဂဇ္ဇနံ အာရာဓနံ သုတွာ မဟာမုနိ ဘဂဝါ အဘိရုဟီတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၇၃. "မမ ဥဂ္ဂဇ္ဇနံ သုတွာ" ဟူသည်မှာ ငါ၏ ကြုံးဝါးသံပြု၍ ပင့်လျှောက်တောင်းပန်ခြင်းကို ကြားတော်မူသဖြင့်၊ မြတ်သောမုနိ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် တက်စီးတော်မူခဲ့၏ ဟု အနက်ဆက်စပ်ရမည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်များသည် အနက်အဓိပ္ပာယ် အထူးထင်ရှားလွယ်ကူလှပေသည်။

ဥတ္တိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဥတ္တိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၉. ဧကဉ္ဇလိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. ဧကဉ္ဇလိကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဧကဉ္ဇလိကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ရတနတ္တယေ ပသန္နော ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ အဋ္ဌာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သဗ္ဗတ္ထ ပူဇနီယော ဟုတွာ ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သာသနေ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ. ပုဗ္ဗေ ကတပုညဝသေန ဧကဉ္ဇလိကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဧကဉ္ဇလိကမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် (အပါဒါန်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုအထောက်အပံ့ ရှိခဲ့သူဖြစ်၍၊ ထိုထိုသော ဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခုတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ရတနာသုံးပါး၌ သက်ဝင်ကြည်ညိုသည်ဖြစ်၍၊ ဆွမ်းခံကြွတော်မူလာသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်နှလုံး ရှိသည်ဖြစ်၍ လက်အုပ်ချီမိုးကာ ရိုသေစွာ ရပ်တည်ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်ပြည်နှင့် လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်ရလျက် ရောက်ရာအရပ်တိုင်း၌ ပူဇော်ထိုက်သူဖြစ်ပြီး၊ လူ့ချမ်းသာ နတ်ချမ်းသာ နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ယခု ငါတို့ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ အခါသမယ၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပြည့်စုံသော အမျိုး၌ မွေးဖွားလာခဲ့ပြီး၊ သာသနာတော်၌ ကြည်ညိုမြတ်နိုးသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ ဝိပဿနာတရားကို တိုးပွားစေလျက် အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်တော်မူခဲ့သည်။ ရှေး၌ ပြုခဲ့ဖူးသော ထိုလက်အုပ်ချီပူဇော်ရသည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှု၏ အစွမ်းကြောင့် "ဧကဉ္ဇလိကမထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောတော်မူခဲ့သည်။

၁၈၀. သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ တံ ဟတ္ထတလေ အာမလကံ ဝိယ ဒိသွာ ဥဒါနဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏန္တိအာဒိမာဟ. ဝိပဿိံ သတ္ထဝါဟဂ္ဂန္တိ ဝါဏိဇေ ကန္တာရာ ဝဟတိ တာရေတီတိ သတ္ထဝါဟော[Pg.46]. ဝါဠကန္တာရာ စောဠကန္တာရာ ဒုဗ္ဘိက္ခကန္တာရာ နိရုဒကကန္တာရာ ယက္ခကန္တာရာ အပ္ပဘက္ခကန္တာရာ စ တာရေတိ ဥတ္တာရေတိ ပတာရေတိ နိတ္တာရေတိ ခေမန္တဘူမိံ ပါပေတီတိ အတ္ထော. ကော သော? ဝါဏိဇဇေဋ္ဌကော. သတ္ထဝါဟသဒိသတ္တာ အယမ္ပိ ဘဂဝါ သတ္ထဝါဟော. တထာ ဟိ သော တိဝိဓံ ဗောဓိံ ပတ္ထယန္တေ ကတပုညသမ္ဘာရေ သတ္တေ ဇာတိကန္တာရာ ဇရာကန္တာရာ ဗျာဓိကန္တာရာ မရဏကန္တာရာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသကန္တာရာ စ သဗ္ဗသ္မာ သံသာရကန္တာရာ စ တာရေတိ ဥတ္တာရေတိ ပတာရေတိ နိတ္တာရေတိ နိဗ္ဗာနထလံ ပါပေတီတိ အတ္ထော. သတ္ထဝါဟော စ သော အဂ္ဂေါ သေဋ္ဌော ပဓာနော စာတိ သတ္ထဝါဟဂ္ဂေါ, တံ သတ္ထဝါဟဂ္ဂံ ဝိပဿိံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိ သမ္ဗန္ဓော. နရဝရံ ဝိနာယကန္တိ နရာနံ အန္တရေ အသိထိလပရက္ကမောတိ နရဝီရော, တံ. ဝိသေသေန ကတပုညသမ္ဘာရေ သတ္တေ နေတိ နိဗ္ဗာနပုရံ ပါပေတီတိ ဝိနာယကော, တံ.

၁၈၀. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ထိုကောင်းမှုကို လက်ဖဝါးပြင်၌ ရှိသော ဆီးဖြူသီးကဲ့သို့ ထင်ထင်ရှားရှား မြင်သဖြင့် ဥဒါန်း၏ အစွမ်းဖြင့် ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား "သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ" စသည်ဖြင့် အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ "ဝိပဿိံ သတ္ထဝါဟဂ္ဂံ" ဟူသည်မှာ - ကုန်သည်တို့ကို ဘေးဆိုးလှသော တောကန္တာရခရီးခဲမှ ထုတ်ဆောင်တတ်၊ ကူးမြောက်စေတတ်သောကြောင့် ကုန်သည်မှူး (သတ္ထဝါဟ) မည်၏။ သားရဲဘေးရှိရာ ကန္တာရ၊ ခိုးသူဘေးရှိရာ ကန္တာရ၊ အစာခေါင်းပါးရာ ကန္တာရ၊ ရေမရှိရာ ကန္တာရ၊ ဘီလူးဘေးရှိရာ ကန္တာရ၊ အာဟာရနည်းပါးရာ ကန္တာရတို့မှ လွန်မြောက်စေတတ်၏၊ ဘေးကင်းရာအရပ်သို့ ရောက်စေတတ်၏ဟု အနက်ရသည်။ ထိုသူသည် မည်သူနည်း။ ကုန်သည်တို့၏ အကြီးအမှူး (ကုန်သည်မှူးကြီး) ဖြစ်သည်။ ထိုကုန်သည်မှူးကြီးနှင့် တူတော်မူသောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း သတ္ထဝါဟ မည်တော်မူ၏။ ထိုစကားသည် မှန်ပေ၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် သုံးပါးသော ဗောဓိဉာဏ်ကို တောင့်တလျက် ကောင်းမှုအဆောက်အဦကို ဆည်းပူးပြီးသော သတ္တဝါတို့ကို ဇာတိကန္တာရ (ပဋိသန္ဓေနေခြင်းတည်းဟူသော ခရီးခဲ)၊ ဇရာကန္တာရ (အိုခြင်းတည်းဟူသော ခရီးခဲ)၊ ဗျာဓိကန္တာရ (နာခြင်းတည်းဟူသော ခရီးခဲ)၊ မရဏကန္တာရ (သေခြင်းတည်းဟူသော ခရီးခဲ)၊ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသကန္တာရ (စိုးရိမ်ခြင်း၊ ငိုကြွေးခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း၊ နှလုံးမသာမယာဖြစ်ခြင်း၊ ပြင်းစွာပူလောင်ခြင်းတည်းဟူသော ခရီးခဲ) တို့မှလည်းကောင်း၊ ခပ်သိမ်းသော သံသရာကန္တာရမှလည်းကောင်း ကူးမြောက်စေတော်မူ၏၊ လွန်မြောက်စေတော်မူ၏၊ သံသရာမှ ထုတ်ဆောင်၍ နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော ကြည်းကုန်းသို့ ရောက်စေတော်မူ၏ဟု အနက်ရသည်။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကုန်သည်မှူးကြီးနှင့် တူတော်မူသည်လည်းဖြစ်၍ အမြတ်ဆုံး၊ အထူးချွန်ဆုံး၊ အဓိကအကြီးအမှူးလည်း ဖြစ်တော်မူသောကြောင့် "သတ္ထဝါဟဂ္ဂ" မည်၏။ ထိုမြတ်သော ကုန်သည်ကြီးသဖွယ် ဖြစ်တော်မူသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားကိုဟု စပ်ထိုက်သည်။ "နရဝရံ ဝိနာယကံ" ဟူသည်မှာ - လူတို့၏အလယ်၌ မလျော့သော ဝီရိယ (အားထုတ်ခြင်း) ရှိတော်မူသောကြောင့် နရဝီရ မည်တော်မူ၏။ ထိုသူကို (ဆိုလိုသည်)။ အထူးသဖြင့် ကောင်းမှုအဆောက်အဦ ဆည်းပူးပြီးသော သတ္တဝါတို့ကို ဆောင်ယူတတ်သောကြောင့်၊ နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော မြို့တော်သို့ ရောက်စေတတ်သောကြောင့် "ဝိနာယက" မည်တော်မူ၏။ ထိုနိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို (ဆိုလိုသည်)။

၁၈၁. အဒန္တဒမနံ တာဒိန္တိ ရာဂဒေါသမောဟာဒိကိလေသသမ္ပယုတ္တတ္တာ ကာယဝစီမနောဒွါရေဟိ အဒန္တေ သတ္တေ ဒမေတီတိ အဒန္တဒမနော, တံ. ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု အကမ္ပိယတာဒိဂုဏယုတ္တောတိ တာဒီ, တံ. မဟာဝါဒိံ မဟာမတိန္တိ သကသမယပရသမယဝါဒီနံ အန္တရေ အတ္တနာ သမဓိကပုဂ္ဂလဝိရဟိတတ္တာ မဟာဝါဒီ, မဟတီ ပထဝိသမာနာ မေရုသမာနာ စ မတိ ယဿ သော မဟာမတိ, တံ မဟာဝါဒိံ မဟာမတိံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိ ဣမိနာ တုလျာဓိကရဏံ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၈၁. "အဒန္တဒမနံ တာဒိံ" ဟူသည်မှာ - ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ အစရှိသော ကိလေသာတို့နှင့် ယှဉ်စပ်သောကြောင့် ကာယဒွါရ၊ ဝစီဒွါရ၊ မနောဒွါရတို့ဖြင့် မယဉ်ကျေးသော သတ္တဝါတို့ကို ဆုံးမတော်မူတတ်သောကြောင့် "အဒန္တဒမန" မည်တော်မူ၏။ ထိုမယဉ်ကျေးသော သတ္တဝါတို့ကို ဆုံးမတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားကို (ဆိုလိုသည်)။ ဣဋ္ဌာရုံ အနိဋ္ဌာရုံတို့၌ မတုန်မလှုပ်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသောကြောင့် "တာဒီ" မည်၏။ ထိုမတုန်လှုပ်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို (ဆိုလိုသည်)။ "မဟာဝါဒိံ မဟာမတိံ" ဟူသည်မှာ - မိမိဝါဒ၊ သူတစ်ပါးဝါဒကို ပြောဆိုသူတို့၏အလယ်၌ မိမိထက် သာလွန်ထူးကဲသော ပုဂ္ဂိုလ်မရှိသောကြောင့် "မဟာဝါဒီ" မည်၏။ မြေကြီးနှင့်တူသော၊ မြင်းမိုရ်တောင်နှင့်တူသော ကြီးမြတ်သော ဉာဏ်ပညာရှိတော်မူသောကြောင့် "မဟာမတိ" မည်၏။ ထိုမြတ်သောဝါဒရှိတော်မူသော၊ ကြီးမြတ်သောပညာရှိတော်မူသော ထိုဘုရားရှင်ကိုဟူ၍ ဤပုဒ်ချင်း တူညီသောအနက်ရှိပုံကို သိအပ်၏။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိနိုင်အပ်သည်သာ ဖြစ်သည်။

ဧကဉ္ဇလိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဧကဉ္စလိကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၁၀. ခေါမဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ခေါမဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ခေါမဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝယပ္ပတ္တော သာသနေ အဘိပ္ပသန္နော ရတနတ္တယမာမကော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ခေါမဒုဿေန ပူဇံ အကာသိ. သော တဒေဝ မူလံ ကတွာ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ တတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော. ဆသု ဒေဝေသု အပရာပရံ ဒိဗ္ဗသုခံ [Pg.47] အနုဘဝိတွာ တတော စဝိတွာ မနုဿလောကေ စက္ကဝတ္တိအာဒိအနေကဝိဓမနုဿသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ပရိပါကဂတေ ပုညသမ္ဘာရေ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝယပ္ပတ္တော သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. ကတပုညနာမေန ခေါမဒါယကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ခေါမဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ကောင်းမှုကုသိုလ် အဆောက်အဦးကို ဆည်းပူးခဲ့ပြီးဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ သန္ဓေတည်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် သာသနာတော်၌ အလွန်ကြည်ညို၍ ရတနာသုံးပါးကို မြတ်နိုးသူဖြစ်ကာ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏အထံ၌ တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ခေါမတိုင်းဖြစ် အဝတ်ပုဆိုးဖြင့် ပူဇော်မှုကို ပြုခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကိုပင် အခြေခံပြု၍ အသက်ထက်ဆုံး ကောင်းမှုတို့ကို ပြုကာ ထိုဘဝမှ သေလွန်ပြီးနောက် နတ်ပြည်၌ သန္ဓေတည်ခဲ့သည်။ နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်တို့၌ အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရပြီးလျှင် ထိုနတ်ပြည်မှ စုတေ၍ လူ့ပြည်၌ စကြဝတေးမင်း အစရှိသော တစ်ပါးမက များပြားလှသော လူ့စည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရ၏။ ကောင်းမှုအဆောက်အဦးသည် ရင့်ကျက်ခြင်းသို့ ရောက်သောအခါ ယခု ငါတို့ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာအခါသမယ၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ သန္ဓေတည်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၏အထံ၌ တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် သဒ္ဓါတရား ရရှိကာ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ဝိပဿနာတရားကို ပွားများအားထုတ်သဖြင့် မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ပြုခဲ့သော ကောင်းမှုအမည်ဖြင့် "ခေါမဒါယကမထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောတော်မူခဲ့သည်။

၁၈၄. သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ဒဿေန္တော နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဗန္ဓု ဝုစ္စတိ ဉာတကော, တေ ဗန္ဓူ ယသ္မိံ နဂရေ အညမညံ သံဃဋိတာ ဝသန္တိ, တံ နဂရံ ‘‘ဗန္ဓုမတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ရောပေမိ ဗီဇသမ္ပဒန္တိ ဒါနသီလာဒိပုညဗီဇသမ္ပတ္တိံ ရောပေမိ ပဋ္ဌပေမီတိ အတ္ထော.

၁၈၄. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့အမှတ်ရ၍ အလွန်တရာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအဖြစ်အပျက်ကို ပြလိုသဖြင့် "နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ" အစရှိသော စကားရပ်ကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "ဗန္ဓု" ဟူသည် ဆွေမျိုးကို ဆိုလိုသည်။ ထိုဆွေမျိုးတို့သည် အကြင်မြို့၌ အချင်းချင်း ပေါင်းသင်းဆက်စပ်လျက် နေထိုင်ကြကုန်၏၊ ထိုမြို့ကို "ဗန္ဓုမတီ" မြို့ဟူ၍ ဆိုအပ်သည်။ "ရောပေမိ ဗီဇသမ္ပဒံ" ဟူသည်မှာ ဒါန သီလ စသော ကောင်းမှုမျိုးစေ့၏ ပြည့်စုံမှုကို စိုက်ပျိုး၏ (ဖြစ်စေ၏) ဟု အနက်ရသည်။

ခေါမဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ခေါမဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

တတိယဿ သုဘူတိဝဂ္ဂဿ ဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တတိယမြောက် သုဘူတိဝဂ်၏ အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

စတုဘာဏဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

လေးခုမြောက် ဘာဏဝါရအဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၄. ကုဏ္ဍဓာနဝဂ္ဂေါ

၄. ကုဏ္ဍဓာနဝဂ်။

၁. ကုဏ္ဍဓာနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. ကုဏ္ဍဓာနမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

သတ္တာဟံ ပဋိသလ္လီနန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကုဏ္ဍဓာနတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုတ္တနယေန ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ပဌမံ သလာကံ ဂဏှန္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ တဒနုရူပံ ပုညံ ကရောန္တော ဝိစရိ. သော ဧကဒိဝသံ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော နိရောဓသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ နိသိန္နဿ မနောသိလာစုဏ္ဏပိဉ္ဇရံ မဟန္တံ ကဒလိဖလကဏ္ဏိကံ ဥပနေသိ, တံ ဘဂဝါ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဧကာဒသက္ခတ္တုံ ဒေဝေသု ဒေဝရဇ္ဇံ ကာရေသိ. စတုဝီသတိဝါရေ စ ရာဇာ အဟောသိ စက္ကဝတ္တီ.

"သတ္တာဟံ ပဋိသလ္လီနံ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ကုဏ္ဍဓာနမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ဆည်းပူးခဲ့သော ကောင်းမှုကုသိုလ် အဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ ဟံသာဝတီမြို့၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ သန္ဓေတည်ခဲ့သည်။ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော နည်းအတိုင်းပင် မြတ်စွာဘုရားထံတော်သို့ ချဉ်းကပ်၍ တရားတော်ကို နာယူလတ်သော် မြတ်စွာဘုရားသည် စာရေးတံကို ရှေးဦးစွာ ယူကုန်သော ရဟန်းတို့အနက် ရဟန်းတစ်ပါးကို အမြတ်ဆုံးအရာ (ဧတဒဂ်) ၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်၍ ထိုရာထူးအဆင့်အတန်းကို တောင့်တလျက် ထိုဆုတောင်းနှင့် လျော်ညီသော ကောင်းမှုကို ပြုလျက် သံသရာ၌ ကျင်လည်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် တစ်နေ့သ၌ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား နိရောဓသမာပတ်မှ ထတော်မူ၍ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်၊ ဆေးဒန်းမြင်းသီလာမှုန့်ကဲ့သို့ ဝါဝင်းသော အဆင်းအရောင်ရှိသော ကြီးမားလှသော ငှက်ပျောဖီး (ငှက်ပျောခိုင်) ကို ဆက်ကပ်ခဲ့၏။ ထိုငှက်ပျောဖီးကို မြတ်စွာဘုရားသည် လက်ခံတော်မူ၍ ဘုန်းပေးတော်မူသည်။ ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ထိုသူသည် ဆယ့်တစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် နတ်ပြည်တို့၌ နတ်မင်းအဖြစ်ကို ရရှိခဲ့၏။ နှစ်ဆယ့်လေးကြိမ်တိုင်တိုင် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။

သော [Pg.48] ဧဝံ အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ဘုမ္မဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. ဒီဃာယုကဗုဒ္ဓါနဉ္စ နာမ န အနွဒ္ဓမာသိကော ဥပေါသထော ဟောတိ. တထာ ဟိ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ဆဗ္ဗဿန္တရေ ဆဗ္ဗဿန္တရေ ဥပေါသထော အဟောသိ, ကဿပဒသဗလော ပန ဆဋ္ဌေ ဆဋ္ဌေ မာသေ ပါတိမောက္ခံ ဩသာရေသိ, တဿ ပါတိမောက္ခဿ ဩသာရဏကာလေ ဒိသာဝါသိကာ ဒွေ သဟာယကာ ဘိက္ခူ ‘‘ဥပေါသထံ ကရိဿာမာ’’တိ ဂစ္ဆန္တိ. အယံ ဘုမ္မဒေဝတာ စိန္တေသိ – ‘‘ဣမေသံ ဒွိန္နံ ဘိက္ခူနံ မေတ္တိ အတိဝိယ ဒဠှာ, ကိံ နု ခေါ ဘေဒကေ သတိ ဘိဇ္ဇေယျ, န ဘိဇ္ဇေယျာ’’တိ. တေသံ ဩကာသံ ဩလောကယမာနာ တေသံ အဝိဒူရေ ဂစ္ဆတိ.

ထိုသူသည် ဤသို့လျှင် အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြု၍ နတ်ပြည် လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်လျက် ကဿပမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ ဘုမ္မစိုးနတ်ဖြစ်၍ သန္ဓေတည်ခဲ့သည်။ အသက်ရှည်တော်မူကြသော ဘုရားရှင်တို့အား တစ်လခွဲ (၁၅ ရက်) တစ်ကြိမ် ဥပုသ်ပြုခြင်းသည် မရှိပေ။ ထို့ကြောင့်ပင် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်အား ခြောက်နှစ် ခြောက်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ဥပုသ်ပြုခြင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဿပမြတ်စွာဘုရားသည်ကား ခြောက်လ ခြောက်လလျှင် တစ်ကြိမ် ပါတိမောက်ကို ရွတ်ဆိုတော်မူ၏။ ထိုပါတိမောက်ကို ရွတ်ဆိုပြရာ အခါသမယ၌ အရပ်မျက်နှာအသီးသီး၌ သီတင်းသုံးကြကုန်သော အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်သော ရဟန်းနှစ်ပါးတို့သည် "ဥပုသ်ပြုကြကုန်အံ့" ဟု ကြံစည်၍ ကြွလာကြကုန်၏။ ဤဘုမ္မစိုးနတ်သည် "ဤရဟန်းနှစ်ပါးတို့၏ အချင်းချင်း ချစ်ခင်စုံမက်ခြင်းသည် အလွန်ခိုင်မြဲလှ၏၊ ရန်တိုက်ပေးမည့်သူရှိက ကွဲပြားလေမည်လော သို့မဟုတ် မကွဲပြားဘဲ ရှိလေမည်လော" ဟု ကြံစည်ခဲ့သည်။ ထိုရဟန်းတို့၏ အခွင့်ကို စောင့်ကြည့်လျက် ထိုရဟန်းတို့၏ မနီးမဝေးသောအရပ်၌ လှည့်လည်သွားလာနေ၏။

အထေကော ထေရော ဧကဿ ဟတ္ထေ ပတ္တစီဝရံ ဒတွာ သရီရဝဠဉ္ဇနတ္ထံ ဥဒကဖာသုကဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဓောတဟတ္ထပါဒေါ ဟုတွာ ဂုမ္ဗသမီပတော နိက္ခမတိ. ဘုမ္မဒေဝတာ တဿ ထေရဿ ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော ဥတ္တမရူပါ ဣတ္ထီ ဟုတွာ ကေသေ ဝိဓုနိတွာ သံဝိဓာယ ဗန္ဓန္တီ ဝိယ ပိဋ္ဌိယံ ပံသုံ ပုဉ္ဆမာနာ ဝိယ သာဋကံ သံဝိဓာယ နိဝါသယမာနာ ဝိယ စ ဟုတွာ ထေရဿ ပဒါနုပဒိကာ ဟုတွာ ဂုမ္ဗတော နိက္ခန္တာ. ဧကမန္တေ ဌိတော သဟာယကတ္ထေရော တံ ကာရဏံ ဒိသွာဝ ဒေါမနဿဇာတော ‘‘နဋ္ဌော ဒါနိ မေ ဣမိနာ ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ ဒီဃရတ္တာနုဂတော သိနေဟော, သစာဟံ ဧဝံဝိဓဘာဝံ ဇာနေယျံ, ဧတ္တကံ ကာလံ ဣမိနာ သဒ္ဓိံ ဝိဿာသံ န ကရေယျ’’န္တိ စိန္တေတွာ အာဂစ္ဆန္တံယေဝ နံ ‘‘ဂဏှာဟာဝုသော, တုယှံ ပတ္တစီဝရံ, တာဒိသေန ပါပေန သဒ္ဓိံ ဧကမဂ္ဂေန န ဂစ္ဆာမီ’’တိ အာဟ. တံ ကထံ သုတွာ တဿ လဇ္ဇိဘိက္ခုနော ဟဒယံ တိခိဏသတ္တိံ ဂဟေတွာ ဝိဒ္ဓံ ဝိယ အဟောသိ. တတော နံ အာဟ – ‘‘အာဝုသော, ကိန္နာမေတံ ဝဒသိ, အဟံ ဧတ္တကံ ကာလံ ဒုက္ကဋမတ္တမ္ပိ အာပတ္တိံ န ဇာနာမိ, တွံ ပန မံ အဇ္ဇ ‘ပါပေါ’တိ ဝဒသိ, ကိံ တေ ဒိဋ္ဌန္တိ, ကိံ အညေန ဒိဋ္ဌေန, ကိံ တွံ ဧဝံဝိဓေန အလင်္ကတပဋိယတ္တေန မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဧကဋ္ဌာနေ ဟုတွာ နိက္ခန္တော’’တိ? ‘‘နတ္ထေတံ, အာဝုသော, မယှံ, နာဟံ ဧဝရူပံ မာတုဂါမံ ပဿာမီ’’တိ တဿ ယာဝတတိယံ ကထေန္တဿာပိ ဣတရော ထေရော ကထံ အသဒ္ဒဟိတွာ အတ္တနာ ဒိဋ္ဌကာရဏံယေဝ ဘူတတ္တံ ကတွာ ဂဏှန္တော တေန သဒ္ဓိံ ဧကမဂ္ဂေန အဂန္တွာ အညေန မဂ္ဂေန သတ္ထု သန္တိကံ ဂတော. ဣတရောပိ ဘိက္ခု အညေန မဂ္ဂေန သတ္ထု သန္တိကံယေဝ ဂတော.

ထိုအခါ တစ်ပါးသောမထေရ်သည် အခြားမထေရ်တစ်ပါး၏ လက်၌ သပိတ်သင်္ကန်းကို အပ်နှံ၍ ကိုယ်လက်သုတ်သင်ရန် ရေချမ်းသာရာ (ရေပေါရာ) အရပ်သို့ သွားရောက်၍ လက်ခြေတို့ကို ဆေးကြောပြီးနောက် ချုံအနီးမှ ထွက်လာ၏။ ဘုမ္မစိုးနတ်သည် ထိုမထေရ်၏ နောက်ကွယ်မှ အလွန်အဆင်းလှသော မိန်းမအသွင် ဖန်ဆင်းကာ ဆံပင်တို့ကို ခါယမ်း၍ စီမံထုံးဖွဲ့နေသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကျောကုန်းမှ ဖုန်မှုန့်များကို ခါထုတ်နေသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဝတ်လဲတော်ထမီကို ပြင်ဆင်ဝတ်ဆင်နေသကဲ့သို့လည်းကောင်း ပြုမူလျက်၊ မထေရ်၏ ခြေရာအတိုင်း နောက်မှမကွာ လိုက်ပါ၍ ချုံထဲမှ ထွက်လာ၏။ တစ်နေရာ၌ ရပ်နေသော အဖော်မထေရ်သည် ထိုအကြောင်းကို မြင်တွေ့ရလျှင် စိတ်မချမ်းမသာဖြစ်ကာ 'ယခု ငါနှင့် ဤရဟန်းတို့၏ ကာလကြာရှည်စွာ ဖြစ်ခဲ့သော ချစ်ခင်ကျွမ်းဝင်မှုသည် ပျက်စီးလေပြီ။ အကယ်၍ ငါသည် ဤသို့သော အဖြစ်မျိုး (ယုတ်ညံ့သော အပြုအမူမျိုး) ကို သိရှိခဲ့ပါက ဤမျှလောက်သော ကာလပတ်လုံး ဤရဟန်းနှင့်အတူ အကျွမ်းတဝင် ပေါင်းသင်းခဲ့မည်မဟုတ်ပေ' ဟု ကြံစည်၍ ကြွလာဆဲဖြစ်သော ထိုမထေရ်အား 'ငါ့ရှင်၊ သင့်သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူလော့၊ ထိုသို့သော သူယုတ်မာနှင့်အတူ လမ်းတစ်ခုတည်းဖြင့် ငါမသွားလိုတော့ပြီ' ဟု ဆို၏။ ထိုစကားကို ကြားရသောအခါ ထိုသီလရှိသော လဇ္ဇီရဟန်း၏ နှလုံးသားသည် ထက်မြက်သော လှံဖြင့် ထိုးဆွခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်သွား၏။ ထို့ကြောင့် ထိုရဟန်းအား 'ငါ့ရှင်၊ သင်သည် အဘယ်သို့သော စကားကို ပြောဆိုဘိသနည်း။ ငါသည် ဤမျှလောက်သော ကာလပတ်လုံး ဒုက္ကဋ်မျှလောက်သော အာပတ်ကိုပင် ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟု မသိခဲ့ပေ။ သင်သည်ကား ငါ့ကို ယနေ့ သူယုတ်မာဟု စွပ်စွဲပြောဆိုဘိ၏။ သင့်အနေဖြင့် ဘာကို မြင်သနည်း' ဟု မေးမြန်း၏။ 'အခြားသော မြင်ကွင်းဖြင့် ဘာထူးအံ့နည်း။ သင်သည် အဘယ်ကြောင့် ဤသို့သော အဆင်းတန်ဆာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော မိန်းမတစ်ဦးနှင့်အတူ တစ်နေရာတည်းမှ ထွက်လာသနည်း' ဟု ပြောဆို၏။ 'ငါ့ရှင်၊ ငါ့အား ဤသို့သော အမှုမရှိပါ။ ငါသည် ဤသို့သော မိန်းမကို မမြင်ပါ' ဟု ထိုမထေရ်အား သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ပြောဆိုသော်လည်း အခြားသော မထေရ်သည် စကားကို မယုံကြည်ဘဲ မိမိမြင်တွေ့ခဲ့ရသောအရာကိုသာ ဟုတ်မှန်သည်ဟု ယူဆကာ ထိုရဟန်းနှင့်အတူ တစ်လမ်းတည်းဖြင့် မသွားဘဲ အခြားလမ်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ထံတော်သို့ သွားလေ၏။ စွပ်စွဲခံရသော ရဟန်းသည်လည်း အခြားလမ်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ထံတော်သို့သာ ကြွသွားတော်မူ၏။

တတော [Pg.49] ဘိက္ခုသံဃဿ ဥပေါသထာဂါရံ ပဝိသနဝေလာယ သော ဘိက္ခု တံ ဘိက္ခုံ ဥပေါသထဂ္ဂေ ဒိသွာ သဉ္ဇာနိတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဥပေါသထဂ္ဂေ ဧဝရူပေါ နာမ ပါပဘိက္ခု အတ္ထိ, နာဟံ တေန သဒ္ဓိံ ဥပေါသထံ ကရိဿာမီ’’တိ နိက္ခမိတွာ ဗဟိ အဋ္ဌာသိ. အထ ဘုမ္မဒေဝတာ ‘‘ဘာရိယံ မယာ ကမ္မံ ကတ’’န္တိ မဟလ္လကဥပါသကဝဏ္ဏေန တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ – ‘‘ကသ္မာ, ဘန္တေ, အယျော ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဌိတော’’တိ အာဟ. ‘‘ဥပါသက, ဣမံ ဥပေါသထဂ္ဂံ ဧကော ပါပဘိက္ခု ပဝိဋ္ဌော, ‘အဟံ တေန သဒ္ဓိံ ဥပေါသထံ န ကရောမီ’တိ ဗဟိ ဌိတောမှီ’’တိ. ‘‘ဘန္တေ, မာ ဧဝံ ဂဏှထ, ပရိသုဒ္ဓသီလော ဧသ ဘိက္ခု, တုမှေဟိ ဒိဋ္ဌမာတုဂါမော နာမ အဟံ. မယာ တုမှာကံ ဝီမံသနတ္ထာယ ‘ဒဠှာ နု ခေါ ဣမေသံ ထေရာနံ မေတ္တိ, နော ဒဠှာ’တိ ဘိဇ္ဇနာဘိဇ္ဇနဘာဝံ ဩလောကေန္တေန တံ ကမ္မံ ကတ’’န္တိ. ‘‘ကော ပန တွံ, သပ္ပုရိသာ’’တိ? ‘‘အဟံ ဧကာ ဘုမ္မဒေဝတာ, ဘန္တေ’’တိ. ဒေဝပုတ္တော ကထေန္တောယေဝ ဒိဗ္ဗာနုဘာဝေန ဌတွာ ထေရဿ ပါဒမူလေ ပတိတွာ ‘‘မယှံ, ဘန္တေ, ခမထ, ထေရဿ ဧသော ဒေါသော နတ္ထိ, ဥပေါသထံ ကရောထာ’’တိ ထေရံ ယာစိတွာ ဥပေါသထဂ္ဂံ ပဝေသေသိ. သော ထေရော ဥပေါသထံ တာဝ ဧကဋ္ဌာနေ အကာသိ. မိတ္တသန္ထဝဝသေန ပန ပုန တေန သဒ္ဓိံ န ဧကဋ္ဌာနေ ဝသိ. ဣမဿ ထေရဿ ဒေါသံ န ကထေသိ. အပရဘာဂေ စုဒိတကတ္ထေရော ပန ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ထို့နောက် ရဟန်းသံဃာတော်များ ဥပုသ်ပြုရာကျောင်းဆောင်သို့ ဝင်ချိန်တွင် ထိုစွပ်စွဲသောရဟန်းသည် စွပ်စွဲခံရသောရဟန်းကို ဥပုသ်တန်ဆောင်း၌ မြင်၍ မှတ်မိသဖြင့် 'ဤဥပုသ်ကျောင်းဆောင်၌ ဤသို့သော ရဟန်းယုတ်တစ်ပါး ရှိနေ၏။ ငါသည် ထိုရဟန်းနှင့်အတူ ဥပုသ်မပြုလိုပြီ' ဟု ဆိုကာ အပြင်သို့ ထွက်၍ ရပ်နေ၏။ ထိုအခါ ဘုမ္မစိုးနတ်သည် 'ငါသည် ကြီးလေးသော မကောင်းမှုကို ပြုမိလေပြီ' ဟု ကြံစည်ကာ အသက်ကြီးသော ဥပါသကာကြီး၏ အသွင်ဖြင့် ထိုရဟန်း၏ ထံသို့ သွားရောက်၍ 'အရှင်ဘုရား၊ အဘယ်ကြောင့် အရှင်သည် ဤနေရာ၌ ရပ်နေပါသနည်း' ဟု မေးလျှောက်၏။ 'ဒကာတော်၊ ဤဥပုသ်တန်ဆောင်းသို့ ယုတ်မာသောရဟန်းတစ်ပါး ဝင်သွား၏။ ငါသည် ထိုရဟန်းနှင့်အတူ ဥပုသ်မပြုလိုသဖြင့် အပြင်၌ ရပ်နေခြင်းဖြစ်၏' ဟု ပြောကြား၏။ 'အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့ မယူဆပါကုန်နှင့်။ ထိုရဟန်းသည် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော သီလရှိပါသည်။ အရှင်ဘုရားတို့ မြင်တွေ့ခဲ့သော မိန်းမသည် တပည့်တော်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရားတို့အား စမ်းသပ်လိုသဖြင့် "ဤမထေရ်တို့၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် ခိုင်မြဲပါသလော၊ မခိုင်မြဲပါသလော" ဟု သိလို၍ ကွဲပြားခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ကြည့်ရှုလိုသဖြင့် တပည့်တော်သည် ထိုသို့ ပြုမူမိခြင်း ဖြစ်ပါသည်' ဟု လျှောက်၏။ 'သူတော်ကောင်း၊ သို့ဆိုလျှင် သင်သည် အဘယ်သူနည်း' ဟု မေးမြန်းရာ၊ 'အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်သည် ဘုမ္မစိုးနတ်တစ်ပါး ဖြစ်ပါသည်' ဟု ဖြေကြား၏။ နတ်သားသည် ထိုသို့ပြောဆိုရင်းပင် နတ်တန်ခိုးအာနုဘော်ဖြင့် ကောင်းကင်၌ တည်လျက် မထေရ်၏ ခြေရင်း၌ ဝပ်စင်းကာ 'အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်အား သည်းခံတော်မူပါ။ မထေရ်၌ ဤအပြစ်မရှိပါ။ ဥပုသ်ပြုတော်မူကြပါ' ဟု မထေရ်ကို တောင်းပန်ကာ ဥပုသ်တန်ဆောင်းသို့ ဝင်စေ၏။ ထိုမထေရ်သည် ရှေးဦးစွာ ဥပုသ်ကို တစ်နေရာတည်း၌ ပြုတော်မူ၏။ သို့သော်လည်း မိတ်ဆွေအဖြစ် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှုဖြင့် ထိုရဟန်းနှင့်အတူ တစ်နေရာတည်း၌ မနေတော့ပေ။ ထိုမထေရ်၏ အပြစ်ကိုလည်း အခြားသူတို့အား မပြောဆိုတော့ချေ။ နောင်အခါ၌မူ စွပ်စွဲခံရသောမထေရ်သည် ဝိပဿနာတရားကို ကြိုးစားအားထုတ်သဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူ၏။

ဘုမ္မဒေဝတာ တဿ ကမ္မဿ နိဿန္ဒေန ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ အပါယတော န မုစ္စိတ္ထ. သစေ ပန ကာလေန ကာလံ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, အညေန ယေန ကေနစိ ကတော ဒေါသော တဿေဝ ဥပရိ ပတတိ. သော အမှာကံ ဘဂဝတော ဥပ္ပန္နကာလေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ, ဓာနမာဏဝေါတိဿ နာမံ အကံသု. သော ဝယပ္ပတ္တော တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ မဟလ္လကကာလေ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ သာသနေ ပဗ္ဗဇိ. တဿ ဥပသမ္ပန္နဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဧကာ အလင်္ကတပဋိယတ္တာ ဣတ္ထီ တသ္မိံ ဂါမံ ပဝိသန္တေ သဒ္ဓိံယေဝ ပဝိသတိ, နိက္ခမန္တေ နိက္ခမတိ, ဝိဟာရံ ပဝိသန္တေပိ သဒ္ဓိံ ပဝိသတိ, တိဋ္ဌန္တေပိ တိဋ္ဌတီတိ ဧဝံ နိစ္စာနုဗန္ဓာ ပညာယတိ. ထေရော တံ န ပဿတိ. တဿ ပန ပုရိမကမ္မဿ နိဿန္ဒေန သာ အညေသံ ဥပဋ္ဌာသိ.

ဘုမ္မစိုးနတ်သည် ထိုမကောင်းမှုကံ၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် ဘုရားနှစ်ဆူတို့၏ တစ်ခုသော ကြားကာလပတ်လုံး အပါယ်ဘဝမှ မလွတ်မြောက်နိုင်ခဲ့ပေ။ အကယ်၍ ရံဖန်ရံခါ လူ့ဘဝသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သော်လည်း အခြားသူတစ်စုံတစ်ယောက်က ပြုလုပ်အပ်သော အပြစ်သည် ထိုသူ၏ အပေါ်၌သာ မလွဲမသွေ ကျရောက်တတ်၏။ ထိုသူသည် ငါတို့မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ သာဝတ္ထိပြည်တွင် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ လာရောက်ဖြစ်ပွား၍ 'ဓာနလုလင်' ဟု အမည်မှည့်ခေါ်ကြကုန်၏။ ထိုလုလင်သည် အရွယ်ရောက်သော် ဗေဒင်သုံးပုံတို့ကို သင်ယူတတ်မြောက်ပြီး၊ အသက်အရွယ် ကြီးရင့်သောအခါ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားရရှိကာ သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုလေ၏။ ထိုမထေရ်၏ ရဟန်းခံသည့်နေ့မှစ၍ အဆင်းတန်ဆာတို့ဖြင့် ဆန်းကြယ်စွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မိန်းမတစ်ဦးသည် ထိုမထေရ် ရွာတွင်းသို့ ဆွမ်းခံဝင်သော်လည်း အတူတကွသာ ဝင်လျက်၊ ထွက်သော်လည်း ထွက်လျက်၊ ကျောင်းသို့ ဝင်သော်လည်း အတူတကွ ဝင်လျက်၊ ရပ်နေသော်လည်း အတူတကွ ရပ်လျက် ဤသို့ အမြဲမပြတ် နောက်မှထပ်ကြပ်မကွာ အစဉ်လိုက်ပါနေသကဲ့သို့ ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ရ၏။ မထေရ်ကိုယ်တိုင်မူ ထိုမိန်းမကို မမြင်ရပေ။ သို့သော်လည်း ထိုသူ၏ ရှေးကပြုခဲ့သော မကောင်းမှုကံ၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် ထိုမိန်းမရုပ်သည် အခြားသူတို့အား ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နေရခြင်း ဖြစ်၏။

ဂါမေ [Pg.50] ယာဂုဘိက္ခံ ဒဒမာနာ ဣတ္ထိယော, ‘‘ဘန္တေ, အယံ ဧကော ယာဂုဥဠုင်္ကော တုမှာကံ, ဧကော ဣမိဿာ အမှာကံ သဟာယိကာယာ’’တိ ပရိဟာသံ ကရောန္တိ. ထေရဿ မဟတီ ဝိဟေသာ ဟောတိ. ဝိဟာရဂတမ္ပိ နံ သာမဏေရာ စေဝ ဒဟရဘိက္ခူ စ ပရိဝါရေတွာ ‘‘ဓာနော ကောဏ္ဍော ဇာတော’’တိ ပရိဟာသံ ကရောန္တိ. အထဿ တေနေဝ ကာရဏေန ကုဏ္ဍဓာနော ထေရောတိ နာမံ ဇာတံ. သော ဥဋ္ဌာယ သမုဋ္ဌာယ တေဟိ ကရိယမာနံ ကေဠိံ သဟိတုံ အသက္ကောန္တော ဥမ္မာဒံ ဂဟေတွာ ‘‘တုမှေ ကောဏ္ဍာ, တုမှာကံ ဥပဇ္ဈာယော ကောဏ္ဍော, အာစရိယော ကောဏ္ဍော’’တိ ဝဒတိ. အထ နံ သတ္ထု အာရောစေသုံ – ‘‘ကုဏ္ဍဓာနော, ဘန္တေ, ဒဟရသာမဏေရေဟိ သဒ္ဓိံ ဧဝံ ဖရုသဝါစံ ဝဒတီ’’တိ. သတ္ထာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, ဓာန, ဒဟရသာမဏေရေဟိ သဒ္ဓိံ ဖရုသဝါစံ ဝဒသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. တေန ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ ဝုတ္တေ – ‘‘ကသ္မာ ဧဝံ ဝဒသီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဘန္တေ, နိဗဒ္ဓံ ဝိဟေသံ သဟိတုံ အသက္ကောန္တော ဧဝံ ကထေမီ’’တိ. ‘‘တွံ ပုဗ္ဗေ ကတကမ္မံ ယာဝဇ္ဇဒိဝသာ ဇီရာပေတုံ န သက္ကောသိ, ပုန ဧဝံ ဖရုသဝါစံ မာ ဝဒ ဘိက္ခူ’’တိ ဝတွာ အာဟ –

ရွာ၌ ယာဂုဆွမ်း လှူဒါန်းကြကုန်သော မိန်းမတို့သည် 'အရှင်ဘုရား၊ ဤယာဂုတစ်ယောက်ချိုသည် အရှင်ဘုရားအဖို့ ဖြစ်ပါသည်၊ ဤတစ်ယောက်ချိုသည် တပည့်တော်တို့၏ သူငယ်ချင်းမအဖို့ ဖြစ်ပါသည်' ဟု လှောင်ပြောင်ပြက်ရယ် ပြုကြကုန်၏။ ထိုအခါ မထေရ်အား ကြီးစွာသော စိတ်ဆင်းရဲပင်ပန်းမှု ဖြစ်ရ၏။ ကျောင်းသို့ ရောက်လာသောအခါ၌လည်း ထိုဓာနမထေရ်ကို သာမဏေငယ်များနှင့် ရဟန်းငယ်တို့က ဝိုင်းရံ၍ 'ဓာနမထေရ်သည် မိန်းမနောက်လိုက် ဖြစ်နေပြီ' ဟု ပြောင်လှောင်ကြပြန်၏။ ထိုအကြောင်းကြောင့်ပင် ထိုမထေရ်အား 'ကုဏ္ဍဓာနမထေရ်' ဟု အမည်တွင်လေ၏။ ထိုမထေရ်သည် အမြဲတစေ ထိုရဟန်း သာမဏေတို့၏ ပြောင်လှောင်မှုကို မအောင့်အည်းနိုင်ဘဲ စိတ်တိုစိတ်ဆိုးလျက် (ရူးကြောင်ကြောင်ဖြစ်ကာ) 'သင်တို့သည်လည်း မိန်းမနောက်လိုက်များ ဖြစ်ကြ၏၊ သင်တို့၏ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာသည်လည်း မိန်းမနောက်လိုက် ဖြစ်၏၊ နိဿရည်းဆရာသည်လည်း မိန်းမနောက်လိုက် ဖြစ်၏' ဟု ပြန်လည်ပြောဆိုလေ၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ထိုအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားအား 'အရှင်ဘုရား၊ ကုဏ္ဍဓာနမထေရ်သည် သာမဏေငယ်တို့နှင့်အတူ ဤသို့ ကြမ်းတမ်းသောစကားကို ပြောဆိုနေပါသည်' ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုကုဏ္ဍဓာနမထေရ်ကို ခေါ်တော်မူ၍ 'ဓာန၊ သင်သည် သာမဏေငယ်တို့နှင့်အတူ ကြမ်းတမ်းသောစကားကို ပြောဆိုနေသည်ဟူသော စကားသည် မှန်ပါသလော' ဟု မေးမြန်းတော်မူ၏။ ဓာနမထေရ်က 'မြတ်စွာဘုရား၊ မှန်ကန်ပါသည်ဘုရား' ဟု လျှောက်ထားသောအခါ 'အဘယ်ကြောင့် ဤသို့ ပြောဆိုသနည်း' ဟု မေးတော်မူ၏။ 'အရှင်ဘုရား၊ အမြဲတစေ နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးခြင်းကို မသည်းခံနိုင်သဖြင့် ဤသို့ ပြောဆိုမိခြင်း ဖြစ်ပါသည်' ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားက 'ရဟန်း၊ သင်သည် ရှေးဘဝက ပြုခဲ့သော မကောင်းမှုကို ယနေ့တိုင်အောင် ကျေညက်ဆွေးမြေ့သွားအောင် မပြုနိုင်သေးဘဲလျက်၊ နောက်တစ်ဖန် ဤသို့သော ကြမ်းတမ်းသောစကားကို မပြောဆိုပါနှင့်' ဟု မိန့်တော်မူကာ ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏ -

‘‘မာဝေါစ ဖရုသံ ကဉ္စိ, ဝုတ္တာ ပဋိဝဒေယျု တံ;

ဒုက္ခာ ဟိ သာရမ္ဘကထာ, ပဋိဒဏ္ဍာ ဖုသေယျု တံ.

''အဘယ်သူကိုမျှ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်သော စကားကို မပြောဆိုပါနှင့်။ ပြောဆိုခြင်းခံရသူတို့သည် သင့်အား ပြန်လည်တုံ့ပြန် ပြောဆိုကြကုန်ရာ၏။ ခိုက်ရန်ဖြစ်စေတတ်သော စကားသည် ဆင်းရဲခြင်း၏ အကြောင်းရင်းသာ ဖြစ်၏။ (တစ်ဖက်က တုံ့ပြန်သော) လက်တုံ့ပြန်သည့် ဒဏ်ခတ်ခြင်းတို့သည် သင့်ထံသို့ မလွဲမသွေ ကျရောက်လာကုန်ရာ၏။''

‘‘သစေ နေရေသိ အတ္တာနံ, ကံသော ဥပဟတော ယထာ;

ဧသ ပတ္တောသိ နိဗ္ဗာနံ, သာရမ္ဘော တေ န ဝိဇ္ဇတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၃၃-၁၃၄) –

''နှုတ်ခမ်းအနားကို ဖြတ်တောက်ထားသော မောင်းကြေးနင်းခွက်ကို ထုရိုက်သော်လည်း အသံမမြည်သကဲ့သို့၊ အကယ်၍ သင်သည် မိမိကိုယ်ကို မတုန်လှုပ်စေဘဲ (ဒေါသမထွက်ဘဲ) ငြိမ်သက်စွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်အံ့၊ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သင်သည် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိပြီးသူ ဖြစ်ပေအံ့၊ သင့်အား တစ်ဖက်သားကို စော်ကားချုပ်ချယ်လိုခြင်းသည် မရှိတော့ပေ။''

ဣမဉ္စ ပန တဿ ထေရဿ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဝိစရဏဘာဝံ ကောသလရညောပိ ကထယိံသု. ရာဇာ ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘဏေ, နံ ဝီမံသထာ’’တိ ပေသေတွာ သယမ္ပိ မန္ဒေနေဝ ပရိဝါရေန သဒ္ဓိံ ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဧကမန္တေ ဩလောကေန္တော အဋ္ဌာသိ. တသ္မိံ ခဏေ ထေရော သူစိကမ္မံ ကရောန္တော နိသိန္နော ဟောတိ. သာပိ ဣတ္ထီ အဝိဒူရေ ဌာနေ ဌိတာ ဝိယ ပညာယတိ.

ဆက်လက်၍ ဖော်ပြရသော် ထိုမထေရ်သည် မိန်းမတစ်ဦးနှင့်အတူ လှည့်လည်သွားလာနေသည့် ထိုအကြောင်းကို ကောသလမင်းအားလည်း လျှောက်တင်ကြလေကုန်၏။ မင်းကြီးသည်လည်း "အမောင်တို့၊ သွားကြကုန်လော့၊ ထိုအကြောင်းကို စူးစမ်းကြကုန်လော့" ဟု စေလွှတ်၍ ကိုယ်တိုင်လည်း အနည်းငယ်မျှသာဖြစ်သော ပရိသတ်အခြံအရံနှင့်အတူ မထေရ်၏ထံသို့ သွားပြီးလျှင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော တစ်ခုသောအရပ်၌ ရပ်လျက် ကြည့်ရှုတော်မူ၏။ ထိုခဏ၌ မထေရ်သည် သန့်ရှင်းရေးအမှုကို ပြုလုပ်လျက် ထိုင်နေ၏။ ထိုမိန်းမသည်လည်း မနီးမဝေး၌ ရပ်နေသကဲ့သို့ ထင်ရှားလျက်ရှိ၏။

ရာဇာ တံ ဒိသွာ ‘‘အတ္ထိ တံ ကာရဏ’’န္တိ တဿာ ဌိတဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. သာ တသ္မိံ အာဂစ္ဆန္တေ ထေရဿ ဝသနပဏ္ဏသာလံ ပဝိဋ္ဌာ ဝိယ အဟောသိ. ရာဇာပိ တာယ သဒ္ဓိံ ဧဝ ပဏ္ဏသာလာယံ ပဝိသိတွာ သဗ္ဗတ္ထ ဩလောကေန္တော အဒိသွာ ‘‘နာယံ မာတုဂါမော, ထေရဿ ဧကော ကမ္မဝိပါကော’’တိ သညံ ကတွာ ပဌမံ ထေရဿ သမီပေန ဂစ္ဆန္တောပိ ထေရံ အဝန္ဒိတွာ တဿ ကာရဏဿ အဘူတဘာဝံ ဉတွာ ပဏ္ဏသာလတော နိက္ခမိတွာ ထေရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တေ [Pg.51] နိသိန္နော ‘‘ကစ္စိ, ဘန္တေ, ပိဏ္ဍကေန န ကိလမထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ထေရော ‘‘ဝဋ္ဋတိ, မဟာရာဇာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဇာနာမဟံ, ဘန္တေ, အယျဿ ကထံ, ဧဝရူပေနုပက္ကိလေသေန သဒ္ဓိံ စရန္တာနံ တုမှာကံ ကေ နာမ ပသီဒိဿန္တိ, ဣတော ပဋ္ဌာယ ဝေါ ကတ္ထစိ ဂမနကိစ္စံ နတ္ထိ. အဟံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ, တုမှေ ယောနိသောမနသိကာရေ မာ ပမဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ ဝတွာ နိဗဒ္ဓဘိက္ခံ ပဋ္ဌပေသိ. ထေရော ရာဇာနံ ဥပတ္ထမ္ဘကံ လဘိတွာ ဘောဇနသပ္ပာယေန ဧကဂ္ဂစိတ္တော ဟုတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တတော ပဋ္ဌာယ သာ ဣတ္ထီ အန္တရဓာယိ.

မင်းကြီးသည် ထိုအခြင်းအရာကို မြင်၍ "ဤအရာ၌ အကြောင်းတစ်ခုခုရှိပေမည်" ဟု ကြံစည်ကာ ထိုမိန်းမရပ်နေသောနေရာသို့ သွားလေ၏။ ထိုမိန်းမရုပ်သည် မင်းကြီး လာလတ်သော် မထေရ်၏ သစ်ရွက်မိုးကျောင်းသို့ ဝင်သွားသကဲ့သို့ ဖြစ်လေ၏။ မင်းကြီးသည်လည်း ထိုမိန်းမနှင့်အတူ ကျောင်းအတွင်းသို့ဝင်ကာ နေရာအနှံ့ ကြည့်ရှုသော်လည်း မတွေ့ရသဖြင့် "ဤသူသည် မိန်းမမဟုတ်၊ မထေရ်၏ ကမ္မဝိပါက်သာ ဖြစ်ပေမည်" ဟု နှလုံးသွင်းလျက်၊ အစပိုင်းတွင် မထေရ်၏အနီးသို့ သွားပါသော်လည်း မထေရ်ကို ရှိမခိုးဘဲ၊ ထိုအကြောင်း၏ မဟုတ်မမှန်ကြောင်းကို သိရှိရသဖြင့် ကျောင်းမှထွက်၍ မထေရ်ကို ရှိခိုးကာ သင့်လျော်သော နေရာ၌ ထိုင်လျက် "အရှင်ဘုရား၊ ဆွမ်းကိစ္စဖြင့် မပင်ပန်းပါ၏လော" ဟု မေးမြန်းလျှောက်ထားလေ၏။ မထေရ်ကလည်း "မင်းမြတ်၊ သင့်လျော်ပါသည်" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ "အရှင်ဘုရား၊ အရှင်ဘုရား၏ စကားကို တပည့်တော် နားလည်ပါ၏။ သို့ရာတွင် ဤကဲ့သို့သော ညစ်ညူးမှုနှင့်အတူ လှည့်လည်သွားလာနေသော အရှင်ဘုရားတို့အား မည်သူတို့က ကြည်ညိုကြပါမည်နည်း။ ယနေ့မှစ၍ အရှင်ဘုရားတို့အား တစ်စုံတစ်ခုသော အရပ်သို့ ကြွတော်မူရန် မလိုတော့ပါ။ တပည့်တော်သည် ပစ္စည်းလေးပါးတို့ဖြင့် လုပ်ကျွေးပါအံ့။ အရှင်ဘုရားတို့သည် သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ နှလုံးသွင်းခြင်း၌ မမေ့မလျော့ တရားအားထုတ်ကြပါကုန်" ဟု လျှောက်ထား၍ အမြဲမပြတ် ဝတ်တည်အပ်သော ဆွမ်းကို စီမံလှူဒါန်းလေ၏။ မထေရ်သည် မင်းကြီး၏ ထောက်ပံ့ချီးမြှောက်မှုကို ရရှိ၍ လျောက်ပတ်သော ဘောဇဉ်ကြောင့် တစ်ခုတည်းသော အာရုံ၌ တည်ကြည်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ဝိပဿနာကို တိုးပွားစေကာ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။ ထိုအခါမှစ၍ ထိုမိန်းမရုပ်သည် ကွယ်ပျောက်သွားလေတော့၏။

တဒါ မဟာသုဘဒ္ဒါ ဥဂ္ဂနဂရေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကုလေ ဝသမာနာ ‘‘သတ္ထာ မံ အနုကမ္ပတူ’’တိ ဥပေါသထင်္ဂံ အဓိဋ္ဌာယ နိရာမဂန္ဓာ ဟုတွာ ဥပရိပါသာဒတလေ ဌိတာ ‘‘ဣမာနိ ပုပ္ဖာနိ အန္တရေ အဋ္ဌတွာ ဒသဗလဿ မတ္ထကေ ဝိတာနံ ဟုတွာ တိဋ္ဌန္တု, ဒသဗလော ဣမာယ သညာယ သွေ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ မယှံ ဘိက္ခံ ဂဏှတူ’’တိ သစ္စကိရိယံ ကတွာ အဋ္ဌ သုမနပုပ္ဖမုဋ္ဌိယော ဝိဿဇ္ဇေသိ. ပုပ္ဖာနိ ဂန္တွာ ဓမ္မဒေသနာဝေလာယ သတ္ထု မတ္ထကေ ဝိတာနံ ဟုတွာ အဋ္ဌံသု. သတ္ထာ တံ သုမနပုပ္ဖဝိတာနံ ဒိသွာ စိတ္တေနေဝ သုဘဒ္ဒါယ ဘိက္ခံ အဓိဝါသေတွာ ပုနဒိဝသေ အရုဏေ ဥဋ္ဌိတေ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာဟ – ‘‘အာနန္ဒ, မယံ အဇ္ဇ ဒူရံ ဘိက္ခာစာရံ ဂမိဿာမ, ပုထုဇ္ဇနာနံ အဒတွာ အရိယာနံယေဝ သလာကံ ဒေဟီ’’တိ. ထေရော ဘိက္ခူနံ အာရောစေသိ – ‘‘အာဝုသော, သတ္ထာ အဇ္ဇ ဒူရံ ဘိက္ခာစာရံ ဂမိဿတိ. ပုထုဇ္ဇနာ မာ ဂဏှန္တု, အရိယာဝ သလာကံ ဂဏှန္တူ’’တိ. ကုဏ္ဍဓာနတ္ထေရော – ‘‘အာဟရာဝုသော, သလာက’’န္တိ ပဌမံယေဝ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. အာနန္ဒော ‘‘သတ္ထာ တာဒိသာနံ ဘိက္ခူနံ သလာကံ န ဒါပေတိ, အရိယာနံယေဝ ဒါပေတီ’’တိ ဝိတက္ကံ ဥပ္ပာဒေတွာ ဂန္တွာ သတ္ထု အာရောစေသိ. သတ္ထာ ‘‘အာဟရာပေန္တဿ သလာကံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. ထေရော စိန္တေသိ – ‘‘သစေ ကုဏ္ဍဓာနဿ သလာကာ ဒါတုံ န ယုတ္တာ, အထ သတ္ထာ ပဋိဗာဟေယျ, ဘဝိဿတိ ဧတ္ထ ကာရဏ’’န္တိ ‘‘ကုဏ္ဍဓာနဿ သလာကံ ဒဿာမီ’’တိ ဂမနံ အဘိနီဟရိ. ကုဏ္ဍဓာနော တဿ ပုရာဂမနာ ဧဝ အဘိညာပါဒကံ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဣဒ္ဓိယာ အာကာသေ ဌတွာ ‘‘အာဟရာဝုသော အာနန္ဒ, သတ္ထာ မံ ဇာနာတိ, မာဒိသံ ဘိက္ခုံ ပဌမံ သလာကံ ဂဏှန္တံ န သတ္ထာ ဝါရေတီ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ သလာကံ ဂဏှိ. သတ္ထာ တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ ထေရံ ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဌမံ သလာကံ ဂဏှန္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. ယသ္မာ [Pg.52] အယံ ထေရော ရာဇာနံ ဥပတ္ထမ္ဘံ လဘိတွာ သပ္ပာယာဟာရပဋိလာဘေန သမာဟိတစိတ္တော ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော ဥပနိဿယသမ္ပန္နတာယ ဆဠဘိညော အဟောသိ. ဧဝံဘူတဿာပိ ဣမဿ ထေရဿ ဂုဏေ အဇာနန္တာ ယေ ပုထုဇ္ဇနာ ဘိက္ခူ ‘‘အယံ ပဌမံ သလာကံ ဂဏှတိ, ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ ဝိမတိံ ဥပ္ပာဒေန္တိ. တေသံ တံ ဝိမတိဝိဓမနတ္ထံ ထေရော အာကာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေတွာ အညာပဒေသေန အညံ ဗျာကရောန္တော ‘‘ပဉ္စ ဆိန္ဒေ’’တိ ဂါထံ အဘာသိ.

ထိုအခါ၌ မဟာသုဘဒ္ဒါသည် ဥဂ္ဂမြို့၌ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူရှိသော အမျိုး၌ နေထိုင်စဉ် "မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့ကို သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူပါစေသတည်း" ဟု ဥပုသ်အင်္ဂါကို ဆောက်တည်၍ စိမ်းညှီသောအနံ့မှ ကင်းစင်လျက် ပြာသာဒ်အထက်အပြင်၌ ရပ်လျက် "ဤပန်းတို့သည် အကြား၌ မတည်ဘဲ မြတ်စွာဘုရား၏ ဦးခေါင်းထက်၌ မျက်နှာကြက်အဖြစ် တည်ရှိပါစေကုန်။ ဘုရားရှင်သည် ဤအမှတ်သညာဖြင့် မနက်ဖြန်၌ ရဟန်းငါးရာတို့နှင့်အတူ ငါ၏ဆွမ်းကို ခံယူတော်မူပါ" ဟု သစ္စာပြုမှုကို ပြု၍ မြတ်လေးပန်း ရှစ်ဆုပ်တို့ကို ဖြန့်ကျဲ လွှတ်တင်ပူဇော်လေ၏။ ပန်းတို့သည် ပျံသန်းသွားပြီးလျှင် တရားဟောတော်မူရာ အချိန်အခါ၌ ဘုရားရှင်၏ ဦးခေါင်းတော်ထက်၌ မျက်နှာကြက်အဖြစ် တည်ရှိလေကုန်၏။ ဘုရားရှင်သည် ထိုမြတ်လေးပန်းမျက်နှာကြက်ကို မြင်တော်မူ၍ စိတ်တော်ဖြင့်သာလျှင် သုဘဒ္ဒါ၏ဆွမ်းကို လက်ခံတော်မူကာ၊ နောက်တစ်နေ့ အရုဏ်တက်လတ်သော် အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်အား "အာနန္ဒာ၊ ငါတို့သည် ယနေ့ ဝေးသောအရပ်သို့ ဆွမ်းခံကြွရလိမ့်မည်။ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတို့အား မပေးဘဲ အရိယာရဟန်းတို့အားသာလျှင် စာရေးတံကို ပေးလော့" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ မထေရ်သည် ရဟန်းတို့အား "ငါ့ရှင်တို့၊ ဘုရားရှင်သည် ယနေ့ ဝေးသောအရပ်သို့ ဆွမ်းခံကြွတော်မူလိမ့်မည်။ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတို့သည် မယူပါကုန်နှင့်၊ အရိယာရဟန်းတို့သာလျှင် စာရေးတံကို ယူတော်မူကြပါကုန်" ဟု အသိပေး လျှောက်ထား၏။ ကုဏ္ဍဓာနမထေရ်သည် "ငါ့ရှင်အာနန္ဒာ၊ စာရေးတံကို ဆောင်ခဲ့လော့" ဟု ရှေးဦးစွာပင် လက်ကို ဆန့်တန်းလေ၏။ အရှင်အာနန္ဒာသည် "ဘုရားရှင်သည် ထိုကဲ့သို့သော ရဟန်းတို့အား စာရေးတံကို မပေးစေဘဲ အရိယာရဟန်းတို့အားသာ ပေးစေတော်မူ၏" ဟု ကြံစည်လျက် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ သွား၍ လျှောက်ထားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားက "တောင်းသောသူအား စာရေးတံကို ပေးလိုက်လော့" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ မထေရ်သည် "အကယ်၍ ကုဏ္ဍဓာနအား စာရေးတံပေးခြင်းသည် မသင့်လျော်ပါက မြတ်စွာဘုရားသည် တားမြစ်တော်မူပေလိမ့်မည်။ ဤအရာ၌ တစ်စုံတစ်ခုသော အကြောင်းရှိပေလိမ့်မည်" ဟု ကြံစည်ကာ "ကုဏ္ဍဓာနအား စာရေးတံကို ပေးအံ့" ဟု သွားလေ၏။ ကုဏ္ဍဓာနမထေရ်သည် အရှင်အာနန္ဒာ ပြန်မလာမီပင် အဘိညာဉ်၏ အခြေခံဖြစ်သော စတုတ္ထဈာန်ကို ဝင်စား၍ တန်ခိုးဖြင့် ကောင်းကင်၌ ရပ်လျက် "ငါ့ရှင် အာနန္ဒာ၊ ဆောင်ခဲ့လော့။ ဘုရားရှင်သည် ငါ့ကို သိတော်မူ၏။ ငါကဲ့သို့သော ရဟန်းက ရှေးဦးစွာ စာရေးတံကို ယူခြင်းကို ဘုရားရှင်သည် မတားမြစ်ပါ" ဟု လက်ကို ဆန့်တန်းကာ စာရေးတံကို ယူလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအကြောင်းအရာကို အခြေပြု၍ ထိုမထေရ်ကို ဤသာသနာတော်၌ "ရှေးဦးစွာ စာရေးတံကို ယူသော ရဟန်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံးအရာ (ဧတဒဂ်ဌာန)" ၌ ထားတော်မူ၏။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဤမထေရ်သည် မင်းကြီး၏ အထောက်အပံ့ကို ရရှိ၍ သင့်လျော်သော အာဟာရကို ရခြင်းကြောင့် တည်ကြည်သောစိတ်ရှိသဖြင့် ဝိပဿနာအမှုကို စီးဖြန်းလတ်သော် အားကြီးသော ဥပနိဿယအကြောင်းနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးရရှိသူ ဖြစ်တော်မူခဲ့၏။ ဤသို့ ဖြစ်သော်လည်း ဤမထေရ်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို မသိကြကုန်သော ပုထုဇဉ်ရဟန်းအချို့တို့သည် "ဤကုဏ္ဍဓာနမထေရ်သည် ရှေးဦးစွာ စာရေးတံကို ယူ၏၊ ဤသို့ယူခြင်းသည် မည်သို့နည်း" ဟု သံသယ ဖြစ်ပွားကြကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့၏ သံသယကို ဖျက်ဆီးရန်အတွက် မထေရ်သည် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်၍ တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြသကာ အခြားတစ်ပါးသောအရာကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဖြေကြားလိုသည်ဖြစ်၍ "ပဉ္စ ဆိန္ဒေ" အစရှိသော ဂါထာကို ရွတ်ဆိုတော်မူ၏။

၁. ဧဝံ သော ပူရိတပုညသမ္ဘာရာနုရူပေန အရဟာ ဟုတွာ ပတ္တဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သတ္တာဟံ ပဋိသလ္လီနန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သတ္ထာဟံ သတ္တဒိဝသံ နိရောဓသမာပတ္တိဝိဟာရေန ပဋိသလ္လီနံ ဝိဝေကဘူတန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁. ဤသို့လျှင် ထိုကုဏ္ဍဓာနထေရ်သည် ဖြည့်ကျင့်အပ်သော ကောင်းမှုပါရမီအဆောက်အဦးအား လျော်စွာ ရဟန္တာဖြစ်တော်မူ၍ ဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူးကို ရရှိသည်ဖြစ်ရာ၊ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ရခြင်းကြောင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် "သတ္တာဟံ ပဋိသလ္လီနံ" အစရှိသော စကားကို မိန့်တော်မူ၏။ ထိုစကား၌ "သတ္တာဟံ" ဟူသည် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး၊ "ပဋိသလ္လီနံ" ဟူသည် နိရောဓသမာပတ်ဖြင့် နေထိုင်ခြင်းဖြင့် တစ်ပါးတည်း ဆိတ်ငြိမ်စွာ ကိန်းအောင်းတော်မူသော ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ကြွင်းသောအရာတို့သည် ထင်ရှားသော အနက်ရှိကုန်သည်သာတည်း။

ကုဏ္ဍဓာနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကုဏ္ဍဓာနထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီး၏။

၂. သာဂတတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. သာဂတထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ)

သောဘိတော နာမ နာမေနာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သာဂတတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သဗ္ဗသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော နာမေန သောဘိတော နာမ ဟုတွာ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ပဒကော ဝေယျာကရဏော လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. သော ဧကဒိဝသံ ပဒုမုတ္တရံ ဘဂဝန္တံ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏသိရိယာ သောဘမာနံ ဥယျာနဒွါရေန ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ အတီဝ ပသန္နမာနသော အနေကေဟိ ဥပါယေဟိ အနေကေဟိ ဂုဏဝဏ္ဏေဟိ ထောမနံ အကာသိ. ဘဂဝါ တဿ ထောမနံ သုတွာ ‘‘အနာဂတေ ဂေါတမဿ ဘဂဝတော သာသနေ သာဂတော နာမ သာဝကော ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကရဏံ အဒါသိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ ပုညာနိ ကရောန္တော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော. ကပ္ပသတသဟဿဒေဝမနုဿေသု ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော. တဿ မာတာပိတရော [Pg.53] သောမနဿံ ဝဍ္ဎေန္တော သုဇာတော အာဂတောတိ သာဂတောတိ နာမံ ကရိံသု. သော သာသနေ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော.

"Sobhito nāma nāmenātiādikaṃ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်သာဂတမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝအဆက်ဆက်၌ ဝဋ်မှကင်းရာ (နိဗ္ဗာန်) ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်၌ ပုဏ္ဏားမျိုးတစ်ခုဝယ် မွေးဖွားကာ အလုံးစုံသော အတတ်ပညာတို့၌ ပြီးမြောက်ခြင်းသို့ ရောက်ရှိလေ၏။ အမည်အားဖြင့် သောဘိတဟု တွင်ပြီးလျှင် နိဃဏ္ဍုကျမ်း၊ ကေဋုဘကျမ်းနှင့်တကွ အက္ခရာအပြားကိုပြသောကျမ်း၊ ဣတိဟာသကျမ်းလျှင် ငါးခုမြောက်ရှိသော ဗေဒင်သုံးပုံတို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်သူ၊ ပုဒ်ကို ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်နိုင်သူ၊ ဗျာကရုဏ်းကျမ်းကို ဆောင်နိုင်သူ၊ လောကာယတကျမ်းနှင့် မဟာပုရိသလက္ခဏာကျမ်းတို့၌ မပျက်စီးမယုတ်လျော့ (ကျွမ်းကျင်) သူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုသောဘိတသည် တစ်နေ့သ၌ ယောကျာ်းမြတ်တို့၏ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ဘုန်းလက္ခဏာတည်းဟူသော အသရေတော်ဖြင့် တင့်တယ်တော်မူလျက် ဥယျာဉ်တံခါးဖြင့် ကြွတော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် အလွန်ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ များစွာသော အကြောင်းတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ များစွာသော ဂုဏ်တော်တို့ကို ထုတ်ဖော်ချီးမွမ်းခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ချီးမွမ်းခြင်းကို ပြုခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် သူ၏ချီးမွမ်းမှုကို ကြားတော်မူ၍ "အနာဂတ်ကာလ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ သာဂတမည်သော တပည့်သာဝက ဖြစ်လိမ့်လတ္တံ့" ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုသူသည် ထိုအခါမှစ၍ ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ပြုလျက် အသက်ထက်ဆုံး တည်နေကာ ထိုဘဝမှ သေလွန်သော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်လေ၏။ ကမ္ဘာတစ်သိန်းပတ်လုံး နတ်၊ လူတို့၌ စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားရပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားလေ၏။ သူ၏ မိဘတို့သည် ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို တိုးပွားစေလျက် "ကောင်းစွာမွေးဖွားလာသူတည်း၊ ရောက်လာသူတည်း" ဟူသော အနက်ကြောင့် "သာဂတ" ဟူ၍ အမည်မှည့်ခေါ်ကြကုန်၏။ ထိုသာဂတသည် သာသနာတော်၌ ကြည်ညို၍ ရဟန်းပြုကာ ဝိပဿနာကိုပွားများ၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေ၏။

၁၇. ဧဝံ သော ပုညသမ္ဘာရာနုရူပေန ပတ္တအရဟတ္တဖလော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သောဘိတော နာမ နာမေနာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တဒါ ပုညသမ္ဘာရဿ ပရိပူရဏသမယေ နာမေန သောဘိတော နာမ ဗြာဟ္မဏော အဟောသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၇. ဤသို့လျှင် ကောင်းမှုအဆောက်အဦအားလျော်စွာ ရရှိအပ်သော အရဟတ္တဖိုလ်ရှိသော ထိုသာဂတမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်မှု ဖြစ်သဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းကျင့်စဉ်အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား "သောဘိတော နာမ နာမေန" အစရှိသော စကားကို မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုစကား၌ "ထိုအခါ၌ ငါသည် ကုသိုလ်ကောင်းမှုတည်းဟူသော အဆောက်အဦ ပြည့်စုံရာအခါ၌ အမည်အားဖြင့် သောဘိတအမည်ရှိသော ပုဏ္ဏား ဖြစ်ခဲ့၏" ဟု ဤသို့ စပ်ဆက်၍ သိအပ်၏။

၂၁. ဝိပထာ ဥဒ္ဓရိတွာနာတိ ဝိရုဒ္ဓပထာ ကုမဂ္ဂါ, ဥပ္ပထာ ဝါ ဥဒ္ဓရိတွာ အပနေတွာ. ပထံ အာစိက္ခသေတိ, ဘန္တေ, သဗ္ဗညု တုဝံ ပထံ သပ္ပုရိသမဂ္ဂံ နိဗ္ဗာနာဓိဂမနုပါယံ အာစိက္ခသေ ကထေသိ ဒေသေသိ ဝိဘဇိ ဥတ္တာနိံ အကာသီတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၂၁. "ဝိပထာ ဥဒ္ဓရိတွာနာ" ဟူသည် လမ်းမှား လမ်းလွဲသို့ ရောက်နေခြင်းမှ ထုတ်ဆောင်ကယ်တင်၍၊ ဖယ်ရှားတော်မူ၍ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ "ပထံ အာစิက္ခသေ" ဟူသည် "အလုံးစုံသောတရားကို သိတော်မူသော အရှင်ဘုရား၊ ရှင်တော်မြတ်ဘုရားသည် သူတော်ကောင်းတို့၏ လမ်းမှန်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း နည်းလမ်းကို ညွှန်ကြားတော်မူပါ၊ ဟောပြတော်မူပါ၊ ဝေဖန်ဟောကြား၍ ပေါ်လွင်ထင်ရှားအောင် ပြုတော်မူပါ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ကျန်သောစကားလုံးတို့သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူသည်သာတည်း။

သာဂတတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သာဂတမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၃. မဟာကစ္စာနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. မဟာကစ္စာယနမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ပဒုမုတ္တရနာထဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကစ္စာနတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဂဟပတိမဟာသာလကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇန္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေန္တော ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဇ္ဇာဓရော ဟုတွာ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တော သတ္ထာရံ ဧကသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ နိသိန္နံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ကဏိကာရပုပ္ဖေဟိ ပူဇံ အကာသိ.

"ပဒုမုတ္တရနာထဿ" အစရှိသော စကားသည် အရှင်ကစ္စာနမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝအဆက်ဆက်၌ ဝဋ်မှကင်းရာ၏အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်၌ ဥစ္စာအလွန်များသော သူဌေးကြီးအိမ်၌ မွေးဖွား၍ ကြီးပြင်းခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။ တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ တရားတော်ကို နာယူလတ်သော် မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတစ်ပါးအား အကျဉ်းအားဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော တရား၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အကျယ်အားဖြင့် ခွဲခြားဝေဖန်တတ်ကုန်သော ရဟန်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံးအရာ (ဧတဒဂ်) ၌ ထားတော်မူသည်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ထိုထူးမြတ်သော ရာထူးအဆင့်အတန်းကို တောင့်တလျက် အလှူဒါန အစရှိသော ကောင်းမှုတို့ကို ပြုကာ နတ်၊ လူတို့၌ ကျင်လည်ခဲ့၏။ သုမေဓာမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဝိဇ္ဇာဓိုရ်ဖြစ်၍ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် သွားလတ်သော် မြတ်စွာဘုရားအား တောအုပ်တစ်ခုဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူသည်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မဟာလှေကားပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်မှုကို ပြုခဲ့၏။

သော တေန ပုညကမ္မေန အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ ပရိဝတ္တေတွာ ကဿပဒသဗလဿ ကာလေ ဗာရာဏသိယံ ကုလဃရေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ သုဝဏ္ဏစေတိယကရဏဋ္ဌာနံ ဒသသဟဿဂ္ဃနိကာယ သုဝဏ္ဏိဋ္ဌကာယ ပူဇံ ကတွာ ‘‘ဘဂဝါ မယှံ နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ သရီရံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ဟောတူ’’တိ ပတ္ထရံ အကာသိ. တတော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒေဝမနုဿေသု [Pg.54] သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဥဇ္ဇေနိယံ ရညော စဏ္ဍပဇ္ဇောတဿ ပုရောဟိတဿ ဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိ, တဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ မာတာပိတရော ‘‘အမှာကံ ပုတ္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော အတ္တနော နာမံ ဂဟေတွာ အာဂတော’’တိ ကဉ္စနမာဏဝေါတွေဝ နာမံ ကရိံသု. သော ဝုဒ္ဓိမနွာယ တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ပိတု အစ္စယေန ပုရောဟိတဋ္ဌာနံ လဘိ. သော ဂေါတ္တဝသေန ကစ္စာနောတိ ပညာယိတ္ထ.

ထိုဝိဇ္ဇာဓိုရ်သည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် အဖန်ဖန် သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်ရလျက် ကဿပမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် ဗာရာဏသီပြည် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ၊ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်လတ်သော် ရွှေစေတီတည်ရာအရပ်၌ အဖိုးတစ်သိန်းထိုက်သော ရွှေအုတ်ဖြင့် ပူဇော်မှုကို ပြုပြီးလျှင် "မြတ်စွာဘုရား၊ အကျွန်ုပ်၏ ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတိုင်း၌ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ရွှေအဆင်းကဲ့သို့ ဝါဝင်းသောအဆင်း ရှိပါစေသတည်း" ဟု ဆုတောင်းမှုကို ပြုခဲ့၏။ ထိုမှတစ်ပါး အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကို ပြု၍ ဘုရားနှစ်ဆူတို့၏ ကြားကာလတစ်ခုပတ်လုံး နတ်၊ လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်တွင် ဥဇ္ဇေနီပြည်၌ စဏ္ဍပဇ္ဇောတမင်း၏ ပုရောဟိတ်အိမ်၌ မွေးဖွားလေ၏။ သူ၏ အမည်မှည့်ခေါ်သောနေ့၌ မိဘတို့သည် "ငါတို့သားသည် ရွှေကဲ့သို့ ဝါဝင်းသောအဆင်းရှိ၍ မိမိ၏အမည်ကို ဆောင်ယူလျက် ရောက်လာ၏" ဟု ဆိုကာ "ကဉ္စနလုလင်" ဟူ၍သာလျှင် အမည်မှည့်ခေါ်ကြကုန်၏။ ထိုလုလင်သည် ကြီးပြင်းလာသောအခါ ဗေဒင်သုံးပုံတို့ကို သင်ယူ၍ ဖခင်ကွယ်လွန်သောအခါ ပုရောဟိတ်အရာကို ရရှိလေ၏။ ထိုသူသည် အနွယ်အစွမ်းအားဖြင့် "ကစ္စာန" ဟူ၍ ထင်ရှားလေ၏။

ရာဇာ စဏ္ဍပဇ္ဇောတော ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒံ သုတွာ, ‘‘အာစရိယ, တွံ တတ္ထ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဣဓာနေဟီ’’တိ ပေသေသိ. သော အတ္တဋ္ဌမော သတ္ထု သန္တိကံ ဥပဂတော. တဿ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ဒေသနာပရိယောသာနေ သော သတ္တဟိ ဇနေဟိ သဒ္ဓိံ သဟပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ. အထ သတ္ထာ ‘‘ဧထ, ဘိက္ခဝေါ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. တေ တာဝဒေဝ ဒွင်္ဂုလမတ္တကေသမဿုကာ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဓရာ ဝဿသဋ္ဌိကတ္ထေရာ ဝိယ အဟေသုံ. ဧဝံ ထေရော သဒတ္ထံ နိပ္ဖာဒေတွာ, ‘‘ဘန္တေ, ရာဇာ ပဇ္ဇောတော တုမှာကံ ပါဒေ ဝန္ဒိတုံ ဓမ္မဉ္စ သောတုံ ဣစ္ဆတီ’’တိ သတ္ထု အာရောစေသိ. သတ္ထာ ‘‘တွံယေဝ ဘိက္ခု တတ္ထ ဂစ္ဆ, တယိ ဂတေပိ ရာဇာ ပသီဒိဿတီ’’တိ အာဟ. ထေရော အတ္တဋ္ဌမော တတ္ထ ဂန္တွာ ရာဇာနံ ပသာဒေတွာ အဝန္တီသု သာသနံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ပုန သတ္ထု သန္တိကမေဝ ဂတော.

စဏ္ဍပဇ္ဇောတမင်းသည် ဘုရားပွင့်တော်မူကြောင်းကို ကြားသိရသဖြင့် "ဆရာ၊ သင်သည် ထိုအရပ်သို့ သွား၍ မြတ်စွာဘုရားကို ဤအရပ်သို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့ပါလော့" ဟု စေလွှတ်လေ၏။ ထိုကဉ္စနပုရောဟိတ်သည် မိမိအပါအဝင် ရှစ်ယောက်မြောက်သောသူဖြစ်လျက် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်သို့ ကပ်ရောက်လေ၏။ သူအား မြတ်စွာဘုရားသည် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ တရားတော်၏အဆုံး၌ ထိုကဉ္စနပုရောဟိတ်သည် နောက်ပါလူခုနစ်ယောက်တို့နှင့်အတူ ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်လေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် "ရဟန်းတို့၊ လာကြကုန်လော့" ဟု လက်တော်ကို ဆန့်တန်းတော်မူ၏။ ထိုသူတို့သည် ထိုခဏ၌ပင် လက်နှစ်သစ်ခန့်မျှသော ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်၊ ကျင်စွယ်ရှိကုန်လျက်၊ တန်ခိုးဖြင့်ပြီးသော သပိတ်သင်္ကန်းကို ဆောင်လျက် ဝါခြောက်ဆယ်ရသော မထေရ်ကြီးများကဲ့သို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဤသို့လျှင် မထေရ်သည် မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားကို ပြီးမြောက်စေ၍ "အရှင်ဘုရား၊ စဏ္ဍပဇ္ဇောတမင်းသည် အရှင်ဘုရားတို့၏ ခြေတော်တို့ကို ရှိခိုးခြင်းငှာလည်းကောင်း၊ တရားတော်ကို နာယူခြင်းငှာလည်းကောင်း အလိုရှိနေပါသည်" ဟု မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားက "ရဟန်း၊ သင်ကိုယ်တိုင်သာ ထိုအရပ်သို့ သွားချေလော့၊ သင်သွားသော်လည်း မင်းသည် ကြည်ညိုလိမ့်မည်" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ မိမိအပါအဝင် ရှစ်ယောက်သော မထေရ်သည် ထိုအရပ်သို့ သွား၍ မင်းကို ကြည်ညိုစေကာ အဝန္တီတိုင်းတို့၌ သာသနာတော်ကို တည်စေပြီးလျှင် တစ်ဖန် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်သို့သာလျှင် ပြန်လည်ကြွရောက်တော်မူ၏။

၃၁. ဧဝံ သော ပတ္တအရဟတ္တဖလော ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇန္တာနံ ယဒိဒံ မဟာကစ္စာနော’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၈၈, ၁၉၇) ဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရနာထဿာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဒုမံ နာမ စေတိယန္တိ ပဒုမေဟိ ဆာဒိတတ္တာ ဝါ ပဒုမာကာရေဟိ ကတတ္တာ ဝါ ဘဂဝတော ဝသနဂန္ဓကုဋိဝိဟာရောဝ ပူဇနီယဘာဝေန စေတိယံ, ယထာ ‘‘ဂေါတမကစေတိယံ, အာဠဝကစေတိယ’’န္တိ ဝုတ္တေ တေသံ ယက္ခာနံ နိဝသနဋ္ဌာနံ ပူဇနီယဋ္ဌာနတ္တာ စေတိယန္တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝမိဒံ ဘဂဝတော ဝသနဋ္ဌာနံ စေတိယန္တိ ဝုစ္စတိ, န ဓာတုနိဓာယကစေတိယန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ဟိ အပရိနိဗ္ဗုတဿ ဘဂဝတော သရီရဓာတူနံ အဘာဝါ ဓာတုစေတိယံ အကရိ. သိလာသနံ ကာရယိတွာတိ တဿာ ပဒုမနာမိကာယ ဂန္ဓကုဋိယာ ပုပ္ဖာဓာရတ္ထာယ ဟေဋ္ဌာ ဖလိကမယံ သိလာသနံ ကာရေတွာ. သုဝဏ္ဏေနာဘိလေပယိန္တိ တံ သိလာသနံ ဇမ္ဗောနဒသုဝဏ္ဏေန အဘိဝိသေသေန လေပယိံ ဆာဒေသိန္တိ အတ္ထော.

၃၁. ဤသို့ ရောက်အပ်ပြီးသော အရဟတ္တဖိုလ်ရှိသော ထိုမဟာကစ္စာနမထေရ်သည် “ရဟန်းတို့၊ ငါ၏တပည့်တို့တွင် အကျဉ်းအားဖြင့် ဟောကြားအပ်သော တရားတော်၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို အကျယ်အားဖြင့် ဝေဖန်ဟောကြားနိုင်ကြကုန်သော ရဟန်းတို့အနက် ဤမဟာကစ္စာနမထေရ်သည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၏” ဟု ဤဧတဒဂ်အရာထူးသို့ ရောက်ရှိတော်မူပြီးလျှင် မိမိ၏ ရှေးဘဝကုသိုလ်ကံကို အောက်မေ့သတိရကာ ရှေး၌ကျင့်ခဲ့သော အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားစေလျက် “ပဒုမုတ္တရနာထဿ” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဟတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ “ပဒုမအမည်ရှိသော စေတီ” ဟူသည်မှာ ပဒုမ္မာကြာတို့ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားအပ်သောကြောင့် ဖြစ်စေ၊ ပဒုမ္မာကြာပုံသဏ္ဌာန် ပြုလုပ်ထားအပ်သောကြောင့် ဖြစ်စေ မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးရာ ဂန္ဓကုဋိကျောင်းတော်ကိုပင် ပူဇော်ထိုက်သည်၏အဖြစ်ကြောင့် စေတီဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ပုံစံအားဖြင့် “ဂေါတမကစေတီ” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “အာဠာဝကစေတီ” ဟူ၍လည်းကောင်း ပြောဆိုရာ၌ ထိုဘီလူးနတ်တို့၏ နေထိုင်ရာအရပ်ကို ပူဇော်ထိုက်သော အရပ်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စေတီဟု ခေါ်ဆိုထိုက်သကဲ့သို့၊ ဤအတူ မြတ်စွာဘုရား၏ ဤသီတင်းသုံးရာ ကျောင်းတော်ကိုလည်း စေတီဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာထားသော ဓာတုစေတီဟူ၍ မမှတ်ယူအပ်ပေ။ မှန်၏၊ ပရိနိဗ္ဗာန်မစံတော်မူသေးသော မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော်များ မရှိသေးသောကြောင့် ဓာတုစေတီတော်ကို မပြုလုပ်ခဲ့ပေ။ “သီလာသနံ ကာရယိတွာ” ဟူသည်မှာ ပဒုမအမည်ရှိသော ထိုဂန္ဓကုဋိကျောင်းတော်၌ ပန်းတင်ခုံအဖြစ် အသုံးပြုရန် အောက်ခြေ၌ ဖန်ဖြင့်ပြီးသော ကျောက်ပလ္လင်ကို ပြုလုပ်စေ၍ ဟု ဆိုလိုသည်။ “သုဝဏ္ဏေနာဘိလေပယိံ” ဟူသည်မှာ ထိုကျောက်ပလ္လင်ကို ဇမ္ဗုရာဇ်ရွှေစင်ဖြင့် အထူးတလည် ရွှေချ၍ ဖုံးလွှမ်းအပ်၏ ဟူသော အနက်ဖြစ်သည်။

၃၂. ရတနာမယံ [Pg.55] သတ္တဟိ ရတနေဟိ ကတံ ဆတ္တံ ပဂ္ဂယှ မုဒ္ဓနိ ဓာရေတွာ ဝါဠဗီဇနိဉ္စ သေတပဝရစာမရိဉ္စ ပဂ္ဂယှ ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပယိံ. လောကဗန္ဓုဿ တာဒိနောတိ သကလလောကဗန္ဓုသဒိသဿ တာဒိဂုဏသမင်္ဂိဿ ဗုဒ္ဓဿ ဓာရေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၂. ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့် ပြုလုပ်အပ်သော ရတနာထီးကို ချီမြှောက်ကာ ဦးထိပ်ထက်၌ ဆောင်းမိုး၍ သားမြီးယပ်နှင့် ဖြူဖွေးမြတ်သော စာမရီသားမြီးယပ်တို့ကို ကိုင်မြှောက်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းဆောင်းမိုးပေးခဲ့၏။ “လောကဗန္ဓုဿ တာဒိနော” ဟူသည်မှာ တစ်လောကလုံး၏ ဆွေမျိုးသဖွယ်ဖြစ်တော်မူသော၊ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ဆောင်းမိုးလှူဒါန်းခဲ့၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်များသည် အနက်အဓိပ္ပါယ် ထင်ရှားလှပေသည်။

မဟာကစ္စာနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

မဟာကစ္စည်းထေရ်၏ အပဒါန်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၄. ကာဠုဒါယိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. အရှင်ကာဠုဒါယီမထေရ်၏ အပဒါန်အဋ္ဌကထာ

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကာဠုဒါယိတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ကုလပ္ပသာဒကာနံ ဘိက္ခူနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ တဇ္ဇံ အဘိနီဟာရံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ.

“ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ကာဠုဒါယီမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်တော်၌ ပါရမီဆည်းပူးခဲ့ဖူးသူ ဖြစ်ပြီးလျှင်၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကင်းလွတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို စုဆောင်းဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်ဝယ် ဟံသာဝတီပြည်ရှိ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူရလတ်သော် မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတစ်ပါးအား ဒါယကာ ဒါယိကာမအမျိုးကောင်းသားသမီးတို့အား ကြည်ညိုစေတတ်သော (ကုလပ္ပသာဒက) ရဟန်းတို့အနက် အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်တွေ့ရသဖြင့်၊ ထိုရာထူးနှင့် သင့်လျော်သော ပါရမီဆုတောင်းခြင်းကို ပြု၍ ထိုထူးမြတ်သော ရာထူးကို တောင်းဆုပြုခဲ့သည်။

သော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အမှာကံ ဗောဓိသတ္တဿ မာတုကုစ္ဆိယံ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံယေဝ အမစ္စဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ, ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံ ဧကဒိဝသံယေဝ ဇာတောတိ တံ ဒိဝသံယေဝ နံ ဒုကူလစုမ္ဗဋကေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဥပဋ္ဌာနတ္ထာယ နယိံသု. ဗောဓိသတ္တေန ဟိ သဒ္ဓိံ ဗောဓိရုက္ခော, ရာဟုလမာတာ, စတ္တာရော နိဓီ, အာရောဟနဟတ္ထီ, အဿကဏ္ဍကော, အာနန္ဒော, ဆန္နော, ကာဠုဒါယီတိ ဣမေ သတ္တ ဧကဒိဝသေ ဇာတတ္တာ သဟဇာတာ နာမ အဟေသုံ. အထဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ သကလနဂရဿ ဥဒဂ္ဂစိတ္တဒိဝသေ ဇာတတ္တာ ဥဒါယိတွေဝ နာမံ အကံသု. ထောကံ ကာဠဓာတုကတ္တာ ပန ကာဠုဒါယီတိ ပညာယိတ္ထ. သော ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံ ကုမာရကီဠံ ကီဠန္တော ဝုဒ္ဓိံ အဂမာသိ.

ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို ပြုလုပ်၍ နတ်ပြည်နှင့် လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်ခဲ့ပြီးလျှင် ငါတို့ဘုရားလောင်း မိခင်ဝမ်းတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေယူသော နေ့၌ပင် ကပိလဝတ်ပြည်ရှိ အမတ်အိမ်တစ်ခု၌ ပဋိသန္ဓေ နေခဲ့သည်။ ဘုရားလောင်းနှင့် တစ်နေ့တည်း၌ပင် မွေးဖွားခဲ့သဖြင့် ထိုနေ့၌ပင် ထိုကလေးငယ်ကို ဘွဲ့ဖြူပုဆိုးခေါင်းခု၌ လိပ်လျောင်းစေကာ ဘုရားလောင်းအား ခစားရန်အတွက် နန်းတော်သို့ ဆောင်ယူခဲ့ကြသည်။ အမှန်စင်စစ် ဘုရားလောင်းနှင့်အတူ ဗောဓိပင်၊ ရာဟုလာ၏မိခင် (ယသော်ဓရာ)၊ ရွှေအိုးကြီးလေးလုံး၊ စီးတော်ဆင်၊ ကဏ္ဍကမြင်း၊ အရှင်အာနန္ဒာ၊ ဆန္နအမတ်၊ ကာဠုဒါယီ ဟူသော ဤခုနစ်မျိုးတို့သည် တစ်နေ့တည်း၌ မွေးဖွားပေါ်ပေါက်လာသောကြောင့် “ဖွားဖက်တော်” (သဟဇာတ) များ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့နောက် ထိုကလေးငယ်အား အမည်မှည့်သောနေ့တွင် တစ်မြို့လုံး ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းသော နေ့၌ မွေးဖွားလာခြင်းကြောင့် “ဥဒါယီ” ဟုသာ အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အသားညိုမဲသောကြောင့် “ကာဠုဒါယီ” ဟု ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။ ထိုကာဠုဒါယီသည် ဘုရားလောင်းနှင့်အတူ ငယ်သူငယ်ချင်းအဖြစ် ကစားဖော်ကစားဖက်ပြုလျက် အတူတကွ ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။

အပရဘာဂေ လောကနာထေ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိတွာ အနုက္ကမေန သဗ္ဗညုတံ ပတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကေ ရာဇဂဟံ ဥပနိဿာယ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တေ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ပုရိသသဟဿပရိဝါရံ ဧကံ [Pg.56] အမစ္စံ ‘‘ပုတ္တံ မေ ဣဓာနေဟီ’’တိ ပေသေသိ. သော ဓမ္မဒေသနာဝေလာယံ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ပရိသပရိယန္တေ ဌိတော ဓမ္မံ သုတွာ သပရိဝါရော အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အထ နေ သတ္ထာ ‘‘ဧထ, ဘိက္ခဝေါ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. သဗ္ဗေ တင်္ခဏညေဝ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဓရာ ဝဿသဋ္ဌိကတ္ထေရာ ဝိယ အဟေသုံ. အရဟတ္တပ္ပတ္တိတော ပဋ္ဌာယ ပန အရိယာ မဇ္ဈတ္တာဝ ဟောန္တိ. တသ္မာ ရညာ ပဟိတသာသနံ ဒသဗလဿ န ကထေသိ. ရာဇာ ‘‘နေဝ ဂတော အာဂစ္ဆတိ, န သာသနံ သုယျတီ’’တိ အပရံ အမစ္စံ ပုရိသသဟဿေဟိ ပေသေသိ. တသ္မိမ္ပိ တထာ ပဋိပန္နေ အပရမ္ပိ ပေသေသီတိ ဧဝံ နဝဟိ ပုရိသသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ နဝ အမစ္စေ ပေသေသိ. သဗ္ဗေ အရဟတ္တံ ပတွာ တုဏှီ အဟေသုံ.

နောင်သောအခါဝယ် လောကနာထ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာဘိနိက္ခမဏ တောထွက်တော်မူခဲ့ပြီးလျှင် အစဉ်သဖြင့် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ရရှိတော်မူကာ မြတ်သောဓမ္မစကြာတရားတော်ကို လည်စေတော်မူပြီးနောက်၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ကို အမှီပြုလျက် ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်၊ သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးသည် ထိုသတင်းစကားကို ကြားသိရသဖြင့် ခြံရံစောင့်ရှောက်သူ ယောက်ျားတစ်ထောင်ရှိသော အမတ်တစ်ဦးအား “ငါ့သားတော်ကို ဤကပိလဝတ်ပြည်သို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့လော့” ဟု မှာကြားကာ စေလွှတ်တော်မူလိုက်သည်။ ထိုအမတ်သည် မြတ်စွာဘုရား တရားဟောကြားတော်မူချိန်၌ ထံတော်သို့ ရောက်ရှိသွားကာ ပရိသတ်အစွန်၌ ရပ်လျက် တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် အခြံအရံနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိသွားကြသည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူတို့အား “ရဟန်းတို့၊ လာကြကုန်လော့” ဟု လက်တော်ကို ဆန့်တန်းတော်မူ၏။ ထိုခဏ၌ပင် အားလုံးသောသူတို့သည် တန်ခိုးဖြင့်ပြီးသော သပိတ်၊ သင်္ကန်းတို့ကို ဆောင်လျက် ဝါတော်ခြောက်ဆယ်ရှိသော မထေရ်ကြီးများကဲ့သို့ ဖြစ်သွားကြကုန်၏။ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူကြသည့် အချိန်မှစ၍ အရိယာအရှင်မြတ်တို့သည် လျစ်လျူရှုသော သဘောရှိကြကုန်၏။ ထို့ကြောင့် မင်းကြီးစေလွှတ်လိုက်သော မှာကြားချက် သတင်းစကားကို မြတ်စွာဘုရားအား မလျှောက်ထားမိကြချေ။ မင်းကြီးကလည်း “သွားသောသူသည် ပြန်လည်းမလာ၊ အကြောင်းစကားလည်း မကြားရ” ဟု ဆိုကာ အခြားအမတ်တစ်ဦးကို ယောက်ျားတစ်ထောင်နှင့်တကွ ထပ်မံစေလွှတ်ပြန်သည်။ ထိုအမတ်သည်လည်း ရှေးဦးနည်းတူပင် ဖြစ်သွားသဖြင့် နောက်ထပ်အမတ်တစ်ဦးကို စေလွှတ်ပြန်သည်။ ဤသို့ဖြင့် အမတ်ကိုးဦးတို့ကို ယောက်ျားကိုးထောင်နှင့်အတူ ကိုးကြိမ်တိုင်တိုင် စေလွှတ်ခဲ့သော်လည်း အားလုံးပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိကာ ဆိတ်ဆိတ်သာ နေတော်မူကြကုန်၏။

အထ ရာဇာ စိန္တေသိ – ‘‘ဧတ္တကာ ဇနာ မယိ သိနေဟာဘာဝေန ဒသဗလဿ ဣဓာဂမနတ္ထာယ န ကိဉ္စိ ကထယိံသု, အယံ ခေါ ဥဒါယိ ဒသဗလေန သမဝယော, သဟပံသုကီဠိကော, မယိ စ သိနေဟော အတ္ထိ, ဣမံ ပေသေဿာမီ’’တိ တံ ပက္ကောသာပေတွာ, ‘‘တာတ, တွံ ပုရိသသဟဿပရိဝါရော ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ ဒသဗလံ ဣဓာနေဟီ’’တိ ဝတွာ ပေသေသိ. သော ပန ဂစ္ဆန္တော ‘‘သစာဟံ, ဒေဝ, ပဗ္ဗဇိတုံ လဘိဿာမိ, ဧဝါဟံ ဘဂဝန္တံ ဣဓာနေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ကတွာ မမ ပုတ္တံ ဒဿေဟီ’’တိ ဝုတ္တော ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနဝေလာယံ ပရိသပရိယန္တေ ဌိတော ဓမ္မံ သုတွာ သပရိဝါရော အရဟတ္တံ ပတွာ ဧဟိဘိက္ခုဘာဝေ ပတိဋ္ဌာသိ. အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ‘‘န တာဝါယံ ဒသဗလဿ ကုလနဂရံ ဂန္တုံ ကာလော, ဝသန္တေ ပန ဥပဂတေ ပုပ္ဖိတေ ဝနသဏ္ဍေ ဟရိတတိဏသဉ္ဆန္နာယ ဘူမိယာ ဂမနကာလော ဘဝိဿတီ’’တိ ကာလံ ပဋိမာနေန္တော ဝသန္တေ သမ္ပတ္တေ သတ္ထု ကုလနဂရံ ဂန္တုံ ဂမနမဂ္ဂဝဏ္ဏံ သံဝဏ္ဏေန္တော –

ထိုအခါ သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးသည် “ဤမျှလောက်များစွာသော လူတို့သည် ငါ့အပေါ်၌ သံယောဇဉ် မရှိကြသောကြောင့် မြတ်စွာဘုရား ဤအရပ်သို့ ကြွရောက်လာစေရန် အကြောင်းစကားတစ်စုံတစ်ရာကိုမျှ မလျှောက်ထားကြကုန်။ ဤဥဒါယီအမတ်သည်ကား မြတ်စွာဘုရားနှင့် သက်တူရွယ်တူလည်း ဖြစ်၏၊ ငယ်စဉ်ကတည်းက မြေမှုန်ကစားဖက်လည်း ဖြစ်၏၊ ငါ့အပေါ်၌လည်း ချစ်ခင်ရိုသေမှု ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ဤသူကို ငါစေလွှတ်အံ့” ဟု ကြံစည်ကာ ထိုဥဒါယီအမတ်ကို ခေါ်ယူစေပြီးလျှင် “အမောင်... သင်သည် ယောက်ျားတစ်ထောင် ခြံရံလျက် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ သွား၍ မြတ်စွာဘုရားကို ဤကပိလဝတ်ပြည်သို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့လော့” ဟု မှာကြားကာ စေလွှတ်လိုက်သည်။ ထိုကာဠုဒါယီသည် သွားခါနီး၌ “မြတ်သောမင်းကြီး... အကယ်၍ အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းပြုခွင့် ရရှိပါက မြတ်စွာဘုရားကို ဤအရပ်သို့ ပင့်ဆောင်ပေးပါမည်” ဟု လျှောက်ထားရာ မင်းကြီးကလည်း “မည်သို့ပင် ပြုလုပ်၍ဖြစ်စေ ငါ့သားတော်ကိုသာ ဖူးမြော်ခွင့်ရအောင် ဆောင်ရွက်ပေးပါ” ဟု မှာကြားခဲ့သဖြင့် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ သွားရောက်ကာ မြတ်စွာဘုရား တရားဟောကြားတော်မူစဉ် ပရိသတ်အစွန်၌ ရပ်လျက် တရားတော်ကို နာယူခဲ့သည်။ ထိုသို့ နာယူရသဖြင့် အခြံအရံနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိကာ ဧဟိဘိက္ခုအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူပြီးနောက် “ယခုအချိန်သည် မြတ်စွာဘုရား ဆွေမျိုးတို့၏မြို့တော်သို့ ကြွတော်မူရန် အချိန်မတန်သေးပေ။ နွေဦးရာသီသို့ ရောက်ရှိ၍ တောတောင်အုပ်တောတန်းများ ပွင့်လန်းကြကုန်သော်၊ စိမ်းစိုသောမြက်ခင်းတို့ဖြင့် မြေပြင်ဖုံးလွှမ်းသည့်အခါမှသာ ကြွတော်မူရန် သင့်လျော်သော အချိန်ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု အချိန်အခါကို စောင့်ဆိုင်းလျက်ရှိရာ၊ နွေဦးရာသီသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား ဆွေမျိုးတို့၏မြို့သို့ ကြွတော်မူရန်အတွက် လမ်းခရီး၏ သာယာပုံကို ဤသို့ ချီးမွမ်းလျှောက်ထားတော်မူသည်။

‘‘အင်္ဂါရိနော ဒါနိ ဒုမာ ဘဒန္တေ, ဖလေသိနော ဆဒနံ ဝိပ္ပဟာယ;

တေ အစ္စိမန္တောဝ ပဘာသယန္တိ, သမယော မဟာဝီရ ဘာဂီ ရထာနံ.

“ဖူးမြော်ထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား... ယခုအခါ သစ်ပင်တို့သည် အသီးအပွင့်တို့ကို လိုလားတောင့်တကြသဖြင့် အရွက်ဟောင်းတို့ကို ချွေချကာ မီးကျီးခဲကဲ့သို့ နီတွေးသောအဆင်းရှိသော အဖူးအညွန့်သစ်တို့ကို ဆောင်လျက် ရှိကြပါကုန်၏။ ထိုသစ်ပင်တို့သည် ရဲရဲတောက် မီးလျှံများကဲ့သို့ အရပ်မျက်နှာတို့၌ ထွန်းလင်းတောက်ပနေကြပါသည်။ ကြီးမြတ်သော လုံ့လဝီရိယရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား... ဘဂီရထမင်း၏အနွယ်တော် ဖြစ်ကြကုန်သော သာကီဝင်မင်းတို့အား တရားရေအေး တိုက်ကျွေးကာ ကျေးဇူးပြုရန် အချိန်အခါကောင်း ဖြစ်ပါပြီ။”

‘‘ဒုမာနိ ဖုလ္လာနိ မနောရမာနိ, သမန္တတော သဗ္ဗဒိသာ ပဝန္တိ;

ပတ္တံ ပဟာယ ဖလမာသသာနာ, ကာလော ဣတော ပက္ကမနာယ ဝီရ.

“လုံ့လဝီရိယရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား... သစ်ပင်တို့သည် ပင်လုံးကျွတ် ပွင့်လန်းကြသဖြင့် နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ် အလွန်ကောင်းလှပါကုန်၏။ ထက်ဝန်းကျင် အရပ်မျက်နှာအသီးသီးတို့၌ ပန်းရနံ့များ သင်းပျံ့ကြိုင်လှိုင်နေပါသည်။ သစ်ပင်တို့သည် အရွက်ဟောင်းများကို ခြွေချကာ အသီးအပွင့်သစ်များကို တောင့်တလျက် ရှိကြပါကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရား... ဤရာဇဂြိုဟ်ပြည်မှ ဖဲခွာကြွလှမ်းတော်မူရန် အချိန်တန်ပါပြီ။”

‘‘နေဝါတိသီတံ [Pg.57] န ပနာတိဥဏှံ, သုခါ ဥတု အဒ္ဓနိယာ ဘဒန္တေ;

ပဿန္တု တံ သာကိယာ ကောဠိယာ စ, ပစ္ဆာမုခံ ရောဟိနိယံ တရန္တံ.

“မြတ်စွာဘုရား... ယခုအချိန်၌ ရာသီဥတုသည် အလွန်လည်း မအေးလှ၊ အလွန်လည်း မပူလှဘဲ သာယာချမ်းမြေ့လျက်ရှိသဖြင့် ခရီးဝေးကြွတော်မူရန် အလွန်ပင် ကောင်းမွန်လှပါသည်။ သာကီဝင်မင်းတို့နှင့် ကောဠိယမင်းတို့သည် အနောက်ဘက်အရပ်သို့ မျက်နှာမူလျက် ရောဟိနီမြစ်ကို ဖြတ်ကူးတော်မူမည့် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ကြည်ညိုခွင့် ရကြပါစေသတည်း။”

‘‘အာသာယ ကသတေ ခေတ္တံ, ဗီဇံ အာသာယ ဝပ္ပတိ;

အာသာယ ဝါဏိဇာ ယန္တိ, သမုဒ္ဒံ ဓနဟာရကာ;

ယာယ အာသာယ တိဋ္ဌာမိ, သာ မေ အာသာ သမိဇ္ဈတု. (ထေရဂါ. ၅၂၇-၅၃၀);

“လယ်သမားသည် အသီးအနှံကို ရရှိရန် မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် လယ်ကို ထွန်ယက်၏၊ မျိုးစေ့ကို စိုက်ပျိုး၏။ စည်းစိမ်ဥစ္စာကို စုဆောင်းလိုကြကုန်သော ကုန်သည်တို့သည်လည်း စီးပွားဥစ္စာကို မျှော်လင့်လျက် သမုဒ္ဒရာသို့ သင်္ဘောဖြင့် ဖြတ်ကူးသွားလာကြကုန်၏။ ဤအတူပင် တပည့်တော်သည်လည်း မြတ်စွာဘုရား မိခင်ဖခင်တို့၏ ပြည်တော်သို့ ကြွတော်မူလိမ့်မည်ဟူသော အကြင်မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ဤနေရာ၌ စောင့်ဆိုင်းနေပါ၏၊ တပည့်တော်၏ ထိုမျှော်လင့်တောင့်တချက်သည် တောင့်တသည့်အတိုင်း ပြည့်စုံပါစေသတည်း။”

‘‘နာတိသီတံ နာတိဥဏှံ, နာတိဒုဗ္ဘိက္ခဆာတကံ;

သဒ္ဒလာ ဟရိတာ ဘူမိ, ဧသ ကာလော မဟာမုနိ. (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၂၅);

«မုနိခေါ်မှတ် ရဟန်းမြတ်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ (ဆောင်းကုန်နွေဦး ဤအချိန်ထူးသည်) အလွန်လည်း မအေးလွန်းလှပါ၊ အလွန်လည်း မပူလွန်းလှပါ။ အာဟာရမရှားပါး၊ မခေါင်းပါးလွန်းပါ။ နေဇာမြက်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သော မြေအရပ်သည်လည်း စိမ်းလန်းစိုပြေတင့်တယ်လျက် ရှိပါ၏။ (ဆောင်းကုန်လွန်မြောက် နွေဦးပေါက်ရာ) ဤအခါသည်ကား (မွေးရပ်မြေသို့ ကြွချီတော်မူရန်) အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် အရှင်ဘုရား»

‘‘ပုနပ္ပုနဉ္စေဝ ဝပန္တိ ဗီဇံ, ပုနပ္ပုနံ ဝဿတိ ဒေဝရာဇာ;

ပုနပ္ပုနံ ခေတ္တံ ကသန္တိ ကဿကာ, ပုနပ္ပုနံ ဓညမုပေတိ ရဋ္ဌံ.

«လယ်သမားတို့သည် စပါးစသော မျိုးစေ့တို့ကို အကြိမ်ကြိမ်အထပ်ထပ် စိုက်ပျိုးကြကုန်၏။ မိုးနတ်မင်းသည်လည်း အကြိမ်ကြိမ်အထပ်ထပ် ရွာသွန်းပေးပါ၏။ လယ်သမားတို့သည် လယ်ကွင်းပြင်ကို အကြိမ်ကြိမ်အထပ်ထပ် ထွန်ယက်ကြကုန်၏။ သီးနှံစပါးတို့သည်လည်း တိုင်းပြည်နိုင်ငံသို့ အကြိမ်ကြိမ်အထပ်ထပ် ရောက်ရှိလာရလေ၏»

‘‘ပုနပ္ပုနံ ယာစနကာ စရန္တိ, ပုနပ္ပုနံ ဒါနပ္ပတီ ဒဒန္တိ;

ပုနပ္ပုနံ ဒါနပ္ပတီ ဒဒိတွာ, ပုနပ္ပုနံ သဂ္ဂမုပေန္တိ ဌာနံ.

«အလှူခံသူ ဖုန်းတောင်းယာစကတို့သည် အိမ်အမျိုးမျိုးတို့သို့ အကြိမ်ကြိမ်အထပ်ထပ် လှည့်လည်ကြကုန်၏။ အလှူဒါယကာ အလှူရှင်တို့သည်လည်း အကြိမ်ကြိမ်အထပ်ထပ် ပေးလှူကြကုန်၏။ အလှူရှင်တို့သည် အကြိမ်ကြိမ်အထပ်ထပ် ပေးလှူကြပြီးလျှင် ကောင်းမြတ်သော နတ်ပြည်ဌာနသို့ အကြိမ်ကြိမ်အထပ်ထပ် ကပ်ရောက်ကြရကုန်၏»

‘‘ဝီရော ဟဝေ သတ္တယုဂံ ပုနေတိ, ယသ္မိံ ကုလေ ဇာယတိ ဘူရိပညော;

မညာမဟံ သက္ကတိ ဒေဝဒေဝေါ, တယာ ဟိ ဇာတော မုနိ သစ္စနာမော.

«မြေကြီးနှင့်တူသော ကြီးမြတ်သောပညာရှိတော်မူသော ဝီရိယရှိသော ယောက်ျားသည် အကြင်အမျိုး၌ မွေးဖွားပေါ်ပေါက်လာ၏။ ထိုအမျိုး၌ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ခုနစ်ဆက်တိုင်အောင် စင်စစ်ဧကန် စင်ကြယ်စေပါ၏။ နတ်တကာတို့ထက် ထူးမြတ်လှသော နတ်မင်းဖြစ်တော်မူသော အရှင်ဘုရားသည် (ဆွေမျိုးခုနစ်ဆက်ထက်မက) စင်ကြယ်စေခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်တော်မူ၏ဟု တပည့်တော် ထင်မှတ်ပါ၏။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အရှင်ဘုရားကြောင့် အရိယာဇာတ်ဖြင့် မွေးဖွားတော်မူသော ရှင်မုနိသည် စစ်မှန်သော အမည်ရှိတော်မူသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည် (ရှင်မုနိဟူသော အမည်သည် မုချမှန်ကန်လှပါပေသည်)»

‘‘သုဒ္ဓေါဒနော နာမ ပိတာ မဟေသိနော, ဗုဒ္ဓဿ မာတာ ပန မာယနာမာ;

ယာ ဗောဓိသတ္တံ ပရိဟရိယ ကုစ္ဆိနာ, ကာယဿ ဘေဒါ တိဒိဝမှိ မောဒတိ.

«ကြီးမြတ်သော တရားတို့ကို ရှာမှီးတော်မူသော ဘုရားရှင်၏ ခမည်းတော်သည် သုဒ္ဓေါဒန မည်တော်မူ၏။ ဘုရားရှင်၏ မယ်တော်သည်ကား မာယာ မည်တော်မူ၏။ ထိုမယ်တော်သည် ဘုရားလောင်းကို ဝမ်းဗိုက်ဖြင့် လွယ်ထားရွက်ဆောင်ပြီးလျှင်၊ ကိုယ်ခန္ဓာ ပျက်စီးသည့်နောက်၌ တုသိတာနတ်ပြည်တွင် ဝမ်းမြောက်ရွှင်ပျော် စံတော်မူနေပါ၏»

‘‘သာ ဂေါတမီ ကာလကတာ ဣတော စုတာ, ဒိဗ္ဗေဟိ ကာမေဟိ သမင်္ဂိဘူတာ;

သာ မောဒတိ ကာမဂုဏေဟိ ပဉ္စဟိ, ပရိဝါရိတာ ဒေဝဂဏေဟိ တေဟီ’’တိ. (ထေရဂါ. ၅၃၁-၅၃၅);

«ဂေါတမနွယ်ဝင်ဖြစ်သော ထိုမာယာဒေဝီသည် စုတေလွန်မြောက်၍ ဤလူ့ပြည်မှ ကွယ်လွန်သော်၊ နတ်၌ဖြစ်ကုန်သော ငါးဖြာအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံလျက်၊ ထိုနတ်အပေါင်းတို့ ခြံရံအပ်သည်ဖြစ်၍၊ ငါးပါးသော ကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် မွေ့လျော်ပျော်ရွှင်လျက် ရှိပါ၏»

ဣမာ [Pg.58] ဂါထာ အဘာသိ. တတ္ထ အင်္ဂါရိနောတိ အင်္ဂါရာနိ ဝိယာတိ အင်္ဂါရာနိ. အင်္ဂါရာနိ ရတ္တပဝါဠဝဏ္ဏာနိ ရုက္ခာနံ ပုပ္ဖဖလာနိ, တာနိ ဧတေသံ သန္တီတိ အင်္ဂါရိနော, အဘိလောဟိတကုသုမကိသလယေဟိ အင်္ဂါရဝုဋ္ဌိသမ္ပရိကိဏ္ဏာ ဝိယာတိ အတ္ထော. ဒါနီတိ ဣမသ္မိံ ကာလေ. ဒုမာတိ ရုက္ခာ. ဘဒန္တေတိ ဘဒ္ဒံ အန္တေ ဧတဿာတိ, ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ ဧကဿ ဒ-ကာရဿ လောပံ ကတွာ ဝုစ္စတိ. ဂုဏဝိသေသယုတ္တော, ဂုဏဝိသေသယုတ္တာနဉ္စ အဂ္ဂဘူတော သတ္ထာ. တသ္မာ, ဘဒန္တေတိ သတ္ထု အာလပနမေဝ, ပစ္စတ္တဝစနဉ္စေတံ ဧကာရန္တံ ‘‘သုဂတေ ပဋိကမ္မေ သုခေ ဒုက္ခေ ဇီဝေ’’တိအာဒီသု ဝိယ. ဣဓ ပန သမ္ဗောဓနဋ္ဌေ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေန ဝုတ္တံ, ‘‘ဘဒန္တေတိ အာလပန’’န္တိ. ‘‘ဘဒ္ဒသဒ္ဒေန သမာနတ္ထံ ပဒန္တရမေက’’န္တိ ကေစိ. ဖလာနိ ဧသန္တီတိ ဖလေသိနော. အစေတနေပိ ဟိ သစေတနကိရိယံ အာဟ. ဧဝံ ထေရေန ယာစိတော ဘဂဝါ တတ္ထ ဂမနေ ဗဟူနံ ဝိသေသာဓိဂမနံ ဒိသွာ ဝီသတိသဟဿခီဏာသဝပရိဝုတော ရာဇဂဟတော အတုရိတစာရိကာဝသေန ကပိလဝတ္ထုဂါမိမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. ထေရော ဣဒ္ဓိယာ ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တွာ ရညော ပုရတော အာကာသေ ဌိတောဝ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗဝေသံ ဒိသွာ ရညာ ‘‘ကောသိ တွ’’န္တိ ပုစ္ဆိတော ‘‘အမစ္စပုတ္တံ တယာ ဘဂဝတော သန္တိကံ ပေသိတံ မံ န ဇာနာသိ, တွံ ဧဝံ ပန ဇာနာဟီ’’တိ ဒဿေန္တော –

ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆိုလျှောက်ထားပြီ။ ထို (အင်္ဂါရိနော စသော) ဂါထာတို့၌ 'အင်္ဂါရိနော' ဟူသည်မှာ ရဲရဲနီတွေးသော မီးကျီးခဲကဲ့သို့ ဖြစ်သောကြောင့် အင်္ဂါရာနိ (မီးကျီးခဲကဲ့သို့ သောအရာများ) မည်ကုန်၏။ သစ်ပင်တို့၏ အပွင့်အသီးတို့သည် ရဲရဲနီသော သန္တာအဆင်းကဲ့သို့ နီမြန်းသော အဆင်းရှိကြ၏။ ၎င်းသစ်ပင်တို့၌ ထိုမီးကျီးခဲကဲ့သို့ နီမြန်းသော အပွင့်အသီးတို့ ရှိကြသောကြောင့် 'အင်္ဂါရိနော' မည်ကုန်၏။ အလွန်နီမြန်းသော ပန်းရွက်နုတို့ဖြင့် မီးကျီးမိုး ရွာသွန်းဖြန်းပက်ထားသကဲ့သို့ (သို့မဟုတ် မီးကျီးမိုးတို့ဖြင့် ထက်ဝန်းကျင်မှ ခြံရံအပ်သကဲ့သို့) ဟု အနက်ရ၏။ 'ဒါနိ' ဟူသည်မှာ ဤအချိန်အခါ၌။ 'ဒုမာ' ဟူသည်မှာ သစ်ပင်တို့။ 'ဘဒန္တေ' ဟူသည်မှာ အဇ္ဈတ္တသန္တာန်အတွင်း၌ ကောင်းမြတ်သော သီလစသော တရားရှိတော်မူသောကြောင့် 'ဘဒန္တေ' ဟု ဆိုအပ်၏။ (တစ်နည်း) 'ဒ' အက္ခရာတစ်လုံးကို ချေ၍ ဆိုအပ်၏။ ဂုဏ်ထူးတရားနှင့် ပြည့်စုံတော်မူ၍ ဂုဏ်ထူးရှင်တကာတို့ထက် ထူးမြတ်လှသော ဘုရားရှင်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ထို့ကြောင့် 'ဘဒန္တေ' ဟူသည် ဘုရားရှင်ကို ခေါ်ဆိုသော အာလုပ်စကားသာတည်း။ ၎င်းပြင် ဧအက္ခရာဖြင့် ဆုံးသော ဤ 'ဘဒန္တေ' ဟူသော ပုဒ်သည် 'သုဂတေ၊ ပဋိကမ္မေ၊ သုခေ၊ ဒုခေ၊ ဇီဝေ' စသော စကားရပ်တို့၌ကဲ့သို့ ပထမာဝိဘတ်ရှိသော ပုဒ်ဖြစ်သည်။ ဤနေရာ၌မူကား အာလုပ်အနက်၌ မှတ်ထိုက်၏။ ထို့ကြောင့် 'ဘဒန္တေတိ အာလပနံ' ဟု ဆိုအပ်၏။ 'ဘဒ္ဒသဒ္ဒါနှင့် အနက်တူသော တစ်ခြားပုဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်' ဟု အချို့ဆရာတို့ ဆိုကုန်၏။ အသီးတို့ကို အလိုရှိကြ (ရှာမှီးကြ) သောကြောင့် 'ဖလေသိနော' မည်ကုန်၏။ စေတနာမရှိသော သစ်ပင်တို့ ဖြစ်သော်လည်း စေတနာရှိသော သက်ရှိတို့၏ အမူအရာဟန်ပန် (စေတနာရှိသယောင်ယောင် အမူအရာ) ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ဤသို့လျှင် ကာဠုဒါယီမထေရ် တောင်းပန်အပ်သော် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွတော်မူခြင်းဖြင့် များစွာသော ဝေနေယျတို့ တရားထူးရမည့်အကြောင်းကို မြင်တော်မူ၍၊ ရဟန္တာနှစ်သောင်း ခြံရံလျက် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်မှ မနှေးမလျင် ဒေသစာရီကြွချီတော်မူသော အစွမ်းဖြင့် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွရာလမ်းကြောင်းသို့ ကြွချီတော်မူလေ၏။ မထေရ်သည် တန်ခိုးတော်ဖြင့် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွ၍ ခမည်းတော်မင်းကြီး၏ ရှေ့မှောက် ကောင်းကင်ထက်၌ ရပ်တည်လျက်သာလျှင်၊ ရှေး၌ တစ်ခါမျှ မမြင်ဖူးသော အသွင်အပြင်ကို မြင်ရသဖြင့် မင်းကြီးက 'သင်သည် ဘယ်သူနည်း' ဟု မေးမြန်းအပ်သော်၊ 'သင်မင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ စေလွှတ်လိုက်သော အမတ်သားဖြစ်သော ငါ့ကို မသိပေ၊ သို့ဖြစ်၍ ဤသို့ သိလော့' ဟု ပြလိုသည်ဖြစ်၍ -

‘‘ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တောမှိ အသယှသာဟိနော, အင်္ဂီရသဿပ္ပဋိမဿ တာဒိနော;

ပိတုပိတာ မယှံ တုဝံသိ သက္က, ဓမ္မေန မေ ဂေါတမ အယျကောသီ’’တိ. (ထေရဂါ. ၅၃၆) –

«သာကီနွယ်ဝင် မင်းမြတ်၊ အခြားသူတို့ မစွမ်းဆောင်နိုင်သော ပါရမီတော် (သို့မဟုတ် ဗုဒ္ဓကိစ္စ) တို့ကို စွမ်းဆောင်နိုင်တော်မူသော၊ ကိုယ်အင်္ဂါကြီးငယ်တို့မှ ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် ရောင်ခြည်တော် ထွက်တော်မူသော (သို့မဟုတ် ကိုယ်အင်္ဂါကဲ့သို့ ပြုအပ်သော သီလနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော)၊ နှိုင်းယှဉ်စရာ ဥပမာမရှိသော၊ လောကဓံတရားတို့ကြောင့် မတုန်လှုပ်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ဘုရားရှင်၏ ရင်နှစ်သည်းချာ သားတော်ဖြစ်ပါ၏။ အရှင်မင်းကြီးသည် တရားသဘောအရ (အရိယာဇာတ်နှင့် လောကဇာတ် နှစ်ရပ်ပေါင်းစပ်မှုအားဖြင့်) တပည့်တော်၏ အဘိုး မုချ ဖြစ်ပါပေ၏»

ဂါထမာဟ.

ဂါထာကို ဆိုတော်မူ၏။

တတ္ထ ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တောမှီတိ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓဿ ဩရဿ ပုတ္တော အမှိ. အသယှသာဟိနောတိ အဘိသမ္ဗောဓိတော ပုဗ္ဗေ ဌပေတွာ မဟာဗောဓိသတ္တံ အညေဟိ သဟိတုံ ဝဟိတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ အသယှဿ သကလဿ ဗောဓိသမ္ဘာရဿ မဟာကာရုဏိကာဓိကာရဿ စ သဟနတော ဝဟနတော, တတော ပရမ္ပိ အညေဟိ သဟိတုံ အဘိဘဝိတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ အသယှာနံ ပဉ္စန္နံ မာရာနံ သဟနတော အဘိဘဝနတော, အာသယာနုသယစရိတာဓိမုတ္တိအာဒိဝိဘာဂါဝဗောဓနေန ယထာရဟံ ဝေနေယျာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကပရမတ္ထေဟိ အနုသာသနီသင်္ခါတဿ အညေဟိ အသယှဿ ဗုဒ္ဓကိစ္စဿ [Pg.59] သဟနတော, တတ္ထ ဝါ သာဓုကာရိဘာဝတော အသယှသာဟိနော. အင်္ဂီရသဿာတိ အင်္ဂီကတသီလာဒိသမ္ပတ္တိကဿ. အင်္ဂမင်္ဂေဟိ နိစ္ဆရဏကဩဘာသဿာတိ အပရေ. ကေစိ ပန ‘‘အင်္ဂီရသော, သိဒ္ဓတ္ထောတိ ဒွေ နာမာနိ ပိတရာယေဝ ဂဟိတာနီ’’တိ ဝဒန္တိ. အပ္ပဋိမဿာတိ အနူပမဿ. ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု တာဒိလက္ခဏပ္ပတ္တိယာ တာဒိနော. ပိတုပိတာ မယှံ တုဝံသီတိ အရိယဇာတိဝသေန မယှံ ပိတု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ လောကဝေါဟာရေန တွံ ပိတာ အသိ. သက္ကာတိ ဇာတိဝသေန ရာဇာနံ အာလပတိ. ဓမ္မေနာတိ သဘာဝေန အရိယဇာတိ လောကိယဇာတီတိ ဒွိန္နံ ဇာတီနံ သဘာဝသမောဓာနေန. ဂေါတမာတိ ရာဇာနံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ. အယျကောသီတိ ပိတာမဟော အသိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တောမှီ’’တိအာဒိံ ဝဒန္တော ထေရော အညံ ဗျာကာသိ.

ထို 'ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တောမှိ' အစရှိသော စကားရပ်၌ 'ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တောမှိ' ဟူသည်မှာ သဗ္ဗညုဘုရားရှင်၏ ရင်ဝယ်ဖြစ်သော (ရင်နှစ်သည်းချာ) သားတော် ဖြစ်ပါ၏ ဟူလို။ 'အသယှသာဟိနော' ဟူသည်မှာ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တို့ကို ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူရာ အခါ၏ ရှေး၌ ဘုရားလောင်းကို ဖယ်ထား၍ အခြားသူတို့သည်းခံခြင်းငှာ၊ ဆောင်ရွက်ခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်သော အလုံးစုံသော ဗောဓိဉာဏ်၏ အဆောက်အဦဖြစ်သော ပါရမီတော်နှင့် မဟာကရုဏာတော်၏ လွန်လွန်ကဲကဲ ပြုခြင်းကိစ္စကို ဆောင်ရွက်တော်မူနိုင်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထို့ပြင်လည်း အခြားသူတို့ လွှမ်းမိုးခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်သော မာရ်ငါးပါးတို့ကို လွှမ်းမိုးတော်မူနိုင်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အာသယ၊ အနုသယ၊ စရိုက်နှင့် နှလုံးသွင်းခြင်းစသည်တို့ကို ခွဲခြား၍ ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသဖြင့် ဝေနေယျတို့အား မျက်မှောက်ဘဝအကျိုး၊ တမလွန်ဘဝအကျိုး၊ မြတ်သော နိဗ္ဗာန်အကျိုးတို့ဖြင့် ဆုံးမခြင်းဟူသော သူတစ်ပါးတို့ မပြုနိုင်စွမ်းသော ဗုဒ္ဓကိစ္စကို ဆောင်ရွက်တော်မူနိုင်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ထိုဗုဒ္ဓကိစ္စ၌ ကောင်းစွာ (လေးလေးစားစား) ဆောင်ရွက်တော်မူတတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း 'အသယှသာဟီ' မည်၏။ 'အင်္ဂီရသဿ' ဟူသည်မှာ ကိုယ်အင်္ဂါကဲ့သို့ ပြုအပ်သော သီလစသော ပါရမီနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ဘုရားရှင်၏ ဟူလို။ 'ကိုယ်အင်္ဂါကြီးငယ်တို့မှ ဖြာထွက်သော ရောင်ခြည်တော် ရှိတော်မူသော ဘုရားရှင်၏' ဟု အခြားဆရာတို့ ဆိုကြကုန်၏။ အချို့ဆရာတို့မူကား 'အင်္ဂီရသ၊ သိဒ္ဓတ္ထဟူသော အမည်နှစ်ခုကို ခမည်းတော်မင်းကြီး ကိုယ်တိုင်ပင် မှည့်ခေါ်အပ်သည်' ဟု ဆိုကြကုန်၏။ 'အပ္ပဋိမဿ' ဟူသည်မှာ နှိုင်းခိုင်းစရာ ဥပမာမရှိသော ဟူလို။ ဣဋ္ဌာရုံ အနိဋ္ဌာရုံတို့၌ မတုန်လှုပ်သော တာဒိဂုဏ်သို့ ရောက်တော်မူခြင်းကြောင့် 'တာဒီ' မည်၏။ 'ပိတုပိတာ မယှံ တုဝံသိ' ဟူသည်မှာ အရိယာဇာတ်၏ အစွမ်းဖြင့် တပည့်တော်၏အဖဖြစ်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ လောကအသုံးအနှုန်းအားဖြင့် အရှင်မင်းကြီးသည် အဖေဖြစ်သည် ဟူလို။ 'သက္ကာ' ဟူသည်မှာ အမျိုးဇာတ်၏ အစွမ်းဖြင့် မင်းကြီးကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်၏။ 'ဓမ္မေန' ဟူသည်မှာ သဘောအားဖြင့် အရိယာအမျိုးဇာတ်နှင့် လောကီအမျိုးဇာတ်ဟူသော အမျိုးဇာတ်နှစ်ခုတို့ သဘောအားဖြင့် ပေါင်းစပ်မိခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။ 'ဂေါတမ' ဟူသည်မှာ မင်းကြီးကို အနွယ်အားဖြင့် ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်၏။ 'အယျကောသိ' ဟူသည်မှာ အဘိုးတော်စပ်သည် ဟူလို။ ဤနေရာ၌လည်း 'ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တောမှိ' အစရှိသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းဖြင့် မထေရ်သည် တစ်ပါးသော အရဟတ္တဖိုလ်ကို ပြောကြား (ဗျာဒိတ်မြွက်ဟ) တော်မူ၏။

ဧဝံ ပန အတ္တာနံ ဇာနာပေတွာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌေန ရညာ မဟာရဟေ ပလ္လင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ အတ္တနော ပဋိယာဒိတဿ နာနဂ္ဂရသဘောဇနဿ ပတ္တံ ပူရေတွာ ဒိန္နေ ဂမနာကာရံ ဒဿေသိ. ‘‘ကသ္မာ, ဘန္တေ, ဂန္တုကာမတ္ထ, ဘုဉ္ဇထာ’’တိ စ ဝုတ္တေ, ‘‘သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန သတ္ထာ’’တိ? ‘‘ဝီသတိသဟဿဘိက္ခုပရိဝါရော တုမှာကံ ဒဿနတ္ထာယ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နော’’တိ. ‘‘တုမှေ ဣမံ ပိဏ္ဍပါတံ ဘုဉ္ဇထ, အညံ ဘဂဝတော ဟရိဿထ. ယာဝ စ မမ ပုတ္တော ဣမံ နဂရံ သမ္ပာပုဏာတိ, တာဝဿ ဣတော ပိဏ္ဍပါတံ ဟရထာ’’တိ ဝုတ္တေ ထေရော ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ရညော ပရိသာယ စ ဓမ္မံ ကထေတွာ သတ္ထု အာဂမနတော ပုရေတရမေဝ သကလရာဇနိဝေသနံ ရတနတ္တယေ အဘိပ္ပသန္နံ ကရောန္တော သဗ္ဗေသံ ပဿန္တာနံယေဝ သတ္ထု အာဟရိတဗ္ဗဘတ္တပုဏ္ဏံ ပတ္တံ အာကာသေ ဝိဿဇ္ဇေတွာ သယမ္ပိ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ပိဏ္ဍပါတံ ဥပနာမေတွာ သတ္ထု ဟတ္ထေ ဌပေသိ. သတ္ထာ တံ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိ. ဧဝံ သဋ္ဌိယောဇနမဂ္ဂေ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ယောဇနံ ဂစ္ဆန္တဿ ဘဂဝတော ရာဇဂေဟတောယေဝ ပိဏ္ဍပါတံ အာဟရိတွာ အဒါသိ. အထ နံ ဘဂဝါ ‘‘အယံ မယှံ ပိတုနော သကလနိဝေသနံ ပသာဒေတီ’’တိ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ကုလပ္ပသာဒကာနံ ဘိက္ခူနံ ယဒိဒံ ကာဠုဒါယီ’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၁၉, ၂၂၅) ကုလပ္ပသာဒကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ.

ဤသို့ မိမိကိုယ်ကို သိစေ၍ ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်သော မင်းကြီးသည် မြတ်သောပလ္လင်၌ ထိုင်စေပြီးလျှင် မိမိအတွက် စီမံထားအပ်သော အမျိုးမျိုးသော မြတ်သော အရသာရှိသော ဘောဇဉ်တို့ဖြင့် သပိတ်ကို ပြည့်စေ၍ လှူဒါန်းအပ်သော် ကြွမည့်ဟန်ကို ပြတော်မူ၏။ "အရှင်ဘုရား၊ အဘယ်ကြောင့် ကြွလိုတော်မူပါသနည်း၊ ဘုန်းပေးတော်မူပါဦး" ဟု လျှောက်ထားအပ်သော်၊ "ဘုရားရှင်၏ အထံတော်သို့ သွား၍ စားပါအံ့" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ "ဘုရားရှင်သည် အဘယ်မှာနည်း" ဟု မေးလျှောက်သော်၊ "ရဟန်းတော်နှစ်သောင်း ခြံရံလျက် သင်မင်းကြီးတို့အား ကြည့်ရှုရန်အလို့ငှာ လမ်းခရီးသို့ ကြွတော်မူပြီ" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ "အရှင်ဘုရားတို့သည် ဤဆွမ်းကို ဘုန်းပေးတော်မူပါ၊ အခြားသောဆွမ်းကို မြတ်စွာဘုရားအတွက် ဆောင်ယူတော်မူပါ၊ အကြင်မျှလောက်လည်း ငါ၏သားတော်သည် ဤမြို့သို့ မရောက်သေး၊ ထိုမျှလောက် ထိုသားတော်အတွက် ဤနန်းတော်မှ ဆွမ်းကို ဆောင်ယူတော်မူပါ" ဟု လျှောက်ထားအပ်သော် မထေရ်သည် ဆွမ်းကိစ္စကိုပြု၍ မင်းကြီး၏ ပရိသတ်အား တရားဟောကြားပြီးလျှင် ဘုရားရှင် ကြွမလာမီ ရှေးဦးမစွာပင် မင်းနန်းတော်တစ်ခုလုံးကို ရတနာသုံးပါး၌ အလွန်ကြည်ညိုအောင် ပြုလျက်၊ အလုံးစုံသော နန်းတွင်းသူနန်းတွင်းသားတို့ ကြည့်နေစဉ်ပင် ဘုရားရှင်အတွက် ဆောင်ယူထိုက်သော ဆွမ်းဖြင့် ပြည့်သော သပိတ်တော်ကို ကောင်းကင်သို့ လွှတ်တင်၍ ကိုယ်တိုင်လည်း ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်ကာ ဆွမ်းကို ဆက်ကပ်၍ ဘုရားရှင်၏ လက်တော်၌ တည်စေ၏။ ဘုရားရှင်သည် ထိုဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူ၏။ ဤသို့ ယူဇနာခြောက်ဆယ်ရှိသော လမ်းခရီး၌ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း တစ်ယူဇနာစီ ကြွတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအတွက် မင်းနန်းတော်မှသာလျှင် ဆွမ်းကို ဆောင်ယူ၍ ကပ်လှူခဲ့၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကာဠုဒါယီမထေရ်ကို "ဤမထေရ်သည် ငါ၏ဖခင်၏ နန်းတော်တစ်ခုလုံးကို ကြည်ညိုစေ၏" ဟု မိန့်တော်မူကာ "ရဟန်းတို့၊ ငါဘုရား၏ တပည့်ဖြစ်ကုန်သော ဆွေမျိုးတို့ကို ကြည်ညိုစေတတ်ကုန်သော ရဟန်းတို့တွင် ကာဠုဒါယီမထေရ်သည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်ပေသည်" ဟု မိန့်ကြားတော်မူ၍ ဆွေမျိုးတို့ကို ကြည်ညိုစေတတ်သော ရဟန်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူ၏။

၄၈-၉. ဧဝံ သော ကတပုညသမ္ဘာရာနုရူပေန အရဟတ္တံ ပတွာ ပတ္တဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ [Pg.60] ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိမာဟ. အဒ္ဓါနံ ပဋိပန္နဿာတိ အပရရဋ္ဌံ ဂမနတ္ထာယ ဒူရမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇန္တဿ. စရတော စာရိကံ တဒါတိ အန္တောမဏ္ဍလံ မဇ္ဈေမဏ္ဍလံ ဗဟိမဏ္ဍလန္တိ တီဏိ မဏ္ဍလာနိ တဒါ စာရိကံ စရတော စရန္တဿ ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သုဖုလ္လံ သုဋ္ဌု ဖုလ္လံ ပဗောဓိတံ ဂယှ ဂဟေတွာ န ကေဝလမေဝ ပဒုမံ, ဥပ္ပလဉ္စ မလ္လိကံ ဝိကသိတံ အဟံ ဂယှ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဂဟေတွာ ပူရေသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပရမန္နံ ဂဟေတွာနာတိ ပရမံ ဥတ္တမံ သေဋ္ဌံ မဓုရံ သဗ္ဗသုပက္ကံ သာလိဩဒနံ ဂဟေတွာ သတ္ထုနော အဒါသိံ ဘောဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၄၈-၉. ဤသို့ ထိုကာဠုဒါယီမထေရ်သည် မိမိဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦအားလျော်စွာ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၍ ဧတဒဂ်ရာထူးကို ရပြီးသော် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ခြင်း၏အစွမ်းဖြင့် ရှေး၌ပြုကျင့်ဖူးသော အကြောင်းအရာကို ထင်ရှားပြလိုရကား "ပဒုမုတ္တရဿ ဗုဒ္ဓဿ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူ၏။ "အဒ္ဓါနံ ပဋိပန္နဿ" ဟူသည်မှာ တိုင်းတစ်ပါးသို့ ကြွရန်အလို့ငှာ ခရီးဝေးသို့ ကြွတော်မူသော ဟူ၏။ "စာရတော စာရိကံ တဒါ" ဟူသည်မှာ အတွင်းအဝန်းအဝိုင်း၊ အလယ်အဝန်းအဝိုင်း၊ အပြင်အဝန်းအဝိုင်းဟူသော အဝန်းအဝိုင်းသုံးမျိုးတို့၌ ထိုစဉ်အခါက ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူသော ပဒုမုတ္တရ မြတ်စွာဘုရားအား ကောင်းစွာပွင့်သောကြာပန်းကို ကိုင်ယူ၍၊ သက်သက်သော ကြာပန်းမျှသာ မဟုတ်ဘဲ လွန်စွာပွင့်သော ကြာညိုပန်းနှင့် ကြက်ရုံးပန်းကိုလည်း ငါသည် လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ကိုင်ယူကာ ပေးလှူခဲ့ဖူးပြီဟု ဆက်စပ်၍ ကြည့်အပ်၏။ "ပရမန္နံ ဂဟေတွာန" ဟူသည်မှာ မြတ်သော၊ ချီးမွမ်းအပ်သော၊ ချိုမြိန်ကောင်းမြတ်သော၊ ကောင်းစွာကျက်ပြီးသော သလေးဆွမ်းကို ယူ၍ ဘုရားရှင်အား ကပ်လှူခဲ့၏၊ စားစေခဲ့၏ ဟု အနက်ရ၏။

၉၇. သကျာနံ နန္ဒိဇနနောတိ သကျရာဇကုလာနံ ဘဂဝတော ဉာတီနံ အာရောဟပရိဏာဟရူပယောဗ္ဗနဝစနာလပနသမ္ပတ္တိယာ နန္ဒံ တုဋ္ဌိံ ဇနေန္တော ဥပ္ပာဒေန္တော. ဉာတိဗန္ဓု ဘဝိဿတီတိ ဉာတော ပါကဋော ဗန္ဓု ဘဝိဿတိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၉၇. "သကျာနံ နန္ဒိဇနနော" ဟူသည်မှာ သာကီဝင်မင်းမျိုးတို့ဖြစ်ကုန်သော မြတ်စွာဘုရား၏ ဆွေမျိုးတို့အား လုံးရပ်သဏ္ဌာန်နှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊ ပျိုမြစ်နုနယ်ခြင်း၊ ချိုသာသော အပြောအဆို ရှိခြင်းတို့ကြောင့် နှစ်သက်ရွှင်လန်းခြင်းကို ဖြစ်စေသောသူ ဟူ၏။ "ဉာတိဗန္ဓု ဘဝိဿတိ" ဟူသည်မှာ ထင်ရှားသော ဆွေမျိုးဖြစ်လိမ့်မည် ဟု ဆိုလိုသည်။ ကြွင်းသောစကားသည် နားလည်လွယ်လှ၏။

ကာဠုဒါယိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကာဠုဒါယီမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ ဖွင့်ဆိုချက် ပြီးဆုံးပြီ။

၅. မောဃရာဇတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. မောဃရာဇမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ ဖွင့်ဆိုချက်။

အတ္ထဒဿီ တု ဘဂဝါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော မောဃရာဇတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ လူခစီဝရဓရာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ တံ ဌာနန္တရံ အာကင်္ခန္တော ပဏိဓာနံ ကတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ကရောန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ပုန ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ဂတော ဧကဒိဝသံ အတ္ထဒဿိံ ဘဂဝန္တံ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတံ ရထိယံ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ သိရသိ အဉ္ဇလိံ ကတွာ ‘‘ယာဝတာ ရူပိနော သတ္ထာ’’တိအာဒီဟိ ဆဟိ ဂါထာဟိ အဘိတ္ထဝိတွာ ဘာဇနံ ပူရေတွာ မဓုံ ဥပနေသိ. သတ္ထာ တံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အနုမောဒနံ အကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ကဿပဘဂဝတော ကာလေ ကဋ္ဌဝါဟနဿ နာမ ရညော အမစ္စော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော တေန သတ္ထု အာနယနတ္ထာယ [Pg.61] ပေသိတော သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝီသတိဝဿသဟဿာနိ သမဏဓမ္မံ ကတွာ တတော စုတော ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ သုဂတီသုယေဝ ပရိဝတ္တေန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ မောဃရာဇာတိ လဒ္ဓနာမော ဗာဝရီယဗြာဟ္မဏဿ သန္တိကေ ဥဂ္ဂဟိတသိပ္ပော သံဝေဂဇာတော တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ တာပသသဟဿပရိဝါရော အဇိတာဒီဟိ သဒ္ဓိံ သတ္ထု သန္တိကံ ပေသိတော တေသံ ပန္နရသမော ဟုတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆိတွာ ဝိဿဇ္ဇနပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တံ ပန ပတွာ သတ္ထလူခံ သုတ္တလူခံ ရဇနလူခန္တိ ဝိသေသေန တိဝိဓေနပိ လူခေန သမန္နာဂတံ ပံသုကူလံ ဓာရေသိ. တေန နံ သတ္ထာ လူခစီဝရဓရာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ.

"အတ္ထဒဿီ တု ဘဂဝါ" အစရှိသည်ကား အရှင်မောဃရာဇမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝအဆက်ဆက်၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် တစ်နေ့သ၌ ဘုရားရှင်အထံတော်၌ တရားနာယူစဉ် ဘုရားရှင်သည် ရဟန်းတစ်ပါးအား ခေါင်းပါးသောသင်္ကန်းကို ဆောင်သော ရဟန်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်၍ ထိုရာထူးအထူးကို တောင့်တလျက် ဆုတောင်းမှုကို ပြုကာ ထိုထိုဘဝတို့၌ ကောင်းမှုတို့ကို ပြုခဲ့၏။ အတ္ထဒဿီ မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်၌ တစ်ဖန် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ ပုဏ္ဏားတို့၏ အတတ်ပညာ၌ ပြီးစီးခြင်းသို့ ရောက်သည်ရှိသော် တစ်နေ့သ၌ အတ္ထဒဿီ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာတော်များ ခြံရံလျက် လမ်းမပေါ်၌ ကြွတော်မူသည်ကိုမြင်၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသဖြင့် တည်ခြင်းငါးပါးဖြင့် ရှိခိုး၍ ဦးခေါင်း၌ လက်အုပ်ချီကာ "ယာဝတာ ရူပိနော သတ္ထာ" အစရှိသော ဂါထာခြောက်ဂါထာတို့ဖြင့် အလွန်အကြူး ချီးကျူးမှုကို ပြုပြီးလျှင် ခွက်ကို ပြည့်စေ၍ ပျားရည်ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်း၏။ ဘုရားရှင်သည် ထိုပျားရည်ခွက်ကို ခံယူတော်မူ၍ အနုမောဒနာပြုတော်မူ၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ကဿပမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်၌ ကဋ္ဌဝါဟနမည်သော မင်း၏ အမတ်ဖြစ်၍ ဖြစ်၏။ ထိုမင်းသည် ဘုရားရှင်အား ပင့်ဆောင်ရန်အလို့ငှာ စေလွှတ်သဖြင့် ဘုရားရှင်၏ အထံတော်သို့ သွားရောက်ကာ တရားနာယူ၍ ရရှိသော သဒ္ဓါတရားရှိသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီးလျှင် အနှစ်နှစ်သောင်းတို့ပတ်လုံး ရဟန်းတရားကို အားထုတ်၍ ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် ဘုရားနှစ်ဆူတို့၏ ကြားကာလတစ်ခုလုံး သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်လျက် ဤငါတို့ဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ မောဃရာဇဟူသော အမည်ကို ရရှိကာ ဗာဝရီယပုဏ္ဏား၏အထံ၌ အတတ်ပညာကို သင်ယူပြီးသော် သံဝေဂရသဖြင့် ရသေ့ရဟန်းပြုကာ ရသေ့တစ်ထောင် ခြံရံလျက် အဇိတစသော လုလင်တို့နှင့်အတူ ဘုရားရှင်ထံ စေလွှတ်အပ်သဖြင့် ထိုအဇိတစသူတို့တွင် တစ်ဆယ့်ငါးယောက်မြောက် ဖြစ်၍ ပြဿနာကို မေးမြန်းကာ အဖြေ၏အဆုံး၌ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေ၏။ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီးသော်လည်း ဓားဖြင့် ဖြတ်ခြင်းကြောင့် ကြမ်းတမ်းခြင်း၊ ချည်မျှင်ကြောင့် ကြမ်းတမ်းခြင်း၊ ဆိုးရည်ကြောင့် ကြမ်းတမ်းခြင်းဟူသော အထူးသဖြင့် သုံးပါးသော ခေါင်းပါးခြင်းရှိသော ပံသုကူသင်္ကန်းကို ဆောင်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမောဃရာဇမထေရ်အား ခေါင်းပါးသော သင်္ကန်းကိုဆောင်သော ရဟန်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူ၏။

၆၄. ဧဝံ သော ပဏိဓာနာနုရူပေန အရဟတ္တဖလံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗသမ္ဘာရံ ဒိသွာ ပုဗ္ဗကမ္မာပဒါနံ ပကာသေန္တော အတ္ထဒဿီ တု ဘဂဝါတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

၆၄. ဤသို့ ထိုမောဃရာဇမထေရ်သည် ဆုတောင်းခဲ့သည့်အတိုင်း အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၍ မိမိ၏ ရှေးဘဝဆည်းပူးမှုများကို မြင်သဖြင့် ရှေးကောင်းမှုကံ အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား "အတ္ထဒဿီ တု ဘဂဝါ" အစရှိသောဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူ၏။ ထိုအလုံးစုံသည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ပေါလွင်လွယ်ကူလှ၏။

၇၃. ပုဋကံ ပူရယိတွာနာတိ ပုဋကံ ဝုစ္စတိ ဝါရကံ, ဃဋံ ဝါ. အနေဠကံ နိဒ္ဒေါသံ မက္ခိကဏ္ဍဝိရဟိတံ ခုဒ္ဒမဓုနာ ဃဋံ ပူရေတွာ တံ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ပဂ္ဂယှ ပကာရေန အာဒရေန ဂဟေတွာ မဟေသိနော ဘဂဝတော ဥပနေသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၇၃. "ပုဋကံ ပူရယိတွာန" ဟူသည်မှာ ပုဋကဟူသည် ခွက် သို့မဟုတ် အိုးကို ဆိုလိုသည်။ အပြစ်မရှိသော၊ ပျားဥမပါသော ပျားငယ်ရည်ဖြင့် အိုးကို ပြည့်စေ၍ ထိုပျားရည်အိုးကို လက်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့် မြှောက်ချီကာ ရိုသေလေးစားစွာ ကိုင်ယူလျက် သီလစသော ကျေးဇူးဂုဏ်အပေါင်းကို ရှာတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့၏ဟု စပ်ကြည့်အပ်၏။ ကြွင်းသောစကားသည် နားလည်လွယ်လှ၏။

မောဃရာဇတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

မောဃရာဇမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ ဖွင့်ဆိုချက် ပြီးဆုံးပြီ။

၆. အဓိမုတ္တတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. အဓိမုတ္တမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ ဖွင့်ဆိုချက်။

နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော အဓိမုတ္တတ္ထေရဿ အပဒါနံ (ထေရဂါ. အဋ္ဌ. ၂.အဓိမုတ္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ). အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အတ္ထဒဿိမှိ လောကနာထေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ရတနတ္တယေ ပသန္နော ဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တေတွာ ဥစ္ဆူဟိ မဏ္ဍပံ ကာရေတွာ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ ပရိယောသာနေ သန္တိပဒံ ပဏိဓေသိ. သော တတော စုတော ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သာသနေ ပသီဒိတွာ သဒ္ဓါယ ပတိဋ္ဌိတတ္တာ အဓိမုတ္တတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"Nibbute lokanāthamhī" ဟူသော ဂါထာအစရှိသော ပါဌ်သည် အရှင်အဓိမုတ္တမထေရ်၏ အပါဒါန် (အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ (ကောင်းမှုကုသိုလ်) ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်မှကင်းရာ (နိဗ္ဗာန်) ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ အတ္ထဒဿီမည်သော လောကသုံးပါး၏ ကိုးကွယ်ရာ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူလတ်သော် တစ်ခုသောအမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်ရသည်။ ရတနာသုံးပါးအပေါင်း၌ ကြည်ညိုမြတ်နိုးသည်ဖြစ်၍၊ ရဟန်းသံဃာအပေါင်းကို ပင့်ဖိတ်ကာ ကြံပင်တို့ဖြင့် မဏ္ဍပ်ကို ဆောက်လုပ်စေလျက် ကြီးစွာသောအလှူကို ပေးလှူ၍ အဆုံး၌ ငြိမ်းအေးရာမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန်ကို တောင်းဆုပြုခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် နတ်ပြည်၌လည်းကောင်း၊ လူ့ပြည်၌လည်းကောင်း စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားရပြီး၊ ယခုဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားဖြစ်ထွန်းကာ သာသနာတော်၌ ကြည်ညိုလျက် သဒ္ဓါတရား၌ တည်ရှိခြင်းကြောင့် "အဓိမုတ္တမထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။

၈၄. ဧဝံ [Pg.62] ကတသမ္ဘာရဝသေန အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၈၄. ဤသို့ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦး (ပါရမီအစုအဝေး) ၏အစွမ်းဖြင့် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်၍၊ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော အကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "nibbute lokanāthamhī" စသော ဂါထာကို မြွက်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားအလုံးစုံသည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူသည်သာ ဖြစ်သည်။

အဓိမုတ္တတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အဓိမုတ္တမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် အဋ္ဌကထာသည် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၇. လသုဏဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. လသုဏဒါယိကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော လသုဏဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. ဧသောပါယသ္မာ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဂေဟံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တံ နိဿာယ ဝနေ ဝသန္တော ဗဟူနိ လသုဏာနိ ရောပေတွာ တဒေဝ ဝနမူလဖလဉ္စ ခါဒန္တော ဝိဟာသိ. သော ဗဟူနိ လသုဏာနိ ကာဇေနာဒါယ မနုဿပထံ အာဟရိတွာ ပသန္နော ဒါနံ ဒတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဘေသဇ္ဇတ္ထာယ ဒတွာ ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ သော ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ တေနေဝ ပုညဗလေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ကမေန ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဥပ္ပန္နော ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတ္တော ပုဗ္ဗကမ္မဝသေန လသုဏဒါယကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"Himavantassāvidūre" အစရှိသောဂါထာသည် အရှင်လသုဏဒါယိကမထေရ်၏ အပါဒါန်ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်မှကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသောအမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားပြီး အရွယ်ရောက်လတ်သော် အိမ်ရာတည်ထောင်သော လူတို့ဘောင်၌ အပြစ်ကို တွေ့မြင်သဖြင့် အိမ်ကိုစွန့်ပယ်ကာ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ခဲ့သည်။ ဟိမဝန္တာတောင်ကို အမှီပြုလျက် တော၌နေထိုင်စဉ် များစွာသော ကြက်သွန်တို့ကို စိုက်ပျိုးကာ ထိုတောအုပ်၌ဖြစ်သော သစ်ဥသစ်ဖုသစ်သီးတို့ကိုသာလျှင် စားလျက် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုရသေ့သည် များစွာသော ကြက်သွန်တို့ကို ထမ်းပိုးဖြင့် ယူဆောင်ကာ လူတို့သွားလာရာ လမ်းခရီးသို့ သယ်ဆောင်၍ ဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာအပေါင်းအား ကြည်ညိုသောစိတ်ဖြင့် ဆေးဝါးအကျိုးငှာ အလှူပေးလှူခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ထိုရသေ့သည် အသက်ထက်ဆုံး ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်ကာ ထိုကောင်းမှု၏ အစွမ်းကြောင့်ပင် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် လူနတ်စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားခဲ့ရသည်။ အစဉ်အတိုင်း ယခုဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ မွေးဖွားကာ သဒ္ဓါတရားကို ရရှိ၍ ရဟန်းပြုပြီးနောက် ဝိပဿနာတရားကို ပွားများအားထုတ်သဖြင့် မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိကာ ရှေးကောင်းမှုကံ၏အစွမ်းဖြင့် "လသုဏဒါယိကမထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။

၈၉. အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဟိမာလယပဗ္ဗတဿ ပရိယောသာနေ မနုဿာနံ သဉ္စရဏဋ္ဌာနေ ယဒါ ဝိပဿီ ဘဂဝါ ဥဒပါဒိ, တဒါ အဟံ တာပသော အဟောသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. လသုဏံ ဥပဇီဝါမီတိ ရတ္တလသုဏံ ရောပေတွာ တဒေဝ ဂေါစရံ ကတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေမီတိ အတ္ထော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘လသုဏံ မယှဘောဇန’’န္တိ.

၈၉. မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ပြုကျင့်ဖူးသော အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "Himavantassāvidūre" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၌ ဟိမဝန္တာတောင်၏ အဆုံးဖြစ်သော လူတို့၏ သွားလာလှုပ်ရှားရာအရပ်၌ အကြင်အခါဝယ် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူ၏၊ ထိုအခါ၌ ငါသည် ရသေ့ဖြစ်ခဲ့၏ ဟူ၍ ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရမည်။ "lasuṇaṃ upajīvāmi" ဟူသည်မှာ ကြက်သွန်နီကို စိုက်ပျိုးကာ ထိုတောတောင်ကိုသာ စားကျက်ပြု၍ အသက်မွေးမှုကို ပြုလုပ်၏ဟု အနက်ရသည်။ ထို့ကြောင့် "lasuṇaṃ mayhabhojanaṃ - ကြက်သွန်နီသည် ငါ၏ အစားအစာဖြစ်၏" ဟု မိန့်တော်မူခြင်းဖြစ်သည်။

၉၀. ခါရိယော ပူရယိတွာနာတိ တာပသဘာဇနာနိ လသုဏေန ပူရယိတွာ ကာဇေနာဒါယ သံဃာရာမံ သံဃဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ဟေမန္တာဒီသု တီသု ကာလေသု သံဃဿ စတူဟိ ဣရိယာပထေဟိ ဝသနဝိဟာရံ အဂစ္ဆိံ အဂမာသိန္တိ အတ္ထော. ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေနာတိ အဟံ သန္တုဋ္ဌော သောမနဿယုတ္တစိတ္တေန သံဃဿ လသုဏံ အဒါသိန္တိ အတ္ထော.

၉၀. "Khāriyo pūrayitvā" ဟူသည်မှာ ရသေ့၏ ခွက်တောင်းတို့ကို ကြက်သွန်နီဖြင့် ပြည့်စေ၍ ထမ်းပိုးဖြင့် ယူဆောင်ကာ သံဃာရာမ်သို့၊ သံဃာတော်များ၏ သီတင်းသုံးရာအရပ်သို့၊ ဆောင်းဥတုအစရှိသော ကာလသုံးပါးတို့၌ သံဃာတော်များ၏ ဣရိယာပုဒ်လေးပါးတို့ဖြင့် နေထိုင်ရာ ကျောင်းတိုက်သို့ သွားရောက်ခဲ့ပါ၏ ဟု အနက်ရသည်။ "haṭṭho haṭṭhena cittenā" ဟူသည်မှာ ငါသည် အလွန်နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ကာ သောမနဿနှင့်ယှဉ်သော စိတ်ဖြင့် သံဃာတော်အား ကြက်သွန်နီကို လှူဒါန်းခဲ့ပါ၏ ဟု အနက်ရသည်။

၉၁. ဝိပဿိဿ…ပေ… [Pg.63] နိရတဿဟန္တိ နရာနံ အဂ္ဂဿ သေဋ္ဌဿ အဿ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော သာသနေ နိရတော နိဿေသေန ရတော အဟန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သံဃဿ…ပေ… မောဒဟန္တိ အဟံ သံဃဿ လသုဏဒါနံ ဒတွာ သဂ္ဂမှိ သုဋ္ဌု အဂ္ဂသ္မိံ ဒေဝလောကေ အာယုကပ္ပံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝမာနော မောဒိံ, သန္တုဋ္ဌော ဘဝါမီတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၉၁. "Vipassissa...pe... niratassahaṃ" ဟူရာ၌ လူတို့ထက် မြတ်လှစွာသော၊ ချီးမွမ်းအပ်သော ထိုဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ငါသည် အကြွင်းမဲ့ ပျော်မွေ့ခဲ့သူ ဖြစ်၏ ဟူ၍ ဆက်စပ်ရမည်။ "saṅghassa...pe... modahaṃ" ဟူသည်မှာ ငါသည် သံဃာတော်အား ကြက်သွန်နီအလှူကို လှူဒါန်းရသဖြင့် နတ်ပြည်၌၊ ကောင်းမြတ်သော နတ်လောကဝယ် အာယုကပ်ပတ်လုံး နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရလျက် ဝမ်းမြောက်ခဲ့ပါ၏၊ နှစ်သက်ရွှင်လန်းသူ ဖြစ်ခဲ့ရပါ၏ ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် နားလည်လွယ်ကူသည်သာ ဖြစ်သည်။

လသုဏဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

လသုဏဒါယိကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် အဋ္ဌကထာသည် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၈. အာယာဂဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. အာယာဂဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော အာယာဂဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗုတကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သာသနေ ပသန္နော ဝဍ္ဎကီနံ မူလံ ဒတွာ အတိမနောဟရံ ဒီဃံ ဘောဇနသာလံ ကာရာပေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တေတွာ ပဏီတေနာဟာရေန ဘောဇေတွာ မဟာဒါနံ ဒတွာ စိတ္တံ ပသာဒေသိ. သော ယာဝတာယုကံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသုယေဝ သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ န စိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. ပုဗ္ဗေ ကတပုညဝသေန အာယာဂတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"Nibbute lokanāthamhī" အစရှိသောဂါထာသည် အရှင်အာယာဂဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်မှကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ သိခီမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူရာအခါ၌ တစ်ခုသောအမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သာသနာတော်၌ ကြည်ညိုမြတ်နိုးသည်ဖြစ်၍ လက်သမားတို့အား အဖိုးအခကို ပေးဆောင်ကာ အလွန်စိတ်နှလုံးကို ဆောင်တတ်သော (အလွန်နှစ်သက်ဖွယ်ရှိသော) ရှည်လျားသော ဆွမ်းစားကျောင်းတိုက်ကို ဆောက်လုပ်စေလျက်၊ ရဟန်းသံဃာအပေါင်းကို ပင့်ဖိတ်၍ မွန်မြတ်သော အာဟာရဆွမ်းခဲဖွယ်တို့ဖြင့် ဆက်ကပ်လှူဒါန်းကာ ကြီးမားသောအလှူကို ပေးလှူ၍ စိတ်ကို ကြည်လင်စေခဲ့သည်။ ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်ကာ နတ်လူတို့၌သာ ကျင်လည်လျက် လူနတ်စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားရပြီး၊ ယခုဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာအခါဝယ် တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားဖြစ်ထွန်းကာ သဒ္ဓါတရားရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုပြီးနောက် လုံ့လကြိုးကုတ် အားထုတ်လျက် ဝိပဿနာတရားကို တိုးပွားစေသဖြင့် မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ရှေး၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှု၏အစွမ်းကြောင့် "အာယာဂမထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။

၉၄. ဧဝံ သော ကတပုညသမ္ဘာရဝသေန အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနာ ပုဗ္ဗေ ကတကုသလကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နိဗ္ဗုတေတိ ဝဒတံ ‘‘မယံ ဗုဒ္ဓါ’’တိ ဝဒန္တာနံ အန္တရေ ဝရေ ဥတ္တမေ သိခိမှိ ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေတိ အတ္ထော. ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေနာတိ သဒ္ဓတာယ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌော သောမနဿယုတ္တစိတ္တတာယ ပဟဋ္ဌေန စိတ္တေန ဥတ္တမံ ထူပံ သေဋ္ဌံ စေတိယံ အဝန္ဒိံ ပဏာမယိန္တိ အတ္ထော.

၉၄. ဤသို့ ထိုမထေရ်သည် ပြုအပ်ဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦး၏အစွမ်းဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိ၍ မိမိရှေးကပြုဖူးသော ကုသိုလ်ကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေးကကျင့်ဖူးသော အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "nibbute lokanāthamhī" စသောဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၌ "nibbute" ဟူသည်မှာ "ငါတို့သည် ဘုရားဖြစ်ကုန်၏" ဟု ပြောဆိုကြကုန်သော သူတို့၏အလယ်၌ မြတ်လှစွာသော သိခီမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူလတ်သော် ဟု အနက်ရသည်။ "haṭṭho haṭṭhena cittenā" ဟူသည်မှာ သဒ္ဓါတရားရှိခြင်းကြောင့် လွန်စွာရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်သော၊ ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့်ယှဉ်သော စိတ်ရှိခြင်းကြောင့် ထူးကဲစွာရွှင်လန်းသော စိတ်ဖြင့် မြတ်လှစွာသော စေတီတော်ကို ရှိခိုးဦးညွှတ်ခဲ့ပါ၏ ဟု အနက်ရသည်။

၉၅. ဝဍ္ဎကီဟိ ကထာပေတွာတိ ‘‘ဘောဇနသာလာယ ပမာဏံ ကိတ္တက’’န္တိ ပမာဏံ ကထာပေတွာတိ အတ္ထော. မူလံ ဒတွာနဟံ တဒါတိ တဒါ တသ္မိံ ကာလေ အဟံ ကမ္မကရဏတ္ထာယ တေသံ ဝဍ္ဎကီနံ မူလံ ဒတွာ အာယာဂံ [Pg.64] အာယတံ ဒီဃံ ဘောဇနသာလံ အဟံ သန္တုဋ္ဌော သောမနဿစိတ္တေန ကာရပေသဟံ ကာရာပေသိံ အဟန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၉၅. "Vaḍḍhakīhi kathāpetvā" ဟူသည်မှာ "ဆွမ်းစားကျောင်းတိုက်၏ အတိုင်းအတာသည် အဘယ်မျှလောက် ရှိပါသနည်း" ဟု အတိုင်းအတာပမာဏကို ပြောဆိုစေ၍ ဟု အနက်ရသည်။ "mūlaṃ datvānahaṃ tadā" ဟူသည်မှာ ထိုအချိန်အခါ၌ ငါသည် အလုပ်လုပ်ရန်အတွက် ထိုလက်သမားတို့အား အဖိုးအခကို ပေးဆောင်၍ ရှည်လျားကျယ်ဝန်းသော ဆွမ်းစားကျောင်းတိုက်ကို ငါသည် အလွန်နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်သောစိတ်ဖြင့် ဆောက်လုပ်စေခဲ့ပါ၏ (ကုသိုလ်ပြုခဲ့ပါ၏) ဟု အနက်ရသည်။ "kārapesahaṃ" ကို "kārāpesiṃ ahaṃ" ဟု ပုဒ်ဖြတ်ရမည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် နားလည်လွယ်ကူလှပါသည်။

၉၇. အာယာဂဿ ဣဒံ ဖလန္တိ ဘောဇနသာလဒါနဿ ဣဒံ ဝိပါကန္တိ အတ္ထော.

၉၇. "Āyāgassa idaṃ phalaṃ" ဟူသည်မှာ ဆွမ်းစားကျောင်းတိုက်ကို လှူဒါန်းရခြင်း၏ အကျိုးတည်း ဟု အနက်ရသည်။

အာယာဂဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အာယာဂဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် အဋ္ဌကထာသည် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၉. ဓမ္မစက္ကိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. ဓမ္မစက္ကိကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်။

သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဓမ္မစက္ကိကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ပုတ္တဒါရေဟိ ဝဍ္ဎိတော ဝိဘဝသမ္ပန္နော မဟာဘောဂေါ, သော ရတနတ္တယေ ပသန္နော သဒ္ဓါဇာတော ဓမ္မသဘာယံ ဓမ္မာသနဿ ပိဋ္ဌိတော ရတနမယံ ဓမ္မစက္ကံ ကာရေတွာ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေသု သက္ကသမ္ပတ္တိံ စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိဉ္စ အနုဘဝိတွာ ကမေန ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ ဥပ္ပန္နော ဝိဘဝသမ္ပန္နော သဉ္ဇာတသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ ပုဗ္ဗေ ကတကုသလနာမသဒိသနာမေန ဓမ္မစက္ကိကတ္ထေရောတိ ပါကဋော ဇာတော အဟောသိ.

"Siddhatthassa bhagavato" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဓမ္မစက္ကိကမထေရ်၏ အပါဒါန် (အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်ကုန်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ သားမယားတို့နှင့်အတူ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံကာ များစွာသော အသုံးအဆောင်ရှိသူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ရတနာသုံးပါး၌ ကြည်ညိုကာ သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ထွန်းသဖြင့် တရားသဘင်၌ တရားဟောပလ္လင်၏ နောက်ကွယ်၌ ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့်ပြီးသော ဓမ္မစကြာစက်ဝန်းပုံကို ပြုလုပ်စေ၍ ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ဖြစ်ရာနတ်လူတို့၏ ဘုံဌာနတို့၌ သိကြားမင်းစည်းစိမ်နှင့် စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ်တို့ကို ခံစားရပြီးနောက်၊ အစဉ်သဖြင့် ယခု ဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာ အခါ၌ တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံကာ လွန်စွာဖြစ်သော သဒ္ဓါတရားရှိသည်ဖြစ်၍ ရှင်ရဟန်းပြုပြီးနောက် ဝိပဿနာတရားကို ပွားများအားထုတ်သဖြင့် မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိကာ၊ ရှေး၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှု၏အမည်နှင့် လျော်ညီစွာ "ဓမ္မစက္ကိကထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၁၀၂. သော ပုညသမ္ဘာရာနုရူပေန ပတ္တအရဟတ္တဖလော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ဇာတသောမနဿော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. သီဟာသနဿ သမ္မုခါတိ သီဟဿ ဘဂဝတော နိသိန္နဿ သမ္မုခါ ဗုဒ္ဓါသနဿ အဘိမုခဋ္ဌာနေတိ အတ္ထော, ဓမ္မစက္ကံ မေ ဌပိတန္တိ မယာ ဓမ္မစက္ကာကာရေန ဥဘတော သီဟရူပံ ဒဿေတွာ မဇ္ဈေ အာဒါသသဒိသံ ကာရေတွာ ကတံ ဓမ္မစက္ကံ ဌပိတံ ပူဇိတံ. ကိံ ဘူတံ? ဝိညူဟိ မေဓာဝီဟိ ‘‘အတီဝ သုန္ဒရ’’န္တိ ဝဏ္ဏိတံ ထောမိတံ သုကတံ ဓမ္မစက္ကန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၀၂. ထိုမထေရ်သည် ဆည်းပူးခဲ့သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦးနှင့် လျော်ညီစွာ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိပြီးလျှင် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်သီလ အပါဒါန်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် "Siddhatthassa bhagavato" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူခဲ့၏။ "Sīhāsanassa sammukhā" ဟူသည်ကား ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့ ရဲရင့်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးတော်မူရာ ပလ္လင်တော်၏ မျက်မှောက်၌ ဟူသော အနက်ဖြစ်ပြီး ဘုရားရှင်၏ နေရာတော်ရှေ့တည့်တည့်အရပ်၌ ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ "Dhammacakkaṃ me ṭhapitaṃ" ဟူသည်ကား ငါသည် ဓမ္မစကြာ ပုံသဏ္ဍာန်အားဖြင့် နှစ်ဖက်မှ ခြင်္သေ့ရုပ်ကို ဖော်ပြကာ၊ အလယ်၌ မှန်နှင့်တူသော အဝိုင်းကို ပြုလုပ်စေ၍ ဓမ္မစကြာစက်ဝန်းကို တည်ထားပူဇော်အပ်ပြီ ဟူလို။ ထိုဓမ္မစကြာသည် အဘယ်သို့သော သဘောရှိသနည်းဟူမူ တတ်သိနားလည်ကုန်သော ပညာရှိတို့က "အလွန်တရာ ကောင်းမြတ်လှပေစွ" ဟု ချီးကျူးပူဇော်အပ်သော၊ ကောင်းစွာ ပြုအပ်သော ဓမ္မစကြာစက်ဝန်း ဖြစ်သည်ဟု ဆက်စပ်၍ နားလည်အပ်၏။

၁၀၃. စာရုဝဏ္ဏောဝ [Pg.65] သောဘာမီတိ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ဣဝ သောဘာမိ ဝိရောစာမီတိ အတ္ထော. ‘‘စတုဝဏ္ဏေဟိ သောဘာမီ’’တိပိ ပါဌော, တဿ ခတ္တိယဗြာဟ္မဏဝေဿသုဒ္ဒဇာတိသင်္ခါတေဟိ စတူဟိ ဝဏ္ဏေဟိ သောဘာမိ ဝိရောစာမီတိ အတ္ထော. သယောဂ္ဂဗလဝါဟနောတိ သုဝဏ္ဏသိဝိကာဒီဟိ ယောဂ္ဂေဟိ စ သေနာပတိမဟာမတ္တာဒီဟိ သေဝကေဟိ ဗလေဟိ စ ဟတ္ထိအဿရထသင်္ခါတေဟိ ဝါဟနေဟိ စ သဟိတောတိ အတ္ထော. ဗဟုဇ္ဇနာ ဗဟဝေါ မနုဿာ အနုယန္တာ မမာနုဝတ္တန္တာ နိစ္စံ နိစ္စကာလံ ပရိဝါရေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၀၃. "Cāruvaṇṇova sobhāmi" ဟူသည်မှာ ရွှေအဆင်းကဲ့သို့ တင့်တယ်ထွန်းပပါပေ၏ ဟူသော အနက်ဖြစ်သည်။ "Catuvaṇṇehi sobhāmi" ဟူ၍လည်း ပါဌ်ရှိရာ၊ ယင်း၏အနက်ကား မင်း၊ ပုဏ္ဏား၊ ကုန်သည်၊ သူဆင်းရဲ ဟုဆိုအပ်သော အမျိုးလေးပါးတို့ဖြင့် တင့်တယ်ထွန်းပပါပေ၏ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ "Sayoggabalavāhano" ဟူသည်မှာ ရွှေထမ်းစင်အစရှိသော သက်မဲ့ယာဉ်တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ စစ်သူကြီး၊ အမတ်အစရှိသော မင်းခစား စစ်သည်ဗိုလ်ပါအပေါင်းတို့နှင့်လည်းကောင်း၊ ဆင်၊ မြင်း၊ ရထား ဟူသော သက်ရှိယာဉ်တို့နှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံသူ ဟူသော အနက်ဖြစ်သည်။ "Bahujjanā" ဟူသည်မှာ များစွာသောလူတို့သည် ငါ၏နောက်သို့ အစဉ်တစိုက် လိုက်ပါလျက် အမြဲမပြတ် ခြံရံကြကုန်၏ ဟု ဆက်စပ်နားလည်အပ်၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အလွယ်တကူ သိသာထင်ရှားလှပေ၏။

ဓမ္မစက္ကိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဓမ္မစက္ကိကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၁၀. ကပ္ပရုက္ခိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ကပ္ပရုက္ခိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကပ္ပရုက္ခိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ (ထေရဂါ. အဋ္ဌ. ၂.၅၇၆). အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တေသု တေသု ဘဝေသု နိဗ္ဗာနာဓိဂမူပါယဘူတာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ သတ္ထရိ ပသန္နော သတ္တဟိ ရတနေဟိ ဝိစိတ္တံ သုဝဏ္ဏမယံ ကပ္ပရုက္ခံ ကာရေတွာ သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော စေတိယဿ သမ္မုခေ ဌပေတွာ ပူဇေသိ. သော ဧဝရူပံ ပုညံ ကတွာ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ကမေန ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ရတနတ္တယေ ပသန္နော ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ သတ္ထု အာရာဓေတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ ပုဗ္ဗေ ကတကုသလနာမေန ကပ္ပရုက္ခိယတ္ထေရောတိ ပါကဋော အဟောသိ.

"Siddhatthassa bhagavato" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ကပ္ပရုက္ခိယမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦး ရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်ကို ရခြင်း၏အကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ရတနာနှင့် များစွာသော အသုံးအဆောင်များဖြင့် ပြည့်စုံကာ မြတ်စွာဘုရား၌ လွန်စွာ ကြည်ညိုသူဖြစ်ခဲ့၏။ သူသည် ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့် ဆန်းကြယ်လှသော ရွှေသားပဒေသာပင်ကို ပြုလုပ်စေ၍ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ စေတီတော်မြတ်၏ ရှေ့မှောက်၌ တည်ထားကာ ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ဤသို့သော ကောင်းမှုကို ပြုလုပ်၍ အသက်ထက်ဆုံး တည်နေကာ ထိုဘဝမှ စုတေပြီးနောက် သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်ခဲ့၏။ အစဉ်သဖြင့် ယခု ဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာ အခါ၌ တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ၊ အရွယ်ရောက်ကြီးပြင်း၍ လူလားမြောက်သောအခါ၊ အိမ်ရာတည်ထောင် နေထိုင်စဉ်အတွင်း ရတနာသုံးပါးကို ကြည်ညိုပြီး တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားရရှိကာ မြတ်စွာဘုရားကို နှစ်သက်ကြည်ညိုစေလျက် ရှင်ရဟန်းပြုခဲ့၏။ မကြာမီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူ၍ ရှေး၌ပြုခဲ့သော ကောင်းမှု၏ အမည်အားလျော်စွာ "ကပ္ပရုက္ခိယမထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၁၀၈. သော ဧဝံ ပတ္တအရဟတ္တဖလော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. ထူပသေဋ္ဌဿ သမ္မုခါတိ သေဋ္ဌဿ ဥတ္တမဿ ဓာတုနိဟိတထူပဿ စေတိယဿ သမ္မုခဋ္ဌာနေ ဝိစိတ္တဒုဿေ အနေကဝဏ္ဏေဟိ ဝိသမေန ဝိသဒိသေန စိတ္တေန မနောဟရေ စိနပဋ္ဋသောမာရပဋ္ဋာဒိကေ ဒုဿေ[Pg.66]. လဂေတွာ ဩလဂ္ဂေတွာ ကပ္ပရုက္ခံ ဌပေသိံ အဟံ ပတိဋ္ဌပေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၀၈. ထိုမထေရ်သည် ဤသို့ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်သီလ အပါဒါန်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် "Siddhatthassa bhagavato" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူခဲ့၏။ "Thūpaseṭṭhassa sammukhā" ဟူသည်ကား ဓာတ်တော်များ ဌာပနာ၍ တည်ထားအပ်သော မြတ်လှစွာသော စေတီတော်၏ ရှေ့မှောက်အရပ်၌ ဟူလို။ "Vicittadusse" ဟူသည်ကား များပြားလှသောအဆင်းတို့ဖြင့် ဆန်းကြယ်လှပ၍ စိတ်နှလုံးကို ညွှတ်နူးစေတတ်သော၊ စိန့်တိုင်းဖြစ် အဝတ်ပုဆိုး၊ သောမာရတိုင်းဖြစ် အဝတ်ပုဆိုး အစရှိသော အဝတ်အထည်တို့ကို ဟူလို။ "Laggetvā" ဟူသည်မှာ ချိတ်ဆွဲကာ ငါသည် ပဒေသာပင်ကို တည်ထားကိုးကွယ်အပ်ပြီ ဟူသော အနက်တည်း။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အနက်အဓိပ္ပါယ် ထင်ရှားလှပေ၏။

ကပ္ပရုက္ခိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကပ္ပရုက္ခိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

စတုတ္ထဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

စတုတ္ထဝဂ်၏ အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၅. ဥပါလိဝဂ္ဂေါ

၅. ဥပါလိဝဂ်

၁. ဘာဂိနေယျုပါလိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. ဘာဂိနေယျုပါလိထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ခီဏာသဝသဟဿေဟီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဥပါလိတ္ထေရဿ ဘာဂိနေယျုပါလိတ္ထေရဿ အပဒါနံ. ဧသော ဟိ ထေရော ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တသ္မိံ တသ္မိံ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဃရာဝါသေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဂေဟံ ပဟာယ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဉ္စာဘိညာအဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘီ ဟုတွာ ဟိမဝန္တေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. တသ္မိံ သမယေ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ ဝိဝေကကာမော ဟိမဝန္တံ ပါဝိသိ. တာပသော ဘဂဝန္တံ ပုဏ္ဏစန္ဒမိဝ ဝိရောစမာနံ ဒူရတောဝ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော အဇိနစမ္မံ အံသေ ကတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ဝန္ဒိတွာ ဌိတကောဝ ဒသနခသမောဓာနဉ္ဇလိံ သိရသိ ပတိဋ္ဌပေတွာ အနေကာဟိ ဥပမာဟိ အနေကေဟိ ထုတိဝစနေဟိ ဘဂဝန္တံ ထောမေသိ. တံ သုတွာ ဘဂဝါ – ‘‘အယံ တာပသော အနာဂတေ ဂေါတမဿ နာမ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိနယေ တိခိဏပညာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကရဏမဒါသိ. သော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ အပရိဟီနဇ္ဈာနော ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ. တတော စုတော ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကပိလဝတ္ထုနဂရေ ဥပါလိတ္ထေရဿ ဘာဂိနေယျော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သော ကမေန ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော မာတုလဿ ဥပါလိတ္ထေရသ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ. သော အတ္တနော အာစရိယဿ သမီပေ ဝသိတတ္တာ ဝိနယပဉှေ တိခိဏဉာဏော အဟောသိ. အထ ဘဂဝါ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝိနယပဉှေ တိခိဏပညာနံ ဘိက္ခူနံ ယဒိဒံ ဘာဂိနေယျုပါလီ’’တိ တံ ဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ.

"Khīṇāsavasahassehi" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဥပါလိမထေရ်၏ တူဖြစ်သူ အရှင်ဥပါလိမထေရ် (ဘာဂိနေယျုပါလိမထေရ်) ၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ကောင်းမှုအဆောက်အဦးကို ဆည်းပူးခဲ့သည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ကောင်းမှုများကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ အရွယ်ရောက်ကြီးပြင်းလာသောအခါ အိမ်ရာတည်ထောင် လူတို့ဘောင်၌ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် အိမ်ကိုစွန့်ကာ ရသေ့ရဟန်းပြုခဲ့၏။ အဘိညာဉ်ငါးပါး၊ သမာပတ်ရှစ်ပါးတို့ကို ရရှိပြီးနောက် ဟိမဝန္တာတောင်၌ မှီတင်းနေထိုင်ခဲ့၏။ ထိုအချိန်တွင် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဆိတ်ငြိမ်မှုကို အလိုရှိသဖြင့် ဟိမဝန္တာတောသို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့၏။ ရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်အား လပြည့်ဝန်းကဲ့သို့ တင့်တယ်ထွန်းလင်းတော်မူသည်ကို အဝေးမှပင် ဖူးမြော်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍၊ သစ်နက်ရေကို ပခုံး၌တင်ကာ၊ လက်အုပ်ချီလျက် ရှိခိုးကာ ရပ်လျက်ပင် ဆယ်ခုသောလက်သည်းတို့ဖြင့် တောက်ပသော လက်အုပ်ကို ဦးထိပ်၌ တင်လျက်၊ များစွာသော ဥပမာတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ များစွာသော ချီးမွမ်းခြင်းစကားတို့ဖြင့်လည်းကောင်း မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ပူဇော်ချီးမွမ်းခဲ့၏။ ထိုချီးမွမ်းမှုကို ကြားတော်မူသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်က "ဤရသေ့သည် နောင်အနာဂတ်ကာလတွင် ဂေါတမအမည်ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ရှင်ရဟန်းပြု၍ ဝိနည်းအရာ၌ ထက်မြက်သောပညာရှိကုန်သော ရဟန်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်လတ္တံ့" ဟု ဗျာဒိတ်စကားတော် မိန့်ကြားတော်မူခဲ့၏။ ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး တည်နေကာ မယုတ်လျော့သော ဈာန်ရှိသဖြင့် ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ ထိုမှစုတေပြီးနောက် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်ကာ စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ခံစားခဲ့ရပြီး၊ ယခု ဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာ အခါ၌ ကပိလဝတ်ပြည်တွင် အရှင်ဥပါလိမထေရ်၏ တူတော်အဖြစ် မွေးဖွားခဲ့၏။ သူသည် အစဉ်သဖြင့် ကြီးပြင်းလာသောအခါ ဦးလေးဖြစ်သူ အရှင်ဥပါလိမထေရ်၏ ထံတော်၌ ရှင်ရဟန်းပြုကာ ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကိုယူ၍ ဝိပဿနာပွားများအားထုတ်သဖြင့် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့၏။ ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ဆရာသမားအနီး၌ နေထိုင်ခဲ့ရခြင်းကြောင့် ဝိနည်းပြဿနာတို့၌ အလွန်ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာရှိသူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်က "ရဟန်းတို့၊ ငါဘုရား၏ တပည့်သာဝကဖြစ်ကုန်သော ဝိနည်းပြဿနာတို့၌ ထက်မြက်သောပညာရှိကုန်သော ရဟန်းတို့အနက် ငါ၏တူတော် ဥပါလိ (ဘာဂိနေယျုပါလိ) သည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၏" ဟု မိန့်တော်မူကာ ဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူခဲ့၏။

၁. သော [Pg.67] ဧဝံ ဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ခီဏာသဝသဟဿေဟီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အာ သမန္တတော ယာဝဘဝဂ္ဂါ သဝန္တိ ပဝတ္တန္တီတိ အာသဝါ. ကာမာသဝါဒယော စတ္တာရော အာသဝါ, တေ ခီဏာ သောသိတာ ဝိသောသိတာ ဝိဒ္ဓံသိတာ ယေဟိ တေတိ ခီဏာသဝါ, တေယေဝ သဟဿာ ခီဏာသဝသဟဿာ, တေဟိ ခီဏာသဝသဟဿေဟိ. ပရေတော ပရိဝုတော လောကနာယကော လောကဿ နိဗ္ဗာနပါပနကော ဝိဝေကံ အနုယုတ္တော ပဋိသလ္လိတုံ ဧကီဘဝိတုံ ဂစ္ဆတေတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁. ထိုမထေရ်သည် ဤသို့ ဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူးသို့ ရောက်၍ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့ဖူးသော အကြောင်းအရာ အတ္ထုပ္ပတ်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ခီဏာသဝသဟဿေဟိ' အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ ထက်ဝန်းကျင်မှ ဘဝဂ်တိုင်အောင် ဖြစ်ပွားတတ်ကုန်သောကြောင့် အာသဝေါမည်ကုန်၏။ ကာမာသဝ အစရှိသော အာသဝေါတရား လေးပါးတို့ကို အကြင်ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ကုန်ခမ်းစေအပ်၊ ခြောက်သွေ့စေအပ်၊ ဖျက်ဆီးအပ်ကုန်ပြီ။ ထို့ကြောင့် ထိုရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ခီဏာသဝဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ထိုခီဏာသဝ ရဟန္တာတို့သည်ပင်လျှင် တစ်ထောင်ဖြစ်သောကြောင့် 'ခီဏာသဝသဟဿ' မည်ကုန်၏။ ထိုရဟန္တာတစ်ထောင်တို့ဖြင့် ခြံရံအပ်သော၊ လောကသားအပေါင်းကို နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်တော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ဆိတ်ငြိမ်မှုကို အားထုတ်တော်မူလျက် တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းခြင်းငှါ (သို့မဟုတ်) တစ်ပါးတည်းဖြစ်ခြင်းငှါ ကြွတော်မူ၏ဟု ဆက်စပ်မှု ပြုအပ်သည်။

၂. အဇိနေန နိဝတ္ထောဟန္တိ အဟံ အဇိနမိဂစမ္မေန ပဋိစ္ဆန္နော, အဇိနစမ္မဝသနောတိ အတ္ထော. တိဒဏ္ဍပရိဓာရကောတိ ကုဏ္ဍိကဋ္ဌပနတ္ထာယ တိဒဏ္ဍံ ဂဟေတွာ ဓာရေန္တောတိ အတ္ထော. ဘိက္ခုသံဃေန ပရိဗျူဠှံ ပရိဝါရိတံ လောကနာယကံ အဒ္ဒသန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ ပါကဋမေဝါတိ.

၂. 'အဇိနေန နိဝတ္ထောဟံ' ဟူသည်မှာ ငါသည် သစ်နက်ရေဖြင့် ဖုံးလွှမ်းဝတ်ရုံသူ၊ သစ်နက်ရေအဝတ်ကို ဝတ်ဆင်သူ ဖြစ်၏ဟု အနက်ရသည်။ 'တိဒဏ္ဍပရိဓာရကော' ဟူသည်မှာ ရေခရားတင်ရန်အတွက် ဒုတ်သုံးချောင်းကို ယူဆောင်ကိုင်ဆောင်ထားသူဟု အနက်ရသည်။ 'ရဟန်းသံဃာအပေါင်း ခြံရံဝန်းရံအပ်သော လောကနာထ မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရပြီ' ဟု ဆက်စပ်၍ ကြည့်ရမည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် ထင်ရှားလှပေသည်။

ဘာဂိနေယျုပါလိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တူတော် ဥပါလိမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ (ဖွင့်ဆိုချက်) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၂. သောဏကောဠိဝိသတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. သောဏကောဠိဝိသမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ (ဖွင့်ဆိုချက်)။

အနောမဒဿိဿ မုနိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကောဠိဝိသတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အနောမဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝယပ္ပတ္တော ပုတ္တဒါရေဟိ ဝဍ္ဎိတော ဝိဘဝသမ္ပန္နော ဘဂဝတော စင်္ကမနတ္ထာယ သောဘနံ စင်္ကမံ ကာရေတွာ သုဓာပရိကမ္မံ ကာရေတွာ အာဒါသတလမိဝ သမံ ဝိဇ္ဇောတမာနံ ကတွာ ဒီပဓူပပုပ္ဖာဒီဟိ သဇ္ဇေတွာ ဘဂဝတော နိယျာဒေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေနာဟာရေန ပူဇေသိ. သော ဧဝံ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စဝိတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော. တတ္ထ ပါဠိယာ ဝုတ္တနယေန ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ အန္တရာ ဩက္ကာကကုလပ္ပသုတောတိ တံ သဗ္ဗံ ပါဠိယာ ဝုတ္တာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပစ္ဆိမဘဝေ ပန ကောလိယရာဇဝံသေ ဇာတော ဝယပ္ပတ္တော ကောဋိအဂ္ဃနကဿ ကဏ္ဏပိဠန္ဓနဿ ဓာရိတတ္တာ ကောဋိကဏ္ဏောတိ, ကုဋိကဏ္ဏောတိ စ ပါကဋော အဟောသိ. သော ဘဂဝတိ ပသန္နော [Pg.68] ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

'အနောမဒဿိဿ မုနိနော' အစရှိသော ပါဠိတော်သည် အရှင်သောဏကောဠိဝိသထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံပါး၌ ဆည်းပူးအပ်သော ပါရမီအဆောက်အဦး ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ အနောမဒဿီ မြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ လူဖြစ်ကာ၊ အရွယ်ရောက်သော် သားမယားတို့နှင့်အတူ ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရား စင်္ကြံကြွတော်မူရန်အတွက် တင့်တယ်လှပသော စင်္ကြံကို ပြုလုပ်စေပြီး၊ အင်္ဂတေကိုင်ကာ မှန်ပြင်ကဲ့သို့ ညီညွတ်၍ ထွန်းလင်းတောက်ပအောင် ပြုပြင်ပြီးလျှင်၊ ဆီမီး၊ အမွှေးတိုင်၊ ပန်းအစရှိသည်တို့ဖြင့် ပူဇော်ပြင်ဆင်ကာ မြတ်စွာဘုရားအား အပ်နှံလှူဒါန်း၍၊ မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာတော်တို့အား မွန်မြတ်သော အာဟာရဆွမ်းခဲဖွယ်တို့ဖြင့် လှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ဤသို့ဖြင့် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်ကာ လူ့ဘဝမှ စုတေ၍ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်။ ထိုနတ်ပြည်၌ ပါဠိတော်၌ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းအတိုင်း နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားကာ၊ အကြားကာလ၌ ဩက္ကာကမင်းမျိုး၌လည်း ဖြစ်ဖွားခဲ့၏။ ထိုအလုံးစုံကို ပါဠိတော်၏ အစဉ်အတိုင်း သိအပ်၏။ နောက်ဆုံးဘဝ၌မူ ကောလိယမင်းမျိုး၌ ဖြစ်ဖွား၍၊ အရွယ်ရောက်လတ်သော် တစ်ကုဋေတန်သော နားတောင်းကို ဆင်ယဉ်ဝတ်ဆင်ထားသည့်အတွက်ကြောင့် 'ကောဋိကဏ္ဏ' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'ကုဋိကဏ္ဏ' ဟူ၍လည်းကောင်း ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။ ထိုသူသည် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုကာ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားရရှိပြီးလျှင် ရဟန်းပြု၍ ဝိပဿနာတရားပွားများကာ မကြာမီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။

၂၅. သော အရဟာ ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အနောမဒဿိဿ မုနိနောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အနောမဒဿိဿာတိ အနောမံ အလာမကံ သုန္ဒရံ ဒဿနံ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏပဋိမဏ္ဍိတတ္တာ ဗျာမပ္ပဘာမဏ္ဍလောပသောဘိတတ္တာ အာရောဟပရိဏာဟေန သမန္နာဂတတ္တာ စ ဒဿနီယံ သရီရံ ယဿ ဘဂဝတော သော အနောမဒဿီ, တဿ အနောမဒဿိဿ မုနိနောတိ အတ္ထော. တာဒိနောတိ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု အကမ္ပိယသဘာဝဿ. သုဓာယ လေပနံ ကတွာတိ သုဓာယ အဝလိတ္တံ ကတွာ ဒီပဓူပပုပ္ဖဓဇပဋာကာဒီဟိ စ အလင်္ကတံ စင်္ကမံ ကာရယိံ အကာသိန္တိ အတ္ထော. သေသဂါထာနံ အတ္ထော ပါဠိယာ အနုသာရေန သုဝိညေယျောဝ.

၂၅. ထိုမထေရ်သည် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူပြီးနောက် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေးအတ္ထုပ္ပတ်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'အနောမဒဿိဿ မုနိနော' အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ 'အနောမဒဿိဿ' ဟူသည်မှာ မယုတ်ညံ့သော၊ ကောင်းမြတ်သော၊ ရှုချင်စဖွယ်ဖြစ်သော၊ ယောက်ျားမြတ်တို့၏ ၃၂ ပါးသော လက္ခဏာတော်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ တစ်လံမျှသော ရောင်ခြည်တော်အဝန်းဖြင့် တင့်တယ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ အရပ်အမောင်း ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက်နှင့် ပြည့်စုံခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ကြည့်ရှုမဝ ဖူးမြော်ထိုက်သော ကိုယ်ခန္ဓာရှိတော်မူသောကြောင့် 'အနောမဒဿီ' မည်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ဟု အနက်ရသည်။ 'တာဒိနော' ဟူသည်မှာ ဣဋ္ဌာရုံ၊ အနိဋ္ဌာရုံတို့၌ မတုန်မလှုပ် တည်ကြည်သော သဘောရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ဟု ဆိုလိုသည်။ 'သုဓာယ လေပနံ ကတွာ' ဟူသည်မှာ အင်္ဂတေတို့ဖြင့် လိမ်းကျံပြင်ဆင်ပြီးလျှင် ဆီမီး၊ အမွှေးတိုင်၊ ပန်း၊ တံခွန်၊ ကုက္ကားတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စင်္ကြံကို ပြုလုပ်လှူဒါန်းခဲ့၏ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော ဂါထာတို့၏ အနက်ကို ပါဠိတော်အတိုင်း လွယ်ကူစွာ နားလည်နိုင်ပေသည်။

၃၅. ပရိဝါရသမ္ပတ္တိဓနသမ္ပတ္တိသင်္ခါတံ ယသံ ဓာရေတီတိ ယသောဓရော, သဗ္ဗေ ဧတေ သတ္တသတ္တတိစက္ကဝတ္တိရာဇာနော ယသောဓရနာမေန ဧကနာမကာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၃၅. အခြံအရံနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံခြင်းဟု ဆိုအပ်သော အကျော်အစောဂုဏ်ကို ဆောင်တော်မူတတ်သောကြောင့် 'ယသောဓရ' မည်၏။ ဤခုနစ်ဆယ့်ခုနစ်ယောက်သော စကြဝတေးမင်းတို့သည် အားလုံးပင် 'ယသောဓရ' ဟူသော အမည်တစ်ခုတည်းသာ ရှိကုန်၏ဟု ဆက်စပ်၍ ကြည့်ရမည်။

၅၂. အင်္ဂီရသောတိ အင်္ဂတော သရီရတော နိဂ္ဂတာ ရသ္မိ ယဿ သော အင်္ဂီရသော, ဆန္ဒဒေါသမောဟဘယာဂတီဟိ ဝါ ပါပါစာရဝသေန ဝါ စတုရာပါယံ န ဂစ္ဆတီတိ နာဂေါ, မဟန္တော ပူဇိတော စ သော နာဂေါ စေတိ မဟာနာဂေါ. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၅၂. 'အင်္ဂီရသော' ဟူသည်မှာ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ခန္ဓာကိုယ်မှ ထွက်ပေါ်သော ရောင်ခြည်တော် ရှိတော်မူသောကြောင့် 'အင်္ဂီရသ' မည်၏။ ဆန္ဒ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ ဘယ တည်းဟူသော အဂတိလေးပါးကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ မကောင်းသောအကျင့်၏ အစွမ်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း အပါယ်လေးပါးသို့ မသွားရောက်တတ်သောကြောင့် 'နာဂ' မည်၏။ ပူဇော်ထိုက်သည်လည်းဖြစ်၍ နာဂလည်းမည်သောကြောင့် 'မဟာနာဂ' မည်၏။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှပေသည်။

ကောဠိဝိသတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သောဏကောဠိဝိသမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ (ဖွင့်ဆိုချက်) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၃. ကာဠိဂေါဓာပုတ္တဘဒ္ဒိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. ကာဠိဂေါဓာမင်းသမီး၏သား ဖြစ်သော အရှင်ဘဒ္ဒိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ (ဖွင့်ဆိုချက်)။

ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဘဒ္ဒိယဿ ကာဠိဂေါဓာပုတ္တတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ပုတ္တဒါရေဟိ ဝဍ္ဎိတော နဂရဝါသိနော ပုညာနိ ကရောန္တေ ဒိသွာ သယမ္ပိ ပုညာနိ ကာတုကာမော [Pg.69] ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တေတွာ ထူလပဋလိကာဒိအနေကာနိ မဟာရဟာနိ သယနာနိ ပညာပေတွာ တတ္ထ နိသိန္နေ ဘဂဝတိ သသံဃေ ပဏီတေနာဟာရေန ဘောဇေတွာ မဟာဒါနံ အဒါသိ. သော ဧဝံ ယာဝတာယုကံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ အပရဘာဂေ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကာဠိဂေါဓာယ နာမ ဒေဝိယာ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သော ဝိညုတံ ပတ္တော အာရောဟပရိဏာဟဟတ္ထပါဒရူပသမ္ပတ္တိယာ ဘဒ္ဒတ္တာ စ ကာဠိဂေါဓာယ ဒေဝိယာ ပုတ္တတ္တာ စ ဘဒ္ဒိယော ကာဠိဂေါဓာပုတ္တောတိ ပါကဋော. သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ မာတာပိတရော အာရာဓေတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

'ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓံ' အစရှိသော ပါဠိတော်သည် ကာဠိဂေါဓာမင်းသမီး၏ သားဖြစ်သော အရှင်ဘဒ္ဒိယမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံပါး၌ ဆည်းပူးအပ်သော ပါရမီအဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ ဖြစ်ဖွားကာ၊ ကြီးပြင်းသောအခါ သားမယားတို့နှင့်အတူ ကြီးပွားတိုးတက်ခဲ့သည်။ မြို့သူမြို့သားတို့သည် ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်နေကြသည်ကို မြင်ရသဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ကောင်းမှုပြုလိုစိတ် ရှိသည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကို ပင့်ဖိတ်ကာ၊ ပန်းပွင့်ဖော်စပ်ထားသော ထူထဲလှပ၍ အလွန်တန်ဖိုးထိုက်တန်သော သားမွေးအခင်း အိပ်ရာနေရာတို့ကို ခင်းကျင်း၍၊ သံဃာတော်နှင့်တကွ ထိုနေရာတို့၌ မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မွန်မြတ်သော ဆွမ်းခဲဖွယ်တို့ဖြင့် ကပ်လှူကာ ကြီးစွာသောအလှူကို ပေးလှူခဲ့၏။ ထိုသူသည် ဤသို့ဖြင့် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်ကာ၊ နတ်ပြည်နှင့် လူ့ပြည်တို့၌ စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားခဲ့ရပြီး၊ နောင်အခါတွင် ဤမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ ကာဠိဂေါဓာမည်သော မင်းသမီး၏သားအဖြစ် ဖြစ်ဖွားလာခဲ့သည်။ ထိုသူသည် တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော်၊ အရပ်အမောင်း ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက်၊ လက်ခြေ၊ ရုပ်ရည်အင်္ဂါ ပြည့်စုံလှပတင့်တယ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကာဠိဂေါဓာမင်းသမီး၏ သားဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း 'ဘဒ္ဒိယ ကာဠိဂေါဓာပုတ္တ' ဟူ၍ ကျော်ကြားလေသည်။ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညို၍ မိဘတို့ကို ခွင့်ပန်ကာ ရဟန်းပြုပြီးနောက် မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၅၄. သော အရဟာ ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. မေတ္တစိတ္တန္တိ မိဇ္ဇတိ သိနေဟတိ နန္ဒတိ သဗ္ဗသတ္တေတိ မေတ္တာ, မေတ္တာယ သဟဂတံ စိတ္တံ မေတ္တစိတ္တံ, တံ ယဿ ဘဂဝတော အတ္ထီတိ မေတ္တစိတ္တော, တံ မေတ္တစိတ္တံ. မဟာမုနိန္တိ သကလဘိက္ခူနံ မဟန္တတ္တာ မဟာမုနိ, တံ ပဒုမုတ္တရံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဇနတာ သဗ္ဗာတိ သဗ္ဗော ဇနကာယော, သဗ္ဗနဂရဝါသိနောတိ အတ္ထော. သဗ္ဗလောကဂ္ဂနာယကန္တိ သကလလောကဿ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနဿ နယနတော ပါပနတော နာယကံ ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓံ ဇနတာ ဥပေတိ သမီပံ ဂစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၅၄. ထိုမထေရ်သည် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူပြီးနောက် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေးအတ္ထုပ္ပတ်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓံ' အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၏ အနက်သည် အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသောအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ 'မေတ္တစိတ္တံ' ဟူသည်မှာ သတ္တဝါအလုံးစုံတို့ကို ချစ်ခင်နှစ်သက်တတ်သောကြောင့် မေတ္တာမည်၏၊ ထိုမေတ္တာနှင့် ယှဉ်သောစိတ်သည် 'မေတ္တစိတ္တ' မည်၏၊ ထိုကဲ့သို့သော မေတ္တာနှင့်ယှဉ်သော စိတ်ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို 'မေတ္တစိတ္တ' ဟု ဆိုလိုသည်။ 'မဟာမုနိံ' ဟူသည်မှာ အလုံးစုံသော ရဟန်းတော်တို့ထက် မြတ်တော်မူသောကြောင့် 'မဟာမုနိ' ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားကိုဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရမည်။ 'ဇနတာ သဗ္ဗာ' ဟူသည်မှာ အလုံးစုံသော မြို့သူမြို့သား လူအပေါင်းတို့သည်ဟု အနက်ရသည်။ 'သဗ္ဗလောကဂ္ဂနာယကံ' ဟူသည်မှာ တစ်လောကလုံးထက် မြတ်လှစွာသော၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်တော်မူတတ်သောကြောင့် 'နာယက' မည်တော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ ထံပါးသို့ လူအပေါင်းတို့သည် ချဉ်းကပ်ကြကုန်၏ဟု ဆက်စပ်ရမည်။

၅၅. သတ္တုကဉ္စ ဗဒ္ဓကဉ္စာတိ ဗဒ္ဓသတ္တုအဗဒ္ဓသတ္တုသင်္ခါတံ အာမိသံ. အထ ဝါ ဘတ္တပူပခဇ္ဇဘောဇ္ဇယာဂုအာဒယော ယာဝကာလိကတ္တာ အာမိသံ ပါနဘောဇနဉ္စ ဂဟေတွာ ပုညက္ခေတ္တေ အနုတ္တရေ သတ္ထုနော ဒဒန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၅၅. 'သတ္တုကဉ္စ ဗဒ္ဓကဉ္စ' ဟူသည်မှာ ဆုပ်နယ်အပ်ပြီးသော မုန့်နှင့် မဆုပ်နယ်ရသေးသော မုန့်ညက်ဟု ဆိုအပ်သော အာမိသခဲဖွယ်ကို ဆိုလိုသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ထမင်း၊ မုန့်၊ ခဲဖွယ်၊ စားဖွယ်၊ ယာဂု အစရှိသည်တို့သည် ယာဝကာလိက ဖြစ်သောကြောင့် အာမိသခဲဖွယ်၊ သောက်ဖွယ်စားဖွယ်တို့ကို ယူဆောင်၍၊ အတုမရှိ မြတ်လှစွာသော ကောင်းမှုမျိုးစေ့ စိုက်ပျိုးရာ လယ်ယာမြေကဲ့သို့ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ပေးလှူကြကုန်၏ဟု ဆက်စပ်ရမည်။

၅၈. အာသနံ ဗုဒ္ဓယုတ္တကန္တိ ဗုဒ္ဓယောဂ္ဂံ ဗုဒ္ဓါရဟံ ဗုဒ္ဓါနုစ္ဆဝိကံ သတ္တရတနမယံ အာသနန္တိ အတ္ထော. သေသံ နယာနုယောဂေန သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၅၈. "āsanaṃ buddhayuttakaṃ" ဟူသည်မှာ မြတ်စွာဘုရားအား သင့်လျော်လျောက်ပတ်သော၊ မြတ်စွာဘုရားနှင့် ထိုက်တန်သော၊ မြတ်စွာဘုရားအား သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော၊ ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့် ပြီးသော နေရာဟူ၍ အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်ကို ပါဠိတော်နည်းလမ်းအတိုင်း လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်ပါသည်။

ကာဠိဂေါဓာပုတ္တဘဒ္ဒိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကာလိဂေါဓာယိပုတ္တ ဘဒ္ဒိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၄. သန္နိဋ္ဌာပကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. သန္နိဋ္ဌာပကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

အရညေ [Pg.70] ကုဋိကံ ကတွာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သန္နိဋ္ဌာပကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရဗန္ဓနေန ဗဒ္ဓေါ ဃရာဝါသေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမေ ပဟာယ ဟိမဝန္တဿ အဝိဒူရေ ပဗ္ဗတန္တရေ အရညဝါသံ ကပ္ပေသိ. တသ္မိံ ကာလေ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ ဝိဝေကကာမတာယ တံ ဌာနံ ပါပုဏိ. အထ သော တာပသော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဝန္ဒိတွာ နိသီဒနတ္ထာယ တိဏသန္ထရံ ပညာပေတွာ အဒါသိ. တတ္ထ နိသိန္နံ ဘဂဝန္တံ အနေကေဟိ မဓုရေဟိ တိဏ္ဍုကာဒီဟိ ဖလာဖလေဟိ သန္တပ္ပေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန တတော စုတော ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ အပရာပရံ သံသရန္တော ဒွေ သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သဒ္ဓါသမ္ပန္နော ပဗ္ဗဇိတော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ. ခုရဂ္ဂေ အရဟတ္တဖလပ္ပတ္တိယံ ဝိယ နိရုဿာဟေနေဝ သန္တိပဒသင်္ခါတေ နိဗ္ဗာနေ သုဋ္ဌု ဌိတတ္တာ သန္နိဋ္ဌာပကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"araññe kuṭikaṃ katvā" အစရှိသော ပါဠိတော်သည် အရှင်သန္နိဋ္ဌာပကမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှကင်းရာ (နိဗ္ဗာန်) ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော်၊ အိမ်ရာတည်ထောင်ခြင်း ဟူသော အနှောင်အဖွဲ့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့အပ်သည်ဖြစ်၍ အိမ်ရာတည်ထောင် လူတို့ဘောင်၌ အပြစ်ကို မြင်ရသဖြင့် ဝတ္ထုကာမ ကိလေသာကာမတို့ကို စွန့်ပယ်ကာ ဟိမဝန္တာတောင်၏ မနီးမဝေး တောင်ကြားတစ်ခု၌ တောရဆောက်တည်၍ နေလေ၏။ ထိုအချိန်တွင် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ဆိတ်ငြိမ်မှုကို အလိုရှိတော်မူသဖြင့် ထိုအရပ်သို့ ကြွရောက်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် သီတင်းသုံးရန် မြက်အခင်းကို ခင်း၍ လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထိုမြက်အခင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ချိုမြိန်ကောင်းမြတ်လှသော တည်သီး အစရှိသော သစ်သီးကြီးငယ် အသွယ်သွယ်တို့ဖြင့် လုပ်ကျွေးပူဇော်ကာ ရောင့်ရဲစေခဲ့၏။ ထိုရသေ့သည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ထိုဘဝမှ စုတေပြီးသော် နတ်ပြည်နှင့် လူ့ပြည်တို့၌ တပြောင်းပြန်ပြန် ကျင်လည်လျက် နတ်စည်းစိမ် လူစည်းစိမ် နှစ်မျိုးလုံးတို့ကို ခံစားပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ အခါ၌ တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားလာခဲ့၏။ သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီးသော် ဝိပဿနာတရားကို ပွားများစေ၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။ ဆံချရန် သင်ဓုန်းသွားကို ဦးခေါင်း၌ ထားစဉ်အခါ၌ပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရသကဲ့သို့ အားထုတ်အပ်သော လုံ့လဝီရိယ မရှိဘဲသာလျှင် ကိလေသာငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်၌ ကောင်းစွာ တည်ရှိသည်ဖြစ်သောကြောင့် "သန္နိဋ္ဌာပကမထေရ်" ဟု ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။

၇၀. အရဟာ ပန ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အရညေ ကုဋိကံ ကတွာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အရညေတိ သီဟဗျဂ္ဃာဒီနံ ဘယေန မနုဿာ ဧတ္ထ န ရဇ္ဇန္တိ န ရမန္တိ န အလ္လီယန္တီတိ အရညံ, တသ္မိံ အရညေ. ကုဋိကန္တိ တိဏစ္ဆဒနကုဋိကံ ကတွာ ပဗ္ဗတန္တရေ ဝသာမိ ဝါသံ ကပ္ပေသိန္တိ အတ္ထော. လာဘေန စ အလာဘေန စ ယသေန စ အယသေန စ သန္တုဋ္ဌော ဝိဟာသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၇၀. ရဟန္တာ ဖြစ်ပြီးနောက် မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့သော ကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေးကပြုကျင့်ခဲ့သော အကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "araññe kuṭikaṃ katvā" အစရှိသည်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုပါဠိ၌ "araññe" ဟူသည် ခြင်္သေ့၊ သစ်၊ ကျား စသည်တို့၏ ဘေးကြောင့် လူတို့သည် ဤတော၌ မပျော်မွေ့ကုန်၊ မကပ်ငြိကုန်၊ ထို့ကြောင့် တော (အရည) ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ထိုတောအုပ်၌- "kuṭikaṃ" ဟူသည် မြက်မိုးကျောင်းကို ပြုလုပ်၍ တောင်ကြား၌ နေထိုင်ခြင်းကို ပြုခဲ့သည်ဟူ၍ အနက်ရသည်။ လာဘ်ရခြင်း၊ လာဘ်မရခြင်း၊ အခြံအရံရှိခြင်း၊ အခြံအရံမရှိခြင်းတို့၌ တင်းတိမ်ရောင့်ရဲလျက် နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု စပ်ဟပ်အပ်၏။

၇၂. ဇလဇုတ္တမနာမကန္တိ ဇလေ ဇာတံ ဇလဇံ, ပဒုမံ, ဇလဇံ ဥတ္တမံ ဇလဇုတ္တမံ, ဇလဇုတ္တမေန သမာနံ နာမံ ယဿ သော ဇလဇုတ္တမနာမကော, တံ ဇလဇုတ္တမနာမကံ ဗုဒ္ဓန္တိ အတ္ထော. သေသံ ပါဠိနယာနုယောဂေန သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၇၂. "jalajuttamanāmakaṃ" ဟူသည် ရေ၌ပေါက်သောကြာကို ဇလဇ (ပဒုမ္မာကြာ) ဟု ခေါ်၏။ ထိုကြာတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သောကြာကို ဇလဇုတ္တမ (မြတ်သောကြာ) ဟု ဆိုအပ်၏။ အကြင်မြတ်စွာဘုရားအား ထိုမြတ်သောကြာနှင့်တူသော အမည်ရှိတော်မူ၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ဇလဇုတ္တမနာမက (ဇလဇုတ္တမအမည်ရှိတော်မူသော) မြတ်စွာဘုရားဟူ၍ အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်ကို ပါဠိတော်နည်းလမ်းအတိုင်း လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်ပါသည်။

သန္နိဋ္ဌာပကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သန္နိဋ္ဌာပကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၅. ပဉ္စဟတ္ထိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. ပဉ္စဟတ္ထိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

သုမေဓော [Pg.71] နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပဉ္စဟတ္ထိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ ရတနတ္တယေ ပသန္နော ဝိဟာသိ. တသ္မိံ သမယေ ပဉ္စဥပ္ပလဟတ္ထာနိ အာနေသုံ. သော တေဟိ ပဉ္စဥပ္ပလဟတ္ထေဟိ ဝီထိယံ စရမာနံ သုမေဓံ ဘဂဝန္တံ ပူဇေသိ. တာနိ ဂန္တွာ အာကာသေ ဝိတာနံ ဟုတွာ ဆာယံ ကုရုမာနာနိ တထာဂတေနေဝ သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆိံသု. သော တံ ဒိသွာ သောမနဿဇာတော ပီတိယာ ဖုဋ္ဌသရီရော ယာဝဇီဝံ တဒေဝ ပုညံ အနုဿရိတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော အပရာပရံ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ. ကတကုသလနာမေန ပဉ္စဟတ္ထိယတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"sumedho nāma sambuddho" အစရှိသော ပါဠိတော်သည် အရှင်ပဉ္စဟတ္ထိယမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှကင်းရာ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သုမေဓမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသောအမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ရတနာသုံးပါးတို့၌ ကြည်ညိုကာ နေလေ၏။ ထိုအချိန်၌ လူတို့သည် ကြာလက်ငါးခုတို့ကို ဆောင်ခဲ့ကြကုန်၏။ ထိုသူသည် ထိုကြာလက်ငါးခုတို့ဖြင့် လမ်းခရီး၌ ဒေသစာရီကြွချီတော်မူသော သုမေဓမြတ်စွာဘုရားအား ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုကြာလက်ငါးခုတို့သည် ပျံတက်သွားပြီးလျှင် ကောင်းကင်၌ မျက်နှာကြက်ကဲ့သို့ ဖြစ်၍ အရိပ်ကို ပြုလျက် မြတ်စွာဘုရားနှင့်အတူ လိုက်ပါသွားကြကုန်၏။ ထိုသူသည် ထိုအခြင်းအရာကို မြင်သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ပီတိဖြင့် ထိတွေ့အပ်သော ကိုယ်ရှိသည်ဖြစ်၍ တစ်သက်ပတ်လုံး ထိုကောင်းမှုကိုသာ အမှတ်ရလျက် ထိုဘဝမှ စုတေပြီးနောက် နတ်ပြည်၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ နတ်ပြည်နှင့် လူ့ပြည်တို့၌ တပြောင်းပြန်ပြန် ကျင်လည်ပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာ အခါ၌ တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားလာခဲ့၏။ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပွားသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီးသော် ဝိပဿနာကို ပွားများစေကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။ ပြုအပ်သော ကောင်းမှု၏အမည်ကို စွဲ၍ "ပဉ္စဟတ္ထိယမထေရ်" (ကြာငါးလက်ဟူသော ကောင်းမှုထူးရှိသော မထေရ်) ဟု ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။

၇၇. သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ပစ္စက္ခတော ပညာယ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုမေဓော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုမေဓောတိ သုန္ဒရာ မေဓာ စတုသစ္စပဋိဝေဓပဋိသမ္ဘိဒါဒယော ပညာ ယဿ သော ဘဂဝါ သုမေဓော သမ္ဗုဒ္ဓေါ အန္တရာပဏေ အန္တရဝီထိယံ ဂစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဩက္ခိတ္တစက္ခူတိ အဓောခိတ္တစက္ခု. မိတဘာဏီတိ ပမာဏံ ဉတွာ ဘဏနသီလော, ပမာဏံ ဇာနိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသီတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၇၇. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့သော ကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ မျက်မှောက်အနေဖြင့် ပညာဖြင့် မြင်အပ်သော ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကျိုးအကြောင်းကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "sumedho nāma sambuddho" အစရှိသည်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုပါဠိ၌ "sumedha" ဟူသည် ကောင်းသော ပညာ (သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိမြင်သောဉာဏ်၊ ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်စသည်) ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဆိုလိုသည်။ သုမေဓမြတ်စွာဘုရားသည် လမ်းခရီးအကြား၌ ကြွတော်မူ၏ဟု စပ်ဟပ်အပ်၏။ "okkhittacakkhu" ဟူသည် အောက်သို့ ချထားအပ်သော မျက်စိရှိတော်မူသော။ "mitabhāṇī" ဟူသည် အတိုင်းအရှည်ကို သိ၍ ပြောဆိုတတ်သော သဘောရှိသူ၊ အတိုင်းအရှည်ကို သိတော်မူ၍ တရားဟောတော်မူသည်ဟူ၍ အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်ပါသည်။

ပဉ္စဟတ္ထိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပဉ္စဟတ္ထိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၆. ပဒုမစ္ဆဒနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. ပဒုမစ္ဆဒနိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပဒုမစ္ဆဒနိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတပုညသမ္ဘာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ရတနတ္တယေ ပသန္နော ပရိနိဗ္ဗုတဿ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော စိတကံ ပဒုမပုပ္ဖေဟိ ပူဇေသိ. သော တေနေဝ [Pg.72] စိတ္တပ္ပသာဒေန ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ မနုဿသမ္ပတ္တိဉ္စာတိ ဒွေ သမ္ပတ္တိယော အနေကက္ခတ္တုံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ အမှာကံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတော ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ. တဿ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနာဒီသု တတ္ထ တတ္ထ ဝိဟရန္တဿ ဝိဟာရော ပဒုမပုပ္ဖေဟိ ဆာဒီယတိ, တေန သော ပဒုမစ္ဆဒနိယတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"nibbute lokanāthamhi" အစရှိသော ပါဠိတော်သည် အရှင်ပဒုမစ္ဆဒနိယမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ဆည်းပူးအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှကင်းရာ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသောအမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ရတနာသုံးပါးတို့၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တေဇောဓာတ်မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာ ထင်းပုံကို ပဒုမ္မာကြာပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကြည်ညိုသော စိတ်ဖြင့်ပင် အသက်ထက်ဆုံး တည်နေ၍၊ ထိုဘဝမှ သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်လျက် နတ်စည်းစိမ်၊ လူစည်းစိမ်ဟူသော စည်းစိမ်နှစ်မျိုးတို့ကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ခံစားခဲ့ရပြီးလျှင် ငါတို့၏ မြတ်စွာဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ ဤအခါ၌ တစ်ခုသောအမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားလာခဲ့၏။ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုပြီးသော် စေ့ဆော်ကြိုးစား အားထုတ်လတ်သော် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုမထေရ်၏ ညဉ့်ဘိက္ခုကိစ္စ နေ့ဘိက္ခုကိစ္စ စသည်တို့၌ ထိုထိုအရပ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်၊ ထိုမထေရ်၏ ကျောင်းကို ပဒုမ္မာကြာပန်းတို့သည် ဖုံးလွှမ်းကုန်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုမထေရ်သည် "ပဒုမစ္ဆဒနိယမထေရ်" (ပဒုမ္မာကြာပန်းတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သော ကျောင်းရှိသောမထေရ်) ဟု ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။

၈၃. အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နိဗ္ဗုတေတိ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗုတေ သတ္ထရိ, ဝိပဿိဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သရီရေ စိတမာနိယမာနေ စိတကေ အာရောပိတေ သုဖုလ္လံ ပဒုမကလာပံ အဟံ ဂဟေတွာ စိတကံ အာရောပယိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသဂါထာသု ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၈၃. မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့သော ကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ခြင်း၏အစွမ်းဖြင့် ရှေးကပြုကျင့်ခဲ့သော အကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "nibbute lokanāthamhi" အစရှိသည်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုပါဠိ၌ "nibbute" ဟူသည် ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်ဖြင့် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၌ (ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ ရုပ်အလောင်းတော်ကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာ ထင်းပုံပေါ်သို့ တင်အပ်သည်ရှိသော်) ကောင်းစွာပွင့်သော ပဒုမ္မာကြာကလာပ်ကို ငါသည်ယူ၍ ထင်းပုံပေါ်သို့ တင်လှူပူဇော်ခဲ့သည်ဟူ၍ အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောဂါထာတို့၌ အောက်တွင် ဖွင့်ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းအတိုင်း ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာ ဖြစ်သည်။

ပဒုမစ္ဆဒနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပဒုမစ္ဆဒနိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၇. သယနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. သယနဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သယနဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ အညတရသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ဟတ္ထိဒဏ္ဍသုဝဏ္ဏာဒီဟိ သယနတ္ထာယ မဉ္စံ ကာရေတွာ အနဂ္ဃေဟိ ဝိစိတ္တတ္ထရဏေဟိ အတ္ထရိတွာ ဘဂဝန္တံ ပူဇေသိ. သော ဘဂဝါ တဿာနုကမ္ပာယ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အနုဘဝိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒိဗ္ဗမနုဿသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု သာသနေ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ. ပုဗ္ဗေ ကတပုညနာမေန သယနဒါယကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

“သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော” အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်သယနဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်၊ ဆည်းပူးအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတည်းဟူသော အဆောက်အအုံ ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသော (မထင်ရှားသော) အမျိုး၌ ဖြစ်ပွားကာ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ဆင်စွယ်၊ ရွှေအစရှိသည်တို့ဖြင့် ကျိန်းစက်တော်မူရန် ကုတင်ညောင်စောင်းကို ပြုလုပ်စေပြီးလျှင် အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ထူးဆန်းကြယ်သော အခင်းတို့ဖြင့် ခင်းကျင်း၍ မြတ်စွာဘုရားအား ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုသူအား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်ခြင်းငှာ ထိုကုတင်ညောင်စောင်းကို ခံယူကာ သုံးဆောင်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်စည်းစိမ်၊ လူစည်းစိမ်တို့ကို ခံစားရပြီးလျှင် ယခု ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်ပွား၍ တတ်သိနားလည်သည့် အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရှင်ရဟန်းပြုကာ ဝိပဿနာတရားကို အားထုတ်သဖြင့် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်လေ၏။ ထိုမထေရ်သည် ရှေးကပြုခဲ့သော ကောင်းမှုအမည်ဖြင့် “သယနဒါယကမထေရ်” ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။

၈၈. သော ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ပါဠိနယာနုသာရေန သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၈၈. ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့သ၌ မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့သော ကောင်းမှုကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအလုံးစုံသည် ပါဠိတော်နည်းလမ်းအတိုင်း လွယ်ကူစွာ သိသာနိုင်သည်သာ ဖြစ်သည်။

သယနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သယနဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပြီ။

၈. စင်္ကမနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. စင်္ကမနဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ

အတ္ထဒဿိဿ [Pg.73] မုနိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော စင်္ကမနဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပာယသ္မာ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တေသု တေသု ဘဝေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ဥစ္စဝတ္ထုကံ သုဓာပရိကမ္မကတံ ရဇတရာသိသဒိသံ သောဘမာနံ စင်္ကမံ ကာရေတွာ မုတ္တဒလသဒိသံ သေတပုလိနံ အတ္ထရိတွာ ဘဂဝတော အဒါသိ. ပဋိဂ္ဂဟေသိ ဘဂဝါ, စင်္ကမံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ စ ပန သုခံ ကာယစိတ္တသမာဓိံ အပ္ပေတွာ ‘‘အယံ အနာဂတေ ဂေါတမဿ ဘဂဝတော သာသနေ သာဝကော ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု အပရာပရံ သံသရန္တော ဒွေ သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သဒ္ဓါသမ္ပန္နော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ ကတပုညနာမေန စင်္ကမနဒါယကတ္ထေရောတိ ပါကဋော အဟောသိ.

“အတ္ထဒဿိဿ မုနိနော” အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်စင်္ကမနဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကံရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်ပွားကာ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် မြင့်မားသော တည်ရာရှိ၍ အင်္ဂတေဖြင့် ချောမွတ်အောင် ပြုပြင်အပ်သော၊ ငွေစုငွေပုံနှင့်တူသော တင့်တယ်လှပသော စင်္ကြံကို ပြုလုပ်စေပြီးလျှင် ပုလဲပွင့်ချပ်နှင့်တူသော သဲဖြူတို့ကို ခင်းကျင်းကာ မြတ်စွာဘုရားအား ပေးလှူခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ခံယူတော်မူခဲ့သည်။ စင်္ကြံကို ခံယူတော်မူပြီးလျှင်လည်း ချမ်းသာလှစွာသော ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး၏ တည်ငြိမ်မှုသို့ ရောက်တော်မူ၍ “ဤသူသည် နောင်အနာဂတ်ကာလတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ တပည့်သာဝက ဖြစ်လတ္တံ့” ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်ဘဝ၊ လူဘဝတို့၌ အဖန်ဖန် ကျင်လည်လျက် လူ့စည်းစိမ်၊ နတ်စည်းစိမ် နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားရပြီးလျှင် ယခုဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်ပွားလျက် ကြီးပြင်းလာသောအခါ သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် သာသနာတော်၌ ရှင်ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိ၍ ပြုခဲ့သော ကောင်းမှုအမည်ဖြင့် “စင်္ကမနဒါယကမထေရ်” ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။

၉၃. သော ဧကဒိဝသံ အတ္တနာ ပုဗ္ဗေ ကတပုညကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အတ္ထဒဿိဿ မုနိနောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အတ္ထဒဿိဿာတိ အတ္ထံ ပယောဇနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ နိဗ္ဗာနံ ဒက္ခတိ ပဿတီတိ အတ္ထဒဿီ, အထ ဝါ အတ္ထံ နိဗ္ဗာနံ ဒဿနသီလော ဇာနနသီလောတိ အတ္ထဒဿီ, တဿ အတ္ထဒဿိဿ မုနိနော မောနေန ဉာဏေန သမန္နာဂတဿ ဘဂဝတော မနောရမံ မနလ္လီနံ ဘာဝနီယံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ စင်္ကမံ ကာရေသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ ဝုတ္တနယာနုသာရေနေဝ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၉၃. ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့၌ မိမိရှေးကပြုခဲ့သော ကောင်းမှုကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “အတ္ထဒဿိဿ မုနိနော” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ “အတ္ထဒဿိဿ” ဟူသည်ကား အကျိုးဖြစ်သော၊ ကြီးပွားစည်ပင်ခြင်းဟူသော နိဗ္ဗာန်ကို ရှုမြင်တော်မူတတ်သောကြောင့် “အတ္ထဒဿီ” မည်၏။ သို့မဟုတ် အကျိုးဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို အစဉ်ရှုမြင်တော်မူတတ်သော အလေ့၊ သိတော်မူတတ်သော အလေ့ရှိသောကြောင့် “အတ္ထဒဿီ” မည်၏။ ထိုမောနဟူသော ဉာဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အတ္ထဒဿီ မြတ်စွာဘုရားရှင်အား စိတ်နှလုံး မွေ့လျော်ဖွယ်ဖြစ်သော၊ စိတ်၌ ငြိကပ်ဖွယ်ဖြစ်သော၊ စိတ်နှလုံးကို တိုးပွားစေနိုင်သော၊ စိတ်၌ အစဉ်အောက်မေ့အပ်သော စင်္ကြံကို ပြုလုပ်စေခဲ့၏ဟု ဆက်စပ်၍ ကြည့်အပ်သည်။ ကြွင်းသော အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်း လွယ်ကူစွာ သိသာနိုင်သည်သာ ဖြစ်သည်။

စင်္ကမနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

စင်္ကမနဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပြီ။

၉. သုဘဒ္ဒတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. သုဘဒ္ဒမထေရ်၏ အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ

ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သုဘဒ္ဒတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ နိဗ္ဗာနာဓိဂမနတ္ထာယ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ [Pg.74] သဒ္ဓါသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတော ဝိညုတံ ပတွာ ဃရဗန္ဓနေန ဗဒ္ဓေါ ရတနတ္တယေ ပသန္နော ပရိနိဗ္ဗာနမဉ္စေ နိပန္နံ ပဒုမုတ္တရံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ သန္နိပတိတာ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠဒေဝတာယော စ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော နိဂ္ဂုဏ္ဍိကေဋကနီလကာသောကာသိတာဒိအနေကေဟိ သုဂန္ဓပုပ္ဖေဟိ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စဝိတွာ တုသိတာဒီသု ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ တတော မနုဿေသု မနုဿသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေသု စ သုဂန္ဓေဟိ ပုပ္ဖေဟိ ပူဇိတော အဟောသိ. ဣမသ္မိံ ပန ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာပိ ယာဝ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗာနကာလော တာဝ အလဒ္ဓဗုဒ္ဓဒဿနော ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗာနမဉ္စေ နိပန္နကာလေယေဝ ပဗ္ဗဇိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. ပုဗ္ဗေ ကတပုညနာမေန သုဘဒ္ဒေါတိ ပါကဋော အဟောသိ.

“ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ” အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်သုဘဒ္ဒမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကံရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိခြင်းအကျိုးငှာ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံ၍ သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံသော တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်ပွားကာ အရွယ်ရောက်လတ်သော် အိမ်ထောင်ရေးတည်းဟူသော အနှောင်အဖွဲ့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့လျက်ရှိရာ ရတနာသုံးပါးအပေါင်း၌ ကြည်ညိုလျက်ရှိစဉ် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာ ညောင်စောင်း၌ လျောင်းစက်တော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍လည်းကောင်း၊ စုဝေးရောက်လာကြသော တစ်သောင်းသော စကြာဝဠာတိုက်မှ နတ်ဗြဟ္မာတို့ကို မြင်ရ၍လည်းကောင်း ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ကြောင်ပန်း၊ ဆပ်သွားပန်း၊ ဆိပ်ဖလူးပန်း၊ အသောကပန်း၊ ညိုမဲသောပန်းပွင့် အစရှိသော များစွာသော မွှေးကြိုင်သော ပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် အသက်ထက်ဆုံး တည်၍ ထိုဘဝမှ စုတေကာ တုသိတာ အစရှိသော နတ်ဘုံတို့၌ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရပြီးနောက် လူ့ဘုံ၌ လူ့စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားလျက် ဖြစ်လေရာ ဖြစ်လေရာ ဘုံဌာနတို့၌လည်း မွှေးကြိုင်သော ပန်းတို့ဖြင့် အမြဲပူဇော်အပ်သူ ဖြစ်လေ၏။ ယခု ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ အခါ၌ကား စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုး၌ ဖြစ်ပွား၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် ကာမဂုဏ်တို့၌ အပြစ်ကို မြင်ပါသော်လည်း မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခါနီးအချိန်အထိ ဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ခွင့်မရဘဲ ရှိနေခဲ့ရာ မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာ ညောင်စောင်း၌ လျောင်းစက်တော်မူရာ အချိန်အခါကျမှသာလျှင် ရှင်ရဟန်းပြု၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိလေ၏။ ထိုမထေရ်သည် ရှေးကပြုခဲ့သော ကောင်းမှုအမည်ဖြင့် “သုဘဒ္ဒ” ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။

၁၀၁. သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူတိအာဒိမာဟ. တံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. သုဏာထ မမ ဘာသတော…ပေ… နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါတိ ဣဒံ ပရိနိဗ္ဗာနမဉ္စေ နိပန္နောဝ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ ဗျာကာသိ.

၁၀၁. ထိုသုဘဒ္ဒမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့သော ကောင်းမှုကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာ ဖြစ်သည်။ “သုဏာထ မမ ဘာသတော ။ပ။ နိဗ္ဗာယိဿတိ’ နာသဝေါ” ဟူသော ဤဂါထာတော်ကို ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူရာ ညောင်စောင်း၌ လျောင်းစက်တော်မူလျက်ပင် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။

ပဉ္စမဘာဏဝါရဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပဉ္စမဘာဏဝါရအဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၁၁၅. သော အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ဒဿေန္တော ပုဗ္ဗကမ္မေန သံယုတ္တောတိအာဒိမာဟ. ဧကဂ္ဂေါတိ ဧကဂ္ဂစိတ္တော. သုသမာဟိတောတိ သုဋ္ဌု သမာဟိတော, သန္တကာယစိတ္တောတိ အတ္ထော. ဗုဒ္ဓဿ ဩရသော ပုတ္တောတိ ဗုဒ္ဓဿ ဥရသာ ဟဒယေန နိဂ္ဂတဩဝါဒါနုသာသနိံ သုတွာ ပတ္တအရဟတ္တဖလောတိ အတ္ထော. ဓမ္မဇောမှိ သုနိမ္မိတောတိ ဓမ္မတော ကမ္မဋ္ဌာနဓမ္မတော ဇာတော အရိယာယ ဇာတိယာ သုနိမ္မိတော သုဋ္ဌု နိပ္ဖာဒိတသဗ္ဗကိစ္စော အမှိ ဘဝါမီတိ အတ္ထော.

၁၁၅. ထိုသုဘဒ္ဒမထေရ်သည် မိမိ၏ ကျင့်စဉ်ကို ပြလိုသဖြင့် “ပုဗ္ဗကမ္မေန သံယုတ္တော” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ “ဧကဂ္ဂေါ” ဟူသည်မှာ တစ်ခုတည်းသော အာရုံ၌ တည်ငြိမ်သော စိတ်ရှိသူ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ “သုသမာဟိတော” ဟူသည်မှာ ကောင်းစွာ တည်ငြိမ်မှုရှိသော၊ ငြိမ်းအေးသော ကိုယ်စိတ်ရှိသူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ဗုဒ္ဓဿ ဩရသော ပုတ္တော” ဟူသည်မှာ မြတ်စွာဘုရား၏ ရင်တွင်း နှလုံးသားတော်မှ ထွက်ပေါ်လာသော အဆုံးအမဩဝါဒကို နာယူရသဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိသော သားတော်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ဓမ္မဇောမှိ သုနိမ္မိတော” ဟူသည်မှာ တရားတည်းဟူသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကြောင့် မြတ်သော (ဖြူစင်သော) အရိယာဇာတ်အားဖြင့် ကောင်းစွာ ဖန်ဆင်းအပ်သူ၊ ကောင်းစွာ ပြီးဆုံးစေအပ်သော မဂ်ကိစ္စအားလုံး ရှိသူ ဖြစ်ပါ၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၁၆. ဓမ္မရာဇံ ဥပဂမ္မာတိ ဓမ္မေန သဗ္ဗသတ္တာနံ ရာဇာနံ ဣဿရဘူတံ ဘဂဝန္တံ ဥပဂန္တွာ သမီပံ ဂန္တွာတိ အတ္ထော. အပုစ္ဆိံ ပဉှမုတ္တမန္တိ ဥတ္တမံ ခန္ဓာယတနဓာတုသစ္စသမုပ္ပာဒါဒိပဋိသံယုတ္တံ ပဉှံ အပုစ္ဆိန္တိ အတ္ထော. ကထယန္တော စ မေ ပဉှန္တိ ဧသော အမှာကံ ဘဂဝါ မေ မယှံ ပဉှံ ကထယန္တော ဗျာကရောန္တော. ဓမ္မသောတံ ဥပါနယီတိ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုသင်္ခါတံ ဓမ္မသောတံ ဓမ္မပဝါဟံ ဥပါနယိ ပါဝိသီတိ အတ္ထော.

၁၁၆. “ဓမ္မရာဇံ ဥပဂမ္မ” ဟူသည်မှာ တရားသဖြင့် အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့၏ မင်းဖြစ်တော်မူသော (အစိုးရတော်မူသော) မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ (အနီးသို့ သွား၍) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “အပုစ္ဆိံ ပဥှမုတ္တမံ” ဟူသည်မှာ မွန်မြတ်လှစွာသော ခန္ဓာ၊ အာယတန၊ ဓာတ်၊ သစ္စာ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အစရှိသည်တို့နှင့် စပ်ယဉ်သော ပြဿနာမေးခွန်းကို မေးမြန်းခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ကထယန္တော စ မေ ပဥှံ” ဟူသည်မှာ ငါတို့၏ ဤမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ မေးခွန်းပြဿနာကို ဖြေကြားတော်မူလျက် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ “ဓမ္မသောတံ ဥပါနယိ” ဟူသည်မှာ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတ်ဟု ဆိုအပ်သော တရားတည်းဟူသော ရေအယဉ်သို့ သွတ်သွင်းတော်မူခဲ့၏ (တရားရေအယဉ်သို့ ဝင်ရောက်စေခဲ့၏) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၁၈. ဇလဇုတ္တမနာယကောတိ [Pg.75] ပဒုမုတ္တရနာမကော မ-ကာရဿ ယ-ကာရံ ကတွာ ကတဝေါဟာရော. နိဗ္ဗာယိ အနုပါဒါနောတိ ဥပါဒါနေ ပဉ္စက္ခန္ဓေ အဂ္ဂဟေတွာ နိဗ္ဗာယိ န ပညာယိ အဒဿနံ အဂမာသိ, မနုဿလောကာဒီသု ကတ္ထစိပိ အပတိဋ္ဌိတောတိ အတ္ထော. ဒီပေါဝ တေလသင်္ခယာတိ ဝဋ္ဋိတေလာနံ သင်္ခယာ အဘာဝါ ပဒီပေါ ဣဝ နိဗ္ဗာယီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၁၈. "Jalajuttamanāyako" ဟူသည်မှာ ပဒုမုတ္တရဟူသော အမည်၌ 'မ' အက္ခရာကို 'ယ' အက္ခရာပြု၍ မှည့်ခေါ်အပ်သော ဝေါဟာရ စကားလုံး ဖြစ်သည်။ "Nibbāyi anupādāno" ဟူသည်မှာ ဥပါဒါန်ဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို မယူမူ၍ ငြိမ်းတော်မူပြီ၊ မထင်ရှားတော့ပြီ၊ မမြင်ခြင်းသို့ ရောက်ပြီ၊ လူ့ဘဝအစရှိသည်တို့တွင် တစ်စုံတစ်ခုသော ဘဝ၌လည်း မတည်တော့ပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Dīpova telasaṅkhayā" ဟူသည်မှာ မီးစာနှင့် ဆီတို့ ကုန်ခြင်းကြောင့်၊ မရှိခြင်းကြောင့် ဆီမီးကဲ့သို့ ငြိမ်းတော်မူပြီဟု ဆက်စပ်အပ်သည်။

၁၁၉. သတ္တယောဇနိကံ အာသီတိ တဿ ပရိနိဗ္ဗုတဿ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ရတနမယံ ထူပံ သတ္တယောဇနုဗ္ဗေဓံ အာသိ အဟောသီတိ အတ္ထော. ဓဇံ တတ္ထ အပူဇေသိန္တိ တတ္ထ တသ္မိံ စေတိယေ သဗ္ဗဘဒ္ဒံ သဗ္ဗတော ဘဒ္ဒံ သဗ္ဗသော မနောရမံ ဓဇံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၁၁၉. "Sattayojanikaṃ āsī" ဟူသည်မှာ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသော ထိုပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့်ပြီးသော စေတီတော်သည် ခုနစ်ယူဇနာအမြင့်ရှိခဲ့ပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Dhajaṃ tattha apūjesiṃ" ဟူသည်မှာ ထိုစေတီတော်၌ အလုံးစုံတို့ထက် ကောင်းမြတ်သော၊ ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့် စိတ်နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ် (သို့မဟုတ် နှစ်သက်ဖွယ်) ကောင်းသော အလံတံခွန်ကို ပူဇော်ခဲ့ပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၂၀. ကဿပဿ စ ဗုဒ္ဓဿာတိ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလတော ပဋ္ဌာယ အာဂတဿ ဒေဝမနုဿေသု သံသရတော မေ မယှံ ဩရသော ပုတ္တော တိဿော နာမ ကဿပဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဂ္ဂသာဝကော ဇိနသာသနေ ဗုဒ္ဓသာသနေ ဒါယာဒေါ အာသိ အဟောသီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၂၀. "Kassapassa ca buddhassā" ဟူသည်မှာ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်မှစ၍ လာခဲ့သော၊ နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်ကျက်စားခဲ့သော ငါ၏ ရင်မှဖြစ်သော သားဖြစ်သူ တိဿမည်သောသူသည် ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ အဂ္ဂသာဝက၊ ဘုရားသာသနာတော်၌ အမွေခံ ဖြစ်ခဲ့ပြီဟု ဆက်စပ်အပ်သည်။

၁၂၁. တဿ ဟီနေန မနသာတိ တဿ မမ ပုတ္တဿ တိဿဿ အဂ္ဂသာဝကဿ ဟီနေန လာမကေန မနသာ စိတ္တေန အဘဒ္ဒကံ အသုန္ဒရံ အယုတ္တကံ ‘‘အန္တကော ပစ္ဆိမော’’တိ ဝါစံ ဝစနံ အဘာသိံ ကထေသိန္တိ အတ္ထော. တေန ကမ္မဝိပါကေနာတိ တေန အရဟန္တဘက္ခာနသင်္ခါတဿ အကုသလကမ္မဿ ဝိပါကေန. ပစ္ဆိမေ အဒ္ဒသံ ဇိနန္တိ ပစ္ဆိမေ ပရိယောသာနေ ပရိနိဗ္ဗာနကာလေ မလ္လာနံ ဥပဝတ္တနေ သာလဝနေ ပရိနိဗ္ဗာနမဉ္စေ နိပန္နံ ဇိနံ ဇိတသဗ္ဗမာရံ အမှာကံ ဂေါတမသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဒ္ဒသံ အဟန္တိ အတ္ထော. ‘‘ပစ္ဆာ မေ အာသိ ဘဒ္ဒက’’န္တိပိ ပါဌော. တဿ ပစ္ဆာ တဿ ဘဂဝတော အဝသာနကာလေ နိဗ္ဗာနာသန္နကာလေ မေ မယှံ ဘဒ္ဒကံ သုန္ဒရံ စတုသစ္စပဋိဝိဇ္ဈနံ အာသိ အဟောသီတိ အတ္ထော.

၁၂၁. "Tassa hīnena manasā" ဟူသည်မှာ ငါ၏သားဖြစ်သူ တိဿအမည်ရှိသော ထိုအဂ္ဂသာဝကအား ယုတ်ညံ့လှသော (သို့မဟုတ် ရိုင်းစိုင်းသော) စိတ်ဖြင့် မကောင်းသော၊ မသင့်လျော်သော "အယုတ်ညံ့ဆုံးတည်း၊ နောက်ဆုံးတည်း" ဟူသော စကားကို ပြောဆိုခဲ့ပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Tena kammavipākena" ဟူသည်မှာ အရဟန္တာအရှင်မြတ်အား စွပ်စွဲပြောဆိုခြင်းဟု ဆိုအပ်သော ထိုအကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးကြောင့်ဖြစ်သည်။ "Pacchime addasaṃ jinaṃ" ဟူသည်မှာ နောက်ဆုံးဖြစ်သော ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံမည့်အချိန်၌ မလ္လမင်းတို့၏ အကွေ့ဖြစ်သော အင်ကြင်းတောရှိ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံမည့် ညောင်စောင်းတော်ပေါ်၌ လျောင်းတော်မူလျက်ရှိသော၊ အလုံးစုံသော မာရ်တို့ကို အောင်တော်မူပြီးသော ငါတို့၏ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားကို ငါသည် ဖူးတွေ့ခဲ့ရပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Pacchā me āsi bhaddakaṃ" ဟူ၍လည်း ပါဌ်ရှိသေး၏။ ထိုပါဌ်၏အဓိပ္ပာယ်မှာ နောက်၌ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်ဆုံးအချိန်ဖြစ်သော ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံခါနီးအချိန်၌ ငါအား ကောင်းမြတ်သော သစ္စာလေးပါးတရားကို သိမြင်ခြင်းသည် ဖြစ်ခဲ့ပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၂၂. ပဗ္ဗာဇေသိ မဟာဝီရောတိ မဟာဝီရိယော သဗ္ဗသတ္တဟိတော ကရုဏာယုတ္တော ဇိတမာရော မုနိ မလ္လာနံ ဥပဝတ္တနေ သာလဝနေ ပစ္ဆိမေ သယနေ ပရိနိဗ္ဗာနမဉ္စေ သယိတောဝ မံ ပဗ္ဗာဇေသီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၂၂. "Pabbājesi mahāvīro" ဟူသည်မှာ ကြီးမြတ်သော လုံ့လဝီရိယရှိတော်မူသော၊ အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်တော်မူသော၊ မဟာကရုဏာတော်နှင့် ယှဉ်တော်မူသော၊ မာရ်ငါးပါးကို အောင်တော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် မလ္လမင်းတို့၏ အကွေ့ဖြစ်သော အင်ကြင်းဥယျာဉ်တော၌ နောက်ဆုံးဖြစ်သော အိပ်ရာနေရာတည်းဟူသော ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူမည့် ညောင်စောင်းတော်ပေါ်၌ လဲလျောင်းတော်မူလျက်ပင် ငါ့ကို ရှင်ရဟန်း ပြုပေးတော်မူခဲ့ပြီဟု ဆက်စပ်အပ်သည်။

၁၂၃. အဇ္ဇေဝ [Pg.76] ဒါနိ ပဗ္ဗဇ္ဇာတိ အဇ္ဇ ဧဝ ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗာနဒိဝသေယေဝ မမ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, တထာ အဇ္ဇ ဧဝ ဥပသမ္ပဒါ, အဇ္ဇ ဧဝ ဒွိပဒုတ္တမဿ သမ္မုခါ ပရိနိဗ္ဗာနံ အဟောသီတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၂၃. "Ajjeva dāni pabbajjā" ဟူသည်မှာ ယနေ့၌ပင်လျှင်၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံမည့်နေ့၌ပင်လျှင် ငါ၏ ရှင်ရဟန်းအဖြစ်သည် ဖြစ်၏။ ထိုနည်းတူစွာ ယနေ့၌ပင်လျှင် ရဟန်းအဖြစ် (ရဟန်းခံခြင်း) သည်လည်းကောင်း၊ ယနေ့၌ပင်လျှင် လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော ဘုရားရှင်၏ မျက်မှောက်၌ ပရိနိဗ္ဝ်ဝင်စံတော်မူခြင်းသည် ဖြစ်ခဲ့ပြီဟု ဆက်စပ်အပ်သည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိသာအပ်သည်သာတည်း။

သုဘဒ္ဒတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုဘဒ္ဓထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးပြီ။

၁၀. စုန္ဒတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. စုန္ဒမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ)။

သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော စုန္ဒတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတပုညသမ္ဘာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ သတ္တရတနမယံ သုဝဏ္ဏဂ္ဃိယံ ကာရေတွာ သုမနပုပ္ဖေဟိ ဆာဒေတွာ ဘဂဝန္တံ ပူဇေသိ. တာနိ ပုပ္ဖာနိ အာကာသံ သမုဂ္ဂန္တွာ ဝိတာနာကာရေန အဋ္ဌံသု. အထ နံ ဘဂဝါ ‘‘အနာဂတေ ဂေါတမဿ နာမ ဘဂဝတော သာသနေ စုန္ဒော နာမ သာဝကော ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန တတော စုတော ဒေဝလောကေ ဥပပန္နော ကမေန ဆသု ကာမာဝစရဒေဝေသု သုခံ အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စက္ကဝတ္တိအာဒိသမ္ပတ္တိယော စ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဗြာဟ္မဏကုလေ ရူပသာရိယာ ပုတ္တော သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ ကနိဋ္ဌော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ ဝိညုတံ ပတ္တဿ အာရောဟပရိဏာဟရူပဝယာနံ သုန္ဒရတာယ သကာရဿ စကာရံ ကတွာ စုန္ဒောတိ နာမံ ကရိံသု. သော ဝယပ္ပတ္တော ဃရာဝါသေ အာဒီနဝံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စ အာနိသံသံ ဒိသွာ ဘာတုတ္ထေရဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

"Siddhatthassa bhagavato" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်စုန္ဒမထေရ်၏ အပါဒါန် (အကြောင်းအထုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၏ လက်ထက်၌ ပြုအပ်၊ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတည်းဟူသော အဆောက်အအုံ ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုး၌ ဖြစ်ခဲ့၏။ အရွယ်ရောက်၍ တတ်သိနားလည်သူအဖြစ်သို့ ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့် ပြီးသော ရွှေစေတီပုံသဏ္ဍာန် (ရွှေတံခွန်တိုင်) ကို ပြုလုပ်စေ၍ မြလေးပန်းတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းကာ မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုမြလေးပန်းတို့သည် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်၍ မျက်နှာကြက်သဏ္ဍာန် တည်ရှိကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် "အနာဂတ်ကာလ၌ ဂေါတမအမည်ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ စုန္ဒအမည်ရှိသော တပည့်သာဝက ဖြစ်လတ္တံ့" ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူခဲ့၏။ သူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ထိုဘဝမှ စုတေပြီးသော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းခဲ့၏။ အစဉ်သဖြင့် ကာမာဝစရ နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်တို့၌ ချမ်းသာကို ခံစားလျက်၊ လူ့ပြည်၌လည်း စကြဝတေးမင်း အစရှိသော စည်းစိမ်ချမ်းသာတို့ကို ခံစားပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ရူပသာရီ၏ သား၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်၏ ညီငယ်အဖြစ် မွေးဖွားဖြစ်ထွန်းခဲ့၏။ ထိုစုန္ဒသည် အရွယ်ရောက် တတ်သိနားလည်လာသောအခါ လုံးရပ်သဏ္ဍာန်၊ အရွယ်ရုပ်ရည်တို့၏ ကောင်းမြတ်လှပခြင်းကြောင့် 'သ' အက္ခရာကို 'စ' အက္ခရာပြု၍ 'စုန္ဒ' ဟု အမည်မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြ၏။ အရွယ်သို့ ရောက်သော ထိုစုန္ဒသည် လူတို့ဘောင် အိမ်ရာတည်ထောင်ခြင်း၏ အပြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ရှင်ရဟန်းပြုခြင်း၏ အကျိုးအာနိသင်ကိုလည်းကောင်း မြင်သဖြင့် အစ်ကိုတော် အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်၏ အထံတော်၌ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ဝိပဿနာတရားကို ပွားများစေ၍ မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့၏။

၁၂၅. သော ပတ္တအရဟတ္တဖလော ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. အဂ္ဃိယန္တိအာဒယောပိ ဥတ္တာနတ္ထာယေဝ.

၁၂၅. ရဟန်းကိစ္စပြီးမြောက်၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးသော ထိုအရှင်စုန္ဒမထေရ်သည် တစ်နေ့သောအခါ၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးကပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "Siddhatthassa bhagavato" အစရှိသည်ကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်သည် အောက်၌ ဖွင့်ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်အတိုင်းသာ ဖြစ်သည်။ "Agghiya" အစရှိသော စကားရပ်တို့သည်လည်း အနက်အဓိပ္ပာယ် ပေါ်လွင်ထင်ရှားကုန်သည်သာ ဖြစ်သည်။

၁၂၈. ဝိတိဏ္ဏကင်္ခေါ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝိသေသေန မဂ္ဂါဓိဂမေန ဝိစိကိစ္ဆာယ ခေပိတတ္တာ ဝိတိဏ္ဏကင်္ခေါ အသံသယော သမ္ဗုဒ္ဓေါ. တိဏ္ဏောဃေဟိ ပုရက္ခတောတိ ကာမောဃာဒီနံ စတုန္နံ ဩဃာနံ တိဏ္ဏတ္တာ အတိက္ကန္တတ္တာ ဩဃတိဏ္ဏေဟိ [Pg.77] ခီဏာသဝေဟိ ပုရက္ခတော ပရိဝါရိတောတိ အတ္ထော. ဗျာကရဏဂါထာ ဥတ္တာနတ္ထာယေဝ.

၁၂၈. "Vitiṇṇakaṅkho sambuddho" ဟူသည်မှာ အထူးအားဖြင့် မဂ်တရားကို ရရှိခြင်းဖြင့် ယုံမှားခြင်းကို ကင်းစင်စေပြီးဖြစ်သောကြောင့် ယုံမှားခြင်းကို လွန်မြောက်ပြီးသော (သို့မဟုတ် ယုံမှားခြင်းမရှိသော) ဘုရားရှင်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ "Tiṇṇoghehi purakkhato" ဟူသည်မှာ ကာမောဃအစရှိသော ဩဃလေးပါးတို့ကို ကူးမြောက်ပြီးကုန်သောကြောင့် ဩဃလေးပါးကို ကူးမြောက်တော်မူပြီးကုန်သော ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့ ခြံရံအပ်သော (ဘုရားရှင်) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဗျာဒိတ်တော်ဟောကြားသည့် ဂါထာများသည် ပေါ်လွင်သော အနက်ရှိကုန်သည်သာတည်း။

၁၃၉. ဥပဋ္ဌဟိံ မဟာဝီရန္တိ ဥတ္တမတ္ထဿ နိဗ္ဗာနဿ ပတ္တိယာ ပါပုဏနတ္ထာယ ကပ္ပသတသဟဿာဓိကေသု စတုရာသင်္ချေယျေသု ကပ္ပေသု ပါရမိယော ပူရေန္တေန ကတဝီရိယတ္တာ မဟာဝီရံ ဗုဒ္ဓံ ဥပဋ္ဌဟိံ ဥပဋ္ဌာနံ အကာသိန္တိ အတ္ထော. အညေ စ ပေသလေ ဗဟူတိ န ကေဝလမေဝ ဗုဒ္ဓံ ဥပဋ္ဌဟိံ, ပေသလေ ပိယသီလေ သီလဝန္တေ အညေ စ ဗဟုအဂ္ဂပ္ပတ္တေ သာဝကေ, မေ မယှံ ဘာတရံ သာရိပုတ္တတ္ထေရဉ္စ ဥပဋ္ဌဟိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၃၉. "Upaṭṭhahiṃ mahāvīraṃ" ဟူသည်မှာ မြတ်လှစွာသော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ခြင်းငှာ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်ပိုလွန်သော လေးအသင်္ချေတို့ပတ်လုံး ပါရမီတော်တို့ကို ဖြည့်ကျင့်တော်မူသဖြင့် ပြုအပ်သော ဝီရိယရှိတော်မူသောကြောင့် ကြီးမြတ်သော ဝီရိယရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို လုပ်ကျွေးပြုစုခဲ့ပြီ (ပြုစုလုပ်ကျွေးခြင်းကို ပြုခဲ့ပြီ) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Aññe ca pesale bahū" ဟူသည်မှာ မြတ်စွာဘုရား တစ်ပါးတည်းကိုသာ ပြုစုလုပ်ကျွေးခဲ့သည်မဟုတ်ဘဲ သီလကို ချစ်မြတ်နိုးကုန်သော၊ သီလရှိတော်မူကုန်သော၊ အခြားများစွာသော အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်တော်မူကြကုန်သော တပည့်သာဝကတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ငါ၏အစ်ကိုဖြစ်သူ အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်ကိုလည်းကောင်း လုပ်ကျွေးပြုစုခဲ့ပြီဟု စပ်စပ်အပ်သည်။

၁၄၀. ဘာတရံ မေ ဥပဋ္ဌဟိတွာတိ မယှံ ဘာတရံ ဥပဋ္ဌဟိတွာ ဝတ္တပဋိဝတ္တံ ကတွာ တဿ ပရိနိဗ္ဗုတကာလေ ဘဂဝတော ပဌမံ ပရိနိဗ္ဗုတတ္တာ တဿ ဓာတုယော ဂဟေတွာ ပတ္တမှိ ဩကိရိတွာ လောကဇေဋ္ဌဿ နရာနံ အာသဘဿ ဗုဒ္ဓဿ ဥပနာမေသိံ အဒါသိန္တိ အတ္ထော.

၁၄၀. "Bhātaraṃ me upaṭṭhahitvā" ဟူသည်မှာ ငါ၏အစ်ကိုတော်ကို ပြုစုလုပ်ကျွေး၍ ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် အသွယ်သွယ်တို့ကို ပြုစုပြီးလျှင်၊ ထိုအစ်ကိုတော် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူရာအချိန်၌ (မြတ်စွာဘုရားထက် ဦးစွာ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသောကြောင့်) ထိုအစ်ကိုတော်၏ ဓာတ်တော်တို့ကို ယူဆောင်၍ သပိတ်တော်၌ ထည့်သွင်းကာ တစ်လောကလုံး၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော၊ လူသားတို့ထက် ထူးကဲမွန်မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ဆက်ကပ်ခဲ့ပြီ (လှူဒါန်းခဲ့ပြီ) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၄၁. ဥဘော ဟတ္ထေဟိ ပဂ္ဂယှာတိ တံ မဟာ ဒိန္နံ ဓာတုံ သော ဘဂဝါ အတ္တနော ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ပကာရေန ဂဟေတွာ တံ ဓာတုံ သံသုဋ္ဌု ဒဿယန္တော အဂ္ဂသာဝကံ သာရိပုတ္တတ္ထေရံ ကိတ္တယိ ပကာသေသီတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၄၁. "Ubho hatthehi paggayha" ဟူသည်မှာ ငါပေးလှူအပ်သော ထိုဓာတ်တော်ကို ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် မိမိ၏ လက်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့် ကောင်းစွာ ယူဆောင်တော်မူ၍ ထိုဓာတ်တော်ကို ကောင်းစွာ ပြသတော်မူလျက် အဂ္ဂသာဝက အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်ကို ချီးမွမ်းတော်မူပြီ (ထင်ရှားပြတော်မူပြီ) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်သာတည်း။

စုန္ဒတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

စုန္ဒမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးပြီ။

ပဉ္စမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပဉ္စမဝဂ်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးပြီ။

၆. ဗီဇနိဝဂ္ဂေါ

၆. ဗီဇနိဝဂ်။

၁. ဝိဓူပနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. ဝိဓူပနဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ)။

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဝိဓူပနဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ပူရိတပုညသမ္ဘာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဝိဘဝသမ္ပန္နော သဒ္ဓါဇာတော ဘဂဝတိ ပသန္နော ဂိမှကာလေ သုဝဏ္ဏရဇတမုတ္တာမဏိမယံ ဗီဇနိံ ကာရေတွာ ဘဂဝတော အဒါသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ သံသရန္တော [Pg.78] ဒွေ သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမဿ အမှာကံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဥပ္ပန္နကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဃရဗန္ဓနေန ဗန္ဓိတွာ ဃရာဝါသေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စ အာနိသံသံ ဒိသွာ သဒ္ဓါသမ္ပန္နော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ" စသည်သည် အရှင်ဝိဓူပနဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ဖြည့်ကျင့်အပ်ဖူးသော ကောင်းမှုအဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်ကင်းကြောင်း ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်အိမ်၌ ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံလျက် ဖြစ်သောသဒ္ဓါတရားရှိသည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် နွေအခါ၌ ရွှေ၊ ငွေ၊ ပုလဲ၊ ပတ္တမြားတို့ဖြင့် ပြီးသော ယပ်တောင်ကို ပြုလုပ်စေ၍ မြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်ပြည်၌လည်းကောင်း၊ လူပြည်၌လည်းကောင်း ကျင်လည်လျက် နတ်လူနှစ်မျိုးသော စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားရပြီးလျှင် ငါတို့၏ ဤသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်အိမ်၌ ဖြစ်၍ အိမ်ထောင်တည်းဟူသော အနှောင်အဖွဲ့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့လျက် အိမ်ရာတည်ထောင် လူတို့ဘောင်၌ နေခြင်း၏ အပြစ်ကိုလည်းကောင်း မြင်၍၊ ရှင်ရဟန်းအဖြစ်၏ အကျိုးအာနိသင်ကိုလည်း မြင်၍ သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုကာ ဝိပဿနာတရားကို ပွားများစေသဖြင့် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

၁. သော ‘‘ကေန မယာ ပုညကမ္မေန အယံ လောကုတ္တရသမ္ပတ္တိ လဒ္ဓါ’’တိ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ အနုဿရန္တော တံ ပစ္စက္ခတော ဉတွာ ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ဗီဇနိကာ မယာ ဒိန္နာတိ ဝိသေသေန သန္တာပယန္တာနံ သတ္တာနံ သန္တာပံ နိဗ္ဗာပေန္တိ သီတလံ ဝါတံ ဇနေတီတိ ဗီဇနီ, ဗီဇနီယေဝ ဗီဇနိကာ, သာ သတ္တရတနမယာ ဝိဇ္ဇောတမာနာ ဗီဇနိကာ မယာ ကာရာပေတွာ ဒိန္နာတိ အတ္ထော.

၁. ထိုမထေရ်သည် "ငါသည် အဘယ်ကောင်းမှုကံကြောင့် ဤလောကုတ္တရာချမ်းသာကို ရအပ်ခဲ့သနည်း" ဟု မိမိ၏ ရှေး၌ပြုဖူးသော ကောင်းမှုကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့သည်ရှိသော် ထိုကောင်းမှုကို ကိုယ်တိုင် မျက်ဝါးထင်ထင် သိမြင်ရ၍ ရှေးဟောင်းအကျင့်သီလ အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ" စသည်ဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုစကားရပ်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် အောက်၌ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသည်နှင့် တူတူပင် ဖြစ်၏။ "ဗီဇနိကာ မယာ ဒိန္နာ" ဟူသည်မှာ - အထူးအားဖြင့် ပြင်းစွာ ပူလောင်နေကုန်သော သတ္တဝါတို့၏ ပူလောင်မှုကို ငြိမ်းအေးစေတတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အေးမြသော လေကို ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း ယပ်တောင် (ဗီဇနီ) မည်၏။ ယပ်တောင်သည်ပင် ဗီဇနိကာ မည်၏။ ထိုရတနာခုနစ်ပါးဖြင့် ပြီး၍ ထွန်းလင်းတောက်ပသော ယပ်တောင်ကို ငါသည် ပြုလုပ်စေ၍ လှူဒါန်းခဲ့၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

ဝိဓူပနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဝိဓူပနဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၂. သတရံသိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. သတရံသီမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ဥစ္စိယံ သေလမာရုယှာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သတရံသိတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သက္ကဋဗျာကရဏေ ဝေဒတ္တယေ စ ပါရင်္ဂတော ဃရာဝါသံ ပဟာယ အရညံ ပဝိသိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. တသ္မိံ သမယေ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ ဝိဝေကကာမတာယ ဥစ္စံ ဧကံ ပဗ္ဗတံ အာရုယှ ဇလိတဂ္ဂိက္ခန္တော ဝိယ နိသီဒိ. တံ တထာနိသိန္နံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ တာပသော သောမနဿဇာတော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အနေကေဟိ ကာရဏေဟိ ထောမေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန တတော စုတော ဆသု ကာမာဝစရဒေဝေသု ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ တတော မနုဿလောကေ သတရံသီ နာမ စက္ကဝတ္တီ ရာဇာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တမ္ပိ သမ္ပတ္တိံ အနေကက္ခတ္တုံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ပုဗ္ဗပုညသမ္ဘာရဝသေန ဉာဏဿ ပရိပက္ကတ္တာ သတ္တဝဿိကောဝ ပဗ္ဗဇိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

"ဥစ္စိယံ သေလမာရုယှ" စသည်သည် အရှင်သတရံသိမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်ကင်းကြောင်း ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် သင်္သကရိုက်ကျမ်း၌လည်းကောင်း၊ ဗေဒင်သုံးပုံ၌လည်းကောင်း တစ်ဖက်ကမ်းခတ်တတ်မြောက်သူ ဖြစ်၍ အိမ်ထောင်တည်ထောင် လူတို့ဘောင်၌ နေခြင်းကို စွန့်ပယ်ကာ တောသို့ဝင်၍ ရသေ့ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ဟိမဝန္တာတောင်၌ နေထိုင်ခြင်းကို ပြုခဲ့၏။ ထိုအချိန်အခါ၌ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဆိတ်ငြိမ်မှုကို အလိုရှိတော်မူသည်ဖြစ်၍ မြင့်မားသော တောင်တစ်ခုသို့ တက်ရောက်လျက် အလျှံတပြောင်ပြောင် တောက်ပနေသော မီးပုံကြီးကဲ့သို့ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ထိုကဲ့သို့ သီတင်းသုံးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို မြင်၍ ရသေ့သည် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ လက်အုပ်ချီမိုး၍ များစွာသော အကြောင်းအရာတို့ဖြင့် ချီးမွမ်းအံ့ဩခဲ့၏။ ထိုရသေ့သည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ထိုဘဝမှ သေလွန်သော် ကာမာဝစရနတ်ပြည်ခြောက်ထပ်တို့၌ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရ၍ ထိုမှတစ်ဖန် လူ့ပြည်၌ "သတရံသီ" မည်သော စကြဝတေးမင်း ဖြစ်၍ ဖြစ်ထွန်းခဲ့၏။ ထိုစည်းစိမ်ကိုလည်း အကြိမ်များစွာ ခံစားရပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာအခါဝယ် အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်အိမ်၌ ဖြစ်၍ ရှေးကောင်းမှုအဆောက်အဦး၏အစွမ်းဖြင့် ဉာဏ်တော်ရင့်ကျက်သည့်အတွက်ကြောင့် ခုနစ်နှစ်အရွယ်မျှသာ ရှိသေးသော်လည်း ရဟန်းပြု၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။

၈-၉. သော [Pg.79] ‘‘အဟံ ကေန ကမ္မေန သတ္တဝဿိကောဝ သန္တိပဒံ အနုပ္ပတ္တောသ္မီ’’တိ သရမာနော ပုဗ္ဗကမ္မံ ဉာဏေန ပစ္စက္ခတော ဒိသွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ဥဒါနဝသေန ပကာသေန္တော ဥစ္စိယံ သေလမာရုယှာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥစ္စိယန္တိ ဥစ္စံ သေလမယံ ပဗ္ဗတံ အာရုယှ နိသီဒိ ပဒုမုတ္တရောတိ သမ္ဗန္ဓော. ပဗ္ဗတဿာဝိဒူရမှီတိ ဘဂဝတော နိသိန္နဿ ပဗ္ဗတဿ အာသန္နဋ္ဌာနေတိ အတ္ထော. ဗြာဟ္မဏော မန္တပါရဂူတိ မန္တသင်္ခါတဿ ဝေဒတ္တယဿ ပါရံ ပရိယောသာနံ ကောဋိံ ဂတော ဧကော ဗြာဟ္မဏောတိ အတ္ထော, အညံ ဝိယ အတ္တာနံ နိဒ္ဒိသတိ အယံ မန္တပါရဂူတိ. ဥပဝိဋ္ဌံ မဟာဝီရန္တိ တသ္မိံ ပဗ္ဗတေ နိသိန္နံ ဝီရဝန္တံ ဇိနံ, ကိံ ဝိသိဋ္ဌံ? ဒေဝဒေဝံ သကလဆကာမာဝစရဗြဟ္မဒေဝါနံ အတိဒေဝံ နရာသဘံ နရာနံ အာသတံ သေဋ္ဌံ လောကနာယကံ သကလသတ္တလောကံ နယန္တံ နိဗ္ဗာနံ ပါပေန္တံ အဟံ အဉ္ဇလိံ ဒသနခသမောဓာနဉ္ဇလိပုဋံ သိရသိ မုဒ္ဓနိ ပဂ္ဂဟေတွာန ပတိဋ္ဌပေတွာ သန္ထဝိံ သုဋ္ဌုံ ထောမေသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၈-၉. ထိုမထေရ်သည် "ငါသည် အဘယ်ကံကြောင့် ခုနစ်နှစ်အရွယ်မျှဖြင့်ပင် ကိလေသာတို့၏ ငြိမ်းရာနိဗ္ဗာန်သို့ အစဉ်ရောက်ရှိခဲ့သနည်း" ဟု အောက်မေ့ဆင်ခြင်လတ်သော် ရှေးကောင်းမှုကံကို ဉာဏ်ဖြင့် မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်ရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်သီလ အပါဒါန်ကို ဥဒါန်ကျူးရင့်ခြင်းအားဖြင့် ထင်ရှားပြလိုရကား "ဥစ္စိယံ သေလမာရုယှ" စသည်ဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုစကားရပ်၌ "ဥစ္စိယံ" ဟူသည် မြင့်မားသော ကျောက်တောင်သို့ တက်ရောက်၍ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးတော်မူ၏ ဟု စပ်ဟပ်အပ်၏။ "ပဗ္ဗတဿာဝိဒူရမှိ" ဟူသည် မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးတော်မူသော တောင်၏ အနီးအရပ်၌ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ "ဗြာဟ္မဏော မန္တပါရဂူ" ဟူသည် မန္တာန်ဟု ဆိုအပ်သော ထိုဗေဒင်သုံးပုံ၏ တစ်ဖက်ကမ်း ပြီးဆုံးခြင်း အဆုံးအစွန်သို့ ရောက်သော ပုဏ္ဏားတစ်ယောက် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ မိမိကိုယ်ကို အခြားသူတစ်ဦးကဲ့သို့ ညွှန်ပြ၍ "ဤသူသည် ဗေဒင်တစ်ဖက်ကမ်း ရောက်သူဖြစ်၏" ဟု ဆိုလိုသည်။ "ဥပဝိဋ္ဌံ မဟာဝီရံ" ဟူသည် ထိုတောင်၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော လုံ့လဝီရိယရှိတော်မူသော အောင်တော်မူမြတ်စွာဘုရားကို၊ မည်သို့သော ဘုရားနည်းဟူမူ - "ဒေဝဒေဝံ" လူတို့ထက် နတ်ဖြစ်တော်မူသော၊ အလုံးစုံသော ကာမာဝစရနတ်ပြည်ခြောက်ထပ်ရှိ နတ်ဗြဟ္မာတို့ထက် သာလွန်ထူးကဲသော နတ်ဖြစ်တော်မူသော၊ "နရာသဘံ" လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော၊ "လောကနာယကံ" တစ်လောကလုံး၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြဖြစ်တော်မူသော၊ အလုံးစုံသော သတ္တလောကကို နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်တော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားကို ငါသည် ဆယ်ခုသော လက်သည်းရောင် အပေါင်းတို့ဖြင့် လွန်စွာ တောက်ပသော လက်အုပ်လက်ဖူးကို ဦးထိပ်၌ မြှောက်ချီကာ တည်စေ၍ ကောင်းစွာ ချီးမွမ်းပူဇော်ခဲ့၏ ဟု စပ်ဟပ်အပ်၏။

၁၂. အဘာသထာတိ ‘‘ယေနာယံ အဉ္ဇလီ ဒိန္နော…ပေ… အရဟာ သော ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကာသိ. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၂. "အဘာသထ" ဟူသည် "ယေနာယံ အဉ္ဇလီ ဒိန္နော ...ပ... အရဟာ သော ဘဝိဿတိ" (ဤသူသည် မြတ်စွာဘုရားအား လက်အုပ်ချီလှူခဲ့သည့်အတွက်... မကြာမီ ရဟန္တာ ဖြစ်လတ္တံ့) ဟု ဗျာဒိတ်မြွက်ကြားတော်မူ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ပေါ်လွင်သော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

သတရံသိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သတရံသီမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၃. သယနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. သယနဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သယနဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ သုခမနုဘဝန္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သတ္ထရိ ပသန္နော ဒန္တသုဝဏ္ဏရဇတမုတ္တမဏိမယံ မဟာရဟံ မဉ္စံ ကာရာပေတွာ စီနပဋ္ဋကမ္ဗလာဒီနိ အတ္ထရိတွာ သယနတ္ထာယ ဘဂဝတော အဒါသိ. ဘဂဝါ တဿ အနုဂ္ဂဟံ ကရောန္တော တတ္ထ သယိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော တဒနုရူပံ အာကာသဂမနသုခသေယျာဒိသုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပါပုဏိတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿန္တော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ" စသည်သည် အရှင်သယနဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်ကင်းကြောင်း ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်အိမ်၌ ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် အိမ်ရာတည်ထောင် လူတို့ဘောင်၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားလျက် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ ဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ဆင်စွယ်၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ ပုလဲ၊ ပတ္တမြားတို့ဖြင့် ပြီးသော၊ မြတ်သူတို့နှင့် ထိုက်တန်သော ညောင်စောင်းကို ပြုလုပ်စေ၍ တရုတ်ပြည်ဖြစ် အဝတ်ပုဆိုး၊ ကမ္ဗလာ အစရှိသည်တို့ကို ခင်းကျင်းကာ ကျိန်းစက်ရန်အလို့ငှာ မြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုသူအား ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းကို ပြုလျက် ထိုညောင်စောင်းထက်၌ ကျိန်းစက်တော်မူ၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ထိုကောင်းမှုကံနှင့် လျော်ညီစွာ ကောင်းကင်၌ သွားလာရခြင်း၊ ချမ်းသာစွာ အိပ်စက်ရခြင်း အစရှိသော ချမ်းသာကို ခံစားရပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်အိမ်၌ ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုကာ ဝိပဿနာတရား ရှုပွားလျက် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

၂၀. သော [Pg.80] အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ.

၂၀. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေးဟောင်းအကျင့်သီလ အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား "ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ" စသည်ဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုစကားရပ်၏ အဓိပ္ပာယ်သည် အောက်၌ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသည်နှင့် တူတူပင် ဖြစ်၏။

၂၁. သုခေတ္တေ ဗီဇသမ္ပဒါတိ ယထာ တိဏကစဝရရဟိတေ ကဒ္ဒမာဒိသမ္ပန္နေ သုခေတ္တေ ဝုတ္တဗီဇာနိ သာဒုဖလာနိ နိပ္ဖာဒေန္တိ, ဧဝမေဝ ရာဂဒေါသာဒိဒိယဍ္ဎသဟဿကိလေသသင်္ခါတတိဏကစဝရရဟိတေ သုဒ္ဓသန္တာနေ ပုညက္ခေတ္တေ ဝုတ္တဒါနာနိ အပ္ပာနိပိ သမာနာနိ မဟပ္ဖလာနိ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၂၁. "သုခေတ္တေ ဗီဇသမ္ပဒါ" ဟူသည်မှာ - မြက်, အမှိုက် ကင်းစင်လျက် ရွှံ့ညွန်အစရှိသည်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော လယ်မြေကောင်း၌ ကြဲချစိုက်ပျိုးအပ်သော မျိုးစေ့တို့သည် ချိုမြိန်ကောင်းမြတ်သော အသီးတို့ကို သီးစေကုန်သကဲ့သို့၊ ဤအတူသာလျှင် ရာဂ ဒေါသ အစရှိသော တစ်ထောင့်ငါးရာသော ကိလေသာတည်းဟူသော မြက်, အမှိုက်တို့မှ ကင်းစင်လျက် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော သန္တာန်ဖြစ်သော ကောင်းမှုမျိုးစေ့ကြဲချရာ သာသနာတော်တည်းဟူသော လယ်ယာမြေ၌ ပေးလှူအပ်သော အလှူဒါနမျိုးစေ့တို့သည် နည်းပါးသော်လည်း ကြီးကျယ်မြတ်လှသော အကျိုးထူးတရားများကို ပေးတတ်ကုန်၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အလွယ်တကူ သိနိုင်သော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

သယနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သယနဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၄. ဂန္ဓောဒကိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ဂန္ဓောဒကိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဂန္ဓောဒကိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမမုနိဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ နဂရဝါသိနော ဗောဓိပူဇံ ကုရုမာနေ ဒိသွာ ဝိစိတ္တဃဋေ စန္ဒနကပ္ပုရာဂရုအာဒိမိဿကသုဂန္ဓောဒကေန ပူရေတွာ ဗောဓိရုက္ခံ အဘိသိဉ္စိ. တသ္မိံ ခဏေ ဒေဝေါ မဟာဓာရာဟိ ပဝဿိ. တဒါ သော အသနိဝေဂေန ကာလံ ကတော. တေနေဝ ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ, တတ္ထေဝ ဌိတော ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓေါ, အဟော ဓမ္မော’’တိအာဒိဂါထာယော အဘာသိ. ဧဝံ သော ဒေဝမနုဿေသု သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ သဗ္ဗပရိဠာဟဝိပ္ပမုတ္တော နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ သီတိဘာဝမုပဂတော သုခိတော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာရဘိတွာ ဝိပဿန္တော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. ပုဗ္ဗေ ကတပုညေန ဂန္ဓောဒကိယတ္ထေရောတိ ပါကဋော အဟောသိ.

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ-အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဂန္ဓောဒကိယထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ လူဖြစ်လာပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူလတ်သော် မြို့သူမြို့သားတို့ ဗောဓိပင်ကို ပူဇော်ပွဲပြုလုပ်နေကြသည်ကို မြင်တွေ့၍ ထူးခြားဆန်းကြယ်သော အိုး၌ စန္ဒကူး၊ ပရုပ်၊ အကျော် အစရှိသည်တို့နှင့် ရောနှောထားသော မွှေးကြိုင်သော နံ့သာရည်ဖြင့် ပြည့်စေပြီးလျှင် ဗောဓိပင်ကို သွန်းလောင်းပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုခဏ၌ မိုးနတ်မင်းသည် ကြီးစွာသော မိုးရေအလျဉ်တို့ဖြင့် ရွာသွန်းလေ၏။ ထိုအခါ၌ ထိုသူသည် မိုးကြိုးအရှိန်အဟုန်ကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းခဲ့၍ ထိုနတ်ပြည်၌ပင် တည်လျက် 'အဟော ဗုဒ္ဓေါ၊ အဟော ဓမ္မော' အစရှိသော ဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆိုခဲ့သည်။ ဤသို့လျှင် ထိုသူသည် နတ်လူတို့၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာတို့ကို ခံစားပြီးလျှင် အလုံးစုံသော ကိလေသာပူပန်ခြင်းတို့မှ ကင်းလွတ်လျက် ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘုံဘဝတို့၌ အေးငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်ကာ ချမ်းသာခြင်းရှိသည်ဖြစ်၍ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာကာ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို အားထုတ်၍ ဝိပဿနာရှုပွားလတ်သော် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူသည်။ ရှေး၌ ပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကြောင့် 'ဂန္ဓောဒကိယထေရ်' ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။

၂၅. သော ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတရဿာတိအာဒိမာဟ. တံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. မဟာဗောဓိမဟော အဟူတိ မဟာဗောဓိရုက္ခဿ ပူဇာ အဟောသီတိ အတ္ထော. ဝိစိတ္တံ ဃဋမာဒါယာတိ အနေကေဟိ စိတ္တကမ္မသုဝဏ္ဏကမ္မေဟိ ဝိစိတ္တံ သောဘမာနံ ဂန္ဓောဒကပုဏ္ဏံ ဃဋံ ဂဟေတွာတိ အတ္ထော[Pg.81]. ဂန္ဓောဒကမဒါသဟန္တိ ဂန္ဓောဒကံ အဒါသိံ, အဟံ ဂန္ဓောဒကေန အဘိသိဉ္စိန္တိ အတ္ထော.

၂၅. ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့သောအခါ၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့သော အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ပဒုမုတ္တရဿ' အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၏ အနက်သည် ဖွင့်ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်အတိုင်းသာတည်း။ 'မဟာဗောဓိမဟော အဟူ' ဟူသည်မှာ မဟာဗောဓိပင်အား ပူဇော်ပွဲသည် ဖြစ်ခဲ့ပြီဟု အနက်ရသည်။ 'ဝိစိတ္တံ ဃဋမာဒါယ' ဟူသည်မှာ များစွာသော ပန်းချီပန်းပု အမွှမ်းတင်ခြင်း၊ ရွှေချခြင်းတို့ကြောင့် ဆန်းကြယ်၍ တင့်တယ်သော နံ့သာရည်ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော အိုးကို ယူဆောင်၍ဟု အနက်ရသည်။ 'ဂန္ဓောဒကမဒါသဟံ' ဟူသည်မှာ နံ့သာရည်ကို လှူဒါန်းခဲ့ပြီ၊ ငါသည် နံ့သာရည်ဖြင့် သွန်းလောင်းပူဇော်ခဲ့ပြီဟု အနက်ရသည်။

၂၆. နှာနကာလေ စ ဗောဓိယာတိ ဗောဓိယာ ပူဇာကရဏသမယေတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၂၆. 'နှာနကာလေ စ ဗောဓိယာ' ဟူသည်မှာ ဗောဓိပင်အား ပူဇော်မှုပြုရာ အခါ၌ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူလှပေသည်။

ဂန္ဓောဒကိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဂန္ဓောဒကိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၅. ဩပဝယှတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. ဩပဝယှထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဩပဝယှတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဇိနာဒိစ္စေ လောကေ ပါတုဘူတေ ဧကသ္မိံ ဝိဘဝသမ္ပန္နကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ဃရာဝါသံ ဝသမာနော သာသနေ ပသန္နော သတ္ထရိ ပသာဒဗဟုမာနော အာဇာနီယေန သိန္ဓဝေန ပူဇံ အကာသိ, ပူဇေတွာ စ ပန ‘‘ဗုဒ္ဓါဒီနံ သမဏာနံ ဟတ္ထိအဿာဒယော န ကပ္ပန္တိ, ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ဒဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ တံ အဂ္ဃာပေတွာ တဒဂ္ဃနကေန ကဟာပဏေန ကပ္ပိယံ ကပ္ပာသိကကမ္ဗလကောဇဝါဒိကံ စီဝရံ ကပ္ပူရတက္ကောလာဒိကံ ဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရဉ္စ အဒါသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ ဟတ္ထိအဿာဒိအနေကဝါဟနသမ္ပန္နော သုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သဒ္ဓါသမ္ပန္နော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ, ပုဗ္ဗေ ကတပုညသမ္ဘာရဝသေန ဩပဝယှတ္ထေရောတိ ပါကဋော အဟောသိ.

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ-အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဩပဝယှထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရ မြတ်စွာဘုရားတည်းဟူသော နေမင်းသည် လောက၌ ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်တော်မူလတ်သော် စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုး၌ မွေးဖွားကာ ကြီးပြင်းလာသောအခါ များစွာသော ဥစ္စာ စည်းစိမ်အသုံးအဆောင်ရှိသူ ဖြစ်လျက် အိမ်ထောင်တည်ထောင်၍ နေထိုင်စဉ် သာသနာတော်၌ ကြည်ညိုမြတ်နိုးစိတ် ပြင်းပြသဖြင့် အာဇာနီဖြစ်သော သိန္ဓောမြင်းဖြင့် ပူဇော်မှုပြုခဲ့၏။ ပူဇော်ပြီး၍လည်း 'မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာတော်တို့အား ဆင်၊ မြင်း အစရှိသည်တို့သည် မအပ်စပ်ကုန်၊ အပ်စပ်သော အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတို့ကို လှူဒါန်းအံ့' ဟု ကြံစည်၍ ထိုမြင်းကို တန်ဖိုးဖြတ်စေကာ ထိုတန်ဖိုးနှင့်ထိုက်သော အသပြာဖြင့် အပ်စပ်သော ဝါချည်ဖြင့် ရက်အပ်သော အဝတ်တန်ဆာ၊ ကမ္ဗလာ၊ ကောဇော အစရှိသည်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းကိုလည်းကောင်း၊ ပရုပ်၊ ကရဝေး အစရှိသော ဆေးဝါးပစ္စည်းပရိက္ခရာတို့ကိုလည်းကောင်း လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် အသက်တမ်းစေ့ တည်နေ၍ ထိုဘဝမှ သေလွန်ပြီးနောက် နတ်ပြည်၌လည်းကောင်း၊ လူ့ပြည်၌လည်းကောင်း ဆင်၊ မြင်း အစရှိသော များစွာသော ယာဉ်အသုံးအဆောင်တို့နှင့် ပြည့်စုံလျက် ချမ်းသာကို ခံစားခဲ့ရပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်ရောက်လတ်သော် သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုကာ ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို ယူ၍ ဝိပဿနာတရားကို ပွားများအားထုတ်သဖြင့် မဂ်အစဉ်အတိုင်း ရဟန္တာအဖြစ်၌ တည်လေ၏။ ရှေး၌ ဆည်းပူးဖြည့်ကျင့်အပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦး၏ အစွမ်းကြောင့် 'ဩပဝယှထေရ်' ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။

၃၃. သော ‘‘ကေန နု ခေါ ကာရဏေန ဣဒံ မယာ သန္တိပဒံ အဓိဂတ’’န္တိ ဥပဓာရေန္တော ပုဗ္ဗကမ္မံ ဉာဏေန ပစ္စက္ခတော ဉတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ဥဒါနဝသေန ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိမာဟ. တံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. အာဇာနီယမဒါသဟန္တိ အာဇာနီယံ ဥတ္တမဇာတိသိန္ဓဝံ အဟံ အဒါသိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၃၃. ထိုမထေရ်သည် 'ငါသည် အဘယ်အကြောင်းကြောင့် ဤကိလေသာငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို ရအပ်သနည်း' ဟု ဆင်ခြင်လတ်သော် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို ဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ထင်ထင် သိမြင်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့သော အပါဒါန်ကို ဥဒါန်း၏ အစွမ်းဖြင့် ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ' အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၏ အနက်သည် ဖွင့်ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်အတိုင်းသာတည်း။ 'အာဇာနီယမဒါသဟံ' ဟူသည်မှာ အာဇာနီဖြစ်သော မြတ်သော အမျိုးအစားရှိသော သိန္ဓောမြင်းကို ငါသည် လှူဒါန်းခဲ့ပြီ၊ ပူဇော်ခဲ့ပြီဟု အနက်ရသည်။

၃၅. သပတ္တဘာရောတိ သဿ အတ္တနော ပတ္တာနိ အဋ္ဌ ပရိက္ခာရာနိ ဘာရာနိ ယဿ သော သပတ္တဘာရော, အဋ္ဌပရိက္ခာရယုတ္တောတိ အတ္ထော.

၃၅. 'သပတ္တဘာရော' ဟူသည်မှာ မိမိအား ရောက်လာအပ်ကုန်သော ရှစ်ပါးသော ပရိက္ခရာတည်းဟူသော ဝန်ရှိသောသူသည် 'သပတ္တဘာရ' မည်၏၊ ရှစ်ပါးသော ပရိက္ခရာနှင့် ယှဉ်သူဟု အနက်ရသည်။

၃၆. ခမနီယမဒါသဟန္တိ [Pg.82] ခမနီယယောဂ္ဂံ စီဝရာဒိကပ္ပိယပရိက္ခာရန္တိ အတ္ထော.

၃၆. 'ခမနီယမဒါသဟံ' ဟူသည်မှာ နှစ်သက်ဖွယ်ရှိသော သင်္ကန်းစသော အပ်စပ်သော ပရိက္ခရာအသုံးအဆောင်ကို (လှူဒါန်းခဲ့၏) ဟု အနက်ရသည်။

၄၀. စရိမောတိ ပရိယောသာနော ကောဋိပ္ပတ္တော ဘဝေါတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၄၀. 'စရိမော' ဟူသည်မှာ အဆုံးစွန်ဖြစ်သော၊ အဆုံးစွန်သို့ ရောက်သော ဘဝဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အလွယ်တကူ သိနိုင်သောအနက်ရှိသည်သာတည်း။

ဩပဝယှတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဩပဝယှထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၆. သပရိဝါရာသနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. သပရိဝါရာသနထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သပရိဝါရာသနတ္ထေရဿ အပဒါနံ. သောပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သဒ္ဓါဇာတော သာသနေ ပသန္နော ဒါနဖလံ သဒ္ဒဟန္တော နာနဂ္ဂရသဘောဇနေန ဘဂဝတော ပိဏ္ဍပါတံ အဒါသိ, ဒတွာ စ ပန ဘောဇနသာလာယံ ဘောဇနတ္ထာယ နိသိန္နာသနံ ဇာတိသုမနမလ္လိကာဒီဟိ အလင်္ကရိ. ဘဂဝါ စ ဘတ္တာနုမောဒနမကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အနေကဝိဓံ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓေါ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ န စိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ-အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်သပရိဝါရာသနထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ထိုမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွား၍ ကြီးပြင်းလာသောအခါ သဒ္ဓါတရားရှိသည်ဖြစ်၍ သာသနာတော်၌ ကြည်ညိုကာ အလှူ၏ အကျိုးကို ယုံကြည်သဖြင့် ထူးခြားဆန်းကြယ်၍ မြတ်သော အရသာရှိသော ဘောဇဉ်ဆွမ်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့၏။ လှူဒါန်းပြီး၍လည်း ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရာဇရပ်၌ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရန် သီတင်းသုံးရာနေရာကို မြတ်လေးပန်း၊ စံပယ်ပန်း အစရှိသည်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ဆွမ်းအနုမောဒနာပြုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် များစွာသော စည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်ရောက်လတ်သော် သဒ္ဓါတရားရှိ၍ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီး၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူသည်။

၄၃. သော ဧဝံ ပတ္တသန္တိပဒေါ ‘‘ကေန နု ခေါ ပုညေန ဣဒံ သန္တိပဒံ အနုပ္ပတ္တ’’န္တိ ဉာဏေန ဥပဓာရေန္တော ပုဗ္ဗကမ္မံ ဒိသွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိမာဟ. တံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ပိဏ္ဍပါတံ အဒါသဟန္တိ တတ္ထ တတ္ထ လဒ္ဓါနံ ပိဏ္ဍာနံ ကဗဠံ ကဗဠံ ကတွာ ပါတဗ္ဗတော ခါဒိတဗ္ဗတော အာဟာရော ပိဏ္ဍပါတော, တံ ပိဏ္ဍပါတံ ဘဂဝတော အဒါသိံ, ဘဂဝန္တံ ဘောဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၄၃. ထိုမထေရ်သည် ဤသို့ ကိလေသာငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိတော်မူပြီးသည်ဖြစ်၍ 'ငါသည် အဘယ်ကောင်းမှုကြောင့် ဤကိလေသာငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သနည်း' ဟု ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်လတ်သော် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို မြင်တွေ့ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့သော အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ' အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၏ အနက်သည် ဖွင့်ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်အတိုင်းသာတည်း။ 'ပိဏ္ဍပါတံ အဒါသဟံ' ဟူသည်မှာ ထိုထိုအရပ်၌ ရအပ်သော ဆွမ်းတို့ကို အလုတ်တစ်လုတ်ချင်း ပြုလုပ်၍ စားသုံးထိုက် စားအပ်သောကြောင့် အာဟာရကို 'ပိဏ္ဍပါတ' ဟု ခေါ်သည်၊ ထိုဆွမ်းကို မြတ်စွာဘုရားအား ငါလှူဒါန်းခဲ့ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရားကို ဆွမ်းကပ်လှူခဲ့ပြီဟု အနက်ရသည်။

၄၄. အကိတ္တယိ ပိဏ္ဍပါတန္တိ မယာ ဒိန္နပိဏ္ဍပါတဿ ဂုဏံ အာနိသံသံ ပကာသေသီတိ အတ္ထော.

၄၄. 'အကိတ္တယိ ပိဏ္ဍပါတံ' ဟူသည်မှာ ငါလှူဒါန်းခဲ့သော ဆွမ်း၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးနှင့် အကျိုးအာနိသင်ကို ထင်ရှားပြခဲ့ပြီဟု အနက်ရသည်။

၄၈. သံဝုတော ပါတိမောက္ခသ္မိန္တိ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလေန သံဝုတော ပိဟိတော ပဋိစ္ဆန္နောတိ အတ္ထော. ဣန္ဒြိယေသု စ ပဉ္စသူတိ စက္ခုန္ဒြိယာဒီသု ပဉ္စသု [Pg.83] ဣန္ဒြိယေသု ရူပါဒီဟိ ဂေါပိတော ဣန္ဒြိယသံဝရသီလဉ္စ ဂေါပိတောတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၄၈. 'သံဝုတော ပါတိမောက္ခသ္မိံ' ဟူသည်မှာ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလဖြင့် စောင့်စည်းအပ်သော၊ ပိတ်ဆို့ဖုံးအုပ်အပ်သောဟု အနက်ရသည်။ 'ဣန္ဒြိယေသု စ ပဉ္စသု' ဟူသည်မှာ စက္ခုန္ဒြေ အစရှိသော ငါးပါးသော ဣန္ဒြေတို့၌ ရူပါရုံ စသည်တို့ဖြင့် စောင့်ရှောက်အပ်သော၊ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလကိုလည်း စောင့်ရှောက်အပ်သောဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အလွယ်တကူ သိနိုင်သောအနက်ရှိသည်သာတည်း။

သပရိဝါရာသနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သပရိဝါရာသနထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၇. ပဉ္စဒီပကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. ပဉ္စဒီပကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပဉ္စဒီပကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဃရာဝါသေ ဝသန္တော ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိယံ ပတိဋ္ဌိတော သဒ္ဓေါ ပသန္နော မဟာဇနေဟိ ဗောဓိပူဇံ ကယိရမာနံ ဒိသွာ သယမ္ပိ ဗောဓိံ ပရိဝါရေတွာ ဒီပံ ဇာလေတွာ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိအာဒယော အနုဘဝိတွာ သဗ္ဗတ္ထေဝ ဥပ္ပန္နဘဝေ ဇလမာနော ဇောတိသမ္ပန္နဝိမာနာဒီသု ဝသိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ, ဒီပပူဇာနိဿန္ဒေန ဒီပကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

„Padumuttarabuddhassa‟ အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ပဉ္စဒီပကထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ကောင်းမှုအဓိကာရကို ပြုခဲ့ဖူးသဖြင့် ဖြစ်လေရာဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာနိဗ္ဗာန်၏အမှီဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ ကြီးပြင်းလာပြီးနောက် အိမ်ရာထောင်လျက် နေထိုင်စဉ် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို နာကြားရ၍ သမ္မာဒိဋ္ဌိ (မှန်ကန်သောအယူ) ၌ တည်ခဲ့သည်။ သဒ္ဓါတရားရှိ၍ ကြည်ညိုသူဖြစ်လျက် လူအပေါင်းတို့သည် ဗောဓိပင်ကို ပူဇော်နေကြသည်ကို မြင်သဖြင့် ကိုယ်တိုင်လည်း ဗောဓိပင်ကို ဝန်းရံကာ ဆီမီးထွန်းညှိ၍ ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ် စသည်တို့ကို ခံစားရပြီး ဖြစ်လေရာဘဝတိုင်း၌ ထွန်းလင်းတောက်ပလျက် မီးအရောင်အဝါနှင့်ပြည့်စုံသော ဗိမာန်စသည်တို့၌ နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ ယခုဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ သာသနာတော်၌မူ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့်ပြည့်စုံသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာကာ သဒ္ဓါတရားရှိသူ ဖြစ်လာပြီး ရဟန်းပြု၍ မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။ ဆီမီးပူဇော်ခဲ့သော အကျိုးဆက်ကြောင့် „ဒီပကထေရ်‟ ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။

၅၀. သော ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိမာဟ. တံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ဥဇုဒိဋ္ဌိ အဟောသဟန္တိ ဝင်္ကံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ဆဍ္ဍေတွာ ဥဇု အဝင်္ကံ နိဗ္ဗာနာဘိမုခံ ပါပုဏနသမ္မာဒိဋ္ဌိ အဟောသိန္တိ အတ္ထော.

၅၀. ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့သ၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် „Padumuttarabuddhassa‟ အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၏ အဓိပ္ပာယ်သည် ဆိုခဲ့ပြီးသည်အတိုင်းသာ ဖြစ်သည်။ „Ujudiṭṭhi ahosahaṃ‟ ဟူသည် ကောက်ကွေးသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကို စွန့်ပယ်၍ ဖြောင့်မတ်ပြီး ကောက်ကွေးမှုမရှိသော နိဗ္ဗာန်သို့ ရှေးရှုရောက်စေနိုင်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိ (မှန်ကန်သောအယူ) ရှိသူ ဖြစ်ခဲ့ပါပြီ ဟူသော အနက် ဖြစ်သည်။

၅၁. ပဒီပဒါနံ ပါဒါသိန္တိ ဧတ္ထ ပကာရေန ဒိဗ္ဗတိ ဇောတတီတိ ပဒီပေါ, တဿ ဒါနံ ပဒီပဒါနံ, တံ အဒါသိံ ပဒီပပူဇံ အကာသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၅၁. „Padīpadānaṃ pādāsiṃ‟ ဟူသော ဤပါဌ်၌ အထူးသဖြင့် ထွန်းလင်းတောက်ပတတ်သောကြောင့် „ပဒီပ (ဆီမီး)‟ မည်၏၊ ထိုဆီမီးကို လှူဒါန်းခြင်းသည် „ပဒီပဒါန‟ မည်၏၊ ထိုဆီမီးအလှူကို ပေးလှူခဲ့ပါပြီ၊ ဆီမီးပူဇော်ခြင်းကို ပြုခဲ့ပါပြီ ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောပါဌ်တို့သည် နေရာအားလုံး၌ အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူသည်သာ ဖြစ်သည်။

ပဉ္စဒီပကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အရှင်ပဉ္စဒီပကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၈. ဓဇဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. အရှင်ဓဇဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိကံ [Pg.84] အာယသ္မတော ဓဇဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ သုန္ဒရေဟိ အနေကေဟိ ဝတ္ထေဟိ ဓဇံ ကာရာပေတွာ ဓဇပူဇံ အကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ ဥစ္စကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ပူဇနိယော အဟောသိ. အပရဘာဂေ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ပုတ္တဒါရေဟိ ဝဍ္ဎိတွာ မဟာဘောဂေါ ယသဝါ သဒ္ဓါဇာတော သတ္ထရိ ပသန္နော ဃရာဝါသံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

„Padumuttarabuddhassa‟ အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဓဇဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ကောင်းမှုအဓိကာရကို ပြုခဲ့ဖူးသဖြင့် ဖြစ်လေရာဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာနိဗ္ဗာန်၏အမှီဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ ကြီးပြင်းလာပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုမြတ်နိုးသဖြင့် လှပဆန်းကြယ်သော အဝတ်အထည်အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် အလံတံခွန်တို့ကို ပြုလုပ်စေ၍ အလံလှူဒါန်းပူဇော်ခြင်းကို ပြုခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတို့၌ မြင့်မြတ်သော အမျိုး၌ မွေးဖွားရပြီး ပူဇော်အလေးပြုခံထိုက်သူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောင်သောအခါ ယခုဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ သာသနာတော်၌မူ တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာကာ သားမယားတို့နှင့်အတူ ကြီးပွားချမ်းသာလျက် စည်းစိမ်ဥစ္စာ များပြားခြင်း၊ အခြံအရံ လျှမ်းလျှမ်းတောက်ရှိခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံခဲ့သည်။ ထို့နောက် သဒ္ဓါတရားရှိ၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် အိမ်ရာထောင်လူ့ဘောင်ဘဝကို စွန့်ပယ်ကာ ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၅၇. သော ပတ္တအရဟတ္တဖလော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တောယေဝ. ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေနာတိ သောမနဿသဟဂတစိတ္တယုတ္တတ္တာ ဟဋ္ဌော ပရိပုဏ္ဏရူပကာယော သဒ္ဓါသမ္ပယုတ္တစိတ္တတာယ ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန သန္တုဋ္ဌေန စိတ္တေနာတိ အတ္ထော. ဓဇမာရောပယိံ အဟန္တိ ဓုနာတိ ကမ္ပတိ စလတီတိ ဓဇံ, တံ ဓဇံ အာရောပယိံ ဝေဠဂ္ဂေ လဂ္ဂေတွာ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၅၇. ရဟန္တာတစ်ပါး ဖြစ်တော်မူပြီးသော ထိုဓဇဒါယကထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် „Padumuttarabuddhassa‟ အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကား ရှေး၌ ဆိုခဲ့ပြီးသည်အတိုင်းသာ ဖြစ်သည်။ „Haṭṭho haṭṭhena cittena‟ ဟူသည်မှာ သောမနဿသဟဂုတ်စိတ်နှင့် ယှဉ်သဖြင့် ပြည့်စုံသော ရူပကာယရှိ၍ ရွှင်လန်းတက်ကြွခြင်းကြောင့် „ဟဋ္ဌော‟ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သဒ္ဓါတရားနှင့် ယှဉ်သောစိတ်ရှိခြင်းကြောင့် ရွှင်လန်းသောစိတ်၊ တင်းတိမ်ရောင့်ရဲသော စိတ်ဖြင့်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကြောင့် „ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန‟ ဟူ၍လည်းကောင်း အနက်ရသည်။ „Dhajamāropayiṃ ahaṃ‟ ဟူသည်ကား တုန်လှုပ်လှုပ်ရှားတတ်သောကြောင့် „ဓဇ (အလံတံခွန်)‟ ဟု ခေါ်သည်၊ ထိုအလံတံခွန်ကို ဝါးလုံးထိပ်ဖျား၌ ချိတ်ဆွဲကာ မြှောက်တင်၍ ပူဇော်ခဲ့ပါပြီ ဟု အနက်ရသည်။

၅၈-၉. ပတိတပတ္တာနိ ဂဏှိတွာတိ ပတိတာနိ ဗောဓိပတ္တာနိ ဂဟေတွာ အဟံ ဗဟိ ဆဍ္ဍေသိန္တိ အတ္ထော. အန္တောသုဒ္ဓံ ဗဟိသုဒ္ဓန္တိ အန္တော စိတ္တသန္တာနနာမကာယတော စ ဗဟိ စက္ခုသောတာဒိရူပကာယတော စ သုဒ္ဓိံ အဓိ ဝိသေသေန မုတ္တံ ကိလေသတော ဝိမုတ္တံ အနာသဝံ သမ္ဗုဒ္ဓံ ဝိယ သမ္မုခါ ဥတ္တမံ ဗောဓိံ အဝန္ဒိံ ပဏာမမကာသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၅၈-၉. „Patitapattāni gaṇhitvā‟ ဟူသည်မှာ ကြွေကျလာသော ဗောဓိညောင်ရွက်တို့ကို ကောက်ယူ၍ ငါသည် အပြင်ဘက်သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့ပါပြီ ဟု အနက်ရသည်။ „Antosuddhaṃ bahisuddhaṃ‟ ဟူသည်မှာ အတွင်းစိတ်အစဉ်တည်းဟူသော နာမ်တရားမှလည်းကောင်း၊ အပမျက်စိ နား စသည်တည်းဟူသော ရုပ်တရားမှလည်းကောင်း စင်ကြယ်တော်မူသော၊ ကိလေသာအပေါင်းမှ အထူးသဖြင့် လွတ်မြောက်တော်မူသော၊ အာသဝေါကင်းကွာတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်အား မျက်မှောက်၌ ရှိခိုးသကဲ့သို့ မြတ်လှစွာသော ဗောဓိပင်ကို ရှိခိုးဦးညွှတ်ခဲ့ပါပြီ ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောပါဌ်တို့သည် နေရာအားလုံး၌ အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူသည်သာ ဖြစ်သည်။

ဓဇဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အရှင်ဓဇဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၉. ပဒုမတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. အရှင်ပဒုမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

စတုသစ္စံ ပကာသေန္တောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပဒုမတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတကုသလသမ္ဘာရော ပဒုမုတ္တရမုနိနာ ဓမ္မပဇ္ဇောတေ ဇောတမာနေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ [Pg.85] ဘောဂသမ္ပန္နောတိ ပါကဋော. သော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ မဟာဇနေန သဒ္ဓိံ ဓမ္မံ သုဏန္တော ဓဇေန သဟ ပဒုမကလာပံ ဂဟေတွာ အဋ္ဌာသိ, သဓဇံ တံ ပဒုမကလာပံ အာကာသမုက္ခိပိံ, တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ အတိဝိယ သောမနဿဇာတော အဟောသိ. သော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဇီဝိတပရိယောသာနေ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တော ဓဇမိဝ ဆကာမာဝစရေ ပါကဋော ပူဇိတော စ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိမနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိမနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ သဒ္ဓါသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓါဇာတော ပဉ္စဝဿိကောဝ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ ကတပုညနာမေန ပဒုမတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

„Catusaccaṃ pakāsento‟ အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ပဒုမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ကောင်းမှုကုသိုလ်အဆောက်အအုံကို ဆည်းပူးဖြည့်ကျင့်ခဲ့ဖူးသဖြင့် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် တရားတည်းဟူသော ဆီမီးရောင်ကို ထွန်းညှိတော်မူစဉ်အခါ၌ တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ အိမ်ရာထောင်လျက် စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသူအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုသူသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် လူအပေါင်းနှင့်အတူ တရားတော်ကို နာယူလျက် အလံတံခွန်နှင့်တကွ ပဒုမ္မာကြာကလာပ်ကို ကိုင်ဆောင်၍ ရပ်တည်နေခဲ့သည်။ အလံနှင့်တကွဖြစ်သော ထိုပဒုမ္မာကြာကလာပ်ကို ကောင်းကင်သို့ မြှောက်တင်ပူဇော်ခဲ့ပြီး ထိုအံ့ဩဖွယ်ကောင်းမှုကို မြင်တွေ့ရသဖြင့် အလွန်တရာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အသက်တမ်းကုန်ဆုံးသောအခါ နတ်ပြည်၌ မွေးဖွားခဲ့ရသည်။ အလံတံခွန်ကဲ့သို့ပင် ကာမာဝစရနတ်ပြည် ခြောက်ထပ်၌ ထင်ရှားကျော်စောလျက် ပူဇော်အပ်သူဖြစ်ကာ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရပြီး လူ့ပြည်၌လည်း စကြဝတေးမင်း စည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ယခုဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ သာသနာတော်၌မူ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံ၍ သဒ္ဓါတရားရှိသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာခဲ့ပြီး ငါးနှစ်အရွယ်မျှသာ ရှိသေးသော်လည်း သဒ္ဓါတရားဖြစ်ပေါ်ကာ ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့ပြီး မိမိပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုအမည်ဖြင့် „ပဒုမထေရ်‟ ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောတော်မူခဲ့သည်။

၆၇. အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော စတုသစ္စံ ပကာသေန္တောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သစ္စန္တိ တထံ အဝိတထံ အဝိပရီတံ သစ္စံ, ဒုက္ခသမုဒယနိရောဓမဂ္ဂဝသေန စတ္တာရိ သစ္စာနိ သမာဟဋာနီတိ စတုသစ္စံ, တံ စတုသစ္စံ ပကာသေန္တော လောကေ ပါကဋံ ကရောန္တောတိ အတ္ထော. ဝရဓမ္မပ္ပဝတ္တကောတိ ဥတ္တမဓမ္မပ္ပဝတ္တကော ပကာသကောတိ အတ္ထော. အမတံ ဝုဋ္ဌိန္တိ အမတမဟာနိဗ္ဗာနဝုဋ္ဌိဓာရံ ပဝဿန္တော ပဂ္ဃရန္တော သဒေဝကံ လောကံ တေမေန္တော သဗ္ဗကိလေသပရိဠာဟံ နိဗ္ဗာပေန္တော ဓမ္မဝဿံ ဝဿတီတိ အတ္ထော.

၆၇. မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် „Catusaccaṃ pakāsento‟ အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ „သစ္စာ‟ ဟူသည် မှန်ကန်ခြင်း၊ မချွတ်ယွင်းခြင်း၊ မဖောက်ပြန်ခြင်း သဘောပင် ဖြစ်သည်။ ဒုက္ခ၊ သမုဒယ၊ နိရောဓ၊ မဂ္ဂ အစွမ်းဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို ပေါင်းစုအပ်သောကြောင့် „စတုသစ္စ‟ ဟု ခေါ်သည်၊ ထိုသစ္စာလေးပါးကို ထင်ရှားပြတော်မူလိုသဖြင့် လောက၌ ထင်ရှားအောင် ပြုတော်မူသော ဟု အနက်ရသည်။ „Varadhammappavattako‟ ဟူသည်မှာ မြတ်သောတရားတော်ကို ဖြစ်ပေါ်စေတော်မူတတ်သော၊ ထင်ရှားပြတော်မူတတ်သော ဟု အနက်ရသည်။ „Amataṃ vuṭṭhiṃ‟ ဟူသည်မှာ သေခြင်းကင်းရာ မဟာနိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော မိုးရေအယဉ်ကို ရွာသွန်းလျက်၊ စီးဆင်းစေလျက်၊ နတ်နှင့်တကွသော လောကသားတို့ကို စိုစွတ်စေလျက်၊ ကိလေသာပူလောင်မှု အားလုံးကို ငြိမ်းအေးစေလျက် တရားမိုးရွာသွန်းတော်မူခြင်း ဟု အနက်ရသည်။

၆၈. သဓဇံ ပဒုမံ ဂယှာတိ ဓဇေန သဟ ဧကတော ကတွာ ပဒုမံ ပဒုမကလာပံ ဂဟေတွာတိ အတ္ထော. အဍ္ဎကောသေ ဌိတော အဟန္တိ ဥဘော ဥက္ခိပိတွာ ဌိတော အဟန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၆၈. „Sadhajaṃ padumaṃ gayhā‟ ဟူသည်မှာ အလံတံခွန်နှင့်အတူ တစ်ပေါင်းတည်းပြု၍ ပဒုမ္မာကြာကလာပ်ကို ကိုင်ဆောင်၍ ဟု အနက်ရသည်။ „Aḍḍhakose ṭhito ahaṃ‟ ဟူသည်မှာ လက်နှစ်ဖက်လုံးကို မြှောက်၍ ရပ်တည်နေသော ငါသည် ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောပါဌ်တို့သည် နေရာအားလုံး၌ အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူသည်သာ ဖြစ်သည်။

ပဒုမတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အရှင်ပဒုမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၁၀. အသနဗောဓိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. အရှင်အသနဗောဓိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ဇာတိယာ သတ္တဝဿောဟန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော အသနဗောဓိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ အညတရသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သုခပ္ပတ္တော သာသနေ ပသန္နော [Pg.86] အသနဗောဓိတော ဖလံ ဂဟေတွာ တတော ဝုဋ္ဌိတဗောဓိတရုဏေ ဂဟေတွာ ဗောဓိံ ရောပေသိ, ယထာ န ဝိနဿတိ တထာ ဥဒကာသိဉ္စနာဒိကမ္မေန ရက္ခိတွာ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ပရိပက္ကသမ္ဘာရတ္တာ သတ္တဝဿိကောဝ သမာနော ပဗ္ဗဇိတွာ ခုရဂ္ဂေယေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ, ပုရာကတပုညနာမေန အသနဗောဓိယတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"ဇာတိယာ သတ္တဝဿောဟံ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်အသနဗောဓိယမထေရ်၏ အပဒါန် (အတ္ထုပ္ပတ္တိ) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ကောင်းမှုအဆောက်အဦးကို ပြုခဲ့ဖူးသဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝ၌ သံသရာမှလွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် တိဿမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ မထင်ရှားသော အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ ချမ်းသာကြွယ်ဝပြီး သာသနာတော်၌ ကြည်ညိုစိတ်ရှိသဖြင့် ပိတောက်ဗောဓိပင်မှ အသီးကိုယူ၍ ထိုအသီးမှ ပေါက်လာသော ဗောဓိပင်ပျိုတို့ကို ယူကာ ဗောဓိပင်ကို စိုက်ပျိုးခဲ့၏။ မပျက်စီးနိုင်သော နည်းလမ်းဖြင့် ရေလောင်းခြင်း အစရှိသော အလုပ်တို့ဖြင့် စောင့်ရှောက်ကာ ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာတို့ကို ခံစားရပြီးနောက် ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ ရင့်ကျက်သော ပါရမီအဆောက်အဦး ရှိသဖြင့် ခုနစ်နှစ်အရွယ်မျှသာ ရှိသေးသော်လည်း ရှင်သာမဏေပြု၍ ဆံချခြင်း၏အဆုံး (သင်ဓုန်းအမှု၏ အဆုံး) ၌ပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ရှေး၌ ပြုခဲ့ဖူးသော ထိုကောင်းမှု၏ အမည်ဖြင့် "အသနဗောဓိယမထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။

၇၈. သော ပုဗ္ဗသမ္ဘာရမနုဿရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဇာတိယာ သတ္တဝဿောဟန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဇာတိယာတိ မာတုဂဗ္ဘတော နိက္ခန္တကာလတော ပဋ္ဌာယာတိ အတ္ထော. သတ္တဝဿော ပရိပုဏ္ဏသရဒေါ အဟံ လောကနာယကံ တိဿံ ဘဂဝန္တံ အဒ္ဒသန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပသန္နစိတ္တော သုမနောတိ ပကာရေန ပသန္နအနာလုဠိတအဝိကမ္ပိတစိတ္တော, သုမနော သုန္ဒရမနော သောမနဿသဟဂတစိတ္တောတိ အတ္ထော.

၇၈. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုအဆောက်အဦးကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေးကပြုခဲ့သော အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် "ဇာတိယာ သတ္တဝဿောဟံ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၌ "ဇာတိယာ" ဟူသည်မှာ အမိဝမ်းတိုက်မှ ထွက်လာသည့် အချိန်မှစ၍ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "ခုနစ်နှစ်အရွယ် ပြည့်စုံသောနှစ်ရှိသော ငါသည် လောက၏ရှေ့ဆောင်ဖြစ်သော တိဿမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရပြီ" ဟု စပ်စပ်ရမည်။ "ပသန္နစိတ္တော သုမနော" ဟူသည်မှာ ကောင်းစွာကြည်လင်၍ မနောက်ကျု မတုန်လှုပ်သောစိတ် ရှိခြင်း၊ "သုမနော" ဟူသည် ကောင်းသောစိတ်ရှိခြင်း၊ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်သော စိတ်ရှိခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၇၉. တိဿဿာဟံ ဘဂဝတောတိ တိက္ခတ္တုံ ဇာတောတိ တိဿော, သော မာတုဂဗ္ဘတော, မနုဿဇာတိတော, ပဉ္စက္ခန္ဓတော စ မုတ္တော ဟုတွာ ဇာတော နိဗ္ဗတ္တော ဗုဒ္ဓေါ ဇာတောတိ အတ္ထော. တဿ တိဿဿ ဘဂဝတော တာဒိနော, လောကဇေဋ္ဌဿ အသနဗောဓိံ ဥတ္တမံ ရောပယိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၇၉. "တိဿဿာဟံ ဘဂဝတော" ဟူသော စကားရပ်၌ သုံးကြိမ် လွတ်မြောက်၍ ဖြစ်ထွန်းလာသောကြောင့် "တိဿ" ဟု ခေါ်သည်။ ထိုတိဿမြတ်စွာဘုရားသည် မိခင်၏ဝမ်းကြာတိုက်မှလည်းကောင်း၊ လူတို့၏အနွယ်ဇာတ်မှလည်းကောင်း၊ ခန္ဓာငါးပါးအစုမှလည်းကောင်း လွတ်မြောက်၍ ပွင့်ထွန်းလာသော ဘုရားရှင်ဖြစ်တော်မူသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ "တာဒီဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ လောကတွင် အကြီးမြတ်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော ထိုတိဿမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ မြတ်လှစွာသော ပိတောက်ဗောဓိပင်ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီ" ဟု စပ်စပ်ရမည်။

၈၀. အသနော နာမဓေယျေနာတိ နာမပညတ္တိယာ နာမသညာယ အသနော နာမ အသနရုက္ခော ဗောဓိ အဟောသီတိ အတ္ထော. ဓရဏီရုဟပါဒပေါတိ ဝလ္လိရုက္ခပဗ္ဗတဂင်္ဂါသာဂရာဒယော ဓာရေတီတိ ဓရဏီ, ကာ သာ? ပထဝီ, တဿံ ရုဟတိ ပတိဋ္ဌဟတီတိ ဓရဏီရုဟော, ပါဒေန ပိဝတီတိ ပါဒပေါ, ပါဒသင်္ခါတေန မူလေန သိဉ္စိတောဒကံ ပိဝတိ အာပေါရသံ သိနေဟံ ဓာရေတီတိ အတ္ထော. ဓရဏီရုဟော စ သော ပါဒပေါ စာတိ ဓရဏီရုဟပါဒပေါ, တံ ဥတ္တမံ အသနံ ဗောဓိံ ပဉ္စ ဝဿာနိ ပရိစရိံ ပေါသေသိန္တိ အတ္ထော.

၈၀. "အသနော နာမဓေယျေန" ဟူသည်မှာ နာမည်ပညတ်အားဖြင့် "အသန" မည်သော ပိတောက်ပင်သည် ဗောဓိပင်ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "ဓရဏီရုဟပါဒပေါ" ဟူသော စကား၌ နွယ်၊ သစ်ပင်၊ တောင်၊ ဂင်္ဂါမြစ်နှင့် သမုဒ္ဒရာ စသည်တို့ကို ဆောင်ထားတတ်သောကြောင့် "ဓရဏီ" မည်သည်။ ထိုဓရဏီဟူသည် အဘယ်နည်း? မြေကြီးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုမြေကြီးပေါ်၌ ပေါက်ရောက် တည်တံ့တတ်သောကြောင့် "ဓရဏီရုဟ" ဟု ခေါ်သည်။ ခြေဖြင့် သောက်တတ်သောကြောင့် "ပါဒပ" ဟု ခေါ်သည်။ ခြေဟုဆိုအပ်သော အမြစ်ဖြင့် လောင်းအပ်သောရေကို သောက်တတ်ခြင်း၊ ရေအရသာနှင့် အစိုဓာတ်အစေးဓာတ်ကို ဆောင်ယူတတ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဓရဏီရုဟလည်းဖြစ်၊ ပါဒပလည်းဖြစ်သောကြောင့် "ဓရဏီရုဟပါဒပ" (မြေပေါက်ပင် ဖြစ်သော သစ်ပင်) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုမြတ်လှစွာသော ပိတောက်ဗောဓိပင်ကို ငါးနှစ်ပတ်လုံး ပြုစုလုပ်ကျွေး (စောင့်ရှောက်မွေးမြူ) ခဲ့သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၈၁. ပုပ္ဖိတံ ပါဒပံ ဒိသွာတိ တံ မယာ ပေါသိတံ အသနဗောဓိရုက္ခံ ပုပ္ဖိတံ အစ္ဆရယောဂ္ဂဘူတပုပ္ဖတ္တာ အဗ္ဘုတံ လောမဟံသကရဏံ ဒိသွာ သကံ [Pg.87] ကမ္မံ အတ္တနော ကမ္မံ ပကိတ္တေန္တော ပကာရေန ကထယန္တော ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သန္တိကံ အဂမာသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၈၁. "ပုပ္ဖိတံ ပါဒပံ ဒိသွာ" ဟူသည်မှာ ငါစောင့်ရှောက်မွေးမြူထားသော ထိုပိတောက်ဗောဓိပင် တစ်ပြင်လုံး ပွင့်လန်းသည်ကို မြင်၍၊ ရှေးက မဖြစ်ဖူးဘဲ ယခုမှ အံ့ဩဖွယ်ရာ ကောင်းလောက်အောင် လက်ဖျစ်တီးကာ ချီးကျူးထိုက်သော ပန်းပွင့်ခြင်းကြောင့် ကြက်သီးမွေးညှင်းထလောက်အောင် ထူးခြားဆန်းပြားပုံကို တွေ့မြင်ရသဖြင့်၊ မိမိပြုခဲ့သော ကောင်းမှုကံကို နည်းမျိုးစုံဖြင့် အထူးချီးမွမ်းပြောဆိုလျက် ဘုရားမြတ်၏ထံတော်သို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျန်သောစကားရပ်အားလုံးတို့သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ရှင်းလင်းထင်ရှားလှပေသည်။

အသနဗောဓိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အသနဗောဓိယထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

ဆဋ္ဌဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ခြောက်ခုမြောက်ဝဂ်၏ အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၇. သကစိန္တနိယဝဂ္ဂေါ

၇. သကစိန္တနိယဝဂ်

၁. သကစိန္တနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. သကစိန္တနိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ပဝနံ ကာနနံ ဒိသွာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သကစိန္တနိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ တဿ ဘဂဝတော အာယုပရိယောသာနေ ဥပ္ပန္နော ဓရမာနံ ဘဂဝန္တံ အပါပုဏိတွာ ပရိနိဗ္ဗုတကာလေ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တေ ဝသန္တော ဝိဝေကံ ရမဏီယံ ဧကံ ဝနံ ပတွာ တတ္ထေဝေကာယ ကန္ဒရာယ ပုလိနစေတိယံ ကတွာ ဘဂဝတိ သညံ ကတွာ သဓာတုကသညဉ္စ ကတွာ ဝနပုပ္ဖေဟိ ပူဇေတွာ နမဿမာနော ပရိစရိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဒွီသု အဂ္ဂံ အဂ္ဂသမ္ပတ္တိံ အဂ္ဂဉ္စ စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိဘဝသမ္ပန္နော သဒ္ဓါသမ္ပန္နော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ အရဟာ ဆဠဘိညော အဟောသိ.

"ပဝနံ ကာနနံ ဒိသွာ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်သကစိန္တနိယမထေရ်၏ အပဒါန် (အတ္ထုပ္ပတ္တိ) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုအဆောက်အဦးရှိသဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝ၌ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်းအထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်တွင် အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ အရွယ်ရောက် ကြီးပြင်းလာပြီးနောက် ထိုဘုရားရှင်၏ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခါနီးတွင် လူဖြစ်လာခဲ့သဖြင့် သက်တော်ထင်ရှားရှိသော ဘုရားရှင်ထံတော်သို့ မရောက်ရှိခဲ့ဘဲ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးသောအခါမှ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ ဟိမဝန္တာတောင်၌ နေထိုင်ခဲ့၏။ ထိုသို့နေစဉ် ဆိတ်ငြိမ်၍ မွေ့လျော်ဖွယ်ကောင်းသော တောအုပ်တစ်ခုသို့ ရောက်ရှိသွားကာ ထိုတောအုပ်အတွင်းရှိ ရေအိုင်တစ်ခု၏အနီး၌ သဲပုံစေတီကို ပြုလုပ်၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်အပေါ်၌ အာရုံပြုသော အမှတ်သညာကိုလည်းကောင်း၊ ဓာတ်တော်ကိန်းဝပ်သော စေတီတော်ဟူသော အမှတ်သညာကိုလည်းကောင်း ပြုပြီးလျှင် တောပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ကာ ရှိခိုးဆည်းကပ်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်ပြည်နှင့် လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်လျက် နတ်စည်းစိမ်နှင့် လူ့စည်းစိမ် နှစ်မျိုးလုံးတွင် အမြတ်ဆုံးသော စည်းစိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ အလွန်မြတ်သော စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ်ကိုလည်းကောင်း ခံစားခဲ့ရပြီးလျှင် ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားလာကာ စည်းစိမ်ဥစ္စာရော သဒ္ဓါတရားပါ ပြည့်စုံသဖြင့် ဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုမြတ်နိုးစွာဖြင့် ရဟန်းပြုကာ အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးရ ရဟန္တာဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၁. သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဝနံ ကာနနံ ဒိသွာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဝနန္တိ ပကာရေန ဝနံ ပတ္ထဋံ ဝိတ္ထိဏ္ဏံ ဂဟနဘူတန္တိ ပဝနံ. ကာနနံ အဝကုစ္ဆိတံ အာနနံ အဝဟနံ သတတံ သီဟဗျဂ္ဃယက္ခရက္ခသမဒ္ဒဟတ္ထိအဿသုပဏ္ဏဥရဂေဟိ ဝိဟင်္ဂဂဏသဒ္ဒကုက္ကုဋကောကိလေဟိ ဝါ ဗဟလန္တိ ကာနနံ, တံ ကာနနသင်္ခါတံ ပဝနံ မနုဿသဒ္ဒဝိရဟိတတ္တာ အပ္ပသဒ္ဒံ နိဿဒ္ဒန္တိ အတ္ထော. အနာဝိလန္တိ န အာဝိလံ ဥပဒ္ဒဝရဟိတန္တိ အတ္ထော. ဣသီနံ အနုစိဏ္ဏန္တိ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓအရဟန္တခီဏာသဝသင်္ခါတာနံ ဣသီနံ အနုစိဏ္ဏံ နိသေဝိတန္တိ အတ္ထော. အာဟုတီနံ [Pg.88] ပဋိဂ္ဂဟန္တိ အာဟုနံ ဝုစ္စတိ ပူဇာသက္ကာရံ ပဋိဂ္ဂဟံ ဂေဟသဒိသန္တိ အတ္ထော.

၁. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်သဖြင့် ရှေးကပြုခဲ့သော အပဒါန်ကို ပြသလို၍ "ပဝနံ ကာနနံ ဒိသွာ" ဟု အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၌ "ပဝန" ဟူသည်မှာ အလွန်တရာ ကြီးမားကျယ်ပြန့်၍ ထူထပ်ရှုပ်ထွေးသော တောအုပ်ကြီးဖြစ်သောကြောင့် ပဝန မည်သည်။ "ကာနန" ဟူသည်မှာ စက်ဆုပ်ဖွယ်ကောင်းသော အရပ်ဖြစ်၍ ခြင်္သေ့၊ သစ်၊ ကျား၊ ဘီလူး၊ ရက္ခိုသ်၊ ဖျက်ဆီးတတ်သော ဆင်ရိုင်း၊ မြင်း၊ ဂဠုန်၊ မြွေတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ငှက်ပေါင်းစုံ၏ အသံ၊ တောကြက်၊ ဥဩငှက်တို့၏ အသံတို့ဖြင့်လည်းကောင်း အမြဲမပြတ် တစ်ခဲနက် ထူထပ်ရှုပ်ထွေးသော တောအရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ကာနန မည်သည်။ ထိုသို့ သားရဲတိရစ္ဆာန်တို့ဖြင့် ထူထပ်သော "ကာနန" ဟု ဆိုအပ်သော တောအုပ်ကြီးသည် လူတို့၏ ဆူညံသံများမှ ကင်းဆိတ်သဖြင့် အသံမရှိ ဆိတ်ငြိမ်သောအရပ် ဖြစ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "အနာဝိလံ" ဟူသည်မှာ နှောင့်ယှက်ခြင်းမရှိ၊ ဘေးဥပါဒ်ကင်းစင်သော အရပ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "အိသီနံ အနုစိဏ္ဏံ" ဟူသည်မှာ ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာဟု ဆိုအပ်သော မြတ်သောပုဂ္ဂိုလ် (ဣသိ) တို့၏ အမြဲမပြတ် မှီဝဲဆည်းကပ်ရာအရပ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟံ" ဟူသည်မှာ ပူဇော်သက္ကာရ (အာဟုန) ကို အမြဲမပြတ် ခံယူရာဖြစ်သော အိမ်နှင့်တူသည့် စေတီတော်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၂. ထူပံ ကတွာန ဝေဠုနာတိ ဝေဠုပေသိကာဟိ စေတိယံ ကတွာတိ အတ္ထော. နာနာပုပ္ဖံ သမောကိရိန္တိ စမ္ပကာဒီဟိ အနေကေဟိ ပုပ္ဖေဟိ သမောကိရိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သမ္မုခါ ဝိယ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိ သဇီဝမာနဿ သမ္ဗုဒ္ဓဿ သမ္မုခါ ဣဝ နိမ္မိတံ ဥပ္ပာဒိတံ စေတိယံ အဟံ အဘိ ဝိသေသေန ဝန္ဒိံ ပဏာမမကာသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၂. "ထူပံ ကတွာန ဝေဠုနာ" ဟူသည်မှာ ဝါးခြမ်းစိတ်တို့ဖြင့် စေတီငယ်ကို ပြုလုပ်တည်ဆောက်၍ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "နာနာပုပ္ဖံ သမောကိရိံ" ဟူသည်မှာ စကားပန်း အစရှိသော များစွာသော တောပန်းတို့ဖြင့် ဖြန့်ကြဲပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "သမ္မုခါ ဝိယ သမ္ဗုဒ္ဓံ" ဟူသည်မှာ သက်တော်ထင်ရှားရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ရှေ့မှောက်၌ကဲ့သို့ ဖန်တီးတည်ဆောက်ထားသော စေတီတော်ကို ငါသည် အထူးသဖြင့် ရိုသေကိုင်းညွတ်စွာ ရှိခိုးပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျန်သောစကားရပ်များသည် နားလည်လွယ်ရုံမျှသာ ဖြစ်သည်။

သကစိန္တနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သကစိန္တနိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၂. အဝေါပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. အဝေါပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ဝိဟာရာ အဘိနိက္ခမ္မာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော အဝေါပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သဒ္ဓါသမ္ပန္နော ဓမ္မံ သုတွာ သောမနဿပ္ပတ္တော နာနာပုပ္ဖာနိ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဂဟေတွာ ဗုဒ္ဓဿ ဥပရိ အဗ္ဘုက္ကိရိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သဂ္ဂသမ္ပတ္တိဉ္စ စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိဉ္စ အနုဘဝိတွာ သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သာသနေ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ. အာ သမန္တတော ကာသတိ ဒိပ္ပတီတိ အာကာသော, တသ္မိံ အာကာသေ ပုပ္ဖာနံ အဝကိရိတတ္တာ အဝေါပုပ္ဖိယတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"ဝိဟာရာ အဘိနိက္ခမ္မ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်အဝေါပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန် (အတ္ထုပ္ပတ္တိ) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦးရှိသဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ သိခီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ အရွယ်ရောက် အသိဉာဏ်ပညာရှိသောအခါ သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် တရားတော်ကို နာကြားရ၍ အလွန်တရာ ဝမ်းမြောက်ပြီးလျှင် အမျိုးမျိုးသော ပန်းတို့ကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့်ယူကာ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏အထက် ကောင်းကင်သို့ ဖြန့်ကြဲပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်ပြည်နှင့် လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်လျက် နတ်စည်းစိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ်ကိုလည်းကောင်း ခံစားခဲ့ရပြီး ဘဝတိုင်း၌ ပူဇော်ကိုးကွယ်အပ်သူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားလာကာ အရွယ်ရောက် ကြီးပြင်းသောအခါ သာသနာတော်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီးနောက် မကြာမီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထက်ဝန်းကျင်အလုံးမှ ထွန်းလင်းတောက်ပတတ်သောကြောင့် ကောင်းကင် (အာကာသ) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုကောင်းကင်ပြင်၌ ပန်းတို့ကို အောက်သို့သက်ဆင်းစေလျက် ဖြန့်ကြဲပူဇော်ခဲ့သောကြောင့် "အဝေါပုပ္ဖိယမထေရ်" (ကောင်းကင်မှ ပန်းဖြန့်ကြဲသော မထေရ်) ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။

၇. ဧဝံ ပတ္တသန္တိပဒေါ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဝိဟာရာ အဘိနိက္ခမ္မာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိဟာရာတိ ဝိသေသေန ဟရတိ စတူဟိ ဣရိယာပထေဟိ အပတန္တံ အတ္တဘာဝံ အာဟရတိ ပဝတ္တေတိ ဧတ္ထာတိ ဝိဟာရော, တသ္မာ ဝိဟာရာ အဘိ ဝိသေသေန နိက္ခမ္မ နိက္ခမိတွာ. အဗ္ဘုဋ္ဌာသိ စ စင်္ကမေတိ စင်္ကမနတ္ထာယ သဋ္ဌိရတနေ စင်္ကမေ အဘိဝိသေသေန ဥဋ္ဌာသိ, အဘိရုဟီတိ အတ္ထော. စတုသစ္စံ [Pg.89] ပကာသေန္တောတိ တသ္မိံ စင်္ကမေ စင်္ကမန္တော ဒုက္ခသမုဒယနိရောဓမဂ္ဂသစ္စသင်္ခါတံ စတုသစ္စံ ပကာသေန္တော ပါကဋံ ကရောန္တော အမတံ ပဒံ နိဗ္ဗာနံ ဒေသေန္တော ဝိဘဇန္တော ဥတ္တာနီကရောန္တော တသ္မိံ စင်္ကမေတိ သမ္ဗန္ဓော.

၇. သို့ဖြစ်၍ ရောက်အပ်ပြီးသော ကိလေသာတို့၏ငြိမ်းရာနိဗ္ဗာန်ရှိသော မထေရ်မြတ်သည် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် ရှေး၌ကျင့်အပ်သောအပဒါန်ကို ပြလိုသဖြင့် 'ဝိဟာရာ အဘိနိက္ခမ္မ' စသည်ဖြင့် မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ 'ဝိဟာရ' ဟူသည်မှာ ဤနေရာ၌ ဣရိယာပုထ်လေးပါးတို့ဖြင့် အတ္တဘောကို လဲမကျအောင် အထူးသဖြင့် ဆောင်တတ် ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့် ဝိဟာရမည်၏။ 'တသ္မာ ဝိဟာရာ' ထိုကျောင်းမှ 'အဘိနိက္ခမ္မ' အထူးသဖြင့် ထွက်ခွာတော်မူ၍ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'အဗ္ဘုဋ္ဌာသိ စ စင်္ကမေ' ဟူသည်ကား စင်္ကြံလျှောက်ခြင်း အကျိုးငှာ အတောင်ခြောက်ဆယ်ရှိသော စင်္ကြံ၌ အထူးသဖြင့် တက်ရောက်ရပ်တည်တော်မူပြီဟု အနက်ရသည်။ 'စတုသစ္စံ ပကာသေန္တော' ဟူသည်ကား ထိုစင်္ကြံ၌ စင်္ကြံလျှောက်တော်မူလျက် ဒုက္ခသစ္စာ၊ သမုဒယသစ္စာ၊ နိရောဓသစ္စာ၊ မဂ္ဂသစ္စာဟု ဆိုအပ်သော သစ္စာလေးပါးကို ထင်ရှားပြတော်မူလျက်၊ ပေါ်လွင်အောင် ပြုတော်မူလျက်၊ သေခြင်းကင်းသော နိဗ္ဗာန်တရားကို ဟောကြားဝေဖန် ပေါ်လွင်ထင်ရှားအောင် ပြုတော်မူလျက် ထိုစင်္ကြံ၌ ဟူ၍ ဤသို့ စပ်တွဲရမည်။

၈. သိခိဿ ဂိရမညာယ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ တာဒိနောတိ သေဋ္ဌဿ တာဒိဂုဏသမင်္ဂိဿ သိခိဿ ဗုဒ္ဓဿ ဂိရံ သဒ္ဒံ ဃောသံ အညာယ ဇာနိတွာ. နာနာပုပ္ဖံ ဂဟေတွာနာတိ နာဂပုန္နာဂါဒိအနေကာနိ ပုပ္ဖာနိ ဂဟေတွာ အာဟရိတွာ. အာကာသမှိ သမောကိရိန္တိ စင်္ကမန္တဿ ဘဂဝတော မုဒ္ဓနိ အာကာသေ ဩကိရိံ ပူဇေသိံ.

၈. 'သိခိဿ ဂိရမညာယ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ တာဒိနော' ဟူသည်ကား မြတ်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်ဖြစ်သော အသံတော်ကို သိ၍ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'နာနာပုပ္ဖံ ဂဟေတွာနာ' ဟူသည်ကား ကန့်ကော်၊ ပုန်းညက် စသော များစွာသော ပန်းတို့ကို ယူဆောင်၍ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'အာကာသမှိ သမောကိရိံ' ဟူသည်ကား စင်္ကြံကြွတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ဦးထိပ်အထက် ကောင်းကင်၌ ဖြန့်ကြဲပူဇော်ခဲ့ပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၉. တေန ကမ္မေန ဒွိပဒိန္ဒာတိ ဒွိပဒါနံ ဒေဝဗြဟ္မမနုဿာနံ ဣန္ဒ ပဓာနဘူတ. နရာသဘ နရာနံ အာသဘဘူတ. ပတ္တောမှိ အစလံ ဌာနန္တိ တုမှာကံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ အစလံ ဌာနံ နိဗ္ဗာနံ ပတ္တော အမှိ ဘဝါမိ. ဟိတွာ ဇယပရာဇယန္တိ ဒိဗ္ဗမနုဿသမ္ပတ္တိသင်္ခါတံ ဇယဉ္စ စတုရာပါယဒုက္ခသင်္ခါတံ ပရာဇယဉ္စ ဟိတွာ ဆဍ္ဍေတွာ နိဗ္ဗာနံ ပတ္တောသ္မီတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၉. 'တေန ကမ္မေန ဒွိပဒိန္ဒ' ဟူသည်ကား ခြေနှစ်ချောင်းရှိသော နတ်၊ ဗြဟ္မာ၊ လူတို့ထက် ကြီးမြတ်တော်မူသော၊ 'နရာသဘ' လူတို့ထက် မြတ်လှစွာသော မြတ်စွာဘုရားဟု အနက်ရသည်။ 'ပတ္တောမှိ အစလံ ဌာနံ' ဟူသည်ကား အရှင်ဘုရားတို့၏ အထံ၌ ရဟန်းပြု၍ မတုန်မလှုပ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိပါပြီဟု အနက်ရသည်။ 'ဟိတွာ ဇယပရာဇယံ' ဟူသည်ကား နတ်စည်းစိမ်၊ လူစည်းစိမ်ဟု ဆိုအပ်သော အောင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ အပါယ်လေးပါးဆင်းရဲဟု ဆိုအပ်သော ရှုံးခြင်းကိုလည်းကောင်း စွန့်ပယ်၍ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိပါပြီဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် သိလွယ်သည်သာတည်း။

အဝေါပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တော.

အာပေါပုပ္ပိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီး၏။

၃. ပစ္စာဂမနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. ပစ္စာဂမနိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

သိန္ဓုယာ နဒိယာ တီရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပစ္စာဂမနိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ သိန္ဓုယာ ဂင်္ဂါယ သမီပေ စက္ကဝါကယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော ပုဗ္ဗသမ္ဘာရယုတ္တတ္တာ ပါဏိနော အခါဒန္တော သေဝါလမေဝ ဘက္ခယန္တော စရတိ. တသ္မိံ သမယေ ဝိပဿိဘဂဝါ သတ္တာနုဂ္ဂဟံ ကရောန္တော တတ္ထ အဂမာသိ. တသ္မိံ ခဏေ သော စက္ကဝါကော ဝိဇ္ဇောတမာနံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော တုဏ္ဍေန သာလရုက္ခတော သာလပုပ္ဖံ ဆိန္ဒိတွာ အာဂမ္မ ပူဇေသိ. သော တေနေဝ စိတ္တပ္ပသာဒေန တတော စုတော ဒေဝလောကေ ဥပ္ပန္နော အပရာပရံ ဆကာမာဝစရသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ တတော စုတော မနုဿလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိအာဒယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ [Pg.90] နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ပုဗ္ဗစရိတဝသေန သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ, စက္ကဝါကော ဟုတွာ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ကတ္ထစိ ဂန္တွာ ပုပ္ဖမာဟရိတွာ ပူဇိတတ္တာ ပုဗ္ဗပုညနာမေန ပစ္စာဂမနိယတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

'သိန္ဓုယာ နဒိယာ တီရေ' အစရှိသည်ကား အရှင်ပစ္စာဂမနိယထေရ်၏ အပါဒါန်တည်း။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်တော်၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦး ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ သိန္ဓုမြစ် (ဂင်္ဂါမြစ်) ၏ အနီးတွင် စက္ကဝက်ငှက်မျိုး၌ ဖြစ်ခဲ့ရ၏။ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကုသိုလ်ကံအထုံနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် အခြားသတ္တဝါတို့ကို မစားဘဲ ရေမှော်ကိုသာ စားလျက် လှည့်လည်ကျက်စား၏။ ထိုအချိန်အခါ၌ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့အား ချီးမြှောက်တော်မူလိုသဖြင့် ထိုစက္ကဝက်ငှက်ရှိရာ အရပ်သို့ ကြွတော်မူ၏။ ထိုခဏ၌ ထိုစက္ကဝက်ငှက်သည် ရောင်ခြည်တော်တို့ဖြင့် ထွန်းလင်းတောက်ပတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးတွေ့ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နှုတ်သီးဖြင့် အင်ကြင်းပင်မှ အင်ကြင်းပန်းကို ကိုက်ဖြတ်ကာ လာရောက်ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုစက္ကဝက်ငှက်သည် ထိုစိတ်ကြည်ညိုခြင်းကြောင့်ပင် ထိုငှက်ဘဝမှ စုတေလတ်သော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရ၏။ တပြောင်းပြန်ပြန် ကာမာဝစရ နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်၌ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရပြီးနောက် ထိုနတ်ပြည်မှ စုတေလတ်သော် လူ့ပြည်၌ ဖြစ်ရပြန်ပြီး စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ် စသည်တို့ကို ခံစားခဲ့ရ၏။ ယခု ဤဘုရားပွင့်တော်မူသော အခါ၌မူ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကုသိုလ်ကံ၏အစွမ်းကြောင့် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။ ထိုသို့ စက္ကဝက်ငှက်ဖြစ်စဉ်က မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် တစ်နေရာရာသို့ သွား၍ ပန်းကို ယူဆောင်ကာ ပူဇော်ခဲ့သောကြောင့် ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှု၏ အမည်ဖြင့် 'ပစ္စာဂမနိယထေရ်' ဟူ၍ ထင်ရှားတော်မူလေသည်။

၁၃. အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သိန္ဓုယာ နဒိယာ တီရေတိအာဒိမာဟ. သီတိ သဒ္ဒံ ကုရုမာနာ ဓုနာတိ ကမ္ပတီတိ သိန္ဓု, နဒတိ သဒ္ဒံ ကရောန္တော ဂစ္ဆတီတိ နဒိ. စက္ကဝါကော အဟံ တဒါတိ စက္ကံ သီဃံ ဂစ္ဆန္တံ ဣဝ ဥဒကေ ဝါ ထလေ ဝါ အာကာသေ ဝါ သီဃံ ဝါတိ ဂစ္ဆတီတိ စက္ကဝါကော. တဒါ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနကာလေ အဟံ စက္ကဝါကော အဟောသိန္တိ အတ္ထော. သုဒ္ဓသေဝါလဘက္ခောဟန္တိ အညဂေါစရအမိဿတ္တာ သုဒ္ဓသေဝါလမေဝ ခါဒန္တော အဟံ ဝသာမိ. ပါပေသု စ သုသညတောတိ ပုဗ္ဗဝါသနာဝသေန ပါပကရဏေ သုဋ္ဌု သညတော တီဟိ ဒွါရေဟိ သညတော သုသိက္ခိတော.

၁၃. မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးကျင့်ဝတ်ဖြစ်သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြသော် 'သိန္ဓုယာ နဒိယာ တီရေ' စသည်ဖြင့် မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ 'သီ' ဟူသော အသံကို ပြုလျက် တုန်လှုပ်စီးဆင်းတတ်သောကြောင့် 'သိန္ဓု' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြည်ဟီးသံပြုလျက် စီးဆင်းသွားတတ်သောကြောင့် 'နဒီ' ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်အပ်၏။ 'စက္ကဝါကော အဟံ တဒါ' ဟူသည်ကား လျင်မြန်စွာ သွားသော စက်လက်နက်ကဲ့သို့ ရေ၌သော်လည်းကောင်း၊ ကုန်း၌သော်လည်းကောင်း၊ ကောင်းကင်၌သော်လည်းကောင်း လျင်မြန်စွာ ပျံသန်းသွားလာတတ်သောကြောင့် 'စက္ကဝါက' (စက္ကဝက်ငှက်) မည်၏။ ထိုအခါ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရစဉ်က ငါသည် စက္ကဝက်ငှက် ဖြစ်ခဲ့ပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'သုဒ္ဓသေဝါလဘက္ခောဟံ' ဟူသည်ကား အခြား စားကျက်နှင့် မရောနှောဘဲ သန့်ရှင်းသော ရေမှော်သက်သက်ကိုသာ စားလျက် ငါနေ၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'ပါပေသု စ သုသညတော' ဟူသည်ကား ရှေးအထုံဝါသနာ၏ အစွမ်းကြောင့် မကောင်းမှုပြုခြင်းမှ ကောင်းစွာ စောင့်စည်းသူ ဖြစ်၏၊ ကာယ၊ ဝစီ၊ မနောတည်းဟူသော ဒွါရသုံးပါးဖြင့် ကောင်းစွာ စောင့်စည်းလေ့ကျင့်သူ ဖြစ်ခဲ့ပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၄. အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဗုဒ္ဓန္တိ ရာဂဒေါသမောဟဝိရဟိတတ္တာ ဝိရဇံ နိက္ကိလေသံ ဗုဒ္ဓံ အဒ္ဒသံ အဒ္ဒက္ခိံ. ဂစ္ဆန္တံ အနိလဉ္ဇသေတိ အနိလဉ္ဇသေ အာကာသပထေ ဂစ္ဆန္တံ ဗုဒ္ဓံ. တုဏ္ဍေန မယှံ မုခတုဏ္ဍေန တာလံ သာလပုပ္ဖံ ပဂ္ဂယှ ပဂ္ဂဟေတွာ ဝိပဿိဿာဘိရောပယိံ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၄. 'အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဗုဒ္ဓံ' ဟူသည်ကား ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့မှ ကင်းဝေးတော်မူသောကြောင့် ကိလေသာမြူ ကင်းတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးတွေ့ရပြီဟု အနက်ရသည်။ 'ဂစ္ဆန္တံ အနိလဉ္ဇသေ' ဟူသည်ကား ကောင်းကင်ခရီးလမ်းဖြင့် ကြွတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးတွေ့ရပြီဟု အနက်ရသည်။ 'တုဏ္ဍေန' ငါ၏ နှုတ်သီးဖြင့် 'သာလံ' အင်ကြင်းပန်းကို 'ပგ္ဂယှ' မြှောက်ချီ၍ 'ဝိပဿိဿာဘိရောပယိံ' ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားအား တင်လှူပူဇော်ခဲ့ပြီဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် သိလွယ်သည်သာတည်း။

ပစ္စာဂမနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပစ္စာဂမနိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီး၏။

၄. ပရပ္ပသာဒကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ပရပ္ပသာဒကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ဥသဘံ ပဝရံ ဝီရန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပရပ္ပသာဒကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ပဒကော ဝေယျာကရဏော သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော နာမေန သေလဗြာဟ္မဏောတိ ပါကဋော သိဒ္ဓတ္ထံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ အသီတိအနုဗျဉ္ဇနေဟိ စာတိ သယံ သောဘမာနံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော အနေကေဟိ ကာရဏေဟိ [Pg.91] အနေကာဟိ ဥပမာဟိ ထောမနံ ပကာသေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ သက္ကမာရာဒယော ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိသွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ စတုပဋိသမ္ဘိဒါဆဠဘိညပ္ပတ္တော မဟာခီဏာသဝေါ အဟောသိ, ဗုဒ္ဓဿ ထုတိယာ သတ္တာနံ သဗ္ဗေသံ စိတ္တပ္ပသာဒကရဏတော ပရပ္ပသာဒကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

'ဥသဘံ ပဝရံ ဝီရံ' အစရှိသည်ကား အရှင်ပရပ္ပသာဒကထေရ်၏ အပါဒါန်တည်း။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦး ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ ဗေဒင်သုံးပုံတို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်၍၊ ဣတိဟာသကျမ်းလျှင် ငါးခုမြောက်ရှိသော ကျမ်းတို့ကို ကောင်းစွာ ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်နိုင်ပြီး၊ ဗျာကရိုဏ်းကျမ်းကို တတ်ကျွမ်းကာ၊ နိဃဏ္ဍုကျမ်း၊ ကေတုဘကျမ်း၊ အက္ခရာအပြားကို ပြသော သိက္ခာကျမ်း၊ နိရုတ္တိကျမ်းတို့နှင့်တကွ လောကာယတကျမ်း၊ မဟာပုရိသလက္ခဏာကျမ်းတို့၌ အကြွင်းမဲ့တတ်ကျွမ်းနားလည်သူ ဖြစ်လျက် အမည်အားဖြင့် 'သေလပုဏ္ဏား' ဟူ၍ ထင်ရှားခဲ့၏။ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးတွေ့ရ၍ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော မဟာပုရိသလက္ခဏာတော်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရှစ်ဆယ်သော လက္ခဏာတော်ငယ်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း ကိုယ်တော်တိုင် တင့်တယ်သပ္ပာယ်တော်မူသည်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ များစွာသော အကြောင်းအရာ၊ များစွာသော ဥပမာတို့ဖြင့် ချီးမွမ်းခြင်းကို ထင်ရှားစွာ ပြုခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် နတ်ပြည်၌ သိကြားမင်း၊ မာရ်နတ် စသည်တို့ဖြစ်ကာ ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရ နတ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားရပြီးနောက် လူတို့၌လည်း စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရ၏။ ယခု ဤဘုရားပွင့်တော်မူရာအခါ၌မူ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါး၊ အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်ကြီး ဖြစ်တော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ချီးမွမ်းပူဇော်ခြင်းဖြင့် ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့၏ စိတ်ကို ကြည်ညိုစေတတ်သောကြောင့် 'ပရပ္ပသာဒကထေရ်' ဟူ၍ ထင်ရှားတော်မူလေသည်။

၂၀. ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဥသဘံ ပဝရံ ဝီရန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥသဘန္တိ ဝသဘော နိသဘော ဝိသဘော အာသဘောတိ စတ္တာရော ဇေဋ္ဌပုင်္ဂဝါ. တတ္ထ ဂဝသတဇေဋ္ဌကော ဝသဘော, ဂဝသဟဿဇေဋ္ဌကော နိသဘော, ဂဝသတသဟဿဇေဋ္ဌကော ဝိသဘော, ဂဝကောဋိသတသဟဿဇေဋ္ဌကော အာသဘောတိ စ ယဿ ကဿစိ ထုတိံ ကရောန္တာ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတာ ဗဟုဿုတာ အတ္တနော အတ္တနော ပညာဝသေန ထုတိံ ကရောန္တိ, ဗုဒ္ဓါနံ ပန သဗ္ဗာကာရေန ထုတိံ ကာတုံ သမတ္ထော ဧကောပိ နတ္ထိ. အပ္ပမေယျော ဟိ ဗုဒ္ဓေါ. ဝုတ္တဉှေတံ –

၂၀. တစ်နေ့သ၌ မိမိ၏ ရှေးကုသိုလ်ကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် "usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ" စသည်ဖြင့် အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဟမိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုဂါထာ၌ "usabha" ဟူသည်မှာ ဝသဘ၊ နိသဘ၊ ဝိသဘ၊ အာသဘ ဟူ၍ အကြီးအမှူးဖြစ်သော နွားလားဥသဘ လေးမျိုးရှိကုန်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် နွားတစ်ရာတို့၏ အကြီးအမှူးကို "ဝသဘ" နွားလားဥသဘ၊ နွားတစ်ထောင်တို့၏ အကြီးအမှူးကို "နိသဘ" နွားလားဥသဘ၊ နွားတစ်သိန်းတို့၏ အကြီးအမှူးကို "ဝိသဘ" နွားလားဥသဘ၊ နွားကုဋေတစ်သိန်းတို့၏ အကြီးအမှူးကို "အာသဘ" နွားလားဥသဘ ဟုခေါ်ဆိုအပ်၏။ ဤသို့လည်း တစ်စုံတစ်ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား ချီးမွမ်းမှုကို ပြုကြကုန်သော အကြားအမြင်များသော ပုဏ္ဏားပညာရှိတို့သည် မိမိတို့၏ ပညာအစွမ်းဖြင့်သာ ချီးမွမ်းမှုကို ပြုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့အားမူကား အလုံးစုံသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ချီးမွမ်းခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သူ တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှမရှိပေ။ စင်စစ် ဘုရားရှင်သည် နှိုင်းယှဉ်တိုင်းတာခြင်းငှာ မထိုက်တန်သော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူ၏။ စင်စစ် ထိုစကားသည် မှန်၏။

‘‘ဗုဒ္ဓေါပိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဏေယျ ဝဏ္ဏံ, ကပ္ပမ္ပိ စေ အညမဘာသမာနော;

ခီယေထ ကပ္ပော စိရဒီဃမန္တရေ, ဝဏ္ဏော န ခီယေထ တထာဂတဿာ’’တိ. (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၃၀၄;

၃.၁၄၁;

မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄၂၅;

ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၅၃) –

“အကယ်၍ တစ်ဆူသော ဘုရားရှင်သည်ပင် အခြားတရားစကားကို မဟောဘဲ တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး အခြားဘုရားရှင်တစ်ဆူ၏ ဂုဏ်တော်ကို ချီးမွမ်းပြောဆိုပါမူ၊ အလွန်ရှည်လျားလှသော ကမ္ဘာသည်သာလျှင် ကုန်ခမ်းသွားရာ၏၊ တထာဂတမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတော်သည်ကား ကုန်ဆုံးခြင်းသို့ မရောက်နိုင်ရာ” ဟု ဟောတော်မူအပ်၏။

အာဒိကံ. အယမ္ပိ ဗြာဟ္မဏော မုခါရူဠှဝသေန ဧကပသီဒနဝသေန ‘‘အာသဘ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဥသဘ’’န္တိအာဒိမာဟ. ဝရိတဗ္ဗော ပတ္ထေတဗ္ဗောတိ ဝရော. အနေကေသု ကပ္ပသတသဟဿေသု ကတဝီရိယတ္တာ ဝီရော. မဟန္တံ သီလက္ခန္ဓာဒိကံ ဧသတိ ဂဝေသတီတိ မဟေသီ, တံ မဟေသိံ ဗုဒ္ဓံ. ဝိသေသေန ကိလေသခန္ဓမာရာဒယော မာရေ ဇိတဝါတိ ဝိဇိတာဝီ, တံ ဝိဇိတာဝိနံ သမ္ဗုဒ္ဓံ. သုဝဏ္ဏဿ ဝဏ္ဏော ဣဝ ဝဏ္ဏော ယဿ သမ္ဗုဒ္ဓဿ သော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော, တံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ကော နာမ သတ္တော နပ္ပသီဒတီတိ.

ဤပုဏ္ဏားသည်လည်း နှုတ်ကျိုးသော အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ စင်စစ်ဧကန် ကြည်ညိုသော အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း “အာသဘ” ဟု ဆိုရမည်ရှိသော်လည်း “ဥသဘ” စသည်ဖြင့် မြွက်ဟမိန့်ကြားခဲ့၏။ တောင်းတအပ် (သို့မဟုတ်) ဆုပန်အပ်သောကြောင့် “ဝရ” မည်၏။ များစွာသော ကမ္ဘာတစ်သိန်းတို့ပတ်လုံး အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယရှိတော်မူသောကြောင့် “ဝီရ” မည်တော်မူ၏။ မြတ်သော သီလက္ခန္ဓာစသည်ကို ရှာမှီးတော်မူတတ်သောကြောင့် “မဟေသီ” မည်တော်မူ၏၊ ထိုမဟေသီမည်တော်မူသော ဘုရားရှင်ကို။ အထူးသဖြင့် ကိလေသာမာရ်၊ ခန္ဓမာရ်အစရှိသော မာရ်တို့ကို အောင်တော်မူသောကြောင့် “ဝိဇိတာဝီ” မည်တော်မူ၏၊ ထိုဝိဇိတာဝီမည်တော်မူသော ဘုရားရှင်ကို။ ရွှေ၏ အဆင်းကဲ့သို့သော အဆင်းရှိတော်မူသောကြောင့် “သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏ” မည်၏၊ ထိုရွှေအဆင်းနှင့်တူသော အဆင်းရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ အဘယ်သတ္တဝါသည် မကြည်ညိုဘဲ နေနိုင်ပါမည်နည်း။ ဤသည်ကား ဂါထာ၏ အဖွင့် အပြီးတည်း။

ပရပ္ပသာဒကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပရပ္ပသာဒကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၅. ဘိသဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. ဘိသဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ဝေဿဘူ [Pg.92] နာမ နာမေနာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဘိသဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝေဿဘုဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟိမဝန္တသ္မိံ ဟတ္ထိယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော တသ္မိံ ပဋိဝသတိ. တသ္မိံ သမယေ ဝေဿဘူ ဘဂဝါ ဝိဝေကကာမော ဟိမဝန္တမဂမာသိ. တံ ဒိသွာ သော ဟတ္ထိနာဂေါ ပသန္နမာနသော ဘိသမုဠာလံ ဂဟေတွာ ဘဂဝန္တံ ဘောဇေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဟတ္ထိယောနိတော စုတော ဒေဝလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ တတ္ထ ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ မနုဿတ္တမာဂတော မနုဿေသု စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိအာဒယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ မဟာဘောဂေ အညတရသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ပုဗ္ဗဝါသနာဗလေန သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ, သော ပုဗ္ဗေ ကတကုသလနာမေန ဘိသဒါယကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"Vessabhū nāma nāmena" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဘိသဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်၏။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ဟိမဝန္တာတောင်တွင် ဆင်မျိုး၌ ဖြစ်၍ ထိုတောင်၌ နေထိုင်၏။ ထိုအချိန်၌ ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဆိတ်ငြိမ်မှုကို အလိုရှိတော်မူသဖြင့် ဟိမဝန္တာတောင်သို့ ကြွတော်မူ၏။ ထိုဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ရ၍ ထိုဆင်ပြောင်သည် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသဖြင့် ကြာစွယ်ကြာရင်းကို ယူဆောင်၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်အား ဆက်ကပ်လှူဒါန်း၏။ ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ထိုဆင်သည် ဆင်ဘဝမှ စုတေ၍ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ပြီးလျှင် ထိုနတ်ပြည်၌ ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရနတ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားကာ လူ့ပြည်သို့ ရောက်လာပြီး လူတို့၌ စကြဝတေးမင်း စည်းစိမ်စသည်တို့ကို ခံစားပြီးနောက် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာ သာသနာတော်၌ များစွာသော စည်းစိမ်ဥစ္စာရှိသော အမျိုးတစ်ခု၌ ဖြစ်လာခဲ့၏။ ရှေးက အလေ့အထဝါသနာ၏ အစွမ်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီးလျှင် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုအရှင်သည် ရှေးက ပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အမည်အားဖြင့် ဘိသဒါယကထေရ် ဟု ထင်ရှားကျော်စောတော်မူ၏။

၂၉. သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ဒဿေန္တော ဝေဿဘူ နာမ နာမေနာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝေဿဘူတိ ဝေဿံ ဘုနာတိ အတိက္ကမတီတိ ဝေဿဘူ. အထ ဝါ ဝေဿေ ဝါဏိဇကမ္မေ ဝါ ကာမရာဂါဒိကေ ဝါ ကုသလာဒိကမ္မေ ဝါ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမေ ဝါ ဘုနာတိ အဘိဘဝတီတိ ဝေဿဘူ, သော နာမေန ဝေဿဘူ နာမ ဘဂဝါ. ဣသီနံ တတိယော အဟူတိ ကုသလဓမ္မေ ဧသတိ ဂဝေသတီတိ ဣသိ, ‘‘ဝိပဿီ, သိခီ, ဝေဿဘူ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ တတိယော ဣသိ တတိယော ဘဂဝါ အဟု အဟောသီတိ အတ္ထော. ကာနနံ ဝနမောဂ္ဂယှာတိ ကာနနသင်္ခါတံ ဝနံ ဩဂယှ ဩဂဟေတွာ ပါဝိသီတိ အတ္ထော.

၂၉. ထိုအရှင်သည် မိမိ၏ ရှေးကုသိုလ်ကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ပြလိုသဖြင့် "Vessabhū nāma nāmenā" စသည်ဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုဂါထာ၌ "Vessabhū" ဟူသည် ကုန်သွယ်လယ်လုပ်သော အမျိုးကို လွန်မြောက်တတ်သောကြောင့် ဝေဿဘူမည်၏။ တစ်နည်းကား ကုန်သွယ်လယ်လုပ်မှုလုပ်ငန်း၊ ကာမရာဂအစရှိသည်တို့၊ ကုသိုလ်စသောကံများ၊ ဝတ္ထုကာမ ကိလေသာကာမတို့ကို လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်တတ်သောကြောင့် "ဝေဿဘူ" မည်၏။ ထိုဝေဿဘူဟူသည် အမည်အားဖြင့် ဝေဿဘူမည်သော မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်၏။ "tatiyo ahū" ဟူသည် ကုသိုလ်တရားတို့ကို ရှာမှီးတော်မူတတ်သောကြောင့် "ဣသိ" ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ "ဝိပဿီ၊ သိခီ၊ ဝေဿဘူ" ဟူ၍ ဟောကြားအပ်သောကြောင့် သုံးပါးမြောက်သော ဣသိမြတ်စွာဘုရားသည် သုံးပါးမြောက်သော မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်ခဲ့ပြီ ဟု အနက်ရ၏။ "kānanaṃ vanamoggayhā" ဟူသည် သားရဲထူထပ်သော တောအုပ်ဟု ဆိုအပ်သော တောအုပ်သို့ သက်ဝင်ချဉ်းကပ်၍ ဝင်တော်မူပြီ ဟု အနက်ရ၏။

၃၀. ဘိသမုဠာလံ ဂဏှိတွာတိ ဒွိပဒစတုပ္ပဒါနံ ဆာတကံ ဘိသတိ ဟိံသတိ ဝိနာသေတီတိ ဘိသံ, ကော သော? ပဒုမကန္ဒော, ဘိသဉ္စ မုဠာလဉ္စ ဘိသမုဠာလံ, တံ ဘိသမုဠာလံ ဂဟေတွာတိ အတ္ထော.

၃၀. "bhisamuḷālaṃ gaṇhitvā" ဟူသည် ခြေနှစ်ချောင်း ခြေလေးချောင်းရှိသော သတ္တဝါတို့၏ ဆာလောင်ငတ်မွတ်မှုကို ဖျက်ဆီးညှဉ်းဆဲတတ်သောကြောင့် "ဘိသ" မည်၏၊ ထိုဘိသဟူသည် အဘယ်နည်း? ပဒုမ္မာကြာစွယ် ဖြစ်၏။ ကြာစွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကြာရင်းကိုလည်းကောင်း "ဘိသမူဠာလ" ဟု ခေါ်၏။ ထိုကြာစွယ်ကြာရင်းကို ယူ၍ ဟု အနက်ရ၏။

၃၁. ကရေန စ ပရာမဋ္ဌောတိ တံ မယာ ဒိန္နဒါနံ, ဝေဿဘူဝရဗုဒ္ဓိနာ ဥတ္တမဗုဒ္ဓိနာ ဝေဿဘုနာ ကရေန ဟတ္ထတလေန ပရာမဋ္ဌော ကတသမ္ဖဿော အဟောသိ. သုခါဟံ နာဘိဇာနာမိ, သမံ တေန ကုတောတ္တရိန္တိ တေန သုခေန [Pg.93] သမံ သုခံ နာဘိဇာနာမိ, တတော ဥတ္တရိံ တတော ပရံ တတော အဓိကံ သုခံ ကုတောတိ အတ္ထော. သေသံ နယာနုသာရေန သုဝိညေယျန္တိ.

၃၁. "karena ca parāmaṭṭho" ဟူသည် ငါပေးလှူအပ်သော ထိုအလှူကို မြတ်သော သဗ္ဗညုတဉာဏ်ရှိတော်မူသော ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားသည် လက်တော်ဖြင့် (လက်ဖဝါးတော်ဖြင့်) ထိတွေ့သုံးသပ်တော်မူအပ်၏။ "sukhāhaṃ nābhijānāmi, samaṃ tena kutottari" ဟူသည် ထိုချမ်းသာနှင့် တူညီသော ချမ်းသာကို ငါမသိဖူးပေ။ ထိုချမ်းသာထက် သာလွန်လွန်ကဲသော ချမ်းသာသည် အဘယ်မှာ ရှိပါတော့အံ့နည်း ဟု အနက်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားများကို ထိုထိုနည်းတူ လွယ်ကူစွာ သိအပ်၏။ ဤသည်ကား ဂါထာ၏ အဖွင့် အပြီးတည်း။

ဘိသဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဘိသဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၆. သုစိန္တိတတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. သုစိန္တိတထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ဂိရိဒုဂ္ဂစရော အာသိန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော သုစိန္တိတတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟိမဝန္တပ္ပဒေသေ နေသာဒကုလေ ဥပ္ပန္နော မိဂသူကရာဒယော ဝဓိတွာ ခါဒန္တော ဝိဟရတိ. တဒါ လောကနာထော လောကာနုဂ္ဂဟံ သတ္တာနုဒ္ဒယတဉ္စ ပဋိစ္စ ဟိမဝန္တမဂမာသိ. တဒါ သော နေသာဒေါ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော အတ္တနော ခါဒနတ္ထာယ အာနီတံ ဝရမဓုရမံသံ အဒါသိ. ပဋိဂ္ဂဟေသိ ဘဂဝါ တဿာနုကမ္ပာယ, တံ ဘုဉ္ဇိတွာ အနုမောဒနံ ဝတွာ ပက္ကာမိ. သော တေနေဝ ပုညေန တေနေဝ သောမနဿေန တတော စုတော သုဂတီသု သံသရန္တော ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိအာဒယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"Giriduggacaro āsi" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သုစိန္တိတထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်၏။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရကုသိုလ်ရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ဟိမဝန္တာအရပ်၌ မုဆိုးအမျိုး၌ ဖြစ်၍ သားကောင်၊ ဝက် အစရှိသည်တို့ကို သတ်ဖြတ်စားသောက်လျက် နေထိုင်၏။ ထိုအခါ၌ လောကနတ်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် လူအပေါင်းအား ချီးမြှောက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ သတ္တဝါတို့အပေါ်၌ အစဉ်သနားခြင်းကိုလည်းကောင်း အကြောင်းပြု၍ ဟိမဝန္တာသို့ ကြွတော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုမုဆိုးသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသဖြင့် မိမိစားရန် ယူဆောင်လာသော မြတ်သော ချိုမြိန်သော အသားကို ပေးလှူ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမုဆိုးအား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်သောအားဖြင့် ခံယူတော်မူ၏။ ထိုအသားကို ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးလျှင် အနုမောဒနာတရား ဟောကြားတော်မူကာ ကြွသွားတော်မူ၏။ ထိုမုဆိုးသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထိုဝမ်းမြောက်မှုကြောင့်လည်းကောင်း ထိုဘဝမှ စုတေ၍ သုဂတိဘုံတို့၌ ကျင်လည်လျက် ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရနတ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားကာ လူ့ပြည်၌ စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ်စသည်တို့ကို ခံစားပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူသော ကာလ၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်လာကာ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီးနောက် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

၃၆. စတုပဋိသမ္ဘိဒါပဉ္စာဘိညာဒိဘေဒံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဂိရိဒုဂ္ဂစရော အာသိန္တိအာဒိမာဟ. ဂိရတိ သဒ္ဒံ ကရောတီတိ ဂိရိ, ကော သော? သိလာပံသုမယပဗ္ဗတော, ဒုဋ္ဌု ဒုက္ခေန ဂမနီယံ ဒုဂ္ဂံ, ဂိရီဟိ ဒုဂ္ဂံ ဂိရိဒုဂ္ဂံ, ဒုဂ္ဂမောတိ အတ္ထော. တသ္မိံ ဂိရိဒုဂ္ဂေ ပဗ္ဗတန္တရေ စရော စရဏသီလော အာသိံ အဟောသိံ. အဘိဇာတောဝ ကေသရီတိ အဘိ ဝိသေသေန ဇာတော နိဗ္ဗတ္တော ကေသရီဝ ကေသရသီဟော ဣဝ ဂိရိဒုဂ္ဂသ္မိံ စရာမီတိ အတ္ထော.

၃၆. ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါး၊ အဘိညာဉ်ငါးပါး အစရှိသော အပြားသို့ ရောက်၍ မိမိ၏ ရှေးကုသိုလ်ကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ပြလိုရကား "āsi" စသည်ဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူ၏။ အသံကို ပြုတတ်သောကြောင့် "ဂိရိ" မည်၏။ ထိုဂိရိဟူသည် အဘယ်နည်း? ကျောက်၊ မြေမှုန့်တို့ဖြင့် ပြီးသော တောင်တန်းတည်း။ ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားအပ် သွားထိုက်သော အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် "ဒုဂ္ဂ" မည်၏။ တောင်တို့ဖြင့် အသွားအလာခက်ခဲသော တောင်ကြားအရပ်ကို "ဂိရိဒုဂ္ဂ" ဟု ဆိုအပ်၏။ တောင်ကြား၌ လှည့်လည်သွားလာခြင်း အလေ့ရှိသူ ဖြစ်ခဲ့ပြီ ဟု အနက်ရ၏။ "abhijātova kesarī" ဟူသည် ထူးခြားစွာ မွေးဖွားလာသော ကေသရာဇာ ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့ လည်ဆံမွေးရှိသော ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ တောင်ကြား၌ လှည့်လည်သွားလာ၏ ဟု အနက်ရ၏။

၄၀. ဂိရိဒုဂ္ဂံ ပဝိသိံ အဟန္တိ အဟံ တဒါ တေန မံသဒါနေန ပီတိသောမနဿဇာတော ပဗ္ဗတန္တရံ ပါဝိသိံ. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၄၀. "giriduggaṃ pavisiṃ aha" ဟူသည် ငါသည် ထိုအခါ၌ ထိုအသားအလှူကြောင့် နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုရှိသည်ဖြစ်၍ တောင်ကြားအရပ်သို့ ဝင်ခဲ့၏ ဟု အနက်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားသည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှပေ၏။

သုစိန္တိတတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုစိန္တိတထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၇. ဝတ္ထဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. ဝတ္ထဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ပက္ခိဇာတော [Pg.94] တဒါ အာသိန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဝတ္ထဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ သုပဏ္ဏယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတံ ဂစ္ဆန္တံ အတ္ထဒဿိံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သုပဏ္ဏဝဏ္ဏံ ဝိဇဟိတွာ မာဏဝကဝဏ္ဏံ နိမ္မိနိတွာ မဟဂ္ဃံ ဒိဗ္ဗဝတ္ထံ အာဒါယ ဘဂဝန္တံ ပူဇေသိ. သောပိ ဘဂဝါ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အနုမောဒနံ ဝတွာ ပက္ကာမိ. သော တေနေဝ သောမနဿေန ဝီတိနာမေတွာ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထ အပရာပရံ သံသရန္တော ပုညာနိ အနုဘဝိတွာ တတော မနုဿေသု မနုဿသမ္ပတ္တိန္တိ သဗ္ဗတ္ထ မဟဂ္ဃံ ဝတ္ထာဘရဏံ လဒ္ဓံ, တတော ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ ဝတ္ထစ္ဆာယာယ ဂတဂတဋ္ဌာနေ ဝသန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ ဆဠဘိညပ္ပတ္တခီဏာသဝေါ အဟောသိ, ပုဗ္ဗေ ကတပုညနာမေန ဝတ္ထဒါယကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"Pakkhijāto tadā āsi" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဝတ္ထဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်ရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးပွားများလျက် အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်၌ ဂဠုန်မျိုး၌ ဖြစ်ရ၏။ ဂန္ဓမာဒနတောင်သို့ ကြွတော်မူသော အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသဖြင့် ဂဠုန်အသွင်ကို စွန့်ပယ်ကာ လုလင်အသွင်ကို ဖန်ဆင်းပြီးလျှင် အဖိုးများစွာထိုက်တန်သော နတ်အဝတ်တန်ဆာကို ယူဆောင်၍ မြတ်စွာဘုရားအား ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ခံယူတော်မူပြီးလျှင် အနုမောဒနာတရား ဟောကြားတော်မူ၍ ကြွတော်မူ၏။ ထိုဂဠုန်သည် ထိုဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့်ပင် ဘဝကို ကုန်လွန်စေပြီး အသက်ထက်ဆုံး တည်ကာ ထိုဘဝမှ စုတေ၍ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းရ၏။ ထိုနတ်ပြည်၌ တပြောင်းပြန်ပြန် ကျင်လည်လျက် ကောင်းမှုချမ်းသာတို့ကို ခံစားရ၍၊ ထိုမှတစ်ဖန် လူတို့၌ လူ့စည်းစိမ်ကို ခံစားရ၏။ ဤသို့ဖြင့် ထိုသူသည် ရောက်ရာအရပ်တိုင်း အလုံးစုံသော ဘဝတို့၌ အဖိုးများစွာထိုက်တန်သော အဝတ်တန်ဆာကို ရရှိခဲ့၏။ ထိုနောက် ဖြစ်တိုင်း ဖြစ်တိုင်းသော ဘဝ၌ ရောက်ရာအရပ်တိုင်းတွင် အဝတ်တန်ဆာ၏ အရိပ်အောက်၌ နေရသူဖြစ်၍၊ ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ အခါသမယ၌ အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ မွေးဖွားကာ လူလားမြောက်သော အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညို၍ ရဟန်းပြုခဲ့ပြီး မကြာမြင့်မီပင် အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးကို ရရှိသော ရဟန္တာမထေရ်မြတ် ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။ ရှေး၌ ပြုအပ်ဖူးသော ကောင်းမှုကုသိုလ်၏ အမည်ဖြင့် "ဝတ္ထဒါယကမထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောတော်မူခဲ့သည်။

၄၅. သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပက္ခိဇာတော တဒါ အာသိန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပက္ခိဇာတောတိ ပက္ခန္ဒတိ ဥပလဝတိ သကုဏော ဧတေနာတိ ပက္ခံ, ပက္ခမဿ အတ္ထီတိ ပက္ခီ, ပက္ခိယောနိယံ ဇာတော နိဗ္ဗတ္တောတိ အတ္ထော. သုပဏ္ဏောတိ သုန္ဒရံ ပဏ္ဏံ ပတ္တံ ယဿ သော သုပဏ္ဏော, ဝါတဂ္ဂါဟသုဝဏ္ဏဝဏ္ဏဇလမာနပတ္တမဟာဘာရောတိ အတ္ထော. ဂရုဠာဓိပေါတိ နာဂေ ဂဏှနတ္ထာယ ဂရုံ ဘာရံ ပါသာဏံ ဂိဠန္တီတိ ဂရုဠာ, ဂရုဠာနံ အဓိပေါ ရာဇာတိ ဂရုဠာဓိပေါ, ဝိရဇံ ဗုဒ္ဓံ အဒ္ဒသာဟန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၄၅. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့သော ကောင်းမှုကို အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်သည်ရှိသော် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်သီလ 'အပါဒါန်' ကို ပြညွှန်လိုသဖြင့် "pakkhijāto tadā āsi" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာစကား၌ "pakkhijātoti" ဟူသည်မှာ ဤအတောင်ဖြင့် ငှက်သည် ပျံသန်းတတ်၏ (ပျံတက်တတ်၏)၊ ထို့ကြောင့် အတောင်ကို "ပက္ခ" ဟု ခေါ်၏။ ထိုအတောင်ရှိသော ငှက်ကို "ပက္ခီ" မည်၏။ ငှက်မျိုး၌ ဖြစ်သောသူဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Supaṇṇoti" ဟူသည်မှာ ကောင်းသော အတောင်ရှိသောကြောင့် "သုပဏ္ဏ" (ဂဠုန်) မည်၏။ လေကို စုပ်ယူနိုင်သော ရွှေရောင်အဆင်းတို့ဖြင့် တောက်ပသော အတောင်တည်းဟူသော ကြီးမားသော ဝန်ရှိသော ဂဠုန်ငှက်ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Garuḷādhipoti" ဟူသည်မှာ နဂါးတို့ကို ဖမ်းယူခြင်းငှာ လေးသော ဝန်ရှိသော ကျောက်တုံးကြီးများကို မျိုတတ်ကုန်သောကြောင့် "ဂဠုန်" ဟု ခေါ်၏။ ထိုဂဠုန်တို့၏ အစိုးရသောမင်း ဖြစ်သောကြောင့် "ဂရုဠာဓိပ" (ဂဠုန်မင်း) မည်၏။ "ကင်းသော ရာဂစသော မြူရှိသော မြတ်စွာဘုရားကို ငါသည် ဖူးမြင်ရပြီ" ဟူ၍ ဆက်စပ်ပြီး မှတ်သားအပ်၏။

ဝတ္ထဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဝတ္ထဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီး၏။

၈. အမ္ဗဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. အမ္ဗဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

အနောမဒဿီ ဘဂဝါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော အမ္ဗဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အနောမဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝါနရယောနိယံ [Pg.95] နိဗ္ဗတ္တော ဟိမဝန္တေ ကပိရာဇာ ဟုတွာ ပဋိဝသတိ. တသ္မိံ သမယေ အနောမဒဿီ ဘဂဝါ တဿာနုကမ္ပာယ ဟိမဝန္တမဂမာသိ. အထ သော ကပိရာဇာ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သုမဓုရံ အမ္ဗဖလံ ခုဒ္ဒမဓုနာ အဒါသိ. အထ ဘဂဝါ တဿ ပဿန္တဿေဝ တံ သဗ္ဗံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ အနုမောဒနံ ဝတွာ ပက္ကာမိ. အထ သော သောမနဿသမ္ပန္နဟဒယော တေနေဝ ပီတိသောမနဿေန ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော အပရာပရံ တတ္ထ ဒိဗ္ဗသုခမနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ မနုဿသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ ဆဠဘိညပ္ပတ္တော အဟောသိ. ပုဗ္ဗပုညနာမေန အမ္ဗဒါယကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"Anomadassī bhagavā" အစရှိသော ဒေသနာသည် အရှင်အမ္ဗဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ် ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးလျက် အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်၌ မျောက်မျိုး၌ ဖြစ်၍ ဟိမဝန္တာ၌ မျောက်မင်းဖြစ်လျက် နေထိုင်၏။ ထိုအခါ၌ အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျောက်မင်းအား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်ခြင်းငှာ ဟိမဝန္တာတောင်သို့ ကြွတော်မူခဲ့၏။ ထိုအခါ ထိုမျောက်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ အလွန်ချိုမြိန် ကောင်းမြတ်သော သရက်သီးကို ပျားငယ်တို့ ပြုအပ်သော ပျားရည်နှင့်တကွ လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျောက်မင်း ကြည့်ရှုဖူးမြော်နေစဉ်ပင်လျှင် ထိုသရက်သီးအလုံးစုံကို ဘုန်းပေးသုံးဆောင်တော်မူ၍ အနုမောဒနာတရား ဟောကြားတော်မူပြီးလျှင် ကြွတော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုမျောက်မင်းသည် ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသော စိတ်နှလုံးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုဝမ်းမြောက်ခြင်း ပီတိဖြင့်သာ အသက်ထက်ဆုံး တည်နေကာ ထိုဘဝမှ စုတေ၍ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းရ၏။ ထိုနတ်ပြည်၌ တပြောင်းပြန်ပြန် နတ်ချမ်းသာကို ခံစားရ၍ လူတို့၌လည်း လူ့စည်းစိမ်ကို ခံစားလျက် ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ အခါသမယ၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွားဖြစ်ထွန်း၍ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရှင်ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးကို ရရှိတော်မူခဲ့သည်။ ရှေး၌ ပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကုသိုလ်၏ အမည်ဖြင့် "အမ္ဗဒါယကမထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောတော်မူခဲ့သည်။

၅၃. သော အပရဘာဂေ အတ္တနာ ကတကုသလဗီဇံ ဒိသွာ သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အနောမဒဿီ ဘဂဝါတိအာဒိမာဟ. မေတ္တာယ အဖရိ လောကေ, အပ္ပမာဏေ နိရူပဓီတိ သော ဘဂဝါ သဗ္ဗလောကေ အပ္ပမာဏေ သတ္တေ ‘‘သုခီ ဟောန္တူ’’တိအာဒိနာ နိရုပဓိ ဥပဓိဝိရဟိတံ ကတွာ မေတ္တာယ မေတ္တစိတ္တေန အဖရိ ပတ္ထရိ ဝဍ္ဎေသီတိ အတ္ထော.

၅၃. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါ၌ မိမိ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တည်းဟူသော မျိုးစေ့ကို သိမြင်၍ ဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်သည်ရှိသော် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်သီလ 'အပါဒါန်' ကို ပြညွှန်လိုသဖြင့် "anomadassī bhagavā" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ "mettāya aphari loke, appamāṇe nirūpadhī" ဟူသော ဂါထာ၌ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် တစ်လောကလုံး၌ရှိသော အတိုင်းအတာပမာဏမရှိသော သတ္တဝါတို့အား "ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ" အစရှိသဖြင့် ဥပဓိ (တွယ်တာငြိကပ်ခြင်း) တို့မှ ကင်းသည်ကို ပြု၍ (ဥပဓိကင်းလျက်) မေတ္တာစိတ်ဖြင့် တစ်လောကလုံးသို့ ပျံ့နှံ့စေတော်မူ၏၊ ပွားများစေတော်မူ၏ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၅၄. ကပိ အဟံ တဒါ အာသိန္တိ တဒါ တဿာဂမနကာလေ ကပိရာဇာ အဟောသိန္တိ အတ္ထော.

၅၄. "kapi ahaṃ tadā āsi" ဟူသည်မှာ ထိုဘုရားရှင် ကြွရောက်တော်မူရာ အခါ၌ ငါသည် မျောက်မင်း ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

အမ္ဗဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အမ္ဗဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီး၏။

၉. သုမနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. သုမနမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

သုမနော နာမ နာမေနာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သုမနတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ မာလာကာရဿ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓါဇာတော ဘဂဝတိ ပသန္နမာနသော သုမနမာလာမုဋ္ဌိယော ဂဟေတွာ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု ဒွေ သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ပုတ္တဒါရေဟိ ဝဍ္ဎိတွာ သုမနနာမေန [Pg.96] ပါကဋော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"Sumano nāma nāmena" အစရှိသော ဒေသနာသည် အရှင်သုမနမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ် ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိခီမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်၌ ပန်းသည် (ပန်းရောင်းသူ) ၏ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်၏။ ကြီးပြင်းလာသည်ရှိသော် သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပေါ်ကာ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသဖြင့် မြလေးပန်းဆုပ်တို့ကို ယူ၍ လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ စည်းစိမ်နှစ်မျိုး (နတ်စည်းစိမ်၊ လူ့စည်းစိမ်) ကို ခံစားရ၍ ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ အခါသမယ၌ အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ မွေးဖွားဖြစ်ထွန်း၍ ကြီးပြင်းလာပြီးလျှင် သားမယားတို့နှင့်တကွ ကြီးရင့်လာကာ (လူလားမြောက်ကာ) "သုမန" ဟူသော အမည်ဖြင့် ထင်ရှားကျော်စောလျက် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီးသော် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

၆၂. သော အရဟာ ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုမနော နာမ နာမေနာတိအာဒိမာဟ. သုန္ဒရံ မနံ စိတ္တံ ယဿ သော သုမနော. သဒ္ဓါပသာဒဗဟုမာနေန ယုတ္တော နာမေန သုမနော နာမ မာလာကာရော တဒါ အဟံ အဟောသိံ.

၆၂. ထိုမထေရ်သည် ရဟန္တာဖြစ်ပြီးသော် မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကို အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်သည်ရှိသော် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်သီလ 'အပါဒါန်' ကို ပြညွှန်လိုသဖြင့် "sumano nāma nāmena" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ကောင်းမြတ်သော စိတ်ထားရှိသောကြောင့် "သုမန" မည်၏။ သဒ္ဓါတရား၊ ကြည်ညိုမြတ်နိုးခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်၍ အမည်အားဖြင့် သုမနဟု ခေါ်သော ပန်းသည်သည် ထိုစဉ်က ငါပင် ဖြစ်ခဲ့၏။

၆၃. သိခိနော လောကဗန္ဓုနောတိ သိခါ မုဒ္ဓါ ကာသတီတိ သိခီ. အထ ဝါ သမ္ပယုတ္တသမ္ပယောဂေ ခါဒတိ ဝိဒ္ဓံသေတီတိ သိခီ, ကာ သာ? အဂ္ဂိသိခါ, အဂ္ဂိသိခါ ဝိယ သိခါယ ဒိပ္ပနတော သိခီ. ယထာ အဂ္ဂိသိခါ ဇောတတိ ပါကဋာ ဟောတိ, သိခီ ပတ္တတိဏကဋ္ဌပလာသာဒိကေ ဒဟတိ, ဧဝမယမ္ပိ ဘဂဝါ နီလပီတာဒိရံသီဟိ ဇောတတိ သကလလောကသန္နိဝါသေ ပါကဋော ဟောတိ. သကသန္တာနဂတသဗ္ဗကိလေသေ သောသေတိ ဝိဒ္ဓံသေတိ ဈာပေတီတိ ဝေါဟာရနာမံ နာမကမ္မံ နာမဓေယျံ, တဿ သိခိနော. သကလလောကဿ ဗန္ဓုဉာတကောတိ လောကဗန္ဓု, တဿ သိခိနော လောကဗန္ဓုနော ဘဂဝတော သုမနပုပ္ဖံ အဘိရောပယိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၆၃. "sikhino lokabandhuno" ဟူသော စကားရပ်၌ ဦးထိပ်သည် ထွန်းလင်းတောက်ပတတ်သောကြောင့် "သိခီ" မည်၏။ တစ်နည်းကား မိမိနှင့် အတူတကွဖြစ်ပေါ်သော တရားစု (ကိလေသာ) တို့ကို ဖျက်ဆီးတတ်သောကြောင့် "သိခီ" မည်၏။ ထိုတရားသည် အဘယ်နည်း။ မီးအလျှံတည်း။ မီးအလျှံကဲ့သို့ ရောင်ခြည်တော်အလျှံတို့ဖြင့် ထွန်းလင်းတောက်ပတော်မူသောကြောင့် "သိခီ" ဟု ခေါ်၏။ မီးအလျှံသည် ထွန်းလင်းတောက်ပ၍ ထင်ရှားသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မီးသည် စုပုံရောက်ရှိလာသော မြက်၊ ထင်း၊ သစ်ရွက် ခြောက်စသည်တို့ကို လောင်မြှိုက်တတ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဤအတူ ဤမြတ်စွာဘုရားသည်လည်း အညို၊ အရွှေ စသော ရောင်ခြည်တော်တို့ဖြင့် တစ်လောကလုံး၌ ထွန်းလင်းတောက်ပ၍ ထင်ရှားတော်မူ၏။ မိမိ၏ သန္တာန်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့ကို ခြောက်သွေ့စေတတ်၊ ဖျက်ဆီးတတ်၊ လောင်မြှိုက်တတ်သောကြောင့် 'သိခီ' ဟု ခေါ်ဝေါ်အပ်သော အမည်ရှိသော ထိုသိခီဘုရားရှင်အား။ တစ်လောကလုံး၏ ဆွေမျိုးသဖွယ်ဖြစ်သောကြောင့် "လောကဗန္ဓု" မည်၏။ ထိုသိခီမည်သော၊ တစ်လောကလုံး၏ ဆွေမျိုးဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားအား မြလေးပန်းကို ပူဇော်တင်လှူခဲ့၏ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

သုမနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုမနမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီး၏။

၁၀. ပုပ္ဖစင်္ကောဋိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ပုပ္ဖစင်္ကောဋိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

အဘီတရူပံ သီဟံ ဝါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပုပ္ဖစင်္ကောဋိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော မဟာဝိဘဝသမ္ပန္နော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပသန္နာကာရံ ဒဿေန္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ အနောဇပုပ္ဖမောစိနိတွာ စင်္ကောဋကံ ပူရေတွာ ဘဂဝန္တံ ပူဇေတွာ ‘‘ဘဂဝါ, ဣမဿ နိဿန္ဒေန နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ပူဇနီယော ဟုတွာ နိဗ္ဗာနံ ပါပုဏေယျ’’န္တိ ပတ္ထနမကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု နိဗ္ဗတ္တော သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော [Pg.97] သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော အဘိရူပေါ အဟောသိ. သော အပရဘာဂေ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“Abhītarūpaṃ sīhaṃ vā”အစရှိသော ပါဌ်သည် အရှင်ပုပ္ဖစင်္ကောဋိယထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ဖြစ်လေရာရာ ဘဝတို့၌ ဝဋ်မှကင်းလွတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိခီမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ ဖြစ်၍ လူလားမြောက်သောအရွယ်သို့ ရောက်ခဲ့၏။ များပြားလှစွာသော စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်လျက် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ကြည်ညိုပုံအခြင်းအရာကို ပြလို၍ ရွှေအဆင်းနှင့်တူသော လိပ်ဆူးရွှေပန်းတို့ကို ဆွတ်ခူးပြီးလျှင် ပန်းခြင်းတောင်း၌ ပြည့်စေ၍ မြတ်စွာဘုရားအား ပူဇော်ကာ “အရှင်ဘုရား၊ ဤကောင်းမှု၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် ဖြစ်တိုင်းဖြစ်တိုင်းသော ဘဝ၌ ရွှေအဆင်းနှင့်တူသော အဆင်းရှိသူ၊ ပူဇော်ထိုက်သူ ဖြစ်၍ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရပါလို၏” ဟု ဆုတောင်းမှုကို ပြုခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ ဖြစ်ကာ အလုံးစုံသော ဘဝတို့၌ အပူဇော်ခံရသူ၊ ရွှေအဆင်းရှိသူ၊ အလွန်အဆင်းလှသူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် နောက်အဖို့၌ ဤဘုရားရှင် သာသနာတော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ ဖြစ်၍ ကြီးပြင်းခြင်းသို့ ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညို၍ ရဟန်းပြုကာ ဝိပဿနာကို ပွားများစေသဖြင့် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်ခဲ့၏။

၆၈-၉. သော ပတ္တအရဟတ္တဖလော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အဘီတရူပံ သီဟံ ဝါတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သီဟန္တိ ဒွိပဒစတုပ္ပဒါဒယော သတ္တေ အဘိဘဝတိ အဇ္ဈောတ္ထရတီတိ သီဟော, အဘီတရူပေါ အဘီတသဘာဝေါ, တံ အဘီတရူပံ သီဟံ ဣဝ နိသိန္နံ ပူဇေသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပက္ခီနံ အဂ္ဂံ ဂရုဠရာဇံ ဣဝ ပဝရံ ဥတ္တမံ ဗျဂ္ဃရာဇံ ဣဝ အဘိ ဝိသေသေန ဇာတံ သဗ္ဗသီဟာနံ ဝိသေသံ ကေသရသီဟံ ဣဝ တိလောကဿ သရဏံ သိခိံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ကိံ ဘူတံ? အနေဇံ နိက္ကိလေသံ ခန္ဓမာရာဒီဟိ အပရာဇိတံ နိသိန္နံ သိခိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. မာရဏာနဂ္ဂန္တိ သဗ္ဗကိလေသာနံ မာရဏေ သောသနေ ဝိဒ္ဓံသနေ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ကိလေသေ မာရေန္တာနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကာနံ ဝိဇ္ဇမာနာနမ္ပိ တေသံ အဂ္ဂန္တိ အတ္ထော. ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတံ ပရိဝါရိတံ ပရိဝါရေတွာ နိသိန္နံ သိခိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၆၈-၉. ရဟတ်ဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီးသော ထိုအရှင်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား “abhītarūpaṃ sīhaṃ vā”အစရှိသည်ကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုပါဌ်၌ “sīha”ဟူသည်မှာ ခြေနှစ်ချောင်း၊ ခြေလေးချောင်းရှိသော သတ္တဝါတို့ကို လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်တတ်သောကြောင့် သီဟ (ခြင်္သေ့) မည်၏။ “abhītarūpa”ဟူသည်မှာ ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိသော၊ သို့မဟုတ် မကြောက်ရွံ့သော သဘာဝရှိသော ဟူလို။ ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိသော ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ထိုင်နေတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ငါသည် ပူဇော်ခဲ့ပြီဟု စပ်ဟပ်အပ်၏။ ငှက်တို့ထက် မြတ်သော ဂဠုန်မင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မြတ်လှစွာသော ကျားမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အလုံးစုံသော ခြင်္သေ့တို့ထက် အထူးထူးခြားခြား ဖြစ်သော ကေသရီခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ လောကသုံးပါး၏ ကိုးကွယ်လဲလျောင်းရာဖြစ်သော သိခီမြတ်စွာဘုရားကို။ အဘယ်သို့သော သဘောရှိတော်မူသနည်းဟူမူ - တုန်လှုပ်တတ်သော တဏှာမရှိသော၊ ကိလေသာ ကင်းတော်မူသော၊ ခန္ဓမာရ်အစရှိသည်တို့က မအောင်နိုင် (မရှုံးစေအပ်) သော၊ ထိုင်တော်မူနေသော သိခီဘုရားရှင်ကိုဟု စပ်ဟပ်အပ်၏။ “māraṇānagga”ဟူသည်မှာ အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့ကို သတ်ခြင်း (သေစေခြင်း) ၌လည်းကောင်း၊ ခြောက်သွေ့စေခြင်း၌လည်းကောင်း၊ ဖျက်ဆီးခြင်း၌လည်းကောင်း အမြတ်ဆုံး ဖြစ်တော်မူသော။ ကိလေသာတို့ကို သေစေတတ်သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနှင့် ဗုဒ္ဓသာဝကတို့သည် ရှိကြသော်လည်း ထိုသူတို့ထက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဟု အနက်ရ၏။ (ပါဠိတော်၌ကား “samaṇānagga” ဟု ရှိ၏။ ကိလေသာတို့ကို ငြိမ်းအေးစေတတ်သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ ဗုဒ္ဓသာဝကတို့ထက် မြတ်သော မြတ်စွာဘုရားဟု အနက်ရ၏။) “bhikkhusaṅghapurakkhataṃ”ဟူသည်မှာ ရဟန်းအပေါင်းသည် ရှေ့သွားပြုလျက် ခြံရံအပ်သော၊ ခြံရံ၍ ထိုင်တော်မူသော သိခီဘုရားရှင်ကိုဟု စပ်ဟပ်အပ်၏။

၇၀. စင်္ကောဋကေ ဌပေတွာနာတိ ဥတ္တမံ အနောဇပုပ္ဖံ ကရဏ္ဍကေ ပူရေတွာ သိခီသမ္ဗုဒ္ဓံ သေဋ္ဌံ သမောကိရိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၇၀. “caṅkoṭake ṭhapetvāna”ဟူသည်မှာ မြတ်သော လိပ်ဆူးရွှေပန်းကို ပန်းကြုတ် (သို့မဟုတ်) ပန်းကလာပ်၌ ပြည့်စေ၍ အမြတ်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရားအား ဖြန့်ကြဲလှူဒါန်း ပူဇော်ခဲ့ပြီဟု အနက်ရ၏။

ပုပ္ဖစင်္ကောဋိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပုပ္ဖစင်္ကောဋိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

သတ္တမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ခုနစ်ခုမြောက်သော ဝဂ်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၈. နာဂသမာလဝဂ္ဂေါ

၈. နာဂသမာလဝဂ်

၁. နာဂသမာလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. နာဂသမာလထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

အာပါဋလိံ အဟံ ပုပ္ဖန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော နာဂသမာလတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ တထာရူပသဇ္ဇနသံသဂ္ဂဿ [Pg.98] အလာဘေန သတ္ထရိ ဓရမာနကာလေ ဒဿနသဝနပူဇာကမ္မမကရိတွာ ပရိနိဗ္ဗုတကာလေ တဿ ဘဂဝတော သာရီရိကဓာတုံ နိဒဟိတွာ ကတစေတိယမှိ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ပါဋလိပုပ္ဖံ ပူဇေတွာ သောမနဿံ ဥပ္ပာဒေတွာ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တေနေဝ သောမနဿေန တတော ကာလံ ကတော တုသိတာဒီသု ဆသု ဒေဝလောကေသု သုခမနုဘဝိတွာ အပရဘာဂေ မနုဿေသု မနုဿသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော နာဂရုက္ခပလ္လဝကောမဠသဒိသသရီရတ္တာ နာဂသမာလောတိ မာတာပိတူဟိ ကတနာမဓေယျော ဘဂဝတိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“Āpāṭaliṃ ahaṃ pupphaṃ”အစရှိသော ပါဌ်သည် အရှင်နာဂသမာလထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ဖြစ်လေရာရာ ဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိခီမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ ဖြစ်၍ လူလားမြောက်သောအရွယ်သို့ ရောက်သော် အိမ်ထောင်တည်ထောင်လျက် ထိုကဲ့သို့သော သူတော်ကောင်းနှင့် ပေါင်းဖော်ခွင့် မရရှိခြင်းကြောင့် မြတ်စွာဘုရား ထင်ရှားရှိတော်မူစဉ်အခါ၌ ဖူးမြင်ခြင်း၊ တရားနာခြင်း၊ ပူဇော်ခြင်းအမှုကို မပြုခဲ့ရဘဲ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးသောအခါ၌ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော်ကို ဌာပနာ၍ တည်ထားအပ်သော စေတီ၌ စိတ်ကို ကြည်လင်စေလျက် သခွတ်ပန်းကို ပူဇော်၍ ဝမ်းမြောက်မှုကို ဖြစ်စေကာ အသက်ထက်ဆုံး တည်နေလျက် ထိုဝမ်းမြောက်မှုဖြင့်သာ ထိုဘဝမှ သေဆုံးခဲ့၏။ တုသိတာအစရှိသော နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်တို့၌ နတ်ချမ်းသာကို ခံစားရပြီးလျှင် နောက်အဖို့၌ လူတို့တွင် လူချမ်းသာကို ခံစားကာ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်၍ လူလားမြောက်သော အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ကံ့ကော်ပင်၏အညွန့်ကဲ့သို့ နုနယ်သော ကိုယ်ခန္ဓာရှိသည့်အတွက်ကြောင့် မိဘတို့က နာဂသမာလဟု အမည်မှည့်ခေါ်အပ်၏။ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်ခဲ့၏။

၁. သော ပစ္ဆာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အာပါဋလိံ အဟံ ပုပ္ဖန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အာပါဋလိန္တိ အာ သမန္တတော, အာဒရေန ဝါ ပါဋလိပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ အဟံ ထူပမှိ အဘိရောပေသိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. ဥဇ္ဈိတံ သုမဟာပထေတိ သဗ္ဗနဂရဝါသီနံ ဝန္ဒနပူဇနတ္ထာယ မဟာပထေ နဂရမဇ္ဈေ ဝီထိယံ ဥဇ္ဈိတံ ဥဋ္ဌာပိတံ, ဣဋ္ဌကကမ္မသုဓာကမ္မာဒီဟိ နိပ္ဖာဒိတန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထတ္တာ စ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁. ထိုအရှင်သည် နောက်အခါ၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား “āpāṭaliṃ ahaṃ pupphaṃ”အစရှိသည်ကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုပါဌ်၌ “āpāṭali”ဟူသည်မှာ ထက်ဝန်းကျင်မှ (သို့မဟုတ်) ရိုသေလေးစားစွာ သခွတ်ပန်းကို ယူ၍ ငါသည် စေတီတော်၌ တင်လှူပူဇော်ခဲ့ပြီဟု အနက်ရ၏။ “ujjhitaṃ sumahāpathe”ဟူသည်မှာ မြို့သူမြို့သားအပေါင်းတို့၏ ရှိခိုးပူဇော်ခြင်းငှာ လမ်းမကြီးပေါ်၌ (မြို့လယ်လမ်းမ၌) တည်ဆောက်အပ်သော၊ အုတ်စီခြင်း အင်္ဂတေကိုင်ခြင်းတို့ဖြင့် ပြီးစေအပ်သော စေတီတော်ဟု အနက်ရ၏။ ကျန်သောစကားရပ်တို့သည် အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ပေါ်လွင်သော အနက်ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း အလွယ်တကူ သိနိုင်သောအရာများသာ ဖြစ်သည်။

နာဂသမာလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နာဂသမာလထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၂. ပဒသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. ပဒသညိကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

အက္ကန္တဉ္စ ပဒံ ဒိသွာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပဒသညကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ သဒ္ဓါသမ္ပန္နေ ဥပါသကဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ရတနတ္တယေ ပသန္နော ဘဂဝတာ တဿ အနုကမ္ပာယ ဒဿိတံ ပဒစေတိယံ ဒိသွာ ပသန္နော လောမဟဋ္ဌဇာတော ဝန္ဒနပူဇနာဒိဗဟုမာနမကာသိ. သော တေနေဝ သုခေတ္တေ သုကတေန ပုညေန တတော စုတော သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထ ဒိဗ္ဗသုခမနုဘဝိတွာ အပရဘာဂေ မနုဿေသု ဇာတော မနုဿသမ္ပတ္တိံ သဗ္ဗမနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓါဇာတော [Pg.99] ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ, ပုရာကတပုညနာမေန ပဒသညကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

“Akkantañca padaṃ disvā”အစရှိသော ပါဌ်သည် အရှင်ပဒသညိကထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ဖြစ်လေရာရာ ဘဝတိုင်း၌ နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် တိဿမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်၌ သဒ္ဓါတရားနှင့်ပြည့်စုံသော ဥပါသကာအိမ်တစ်အိမ်၌ ဖြစ်၍ လူလားမြောက်သောအရွယ်သို့ ရောက်သော် ရတနာသုံးပါးအပေါင်း၌ ကြည်ညိုသူ ဖြစ်ခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူအား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းငှာ ပြတော်မူအပ်သော ခြေတော်ရာစေတီကို မြင်၍ ကြည်ညိုကာ ကြက်သီးမွေးညှင်းထလျက် ရှိခိုးပူဇော်ခြင်းစသော များစွာသော မြတ်နိုးပူဇော်မှုကို ပြုခဲ့၏။ ထိုသူသည် ကောင်းသောလယ်မြေနှင့်တူသော ခြေတော်ရာ၌ ကောင်းစွာပြုအပ်သော ထိုကောင်းမှုကံကြောင့်ပင် ထိုဘဝမှ သေလွန်သော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်၍ ထိုနတ်ပြည်၌ နတ်ချမ်းသာကို ခံစားကာ နောက်အဖို့၌ လူတို့တွင် ဖြစ်၍ လူ့စည်းစိမ်အလုံးစုံကို ခံစားပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့်ပြည့်စုံသော အမျိုး၌ ဖြစ်၍ ကြီးပြင်းလာလတ်သော် သဒ္ဓါတရားရှိသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်ခဲ့၏။ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှု၏အမည်ဖြင့် “ပဒသညိကထေရ်” ဟု ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။

၅. သော ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အက္ကန္တဉ္စ ပဒံ ဒိသွာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အက္ကန္တန္တိ အက္ကမိတံ ဒဿိတံ. သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ သဗ္ဗဒါ စတုရင်္ဂုလောပရိယေဝ ဂမနံ, အယံ ပန တဿ သဒ္ဓါသမ္ပန္နတံ ဉတွာ ‘‘ဧသော ဣမံ ပဿတူ’’တိ ပဒစေတိယံ ဒဿေသိ, တသ္မာ သော တသ္မိံ ပသီဒိတွာ ဝန္ဒနပူဇနာဒိသက္ကာရမကာသီတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၅. ထိုအရှင်သည် တစ်နေ့သ၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့လျက် မိမိ၏ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား “akkantañca padaṃ disvā”အစရှိသည်ကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုပါဌ်၌ “akkanta”ဟူသည်မှာ နင်းအပ်သော၊ သို့မဟုတ် ပြအပ်သော (ခြေတော်ရာ) ဟူလို။ အလုံးစုံသော ဘားရှင်တို့၏ အခါခပ်သိမ်း မြေမှ လက်လေးသစ်အထက်၌သာ ကြွချီခြင်း ဖြစ်၏။ ဤတိဿဘုရားရှင်သည်ကား ထိုသူ၏ သဒ္ဓါတရားပြည့်စုံသည်၏အဖြစ်ကို သိတော်မူ၍ “ဤသူသည် ဤခြေတော်ရာကို မြင်ပါစေသတည်း” ဟု ခြေတော်ရာစေတီကို ပြတော်မူခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် ထိုသူသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညို၍ ရှိခိုးပူဇော်ခြင်းစသော ပူဇော်သက္ကာရကို ပြုခဲ့၏ဟု အနက်ရ၏။ ကျန်သောစကားရပ်တို့သည် အလုံးစုံ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

ပဒသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပဒသညိကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၃. ဗုဒ္ဓသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. ဗုဒ္ဓသညိကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ဒုမဂ္ဂေ ပံသုကူလိကန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဗုဒ္ဓသညကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သဒ္ဓါဇာတော ဒုမဂ္ဂေ လဂ္ဂိတံ ဘဂဝတော ပံသုကူလစီဝရံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ‘‘အရဟဒ္ဓဇ’’န္တိ စိန္တေတွာ ဝန္ဒနပူဇနာဒိသက္ကာရမကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿသမ္ပတ္တိမနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"Dumagge paṃsukūlikaṃ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဗုဒ္ဓသညကမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ထူးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် တိဿမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ ဖြစ်ကာ ကြီးပြင်းလာပြီးနောက် သဒ္ဓါတရားရှိသည်ဖြစ်၍ သစ်ပင်ဖျား၌ ငြိကပ်နေသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ပံသုကူသင်္ကန်းကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိကာ "ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့၏ အလံတံခွန်သဖွယ်ဖြစ်သော သင်္ကန်းတည်း" ဟု ကြံစည်နှလုံးသွင်း၍ ရှိခိုးခြင်း၊ ပူဇော်ခြင်းစသော အရိုအသေပြုခြင်းကို ပြုခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၏ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားရပြီး ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသောအမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ ဖြစ်ကာ သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပေါ်လာသဖြင့် ရှင်ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၉. သော ပတ္တအရဟတ္တာဓိဂမော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဒုမဂ္ဂေ ပံသုကူလိကန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဓုနာတိ ကမ္ပတီတိ ဒုမော. ဒုဟတိ ပူရေတိ အာကာသတလန္တိ ဝါ ဒုမော, ဒုမဿ အဂ္ဂေါ ကောဋီတိ ဒုမဂ္ဂေါ, တသ္မိံ ဒုမဂ္ဂေ. ပံသုမိဝ ပဋိက္ကူလဘာဝံ အမနုညဘာဝံ ဥလတိ ဂစ္ဆတီတိ ပံသုကူလံ, ပံသုကူလမေဝ ပံသုကူလိကံ, သတ္ထုနော ပံသုကူလံ ဒုမဂ္ဂေ လဂ္ဂိတံ ဒိသွာ အဟံ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ တံ ပံသုကူလံ အဝန္ဒိံ ပဏာမမကာသိန္တိ အတ္ထော. တန္တိ နိပါတမတ္တံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၉. ထိုသို့ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိပြီးသော ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် "Dumagge paṃsukūlikaṃ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၌ တုန်လှုပ်တတ်သောကြောင့် "duma" (သစ်ပင်) ဟု ခေါ်သည်။ သို့မဟုတ် ကောင်းကင်ပြင်ကို ပြည့်စေတတ်သောကြောင့် "duma" မည်၏။ သစ်ပင်၏ အဖျား သို့မဟုတ် အစွန်အဖျားဖြစ်သောကြောင့် "dumagga" မည်၏။ "tasmiṃ dumagge" ဆိုသည်မှာ ထိုသစ်ပင်ဖျား၌ ဟု ဆိုလိုသည်။ မြူမှုန်ကဲ့သို့ စက်ဆုပ်ဖွယ်ဖြစ်ခြင်း၊ မနှစ်သက်ဖွယ်ဖြစ်ခြင်းသို့ ရောက်တတ်သောကြောင့် "paṃsukūla" (ပံသုကူ) ဟု ခေါ်သည်။ ပံသုကူသည်ပင်လျှင် "paṃsukūlika" မည်၏။ "မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သစ်ပင်ဖျား၌ ငြိကပ်နေသော ပံသုကူသင်္ကန်းကို မြင်၍ ငါသည် လက်အုပ်ချီမြှောက်လျက် ထိုပံသုကူသင်္ကန်းကို ရှိခိုးဦးချခဲ့သည်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "taṃ" ဟူသော ပုဒ်သည် နိပါတ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ကြွင်းသော စကားလုံးတို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် နေရာတိုင်း၌ ထင်ရှားလွယ်ကူလှပေသည်။

ဗုဒ္ဓသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဗုဒ္ဓသညကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၄. ဘိသာလုဝဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ဘိသာလုဝဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်။

ကာနနံ [Pg.100] ဝနမောဂ္ဂယှာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဘိသာလုဝဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟိမဝန္တဿ သမီပေ အရညာဝါသေ ဝသန္တော ဝနမူလဖလာဟာရော ဝိဝေကဝသေနာဂတံ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ပဉ္စဘိသာလုဝေ အဒါသိ. ဘဂဝါ တဿ စိတ္တံ ပသာဒေတုံ ပဿန္တဿေဝ ပရိဘုဉ္ဇိ. သော တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန ကာလံ ကတွာ တုသိတာဒီသု သမ္ပတ္တိမနုဘဝိတွာ ပစ္ဆာ မနုဿသမ္ပတ္တိဉ္စ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိဘဝသမ္ပတ္တိံ ပတ္တော တံ ပဟာယ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

"Kānanaṃ vanamoggayha" အစရှိသောဂါထာသည် အရှင်ဘိသာလုဝဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ထူးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ဟိမဝန္တာတောင်၏အနီး တောကျောင်း၌ နေထိုင်ကာ တောသစ်မြစ်၊ သစ်ဥ၊ သစ်ဖုတို့ကိုသာ စားသုံးလေ့ရှိသည်။ ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်သို့ ကြွတော်မူလာသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိ၍ ကြာစွယ်ကြာဥ ငါးမျိုးတို့ကို ကပ်လှူခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုသူ၏ စိတ်ကို ကြည်လင်စေရန်အတွက် ဖူးမြော်နေစဉ်ပင်လျှင် ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုသို့ စိတ်ကြည်ညိုမှုကြောင့် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် တုသိတာစသော နတ်ပြည်တို့၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားခဲ့ရကာ နောင်အခါ၌ လူ့စည်းစိမ်ကိုလည်း ခံစားခဲ့ရသည်။ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားပြီး စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပြည့်စုံသော်လည်း ထိုစည်းစိမ်ကို စွန့်ပယ်၍ သာသနာတော်၌ ရှင်ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။

၁၃. သော တတော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ကာနနံ ဝနမောဂ္ဂယှာတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ဝသာမိ ဝိပိနေ အဟန္တိ ဝိဝေကဝါသော အဟံ ဝသာမီတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၃. ထိုမထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီးနောက် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် "Kānanaṃ vanamoggayha" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၏ အဓိပ္ပာယ်သည် အောက်၌ ဖွင့်ဆိုခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ "Vasāmi vipine ahaṃ" ဟူသော စကားရပ်ကို "ငါသည် ဆိတ်ငြိမ်ရာ တောအရပ်၌ နေထိုင်၏" ဟု ဆက်စပ်၍ နားလည်အပ်၏။ ကြွင်းသောအရာများကား ထင်ရှားလွယ်ကူလှပေသည်။

ဘိသာလုဝဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဘိသာလုဝဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

ဆဋ္ဌဘာဏဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ခြောက်ခုမြောက်သော ဘာဏဝါရအဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၅. ဧကသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. ဧကသညကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်။

ခဏ္ဍော နာမာသိ နာမေနာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဧကသညကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ရတနတ္တယေ ပသန္နမာနသော တဿ သတ္ထုနော ခဏ္ဍံ နာမ အဂ္ဂသာဝကံ ဘိက္ခာယ စရမာနံ ဒိသွာ သဒ္ဒဟိတွာ ပိဏ္ဍပါတမဒါသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ. သော ဧကဒိဝသံ ပိဏ္ဍပါတဿ သညံ မနသိကရိတွာ ပဋိလဒ္ဓဝိသေသတ္တာ ဧကသညကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"Khaṇḍo nāmāsi nāmenā" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဧကသညကမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ထူးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့ကာ လူလားမြောက် တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ရတနာသုံးပါး၌ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသဖြင့် ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အဂ္ဂသာဝကဖြစ်သော ခဏ္ဍမထေရ်မြတ် ဆွမ်းခံလှည့်လည်ကြွချီလာသည်ကို ဖူးမြင်ရ၍ ကံ ကံ၏အကျိုးကို ယုံကြည်ပြီး ဆွမ်းလှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၏ စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ခံစားရပြီးနောက် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ သာဝတ္ထိပြည်ရှိ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့ကာ အရွယ်ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားဒေသနာတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ရှင်ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့သောအခါ၌ ဆွမ်းနှင့်ပတ်သက်သော အမှတ်သညာကို နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့် တရားထူးကို ရရှိခဲ့သောကြောင့် "ဧကသညကမထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။

၁၈. သော [Pg.101] အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ခဏ္ဍော နာမာသိ နာမေနာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တဿ အဂ္ဂသာဝကတ္ထေရဿ ကိလေသာနံ ခဏ္ဍိတတ္တာ ခဏ္ဍောတိ နာမံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၁၈. ထိုမထေရ်သည် နောက်ပိုင်းကာလ၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို ပြန်လည်အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်သဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် "Khaṇḍo nāmāsi nāmenā" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၌ ထိုအဂ္ဂသာဝကမထေရ်မြတ်သည် ကိလေသာတို့ကို ချိုးဖျက်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် "ခဏ္ဍ" ဟူသောအမည် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကြွင်းသောအရာအားလုံး၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် ထင်ရှားပေါ်လွင်လှပေသည်။

ဧကသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဧကသညကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၆. တိဏသန္ထရဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. တိဏသန္ထရဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်။

ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော တိဏသန္ထရဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒတော ပဂေဝ ဥပ္ပန္နတ္တာ ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တဿ အဝိဒူရေ ဧကံ သရံ နိဿာယ ပဋိဝသတိ. တသ္မိံ သမယေ တိဿော ဘဂဝါ တဿာနုကမ္ပာယ အာကာသေန အဂမာသိ. အထ ခေါ သော တာပသော အာကာသတော ဩရုယှ ဌိတံ တံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော တိဏံ လာယိတွာ တိဏသန္ထရံ ကတွာ နိသီဒါပေတွာ ဗဟုမာနာဒရေန ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ပဋိကုဋိကော ဟုတွာ ပက္ကာမိ. သော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စဝိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အနေကဝိဓသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"Himavantassāvidūre" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်တိဏသန္ထရဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ထူးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် တိဿမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဘုရားပွင့်တော်မမူမီ ကတည်းက မွေးဖွားခဲ့ခြင်းကြောင့် လူ့ဘောင်ဘဝကို စွန့်ပယ်ကာ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ ဟိမဝန္တာတောင်၏ မနီးမဝေးအရပ်ရှိ ရေအိုင်တစ်ခုကို အမှီပြုကာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်၌ တိဿမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုရသေ့ကို သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းငှာ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအခါ ထိုရသေ့သည် ကောင်းကင်မှ သက်ဆင်း၍ ရပ်တော်မူနေသော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိကာ မြက်ကိုရိတ်၍ မြက်အခင်း ပြုလုပ်ပြီး သီတင်းသုံး ထိုင်နေစေလျက် ကြီးစွာသောရိုသေလေးမြတ်မှုဖြင့် ဦးချရှိခိုးပြီးလျှင် နောက်ဆုတ်ကာ ဖဲခွာသွားခဲ့သည်။ ထိုရသေ့သည် အသက်တမ်းစေ့ နေထိုင်ကာ ထိုဘဝမှ စုတေ၍ နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် များပြားလှစွာသော စည်းစိမ်ချမ်းသာတို့ကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားကာ ကြီးပြင်းလာသောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရှင်ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၂၂. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. မဟာဇာတဿရောတိ ဧတ္ထ ပန သရန္တိ ဧတ္ထ ပါနီယတ္ထိကာ ဒွိပဒစတုပ္ပဒါဒယော သတ္တာတိ သရံ, အထ ဝါ သရန္တိ ဧတ္ထ နဒီကန္ဒရာဒယောတိ သရံ, မဟန္တော စ သော သယမေဝ ဇာတတ္တာ သရော စေတိ မဟာဇာတဿရော. အနောတတ္တဆဒ္ဒန္တဒဟာဒယော ဝိယ အပါကဋနာမတ္တာ ‘‘မဟာဇာတဿရော’’တိ ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သတပတ္တေဟိ သဉ္ဆန္နောတိ ဧကေကသ္မိံ ပုပ္ဖေ သတသတပတ္တာနံ ဝသေန သတပတ္တော, သတပတ္တသေတပဒုမေဟိ [Pg.102] သဉ္ဆန္နော ဂဟနီဘူတောတိ အတ္ထော. နာနာသကုဏမာလယောတိ အနေကေ ဟံသကုက္ကုဋကုက္ကုဟဒေဏ္ဍိဘာဒယော ဧကတော ကုဏန္တိ သဒ္ဒံ ကရောန္တီတိ သကုဏာတိ လဒ္ဓနာမာနံ ပက္ခီနံ အာလယော အာဓာရဘူတောတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၂၂. ထိုမထေရ်သည် နောက်ပိုင်းကာလ၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို ပြန်လည်အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်သဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် "Himavantassāvidūre" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၏ အဓိပ္ပာယ်သည် အောက်၌ ရှင်းပြခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ "Mahājātassaro" ဟူသော ပုဒ်၌ ရေကိုအလိုရှိကုန်သော ခြေနှစ်ချောင်း၊ ခြေလေးချောင်းရှိသော သတ္တဝါတို့သည် ဤရေအိုင်သို့ သွားရောက်တတ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် မြစ်၊ ချောင်းစသည်တို့မှ ရေတို့သည် ဤရေအိုင်ထဲသို့ စီးဆင်းလာတတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း "sara" (ရေအိုင်) ဟု ခေါ်သည်။ ကြီးမားလှပြီး အလိုအလျောက် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေအိုင်ဖြစ်သောကြောင့် "mahājātassara" (မဟာဇာတဿရ) မည်၏။ အနောတတ္တအိုင်၊ ဆဒ္ဒန္တအိုင်တို့ကဲ့သို့ ထူးခြားထင်ရှားသော အမည်မရှိသောကြောင့် "မဟာဇာတဿရ" (အလိုအလျောက်ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေအိုင်ကြီး) ဟု ဆိုအပ်သည်ကို မှတ်အပ်၏။ "Satapattehi sañchanno" ဟူသည်မှာ ပန်းပွင့်တစ်ပွင့်၌ ရွက်ချပ်တစ်ရာစီရှိသဖြင့် "satapatta" ဟုခေါ်သော ဖြူဖွေးသော ပဒုမ္မာကြာပန်းတို့ဖြင့် ကောင်းစွာ ဖုံးလွှမ်းကာ ကြာပန်းတို့ ထူထပ်ရှုပ်ထွေးနေသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Nānāsakuṇamālayo" ဟူသည်မှာ ဟင်္သာ၊ ကြက်၊ ဝန်လို၊ တိတီတူး စသော ငှက်တို့ တပေါင်းတည်း မြည်တွန်တတ်သောကြောင့် "sakuṇa" ဟူသောအမည်ကို ရရှိသော ငှက်တို့၏ မှီတင်းနေထိုင်ရာ အရပ်ဖြစ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသော အရာများ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် ထင်ရှားလွယ်ကူလှပေသည်။

တိဏသန္ထရဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တိဏသန္ထရဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၇. သူစိဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. သူစိဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

တိံသကပ္ပသဟဿမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သူစိဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဘဂဝတော စီဝရကမ္မံ ကာတုံ ပဉ္စ သူစိယော အဒါသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု ပုညမနုဘဝိတွာ ဝိစရန္တော ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ တိက္ခပညော ဟုတွာ ပါကဋော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇန္တော တိက္ခပညတာယ ခုရဂ္ဂေယေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

"တိံသကပ္ပသဟဿမှိ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်သူစိဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ထူးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်းအထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သုမေဓမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွား၍ ကြီးပြင်းလာသောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်အား သင်္ကန်းချုပ်လုပ်မှု ပြုရန်အတွက် အပ်ငါးချောင်းတို့ကို ပေးလှူခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားလျက် လှည့်လည်လတ်သော် ဖြစ်တိုင်းဖြစ်တိုင်းသော ဘဝ၌ ထက်မြက်သော ပညာရှိသူအဖြစ် ထင်ရှားဖြစ်၏။ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွား၍ ကြီးပြင်းလာသောအစွမ်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညို၍ ရဟန်းပြုလတ်သော် ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဆံရိတ်ခြင်း၏အဆုံး၌ပင်လျှင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေ၏။

၃၀. သော အပရဘာဂေ ပုညံ ပစ္စဝေက္ခန္တော တံ ဒိသွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော တိံသကပ္ပသဟဿမှီတိအာဒိမာဟ. အန္တရန္တရံ ပနေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝ.

၃၀. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ ကောင်းမှုကံကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်လတ်သော် ထိုအပ်လှူခဲ့သော ကောင်းမှုကို မြင်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်သီလ 'အပါဒါန်' ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "တိံသကပ္ပသဟဿမှိ" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ဤဝတ္ထု၏ အဖွင့်၌ အကြားအကြားဖြစ်သော ပုဒ်တို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို လွယ်ကူစွာ သိနိုင်ရုံမျှသာ ဖြစ်သည်။

၃၁. ပဉ္စသူစီ မယာ ဒိန္နာတိ ဧတ္ထ သူစတိ ဆိဒ္ဒံ ကရောတိ ဝိဇ္ဈတီတိ သူစိ, ပဉ္စမတ္တာ သူစီ ပဉ္စသူစီ မယာ ဒိန္နာတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၃၁. "ပဉ္စသူစီ မယာ ဒိန္နာ" ဟူသော ဤဂါထာပုဒ်၌ အပေါက်ကို ထွင်းဖောက်တတ်၊ ပြုလုပ်တတ်၊ ထိုးဖောက်တတ်သောကြောင့် "သူစိ (အပ်)" ဟု ခေါ်၏။ ငါးခုအတိုင်းအရှည်ရှိသော အပ်တို့ကို "ပဉ္စသူစီ" ဟု ဆို၏။ "ငါသည် အပ်ငါးချောင်းတို့ကို လှူဒါန်းအပ်ပြီ" ဟု ဆိုလိုသည်။ ကြွင်းသောစကားသည် လွယ်ကူစွာ သိနိုင်သည်သာတည်း။

သူစိဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သူစိဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၈. ပါဋလိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. ပါဋလိပုပ္ဖိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပါဋလိပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ [Pg.103] ကုလဂေဟေ သေဋ္ဌိပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ကုသလာကုသလညူ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပါဋလိပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ သတ္ထု ပူဇေသိ. သော တေန ပုညေန ဗဟုဓာ သုခသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝန္တော ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ပါဋလိပုပ္ဖိယထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ထူးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်းအထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် တိဿမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ သူဋ္ဌေးသားဖြစ်၍ မွေးဖွားပြီး ကြီးပြင်းလာသောအခါ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကို သိနားလည်သူဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် သခွတ်ပန်းကို ယူဆောင်၍ မြတ်စွာဘုရားအား ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် များပြားလှစွာသော စည်းစိမ်ချမ်းသာတို့ကို ခံစားလျက် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်ရသော် ဤငါတို့မြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွား၍ ကြီးပြင်းလာသည်ကို အမှီပြုလျက် မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်လေ၏။

၃၆. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အန္တရာပဏေတိ အာ သမန္တတော ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒိကံ ဘဏ္ဍံ ပဏေန္တိ ဝိက္ကိဏန္တိ ပတ္ထရန္တိ ဧတ္ထာတိ အာပဏံ, အာပဏဿ အန္တရံ ဝီထီတိ အန္တရာပဏံ, တသ္မိံ အန္တရာပဏေ. သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ကဉ္စနဂ္ဃိယသံကာသံ ဒွတ္တိံသဝရလက္ခဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ပါဋလိပုပ္ဖံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၆. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်သီလ 'အပါဒါန်' ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၌ "အန္တရာပဏေ" ဟူသည်မှာ ထက်ဝန်းကျင်မှ ငွေ၊ ရွှေစသော ဘဏ္ဍာတို့ကို ရောင်းဝယ် ဖြန့်ခင်းရာဖြစ်သောကြောင့် "အာပဏ (ဈေး)" မည်၏။ ထိုဈေး၏အကြား ဖြစ်သော လမ်းကို "အန္တရာပဏ (ဈေးလမ်း)" ဟု ဆိုအပ်၏၊ ထိုဈေးလမ်း၌။ "သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ" ရွှေတုရိုဏ်းတိုင်နှင့်တူသော ရွှေအဆင်းရှိသော၊ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောကျာ်းမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် သခွတ်ပန်းကို ပူဇော်ခဲ့၏ဟု ဆိုလိုသည်။ ကြွင်းသောစကားသည် ခပ်သိမ်းသောနေရာ၌ အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူသည်သာတည်း။

ပါဋလိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပါဋလိပုပ္ဖိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၉. ဌိတဉ္ဇလိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. ဌိတဉ္စလိကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဌိတဉ္ဇလိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထုပ္ပန္နဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ပုရာကတေန ဧကေန ကမ္မစ္ဆိဒ္ဒေန နေသာဒယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော မိဂသူကရာဒယော မာရေတွာ နေသာဒကမ္မေန အရညေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. တသ္မိံ သမယေ တိဿော ဘဂဝါ တဿာနုကမ္ပာယ ဟိမဝန္တံ အဂမာသိ. သော တံ ဒွတ္တိံသဝရလက္ခဏေဟိ အသီတာနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာဟိ စ ဇလမာနံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ သောမနဿဇာတော ပဏာမံ ကတွာ ဂန္တွာ ပဏ္ဏသန္ထရေ နိသီဒိ. တသ္မိံ ခဏေ ဒေဝေါ ဂဇ္ဇန္တော အသနိ ပတိ, တတော မရဏသမယေ ဗုဒ္ဓမနုဿရိတွာ ပုနဉ္ဇလိမကာသိ. သော တေန ပုညေန သုခေတ္တေ ကတကုသလတ္တာ အကုသလဝိပါကံ ပဋိဗာဟိတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တော ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု မနုဿသမ္ပတ္တိယော စ အနုဘဝိတွာ အပရဘာဂေ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ပုရာကတဝါသနာယ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဌိတဉ္စလိကထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ထူးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဖြစ်ရာဘဝတိုင်း၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်းအထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် တိဿမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ရှေးကပြုအပ်ခဲ့သော ကံ၏အပေါက် (အပြစ်) တစ်ခုကြောင့် မုဆိုးမျိုး၌ မွေးဖွားဖြစ်ထွန်း၍ တတ်သိနားလည်သည့် အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် သမင် ဝက် အစရှိသည်တို့ကို သတ်ဖြတ်ကာ မုဆိုးအလုပ်ဖြင့် တော၌ နေထိုင်ခြင်းကို ပြုခဲ့၏။ ထိုအချိန်၌ တိဿမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုမုဆိုးအား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းငှာ ဟိမဝန္တာတောသို့ ကြွတော်မူခဲ့သည်။ ထိုမုဆိုးသည် သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောကျာ်းမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်ကြီးတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရှစ်ဆယ်သော လက္ခဏာတော်ငယ်၊ တစ်လံမျှလောက် ထွက်သော ရောင်ခြည်တော်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း ထွန်းလင်းတောက်ပတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ ဦးညွတ်ရှိခိုးခြင်းကို ပြုပြီး၊ ချဉ်းကပ်၍ သစ်ရွက်အခင်း၌ ထိုင်လေ၏။ ထိုခဏ၌ မိုးသည် ထစ်ချုံးလျက် မိုးကြိုးကျရောက်ခဲ့၏။ ထို့နောက် သေခါနီးအချိန်၌ မြတ်စွာဘုရားကို အောက်မေ့အမှတ်ရသဖြင့် တစ်ဖန် လက်အုပ်ချီခြင်းကို ပြုခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် ဘုရားတည်းဟူသော ကောင်းသောလယ်ယာမြေ၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မကောင်းသော အကုသိုလ်အကျိုးကို တားမြစ်ကာ နတ်ပြည်၌ မွေးဖွားဖြစ်ထွန်းပြီးလျှင် ကာမာဝစရနတ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစား၍၊ လူတို့ဘောင်၌လည်း လူ့စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားပြီးနောက် နောက်အဖို့ဖြစ်သော ဤငါတို့ဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွား၍ ကြီးပြင်းလာသည်ရှိသော် ရှေးကပြုအပ်ခဲ့သော အထုံးဝါသနာကြောင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်လေ၏။

၄၂. သော [Pg.104] တတော ပရံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ မိဂလုဒ္ဒေါတိ မိဂါနံ မာရဏံ ဥပဂစ္ဆတီတိ မိဂလုဒ္ဒေါ. မိဂန္တိ သီဃံ ဝါတဝေဂေန ဂစ္ဆန္တိ ဓာဝန္တီတိ မိဂါ, တေသံ မိဂါနံ မာရဏေ လုဒ္ဒေါ ဒါရုဏော လောဘီတိ မိဂလုဒ္ဒေါ. သော အဟံ ပုရေ ဘဂဝတော ဒဿနသမယေ မိဂလုဒ္ဒေါ အာသိံ အဟောသိန္တိ အတ္ထော. အရညေ ကာနနေတိ အရတိ ဂစ္ဆတိ မိဂသမူဟော ဧတ္ထာတိ အရညံ, အထ ဝါ အာ သမန္တတော ရဇ္ဇန္တိ တတ္ထ ဝိဝေကာဘိရတာ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓါဒယော မဟာသာရပ္ပတ္တာ သပ္ပုရိသာတိ အရညံ. ကာ ကုစ္ဆိတာကာရေန ဝါ ဘယာနကာကာရေန ဝါ နဒန္တိ သဒ္ဒံ ကရောန္တိ, အာနန္တိ ဝိန္ဒန္တီတိ ဝါ ကာနနံ, တသ္မိံ အရညေ ကာနနေ မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ အဒ္ဒသံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိ တတ္ထ တသ္မိံ အရညေ ဥပဂတံ သမ္ဗုဒ္ဓံ အဒ္ဒသံ အဒ္ဒက္ခိန္တိ အတ္ထော. ဒဿနံ ပုရေ အဟောသိ အဝိဒူရေ, တသ္မာ မနောဒွါရာနုသာရေန စက္ခုဝိညာဏံ ပုရေစာရိကံ ကာယဝိညာဏသမင်္ဂိံ ပါပေတိ အပ္ပေတီတိ အတ္ထော.

၄၂. ထိုမထေရ်သည် ထိုမှနောက်၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းကျင့်စဉ် 'အပါဒါန်' ကို ထင်ရှားပြလိုရကား "မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့၏။ ထိုဂါထာ၌ "မိဂလုဒ္ဒေါ" ဟူသည်မှာ သားကောင်တို့ကို သေစေခြင်း (ဝါ) သတ်ဖြတ်ခြင်းသို့ ကပ်ရောက်တတ်သောကြောင့် 'မိဂလုဒ္ဒ' မည်၏။ သို့မဟုတ် လေအဟုန်ကဲ့သို့ လျင်မြန်စွာ ပြေးသွားတတ်သောကြောင့် "မိဂါ (သမင်)" ဟု ခေါ်၏။ ထိုသမင်တို့ကို သတ်ဖြတ်ရာ၌ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သူ၊ တပ်မက်ခုံမင်သူ ဖြစ်သောကြောင့် "မိဂလုဒ္ဒ (သမင်မုဆိုး)" ဟု ခေါ်၏။ "ထိုငါသည် ရှေး၌ မြတ်စွာဘုရားအား ဖူးမြင်ရစဉ်အခါက သားသတ်မုဆိုး ဖြစ်ခဲ့၏" ဟု ဆိုလိုသည်။ "အရညေ ကာနနေ" ဟူသော ပုဒ်၌ သမင်အပေါင်းတို့ လှည့်လည်သွားလာရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် "အရည (တော)" မည်၏။ သို့မဟုတ် ထိုတောအရပ်၌ ဆိတ်ငြိမ်ရာ၌ မွေ့လျော်တော်မူကြကုန်သော ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အစရှိသော ကြီးမြတ်သောအနှစ်သာရတရားကို ရရှိတော်မူပြီးကြကုန်သော သူတော်ကောင်းကြီးတို့သည် ထက်ဝန်းကျင်မှ နှစ်သက်တော်မူကြသောကြောင့် "အရည" မည်၏။ စက်ဆုပ်ဖွယ်သော အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကြောက်မက်ဖွယ်သော အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်းကောင်း အသံပြုတတ်သောကြောင့် (ဝါ) ရောက်ရှိတတ်သောကြောင့် "ကာနန" မည်၏။ ထိုတောအုပ် အရပ်၌ ရှေး၌ သမင်မုဆိုး ဖြစ်ခဲ့၏ဟု စပ်စပ်ရှုအပ်၏။ "တတ္ထ အဒ္ဒသံ သမ္ဗုဒ္ဓံ" ဟူသည်မှာ ထိုတောအရပ်သို့ ကပ်ရောက်လာတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ရပြီဟု ဆိုလိုသည်။ ဖူးမြင်ရခြင်းသည် ရှေး၌ မနီးမဝေး၌ ရှိခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် မနောဒွါရသို့ အစဉ်လျှောက်သဖြင့် စက္ခုဝိညာဉ်စိတ်သည် ရှေ့သွားဖြစ်ကာ ကာယဝိညာဉ်စိတ်နှင့် ပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်စေ၏ (စက္ခုဒွါရဝီထိစိတ်ဖြစ်ပြီးနောက် ကာယဒွါရဝီထိစိတ်ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။

၄၄. တတော မေ အသနီပါတောတိ အာ သမန္တတော သနန္တော ဂဇ္ဇန္တော ပတတီတိ အသနိ, အသနိယာ ပါတော ပတနံ အသနီပါတော, ဒေဝဒဏ္ဍောတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၄၄. "တတော မေ အသနီပါတော" ဟူသော ပုဒ်၌ ထက်ဝန်းကျင်မှ ထစ်ချုံးလျက် ကျရောက်တတ်သောကြောင့် "အသနိ (မိုးကြိုး)" မည်၏။ မိုးကြိုးကျရောက်ခြင်းကို "အသနီပါတော" ဟု ဆို၏။ "ဒေဝဒဏ္ဍော (နတ်တို့ ပေးအပ်သောဒဏ်)" ဟု ဆိုလိုသည်။ ကြွင်းသောစကားသည် ခပ်သိမ်းသောနေရာ၌ အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူသည်သာတည်း။

ဌိတဉ္ဇလိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဌိတဉ္စလိကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၁၀. တိပဒုမိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. တိပဒုမိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော တိပဒုမိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတိယံ မာလာကာရကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော မာလာကာရကမ္မံ ကတွာ ဝသန္တော ဧကဒိဝသံ အနေကဝိဓာနိ ဇလဇထလဇပုပ္ဖာနိ ဂဟေတွာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တုကာမော ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘ရာဇာ ဣမာနိ တာဝ ပုပ္ဖာနိ ဒိသွာ ပသန္နော သဟဿံ ဝါ ဓနံ ဂါမာဒိကံ ဝါ ဒဒေယျ, လောကနာထံ ပန ပူဇေတွာ နိဗ္ဗာနာမတဓနံ လဘာမိ, ကိံ မေ ဧတေသု သုန္ဒရ’’န္တိ တေန ‘‘ဘဂဝန္တံ [Pg.105] ပူဇေတွာ သဂ္ဂမောက္ခသမ္ပတ္တိယော နိပ္ဖာဒေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဝဏ္ဏဝန္တံ အတီဝ ရတ္တပုပ္ဖတ္တယံ ဂဟေတွာ ပူဇေသိ. တာနိ ဂန္တွာ အာကာသံ ဆာဒေတွာ ပတ္ထရိတွာ အဋ္ဌံသု. နဂရဝါသိနော အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တဇာတာ စေလုက္ခေပသဟဿာနိ ပဝတ္တယိံသု. တံ ဒိသွာ ဘဂဝါ အနုမောဒနံ အကာသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"padumuttaro nāma jino" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်တိပဒုမိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ရှိခဲ့ဖူးသဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးအားထုတ်လျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ဟံသာဝတီမြို့ဝယ် ပန်းသည်မျိုးရိုးအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက် ကြီးပြင်းလာသောအခါ ပန်းရောင်းသောအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ကာ နေထိုင်စဉ် တစ်နေ့သ၌ များပြားလှစွာသော ရေ၌ဖြစ်သောပန်း၊ ကုန်း၌ဖြစ်သောပန်းအမျိုးမျိုးတို့ကို ယူဆောင်၍ မင်းကြီးထံသို့ သွားလိုသည်ဖြစ်၍ ဤသို့ ကြံစည်မိ၏။ "မင်းကြီးသည် ရှေးဦးစွာ ဤပန်းတို့ကို မြင်ရ၍ စိတ်ကြည်လင်ကာ အသပြာတစ်ထောင်သော်လည်းကောင်း၊ ရွာအစရှိသည်ကိုသော်လည်းကောင်း ပေးပေလိမ့်မည်။ မြတ်စွာဘုရားကိုမူကား ပူဇော်ရပါက မသေရာမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော ဥစ္စာကို ရရှိနိုင်ပေအံ့။ ငါ့အား ဤမင်းနှင့် ဘုရားနှစ်ပါးတို့တွင် အဘယ်အရာ၌ ပူဇော်လှူဒါန်းခြင်းက သာလွန်ကောင်းမြတ်ပါအံ့နည်း" ဟု ကြံစည်ပြီးနောက် "မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်၍ နတ်ပြည်ချမ်းသာ၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာတို့ကို ပြီးစီးစေခြင်းငှာ သင့်မြတ်ပေသည်" ဟု တွေးတောကာ အဆင်းနှင့် ပြည့်စုံ၍ အလွန်နီမြန်းသော ပန်းသုံးပွင့်ကို ယူဆောင်၍ ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုပန်းတို့သည် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်သွားကာ ကောင်းကင်ပြင်ကို ဖုံးလွှမ်းဖြန့်ကျက်လျက် တည်နေကုန်၏။ မြို့သူမြို့သားတို့သည်လည်း လက်ဖျောက်တီးကာ မြေတုန်ဟီးမတတ် အံ့ဩအလွန်ဖြစ်သော စိတ်ရှိကြသည်ဖြစ်၍ အဝတ်ပုဆိုးများကို ပစ်မြှောက်၍ အောင်သီးအော်သံ အထောင်မက ဖြစ်စေကုန်၏။ ထိုအံ့ဖွယ်ကို မြင်တော်မူသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဝမ်းမြောက်ကြောင်း တရားစကား (အနုမောဒနာ) ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ခံစားရပြီးလျှင် ယခု ငါတို့မြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ သူကြွယ်မျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ လူလားမြောက်လာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုကာ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားရရှိ၍ ရဟန်းပြုပြီးနောက် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

၄၈. သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောဝ. သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူတိ သဗ္ဗေသံ နဝလောကုတ္တရဓမ္မာနံ ပါရံ နိဗ္ဗာနံ ဂတော ပစ္စက္ခံ ကတောတိ အတ္ထော. ဒန္တော ဒန္တပရိဝုတောတိ သယံ ကာယဝါစာဒီဟိ ဒန္တော ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတေဟိ သာဝကေဟိ ပရိဝုတောတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ သမ္ဗန္ဓဝသေန ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၄၈. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို ပြန်လည်အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအနုပဋိပတ်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား "padumuttaro nāma jino" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ၎င်း၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် အထက်၌ ဆိုခဲ့ပြီးသည်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ "Sabbadhammāna pāragū" ဟူသည် အလုံးစုံသော ကိုးပါးသော လောကုတ္တရာတရားတို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်တော်မူပြီး၍ မျက်မှောက်ပြုတော်မူပြီးသော ဟူ၍ အနက်ရ၏။ "Danto dantaparivuto" ဟူသည် ကိုယ်တိုင် ကိုယ်နှုတ်စသည်တို့ဖြင့် ယဉ်ကျေးပြီးသော၊ ဧတဒဂ်ရ အရိယာသာဝကတို့ ခြံရံအပ်သော ဟူ၍ အနက်ရ၏။ ကြွင်းသောအနက်သည် အလုံးစုံသော နေရာတို့၌ စကားစပ်စပ်မိရုံမျှဖြင့် ထင်ရှားပေါ်လွင်သော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

တိပဒုမိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တိပဒုမိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီး၏။

အဋ္ဌမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ရှစ်ခုမြောက်သောဝဂ်၏ အဖွင့် ပြီး၏။

၉. တိမိရဝဂ္ဂေါ

၉. တိမိရဝဂ်။

၁. တိမိရပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. တိမိရပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်။

စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော တိမိရပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ဝသန္တော ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ စန္ဒဘာဂါယ နဒိယာ သမီပေ ဝသတိ, ဝိဝေကကာမတာယ ဟိမဝန္တံ ဂန္တွာ နိသိန္နံ သိဒ္ဓတ္ထံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ဝန္ဒိတွာ တဿ ဂုဏံ ပသီဒိတွာ တိမိရပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ [Pg.106] သမ္ပတ္တိမနုဘဝန္တော သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"candabhāgānadītīre" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်တိမိရပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဖြစ်ပုံကား အဘယ်နည်း။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ရှိခဲ့ဖူးသဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးအားထုတ်လျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခုဝယ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ အိမ်ထောင်တည်ထောင်၍ နေထိုင်စဉ် ကာမဂုဏ်တို့၌ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် လူ့ဘောင်အိမ်ရာကို စွန့်ပယ်ကာ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်၍ စန္ဒဘာဂါမြစ်၏ အနီး၌ နေ၏။ ဆိတ်ငြိမ်ခြင်းကို အလိုရှိသဖြင့် ဟိမဝန္တာတောသို့ ကြွရောက်သီတင်းသုံးတော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးတွေ့ရ၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် ဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ကြည်ညိုသဖြင့် ကျည်းပန်း (တိမိရပန်း) ကို ယူဆောင်၍ ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်ရွာလူ့ပြည်တို့၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ခံစားရလျက် ကျင်လည်ပြီးနောက် ယခု ငါတို့မြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခုဝယ် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အရွယ်ရောက်လာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

၁. သော အပရဘာဂေ ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေတိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောဝ. အနုဘောတံ ဝဇာမဟန္တိ ဂင်္ဂါယ အာသန္နေ ဝသနဘာဝေန သဗ္ဗတ္ထ ရမ္မဘာဝေန ဂင်္ဂါတော ဟေဋ္ဌာ သောတာနုသာရေန အဟံ ဝဇာမိ ဂစ္ဆာမိ တတ္ထ တတ္ထ ဝသာမီတိ အတ္ထော. နိသိန္နံ သမဏံ ဒိသွာတိ သမိတပါပတ္တာ သောသိတပါပတ္တာ သမဏသင်္ခါတံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာတိ အတ္ထော.

၁. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "candabhāgānadītīre" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ၎င်း၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် အထက်၌ ဆိုခဲ့ပြီးသည်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ "anubhotaṃ vajāmaha" ဟူသည် ဂင်္ဂါမြစ်၏ အနီး၌ နေရခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ အလုံးစုံသောအရပ်၌ မွေ့လျော်ဖွယ်ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဂင်္ဂါမြစ်၏အောက်ပိုင်း၌ ရေအယဉ်ကို အစဉ်လိုက်သဖြင့် ငါသည် ကပ်ရောက်နေထိုင်၏၊ သွားလာနေထိုင်၏၊ ထိုထိုအရပ်၌ နေထိုင်၏ ဟူ၍ အနက်ရ၏။ "nisinnaṃ samaṇaṃ disvā" ဟူသည် မကောင်းမှုတို့ကို ငြိမ်းအေးစေအပ်ပြီးသည်ဖြစ်၍လည်းကောင်း၊ မကောင်းမှုတို့ကို ခြောက်သွေ့စေအပ်ပြီးသည်ဖြစ်၍လည်းကောင်း သမဏဟု ဆိုအပ်သော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ဟူ၍ အနက်ရ၏။

၂. ဧဝံ စိန္တေသဟံ တဒါတိ အယံ ဘဂဝါ သယံ တိဏ္ဏော သဗ္ဗသတ္တေ တာရယိဿတိ သံသာရတော ဥတ္တာရေတိ သယံ ကာယဒွါရာဒီဟိ ဒမိတော အယံ ဘဂဝါ ပရေ ဒမေတိ.

၂. "evaṃ cintesahaṃ tadā" ဟူသည် "ဤမြတ်စွာဘုရားသည် ကိုယ်တော်တိုင် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကူးမြောက်တော်မူပြီးသည်ဖြစ်၍ အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့ကို သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကူးမြောက်စေတော်မူလိမ့်မည်၊ ကယ်တင်ထုတ်ဆောင်တော်မူလိမ့်မည်။ ကိုယ်တော်တိုင် ကာယဒွါရစသည်တို့ဖြင့် ယဉ်ကျေးတော်မူပြီးသည်ဖြစ်၍ ဤမြတ်စွာဘုရားသည် သူတစ်ပါးတို့ကို ဆုံးမယဉ်ကျေးစေတော်မူ၏။"

၃. သယံ အဿတ္ထော အဿာသမ္ပတ္တော, ကိလေသပရိဠာဟတော မုတ္တော သဗ္ဗသတ္တေ အဿာသေတိ, သန္တဘာဝံ အာပါပေတိ. သယံ သန္တော သန္တကာယစိတ္တော ပရေသံ သန္တကာယစိတ္တံ ပါပေတိ. သယံ မုတ္တော သံသာရတော မုစ္စိတော ပရေ သံသာရတော မောစယိဿတိ. သော အယံ ဘဂဝါ သယံ နိဗ္ဗုတော ကိလေသဂ္ဂီဟိ နိဗ္ဗုတော ပရေသမ္ပိ ကိလေသဂ္ဂီဟိ နိဗ္ဗာပေဿတီတိ အဟံ တဒါ ဧဝံ စိန္တေသိန္တိ အတ္ထော.

၃. "ကိုယ်တော်တိုင် ကိလေသာပူလောင်မှုမှ ငြိမ်းအေးသက်သာခွင့် ရရှိပြီးဖြစ်သဖြင့် အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့ကို ငြိမ်းအေးသက်သာရာ ရစေတော်မူ၏၊ ငြိမ်းအေးသော အဖြစ်သို့ ရောက်စေတော်မူ၏။ ကိုယ်တော်တိုင် ငြိမ်းအေးသော ကိုယ်စိတ်ရှိတော်မူသည်ဖြစ်၍ သူတစ်ပါးတို့အားလည်း ငြိမ်းအေးသော ကိုယ်စိတ်ရှိခြင်းသို့ ရောက်စေတော်မူ၏။ ကိုယ်တော်တိုင် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်တော်မူပြီးသည်ဖြစ်၍ သူတစ်ပါးတို့ကို သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်စေတော်မူလိမ့်မည်။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကိုယ်တော်တိုင် ကိလေသာမီးတို့မှ ငြိမ်းအေးတော်မူသည်ဖြစ်၍ သူတစ်ပါးတို့ကိုလည်း ကိလေသာမီးတို့မှ ငြိမ်းအေးစေတော်မူလိမ့်မည်" ဟု ငါသည် ထိုစဉ်အခါက ဤသို့ ကြံစည်ခဲ့ဖူး၏ ဟူ၍ အနက်ရ၏။

၄. ဂဟေတွာ တိမိရပုပ္ဖန္တိ သကလံ ဝနန္တံ နီလကာဠရံသီဟိ အန္ဓကာရံ ဝိယ ကုရုမာနံ ခါယတီတိ တိမိရံ ပုပ္ဖံ တံ ဂဟေတွာ ကဏ္ဏိကာဝဏ္ဋံ ဂဟေတွာ မတ္ထကေ သီသဿ ဥပရိ အာကာသေ ဩကိရိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၄. "gahetvā timirapupphaṃ" ဟူသည် တောအုပ်တစ်ခုလုံးနီးပါးကို အညိုအမည်းရောင်ခြည်တို့ဖြင့် အမိုက်တိုက်ကဲ့သို့ ပြုလုပ်သကဲ့သို့ ထင်မှတ်ရသောကြောင့် "တိမိရ" အမည်ရှိသော ထိုကျည်းပန်းကို ယူဆောင်၍ အညှာမှကိုင်ကာ ဦးခေါင်း၏အထက် ကောင်းကင်ပြင်၌ သွန်းလောင်းပူဇော်ခဲ့၏ ဟူ၍ အနက်ရ၏။ ကြွင်းသောအနက်သည် ရှင်းလင်းထင်ရှားလှပေ၏။

တိမိရပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တိမိရပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီး၏။

၂. ဂတသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. ဂတသညကမထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်။

ဇာတိယာ သတ္တဝဿောဟန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဂတသညကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ [Pg.107] ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ပုရာကတဝါသနာဝသေန သဒ္ဓါဇာတော သတ္တဝဿိကကာလေယေဝ ပဗ္ဗဇိတော ဘဂဝတော ပဏာမကရဏေနေဝ ပါကဋော အဟောသိ. သော ဧကဒိဝသံ အတီဝ နီလမဏိပ္ပဘာနိ နင်္ဂလကသိတဋ္ဌာနေ ဥဋ္ဌိတသတ္တပုပ္ဖာနိ ဂဟေတွာ အာကာသေ ပူဇေသိ. သော ယာဝတာယုကံ သမဏဓမ္မံ ကတွာ တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"jātiyā sattavassoha" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဂတသညကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ရှိခဲ့ဖူးသဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးအားထုတ်လျက် တိဿမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခုဝယ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ရှေးက ပြုအပ်ဖူးသော အထုံဝါသနာ၏အစွမ်းဖြင့် သဒ္ဓါတရားရှိသည်ဖြစ်၍ ခုနစ်နှစ်အရွယ်၌ပင် ရဟန်းပြုခဲ့ကာ ဘုရားရှင်အား ရှိခိုးပူဇော်ခြင်းမျှဖြင့်ပင် ထင်ရှားကျော်စောသူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် တစ်နေ့သ၌ မြကျောက်ညိုရောင်ကဲ့သို့ အလွန်တင့်တယ်လှပသော၊ ထွန်တုံးဖြင့် ထွန်ယက်ထားသောမြေ၌ ပေါက်ရောက်နေသော ပန်းခုနစ်ပွင့်ကို ယူဆောင်၍ ကောင်းကင်သို့ မြှောက်ကာ ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး ရဟန်းတရားကို ကျင့်ကြံအားထုတ်လျက် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်ပြီးနောက် ယခု ငါတို့မြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခုဝယ် မွေးဖွားကာ လူလားမြောက်လာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

၁၀. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဇာတိယာ သတ္တဝဿောဟန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဇာတိယာ သတ္တဝဿောတိ မာတုဂဗ္ဘတော နိက္ခန္တကာလတော ပဋ္ဌာယ ပရိပုဏ္ဏသတ္တဝဿိကောတိ အတ္ထော. ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယန္တိ အဂါရဿ ဟိတံ အာဂါရိယံ ကသိဝါဏိဇ္ဇာဒိကမ္မံ နတ္ထိ အာဂါရိယန္တိ အနဂါရိယံ, ဗုဒ္ဓသာသနေ ပဗ္ဗဇိံ အဟန္တိ အတ္ထော.

၁၀. ထိုမထေရ်သည် နောင်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "jātiyā sattavassoha" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ၎င်းဂါထာ၌ "jātiyā sattavasso" ဟူသည် အမိဝမ်းမှ မွေးဖွားလာသည့် အချိန်မှစ၍ ပြည့်စုံသော ခုနစ်နှစ်အရွယ်ရှိသော ဟူ၍ အနက်ရ၏။ "pabbajiṃ anagāriya" ဟူသည် အိမ်၌နေထိုင်သူတို့၏ အကျိုးစီးပွားဖြစ်သော လယ်ထွန်ခြင်း၊ ကုန်သွယ်ခြင်း စသောအမှုများမရှိသော ရဟန်းဘောင်၌ ငါသည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ဝယ် ရဟန်းပြုခဲ့၏ ဟူ၍ အနက်ရ၏။

၁၂. သုဂတာနုဂတံ မဂ္ဂန္တိ ဗုဒ္ဓေန ဂတံ မဂ္ဂံ. အထ ဝါ သုဂတေန ဒေသိတံ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိပူရဏဝသေန ဟဋ္ဌမာနသော တုဋ္ဌစိတ္တော ပူဇေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၂. "sugatānugataṃ maggaṃ" ဟူသည် ဘုရားရှင် ကြွတော်မူရာ လမ်းခရီးကို၊ သို့မဟုတ် ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူအပ်သော လောကုတ္တရာတရားကိုးပါးအားလျော်သော ပဋိပတ်ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်း၏အစွမ်းဖြင့် ရွှင်လန်းနှစ်သက်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ပူဇော်ခဲ့၏ ဟူ၍ ဆက်စပ်အပ်၏။ ကြွင်းသောအနက်သည် အလုံးစုံသော နေရာတို့၌ ရှင်းလင်းထင်ရှားလှပေ၏။

ဂတသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဂတသညကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၃. နိပန္နဉ္ဇလိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. နိပန္နဉ္ဇလိကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ရုက္ခမူလေ နိသိန္နောဟန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော နိပန္နဉ္ဇလိကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကေသု ဘဝေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ပဗ္ဗဇိတွာ ရုက္ခမူလိကင်္ဂံ ပူရယမာနော အရညေ ဝိဟရတိ. တသ္မိံ သမယေ ခရော အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇိ, တေန ပီဠိတော ပရမကာရုညပ္ပတ္တော အဟောသိ. တဒါ ဘဂဝါ တဿ ကာရုညေန တတ္ထ အဂမာသိ. အထ သော နိပန္နကောဝ ဥဋ္ဌိတုံ အသက္ကောန္တော သိရသိ အဉ္ဇလိံ ကတွာ ဘဂဝတော ပဏာမံ အကာသိ. သော တတော စုတော တုသိတဘဝနေ ဥပ္ပန္နော တတ္ထ သမ္ပတ္တိမနုဘဝိတွာ ဧဝံ ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ [Pg.108] ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ, ပုရာကတပုညဝသေန နိပန္နဉ္ဇလိကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

ရုက္ခမူလေ နိသိန္နောဟံ အစရှိသော ဂါထာဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော အပါဒါန်သည် အရှင်နိပန္နဉ္ဇလိကထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝများစွာတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် တိဿမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွား၍ ကြီးပြင်းလာပြီးလျှင် ရဟန်းပြုကာ ရုက္ခမူဓုတင်ကို ဖြည့်ကျင့်ရင်း တော၌ သီတင်းသုံးနေ၏။ ထိုအချိန်၌ ပြင်းထန်ကြမ်းတမ်းသော အနာရောဂါ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရာ၊ ထိုရောဂါ နှိပ်စက်သဖြင့် အလွန်သနားဖွယ်ကောင်းသော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမထေရ်အား သနားစောင့်ရှောက်သောအားဖြင့် ထိုမထေရ်ရှိရာ တောအရပ်သို့ ကြွတော်မူခဲ့၏။ ထိုအခါ ထိုမထေရ်သည် အိပ်လျက်သားဖြင့်သာလျှင် မထနိုင်သဖြင့် ဦးခေါင်းထက်၌ လက်အုပ်မိုး၍ မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပူဇော်မှုကို ပြုခဲ့၏။ ထိုမထေရ်သည် ထိုဘဝမှ စုတေသောအခါ တုသိတာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ပေါ်ကာ ထိုနတ်ပြည်၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားရ၍၊ ဤသို့လျှင် ကာမာဝစရ နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်၏ စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားပြီး ယခု ဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားကာ ကြီးပြင်းလာပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့၍ မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။ ရှေး၌ ပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှု၏အစွမ်းကြောင့် 'နိပန္နဉ္ဇလိကထေရ်' ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။

၁၆. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုညသမ္ပတ္တိယော ဩလောကေတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ရုက္ခမူလေ နိသိန္နောဟန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ရုဟတိ ပဋိရုဟတိ ဥဒ္ဓမုဒ္ဓံ အာရောဟတီတိ ရုက္ခော, တဿ ရုက္ခဿ မူလေ သမီပေတိ အတ္ထော. ဗျာဓိတော ပရမေန စာတိ ပရမေန အဓိကေန ခရေန ကက္ခဠေန ဗျာဓိနာ ရောဂေန ဗျာဓိတော, ဗျာဓိနာ အဟံ သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော. ပရမကာရုညပ္ပတ္တောမှီတိ ပရမံ အဓိကံ ကာရုညံ ဒီနဘာဝံ ဒုက္ခိတဘာဝံ ပတ္တောမှိ အရညေ ကာနနေတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၆. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါတွင် မိမိ၏ ကောင်းမှုစည်းစိမ်နှင့် ပြည့်စုံခြင်းကို ပြန်လည်ကြည့်ရှု၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်သဖြင့် ရှေးက ပြုခဲ့ဖူးသော အကျင့်အပါဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် 'ရုက္ခမူလေ နိသိန္နောဟံ' အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့၏။ ထိုဂါထာ၌ - 'ရုဟတိ ပဋိရုဟတိ' အထက်အထက်သို့ ပေါက်ရောက်တတ်၏၊ 'ဥဒ္ဓမုဒ္ဓံ အာရောဟတိ' တက်ရောက်တတ်၏၊ ထို့ကြောင့် 'ရုက္ခ' (သစ်ပင်) ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ 'တဿ ရုက္ခဿ မူလေ' ဟူသည် ထိုသစ်ပင်၏ အနီး၌ ဟု အနက်ရသည်။ 'ပရမေန စ' ဟူသည် အလွန်ပြင်းထန်ကြမ်းတမ်းသော ရောဂါဝေဒနာ နှိပ်စက်ခံရသဖြင့် ထိုရောဂါနှင့် ပြည့်စုံနေသော ငါသည် ဟု အနက်ရသည်။ 'ပရမကာရုညပတ္တောမှိ' ဟူသည် တောထဲ၌ အလွန်သနားဖွယ်ကောင်းသော၊ ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်သော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်ဖြစ်၏ ဟု ဆက်စပ်၍ နားလည်အပ်၏။

၂၀. ပဉ္စေဝါသုံ မဟာသိခါတိ သိရသိ ပိဠန္ဓနတ္ထေန သိခါ ဝုစ္စတိ စူဠာ. မဏီတိ ဇောတမာနံ မကုဋံ တဿ အတ္ထီတိ သိခေါ, စက္ကဝတ္တိနော ဧကနာမကာ ပဉ္စေဝ စက္ကဝတ္တိနော အာသုံ အဟေသုန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၂၀. 'ပဉ္စေဝါသုံ မဟာသိခါ' ဟူသော ဂါထာ၌ - ဦးခေါင်းထက်၌ ဆင်ယင်ပန်ဆင်ခြင်း အနက်သဘောကြောင့် ဦးစွန်းကို 'သိခါ' ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ထိုစကြဝတေးမင်းအား ပတ္တမြားတို့ဖြင့် ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် တောက်ပသော မကိုဋ်အထွတ် ရှိသောကြောင့် 'သိခ' မည်၏။ အမည်တူဖြစ်ကုန်သော စကြဝတေးမင်း ငါးပါးတို့သည် ဖြစ်ခဲ့ဖူးကုန်ပြီ ဟု အနက်ရသည်။ ကျန်စကားရပ်အားလုံး၏ အနက်သည် ထင်ရှားလွယ်ကူလှပြီ။

နိပန္နဉ္ဇလိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နိပန္နဉ္ဇလိကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၄. အဓောပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. အဓောပုပ္ဖိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

အဘိဘူ နာမ သော ဘိက္ခူတိအာဒိကံ အာယသ္မတော အဓောပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကေသု ဘဝေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ အပရဘာဂေ ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ပဟာယ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဉ္စာဘိညာအဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘီ ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီဘာဝံ ပတွာ ဟိမဝန္တသ္မိံ ပဋိဝသတိ. တဿ သိခိဿ ဘဂဝတော အဘိဘူ နာမ အဂ္ဂသာဝကော ဝိဝေကာဘိရတော ဟိမဝန္တမဂမာသိ. အထ သော တာပသော တံ အဂ္ဂသာဝကတ္ထေရံ ဒိသွာ ထေရဿ ဌိတပဗ္ဗတံ အာရုဟန္တော ပဗ္ဗတဿ ဟေဋ္ဌာတလတော သုဂန္ဓာနိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နာနိ သတ္တ ပုပ္ဖာနိ ဂဟေတွာ ပူဇေသိ. အထ သော ထေရော တဿာနုမောဒနမကာသိ. သောပိ တာပသော သကဿမံ အဂမာသိ. တတ္ထ ဧကေန အဇဂရေန ပီဠိတော အပရဘာဂေ အပရိဟီနဇ္ဈာနော [Pg.109] တေနေဝ ဥပဒ္ဒဝေန ဥပဒ္ဒုတော ကာလံ ကတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယနော ဟုတွာ ဗြဟ္မသမ္ပတ္တိံ ဆကာမာဝစရသမ္ပတ္တိဉ္စ အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု မနုဿသမ္ပတ္တိယော စ ခေပေတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ကတပုညနာမေန အဓောပုပ္ဖိယတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

'အဘိဘူ နာမ သော ဘိက္ခု' အစရှိသော အပါဒါန်သည် အရှင်အဓောပုပ္ဖိယထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်တော်၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍ ဘဝများစွာတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိခီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွား၍ ကြီးပြင်းလာပြီးလျှင် အိမ်ထောင်တည်ထောင်ကာ နေထိုင်၏။ နောက်အဖို့၌ ကာမဂုဏ်တို့၌ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် ထိုအိမ်ထောင်ကို စွန့်ပယ်ကာ ရသေ့ရဟန်းပြုခဲ့၍ အဘိညာဉ်ငါးပါး၊ သမာပတ်ရှစ်ပါးတို့ကို ရရှိပြီးလျှင် တန်ခိုးဖန်ဆင်းခြင်းတို့၌လည်း လေ့လာနိုင်စွမ်းရှိသဖြင့် ဟိမဝန္တာတောင်၌ နေထိုင်၏။ ထိုသိခီမြတ်စွာဘုရား၏ အဘိဘူအမည်ရှိသော အဂ္ဂသာဝကသည် ဆိတ်ငြိမ်ရာ၌ မွေ့လျော်သူဖြစ်၍ ဟိမဝန္တာတောင်သို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့၏။ ထိုအခါ ထိုရသေ့သည် ထိုအဂ္ဂသာဝကမထေရ်ကို မြင်၍ မထေရ်သီတင်းသုံးရာ တောင်ပေါ်သို့ တက်လတ်သော်၊ တောင်အောက်ခြေမှ မွှေးကြိုင်လှပသော ပန်းခုနစ်ပွင့်တို့ကို ယူဆောင်ကာ ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုအခါ ထိုမထေရ်သည် ထိုရသေ့အား အနုမောဒနာပြုတော်မူ၏။ ထိုရသေ့သည်လည်း မိမိ၏ ကျောင်းသင်္ခမ်းသို့ ပြန်ခဲ့၏။ ထိုကျောင်း၌ စပါးကြီးမြွေတစ်ကောင်၏ ညှစ်နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရသဖြင့် ဈာန်မှ မလျောကျဘဲ ထိုဘေးဥပဒ်ဖြင့် နှိပ်စက်ခံရလျက် ကွယ်လွန်ခဲ့၏။ သေဆုံးပြီးနောက် ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားရသူဖြစ်၍ ဗြဟ္မာစည်းစိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကာမာဝစရ နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်တို့၏ စည်းစိမ်ကိုလည်းကောင်း ခံစား၍၊ လူတို့၌လည်း လူ့စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ကုန်လွန်စေပြီးလျှင် ယခု ဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာခဲ့ကာ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုပြီး မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုအမည်ဖြင့် 'အဓောပုပ္ဖိယထေရ်' ဟူ၍ ကျော်စောထင်ရှားလေသည်။

၂၂. သော ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အဘိဘူ နာမ သော ဘိက္ခူတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သီလသမာဓီဟိ ပရေ အဘိဘဝတီတိ အဘိဘူ, ခန္ဓမာရာဒိမာရေ အဘိဘဝတိ အဇ္ဈောတ္ထရတီတိ ဝါ အဘိဘူ, သသန္တာနပရသန္တာနဂတကိလေသေ အဘိဘဝတိ ဝိဟေသေတိ ဝိဒ္ဓံသေတီတိ ဝါ အဘိဘူ. ဘိက္ခနသီလော ယာစနသီလောတိ ဘိက္ခု, ဆိန္နဘိန္နပဋဓရောတိ ဝါ ဘိက္ခု. အဘိဘူ နာမ အဂ္ဂသာဝကော သော ဘိက္ခူတိ အတ္ထော, သိခိဿ ဘဂဝတော အဂ္ဂသာဝကောတိ သမ္ဗန္ဓော.

၂၂. ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့သ၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို ပြန်လည်အောက်မေ့သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော အပါဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် 'အဘိဘူ နာမ သော ဘိက္ခု' အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့၏။ ထိုဂါထာ၌ - သီလ၊ သမာဓိ တရားတို့ဖြင့် သူတစ်ပါးတို့ကို လွှမ်းမိုးတတ်သောကြောင့် 'အဘိဘူ' မည်၏။ တစ်နည်းကား၊ ခန္ဓမာရ်အစရှိသော မာရ်တို့ကို လွှမ်းမိုးဖိစီးတတ်သောကြောင့် 'အဘိဘူ' မည်၏။ သို့မဟုတ် တစ်နည်းကား၊ မိမိသန္တာန်နှင့် သူတစ်ပါးသန္တာန်၌ တည်ရှိနေသော ကိလေသာတို့ကို လွှမ်းမိုးညှဉ်းဆဲ ဖျက်ဆီးတတ်သောကြောင့် 'အဘိဘူ' မည်၏။ ဆွမ်းခံခြင်း၊ တောင်းခြင်းအလေ့ရှိသောကြောင့် 'ဘိက္ခု' မည်၏။ တစ်နည်းအားဖြင့် ပေါက်ပြဲသော အဝတ်ကို ဝတ်ရုံဆောင်တတ်သောကြောင့် 'ဘိက္ခု' မည်၏။ 'အဘိဘူအမည်ရှိသော အဂ္ဂသာဝကဖြစ်သော ထိုရဟန်း' ဟု အနက်ရပြီး၊ 'သိခီမြတ်စွာဘုရား၏ အဂ္ဂသာဝက' ဟု စပ်ကူး၍ နားလည်အပ်၏။

၂၇. အဇဂရော မံ ပီဠေသီတိ တထာရူပံ သီလသမ္ပန္နံ ဈာနသမ္ပန္နံ တာပသံ ပုဗ္ဗေ ကတပါပေန ဝေရေန စ မဟန္တော အဇဂရသပ္ပော ပီဠေသိ. သော တေနေဝ ဥပဒ္ဒဝေန ဥပဒ္ဒုတော အပရိဟီနဇ္ဈာနော ကာလံ ကတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အာသိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၂၇. 'အဇဂရော မံ ပီဠေသိ' ဟူသည်မှာ - သီလ၊ ဈာန်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော ထိုရသေ့ကို ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော မကောင်းမှုကံကြောင့်လည်းကောင်း၊ ရန်ငြိုးကြောင့်လည်းကောင်း ကြီးမားသော စပါးကြီးမြွေကြီးသည် ရစ်ပတ်ညှစ်နှိပ်စက်ခဲ့၏။ ထိုရသေ့သည် ထိုသို့သော ဘေးဥပဒ်ဖြင့် နှိပ်စက်ခံရသော်လည်း ဈာန်မှမလျောကျဘဲ ကွယ်လွန်သေဆုံးပြီးနောက် ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားရသူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ကျန်စကားရပ်အားလုံး၏ အနက်သည် ထင်ရှားလွယ်ကူလှပြီ။

အဓောပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အဓောပုပ္ဖိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၅. ရံသိသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. ရံသိသညကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ရံသိသညကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တေသု တေသု ဘဝေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အဇိနစမ္မဓရော ဟိမဝန္တမှိ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. တသ္မိံ သမယေ ဝိပဿီ ဘဂဝါ ဟိမဝန္တမဂမာသိ. အထ သော တာပသော တမုပဂတံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ တဿ ဘဂဝတော [Pg.110] သရီရတော နိက္ခန္တဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရံသီသု ပသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ပဉ္စင်္ဂေန နမက္ကာရမကာသိ. သော တေနေဝ ပုညေန ဣတော စုတော တုသိတာဒီသု ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ အပရဘာဂေ မနုဿသမ္ပတ္တိယော စ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ တတ္ထာဒီနဝံ ဒိသွာ ဂေဟံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

'ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ' အစရှိသော အပါဒါန်သည် အရှင်ရံသိသညကထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွားကာ ကြီးပြင်းလာသောအခါ အိမ်ထောင်တည်ထောင်၍ နေထိုင်၏။ ကာမဂုဏ်တို့၌ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် အိမ်ထောင်ကို စွန့်ပယ်ကာ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ သစ်နက်ရေကို ဝတ်ရုံဆောင်လျက် ဟိမဝန္တာတောင်၌ နေထိုင်ခဲ့၏။ ထိုအချိန်၌ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ဟိမဝန္တာတောင်သို့ ကြွတော်မူခဲ့၏။ ထိုအခါ ထိုရသေ့သည် မိမိထံသို့ ကြွရောက်တော်မူလာသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ခန္ဓာကိုယ်မှ ထွက်ပေါ်လာသော ခြောက်ပါးသောအဆင်းရှိသော ဘုရားရောင်ခြည်တော်တို့၌ အလွန်ကြည်ညိုသဖြင့် လက်အုပ်ချီမြှောက်ကာ ငါးပါးသောအင်္ဂါဖြင့် ရှိခိုးပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုရသေ့သည် ထိုကောင်းမှုကုသိုလ်ကြောင့်ပင် ဤရသေ့ဘဝမှ စုတေသောအခါ တုသိတာနတ်ပြည် အစရှိသော ဘုံတို့၌ နတ်စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ခံစားရ၍၊ နောက်အဖို့၌ လူ့စည်းစိမ်ချမ်းသာများကိုလည်း ခံစားကာ ယခု ဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွားပြီး ကြီးပြင်းလာသောအခါ အိမ်ထောင်ပြုကာ နေထိုင်ခဲ့ပြန်၏။ ထိုအိမ်ထောင်၌ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် အိမ်ကို စွန့်ခွာကာ ရဟန်းပြုခဲ့၍ မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

၃၀. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဗ္ဗတေတိ ပကာရေန ဗြူဟတိ ဝဍ္ဎေတီတိ ပဗ္ဗတော, ဟိမော အဿ အတ္ထီတိ ဟိမဝန္တော, ဟိမဝန္တော စ သော ပဗ္ဗတော စာတိ ဟိမဝန္တပဗ္ဗတော. ဟိမဝန္တပဗ္ဗတေတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဝစနသုခတ္ထံ ‘‘ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှီ’’တိ ဝုတ္တံ. တသ္မိံ ဟိမဝန္တမှိ ပဗ္ဗတေ ဝါသံ ကပ္ပေသိံ ပုရေ အဟန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ နယာနုသာရေန ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၃၀. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကုသိုလ်ကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သဖြင့် မိမိ၏ရှေးဟောင်းအကျင့်တည်းဟူသော အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသော် 'ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ' အစရှိသော ဂါထာကို ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ 'ပဗ္ဗတေ' ဟူသည်မှာ အပြားအားဖြင့် တိုးပွားတတ်သောကြောင့် 'ပဗ္ဗတ' (တောင်) မည်၏။ ထိုတောင်၌ ဆီးနှင်း ရှိသောကြောင့် 'ဟိမဝန္တ' မည်၏။ ဆီးနှင်းလည်းရှိ၊ တောင်လည်း ဖြစ်သောကြောင့် 'ဟိမဝန္တပဗ္ဗတ' ဟု ခေါ်သည်။ 'ဟိမဝန္တပဗ္ဗတေ' ဟု ဆိုရမည့်အစား ဂါထာရွတ်ဆိုရာ၌ ချမ်းသာလွယ်ကူစေရန် 'ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ' ဟု ဆိုအပ်သည်။ 'ငါသည် ရှေးအခါက ထိုဟိမဝန္တာတောင်၌ နေထိုင်ခြင်းကို ပြုခဲ့၏' ဟု အဓိပ္ပာယ် ချိတ်ဆက်ရမည်။ ကြွင်းသော စကားလုံးတို့၏ အနက်သည် နေရာတိုင်း၌ နည်းနာအတိုင်း ပေါ်လွင်ထင်ရှားလှပါသည်။

ရံသိသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ရံသိသညကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၆. ဒုတိယရံသိသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. ဒုတိယရံသီသညကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဒုတိယရံသိသညကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတကုသလော ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဖုဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ တတ္ထ ဒေါသံ ဒိသွာ တံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တပဗ္ဗတေ ဝသန္တော ဝါကစီရနိဝသနော ဝိဝေကသုခေန ဝိဟရတိ. တသ္မိံ သမယေ သော ဖုဿံ ဘဂဝန္တံ တံ ပဒေသံ သမ္ပတ္တံ ဒိသွာ တဿ သရီရတော နိက္ခန္တဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရံသိယော ဣတော စိတော ဝိဓာဝန္တိယော ဒဏ္ဍဒီပိကာနိက္ခန္တဝိပ္ဖုရန္တမိဝ ဒိသွာ တသ္မိံ ပသန္နော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဝန္ဒိတွာ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ တေနေဝ ပီတိသောမနဿေန ကာလံ ကတွာ တုသိတာဒီသု နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထ ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော စ အနုဘဝိတွာ အပရဘာဂေ မနုဿသမ္ပတ္တိယော စ [Pg.111] အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ပုဗ္ဗဝါသနာဝသေန ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

'ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ' အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဒုတိယရံသီသညကထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ကောင်းမှုကုသိုလ် ပြုခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍ ဖြစ်လေရာဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း (နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော) ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဖုဿမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ ထို့နောက် အိမ်ထောင်တည်ထောင်၍ လူတို့၏ဘောင်၌ နေထိုင်ရာတွင် အိမ်ထောင်ရေး၏ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် ယင်းကို စွန့်ပယ်ကာ ရသေ့ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ဟိမဝန္တာတောင်၌ နေထိုင်ကာ လျော်တေအဝတ်ကို ဝတ်ဆင်လျက် ဆိတ်ငြိမ်ခြင်းချမ်းသာဖြင့် နေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်၌ ထိုရသေ့သည် ဖုဿမြတ်စွာဘုရားရှင် ထိုအရပ်သို့ ကြွရောက်လာသည်ကို ဖူးမြင်ရ၍၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ခန္ဓာကိုယ်မှ ထွက်ပေါ်ပြီး ဟိုမှသည်မှ ပျံ့လွင့်ပြေးသွားသော ဆီမီးတုတ်မှ ပန်းထွက်လာသော အရောင်အဝါကဲ့သို့ရှိသော ခြောက်သွယ်သော ဗုဒ္ဓရောင်ခြည်တော်တို့ကို ဖူးမြင်ရကာ ကြည်ညိုစိတ်ဖြင့် လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုး၍ စိတ်နှလုံးကို ကြည်လင်စေခဲ့သည်။ ထိုကြည်ညိုခြင်း ပီတိသောမနဿဖြင့်ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး တုသိတာအစရှိသော နတ်ပြည်တို့၌ ဖြစ်ထွန်းကာ ထိုနတ်ပြည်တို့၌ ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရ နတ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လူ့စည်းစိမ်တို့ကိုလည်း ခံစားခဲ့ရပြီး ယခုဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူသော အခါ၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကြီးပြင်းကာ ရှေးဝါသနာအလျောက် ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

၃၅. သော အပရဘာဂေ ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှီတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၅. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ရှေးကုသိုလ်ကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်တည်းဟူသော အပါဒါန်ကို ပြလို၍ 'ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ' အစရှိသော ဂါထာကို ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားအားလုံးသည် အလွန်ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်ဟု မှတ်အပ်၏။

ဒုတိယရံသိသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဒုတိယရံသီသညကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၇. ဖလဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. ဖလဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဖလဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတကုသလသမ္ဘာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဖုဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သုခပ္ပတ္တော တံ သဗ္ဗံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ခရာဇိနစမ္မဓာရီ ဟုတွာ ဝိဟရတိ. တသ္မိဉ္စ သမယေ ဖုဿံ ဘဂဝန္တံ တတ္ထ သမ္ပတ္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော မဓုရာနိ ဖလာနိ ဂဟေတွာ ဘောဇေသိ. သော တေနေဝ ကုသလေန ဒေဝလောကာဒီသု ပုညသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

'ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ' အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဖလဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ကုသိုလ်အဆောက်အအုံကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ဖူးသူ ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဖုဿမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တွင် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ စည်းစိမ်ချမ်းသာနှင့် ပြည့်စုံခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုစည်းစိမ်အားလုံးကို စွန့်ပယ်ပြီး ရသေ့ရဟန်းပြုကာ သစ်နက်ရေအဝတ်ကို ဝတ်ဆင်လျက် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ နေထိုင်စဉ် ဖုဿမြတ်စွာဘုရားရှင် ထိုအရပ်သို့ ကြွရောက်လာသည်ကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ဖြင့် ချိုမြိန်သော သစ်သီးတို့ကို ယူဆောင်ကာ ဆပ်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုရသေ့သည် ထိုကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် နတ်ပြည်စသည်တို့၌ ကောင်းမှုအကျိုးထူးတို့ကို ခံစားခဲ့ရပြီး၊ ယခု ဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူသော အခါ၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရား၌ သက်ဝင်ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၃၉. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ အနုဿရိတွာ ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှီတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၉. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ရှေးကုသိုလ်ကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့သတိရ၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းကျင့်စဉ်တည်းဟူသော အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ' အစရှိသော ဂါထာကို ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားလုံးအားလုံးသည် အထက်တွင် ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်း အနက်အဓိပ္ပာယ် အလွန်ပေါ်လွင်ထင်ရှားလှပါသည်။

ဖလဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဖလဒါယကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၈. သဒ္ဒသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. သဒ္ဒသညကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သဒ္ဒသညကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဖုဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ [Pg.112] နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သဒ္ဓါဇာတော တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တမှိ အရညာဝါသေ ဝသန္တော အတ္တနော အနုကမ္ပာယ ဥပဂတဿ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဓမ္မေသု စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တုသိတာဒီသု ဆသု ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော စ မနုဿေသု မနုဿသမ္ပတ္တိယော စ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

'ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ' အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်သဒ္ဒသညကထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ကောင်းမှုအဓိကာရကို ပြုခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဖုဿမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တွင် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာခဲ့ပြီး သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပေါ်ကာ ရသေ့ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ဟိမဝန္တာတောကျောင်း၌ နေထိုင်စဉ် မိမိအား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူရန် ကြွရောက်လာသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် တရားတော်၌ စိတ်ကြည်လင်စေခဲ့သည်။ ထိုဘဝတွင် အသက်ထက်ဆုံး တည်နေကာ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် တုသိတာ အစရှိသော နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်၌ ကာမာဝစရ နတ်စည်းစိမ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ လူ့ပြည်၌ လူ့စည်းစိမ်တို့ကိုလည်းကောင်း ခံစားခဲ့ရသည်။ ယခုဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူသောအခါ၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာပြီး သဒ္ဓါတရားရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုကာ ဝိပဿနာကို ပွားများစေလျက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

၄၃. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှီတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၄၃. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကုသိုလ်ကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းကျင့်စဉ်တည်းဟူသော အပါဒါန်ကို ပြလိုသဖြင့် 'ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ' အစရှိသော ဂါထာကို ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားအားလုံးသည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

သဒ္ဒသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သဒ္ဒသညကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၉. ဗောဓိသိဉ္စကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. ဗောဓိသိဉ္စကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ဝိပဿိဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဗောဓိသိဉ္စကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကာသု ဇာတီသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝတ္တပဋိပတ္တိယာ သာသနံ သောဘယန္တော မဟာဇနေ ဗောဓိပူဇံ ကုရုမာနေ ဒိသွာ အနေကာနိ ပုပ္ဖာနိ သုဂန္ဓောဒကာနိ စ ဂါဟာပေတွာ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

'ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော' အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဗောဓိသိဉ္စကထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ကောင်းမှုအဓိကာရကို ပြုခဲ့ဖူးသဖြင့် များစွာသောဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သာသနာတော်သို့ ဝင်ရောက်ကာ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် အကျင့်ဝတ်တို့ဖြင့် သာသနာတော်ကို တင့်တယ်စေခဲ့သည်။ ထိုအခါ လူအပေါင်းတို့သည် ဗောဓိပင်ပူဇော်ပွဲ ပြုလုပ်နေကြသည်ကို မြင်၍ များစွာသော ပန်းတို့နှင့် နံ့သာရည်တို့ကို ယူဆောင်စေကာ ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်သည် ထိုကောင်းမှုကုသိုလ်ကြောင့် နတ်ပြည်၌ မွေးဖွားဖြစ်ထွန်းကာ ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရ နတ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ယခုဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူသောအခါ၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာပြီး သဒ္ဓါတရားရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၄၆. သော အရဟာ ဟုတွာ ဈာနဖလသုခေန ဝီတိနာမေတွာ ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိသေသံ ပရမတ္ထံ နိဗ္ဗာနံ ပဿတီတိ ဝိပဿီ, ဝိသေသေန ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗဇနေ ပဿတီတိ ဝါ ဝိပဿီ, ဝိပဿန္တော စတုသစ္စံ ပဿနဒက္ခနသီလောတိ ဝါ ဝိပဿီ, တဿ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော မဟာဗောဓိမဟော [Pg.113] အဟူတိ သမ္ဗန္ဓော. တတြာပိ မဟာဗောဓီတိ ဗောဓိ ဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ, တမေတ္ထ နိသိန္နော ဘဂဝါ ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ ကဏိကာရပါဒပရုက္ခောပိ ဗောဓိစ္စေဝ ဝုစ္စတိ, မဟိတော စ သော ဒေဝဗြဟ္မနရာသုရေဟိ ဗောဓိ စေတိ မဟာဗောဓိ, မဟတော ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဗောဓီတိ ဝါ မဟာဗောဓိ, တဿ မဟော ပူဇာ အဟောသီတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၄၆. ထိုမထေရ်သည် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးနောက် ဈာန်ချမ်းသာ ဖိုလ်ချမ်းသာတို့ဖြင့် အချိန်ကို ကုန်လွန်စေလျက်၊ မိမိ၏ရှေးကုသိုလ်ကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ မိမိ၏ရှေးဟောင်းအကျင့်တည်းဟူသော အပါဒါန်ကို ထင်ရှားပြလို၍ 'ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော' အစရှိသော ဂါထာကို ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ ထူးခြားသော ပရမတ်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို ကြည့်ရှုတော်မူတတ်သောကြောင့် 'ဝိပဿီ' မည်တော်မူ၏။ တစ်နည်းအားဖြင့် ကျွတ်ထိုက် မကျွတ်ထိုက်သော သတ္တဝါအပေါင်းကို အထူးသဖြင့် မြင်တော်မူတတ်သောကြောင့် 'ဝိပဿီ' မည်တော်မူ၏။ တစ်နည်းအားဖြင့်လည်း အထူးထူးအပြားပြားအားဖြင့် ဆင်ခြင်တော်မူလျက် သစ္စာလေးပါးတရားကို ရှုမြင်တော်မူတတ်သော သဘောရှိသောကြောင့် 'ဝိပဿီ' မည်တော်မူ၏။ ထိုဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ မဟာဗောဓိပင် ပူဇော်ပွဲသည် ဖြစ်ပွားခဲ့၏ဟု ဆက်စပ်ရမည်။ ထိုပုဒ်၌လည်း 'မဟာဗောဓိ' ဟူသည်မှာ မဂ်လေးပါး၌ ဖြစ်သော ဉာဏ်တော်ကို 'ဗောဓိ' ဟု ဆိုအပ်၏။ ထိုဗောဓိဉာဏ်တော်ကို ဤအပင်ရင်း၌ ထိုင်နေတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသောကြောင့် (ဝိပဿီဘုရှင်၏ ဗောဓိပင်ဖြစ်သော) ကဏိကာရပင် (စကားဝါပင်) ကိုလည်း 'ဗောဓိ' ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သည်။ နတ်၊ ဗြဟ္မာ၊ လူ၊ အသုရာတို့ ပူဇော်အပ်သော ဗောဓိပင်ဖြစ်သောကြောင့် 'မဟာဗောဓိ' မည်၏။ တစ်နည်းအားဖြင့် ကြီးမြတ်တော်မူသော ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ဖြစ်သောကြောင့် 'မဟာဗောဓိ' မည်၏။ ထိုဗောဓိပင်၏ 'မဟ' ဟူသည်မှာ ပူဇော်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားလုံးတို့၏ အနက်သည် နေရာတိုင်း၌ အလွန်ပေါ်လွင်ထင်ရှားလှပါသည်။

ဗောဓိသိဉ္စကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဗောဓိသိဉ္စကထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၁၀. ပဒုမပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ပဒုမပုပ္ဖိယထေရ်၏ အပါဒါန်အဖွင့်

ပေါက္ခရဝနံ ပဝိဋ္ဌောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပဒုမပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဖုဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ပဒုမသမ္ပန္နံ ဧကံ ပေါက္ခရဏိံ ပဝိသိတွာ ဘိသမုဠာလေ ခါဒန္တော ပေါက္ခရဏိယာ အဝိဒူရေ ဂစ္ဆမာနံ ဖုဿံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော တတော ပဒုမာနိ ဩစိနိတွာ အာကာသေ ဥက္ခိပိတွာ ဘဂဝန္တံ ပူဇေသိ, တာနိ ပုပ္ဖာနိ အာကာသေ ဝိတာနံ ဟုတွာ အဋ္ဌံသု. သော ဘိယျောသောမတ္တာယ ပသန္နမာနသော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝတ္တပဋိပတ္တိသာရော သမဏဓမ္မံ ပူရေတွာ တတော စုတော တုသိတဘဝနမလံ ကုရုမာနော ဝိယ တတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ကမေန ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော စ မနုဿသမ္ပတ္တိယော စ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“ပေါက္ခရဝနံ ပဝိဋ္ဌော” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ပဒုမပုပ္ဖိယထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ကောင်းမှုကုသိုလ် ဆည်းပူးခဲ့ဖူးသဖြင့် ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှကင်းလွတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဖုဿမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ အရွယ်ရောက်လတ်သော် ပဒုမ္မာကြာတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရေကန်တစ်ကန်သို့ ဝင်၍ ကြာစွယ်ကြာရင်းတို့ကို စားနေစဉ် ရေကန်၏ မနီးမဝေးသော အရပ်၌ ကြွတော်မူသော ဖုဿမြတ်စွာဘုရားကို မြင်၍ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုကန်မှ ပဒုမ္မာကြာတို့ကို ဆွတ်ခူးကာ ကောင်းကင်သို့ မြှောက်တင်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုကြာပန်းတို့သည် ကောင်းကင်၌ မျက်နှာကျက်ကဲ့သို့ တည်ရှိနေကြကုန်၏။ ထိုသူသည် အတိုင်းထက်အလွန် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရှင်ရဟန်းပြုကာ ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် ပြုကျင့်ခြင်းဟူသော အနှစ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းတရားကို ဖြည့်ကျင့်ပြီးလျှင် ထိုဘဝမှ စုတေသောအခါ တုသိတာနတ်ပြည်သို့ စိတ်ညွတ်သကဲ့သို့ ထိုဘုံ၌ ဖြစ်၍ အစဉ်သဖြင့် ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရနတ်စည်းစိမ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ လူ့စည်းစိမ်တို့ကိုလည်းကောင်း ခံစားပြီးလျှင် ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်ကြီးပြင်းလတ်သော် သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပေါ်သဖြင့် ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

၅၁. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပေါက္ခရဝနံ ပဝိဋ္ဌောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပကာရေန နဠဒဏ္ဍပတ္တာဒီဟိ ခရန္တီတိ ပေါက္ခရာ, ပေါက္ခရာနံ သမုဋ္ဌိတဋ္ဌေန သမူဟန္တိ ပေါက္ခရဝနံ, ပဒုမဂစ္ဆသဏ္ဍေဟိ မဏ္ဍိတံ မဇ္ဈံ ပဝိဋ္ဌော အဟန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၅၁. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါ၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “ပေါက္ခရဝနံ ပဝိဋ္ဌော” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ အပြားအားဖြင့် ကျူရိုး၊ ကျူရွက် အစရှိသည်တို့ကြောင့် ပျက်စီးတတ်ကုန်သောကြောင့် “ပေါက္ခရာ” (ကြာ) မည်ကုန်၏။ ကြာတို့ အစုအပြုံလိုက် ပေါက်ရောက်ရာဖြစ်သော အနက်သဘောကြောင့် ကြာတို့၏ အပေါင်းကို “ပေါက္ခရဝန” (ကြာတော) မည်၏။ ပဒုမ္မာကြာရုံအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော တောအလယ်သို့ ငါသည် ဝင်ခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် ခပ်သိမ်းသော အရပ်၌ ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

ပဒုမပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပဒုမပုပ္ဖိယထေရ်အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

နဝမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကိုးခုမြောက်ဝဂ်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၁၀. သုဓာဝဂ္ဂေါ

၁၀. သုဓာဝဂ်

၁. သုဓာပိဏ္ဍိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. သုဓာပိဏ္ဍိယထေရ်အပဒါန်အဖွင့်

ပူဇာရဟေ [Pg.114] ပူဇယတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သုဓာပိဏ္ဍိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဘဂဝတိ ဓရမာနေ ပုညံ ကာတုမသက္ကောန္တော ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ တဿ ဓာတုံ နိဒဟိတွာ စေတိယေ ကရီယမာနေ သုဓာပိဏ္ဍမဒါသိ. သော တေန ပုညေန စတုန္နဝုတိကပ္ပတော ပဋ္ဌာယ ဧတ္ထန္တရေ စတုရာပါယမဒိသွာ ဒေဝမနုဿသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“ပူဇာရဟေ ပူဇယတော” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သုဓာပိဏ္ဍိယထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ကောင်းမှုကုသိုလ် ဆည်းပူးခဲ့ဖူးသဖြင့် ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှကင်းလွတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်၌ မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ် ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုရန် မစွမ်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူပြီးနောက် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်ကို ဌာပနာ၍ စေတီတော်ကို တည်ဆောက်နေစဉ်အတွင်း အင်္ဂတေခဲကို ပေးလှူခဲ့၏။ ထိုမထေရ်သည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာမှစ၍ ယခုကာလအတွင်း၌ အပါယ်လေးပါးသို့ မကျရောက်ဖူးဘဲ နတ်စည်းစိမ်၊ လူစည်းစိမ်တို့ကို ခံစားခဲ့ရကာ ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွား၍ တတ်သိနားလည်သည့်အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

၁-၂. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပူဇာရဟေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပူဇာရဟာ နာမ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓအရိယသာဝကာစရိယုပဇ္ဈာယမာတာပိတုဂရုအာဒယော, တေသု ပူဇာရဟေသု မာလာဒိပဒုမဝတ္ထာဘရဏစတုပစ္စယာဒီဟိ ပူဇယတော ပူဇယန္တဿ ပုဂ္ဂလဿ ပုညကောဋ္ဌာသံ သဟဿသတသဟဿာဒိဝသေန သင်္ချံ ကာတုံ ကေနစိ မဟာနုဘာဝေနာပိ န သက္ကာတိ အတ္ထော. န ကေဝလမေဝ ဓရမာနေ ဗုဒ္ဓါဒယော ပူဇယတော, ပရိနိဗ္ဗုတဿာပိ ဘဂဝတော စေတိယပဋိမာဗောဓိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

၁-၂. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါ၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “ပူဇာရဟေ” အစရှိသော စကားရပ်ကို မြွက်ဆိုခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ ပူဇော်ထိုက်သူ (ပူဇာရဟ) တို့မည်သည်မှာ ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ အရိယသာဝက၊ ဆရာ၊ ဥပဇ္ဈာယ်၊ မိခင်၊ ဖခင်နှင့် မိမိထက် အသက်သိက္ခာကြီးသဖြင့် အလေးအမြတ် ပြုထိုက်သူ အစရှိကုန်သော သူတို့ ဖြစ်သည်။ ပူဇော်ထိုက်သော ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ကြာပန်းစသော ပန်းများ၊ အဝတ်အထည်၊ တန်ဆာ၊ ပစ္စည်းလေးပါး အစရှိသည်တို့ဖြင့် ပူဇော်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ကုသိုလ်အစုအပုံကို အထောင် အသိန်း စသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် ရေတွက်ခြင်းငှါ တန်ခိုးအာနုဘော် အလွန်ကြီးမားသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်ပင်လျှင် မစွမ်းနိုင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ သက်တော်ထင်ရှားရှိကုန်သော ဘုရားအစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ပူဇော်ခြင်း၌သာ ဤသို့ဖြစ်သည်မဟုတ်ဘဲ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူပြီးသော ဘုရားရှင်၏ စေတီ၊ ရုပ်ပွား၊ ဗောဓိပင် အစရှိသည်တို့၌လည်း ဤနည်းကိုပင် မှတ်ထိုက်၏။

၃. တံ ဒီပေတုံ စတုန္နမပိ ဒီပါနန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ စတုန္နမပိ ဒီပါနန္တိ ဇမ္ဗုဒီပအပရဂေါယာနဥတ္တရကုရုပုဗ္ဗဝိဒေဟသင်္ခါတာနံ စတုန္နံ ဒီပါနံ တဒနုဂတာနံ ဒွိသဟဿပရိတ္တဒီပါနဉ္စ ဧကတော ကတွာ သကလစက္ကဝါဠဂဗ္ဘေ ဣဿရံ စက္ကဝတ္တိရဇ္ဇံ ကရေယျာတိ အတ္ထော. ဧကိဿာ ပူဇနာယေတန္တိ ဓာတုဂဗ္ဘေ စေတိယေ ကတာယ ဧကိဿာ ပူဇာယ ဧတံ သကလဇမ္ဗုဒီပေ သတ္တရတနာဒိကံ သကလံ ဓနံ. ကလံ နာဂ္ဃတိ သောဠသိန္တိ စေတိယေ ကတပူဇာယ သောဠသက္ခတ္တုံ ဝိဘတ္တဿ သောဠသမကောဋ္ဌာသဿ န အဂ္ဃတီတိ အတ္ထော.

၃. ထို (သက်တော်ထင်ရှား မြတ်စွာဘုရားနှင့် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ စေတီ၊ ရုပ်ပွား၊ ဗောဓိပင်တို့၌ ပူဇော်ကြသူများ၏ အကျိုးကျေးဇူးချင်း တူညီပုံ) ကို ပြသရန် “စတုန္နမပိ ဒီပါနံ” အစရှိသော စကားရပ်ကို မြွက်ဆိုခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ “စတုန္နမပိ ဒီပါနံ” ဟူသည်မှာ ဇမ္ဗုဒိပ်ကျွန်း၊ အနောက်ဂေါယာကျွန်း၊ မြောက်ကုရုကျွန်း၊ အရှေ့ဝိေဒဟကျွန်း ဟုဆိုအပ်သော ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းနှင့် ထိုကျွန်းကြီးတို့၏ အခြံအရံဖြစ်သော ကျွန်းငယ်နှစ်ထောင်တို့ကို တစ်ပေါင်းတည်းပြု၍ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးတွင် အစိုးရသော စကြဝတေးမင်းအဖြစ်ကို ပြုရာ၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ “ဧကိဿာ ပူဇနာယေတံ” ဟူသည်ကား ဓာတ်တော်တိုက်ရှိရာ စေတီတော်၌ ပြုအပ်သော တစ်ကြိမ်မျှသော ပူဇော်မှု၏ အကျိုးအားဖြင့် ဤဇမ္ဗုဒိပ်ကျွန်းလုံး၌ ရှိသော ရတနာခုနစ်ပါး အစရှိသော အလုံးစုံသော စည်းစိမ်ဥစ္စာအားလုံးတို့သည် “ကလံ နာဂ္ဃတိ သောဠသိံ” ဟူသည်နှင့်အညီ စေတီ၌ ပြုအပ်သော ပူဇော်မှုအကျိုးကို ဆယ့်ခြောက်စု စိတ်ဖြာ၍ ဆယ့်ခြောက်စုမြောက်သော အဖို့အစု၏ တစ်စိတ်မျှကိုပင် မမှီ (မထိုက်တန်) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၄. သိဒ္ဓတ္ထဿ…ပေ… [Pg.115] ဖလိတန္တရေတိ နရာနံ အဂ္ဂဿ သေဋ္ဌဿ သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော စေတိယေ ဓာတုဂဗ္ဘမှိ သုဓာကမ္မေ ကရီယမာနေ ပရိစ္ဆေဒါနံ ဥဘိန္နမန္တရေ ဝေမဇ္ဈေ, အထ ဝါ ပုပ္ဖဒါနဋ္ဌာနာနံ အန္တရေ ဖလန္တိယာ မယာ သုဓာပိဏ္ဍော ဒိန္နော မက္ခိတောတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၄. “သိဒ္ဓတ္ထဿ...ပေ... ဖလိတန္တရေ” ဟူသောဂါထာ၌ လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော၊ ချီးမွမ်းအပ်သော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ စေတီတော် ဓာတ်တော်တိုက်၌ အင်္ဂတေကိုင်ခြင်းလုပ်ငန်းကို ပြုလုပ်စဉ်အတွင်း၊ အပိုင်းအခြား နှစ်ခုတို့၏ အကြား အလယ်၌ သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ပန်းလှူရာအရပ်တို့၏ အကြား အက်ကြောင်း၌ သော်လည်းကောင်း၊ ငါသည် အင်္ဂတေခဲကို ပေးလှူ၍ လိမ်းကျံပိတ်ဆို့အပ်၏ဟု စပ်ဟပ်အပ်၏။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် ခပ်သိမ်းသော အရပ်၌ ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

သုဓာပိဏ္ဍိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုဓာပိဏ္ဍိယထေရ်အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၂. သုစိန္တိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. သုစိန္တိကထေရ်အပဒါန်အဖွင့်

တိဿဿ လောကနာထဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သုစိန္တိကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကာသု ဇာတီသု နိဗ္ဗာနာဓိဂမာယ ပုညံ ဥပစိနိတွာ တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ သတ္ထု နိသီဒနတ္ထာယ ပရိသုဒ္ဓံ သိလိဋ္ဌံ ကဋ္ဌမယမနဂ္ဃပီဌမဒါသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန သုဂတိသုခမနုဘဝိတွာ တတ္ထ တတ္ထ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“တိဿဿ လောကနာထဿ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သုစိန္တိကထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ကောင်းမှုကုသိုလ် ဆည်းပူးခဲ့ဖူးသဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိခြင်းအလို့ငှါ ဘဝများစွာတို့၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူး၍ တိဿမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးတော်မူရန် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ကာ ပြေပြစ်ချောမွေ့သော သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်အပ်သော အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အင်းပျဉ် (ထိုင်စရာကုလားထိုင်) ကို လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် သုဂတိဘုံချမ်းသာကို ခံစားရကာ ထိုထိုဘဝတို့၌ ကျင်လည်လျက် ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ အရွယ်ရောက်ကြီးပြင်းလတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

၈. သော ပတ္တအရဟတ္တဖလော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော တိဿဿ လောကနာထဿာတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၈. အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးသော ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့သော မိမိ၏ အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “တိဿဿ လောကနာထဿ” အစရှိသော စကားရပ်ကို မြွက်ဆိုခဲ့၏။ ထိုစကားလုံးလုံးသည် ထင်ရှားပေါ်လွင်သော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

သုစိန္တိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုစိန္တိကထေရ်အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၃. အဍ္ဎစေဠကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. အဍ္ဎစေဠကထေရ်အပဒါန်အဖွင့်

တိဿဿာဟံ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော အဍ္ဎစေဠကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကေနာကုသလေန ကမ္မေန ဒုဂ္ဂတကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓမ္မဒေသနံ ဉတွာ ပသန္နမာနသော စီဝရတ္ထာယ အဍ္ဎဘာဂံ ဧကံ ဒုဿမဒါသိ. သော [Pg.116] တေနေဝ ပီတိသောမနဿေန ကာလံ ကတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တော ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိမနုဘဝိတွာ တတော စုတော မနုဿေသု မနုဿသမ္ပတ္တီနံ အဂ္ဂဘူတံ စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ အဒ္ဓကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“တိဿဿာဟံ ဘဂဝတော” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်အဍ္ဎစေဠကထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ကောင်းမှုကုသိုလ် ဆည်းပူးခဲ့ဖူးသဖြင့် ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှကင်းလွတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် တိဿမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်၌ အတိတ်အကုသိုလ်ကံတစ်ခုကြောင့် ဆင်းရဲသော အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ အရွယ်ရောက်လတ်သော် သူတော်ကောင်းတရားကို သိရှိနားလည်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ သင်္ကန်းပြုလုပ်ရန်အလို့ငှါ တစ်ထည်တည်းသော ပုဆိုးကို နှစ်ပိုင်းဖြတ်၍ ထက်ဝက်သောအဖို့ရှိသော ပုဆိုးကို လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုသို့သော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုဖြင့်သာလျှင် သေလွန်ခဲ့၍ နတ်ပြည်၌ မွေးဖွားခဲ့ကာ ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရနတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရပြီးလျှင် ထိုနတ်ပြည်မှ စုတေသောအခါ လူ့ပြည်၌ လူ့စည်းစိမ်တကာတို့ထက် မြတ်လှစွာသော စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရ၏။ ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်၌ သူဌေးသူကြွယ်မျိုး၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်ကြီးပြင်းလတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

၁၄. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော တိဿဿာဟံ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၄. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ပြသလိုသဖြင့် "တိဿဿာဟံ ဘဂဝတော" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်အားလုံးသည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှပေသည်။

အဍ္ဎစေဠကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အဍ္ဎစေဠကထေရ်အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၄. သူစိဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. သူစိဒါယကထေရ်အပါဒါန်အဖွင့်

ကမ္မာရောဟံ ပုရေ အာသိန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော သူစိဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အန္တရန္တရာ ကုသလဗီဇာနိ ပူရေန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ အန္တရန္တရာ ကတေန ဧကေန ကမ္မစ္ဆိဒ္ဒေန ကမ္မာရကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သကသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော စီဝရသိဗ္ဗနတ္ထာယ သူစိဒါနမဒါသိ, တေန ပုညေန ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ အပရဘာဂေ မနုဿေသု ဥပ္ပန္နော စက္ကဝတ္တာဒယော သမ္ပတ္တိယော စ အနုဘဝန္တော ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ တိက္ခပညော ဝဇီရဉာဏော အဟောသိ. သော ကမေန ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော မဟဒ္ဓနော သဒ္ဓါဇာတော တိက္ခပညော အဟောသိ. သော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဓမ္မာနုသာရေန ဉာဏံ ပေသေတွာ နိသိန္နာသနေယေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"ကမ္မာရောဟံ ပုရေ အာသိံ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်သူစိဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန်ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရကုသိုလ်ရှိခဲ့၍ အကြားအကြား၌ ကောင်းမှုမျိုးစေ့တို့ကို ဖြည့်ကျင့်ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ အကြားအကြားတွင် ပြုမိခဲ့သော တစ်ခုသော ကံအပြစ်ကြောင့် ပန်းထိမ်သည်မျိုး၌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် ကြီးပြင်းလာသောအခါ မိမိ၏ အတတ်ပညာ၌ ပြီးမြောက်ကျွမ်းကျင်ခြင်းသို့ ရောက်ရှိလျက် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာတော်ကို နာကြားရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ သင်္ကန်းချုပ်ရန်အလို့ငှာ အပ်ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရပြီးနောက် အဖို့၌ လူ့ဘုံ၌ ဖြစ်လာ၍ စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ် စသည်တို့ကို ခံစားကာ ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတိုင်း၌ ထက်မြက်သော ပညာ၊ ဝရစိန်လက်နက်နှင့်တူသော ဉာဏ်ပညာရှိသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် အစဉ်သဖြင့် ယခုငါတို့ဘုရားရှင် သာသနာတော်၌ ဖြစ်လာ၍ ကြီးပြင်းသောအခါ များစွာသော စည်းစိမ်ဥစ္စာရှိလျက် သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံကာ ထက်မြက်သော ပညာရှိသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာတော်ကို နာကြားရ၍ တရားတော်နှင့်အညီ ဉာဏ်တော်ကို စေလွှတ်ဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့် ထိုင်နေရာအရပ်၌ပင်လျှင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၁၉. သော အရဟာ သမာနော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ကမ္မာရောဟံ ပုရေ အာသိန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကမ္မာရောတိ အယောကမ္မလောဟကမ္မာဒိနာ ကမ္မေန ဇီဝတိ ရုဟတိ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ အာပဇ္ဇတီတိ ကမ္မာရော, ပုဗ္ဗေ ပုညကရဏကာလေ ကမ္မာရော အာသိံ အဟောသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၁၉. ထိုမထေရ်သည် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူပြီးနောက် မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ပြသလိုသဖြင့် "ကမ္မာရောဟံ ပုရေ အာသိံ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "ကမ္မာရော" ဆိုသည်မှာ သံလုပ်ငန်း၊ ကြေးလုပ်ငန်း စသည်တို့ဖြင့် အသက်မွေးမြူတတ်၊ ကြီးပွားတိုးတက်တတ်သောကြောင့် ပန်းထိမ်သည် ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ "ပုရေ" ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုစဉ်အခါက "ကမ္မာရော" ပန်းထိမ်သည် "အာသိံ" ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏ ဟူသည် အနက်အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်သည်။ ကျန်ရှိသော စကားလုံးတို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် နေရာတိုင်း၌ ထင်ရှားလှပေသည်။

သူစိဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သူစိဒါယကထေရ်အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၅. ဂန္ဓမာလိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. ဂန္ဓမာလိယထေရ်အပါဒါန်အဖွင့်

သိဒ္ဓတ္ထဿ [Pg.117] ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဂန္ဓမာလိယတ္ထေရဿ အပဒါန. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ အဟောသိ. သော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ စန္ဒနာဂရုကပ္ပူရကဿတုရာဒီနိ အနေကာနိ သုဂန္ဓာနိ ဝဍ္ဎေတွာ သတ္ထု ဂန္ဓထူပံ ကာရေသိ. တဿုပရိ သုမနပုပ္ဖေဟိ ဆာဒေသိ, ဗုဒ္ဓဉ္စ အဋ္ဌင်္ဂနမက္ကာရံ အကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဂန္ဓမာလိယထေရ်၏ အပါဒါန်ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရကုသိုလ်ရှိခဲ့၍ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး များစွာသော ပစ္စည်းဥစ္စာ စည်းစိမ်ချမ်းသာရှိသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် စန္ဒကူး၊ အကျော်၊ ပရုတ်၊ ကဿတုရ် အစရှိသော များစွာသော နံ့သာမျိုးတို့ကို တိုးပွားစေလျက် မြတ်စွာဘုရား၏ နံ့သာစေတီတော်ကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုစေတီတော်၏အထက်၌ မြလေးပန်းတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းပူဇော်ခဲ့ပြီး မြတ်စွာဘုရားအားလည်း အင်္ဂါရှစ်ပါးရှိသော ရှိခိုးခြင်းဖြင့် ရှိခိုးခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ခံစားရပြီးနောက် ယခုငါတို့ဘုရားရှင် သာသနာတော်၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ကြီးပြင်းလာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့ပြီး မကြာမီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၂၄. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၂၄. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ပြသလိုသဖြင့် "သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်အားလုံးသည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှပေသည်။

ဂန္ဓမာလိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဂန္ဓမာလိယထေရ်အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၆. တိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. တိပုပ္ဖိယထေရ်အပါဒါန်အဖွင့်

မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော တိပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အန္တရာ ကေနစိ အကုသလစ္ဆိဒ္ဒေန ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ နေသာဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တော မိဂလုဒ္ဒေါ ဟုတွာ အရညေ ဝိဟရတိ. တဒါ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ပါဋလိဗောဓိံ သမ္ပုဏ္ဏပတ္တပလ္လဝံ ဟရိတဝဏ္ဏံ နီလောဘာသံ မနောရမံ ဒိသွာ တီဟိ ပုပ္ဖေဟိ ပူဇေတွာ ပုရာဏပတ္တံ ဆဍ္ဍေတွာ ဘဂဝတော သမ္မုခါ ဝိယ ပါဋလိမဟာဗောဓိံ ဝန္ဒိ. သော တေန ပုညေန တတော စုတော ဒေဝလောကေ ဥပ္ပန္နော တတ္ထ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အပရာပရံ အနုဘဝိတွာ တတော စုတော မနုဿေသု ဇာတော တတ္ထ စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိအာဒယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသောမနဿဟဒယော ဂေဟံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်တိပုပ္ဖိယထေရ်၏ အပါဒါန်ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရကုသိုလ်ရှိခဲ့၍ အကြား၌ တစ်စုံတစ်ခုသော အကုသိုလ်ကံအပြစ်ကြောင့် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ မုဆိုးအမျိုး၌ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မုဆိုးဖြစ်ကာ တော၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ၌ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ အရွက်အညွန့်တို့ဖြင့် ပြည့်စုံဝေဆာ၍ စိမ်းစိုစို ညိုမှိုင်းသောအရောင်နှင့် စိတ်နှလုံးကို မွေ့လျော်စေတတ်သော သခွတ်ဗောဓိပင်ကို မြင်တွေ့ရသဖြင့် ပန်းသုံးပွင့်တို့ဖြင့် ပူဇော်ကာ သစ်ရွက်ဟောင်းများကို စွန့်ပစ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ကဲ့သို့ သခွတ်ဗောဓိပင်ကို ရှိခိုးခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ထိုဘဝမှ သေလွန်သော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ထိုနတ်ပြည်၌ နတ်စည်းစိမ်ကို တပြောင်းပြန်ပြန် ခံစားခဲ့ရသည်။ ထိုနတ်ဘဝမှ သေလွန်သော် လူ့ဘုံ၌ ဖြစ်လာ၍ စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ် အစရှိသည်တို့ကို ခံစားရပြီးလျှင် ယခုငါတို့ဘုရားရှင် သာသနာတော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် ကြီးပြင်းလာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာတော်ကို နာကြားရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းသော စိတ်နှလုံးရှိသည်ဖြစ်၍ အိမ်ရာကို စွန့်ပယ်ကာ ရဟန်းပြုခဲ့ပြီး မကြာမီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၃၁. သော [Pg.118] ဧဝံ သိဒ္ဓိပ္ပတ္တော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ မရဏာယ ဂစ္ဆတိ ပါပုဏာတီတိ မိဂေါ, အထ ဝါ မဂယမာနော ဣဟတိ ပဝတ္တတီတိ မိဂေါ, မိဂါနံ မာရဏေ လုဒ္ဒေါ လောဘီ ဂေဓောတိ မိဂလုဒ္ဒေါ, ပုရေ မယှံ ပုညကရဏသမယေ ကာနနသင်္ခါတေ မဟာအရညေ မိဂလုဒ္ဒေါ အာသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပါဋလိံ ဟရိတံ ဒိသွာတိ တတ္ထ ပကာရေန တလေန ရတ္တဝဏ္ဏေန ဘဝတီတိ ပါဋလိ, ပုပ္ဖာနံ ရတ္တဝဏ္ဏတာယ ပါဋလီတိ ဝေါဟာရော, ပတ္တာနံ ဟရိတတာယ ဟရိတံ နီလဝဏ္ဏံ ပါဋလိဗောဓိံ ဒိသွာတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၁. ထိုမထေရ်သည် ဤသို့ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်ပြီးမြောက်တော်မူ၍ မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပါဒါန်ကို ပြသလိုသဖြင့် "မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ သေခြင်းသို့ ရောက်တတ်သောကြောင့် "မိဂ" ဟု ခေါ်သည်။ သို့မဟုတ် ဟိုဟိုဒီဒီ လှည့်လည်ရှာဖွေလျက် ဖြစ်တတ်သောကြောင့် "မိဂ" မည်၏။ သားသမင်တို့ကို သတ်ခြင်း၌ ကြမ်းကြုတ်သူ၊ အလိုကြီးသူ၊ တပ်မက်သူဖြစ်သောကြောင့် "မိဂလုဒ္ဒ" ဟု ခေါ်သည်။ ရှေး၌ ငါ၏ ကုသိုလ်ပြုရာအချိန်အခါက ကာနနဟု ဆိုအပ်သော တောအုပ်ကြီးထဲ၌ "မိဂလုဒ္ဒေါ" မုဆိုး "အာသိံ" ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏ ဟူ၍ ဆက်စပ်မှု ပြုအပ်သည်။ "ပါဋလိံ ဟရိတံ ဒိသွာ" ဟူသော စကားရပ်၌ ထူးခြားသော နီမြန်းသော အဆင်းရှိသော အပြင်ဖြင့် ဖြစ်တတ်သောကြောင့် "ပါဋလိ" မည်၏။ ပန်းတို့၏ နီမြန်းသောအဆင်းရှိသောကြောင့် "ပါဋလိ" ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲခြင်း ဖြစ်သည်။ သစ်ရွက်တို့၏ စိမ်းစိုသောအဖြစ်ကြောင့် စိမ်းစိုသော ညိုသောအဆင်းရှိသော "ပါဋလိဗောဓိံ" သခွတ်ဗောဓိပင်ကို "ဒိသွာ" မြင်ရ၍ ဟု အနက်အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျန်ရှိသောစကားလုံးတို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် နေရာတိုင်း၌ ထင်ရှားလှပေသည်။

တိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တိပုပ္ဖိယထေရ်အပါဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၇. မဓုပိဏ္ဍိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. မဓုပိဏ္ဍိကထေရ်အပါဒါန်အဖွင့်

ဝိဝနေ ကာနနေ ဒိသွာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော မဓုပိဏ္ဍိကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ နေသာဒယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော မဟာအရညေ ပဋိဝသတိ. တဒါ ဝိဝေကာဘိရတိယာ သမ္ပတ္တံ သိဒ္ဓတ္ထံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ သမာဓိတော ဝုဋ္ဌိတဿ တဿ သုမဓုရံ မဓုမဒါသိ. တတ္ထ စ ပသန္နမာနသော ဝန္ဒိတွာ ပက္ကာမိ. သော တေနေဝ ပုညေန သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တော ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"ဝိဝနေ ကာနနေ ဒိသွာ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်မဓုပိဏ္ဍိကထေရ်၏ အပါဒါန်ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရကုသိုလ်ရှိခဲ့၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလေ့ရှိကာ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ မုဆိုးအမျိုး၌ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး တောအုပ်ကြီးထဲ၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ၌ ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်၌ မွေ့လျော်ခြင်းငှာ ကြွရောက်တော်မူလာသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ သမာပတ်မှ ထတော်မူသော ထိုသိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားအား အလွန်ချိုမြိန်ကောင်းမြတ်သော ပျားရည်ကို ကပ်လှူခဲ့သည်။ ထိုဘုရားရှင်၌လည်း ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် ဖဲခွာသွားခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့်သာလျှင် စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားလျက် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်ခဲ့ရပြီး ယခုငါတို့ဘုရားရှင် သာသနာတော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ ကြီးပြင်းလာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့ပြီး မကြာမီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၃၇. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဝိဝနေ ကာနနေ ဒိသွာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိဝနေတိ ဝိသေသေန ဝနံ ပတ္ထဋံ ဝိဝနံ, ဟတ္ထိအဿရထသဒ္ဒေဟိ ဘေရိသဒ္ဒေဟိ စ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမေဟိ စ ဝိဂတံ ဗျာပဂတန္တိ အတ္ထော, ကာနနသင်္ခါတေ မဟာအရညေ ဝိဝနေတိ သမ္ဗန္ဓော. ဩသဓိံဝ ဝိရောစန္တန္တိ ဘဝဝဍ္ဎကိဇနာနံ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတံ နိပ္ဖာဒေတီတိ ဩသဓံ. ဩဇာနိဗ္ဗတ္တိကာရဏံ ပဋိစ္စ ယာယ တာရကာယ ဥဂ္ဂတာယ ဥဒ္ဓရန္တိ ဂဏှန္တီတိ သာ ဩသဓိ. ဩသဓိတာရကာ [Pg.119] ဣဝ ဝိရောစန္တီတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ ‘‘ဩသဓိံဝ ဝိရောစန္တ’’န္တိ စ ဝုတ္တံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၃၇. ထိုမထေရ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် မိမိ၏ ရှေးကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအထုပ္ပတ္တိ (အပဒါန်) ကို ထင်ရှားပြသလိုသဖြင့် “ဝိဝနေ ကာနနေ ဒိသွာ” အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ “ဝိဝနေ” ဟူသည် အထူးအားဖြင့် ကျယ်ပြန့်သော တောအုပ်ကို ဆိုလိုသည်။ ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားသံတို့မှလည်းကောင်း၊ စည်သံတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝတ္ထုကာမ၊ ကိလေသာကာမတို့မှလည်းကောင်း ကင်းဆိတ်သော တောအုပ်ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ကာနန” ဟု ဆိုအပ်သော ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော တောအုပ်ကြီးထဲ၌ ဟူ၍ စပ်တွယ်ရမည်။ “ဩသဓိံဝ ဝိရောစန္တံ” ဟူသည် ဘဝကို ကြီးပွားတိုးတက်စေတတ်သော လူအများ (သို့မဟုတ်) ဘဝလက်သမား လူအများတို့၏ အလိုရှိအပ်သောအရာကို ပြီးစီးစေတတ်သောကြောင့် “ဩသဓ” မည်၏။ ဩဇာဓာတ်၊ ရသဓာတ်၊ ဆေးစွမ်းဖြစ်ခြင်းအကြောင်းကို အစွဲပြု၍ အကြင်ကြယ်တာရာသည် တက်လာသောအခါ ထုတ်ဆောင်ယူကြကုန်သောကြောင့် ထိုကြယ်တာရာကို “ဩသဓိ” ဟု ခေါ်သည်။ “ဩသဓိတာရကာ ဣဝ ဝိရောစန္တံ” ဟု ဆိုထိုက်ပါသော်လည်း ဂါထာဖွဲ့ဆိုရာတွင် လွယ်ကူချမ်းသာစေရန်အတွက် “ဩသဓိံဝ ဝိရောစန္တံ” ဟူ၍ မိန့်ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်တို့သည် နေရာတိုင်း၌ အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှလွယ်ပါသည်။

မဓုပိဏ္ဍိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

မဓုပိဏ္ဍိကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၈. သေနာသနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. သေနာသနဒါယကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့်။

သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သေနာသနဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ဝနန္တရံ သမ္ပတ္တဿ ဘဂဝတော ပဏာမံ ကတွာ ပဏ္ဏသန္ထရံ သန္ထရိတွာ အဒါသိ. ဘဂဝတော နိသိန္နဋ္ဌာနဿ သမန္တတော ဘိတ္တိပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ပုပ္ဖပူဇမကာသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သေနာသနဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်တော်၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုအဓိကာရရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရားရှင်အပေါ် ကြည်ညိုသဖြင့် မိမိနေထိုင်ရာ တောအုပ်ကြီးအတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာသော မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပူဇော်ကာ သစ်ရွက်အခင်းကို ခင်း၍ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ထိုင်တော်မူရာအရပ်၏ ထက်ဝန်းကျင်၌ နံရံအပိုင်းအခြားသဖွယ် ပြုလုပ်၍ ပန်းပူဇော်မှုကိုလည်း ပြုခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် လူနတ်စည်းစိမ် နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားရပြီးနောက် ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်တော်တွင် အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရားရှင်အား ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၄၅. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ဒဿေန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၄၅. ထိုမထေရ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် မိမိ၏ ရှေးကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းကျင့်စဉ် အပဒါန်ကို ပြသလိုသဖြင့် “သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော” အစရှိသည်ကို မိန့်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်အားလုံးသည် အောက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်း အဓိပ္ပာယ် ရှင်းလင်းထင်ရှားလှပါသည်။

သေနာသနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သေနာသနဒါယကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၉. ဝေယျာဝစ္စကရတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. ဝေယျာဝစ္စကရတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့်။

ဝိပဿိဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဝေယျာဝစ္စကရတ္ထေရဿ အပဒါနံ. တဿ ဥပ္ပတ္တိအာဒယော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနိယာမေနေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

“ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဝေယျာဝစ္စကရမထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်သည်။ ထိုမထေရ်၏ ဖြစ်ပုံအစရှိသည်တို့ကို အောက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်းသာ မှတ်သားအပ်သည်။

ဝေယျာဝစ္စကရတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဝေယျာဝစ္စကရတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၁၀. ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့်။

ဝိပဿိဿ [Pg.120] ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ သင်္ခဓမကကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ အတ္တနော သိပ္ပေ သင်္ခဓမနေ ဆေကော အဟောသိ, နိစ္စကာလံ ဘဂဝတော သင်္ခံ ဓမေတွာ သင်္ခသဒ္ဒေနေဝ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋော မဟာဃောသော မဟာနာဒီ မဓုရဿရော အဟောသိ, ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ပါကဋကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော မဓုရဿရောတိ ပါကဋော, သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ, အပရဘာဂေ မဓုရဿရတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

“ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော” အစရှိသည်ကား အရှင်ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ကောင်းမှုအဓိကာရကို ပြုခဲ့ဖူး၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်၌ ခရုသင်းမှုတ်သော အမျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ မိမိ၏ အတတ်ပညာဖြစ်သော ခရုသင်းမှုတ်ခြင်း၌ ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်လာခဲ့ကာ အမြဲမပြတ် ကာလပတ်လုံး မြတ်စွာဘုရားရှင်အား ခရုသင်းမှုတ်၍ ခရုသင်းသံဖြင့်သာ ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် အလုံးစုံသော ဘဝတို့၌ ထင်ရှားကျော်စောသူ၊ ကြီးကျယ်သောအသံ (သို့မဟုတ်) အသံအောင်သူ၊ ကျယ်လောင်သော အသံရှိသူ၊ သာယာချိုမြိန်သောအသံ ရှိသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယခုဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ထင်ရှားကျော်စောသော အမျိုးတစ်ခုတွင် မွေးဖွားကြီးပြင်းလာပြီး “သာယာချိုမြိန်သော အသံရှိသူ” ဟူ၍ ထင်ရှားခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ မကြာမီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။ နောင်အခါတွင် “မဓုရဿရထေရ်” ဟူ၍ ကျော်စောထင်ရှားခဲ့သည်။

၅၁. သော ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. အဟောသိံ သင်္ခဓမကောတိ သံ သုဋ္ဌု ခနန္တော ဂစ္ဆတီတိ သင်္ခေါ, သမုဒ္ဒဇလပရိယန္တေ စရမာနော ဂစ္ဆတိ ဝိစရတီတိ အတ္ထော. တံ သင်္ခံ ဓမတိ ဃောသံ ကရောတီတိ သင်္ခဓမကော, သောဟံ သင်္ခဓမကောဝ အဟောသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၅၁. ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့သောအခါတွင် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေးဟောင်းကျင့်စဉ် အပဒါန်ကို ပြသလိုသဖြင့် “ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော” အစရှိသည်ကို မိန့်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၏ အဖွင့်သည် အောက်တွင် ဖွင့်ဆိုခဲ့ပြီးသည်အတိုင်း ဖြစ်သည်။ “အဟောသိံ သခၤဓမကော” ဟူသော စကား၌၊ “သခၤ” (ခရုသင်း) ဟူသည် ကောင်းစွာ တူးဖြိုဖောက်ခွဲ၍ သွားတတ်သောကြောင့် သခၤမည်၏။ သမုဒ္ဒရာရေ၏ အစွန်အဖျား၌ လှည့်လည်သွားလာတတ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုခရုသင်းကို မှုတ်တတ်သော၊ အသံပြုတတ်သောသူကို “သခၤဓမက” (ခရုသင်းမှုတ်သူ) ဟု ခေါ်သည်။ “ထိုငါသည် ခရုသင်းမှုတ်သောသူ ဖြစ်ခဲ့၏” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်တို့သည် နေရာတိုင်း၌ အနက်အဓိပ္ပာယ် ရှင်းလင်းထင်ရှားလှပါသည်။

ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

ဒသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဒသမဝဂ်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၁၁. ဘိက္ခဒါယိဝဂ္ဂေါ

၁၁. ဘိက္ခဒါယိဝဂ်။

၁. ဘိက္ခာဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. ဘိက္ခာဒါယကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့်။

သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဘိက္ခာဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဝိဘဝသမ္ပန္နော သဒ္ဓါဇာတော ဝိဟာရတော နိက္ခမိတွာ ပိဏ္ဍာယ စရမာနံ သိဒ္ဓတ္ထံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော အာဟာရမဒါသိ. ဘဂဝါ တံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အနုမောဒနံ ဝတွာ [Pg.121] ပက္ကာမိ. သော တေနေဝ ကုသလေန ယာဝတာယုကံ ဌတွာ အာယုပရိယောသာနေ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထ ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ မနုဿသမ္ပတ္တိမနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဘိက္ခာဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုအဓိကာရရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခုတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံ၍ သဒ္ဓါတရားရှိသူ ဖြစ်လာကာ ကျောင်းမှထွက်၍ ဆွမ်းခံလှည့်လည်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ဆွမ်းတည်းဟူသော အာဟာရကို ပေးလှူခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုဆွမ်းကို ခံယူတော်မူပြီးလျှင် အနုမောဒနာ တရားစကားကို မိန့်ကြားတော်မူ၍ ကြွသွားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုသို့သော ကောင်းမှုကုသိုလ်ကြောင့်ပင် အသက်ထက်ဆုံး တည်နေကာ အသက်၏ အဆုံး၌ နတ်ပြည်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထိုနတ်ပြည်၌ ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရ နတ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားရ၍ လူ့ဘုံ၌လည်း လူ့စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားပြီးနောက် ယခုဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာကာ သဒ္ဓါတရားရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုပြီး မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၁. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ အနုဿရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ. ပဝရာ အဘိနိက္ခန္တန္တိ ပကာရေန ဝရိတဗ္ဗံ ပတ္ထေတဗ္ဗန္တိ ပဝရံ, ရမ္မဘူတတော ဝိဝေကဘူတတော သကဝိဟာရတော အဘိ ဝိသေသေန နိက္ခန္တန္တိ အတ္ထော. ဝါနာ နိဗ္ဗာနမာဂတန္တိ ဝါနံ ဝုစ္စတိ တဏှာ, တတော နိက္ခန္တတ္တာ နိဗ္ဗာနံ, ဝါနနာမံ တဏှံ ပဓာနံ ကတွာ သဗ္ဗကိလေသေ ပဟာယ နိဗ္ဗာနံ ပတ္တန္တိ အတ္ထော.

၁. ထိုမထေရ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် မိမိ၏ ရှေးကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေးဟောင်းကျင့်စဉ် အပဒါန်ကို ပြသလိုသဖြင့် “သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ” အစရှိသည်ကို မိန့်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၏ အဖွင့်အားလုံးသည် အောက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ “ပဝရာ အဘိနိက္ခန္တံ” ဟူသော ပါဌ်၌၊ “ပဝရ” ဟူသည် အမျိုးမျိုးသော အပြားအားဖြင့် တောင့်တအပ်သောကြောင့် ပဝရမည်၏။ မွေ့လျော်ဖွယ်၊ ဆိတ်ငြိမ်ဖွယ်ဖြစ်သော မိမိ၏ ကျောင်းတော်မှ အထူးသဖြင့် ထွက်ကြွတော်မူသောသူ ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ဝါနာ နိဗ္ဗာနမာဂတံ” ဟူသော စကား၌၊ တဏှာကို “ဝါန” ဟု ခေါ်သည်။ ထိုတဏှာမှ ထွက်မြောက်သောကြောင့် “နိဗ္ဗာန်” မည်၏။ “ဝါန” ဟု ခေါ်သော တဏှာကို အဓိကထား၍ အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့ကို စွန့်ပယ်ကာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်တော်မူသောသူ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၂. ကဋစ္ဆုဘိက္ခံ ဒတွာနာတိ ကရတလေန ဂဟေတဗ္ဗာ ဒဗ္ဗိ ကဋစ္ဆု, ဘိက္ခီယတိ အာယာစီယတီတိ ဘိက္ခာ, အဘိ ဝိသေသေန ခါဒိတဗ္ဗာ ဘက္ခိတဗ္ဗာတိ ဝါ ဘိက္ခာ, ကဋစ္ဆုနာ ဂဟေတဗ္ဗာ ဘိက္ခာ ကဋစ္ဆုဘိက္ခာ, ဒဗ္ဗိယာ ဘတ္တံ ဒတွာတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၂. “ကဋစ္ဆုဘိက္ခံ ဒတွာန” ဟူသော စကားရပ်၌၊ လက်ဝါးပြင်ဖြင့် ယူထိုက်သော ယောက်မကို “ကဋစ္ဆု” ဟု ခေါ်သည်။ တောင်းခံအပ်သောကြောင့် “ဘိက္ခာ” (ဆွမ်း) မည်၏။ သို့မဟုတ် အထူးသဖြင့် စားထိုက်သောကြောင့် ဘိက္ခာမည်၏။ ယောက်မဖြင့် ယူအပ်သော ဆွမ်းကို “ကဋစ္ဆုဘိက္ခာ” ဟု ခေါ်ရာ၊ ယောက်မဖြင့် ဆွမ်းကို လှူဒါန်း၍ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်တို့သည် နေရာတိုင်း၌ အနက်အဓိပ္ပာယ် ရှင်းလင်းထင်ရှားလှပါသည်။

ဘိက္ခာဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဘိက္ခာဒါယကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၂. ဉာဏသညိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. ဉာဏသညိကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့်။

သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဉာဏသညိကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓါဇာတော သဒ္ဓမ္မဿဝနေ သာဒရော သာလယော ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနာနုသာရေန ဉာဏံ ပေသေတွာ ဃောသပမာဏတ္တာ ဘဂဝတော ဉာဏေ ပသန္နော ပဉ္စင်္ဂအဋ္ဌင်္ဂနမက္ကာရဝသေန ပဏာမံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သော တတော စုတော ဒေဝလောကေသု ဥပ္ပန္နော တတ္ထ ဆ ကာမာဝစရေ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိမနုဘဝန္တော တတော စဝိတွာ မနုဿလောကေ ဇာတော တတ္ထဂ္ဂဘူတာ စက္ကဝတ္တိသမ္ပဒါဒယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ [Pg.122] ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဉာဏသညီကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ထိုအရှင်၏ ဖြစ်စဉ်ကား အဘယ်သို့နည်း။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ အဓိကာရကုသိုလ်ကို ပြုခဲ့ဖူးသဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်တွင် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ထွန်း၍ သူတော်ကောင်းတရား နာယူခြင်း၌ ရိုသေကိုင်းရှိုင်းလျက် ကပ်ငြိတွယ်တာခြင်းရှိသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားဒေသနာတော်နှင့်အညီ ဉာဏ်ကို စေလွှတ်တော်မူ၏။ အသံကို အလေးအမြတ်ပြု၍ ကြည်ညိုတတ်သူဖြစ်သည့်အတွက် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်၌ ကြည်ညိုစိတ်ဖြစ်ပွားလျက် အင်္ဂါငါးပါး၊ အင်္ဂါရှစ်ပါးတို့ဖြင့် ရှိခိုးပူဇော်ကာ ဖဲခွာထွက်သွားခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုဘဝမှ စုတေပြီးနောက် နတ်ပြည်၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ ထိုကာမာဝစရ နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်တို့၌ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရပြီး ထိုနတ်ပြည်တို့မှ စုတေ၍ လူ့ပြည်၌ ဖြစ်ခဲ့ပြန်သည်။ ထိုလူ့ပြည်၌ အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော စကြာဝတေးမင်း စည်းစိမ်အစရှိသည်တို့ကို ခံစားပြီးလျှင် ယခု ငါတို့ဘုရားရှင် သာသနာတော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုကိုးကွယ်သဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့ရာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

၇. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိမာဟ. တံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. နိသဘာဇာနိယံ ယထာတိ ဂဝသတသဟဿဇေဋ္ဌော နိသဘော, နိသဘော စ သော အာဇာနိယော သေဋ္ဌော ဥတ္တမော စေတိ နိသဘာဇာနိယော. ယထာ နိသဘာဇာနိယော, တထေဝ ဘဂဝါတိ အတ္ထော. လောကဝိသယသညာတံ ပညတ္တိဝသေန ဧဝံ ဝုတ္တံ. အနုပမေယျော ဟိ ဘဂဝါ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၇. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုရကား "သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၏အနက်သည် ဆိုအပ်ပြီးခဲ့သည့်အတိုင်းသာ ဖြစ်သည်။ "နိသဘာဇာနိယံ ယထာ" ဟူသည်ကား နွားတစ်သိန်းတို့၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်သော နွားလားဥသဘကို "နိသဘ" ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနိသဘသည် အာဇာနည်လည်း ဖြစ်၏၊ အမြတ်ဆုံး အချီးမွမ်းခံထိုက်ဆုံးလည်း ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် "နိသဘာဇာနိယ" ဟု ဆိုသည်။ အာဇာနည် နွားလားဥသဘကဲ့သို့ ထိုအတူသာလျှင် မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်တော်မူ၏ဟု အနက်ရသည်။ လောက၌ ညွှန်ပြအပ်သော အရာဖြင့် ကောင်းစွာ မှတ်သားထိုက်သော အရာကို ပညတ်ခေါ်ဝေါ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ဤသို့ ဥပမာပြု၍ ဆိုအပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ် မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို မည်သည့်အရာနှင့်မျှ နှိုင်းယှဉ်၍ မရနိုင်၊ မနှိုင်းယှဉ်ထိုက်ပေ။ ကြွင်းသော စကားရပ်များ၏ အနက်သည် အရပ်ရပ်၌ ပေါ်လွင်ထင်ရှားပြီးသားသာ ဖြစ်သည်။

ဉာဏသညိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဉာဏသညီကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၃. ဥပ္ပလဟတ္ထိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. ဥပ္ပလဟတ္ထိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

တိဝရာယံ နိဝါသီဟန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဥပ္ပလဟတ္ထကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတကုသလော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ မာလာကာရကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ မာလာကာရကမ္မေန အနေကာနိ ပုပ္ဖာနိ ဝိက္ကိဏန္တော ဇီဝတိ. အထေကဒိဝသံ ပုပ္ဖာနိ ဂဟေတွာ စရန္တော ဘဂဝန္တံ ရတနဂ္ဃိကမိဝ စရမာနံ ဒိသွာ ရတ္တုပ္ပလကလာပေန ပူဇေသိ. သော တတော စုတော တေနေဝ ပုညေန သုဂတီသု ပုညမနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"တိဝရာယံ နိဝါသီဟံ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဥပ္ပလဟတ္ထကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်ဖူးသော ကောင်းမှုထူးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်မှလွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ပန်းသည်မျိုးရိုးတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ ပန်းသည်အလုပ်ဖြင့် များစွာသော ပန်းတို့ကို ရောင်းချကာ အသက်မွေးခဲ့သည်။ ထိုအခါ တစ်နေ့သောအခါတွင် ပန်းတို့ကို ယူဆောင်၍ လှည့်လည်သွားလာစဉ် မြတ်စွာဘုရားရှင် ရတနာဆိုင်းကဲ့သို့ တင့်တယ်စွာ ကြွချီတော်မူနေသည်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် နီမြန်းသော ကြာပန်းစည်းဖြင့် ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုဘဝမှ စုတေပြီးနောက် ထိုပန်းလှူရသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် သုဂတိဘုံတို့၌ ချမ်းသာကို ခံစားရပြီးလျှင် ယခု ငါတို့ဘုရားရှင် သာသနာတော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ထွန်း၍ ရဟန်းပြုခဲ့ရာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

၁၃. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော တိဝရာယံ နိဝါသီဟန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တိဝရာတိ တီဟိ ဝါရေဟိ ကာရိတံ သဉ္စရိတံ ပဋိစ္ဆန္နံ နဂရံ, တဿံ တိဝရာယံ နိဝါသီ, ဝသနသီလော နိဝါသနဋ္ဌာနဂေဟေ ဝါ ဝသန္တော အဟန္တိ အတ္ထော. အဟောသိံ မာလိကော တဒါတိ တဒါ နိဗ္ဗာနတ္ထာယ ပုညသမ္ဘာရကရဏသမယေ မာလိကော မာလာကာရောဝ ပုပ္ဖာနိ ကယဝိက္ကယံ ကတွာ ဇီဝန္တော အဟောသိန္တိ အတ္ထော.

၁၃. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုရကား "တိဝရာယံ နိဝါသီဟံ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "တိဝရာ" ဟူသည်ကား သုံးထပ်သော အကာအရံ အပိုင်းအခြားတို့ဖြင့် ကောင်းစွာ ကာရံဖုံးလွှမ်းထားအပ်သော မြို့ကို ဆိုလိုသည်။ "တဿံ တိဝရာယံ နိဝါသီ" ဟူသည်မှာ ထိုတိဝရာမြို့၌ နေလေ့ရှိသော သို့မဟုတ် နေထိုင်ရာအရပ်၌ နေထိုင်ခဲ့သော ငါဖြစ်သည်ဟု အနက်ရ၏။ "အဟောသိံ မာလိကော တဒါ" ဟူသည်မှာ ထိုအခါ နိဗ္ဗာန်အလို့ငှာ ကုသိုလ်အဆောက်အအုံကို ဆည်းပူးစဉ်အချိန်၌ ပန်းသည်တစ်ဦး ဖြစ်၍သာလျှင် ပန်းရောင်းဝယ်ခြင်းကို ပြုလုပ်ကာ အသက်မွေးခဲ့ဖူးသည်ဟု အနက်ရ၏။

၁၄. ပုပ္ဖဟတ္ထမဒါသဟန္တိ [Pg.123] သိဒ္ဓတ္ထံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ဥပ္ပလကလာပံ အဒါသိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၄. "ပုပ္ဖဟတ္ထမဒါသဟံ" ဟူသည်ကား သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြာပန်းစည်းကို ပေးလှူပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရ၏။ ကြွင်းသော စကားရပ်များ၏ အနက်သည် နေရာတိုင်း၌ ပေါ်လွင်ထင်ရှားပြီးသားသာ ဖြစ်သည်။

ဥပ္ပလဟတ္ထကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဥပ္ပလဟတ္ထကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၄. ပဒပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ပဒပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပဒပူဇကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသန္နော သုမနပုပ္ဖေန ပါဒမူလေ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သက္ကသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ.

"သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ပဒပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ အဓိကာရကုသိုလ်ကို ပြုခဲ့ဖူးသဖြင့် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုကိုးကွယ်စိတ် ရှိသဖြင့် မြတ်လေးပန်းဖြင့် ခြေတော်ရင်း၌ ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုပန်းလှူရသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်လျက် သိကြားမင်း စည်းစိမ်ကိုပင် ခံစားခဲ့ရသည်။ ယခု ငါတို့ဘုရားရှင် သာသနာတော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ကြီးပြင်းလာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ ဝိပဿနာတရားကို ပွားများအားထုတ်၍ ရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတည်တံ့တော်မူခဲ့သည်။

၁၉. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. ဇာတိပုပ္ဖမဒါသဟန္တိ ဇာတိသုမနပုပ္ဖံ အဒါသိံ အဟန္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ သုမနသဒ္ဒဿ လောပံ ကတွာ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဇာတိယာ နိဗ္ဗတ္တော ဝိကသမာနောယေဝ သုမနံ ဇနာနံ သောမနဿံ ကရောတီတိ သုမနံ, ပုပ္ဖနဋ္ဌေန ဝိကသနဋ္ဌေန ပုပ္ဖံ, သုမနဉ္စ တံ ပုပ္ဖဉ္စာတိ သုမနပုပ္ဖံ, တာနိ သုမနပုပ္ဖာနိ သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော အဟံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၁၉. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုရကား "သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ "ဇာတိပုပ္ဖမဒါသဟံ" ဟူသည်ကား "ဇာတိသုမနပုပ္ဖံ အဒါသိံ အဟံ" (ဇာတိမြတ်လေးပန်းကို ငါသည် လှူခဲ့၏) ဟု ဆိုသင့်သော်လည်း ဂါထာစပ်ဆိုရာ၌ လွယ်ကူစေရန်အတွက် "သုမန" သဒ္ဒါကို ချန်လှပ်၍ "ဇာတိပုပ္ဖံ" ဟု ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစကားရပ်၌ မြတ်လေးပင်မှ ပွင့်ထွန်း၍ ပွင့်လန်းလျက်ပင် လူတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ရွှင်လန်းစေတတ်သောကြောင့် "သုမန" မည်၏။ ဖူးပွင့်ခြင်း သဘောအနက်ကြောင့် "ပုပ္ဖ (ပန်း)" မည်၏။ မြတ်လေးပန်းလည်းဟုတ်၊ ပန်းလည်းဖြစ်သောကြောင့် "သုမနပုပ္ဖ (မြတ်လေးပန်း)" မည်၏။ ထိုမြတ်လေးပန်းတို့ကို သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားအား ငါသည် ပူဇော်ခဲ့၏ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်များ၏ အနက်သည် အရပ်ရပ်၌ ပေါ်လွင်ထင်ရှားပြီးသားသာ ဖြစ်သည်။

ပဒပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပဒပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၅. မုဋ္ဌိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. မုဋ္ဌိပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

သုဒဿနော နာမ နာမေနာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော မုဋ္ဌိပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ မာလာကာရကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သကသိပ္ပေ နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ [Pg.124] ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဇာတိသုမနပုပ္ဖာနိ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဘဂဝတော ပါဒမူလေ ဩကိရိတွာ ပူဇေသိ. သော တေန ကုသလသမ္ဘာရေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘော သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ပုဗ္ဗဝါသနာဝသေန သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"သုဒဿနော နာမ နာမေန" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်မုဋ္ဌိပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ အဓိကာရကုသိုလ်ကို ပြုခဲ့ဖူးသဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်မှလွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ပန်းသည်မျိုးရိုးတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ မိမိသင်ယူအပ်သော အတတ်ပညာ၌ တစ်ဖက်ကမ်းခတ် ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်ခဲ့သည်။ တစ်နေ့သောအခါ၌ မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ် ရှိသည်ဖြစ်၍ လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် မြတ်လေးပန်းတို့ကို ယူဆောင်ကာ မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ကြဲဖြန့်၍ ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကုသိုလ်အဆောက်အအုံကြောင့် လူ့ပြည်၊ နတ်ပြည်တို့၌ ကျင်လည်လျက် လူ့စည်းစိမ်၊ နတ်စည်းစိမ် နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားခဲ့ရပြီး ယခု ငါတို့ဘုရားရှင် သာသနာတော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ ရှေးကပါလာသော အထုံဝါသနာ၏ အစွမ်းကြောင့် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုကိုးကွယ်သဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့ရာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

၁၄-၂၅. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ အနုဿရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုဒဿနော နာမ နာမေနာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုဒဿနောတိ အာရောဟပရိဏာဟရူပသဏ္ဌာနယောဗ္ဗညသောဘနေန သုန္ဒရော ဒဿနောတိ သုဒဿနော, နာမေန သုဒဿနော နာမ မာလာကာရော ဟုတွာ ဇာတိသုမနပုပ္ဖေဟိ ပဒုမုတ္တရံ ဘဂဝန္တံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၁၄-၂၅. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုရကား "သုဒဿနော နာမ နာမေန" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "သုဒဿန" ဟူသည်ကား တင့်တယ်သော အရပ်အလုံး၊ ရုပ်ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် နုပျိုသော အရွယ်တင့်တယ်ခြင်းတို့ကြောင့် ကြည့်ချင်စဖွယ် ကောင်းသောအဆင်း ရှိသောကြောင့် "သုဒဿန" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အမည်အားဖြင့် သုဒဿနအမည်ရှိသော ပန်းသည် ဖြစ်၍ မြတ်လေးပန်းတို့ဖြင့် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ပူဇော်ခဲ့၏ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်များ၏ အနက်သည် အရပ်ရပ်၌ ပေါ်လွင်ထင်ရှားပြီးသားသာ ဖြစ်သည်။

မုဋ္ဌိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

မုဋ္ဌိပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၆. ဥဒကပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. ဥဒကပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဥဒကပူဇကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ပူရိတကုသလသဉ္စယော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ပရိပူရိယမာနော ပုဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ကုသလာကုသလံ ဇာနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော အာကာသေ ဂစ္ဆတော နိက္ခန္တဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရံသီသု ပသန္နော ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဥဒကံ ဂဟေတွာ ပူဇေသိ. တေန ပူဇိတံ ဥဒကံ ရဇတဗုဗ္ဗုလံ ဝိယ အာကာသေ အဋ္ဌာသိ. သော အဘိပ္ပသန္နော တေနေဝ သောမနဿေန တုသိတာဒီသု နိဗ္ဗတ္တော ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ အပရဘာဂေ မနုဿသမ္ပတ္တိယော စ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhantiādikaṃ အစရှိသော ဒေသနာတော်သည် အရှင်ဥဒကပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ဖြည့်ကျင့်အပ်ပြီးသော ကုသိုလ်အစု ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဖြည့်ကျင့်လျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသော အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွားသန့်စင်ခဲ့သည်။ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကို တတ်သိနားလည်သူ ဖြစ်လာကာ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင် ကောင်းကင်၌ ကြွတော်မူစဉ် ထွက်တော်မူသော ခြောက်ပါးသော ဘုရားရောင်ခြည်တော်တို့၌ ကြည်ညိုသဖြင့် လက်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့် ရေကို ယူဆောင်၍ ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုသူ ပူဇော်အပ်သော ရေသည် ငွေပူဖောင်းကဲ့သို့ ကောင်းကင်၌ တည်လေ၏။ အလွန်ကြည်ညိုသော ထိုသူသည် ထိုဝမ်းမြောက်မှုဖြင့်သာလျှင် တုသိတာဘုံ အစရှိသည်တို့၌ ဖြစ်ရသည်။ နတ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားရပြီး နောက်အဖို့၌ လူစည်းစိမ်တို့ကိုလည်း ခံစားရ၍ ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူသော ခေတ်သမယတွင် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားသန့်စင်ကာ တတ်သိနားလည်သူ၏အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညို၍ ရဟန်းပြုပြီး မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၂၉. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. ဃတာသနံဝ ဇလိတန္တိ ဃတံ ဝုစ္စတိ သပ္ပိ, ဃတဿ အာသနံ အာဓာရန္တိ ဃတာသနံ, အဂ္ဂိ, အထ ဝါ တံ အသတိ ဘုဉ္ဇတီတိ ဃတာသနံ[Pg.125], အဂ္ဂိယေဝ. ယထာ ဃတေ အာသိတ္တေ အဂ္ဂိမှိ အဂ္ဂိသိခါ အတီဝ ဇလတိ, ဧဝံ အဂ္ဂိက္ခန္ဓံ ဣဝ ဇလမာနံ ဘဂဝန္တန္တိ အတ္ထော. အာဒိတ္တံဝ ဟုတာသနန္တိ ဟုတံ ဝုစ္စတိ ပူဇာသက္ကာရေ, ဟုတဿ ပူဇာသက္ကာရဿ အာသနန္တိ ဟုတာသနံ, ဇလမာနံ သူရိယံ ဣဝ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ ဗျာမပ္ပဘာမဏ္ဍလေဟိ ဝိဇ္ဇောတမာနံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ အနိလဉ္ဇသေ အာကာသေ ဂစ္ဆန္တံ အဒ္ဒသန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၂၉. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်သီလ 'အပဒါန်' ကို ပြလိုသဖြင့် Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhantiādi အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၏ အဖွင့်သည် အောက်၌ ဖွင့်ဆိုအပ်ပြီးသည်အတိုင်းသာတည်း။ Ghatāsanaṃva jalitaṃ ဟူသော ဤပါဌ်၌ ထောပတ်ကို ဃတ ဟု ဆိုအပ်၏။ ထောပတ်၏ တည်ရာဖြစ်သောကြောင့် ဃတာသန မည်၏။ ထိုသည်ကား မီးတည်း။ သို့မဟုတ် ထိုထောပတ်ကို စားတတ်သောကြောင့် ဃတာသန မည်၏။ ထိုသည်ကား မီးသာလျှင်တည်း။ ထောပတ်ကို သွန်းလောင်းအပ်သည်ရှိသော် မီး၌ မီးလျှံသည် အလွန်တောက်ပသကဲ့သို့၊ ဤအတူ မီးပုံကြီးကဲ့သို့ ထွန်းလင်းတောက်ပတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဟူ၍ အနက်အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ Ādittaṃva hutāsanaṃ ဟူသော ဤပါဌ်၌ ပူဇော်ခြင်း အရိုအသေပြုခြင်းကို ဟုတ ဟု ဆိုအပ်၏။ ပူဇော်ခြင်း အရိုအသေပြုခြင်း၏ တည်ရာဖြစ်သောကြောင့် ဟုတာသန မည်၏။ ထွန်းလင်းတောက်ပသော နေမင်းကဲ့သို့ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်ကြီးတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ တစ်လံမျှသော ရောင်ခြည်တော်ဝန်းတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ထွန်းလင်းတောက်ပတော်မူသော၊ ရွှေအဆင်းနှင့်တူသော အဆင်းရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို လေလမ်းကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းကင်၌ ကြွတော်မူသည်ကို ဖူးမြင်ရလေပြီ ဟု ဆက်စပ်၍ ကြည့်အပ်၏။ ကျန်စကားရပ်တို့သည် ခပ်သိမ်းသောနေရာတို့၌ အနက်ထင်ရှားလှသည်သာတည်း။

ဥဒကပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဥဒကပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၇. နဠမာလိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. နဠမာလိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော နဠမာလိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. ဧသောပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော အနေကာသု ဇာတီသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ကုသလကမ္မာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ကာမေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဂေဟံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တေ ဝသန္တော တတ္ထာဂတံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နော ဝန္ဒိတွာ တိဏသန္ထရံ သန္ထရိတွာ တတ္ထ နိသိန္နဿ ဘဂဝတော နဠမာလေဟိ ဗီဇနိံ ကတွာ ဗီဇေတွာ အဒါသိ. ပဋိဂ္ဂဟေသိ ဘဂဝါ တဿာနုကမ္ပာယ, အနုမောဒနဉ္စ အကာသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ ပရိဠာဟသန္တာပဝိဝဇ္ဇိတော ကာယစိတ္တစေတသိကသုခပ္ပတ္တော အနေကသုခမနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ပုဗ္ဗဝါသနာဗလေန သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

Padumuttarabuddhassa အစရှိသော ဒေသနာတော်သည် အရှင်နဠမာလိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သူဖြစ်၍ ဘဝများစွာတို့၌ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကံတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားသန့်စင်ခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်လတ်သော် အိမ်ထောင်ကို တည်ထောင်၍ နေထိုင်ရာမှ ကာမဂုဏ်တရားတို့၌ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် အိမ်ကို စွန့်ခွာကာ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်လျက် ဟိမဝန္တာတောင်၌ နေထိုင်စဉ်၊ ထိုဟိမဝန္တာတောင်သို့ ကြွတော်မူလာသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုကာ ရှိခိုးပြီးလျှင် မြက်အခင်းကို ခင်းကျင်း၍၊ ထိုမြက်အခင်းထက်၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ကျူပန်းတို့ဖြင့် ယပ်ဝန်းကို ပြုလုပ်ကာ ယပ်ခပ်၍ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုသူအား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူသောအားဖြင့် လက်ခံတော်မူ၍ အနုမောဒနာတရားကိုလည်း ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်ရလတ်သော် ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတိုင်း၌ ပူပန်ပူလောင်ခြင်း ကင်းဝေးလျက်၊ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာခြင်းသို့ ရောက်သဖြင့် များပြားလှစွာသော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားရကာ၊ ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူသော ခေတ်သမယတွင် တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားသန့်စင်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ရှေးဝါသနာအထုံ၏ အစွမ်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီး မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၃၆. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ.

၃၆. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်သီလ 'အပဒါန်' ကို ပြလိုသဖြင့် Padumuttarabuddhassa အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၏ အဖွင့်သည် အောက်၌ ဖွင့်ဆိုအပ်ပြီးသည်အတိုင်းသာတည်း။

၃၇. နဠမာလံ ဂဟေတွာနာတိ နဠတိ အသာရော နိဿာရော ဟုတွာ ဝေဠုဝံသတောပိ တနုကော သလ္လဟုကော ဇာတောတိ နဠော, နဠဿ မာလာ [Pg.126] ပုပ္ဖံ နဠမာလံ, တေန နဠမာလေန ဗီဇနိံ ကာရေသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဗီဇိဿတိ ဇနိဿတိ ဝါတော အနေနာတိ ဗီဇနီ, တံ ဗီဇနိံ ဗုဒ္ဓဿ ဥပနာမေသိံ, ပဋိဂ္ဂဟေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၃၇. Naḷamālaṃ gahetvāna ဟူသော ဂါထာ၌ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ဖွဲ့အပ်သဖြင့် အကာအနှစ်မရှိ၊ ဝါးမျိုးထက်ပင် ပါးလွှာပေါ့ပါးသောကြောင့် ကျူ (နဠ) ဟု ခေါ်၏။ ကျူပင်၏ ပန်းသည် ကျူပန်း (နဠမာလ) မည်၏။ ထိုကျူပန်းဖြင့် ယပ်ကို ပြုလုပ်စေခဲ့၏ ဟု ဆက်စပ်ရမည်။ ဤယပ်ကြောင့် လေသည် ဖြစ်ပေါ်လတ္တံ့၊ ထို့ကြောင့် ဗီဇနီ မည်၏။ ထိုယပ်ကို မြတ်စွာဘုရားရှင်အား ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့၏၊ လက်ခံတော်မူစေခဲ့၏ ဟု အနက်အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ကျန်စကားရပ်တို့သည် ခပ်သိမ်းသောနေရာတို့၌ အနက်ထင်ရှားလှသည်သာတည်း။

နဠမာလိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နဠမာလိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

သတ္တမဘာဏဝါရဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ခုနစ်ခုမြောက် ဘာဏဝါရအဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၈. အာသနုပဋ္ဌာဟကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. အာသနုပဋ္ဌာဟကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ကာနနံ ဝနမောဂ္ဂယှာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော အာသနုပဋ္ဌာဟကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဃရာဝါသံ ဝသန္တော တတ္ထ ဒေါသံ ဒိသွာ ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တေ ဝသန္တော တတ္ထ သမ္ပတ္တံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နော သီဟာသနံ အဒါသိ, တတ္ထ နိသိန္နံ ဘဂဝန္တံ မာလာကလာပံ ဂဟေတွာ ပူဇေတွာ တံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဘဝေ ဥစ္စကုလိကော ဝိဘဝသမ္ပန္နော အဟောသိ. သော ကာလန္တရေန ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

Kānanaṃ vanamoggayha အစရှိသော ဒေသနာတော်သည် အရှင်အာသနုပဋ္ဌာဟကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားသန့်စင်ခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်တည်ထောင်၍ နေထိုင်စဉ် ထိုအိမ်ရာတည်ထောင်မှု၌ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် အိမ်ကို စွန့်ခွာကာ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်လျက် ဟိမဝန္တာတောင်အရပ်၌ နေထိုင်စဉ်၊ ထိုဟိမဝန္တာတောင်အရပ်သို့ ရောက်တော်မူလာသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသဖြင့် သီဟာသနပလ္လင်ကို လှူဒါန်းခဲ့ပြီး၊ ထိုပလ္လင်၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ပန်းစည်းကို ယူဆောင်လျက် ပူဇော်၍၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို လက်ယာရစ် အရိုအသေပြုကာ ဖဲခွာခဲ့လေသည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်, လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတိုင်း၌ အမျိုးမြတ်သူ၊ စည်းစိမ်ချမ်းသာနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ကာလအနည်းငယ် ခြားပြီးနောက် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူသော ခေတ်သမယ၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားသန့်စင်ကာ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညို၍ ရဟန်းပြုပြီး မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၄၇. သော အရဟာ သမာနော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ကာနနံ ဝနမောဂ္ဂယှာတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝါတိ.

၄၇. ထိုမထေရ်သည် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူပြီးနောက် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်သီလ 'အပဒါန်' ကို ပြလိုသဖြင့် Kānanaṃ vanamoggayha အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်အားလုံး၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသည့်အတိုင်းသာတည်း။

အာသနုပဋ္ဌာဟကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အာသနုပဋ္ဌာဟကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၉. ဗိဠာလိဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. ဗိဠာလိဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဗိဠာလိဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ [Pg.127] နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသံ ဝသန္တော တတ္ထာဒီနဝံ ဒိသွာ ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တေ ဝသန္တော အတီဝ အပ္ပိစ္ဆသန္တုဋ္ဌော အာလုဝါဒီဟိ ယာပေန္တော ဝသတိ. တဒါ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ တဿ အနုကမ္ပာယ တံ ဟိမဝန္တံ အဂမာသိ. တံ ဒိသွာ ပသန္နော ဝန္ဒိတွာ ဗိဠာလိယော ဂဟေတွာ ပတ္တေ ဩကိရိ. တံ တထာဂတော တဿာနုကမ္ပာယ သောမနဿုပ္ပာဒယန္တော ပရိဘုဉ္ဇိ. သော တေန ကမ္မေန တတော စုတော ဒေဝမနုဿေသု ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသန္နော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

Himavantassāvidūre အစရှိသော ဒေသနာတော်သည် အရှင်ဗိဠာလိဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ဒါနစသော ကုသိုလ်ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားသန့်စင်၍ တတ်သိနားလည်သူ၏အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်တည်ထောင်၍ နေထိုင်စဉ် ထိုအိမ်ရာ၌ နေထိုင်ခြင်း၏ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် အိမ်ကို စွန့်ခွာကာ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်လျက် ဟိမဝန္တာတောင်၌ နေထိုင်စဉ်၊ အလွန်အလိုနည်းခြင်း၊ ရောင့်ရဲလွယ်ခြင်း ရှိသည်ဖြစ်၍ ပိန်းဥ၊ အာလူး အစရှိသည်တို့ဖြင့် မျှတစေလျက် နေထိုင်၏။ ထိုအခါ၌ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုရသေ့အား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းအကျိုးငှါ ထိုဟိမဝန္တာတောင်သို့ ကြွတော်မူခဲ့သည်။ ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးမြော်ရ၍ ကြည်ညိုသဖြင့် ရှိခိုးပြီးလျှင် ပိန်းဥ တို့ကို ယူ၍ သပိတ်တော်၌ သွန်းလောင်း လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုပိန်းဥကို မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုရသေ့အား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းငှါ၊ ဝမ်းမြောက်မှုကို ဖြစ်စေလျက် ဘုဉ်းပေးတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် ထိုဘဝမှ သေလွန်ခဲ့သော် နတ်လူတို့၌ စည်းစိမ်နှစ်မျိုးတို့ကို ခံစားရပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူသော ခေတ်သမယ၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားသန့်စင်ကာ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုပြီး မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၅၃. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ကုသလကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. အာလုဝကရမ္ဘာဒယော တေသံ တေသံ ကန္ဒဇာတီနံ နာမာနေဝါတိ.

၅၃. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ကောင်းမှုကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ပြုခဲ့ဖူးသော အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာပြလိုသဖြင့် "ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအလုံးစုံသော စကားရပ်သည် အောက်တွင် ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်းပင် ပေါ်လွင်လွယ်ကူသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။ အာလူး (ပိန်းဥ)၊ ငှက်ပျော အစရှိသည်တို့သည် ထိုထိုသစ်ဥသစ်ဖုအမျိုးအစားတို့၏ အမည်နာမများသာ ဖြစ်ကြသည်။

ဗိဠာလိဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဗိဠာလိဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၁၀. ရေဏုပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ရေဏုပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ရေဏုပူဇကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသန္နော ဝိညုတံ ပတ္တော အဂ္ဂိက္ခန္ဓံ ဝိယ ဝိဇ္ဇောတမာနံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော နာဂပုပ္ဖကေသရံ ဂဟေတွာ ပူဇေသိ. အထ ဘဂဝါ အနုမောဒနမကာသိ.

"သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ရေဏုပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးပွင့်တော်မူပြီးသော ဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ထူးရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးအားထုတ်လျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ (အမျိုးကောင်းအိမ်၌) လူဖြစ်လာပြီး အရွယ်ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုမြတ်နိုးကာ တတ်သိနားလည်သူ၏ အဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ မီးပုံကြီးကဲ့သို့ ထွန်းလင်းတောက်ပတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ကံ့ကော်ဝတ်ဆံကို ယူကာ ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် အနုမောဒနာတရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

၆၂-၃. သော တေန ပုညေန တတော စုတော ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ပုဗ္ဗဝါသနာဗလေန သတ္ထရိ ပသန္နော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ ဒိသွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. သတရံသိံဝ ဘာဏုမန္တိ သတမတ္တာ သတပ္ပမာဏာ ရံသိ ပဘာ ယဿ သူရိယဿ [Pg.128] သော သတရံသိ, ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ သတရံသီတိ ဝုတ္တံ, အနေကသတဿ အနေကသတသဟဿရံသီတိ အတ္ထော. ဘာဏု ဝုစ္စတိ ပဘာ, ဘာဏု ပဘာ ယဿ သော ဘာဏုမာ, ဘာဏုမသင်္ခါတံ သူရိယံ ဣဝ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ သကေသရံ နာဂပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ အဘိရောပယိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၆၂-၃. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ထိုဘဝမှ စုတေ၍ နတ်ရွာလူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်လျက် လူစည်းစိမ်၊ နတ်စည်းစိမ် နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားရပြီး ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတိုင်း၌၊ အလုံးစုံသော ဘဝတို့၌ ပူဇော်အထူးခံရသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယခု ဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာ ဤဘုရားသာသနာတော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်ဝယ် မွေးဖွားကာ အရွယ်ရောက်သော် ရှေးဝါသနာအစွမ်း (ဝါသနာအဟုန်) ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုမြတ်နိုး၍ သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်သည် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းကံကို မြင်တွေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ပြုခဲ့ဖူးသော အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာပြလိုသဖြင့် "သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၏ အနက်သည် အောက်၌ ဆိုခဲ့ပြီးသော အနက်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ "သတရံသိံဝ ဘာဏုမန္တိ" ဟူသည်မှာ အရောင်အဝါ တစ်ရာအတိုင်းအရှည် (သို့မဟုတ်) တစ်ရာပမာဏမျှရှိသော နေမင်းကို သတရံသိ ဟု ဆိုလိုသည်။ ဂါထာစပ်ဆိုရာ၌ လွယ်ကူစေရန် "သတရံသိ" ဟု ဆိုထားသော်လည်း အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် အရာမက အသိန်းမက များပြားလှစွာသော ရောင်ခြည်ရှိသော နေမင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "ဘာဏု" ဟူသည်မှာ အရောင်အဝါကို ဆိုလို၏။ အရောင်အဝါအလင်းရှိသော နေမင်းကို "ဘာဏုမာ" ဟု ခေါ်သည်။ ထိုဘာဏုမဟု ဆိုအပ်သော နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပတော်မူသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ဝတ်ဆံနှင့်တကွဖြစ်သော ကံ့ကော်ပန်းကို ယူ၍ ပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျန်ရှိသော စကားရပ်များသည် ပေါ်လွင်လွယ်ကူသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

ရေဏုပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ရေဏုပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

ဧကာဒသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဆယ့်တစ်ခုမြောက်ဝဂ်အဖွင့် (ဧကာဒသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၁၂. မဟာပရိဝါရဝဂ္ဂေါ

၁၂. မဟာပရိဝါရဝဂ်

၁. မဟာပရိဝါရကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. မဟာပရိဝါရကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ဝိပဿီ နာမ ဘဂဝါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော မဟာပရိဝါရကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ဥပ္ပန္နသမယေ ယက္ခယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော အနေကယက္ခသတသဟဿပရိဝါရော ဧကသ္မိံ ခုဒ္ဒကဒီပေ ဒိဗ္ဗသုခမနုဘဝန္တော ဝိဟရတိ. တသ္မိဉ္စ ဒီပေ စေတိယာဘိသောဘိတော ဝိဟာရော အတ္ထိ, တတ္ထ ဘဂဝါ အဂမာသိ. အထ သော ယက္ခသေနာဓိပတိ တံ ဘဂဝန္တံ တတ္ထ ဂတဘာဝံ ဒိသွာ ဒိဗ္ဗဝတ္ထာနိ ဂဟေတွာ ဂန္တွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ဒိဗ္ဗဝတ္ထေဟိ ပူဇေသိ, သပရိဝါရော သရဏမဂမာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတ္ထ ဆ ကာမာဝစရသုခမနုဘဝိတွာ တတော စုတော မနုဿေသု အဂ္ဂစက္ကဝတ္တိအာဒိသုခမနုဘဝိတွာ အပရဘာဂေ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"ဝိပဿီ နာမ ဘဂဝါ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်မဟာပရိဝါရကမထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးပွင့်တော်မူပြီးသော ဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ထူးရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးအားထုတ်လျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူသော အခါ၌ ဘီလူးမျိုး၌ မွေးဖွားဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ဘီလူးအသိန်းမကသော အခြံအရံပရိသတ် ရှိသည်ဖြစ်၍ ကျွန်းငယ်တစ်ခု၌ နတ်ဘီလူးစည်းစိမ်ကို ခံစားကာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကျွန်း၌လည်း စေတီတို့ဖြင့် အလွန်တင့်တယ်လှပသော ကျောင်းတစ်ကျောင်း ရှိရာ ထိုကျောင်းသို့ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကြွရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုအခါ ထိုဘီလူးစစ်သူကြီးသည် ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ထိုအရပ်သို့ ကြွရောက်တော်မူလာခြင်းကို မြင်၍ နတ်၌ဖြစ်သော အဝတ်ပုဆိုးတို့ကို ယူကာ သွားရောက်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ရှိခိုး၍ နတ်ဝတ်ပုဆိုးတို့ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့ပြီး အခြံအရံနှင့်တကွ သရဏဂုံ တည်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ထိုဘဝမှ စုတေသော် နတ်ပြည်၌ မွေးဖွား၍ ထိုနတ်ပြည်၌ ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရနတ်ချမ်းသာကို ခံစားကာ၊ ထိုမှတစ်ဖန် စုတေ၍ လူ့ပြည်၌ စကြဝတ္တေးမင်း အစရှိသည်တို့၏ ထူးမြတ်သော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားရပြီးလျှင်၊ နောက်အဖို့၌ ယခု ဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာ ဤဘုရားသာသနာတော်ဝယ် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်သော် မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုမြတ်နိုး၍ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။

၁-၂. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဝိပဿီ နာမ ဘဂဝါတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိသေသံ ပရမတ္ထံ နိဗ္ဗာနံ ပဿတီတိ ဝိပဿီ, ဝိဝိဓေ သတိပဋ္ဌာနာဒယော သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေ ပဿတီတိ ဝါ ဝိပဿီ, ဝိဝိဓေ [Pg.129] အနေကပ္ပကာရေ ဗောဓနေယျသတ္တေ ဝိသုံ ဝိသုံ ပဿတီတိ ဝါ ဝိပဿီ, သော ဝိပဿီ ဘဂဝါ ဒီပစေတိယံ ဒီပေ ပူဇနီယဋ္ဌာနံ ဝိဟာရမဂမာသီတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၁-၂. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ကောင်းမှုကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ပြုခဲ့ဖူးသော အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာပြလိုသဖြင့် "ဝိပဿီ နာမ ဘဂဝါ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌— ထူးခြားမဖောက်ပြန်သော ပရမတ်တရားဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို ရှုမြင်တော်မူတတ်သောကြောင့် "ဝိပဿီ" မည်၏။ သို့မဟုတ် တစ်နည်းကား သတိပဋ္ဌာန် အစရှိသော အထူးထူးအပြားပြားရှိလှသော သုံးဆယ့်ခုနစ်ပါးသော ဗောဓိပက္ခိယတရားတို့ကို ရှုမြင်တော်မူတတ်သောကြောင့် "ဝိပဿီ" မည်၏။ သို့မဟုတ် တစ်နည်းကား အထူးထူးအပြားပြား များပြားလှစွာသော ကျွတ်ထိုက်သော သတ္တဝါတို့ကို တစ်ဦးစီ အသီးအသီး ရှုကြည့်တော်မူတတ်သောကြောင့် "ဝိပဿီ" မည်၏။ ထိုဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ကျွန်းပေါ်ရှိ ပူဇော်အပ်သော အရပ်ဖြစ်သော စေတီကျောင်းသို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျန်ရှိသော စကားရပ်များအားလုံးသည် ပေါ်လွင်လွယ်ကူသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

မဟာပရိဝါရကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

မဟာပရိဝါရကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၂. သုမင်္ဂလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. သုမင်္ဂလမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

အတ္ထဒဿီ ဇိနဝရောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သုမင်္ဂလတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ တဠာကသမီပေ ရုက္ခဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တသ္မိံ သမယေ ဘဂဝါ ဝိဟာရတော နိက္ခမိတွာ နဟာယိတုကာမော တဿ တဠာကဿ တီရံ ဂန္တွာ တတ္ထ နှတွာ ဧကစီဝရော ဇလမာနော ဗြဟ္မာ ဝိယ သူရိယော ဝိယ သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗံ ဝိယ အဋ္ဌာသိ. အထ သော ဒေဝပုတ္တော သောမနဿဇာတော ပဉ္ဇလိကော ထောမနမကာသိ, အတ္တနော ဒိဗ္ဗဂီတတူရိယေဟိ ဥပဟာရဉ္စ အကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ အပရဘာဂေ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"အတ္ထဒဿီ ဇိနဝရော" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်သုမင်္ဂလမထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ် အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးအားထုတ်လျက် အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ရေကန်တစ်ခု၏ အနီးဝယ် သစ်ပင်စောင့်နတ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ကျောင်းတော်မှထွက်၍ ရေချိုးလိုသဖြင့် ထိုကန်၏ကမ်းနားသို့ ကြွရောက်တော်မူကာ ရေချိုးတော်မူပြီးလျှင် သင်္ကန်းတစ်ထည်တည်းဖြင့် ဗြဟ္မာကြီးကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ နေမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ရွှေတုံးရွှေခဲကဲ့သို့လည်းကောင်း ထွန်းလင်းတောက်ပတော်မူလျက် တည်နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုနတ်သားသည် အလွန်တရာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ လက်အုပ်ချီမိုးကာ ရှိခိုးချီးမွမ်းခြင်းကို ပြုခဲ့ပြီး၊ မိမိ၏ နတ်တူရိယာသီချင်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ခြင်းကိုလည်း ပြုခဲ့သည်။ ထိုနတ်သားသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် လူ့ပြည်နတ်ပြည်တို့၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ခံစားရပြီးလျှင်၊ နောက်အဖို့၌ ယခု ဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာ ဤဘုရားသာသနာတော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်သော် မြတ်စွာဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုမြတ်နိုး၍ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။

၁၁. သော ပစ္ဆာ ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အတ္ထဒဿီ ဇိနဝရောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပရမတ္ထံ နိဗ္ဗာနံ ဒက္ခတိ ပဿတီတိ အတ္ထဒဿီ, အထ ဝါ သဗ္ဗသတ္တာနံ စတုရာရိယသစ္စသင်္ခါတံ အတ္ထပယောဇနံ ဒဿနသီလောတိ အတ္ထဒဿီ, ကိလေသေ အဇိနိ ဇိနာတိ ဇိနိဿတီတိ ဇိနော. ဝရိတဗ္ဗော ပတ္ထေတဗ္ဗော သဗ္ဗသတ္တေဟီတိ ဝရော, အတ္ထဒဿီ ဇိနော စ သော ဝရော စာတိ အတ္ထဒဿီ ဇိနဝရော. လောကဇေဋ္ဌောတိ လုဇ္ဇတိ ပလုဇ္ဇတီတိ လောကော, လောကီယတိ ပဿီယတိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ပါရပ္ပတ္တောတိ ဝါ လောကော, လောကော စ လောကော စ လောကော စာတိ လောကော. ဧကသေသသမာသဝသေန ‘‘လောကာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘လောကော’’တိ ဝုတ္တော. လောကဿ ဇေဋ္ဌော လောကဇေဋ္ဌော, သော လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘောတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၁၁. ထိုမထေရ်သည် နောက်၌ မိမိ၏ ကောင်းမှုကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ပြုခဲ့ဖူးသော အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာပြလိုသဖြင့် "အတ္ထဒဿီ ဇိနဝရော" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌— မဖောက်ပြန်သော ပရမတ်တရားဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို ရှုမြင်တော်မူတတ်သောကြောင့် "အတ္ထဒဿီ" မည်၏။ သို့မဟုတ် တစ်နည်းကား အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့အား လေးပါးသော အရိယသစ္စာဟူသော အကျိုးတရားနှင့် ယှဉ်စေခြင်းကို ရှုမြင်တော်မူတတ်သောအလေ့ ရှိသောကြောင့် "အတ္ထဒဿီ" မည်၏။ ကိလေသာတို့ကို အောင်တော်မူပြီး၊ အောင်တော်မူဆဲ، အောင်တော်မူလတ္တံ့ ဖြစ်သောကြောင့် "ဇိန" မည်၏။ သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် တောင့်တအပ်၊ ဆည်းကပ်အပ်သောကြောင့် "ဝရ (မြတ်သောသူ)" မည်၏။ ထိုအတ္ထဒဿီဘုရားရှင်သည် အောင်တော်မူသော ဇိနလည်း ဖြစ်တော်မူ၏၊ မြတ်လည်းမြတ်တော်မူ၏၊ ထို့ကြောင့် "အတ္ထဒဿီ ဇိနဝရ" ဟု ဆိုအပ်၏။ "လောက" ဟူသည်မှာ ပျက်စီးတတ်၊ အပြားအားဖြင့် ပျက်စီးတတ်သောကြောင့် "လောက" မည်၏။ သို့မဟုတ် တစ်နည်းကား ဘုရားရှင်အစရှိသော ပါရမီသို့ ရောက်တော်မူပြီးသော အရှင်မြတ်တို့ သိအပ်မြင်အပ်သောကြောင့် "လောက" မည်၏။ သင်္ခါရလောက၊ သတ္တလောက၊ ဩကာသလောကဟူသော လောကသုံးပါးစလုံး ပါဝင်သောကြောင့် "လောက" မည်၏။ ဧကသိသ်သမာသ် (တစ်ခုကြွင်းသမာသ်) အစွမ်းဖြင့် "လောကာ" ဟု အများဝုစ်ဖြင့် ဆိုသင့်သော်လည်း "လောက" ဟု အနည်းဝုစ်ဖြင့် ဆိုအပ်သည်။ လောကသုံးပါး၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သောကြောင့် "လောကဇေဋ္ဌ" မည်၏။ ထိုလောကသုံးပါး၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျန်ရှိသော စကားရပ်များအားလုံးသည် ပေါ်လွင်လွယ်ကူသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

သုမင်္ဂလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုမင်္ဂလမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၃. သရဏဂမနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. သရဏဂမဏိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ဥဘိန္နံ [Pg.130] ဒေဝရာဇူနန္တျာဒိကံ အာယသ္မတော သရဏဂမနိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရေ ဘဂဝတိ ဥပ္ပန္နေ အယံ ဟိမဝန္တေ ဒေဝရာဇာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, တသ္မိံ အပရေန ယက္ခဒေဝရညာ သဒ္ဓိံ သင်္ဂါမတ္ထာယ ဥပဋ္ဌိတေ ဒွေ အနေကယက္ခသဟဿပရိဝါရာ ဖလကာဝုဓာဒိဟတ္ထာ သင်္ဂါမတ္ထာယ သမုပဗျူဠှာ အဟေသုံ. တဒါ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ တေသု သတ္တေသု ကာရုညံ ဥပ္ပာဒေတွာ အာကာသေန တတ္ထ ဂန္တွာ သပရိဝါရာနံ ဒွိန္နံ ဒေဝရာဇူနံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. တဒါ တေ သဗ္ဗေ ဖလကာဝုဓာနိ ဆဍ္ဍေတွာ ဘဂဝန္တံ ဂါရဝဗဟုမာနေန ဝန္ဒိတွာ သရဏမဂမံသု. တေသံ အယံ ပဌမံ သရဏမဂမာသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"Ubhinnaṃ devarājūnaṃ" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်သရဏဂမနိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အအုံ ရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝတိုင်း၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူသောအခါ ဟိမဝန္တာ၌ နတ်မင်းဖြစ်၍ ဖြစ်ခဲ့၏။ နောက်တစ်ပါးသော အခါ၌ ထိုနတ်မင်းသည် ဘီလူးနတ်မင်းနှင့်အတူ စစ်တိုက်ရန်အတွက် ရှေ့ရှုတည်ရှိလတ်သော် အထောင်မက များပြားလှသော နတ်, ဘီလူးအခြံအရံ ရှိကြကုန်သော၊ ဒိုင်းကာလက်နက်စသည်တို့ကို လက်ဝယ်ကိုင်ဆောင်ထားကြကုန်သော ထိုနတ်မင်းနှင့် ဘီလူးမင်း နှစ်ဦးလုံးတို့သည် စစ်တိုက်ရန် ကောင်းစွာ စုရုံးတည်ရှိကြကုန်ပြီ။ ထိုအခါ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသတ္တဝါတို့အပေါ် သနားကရုဏာ ဖြစ်တော်မူ၍ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ထိုအရပ်သို့ ကြွတော်မူပြီးလျှင် အခြံအရံနှင့်တကွဖြစ်သော နတ်မင်းနှစ်ဦးတို့အား တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုသူအားလုံးတို့သည် ဒိုင်းကာလက်နက်တို့ကို စွန့်လွှတ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား ရိုသေမြတ်နိုးစွာ ရှိခိုးပြီးလျှင် သရဏဂုံသို့ ဆည်းကပ်ကြကုန်၏။ ဤသည်ကား ထိုနတ်မင်းတို့၏ ရှေးဦးစွာ သရဏဂုံ ဆောက်တည်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်လျက် နတ်စည်းစိမ်၊ လူ့စည်းစိမ် နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားရပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ သာသနာတော်ဝယ် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူလေသည်။

၂၀. သော အပရဘာဂေ ပုဗ္ဗကုသလံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဥဘိန္နံ ဒေဝရာဇူနန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုစိလောမခရလောမအာဠဝကကုမ္ဘီရကုဝေရာဒယော ဝိယ နာမဂေါတ္တေန အပါကဋာ ဒွေ ယက္ခရာဇာနော အညာပဒေသေန ဒဿေန္တော ‘‘ဥဘိန္နံ ဒေဝရာဇူန’’န္တိအာဒိမာဟ. သင်္ဂါမော သမုပဋ္ဌိတောတိ သံ သုဋ္ဌု ဂါမော ကလဟတ္ထာယ ဥပဂမနန္တိ သင်္ဂါမော, သော သင်္ဂါမော သံ သုဋ္ဌု ဥပဋ္ဌိတော, ဧကဋ္ဌာနေ ဥပဂန္တွာ ဌိတောတိ အတ္ထော. အဟောသိ သမုပဗျူဠှောတိ သံ သုဋ္ဌု ဥပသမီပေ ရာသိဘူတောတိ အတ္ထော.

၂၀. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ ရှေးကုသိုလ်ကံကို သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့် အပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် "Ubhinnaṃ devarājūnaṃ" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ သုစိလောမဘီလူး၊ ခရလောမဘီလူး၊ အာဠာဝကဘီလူး၊ ကုမ္ဘီရဘီလူး၊ ကုဝေရနတ်မင်း အစရှိသည်တို့ကဲ့သို့ အမည်အနွယ်အားဖြင့် မထင်ရှားသော နတ်ဘီလူး နှစ်ဦးတို့ကို တစ်သီးတခြား ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ညွှန်းဆို၍ ပြလိုသဖြင့် "Ubhinnaṃ devarājūnaṃ" အစရှိသည်ကို မိန့်ဆိုတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ "Saṅgāmo samupaṭṭhito" ဟူသည်မှာ - "သံ" (ကောင်းစွာ) "ဂါမ" (ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားရန် ချဉ်းကပ်ခြင်း) ဟူ၍ "သံဂါမ" (စစ်ပွဲ) ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ထိုစစ်ပွဲသည် ကောင်းစွာ ရှေ့ရှုတည်ရှိသည်၊ တစ်နေရာတည်း၌ ဆိုက်ရောက်၍ တည်ရှိသည်ဟု အနက်ရ၏။ "Ahosi samupabyūḷho" ဟူသည်မှာ ကောင်းစွာ အနီး၌ အစုအဝေးဖြစ်၍ တည်ရှိသည်ဟု အနက်ရ၏။

၂၁. သံဝေဇေသိ မဟာဇနန္တိ တေသံ ရာသိဘူတာနံ ယက္ခာနံ အာကာသေ နိသိန္နော ဘဂဝါ စတုသစ္စဓမ္မဒေသနာယ သံ သုဋ္ဌု ဝေဇေသိ, အာဒီနဝဒဿနေန ဂဏှာပေသိ ဝိညာပေသိ ဗောဓေသီတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၂၁. "Saṃvejesi mahājanaṃ" ဟူသည်မှာ အစုအဝေးဖြစ်၍ နေကြကုန်သော ထိုနတ်ဘီလူးတို့အား ကောင်းကင်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် သစ္စာလေးပါး တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူခြင်းဖြင့် ကောင်းစွာ ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်စေ၏။ အပြစ်ကို ပြသဖြင့် ဆောက်တည်စေတော်မူ၏၊ သိရှိနားလည်စေတော်မူ၏၊ သိမြင်စေတော်မူ၏ဟု အနက်ရ၏။ ကျန်စကားလုံးတို့သည် ခပ်သိမ်းသော ဒေသတို့၌ အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှပေတော့သည်။

သရဏဂမနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သရဏဂမနိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၄. ဧကာသနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ဧကာသနိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ဝရုဏော [Pg.131] နာမ နာမေနာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဧကာသနိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝရုဏော နာမ ဒေဝရာဇာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ဂီတဝါဒိတေဟိ စ ဥပဋ္ဌယမာနော သပရိဝါရော ပူဇေသိ. တတော အပရဘာဂေ ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ တဿ မဟာဗောဓိရုက္ခံ ဗုဒ္ဓဒဿနံ ဝိယ သဗ္ဗတူရိယတာဠာဝစရေဟိ သပရိဝါရော ဥပဟာရမကာသိ. သော တေန ပုညေန တတော ကာလင်္ကတွာ နိမ္မာနရတိဒေဝလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဧဝံ ဒေဝသမ္ပတ္တိမနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ မနုဿဘူတော စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"Varuṇo nāma nāmena" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဧကာသနိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အအုံ ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ဝရုဏအမည်ရှိသော နတ်မင်းဖြစ်၍ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုနတ်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နံ့သာပန်းတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သီဆိုတီးမှုတ်ခြင်းတို့ဖြင့်လည်းကောင်း အခြံအရံနှင့်တကွ ပြုစုလုပ်ကျွေး (ဆည်းကပ်ခစား) လျက် ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုနောက် နောက်အဖို့၌ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူလတ်သော် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ မဟာဗောဓိပင်ကို မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးတွေ့ရသကဲ့သို့ အလုံးစုံသော စောင်းညှင်း စည် မောင်းကြေးနင်းစသည့် တူရိယာအပေါင်းတို့ဖြင့် အခြံအရံနှင့်တကွ ပူဇော်မှုကို ပြုခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ထိုဘဝမှ သေဆုံးကွယ်လွန်၍ နိမ္မာနရတိနတ်ပြည်၌ သွားရောက်ဖြစ်ခဲ့၏။ ဤသို့ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားပြီးလျှင် လူ့ပြည်၌လည်း လူဖြစ်လတ်သော် စကြဝတေးမင်း စည်းစိမ်ကို ခံစားရ၍ ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ သာသနာတော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ရှင်ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူလေသည်။

၃၁. သော ပစ္ဆာ သကကမ္မံ သရိတွာ တံ တထတော ဉတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဝရုဏော နာမ နာမေနာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယဒါ အဟံ သမ္ဗောဓနတ္ထာယ ဗုဒ္ဓံ ဗောဓိဉ္စ ပူဇေသိံ, တဒါ ဝရုဏော နာမ ဒေဝရာဇာ အဟောသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၃၁. ထိုမထေရ်သည် နောက်အခါ၌ မိမိပြုအပ်ခဲ့သော ကံကို သတိရ၍ ထိုကံကို အမှန်အတိုင်း သိရှိသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့် အပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် "Varuṇo nāma nāmena" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ "အကြင်အခါ၌ ငါသည် သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းငှာ မြတ်စွာဘုရားကိုလည်းကောင်း၊ ဗောဓိပင်ကိုလည်းကောင်း ပူဇော်ခဲ့၏၊ ထိုအခါ၌ ငါသည် ဝရုဏအမည်ရှိသော နတ်မင်း ဖြစ်ခဲ့၏" ဟု အနက်စပ်အပ်၏။

၃၄. ဓရဏီရုဟပါဒပန္တိ ဧတ္ထ ရုက္ခလတာပဗ္ဗတသတ္ထရတနာဒယော ဓာရေတီတိ ဓရဏီ, တသ္မိံ ရုဟတိ ပတိဋ္ဌဟတီတိ ဓရဏီရုဟော. ပါဒေန ပိဝတီတိ ပါဒပေါ, သိဉ္စိတသိဉ္စိတောဒကံ ပါဒေန မူလေန ပိဝတိ ရုက္ခက္ခန္ဓသာခါဝိဋပေဟိ အာပေါရသံ ပတ္ထရိယတီတိ အတ္ထော, တံ ဓရဏီရုဟပါဒပံ ဗောဓိရုက္ခန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၃၄. "Dharaṇīruhapādapaṃ" ဟူသော စကား၌ သစ်ပင်၊ နွယ်၊ တောင်၊ ရတနာခုနစ်ပါး စသည်တို့ကို ဆောင်တတ်သောကြောင့် "ဓရဏီ" (မြေကြီး) မည်၏။ ထိုမြေကြီး၌ ပေါက်ရောက်တည်တံ့တတ်သောကြောင့် "ဓရဏီရုဟ" (မြေပေါက်ပင်) မည်၏။ ခြေ (အမြစ်) ဖြင့် ရေကို သောက်တတ်သောကြောင့် "ပါဒပ" (သစ်ပင်) မည်၏။ လောင်းအပ်တိုင်းသော ရေကို အမြစ်ဟူသော ခြေဖြင့် သောက်တတ်၏၊ သစ်ပင်၏ ပင်စည်၊ သစ်ကိုင်း၊ သစ်ခွတို့၌ ရေဓာတ် (ရေဆီရေဩဇာ) ကို ပြန့်ပွားစေတတ်၏ဟု အနက်ရ၏။ ထို "ဓရဏီရုဟပါဒပ" ဟူသည်မှာ မြေ၌ပေါက်သော သစ်ပင်တည်းဟူသော ထိုဗောဓိပင်ကို ဆိုလိုသည်ဟု အနက်စပ်အပ်၏။

၃၅. သကကမ္မာဘိရဒ္ဓေါတိ အတ္တနော ကုသလကမ္မေန အဘိရဒ္ဓေါ ပသန္နော ဥတ္တမေ ဗောဓိမှိ ပသန္နောတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၃၅. "Sakakammābhiraddho" ဟူသည်မှာ မိမိ၏ ကုသိုလ်ကံကြောင့် အားရကျေနပ်သော၊ ကြည်ညိုသောသူ ဖြစ်၍ "မွန်မြတ်လှစွာသော ဗောဓိပင်၌ ကြည်ညိုသူ" ဟု စပ်စပ်ပြီး အနက်ယူအပ်၏။ ကျန်စကားလုံးတို့သည် ခပ်သိမ်းသော ဒေသတို့၌ အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှပေတော့သည်။

ဧကာသနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဧကာသနိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၅. သုဝဏ္ဏပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. သုဝဏ္ဏပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ဝိပဿီ [Pg.132] နာမ ဘဂဝါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သုဝဏ္ဏပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဘူမဋ္ဌကဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော တဿ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ပသန္နမာနသော စတူဟိ သုဝဏ္ဏပုပ္ဖေဟိ ပူဇေသိ. တာနိ ပုပ္ဖာနိ အာကာသေ သုဝဏ္ဏဝိတာနံ ဟုတွာ ဆာဒေသုံ, သုဝဏ္ဏပဘာ စ ဗုဒ္ဓဿ သရီရပဘာ စ ဧကတော ဟုတွာ မဟာဩဘာသော အဟောသိ. သော အတိရေကတရံ ပသန္နော သကဘဝနံ ဂတောပိ သရတိယေဝ. သော တေန ပုညကမ္မေန တုသိတဘဝနာဒိသုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သာသနေ ဥရံ ဒတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"Vipassī nāma bhagavā" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်သုဝဏ္ဏပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အအုံ ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသောအရပ်၌ ဘုမ္မစိုးနတ်သားဖြစ်၍ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာကြားရ၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရွှေပန်းလေးမျိုးတို့ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုရွှေပန်းတို့သည် ကောင်းကင်၌ ရွှေမျက်နှာကြက်ကဲ့သို့ ဖုံးလွှမ်းလျက် တည်ရှိကုန်၏၊ ရွှေရောင်သည်လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ကိုယ်ရောင်တော်သည်လည်းကောင်း တစ်ပေါင်းတည်းဖြစ်၍ ကြီးစွာသော အရောင်အဝါ ထွက်ပေါ်လာလေသည်။ ထိုနတ်သားသည် အတိုင်းထက်အလွန် ကြည်ညိုသည်ဖြစ်၍ မိမိ၏ ဘုံဗိမာန်သို့ ရောက်ရှိသွားသော်လည်း ထိုကြည်ညိုမှုကိုသာ အမြဲတစေ အောက်မေ့သတိရနေ၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် တုသိတာနတ်ပြည် အစရှိသော သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်လျက် နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ သာသနာတော်ဝယ် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာတော်ကို နာကြားရပြီး သာသနာတော်၌ ရင်ခွင်အပ်နှံလျက် ရဟန်းပြုပြီး၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူလေသည်။

၄၀. သော အပရဘာဂေ ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဝိပဿီ နာမ ဘဂဝါတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ.

၄၀. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ ရှေးကုသိုလ်ကံကို သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့် အပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် "Vipassī nāma bhagavā" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်သည် ရှေး၌ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်အတိုင်းသာ ဖြစ်သည်။

၄၄. ပါမောဇ္ဇံ ဇနယိတွာနာတိ ဗလဝပီတိံ ဥပ္ပာဒေတွာ ‘‘ပါမောဇ္ဇံ အာမောဒနာ ပမောဒနာ ဟာသော ပဟာသော ဝိတ္တိ ဩဒဂျံ အတ္တမနတာ စိတ္တဿာ’’တိအာဒီသု (ဓ. သ. ၉, ၈၆; မဟာနိ. ၁) ဝိယ အတ္တမနတာ သကဘာဝံ ဥပ္ပာဒေတွာတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၄၄. "Pāmojjaṃ janayitvāna" ဟူသည်မှာ အားကြီးသော ပီတိကို ဖြစ်စေ၍ "ပါမောဇ္ဇ၊ အာမောဒန၊ ပမောဒန၊ ဟာသ၊ ပဟာသ၊ ဝိတ္တိ၊ ဩဒဂျ၊ အတ္တမနတာ စိတ္တဿ" အစရှိသည်တို့၌ကဲ့သို့ နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့် မိမိ၏ သဘော (စိတ်အလို) ကို ဖြစ်စေ၍ဟု အနက်ရ၏။ ကျန်စကားလုံးတို့သည် ခပ်သိမ်းသော ဒေသတို့၌ အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှပေတော့သည်။

သုဝဏ္ဏပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုဝဏ္ဏပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၆. စိတကပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. စိတကပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ဝသာမိ ရာဇာယတနေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော စိတကပူဇကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတော ပရံ ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ရာဇာယတနရုက္ခဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော အန္တရန္တရာ ဒေဝတာဟိ သဒ္ဓိံ ဓမ္မံ [Pg.133] သုတွာ ပသန္နော ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ သပရိဝါရော ဂန္ဓဒီပဓူပပုပ္ဖဘေရိအာဒီနိ ဂါဟာပေတွာ ဘဂဝတော အာဠဟနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဒီပါဒီနိ ပူဇေတွာ အနေကေဟိ တူရိယေဟိ အနေကေဟိ ဝါဒိတေဟိ တံ ပူဇေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ သကဘဝနံ ဥပဝိဋ္ဌောပိ ဘဂဝန္တမေဝ သရိတွာ သမ္မုခါ ဝိယ ဝန္ဒတိ. သော တေနေဝ ပုညေန တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန ရာဇာယတနတော ကာလံ ကတော တုသိတာဒီသု နိဗ္ဗတ္တော ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ တတော မနုဿေသု မနုဿသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဘဂဝတိ ဥပ္ပန္နစိတ္တပ္ပသာဒေါ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"Vasāmi rājāyataneti" အစရှိသော ဒေသနာတော်သည် အရှင်စိတကပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်တည်း။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော လွန်ကဲသော ကောင်းမှုကုသိုလ်အဆောက်အအုံ ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုမှနောက်၌ ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတိုင်း၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးအားထုတ်လျက် သိခီမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ လင်းလွန်းပင်စောင့် နတ်မင်းဖြစ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အကြားအကြား၌ နတ်မင်းတို့နှင့်အတူတကွ တရားတော်ကို နာယူကြည်ညိုခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူလတ်သော် အခြံအရံနှင့်တကွ နံ့သာ၊ ဆီမီး၊ အမွှေးတိုင်၊ ပန်း၊ စည် အစရှိသည်တို့ကို ယူစေ၍ မြတ်စွာဘုရား၏ မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာအရပ်သို့ သွားပြီးလျှင် ဆီမီးအစရှိသည်တို့ကို ပူဇော်၍ တစ်ပါးမက များပြားလှစွာသော တူရိယာတန်ဆာပလာတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ များပြားလှစွာသော တီးမှုတ်ကခုန်ခြင်းတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင် (သရီရဓာတ်တော်) ကို ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုအခါမှစ၍ မိမိ၏ ဘုံဗိမာန်သို့ ဝင်ရောက်သွားပြီးသော်လည်း မြတ်စွာဘုရားကိုသာလျှင် အောက်မေ့အမှတ်ရလျက် မျက်မှောက်၌ ရှိသကဲ့သို့ ရှိခိုး၏။ ထိုနတ်သည် ထိုကောင်းမှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထိုစိတ်ကြည်ညိုမှုကြောင့်လည်းကောင်း လင်းလွန်းပင်မှ သေဆုံးခြင်းသို့ ရောက်သည်ရှိသော် တုသိတာဘုံ အစရှိသည်တို့၌ ဖြစ်၍ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရပြီး၊ ထိုနတ်ပြည်တို့မှ လူ့ပြည်၌ လူ့စည်းစိမ်ကို ခံစားရ၍ ယခုဘုရားရှင် ပွင့်ထွန်းရာကာလ၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ဖြစ်သော စိတ်ကြည်ညိုခြင်းရှိသည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုပြီး မကြာမီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။

၄၉. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဝသာမိ ရာဇာယတနေတိအာဒိမာဟ. ရာဇာယတနေတိ ဒေဝရာဇူနံ အာယတနံ ရာဇာယတနံ, တဿ ရုက္ခဿ နာမဓေယျော ဝါ. ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတီတိ ပရိသမန္တတော ကိဉ္စိ အနဝသေသေတွာ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနကာလေ ပရိနိဗ္ဗာနသမယေ ပရိနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တဿ သိခိနော လောကဗန္ဓုနောတိ သမ္ဗန္ဓော.

၄၉. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါ၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့ဖူးသော အပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် "Vasāmi rājāyataneti" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ "Rājāyataneti" ဟူသည် နတ်မင်းတို့၏ တည်ရာမှီရာဖြစ်သောကြောင့် "Rājāyatana" (လင်းလွန်းပင်) ဟု ခေါ်၏။ သို့မဟုတ် ထိုသစ်ပင်၏ အမည်လည်း ဖြစ်၏။ "Parinibbute bhagavatīti" ဟူသည် အကြွင်းအကျန်မရှိ ထက်ဝန်းကျင်မှ ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာ၊ ကဋတ္တာရုပ်များ မကြွင်းကျန်စေမူ၍ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသည့်အခါ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်တော်မူသော လောကသုံးပါး၏ အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်တော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ ဆက်စပ်၍ မှတ်ယူအပ်၏။

၅၀. စိတကံ အဂမာသဟန္တိ စန္ဒနာဂရုဒေဝဒါရုကပ္ပူရတက္ကောလာဒိသုဂန္ဓဒါရူဟိ စိတံ ရာသိဂတန္တိ စိတံ, စိတမေဝ စိတကံ, ဗုဒ္ဓဂါရဝေန စိတကံ ပူဇနတ္ထာယ စိတကဿ သမီပံ အဟံ အဂမာသိန္တိ အတ္ထော. တတ္ထ ဂန္တွာ ကတကိစ္စံ ဒဿေန္တော တူရိယံ တတ္ထ ဝါဒေတွာတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၅၀. "Citakaṃ agamāsahaṃ" ဟူသည် စန္ဒကူး၊ အကျော်၊ နတ်ထင်းရှူး၊ ပရုပ်၊ ကရဝေး အစရှိသော ကောင်းမွန်သော နံ့သာထင်းတို့ဖြင့် စီအပ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အစုအပုံအဖြစ်သို့ ရောက်သောကြောင့်လည်းကောင်း "Cita" မည်၏။ ထိုစိတကိုပင် "Citaka" ဟု ခေါ်သည်။ ဘုရားရှင်၌ ရိုသေလေးစားခြင်းကြောင့် ထင်းပုံသဖွယ် ပူဇော်ခြင်းငှာ ထင်းပုံ၏ အနီးသို့ ငါသည် သွားရောက်ခဲ့၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုအရပ်သို့ သွားရောက်၍ ပြုအပ်သော ကိစ္စကို ပြလိုသဖြင့် "Tūriyaṃ tattha vādetvā" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအလုံးစုံသော အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

စိတကပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

စိတကပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၇. ဗုဒ္ဓသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. ဗုဒ္ဓသညကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ယဒါ ဝိပဿီ လောကဂ္ဂေါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဗုဒ္ဓသညကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ဘူမဋ္ဌကဝိမာနေ ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဒါ ဝိပဿီ ဘဂဝါ အာယုသင်္ခါရံ ဝေါဿဇ္ဇိ. အထ သကလဒသသဟဿိလောကဓာတု သသာဂရပဗ္ဗတာ ပကမ္ပိတ္ထ. တဒါ တဿ ဒေဝပုတ္တဿ ဘဝနမ္ပိ ကမ္ပိတ္ထ. တသ္မိံ ခဏေ သော ဒေဝပုတ္တော [Pg.134] သံသယဇာတော – ‘‘ကိံ နု ခေါ ပထဝီကမ္ပာယ နိဗ္ဗတ္တီ’’တိ စိန္တေတွာ ဗုဒ္ဓဿ အာယုသင်္ခါရဝေါဿဇ္ဇဘာဝံ ဉတွာ မဟာသောကံ ဒေါမနဿံ ဥပ္ပာဒေသိ. တဒါ ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ အာဂန္တွာ ‘‘မာ စိန္တယိတ္ထာ’’တိ အဿာသေသိ. သော ဒေဝပုတ္တော တတော စုတော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"Yadā vipassī lokaggo" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဗုဒ္ဓသညကမထေရ်၏ အပဒါန်တည်း။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော လွန်ကဲသော ကောင်းမှုကုသိုလ်အဆောက်အအုံ ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုသော ဘဝတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးအားထုတ်လျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ မြေ၌တည်သော ဗိမာန်တစ်ခုဝယ် နတ်သားဖြစ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားသည် အာယုသင်္ခါရ (အသက်ကို စီရင်ပြုပြင်တတ်သောတရား) ကို လွှတ်တော်မူ၏။ ထိုအခါ သမုဒ္ဒရာ၊ တောင်များနှင့်တကွဖြစ်သော အလုံးစုံသော စကြဝဠာတိုက် တစ်သောင်းလုံးသည် တုန်လှုပ်ခဲ့၏။ ထိုအခါ ထိုနတ်သား၏ ဘုံဗိမာန်သည်လည်း တုန်လှုပ်ခဲ့၏။ ထိုခဏ၌ ထိုနတ်သားသည် ယုံမှားသံသယဖြစ်၍ "မြေတုန်လှုပ်ခြင်းသည် အဘယ်ကြောင့် ဖြစ်လေသနည်း" ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ အာယုသင်္ခါရကို လွှတ်တော်မူသော အဖြစ်ကို သိ၍ ကြီးစွာသော စိုးရိမ်ပူဆွေးခြင်းနှင့် နှလုံးမသာယာခြင်းကို ဖြစ်စေခဲ့၏။ ထိုအခါ ဝေဿဝဏ်နတ်မင်းကြီးသည် လာရောက်၍ "မစိုးရိမ် မပူပန်ပါနှင့်" ဟု နှစ်သိမ့်စေခဲ့သည်။ ထိုနတ်သားသည် ထိုဘဝမှ စုတေပြီးသော် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်လျက် ယခုဘုရားရှင် ပွင့်ထွန်းရာကာလ၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် အိမ်ရာတည်ထောင် လူ့ဘောင်နေခြင်းကို စွန့်ပယ်ကာ ရဟန်းပြုပြီး မကြာမီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။

၅၇. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ယဒါ ဝိပဿီ လောကဂ္ဂေါတိအာဒိမာဟ. အာယုသင်္ခါရမောဿဇ္ဇီတိ အာ သမန္တတော ယုနောတိ ပါလေတိ သတ္တေတိ အာယု, အာယုဿ သင်္ခါရော ရာသိဘာဝေါ အာယုသင်္ခါရော, တံ အာယုသင်္ခါရံ ဩဿဇ္ဇိ ပရိစ္စဇိ ဇဟာသီတိ အတ္ထော. တသ္မိံ အာယုသင်္ခါရဝေါဿဇ္ဇနေ. ဇလမေခလာသာဂရောဒကမေခလာသဟိတာ သကလဒသသဟဿစက္ကဝါဠပထဝီ ကမ္ပိတ္ထာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၅၇. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါ၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့ဖူးသော အပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် "Yadā vipassī lokaggo" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ "Āyusaṅkhāramossajjī" ဟူရာ၌ ထက်ဝန်းကျင်မှ သတ္တဝါတို့ကို စောင့်ရှောက်တတ်သောကြောင့် "Āyu" (အာယု) မည်၏။ ထိုအသက်ကို စီရင်ပြုပြင်တတ်သော၊ အစုအပေါင်းအားဖြင့် တိုးပွားစေတတ်သောတရားကို "Āyusaṅkhāra" ဟု ခေါ်၏။ ထိုအာယုသင်္ခါရကို လွှတ်တော်မူ၏၊ စွန့်တော်မူ၏၊ စွန့်ပယ်တော်မူ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုအာယုသင်္ခါရကို လွှတ်တော်မူသော အခါ၌ ရေတည်းဟူသော ခါးကြိုးတန်ဆာ၊ သမုဒ္ဒရာရေတည်းဟူသော ခါးကြိုးတန်ဆာနှင့်တကွဖြစ်သော အလုံးစုံသော စကြဝဠာတိုက် တစ်သောင်းလုံး၌ ရှိသောမြေသည် တုန်လှုပ်ခဲ့၏ ဟု ဆက်စပ်၍ အဓိပ္ပာယ်ယူအပ်၏။

၅၈. ဩတတံ ဝိတ္ထတံ မယှန္တိ မယှံ ဘဝနံ ဩတတံ ဝိတ္ထတံ စိတ္တံ ဝိစိတ္တံ သုစိ သုပရိသုဒ္ဓံ စိတ္တံ အနေကေဟိ သတ္တဟိ ရတနေဟိ ဝိစိတ္တံ သောဘမာနံ ပကမ္ပိတ္ထ ပကာရေန ကမ္ပိတ္ထာတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၅၈. "Otataṃ vitthataṃ mayhaṃ" ဟူသည် ငါ၏ ချဲ့ဖြန့်အပ်သော၊ အဝန်းကျယ်ပြန့်သော၊ ဆန်းကြယ်သော၊ စင်ကြယ်သော၊ ထက်ဝန်းကျင် လွန်စွာစင်ကြယ်သော၊ တစ်ပါးမက များပြားလှစွာသော ရတနာခုနစ်ပါးတို့ဖြင့် ဆန်းကြယ်တင့်တယ်သော ဘုံဗိမာန်သည် တုန်လှုပ်ခဲ့၏၊ အထူးထူးအပြားပြားအားဖြင့် ပြင်းထန်စွာ တုန်လှုပ်ခဲ့၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျန်သောစကားရပ်တို့သည် အရပ်ခပ်သိမ်း၌ အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူသည်သာတည်း။

ဗုဒ္ဓသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဗုဒ္ဓသညကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၈. မဂ္ဂသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. မဂ္ဂသညကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော မဂ္ဂသညကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတော ဩရံ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟိမဝန္တေ ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော အရညံ ဂန္တွာ မဂ္ဂမူဠှာနံ မဂ္ဂံ ဂဝေသန္တာနံ တဿ သာဝကာနံ ဘောဇေတွာ မဂ္ဂံ အာစိက္ခိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿသမ္ပတ္တိမနုဘဝိတွာ ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ သဗ္ဗတ္ထ အမူဠှော သညဝါ အဟောသိ. အထ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသေ အနလ္လီနော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"Padumuttarabuddhassa" အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်မဂ္ဂသညကမထေရ်၏ အပဒါန်တည်း။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော လွန်ကဲသော ကောင်းမှုကုသိုလ်အဆောက်အအုံ ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုကာလမှ နောက်၌ ထိုထိုသော ဘဝတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးအားထုတ်လျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ ဟိမဝန္တာတောင်ဝယ် နတ်သားဖြစ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ တောသို့သွား၍ မျက်စိလည်လမ်းမှားနေကုန်သော၊ လမ်းကို ရှာဖွေနေကုန်သော ထိုပဒုမုတ္တရဘုရားရှင်၏ သာဝက တပည့်တော်တို့အား ဆွမ်းကျွေးမွေး၍ လမ်းညွှန်ပြသခဲ့သည်။ ထိုနတ်သားသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် လူစည်းစိမ်၊ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရပြီးလျှင် ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတိုင်း၌ အရပ်ခပ်သိမ်း၌ မတွေမဝေတတ်သော၊ ကောင်းသော အမှတ်သညာရှိသောသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုမှနောက်၌ ယခုဘုရားရှင် ပွင့်ထွန်းရာကာလ၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် အိမ်ရာတည်ထောင် လူ့ဘောင်၌ ငြိကပ်တွယ်တာခြင်းမရှိဘဲ ရဟန်းပြုပြီး မကြာမီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။

၆၆. သော [Pg.135] အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿာတိအာဒိမာဟ. သာဝကာ ဝနစာရိနောတိ ဘဂဝတော ဝုတ္တဝစနံ သမ္မာ အာဒရေန သုဏန္တီတိ သာဝကာ, အထ ဝါ ဘဂဝတော ဒေသနာနုသာရေန ဉာဏံ ပေသေတွာ သဒ္ဓမ္မံ သုဏန္တီတိ သာဝကာ. ဝနစာရိနော ဝနေ ဝိစရဏကာ သာဝကာ ဝိပ္ပနဋ္ဌာ မဂ္ဂမူဠှာ မဟာအရညေ အန္ဓာဝ စက္ခုဝိရဟိတာဝ အနုသုယျရေ ဝိစရန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၆၆. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါ၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့ဖူးသော အပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် "Padumuttarabuddhassa" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ "Sāvakā vanacārino" ဟူရာ၌ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားဆုံးမအပ်သော စကားတော်ကို ကောင်းစွာ ရိုသေလေးစားစွာ နာယူတတ်သောကြောင့် "Sāvakā" (သာဝက) မည်ကုန်၏။ သို့မဟုတ် မြတ်စွာဘုရား၏ ဒေသနာတော်နှင့်အညီ ဉာဏ်တော်ကို စေလွှတ်၍ သူတော်ကောင်းတရားကို နာကြားတတ်သောကြောင့် "Sāvakā" (သာဝက) မည်ကုန်၏။ တော၌ လှည့်လည်သွားလာတတ်ကုန်သော၊ မျက်စိလည်လမ်းမှားကာ တွေဝေနေကုန်သော သာဝကတပည့်တို့သည် တောကြီးမျက်မည်းထဲ၌ မျက်စိကွယ်သော မျက်ကန်းတို့ကဲ့သို့ သွားလာလှည့်လည်လျက် ရှိကြကုန်၏ ဟု ဤသို့ ဆက်စပ်၍ အဓိပ္ပာယ်ယူအပ်၏။ ကျန်သောစကားရပ်တို့သည် အရပ်ခပ်သိမ်း၌ အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူသည်သာတည်း။

မဂ္ဂသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

မဂ္ဂသညကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၉. ပစ္စုပဋ္ဌာနသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. ပစ္စုပဋ္ဌာနသညကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

အတ္ထဒဿိမှိ သုဂတေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပစ္စုပဋ္ဌာနသညကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ယက္ခယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော ဘဂဝတိ ဓရမာနေ ဒဿနဿ အလဒ္ဓတ္တာ ပစ္ဆာ ပရိနိဗ္ဗုတေ မဟာသောကပ္ပတ္တော ဝိဟာသိ. တဒါ ဟိဿ ဘဂဝတော သာဂတော နာမ အဂ္ဂသာဝကော အနုသာသန္တော ဘဂဝတော သာရီရိကဓာတုပူဇာ ဘဂဝတိ ဓရမာနေ ကတပူဇာ ဝိယ စိတ္တပ္ပသာဒဝသာ မဟပ္ဖလံ ဘဝတီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ထူပံ ကရောဟီ’’တိ နိယောဇိတော ထူပံ ကာရေသိ, တံ ပူဇေတွာ တတော စုတော ဒေဝမနုဿေသု သက္ကစက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိမနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

Atthadassimhi sugateti အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ပစ္စုပဋ္ဌာနသညကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးစုဆောင်းလျက် အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ အခါ၌ ဘီလူးမျိုး၌ ဖြစ်ရ၏။ မြတ်စွာဘုရားရှင် သက်တော်ထင်ရှား ရှိလတ်သော် ဖူးမြင်ခွင့်ကို မရရှိခဲ့သဖြင့် နောက်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံလတ်သော် ကြီးစွာသော စိုးရိမ်ပူဆွေးခြင်းသို့ ရောက်၍ နေခဲ့ရ၏။ စင်စစ်သော်ကား ထိုအခါ၌ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ သာဂတမည်သော အဂ္ဂသာဝကသည် ဆုံးမသည်ရှိသော် “မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော်တို့ကို ပူဇော်ခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ်အခါ၌ ပြုအပ်သော ပူဇော်ခြင်းကဲ့သို့ပင် စိတ်ကြည်ညိုခြင်း၏ အစွမ်းကြောင့် ကြီးကျယ်များပြားသော အကျိုးရှိ၏” ဟု မိန့်ကြားတော်မူ၍ “စေတီကို တည်လော့” ဟု တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်သည်ဖြစ်၍ စေတီကို တည်စေခဲ့၏။ ထိုစေတီကို ပူဇော်ပြီးလျှင် ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် နတ်လူတို့၌ သိကြားစည်းစိမ်၊ စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ်ကို ခံစားရ၍ ဤဘုရားရှင်သာသနာတော်၌ သာဝတ္ထိပြည်တွင် အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူ၏။

၇၂. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုညကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အတ္ထဒဿိမှိ သုဂတေတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. ယက္ခယောနိံ ဥပပဇ္ဇိန္တိ ဧတ္ထ ပန အတ္တနော သကာသံ သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တေ ခါဒန္တာ ယန္တိ ဂစ္ဆန္တီတိ ယက္ခာ, ယက္ခာနံ ယောနိ ဇာတီတိ ယက္ခယောနိ, ယက္ခယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တောတိ အတ္ထော.

၇၂. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါ၌ မိမိ၏ ကောင်းမှုကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့ဖူးသော အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြသလိုသဖြင့် “Atthadassimhi sugata” အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုဂါထာ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် အောက်၌ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသည်သာတည်း။ “ယက္ခယောနိံ ဥပပဇ္ဇိံ” ဟူသော ဤစကားရပ်၌မူကား မိမိ၏ အထံသို့ ရောက်လာ ရောက်လာကုန်သော သတ္တဝါတို့ကို စားလျက် သွားလာလှည့်လည်တတ်ကုန်သောကြောင့် “ယက္ခ” (ဘီလူး) မည်ကုန်၏။ ဘီလူးတို့၏ အမျိုးဇာတ်ဖြစ်သောကြောင့် “ယက္ခယောနိ” ဟု ဆိုအပ်၏။ ဘီလူးအမျိုးဇာတ်၌ ဖြစ်ရသူဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၇၃. ဒုလ္လဒ္ဓံ ဝတ မေ အာသီတိ မေ မယာ လဒ္ဓယသံ ဒုလ္လဒ္ဓံ, ဗုဒ္ဓဘူတဿ သတ္ထုနော သက္ကာရံ အကတတ္တာ ဝိရာဓေတွာ လဒ္ဓန္တိ အတ္ထော. ဒုပ္ပဘာတန္တိ ဒုဋ္ဌု [Pg.136] ပဘာတံ ရတ္တိယာ ပဘာတကရဏံ, မယှံ န သုဋ္ဌုံ ပဘာတန္တိ အတ္ထော. ဒုရုဋ္ဌိတန္တိ ဒုဥဋ္ဌိတံ, သူရိယဿ ဥဂ္ဂမနံ မယှံ ဒုဥဂ္ဂမနန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၇၃. “Dulladdhaṃ vata me āsi” ဟူသော စကားရပ်၌ “ငါသည် ရအပ်သော အခြွေအရံအကျော်အစောကို မကောင်းသဖြင့် ရအပ်ပြီ၊ ဘုရားရှင်ဖြစ်တော်မူသော ဆရာသခင်အား ပူဇော်သက္ကာရကို မပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ချွတ်ချော်လွဲချော်စေ၍ ရအပ်ပြီ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ “Duppabhātaံ” ဟူသည်မှာ “မကောင်းသော မိုးလင်းရခြင်းဖြစ်၏၊ ညဉ့်၏ လင်းခြင်းကို ပြုခြင်းသည် ငါ့အား ကောင်းမွန်သော မိုးလင်းရခြင်း မဖြစ်ပေ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ “Duruṭṭhitaံ” ဟူသည်မှာ “မကောင်းသော ထခြင်းဖြစ်၏၊ နေမင်း၏ တက်လာခြင်းသည် ငါ့အား မကောင်းသော တက်လာခြင်း ဖြစ်ခဲ့၏” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ခပ်သိမ်းသောအရပ်၌ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်သာတည်း။

ပစ္စုပဋ္ဌာနသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပစ္စုပဋ္ဌာနသညကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၁၀. ဇာတိပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ဇာတိပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ

ဇာယံ တဿ ဝိပဿိဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဇာတိပူဇကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော နက္ခတ္တပါဌကေဟိ ဝိပဿိဗောဓိသတ္တဿ ဝုတ္တလက္ခဏနိမိတ္တံ သုတွာ ‘‘အယံ ကိရ ကုမာရော ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ သကလလောကဿ အဂ္ဂေါ သေဋ္ဌော သုတွာ သဗ္ဗသတ္တေ သံသာရတော ဥဒ္ဓရိဿတီ’’တိ သုတွာ တံ ဘဂဝန္တံ ကုမာရကာလေယေဝ ဗုဒ္ဓဿ ဝိယ မဟာပူဇမကာသိ. ပစ္ဆာ ကမေန ကုမာရကာလံ ရာဇကုမာရကာလံ ရဇ္ဇကာလန္တိ ကာလတ္တယမတိက္ကမ္မ ဗုဒ္ဓေ ဇာတေပိ မဟာပူဇံ ကတွာ တတော စုတော တုသိတာဒီသု နိဗ္ဗတ္တော ဒိဗ္ဗသုခမနုဘဝိတွာ ပစ္ဆာ မနုဿေသု စက္ကဝတ္တာဒိမနုဿသုခမနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္တဋ္ဌဝဿကာလေယေဝ ဘဂဝတိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“Jāyaṃ tassa vipassissa” အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဇာတိပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးစုဆောင်းလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏အခါ၌ အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် နက္ခတ်ကို ရွတ်ဖတ်တတ်ကုန်သော သူတို့သည် ဝိပဿီဘုရားလောင်း၏ ပြောဆိုအပ် (ဖတ်ကြားအပ်) သော လက္ခဏာနိမိတ်ကို ကြားရ၍ “ဤမင်းသားလေးသည် ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီးလျှင် တစ်လောကလုံးထက် မြတ်သူ၊ ချီးမွမ်းထိုက်သူဖြစ်၍ အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့ကို သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထုတ်ဆောင်လိမ့်မည်တကား” ဟု ကြားရသဖြင့် ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို မင်းသားငယ်ဘဝကပင်လျှင် ဘုရားရှင်အား ကဲ့သို့ ကြီးစွာသော ပူဇော်မှုကို ပြုခဲ့၏။ နောင်အခါ၌ အစဉ်အတိုင်း မင်းသားငယ်ဖြစ်ရာအခါ၊ အိမ်ရှေ့မင်းသားဖြစ်ရာအခါ၊ မင်းဖြစ်ရာအခါ ဟူသော ဤသို့ အချိန်အခါ သုံးပါးလုံးကို ကျော်လွန်၍ မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်တော်မူသော အခါ၌လည်း ကြီးစွာသော ပူဇော်မှုကို ပြုပြီးလျှင် ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် တုသိတာဘုံ အစရှိသည်တို့၌ ဖြစ်၍ နတ်ချမ်းသာကို ခံစားရကာ နောင်၌ လူတို့တွင် စကြဝတေးမင်း အစရှိသော လူ့ချမ်းသာကို ခံစားပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်သာသနာတော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ မွေးဖွား၍ ခုနစ်နှစ် ရှစ်နှစ်အရွယ်၌ပင်လျှင် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ ဝိပဿနာကို တိုးပွားစေ၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူ၏။

၈၂. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဇာယံ တဿ ဝိပဿိဿာတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ.

၈၂. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါ၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့ဖူးသော အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြသလိုသဖြင့် “Jāyaṃ tassa vipassissa” အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားသည် အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

၈၄. နေမိတ္တာနံ သုဏိတွာနာတိ ဧတ္ထ နိမိတ္တံ ကာရဏံ သုခဒုက္ခပ္ပတ္တိဟေတုံ ဇာနန္တီတိ နေမိတ္တာ, တေသံ နေမိတ္တာနံ နက္ခတ္တပါဌကာနံ ဝစနံ သုဏိတွာတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၈၄. “Nemittānaṃ suṇitvāna” ဟူသော ဤစကားရပ်၌ အကြောင်းရင်းကိုလည်းကောင်း၊ ချမ်းသာခြင်း ဆင်းရဲခြင်းသို့ ရောက်ရခြင်း၏ အကြောင်းကိုလည်းကောင်း သိတတ်ကုန်သောကြောင့် “နေမိတ္တ” (နိမိတ်ဖတ်သူ) တို့မည်ကုန်၏။ ထိုနိမိတ်ဖတ်သူ နက္ခတ်ဖတ်ကြားသော သူတို့၏ စကားကို ကြားရ၍ဟု အဓိပ္ပယ်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ခပ်သိမ်းသောအရပ်၌ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်သာတည်း။

ဇာတိပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဇာတိပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

ဒွါဒသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တစ်ဆယ့်နှစ်ခုမြောက် ဝဂ်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၁၃. သေရေယျဝဂ္ဂေါ

၁၃. သေရေယျဝဂ်

၁. သေရေယျကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. သေရေယျကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ

အဇ္ဈာယကော [Pg.137] မန္တဓရောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သေရေယျကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတော ပရေသု အတ္တဘာဝသဟဿေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရံ ဂန္တွာ ဣတိဟာသာဒိသကလဗြာဟ္မဏဓမ္မေသု ကောဋိပ္ပတ္တော ဧကသ္မိံ ဒိဝသေ အဗ္ဘောကာသေ သပရိဝါရော ဌိတော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သေရေယျပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ အာကာသေ ခိပန္တော ပူဇေသိ. တာနိ ပုပ္ဖာနိ အာကာသေ ဝိတာနံ ဟုတွာ သတ္တာဟံ ဌတွာ ပစ္ဆာ အန္တရဓာယိံသု. သော တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ အတီဝ ပသန္နမာနသော တေနေဝ ပီတိသောမနဿေန ကာလံ ကတွာ တုသိတာဒီသု နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထ ဒိဗ္ဗသုခမနုဘဝိတွာ တတော မနုဿသုခမနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပါပုဏိတွာ ပုဗ္ဗဝါသနာဗလေန သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“Ajjhāyako mantadharo” အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်သေရေယျကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍ ထိုမှတစ်ပါး အခြားသော ဘဝပေါင်းတစ်ထောင်တို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးစုဆောင်းလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ အခါ၌ ပုဏ္ဏားမျိုးရိုး၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ဗေဒင်သုံးပုံတို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်၍ ဣတိဟာသအစရှိကုန်သော အလုံးစုံသော ပုဏ္ဏားတို့၏ ကျင့်ဝတ်တရားတို့၌ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့၏။ တစ်နေ့သ၌ လွင်တီးခေါင်ပြင်၌ အခြံအရံနှင့်တကွ ရပ်နေစဉ် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြောက်ခွင့်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ လိပ်ဆူးရွှေပန်းကို ယူကာ ကောင်းကင်သို့ ပစ်မြှောက်လျက် ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုပန်းတို့သည် ကောင်းကင်ဝယ် မျက်နှာကျက်ကဲ့သို့ ဖြစ်၍ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး တည်ရှိနေပြီးမှ နောက်၌ ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့ကြကုန်၏။ ထိုသူသည် ထိုအံ့ဖွယ်ကို မြင်ရ၍ အလွန်ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုနှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့်သာလျှင် သေလွန်ခဲ့၍ တုသိတာဘုံ အစရှိသည်တို့၌ ဖြစ်ကာ ထိုဘုံတို့၌ နတ်ချမ်းသာကို ခံစားပြီးလျှင် နောင်၌ လူ့ချမ်းသာကို ခံစားခဲ့ရ၏။ ဤဘုရားရှင်သာသနာတော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ရှေးဝါသနာအထုံ၏ စွမ်းအားကြောင့် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူ၏။

၁. သော အပရဘာဂေ ပုရာကတကုသလံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အဇ္ဈာယကော မန္တဓရောတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ.

၁. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါ၌ ရှေး၌ပြုအပ်ခဲ့ဖူးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့ဖူးသော အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြသလိုသဖြင့် “Ajjhāyako mantadharo” အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

၃. သေရေယျကံ ဂဟေတွာနာတိ သိရိသေ ဘဝံ ဇာတိပုပ္ဖံ သေရေယျံ, သေရေယျမေဝ သေရေယျကံ, တံ သေရေယျကံ ဂဟေတွာနာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘဂဝတိ ပသန္နော ဇာတိသုမနမကုဠစမ္ပကာဒီနိ ပုပ္ဖာနိ ပတိဋ္ဌပေတွာ ပူဇေတုံ ကာလံ နတ္ထိတာယ တတ္ထ သမ္ပတ္တံ တံ သေရေယျကံ ပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၃. “Sereyyakaṃ gahetvāna” ဟူသော စကားရပ်၌ “သေရေယျ” ဟူသည် လိပ်ဆူးရွှေပင်၌ ဖြစ်သော ပန်းတည်း။ သေရေယျပုဒ်သည်ပင် သေရေယျကမည်၏။ ထိုလိပ်ဆူးရွှေပန်းကို ယူ၍ဟူ၍ ဤသို့ စပ်စပ်ရမည်။ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် မြတ်လေးပန်းငုံ၊ စကားပန်း အစရှိကုန်သော ပန်းတို့ကို တည်စေ၍ ပူဇော်ခြင်းငှါ အချိန်မရရှိသဖြင့် ထိုအရပ်၌ ရရှိအပ်သော ထိုလိပ်ဆူးရွှေပန်းကို ယူ၍ ပူဇော်ခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ခပ်သိမ်းသောအရပ်၌ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်သာတည်း။

သေရေယျကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သေရေယျကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၂. ပုပ္ဖထူပိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. ပုပ္ဖထူပိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ

ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ [Pg.138] အာယသ္မတော ပုပ္ဖထူပိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သကသိပ္ပေ နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော တတ္ထ သာရံ အပဿန္တော ဂေဟံ ပဟာယ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ အတ္တနာ သဟဂတေဟိ ပဉ္စသိဿသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ ပဉ္စာဘိညာ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ ကုက္ကုရနာမပဗ္ဗတသမီပေ ပဏ္ဏသာလံ ကာရေတွာ ပဋိဝသတိ. တဒါ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒဘာဝံ သုတွာ သိဿေဟိ သဟ ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကံ ဂန္တုကာမော ကေနစိ ဗျာဓိနာ ပီဠိတော ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ သိဿသန္တိကာ ဗုဒ္ဓဿာနုဘာဝံ လက္ခဏဉ္စ သုတွာ ပသန္နမာနသော ဟိမဝန္တတော စမ္ပကာသောကတိလကကေဋကာဒျနေကေ ပုပ္ဖေ အာဟရာပေတွာ ထူပံ ကတွာ ဗုဒ္ဓံ ဝိယ ပူဇေတွာ ကာလံ ကတွာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ. အထ တေ သိဿာ တဿ အာဠဟနံ ကတွာ ဗုဒ္ဓသန္တိကံ ဂန္တွာ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသုံ. အထ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ ဩလောကေတွာ အနာဂတံသဉာဏေန ပါကဋီကရဏမကာသိ. သော အပရဘာဂေ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ပုဗ္ဗဝါသနာဗလေန သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

'ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ပုပ္ဖထူပိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်တော်၌ ကောင်းမှုကံကို ပြုခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်မြောက်ခြင်း၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မိမိ၏အတတ်ပညာ၌ ပြီးစီးခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့၏။ ထိုအတတ်ပညာ၌ အနှစ်သာရကို မမြင်သဖြင့် အိမ်ကို စွန့်ပယ်ကာ ဟိမဝန္တာတောင်သို့ ဝင်ရောက်ပြီးလျှင်၊ မိမိနှင့်အတူ လိုက်ပါလာသော တပည့်ငါးထောင်တို့နှင့်အတူ အဘိညာဉ်ငါးပါးနှင့် သမာပတ်ရှစ်ပါးတို့ကို ရရှိစေလျက်၊ ကုက္ကုရမည်သော တောင်၏အနီး၌ သစ်ရွက်မိုးကျောင်း ဆောက်လုပ်ကာ နေထိုင်၏။ ထိုအခါ ဘုရားပွင့်တော်မူသည်၏အဖြစ်ကို ကြားရသဖြင့် တပည့်တို့နှင့်အတူ ဘုရားရှင်၏ထံတော်သို့ သွားလိုသော်လည်း တစ်စုံတစ်ခုသော အနာရောဂါ နှိပ်စက်သဖြင့် သစ်ရွက်မိုးကျောင်းသို့ ဝင်၍၊ တပည့်များထံမှ ဘုရားရှင်၏အာနုဘော်တော်နှင့် လက္ခဏာတော်ကို ကြားရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ် ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ဟိမဝန္တာတောင်မှ စကားပန်း၊ သော်ကပန်း၊ ပြည့်စင်ပန်း၊ ဆပ်သွားပန်း အစရှိသော များစွာသော ပန်းတို့ကို ဆောင်ယူစေလျက် ပန်းစေတီပြုလုပ်ကာ ဘုရားရှင်ကဲ့သို့ ပူဇော်၍ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ရောက်ခဲ့လေ၏။ ထိုအခါ ထိုတပည့်တို့သည် ထိုဆရာအား မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်းကို ပြုလုပ်ပြီးလျှင် ဘုရားရှင်၏ထံတော်သို့ သွား၍ ထိုအကြောင်းအရာကို လျှောက်ထားကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဗုဒ္ဓစက္ခုဖြင့် ကြည့်ရှုတော်မူ၍ အနာဂတံသဉာဏ်တော်ဖြင့် ထင်ရှားအောင် ပြုတော်မူ၏။ ထိုသူသည် နောင်အခါ ဤဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ သာဝတ္ထိပြည် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် ရှေးဝါသနာအထုံ၏ အစွမ်းကြောင့် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်လေ၏။

၁၀. အထ သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကုသလံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ကုက္ကုရော နာမ ပဗ္ဗတောတိ ပဗ္ဗတဿ သိခရံ ကုက္ကုရာကာရေန သုနခါကာရေန သဏ္ဌိတတ္တာ ‘‘ကုက္ကုရပဗ္ဗတော’’တိ သင်္ချံ ဂတော, တဿ သမီပေ ပဏ္ဏသာလံ ကတွာ ပဉ္စတာပသသဟဿေဟိ သဟ ဝသမာနောတိ အတ္ထော. နယာနုသာရေန သေသံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၀. ထိုအခါ ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကုသိုလ်ကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ' အစရှိသော စကားကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၏ အနက်သည် အောက်၌ ဆိုခဲ့ပြီးသော အနက်အတိုင်းပင် ဖြစ်၏။ 'ကုက္ကုရော နာမ ပဗ္ဗတော' ဆိုသည်မှာ တောင်၏ ထိပ်ဖျားသည် ခွေးသဏ္ဍာန်ကဲ့သို့ တည်ရှိခြင်းကြောင့် 'ကုက္ကုရတောင်' ဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့၏။ ထိုတောင်၏အနီး၌ သစ်ရွက်မိုးကျောင်းကို ပြုလုပ်၍ ရသေ့ငါးထောင်တို့နှင့်အတူ နေထိုင်သည်ဟူသော အနက်တည်း။ နည်းမှီသဖြင့် ကြွင်းသော စကားရပ်အားလုံးသည် အနက် ပေါ်လွင်လှပါပေ၏။

ပုပ္ဖထူပိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပုပ္ဖထူပိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၃. ပါယသဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. ပါယာသဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော သမ္ဗုဒ္ဓေါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပါယသဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ [Pg.139] ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ ဃရာဝါသံ ဝသန္တော ဟတ္ထိအဿဓနဓညသတ္တရတနာဒိဝိဘဝသမ္ပန္နော သဒ္ဓါသမ္ပန္နော ကမ္မဖလံ သဒ္ဒဟိတွာ သဟဿမတ္တာ သုဝဏ္ဏပါတိယော ကာရေတွာ တသ္မိံ ခီရပါယသသဟဿဿ ပူရေတွာ တာ သဗ္ဗာ ဂါဟာပေတွာ သိမ္ဗလိဝနံ အဂမာသိ. တသ္မိံ သမယေ ဝိပဿီ ဘဂဝါ ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသိယော ဝိဿဇ္ဇေတွာ အာကာသေ စင်္ကမံ မာပေတွာ စင်္ကမတိ. သော ပန သေဋ္ဌိ တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ အတီဝ ပသန္နော ပါတိယော ဌပေတွာ ဝန္ဒိတွာ အာရောစေသိ ပဋိဂ္ဂဟဏာယ. အထ ဘဂဝါ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ ပဋိဂ္ဂဟေသိ, ပဋိဂ္ဂဟေတွာ စ ပန တဿ သောမနုဿုပ္ပာဒနတ္ထံ သဟဿမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသံဃေဟိ သဒ္ဓိံ ပရိဘုဉ္ဇိ, တဒဝသေသံ အနေကသဟဿဘိက္ခူ ပရိဘုဉ္ဇိံသု. သော တေန ပုညေန သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

'သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော သမ္ဗုဒ္ဓေါ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ပါယာသဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်တော်၌ ကောင်းမှုကံကို ပြုခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်မှလွတ်မြောက်ခြင်း၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်ရောက်လတ်သော် အိမ်ရာထောင်လျက် လူ့ဘောင်၌ နေထိုင်၏။ ဆင်၊ မြင်း၊ ဥစ္စာ၊ စပါး၊ ရတနာခုနစ်ပါး အစရှိသော စည်းစိမ်ချမ်းသာနှင့် ပြည့်စုံကာ သဒ္ဓါတရားရှိသူလည်း ဖြစ်သဖြင့်၊ ကံ ကံ၏အကျိုးကို ယုံကြည်၍ တစ်ထောင်မျှသော ရွှေခွက်တို့ကို ပြုလုပ်စေပြီးလျှင်၊ ထိုရွှေခွက်တို့၌ နို့ဃနာဆွမ်း တစ်ထောင်ဖြင့် ဖြည့်ကာ ထိုရွှေခွက်အားလုံးကို ယူဆောင်စေလျက် လက်ပံတောသို့ သွားလေ၏။ ထိုအချိန်၌ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ရောင်ခြည်တော်ခြောက်သွယ်ကို လွှတ်ကာ ကောင်းကင်၌ စင်္ကြံကို ဖန်ဆင်း၍ စင်္ကြံကြွတော်မူနေ၏။ ထိုသူဌေးသည်လည်း ထိုအံ့ဖွယ်ကို မြင်ရသဖြင့် အလွန်ကြည်ညိုလျက် ရွှေခွက်တို့ကို ချထားကာ ရှိခိုးပြီးလျှင် ဆွမ်းခံယူတော်မူပါရန် လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အစဉ်သနားခြင်းကို အစွဲပြု၍ ခံယူတော်မူ၏။ ခံယူတော်မူပြီးနောက် ထိုသူဌေးအား ဝမ်းမြောက်မှုဖြစ်စေရန် တစ်ထောင်မျှသော ရဟန်းသံဃာတော်များနှင့်အတူ ဘုဉ်းပေးတော်မူ၏။ ထိုမှ ကြွင်းကျန်သော ဆွမ်းကိုလည်း များစွာသော ရဟန်းအပေါင်းတို့သည် ဘုဉ်းပေးတော်မူကြကုန်၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားရှင် လက်ထက်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်ရောက်လတ်သော် သဒ္ဓါတရားရှိသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီးလျှင် မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်လေ၏။

၂၆. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ကုသလံ ပစ္စဝေက္ခမာနော တံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော သမ္ဗုဒ္ဓေါတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ.

၂၆. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါ၌ မိမိ၏ ကုသိုလ်ကံကို ဆင်ခြင်လတ်သော် ထိုကောင်းမှုကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော သမ္ဗုဒ္ဓေါ' အစရှိသော စကားကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်သည် အောက်၌ ဆိုခဲ့ပြီးသည်သာတည်း။

၂၈. စင်္ကမံ သုသမာရူဠှောတိ စဒိနန္တော ပဒဝိက္ခေပံ ကရောန္တော ကမတိ ဂစ္ဆတီတိ စင်္ကမံ, စင်္ကမဿ ပဒဝိက္ခေပဿ အာဓာရဘူတပထဝိပဒေသော စင်္ကမံ နာမာတိ အတ္ထော, ဧတံ စင်္ကမံသု ဝိသေသေန အာရူဠှောတိ သမ္ဗန္ဓော. အမ္ဗရေ အနိလာယနေတိ ဝရီယတိ ဆာဒိယတိ အနေနာတိ ဝရံ, န ဗရန္တိ အမ္ဗရံ, သေတဝတ္ထသဒိသံ အာကာသန္တိ အတ္ထော. နတ္ထိ နိလီယနံ ဂေါပနံ ဧတ္ထာတိ အနိလံ, အာ သမန္တတော ယန္တိ ဂစ္ဆန္တိ အနေန ဣဒ္ဓိမန္တောတိ အာယနံ, အနိလဉ္စ တံ အာယနဉ္စေတိ အနိလာယနံ, တသ္မိံ အမ္ဗရေ အနိလာယနေ စင်္ကမံ မာပယိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၂၈. 'စင်္ကမံ သုသမာရုဠှော' ၌ လူးလာတုံ့ခေါက် ခြေလှမ်းလျက် သွားတတ်သောကြောင့် စင်္ကြံမည်၏။ သို့မဟုတ် ခြေလှမ်းခြင်း၏ အခြေခံရာ လမ်းအရပ်ကို စင်္ကြံဟု ဆိုလိုသည်။ ထိုစင်္ကြံသို့ အထူးသဖြင့် တက်ရောက်တော်မူ၏ဟု ဆက်စပ်အပ်၏။ 'အမ္ဗရေ အနိလာယနေ' ၌ ဤအမိုးအကာဖြင့် ဖုံးအုပ်အပ်သောကြောင့် ဝရမည်၏။ 'ဗရ' မဟုတ်။ အမိုးအကာမရှိသော ဖြူစင်သောအဝတ်နှင့်တူသော ကောင်းကင်ဟု အနက်ရ၏။ ဤကောင်းကင်၌ ပုန်းအောင်းရာ လုံခြုံမှုမရှိခြင်းကြောင့် အနိလမည်၏။ တန်ခိုးရှိသူတို့သည် ဤကောင်းကင်ဖြင့် ထက်ဝန်းကျင်မှ သွားလာတတ်သောကြောင့် အယနမည်၏။ ပုန်းအောင်းရာ အကာအကွယ်မရှိ ထက်ဝန်းကျင်မှ သွားလာရာဖြစ်သော ကောင်းကင်၌ စင်္ကြံကို ဖန်ဆင်းခဲ့သည်ဟူသော အနက်တည်း။ ကြွင်းသော စကားရပ်အားလုံးသည် အနက် ပေါ်လွင်လှပါပေ၏။

ပါယသဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပါယာသဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၄. ဂန္ဓောဒကိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ဂန္ဓောဒကိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

နိသဇ္ဇ ပါသာဒဝရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဂန္ဓောဒကိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ နိဗ္ဗာနူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿီဘဂဝတော ကာလေ သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော [Pg.140] ဝိညုတံ ပတွာ မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ဒိဗ္ဗသုခမနုဘဝန္တော ဝိယ မနုဿသုခမနုဘဝန္တော ဧကသ္မိံ ဒိဝသေ ပါသာဒဝရေ နိသိန္နော ဟောတိ. တဒါ ဘဂဝါ သုဝဏ္ဏမဟာမေရု ဝိယ ဝီထိယာ ဝိစရတိ, တံ ဝိစရမာနံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ သုဂန္ဓောဒကေန ဘဂဝန္တံ ဩသိဉ္စမာနော ပူဇေသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသေန အနလ္လီနော သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

'နိသဇ္ဇ ပါသာဒဝရေ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဂန္ဓောဒကိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်တော်၌ ကောင်းမှုကံကို ပြုခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ သူဌေးမျိုး၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်ရောက်လတ်သော် များစွာသော စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် များစွာသော အသုံးအဆောင်ရှိသဖြင့် နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရသကဲ့သို့ လူ့စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားလျက်၊ တစ်နေ့သ၌ မြတ်သော ပြာသာဒ်ထက်၌ ထိုင်နေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရွှေရောင်ဝင်းပသော မြင့်မိုရ်တောင်ကြီးကဲ့သို့ လမ်း၌ လှည့်လည်တော်မူ၏။ ထိုသို့ လှည့်လည်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးတွေ့ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ သွားရောက်ကာ ရှိခိုးပြီးလျှင် နံ့သာရေဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား သွန်းလောင်းလျက် ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားရှင် လက်ထက်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်ရောက်လတ်သော် အိမ်ရာထောင်သော လူ့ဘောင်၌ မကပ်ငြိဘဲ မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ ရဟန်းပြုကာ ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို ယူ၍ ဝိပဿနာတရားပွားများသဖြင့် မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်လေ၏။

၃၅. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကုသလံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နိသဇ္ဇ ပါသာဒဝရေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပါသာဒေါတိ ပသာဒံ သောမနဿံ ဇနေတိ ဥပ္ပာဒေတီတိ ပါသာဒေါ, မာလာကမ္မစိတ္တကမ္မသုဝဏ္ဏကမ္မာဒျနေကဝိစိတ္တံ ဒိသွာ တတ္ထ ပဝိဋ္ဌာနံ ဇနာနံ ပသာဒံ ဇနယတီတိ အတ္ထော. ပါသာဒေါ စ သော ပတ္ထေတဗ္ဗဋ္ဌေန ဝရော စာတိ ပါသာဒဝရော, တသ္မိံ ပါသာဒဝရေ နိသဇ္ဇ နိသီဒိတွာ ဝိပဿိံ ဇိနဝရံ အဒ္ဒသန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၃၅. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါ၌ မိမိ၏ ရှေးကုသိုလ်ကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့လျက် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'နိသဇ္ဇ ပါသာဒဝရေ' အစရှိသော စကားကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ 'ပါသာဒ' ဆိုသည်မှာ ကြည်လင်မှု၊ ဝမ်းမြောက်မှုကို ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့် ပါသာဒမည်၏။ ပန်းချီပန်းပု ရွှေပန်းတိမ် အစရှိသော ဆန်းကြယ်လှသော ပြာသာဒ်ကို မြင်ရ၍ ထိုပြာသာဒ်သို့ ဝင်သောသူတို့အား ကြည်လင်မှုကို ဖြစ်စေတတ်သည်ဟူသော အနက်တည်း။ ပြာသာဒ်လည်းဖြစ်၍ တောင့်တအပ်သော သဘောရှိသောကြောင့် 'ပါသာဒဝရ' (မြတ်သောပြာသာဒ်) မည်၏၊ ထိုမြတ်သော ပြာသာဒ်၌ ထိုင်လျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမျှော်ခဲ့၏ဟု ဆက်စပ်အပ်၏။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် အလုံးစုံသော နေရာ၌ အနက် ထင်ရှားလှပါပေ၏။

ဂန္ဓောဒကိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဂန္ဓောဒကိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၅. သမ္မုခါထဝိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. သမ္မုခါထဝိကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ဇာယမာနေ ဝိပဿိမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သမ္မုခါထဝိကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္တဝဿိကကာလေယေဝ သကသိပ္ပေ နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ဝသန္တော ဝိပဿိမှိ ဗောဓိသတ္တေ ဥပ္ပန္နေ သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ လက္ခဏာနိ ဝေဒတ္တယေ ဒိဿမာနာနိ တာနိ ရာဇပ္ပမုခဿ ဇနကာယဿ ဝိပဿီဗောဓိသတ္တဿ လက္ခဏဉ္စ ဗုဒ္ဓဘာဝဉ္စ ဗျာကရိတွာ ဇနာနံ မာနသံ နိဗ္ဗာပေသိ, အနေကာနိ စ ထုတိဝစနာနိ နိဝေဒေသိ. သော တေန ကုသလကမ္မေန ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ. ကတကုသလနာမေန သမ္မုခါထဝိကတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

“Jāyamāne vipassimhi” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သမ္မုခါထဝိကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦ ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ သံသရာမှလွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးကာ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်ပြီးလျှင် ခုနှစ်နှစ်အရွယ်၌ပင် မိမိ၏ အတတ်ပညာ၌ ပြီးဆုံးခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အိမ်ထောင်ကို တည်ထောင်ကာ နေထိုင်လတ်သော် ဝိပဿီဘုရားလောင်း ဖွားမြင်တော်မူလတ်သော် ဗေဒင်သုံးပုံတို့၌ ပြဋ္ဌာန်းထားသော အလုံးစုံသော ဘုရားရှင်တို့၏ လက္ခဏာတော်များကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် ထိုလက္ခဏာတော်များကို မင်းအမှူးရှိသော လူအပေါင်းတို့အား ဝိပဿီဘုရားလောင်း၏ လက္ခဏာတော်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဘုရားစင်စစ်ဖြစ်မည့်အကြောင်းကို ဟောပြော၍ လူအများ၏ စိတ်ကို ငြိမ်းအေးစေခဲ့ပြီး တစ်ပါးမက များပြားလှစွာသော ချီးမွမ်းစကားတို့ကိုလည်း နားလည်အောင် ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကုသိုလ်ကံကြောင့် ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရနတ်ပြည်တို့၌ နတ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစား၍ လူတို့၌လည်း စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ်တို့ကို ခံစားပြီးလျှင် ယခုဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ လူလားမြောက်သောအခါ သဒ္ဓါတရားရှိသဖြင့် ရှင်ရဟန်းပြု၍ မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုသို့ ပြုခဲ့သော ကုသိုလ်အမည်အားဖြင့် “သမ္မုခါထဝိကမထေရ်” ဟူ၍ ထင်ရှားတော်မူသည်။

၄၁. သော [Pg.141] အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဇာယမာနေ ဝိပဿိမှီတိအာဒိမာဟ. ဝိပဿိမှိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ ဇာယမာနေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခန္တေ အဟံ ပါတုဘူတံ နိမိတ္တံ ကာရဏံ ဗုဒ္ဓဘာဝဿ ဟေတုံ ဗျာကရိံ ကထေသိံ, အနေကာနိ အစ္ဆရိယာနိ ပါကဋာနိ အကာသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဝုတ္တနယာနုသာရေန သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၄၁. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကို ပြန်လည်အောက်မေ့သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ပြသလို၍ “Jāyamāne vipassimhi” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ဝိပဿီ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင် အမိဝမ်းတိုက်မှ ဖွားမြင်တော်မူလတ်သော် ငါသည် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာသော ဘုရားဖြစ်ခြင်း၏ နိမိတ်အကြောင်းတရားကို ဟောကြားခဲ့ပြီး၊ များစွာသော အံ့ဩဖွယ်တို့ကို ထင်ရှားအောင် ပြုခဲ့သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်း လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်သည်သာတည်း။

သမ္မုခါထဝိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သမ္မုခါထဝိကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၆. ကုသုမာသနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. ကုသုမာသနိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ)

နဂရေ ဓညဝတိယာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကုသုမာသနိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရံ ဂတော ဗြာဟ္မဏသိပ္ပေသု ကောဋိပ္ပတ္တော သကပရသမယကုသလော မာတာပိတရော ပူဇေတုကာမော ပဉ္စ ဥပ္ပလကလာပေ အတ္တနော သမီပေ ဌပေတွာ နိသိန္နော ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတံ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ နီလပီတာဒိဃနဗုဒ္ဓရသ္မိယော စ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော အာသနံ ပညာပေတွာ တတ္ထ တာနိ ပုပ္ဖာနိ သန္ထရိတွာ ဘဂဝန္တံ တတ္ထ နိသီဒါပေတွာ သကဃရေ မာတု အတ္ထာယ ပဋိယတ္တာနိ သဗ္ဗာနိ ခါဒနီယဘောဇနီယာနိ ဂဟေတွာ သပရိဝါရံ ဘဂဝန္တံ သဟတ္ထေန သန္တပ္ပေန္တော ဘောဇေသိ. ဘောဇနာဝသာနေ ဧကံ ဥပ္ပလဟတ္ထံ အဒါသိ. တေန သောမနဿဇာတော ပတ္ထနံ အကာသိ. ဘဂဝါပိ အနုမောဒနံ ကတွာ ပကာမိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု ဒွေ သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဘောဂယသေဟိ ဝဍ္ဎိတော ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဃရာဝါသံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“Nagare dhaññavatiyā” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ကုသုမာသနိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦ ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးကာ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ မွေးဖွား၍ လူလားမြောက်သောအခါ များစွာသော ဥစ္စာပစ္စည်းနှင့် အသုံးအဆောင်များ ရှိသည်ဖြစ်ပြီး ဗေဒင်သုံးပုံတို့၌ တစ်ဖက်ကမ်းခတ် တတ်မြောက်ကာ ပုဏ္ဏားတို့၏ အတတ်ပညာ၌ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်လျက် မိမိအယူနှင့် သူတစ်ပါးအယူ၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မိဘတို့ကို ပူဇော်လိုသဖြင့် ငါးခုသော ကြာပန်းစည်းတို့ကို မိမိအနီး၌ ထားကာ ထိုင်နေစဉ် ရဟန်းအပေါင်း ခြံရံလျက် ကြွလာတော်မူသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို တွေ့မြင်ရ၍ ဘုရားရှင်၏ အညို အရွှေ စသော တစ်ခဲနက်သော ရောင်ခြည်တော်တို့ကိုလည်း ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နေရာထိုင်ခင်းကို ခင်းစေပြီးလျှင် ထိုနေရာ၌ ထိုကြာပန်းတို့ကို ဖြန့်ခင်းကာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို သီတင်းသုံး ထိုင်နေစေခဲ့သည်။ ထို့နောက် မိမိအိမ်၌ မိခင်အတွက် စီမံပြင်ဆင်ထားသော အလုံးစုံသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ကို ယူဆောင်၍ အခြံအရံနှင့်တကွသော ဘုရားရှင်ကို မိမိကိုယ်တိုင် ရောင့်ရဲတင်းတိမ်စေလျက် ကပ်လှူကျွေးမွေးခဲ့သည်။ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးနောက်တွင် တစ်ခုသော ကြာပန်းစည်းကိုလည်း လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုအလှူကြောင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ဆုတောင်းမှုကို ပြုခဲ့ရာ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်လည်း အနုမောဒနာတရား ဟောကြားတော်မူ၍ ကြွသွားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်နှင့်လူတို့၌ နှစ်ပါးသော စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားရပြီး ယခုဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ သာဝတ္ထိပြည်၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့ကာ လူလားမြောက်သောအခါ စည်းစိမ်အခြွေအရံတို့နှင့် ကြီးပြင်းလာလျက် ကာမဂုဏ်တို့၏ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် အိမ်ထောင်ကို စွန့်ပယ်ကာ ရှင်ရဟန်းပြုပြီး မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။

၆၅. သော အပရဘာဂေ ပုဗ္ဗေ ကတကုသလံ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေန သရိတွာ သောမနဿပ္ပတ္တော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နဂရေ ဓညဝတိယာတိအာဒိမာဟ. ဓညာနံ ပုညဝန္တာနံ ခတ္တိယဗြာဟ္မဏဂဟပတိမဟာသာလာနံ အနေကေသံ ကုလာနံ အာကရတ္တာ ဓညဝတီ, အထ ဝါ မုတ္တာမဏိအာဒိသတ္တရတနာနံ [Pg.142] သတ္တဝိဓဓညာနံ ဥပဘောဂပရိဘောဂါနံ အာကရတ္တာ ဓညဝတီ, အထ ဝါ ဓညာနံ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓခီဏာသဝါနံ ဝသနဋ္ဌာနံ အာရာမဝိဟာရာဒီနံ အာကရတ္တာ ဓညဝတီ, တဿာ ဓညဝတိယာ. နဂရန္တိ ပတ္ထေန္တိ ဧတ္ထ ဥပဘောဂပရိဘောဂတ္ထိကာ ဇနာတိ နဂရံ, န ဂစ္ဆတီတိ ဝါ နဂံ, ရာဇယုဝရာဇမဟာမတ္တာဒီနံ ဝသနဋ္ဌာနံ. နဂံ ရာတိ အာဒဒါတိ ဂဏှာတီတိ နဂရံ, ရာဇာဒီနံ ဝသနဋ္ဌာနသမူဟဘူတံ ပါကာရပရိခါဒီဟိ ပရိက္ခိတ္တံ ပရိစ္ဆိန္နဋ္ဌာနံ နဂရံ နာမာတိ အတ္ထော. နဂရေ ယဒါ အဟံ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဗျာကရဏံ အလဘိံ, တဒါ တသ္မိံ ဓညဝတိယာ နဂရေ ဗြာဟ္မဏော အဟောသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၆၅. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါတွင် ရှေး၌ ပြုခဲ့သော ကောင်းမှုကို ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ်ဖြင့် ပြန်လည်အောက်မေ့မိသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ပြလို၍ “Nagare dhaññavatiyā” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ကြားခဲ့သည်။ ဘုန်းကံရှိသော မင်းမျိုး၊ ပုဏ္ဏားမျိုး၊ သူဌေးသူကြွယ်မျိုးစသည့် များပြားလှသော အမျိုးတို့၏ တည်ရာဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ တစ်နည်းအားဖြင့် ပုလဲ၊ ပတ္တမြား စသော ရတနာခုနှစ်ပါး၊ ဆန်စပါးခုနှစ်မျိုးနှင့် အတွင်းအပ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတို့၏ တည်ရာဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားသော ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနှင့် ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့၏ သီတင်းသုံးရာ ကျောင်းဇရပ်စသည်တို့ တည်ရှိရာဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း “ဓညဝတီ” ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သည်။ ထိုဓညဝတီမြို့၌- အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းကို အလိုရှိသောသူတို့သည် “နဂရ” ဟု တောင်းတတတ်သောကြောင့် နဂရ မည်၏။ မရွေ့မလျား သွားလာခြင်းမရှိသောကြောင့် “နဂ” မည်၏၊ ထိုနဂသည် မင်း၊ အိမ်ရှေ့မင်း၊ အမတ်ကြီးတို့၏ နေရာအရပ် ဖြစ်သည်။ ထိုမင်းတို့၏ နေရာအရပ်ကို ဆောင်ယူထားသောကြောင့် “နဂရ” မည်၏။ မင်းအစရှိသူတို့၏ နေရာအစုအပေါင်းဖြစ်၍ ပြာသာဒ်၊ မြို့ရိုး၊ ကျုံးစသည်တို့ဖြင့် ဝန်းရံအပ်သော ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသော အရပ်ကို “နဂရ” (မြို့) ဟု ခေါ်ဆိုသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ငါသည် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အထံ၌ ဗျာဒိတ်တော်ကို အကြင်အခါ၌ ရရှိခဲ့၏၊ ထိုအခါ ထိုဓညဝတီမြို့၌ ပုဏ္ဏား ဖြစ်ခဲ့၏” ဟု ဆက်စပ်၍ မှတ်သားအပ်၏။ ကြွင်းသောအရာအားလုံးသည် ထင်ရှားလွယ်ကူလှပေသည်။

ကုသုမာသနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကုသုမာသနိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၇. ဖလဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. ဖလဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အဋ္ဌကထာ)

အဇ္ဈာယကော မန္တဓရောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဖလဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကေသု ဘဝေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ ဝေဒတ္တယာဒိသကသိပ္ပေသု ပါရပ္ပတ္တော အနေကေသံ ဗြာဟ္မဏသဟဿာနိံ ပါမောက္ခော အာစရိယော သကသိပ္ပာနံ ပရိယောသာနံ အဒိသွာ တတ္ထ စ သာရံ အပဿန္တော ဃရာဝါသံ ပဟာယ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တဿ အဝိဒူရေ အဿမံ ကာရေတွာ သဟ သိဿေဟိ ဝါသံ ကပ္ပေသိ, တသ္မိံ သမယေ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ ဘိက္ခာယ စရမာနော တဿာနုကမ္ပာယ တံ ပဒေသံ သမ္ပာပုဏိ. တာပသော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော အတ္တနော အတ္ထာယ ပုဋကေ နိက္ခိပိတွာ ရုက္ခဂ္ဂေ လဂ္ဂိတာနိ မဓုရာနိ ပဒုမဖလာနိ မဓုနာ သဟ အဒါသိ. ဘဂဝါ တဿ သောမနဿုပ္ပာဒနတ္ထံ ပဿန္တဿေဝ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ အာကာသေ ဌိတော ဖလဒါနာနိသံသံ ကထေတွာ ပက္ကာမိ.

“Ajjhāyako mantadharo” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဖလဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦ ရှိသည်ဖြစ်၍ များစွာသော ဘဝတို့၌ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးကာ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ လူလားမြောက်သောအရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ဗေဒင်သုံးပုံအစရှိသော မိမိ၏ အတတ်ပညာတို့၌ တစ်ဖက်ကမ်းခတ် တတ်မြောက်သဖြင့် များစွာသော ပုဏ္ဏားတစ်ထောင်တို့၏ အကြီးအမှူး ဆရာဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် မိမိ၏ အတတ်ပညာတို့၏ အဆုံးကို မမြင်ရသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထိုအတတ်ပညာတို့၌ အနှစ်သာရကို မတွေ့ရသဖြင့်လည်းကောင်း အိမ်ရာတည်ထောင်ခြင်းကို စွန့်ပယ်ကာ ရသေ့ပြု၍ ဟိမဝန္တာတောင်၏ မနီးမဝေးတွင် သစ်ရွက်မိုးကျောင်းကို ဆောက်လုပ်စေလျက် တပည့်များနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အခါ၌ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဆွမ်းအလို့ငှါ ဒေသစာရီလှည့်လည်တော်မူလတ်သော် ထိုရသေ့ကို သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူလိုသဖြင့် ထိုအရပ်သို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ရသေ့သည် ဘုရားရှင်ကို ဖူးမြော်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်ကာ မိမိအတွက် ဖက်ခွက်၌ ထည့်၍ သစ်ပင်ကိုင်းဖျားတွင် ချိတ်ဆွဲထားသော ချိုမြိန်သော ကြာသီးတို့ကို ပျားရည်နှင့်တကွ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုရသေ့၏ ဝမ်းမြောက်မှုကို ဖြစ်စေခြင်းငှါ ၎င်းစောင့်ကြည့်နေစဉ်ပင် ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးလျှင် ကောင်းကင်ယံ၌ ရပ်တည်လျက် သစ်သီးအလှူ၏ အကျိုးအာနိသင်ကို ဟောကြားတော်မူကာ ကြွသွားတော်မူခဲ့သည်။

၇၅. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္တဝဿိကောယေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ ပုဗ္ဗေ ကတကုသလကမ္မံ [Pg.143] သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အဇ္ဈာယကော မန္တဓရောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဇ္ဈေတိ စိန္တေတီတိ အဇ္ဈာယိ, အဇ္ဈာယိယေဝ အဇ္ဈာယကော. ဧတ္ထ ဟိ အကာရော ‘‘ပဋိသေဓေ ဝုဒ္ဓိတဗ္ဘာဝေ…ပေ… အကာရော ဝိရဟပ္ပကေ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တေသု ဒသသု အတ္ထေသု တဗ္ဘာဝေ ဝတ္တတိ. သိဿာနံ သဝနဓာရဏာဒိဝသေန ဟိတံ အဇ္ဈေတိ စိန္တေတိ သဇ္ဈာယံ ကရောတီတိ အဇ္ဈာယကော, စိန္တကောတိ အတ္ထော. အာစရိယဿ သန္တိကေ ဥဂ္ဂဟိတံ သဗ္ဗံ မန္တံ မနေန ဓာရေတိ ပဝတ္တေတီတိ မန္တဓရော. တိဏ္ဏံ ဝေဒါန ပါရဂူတိ ဝေဒံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ, ဝေဒေန ဝေဒိတဗ္ဗာ ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗာတိ ဝေဒါ, ဣရုဝေဒယဇုဝေဒသာမဝေဒသင်္ခါတာ တယော ဂန္ထာ, တေသံ ဝေဒါနံ ပါရံ ပရိယောသာနံ ကောဋိံ ဂတော ပတ္တောတိ ပါရဂူ. သေသံ ပါကဋမေဝါတိ

၇၅. ထိုရသေ့သည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ ဖြစ်၍ ခုနစ်နှစ်အရွယ်ရှိသည်သာလျှင် ဖြစ်လျက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီးလျှင် ရှေး၌ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်ကံကို အောက်မေ့အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေး၌ပြုကျင့်အပ်ခဲ့ဖူးသော အပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာပြသော် 'အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော' အစရှိသည်ဖြင့် မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ - 'ကြံစည် စဉ်းစားတတ်၏၊ ထို့ကြောင့် အဇ္ဈာယိ မည်၏'။ ကြံစည်စဉ်းစားတတ်ခြင်းသည်ပင်လျှင် 'အဇ္ဈာယက' မည်၏။ ချဲ့ဦးအံ့ - ဤ 'အဇ္ဈာယကော' ဟူသော ပုဒ်၌ 'အ' အက္ခရာသည် 'ပဋိသေဓေ... ဝိရဟပ္ပကေ' ဟူ၍ ဤသို့ ဆိုအပ်ကုန်သော ဆယ်ခုသော အနက်တို့တွင် တဗ္ဘာဝအနက် (ထိုတွဲဖက်ပုဒ်၏ အနက်) ၌ ဖြစ်၏။ 'တပည့်တို့၏ အစီးအပွားကို နာယူခြင်း၊ ဆောင်ထားခြင်း အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် ကြံစည်တတ်၏၊ သရဇ္ဈာယ်မှုကို ပြုတတ်၏၊ ထို့ကြောင့် အဇ္ဈာယက မည်၏' ဟူသည်မှာ ကြံစည်တတ်သူဟူ၍ အနက်ရ၏။ 'ဆရာ၏ထံ၌ သင်ယူအပ်သော အလုံးစုံသော မန္တာန်ကို စိတ်ဖြင့် ဆောင်ထားတတ်၏၊ ဖြစ်စေတတ်၏၊ ထို့ကြောင့် မန္တဓရ မည်၏'။ 'တိဏ္ဏံ ဝေဒါန ပါရဂူ' ဟူသည်ကား - ဉာဏ်ကို ဝေဒဟူ၍ ဆိုအပ်၏၊ ဉာဏ်ဖြင့် သိထိုက် နားလည်ထိုက်ကုန်သောကြောင့် ဝေဒတို့မည်၏။ ဣရုဝေဒ၊ ယဇုဝေဒ၊ သာမဝေဒဟု ဆိုအပ်ကုန်သော ကျမ်းသုံးစောင်တို့တည်း။ ထိုဗေဒင်သုံးပုံတို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းသို့၊ ပြီးဆုံးခြင်းသို့၊ အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိသူဖြစ်သောကြောင့် 'ပါရဂူ' မည်၏။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်သာတည်း။

ဖလဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဖလဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၈. ဉာဏသညိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. ဉာဏသညိကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ)။

ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဉာဏသညိကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တသ္မိံ တသ္မိံ ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တဿ အဝိဒူရေ ပဗ္ဗတန္တရေ ပဏ္ဏသာလံ ကာရေတွာ ပဉ္စာဘိညာအဋ္ဌသမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဝသန္တော ဧကဒိဝသံ ပရိသုဒ္ဓံ ပဏ္ဍရံ ပုလိနတလံ ဒိသွာ ‘‘ဤဒိသာ ပရိသုဒ္ဓါ ဗုဒ္ဓါ, ဤဒိသံဝ ပရိသုဒ္ဓံ ဗုဒ္ဓဉာဏ’’န္တိ ဗုဒ္ဓဉ္စ တဿ ဉာဏဉ္စ အနုဿရိ ထောမေသိ စ.

'ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဉာဏသညိကမထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုခဲ့ဖူးသူဖြစ်၍ ထိုထိုဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတိုင်း၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ ဖြစ်ကာ ကြီးပြင်းလာသောအခါ အိမ်ရာတည်ထောင် လူ့ဘောင်ကို စွန့်ပယ်၍ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကာ ဟိမဝန္တာတောင်၏ မနီးမဝေးရှိ တောင်ကြား၌ သစ်ရွက်မိုးကျောင်း ဆောက်လုပ်စေ၍ အဘိညာဉ်ငါးပါးနှင့် သမာပတ်ရှစ်ပါးတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် နေထိုင်လေသည်။ တစ်နေ့သ၌ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်၍ ဖြူဖွေးသော သဲသောင်ပြင်ကို မြင်ရသဖြင့် 'ဘုရားရှင်တို့သည် ဤကဲ့သို့ စင်ကြယ်တော်မူကုန်၏။ ဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်သည်လည်း ဤကဲ့သို့သာလျှင် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်၏' ဟု ဘုရားရှင်ကိုလည်းကောင်း၊ ထိုဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်ကိုလည်းကောင်း အောက်မေ့အမှတ်ရ၍ ချီးမွမ်းလေသည်။

၈၄. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတ္တော ပုဗ္ဗေ ကတပုညံ အနုဿရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ‘‘ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှီ’’တိအာဒိမာဟ. ပုလိနံ သောဘနံ ဒိသွာတိ ပရိပုဏ္ဏကတံ ဝိယ ပုလာကာရေန ပရိသောဓိတာကာရေန ပဝတ္တံ ဌိတန္တိ ပုလိနံ, သောဘနံ [Pg.144] ဝါလုကံ ဒိသွာ သေဋ္ဌံ ဗုဒ္ဓံ အနုဿရိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၈၄. ထိုမထေရ်သည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်ကာ သိတတ်နားလည်သော အဖြစ်သို့ ရောက်သောအခါ သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုပြီး၍ မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူသည်။ ထို့နောက် ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကို အောက်မေ့အမှတ်ရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာပြသော် 'ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ' အစရှိသည်ဖြင့် မိန့်မြွက်တော်မူခဲ့သည်။ 'ပုလိနံ သောဘနံ ဒိသွာ' ဟူသည်ကား - အလုံးစုံ ပြည့်စုံအောင် ပြုပြင်ထားအပ်သကဲ့သို့ ကြီးမားမြင့်မောက်သော အသွင်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်အောင် သုတ်သင်အပ်သော အသွင်ဖြင့်လည်းကောင်း တည်ရှိနေသောကြောင့် 'ပုလိန' မည်သော တင့်တယ်လှပသော သဲပြင်ကို မြင်ရသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို အောက်မေ့အမှတ်ရမိပါ၏ ဟု အနက်ရ၏။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိနိုင်အပ်သည်သာတည်း။

ဉာဏသညိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဉာဏသညိကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၉. ဂဏ္ဌိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. ဂဏ္ဌိပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ)။

သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော သမ္ဗုဒ္ဓေါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဂဏ္ဌိပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကာသု ဇာတီသု ကတပုညသဉ္စယော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဥပဘောဂပရိဘောဂေဟိ အနူနော ဧကဒိဝသံ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ သဂဏံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော လာဇာပဉ္စမေဟိ ပုပ္ဖေဟိ ပူဇေသိ. သော တေနေဝ စိတ္တပ္ပသာဒေန ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ အပရဘာဂေ မနုဿေသု မနုဿသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

'သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော သမ္ဗုဒ္ဓေါ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဂဏ္ဌိပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍၊ များပြားလှစွာသော ဘဝတို့၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှုအစုကို ဆည်းပူးပြီးလျှင် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ ဖြစ်ကာ အတွင်းအပ အသုံးအဆောင် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ဖြင့် မယုတ်မလျော့ ပြည့်စုံလေသည်။ တစ်နေ့သ၌ တပည့်သံဃာတော်အပေါင်းနှင့် တကွဖြစ်သော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ပေါက်ပေါက်လျှင် ငါးခုမြောက်ရှိကုန်သော ပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်လေသည်။ ထိုသူသည် ထိုသို့ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိမှုကြောင့်သာလျှင် အသက်ထက်ဆုံး တည်နေ၍ ထိုဘဝမှ လွန်သော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ကာ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရပြီးလျှင် နောက်အဖို့၌ လူတို့ဘောင်၌ လူ့စည်းစိမ်ကို ခံစားကာ ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ ဖြစ်လေသည်။ ထို့နောက် သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပေါ်သဖြင့် ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

၉၁. သော ဧကဒိဝသံ ပုဗ္ဗေ ကတပုညံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ‘‘ဣမိနာ ကုသလေနာဟံ နိဗ္ဗာနံ ပတ္တော’’တိ ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော သမ္ဗုဒ္ဓေါတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၉၁. ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့သ၌ ရှေးက ပြုခဲ့ဖူးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို အောက်မေ့အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ 'ငါသည် ဤကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီ' ဟု မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာပြသော် 'သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော သမ္ဗုဒ္ဓေါ' အစရှိသည်ဖြင့် မိန့်မြွက်ခဲ့သည်။ ထိုအလုံးစုံသော စကားရပ်သည် အောက်၌ ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းအတိုင်း ထင်ရှားပေါ်လွင်သော အနက်ရှိသည်သာ ဖြစ်၏။

ဂဏ္ဌိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဂဏ္ဌိပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၁၀. ပဒုမပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ပဒုမပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ)။

ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပဒုမပူဇကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သကသိပ္ပေ နိပ္ဖတ္တိံ ပတွာ တတ္ထ သာရံ အပဿန္တော ဗုဒ္ဓုပ္ပတ္တိတော ပုရေတရံ ဥပ္ပန္နတ္တာ ဩဝါဒါနုသာသနံ အလဘိတွာ ဃရာဝါသံ ပဟာယ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တဿ အဝိဒူရေ ဂေါတမကံ [Pg.145] နာမ ပဗ္ဗတံ နိဿာယ အဿမံ ကာရေတွာ ပဉ္စာဘိညာ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဈာနသုခေနေဝ ဝိဟာသိ. တဒါ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ သတ္တေ သံသာရတော ဥဒ္ဓရန္တော တဿာနုကမ္ပာယ ဟိမဝန္တံ အဂမာသိ. တာပသော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သကသိဿေ သမာနေတွာ တေဟိ ပဒုမပုပ္ဖာနိ အာဟရာပေတွာ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

'ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ပဒုမပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုခဲ့ဖူးသူဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်ကာ အရွယ်ရောက်၍ တတ်သိနားလည်သော အဖြစ်သို့ ရောက်သော် မိမိ၏ အတတ်ပညာ၌ ပြီးစီးခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့၏။ သို့ရာတွင် ထိုမိမိ၏ အတတ်ပညာ၌ အနှစ်သာရကို မမြင်သဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဘုရားရှင်ပွင့်တော်မမူမီ ရှေးဦးစွာ ဖြစ်လာခဲ့ခြင်းကြောင့် သွန်သင်ဆုံးမမှုကို မရသဖြင့်လည်းကောင်း အိမ်၌နေခြင်းကို စွန့်ပယ်၍ ရသေ့ရဟန်းပြုကာ ဟိမဝန္တာတောင်၏ မနီးမဝေးတွင် 'ဂေါတမက' ဟု အမည်ရသော တောင်ကို အမှီပြုလျက် ကျောင်းသင်္ခန်းကို ဆောက်လုပ်စေပြီးလျှင် အဘိညာဉ်ငါးပါးနှင့် သမာပတ်ရှစ်ပါးတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် ဈာန်ချမ်းသာဖြင့်သာလျှင် နေထိုင်လေသည်။ ထိုအခါ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ပွင့်တော်မူလာ၍ သတ္တဝါတို့ကို သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထုတ်ဆောင်တော်မူလျက် ထိုရသေ့ကို သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းငှါ ဟိမဝန္တာတောင်သို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မိမိ၏ တပည့်တို့ကို စုဝေးစေပြီးလျှင် ထိုတပည့်တို့အား ပဒုမ္မာကြာပန်းတို့ကို ဆောင်ယူစေ၍ ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုရသေ့သည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ သာဝတ္ထိပြည်ရှိ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်လေသည်။ ထို့နောက် သဒ္ဓါတရားရှိကာ ကြည်ညိုတတ်သူဖြစ်၍ ရဟန်းပြုပြီးသော် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၉၇. သော အတ္တနော ပုညကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိမာဟ. ဂေါတမော နာမ ပဗ္ဗတောတိ အနေကေသံ ယက္ခဒေဝတာနံ အာဝါသဘာဝေန အဓိဋ္ဌာနဝသေန ဂေါတမဿ ဘဝနတ္တာ ဂေါတမောတိ ပါကဋော အဟောသိ. ပဝတ္တတိ တိဋ္ဌတီတိ ပဗ္ဗတော. နာဂရုက္ခေဟိ သဉ္ဆန္နောတိ ရုဟတိ တိဋ္ဌတီတိ ရုက္ခော. အထ ဝါ ပထဝိံ ခနန္တော ဥဒ္ဓံ ရုဟတီတိ ရုက္ခော, နာနာ အနေကပ္ပကာရာ စမ္ပကကပ္ပူရနာဂအဂရုစန္ဒနာဒယော ရုက္ခာတိ နာနာရုက္ခာ, တေဟိ နာနာရုက္ခေဟိ သဉ္ဆန္နော ပရိကိဏ္ဏော ဂေါတမော ပဗ္ဗတောတိ သမ္ဗန္ဓော. မဟာဘူတဂဏာလယောတိ ဘဝန္တိ ဇာယန္တိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဝဍ္ဎန္တိ စာတိ ဘူတာ, မဟန္တာ စ တေ ဘူတာ စာတိ မဟာဘူတာ, မဟာဘူတာနံ ဂဏော သမူဟောတိ မဟာဘူတဂဏော, မဟာဘူတဂဏဿ အာလယော ပတိဋ္ဌာတိ မဟာဘူတဂဏာလယော.

၉၇. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ကောင်းမှုကံကို အောက်မေ့အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ထင်ရှားစွာပြသော် 'ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ' အစရှိသည်ဖြင့် မိန့်မြွက်ခဲ့သည်။ 'ဂေါတမော နာမ ပဗ္ဗတော' ဟူသည်ကား - များပြားလှစွာသော နတ်ဘီလူးတို့၏ နေထိုင်ရာ ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ စွဲမြဲစွာ တည်နေခြင်း၏ အစွမ်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဂေါတမနတ်ဘီလူး၏ ဘုံဗိမာန်ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း 'ဂေါတမ' ဟူ၍ ထင်ရှားခဲ့သည်။ 'ဖြစ်တတ်၏၊ တည်တတ်၏၊ ထို့ကြောင့် ပဗ္ဗတ (တောင်) မည်၏'။ 'နာဂရုက္ခေဟိ သဉ္ဆန္နော' ဟူသော စကားရပ်၌ - 'ပေါက်ရောက်တတ်၏၊ တည်တတ်၏၊ ထို့ကြောင့် ရုက္ခ (သစ်ပင်) မည်၏'။ တနည်းကား - 'မြေကို တူးဖြိုလျက် အထက်သို့ တက်ရောက် ပေါက်ဖွားတတ်၏၊ ထို့ကြောင့် ရုက္ခ မည်၏'။ စကားပင်၊ ပရုပ်ပင်၊ ကံ့ကော်ပင်၊ အကျော်ပင်၊ စန္ဒကူးပင် အစရှိသော အထူးထူး အထွေထွေသော သစ်ပင်တို့ကို နာနာရုက္ခတို့မည်၏။ 'ထိုအမျိုးမျိုးသော သစ်ပင်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သော၊ ရောပြွမ်းအပ်သော ဂေါတမမည်သော တောင်' ဟု ဆက်စပ်မှုကို ပြုအပ်၏။ 'မဟာဘူတဂဏာလယော' ဟူသည်ကား - 'ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ကုန်၏၊ ကြီးပွားလာတတ်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ဘူတ (သတ္တဝါ) တို့ မည်ကုန်၏။ ကြီးမြတ်လည်းကြီးမြတ်ကုန်၏၊ ထိုသတ္တဝါတို့လည်း ဖြစ်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် မဟာဘူတ မည်ကုန်၏။ ထိုများစွာသော သတ္တဝါတို့၏ အပေါင်းအစုကို မဟာဘူတဂဏ မည်၏။ ထိုများစွာသော သတ္တဝါအပေါင်း၏ တည်ရာမှီရာဖြစ်သောကြောင့် မဟာဘူတဂဏာလယ မည်၏'။

၉၈. ဝေမဇ္ဈမှိ စ တဿာသီတိ တဿ ဂေါတမဿ ပဗ္ဗတဿ ဝေမဇ္ဈေ အဗ္ဘန္တရေ အဿမော အဘိနိမ္မိတော နိပ္ဖာဒိတော ကတောတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၉၈. “Vemajjhamhi ca tassā”ဟူသော စကားရပ်သည် ဂေါတမမည်သော ထိုတောင်၏ အလယ်အတွင်း၌ သင်္ခမ်းကျောင်းကို ဖန်ဆင်းအပ်ပြီ၊ ပြီးစေအပ်ပြီ၊ ပြုအပ်ပြီဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

ပဒုမပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပဒုမပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

တေရသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဆယ့်သုံးခုမြောက်ဝဂ်၏ အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၁၄. သောဘိတဝဂ္ဂေါ

၁၄. သောဘိတဝဂ်။

၁. သောဘိတတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. သောဘိတမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ပဒုမုတ္တရော [Pg.146] နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သောဘိတတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရာ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ သောမနဿေန ပသန္နမာနသော နာနပ္ပကာရေဟိ ထောမေသိ. သော တေနေဝ သောမနဿေန ကာလံ ကတွာ ဒေဝေသု နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထ ဒိဗ္ဗသုခံ အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ မနုဿသုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္တဝဿိကောဝ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော အရဟာ အဟောသိ.

“Padumuttaro nāma jino” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သောဘိတမထေရ်၏ အပဒါန် (အကြောင်းအတ္ထုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့သဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ ဖြစ်၍၊ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်သော် အိမ်ထောင်ကို တည်ထောင်၍ နေစဉ်၊ တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရား တရားဟောတော်မူစဉ် ဝမ်းမြောက်သဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ အမျိုးမျိုးသော စကားတို့ဖြင့် ချီးမွမ်းလေ၏။ ထိုသူသည် ထိုသို့သော ဝမ်းမြောက်မှုဖြင့်သာလျှင် သေလွန်သော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်၍ ထိုနတ်ပြည်၌ နတ်ချမ်းသာကို ခံစားပြီးလျှင်၊ လူ့ပြည်၌လည်း လူ့ချမ်းသာကို ခံစားကာ ဤဂေါတမဘုရားရှင်လက်ထက်၌ သာဝတ္ထိမြို့၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ ဖြစ်၍၊ ခုနှစ်နှစ်အရွယ်ရှိစဉ်ကပင် ရှင်ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးရှိသော ရဟန္တာအရှင်မြတ် ဖြစ်လေ၏။

၁. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁. ထိုမထေရ်သည် နောက်ပိုင်း၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “Padumuttaro nāma jino” အစရှိသော စကားရပ်ကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအလုံးစုံကို အောက်၌ ပြဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းအတိုင်း လွယ်ကူစွာ သိနိုင်သည်သာတည်း။

သောဘိတတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သောဘိတမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၂. သုဒဿနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. သုဒဿနမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ဝိတ္ထတာယ နဒီတီရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သုဒဿနတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ကတပုညူပစယော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ဝသန္တော ဝိတ္ထတာယ နာမ ဂင်္ဂါယ သမီပေ ပိလက္ခုဖလိတံ ပရိယေသန္တော တဿာ တီရေ နိသိန္နံ ဇလမာနအဂ္ဂိသိခံ ဣဝ သိခိံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ကေတကီပုပ္ဖံ ဝဏ္ဋေနေဝ ဆိန္ဒိတွာ ပူဇေန္တော ဧဝမာဟ – ‘‘ဘန္တေ, ယေန ဉာဏေန တွံ ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေါ ဇာတော, တံ ဉာဏံ အဟံ ပူဇေမီ’’တိ. အထ ဘဂဝါ အနုမောဒနမကာသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု ဇာတော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“Vitthatāya nadītīre” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သုဒဿနမထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့သဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုရှိသည်ဖြစ်၍၊ သိခီမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်၍ ကြီးပြင်းသောအခါ အိမ်ထောင်ကို တည်ထောင်ကာ နေစဉ်၊ ဝိတ္ထတာမည်သော ဂင်္ဂါမြစ်အနီး၌ ညောင်ကြပ်သီးကို ရှာဖွေလတ်သော် ထိုမြစ်ကမ်း၌ ထိုင်တော်မူနေသော၊ ထွန်းလင်းတောက်ပသော မီးလျှံကဲ့သို့ ရှိတော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသဖြင့်၊ ဆပ်သွားပန်းကို အညှာနှင့်တကွ ဖြတ်၍ ပူဇော်ကာ “အရှင်ဘုရား၊ အကြင်ဉာဏ်တော်ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသို့ ကြီးမြတ်သော အာနုဘော်ရှိသော၊ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓ ဖြစ်တော်မူပြီ၊ ထိုဉာဏ်တော်ကို တပည့်တော် ပူဇော်ပါ၏” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အနုမောဒနာပြုတော်မူ၏။ ထိုသူသည် ထိုကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ဖြစ်၍ နှစ်ဦးသော စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားပြီးလျှင်၊ ဤဂေါတမဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ ဖြစ်၍၊ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရှင်ရဟန်းပြုကာ မကြာမီပင် ရဟန္တာဖြစ်လေ၏။

၁၀. [Pg.147] သော အတ္တနော ကတကုသလံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဝိတ္ထတာယ နဒီတီရေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိတ္ထတာယာတိ ဝိတ္ထရတိ ပတ္ထရတိ ဝိတ္ထိဏ္ဏာ ဟောတီတိ ဝိတ္ထတာ, နဒန္တိ သဒ္ဒံ ကရောန္တိ ဣတာ ဂတာ ပဝတ္တာတိ နဒီ, နဒိံ တရန္တာ ဧတံ ပတွာ တိဏ္ဏာ နာမ ဟောန္တီတိ တီရံ, တဿာ ဝိတ္ထတာယ နဒိယာ တီရေ တီရသမီပေတိ အတ္ထော. ကေတကိံ ပုပ္ဖိတံ ဒိသွာတိ ကုစ္ဆိတာကာရေန ဂဏှန္တာနံ ဟတ္ထံ ကဏ္ဍကော ဆိန္ဒတိ ဝိဇ္ဈတီတိ ကေတံ, ကေတဿ ဧသာ ကေတကီပုပ္ဖံ, တံ ဒိသွာ ဝဏ္ဋံ ဆိန္ဒိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၀. ထိုမထေရ်သည် မိမိပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “Vitthatāya nadītīre” အစရှိသော စကားရပ်ကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ “Vitthatā” ဟူသည် အကျယ်ပြန့်ပွားတတ်သောကြောင့် ကျယ်ပြန့်သောမြစ် ဟု ဆိုလိုသည်။ “Nadī” ဟူသည် အသံမြည်တတ်သောကြောင့် (သို့မဟုတ်) စီးဆင်းသွားတတ်သောကြောင့် နဒီ (မြစ်) မည်၏။ မြစ်ကို ကူးသောသူတို့သည် ဤသို့ ရောက်၍ ကူးမြောက်ရာဖြစ်သောကြောင့် “Tīraṃ” (ကမ်း) မည်၏။ “Vitthatāya nadītīre” ဟူသည်မှာ ထိုကျယ်ပြန့်သော မြစ်၏ကမ်းနား (သို့မဟုတ်) ကမ်းအနီး၌ ဟု အနက်ရသည်။ “Ketakiṃ pupphitaṃ disvā” ဟူရာ၌ မဆင်မခြင် စက်ဆုပ်ဖွယ် အမူအရာဖြင့် ကိုင်ယူသောသူတို့၏ လက်ကို ဆူးသည် ထိုးဖောက်တတ်သောကြောင့် “Keta” ဟု ခေါ်သည်။ ထိုကေတ (ဆပ်သွားပင်) ၏ ပန်းသည် “Ketakī” (ဆပ်သွားပန်း) မည်၏။ ထိုဆပ်သွားပန်းကို ဖူးမြင်၍ အညှာကို ဖြတ်ပြီးလျှင် ပူဇော်ခဲ့သည်ဟု ဤသို့ စပ်ယှဉ်အပ်၏။

၁၁. သိခိနော လောကဗန္ဓုနောတိ သိခီ ဝုစ္စတိ အဂ္ဂိ, သိခီသဒိသာ နီလပီတာဒိဘေဒါ ဇလမာနာ ဆဗ္ဗဏ္ဏဃနရံသိယော ယဿ သော သိခီ, လောကဿ သကလလောကတ္တယဿ ဗန္ဓု ဉာတကောတိ လောကဗန္ဓု, တဿ သိခိနော လောကဗန္ဓုနော ကေတကီပုပ္ဖံ ဝဏ္ဋေ ဆိန္ဒိတွာ ပူဇေသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၁. “Sikhino lokabandhuno” ဟူရာ၌ မီးကို “Sikhī” (သိခီ) ဟု ခေါ်၏။ မီးနှင့်တူကုန်သော၊ အပြာ အဝါ စသည်ဖြင့် ကွဲပြားသော ထွန်းလင်းတောက်ပသော တစ်ခဲနက်သော ခြောက်သွယ်သော ရောင်ခြည်တော်တို့သည် အကြင်မြတ်စွာဘုရားအား ရှိတော်မူ၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် “Sikhī” (သိခီ) မည်တော်မူ၏။ လောကသုံးပါးလုံး၏ ဆွေမျိုးသဖွယ် ဖြစ်တော်မူသောကြောင့် “Lokabandhu” (လောကဗန္ဓု) ဟု ခေါ်သည်။ လောက၏ ဆွေမျိုးဖြစ်တော်မူသော ထိုသိခီမြတ်စွာဘုရားအား ဆပ်သွားပန်းကို အညှာ၌ ဖြတ်၍ ပူဇော်ခဲ့ပါ၏ ဟု ဤသို့ စပ်ယှဉ်အပ်၏။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် ပေါ်လွင်သော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

သုဒဿနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုဒဿနမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၃. စန္ဒနပူဇနကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. စန္ဒနပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော စန္ဒနပူဇနကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟိမဝန္တေ စန္ဒဘာဂါနဒိယာ သမီပေ ကိန္နရယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော ပုပ္ဖဘက္ခော ပုပ္ဖနိဝသနော စန္ဒနအဂရုအာဒီသု ဂန္ဓဝိဘူသိတော ဟိမဝန္တေ ဘုမ္မဒေဝတာ ဝိယ ဥယျာနကီဠဇလကီဠာဒိအနေကသုခံ အနုဘဝန္တော ဝါသံ ကပ္ပေသိ. တဒါ အတ္ထဒဿီ ဘဂဝါ တဿာနုကမ္ပာယ ဟိမဝန္တံ ဂန္တွာ အာကာသတော ဩရုယှ သံဃာဋိံ ပညာပေတွာ နိသီဒိ. သော ကိန္နရော တံ ဘဂဝန္တံ ဝိဇ္ဇောတမာနံ တတ္ထ နိသိန္နံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သုဂန္ဓစန္ဒနေန ပူဇေသိ. တဿ ဘဂဝါ အနုမောဒနံ အကာသိ.

“Candabhāgānadītīre” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်စန္ဒနပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့သဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်း ဖြစ်ကုန်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်၌ ဟိမဝန္တာတောင်အရပ်၌ စန္ဒဘာဂါမြစ်အနီး၌ ကိန္နရာမျိုး၌ ဖြစ်လေ၏။ ပန်းကို စားလျက်၊ ပန်းကို ဝတ်ဆင်လျက်၊ စန္ဒကူး၊ အကျော် အစရှိသည်တို့၏ အမွှေးနံ့သာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သည်ဖြစ်၍ ဟိမဝန္တာတောင်၌ ဘုမ္မစိုးနတ်ကဲ့သို့ ဥယျာဉ်ကစားခြင်း၊ ရေကစားခြင်း အစရှိသော များစွာသော ချမ်းသာကို ခံစားလျက် နေထိုင်လေ၏။ ထိုအခါ အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုကိန္နရာအား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းငှါ ဟိမဝန္တာတောင်သို့ ကြွတော်မူ၍ ကောင်းကင်မှ သက်ဆင်းကာ နှစ်ထပ်သင်္ကန်းကြီးကို ခင်း၍ ထိုင်တော်မူ၏။ ထိုကိန္နရာသည် ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ထွန်းလင်းတောက်ပလျက် ထိုသင်္ကန်းကြီးပေါ်၌ ထိုင်နေတော်မူသည်ကို မြင်၍ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသဖြင့်၊ မွှေးကြိုင်သော စန္ဒကူးနံ့သာဖြင့် ပူဇော်လေ၏။ ထိုကိန္နရာအား မြတ်စွာဘုရားသည် အနုမောဒနာ ပြုတော်မူ၏။

၁၇. သော တေန ပုညေန တေန သောမနဿေန ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော အပရာပရံ ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စက္ကဝတ္တိရဇ္ဇပဒေသရဇ္ဇသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ [Pg.148] ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ စန္ဒံ မနံ ရုစိံ အဇ္ဈာသယံ ဉတွာ ဝိယ ဇာတောတိ စန္ဒော. စန္ဒမဏ္ဍလေန ပသန္နနိမ္မလောဒကေန ဥဘောသု ပဿေသု မုတ္တာဒလသဒိသသန္ထရဓဝလပုလိနတလေန စ သမန္နာဂတတ္တာ စန္ဒေန ဘာဂါ သဒိသာတိ စန္ဒဘာဂါ, တဿာ စန္ဒဘာဂါယ နဒိယာ တီရေ သမီပေတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၇. ထိုကိန္နရာသည် ထိုကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့်၊ ထိုဝမ်းမြောက်မှုကြောင့် အသက်ထက်ဆုံး တည်၍၊ ထိုဘဝမှ စုတေသော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်လေ၏။ တပြောင်းပြန်ပြန် ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရနတ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစား၍၊ လူတို့တွင်လည်း စကြာဝတေးမင်းစည်းစိမ်၊ ပဒေသရာဇ်မင်းစည်းစိမ်တို့ကို ခံစားပြီးလျှင်၊ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခု၌ ဖြစ်၍၊ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်သော် ရှင်ရဟန်းပြုကာ မကြာမီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေ၏။ မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “Candabhāgānadītīre” အစရှိသော စကားရပ်ကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ “Cando” (စန္ဒ) ဟူသည် လိုအင်ဆန္ဒ၊ စိတ်၊ အကြိုက်၊ ရည်ရွယ်ချက်ကို သိသကဲ့သို့ ဖြစ်တတ်သောကြောင့် “Canda” (လ) မည်၏။ လဝန်းနှင့်လည်းကောင်း၊ ကြည်လင်သန့်ရှင်းသော ရေနှင့်လည်းကောင်း၊ ဘေးနှစ်ဖက်တို့၌ ပုလဲပွင့်ချပ်နှင့် တူသော ဖြန့်ခင်းအပ်သော ဖွေးဖွေးဖြူသော သဲပြင်နှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံသဖြင့် လနှင့် အမျှ တူညီသောကြောင့် “Candabhāgā” (စန္ဒဘာဂါ) ဟု ခေါ်သည်။ “Tassā candabhāgāya nadiyā tīre” ဟူသည် ထိုစန္ဒဘာဂါမြစ်၏ ကမ်းနား (သို့မဟုတ်) ကမ်းအနီး၌ ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော အလုံးစုံသော ဖွင့်ဆိုချက်ကို အောက်၌ ပြဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းအတိုင်း လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

စန္ဒနပူဇနကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

စန္ဒနပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

အဋ္ဌမဘာဏဝါရဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ရှစ်ခုမြောက် ဘာဏဝါရ အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၄. ပုပ္ဖစ္ဆဒနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ပုပ္ဖစ္ဆဒနိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

သုနန္ဒော နာမ နာမေနာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပုပ္ဖစ္ဆဒနိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကေသု ဘဝေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သကသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော မဟာဘောဂေါ မဟာယသော ဒါနာဘိရတော အဟောသိ. ဧကဒိဝသံ သော ‘‘သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဣမေ ယာစကာ နာမ ‘အဟံ ဒါနံ န လဒ္ဓေါသ္မီ’တိ ဝတ္တုံ မာ လဘန္တူ’’တိ မဟာဒါနံ သဇ္ဇေသိ. တဒါ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ သပရိဝါရော အာကာသေန ဂစ္ဆတိ. ဗြာဟ္မဏော တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော သကသိဿေ ပက္ကောသာပေတွာ ပုပ္ဖာနိ အာဟရာပေတွာ အာကာသေ ဥက္ခိပိတွာ ပူဇေသိ. တာနိ သကလနဂရံ ဆာဒေတွာ သတ္တ ဒိဝသာနိ အဋ္ဌံသု.

"သုနန္ဒော နာမ နာမေန" အစရှိသော ဂါထာစကားသည် အရှင်ပုပ္ဖစ္ဆဒနိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ထူး ရှိသည်ဖြစ်၍ များစွာသော ဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်ပွား၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မိမိ၏ အတတ်ပညာရပ်တို့၌ ပြီးစီးခြင်းသို့ ရောက်၏။ များသော စည်းစိမ်ဥစ္စာ ရှိသည်၊ များသော အခြံအရံ ရှိသည်၊ အလှူဒါန၌ မွေ့လျော်သူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ တစ်နေ့၌ ထိုသူသည် "ဇမ္ဗုဒိပ်တစ်ကျွန်းလုံး၌ ဤတောင်းခံသူတို့သည် ငါသည် အလှူဝတ္ထုကို မရဖူးဟု ပြောဆိုခြင်းငှါ မရကြပါစေကုန်နှင့်" ဟု ကြံစည်၍ ကြီးစွာသော အလှူကို စီမံတော်မူ၏။ ထိုအခါ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် အခြံအရံနှင့်တကွ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွတော်မူ၏။ ပုဏ္ဏားသည် ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မိမိတပည့်တို့ကို ခေါ်စေပြီး ပန်းတို့ကို ဆောင်ယူစေလျက် ကောင်းကင်၌ မြှောက်၍ ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုပန်းတို့သည် တစ်မြို့လုံးကို ဖုံးလွှမ်း၍ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး တည်နေကုန်၏။

၂၆. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ ခုရဂ္ဂေယေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုနန္ဒော နာမ နာမေနာတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၂၆. ထိုပုဏ္ဏားသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ ချမ်းသာကို ခံစားရ၍ ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်၌ သာဝတ္ထိပြည်၌ တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်ပွားကာ သဒ္ဓါတရားရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် သင်ဓုန်းအမှု၏ အဆုံး၌သာလျှင် (ဦးခေါင်းရိတ် ဆံချပြီးရာ အခါ၌သာလျှင်) အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၍ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့် အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြသလိုသဖြင့် "သုနန္ဒော နာမ နာမေန" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်ကို အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းအတိုင်း လွယ်ကူစွာ သိနိုင်အပ်သည်သာ ဖြစ်သည်။

ပုပ္ဖစ္ဆဒနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပုပ္ဖစ္ဆဒနိယမထေရ် အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၅. ရဟောသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. ရဟောသညကမထေရ် အပဒါန်အဖွင့်။

ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ [Pg.149] အာယသ္မတော ရဟောသညကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဧကသ္မိံ ဗုဒ္ဓသုညကာလေ မဇ္ဈိမဒေသေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သကသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ပတွာ တတ္ထ သာရံ အပဿန္တော ကေဝလံ ဥဒရံ ပူရေတွာ ကောဓမဒမာနာဒယော အကုသလေယေဝ ဒိသွာ ဃရာဝါသံ ပဟာယ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အနေကတာပသသတပရိဝါရော ဝသဘပဗ္ဗတသမီပေ အဿမံ မာပေတွာ တီဏိ ဝဿသဟဿာနိ ဟိမဝန္တေယေဝ ဝသမာနော ‘‘အဟံ ဧတ္တကာနံ သိဿာနံ အာစရိယောတိ သမ္မတော ဂရုဋ္ဌာနိယော ဂရုကာတဗ္ဗော ဝန္ဒနီယော, အာစရိယော မေ နတ္ထီ’’တိ ဒေါမနဿပ္ပတ္တော တေ သဗ္ဗေ သိဿေ သန္နိပါတေတွာ ဗုဒ္ဓါနံ အဘာဝေ နိဗ္ဗာနာဓိဂမာဘာဝံ ပကာသေတွာ သယံ ဧကကော ရဟော ဝိဝေကဋ္ဌာနေဝ နိသိန္နော ဗုဒ္ဓဿ သမ္မုခါ နိသိန္နော ဝိယ ဗုဒ္ဓသညံ မနသိ ကရိတွာ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ ပီတိံ ဥပ္ပာဒေတွာ သာလာယံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ နိသိန္နော ကာလံ ကတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ.

"ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ" အစရှိသော ဂါထာစကားသည် အရှင်ရဟောသညကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ထူး ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် တစ်ခုသော ဘုရားရှင်တို့မှ ကင်းဆိတ်ရာအခါ၌ မဇ္ဈိမဒေသအရပ်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်ပွား၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မိမိ၏ အတတ်ပညာရပ်တို့၌ ပြီးစီးခြင်းသို့ ရောက်၏။ ထိုအတတ်တို့၌ အနှစ်သာရကို မမြင်ရသဖြင့် သက်သက် ဝမ်းဗိုက်ကို ပြည့်စေလျက် အမျက်ထွက်ခြင်း, မာန်မူခြင်း, မာန်တက်ခြင်း အစရှိကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့ကိုသာ မြင်၍ အိမ်၌နေခြင်းကို စွန့်ပယ်ပြီးလျှင် ဟိမဝန္တာတောင်သို့ ဝင်၍ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကာ အရာမကသော ရသေ့အပေါင်း ခြံရံလျက် ဝသဘတောင်အနီး၌ သင်္ခမ်းကျောင်းကို ဆောက်လုပ်၍ အနှစ်သုံးထောင်တို့ပတ်လုံး ဟိမဝန္တာတောင်၌သာလျှင် နေထိုင်လျက် "ငါသည် ဤမျှလောက် အတိုင်းအရှည်ရှိကုန်သော တပည့်တို့၏ ဆရာဟူ၍ သမုတ်အပ်သူ၊ ရိုသေလေးစားထိုက်သူ (အလေးအမြတ်ပြုခြင်း၏ တည်ရာ)၊ အလေးအမြတ်ပြုထိုက်သူ၊ ရှိခိုးထိုက်သူ ဖြစ်၏။ ငါ့အား ဆရာမရှိ" ဟု နှလုံးမသာယာခြင်းသို့ ရောက်ရကား ထိုတပည့်အလုံးစုံတို့ကို စုဝေးစေပြီးလျှင် ဘုရားရှင်တို့ မပွင့်ထွန်းရာအခါ၌ နိဗ္ဗာန်ရခြင်း မရှိနိုင်ပုံကို ထင်ရှားပြသတော်မူ၍ ကိုယ်တိုင်တစ်ယောက်တည်း ဆိတ်ကွယ်ရာဖြစ်သော ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်၌သာလျှင် ထိုင်လျက် ဘုရားရှင်၏ မျက်မှောက်၌ ထိုင်နေရသကဲ့သို့ ဘုရားဟူသော အမှတ်သညာကို စိတ်၌ပြု၍ ဘုရားအာရုံတည်းဟူသော ပီတိကို ဖြစ်စေလျက် ဇရပ်၌ ပလ္လင်ခွေ၍ ထိုင်ကာ ကွယ်လွန်သေဆုံးပြီးနောက် ဗြဟ္မပြည်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့လေသည်။

၃၄. သော တတ္ထ ဈာနသုခေန စိရံ ဝသိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ကာမေသု အနလ္လီနော သတ္တဝဿိကော ပဗ္ဗဇိတွာ ခုရဂ္ဂေယေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ ဆဠဘိညော ဟုတွာ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေန အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သဉ္ဇာတသောမနဿော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိမာဟ. ဝသဘော နာမ ပဗ္ဗတောတိ ဟိမဝန္တပဗ္ဗတံ ဝိနာ သေသပဗ္ဗတာနံ ဥစ္စတရဘာဝေန သေဋ္ဌတရဘာဝေန ဝသဘောတိ သင်္ခံ ဂတော ပဗ္ဗတောတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၄. ထိုသူသည် ထိုဗြဟ္မပြည်၌ ဈာန်ချမ်းသာဖြင့် ကြာမြင့်စွာ နေထိုင်ပြီးလျှင် ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်ပွား၍ ကာမဂုဏ်တို့၌ ကပ်ငြိခြင်းမရှိဘဲ ခုနစ်နှစ်အရွယ်ရှိသော် ရှင်ပြု၍ သင်ဓုန်းအမှု၏ အဆုံး၌သာလျှင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ကာ အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးကို ရရှိသူဖြစ်၍ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ်ဖြင့် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် လွန်စွာဖြစ်သော ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိသည်ဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့် အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြသလိုသဖြင့် "ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ "ဝသဘော နာမ ပဗ္ဗတော" ဟူသည်မှာ ဟိမဝန္တာတောင်ကို ကြဉ်ထား၍ ကြွင်းသောတောင်တို့ထက် သာ၍ မြင့်မားသည့်အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ သာ၍ မြတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း "ဝသဘ" ဟူ၍ သမုတ်အပ်သော တောင်ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် အလုံးစုံ၌ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

ရဟောသညကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ရဟောသညကမထေရ် အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၆. စမ္ပကပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. စမ္ပကပုပ္ဖိယမထေရ် အပဒါန်အဖွင့်။

ကဏိကာရံဝ ဇောတန္တန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော စမ္ပကပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝေဿဘုဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ [Pg.150] နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သကသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ပတွာ တတ္ထ သာရံ အပဿန္တော ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝနန္တရေ ဝသန္တော ဝေဿဘုံ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ သိဿေဟိ အာနီတေဟိ စမ္ပကပုပ္ဖေဟိ ပူဇေသိ. ဘဂဝါ အနုမောဒနံ အကာသိ. သော တေနေဝ ကုသလေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပါပုဏိတွာ ပုဗ္ဗဝါသနာဗလေန ဃရာဝါသေ အနလ္လီနော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"ကဏိကာရံဝ ဇောတန္တံ" အစရှိသော ဂါထာစကားသည် အရှင်စမ္ပကပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ထူး ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်ပွား၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မိမိ၏ အတတ်ပညာတို့ကို ပြီးစီးခြင်းသို့ ရောက်၏။ ထိုအတတ်တို့၌ အနှစ်သာရကို မမြင်ရသဖြင့် အိမ်၌နေခြင်းကို စွန့်ပယ်ပြီးလျှင် ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကာ တောအုပ်အတွင်း၌ နေထိုင်လတ်သော် ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ရည်စူး၍ တပည့်တို့ ဆောင်ယူအပ်သော စကားပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် အနုမောဒနာတရားတော်ကို ပြုတော်မူ၏။ ထိုသူသည် ထိုကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့်ပင်လျှင် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးတို့ကို ခံစားရ၍ ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်ပွားကာ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ရှေးဝါသနာအထုံကြောင့် အိမ်၌နေခြင်း၌ ကပ်ငြိခြင်းမရှိဘဲ ရဟန်းပြုပြီး၍ မကြာမြင့်မီပင်လျှင် ရဟန္တာ ဖြစ်လေသည်။

၄၁. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗပုညကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ကဏိကာရံဝ ဇောတန္တန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကဏိကာရန္တိ သကလပတ္တပလာသာနိ ပရိဘဇ္ဇ ပါတေတွာ ပုပ္ဖဂဟဏသမယေ ကဏ္ဏိကာဗဒ္ဓေါ ဟုတွာ ပုပ္ဖမကုဠာနံ ဂဟဏတော ကဏ္ဏိကာကာရေန ပကတောတိ ကဏိကာရော, ‘‘ကဏ္ဏိကာရော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ နိရုတ္တိနယေန ဧကဿ ပုဗ္ဗ ဏ-ကာရဿ လောပံ ကတွာ ‘‘ကဏိကာရ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တံ ပုပ္ဖိတံ ကဏိကာရရုက္ခံ ဣဝ ဇောတန္တံ ဗုဒ္ဓံ အဒ္ဒသန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၄၁. ထိုမထေရ်သည် နောက်အခါ၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့် အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြသလိုသဖြင့် "ကဏိကာရံဝ ဇောတန္တံ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "ကဏိကာရ" ဟူသည် အလုံးစုံသော အရွက်, ရွက်ရင့်တို့ကို ရင့်ရော်ပျက်စီးစေ၍ ကျစေပြီးလျှင် ပန်းပွင့်ချိန်၌ ပွင့်ချပ် ပွင့်ဖတ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့အပ်သည်ဖြစ်၍ ပန်းအငုံ အဖူးတို့ကို ယူရာအခါမှစ၍ အထွက်အချက်သဏ္ဍာန်ဖြင့် ပြုအပ်၏၊ ထို့ကြောင့် ကဏိကာရမည်၏။ "ကဏ္ဏိကာရ" ဟု ဆိုထိုက်လျက် နိရုတ္တိနည်းဖြင့် ရှေ့ "ဏ" အက္ခရာတစ်လုံးကို ချေဖျက်၍ "ကဏိကာရ" ဟု ဆိုအပ်ကြောင်း မှတ်သားအပ်၏။ ပွင့်ထွန်းနေသော ထိုမဟာလှေကားပန်းပင် (ကဏိကာရပင်) ကဲ့သို့ ထွန်းလင်းတောက်ပသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ခွင့်ရခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

စမ္ပကပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

စမ္ပကပုပ္ဖိယမထေရ် အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၇. အတ္ထသန္ဒဿကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. အတ္ထသန္ဒဿကမထေရ် အပဒါန်အဖွင့်။

ဝိသာလမာဠေ အာသီနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော အတ္ထသန္ဒဿကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကေသု အတ္တဘာဝေသု ကတပုညူပစယော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သကသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော တတ္ထ သာရံ အပဿန္တော ဂေဟံ ပဟာယ ဟိမဝန္တံ ဂန္တွာ ရမဏီယေ ဌာနေ ပဏ္ဏသာလံ ကတွာ ပဋိဝသတိ, တဒါ သတ္တာနုကမ္ပာယ ဟိမဝန္တမာဂတံ ပဒုမုတ္တရဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော ဝန္ဒိတွာ ထုတိဝစနေဟိ ထောမေသိ. သော တေန ပုညေန ယာဝတာယုကံ ကတွာ ကာလင်္ကတွာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ. သော အပရဘာဂေ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

"ဝိသာလမာဠေ အာသီနော" အစရှိသော ဂါထာစကားသည် အရှင်အတ္ထသန္ဒဿကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ထူး ရှိသည်ဖြစ်၍ များစွာသော ဘဝတို့၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ဆည်းပူးခြင်းကို ပြုပြီးသည်ဖြစ်၍ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်ပွား၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မိမိ၏ အတတ်ပညာရပ်တို့၌ ပြီးစီးခြင်းသို့ ရောက်၏။ ထိုအတတ်တို့၌ အနှစ်သာရကို မမြင်ရသဖြင့် အိမ်ကို စွန့်ပယ်ကာ ဟိမဝန္တာသို့ သွား၍ မွေ့လျော်ဖွယ်ကောင်းသော အရပ်၌ သစ်ရွက်မိုးကျောင်းကို ဆောက်လုပ်၍ နေထိုင်၏။ ထိုအခါ သတ္တဝါတို့ကို သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်ခြင်းငှါ ဟိမဝန္တာသို့ ကြွတော်မူလာသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရိုသေစွာ ရှိခိုးပြီးလျှင် ချီးကျူးကြောင်းဖြစ်သော စကားတို့ဖြင့် ချီးကျူးခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ပြု၍ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဗြဟ္မပြည်သို့ ကပ်ရောက်ခဲ့ရသည်။ ထိုသူသည် နောက်အခါ၌ ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်ပွား၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာတော်ကို နာကြားရသဖြင့် ရရှိအပ်သော သဒ္ဓါတရားရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုပြီးသော် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိလေသည်။

၄၇. သော [Pg.151] အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဝိသာလမာဠေ အာသီနောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိသာလမာဠေတိ ဝိသာလံ ပတ္ထဋံ ဝိတ္ထိဏ္ဏံ မဟန္တံ မာဠံ ဝိသာလမာဠံ, တသ္မိံ ဝိသာလမာဠေ အာသီနော နိသိန္နော အဟံ လောကနာယကံ အဒ္ဒသန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၄၇. ထိုအရှင်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေးဟောင်းအနုပ္ပတ္တိ (အပဒါန်) ကို ထင်ရှားပြလိုရကား "ဝိသာလမာဠေ အာသီနော" စသည်ဖြင့် မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "ဝိသာလမာဠေ" ဟူသည်မှာ ကြီးကျယ်ပြန့်ပြော ကျယ်ဝန်းသော ကြီးမားသော တန်ဆောင်းဝန်း၌ ဟု ဆိုလိုသည်။ "ကြီးမားပြန့်ကျယ်သော တန်ဆောင်းဝန်း၌ ထိုင်နေသော ငါသည် လောကသုံးပါး၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ခဲ့ရ၏" ဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုအပ်သည်။ ထိုစကားတို့၏အနက်သည် လွယ်ကူစွာ သိနိုင်အပ်သည်သာ ဖြစ်သည်။

အတ္ထသန္ဒဿကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အတ္ထသန္ဒဿကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၈. ဧကပသာဒနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. ဧကပသာဒနိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

နာရဒေါ ဣတိ မေ နာမန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဧကပသာဒနိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကာသု ဇာတီသု ကတကုသလော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ကေသဝေါတိ ပါကဋော ဟုတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဃရာဝါသံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝသန္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အတိဝိယ ပီတိသောမနဿဇာတော ပက္ကာမိ. သော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တေနေဝ သောမနဿေန ကာလံ ကတွာ ဒေဝေသု နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု ဥပ္ပန္နော တတ္ထ သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ အညတရသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"နာရဒေါ ဣတိ မေ နာမံ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဧကပသာဒနိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍၊ ဘဝများစွာတို့၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ဆည်းပူးခဲ့ပြီးလျှင် အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ "ကေသဝ" ဟူသောအမည်ဖြင့် ထင်ရှား၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် အိမ်ထောင်ဘဝကို စွန့်ပယ်ကာ ရဟန်းပြုပြီး နေထိုင်ခဲ့သည်။ တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ လက်အုပ်ချီမြှောက်ကာ အလွန်အကဲ နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုရှိလျက် ဖဲ့ခွာထွက်သွားခဲ့သည်။ ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး တည်နေကာ ထိုဝမ်းမြောက်မှုဖြင့်ပင် ကွယ်လွန်သေဆုံး၍ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုနတ်ပြည်၌ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားပြီးလျှင် လူ့ပြည်၌ ပြန်လည်ဖြစ်ပြန်သည်။ ထိုလူ့ပြည်၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ခံစားခဲ့ပြီး၍ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်ဝယ် တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားဖြစ်ထွန်းကာ ကြီးပြင်းလာပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူသည်။

၅၅. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ကတကုသလကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နာရဒေါ ဣတိ မေ နာမန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နာရဒေါတိ ဇာတိဝသေန သုဒ္ဓသရီရတ္တာ နတ္ထိ ရဇော ဓူလိ မလံ ဧတဿာတိ နာရဒေါ, ဇ-ကာရဿ ဒ-ကာရံ ကတွာ နာရဒေါတိ ကုလဒတ္တိကံ နာမံ. ကေသဝေါတိ ကိသဝစ္ဆဂေါတ္တေ ဇာတတ္တာ ကေသဝေါ နာရဒကေသဝေါ ဣတိ မံ ဇနာ ဝိဒူ ဇာနန္တီတိ အတ္ထော. သေသံ ပါကဋမေဝါတိ.

၅၅. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါ၌ မိမိပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကံကို သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်မှုရှိသည်ဖြစ်ကာ ရှေး၌ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "နာရဒေါ ဣတိ မေ နာမံ" စသည်ဖြင့် မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "နာရဒေါ" ဟူသည်မှာ အမျိုးဇာတ်၏ စွမ်းအားဖြင့် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော ကိုယ်ခန္ဓာရှိခြင်းကြောင့် ဤမထေရ်အား မြူမှုန်ညစ်ကြေး တစ်စုံတစ်ရာမရှိခြင်းကြောင့် "နာရဒ" မည်၏။ "ဇ" အက္ခရာကို "ဒ" အက္ခရာပြု၍ "နာရဒ" ဟု ဆွေမျိုးများက ပေးအပ်သောအမည် ဖြစ်သည်။ "ကေသဝေါ" ဟူသည်မှာ ကိသဝစ္ဆအနွယ်၌ ဖြစ်သောကြောင့် "ကေသဝ" မည်၏။ "လူတို့သည် ငါ့ကို နာရဒကေသဝဟူ၍ သိကြကုန်၏" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ထင်ရှားလွယ်ကူလှပေသည်။

ဧကပသာဒနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဧကပသာဒနိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၉. သာလပုပ္ဖဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. သာလပုပ္ဖဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

မိဂရာဇာ [Pg.152] တဒါ အာသိန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော သာလပုပ္ဖဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ကတကုသလသဉ္စယော ကေနစိ ကမ္မစ္ဆိဒ္ဒေန ဟိမဝန္တေ သီဟယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော အနေကသီဟပရိဝါရော ဝိဟာသိ. တဒါ သိခီ ဘဂဝါ တဿာနုကမ္ပာယ ဟိမဝန္တံ အဂမာသိ. သီဟော တံ ဥပဂတံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သာခါဘင်္ဂေန သကဏ္ဏိကသာလပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ပူဇေသိ. ဘဂဝါ တဿ အနုမောဒနံ အကာသိ.

"မိဂရာဇာ တဒါ အာသိံ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သာလပုပ္ဖဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍၊ ဘဝအဆက်ဆက်၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို ဆည်းပူးခဲ့ပြီးလျှင် တစ်စုံတစ်ခုသော ကံအပြစ်ကြောင့် ဟိမဝန္တာတောင်၌ ခြင်္သေ့မျိုး၌ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ များစွာသော ခြင်္သေ့အပေါင်း ခြံရံလျက် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ၌ သိခီမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုခြင်္သေ့အား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းငှါ ဟိမဝန္တာတောင်သို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ခြင်္သေ့သည် ကြွရောက်လာသော ထိုသိခီမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ သစ်ခက်ကိုချိုးကာ အချက်နှင့်တကွသော အင်ကြင်းပန်းကို ယူပြီး ပူဇော်ခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုခြင်္သေ့အား အနုမောဒနာတရား ပြုတော်မူခဲ့သည်။

၆၀. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော မိဂရာဇာ တဒါ အာသိန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ မရဏံ ဂစ္ဆန္တီတိ မိဂါ, အထ ဝါ ဃာသံ မဂ္ဂန္တိ ဂဝေသန္တီတိ မိဂါ, မိဂါနံ ရာဇာ မိဂရာဇာ. သကလစတုပ္ပဒါနံ ရာဇဘာဝေ သတိပိ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ မိဂေ အာဒိံ ကတွာ မိဂရာဇာတိ ဝုတ္တံ. ယဒါ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ သပုပ္ဖံ သာလသာခံ ဘဉ္ဇိတွာ ပူဇေသိံ, တဒါ အဟံ မိဂရာဇာ အဟောသိန္တိ အတ္ထော.

၆၀. ထိုခြင်္သေ့သည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်ဝယ် အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ မွေးဖွားဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြု၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေးဟောင်းအနုပ္ပတ္တိ (အပဒါန်) ကို ထင်ရှားပြလိုရကား "မိဂရာဇာ တဒါ အာသိံ" စသည်ဖြင့် မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ သေခြင်းသို့ သွားတတ်သောကြောင့် သို့မဟုတ် အစားအစာကို ရှာဖွေတတ်သောကြောင့် "မိဂ (သားကောင်)" မည်ကုန်၏။ ထိုသားကောင်တို့၏ အကြီးအမှူး ခြင်္သေ့မင်း ဖြစ်သည်။ ခြေလေးချောင်းရှိသော သားကောင်အလုံးစုံတို့၏ မင်းအဖြစ် ဖြစ်ပါသော်လည်း ဂါထာဖွဲ့ဆိုရာ၌ လွယ်ကူချမ်းသာစေရန်အတွက် သားကောင်တို့ကို အစပြု၍ "မိဂရာဇာ" ဟု ဆိုအပ်သည်။ "ငါသည် အကြင်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ပန်းနှင့်တကွသော အင်ကြင်းခက်ကို ချိုး၍ ပူဇော်ခဲ့၏၊ ထိုအခါ၌ ငါသည် သားတို့သေဌ်နင်း ခြင်္သေ့မင်း ဖြစ်ခဲ့၏" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၆၂. သကောသံ ပုပ္ဖမာဟရိန္တိ သကဏ္ဏိကံ သာလပုပ္ဖံ အာဟရိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၆၂. "သကောသံ ပုပ္ဖမာဟရိံ" ဟူသည် အချက်နှင့်တကွဖြစ်သော အင်ကြင်းပန်းကို ဆောင်ယူကာ ပူဇော်ခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ထင်ရှားလွယ်ကူသော အနက်ရှိသည်သာ ဖြစ်သည်။

သာလပုပ္ဖဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သာလပုပ္ဖဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၁၀. ပိယာလဖလဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ပိယာလဖလဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ပရောဓကော တဒါ အာသိန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပိယာလဖလဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ နေသာဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဟိမဝန္တေ ဧကသ္မိံ ပဗ္ဘာရေ မိဂေ ဝဓိတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေတွာ ဝသတိ. တသ္မိံ ကာလေ တတ္ထ ဂတံ သိခိံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သာယံ ပါတံ နမဿမာနော ကဉ္စိ ဒေယျဓမ္မံ အပဿန္တော မဓုရာနိ [Pg.153] ပိယာလဖလာနိ ဥစ္စိနိတွာ အဒါသိ. ဘဂဝါ တာနိ ပရိဘုဉ္ဇိ. သော နေသာဒေါ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏာယ ပီတိယာ နိရန္တရံ ဖုဋ္ဌသရီရော ပါပကမ္မေ ဝိရတ္တစိတ္တော မူလဖလာဟာရော နစိရဿေဝ ကာလံ ကတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ.

"ပရောဓကော တဒါ အာသိံ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ပိယာလဖလဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍၊ ဘဝအဆက်ဆက်၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိခီမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ မုဆိုးမျိုး၌ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဟိမဝန္တာတောင်၏ တောင်ဝှမ်းတစ်ခုဝယ် သားကောင်တို့ကို သတ်ဖြတ်ကာ အသက်မွေးလျက် နေထိုင်၏။ ထိုအချိန်အခါ၌ ထိုအရပ်သို့ ကြွရောက်တော်မူလာသော သိခီမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ညဉ့်အခါ၌လည်းကောင်း၊ နံနက်အခါ၌လည်းကောင်း ရှိခိုးပူဇော်လျက် လှူဖွယ်ဝတ္ထုတစ်စုံတစ်ရာကို ရှာမရလတ်သော် ချိုမြိန်ကောင်းမြတ်လှသော လွန်သီး (ပိယာလသီး) တို့ကို ဆွတ်ခူး၍ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုလွန်သီးတို့ကို ဘုဉ်းပေးတော်မူခဲ့သည်။ ထိုမုဆိုးသည် ဘုရားကို အာရုံပြုရသော နှစ်သက်မှုဖြင့် အမြဲမပြတ် ထိတွေ့အပ်သော ကိုယ်ခန္ဓာရှိလျက်၊ မကောင်းမှု၌ တပ်မက်ခြင်းကင်းသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်ကာ သစ်မြစ်၊ သစ်ဥ၊ သစ်ဖုတို့ကို အာဟာရပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ကွယ်လွန်ကာ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ခဲ့သည်။

၆၆. သော တတ္ထ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ အနေကဝိဓသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ တတ္ထ အနဘိရတော ဂေဟံ ပဟာယ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတ္တော အတ္တနော ကတဖလဒါနကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပရောဓကော တဒါ အာသိန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယဒါ အဟံ ပိယာလဖလံ ဒတွာ စိတ္တံ ပသာဒေသိံ, တဒါ အဟံ ပရောဓကော အာသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပရောဓကောတိ ပရသတ္တရောဓကော ဝိဟေသကော. ‘‘ပရရောဓကော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ပုဗ္ဗဿ ရ-ကာရဿ လောပံ ကတွာ ‘‘ပရောဓကော’’တိ ဝုတ္တံ.

၆၆. ထိုသူသည် နတ်ပြည်၌ နတ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားပြီးလျှင် လူ့ပြည်၌လည်း အထူးထူးအပြားပြားသော စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ခံစားခဲ့ရကာ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်ဝယ် သူကြွယ်မျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်၍ အိမ်ထောင်ထူထောင်ခဲ့သော်လည်း ထိုဘဝ၌ မမွေ့လျော်သဖြင့် အိမ်ကိုစွန့်ကာ မြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ဝိပဿနာတရားကို ပွားများအားထုတ်၍ မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။ မိမိပြုခဲ့သော အသီးအလှူကောင်းမှုကို ပြန်လည်အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်မှုရှိသည်ဖြစ်ကာ ရှေးကပြုခဲ့သော အပြုအမူကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "ပရောဓကော တဒါ အာသိံ" စသည်ဖြင့် မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "အကြင်အခါ၌ ငါသည် လွန်သီးကို လှူဒါန်း၍ စိတ်ကို ကြည်လင်စေခဲ့၏၊ ထိုအခါ၌ ငါသည် ပရောဓက (မုဆိုး) ဖြစ်ခဲ့၏" ဟု စပ်ဟပ်ကြည့်ရမည်။ ပရောဓက ဟူသည်မှာ တစ်ပါးသော သတ္တဝါတို့ကို ချုပ်နှောင်ဖမ်းဆီးတတ်သော၊ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်တတ်သော မုဆိုး ဖြစ်သည်။ "ပရရောဓက" ဟု ဆိုရမည့်အစား ရှေးဖြစ်သော "ရ" အက္ခရာကို ချေဖျက်၍ "ပရောဓက" ဟု ဆိုအပ်သည်။

၆၉. ပရိစာရိံ ဝိနာယကန္တိ တံ နိဗ္ဗာနပါပကံ သတ္ထာရံ, ‘‘ဘန္တေ, ဣမံ ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ ပဝါရိံ နိမန္တေသိံ အာရာဓေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၆၉. "ပရိစာရိံ ဝိနာယကံ" ဟူသည် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေတော်မူတတ်သော ထိုဘုရားရှင်အား "အရှင်ဘုရား၊ ဤသစ်သီးကို ဘုဉ်းပေးတော်မူပါ" ဟု ဖိတ်မန်ခဲ့၏၊ ဖိတ်ကြားခဲ့၏၊ နှစ်သက်အားရစေခဲ့၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိနိုင်အပ်သည်သာ ဖြစ်သည်။

ပိယာလဖလဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပိယာလဖလဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

စုဒ္ဒသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တစ်ဆယ့်လေးခုမြောက်ဝဂ် အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၁၅. ဆတ္တဝဂ္ဂေါ

၁၅. ဆတ္တဝဂ် (ထီးဝဂ်)

၁. အတိဆတ္တိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. အတိဆတ္တိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော အတိဆတ္တိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဓရမာနဿ ဘဂဝတော အဒိဋ္ဌတ္တာ ပရိနိဗ္ဗုတကာလေ ‘‘အဟော မမ ပရိဟာနီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘မမ ဇာတိံ သဖလံ ကရိဿာမီ’’တိ ကတသန္နိဋ္ဌာနော ဆတ္တာဓိဆတ္တံ ကာရေတွာ တဿ ဘဂဝတော သရီရဓာတုံ နိဟိတဓာတုဂဗ္ဘံ ပူဇေသိ. အပရဘာဂေ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ကာရေတွာ တမေဝ ဓာတုဂဗ္ဘံ [Pg.154] ပူဇေသိ. သော တေနေဝ ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဝါယမန္တော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

"ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်အတိဆတ္တိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ထူး ရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာနိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခုတွင် ဖွားမြင်ခဲ့၏။ သက်တော်ထင်ရှားရှိသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ခွင့်မရခဲ့သဖြင့် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသောအခါ "ငါသည် အခွင့်ကောင်း ဆုံးရှုံးခဲ့လေစွတကား" ဟု ကြံစည်ကာ "ငါ၏ ဘဝကို အကျိုးရှိအောင် ပြုအံ့" ဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီးလျှင် ထီးအထက်၌ ထပ်ဆင့်ပြုအပ်သော ထီး (ထီးအဆင့်ဆင့်) ကို ပြုလုပ်စေ၍ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော်ကို ဌာပနာသွင်းထားအပ်သော ဓာတ်တော်တိုက်ကို ပူဇော်ခဲ့၏။ နောက်အဖို့၌ ပန်းထီးကို ပြုလုပ်စေ၍ ထိုဓာတ်တော်တိုက်ကိုပင် ပူဇော်ခဲ့ပြန်၏။ သူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့်ပင် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားပြီးလျှင် ဤဘုရားသာသနာတော်၌ သူကြွယ်မျိုး၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် ဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို ယူကာ ကြိုးစားအားထုတ်သဖြင့် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်လေ၏။

၁. သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဆတ္တာတိဆတ္တန္တိ ဆာဒိယတိ သံဝရိယတိ အာတပါဒိန္တိ ဆတ္တံ, ဆတ္တဿ အတိဆတ္တံ ဆတ္တဿ ဥပရိ ကတဆတ္တံ ဆတ္တာတိဆတ္တံ, ဆတ္တဿ ဥပရူပရိ ဆတ္တန္တိ အတ္ထော. ထူပမှိ အဘိရောပယိန္တိ ထူပိယတိ ရာသိကရီယတီတိ ထူပေါ, အထ ဝါ ထူပတိ ထိရဘာဝေန ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇမာနော ပတိဋ္ဌာတီတိ ထူပေါ, တသ္မိံ ထူပမှိ မယာ ကာရိတံ ဆတ္တံ ဥပရူပရိ ဌပနဝသေန အဘိ ဝိသေသေန အာရောပယိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၁. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ကြားခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ "ဆတ္တာတိဆတ္တံ" ဟူသည်မှာ - နေပူစသည်ကို ဖုံးလွှမ်းတတ် တားမြစ်စောင့်ရှောက်တတ်သောကြောင့် "ဆတ္တ" (ထီး) မည်၏။ ထီး၏အထက်၌ ပြုအပ်သောထီး သို့မဟုတ် ထီး၏အထက်ထက် (အဆင့်ဆင့်) ဖြစ်သောထီးကို "ဆတ္တာတိဆတ္တ" ဟု ဆိုလိုသည်။ "ထူပမှိ အဘိရောပယိံ" ဟူသည်မှာ - စုပုံထားအပ်သောကြောင့် "ထူပ" (စေတီ) ဟု ခေါ်သည်။ သို့မဟုတ် မြဲမြံခိုင်ခံ့စွာ တည်တံ့ခြင်းဖြင့် ကြီးပွားခြင်း၊ စည်ပင်ခြင်း၊ ပြန့်ပြောခြင်းသို့ ရောက်လျက် တည်တတ်သောကြောင့်လည်း "ထူပ" (စေတီ) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုစေတီတော်၌ ငါသည် ပြုလုပ်အပ်သော ထီးကို အထက်ထက်၌ (အဆင့်ဆင့်) တည်ထားခြင်းအားဖြင့် အထူးတလည် တင်လှူပူဇော်ခဲ့၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၂. ပုပ္ဖစ္ဆဒနံ ကတွာနာတိ ဝိကသိတေဟိ သုဂန္ဓေဟိ အနေကေဟိ ဖုပ္ဖေဟိ ဆဒနံ ဆတ္တုပရိ ဝိတာနံ ကတွာ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၂. "ပုပ္ဖစ္ဆဒနံ ကတွာန" ဟူသည်မှာ ပွင့်ပြီးကုန်သော မွှေးကြိုင်သော ပန်းများစွာတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းခြင်းကို ထီးအထက်၌ မျက်နှာကြက်ကဲ့သို့ ပြုလုပ်၍ ပူဇော်ခဲ့၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်အားလုံးသည် ထင်ရှားလွယ်ကူသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

အတိဆတ္တိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အတိဆတ္တိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၂. ထမ္ဘာရောပကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. ထမ္ဘာရောပကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ထမ္ဘာရောပကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဓမ္မဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ တဿ ဘဂဝတော ဓာတုဂဗ္ဘမာဠကေ ထမ္ဘံ နိခနိတွာ ဓဇံ အာရောပေသိ. ဗဟူနိ ဇာတိသုမနပုပ္ဖာနိ ဂန္ထိတွာ နိဿေဏိယာ အာရောဟိတွာ ပူဇေသိ.

"နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ထမ္ဘာရောပကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အအုံ ရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာနိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဓမ္မဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခုတွင် ဖွားမြင်ခဲ့၏။ သဒ္ဓါတရားရှိ၍ ကြည်ညိုတတ်သူ ဖြစ်သဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသောအခါ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်တိုက်တန်ဆောင်းဝန်း၌ တိုင်ကို စိုက်ထူ၍ အလံတံခွန်ကို တင်လှူပူဇော်ခဲ့၏။ များစွာသော မြတ်လေးပန်းတို့ကို သီကုံးကာ လှေကားဖြင့် တက်၍ ပူဇော်ခဲ့၏။

၅. သော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ကာလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဒဟရကာလတော ပဘုတိ ပူဇနီယော သာသနေ ဗဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတ္တော [Pg.155] အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိ သကလလောကဿ နာထေ ပဓာနဘူတေ ပဋိသရဏေ စ သတ္ထရိ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနေန နိဗ္ဗုတေ နိဗ္ဗုတဒီပသိခါ ဝိယ အဒဿနံ ဂတေတိ အတ္ထော. ဓမ္မဒဿီနရာသဘေတိ စတုသစ္စဓမ္မံ ပဿတီတိ ဓမ္မဒဿီ, အထ ဝါ သတိပဋ္ဌာနာဒိကေ သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေ ဒဿနသီလော ပဿနသီလောတိ ဓမ္မဒဿီ, နရာနံ အာသဘော ပဝရော ဥတ္တမောတိ နရာသဘော, ဓမ္မဒဿီ စ သော နရာသဘော စေတိ ဓမ္မဒဿီနရာသဘော, တသ္မိံ ဓမ္မဒဿီနရာသဘေ. အာရောပေသိံ ဓဇံ ထမ္ဘန္တိ စေတိယမာဠကေ ထမ္ဘံ နိခနိတွာ တတ္ထ ဓဇံ အာရောပေသိံ ဗန္ဓိတွာ ဌပေသိန္တိ အတ္ထော.

၅. ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး တည်နေ၍ ကွယ်လွန်သောအခါ နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားကာ ခပ်သိမ်းသောဘဝတို့၌ ပူဇော်ခံရသူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ဤဘုရားသာသနာတော်၌ အမျိုးအိမ်တစ်ခုတွင် ဖွားမြင်၍ ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အပူဇော်ခံထိုက်သူ ဖြစ်ကာ သာသနာတော်၌ သဒ္ဓါတရား အလွန်ခိုင်မြဲသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ခဲ့၏။ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအနက်အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ကြားခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ "နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ" ဟူသည်မှာ - တစ်လောကလုံး၏ ကိုးကွယ်ရာလည်းဖြစ်သော၊ ကြီးမှူးဦးစီးပဓာနလည်းဖြစ်သော၊ မှီခိုအားထားရာလည်းဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူခြင်းဖြင့် ငြိမ်းအေးတော်မူလတ်သော် ငြိမ်းသွားသော ဆီမီးတောက်ကဲ့သို့ မမြင်ကွယ်ပျောက်ခြင်းသို့ ရောက်လတ်သော် ဟု ဆိုလိုသည်။ "ဓမ္မဒဿီနရာသဘ" ဟူသည်မှာ - သစ္စာလေးပါးတရားကို သိမြင်တော်မူတတ်သောကြောင့် "ဓမ္မဒဿီ" မည်၏။ သို့မဟုတ် သတိပဋ္ဌာန်အစရှိသော သုံးဆယ့်ခုနစ်ပါးသော ဗောဓိပက္ခိယတရားတို့ကို ရှုမြင်သိမြင်ခြင်းအလေ့ရှိသောကြောင့် "ဓမ္မဒဿီ" မည်၏။ လူတို့ထက် မြတ်သူဖြစ်သောကြောင့် "နရာသဘ" မည်၏။ ဓမ္မဒဿီလည်း ဖြစ်တော်မူ၏၊ လူတို့ထက်လည်း မြတ်တော်မူ၏၊ ထို့ကြောင့် "ဓမ္မဒဿီနရာသဘ" ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော ထိုဓမ္မဒဿီဘုရားမြတ်၌ ဟု အနက်ရသည်။ "အာရောပေသိံ ဓဇံ ထမ္ဘံ" ဟူသည်မှာ စေတီတန်ဆောင်းဝန်း၌ တိုင်ကို စိုက်ထူ၍ ထိုတိုင်၌ အလံတံခွန်ကို ချည်နှောင်ကာ တင်လှူပူဇော်ခဲ့၏ ဟု ဆိုလိုသည်။

၆. နိဿေဏိံ မာပယိတွာနာတိ နိဿာယ တံ ဣဏန္တိ ဂစ္ဆန္တိ အာရောဟန္တိ ဥပရီတိ နိဿေဏိ, တံ နိဿေဏိံ မာပယိတွာ ကာရေတွာ ဗန္ဓိတွာ ထူပသေဋ္ဌံ သမာရုဟိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဇာတိပုပ္ဖံ ဂဟေတွာနာတိ ဇာယမာနမေဝ ဇနာနံ သုန္ဒရံ မနံ ကရောတီတိ ဇာတိသုမနံ, ဇာတိသုမနမေဝ ပုပ္ဖံ ‘‘ဇာတိသုမနပုပ္ဖ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ သုမနသဒ္ဒဿ လောပံ ကတွာ ‘‘ဇာတိပုပ္ဖ’’န္တိ ဝုတ္တံ, တံ ဇာတိသုမနပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ဂန္ထိတွာ ထူပမှိ အာရောပယိံ, အာရောပေတွာ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၆. "နိဿေဏိံ မာပယိတွာန" ဟူသည်မှာ - ထိုလှေကားကို အမှီပြု၍ အထက်သို့ တက်ရောက်ကြရသောကြောင့် "နိဿေဏိ" (လှေကား) မည်၏။ ထိုလှေကားကို ဖန်တီးပြုလုပ်ဖွဲ့ချည်၍ မြတ်သောစေတီတော်သို့ တက်ရောက်ခဲ့၏ ဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုအပ်သည်။ "ဇာတိပုပ္ဖံ ဂဟေတွာန" ဟူသည်မှာ - ပွင့်စကတည်းကပင် လူတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ကောင်းမွန်ကြည်နူးစေတတ်သောကြောင့် "ဇာတိသုမန" (မြတ်လေးပန်း) မည်၏။ ဇာတိသုမနပန်းကိုပင် "ဇာတိသုမနပုပ္ဖ" ဟု ဆိုထိုက်သော်လည်း ဂါထာဖွဲ့ဆိုရာ၌ လွယ်ကူစေရန်အတွက် "သုမန" ဟူသောပုဒ်ကို ချေဖျက်၍ "ဇာတိပုပ္ဖ" ဟု ဆိုအပ်သည်။ ထိုမြတ်လေးပန်းကို ယူ၍ သီကုံးပြီးလျှင် စေတီတော်၌ တင်လှူပူဇော်ခဲ့၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားလုံးများသည် လွယ်ကူစွာ သိသာနိုင်သည်သာတည်း။

ထမ္ဘာရောပကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ထမ္ဘာရောပကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၃. ဝေဒိကာရကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. ဝေဒိကာရကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဝေဒိကာရကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပိယဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ နိဗ္ဗုတေ သတ္ထရိ ပသန္နော တဿ စေတိယေ ဝလယံ ကာရေသိ, သတ္တဟိ ရတနေဟိ ပရိပူရေတွာ မဟာပူဇံ ကာရေသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အနေကေသု ဇာတိသတသဟဿေသု ပူဇနီယော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ဥဘယသုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိဘဝသမ္ပန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝါယမန္တော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဝေဒိကာရကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အအုံ ရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာနိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးတစ်စု၌ ဖွားမြင်ခဲ့၏။ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် အိမ်ထောင်တည်ထောင်၍ နေထိုင်ရာမှ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသောအခါ ကြည်ညိုမြတ်နိုးသည်ဖြစ်၍ ထိုဘုရားရှင်၏ စေတီတော်၌ ပွတ်တိုင်ကွင်း (ပုလဲပွတ်တိုင်လှည့်ပတ်ရန်အကွင်း) ကို ပြုလုပ်စေခဲ့၏။ ရတနာခုနစ်ပါးတို့ဖြင့် ပြည့်စေလျက် ကြီးစွာသော ပူဇော်မှုကို ပြုစေခဲ့၏။ သူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ဘဝပေါင်းများစွာတို့၌ အပူဇော်ခံထိုက်သူ၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် အသုံးအဆောင် အလွန်များပြားသူ ဖြစ်ကာ လောကီလောကုတ္တရာ ချမ်းသာနှစ်ပါးကို ခံစားရပြီးလျှင် ဤဘုရားသာသနာတော်၌ အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွားကာ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံလျက် ရဟန်းပြုကာ ကြိုးစားအားထုတ်လတ်သော် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအရှင်မြတ် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။

၁၀. သော [Pg.156] ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပုဗ္ဗေ ကတကုသလံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ပိယဒဿီနရုတ္တမေတိ ပိယံ သောမနဿာကာရံ ဒဿနံ ယဿ သော ပိယဒဿီ, အာရောဟပရိဏာဟဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏအသီတာနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာမဏ္ဍလေဟိ သာဓု မဟာဇနပ္ပသာဒံ ဇနယနာကာရဒဿနောတိ အတ္ထော. နရာနံ ဥတ္တမောတိ နရုတ္တမော, ပိယဒဿီ စ သော နရုတ္တမော စေတိ ပိယဒဿီနရုတ္တမော, တသ္မိံ ပိယဒဿီနရုတ္တမေ နိဗ္ဗုတေ ဓာတုဂဗ္ဘမှိ မုတ္တဝေဒိံ အဟံ အကာသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပုပ္ဖာဓာရတ္ထာယ ပရိယောသာနေ ဝေဒိကာဝလယံ အကာသိန္တိ အတ္ထော.

၁၀. ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့သောအခါ မိမိ၏ ရှေး၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအနက်အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ကြားခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၏အဖွင့်သည် အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်အတိုင်းသာတည်း။ "ပိယဒဿီနရုတ္တမ" ဟူသည်မှာ - ချစ်ခင်နှစ်သက်ဖွယ်၊ ဝမ်းမြောက်ဖွယ်သော ဖူးမြင်ရခြင်းရှိတော်မူသောကြောင့် "ပိယဒဿီ" မည်၏။ အလွန်တင့်တယ်လျောက်ပတ်သော ကိုယ်တော်အမြင့် အဝန်းတော်၊ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောကျာ်းမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်၊ လက္ခဏာတော်ငယ် ရှစ်ဆယ်၊ တစ်လံမျှသော အရောင်အဝန်းတို့ဖြင့် လူအပေါင်းတို့၏ ကြည်ညိုခြင်းကို အလွန်ဖြစ်စေတတ်သော အသွင်တော်ရှိသော မြတ်စွာဘုရားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသောကြောင့် "နရုတ္တမ" မည်၏။ ပိယဒဿီလည်း ဖြစ်တော်မူ၏၊ လူတို့ထက်လည်း မြတ်တော်မူ၏၊ ထို့ကြောင့် "ပိယဒဿီနရုတ္တမ" မည်၏။ ထိုပိယဒဿီ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသောအခါ ဓာတ်တော်တိုက်၌ ငါသည် ပုလဲပွတ်တိုင်ကို ပြုလုပ်ခဲ့၏ ဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရမည်။ ပန်းများတင်လှူရန်အကျိုးငှာ အဆုံး၌ ပွတ်တိုင်၌ စွပ်ထားအပ်သော ကွင်းကို ပြုလုပ်ခဲ့၏ ဟု ဆိုလိုသည်။

၁၁. မဏီဟိ ပရိဝါရေတွာတိ မဏတိ ဇောတတိ ပဘာသတီတိ မဏိ, အထ ဝါ ဇနာနံ မနံ ပူရေန္တော သောမနဿံ ကရောန္တော ဣတော ဂတော ပဝတ္တောတိ မဏိ, ဇာတိရင်္ဂမဏိဝေဠုရိယမဏိအာဒီဟိ အနေကေဟိ မဏီဟိ ကတဝေဒိကာဝလယံ ပရိဝါရေတွာ ဥတ္တမံ မဟာပူဇံ အကာသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၁. “မဏီဟိ ပရိဝါရေတွာ” ဟူသည်မှာ တောက်ပတတ် ထွန်းလင်းတတ်သောကြောင့် မဏိ (ပတ္တမြား) မည်၏။ သို့မဟုတ် တစ်နည်းအားဖြင့် လူတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ပြည့်စုံစေလျက် ဝမ်းမြောက်မှုကို ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့် မဏိမည်၏။ အမျိုးအစားကောင်းသော ပတ္တမြားနီ၊ ကြောင်မျက်ရွဲ ပတ္တမြား အစရှိသော များစွာသော ပတ္တမြားတို့ဖြင့် ပြုလုပ်အပ်သော ပွတ်တိုင်၌ စွပ်ထားသော ကွင်းကို ဝန်းရံ၍ မြတ်သော ပူဇော်မှုကြီးကို ပြုခဲ့ပြီဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အနက်ထင်ရှားလှ၏။

ဝေဒိကာရကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဝေဒိကာရကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၄. သပရိဝါရိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. သပရိဝါရိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သပရိဝါရိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကာသု ဇာတီသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ အဟောသိ. အထ ပဒုမုတ္တရေ ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ မဟာဇနော တဿ ဓာတုံ နိဒဟိတွာ မဟန္တံ စေတိယံ ကာရေတွာ ပူဇေသိ. တသ္မိံ ကာလေ အယံ ဥပါသကော တဿုပရိ စန္ဒနသာရေန စေတိယဃရံ ကရိတွာ မဟာပူဇံ အကာသိ. သော တေနေဝ ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ကုသလံ ကတွာ သဒ္ဓါယ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သပရိဝါရိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အအုံ ရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍ ဘဝများစွာတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် များစွာသော ဥစ္စာနှင့် များစွာသော အသုံးအဆောင်ရှိသူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုအခါ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသောအခါ လူအပေါင်းတို့သည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်ကို ဌာပနာ၍ ကြီးစွာသော စေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ကြ၏။ ထိုအချိန်တွင် ဤဒကာသည် ထိုစေတီတော်၏အပေါ်၌ စန္ဒကူးနှစ်တို့ဖြင့် စေတီတိုက်ကို ပြုလုပ်၍ ကြီးစွာသော ပူဇော်မှုကို ပြုခဲ့၏။ သူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့်ပင် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် နတ်စည်းစိမ်၊ လူစည်းစိမ် နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားရပြီး ဤဘုရားရှင်သာသနာတော်၌ တစ်ခုသော အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွား၍ ကြီးပြင်းလာသောအခါ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုလျက် သဒ္ဓါတရားဖြင့် သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုပြီး မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့၏။

၁၅-၈. သော [Pg.157] အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဩမတ္တန္တိ လာမကဘာဝံ နီစဘာဝံ ဒုက္ခိတဘာဝံ ဝါ န ပဿာမိ န ဇာနာမိ, န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော မယာ နီစဘာဝေါတိ အတ္ထော. သေသံ ပါကဋမေဝါတိ.

၁၅-၈. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါတွင် မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်မိသဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား “ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့၏။ ထိုဂါထာ၌ “ဩမတ္တံ” ဟူသည်မှာ ယုတ်ညံ့သောအဖြစ်၊ နိမ့်ကျသောအဖြစ် သို့မဟုတ် ဆင်းရဲသောအဖြစ်ကို ငါမမြင်ရပါ၊ မသိရပါ၊ ငါသည် နိမ့်ကျသောအဖြစ်ကို တစ်ခါမျှ မမြင်ဖူးပါဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ထင်ရှားလှ၏။

သပရိဝါရိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သပရိဝါရိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၅. ဥမာပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. ဥမာပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

နိဗ္ဗုတေ လောကမဟိတေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဥမာပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ဝသန္တော နိဗ္ဗုတဿ ဘဂဝတော စေတိယမဟေ ဝတ္တမာနေ ဣန္ဒနီလမဏိဝဏ္ဏံ ဥမာပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညေန သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဒိဗ္ဗမာနုသသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ ဗဟုလံ နီလဝဏ္ဏော ဇာတိသမ္ပန္နော ဝိဘဝသမ္ပန္နော အဟောသိ. သော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

“နိဗ္ဗုတေ လောကမဟိတေ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဥမာပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ကောင်းမှုအဆောက်အအုံ ရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍ ဖြစ်လေရာဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားပြီး အရွယ်ရောက်သောအခါ အိမ်ထောင်တည်ထောင်၍ နေထိုင်စဉ် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရား၏ စေတီတော်ပူဇော်ပွဲ ကျင်းပနေခိုက် ပတ္တမြားညို (မြကျောက်) ကဲ့သို့သော အဆင်းရှိသော အောင်မဲညိုပန်းကို ယူ၍ ပူဇော်ခဲ့၏။ သူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်လျက် နတ်စည်းစိမ်၊ လူစည်းစိမ်တို့ကို ခံစားရ၍ ဖြစ်ရာ ဖြစ်ရာဘဝတိုင်း၌ အလွန်ညိုသော အဆင်းရှိခြင်း၊ အမျိုးမြတ်ခြင်း၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံခြင်းတို့ ဖြစ်ခဲ့၏။ သူသည် ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် သဒ္ဓါတရားရှိသူဖြစ်၍ ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့၏။

၂၁. သော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နိဗ္ဗုတေ လောကမဟိတေတိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ လောကမဟိတေတိ လောကေဟိ မဟိတော ပူဇိတောတိ လောကမဟိတော, တသ္မိံ လောကမဟိတေ သိဒ္ဓတ္ထမှိ ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေတိ သမ္ဗန္ဓော. အာဟုတီနံပဋိဂ္ဂဟေတိ အာဟုတိနော ဝုစ္စန္တိ ပူဇာသက္ကာရာ, တေသံ အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ အရဟတီတိ အာဟုတီနံပဋိဂ္ဂဟော, အလုတ္တကိတန္တသမာသော, တသ္မိံ အာဟုတီနံပဋိဂ္ဂဟေ ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေတိ အတ္ထော.

၂၁. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ ရှေးကပြုခဲ့သော အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား “နိဗ္ဗုတေ လောကမဟိတေ” အစရှိသည်ကို မြွက်ဆိုတော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ “လောကမဟိတေ” ဟူသည်မှာ လူအပေါင်းတို့ ပူဇော်အပ်သောကြောင့် “လောကမဟိတ” မည်၏။ လူအပေါင်းတို့ ပူဇော်အပ်သော ထိုသိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူသောအခါ ဟူ၍ စပ်ရမည်။ “အာဟုတီနံပဋိဂ္ဂဟေ” ဟူသည်မှာ ပူဇော်သက္ကာရ ပြုအပ်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုတို့ကို အာဟုတိဟု ခေါ်၏။ ထိုပစ္စည်းဝတ္ထုတို့ကို ခံယူခြင်းငှါ ထိုက်တန်သောကြောင့် “အာဟုတီနံပဋိဂ္ဂဟ” မည်၏။ ဝိဘတ်မကျေ ကိတ်အတွင်းဝင်သော ဆဋ္ဌီတပ္ပုရိသ်သမာသ် ဖြစ်သည်။ အဝေးမှ ဆောင်ယူ၍ ပူဇော်သက္ကာရ ပြုထိုက်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုတို့ကို ခံယူခြင်းငှါ ထိုက်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသောအခါ ဟု အနက်ရသည်။

၂၂. ဥမာပုပ္ဖန္တိ ဥဒ္ဓမုဒ္ဓံ နီလပဘံ မုဉ္စမာနံ ပုပ္ဖတိ ဝိကသတီတိ ဥမာပုပ္ဖံ, တံ ဥမာပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ စေတိယေ ပူဇံ အကာသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၂၂. “ဥမာပုပ္ဖံ” ဟူသည်မှာ အထက်အထက်သို့ ညိုသောအရောင်ကို လွှတ်လျက် ပွင့်တတ်သောကြောင့် “ဥမာပုပ္ဖ (အောင်မဲညိုပန်း)” မည်၏။ ထိုအောင်မဲညိုပန်းကို ယူ၍ စေတီတော်၌ ပူဇော်မှုကို ပြုခဲ့ပြီဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အနက်ထင်ရှားလှ၏။

ဥမာပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဥမာပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၆. အနုလေပဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. အနုလေပဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

အနောမဒဿီမုနိနောတိအာဒိကံ [Pg.158] အာယသ္မတော အနုလေပဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အနောမဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ တဿ ဘဂဝတော ဗောဓိရုက္ခဿ ဝေဒိကာဝလယံ ကာရေတွာ သုဓာကမ္မဉ္စ ကာရေတွာ ဝါလုကသန္ထရဏံ ဒဒ္ဒဠှမာနံ ရဇတဝိမာနမိဝ ကာရေသိ. သော တေန ပုညေန သုခပ္ပတ္တော ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ ရဇတဝိမာနရဇတဂေဟရဇတပါသာဒေသု သုခမနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနမနုယုတ္တော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“အနောမဒဿီမုနိနော” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်အနုလေပဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အအုံ ရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍ ဖြစ်လေရာဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားပြီး များစွာသော ဥစ္စာ၊ များစွာသော အသုံးအဆောင် ရှိသူဖြစ်၍ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင် ပွတ်တိုင်၌ စွပ်ထားသောကွင်းကို ပြုလုပ်စေ၍ အင်္ဂတေကျံခြင်းကိုလည်း ပြုလုပ်စေလျက် ထွန်းလင်းတောက်ပသော ငွေဗိမာန်ကဲ့သို့ သဲခင်းပူဇော်မှုကို ပြုလုပ်စေခဲ့၏။ သူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် ချမ်းသာခြင်းသို့ ရောက်ရကာ ဖြစ်ရာ ဖြစ်ရာဘဝတိုင်း၌ ငွေဗိမာန်၊ ငွေအိမ်၊ ငွေပြာသာဒ်တို့၌ ချမ်းသာကို ခံစားရပြီး ဤဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ ဝိပဿနာတရားကို အားထုတ်သည်ရှိသော် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့၏။

၂၆. သော အပရဘာဂေ ‘‘ကိံ နု ခေါ ကုသလံ ကတွာ မယာ အယံ ဝိသေသော အဓိဂတော’’တိ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏေန ပဋိပါဋိယာ အနုဿရိတွာ ပုဗ္ဗေ ကတကုသလံ ဇာနိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အနောမဒဿီမုနိနောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အနောမံ အလာမကံ ဒဿနံ ဒဿနီယံ သရီရံ ယဿ သော အနောမဒဿီ, ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏအသီတာနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာသမုဇ္ဇလဝိရာဇိတသရီရတ္တာ သုန္ဒရဒဿနောတိ အတ္ထော. သုဓာယ ပိဏ္ဍံ ဒတွာနာတိ ဗောဓိဃရေ ဝေဒိကာဝလယံ ကာရေတွာ သကလေ ဗောဓိဃရေ သုဓာလေပနံ ကတွာတိ အတ္ထော. ပါဏိကမ္မံ အကာသဟန္တိ သာရကဋ္ဌေန ဖလကပါဏိယော ကတွာ တာဟိ ပါဏီဟိ မဋ္ဌကမ္မံ အကာသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၂၆. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါတွင် “ငါသည် အဘယ်ကုသိုလ်ကို ပြုခဲ့၍ ဤတရားထူးတရားမြတ်ကို ရပါသနည်း” ဟု ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ်ဖြင့် အစဉ်အတိုင်း အောက်မေ့ဆင်ခြင်၍ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို သိရှိသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား “အနောမဒဿီမုနိနော” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ “အနောမဒဿီ” ဟူသည်မှာ အကြင်မြတ်စွာဘုရားအား မယုတ်လျော့ မယုတ်ညံ့သော ကြည့်ရှုကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသော ခန္ဓာကိုယ်ရှိတော်မူသောကြောင့် “အနောမဒဿီ” မည်၏။ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်ကြီး၊ ရှစ်ဆယ်သော လက္ခဏာတော်ငယ်၊ တစ်လံမျှသော ရောင်ခြည်တော်တို့ဖြင့် ထွန်းလင်းတောက်ပ တင့်တယ်သပ္ပါယ်သော ခန္ဓာကိုယ်ရှိတော်မူသောကြောင့် ကောင်းမြတ်သော ကြည်ညိုဖွယ် အဆင်းရှိတော်မူသည်ဟု အနက်ရသည်။ “သုဓာယ ပိဏ္ဍံ ဒတွာန” ဟူသည်မှာ ဗောဓိအိမ်၌ ပွတ်တိုင်၌ စွပ်ထားသော ကွင်းကို ပြုလုပ်စေ၍ အလုံးစုံသော ဗောဓိအိမ်၌ အင်္ဂတေကျံခြင်းကို ပြုလုပ်၍ ဟု အနက်ရသည်။ “ပါဏိကမ္မံ အကာသဟံ” ဟူသည်မှာ အနှစ်သားဖြင့် သစ်သားလက်ပြားတို့ကို ပြုလုပ်၍ ထိုသစ်သားလက်ပြားတို့ဖြင့် ပြေပြစ်ချောမွေ့အောင် ပြုလုပ်ခြင်းကို ပြုခဲ့ပြီဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိနိုင်လှ၏။

အနုလေပဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အနုလေပဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၇. မဂ္ဂဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. မဂ္ဂဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

ဥတ္တရိတွာန နဒိကန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော မဂ္ဂဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော အနေကေသု ဘဝေသု နိဗ္ဗာနာဓိဂမတ္ထာယ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ လောကသမ္မတေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဃရာဝါသံ ဝသန္တော ဧကဒိဝသံ ဘဂဝန္တံ ဧကံ နဒိံ ဥတ္တရိတွာ ဝနန္တရံ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ‘‘ဣဒါနိ မယာ ဘဂဝတော မဂ္ဂံ သမံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ကုဒါလဉ္စ ပိဋကဉ္စ [Pg.159] အာဒါယ ဘဂဝတော ဂမနမဂ္ဂံ သမံ ကတွာ ဝါလုကံ ဩကိရိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ, ‘‘ဘန္တေ, ဣမိနာ မဂ္ဂါလင်္ကာရကရဏေန နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ ပူဇနီယော ဘဝေယျံ, နိဗ္ဗာနဉ္စ ပါပုဏေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ အကာသိ. ဘဂဝါ ‘‘ယထာဓိပ္ပာယံ သမိဇ္ဈတူ’’တိ အနုမောဒနံ ဝတွာ ပက္ကာမိ.

“ဥတ္တရိတွာန နဒိကံ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်မဂ္ဂဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုထူး ရှိသဖြင့် ဘဝများစွာတို့၌ နိဗ္ဗာန်ရရှိရန်အလို့ငှာ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ လောက၌ အမြတ်ဟူ၍ သမုတ်အပ်သော အမျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ လူ့ဘောင်၌ နေထိုင်စဉ် တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် မြစ်တစ်စင်းကို ဖြတ်ကူး၍ တောအုပ်အတွင်းသို့ ကြွတော်မူသည်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ “ယခုအခါ ငါသည် မြတ်စွာဘုရားအတွက် လမ်းခရီးကို ညီညွတ်အောင် ပြုပြင်ရန် သင့်၏” ဟု ကြံစည်ပြီး ပေါက်တူးနှင့် ခြင်းတောင်းကို ယူဆောင်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ကြွတော်မူရာ လမ်းခရီးကို ညီညွတ်အောင် ပြုပြင်ပြီးလျှင် သဲကို ဖြန့်ခင်း၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တို့ကို ရှိခိုးလျက် “အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့ လမ်းခရီးကို ပြုပြင်တန်ဆာဆင်ရသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် ဖြစ်လေရာရာ ဘဝတိုင်း၌ အပူဇော်ခံထိုက်သူ ဖြစ်ရပါလို၏၊ နိဗ္ဗာန်သို့လည်း ဆိုက်ရောက်ရပါလို၏” ဟု ဆုတောင်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် “အလိုရှိအပ်သော အတိုင်း ပြည့်စုံပါစေ” ဟု အနုမောဒနာပြုတော်မူပြီးနောက် ကြွတော်မူခဲ့သည်။

၃၂-၃. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော အဟောသိ. ဣမသ္မိံ ပန ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ပါကဋေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ ပစ္စက္ခတော ဉတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဥတ္တရိတွာန နဒိကန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နဒတိ သဒ္ဒံ ကရောတိ ဂစ္ဆတီတိ နဒီ, နဒီယေဝ နဒိကာ, တံ နဒိကံ ဥတ္တရိတွာ အတိက္ကမိတွာတိ အတ္ထော. ကုဒါလပိဋကမာဒါယာတိ ကု ဝုစ္စတိ ပထဝီ, တံ ဝိဒါလနေ ပဒါလနေ ဆိန္ဒနေ အလန္တိ ကုဒါလံ, ပိဋကံ ဝုစ္စတိ ပံသုဝါလိကာဒိဝါဟကံ, တာလပဏ္ဏဝေတ္တလတာဒီဟိ ကတဘာဇနံ, ကုဒါလဉ္စ ပိဋကဉ္စ ကုဒါလပိဋကံ, တံ အာဒါယ ဂဟေတွာတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၂-၃. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် အလုံးစုံသော ဘဝတို့၌ ပူဇော်အပ်သူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယခု ဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌မူ ထင်ရှားသော အမျိုးတစ်မျိုး၌ မွေးဖွားကာ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညို၍ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ဝိပဿနာတရားကို ပွားများစေသဖြင့် မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိ၍ မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကံကို ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ထင်ထင် သိမြင်သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့ဖူးသော အပဒါန်ကို ထင်ရှားစေလို၍ “ဥတ္တရိတွာန နဒိကံ” အစရှိသည်ကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ “နဒီ” ဆိုသည်မှာ မြည်တတ်၏၊ အသံကို ပြုတတ်၏၊ စီးဆင်းသွားတတ်၏၊ ထို့ကြောင့် “နဒီ (မြစ်)” ဟု ခေါ်သည်။ မြစ်သည်သာလျှင် “နဒိကာ” မည်၏။ “ဥတ္တရိတွာ” ဟူသည် ထိုမြစ်ငယ်ကို ဖြတ်ကူးကျော်လွန်၍ ဟု အနက်ရသည်။ “ကုဒါလပိဋကမာဒါယ” ဟူသော ဤစကား၌ မြေကြီးကို “ကု” ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ထိုမြေကြီးကို ဖောက်ခွဲရန်၊ ဖြတ်တောက်ရန် စွမ်းဆောင်နိုင်သောကြောင့် “ကုဒါလ (ပေါက်တူး)” ဟု ဆိုအပ်သည်။ မြေမှုန့်၊ သဲ အစရှိသည်တို့ကို သယ်ယူရန် ကိရိယာကို “ပိဋက (ခြင်းတောင်း)” ဟု ဆိုအပ်၏၊ ၎င်းသည် ထန်းရွက်၊ ကြိမ်၊ နွယ် အစရှိသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော တောင်း ဖြစ်သည်။ ပေါက်တူးနှင့် တောင်းကို “ကုဒါလပိဋက” ဟု ဆိုသည်။ “တံ ādāya” ဟူသည် ထိုပေါက်တူးနှင့် တောင်းကို ယူဆောင်၍ ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် အနက်ပေါ်လွင် ထင်ရှားလှပေသည်။

မဂ္ဂဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

မဂ္ဂဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၈. ဖလကဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. ဖလကဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

ယာနကာရော ပုရေ အာသိန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဖလကဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကေသု အတ္တဘာဝေသု ကတပုညသမ္ဘာရော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝဍ္ဎကိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ရတနတ္တယေ ပသန္နော စန္ဒနေန အာလမ္ဗနဖလကံ ကတွာ ဘဂဝတော အဒါသိ. ဘဂဝါ တဿာနုမောဒနံ အကာသိ.

“ယာနကာရော ပုရေ အာသိံ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဖလကဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုအဆောက်အဦ ရှိခဲ့ဖူး၍ ဘဝများစွာတို့၌ ကောင်းမှုပါရမီကို ဆည်းပူးကာ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ လက်သမားမျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ရတနာသုံးပါး၌ ကြည်ညိုသဖြင့် စန္ဒကူးသားဖြင့် မှီစရာပျဉ်ချပ် (တံကဲပျဉ်) ကို ပြုလုပ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူအား အနုမောဒနာ ပြုတော်မူခဲ့သည်။

၃၇. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သဗ္ဗတ္ထ ကာလေ စိတ္တသုခပီဏိတော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သဉ္ဇာတပ္ပသာဒေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝါယမန္တော နစိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော [Pg.160] ယာနကာရော ပုရေ အာသိန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယာနကာရောတိ ယန္တိ ဧတေန ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတဋ္ဌာနန္တိ ယာနံ, တံ ကရောတီတိ ယာနကာရော, ပုရေ ဗုဒ္ဓဒဿနသမယေ အဟံ ယာနကာရော အာသိံ အဟောသိန္တိ အတ္ထော. စန္ဒနံ ဖလကံ ကတွာတိ စန္ဒတိ ပရိဠာဟံ ဝူပသမေတီတိ စန္ဒနံ. အထ ဝါ စန္ဒန္တိ သုဂန္ဓဝါသနတ္ထံ သရီရံ ဝိလိမ္ပန္တိ ဧတေနာတိ စန္ဒနံ, တံ အာလမ္ဗနဖလကံ ကတွာ. လောကဗန္ဓုနောတိ သကလလောကဿ ဗန္ဓု ဉာတိဘူတောတိ လောကဗန္ဓု, တဿ လောကဗန္ဓုနော သတ္ထုဿ အဒါသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၃၇. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် အလုံးစုံသော ကာလ၌ စိတ်ချမ်းသာမှုဖြင့် ပြည့်စုံကာ လောကီ၊ လောကုတ္တရာ စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားပြီးလျှင် ယခု ဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ လူလားမြောက်သော အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာကို နာယူရသဖြင့် လွန်စွာ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုကာ အားထုတ်လတ်သော် မကြာမီပင် ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်တော်မူခဲ့သည်။ မိမိ၏ ရှေးကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ ကျင့်ခဲ့ဖူးသော အပဒါန်ကို ထင်ရှားစေလို၍ “ယာနကာရော ပုရေ အာသိံ” အစရှိသည်ကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ “ယာန” ဆိုသည်မှာ ဤယာဉ်ဖြင့် အလိုရှိရာအရပ်သို့ သွားရောက်တတ်သောကြောင့် ယာဉ်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုယာဉ်ကို ပြုလုပ်တတ်သောကြောင့် “ယာနကာရ (ယာဉ်လုပ်သူ)” ဟု ခေါ်သည်။ “ပုရေ” ဟူသည် ရှေးဘုရားရှင်ကို ဖူးမြော်ရသော ကာလ၌ ငါသည် ယာဉ်လုပ်သူ ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏ ဟု အနက်ရသည်။ “စန္ဒနံ ဖလကံ ကတွာ” ဟူသည် - ပူလောင်မှုကို ငြိမ်းအေးစေတတ်သောကြောင့် “စန္ဒန (စန္ဒကူး)” ဟု ဆိုသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဤစန္ဒကူးဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို မွှေးကြိုင်ထုံမွှမ်းရန် လိမ်းကျံတတ်သောကြောင့် စန္ဒကူးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစန္ဒကူးသားဖြင့် မှီစရာပျဉ်ချပ် (တံကဲပျဉ်) ပြုလုပ်၍ ဟု အနက်ရသည်။ “လောကဗန္ဓုနော” ဟူသည် တစ်လောကလုံး၏ ဆွေမျိုးသဖွယ် ဖြစ်တော်မူသောကြောင့် “လောကဗန္ဓု” ဟု ခေါ်သည်။ ထိုလောကဗန္ဓု ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းခဲ့၏ ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိသာလှပေသည်။

ဖလကဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဖလကဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၉. ဝဋံသကိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. ဝဋံသကိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

သုမေဓော နာမ နာမေနာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဝဋံသကိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမမုနိန္ဒေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ တတ္ထ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဂေဟံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ မဟာဝနေ ဝိဟာသိ. တသ္မိံ သမယေ သုမေဓော ဘဂဝါ ဝိဝေကကာမတာယ တံ ဝနံ သမ္ပာပုဏိ. အထ သော တာပသော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဝိကသိတံ သဠလပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ဝဋံသကာကာရေန ဂန္ထေတွာ ဘဂဝတော ပါဒမူလေ ဌပေတွာ ပူဇေသိ. ဘဂဝါ တဿ စိတ္တပ္ပသာဒတ္ထာယ အနုမောဒနမကာသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလေ ဇာတော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓေါ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“သုမေဓော နာမ နာမေန” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဝဋံသကိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးမြတ်စွာဘုရားတို့၌ ပြုခဲ့ဖူးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦ ရှိသဖြင့် ထိုထိုဘဝတို့၌ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သုမေဓမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ လူလားမြောက်သောအခါ အိမ်ထောင်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီးလျှင် ထိုအိမ်ထောင်၌ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် အိမ်ကို စွန့်ခွာ၍ ရသေ့ရဟန်းပြုကာ တောအုပ်ကြီးထဲ၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အခါ၌ သုမေဓမြတ်စွာဘုရားသည် ဆိတ်ငြိမ်ခြင်းကို နှစ်သက်တော်မူသဖြင့် ထိုတောအုပ်သို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုအခါ ထိုရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ပွင့်လန်းနေသော ထင်းရှူးပန်းကို ယူကာ ဦးဆောက်ပန်း (ပန်းကုံး) သဏ္ဌာန် သီကုံးပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ထား၍ ပူဇော်ခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရသေ့၏ စိတ်ကြည်လင်စေရန် အနုမောဒနာ ပြုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်ရသော် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားရပြီးလျှင် ယခု ဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုး၌ မွေးဖွား၍ ကြီးပြင်းလာသောအခါ သဒ္ဓါတရားရှိကာ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီးလျှင် မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၄၃. သော အပရဘာဂေ ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုမေဓော နာမ နာမေနာတိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဝိဝေကမနုဗြူဟန္တောတိ ဇနာကိဏ္ဏတံ ပဟာယ ဇနဝိဝေကံ စိတ္တဝိဝေကဉ္စ အနုဗြူဟန္တော ဝဍ္ဎေန္တော ဗဟုလီကရောန္တော မဟာဝနံ အဇ္ဈောဂါဟိ ပါဝိသီတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၄၃. ထိုမထေရ်သည် နောင်အခါ၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးကျင့်ဝတ် အပဒါန်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် “သုမေဓော နာမ နာမေန” အစရှိသည်ကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ “ဝိဝေကမနုဗြူဟန္တော” ဟူသည် - လူတို့နှင့် ရောနှောခြင်းကို စွန့်ပယ်၍ လူတို့မှ ကင်းဆိတ်ခြင်းနှင့် စိတ်၏ ဆိတ်ငြိမ်ခြင်းကို တိုးပွားစေလိုသဖြင့် တောအုပ်ကြီးသို့ သက်ဝင်တော်မူ၏ (သို့မဟုတ်) ဝင်တော်မူ၏ ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် အနက်ပေါ်လွင် ထင်ရှားလှပေသည်။

ဝဋံသကိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဝဋံသကိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ ပြီးဆုံးပါပြီ။

၁၀. ပလ္လင်္ကဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ပလ္လင်္ကဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

သုမေဓဿ [Pg.161] ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပလ္လင်္ကဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကေသု ဘဝေသု နိဗ္ဗာနာဓိဂမတ္ထာယ ကတပုညူပစယော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ မဟာဘောဂသမ္ပန္နော သတ္ထရိ ပသီဒိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ တဿ သတ္ထုနော သတ္တရတနမယံ ပလ္လင်္ကံ ကာရေတွာ မဟန္တံ ပူဇံ အကာသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော အဟောသိ. သော အနုက္ကမေန ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ ပုဗ္ဗေ ကတပုညနာမေန ပလ္လင်္ကဒါယကတ္ထေရောတိ ပါကဋော အဟောသိ. ဟေဋ္ဌာ ဝိယ ဥပရိပိ ပုဗ္ဗေ ကတပုညနာမေန ထေရာနံ နာမာနိ ဧဝမေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

“သုမေဓဿ ဘဂဝတော” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ပလ္လင်္ကဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုရှိသဖြင့် ဘဝများစွာတို့၌ နိဗ္ဗာန်ရရှိရေးအတွက် ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု ရှိသည်ဖြစ်၍ သုမေဓမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ သူကြွယ်မျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ စည်းစိမ်ဥစ္စာ အသုံးအဆောင်နှင့် လွန်စွာ ပြည့်စုံသဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုကာ တရားတော်ကို နာယူပြီးနောက် ထိုမြတ်စွာဘုရားအား ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့် ပြီးသော ပလ္လင်ကို ပြုလုပ်လှူဒါန်း၍ ကြီးစွာသော ပူဇော်မှုကို ပြုခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်ရသော် ဘဝတိုင်း၌ အပူဇော်ခံရသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်သည် အစဉ်သဖြင့် ယခု ဘုရားရှင်လက်ထက်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုးတစ်မျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ လူလားမြောက်သောအခါ အိမ်ထောင်ကို တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာကို နာယူရသဖြင့် ကြည်ညို၍ ရဟန်းပြုကာ မကြာမီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်ပြီးလျှင် ရှေးကပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု၏ အမည်ဖြင့် “ပလ္လင်္ကဒါယကမထေရ်” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။ အောက်၌ ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း အထက်၌လည်း ရှေးက ပြုအပ်ဖူးသော ကောင်းမှုအမည်အားဖြင့် မထေရ်မြတ်တို့၏ အမည်များကို ဤနည်းအတိုင်းသာ သိအပ်ကုန်၏။

၄၇. သော ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. ပလ္လင်္ကော ဟိ မယာ ဒိန္နောတိ ပလ္လင်္ကံ ဦရုဗဒ္ဓါသနံ ကတွာ ယတ္ထ ဥပဝီသန္တိ နိသီဒန္တိ, သော ပလ္လင်္ကောတိ ဝုစ္စတိ, သော ပလ္လင်္ကော သတ္တရတနမယော မယာ ဒိန္နော ပူဇိတောတိ အတ္ထော. သဥတ္တရသပစ္ဆဒေါတိ သဟ ဥတ္တရစ္ဆဒေန သဟ ပစ္ဆဒေန သဥတ္တရသပစ္ဆဒေါ, ဥပရိဝိတာနံ ဗန္ဓိတွာ အာသနံ ဥတ္တမဝတ္ထေဟိ အစ္ဆာဒေတွာတိ အတ္ထော. သေသံ ပါကဋမေဝါတိ.

၄၇. ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့သ၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအနက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "သုမေဓဿ ဘဂဝတော" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ "ပလ္လင်္ကော ဟိ မယာ ဒိန္နော"ဟူသည်မှာ- ပေါင်တို့ကို ဖွဲ့ခွေ၍ ထိုင်နေကြသော နေရာကို ပလ္လင်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ထိုရတနာ ခုနစ်ပါးဖြင့်ပြီးသော ပလ္လင်ကို ငါသည် ပေးလှူပူဇော်အပ်ပြီဟု အနက်ရ၏။ "သဥတ္တရသပစ္ဆာဒေါ"ဟူသည်မှာ- အထက်မျက်နှာကြက်နှင့်တကွ အိပ်ရာလွှမ်းနှင့်တကွဖြစ်သော၊ (တစ်နည်း) အထက်မျက်နှာကြက်ကို ဖွဲ့ချည်၍ နေရာကို မြတ်သော အဝတ်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သော နေရာဟု အနက်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ထင်ရှားလှပေတော့သည်။

ပလ္လင်္ကဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပလ္လင်္ကဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

ပန္နရသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တစ်ဆယ့်ငါးခုမြောက်ဝဂ်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၁၆. ဗန္ဓုဇီဝကဝဂ္ဂေါ

၁၆. ဗန္ဓုဇီဝကဝဂ်

၁. ဗန္ဓုဇီဝကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. ဗန္ဓုဇီဝကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

စန္ဒံဝ ဝိမလံ သုဒ္ဓန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဗန္ဓုဇီဝကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပာယသ္မာ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော [Pg.162] ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ဝသန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ရူပကာယသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖာနိ ဂဟေတွာ ဘဂဝတော ပါဒမူလေ ပူဇေသိ. ဘဂဝါ တဿ စိတ္တပ္ပသာဒဝဍ္ဎနတ္ထာယ အနုမောဒနမကာသိ. သော ယာဝတာယုတံ ဌတွာ တေနေဝ ပုညေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ စက္ကဝတ္တိအာဒိသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမဿ အမှာကံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဥပ္ပန္နကာလေ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ရူပဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သဒ္ဓါဇာတော ဂေဟံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတော အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

"စန္ဒံဝ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဗန္ဓုဇီဝကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်တော်၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦး ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိခီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်တွင် အမျိုးအိမ်၌ လူဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် အိမ်ထောင်ကို တည်ထောင်၍ နေထိုင်ခဲ့သည်။ သိခီမြတ်စွာဘုရား၏ ရူပကာယတော်၏ ပြည့်စုံခြင်းကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသဖြင့် လယ်ခေါင်ရမ်းပန်း (ဗန္ဓုဇီဝကပန်း) တို့ကို ယူကာ မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ပူဇော်ခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူ၏ စိတ်ကြည်ညိုမှု တိုးပွားစေရန်အလို့ငှာ အနုမောဒနာပြုတော်မူ၏။ ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး တည်နေကာ ထိုကုသိုလ်ကံကြောင့်သာလျှင် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်၍ ကာမာဝစရ နတ်စည်းစိမ် ခြောက်ပါးတို့ကို ခံစားရပြီး လူ့ပြည်၌လည်း စကြဝတေးမင်း စသည်တို့၏ စည်းစိမ်ကို ခံစားရကာ ငါတို့၏ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင် ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာသောအခါတွင် သူဌေးသူကြွယ်မျိုး၌ မွေးဖွားကာ ရုပ်အဆင်း၏ မြတ်သည်၏အဖြစ်၊ အခြံအရံ အကျော်အစော၏ မြတ်သည်၏အဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သဒ္ဓါတရားရှိသည်ဖြစ်၍ လူ့ဘောင်အိမ်ရာကို စွန့်ခွာကာ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

၁. သော ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေန ပုဗ္ဗေ ကတကုသလကမ္မံ အနုဿရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော စန္ဒံဝ ဝိမလံ သုဒ္ဓန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ စန္ဒံဝ ဝိမလံ သုဒ္ဓန္တိ အဗ္ဘာ, မဟိကာ, ဓုမော, ရဇော, ရာဟူတိ ဣမေဟိ ဥပက္ကိလေသမလေဟိ ဝိမုတ္တံ စန္ဒံ ဣဝ ဒိယဍ္ဎသဟဿုပက္ကိလေသမလာနံ ပဟီနတ္တာ ဝိမလံ နိက္ကိလေသတ္တာ သုဒ္ဓံ ပသန္နံ သိခိံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ကိလေသကဒ္ဒမာနံ အဘာဝေန အနာဝိလံ. နန္ဒီဘဝသင်္ခါတာယ ဗလဝသ္နေဟာယ ပရိသမန္တတော ခီဏတ္တာ နန္ဒီဘဝပရိက္ခီဏံ. တိဏ္ဏံ လောကေတိ လောကတ္တယတော တိဏ္ဏံ ဥတ္တိဏ္ဏံ အတိက္ကန္တံ. ဝိသတ္တိကန္တိ ဝိသတ္တိကံ ဝုစ္စတိ တဏှာ, နိတ္တဏှန္တိ အတ္ထော.

၁. ထိုမထေရ်သည် ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ်ဖြင့် ရှေး၌ပြုခဲ့ဖူးသော ကုသိုလ်ကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့ သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအနက်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား "စန္ဒံဝ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ "စန္ဒံဝ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ" ဟူသည်မှာ တိမ်တိုက်၊ ဆီးနှင်း၊ မီးခိုး၊ မြူ၊ ရာဟုအသူရိန်တည်းဟူသော ညစ်ညူးကြောင်း အညစ်အကြေးတို့မှ လွတ်ကင်းသော လမင်းကဲ့သို့၊ တစ်ထောင့်ငါးရာသော ကိလေသာအညစ်အကြေးတို့ကို ပယ်စွန့်ပြီးဖြစ်၍ ကင်းစင်သော (ဝိမလ)၊ ကိလေသာ ကင်းပြီးဖြစ်၍ စင်ကြယ်သော (သုဒ္ဓ)၊ ကြည်လင်တော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုအပ်၏။ ကိလေသာတည်းဟူသော ရွှံ့ညွန်မရှိခြင်းကြောင့် "အနာဝိလံ" (မနောက်ကျုသော၊ ကြည်လင်တော်မူသော) ဟု ဆိုသည်။ ဘဝ၌ နှစ်သက်တပ်မက်ခြင်း တဏှာဟုဆိုအပ်သော အားကြီးသော နှောင်ဖွဲ့တွယ်တာခြင်းမှ ထက်ဝန်းကျင်မှ ကုန်ခမ်းပြီးဖြစ်ခြင်းကြောင့် "နန္ဒီဘဝပရိက္ခီဏံ" ဟု ဆို၏။ "တိဏ္ဏံ လောကေ" ဟူသည်မှာ လောကသုံးပါးမှ လွန်မြောက်တော်မူသော။ "ဝိသတ္တိကံ" ဟူသည်မှာ တဏှာကို ဝိသတ္တိကာဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ထို့ကြောင့် တဏှာမရှိသော (နိတ္တဏှ) ဟု အနက်ရ၏။

၂. နိဗ္ဗာပယန္တံ ဇနတန္တိ ဓမ္မဝဿံ ဝဿန္တော ဇနတံ ဇနသမူဟံ ကိလေသပရိဠာဟာဘာဝေန နိဗ္ဗာပယန္တံ ဝူပသမေန္တံ. သယံ သံသာရတော တိဏ္ဏံ, သဗ္ဗသတ္တေ သံသာရတော တာရယန္တံ အတိက္ကမေန္တံ စတုန္နံ သစ္စာနံ မုနနတော ဇာနနတော မုနိံ သိခိံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝနသ္မိံ ဈာယမာနန္တိ အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနလက္ခဏူပနိဇ္ဈာနေဟိ ဈာယန္တံ စိန္တေန္တံ စိတ္တေန ဘာဝေန္တံ ဝနမဇ္ဈေတိ အတ္ထော. ဧကဂ္ဂံ ဧကဂ္ဂစိတ္တံ သုသမာဟိတံ သုဋ္ဌု အာရမ္မဏေ အာဟိတံ ဌပိတစိတ္တံ သိခိံ မုနိံ ဒိသွာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၂. "နိဗ္ဗာပယန္တံ ဇနတံ" ဟူသည်မှာ တရားတည်းဟူသောမိုးကို ရွာသွန်းလျက် လူအပေါင်းကို ကိလေသာပူပန်ခြင်းမရှိစေဘဲ ငြိမ်းအေးစေတော်မူတတ်သော၊ ကိုယ်တော်တိုင် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကူးမြောက်တော်မူပြီး၍ သတ္တဝါအလုံးစုံတို့ကိုလည်း သံသရာမှ ကူးမြောက်စေတော်မူတတ်သော၊ လွန်မြောက်စေတော်မူတတ်သော၊ အရိယသစ္စာ လေးပါးတို့ကို သိတော်မူသောကြောင့် မုနိမည်တော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရားကိုဟု စပ်လှမ်းအပ်၏။ "ဝနသ္မိံ ဈာယမာနံ" ဟူသည်မှာ တောအလယ်၌ အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာန်၊ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာန်တို့ဖြင့် ဈာန်ဝင်စားတော်မူသော၊ စဉ်းစားဆင်ခြင်တော်မူသော၊ စိတ်ဖြင့် ပွားများတော်မူသောဟု အနက်ရ၏။ "ဧကဂ္ဂံ" ဟူသည်မှာ တည်ကြည်သော (တစ်ခုတည်းသော အာရုံ၌ တည်သော) စိတ်ရှိသော၊ "သုသမာဟိတံ" ဟူသည်မှာ အာရုံ၌ စိတ်ကို ကောင်းစွာ ထားအပ်သော သိခီမုနိမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ဟု စပ်လှမ်းအပ်၏။

၃. ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖာနီတိ ဗန္ဓူနံ ဉာတီနံ ဇီဝကံ ဇီဝိတနိဿယံ ဟဒယမံသလောဟိတံ ဗန္ဓုဇီဝကံ ဟဒယမံသလောဟိတသမာနဝဏ္ဏံ ပုပ္ဖံ ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ သိခိနော လောကဗန္ဓုနော ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃. "ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖါနိ" ဟူသည်မှာ ဆွေမျိုးတို့၏ အသက်ဇီဝိတိန္ဒြေ၏ မှီရာဖြစ်သော နှလုံးသား နှလုံးအသွေးနှင့်တူသော အဆင်းရှိသည့် ပန်း (ဝါ) ခောင်ရမ်းပန်းတို့ကို ယူဆောင်၍ တစ်လောကလုံး၏ ဆွေမျိုးသဖွယ်ဖြစ်တော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရားအား ပူဇော်ခဲ့ပြီဟု အနက်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

ဗန္ဓုဇီဝကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဗန္ဓုဇီဝကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၂. တမ္ဗပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. တမ္ဗပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ပရကမ္မာယနေ [Pg.163] ယုတ္တောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော တမ္ဗပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ အာယသ္မာ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပိယဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကေနစိ ပုရေ ကတေန အကုသလကမ္မေန ဒုဂ္ဂတကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ပရေသံ ကမ္မံ ကတွာ ဘတိယာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ. သော ဧဝံ ဒုက္ခေန ဝသန္တော ပရေသံ အပရာဓံ ကတွာ မရဏဘယေန ပလာယိတွာ ဝနံ ပါဝိသိ. တတ္ထ ဂတဋ္ဌာနေ ပါဋလိဗောဓိံ ဒိသွာ ဝန္ဒိတွာ သမ္မဇ္ဇိတွာ ဧကသ္မိံ ရုက္ခေ တမ္ဗဝဏ္ဏံ ပုပ္ဖံ ဒိသွာ တံ သဗ္ဗံ ကဏ္ဏိကေ ဩစိနိတွာ ဗောဓိပူဇံ အကာသိ. တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ဝန္ဒိတွာ ပလ္လင်္ကမာဘုဇိတွာ နိသီဒိ. တသ္မိံ ခဏေ တေ မနုဿာ ပဒါနုပဒိကံ အနုဗန္ဓိတွာ တတ္ထ အဂမံသု. သော တေ ဒိသွာ ဗောဓိံ အာဝဇ္ဇေန္တောဝ ပလာယိတွာ ဘယာနကေ ဂီရိဒုဂ္ဂပပါတေ ပတိတွာ မရိ.

"ပရကမ္မာယနေ ယုတ္တော" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်တမ္ဗပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်၌ ပြုအပ်ဖူးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦးရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော တစ်စုံတစ်ခုသော အကုသိုလ်ကံကြောင့် ဆင်းရဲသော အမျိုး၌ ဖြစ်၍ ကြီးပြင်းလာသောအခါ သူတစ်ပါးတို့၏ အမှုကိစ္စကို အခကြေးငွေဖြင့် လုပ်ကိုင်ကာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့ရသည်။ ထိုသူသည် ဤသို့ ဆင်းရဲဒုက္ခဖြင့် နေထိုင်စဉ် သူတစ်ပါးတို့အပေါ် ပြစ်မှားကျူးလွန်မိသဖြင့် သေဘေးမှ ကြောက်လန့်ကာ ထွက်ပြေး၍ တောသို့ ဝင်လေ၏။ ထိုတော၌ ရောက်ရာအရပ်တွင် သခွပ်ဗောဓိပင်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ရှိခိုး၍ တံမြက်လှည်း သုတ်သင်ပြီးနောက်၊ သစ်ပင်တစ်ပင်၌ နီမြန်းသောအဆင်းရှိသော သော်ကပန်းကို မြင်သဖြင့် ထိုပန်းအားလုံးကို အခက်အလက်မှ ဆွတ်ခူးကာ ဗောဓိပင်အား ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုဗောဓိပူဇော်ပွဲ၌ စိတ်ကို ကြည်လင်စေလျက် ရှိခိုးကာ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေ ထိုင်နေခဲ့၏။ ထိုခဏ၌ ထိုသူကို ဖမ်းဆီးမည့် လူတို့သည် ခြေရာခံလျက် ထိုတောအုပ်သို့ ရောက်လာကြကုန်၏။ ထိုသူသည် ထိုလူတို့ကို မြင်သဖြင့် ဗောဓိပင်ကိုသာ စိတ်ထဲမှ အဖန်ဖန် ဆင်ခြင်အောက်မေ့လျက် ထွက်ပြေးရာ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော တောင်ကမ်းပါးပြတ်၌ ကျ၍ သေဆုံးသွားခဲ့လေသည်။

၇. သော ဗောဓိပူဇာယ အနုဿရိတတ္တာ တေနေဝ ပီတိသောမနဿေန တာဝတိံသာဒီသု ဥပပန္နော ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ စက္ကဝတ္တိအာဒိသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပရကမ္မာယနေ ယုတ္တောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပရေသံ ကမ္မာနိ ပရကမ္မာနိ, ပရကမ္မာနံ အာယနေ ကရဏေ ဝါဟနေ ဓာရဏေ ယုတ္တော ယောဇိတော အဟောသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ပါကဋမေဝါတိ.

၇. ထိုသူသည် ဗောဓိပင်ပူဇော်မှုကို အောက်မေ့အမှတ်ရလျက် စုတေခဲ့သောကြောင့် ထိုနှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုဖြင့်သာလျှင် တာဝတိံသာနတ်ပြည် အစရှိသည်တို့၌ ဖြစ်ကာ ကာမာဝစရနတ်စည်းစိမ် ခြောက်ပါးကို ခံစားခဲ့ရပြီး လူ့ပြည်၌လည်း စကြဝတေးမင်း စသည်တို့၏ စည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ယခု ဘုရားပွင့်တော်မူရာအခါ၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုး၌ မွေးဖွားကာ ကြီးပြင်းလာပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသဖြင့် ရဟန်းပြုပြီး မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့ သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအနက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "ပရကမ္မာယနေ ယုတ္တော" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "ပရကမ္မာယနေ ယုတ္တော" ဟူသည်မှာ သူတစ်ပါးတို့၏ အလုပ်ကိစ္စတို့ကို ဖြစ်စေခြင်း၊ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ဆောင်ထားခြင်းတို့၌ ယှဉ်စပ်လုပ်ကိုင်သူ (လုပ်သား) ဖြစ်ခဲ့ဖူးပြီဟု အနက်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ထင်ရှားလှပေတော့သည်။

တမ္ဗပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တမ္ဗပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၃. ဝီထိသမ္မဇ္ဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. ဝီထိသမ္မဇ္ဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ဥဒေန္တံ သတရံသိံ ဝါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဝီထိသမ္မဇ္ဇကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကေသု ဇာတိသတေသု ကတပုညသဉ္စယော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဃရာဝါသံ ဝသန္တော နဂရဝါသီဟိ သဒ္ဓိံ ဝီထိံ သဇ္ဇေတွာ နီယမာနံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဝီထိံ သမံ ကတွာ ဓဇံ တတ္ထ ဥဿာပေသိ.

"ဥဒေန္တံ သတရံသိံ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဝီထိသမ္မဇ္ဇကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦးရှိခဲ့ပြီးလျှင် ဘဝပေါင်းရာမက များပြားလှသော ဘဝတို့၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှုအစုစုကို ဆည်းပူးခဲ့ဖူးသည်။ သိခီမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွား၍ အိမ်ရာတည်ထောင် နေထိုင်စဉ် မြို့သူမြို့သားတို့နှင့်အတူ လမ်းခရီးကို ပြုပြင်ပြီး ပင့်ဆောင်အပ်သော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ လမ်းခရီးကို ညီညာအောင် ပြုပြင်ပြီးလျှင် ထိုလမ်း၌ အလံတံခွန်တို့ကို စိုက်ထူပူဇော်ခဲ့လေသည်။

၁၅. သော [Pg.164] တေနေဝ ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ဗဟုမာနဟဒယော ပဗ္ဗဇိတွာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒေါ နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ အနုဿရန္တော ပစ္စက္ခတော ဇာနိတွာ ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဥဒေန္တံ သတရံသိံ ဝါတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥဒေန္တံ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တံ သတရံသိံ သတပဘံ. သတရံသီတိ ဒေသနာသီသမတ္တံ, အနေကသတသဟဿပဘံ သူရိယံ ဣဝါတိ အတ္ထော. ပီတရံသိံဝ ဘာဏုမန္တိ ပီတရံသိံ သံကုစိတပဘံ ဘာဏုမံ ပဘာဝန္တံ စန္ဒမဏ္ဍလံ ဣဝ သမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၅. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့်သာလျှင် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးတို့ကို ခံစား၍ ယခုဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ တစ်ခုသောအမျိုး၌ ဖြစ်သည်။ အရွယ်သို့ရောက်၍ ဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် ရအပ်သော ယုံကြည်မှုရှိသည်ဖြစ်၍ များစွာမြတ်နိုးသော စိတ်နှလုံးရှိသဖြင့် သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်လတ်သော် မျက်မှောက်၌ မျက်ဝါးထင်ထင် သိရှိရသဖြင့် ရှေး၌ပြုကျင့်ခဲ့သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား 'ဥဒေန္တံ သတရံသိံ ဝါ' စသည်ဖြင့် မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ 'ဥဒေန္တံ' ဟူသည် တက်လာသော၊ 'သတရံသိံ' ဟူသည် တစ်ရာမကသော ရောင်ခြည်ရှိသော လမင်း သို့မဟုတ် တစ်ရာသော အရောင်ရှိသော ဟု အနက်ရသည်။ 'သတရံသီ' ဟူသော စကားရပ်သည်ကား ဒေသနာတော်၏ အဦးပဓာနမျှကို ပြဆိုသော သဒ္ဒါဖြစ်၍ အသိန်းမကသော အရောင်ရှိသော နေမင်းကဲ့သို့ ဟု အနက်ရသည်။ 'ပီတရံသိံဝ ဘာဏုမံ' ဟူသည် ဝါဝင်းသော (ရွှေသော) အရောင်ရှိသော၊ တက်သစ်စဖြစ်သော အရောင်ရှိသော၊ အရောင်အဝါရှိသော လဝန်းကဲ့သို့သော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ရ၍ ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

ဝီထိသမ္မဇ္ဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဝီထိသမ္မဇ္ဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၄. ကက္ကာရုပုပ္ဖပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ကက္ကာရုပုပ္ဖပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ဒေဝပုတ္တော အဟံ သန္တောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကက္ကာရုပုပ္ဖပူဇကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ကတပုညသဉ္စယော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဘုမ္မဋ္ဌကဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော သိခိံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ဒိဗ္ဗကက္ကာရုပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ပူဇေသိ.

'ဒေဝပုတ္တော အဟံ သန္တော' ဤသို့အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ကက္ကာရုပုပ္ဖပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်တည်း။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရကုသိုလ်ရှိ၍ ထိုထိုဘဝ၌ ပြုအပ်၊ ဆည်းပူးအပ်ပြီးသော ကောင်းမှုအပေါင်းရှိသည်ဖြစ်ကာ သိခီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ မြေ၌တည်သော နတ်သား (ဘုမ္မစိုးနတ်သား) ဖြစ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုသို့ဖြစ်လတ်သော် သိခီမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ရ၍ ကက္ကာရုမည်သော နတ်ပန်းကို ယူ၍ ပူဇော်ခဲ့သည်။

၂၁. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဧကတိံသကပ္ပဗ္ဘန္တရေ ဥဘယသုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထရိ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ ပစ္စက္ခတော ဉတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဒေဝပုတ္တော အဟံ သန္တောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဒိဗ္ဗန္တိ ကီဠန္တိ ပဉ္စဟိ ဒိဗ္ဗေဟိ ကာမဂုဏေဟီတိ ဒေဝါ, ဒေဝါနံ ပုတ္တော, ဒေဝေါ ဧဝ ဝါ ပုတ္တော ဒေဝပုတ္တော, အဟံ ဒေဝပုတ္တော သန္တော ဝိဇ္ဇမာနော ဒိဗ္ဗံ ကက္ကာရုပုပ္ဖံ ပဂ္ဂယှ ပကာရေန, ဂဟေတွာ သိခိဿ ဘဂဝတော အဘိရောပယိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၂၁. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် သုံးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာအတွင်း၌ ချမ်းသာနှစ်မျိုးလုံးကို ခံစား၍ ယခုဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ သာဝတ္ထိမြို့၌ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ကြီးပြင်းလာသည်ရှိသော် ဘုရားရှင်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရှင်ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးကံကို မျက်မှောက်၌ သိမြင်၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ပြုကျင့်အပ်သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ဒေဝပုတ္တော အဟံ သန္တော' စသည်ဖြင့် မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ ငါးပါးကုန်သော နတ်၌ဖြစ်သော ကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် မြူးတူးပျော်ပါး ကစားတတ်သောကြောင့် 'ဒေဝ' မည်ကုန်၏၊ နတ်တို့၏သား သို့မဟုတ် နတ်သည်သာလျှင် သားဖြစ်သောကြောင့် 'ဒေဝပုတ္တ' (နတ်သား) မည်၏၊ ငါသည် နတ်သားဖြစ်လျက်ရှိစဉ် နတ်၌ဖြစ်သော ကက္ကာရုပန်းကို မြှောက်ချီ၍ (ဝါ) အပြားအားဖြင့် ယူဆောင်ကာ သိခီမြတ်စွာဘုရားအား ပူဇော်ခဲ့၏ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

ကက္ကာရုပုပ္ဖပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကက္ကာရုပုပ္ဖပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၅. မန္ဒာရဝပုပ္ဖပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. မန္ဒာရဝပုပ္ဖပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ဒေဝပုတ္တော [Pg.165] အဟံ သန္တောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော မန္ဒာရဝပုပ္ဖပူဇကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဘုမ္မဋ္ဌကဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော သိခိံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဒိဗ္ဗမန္ဒာရဝပုပ္ဖေဟိ ပူဇေသိ.

'ဒေဝပုတ္တော အဟံ သန္တော' ဤသို့အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်မန္ဒာရဝပုပ္ဖပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်တည်း။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိခီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ မြေ၌တည်သော နတ်သားဖြစ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုသို့ဖြစ်လတ်သော် သိခီမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်ကာ နတ်၌ဖြစ်သော မန္ဒာရဝပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။

၂၅. သော တေန ပုညေနာတိအာဒိကံ သဗ္ဗံ အနန္တရတ္ထေရဿ အပဒါနဝဏ္ဏနာယ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.

၂၅. ထိုသူသည် 'တေန ပုညေန' စသည်ဖြင့် အစရှိသော အလုံးစုံသော စကားရပ်ကို အခြားမဲ့ဖြစ်သော (ကက္ကာရုပုပ္ဖပူဇက) မထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်၌ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော နည်းအတိုင်းသာလျှင် သိထိုက်သည်။

မန္ဒာရဝပုပ္ဖပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

မန္ဒာရဝပုပ္ဖပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၆. ကဒမ္ဗပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. ကဒမ္ဗပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကဒမ္ဗပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသုညေ လောကေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဃရာဝါသံ ဝသန္တော တတ္ထ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တသမီပေ ကုက္ကုဋေ နာမ ပဗ္ဗတေ အဿမံ ကတွာ ဝိဟာသိ. သော တတ္ထ သတ္တ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ပုပ္ဖိတံ ကဒမ္ဗပုပ္ဖံ ဩစိနိတွာ တေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ပူဇေသိ. တေပိ ‘‘ဣစ္ဆိတံ ပတ္ထိတ’’န္တိအာဒိနာ အနုမောဒနံ အကံသု.

'ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ' ဤသို့အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ကဒမ္ဗပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်တည်း။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် မြတ်စွာဘုရားပွင့်တော်မူခြင်းမှ ကင်းဆိတ်သော လောက၌ တစ်ခုသော အမျိုး၌ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ကြီးပြင်းလာသည်ရှိသော် အိမ်ထောင်၌ နေထိုင်စဉ် ထိုအိမ်၌နေခြင်း၏ အပြစ်ကို မြင်ရသဖြင့် အိမ်၌နေခြင်းကို စွန့်ပယ်ကာ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်၍ ဟိမဝန္တာတောင်အနီးရှိ ကုက္ကုဋမည်သော တောင်၌ သစ်ရွက်မိုးကျောင်း ကျောင်းသင်္ခမ်းကို ပြုလုပ်၍ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုရသေ့သည် ထိုတောင်၌ ခုနစ်ပါးကုန်သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့ကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်ကာ ပွင့်၍နေသော ထိန်ပန်းကို ခူး၍ ထိုပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့ကို ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့သည်လည်း 'ဣစ္ဆိတံ ပတ္ထိတံ' စသည်ဖြင့် အနုမောဒနာ ပြုတော်မူခဲ့ကြသည်။

၃၀. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိမာဟ. တံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ကုက္ကုဋော နာမ ပဗ္ဗတောတိ တဿ ဥဘောသု ပဿေသု ကုက္ကုဋစူဠာကာရေန ပဗ္ဗတကူဋာနံ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ကုက္ကုဋောတိ သင်္ခံ ဂတော. ပကာရေန တိရော ဟုတွာ ပတိဋ္ဌဟတီတိ ပဗ္ဗတော. တမှိ ပဗ္ဗတပါဒမှီတိ တသ္မိံ ပဗ္ဗတသမီပေ. သတ္တ ဗုဒ္ဓါ ဝသန္တီတိ သတ္တ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ တသ္မိံ ကုက္ကုဋပဗ္ဗတပါဒေ ပဏ္ဏသာလာယံ ဝသန္တီတိ အတ္ထော.

၃၀. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးတို့ကို ခံစား၍ ယခုဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ သာဝတ္ထိမြို့၌ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ကြီးပြင်းလာသည်ရှိသော် ဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ရအပ်သော ယုံကြည်မှုရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာဖြစ်၍ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ပြုကျင့်အပ်သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ' စသည်ဖြင့် မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်သည် ဆိုအပ်ပြီးသောအနက်ရှိသည်သာတည်း။ 'ကုက္ကုဋော နာမ ပဗ္ဗတော' ဟူသည် ထိုတောင်၏ နံရံနှစ်ဖက်တို့၌ ကြက်၏ အမောက်သဏ္ဌာန်ဖြင့် တောင်ထွဋ်တို့ ထင်ရှားရှိနေသောကြောင့် ကုက္ကုဋဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်အပ်သော အဖြစ်သို့ ရောက်၏။ အပြားအားဖြင့် ဖီလာကန့်လန့်တည်တတ်သောကြောင့် 'ပဗ္ဗတ' မည်၏။ 'တမှိ ပဗ္ဗတပါဒမှိ' ဟူသည် ထိုတောင်၏အနီး၌ ဟု အနက်ရသည်။ 'သတ္တ ဗုဒ္ဓါ ဝသန္တိ' ဟူသည် ခုနစ်ဆူကုန်သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့သည် ထိုကုက္ကုဋတောင်ခြေရှိ သစ်ရွက်မိုးကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေထိုင်ကြသည်ဟု အနက်ရသည်။

၃၁. ဒီပရာဇံဝ [Pg.166] ဥဂ္ဂတန္တိ ဒီပါနံ ရာဇာ ဒီပရာဇာ, သဗ္ဗေသံ ဒီပါနံ ဇလမာနာနံ တာရကာနံ ရာဇာ စန္ဒောတိ အတ္ထော. အထ ဝါ သဗ္ဗေသု ဇမ္ဗုဒီပပုဗ္ဗဝိဒေဟအပရဂေါယာနဥတ္တရကုရုသင်္ခါတေသု စတူသု ဒီပေသု ဒွိသဟဿပရိတ္တဒီပေသု စ ရာဇာ အာလောကဖရဏတော စန္ဒော ဒီပရာဇာတိ ဝုစ္စတိ, တံ နဘေ ဥဂ္ဂတံ စန္ဒံ ဣဝ ပုပ္ဖိတံ ဖုလ္လိတံ ကဒမ္ဗရုက္ခံ ဒိသွာ တတော ပုပ္ဖံ ဩစိနိတွာ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ပဂ္ဂယှ ပကာရေန ဂဟေတွာ သတ္တ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ သမောကိရိံ သုဋ္ဌု ဩကိရိံ, အာဒရေန ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၁. 'ဒီပရာဇံဝ ဥဂ္ဂတံ' ဟူသည် အလင်းရောင်တို့၏ မင်းဖြစ်သော 'ဒီပရာဇာ'၊ အလုံးစုံသော အလင်းရောင်ဖြစ်၍ ထွန်းလင်းတောက်ပကုန်သော ကြယ်တာရာနက္ခတ်တို့၏မင်း ဖြစ်သော လ ဟု အနက်ရသည်။ တစ်နည်းကား ဇမ္ဗူဒိပ်၊ အရှေ့ကျွန်း၊ အနောက်ကျွန်း၊ မြောက်ကျွန်းဟု ဆိုအပ်ကုန်သော ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းတို့၌လည်းကောင်း၊ အခြံအရံကျွန်းငယ်နှစ်ထောင်တို့၌လည်းကောင်း အလင်းရောင်ကို ဖြန့်တတ်သောကြောင့် မင်းကဲ့သို့ဖြစ်သော လကို 'ဒီပရာဇာ' (ကျွန်းတို့၌ မင်းဖြစ်သောလ) ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ကောင်းကင်၌ တက်လာသော ထိုလကဲ့သို့ ပွင့်၍နေသော ထိန်ပင်ကို မြင်ရသဖြင့် ထိုထိန်ပင်မှ ပန်းကိုခူး၍ လက်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့် မြှောက်ယူကာ (ဝါ) အပြားအားဖြင့် ယူဆောင်၍ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ် ခုနစ်ပါးတို့အား ကြဲဖြန့်လှူဒါန်းခဲ့၏ (ဝါ) ကောင်းစွာ သွန်းလောင်းပူဇော်ခဲ့၏၊ ရိုသေစွာ ပူဇော်ခဲ့၏ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

ကဒမ္ဗပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကဒမ္ဗပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၇. တိဏသူလကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. တိဏသူလကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော တိဏသူလကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဇိနဝရေသု ကတပုညသမ္ဘာရော ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ ကုသလာနိ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ တတ္ထ ဒေါသံ ဒိသွာ တံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝသန္တော ဟိမဝန္တသမီပေ ဘူတဂဏေ နာမ ပဗ္ဗတေ ဝသန္တံ ဧကတံ ဝိဝေကမနုဗြူဟန္တံ သိခိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော တိဏသူလပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ပါဒမူလေ ပူဇေသိ. ဗုဒ္ဓေါပိ တဿ အနုမောဒနံ အကာသိ.

'ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ' ဤသို့အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်တိဏသူလကမထေရ်၏ အပဒါန်တည်း။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍ ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတိုင်း၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိခီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အိမ်ထောင်ကို တည်ထောင်၍ နေထိုင်စဉ် ထိုအိမ်ထောင်၌နေခြင်း၏ အပြစ်ကို မြင်ရသဖြင့် ထိုအိမ်ထောင်ကို စွန့်ပယ်ကာ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်၍ နေထိုင်လတ်သော် ဟိမဝန္တာတောင်အနီးရှိ ဘူတဂဏမည်သော တောင်၌ သီတင်းသုံးတော်မူလျက် တစ်ပါးတည်း ဆိတ်ငြိမ်မှုကို ပွားစေတော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်ကာ စမ္ပာယ်ကြက်ရုံးပန်းကို ယူ၍ ခြေတော်ရင်း၌ ပူဇော်ခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုသူအား အနုမောဒနာပြုတော်မူခဲ့သည်။

၃၅. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သာသနေ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ ဥပနိဿယသမ္ပန္နတ္တာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတွာ ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿပ္ပတ္တော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိမာဟ. ဘူတဂဏော နာမ ပဗ္ဗတောတိ ဘူတဂဏာနံ ဒေဝယက္ခသမူဟာနံ အာဝါသဘူတတ္တာ ဘဝနသဒိသတ္တာ အဝိရူဠှဘာဝေန ပဝတ္တတ္တာ စ ဘူတဂဏော နာမ ပဗ္ဗတော, တသ္မိံ ဧကော အဒုတိယော ဇိနော ဇိတမာရော ဗုဒ္ဓေါ ဝသတေ ဒိဗ္ဗဗြဟ္မအရိယဣရိယာပထဝိဟာရေဟိ ဝိဟရတီတိ အတ္ထော.

၃၅. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လတ်သော် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးတို့ကို ခံစား၍ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်၌ သာဝတ္ထိမြို့၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော တစ်ခုသော အမျိုး၌ ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်လတ်သော် သာသနာတော်၌ ကြည်ညို၍ ရှင်ရဟန်းပြုပြီးလျှင် အားကြီးသောအကြောင်းနှင့် ပြည့်စုံသည်၏အဖြစ်ကြောင့် မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၍ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ခြင်းသို့ ရောက်ကာ ရှေး၌ပြုကျင့်အပ်သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြသလိုသဖြင့် “ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ “ဘူတဂဏော နာမ ပဗ္ဗတော” ဟူသည်ကား ဘူတဂဏမည်ကုန်သော နတ်ဘီလူးအပေါင်းတို့၏ နေရာဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဘုံဗိမာန်နှင့် တူသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ မစည်ပင်မတိုးတက်သည်၏အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်တည်ရှိနေသောကြောင့်လည်းကောင်း ဘူတဂဏမည်သော တောင်တည်း။ ထိုတောင်၌ အဖော်မပါ တစ်ပါးတည်းသော မာရ်ငါးပါးကို အောင်မြင်တော်မူပြီးသော ဇိနမည်သော ဘုရားရှင်သည် သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ဒိဗ္ဗဝိဟာရ၊ ဗြဟ္မဝိဟာရ၊ အရိယာဝိဟာရ၊ ဣရိယာပထဝိဟာရတို့ဖြင့် နေတော်မူ၏ဟု အနက်ရသည်။

၃၆. ဧကူနသတသဟဿံ[Pg.167], ကပ္ပံ န ဝိနိပါတိကောတိ တေန တိဏသူလပုပ္ဖပူဇာကရဏဖလေန နိရန္တရံ ဧကူနသတသဟဿကပ္ပာနံ အဝိနိပါတကော စတုရာပါယဝိနိမုတ္တော သဂ္ဂသမ္ပတ္တိဘဝမေဝ ဥပပန္နောတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၃၆. “ဧကူနသတသဟဿံ၊ ကပ္ပံ န ဝိနိပါတိကော” ဟူသည်ကား ထိုစံပယ်ကြက်ရုံးပန်းဖြင့် ပူဇော်မှုကို ပြုခြင်း၏အကျိုးကြောင့် မပြတ်မလပ် တစ်ခုယုတ် ကမ္ဘာတစ်သိန်းတို့ကာလပတ်လုံး (သို့မဟုတ် ကိုးသောင်းကိုးထောင်ကိုးရာကိုးဆယ်ကိုးကမ္ဘာတို့ပတ်လုံး) အပါယ်လေးဘုံသို့ ကျရောက်ခြင်း မရှိသည်ဖြစ်၍ (သို့မဟုတ် ဖောက်ဖောက်ပြန်ပြန် ပျက်စီးကျရောက်ခြင်း မရှိဘဲ) အပါယ်လေးဘုံမှ လွတ်မြောက်ကာ နတ်ပြည်၏ စည်းစိမ်၊ နတ်ဘုံဌာနသို့သာလျှင် ကပ်ရောက်ရသူ ဖြစ်သည်ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

တိဏသူလကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တိဏသူလကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၈. နာဂပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. နာဂပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

သုဝစ္ဆော နာမ နာမေနာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော နာဂပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဇိနနိသဘေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဝေဒတ္တယာဒီသု သကသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ပတွာ တတ္ထ သာရံ အဒိသွာ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဈာနသမာပတ္တိသုခေန ဝီတိနာမေသိ. တသ္မိံ သမယေ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ တဿာနုကမ္ပာယ တတ္ထ အဂမာသိ. သော တာပသော တံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ လက္ခဏသတ္ထေသု ဆေကတ္တာ ဘဂဝတော လက္ခဏရူပသမ္ပတ္တိယာ ပသန္နော ဝန္ဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ. အာကာသတော အနောတိဏ္ဏတ္တာ ပူဇာသက္ကာရေ အကတေယေဝ အာကာသေနေဝ ပက္ကာမိ. အထ သော တာပသော သသိဿော နာဂပုပ္ဖံ ဩစိနိတွာ တေန ပုပ္ဖေန ဘဂဝတော ဂတဒိသာဘာဂမဂ္ဂံ ပူဇေသိ.

“သုဝစ္ဆော နာမ နာမေန” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်နာဂပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝအဆက်ဆက်၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ ကြီးပြင်းခြင်းသို့ ရောက်သောအခါ ဗေဒင်သုံးပုံအစရှိသော မိမိ၏ အတတ်ပညာတို့၌ တဖက်ကမ်းရောက် တတ်မြောက်ပြီးလျှင် ထိုမိမိ၏ အတတ်ပညာ၌ အနှစ်သာရကို မမြင်ရသဖြင့် ဟိမဝန္တာတောင်သို့ ဝင်၍ ရသေ့ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ဈာန်သမာပတ်ချမ်းသာဖြင့် အချိန်ကို ကုန်လွန်စေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အခါ၌ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရသေ့အား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းငှာ ထိုဟိမဝန္တာတောင်သို့ ကြွတော်မူခဲ့သည်။ ထိုရသေ့သည် ထိုမြတ်စွာဘုရားကို မြင်ရ၍ လက္ခဏာကျမ်းတို့၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာသူဖြစ်သည့်အတွက် မြတ်စွာဘုရား၏ လက္ခဏာတော်၊ ရုပ်အဆင်းတော်တို့၏ ပြည့်စုံခြင်း၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရှိခိုး၍ လက်အုပ်ချီမြှောက်လျက် ရပ်နေခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းကင်မှ သက်ဆင်းတော်မမူသောကြောင့် ပူဇော်ခြင်း၊ အရိုအသေပြုခြင်းကို မပြုရသေးမီပင် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့်သာ ကြွသွားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအခါ ထိုရသေ့သည် တပည့်များနှင့်အတူ ကံကော်ပန်းကို ခူး၍ ထိုပန်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ကြွတော်မူရာ အရပ်မျက်နှာအဖို့၌ တည်သောလမ်းကို ပူဇော်ခဲ့သည်။

၃၉. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝန္တော သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓါသမ္ပန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝတ္တပဋိပတ္တိယာ သာသနံ သောဘယမာနော နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ ‘‘ကေန နု ခေါ ကုသလကမ္မေန မယာ အယံ လောကုတ္တရသမ္ပတ္တိ လဒ္ဓါ’’တိ အတီတကမ္မံ သရန္တော ပုဗ္ဗကမ္မံ ပစ္စက္ခတော ဉတွာ သဉ္ဇာတသောမနဿော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုဝစ္ဆော နာမ နာမေနာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝစ္ဆဂေါတ္တေ ဇာတတ္တာ ဝစ္ဆော, သုန္ဒရော စ သော ဝစ္ဆော စေတိ သုဝစ္ဆော. နာမေန သုဝစ္ဆော နာမ ဗြာဟ္မဏော မန္တပါရဂူ ဝေဒတ္တယာဒိသကလမန္တသတ္ထေ ကောဋိပ္ပတ္တောတိ အတ္ထော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၉. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားရကာ အလုံးစုံသော ဘဝတို့၌ အပူဇော်ခံရသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် သာဝတ္ထိမြို့၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် သဒ္ဓါတရားနှင့်ပြည့်စုံသဖြင့် ရှင်ရဟန်းပြုကာ ဝတ်အကျင့်ဖြင့် သာသနာတော်ကို တင့်တယ်စေလျက် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။ “ငါသည် အဘယ်ကုသိုလ်ကံကြောင့် ဤလောကုတ္တရာစည်းစိမ်ချမ်းသာကို ရအပ်ခဲ့သနည်း” ဟု အတိတ်ကံကို အောက်မေ့လတ်သော် ရှေးကံကို မျက်ဝါးထင်ထင် သိရှိရသဖြင့် လွန်စွာဖြစ်သော ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိသည်ဖြစ်၍ ရှေး၌ ပြုကျင့်အပ်ခဲ့သော အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြသလိုသဖြင့် “သုဝစ္ဆော နာမ နာမေန” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ ဝစ္ဆအနွယ်၌ ဖြစ်သောကြောင့် “ဝစ္ဆ” မည်၏၊ ကောင်းလည်းကောင်း၊ ထိုဝစ္ဆလည်းဟုတ်၏၊ ထို့ကြောင့် “သုဝစ္ဆ” မည်၏။ နာမည်အားဖြင့် သုဝစ္ဆမည်သော ပုဏ္ဏားသည် ဗေဒင်သုံးပုံအစရှိသော အလုံးစုံသော မန္တာန်ကျမ်းတို့၌ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်သူ (မန္တာန်၌ တစ်ဖက်ကမ်းရောက် တတ်မြောက်သူ) ဖြစ်သည်ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားသည် အောက်၌ ပြဆိုအပ်ပြီးသောနည်းအတိုင်း ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

နာဂပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နာဂပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၉. ပုန္နာဂပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. ပုန္နာဂပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ကာနနံ [Pg.168] ဝနမောဂယှာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပုန္နာဂပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဖုဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ နေသာဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တော မဟာဝနံ ပဝိဋ္ဌော တတ္ထ သုပုပ္ဖိတပုန္နာဂပုပ္ဖံ ဒိသွာ ဟေတုသမ္ပန္နတ္တာ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏပီတိဝသေန ဘဂဝန္တံ သရိတွာ တံ ပုပ္ဖံ သဟ ကဏ္ဏိကာဟိ ဩစိနိတွာ ဝါလုကာဟိ စေတိယံ ကတွာ ပူဇေသိ.

“ကာနနံ ဝနမောဂယှ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ပုန္နာဂပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝအဆက်ဆက်၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ဖုဿမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်အခါ၌ မုဆိုးမျိုး၌ ဖြစ်၍ တောအုပ်ကြီးထဲသို့ ဝင်သည်ရှိသော် ထိုတောအုပ်ကြီး၌ ကောင်းစွာပွင့်နေသော ပုန်းညက်ပန်းကို မြင်ရ၍ အကြောင်းနှင့် ပြည့်စုံသည့်အတွက် ဘုရားကို အာရုံပြု၍ဖြစ်သော ပီတိ၏ အစွမ်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို အမှတ်ရသဖြင့် ထိုပန်းကို အချက် (ဝတ်ဆံ) တို့နှင့်တကွ ခူးယူ၍ သဲတို့ဖြင့် စေတီပြုလုပ်ကာ ပူဇော်ခဲ့သည်။

၄၆. သော တေန ပုညေန ဒွေနဝုတိကပ္ပေ နိရန္တရံ ဒေဝမနုဿသမ္ပတ္တိယောယေဝ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ပုဗ္ဗဝါသနာဗလေန သာသနေ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝါယမန္တော နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ ပုဗ္ဗေ ကတကုသလံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ကာနနံ ဝနမောဂယှာတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၄၆. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် ကိုးဆယ့်နှစ်ကမ္ဘာတို့ပတ်လုံး မပြတ် နတ်လူချမ်းသာတို့ကိုသာလျှင် ခံစားရ၍ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်၌ သာဝတ္ထိမြို့၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုး၌ ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်လတ်သော် ရှေးအထုံဝါသနာ၏အစွမ်းဖြင့် သာသနာတော်၌ ကြည်ညို၍ ရှင်ရဟန်းပြုပြီးလျှင် တရားအားထုတ်လတ်သော် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာဖြစ်၍ ရှေး၌ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို အမှတ်ရသဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိသည်ဖြစ်၍ ရှေး၌ ပြုကျင့်အပ်သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြသလိုသဖြင့် “ကာနနံ ဝနမောဂယှ” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်အားလုံးသည် အောက်၌ ပြဆိုအပ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

ပုန္နာဂပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပုန္နာဂပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၁၀. ကုမုဒဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ကုမုဒဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကုမုဒဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကေသု ဘဝေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟိမဝန္တဿ အာသန္နေ မဟန္တေ ဇာတဿရေ ကုကုတ္ထော နာမ ပက္ခီ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော ကေနစိ အကုသလေန ပက္ခီ သမာနောပိ ပုဗ္ဗေ ကတသမ္ဘာရေန ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နော ပုညာပုညေသု ဆေကော သီလဝါ ပါဏဂေါစရတော ပဋိဝိရတော အဟောသိ. တသ္မိံ သမယေ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ အာကာသေနာဂန္တွာ တဿ သမီပေ စင်္ကမတိ. အထ သော သကုဏော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ကုမုဒပုပ္ဖံ ဍံသိတွာ ဘဂဝတော ပါဒမူလေ ပူဇေသိ. ဘဂဝါ တဿ သောမနဿုပ္ပာဒနတ္ထံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အနုမောဒနမကာသိ.

“ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ကုမုဒဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝများစွာတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသောမှီရာအကြောင်း ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ဟိမဝန္တာ၏အနီး ကြီးစွာသော ဇာတဿရရေအိုင်၌ ကုကုတ္ထမည်သော ငှက်ဖြစ်၍ ဖြစ်ခဲ့သည်။ တစ်စုံတစ်ခုသော အကုသိုလ်ကံကြောင့် ငှက်ဖြစ်ရပါသော်လည်း ရှေး၌ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုအဆောက်အဦးကြောင့် အသိဉာဏ်နှင့်ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ ကောင်းမှုမကောင်းမှုတို့၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၏၊ သီလရှိ၏၊ သတ္တဝါတို့ကို သတ်ဖြတ်စားသောက်ခြင်းမှလည်း ရှောင်ကြဉ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အခါ၌ ပဒုမုတ္တရမြစွာဘုရားသည် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွလာတော်မူ၍ ထိုငှက်၏အနီး၌ စင်္ကြံလျှောက်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုငှက်သည် မြတ်စွာဘုရားကို မြင်၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသဖြင့် ကုမုဒြာကြာပန်းကို ကိုက်ချီ၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ပူဇော်ခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုငှက်အား ဝမ်းမြောက်မှုဖြစ်စေခြင်းငှာ ထိုကြာပန်းကို ခံယူတော်မူပြီးလျှင် အနုမောဒနာတရားစကားကို ပြုတော်မူခဲ့သည်။

၅၁. သော [Pg.169] တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု ဥဘယသမ္ပတ္တိသုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ အညတရသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ရတနတ္တယေ ပသန္နော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ ပစ္စက္ခတော ဉတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိမာဟ. ပဒုမုပ္ပလသဉ္ဆန္နောတိ ဧတ္ထ သတပတ္တေဟိ သမ္ပုဏ္ဏော သေတပဒုမော စ တီဏိ နီလရတ္တသေတုပ္ပလာနိ စ ပဒုမုပ္ပလာနိ တေဟိ သဉ္ဆန္နော ဂဟနီဘူတော သမ္ပုဏ္ဏော မဟာဇာတဿရော အဟူတိ သမ္ဗန္ဓော. ပုဏ္ဍရီကသမောတ္ထဋောတိ ပုဏ္ဍရီကေဟိ ရတ္တပဒုမေဟိ ဩတ္ထဋော သမ္ပုဏ္ဏောတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၅၁. ထိုငှက်သည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ နှစ်မျိုးလုံးသော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားရ၍ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် သာဝတ္ထိမြို့၌ မထင်ရှားသော အမျိုး၌ ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်လတ်သော် များစွာသော ဥစ္စာရှိသည်ဖြစ်၍ များသော အသုံးအဆောင်ရှိကာ ရတနာသုံးပါးအပေါင်း၌ ကြည်ညိုသဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာတော်ကို နာယူရ၍ ရအပ်သော ယုံကြည်ခြင်း (သဒ္ဓါတရား) ရှိသည်ဖြစ်ကာ ရှင်ရဟန်းပြုပြီးလျှင် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။ မိမိ၏ ရှေးကံကို မျက်ဝါးထင်ထင် သိရှိရသဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိသည်ဖြစ်၍ ရှေး၌ပြုကျင့်အပ်သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြသလိုသဖြင့် “ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ “ပဒုမုပ္ပလသဉ္ဆန္နော” ဟူသော ဤပါဌ်၌ ပွင့်ချပ်တစ်ရာနှင့် ပြည့်စုံသော ဖြူသောပဒုမ္မာကြာသည်လည်းကောင်း၊ အညို၊ အနီ၊ အဖြူ ဟူသော သုံးခုကုန်သော ဥပ္ပလကြာတို့သည်လည်းကောင်း ပဒုမ္မာကြာ၊ ဥပ္ပလကြာတို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။ ထိုပဒုမ္မာကြာ၊ ဥပ္ပလကြာတို့ဖြင့် ကောင်းစွာ ဖုံးလွှမ်းအပ်သော၊ ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းသဖွယ် ထူထပ်စွာ ပြည့်နှက်နေသော ဇာတဿရ ရေအိုင်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆက်စပ်၍ ကြည့်အပ်၏။ “ပုဏ္ဍရီကသမောတ္ထဋော” ဟူသည်မှာ ပုဏ္ဍရိကဟူကုန်သော ဖြူဖွေးသော ပဒုမ္မာကြာတို့ဖြင့် လွှမ်းမိုးခြုံအပ်သည်ဖြစ်၍ ပြည့်နှက်နေသည်ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

ကုမုဒဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကုမုဒဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

သောဠသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဆယ့်ခြောက်ခုမြောက်ဝဂ်၏ အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၁၇. သုပါရိစရိယဝဂ္ဂေါ

၁၇. သုပါရိစရိယဝဂ်။

၁. သုပါရိစရိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. သုပါရိစရိယတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့်။

ပဒုမော နာမ နာမေနာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သုပါရိစရိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမမုနိပုင်္ဂဝေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ယက္ခယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော ဟိမဝတိ ယက္ခသမာဂမံ ဂတော ဘဂဝတော ဒေဝယက္ခဂန္ဓဗ္ဗနာဂါနံ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ဥဘော ဟတ္ထေ အာဘုဇိတွာ အပ္ဖောဋေသိ နမဿိ စ. သော တေန ပုညေန တတော စုတော ဥပရိ ဒေဝလောကေ ဥပ္ပန္နော တတ္ထ ဒိဗ္ဗသုခံ အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ စက္ကဝတိအာဒိသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ရတနတ္တယေ ပသန္နော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

"ပဒုမော နာမ နာမေန" အစရှိသော စကားသည် အရှင်သုပါရိစရိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၏ ထံပါး၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦး ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဘီလူးမျိုး၌ ဖြစ်ခဲ့၏။ ဟိမဝန္တာတောင်၌ ပြုလုပ်သော ဘီလူးတို့၏ အစည်းအဝေးသို့ ရောက်ရှိစဉ်၊ နတ်၊ ဘီလူး၊ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်၊ နဂါးတို့အား ဟောကြားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ လက်နှစ်ဖက်ကို စုရုံးလျက် လက်ခုပ်တီးပြီး ရှိခိုးလေ၏။ ထိုဘီလူးသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ထိုဘဝမှ စုတေသော် အထက်နတ်ပြည်၌ ဖြစ်၏။ ထိုနတ်ပြည်၌ နတ်စည်းစိမ်ชမ်းသာကို ခံစားပြီး၊ လူ့ပြည်၌လည်း စကြဝတေးမင်း အစရှိသော စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ခံစားရ၍၊ ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်တော်တွင် သာဝတ္ထိမြို့ရှိ သူကြွယ်မျိုး၌ ဖြစ်လာခဲ့၏။ ထိုသူကြွယ်သည် ကြွယ်ဝချမ်းသာ၍ များသော ဥစ္စာနှင့် များသော အသုံးအဆောင်ရှိပြီး ရတနာသုံးပါး၌ ကြည်ညိုသူ ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားဖြစ်ထွန်းကာ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် မကြာမီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့၏။

၁. သော ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမော နာမ နာမေနာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ [Pg.170] ပဒုမောတိ ယဿ ပါဒနိက္ခေပသမယေ ပထဝိံ ဘိန္ဒိတွာ ပဒုမံ ဥဂ္ဂန္တွာ ပါဒတလံ သမ္ပဋိစ္ဆတိ, တေန သညာဏေန သော ဘဂဝါ ပဒုမောတိ သင်္ခံ ဂတော, ဣဓ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ အဓိပ္ပေတော. သော ဘဂဝါ ပဝနာ ဝသနဝိဟာရာ အဘိနိက္ခမ္မ ဝနမဇ္ဈံ ပဝိသိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁. ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့သ၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "ပဒုမော နာမ နာမေန" အစရှိသော စကားကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်တွင် "ပဒုမ" ဟူသည်ကား အကြင်မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေချတော်မူရာအခါ၌ မြေကြီးကို ဖောက်ခွဲ၍ ပဒုမ္မာကြာပွင့်သည် ပေါ်ထွက်လာကာ ခြေဖဝါးတော်ကို ခံယူ၏၊ ထိုအမှတ်သညာအမှတ်အသားကြောင့် ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် "ပဒုမ" ဟု အမည်တွင်တော်မူသည်။ ဤနေရာ၌ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားကို အလိုရှိအပ် (ဆိုလို) သည်။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် သီတင်းသုံးရာ တောကျောင်းမှ ထွက်ကြွတော်မူပြီး တောအလယ်သို့ ဝင်ရောက်လျက် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏ဟု အနက်အဆက်အစပ်ကို ပြုအပ်၏။

ယက္ခာနံ သမယောတိ ဒေဝါနံ သမာဂမော အာသိ အဟောသီတိ အတ္ထော. အဇ္ဈာပေက္ခိံသု တာဝဒေတိ တသ္မိံ ဒေသနာကာလေ အဓိအပေက္ခိံသု, ဝိသေသေန ပဿနသီလာ အဟေသုန္တိ အတ္ထော. သေသံ ပါကဋမေဝါတိ.

"ယက္ခာနံ သမယော" ဟူသည် နတ်ဘီလူးတို့၏ အစည်းအဝေး ဖြစ်ခဲ့ပြီဟု အနက်ရ၏။ "အဇ္ဈာပေက္ခိံသု တာဝဒေ" ဟူသည် ထိုတရားဟောကြားရာအချိန်၌ ကြည့်ရှုဖူးမြော်ကြကုန်ပြီ၊ အထူးအားဖြင့် ကြည့်ရှုခြင်းအလေ့ရှိကြကုန်သည်ဖြစ်ပြီဟု အနက်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

သုပါရိစရိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အရှင်သုပါရိစရိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၂. ကဏဝေရပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. ကဏဝေရပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့်။

သိဒ္ဓတ္ထော နာမ ဘဂဝါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကဏဝေရပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ သုဒ္ဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ရညော အန္တေပုရပါလကော အဟောသိ. တသ္မိံ သမယေ သိဒ္ဓတ္ထော ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော ရာဇဝီထိံ ပဋိပဇ္ဇိ. အထ သော အန္တေပုရပါလကော စရမာနံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဟုတွာ ကဏဝေရပုပ္ဖေန ဘဂဝန္တံ ပူဇေတွာ နမဿမာနော အဋ္ဌာသိ. သော တေန ပုညေန သုဂတိသမ္ပတ္တိယောယေဝ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"သိဒ္ဓတ္ထော နာမ ဘဂဝါ" အစရှိသော စကားသည် အရှင်ကဏဝေရပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦး ရှိသည်ဖြစ်၍၊ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်တွင် ဆင်းရဲသားမျိုး၌ ဖြစ်ခဲ့၏။ အရွယ်ရောက် ကြီးပြင်းလာသောအခါ မင်း၏ နန်းတော်စောင့် ဖြစ်လာခဲ့၏။ ထိုအချိန်၌ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာအပေါင်း ခြံရံလျက် မင်းလမ်းမသို့ ကြွတော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုနန်းတော်စောင့်သည် လှည့်လည်ကြွချီလာတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ကုလားဇလပ်ပန်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား ပူဇော်ကာ ရှိခိုးလျက် ရပ်နေခဲ့၏။ သူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် သုဂတိဘုံ၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာများကိုသာ ခံစားရပြီး၊ ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် အမျိုးတစ်ဦး၌ မွေးဖွားကာ အရွယ်ရောက်ကြီးပြင်းလာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားရရှိကာ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် မကြာမီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူခဲ့၏။

၇. သော ပတ္တအဂ္ဂဖလော ပုဗ္ဗေ ကတကုသလံ သရိတွာ သဉ္ဇာတသောမနဿော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သိဒ္ဓတ္ထော နာမ ဘဂဝါတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၇. ထိုမထေရ်သည် အမြတ်ဆုံးသော အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူပြီးသည်ဖြစ်၍၊ ရှေးက ပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြန်လည်အောက်မေ့ကာ များစွာဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သဖြင့်၊ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား "သိဒ္ဓတ္ထော နာမ ဘဂဝါ" အစရှိသော စကားကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအလုံးစုံသော အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် အောက်တွင် ပြဆိုခဲ့ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

ကဏဝေရပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကဏဝေရပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၃. ခဇ္ဇကဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. ခဇ္ဇကဒါယကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့်။

တိဿဿ ခေါ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ခဇ္ဇကဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ [Pg.171] သုဒ္ဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော အမ္ဗဇမ္ဗုအာဒိမနေကံ မဓုရဖလာဖလံ နာဠိကေရံ ပူဝခဇ္ဇကဉ္စ အဒါသိ. ဘဂဝါ တဿ ပသာဒဝဍ္ဎနတ္ထာယ ပဿန္တဿေဝ ပရိဘုဉ္ဇိ. သော တေန ပုညေန သုဂတိသမ္ပတ္တိယောယေဝ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သဉ္ဇာတသဒ္ဓေါ ပသာဒဗဟုမာနော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝတ္တပဋိပတ္တိယာ သာသနံ သောဘေန္တော သီလာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

"တိဿဿ ခေါ ဘဂဝတော" အစရှိသော စကားသည် အရှင်ခဇ္ဇကဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦး ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ တိဿမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်တွင် ဆင်းရဲသားမျိုး၌ ဖြစ်ခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသဖြင့် သရက်၊ သပြေ အစရှိသော ချိုမြိန်သော သစ်သီးကြီးငယ် အသွယ်သွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ အုန်းသီးကိုလည်းကောင်း၊ မုန့်ခဲဖွယ်တို့ကိုလည်းကောင်း လှူဒါန်းခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုသူ၏ ကြည်ညိုမှုကို တိုးပွားစေရန်အလို့ငှာ သူကြည့်နေစဉ်မှာပင် ဘုန်းပေးတော်မူခဲ့၏။ သူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် သုဂတိစည်းစိမ်များကိုသာ ခံစားရပြီး၊ ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် သာဝတ္ထိမြို့ရှိ အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ အရွယ်ရောက်၍ အသိဉာဏ်ပညာရှိလာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် များစွာသော သဒ္ဓါတရားနှင့် ကြည်ညိုမြတ်နိုးမှု ရှိလာကာ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် ကျင့်ဝတ်များဖြင့် သာသနာတော်ကို တင့်တယ်စေလျက် သီလအဆင်တန်ဆာဖြင့် ဆန်းကြယ်စွာ တန်ဆာဆင်ပြီးလျှင် မကြာမီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့၏။

၁၃. သော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရန္တော ‘‘ပုဗ္ဗေ မယာ သုခေတ္တေ ကုသလံ ကတံ သုန္ဒရ’’န္တိ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော တိဿဿ ခေါ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တိဿောပိ ဘဝသမ္ပတ္တိယော ဒဒမာနော ဇာတောတိ မာတာပိတူဟိ ကတနာမဝသေန တိဿော. အထ ဝါ တီဟိ သရဏဂမနေဟိ အဿာသေန္တော ဩဝဒန္တော ဟေတုသမ္ပန္နပုဂ္ဂလေ သဂ္ဂမောက္ခဒွယေ ပတိဋ္ဌာပေန္တော ဗုဒ္ဓေါ ဇာတောတိ တိဿော. သမာပတ္တိဂုဏာဒီဟိ ဘဂေဟိ ယုတ္တောတိ ဘဂဝါ, တဿ တိဿဿ ဘဂဝတော ပုဗ္ဗေ အဟံ ဖလံ အဒါသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. နာဠိကေရဉ္စ ပါဒါသိန္တိ နာဠိကာကာရေန ပဝတ္တံ ဖလံ နာဠိကေရံ, တဉ္စ ဖလံ အဒါသိန္တိ အတ္ထော. ခဇ္ဇကံ အဘိသမ္မတန္တိ ခါဒိတဗ္ဗံ ခဇ္ဇကံ အဘိ ဝိသေသေန မဓုသက္ကရာဒီဟိ သမ္မိဿံ ကတွာ နိပ္ဖာဒိတံ သုန္ဒရံ မဓုရန္တိ သမ္မတံ ဉာတံ အဘိသမ္မတံ ခဇ္ဇကဉ္စ အဒါသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၃. ထိုမထေရ်သည် ရှေးကံကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်လျက် "ငါသည် ရှေးက ကောင်းသော လယ်ယာမြေဖြစ်သော ဘုရားရှင်တည်းဟူသော လယ်ကောင်း၌ ကောင်းသောကုသိုလ်ကို ပြုခဲ့မိပြီ" ဟု များစွာဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍၊ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား "တိဿဿ ခေါ ဘဂဝတော" အစရှိသော စကားကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်တွင် "တိဿ" ဟူသည် သုံးပါးသော စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ပေးဆောင်လျက် ဖွားမြင်လာသူဖြစ်သောကြောင့် မိဘများက မှည့်ခေါ်သောအမည်အရ "တိဿ" ဟု ခေါ်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် သရဏဂုံသုံးပါးဖြင့် သက်သာရာရစေလျက် ဆုံးမကာ အကြောင်းနှင့်ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို နတ်ရွာနိဗ္ဗာန်အကျိုးနှစ်တန်၌ တည်စေလျက် ပွင့်ထွန်းလာသော ဘုရားရှင်ဖြစ်သောကြောင့်လည်း "တိဿ" မည်၏။ သမာပတ္တိဂုဏ် စသည်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသောကြောင့် "ဘဂဝါ" မည်၏။ "ထို တိဿမြတ်စွာဘုရားအား ငါသည် ရှေး၌ သစ်သီးကို လှူဒါန်းခဲ့၏" ဟု အနက်အဆက်အစပ်ကို ပြုအပ်၏။ "နာဠိကေရဉ္စ ပါဒါသိ" ဟူသည်မှာ ခွက်တောင်း စလယ် ကွမ်းစား အသွင်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ဖြစ်သောအသီးသည် အုန်းသီးမည်၏၊ ထိုအသီးကို လှူဒါန်းခဲ့၏ဟု အနက်ရသည်။ "ခဇ္ဇကံ အဘိသမ္မတံ" ဟူသည်မှာ ခဲအပ်သော ခဲဖွယ်ကို ခဇ္ဇက ဟု ဆိုအပ်၏။ အထူးအားဖြင့် ပျား၊ တင်းလဲ စသည်တို့ဖြင့် ရောနှောပြုလုပ်အပ်သော ကောင်းမွန်ချိုမြိန်သော ခဲဖွယ်ဟူ၍ ကျော်စောထင်ရှားသော ခဲဖွယ်ကိုလည်း လှူဒါန်းခဲ့၏ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ နားလည်နိုင်သည်သာတည်း။

ခဇ္ဇကဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ခဇ္ဇကဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၄. ဒေသပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ဒေသပူဇကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့်။

အတ္ထဒဿီ တု ဘဂဝါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဒေသပူဇကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓေါ ပသန္နော ဗုဒ္ဓမာမကော ဓမ္မမာမကော သံဃမာမကော အဟောသိ. တဒါ အတ္ထဒဿီ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော စန္ဒော ဝိယ သူရိယော ဝိယ စ အာကာသေန ဂစ္ဆတိ. သော ဥပါသကော ဘဂဝတော ဂတဒိသာဘာဂံ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေန္တော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ နမဿမာနော အဋ္ဌာသိ.

"အတ္ထဒဿီ တု ဘဂဝါ" အစရှိသော စကားသည် အရှင်ဒေသပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦး ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်ခဲ့၏။ အရွယ်ရောက် ကြီးပြင်းလာသောအခါ သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံ၍ ကြည်ညိုတတ်သူ၊ ဘုရားကို မြတ်နိုးသူ၊ တရားကို မြတ်နိုးသူ၊ သံဃာကို မြတ်နိုးသူ ဖြစ်လာခဲ့၏။ ထိုစဉ်အခါက အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာအပေါင်း ခြံရံလျက် လမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ နေမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွတော်မူ၏။ ထိုဥပါသကာသည် မြတ်စွာဘုရား ကြွတော်မူရာ အရပ်မျက်နှာသို့ နံ့သာပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ကာ လက်အုပ်ချီမိုး၍ ရှိခိုးလျက် ရပ်တည်နေခဲ့၏။

၁၈. သော [Pg.172] တေန ပုညေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော သဂ္ဂသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ မနုဿသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဥပဘောဂပရိဘောဂသမ္ပန္နော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ဃရာဝါသေ အနလ္လီနော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝတ္တသမ္ပန္နော နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အတ္ထဒဿီ တု ဘဂဝါတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. အနိလဉ္ဇသေတိ ‘‘မဂ္ဂေါ ပန္ထော ပထော ပဇ္ဇော, အဉ္ဇသံ ဝဋုမာယန’’န္တိ (စူဠနိ. ပါရာယနတ္ထုတိဂါထာနိဒ္ဒေသ ၁၀၁) ပရိယာယဿ ဝုတ္တတ္တာ အနိလဿ ဝါတဿ အဉ္ဇသံ ဂမနမဂ္ဂေါတိ အနိလဉ္ဇသံ, တသ္မိံ အနိလဉ္ဇသေ, အာကာသေတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၈. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်၍ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားပြီးလျှင် လူတို့၌လည်း လူစည်းစိမ်ကို ခံစားလျက် ဤဘုရားပွင့်တော်မူရာအခါ၌ အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ မွေးဖွားကာ ကြီးပြင်းခြင်းသို့ ရောက်သော် အတွင်းအပြင် အသုံးအဆောင်များနှင့် ပြည့်စုံလေ၏။ ဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသဖြင့် အိမ်ရာတည်ထောင် လူဘောင်နေရခြင်း၌ မကပ်ငြိဘဲ ရှင်ရဟန်းပြု၍ ဝတ်နှင့်ပြည့်စုံလျက် မကြာမီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်လေ၏။ မိမိ၏ ရှေးကုသိုလ်ကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “အတ္ထဒဿီ တု ဘဂဝါ” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်သည် အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ “မဂ္ဂေါ ပန္ထော ပထော ပဇ္ဇော၊ အဉ္ဇသံ ဝဋုမာယနံ” ဟူသော ဝေဝုစ်ပရိယာယ်စကားလှယ်ကို ပြဆိုအပ်သည်ဖြစ်သောကြောင့် “အနိလဉ္ဇသ” ဟူသည် လေ (အနိလ) ၏ သွားရာလမ်း (အဉ္ဇသ) ဟု ဆိုလိုသည်။ “အနိလဉ္ဇသေ” ဟူသည် လေ၏ သွားရာလမ်းကြောင်းဖြစ်သော ထိုကောင်းကင်၌ ဟူ၍ အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် အနက်ပေါ်လွင်ပြီးသားသာ ဖြစ်သည်။

ဒေသပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဒေသပူဇကတ္ထေရအပါဒါနဝဏ္ဏနာ ပြီးဆုံးပြီ။

၅. ကဏိကာရဆတ္တိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. ကဏိကာရဆတ္တိယတ္ထေရအပါဒါနဝဏ္ဏနာ

ဝေဿဘူ နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကဏိကာရဆတ္တိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝေဿဘုဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သဒ္ဓါသမ္ပန္နော အဟောသိ. တသ္မိံ သမယေ ဝေဿဘူ ဘဂဝါ ဝိဝေကကာမော မဟာဝနံ ပဝိသိတွာ နိသီဒိ. အထ သောပိ ဥပါသကော ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန တတ္ထ ဂန္တွာ ဘဂဝန္တံ အဂ္ဂိက္ခန္ဓံ ဝိယ ဇလမာနံ နိသိန္နံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ကဏိကာရပုပ္ဖံ ဩစိနိတွာ ဆတ္တံ ကတွာ ဘဂဝတော နိသိန္နဋ္ဌာနေ ဝိတာနံ ကတွာ ပူဇေသိ, တံ ဘဂဝတော အာနုဘာဝေန သတ္တာဟံ အမိလာတံ ဟုတွာ တထေဝ အဋ္ဌာသိ. ဘဂဝါပိ ဖလသမာပတ္တိံ နိရောဓသမာပတ္တိဉ္စ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝိဟာသိ, သော တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ သောမနဿဇာတော ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ. ဘဂဝါ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဝိဟာရမေဝ အဂမာသိ.

“ဝေဿဘူ နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ကဏိကာရဆတ္တိယမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု ရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ လူလားမြောက်၍ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်သော် သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အခါ၌ ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဆိတ်ငြိမ်းမှုကို အလိုရှိသဖြင့် တောအုပ်ကြီးသို့ ကြွရောက်သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုဥပါသကာသည်လည်း တစ်စုံတစ်ခုသော ကိစ္စဖြင့် ထိုတောအုပ်သို့ သွားခဲ့ရာ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ရဲရဲတောက် မီးပုံကြီးကဲ့သို့ ထွန်းလင်းတောက်ပလျက် သီတင်းသုံးတော်မူသည်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မဟာလှေကားပန်းကို ခူးကာ ထီးပြုလုပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားရှင် သီတင်းသုံးရာအရပ်၌ မျက်နှာကြက်ပြု၍ ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုပန်းထီးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်တော်ကြောင့် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး မညှိုးနွမ်းဘဲ ပူဇော်ထားသည့်အတိုင်းပင် တည်ရှိလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်လည်း ဖလသမာပတ်နှင့် နိရောဓသမာပတ်ကို ဝင်စားလျက် သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ထိုသူသည် ထိုအံ့ဖွယ်ကို မြင်တွေ့ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ရှိခိုးလျက် လက်အုပ်ချီမိုး၍ ရပ်နေခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သမာပတ်မှ ထတော်မူပြီးလျှင် ကျောင်းတော်သို့သာ ပြန်လည်ကြွမြန်းတော်မူ၏။

၂၃. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓါသမ္ပန္နော သတ္ထု [Pg.173] ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဃရာဝါသေ အနလ္လီနော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝတ္တပဋိပတ္တိယာ ဇိနသာသနံ သောဘေန္တော နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဝေဿဘူ နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝေဿဘူတိ ဝေဿေ ဝေဿဇနေ ဘုနာတိ အဘိဘဝတီတိ ဝေဿဘူ. အထ ဝါ ဝေဿေ ပဉ္စဝိဓမာရေ အဘိဘုနာတိ အဇ္ဈောတ္ထရတီတိ ဝေဿဘူ. သာမံယေဝ ဗုဇ္ဈိတာ သစ္စာနီတိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, နာမေန ဝေဿဘူ နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. ဒိဝါဝိဟာရာယ မုနီတိ ဒိဗ္ဗတိ ပကာသေတိ တံ တံ ဝတ္ထုံ ပါကဋံ ကရောတီတိ ဒိဝါ. သူရိယုဂ္ဂမနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အတ္ထင်္ဂမော, တာဝ ပရိစ္ဆိန္နကာလော, ဝိဟရဏံ စတူဟိ ဣရိယာပထေဟိ ပဝတ္တနံ ဝိဟာရော, ဒိဝါယ ဝိဟာရော ဒိဝါဝိဟာရော, တဿ ဒိဝါဝိဟာရာယ လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော ဗုဒ္ဓမုနိ မဟာဝနံ ဩဂါဟိတွာ ပဝိသိတွာတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၂၃. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ခံစားခဲ့ရပြီးလျှင် ယခုဘုရားပွင့်တော်မူရာအခါ၌ သာဝတ္ထိမြို့၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားကာ ကြီးပြင်းလာသော် သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံလာခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် အိမ်ရာတည်ထောင် လူဘောင်နေခြင်း၌ မကပ်ငြိဘဲ ရှင်ရဟန်းပြု၍ ဝတ်ပဋိပတ်ဖြင့် ဘုရားသာသနာတော်ကို တင့်တယ်စေလျက် မကြာမီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလေ၏။ မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေး၌ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “ဝေဿဘူ နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါ” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ “ဝေဿဘူ” ဟူသည်မှာ ကုန်သွယ်လယ်လုပ်သူ လူအပေါင်း (ဝေဿ) တို့ကို လွှမ်းမိုးတတ်သောကြောင့် “ဝေဿဘူ” မည်၏။ သို့မဟုတ် တစ်နည်းအားဖြင့် မာရ်ငါးပါးတို့ကို လွှမ်းမိုးဖိနှိပ်တတ်သောကြောင့် “ဝေဿဘူ” မည်၏။ ကိုယ်တိုင်သာလျှင် သစ္စာလေးပါးတရားတို့ကို သိမြင်တော်မူသောကြောင့် “သမ္ဗုဒ္ဓ” မည်၏။ အမည်အားဖြင့် “ဝေဿဘူ အမည်ရှိသော ဘုရားရှင်” ဟု အနက်ရသည်။ “ဒိဝါဝိဟာရာယ မုနိ” ဟူရာ၌ ထိုထိုအကြောင်းအရာတို့ကို ထင်ရှားအောင် ပြုတတ်သောကြောင့် “ဒိဝါ” ဟု ဆိုအပ်သည်။ နေထွက်ရာမှစ၍ နေဝင်ရာတိုင်အောင် ပိုင်းခြားအပ်သော အခါကာလ၌ ဣရိယာပုဒ်လေးပါးဖြင့် နေခြင်းသည် “ဝိဟာရ” ဖြစ်သည်။ နေ့အခါ၌ နေခြင်းသည် “ဒိဝါဝိဟာရ” မည်၏။ ထိုနေ့သန့်စင်ရန် (နေ့အခါ၌ နေရန်) အလို့ငှာ လောကသုံးပါး၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော၊ လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော ဘုရားတည်းဟူသော မုနိသည် တောအုပ်ကြီးသို့ သက်ဝင်ဝင်ရောက်တော်မူ၍ ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် အနက်ပေါ်လွင်ပြီးသားသာ ဖြစ်သည်။

ကဏိကာရဆတ္တိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကဏိကာရဆတ္တိယတ္ထေရအပါဒါနဝဏ္ဏနာ ပြီးဆုံးပြီ။

၆. သပ္ပိဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. သပ္ပိဒါယကတ္ထေရအပါဒါနဝဏ္ဏနာ

ဖုဿော နာမာထ ဘဂဝါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သပ္ပိဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော အနေကေသု ဘဝေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဖုဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော အဟောသိ. တဒါ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော ဝီထိယံ စရမာနော တဿ ဥပါသကဿ ဂေဟဒွါရံ သမ္ပာပုဏိ. အထ သော ဥပါသကော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဝန္ဒိတွာ ပတ္တပူရံ သပ္ပိတေလံ အဒါသိ, ဘဂဝါ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သော တေနေဝ သောမနဿေန ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော တေန ပုညေန ဒေဝလောကေ ဥပ္ပန္နော တတ္ထ ဒိဗ္ဗသုခံ အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ နိဗ္ဗတ္တော ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ သပ္ပိတေလမဓုဖာဏိတာဒိမဓုရာဟာရသမင်္ဂီ သုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝတ္တသမ္ပန္နော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“ဖုဿော နာမာထ ဘဂဝါ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သပ္ပိဒါယကမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု ရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍ များစွာသော ဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဖုဿမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်တစ်အိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ရဟန်းသံဃာအပေါင်း ခြံရံလျက် လမ်း၌ ဆွမ်းခံလှည့်လည်တော်မူလတ်သော် ထိုဥပါသကာ၏ အိမ်တံခါးဝသို့ ရောက်ရှိတော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုဥပါသကာသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် သပိတ်တော်ပြည့်အောင် ထောပတ်ဆီကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်လည်း အနုမောဒနာပြုတော်မူ၍ ကြွသွားတော်မူ၏။ ထိုသူသည် ထိုသို့သော ဝမ်းမြောက်မှုဖြင့်ပင် အသက်ထက်ဆုံး နေထိုင်ခဲ့ပြီး ထိုဘဝမှ စုတေသော် ထိုကောင်းမှုကုသိုလ်ကြောင့် နတ်ပြည်၌ မွေးဖွားကာ နတ်စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် လူ့ဘုံ၌ ဖြစ်ပြန်ရာ ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတိုင်း၌ ထောပတ်၊ ဆီ၊ ပျားရည်၊ တင်းလဲ အစရှိသော ချိုမြိန်ကောင်းမြတ်သော အစားအစာတို့နှင့် ပြည့်စုံလျက် ချမ်းသာကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ယခုဘုရားပွင့်တော်မူရာအခါ၌ သာဝတ္ထိမြို့၌ အမျိုးကောင်းတစ်ဦး၌ မွေးဖွား၍ ကြီးပြင်းလာသော် သဒ္ဓါတရားရှိ၍ အသိဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရှင်ရဟန်းပြုကာ ဝတ်နှင့်ပြည့်စုံလျက် မကြာမီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလေ၏။

၂၈. သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ဇာတသောမနဿော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဖုဿော နာမာထ ဘဂဝါတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဖုဿောတိ [Pg.174] ဖုဿနက္ခတ္တယောဂေန ဇာတတ္တာ မာတာပိတူဟိ ကတနာမဓေယျေန ဖုဿော. အထ ဝါ နိဗ္ဗာနံ ဖုသိ ပဿိ သစ္ဆိ အကာသီတိ ဖုဿော. အထ ဝါ သမတိံသပါရမိတာသတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေ သကလေ စ တေပိဋကေ ပရိယတ္တိဓမ္မေ ဖုသိ ပဿိ အညာသီတိ ဖုဿော. ဘဂ္ဂဝါ ဘဂျဝါ ယုတ္တောတိအာဒိပုညကောဋ္ဌာသသမင်္ဂိတာယ ဘဂဝါ. အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟောတိ အာဟုတိနော ဝုစ္စန္တိ ပူဇာသက္ကာရာ, တေသံ အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ အရဟတီတိ အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော. မဟာဇနံ နိဗ္ဗာပေန္တော ဝီရော ဖုဿော နာမ ဘဂဝါ ဝီထိယံ အထ တဒါ ဂစ္ဆတေတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ ပါကဋမေဝါတိ.

၂၈. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “ဖုဿော နာမာထ ဘဂဝါ” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ “ဖုဿ” ဟူသည်ကား ဖုဿနက္ခတ်နှင့် ယှဉ်လျက် မွေးဖွားလာခဲ့သဖြင့် မိဘများက မှည့်ခေါ်ထားသော အမည်အားဖြင့် “ဖုဿ” မည်၏။ သို့မဟုတ် တစ်နည်းအားဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို တွေ့ထိ၊ မြင်၊ မျက်မှောက်ပြုတော်မူသောကြောင့် “ဖုဿ” မည်၏။ သို့မဟုတ် တစ်နည်းအားဖြင့် သုံးဆယ်သော ပါရမီတော်တို့နှင့် သုံးဆယ်ခုနစ်ပါးသော ဗောဓိပက္ခိယတရားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အလုံးစုံသော ပိဋကတ်သုံးပုံတည်းဟူသော ပရိယတ္တိဓမ္မတို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ထိ၊ မြင်၊ သိတော်မူသောကြောင့် “ဖုဿ” မည်၏။ ဘုန်းတော်ကြီးမြတ်ခြင်း၊ လောကီလောကုတ္တရာချမ်းသာကို ပြီးစေတတ်သော ကုသိုလ်နှင့် ယှဉ်ခြင်း အစရှိသော ကောင်းမှုအစုများနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသောကြောင့် “ဘဂဝါ” မည်၏။ “အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော” ဟူရာ၌ ပူဇော်သက္ကာရ အရိုအသေပြုခြင်းတို့ကို “အာဟုတိ” ဟု ခေါ်၏။ ထိုပူဇော်သက္ကာရတို့ကို ခံယူတော်မူခြင်းငှာ ထိုက်တန်တော်မူသောကြောင့် “အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော (ပူဇော်သက္ကာရကို ခံယူထိုက်သူ)” မည်၏။ “လူအပေါင်းကို ငြိမ်းအေးစေတော်မူလျက် ရဲရင့်တော်မူသော ဖုဿအမည်ရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုစဉ်အခါက လမ်း၌ ကြွတော်မူ၏” ဟု အနက်ဆက်စပ်ရမည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် အနက်ပေါ်လွင်ပြီးသားသာ ဖြစ်သည်။

သပ္ပိဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သပ္ပိဒါယကတ္ထေရအပါဒါနဝဏ္ဏနာ ပြီးဆုံးပြီ။

၇. ယူထိကာပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. ယူထိကာပုပ္ဖိယတ္ထေရအပါဒါနဝဏ္ဏနာ

စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ယူထိကာပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ အာယသ္မာ ပုရိမမုနိန္ဒေသု ကတာဓိကာရော အနေကေသု စ ဇာတိသတေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဖုဿဿေဝ ဘဂဝတော ကာလေ သုဒ္ဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော စန္ဒဘာဂါယ နဒိယာ တီရေ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန အနုသောတံ စရမာနော ဖုဿံ ဘဂဝန္တံ နှာယိတုကာမံ အဂ္ဂိက္ခန္ဓံ ဝိယ ဇလမာနံ ဒိသွာ သောမနဿဇာတော တတ္ထ ဇာတံ ယူထိကာပုပ္ဖံ ဩစိနိတွာ ဘဂဝန္တံ ပူဇေသိ. ဘဂဝါ တဿ အနုမောဒနမကာသိ.

“စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ယူထိကာပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပါဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်မြတ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍ များစွာသော ဘဝအရာတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဖုဿမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်၌ သူဆင်းရဲမျိုး၌ မွေးဖွားကာ ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ ထိုအခါ စန္ဒဘာဂါမြစ်ကမ်းနား၌ တစ်စုံတစ်ခုသော ကိစ္စဖြင့် ရေစုန်အတိုင်း လှည့်လည်သွားလာစဉ် ဖုဿမြတ်စွာဘုရားရှင် ရေချိုးတော်မူလိုသဖြင့် မီးပုံကြီးကဲ့သို့ ရဲရဲတောက် ထွန်းလင်းတောက်ပလျက် ရှိနေသည်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ ထိုအရပ်၌ ပေါက်ရောက်သော ဇွန်ပန်းကို ခူးယူ၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်အား ပူဇော်ခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်လည်း ထိုသူအား အနုမောဒနာ တရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

၃၃. သော တတ္ထ တေန ပုညကောဋ္ဌာသေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝတ္တပဋိပတ္တိယာ သာသနံ သောဘေန္တော နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၃. ထိုသူသည် ထိုဘဝ၌ ထိုကောင်းမှုအဖို့အစုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးတို့ကို ခံစား၍ ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်ပွား၍ ကြီးပြင်းခြင်းသို့ ရောက်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရှင်ရဟန်းပြုကာ ဝတ်အကျင့်ဖြင့် သာသနာတော်ကို တင့်တယ်စေလျက် မကြာမီပင် ရဟန္တာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့ဖူးသော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေ" အစရှိသည်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုအလုံးစုံသည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

ယူထိကာပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ယူထိကာပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၈. ဒုဿဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. ဒုဿဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

တိဝရာယံ [Pg.175] ပုရေ ရမ္မေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဒုဿဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပာယသ္မာ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တကာလေ ယုဝရာဇဘာဝံ ပတွာ ပါကဋော ဧကံ ဇနပဒံ လဘိတွာ တတြာဓိပတိဘူတော သကလဇနပဒဝါသိနော ဒါနပိယဝစနအတ္ထစရိယာသမာနတ္ထတာသင်္ခါတေဟိ စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ သင်္ဂဏှာတိ. တသ္မိံ သမယေ သိဒ္ဓတ္ထော ဘဂဝါ တံ ဇနပဒံ သမ္ပာပုဏိ. အထ သော ယုဝရာဇာ ပဏ္ဏာကာရံ လဘိတွာ တတ္ထ သုခုမဝတ္ထေန ဘဂဝန္တံ ပူဇေသိ. ဘဂဝါ တံ ဝတ္ထံ ဟတ္ထေန ပရာမသိတွာ အာကာသံ ပက္ခန္ဒိ. တမ္ပိ ဝတ္ထံ ဘဂဝန္တမေဝ အနုဗန္ဓိ. အထ သော ယုဝရာဇာ တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ အတီဝ ပသန္နော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ. ဘဂဝတော သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တဋ္ဌာနေ သဗ္ဗေ ဇနာ တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌံသု. ဘဂဝါ ဝိဟာရမေဝ အဂမာသိ. ယုဝရာဇာ တေနေဝ ကုသလကမ္မေန တတော စုတော ဒေဝလောကေ ဥပ္ပန္နော တတ္ထ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စက္ကဝတ္တိအာဒိသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ရတနတ္တယေ ပသန္နော ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝါယမန္တော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"တိဝရာယံ ပုရေ ရမ္မေ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဒုဿဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ မင်းမျိုး၌ ဖြစ်တော်မူ၏။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ အိမ်ရှေ့မင်းသားအဖြစ်သို့ ရောက်၍ ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။ တစ်ခုသော ဇနပုဒ်ကို ရရှိသဖြင့် ထိုဇနပုဒ်၌ အကြီးအကဲဖြစ်လျက် အလုံးစုံသော ဇနပုဒ်နေလူတို့ကို ပေးကမ်းခြင်း (ဒါန)၊ ချစ်ဖွယ်သောစကားကို ပြောဆိုခြင်း (ပိယဝါစာ)၊ အကျိုးစီးပွားကို ပြုကျင့်ခြင်း (အတ္ထစရိယာ)၊ မိမိနှင့်ထပ်တူညီမျှကျင့်ခြင်း (သမာနတ္တတာ) ဟု ဆိုအပ်ကုန်သော လေးပါးသော သင်္ဂဟဝတ္ထုတို့ဖြင့် ချီးမြှောက်ထောက်ပံ့၏။ ထိုအချိန်အခါ၌ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုဇနပုဒ်သို့ ကြွရောက်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုအိမ်ရှေ့မင်းသည် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာကို ရရှိ၍ ထိုလက်ဆောင်ထဲမှ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော အဝတ်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအဝတ်ကို လက်တော်ဖြင့် သုံးသပ်တော်မူပြီးလျှင် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်တော်မူ၏။ ထိုအဝတ်သည်လည်း မြတ်စွာဘုရားနောက်သို့သာလျှင် အစဉ်လိုက်လေ၏။ ထိုအခါ ထိုအိမ်ရှေ့မင်းသည် ထိုအံ့ဩဖွယ်ရာကို မြင်ရသဖြင့် အလွန်ကြည်ညိုလျက် လက်အုပ်ချီမြှောက်၍ ရပ်တည်နေ၏။ မြတ်စွာဘုရား ကြွရောက်ရာ ရောက်ရာအရပ်၌ အလုံးစုံသော လူတို့သည် ထိုအံ့ဩဖွယ်ရာကို မြင်ရသဖြင့် အမြဲလည်းမဖြစ်၊ မဖြစ်ဖူးသေးသောအရာ ဖြစ်လာသောကြောင့် အလွန်အံ့ဩသော စိတ်ရှိကြကုန်လျက် လက်အုပ်ချီ၍ ရပ်တည်ကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ကျောင်းတော်သို့သာလျှင် ကြွတော်မူ၏။ အိမ်ရှေ့မင်းသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့်သာလျှင် ထိုဘဝမှ စုတေပြီးသော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်၏။ ထိုနတ်ပြည်၌ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစား၍ လူတို့၌လည်း စကြဝတေးမင်း အစရှိသော စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော တစ်ခုသော အမျိုး၌ ဖြစ်၍ လူမှန်းသိသောအရွယ်သို့ ရောက်သော် အိမ်ထောင်ကို ထူထောင်ပြီးလျှင် ရတနာသုံးပါးတို့၌ ကြည်ညိုကာ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် ရအပ်သော ယုံကြည်မှု (သဒ္ဓါတရား) ရှိသည်ဖြစ်၍ ရှင်ရဟန်းပြုကာ ကြိုးစားအားထုတ်လတ်သော် မကြာမီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူ၏။

၃၈. သော ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော တိဝရာယံ ပုရေ ရမ္မေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တိဝရနာမကေ နဂရေ ရမဏီယေ အဟံ ရာဇပုတ္တော ဟုတွာ သိဒ္ဓတ္ထံ ဘဂဝန္တံ ဝတ္ထေန ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၃၈. ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသည်ဖြစ်၍ "တိဝရာယံ ပုရေ ရမ္မေ" အစရှိသည်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "မွေ့လျော်ဖွယ်ရာကောင်းသော တိဝရမည်သော မြို့၌ ငါသည် မင်းသားဖြစ်၍ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို အဝတ်ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့၏" ဟု အနက်အဓိပ္ပာယ် ရသည်။ ကြွင်းသောစကားသည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

ဒုဿဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဒုဿဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၉. သမာဒပကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. သမာဒပကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သမာဒပကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဗုဒ္ဓါနံ သန္တိကေ ကတကုသလသမ္ဘာရော အနေကေသု ဘဝေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော [Pg.176] ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ပုညာနိ ကရောန္တော ဝသမာနော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ဗဟူ ဥပါသကေ သန္နိပါတေတွာ ဂဏဇေဋ္ဌကော ဟုတွာ ‘‘မာဠကံ ကရိဿာမာ’’တိ တေ သဗ္ဗေ သမာဒပေတွာ ဧကံ မာဠကံ သမံ ကာရေတွာ ပဏ္ဍရပုလိနံ ဩကိရိတွာ ဘဂဝတော နိယျာဒေသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝလောကေ ဥပ္ပန္နော ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ စက္ကဝတ္တိအာဒိသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဘဂဝတိ ပသန္နော ဓမ္မံ သုတွာ ပသန္နမာနသော သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ သီလသမ္ပန္နော ဝတ္တသမ္ပန္နော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

"နာဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သမာဒပကမထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၏အထံ၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတည်းဟူသော အဆောက်အအုံ ရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝများစွာတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်ကာ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် အိမ်ထောင်ကို ထူထောင်၍ ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလျက် နေထိုင်စဉ် သဒ္ဓါတရားရှိ၍ ကြည်ညိုတတ်သူဖြစ်ရကား များစွာကုန်သော ဥပါသကာတို့ကို စုဝေးစေ၍ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လျက် "တန်ဆောင်းဝန်းကို ပြုလုပ်ကြကုန်အံ့" ဟု ထိုဥပါသကာအားလုံးတို့ကို ကောင်းစွာတိုက်တွန်းနှိုးဆော်၍ တစ်ခုသော တန်ဆောင်းဝန်းကို အညီအမျှ ပြုလုပ်စေပြီးလျှင် ဖြူဖွေးသော သဲကို သွန်းလောင်းကာ မြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းအပ်နှံခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်၍ ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရ နတ်စည်းစိမ်ချမ်းသာတို့ကို ခံစားပြီးလျှင် လူတို့၌လည်း စကြဝတေးမင်း အစရှိသော စည်းစိမ်ချမ်းသာတို့ကို ခံစားရ၍ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်၌ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်ကာ လူမှန်းသိသောအရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် တရားတော်ကို နာယူရ၍ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိကာ သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှင်ရဟန်းပြုပြီးသော် သီလနှင့်ပြည့်စုံကာ ဝတ်အကျင့်နှင့်လည်း ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ မကြာမီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။

၄၄. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ကတကုသလံ သရိတွာ သဉ္ဇာတသောမနဿော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဗန္ဓန္တိ ဉာတိဂေါတ္တာဒိဝသေန ဧကသမ္ဗန္ဓာ ဟောန္တိ သကလနဂရဝါသိနောတိ ဗန္ဓူ, ဗန္ဓူ ဧတသ္မိံ ဝိဇ္ဇန္တီတိ ဗန္ဓုမတီ, တဿာ ဗန္ဓုမတိယာ နာမ နဂရေ မဟာပူဂဂဏော ဥပါသကသမူဟော အဟောသီတိ အတ္ထော. မာဠံ ကဿာမ သံဃဿာတိ ဧတ္ထ မာတိ ဂဏှာတိ သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တဇနာနံ စိတ္တန္တိ မာဠံ, အထ ဝါ သမ္ပတ္တယတိဂဏာနံ စိတ္တဿ ဝိဝေကကရဏေ အလန္တိ မာဠံ, မာဠမေဝ မာဠကံ, ဘိက္ခုသံဃဿ ဖာသုဝိဟာရတ္ထာယ မာဠကံ ကရိဿာမာတိ အတ္ထော. သေသံ ပါကဋမေဝါတိ.

၄၄. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကို အောက်မေ့၍ အလွန်ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသည်ဖြစ်၍ "နာဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ" အစရှိသည်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ "ဆွေမျိုး၊ အနွယ်အစရှိသည်တို့၏အစွမ်းဖြင့် အလုံးစုံသော မြို့သူမြို့သားတို့သည် တစ်ဆက်တစပ်တည်း ဖြစ်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ဗန္ဓူတို့မည်ကုန်၏။ ထိုမြို့၌ ဆွေမျိုးတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ဗန္ဓုမတီမည်၏။ ထိုဗန္ဓုမတီမည်သောမြို့၌ များစွာသော ကုသိုလ်ရေးအသင်းအဖွဲ့ကြီးဖြစ်သော ဥပါသကာအပေါင်းသည် ရှိခဲ့၏" ဟု အနက်အဓိပ္ပာယ် ရသည်။ "မာဠံ ကဿာမ သံဃဿ" ဟူသော ဤပါဌ်၌ ရောက်လာရောက်လာကုန်သော လူတို့၏စိတ်ကို ယူတတ် (ညို့ယူတတ်) သောကြောင့် မာဠ (တန်ဆောင်း) မည်၏။ သို့မဟုတ် ရောက်လာကုန်သော ရဟန်းသံဃာအပေါင်းတို့၏ စိတ်ကို ကင်းဆိတ်မှုပြုခြင်း၌ စွမ်းနိုင်သောကြောင့် မာဠမည်၏။ တန်ဆောင်းသည်သာလျှင် မာဠကမည်၏။ ရဟန်းသံဃာအပေါင်း၏ ချမ်းသာစွာ နေထိုင်နိုင်ခြင်းအကျိုးငှာ တန်ဆောင်းဝန်းကို ပြုလုပ်ကြကုန်အံ့ ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

သမာဒပကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သမာဒပကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၁၀. ပဉ္စင်္ဂုလိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ပဉ္စင်္ဂုလိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

တိဿော နာမာသိ ဘဂဝါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပဉ္စင်္ဂုလိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရေ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ဝိဘဝသမ္ပန္နော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ဝီထိတော ဝိဟာရံ ပဋိပန္နံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ဇာတိသုမနာဒိအနေကာနိ သုဂန္ဓပုပ္ဖာနိ စန္ဒနာဒီနိ စ ဝိလေပနာနိ ဂါဟာပေတွာ ဝိဟာရံ ဂတော ပုပ္ဖေဟိ ဘဂဝန္တံ ပူဇေတွာ ဝိလေပနေဟိ ဘဂဝတော သရီရေ ပဉ္စင်္ဂုလိကံ ကတွာ ဝန္ဒိတွာ ပက္ကာမိ.

"တိဿော နာမသိ ဘဂဝါ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ပဉ္စင်္ဂုလိယမထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် တိဿမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသော အမျိုး၌ ဖြစ်၍ ကြီးပြင်းလတ်သော် အိမ်ထောင်ကို ထူထောင်ကာ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံလျက် သဒ္ဓါတရားရှိ၍ ကြည်ညိုတတ်သူဖြစ်ရကား လမ်းမှ ကျောင်းတော်သို့ ကြွတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် မြတ်လေးပန်း အစရှိကုန်သော များစွာကုန်သော ကောင်းသော အနံ့ရှိကုန်သော ပန်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ စန္ဒကူးအစရှိသော လိမ်းကျံဖွယ် နံ့သာပျောင်း၊ နံ့သာမှုန့်တို့ကိုလည်းကောင်း ယူစေ၍ ကျောင်းတော်သို့ သွားရောက်ကာ ပန်းတို့ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်၍ နံ့သာပျောင်း၊ နံ့သာမှုန့်တို့ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ခန္ဓာကိုယ်၌ လက်ငါးချောင်းရာပေး၍ ပူဇော်ခြင်းအလှူ (ပဉ္စင်္ဂုလိကအလှူ) ကို ပြုပြီးလျှင် ရှိခိုး၍ ဖဲခွါသွားခဲ့သည်။

၅၀. သော [Pg.177] တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝုဒ္ဓိမနွာယ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ ပုဗ္ဗကမ္မံ သရန္တော ပစ္စက္ခတော ဉတွာ ‘‘ဣမံ နာမ ကုသလကမ္မံ ကတွာ ဤဒိသံ လောကုတ္တရသမ္ပတ္တိံ ပတ္တောမှီ’’တိ ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော တိဿော နာမာသိ ဘဂဝါတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၅၀. ထိုမထေရ်သည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးတို့ကို ခံစား၍ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော တစ်ခုသော အမျိုး၌ ဖြစ်ပွား၍ ကြီးပြင်းလာပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိကာ ရှင်ရဟန်းပြု၍ ဝိပဿနာကို တိုးပွားစေလျက် မကြာမီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူ၏။ ရှေးကံကို အောက်မေ့ကာ ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်အနေဖြင့် သိမြင်ရသဖြင့် "ဤမည်သော ကုသိုလ်ကံကို ပြုလုပ်ခဲ့၍ ဤသို့သဘောရှိသော လောကုတ္တရာချမ်းသာသို့ ငါသည် ရောက်လေပြီ" ဟု ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "တိဿော နာမသိ ဘဂဝါ" အစရှိသည်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုအလုံးစုံသည် ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

ပဉ္စင်္ဂုလိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပဉ္စင်္ဂုလိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

သတ္တရသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တစ်ဆယ့်ခုနစ်ခုမြောက် ဝဂ်၏အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၁၈. ကုမုဒဝဂ္ဂေါ

၁၈. ကုမုဒဝဂ်

၁. ကုမုဒမာလိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. ကုမုဒမာလိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကုမုဒမာလိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟိမဝန္တပဗ္ဗတသမီပေ ဇာတဿရဿ အာသန္နေ ရက္ခသော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော အတ္ထဒဿိံ ဘဂဝန္တံ တတ္ထ ဥပဂတံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ကုမုဒပုပ္ဖာနိ ဩစိနိတွာ ဘဂဝန္တံ ပူဇေသိ. ဘဂဝါ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

„ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ“ အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ကုမုဒမာလိယထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့၏။ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ ဟိမဝန္တာတောင်အနီး ဇာတဿရအိုင်၏ အနီးဝယ် ရက္ခိုသ်ဘီလူးဖြစ်၍ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုအရပ်သို့ ကြွရောက်တော်မူလာသော အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသဖြင့် ကုမုဒြာကြာပန်းတို့ကို ဆွတ်ခူးကာ မြတ်စွာဘုရားရှင်အား ပူဇော်ခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်လည်း ဝမ်းမြောက်ဖွယ် အနုမောဒနာတရားစကားကို ဟောကြားတော်မူပြီးနောက် ကြွသွားတော်မူခဲ့၏။

၁. သော တေန ပုညေန တတော စဝိတွာ ဒေဝလောကံ ဥပပန္နော ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ စက္ကဝတ္တိအာဒိသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ရတနတ္တယေ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝါယမန္တော ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တတ္ထဇော ရက္ခသော အာသိန္တိ တသ္မိံ ဇာတဿရသမီပေ ဇာတော နိဗ္ဗတ္တော ရက္ခသော ပရရုဓိရမံသခါဒကော နိဒ္ဒယော ဃောရရူပေါ ဘယာနကသဘာဝေါ မဟာဗလော မဟာထာမော ကက္ခဠော ယက္ခော အာသိံ အဟောသိန္တိ အတ္ထော.

၁. ထိုသူသည်လည်း ထိုကောင်းမှုကြောင့် ထိုဘဝမှ စုတေ၍ နတ်ပြည်သို့ ကပ်ရောက်ကာ ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရနတ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစား၍လည်းကောင်း၊ လူ့ဘုံ၌လည်း စကြဝတေးမင်း စည်းစိမ်အစရှိသည်တို့ကို ခံစား၍လည်းကောင်း ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်ဝယ် မွေးဖွားကာ ကြီးပြင်းလာခဲ့၏။ ရတနာသုံးပါး၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရှင်ရဟန်းပြု၍ ကြိုးစားအားထုတ်လတ်သော် မြတ်သောမြတ်စွာအကျင့်၏ အဆုံးဖြစ်သော အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်ပြီးလျှင် မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေး၌ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား „ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ“ စသည်ဖြင့် မြွက်ဆိုခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ „တတ္ထဇော ရက္ခသော အာသိံ“ ဟူသည်မှာ ထိုဇာတဿရအိုင်အနီး၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရက္ခိုသ်ဘီလူးသည် သူတစ်ပါး၏ အသွေးအသားကို စားတတ်သော၊ သနားခြင်းကင်းသော၊ ကြောက်မက်ဖွယ်အဆင်းရှိသော၊ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော သဘောရှိသော၊ အားအင်ကြီးမားသော၊ ခွန်အားဗလကောင်းသော၊ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်သော ဘီလူး ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏ ဟူသော အနက် ဖြစ်သည်။

ကုမုဒံ [Pg.178] ပုပ္ဖတေ တတ္ထာတိ တသ္မိံ မဟာသရေ သူရိယရံသိယာ အဘာဝေ သတိ သာယနှေ မကုဠိတံ ကုဉ္စိတာကာရေန နိပ္ပဘံ အဝဏ္ဏံ ဟောတီတိ ‘‘ကုမုဒ’’န္တိ လဒ္ဓနာမံ ပုပ္ဖံ ပုပ္ဖတေ ဝိကသတီတိ အတ္ထော. စက္ကမတ္တာနိ ဇာယရေတိ တာနိ ပုပ္ဖာနိ ရထစက္ကပမာဏာနိ ဟုတွာ ဇာယန္တီတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

„ကုမုဒံ ပုပ္ဖတေ တတ္ထ“ ဟူသည်မှာ ထိုရေအိုင်ကြီး၌ နေရောင်ခြည်မရှိသောအခါ (ဝါ) ညနေချမ်းအချိန်၌ ငုံ့သွားသဖြင့် (ဝါ) ကောက်ကွေးသော အသွင်သဏ္ဍာန်ဖြင့် အရောင်အဆင်းမရှိ ဖြစ်တတ်သောကြောင့် „ကုမုဒ“ (ကုမုဒြာပန်း) ဟု အမည်ရသော ပန်းသည် ပွင့်၏ ဟူသော အနက် ဖြစ်သည်။ „စက္ကမတ္တာနိ ဇာယရေ“ ဟူသည်မှာ ထိုပန်းတို့သည် ရထားဘီး လှည်းဘီးခန့် အတိုင်းအရှည်ပမာဏရှိ၍ ပွင့်ထွက်လာကြကုန်၏ ဟူသော အနက် ဖြစ်သည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာ တည်း။

ကုမုဒမာလိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကုမုဒမာလိယထေရ်အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၂. နိဿေဏိဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. နိဿေဏိဒါယကထေရ်အပဒါန်အဖွင့်

ကောဏ္ဍညဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော နိဿေဏိဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော အနေကာသု ဇာတီသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ကောဏ္ဍညဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝဍ္ဎကိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ဘဂဝတော ဝသနပါသာဒဿာရောဟနတ္ထာယ သာရကဋ္ဌမယံ နိဿေဏိံ ကတွာ ဥဿာပေတွာ ဌပေသိ. ဘဂဝါ တဿ ပသာဒသံဝဍ္ဎနတ္ထာယ ပဿန္တဿေဝ ဥပရိပါသာဒံ အာရုဟိ. သော အတီဝ ပသန္နော တေနေဝ ပီတိသောမနဿေန ကာလံ ကတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု ဇာယမာနော နိဿေဏိဒါနနိဿန္ဒေန ဥစ္စကုလေ နိဗ္ဗတ္တော မနုဿသုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

„ကောဏ္ဍညဿ ဘဂဝတော“ အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်နိဿေဏိဒါယကထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့၏။ ဘဝများစွာတို့၌ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ လက်သမားမျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့၍ သဒ္ဓါတရားရှိပြီး ကြည်ညိုတတ်သူ ဖြစ်ခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားဒေသနာကို နာယူရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရှင် သီတင်းသုံးရာ ပြာသာဒ်သို့ တက်ရောက်တော်မူရန်အလို့ငှာ အနှစ်သာရရှိသော သစ်သားဖြင့်ပြီးသော လှေခါးကို ပြုလုပ်ကာ ထောင်မတ်၍ လှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုသူ၏ ကြည်ညိုမှု တိုးပွားစေခြင်းအကျိုးငှာ ထိုသူ ကြည့်နေစဉ်ပင်လျှင် ပြာသာဒ်အထက်သို့ တက်ရောက်တော်မူခဲ့၏။ ထိုသူသည် အလွန်ပင် ကြည်ညိုသဖြင့် ထိုပီတိသောမနဿစိတ်ဖြင့်ပင် သေဆုံးကွယ်လွန်ခဲ့၍ နတ်ပြည်၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ထိုနတ်ပြည်၌ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရ၏။ လူ့ပြည်၌ ပြန်လည်မွေးဖွားလတ်သော် ထိုလှေခါးအလှူ၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် မြင့်မြတ်သောအမျိုး၌ မွေးဖွားကာ လူ့ချမ်းသာကို ခံစားခဲ့ရ၏။ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသောအမျိုး၌ မွေးဖွား၍ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာကို ကြားနာရသဖြင့် သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပေါ်ကာ ရဟန်းပြုခဲ့ပြီး မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်လာခဲ့၏။

၉. သော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ကောဏ္ဍညဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကောဏ္ဍညဿာတိ ကုစ္ဆိတော ဟုတွာ ဍေတိ ပဝတ္တတီတိ ကောဏ္ဍော, လာမကသတ္တော, ကောဏ္ဍတော အညောတိ ကောဏ္ဍညော, အလာမကော ဥတ္တမပုရိသောတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ဗြာဟ္မဏဂေါတ္တေသု ကောဏ္ဍညဂေါတ္တေ ဥပ္ပန္နတ္တာ ‘‘ကောဏ္ဍညော’’တိ ဂေါတ္တဝသေန တဿ နာမံ, တဿ ကောဏ္ဍညဿ. သေသံ ပါကဋမေဝါတိ.

၉. ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် „ကောဏ္ဍညဿ ဘဂဝတော“ စသည်ဖြင့် မြွက်ဆိုခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ „ကောဏ္ဍညဿ“ ဟူသည်မှာ ယုတ်ညံ့ (ယုတ်မာ) သဖြင့် ဖြစ်ပျက်လှုပ်ရှားတတ်သောကြောင့် „ကောဏ္ဍ“ ဟု ခေါ်အပ်၏။ ယုတ်ညံ့သော သတ္တဝါကို ဆိုလိုသည်။ ကောဏ္ဍထက် တပါးသောသူ (ဝါ) ကောဏ္ဍနှင့်မတူဘဲ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သောသူသည် „ကောဏ္ဍည“ မည်၏။ မယုတ်ညံ့သောသူ၊ ယောကျ်ားမြတ် ဟူသော အနက် ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းကား ပုဏ္ဏားမျိုးနွယ်တို့အနက် ကောဏ္ဍညနွယ်၌ မွေးဖွားလာခြင်းကြောင့် အမျိုးအနွယ်၏အစွမ်းဖြင့် „ကောဏ္ဍည“ ဟု ထိုဘုရားရှင်၏ အမည် ဖြစ်လာ၏။ ထိုကောဏ္ဍညနွယ်ဖွား ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ဟူလို။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်သာ တည်း။

နိဿေဏိဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နိဿေဏိဒါယကထေရ်အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၃. ရတ္တိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. ရတ္တိပုပ္ဖိယထေရ်အပဒါန်အဖွင့်

မိဂလုဒ္ဒေါ [Pg.179] ပုရေ အာသိန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ရတ္တိပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ နေသာဒကုလေ ဥပ္ပန္နော မိဂဝဓာယ အရညေ ဝိစရမာနော တဿ ကာရုညေန အရညေ စရမာနံ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ပုပ္ဖိတံ ရတ္တိကံ နာမ ပုပ္ဖံ ကုဋဇပုပ္ဖဉ္စ သဟ ဝဏ္ဋေန ဩစိနိတွာ သောမနဿစိတ္တေန ပူဇေသိ. ဘဂဝါ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

„မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ“ အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ရတ္တိပုပ္ဖိယထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့၏။ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ မုဆိုးမျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ သားကောင်တို့ကို သတ်ဖြတ်ရန်အလို့ငှာ တောထဲ၌ လှည့်လည်သွားလာလတ်သော် တောထဲတွင် ကြွချီတော်မူနေသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် ထိုသူအား သနားကြင်နာစိတ်ဖြင့် ဖူးမြော်ကြည်ညိုသောစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာပြီးလျှင် ပွင့်နေသော „ရတ္တိက“ မည်သော (ညဉ့်၌ပွင့်သော) ပန်းကိုလည်းကောင်း၊ လက်ထုပ်ပန်းကိုလည်းကောင်း အညှာနှင့်တကွ ဆွတ်ခူး၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစိတ်ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် အနုမောဒနာတရား ပြုတော်မူပြီးနောက် ကြွချီတော်မူခဲ့၏။

၁၃. သော တေနေဝ ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ရတနတ္တယေ ပသန္နော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတ္တော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ‘‘နေသာဒဘူတေန မယာ ကတကုသလံ သုန္ဒရ’’န္တိ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ မိဂါနံ လုဒ္ဒေါ သာဟသိကော မာရကောတိ မိဂလုဒ္ဒေါ, မိဂေသု ဝါ လုဒ္ဒေါ လောဘီတိ မိဂလုဒ္ဒေါ, နေသာဒေါ အာသိံ ပုရေတိ အတ္ထော.

၁၃. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့်ပင် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် နတ်စည်းစိမ်၊ လူစည်းစိမ် နှစ်မျိုးလုံးတို့ကို ခံစားရပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်ဝယ် မွေးဖွားခဲ့ကာ လူလားမြောက်၍ တတ်သိနားလည်သူ၏အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့၏။ ရတနာသုံးပါး၌ သက်ဝင်ကြည်ညိုပြီး မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာကို နာယူရသဖြင့် ကာမဂုဏ်တို့၌ အပြစ်ကို မြင်ကာ ရဟန်းပြုခဲ့ပြီး မကြာမီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့၏။ မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့သော ကံကို အောက်မေ့သဖြင့် „မုဆိုးဖြစ်ခဲ့စဉ်က ငါပြုခဲ့ဖူးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုသည် ကောင်းလေစွ“ ဟု ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးက ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် „မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ“ စသည်ဖြင့် မြွက်ဆိုခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ „မိဂလုဒ္ဒေါ“ ဟူသည်မှာ သားကောင်တို့ကို ညှဉ်းဆဲတတ်သော (ဝါ) နိုင်ထက်ကလူပြုတတ်သော၊ သတ်တတ်သော မုဆိုးကို ဆိုလိုသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် သားကောင်တို့၌ စွဲမက်တတ်သော၊ လောဘကြီးတတ်သောကြောင့် „မိဂလုဒ္ဒ“ (သားမုဆိုး) ဟု ခေါ်၏။ ရှေး၌ မုဆိုး ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏ ဟူသော အနက် ဖြစ်သည်။

၁၄. ရတ္တိကံ ပုပ္ဖိတံ ဒိသွာတိ ပဒုမပုပ္ဖာဒီနိ အနေကာနိ ပုပ္ဖာနိ သူရိယရံသိသမ္ဖဿေန ဒိဝါ ပုပ္ဖန္တိ ရတ္တိယံ မကုဠိတာနိ ဟောန္တိ. ဇာတိသုမနမလ္လိကာဒီနိ အနေကာနိ ပုပ္ဖာနိ ပန ရတ္တိယံ ပုပ္ဖန္တိ နော ဒိဝါ. တသ္မာ ရတ္တိယံ ပုပ္ဖနတော ရတ္တိပုပ္ဖနာမကာနိ အနေကာနိ သုဂန္ဓပုပ္ဖာနိ စ ကုဋဇပုပ္ဖာနိ စ ဂဟေတွာ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၄. „ရတ္တိကံ ပုပ္ဖိတံ ဒိသွာ“ ဟူသည်မှာ ပဒုမ္မာကြာပန်းအစရှိကုန်သော များစွာသော ပန်းတို့သည် နေရောင်ခြည်နှင့် ထိတွေ့ရခြင်းကြောင့် နေ့အခါ၌ ပွင့်ကြပြီး ညဉ့်အခါ၌မူ ညှိုးနှွမ်း (ငုံ) ကုန်၏။ မြတ်လေးပန်း၊ စံပယ်ကြက်ရုံးပန်း အစရှိသော များစွာသော ပန်းတို့သည်ကား ညဉ့်အခါ၌သာ ပွင့်ကြ၍ နေ့အခါ၌ မပွင့်ကြကုန်။ ထို့ကြောင့် ညဉ့်အခါ၌ ပွင့်ခြင်းကြောင့် ညဉ့်၌ပွင့်သောပန်း (ရတ္တိပုပ္ဖ) အမည်ရကုန်သော အမွှေးနံ့သာရှိသော ပန်းအမျိုးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ လက်ထုပ်ပန်းတို့ကိုလည်းကောင်း ယူဆောင်၍ ပူဇော်ခဲ့၏ ဟူသော အနက် ဖြစ်သည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာ တည်း။

ရတ္တိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ရတ္တိပုပ္ဖိယထေရ်အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၄. ဥဒပါနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ဥဒပါနဒါယကထေရ်အပဒါန်အဖွင့်

ဝိပဿိနော ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဥဒပါနဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမမုနိဝရေသု ကတာဓိကာရော အနေကေသု ဘဝေသု ကတပုညသဉ္စယော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ [Pg.180] နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ‘‘ပါနီယဒါနံ မယာ ဒါတဗ္ဗံ, တဉ္စ နိရန္တရံ ကတွာ ပဝတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧကံ ကူပံ ခနာပေတွာ ဥဒကသမ္ပတ္တကာလေ ဣဋ္ဌကာဟိ စိနာပေတွာ ထိရံ ကတွာ တတ္ထ ဥဋ္ဌိတေန ဥဒကေန ပုဏ္ဏံ တံ ဥဒပါနံ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော နိယျာဒေသိ. ဘဂဝါ ပါနီယဒါနာနိသံသဒီပကံ အနုမောဒနံ အကာသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ ပေါက္ခရဏီဥဒပါနပါနီယာဒိသမ္ပန္နော သုခမနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဒ္ဓေါ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

"ဝိပဿိနော ဘဂဝတော" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဥဒပါနဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦးရှိ၍ ဘဝများစွာတို့၌ ကောင်းမှုအပေါင်းကို ဆည်းပူးခဲ့ပြီးဖြစ်ကာ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်၍ ကြီးပြင်းသောအခါ "ငါသည် ရေအလှူကို လှူဒါန်းထိုက်၏၊ ထိုရေအလှူကိုလည်း မပြတ်မပြတ် ဖြစ်စေခြင်းငှာ သင့်တော်၏" ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် ရေတွင်းတစ်တွင်းကို တူးစေ၍ ရေထွက်လာသောအခါ၌ အုတ်တို့ဖြင့် စီစေလျက် ခိုင်ခံ့စွာ ပြုလုပ်ပြီးလျှင် ထိုတွင်းမှ ထွက်ပေါ်လာသော ရေဖြင့် ပြည့်သော ထိုရေတွင်းကို ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်အား လှူဒါန်းအပ်နှံခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ရေလှူဒါန်းခြင်း၏ အကျိုးအာနိသင်ကို ပြတတ်သော ဝမ်းမြောက်ဖွယ်ရာ အနုမောဒနာတရားကို ပြုတော်မူ၏။ ထိုမထေရ်သည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘုံဘဝ၌ ရေကန်၊ ရေတွင်း၊ သောက်ရေအစရှိသည်တို့နှင့် ပြည့်စုံကာ ချမ်းသာကို ခံစားရ၍ ယခုဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသော အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်ကာ ကြီးပြင်းလာသည်နှင့်အမျှ သဒ္ဓါတရားရှိ၍ ကြည်ညိုသူဖြစ်သဖြင့် ရဟန်းပြုပြီး၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်လေသည်။

၁၈. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဝိပဿိနော ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥဒပါနော ကတော မယာတိ ဥဒကံ ပိဝန္တိ ဧတ္ထာတိ ဥဒပါနော, ကူပပေါက္ခရဏီတဠာကာနမေတံ အဓိဝစနံ. သော ဥဒပါနော ကူပေါ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အတ္ထာယ ကတော ခနိတောတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၈. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "ဝိပဿိနော ဘဂဝတော" အစရှိသော စကားရပ်ကို မြွက်ဆိုခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ "ကတောမယာ" ဟူသည်- ဤအရပ်၌ ရေကို သောက်တတ်ကြကုန်သောကြောင့် "ဥဒပါန" ဟု ခေါ်၏။ ထိုဥဒပါနဟူသော အမည်သည် ရေတွင်း၊ ရေကန်၊ ဆည်ကန်တို့၏ အမည်တည်း။ ထိုဥဒပါနတည်းဟူသော ရေတွင်းကို ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အကျိုးငှာ ပြုလုပ်အပ် (တူးအပ်) ပြီ ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော စကားသည် ပေါ်လွင်သော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

ဥဒပါနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဥဒပါနဒါယကထေရ်အပဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၅. သီဟာသနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. သီဟာသနဒါယကထေရ်အပဒါန်အဖွင့်။

နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သီဟာသနဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ နိဗ္ဗာနာဓိဂမတ္ထာယ ကတပုညူပစယော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ရတနတ္တယေ ပသန္နော တသ္မိံ ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ သတ္တဟိ ရတနေဟိ ခစိတံ သီဟာသနံ ကာရာပေတွာ ဗောဓိရုက္ခံ ပူဇေသိ, ဗဟူဟိ မာလာဂန္ဓဓူပေဟိ စ ပူဇေသိ.

"နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သီဟာသနဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိရန်အလို့ငှာ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုရှိကာ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ သူကြွယ်မျိုး၌ ဖြစ်၍ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် ရတနာသုံးပါး၌ ကြည်ညိုလေ၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသောအခါ ရတနာခုနစ်ပါးတို့ဖြင့် စီခြယ်အပ်သော သီဟာသနပလ္လင် (ခြင်္သေ့ရုပ်ခံပလ္လင်) ကို ပြုလုပ်စေ၍ ဗောဓိပင်အား ပူဇော်ခဲ့၏။ များစွာသော ပန်း၊ နံ့သာ၊ အမွှေးတိုင်တို့ဖြင့်လည်း ပူဇော်ခဲ့၏။

၂၁. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဃရာဝါသံ ဝသန္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ဉာတိဝဂ္ဂံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတော နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ [Pg.181] ပုဗ္ဗူပစိတကုသလသမ္ဘာရံ သရိတွာ သဉ္ဇာတသောမနဿော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သီဟာသနမဒါသဟန္တိ သီဟရူပဟိရညသုဝဏ္ဏရတနေဟိ ခစိတံ အာသနံ သီဟာသနံ, သီဟဿ ဝါ အဘီတဿ ဘဂဝတော နိသိန္နာရဟံ, သီဟံ ဝါ သေဋ္ဌံ ဥတ္တမံ အာသနန္တိ သီဟာသနံ, တံ အဟံ အဒါသိံ, ဗောဓိရုက္ခံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၂၁. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားရ၍ ခပ်သိမ်းသော ဘဝတို့၌ အပူဇော်ခံရသူဖြစ်ကာ ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ သာဝတ္ထိပြည် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်၍ ကြီးပြင်းသောအခါ လူတို့၏ဘောင်၌ နေလတ်သော် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသဖြင့် ဆွေမျိုးအပေါင်းကို စွန့်ပယ်ကာ ရဟန်းပြုလေ၏။ ရဟန်းပြုသည်ရှိသော် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာဖြစ်၍ ရှေး၌ ဆည်းပူးအားထုတ်အပ်သော ကုသိုလ်အဆောက်အဦးကို အမှတ်ရသဖြင့် လွန်စွာဖြစ်သော ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိကာ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ" အစရှိသော စကားရပ်ကို မြွက်ဆိုခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ "သီဟာသနမဒါသဟံ" ဟူသည်- ခြင်္သေ့ရုပ်၊ ငွေ၊ ရွှေ၊ ရတနာတို့ဖြင့် စီခြယ်အပ်သော ထိုင်စရာနေရာကို သီဟာသနပလ္လင်ဟု ခေါ်၏။ တစ်နည်းကား- ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်ခြင်းမရှိသော ခြင်္သေ့မင်းနှင့်တူတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင် ထိုင်တော်မူထိုက်သော နေရာ၊ သို့မဟုတ် မြတ်သော နေရာကို သီဟာသနဟု ခေါ်၏။ ထိုသီဟာသနပလ္လင်ကို ငါသည် လှူဒါန်းခဲ့၏၊ ဗောဓိပင်ကို ပူဇော်ခဲ့၏ ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

သီဟာသနဒါယကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သီဟာသနဒါယကထေရ်အပဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၆. မဂ္ဂဒတ္တိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. မဂ္ဂဒတ္ထိကထေရ်အပဒါန်အဖွင့်။

အနောမဒဿီ ဘဂဝါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော မဂ္ဂဒတ္တိကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပာယသ္မာ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အနောမဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ဝသန္တော အနောမဒဿိံ ဘဂဝန္တံ အာကာသေ စင်္ကမန္တံ ပါဒုဒ္ဓါရေ ပါဒုဒ္ဓါရစင်္ကမနဋ္ဌာနေ ပုပ္ဖာနံ ဝိကိရဏံ အစ္ဆရိယဉ္စ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ပုပ္ဖာနိ အာကာသေ ဥက္ခိပိ, တာနိ ဝိတာနံ ဟုတွာ အဋ္ဌံသု.

"အနောမဒဿီ ဘဂဝါ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်မဂ္ဂဒတ္တိယထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသောမှီရာ အကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်၍ ကြီးပြင်းသောအခါ အိမ်ထောင်တည်ထောင်ကာ နေလတ်သော် အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရားရှင် ကောင်းကင်၌ စင်္ကြံကြွတော်မူသည်ကိုလည်းကောင်း၊ ခြေဖဝါးကြွချီရာ စင်္ကြံအရပ်၌ ပန်းတို့ ကြဲပြန့်နေခြင်းဟူသော အံ့သြဖွယ်ကိုလည်းကောင်း မြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ပန်းတို့ကို ကောင်းကင်သို့ ပစ်လွှင့်ပူဇော်ခဲ့ရာ ထိုပန်းတို့သည် မျက်နှာကြက်ကဲ့သို့ ဖြစ်၍ တည်ကုန်၏။

၂၆. သော တေန ပုညေန သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော သုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ကမေန ယောဗ္ဗညံ ပါပုဏိတွာ သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝတ္တသမ္ပန္နော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတ္တော စင်္ကမနဿ ပူဇိတတ္တာ မဂ္ဂဒတ္တိကတ္ထေရောတိ ပါကဋော. သော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အနောမဒဿီ ဘဂဝါတိအာဒိမာဟ. ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခတ္ထာယာတိ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ စင်္ကမနေန သရီရသလ္လဟုကာဒိသုခံ ပဋိစ္စာတိ အတ္ထော. အဗ္ဘောကာသမှိ စင်္ကမီတိ အဗ္ဘောကာသေ အင်္ဂဏဋ္ဌာနေ စင်္ကမိ, ပဒဝိက္ခေပံ ပဒသဉ္စာရံ အကာသီတိ အတ္ထော.

၂၆. ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် သုဂတိဘုံတို့၌သာလျှင် ကျင်လည်လျက် ခပ်သိမ်းသော ဘဝတို့၌ အပူဇော်ခံရသူဖြစ်ကာ ချမ်းသာကို ခံစား၍ ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ တစ်ခုသော အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်လေ၏။ အစဉ်သဖြင့် ပျိုရွယ်သောအရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပေါ်လာသဖြင့် ရဟန်းပြု၍ ဝတ်အကျင့်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်ကာ မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေသည်။ စင်္ကြံကို ပူဇော်ခဲ့ခြင်းကြောင့် "မဂ္ဂဒတ္ထိကထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှား၏။ ထိုမထေရ်သည်လည်း မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "အနောမဒဿီ ဘဂဝါ" အစရှိသော စကားရပ်ကို မြွက်ဆိုခဲ့၏။ "ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခတ္ထာယ" ဟူသည်- ယခုအတ္တဘော၌ စင်္ကြံလျှောက်ခြင်းကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာပေါ့ပါးခြင်း အစရှိသော ချမ်းသာကို အမှီပြု၍ ဟု အနက်ရသည်။ "အဗ္ဘောကာသမှိ စင်္ကမိ" ဟူသည်- လွင်တီးခေါင် လွင်ပြင်အရပ်၌ စင်္ကြံလျှောက်တော်မူပြီ၊ ခြေလှမ်းလှမ်းခြင်း (ခြေဖြင့် လှည့်လည်သွားလာခြင်း) ကို ပြုတော်မူပြီ ဟု အနက်ရသည်။

ဥဒ္ဓတေ ပါဒေ ပုပ္ဖာနီတိ စင်္ကမန္တေန ပါဒေ ဥဒ္ဓတေ ပဒုမုပ္ပလာဒီနိ ပုပ္ဖာနိ ပထဝိတော ဥဂ္ဂန္တွာ စင်္ကမေ ဝိကိရိံသူတိ အတ္ထော. သောဘံ မုဒ္ဓနိ တိဋ္ဌရေတိ ဗုဒ္ဓဿ [Pg.182] မုဒ္ဓနိ သီသေ သောဘယမာနာ တာနိ တိဋ္ဌန္တီတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

"ဥဒ္ဓတေ ပါဒေ ပုပ္ဖါနိ" ဟူသည်- စင်္ကြံကြွတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင် ခြေတော်ကို ကြွချီအပ်သောအခါ ပဒုမ္မာကြာ၊ ဥပ္ပလကြာ အစရှိသော ပန်းတို့သည် မြေကြီးမှ ထွက်ပေါ်လာ၍ စင်္ကြံလမ်း၌ ကြဲပြန့်ကုန်၏ ဟု အနက်ရသည်။ "သောဘံ မုဒ္ဓနိ တိဋ္ဌရေ" ဟူသည်- မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဦးထိပ်ထက်၌ တင့်တယ်လှပစွာ ထိုပန်းတို့သည် တည်ကုန်၏ ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

မဂ္ဂဒတ္တိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

မဂ္ဂဒတ္ထိကထေရ်အပဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၇. ဧကဒီပိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. ဧကဒီပိယထေရ်အပဒါန်အဖွင့်။

ပဒုမုတ္တရဿ မုနိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဧကဒီပိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပာယသ္မာ ပုရိမဇိနသေဋ္ဌေသု ကတကုသလသမ္ဘာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ဘဂဝတော သလလမဟာဗောဓိမှိ ဧကပဒီပံ ပူဇေသိ, ထာဝရံ ကတွာ နိစ္စမေကပဒီပပူဇနတ္ထာယ တေလဝဋ္ဋံ ပဋ္ဌပေသိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သဗ္ဗတ္ထ ဇလမာနော ပသန္နစက္ခုကော ဥဘယသုခမနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ရတနတ္တယေ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတ္တော ဒီပပူဇာယ လဒ္ဓဝိသေသာဓိဂမတ္တာ ဧကဒီပိယတ္ထေရောတိ ပါကဋော.

"ပဒုမုတ္တရဿ မုနိနော" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဧကဒီပိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့၌ ပြုအပ်, ဆည်းပူးအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသောမှီရာ အကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ သူကြွယ်မျိုး၌ ဖြစ်၍ ကြီးပြင်းသောအခါ သဒ္ဓါတရားရှိ၍ ရတနာသုံးပါးကို ကြည်ညိုသူဖြစ်သဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အလုံးစုံသော မဟာဗောဓိပင်၌ တစ်ခုသော ဆီမီးတိုင်ကို ပူဇော်ခဲ့၏။ ခိုင်မြဲစွာ ပြုလုပ်၍ အစဉ်အမြဲ ဆီမီးတစ်တိုင်ကို ပူဇော်နိုင်ရန်အလို့ငှာ ဆီမီးစာကို တည်ထားလှူဒါန်းခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ခပ်သိမ်းသော ဘဝတို့၌ ထွန်းလင်းတောက်ပကာ ကြည်လင်သော မျက်စိရှိသူဖြစ်၍ ချမ်းသာနှစ်ပါးကို ခံစားရပြီးလျှင် ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ သာဝတ္ထိပြည် စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော တစ်ခုသော အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်လေ၏။ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ရတနာသုံးပါး၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေသည်။ ဆီမီးပူဇော်ခြင်းကြောင့် ရသင့်ရထိုက်သော တရားထူးကို ရရှိခြင်းကြောင့် "ဧကဒီပိယထေရ်" ဟူ၍ ထင်ရှားလေသည်။

၃၀. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဿ မုနိနောတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၀. ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "ပဒုမုတ္တရဿ မုနိနော" အစရှိသော စကားရပ်ကို မြွက်ဆိုခဲ့၏။ ထိုအလုံးစုံသော စကားရပ်သည် ပေါ်လွင်သော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

ဧကဒီပိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဧကဒီပိယထေရ်အပဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၈. မဏိပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. မဏိပူဇကထေရ်အပဒါန်အဖွင့်။

ဩရေန ဟိမဝန္တဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော မဏိပူဇကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ တတ္ထာဒီနဝံ ဒိသွာ ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တဩရဘာဂေ ဧကိဿာ နဒိယာ သမီပေ ပဏ္ဏသာလံ ကာရေတွာ ဝသန္တော ဝိဝေကကာမတာယ တဿာနုကမ္ပာယ စ တတ္ထ ဥပဂတံ ပဒုမုတ္တရံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော မဏိပလ္လင်္ကံ [Pg.183] ဘဂဝတော ပူဇေသိ. ဘဂဝါ တဿ ပသာဒဝဍ္ဎနတ္ထာယ တတ္ထ နိသီဒိ. သော ဘိယျောသောမတ္တာယ ပသန္နော နိဗ္ဗာနာဓိဂမတ္ထာယ ပတ္ထနံ အကာသိ. ဘဂဝါ အနုမောဒနံ ဝတွာ ပက္ကာမိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော သုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဃရာဝါသံ ဝသန္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ အဟောသိ.

“ဩရေန ဟိမဝန္တဿ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်မဏိပူဇကထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့၏။ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသောမှီရာ အကြောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးတစ်ပါး၌ မွေးဖွားကာ အိမ်ထောင်ထူထောင်၍ နေခဲ့၏။ ထိုအိမ်ထောင်မှု၌ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် အိမ်၌နေခြင်းကို စွန့်ပယ်၍ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကာ ဟိမဝန္တာတောင်၏ ဤဘက်အဖို့ တစ်ခုသော မြစ်၏အနီး၌ သစ်ရွက်မိုးကျောင်း ဆောက်လုပ်ကာ နေထိုင်လေသည်။ ဆိတ်ငြိမ်မှုကို အလိုရှိသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထိုရသေ့အား သနားစောင့်ရှောက်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ထိုအရပ်သို့ ကြွရောက်လာတော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသဖြင့် ပတ္တမြားပလ္လင်ကို မြတ်စွာဘုရားအား ပူဇော်ခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုရသေ့၏ ကြည်ညိုမှု တိုးပွားစေရန် ထိုပတ္တမြားပလ္လင်ထက်၌ ထိုင်တော်မူ၏။ ထိုရသေ့သည် အတိုင်းထက်အလွန် ကြည်ညိုသဖြင့် နိဗ္ဗာန်ရရှိရန် ဆုတောင်းမှုကို ပြုခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း အနုမောဒနာတရား ဟောကြားတော်မူပြီး ကြွသွားတော်မူ၏။ ထိုရသေ့သည် ထိုကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် အလုံးစုံသော ဘဝတို့၌ အပူဇော်ခံရသူဖြစ်၍ ချမ်းသာကို ခံစားကာ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ သာဝတ္ထိပြည်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုး၌ မွေးဖွားလာခဲ့၏။ လူ့ဘောင်၌ နေထိုင်စဉ် တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာကြားရ၍ သဒ္ဓါတရားရရှိကာ ရဟန်းပြုပြီး မကြာမီပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၃၄. သော ဧကဒိဝသံ အတ္တနာ ကတကုသလံ သရိတွာ သဉ္ဇာတသောမနဿော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဩရေန ဟိမဝန္တဿာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဩရေနာတိ ဟိမဝန္တဿ အပရံ ဘာဂံ ဝိဟာယ ဩရေန, ဘုမ္မတ္ထေ ကရဏဝစနံ, ဩရသ္မိံ ဒိသာဘာဂေတိ အတ္ထော. နဒိကာ သမ္ပဝတ္တထာတိ အပါကဋနာမဓေယျာ ဧကာ နဒီ သံသုဋ္ဌု ပဝတ္တာနီ ဝဟာနီ သန္ဒမာနာ အဟောသီတိ အတ္ထော. တဿာ စာနုပခေတ္တမှီတိ တဿာ နဒိယာ အနုပခေတ္တမှိ တီရသမီပေတိ အတ္ထော. သယမ္ဘူ ဝသတေ တဒါတိ ယဒါ အဟံ မဏိပလ္လင်္ကံ ပူဇေသိံ, တဒါ အနာစရိယကော ဟုတွာ သယမေဝ ဗုဒ္ဓဘူတော ဘဂဝါ ဝသတေ ဝိဟရတီတိ အတ္ထော.

၃၄. ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့သ၌ မိမိပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို အောက်မေ့ကာ လွန်စွာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် ရှေး၌ပြုကျင့်ခဲ့သော အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် “ဩရေန ဟိမဝန္တဿ” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၌ “ဩရေန” ဟူသည် ဟိမဝန္တာတောင်၏ အခြားသော တစ်ဖက်အဖို့ကို ဖယ်ထား၍ ဤမှာဘက်၌ဟု ဆိုလိုသည်။ သတ္တမီအနက်၌ ကရိုဏ်းဝိဘတ်သက်ထားခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ဤဘက်အရပ်မျက်နှာအဖို့၌ဟု အနက်ရသည်။ “နဒီကာ သမ္ပဝတ္တထ” ဟူသည် အမည်မထင်ရှားသော မြစ်ငယ်တစ်ခုသည် အလွန်ကောင်းစွာ စီးဆင်းနေသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ “တဿာ စာနုပခေတ္တမှိ” ဟူသည် ထိုမြစ်၏ အနီးအပါး ကမ်းနားအနီး၌ဟု ဆိုလိုသည်။ “သယမ္ဘူ ဝသတေ တဒါ” ဟူသည် ငါသည် ပတ္တမြားပလ္လင်ကို ပူဇော်ခဲ့စဉ်အခါက ဆရာမရှိဘဲ ကိုယ်တိုင်သာလျှင် ဘုရားဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် သီတင်းသုံး နေတော်မူသည်ဟု ဆိုလိုသည်။

၃၅. မဏိံ ပဂ္ဂယှ ပလ္လင်္ကန္တိ မဏိန္တိ စိတ္တံ အာရာဓေတိ သောမနဿံ ကရောတီတိ မဏိ, အထ ဝါ မာတိ ပမာဏံ ကရောတိ အာဘရဏန္တိ မဏိ, အထ ဝါ မရန္တာပိ ရာဇယုဝရာဇာဒယော တံ န ပရိစ္စဇန္တိ တဒတ္ထာယ သင်္ဂါမံ ကရောန္တီတိ မဏိ, တံ မဏိံ မဏိမယံ ပလ္လင်္ကံ မနောရမံ သာဓု စိတ္တံ သုဋ္ဌု ဝိစိတ္တံ ပဂ္ဂယှ ဂဟေတွာ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ အဘိရောပယိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၅. “မဏိံ ပဂ္ဂယှ ပလ္လင်္ကံ” ဟူသော ဤပါဌ်၌ “မဏိ” ဟူသည် စိတ်ကို နှစ်သက်စေတတ်သော၊ ဝမ်းမြောက်မှုကို ပြုတတ်သောကြောင့် မဏိ (ပတ္တမြား) ဟု ခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ အဆင်တန်ဆာကိုလည်းကောင်း ပြုတတ်သောကြောင့် မဏိ ဟု ခေါ်သည်။ သို့မဟုတ် တစ်နည်းအားဖြင့် သေဘေးနှင့် ရင်ဆိုင်ရသော်လည်း မင်း, အိမ်ရှေ့မင်း အစရှိသည်တို့သည် ထိုပတ္တမြားကို မစွန့်လွှတ်ဘဲ ထိုပတ္တမြားအတွက်ကြောင့် စစ်ပွဲများကို ဆင်နွှဲတတ်ကြသောကြောင့် မဏိ မည်၏။ ထိုပတ္တမြားဖြင့် ပြီးသော၊ စိတ်နှလုံးကို မွေ့လျော်စေတတ်သော၊ အလွန်ဆန်းကြယ်သော ထိုပလ္လင်ကို ယူဆောင်၍ မြတ်စွာဘုရားအား ကပ်လှူပူဇော်ခဲ့၏ဟု ဆိုလိုသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်အားလုံးသည် ထင်ရှားလွယ်ကူသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

မဏိပူဇကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

မဏိပူဇကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၉. တိကိစ္ဆကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. တိကိစ္ဆကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့်

နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော တိကိစ္ဆကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပာယသ္မာ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗန္ဓုမတီနဂရေ ဝေဇ္ဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဗဟုဿုတော သုသိက္ခိတော ဝေဇ္ဇကမ္မေ ဆေကော [Pg.184] ဗဟူ ရောဂိနော တိကိစ္ဆန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကဿ အသောကနာမတ္ထေရဿ ရောဂံ တိကိစ္ဆိ. သော တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု အပရာပရံ သုခံ အနုဘဝန္တော နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဘဝေ အရောဂေါ ဒီဃာယုကော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏသရီရော အဟောသိ.

“နာဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်တိကိစ္ဆကထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည်လည်း ရှေးဘုရားမြတ်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့၏။ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ဗန္ဓုမတီမြို့၌ ဆေးသမားမျိုး၌ မွေးဖွားလာခဲ့၏။ ထိုသူသည် ဗဟုသုတအကြားအမြင်များ၍ ဆေးကုသခြင်းအတတ်၌ ကောင်းစွာတတ်မြောက်ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်လျက် များစွာသော ရောဂါသည်တို့ကို ဆေးကုသပေးစဉ် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေးဖြစ်သော အသောကမထေရ်၏ ရောဂါဝေဒနာကို ဆေးကုသပေးခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် နတ်လူတို့၌ တပြောင်းပြန်ပြန် ချမ်းသာကို ခံစားလျက် ဖြစ်ရာ ဖြစ်ရာဘဝတိုင်း၌ အနာရောဂါ ကင်းဝေးသူ၊ အသက်ရှည်သူ၊ ရွှေအဆင်းနှင့်တူသော အဆင်းရှိသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။

၃၉. သော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဗ္ဗသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော အရောဂေါ သုခိတော ဝိဘဝသမ္ပန္နော ရတနတ္တယေ ပသန္နော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ဃရာဝါသံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၉. ထိုသူသည် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ သာဝတ္ထိပြည်၌ သူကြွယ်မျိုး၌ မွေးဖွားလာခဲ့၏။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ အလုံးစုံသော အတတ်ပညာတို့ကို တတ်မြောက်ပြီးစီးခြင်းသို့ ရောက်၍ ရောဂါကင်းဝေးပြီး စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံကာ ချမ်းသာသူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ရတနာသုံးပါးတို့၌ ကြည်ညိုပြီး မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာကြားရ၍ သဒ္ဓါတရား ရရှိသဖြင့် အိမ်၌နေခြင်းကို စွန့်ပယ်ကာ ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ မကြာမီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိ၍ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် ရှေး၌ ပြုခဲ့သော အကြောင်းအရာကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် “နာဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအလုံးစုံသော စကားရပ်သည် အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်းပင် ထင်ရှားလွယ်ကူသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

တိကိစ္ဆကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တိကိစ္ဆကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၁၀. သံဃုပဋ္ဌာကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. သံဃုပဋ္ဌာကတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့်

ဝေဿဘုမှိ ဘဂဝတီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သံဃုပဋ္ဌာကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတကုသလသမ္ဘာရော အနေကေသု ဘဝေသု ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝေဿဘုဿ ဘဂဝတော ကာလေ တဿာရာမိကဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သဒ္ဓေါ ပသန္နော ဝိဟာရေသု အာရာမိကကမ္မံ ကရောန္တော သက္ကစ္စံ သံဃံ ဥပဋ္ဌာသိ. သော တေနေဝ ကုသလကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဝိဘဝသမ္ပန္နော သုခပ္ပတ္တော ပါကဋော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သာသနေ ပသန္နော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝတ္တသမ္ပန္နော သာသနံ သောဘယမာနော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေန္တော နစိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတ္တော ဆဠဘိညော ပုဗ္ဗေ ကတကုသလကမ္မဝသေန သံဃုပဋ္ဌာကတ္ထေရောတိ ပါကဋော အဟောသိ.

“ဝေဿဘုမှိ ဘဂဝတိ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သံဃုပဋ္ဌာကထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်, ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့၏။ များစွာသော ဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ကျောင်းစောင့်၏ သားဖြစ်၍ မွေးဖွားလာခဲ့၏။ အသိဉာဏ် တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ သဒ္ဓါတရားရှိ၍ ကြည်ညိုတတ်သူဖြစ်ကာ ကျောင်းတိုက်တို့၌ ကျောင်းစောင့်အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရင်း သံဃာတော်ကို ရိုရိုသေသေ ပြုစုလုပ်ကျွေးခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့်ပင် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်ကာ စည်းစိမ်နှစ်ပါးလုံးကို ခံစားရပြီး ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ သာဝတ္ထိပြည်၌ သူကြွယ်မျိုး၌ မွေးဖွားလာခဲ့၏။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံ၍ ချမ်းသာပြီး ထင်ရှားကျော်စောသူ ဖြစ်လာခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာကြားရ၍ သာသနာတော်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့ကာ ကျင့်ဝတ်နှင့် ပြည့်စုံလျက် သာသနာတော်ကို တင့်တယ်စေကာ ဝိပဿနာကို ပွားများအားထုတ်စဉ် မကြာမီပင် ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိ၍ အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးရသူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ရှေးက ပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကံ၏ အစွမ်းဖြင့် “သံဃုပဋ္ဌာကထေရ်” ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်စောသော မထေရ် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။

၄၅. သော ဧကဒိဝသံ ‘‘ပုဗ္ဗေ မယာ ကိံ နာမ ကမ္မံ ကတွာ အယံ လောကုတ္တရသမ္ပတ္တိ လဒ္ဓါ’’တိ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ပစ္စက္ခတော ဇာနိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပါကဋံ ကရောန္တော ဝေဿဘုမှိ ဘဂဝတီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဟောသာရာမိကော အဟန္တိ အဟံ [Pg.185] ဝေဿဘုဿ ဘဂဝတော သာသနေ အာရာမိကော အဟောသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထတ္တာ စ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၄၅. ထိုမထေရ်သည်လည်း တစ်နေ့သ၌ “ငါသည် ရှေး၌ အဘယ်သို့သော ကောင်းမှုကံကို ပြုခဲ့၍ ဤလောကုတ္တရာချမ်းသာကို ရအပ်သနည်း” ဟု မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်၍ မျက်ဝါးထင်ထင် သိမြင်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အပဒါန်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် “ဝေဿဘုမှိ ဘဂဝတိ” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၌ “အဟောသာရာမိကော အဟံ” ဟူသည် ငါသည် ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ကျောင်းစောင့် (အာရာမ်စောင့်) ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏ဟု ဆိုလိုသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အောက်၌ ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်း ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားသောကြောင့်လည်းကောင်း လွယ်ကူစွာ သိနိုင်သည်သာ ဖြစ်သည်။

သံဃုပဋ္ဌာကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သံဃုပဋ္ဌာkတ္ထေရအပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

အဋ္ဌာရသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တစ်ဆယ့်ရှစ်ခုမြောက်ဝဂ်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၁၉. ကုဋဇပုပ္ဖိယဝဂ္ဂေါ

၁၉. ကုဋဇပုပ္ဖိယဝဂ်

၁-၁၀. ကုဋဇပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. ကုဋဇပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါန်စသည်တို့၏အဖွင့်

ဣတော ပရမ္ပိ ဧကူနဝီသတိမဝဂ္ဂေ အာဂတာနံ ဣမေသံ ကုဋဇပုပ္ဖိယတ္ထေရာဒီနံ ဒသန္နံ ထေရာနံ အပုဗ္ဗံ နတ္ထိ. တေသဉှိ ထေရာနံ ပုရိမဗုဒ္ဓါနံ သန္တိကေ ကတပုညသမ္ဘာရာနံ ဝသေန ပါကဋနာမာနိ စေဝ နိဝါသနဂရာဒီနိ စ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနီတိ တံ သဗ္ဗံ အပဒါနံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

ဤအဖွင့်မှတစ်ပါး အခြားသော တစ်ဆယ့်ကိုးခုမြောက်ဝဂ်၌ လာရှိကုန်သော ကုဋဇပုပ္ဖိယထေရ် အစရှိသော ထိုဆယ်ပါးသော မထေရ်တို့၏ အသစ်အဆန်းဖြစ်သော အကြောင်းအရာ မရှိပေ။ ထိုမထေရ်တို့၏ ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ၏ အစွမ်းဖြင့် ထင်ရှားသော အမည်နာမတို့ကိုလည်းကောင်း၊ နေထိုင်ရာမြို့ အစရှိသည်တို့ကိုလည်းကောင်း အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်းသာလျှင် သိအပ်ကုန်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုအလုံးစုံသော အပဒါန်အကြောင်းအရာကို လွယ်ကူစွာ သိနိုင်သည်သာ ဖြစ်သည်။

ဧကူနဝီသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

တစ်ဆယ့်ကိုးခုမြောက်ဝဂ်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၂၀. တမာလပုပ္ဖိယဝဂ္ဂေါ

၂၀. တမာလပုပ္ဖိယဝဂ်

၁-၁၀. တမာလပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. တမာလပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါန်စသည်တို့၏အဖွင့်

ဝီသတိမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမတ္ထေရာပဒါနံ ဥတ္တာနမေဝ.

နှစ်ဆယ်ခုမြောက်ဝဂ်၌ ပထမဆုံးဖြစ်သော တမာလပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်သာ ဖြစ်သည်။

၆. ဒုတိယတ္ထေရာပဒါနေ ယံ ဒါယဝါသိကော ဣသီတိ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝနေ ဝသနဘာဝေန ဒါယဝါသိကော ဣသီတိ သင်္ခံ ဂတော, အတ္တနော အနုကမ္ပာယ တံ ဝနံ ဥပဂတဿ သိဒ္ဓတ္ထဿ သတ္ထုနော ဝသနမဏ္ဍပစ္ဆာဒနတ္ထာယ ယံ တိဏံ, တံ လာယတိ ဆိန္ဒတီတိ အတ္ထော. ဒဗ္ဗဆဒနံ ကတွာ အနေကေဟိ ခုဒ္ဒကဒဏ္ဍကေဟိ မဏ္ဍပံ ကတွာ တံ တိဏေန ဆာဒေတွာ သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော အဟံ အဒါသိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၆. ဒုတိယမြောက် တိဏသန္ထာရကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်၌ - "ဒါယဝါသိကော ဣသိ" ဟူသည်မှာ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်၍ တော၌ နေထိုင်သည့်အဖြစ်ကြောင့် "ဒါယဝါသိကရသေ့" ဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသို့ ရောက်သောသူဟူ၍ ဆိုလိုသည်။ မိမိအား သနားစောင့်ရှောက်ခြင်းငှာ ထိုတောအုပ်သို့ ကြွရောက်တော်မူလာသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ သီတင်းသုံးရာ မဏ္ဍပ်ကို မိုးရန်အလို့ငှာ မြက်ကို ရိတ်ဖြတ်၏ဟု ဆိုလိုသည်။ နေဇာမြက်အမိုးကို ပြုလုပ်၍ များစွာသော တုတ်ချောင်းငယ်တို့ဖြင့် မဏ္ဍပ် ဆောက်လုပ်ပြီးလျှင် ထိုမဏ္ဍပ်ကို မြက်ဖြင့် မိုးကာ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားအား ငါသည် လှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့၏ဟု ဆိုလိုသည်။

၈. သတ္တာဟံ ဓာရယုံ တတ္ထာတိ တံ မဏ္ဍပံ တတ္ထ ဌိတာ ဒေဝမနုဿာ သတ္တာဟံ နိရောဓသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသိန္နဿ သတ္ထုနော ဓာရယုံ ဓာရေသုန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၈. "သတ္တာဟံ ဓာရယုံ တတ္ထ" ဟူသည်မှာ ထိုအရပ်၌ ရှိကြကုန်သော နတ်၊ လူတို့သည် နိရောဓသမာပတ် ဝင်စား၍ သီတင်းသုံးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ထိုမဏ္ဍပ်ကို ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ဆောင်မိုးပေးခဲ့ကြကုန်၏ဟု ဆိုလိုသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှပေသည်။

တတိယတ္ထေရဿ [Pg.186] အပဒါနေ ခဏ္ဍဖုလ္လိယတ္ထေရောတိ ဧတ္ထ ခဏ္ဍန္တိ ကဋ္ဌာနံ ဇိဏ္ဏတ္တာ ဆိန္နဘိန္နဋ္ဌာနံ, ဖုလ္လန္တိ ကဋ္ဌာနံ ဇိဏ္ဏဋ္ဌာနေ ကဏ္ဏကိတမဟိစ္ဆတ္တကာဒိပုပ္ဖနံ, ခဏ္ဍဉ္စ ဖုလ္လဉ္စ ခဏ္ဍဖုလ္လာနိ, ခဏ္ဍဖုလ္လာနံ ပဋိသင်္ခရဏံ ပုနပ္ပုနံ ထိရကရဏန္တိ ခဏ္ဍဖုလ္လပဋိသင်္ခရဏံ. ဣမဿ ပန ထေရဿ သမ္ဘာရပူရဏကာလေ ဖုဿဿ ဘဂဝတော စေတိယေ ဆိန္နဘိန္နဋ္ဌာနေ သုဓာပိဏ္ဍံ မက္ခေတွာ ထိရကရဏံ ခဏ္ဍဖုလ္လပဋိသင်္ခရဏံ နာမ. တသ္မာ သော ခဏ္ဍဖုလ္လိယော ထေရောတိ ပါကဋော အဟောသိ. တတိယံ.

တတိယမြောက် ခဏ္ဍဖုလ္လိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်၌ - "ခဏ္ဍဖုလ္လိယတ္ထေရ" ဟူသော ပါဌ်တွင် "ခဏ္ဍ" ဟူသည် သစ်သားတို့ ဆွေးမြေ့ပျက်စီးခြင်းကြောင့် ကျိုးပြတ်ပျက်စီးသော နေရာကို ဆိုလိုသည်။ "ဖုလ္လ" ဟူသည် သစ်သားတို့၏ ဆွေးမြေ့သောနေရာ၌ မှိုပွင့်ကြီးများ စသည်တို့ ပွင့်ထွက်ပွားများသော နေရာကို ဆိုလိုသည်။ "ခဏ္ဍ" (ပျက်စီးရာနေရာ) နှင့် "ဖုလ္လ" (မှိုတက်ပွင့်ထွက်ရာနေရာ) တို့ကို ပေါင်း၍ "ခဏ္ဍဖုလ္လ" ဟု ခေါ်သည်။ ထိုခဏ္ဍဖုလ္လတို့ကို ပြုပြင်ခြင်း၊ ထပ်ကာထပ်ကာ ခိုင်ခံ့အောင် ပြုလုပ်ခြင်းကို "ခဏ္ဍဖုလ္လပဋိသင်္ခရဏ" (အပျက်အစီးတို့ကို ပြုပြင်ခြင်း) ဟု ခေါ်သည်။ ဤမထေရ်၏ ပါရမီဖြည့်ဆည်းစဉ်အခါက ဖုဿမြတ်စွာဘုရား၏ စေတီတော်၌ ကျိုးပြတ်ပျက်စီးနေသော နေရာများတွင် အင်္ဂတေညှိ၍ ခိုင်ခံ့အောင် ပြုပြင်ခဲ့သဖြင့် "ခဏ္ဍဖုလ္လပဋိသင်္ခရဏ" ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော ကောင်းမှုကို ပြုခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် ထိုမထေရ်သည် "ခဏ္ဍဖုလ္လိယမထေရ်" ဟု ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။ တတိယမြောက်ဝတ္ထု ပြီး၏။

၁၇. စတုတ္ထတ္ထေရဿာပဒါနေ ရညော ဗဒ္ဓစရော အဟန္တိ ရညော ပရိစာရကော ကမ္မကာရကော အဟောသိန္တိ အတ္ထော.

၁၇. စတုတ္ထမြောက် အသောကပူဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်၌ - "ရညော ဗဒ္ဓစရော အဟံ" ဟူသည်မှာ မင်းကြီး၏ အလုပ်အကျွေး အမှုလုပ်ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏ဟု ဆိုလိုသည်။

၁၉. ဇလဇုတ္တမနာမိနောတိ ဇလေ ဥဒကေ ဇာတံ ဇလဇံ, ကိံ တံ ပဒုမံ, ပဒုမေန သမာနနာမတ္တာ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတောတိ အတ္ထော. ဥတ္တမပဒုမနာမဿ ဘဂဝတောတိ ဝါ အတ္ထော. စတုတ္ထံ.

၁၉. "ဇလဇုတ္တမနာမိနော" ဟူသည်မှာ ရေ၌ ဖြစ်သောကြောင့် "ဇလဇ" မည်၏၊ ထိုရေ၌ ဖြစ်သောပန်းသည် အဘယ်နည်း၊ ပဒုမ္မာကြာပန်းပင်တည်း။ ထိုပဒုမ္မာကြာပန်းနှင့် တူညီသောအမည် ရှိတော်မူသောကြောင့် "ပဒုမုတ္တရ" ဟု အမည်တော်ရှိသော မြတ်စွာဘုရားအား ဟူ၍ ဆိုလိုသည်။ သို့မဟုတ် မြတ်လှစွာသော ပဒုမ္မာကြာပန်းကဲ့သို့သော အမည်တော်ရှိသော မြတ်စွာဘုရားအား ဟုလည်း ဆိုလိုသည်။ စတုတ္ထမြောက် အပဒါန် ပြီး၏။

ပဉ္စမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

ပဉ္စမမြောက် အပဒါန်သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှပေသည်။

၂၈. ဆဋ္ဌေ နဂရေ ဒွါရဝတိယာတိ မဟာဒွါရဝါတပါနကဝါဋဖလကာဟိ ဝတိပါကာရဋ္ဋာလဂေါပုရကဒ္ဒမောဒကပရိခါဟိ စ သမ္ပန္နံ နဂရန္တိ ဒွါရဝတီနဂရံ, ဒွါရံ ဝတိဉ္စ ပဓာနံ ကတွာ နဂရဿ ဥပလက္ခိတတ္တာ ‘‘ဒွါရဝတီ နဂရ’’န္တိ ဝေါဟရန္တီတိ နဂရေ ဒွါရဝတိယာတိ ဝုတ္တံ. မာလာဝစ္ဆော ပုပ္ဖာရာမော မမ အဟောသီတိ အတ္ထော.

၂၈. ဆဋ္ဌမမြောက် အပဒါန်၌ - "နာဂရေ ဒွါရဝတိယာ" ဟူသည်မှာ တံခါးမကြီးများ၊ ပြတင်းပေါက်များ၊ တံခါးရွက်များနှင့် စည်းရိုး၊ တံတိုင်း၊ ကင်းမျှော်စင်၊ မြို့တံခါးမုခ်၊ ညွန်နှင့် ရေပြည့်နှက်သော ကျုံးတို့ဖြင့် ပြည့်စုံသောမြို့ဖြစ်သောကြောင့် "ဒွါရဝတီမြို့" ဟု ခေါ်သည်။ တံခါးနှင့် စည်းရိုးတံတိုင်းကို အဓိကထား၍ မြို့ကို မှတ်သားအပ်သောကြောင့် "ဒွါရဝတီမြို့" ဟု ပြောဆိုသုံးနှုန်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် "နာဂရေ ဒွါရဝတိယာ" ဟု မိန့်တော်မူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ငါ့အား ပန်းဥယျာဉ်ခြံ ရှိခဲ့ဖူး၏ဟု ဆိုလိုသည်။

၃၁. တေ ကိသလယာတိ တေ အသောကပလ္လဝါ. ဆဋ္ဌံ.

၃၁. "တေ ကိသလယာ" ဟူသည်မှာ ထိုသောကရွက်နုတို့ကို ဆိုလိုသည်။ ဆဋ္ဌမမြောက် အပဒါန် ပြီး၏။

သတ္တမဋ္ဌမနဝမာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ. ဒသမေပိ အပုဗ္ဗံ နတ္ထီတိ.

သတ္တမ၊ အဋ္ဌမနှင့် နဝမမြောက် အပဒါန်တို့သည်လည်း အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှပေသည်။ ဒသမမြောက် အပဒါန်၌လည်း ဆန်းသစ်သော အကြောင်းအရာ မရှိပေ။

ဝီသတိမဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နှစ်ဆယ်မြောက်ဝဂ်၏ အဖွင့်သည် ပြီးဆုံးပြီ။

၂၁-၂၃. ကဏိကာရပုပ္ဖိယာဒိဝဂ္ဂေါ

၂၁-၂၃. ကဏိကာရပုပ္ဖိယဝဂ်

၁-၃၀. ကဏိကာရပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၃၀. ကဏိကာရပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန် စသည်တို့၏ အဖွင့်

ဣတော ပရံ သဗ္ဗတ္ထ အနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမ. ဧကဝီသတိမေ ဗာဝီသတိမေ တေဝီသတိမေ စ ဝဂ္ဂေ သဗ္ဗေသံ ထေရာနံ သယံကတေန ပုညေန လဒ္ဓနာမာနိ, ကတပုညာနဉ္စ နာနတ္တံ တေသံ ဗျာကရဏဒါယကာနံ ဗုဒ္ဓါနံ နာမာနိ [Pg.187] ဝသိတနဂရာနိ စ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ သဗ္ဗာနိပိ ဥတ္တာနာနေဝ. အပဒါနဂါထာနမတ္ထော စ နယာနုယောဂေန သုဝိညေယျောယေဝါတိ.

ဤနေရာမှ နောက်၌ အလုံးစုံသော အပဒါန်တို့တွင် မပေါ်လွင်သော ပုဒ်တို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကိုသာ ဖွင့်ဆိုပါအံ့။ နှစ်ဆယ့်တစ်၊ နှစ်ဆယ့်နှစ်နှင့် နှစ်ဆယ့်သုံးမြောက် ဝဂ်တို့၌လည်း မထေရ်အားလုံးတို့၏ မိမိကိုယ်တိုင် ပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကြောင့် ရရှိသောအမည်များ၊ ပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုတို့၏ ကွဲပြားခြားနားမှုများ၊ ဗျာဒိတ်တော် ပေးတော်မူသော ထိုဘုရားရှင်တို့၏ အမည်တော်များနှင့် သီတင်းသုံးရာ မြို့များ စသည်တို့သည် အောက်၌ ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်းပင် အလုံးစုံ ထင်ရှားပေါ်လွင်ကြသည်သာတည်း။ အပဒါန်ဂါထာတို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကိုလည်း နည်းလမ်းတကျ ယှဉ်စပ်ကြည့်ခြင်းဖြင့် လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်ပေသည်။

၂၄. ဥဒကာသနဝဂ္ဂေါ

၂၄. ဥဒကာသနဝဂ်

၁-၁၀.ဥဒကာသနဒါယကတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. ဥဒကာသနဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် စသည်တို့၏ အဖွင့်

စတုဝီသတိမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမဒုတိယာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနေဝ.

နှစ်ဆယ့်လေးခုမြောက် ဝဂ်၌ ပထမနှင့် ဒုတိယ အပဒါန်တို့သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှပေသည်။

၉. တတိယာပဒါနေ အရုဏဝတိယာ နဂရေတိ အာ သမန္တတော အာလောကံ ကရောန္တော ဥဏတိ ဥဂ္ဂစ္ဆတီတိ အရုဏော, သော တသ္မိံ ဝိဇ္ဇတီတိ အရုဏဝတီ, တသ္မိံ နဂရေ အာလောကံ ကရောန္တော သူရိယော ဥဂ္ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. သေသနဂရေသုပိ သူရိယုဂ္ဂမနေ ဝိဇ္ဇမာနေပိ ဝိသေသဝစနံ သဗ္ဗစတုပ္ပဒါနံ မဟိယံ သယနေပိ သတိ မဟိယံ သယတီတိ မဟိံသောတိ ဝစနံ ဝိယ ရူဠှိဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အထ ဝါ ပါကာရပါသာဒဟမ္မိယာဒီသု သုဝဏ္ဏရဇတမဏိမုတ္တာဒိသတ္တရတနပဘာဟိ အရုဏုဂ္ဂမနံ ဝိယ ပဘာဝတီ အရုဏဝတီ နာမ, တသ္မိံ အရုဏဝတိယာ နဂရေ, ပူပိကော ပူပဝိက္ကယေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တော အဟောသိန္တိ အတ္ထော.

၉. တတိယမြောက် အပဒါန်၌ - "အရုဏဝတီမြို့" ဟူသည် ထက်ဝန်းကျင်မှ အလင်းရောင်ကို ပြုလျက် တက်လာတတ်သောကြောင့် "အရုဏ်" ဟု ခေါ်သည်။ ထိုအရုဏ်သည် ထိုမြို့၌ ရှိသောကြောင့် "အရုဏဝတီမြို့" မည်၏။ ထိုမြို့၌ အလင်းရောင်ကို ပြုလျက် နေမင်းသည် တက်လာ၏ဟု ဆိုလိုသည်။ အခြားသော မြို့တို့၌လည်း နေထွက်ခြင်း ရှိပါသော်လည်း ဤသို့ ထူးခြားစွာ ခေါ်ဆိုခြင်းသည် - မြေပေါ်၌ အိပ်တတ်သော ခြေလေးချောင်း သတ္တဝါ အားလုံးတို့အနက် ကျွဲကိုသာ "မဟိံသ" (မြေ၌ အိပ်တတ်သူ) ဟု ခေါ်ဆိုသကဲ့သို့ ရုဠှီသင်္ကေတ အစွမ်းဖြင့် ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သိထိုက်သည်။ သို့မဟုတ် တံတိုင်း၊ ပြာသာဒ်၊ တိုက်အိမ် စသည်တို့၌ ရွှေ၊ ငွေ၊ ပတ္တမြား၊ ပုလဲ စသော ရတနာခုနစ်ပါးတို့၏ အရောင်ကြောင့် အရုဏ်တက်လာသကဲ့သို့ တောက်ပသော အရောင်အလင်းရှိသောကြောင့် "အရုဏဝတီ" ဟု အမည်ရသည်။ ထိုအရုဏဝတီမြို့၌ မုန့်သည်သည် မုန့်ရောင်းခြင်းဖြင့် အသက်မွေးမှုကို ပြုခဲ့၏ဟု ဆိုလိုသည်။

၁၄. စတုတ္ထာပဒါနေ တိဝရာယံ ပုရေ ရမ္မေတိ တီဟိ ပါကာရေဟိ ပရိဝါရိတာ ပရိက္ခိတ္တာတိ တိဝရာ, ခဇ္ဇဘောဇ္ဇာဒိဥပဘောဂဝတ္ထာဘရဏာဒိနစ္စဂီတာဒီဟိ ရမဏီယန္တိ ရမ္မံ, တသ္မိံ တိဝရာယံ ပုရေ နဂရေ ရမ္မေ နဠကာရော အဟံ အဟောသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၄. စတုတ္ထမြောက် အပဒါန်၌ - "တိဝရာယံ ပုရေ ရမ္မေ" ဟူသည်မှာ တံတိုင်းသုံးထပ်ဖြင့် ဝန်းရံကာရံထားသောကြောင့် "တိဝရာ" မည်၏။ ခဲဖွယ်စားဖွယ်၊ အဝတ်အထည် တန်ဆာပလာ အသုံးအဆောင်နှင့် ကခုန်သီဆိုခြင်း စသည်တို့ဖြင့် မွေ့လျော်ဖွယ် ကောင်းသောကြောင့် "ရမ္မ" မည်၏။ ထိုတိဝရာဟု ခေါ်သော မွေ့လျော်ဖွယ် ကောင်းသော မြို့၌ ငါသည် ကျူထရံသမား ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏ဟု ဤသို့ စပ်ကျလှပေသည်။

ပဉ္စမာပဒါနံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

ပဉ္စမမြောက် အပဒါန်သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှပေသည်။

၂၃. ဆဋ္ဌာပဒါနေ ဝဏ္ဏကာရော အဟံ တဒါတိ နီလပီတရတ္တာဒိဝဏ္ဏဝသေန ဝတ္ထာနိ ကရောတိ ရဉ္ဇေတီတိ ဝဏ္ဏကာရော. ဝတ္ထရဇကော ဟုတွာ စေတိယေ ဝတ္ထေဟိ အစ္ဆာဒနသမယေ နာနာဝဏ္ဏေဟိ ဒုဿာနိ ရဉ္ဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၂၃. ဆဋ္ဌမမြောက် အပဒါန်၌ - "ဝဏ္ဏကာရော အဟံ တဒါ" ဟူသည်မှာ အပြာ၊ အဝါ၊ အနီ စသော အရောင်အဆင်းတို့ဖြင့် အဝတ်များကို ဆိုးတတ်သောကြောင့် "ဝဏ္ဏကာရ" မည်၏။ အဝတ်ဆိုးသမားဖြစ်၍ စေတီတော်၌ အဝတ်တို့ဖြင့် ပူဇော်ပတ်စို့သောအခါ၌ အမျိုးမျိုးသော အရောင်တို့ဖြင့် အဝတ်များကို ငါသည် ဆိုးပေးခဲ့ဖူး၏ဟု ဆိုလိုသည်။

၂၇. သတ္တမာပဒါနေ ပိယာလံ ပုပ္ဖိတံ ဒိသွာတိ သုပုပ္ဖိတံ ပိယာလရုက္ခံ ဒိသွာ. ဂတမဂ္ဂေ ခိပိံ အဟန္တိ အဟံ မိဂလုဒ္ဒေါ နေသာဒေါ ဟုတွာ ပိယာလပုပ္ဖံ ဩစိနိတွာ ဗုဒ္ဓဿ ဂတမဂ္ဂေ ခိပိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၂၇. သတ္တမမြောက် အပဒါန်၌ - "ပိယာလံ ပုပ္ဖိတံ ဒိသွာ" ဟူသည်မှာ ကောင်းစွာပွင့်နေသော လွန်ပင်ကို ဖူးမြင်ရ၍ ဖြစ်သည်။ "ဂတမဂ္ဂေ ခိပိံ အဟံ" ဟူသည်မှာ ငါသည် သားမုဆိုးဖြစ်စဉ်အခါက လွန်ပန်းကို ခူးယူပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား ကြွတော်မူရာ လမ်း၌ ပစ်လွှတ်၍ ပူဇော်ခဲ့၏ဟု ဆိုလိုသည်။

၃၀. အဋ္ဌမာပဒါနေ [Pg.188] သကေ သိပ္ပေ အပတ္ထဒ္ဓေါတိ အတ္တနော တက္ကဗျာကရဏာဒိသိပ္ပသ္မိံ အပတ္ထဒ္ဓေါ ပတိဋ္ဌိတော ဆေကော အဟံ ကာနနံ အဂမံ ဂတော သမ္ဗုဒ္ဓံ ယန္တံ ဒိသွာနာတိ ဝနန္တရေ ဂစ္ဆန္တံ ဝိပဿိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ ပဿိတွာ. အမ္ဗယာဂံ အဒါသဟန္တိ အဟံ အမ္ဗဒါနံ အဒါသိန္တိ အတ္ထော.

၃၀. အဋ္ဌမမြောက် အပဒါန်၌ - "သကေ သိပ္ပေ အပတ္ထဒ္ဓေါ" ဟူသည်မှာ မိမိ၏ တက်ကျမ်း၊ ဗျာကရုဏ်းကျမ်း စသော အတတ်ပညာ၌ အားကိုးတည်ကြည်ကာ မာန်တက်လျက် ကျွမ်းကျင်သော ငါသည် တောသို့ သွားခဲ့၏။ "သမ္ဗုဒ္ဓံ ယန္တံ ဒိသွာနာ" ဟူသည်မှာ တောအုပ်အတွင်း၌ ကြွတော်မူနေသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ဖြစ်သည်။ "အမ္ဗယာဂံ အဒါသဟံ" ဟူသည်မှာ ငါသည် သရက်သီး အလှူကို လှူဒါန်းခဲ့၏ဟု ဆိုလိုသည်။

၃၃. နဝမာပဒါနေ ဇဂတီ ကာရိတာ မယှန္တိ အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော သရီရဓာတုနိဓာပိတစေတိယေ ဇဂတိ ဆိန္နဘိန္နအာလိန္ဒပုပ္ဖာဓာနသင်္ခါတာ ဇဂတိ မယာ ကာရိတာ ကာရာပိတာတိ အတ္ထော.

၃၃. နဝမမြောက် အပဒါန်၌ - "ဇဂတီ ကာရိတာ မယှံ" ဟူသည်မှာ အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်များ ကိန်းဝပ်ရာ စေတီတော်၌ ပျက်စီးယိုယွင်းနေသော အာလိန်ငါးဆင့် (ပန်းတင်ခုံ) တို့ကို ငါသည် အသစ်တဖန် ပြုပြင်ဆောက်လုပ်စေခဲ့၏ဟု ဆိုလိုသည်။

ဒသမာပဒါနံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

ဒသမမြောက် အပဒါန်သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလှပေသည်။

စတုဝီသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နှစ်ဆယ့်လေးခုမြောက် ဝဂ်၏ အဖွင့်သည် ပြီးဆုံးပြီ။

၂၅. တုဝရဒါယကဝဂ္ဂေါ

၂၅. တုဝရဒါယကဝဂ်

၁-၁၀. တုဝရဒါယကတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. တုဝရဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန် စသည်တို့၏ အဖွင့်

၁. ပဉ္စဝီသတိမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနေ ဘရိတွာ တုဝရမာဒါယာတိ တုဝရအဋ္ဌိံ မုဂ္ဂကလယသဒိသံ တုဝရဋ္ဌိံ ဘဇ္ဇိတွာ ပုပ္ဖေတွာ ဘာဇနေန အာဒါယ သံဃဿ ဝနမဇ္ဈောဂါဟကဿ အဒဒိံ အဒါသိန္တိ အတ္ထော.

၁. နှစ်ဆယ့်ငါးခုမြောက် ဝဂ်၌ ပထမအပဒါန်ဖြစ်သော တုဝရဒါယကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်၌ - "ဘရိတွာ တုဝရမာဒါယ" ဟူသည်မှာ ပဲနောက် သို့မဟုတ် စားတော်ပဲနှင့် တူသော ပဲစင်းငုံစေ့များကို လှော်၍ ပွင့်စေပြီးလျှင် ခွက်ဖြင့် ယူဆောင်ကာ တောအလယ်သို့ ကြွရောက်တော်မူလာသော သံဃာတော်များအား ငါသည် လှူဒါန်းခဲ့၏ဟု ဆိုလိုသည်။

၄-၅. ဒုတိယာပဒါနေ ဓနုံ အဒွေဇ္ဈံ ကတွာနာတိ မိဂါဒီနံ မာရဏတ္ထာယ ဓနုံ သန္နယှိတွာ စရမာနော ကေသရံ ဩဂတံ ဒိသွာတိ သုပုပ္ဖိတံ ခုဒ္ဒကသရံ ဒိသွာ ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပေသိန္တိ အဟံ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ဝနံ သမ္ပတ္တဿ တိဿဿ ဘဂဝတော အဘိရောပယိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၄-၅. ဒုတိယမြောက် နာဂကေသရိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်၌ - "ဓနုံ အဒွေဇ္ဈံ ကတွာန" ဟူသည်မှာ သားကောင်များကို သတ်ဖြတ်ရန် လေးကို ပြင်ဆင်ပြီး လှည့်လည်သွားလာစဉ်အတွင်း၌ ဖြစ်သည်။ "ကေသရံ သောဂတံ ဒိသွာ" ဟူသည်မှာ ကောင်းစွာပွင့်နေသော ကံကော်ဝတ်ဆံပန်းငယ်တို့ကို ဖူးမြင်ရ၍ ဖြစ်သည်။ "ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပေသိံ" ဟူသည်မှာ ငါသည် စိတ်ကို ကြည်လင်စေ၍ တောသို့ ကြွရောက်လာသော တိဿမြတ်စွာဘုရားအား ကံကော်ပန်းကို တင်လှူပူဇော်ခဲ့၏ဟု ဆိုလိုသည်။

၉-၁၀. တတိယာပဒါနေ ဇလကုက္ကုဋောတိ ဇာတဿရေ စရမာနကုက္ကုဋော. တုဏ္ဍေန ကေသရိံ ဂယှာတိ ပဒုမပုပ္ဖံ မုခတုဏ္ဍေန ဍံသိတွာ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တဿ တိဿဿ ဘဂဝတော အဘိရောပေသိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၉-၁၀. သုံးခုမြောက်ဖြစ်သော နဠိနကေသရိယထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „jalakukkuṭo“ ဟူသည်မှာ ဇာတဿရအိုင်၌ လှည့်လည်ကျက်စားသော ရေကြက်ကို ဆိုလိုသည်။ „tuṇḍena kesariṃ gayha“ ဟူသည်မှာ ပဒုမ္မာကြာပွင့်ကို နှုတ်သီးဖြင့် ကိုက်ချီ၍ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွတော်မူသော တိဿမြတ်စွာဘုရားအား တင်လှူပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။

၁၄. စတုတ္ထာပဒါနေ ဝိရဝပုပ္ဖမာဒါယာတိ ဝိဝိဓံ ရဝတိ သဒ္ဒံ ကရောတီတိ ဝိရဝံ, သဒ္ဒကရဏဝေလာယံ ဝိကသနတော ‘‘ဝိရဝ’’န္တိ လဒ္ဓနာမံ ပုပ္ဖသမူဟံ အာဒါယ ဂဟေတွာ သိဒ္ဓတ္ထဿ ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပယိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၁၄. လေးခုမြောက်ဖြစ်သော ဝိရဝပုပ္ဖိယထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „viravapupphamādāya“ ဟူသည်မှာ အထူးထူးအပြားပြား အော်မြည်တတ်သော၊ အသံပြုတတ်သောကြောင့် „ဝိရဝ“ မည်သော၊ အသံပြုရာအချိန်အခါ၌ ပွင့်တတ်သောကြောင့် „ဝိရဝ“ ဟု အမည်ရသော ပန်းအပေါင်းကို ယူ၍ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားအား တင်လှူပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။

၁၇. ပဉ္စမာပဒါနေ ကုဋိဂေါပကောတိ သေနာသနပါလကော. ကာလေန ကာလံ ဓူပေသိန္တိ သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တကာလာနုကာလေ ဓူပေသိံ, ဓူပေန သုဂန္ဓံ အကာသိန္တိ [Pg.189] အတ္ထော. သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ဂန္ဓကုဋိကာလာနုသာရိဓူပေန ဓူပေသိံ ဝါသေသိန္တိ အတ္ထော.

၁၇. ငါးခုမြောက်သော ကူဋိဓူပကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „kuṭigopako“ ဟူသည်မှာ ကျောင်းစောင့်ကို ဆိုလိုသည်။ „kālena kālaṃ dhūpesi“ ဟူသည်မှာ ရောက်ရာရောက်ရာ အခါအားလျော်စွာ အခိုးအထုံဖြင့် မွှေးကြိုင်အောင် ပြုလုပ်၍ ထုံမွှမ်းစေခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ ဂန္ဓကုဋိတိုက်ကျောင်းတော်ကို အခါအားလျော်စွာ အခိုးအထုံဖြင့် ထုံမွှမ်းမွှေးကြိုင်စေခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။

ဆဋ္ဌသတ္တမာပဒါနာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

ခြောက်ခုမြောက်နှင့် ခုနစ်ခုမြောက် အပဒါန်တို့သည် ပေါ်လွင်သောအနက်ရှိသည်သာတည်း။

၂၇. အဋ္ဌမာပဒါနေ သတ္တ သတ္တလိပုပ္ဖာနီတိ သတ္တလိသင်္ခါတာနိ, သတ္တ ပုပ္ဖာနိ သီသေနာဒါယ ဝေဿဘုဿ ဘဂဝတော အဘိရောပေသိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၂၇. ရှစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော သတ္တလိပုပ္ဖပူဇကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „satta sattalipupphāni“ ဟူသည်မှာ ကြက်ရုံးပန်းဟု ဆိုအပ်သော ခုနစ်ပွင့်သော ပန်းတို့ကို ဦးခေါင်းဖြင့် ယူ၍ ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားအား တင်လှူပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။

၃၁. နဝမာပဒါနေ ဗိမ္ဗိဇာလကပုပ္ဖာနီတိ ရတ္တင်္ကုရဝကပုပ္ဖာနိ သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၃၁. ကိုးခုမြောက်ဖြစ်သော ဗိမ္ဗိဇာလိယထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „bimbijālakapupphāni“ ဟူသည်မှာ နီမြန်းသောအညွန့်ရှိသော တောက်ပသော ပန်းတို့ကို သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားအား ပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။

၃၅. ဒသမာပဒါနေ ဥဒ္ဒါလကံ ဂဟေတွာနာတိ ဇာတဿရေ ဝိဟင်္ဂသောဗ္ဘေ ဇာတံ ဥဒ္ဒါလကပုပ္ဖံ ဩစိနိတွာ ကကုသန္ဓဿ ဘဂဝတော ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၃၅. ဆယ်ခုမြောက်သော ဥဒ္ဒါလကဒါယကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „uddālakaṃ gahetvāna“ ဟူသည်မှာ ဇာတဿရအိုင်ရှိ ငှက်တွင်း၌ ပေါက်ရောက်သော ငုပန်းကို ခူးယူ၍ ကကုသန္ဓမြတ်စွာဘုရားအား ပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

ပဉ္စဝီသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နှစ်ဆယ့်ငါးခုမြောက် ဝဂ်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၂၆. ထောမကဝဂ္ဂေါ

၂၆. ထောမကဝဂ်။

၁-၁၀. ထောမကတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. ထောမကထေရ်အပဒါန်အဖွင့်။

ဆဗ္ဗီသတိမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနံ ဥတ္တာနမေဝ.

နှစ်ဆယ့်ခြောက်ခုမြောက်ဝဂ်၌ ပထမအပဒါန်သည် ပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

၅-၆. ဒုတိယာပဒါနေ ဝိဇဟိတွာ ဒေဝဝဏ္ဏန္တိ ဒေဝတာ သရီရံ ဝိဇဟိတွာ ဆဍ္ဍေတွာ, မနုဿသရီရံ နိမ္မိနိတွာတိ အတ္ထော. အဓိကာရံ ကတ္တုကာမောတိ အဓိကကိရိယံ ပုညသမ္ဘာရံ ကတ္တုကာမော ဒေဝရော နာမ အဟံ ဒေဝရာဇာ ဘရိယာယ သဟ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သာသနေ သာဒရတာယ ဣဓ ဣမသ္မိံ မနုဿလောကေ အာဂမိံ အာဂတောတိ အတ္ထော. တဿ ဘိက္ခာ မယာ ဒိန္နာတိ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ယော နာမေန ဒေဝလော နာမ သာဝကော အဟောသိ, တဿ သာဝကဿ မယာ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ ဘိက္ခာ ဒိန္နာ ပိဏ္ဍပါတော ဒိန္နောတိ အတ္ထော.

၅-၆. နှစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော ဧကာသနဒါယကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „vijahitvā devavaṇṇaṃ“ ဟူသည်မှာ နတ်သည် မိမိ၏ခန္ဓာကိုယ်ကို စွန့်ပယ်၍ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖန်ဆင်းကာဟု အနက်ရသည်။ „adhikāraṃ kattukāmo“ ဟူသည်မှာ လွန်လွန်ကဲကဲပြုအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အအုံကို ပြုလိုသဖြင့် ဒေဝရမည်သော နတ်မင်းဖြစ်သော ငါသည် ဇနီးမယားနှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ရိုသေလေးစားသောကြောင့် ဤလူ့ဘုံသို့ ရောက်လာခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။ „tassa bhikkhā mayā dinnā“ ဟူသည်မှာ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ ဒေဝလအမည်ရှိသော တပည့်သာဝကအား ငါသည် ကြည်လင်သောစိတ်ဖြင့် ဆွမ်းကို လှူဒါန်းခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။

၉-၁၀. တတိယာပဒါနေ အာနန္ဒော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိ အာနန္ဒံ တုဋ္ဌိံ ဇနနတော အာနန္ဒော နာမ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. အမနုဿမှိ ကာနနေတိ အမနုဿပရိဂ္ဂဟေ ကာနနေ မဟာအရညေ ပရိနိဗ္ဗာယိ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုယာ [Pg.190] အန္တရဓာယိ, အဒဿနံ အဂမာသီတိ အတ္ထော. သရီရံ တတ္ထ ဈာပေသိန္တိ အဟံ ဒေဝလောကာ ဣဓာဂန္တွာ တဿ ဘဂဝတော သရီရံ တတ္ထ အရညေ ဈာပေသိံ ဒဟနံ အကာသိန္တိ အတ္ထော.

၉-၁၀. သုံးခုမြောက်ဖြစ်သော စိတကပူဇကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „ānando nāma sambuddho“ ဟူသည်မှာ နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့် အာနန္ဒာအမည်ရှိသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါကို ဆိုလိုသည်။ „amanussamhi kānane“ ဟူသည်မှာ ဘီလူးတို့ သိမ်းပိုက်ထားအပ်သော တောအုပ်ကြီး၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၍၊ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ဓာတ်ဖြင့် ကွယ်ပျောက်ကာ မမြင်ခြင်းသို့ ရောက်တော်မူသည်ဟု အနက်ရသည်။ „sarīraṃ tattha jhāpesiṃ“ ဟူသည်မှာ ငါသည် နတ်ပြည်မှ ဤလူ့ပြည်သို့ လာပြီးလျှင် ထိုပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို ထိုတောအုပ်အတွင်း၌ မီးသင်္ဂြိုဟ်ပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။

စတုတ္ထပဉ္စမာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနေဝ.

လေးခုမြောက်နှင့် ငါးခုမြောက် အပဒါန်တို့သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်သာတည်း။

၂၀. ဆဋ္ဌာပဒါနေ အဟောသိံ စန္ဒနော နာမာတိ နာမေန ပဏ္ဏတ္တိဝသေန စန္ဒနော နာမ. သမ္ဗုဒ္ဓဿတြဇောတိ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓဘူတတော ပုဗ္ဗေ တဿ အတြဇော ပုတ္တော အဟံ. ဧကောပါဟနော မယာ ဒိန္နောတိ ဧကံ ဥပါဟနယုဂံ မယာ ဒိန္နံ. ဗောဓိံ သမ္ပဇ္ဇ မေ တုဝန္တိ တေန ဥပါဟနယုဂေန မေ မယှံ သာဝကဗောဓိံ တုဝံ သမ္ပဇ္ဇ နိပ္ဖာဒေဟီတိ အတ္ထော.

၂၀. ခြောက်ခုမြောက်ဖြစ်သော ဥပါဟနဒါယကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „ahosiṃ candano nāma“ ဟူသည်မှာ အမည်ပညတ်အားဖြင့် စန္ဒနအမည်ရှိသည်ဟု အနက်ရသည်။ „sambuddhassatrajo“ ဟူသည်မှာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါမဖြစ်မီရှေး၌ ထိုပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၏ ကိုယ်တိုင်မွေးဖွားသော သားဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ „ekopāhano mayā dinno“ ဟူသည်မှာ ဖိနပ်တစ်ရံကို ငါသည် လှူဒါန်းခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။ „bodhiṃ sampajja me tuvaṃ“ ဟူသည်မှာ ထိုဖိနပ်တစ်ရံကို လှူဒါန်းရခြင်းကြောင့် သင်သည် ငါ့အား သာဝကဗောဓိဉာဏ်ကို ပြီးပြည့်စုံစေပါလော့ဟု အနက်ရသည်။

၂၃-၂၄. သတ္တမာပဒါနေ မဉ္ဇရိကံ ကရိတွာနာတိ မဉ္ဇေဋ္ဌိပုပ္ဖံ ဟရိတစင်္ကောဋကံ ဂဟေတွာ ရထိယံ ဝီထိယာ ပဋိပဇ္ဇိံ အဟံ တထာ ပဋိပန္နောဝ ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတံ ဘိက္ခုသံဃေန ပရိဝုတံ သမဏာနဂ္ဂံ သမဏာနံ ဘိက္ခူနံ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဒ္ဒသန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပယိန္တိ ဒိသွာ စ ပန တံ ပုပ္ဖံ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ပဂ္ဂယှ ဥက္ခိပိတွာ ဗုဒ္ဓဿ ဖုဿဿ ဘဂဝတော အဘိရောပယိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၂၃-၂၄. ခုနစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော ပဉ္ဇရီပူဇကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „mañjarikaṃ karitvāna“ ဟူသည်မှာ ထန်းကျင့်နီပါးဆေးပန်းပါရှိသော အစိမ်းရောင်ပန်းကလပ်ကို ကိုင်၍ လမ်း၌ သွားနေစဉ်၊ ထိုသို့သွားနေသော ငါသည် ရဟန်းအပေါင်း ခြံရံအပ်သော၊ ရဟန်းတို့ထက် မြတ်လှစွာသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသည်ဟု စပ်စပ်ရှုအပ်သည်။ „buddhassa abhiropayiṃ“ ဟူသည်မှာ ဖူးမြင်ရ၍ ထိုပန်းကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် မြှောက်ကိုင်ကာ ဖုဿမြတ်စွာဘုရားအား တင်လှူပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။

၂၈-၂၉. အဋ္ဌမာပဒါနေ အလောဏပဏ္ဏဘက္ခောမှီတိ ခီရပဏ္ဏာဒီနိ ဥဉ္ဆာစရိယာယ အာဟရိတွာ လောဏဝိရဟိတာနိ ပဏ္ဏာနိ ပစိတွာ ဘက္ခာမိ, အလောဏပဏ္ဏဘက္ခော အမှိ ဘဝါမီတိ အတ္ထော. နိယမေသု စ သံဝုတောတိ နိယမသညိတေသု ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိအာဒီသု နိစ္စပဉ္စသီလေသု သံဝုတော ပိဟိတောတိ အတ္ထော. ပါတရာသေ အနုပ္ပတ္တေတိ ပုရေဘတ္တကာလေ အနုပ္ပတ္တေ. သိဒ္ဓတ္ထော ဥပဂစ္ဆိ မန္တိ မမ သမီပံ သိဒ္ဓတ္ထော ဘဂဝါ ဥပဂဉ္ဆိ သမ္ပာပုဏိ. တာဟံ ဗုဒ္ဓဿ ပါဒါသိန္တိ အဟံ တံ အလောဏပဏ္ဏံ တဿ ဗုဒ္ဓဿ အဒါသိန္တိ အတ္ထော.

၂၈-၂၉. ရှစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော ပဏ္ဏဒါယကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „aloṇapaṇṇabhakkho'mhi“ ဟူသည်မှာ နို့ရည်ကဲ့သို့သော (အစေးရှိသော) သစ်ရွက်တို့ကို ဆွမ်းခံသောအားဖြင့် ဆောင်ယူကာ၊ ဆားမပါသော သစ်ရွက်တို့ကို ချက်ပြုတ်၍ စားသောကြောင့် ဆားမပါသော သစ်ရွက်ပြုတ်ကို စားသောသူ ဖြစ်သည်ဟု အနက်ရသည်။ „niyamesu ca saṃvuto“ ဟူသည်မှာ အမြဲစောင့်ထိန်းအပ်သော ငါးပါးသီလစသည်တို့၌ စောင့်စည်းပိတ်ပင်အပ်သည်ဟု အနက်ရသည်။ „pātarāse anuppatte“ ဟူသည်မှာ ဆွမ်းစားချိန်သို့ ရောက်ရှိလာလတ်သော်၊ „siddhattho upagacchi maṃ“ ဟူသည်မှာ သိဒ္ဓထ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏အနီးသို့ ကြွရောက်လာခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။ „tāhaṃ buddhassa pādāsiṃ“ ဟူသည်မှာ ငါသည် ထိုဆားမပါသော သစ်ရွက်ပြုတ်ကို ထိုမြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။

နဝမာပဒါနံ ဥတ္တာနမေဝ.

ကိုးခုမြောက်ဖြစ်သော ကုဋိဒါယကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်သည် ပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

၃၇-၃၈. ဒသမာပဒါနေ သိခိနံ သိခိနံ ယထာတိ သရီရတော နိက္ခန္တဆဗ္ဗဏ္ဏရံသီဟိ ဩဘာသယန္တံ ဇလန္တံ သိခီနံ သိခီဘဂဝန္တံ သိခီနံ ယထာ ဇလမာနအဂ္ဂိက္ခန္ဓံ ဝိယ. အဂ္ဂဇံ ပုပ္ဖမာဒါယာတိ အဂ္ဂဇနာမကံ ပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ဗုဒ္ဓဿ သိခိဿ ဘဂဝတော အဘိရောပယိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၃၇-၃၈. ဆယ်ခုမြောက်သော အဂ္ဂပုပ္ဖိယထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „sikhinaṃ sikhinaṃ yathā“ ဟူသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်မှ ထွက်ပေါ်လာသော ရောင်ခြည်တော်ခြောက်သွယ်ကြောင့် ထွန်းလင်းတောက်ပတော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရားအား တောက်လောင်နေသော မီးပုံကြီးကဲ့သို့ သို့မဟုတ် မီးလျှံကဲ့သို့ ထွန်းလင်းတောက်ပတော်မူသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ „aggajaṃ pupphamādāya“ ဟူသည်မှာ အဂ္ဂဇအမည်ရှိသော ပန်းကို ယူ၍ သိခီမြတ်စွာဘုရားအား တင်လှူပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။

ဆဗ္ဗီသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နှစ်ဆယ့်ခြောက်ခုမြောက် ဝဂ်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၂၇. ပဒုမုက္ခိပဝဂ္ဂေါ

၂၇. ပဒုမုက္ခိပဝဂ်။

၁-၁၀. အာကာသုက္ခိပိယတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. အာကာသုက္ခိပိယထေရ်အပဒါန်အဖွင့်။

၁-၂. သတ္တဝီသတိမေ [Pg.191] ဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနေ ဇလဇဂ္ဂေ ဒုဝေ ဂယှာတိ ဇလေ ဥဒကေ ဇာတေ အဂ္ဂေ ဥပ္ပလာဒယော ဒွေ ပုပ္ဖေ ဂဟေတွာ ဗုဒ္ဓဿ သမီပံ ဂန္တွာ ဧကံ ပုပ္ဖံ ပါဒေသု နိက္ခိပိံ ပူဇေသိံ, ဧကံ ပုပ္ဖံ အာကာသေ ခိပိန္တိ အတ္ထော.

၁-၂. နှစ်ဆယ့်ခုနစ်ခုမြောက် ဝဂ်၌ ပထမဖြစ်သော အာကာသုက္ခိပိယထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „jalajagge duve gayha“ ဟူသည်မှာ ရေ၌ပေါက်ရောက်ကုန်သော မြတ်လှစွာသော ဥပ္ပလကြာပန်းစသော ပန်းနှစ်ပွင့်တို့ကို ယူ၍ မြတ်စွာဘုရား၏ အနီးသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ပန်းတစ်ပွင့်ကို ခြေတော်အစုံ၌ တင်လှူပူဇော်ပြီး၊ ပန်းတစ်ပွင့်ကို ကောင်းကင်သို့ ပစ်လွှတ်ကာ ပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။

ဒုတိယာပဒါနံ ပါကဋမေဝ.

နှစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော တေလမက္ခိယထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်သည် ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

၁၀. တတိယာပဒါနေ ဗောဓိယာ ပါဒပုတ္တမေတိ ဥတ္တမေ ဗောဓိပါဒပေ. အဍ္ဎစန္ဒံ မယာ ဒိန္နန္တိ တသ္မိံ ဗောဓိမူလေ အဍ္ဎစန္ဒာကာရေန မယာ အနေကပုပ္ဖာနိ ပူဇိတာနီတိ အတ္ထော. ဓရဏီရုဟပါဒပေတိ ရုက္ခပဗ္ဗတရတနာဒယော ဓာရေတီတိ ဓရဏီ, ပထဝီ, ဓရဏိယာ ရုဟတိ ပတိဋ္ဌဟတီတိ ဓရဏီရုဟော, ပါဒသင်္ခါတေန မူလေန ဥဒကံ ပိဝတိ ခန္ဓဝိဋပါဒီသု ပတ္ထရိယတီတိ ပါဒပေါ, ဓရဏီရုဟော စ သော ပါဒပေါ စေတိ ဓရဏီရုဟပါဒပေါ, တသ္မိံ ဓရဏီရုဟပါဒပေ ပုပ္ဖံ မယာ ပူဇိတန္တိ အတ္ထော.

၁၀. သုံးခုမြောက်ဖြစ်သော အဍ္ဎစန္ဒိယထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ „bodhiyā pādaputtame“ ဟူသည်မှာ မြတ်လှစွာသော ဗောဓိပင်ခြေ၌ဟု အနက်ရသည်။ „aḍḍhacandaṃ mayā dinnaṃ“ ဟူသည်မှာ ထိုဗောဓိပင်ရင်း၌ လခြမ်းသဏ္ဌာန်ဖြင့် ငါသည် များစွာသော ပန်းတို့ကို ပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။ „dharaṇīruhapādape“ ဟူသည်မှာ သစ်ပင်၊ တောတောင်၊ ရတနာစသည်တို့ကို ဆောင်ထားတတ်သောကြောင့် „ဓရဏီ“ (မြေကြီး) မည်၏၊ ထိုမြေကြီး၌ ပေါက်ရောက်ရှင်သန်တတ်သောကြောင့် „ဓရဏီရုဟ“ မည်၏၊ ခြေဟုဆိုအပ်သော အမြစ်ဖြင့် ရေကိုသောက်တတ်၍ ပင်စည်သစ်ကိုင်းခွဆုံစသည်တို့၌ ပျံ့နှံ့စေတတ်သောကြောင့် „ပါဒပ“ (သစ်ပင်) မည်၏။ မြေ၌လည်း ပေါက်တတ်သော၊ သစ်ပင်လည်းဖြစ်သောကြောင့် „ဓရဏီရုဟပါဒပ“ မည်သော ထိုဗောဓိပင်ရင်း၌ ငါသည် ပန်းကို ပူဇော်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရသည်။

စတုတ္ထာပဒါနံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

လေးခုမြောက်ဖြစ်သော ပဒီပဒါယကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

၁၈-၁၉. ပဉ္စမာပဒါနေ ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိ ဟိမဝန္တဿ အာသန္နေ. ရောမသော နာမ ပဗ္ဗတောတိ ရုက္ခလတာဂုမ္ဗာဘာဝါ ကေဝလံ ဒဗ္ဗတိဏာဒိသဉ္ဆန္နတ္တာ ရောမသော နာမ ပဗ္ဗတော အဟောသိ. တမှိ ပဗ္ဗတပါဒမှီတိ တသ္မိံ ပဗ္ဗတပရိယန္တေ. သမဏော ဘာဝိတိန္ဒြိယောတိ သမိတပါပေါ ဝူပသန္တကိလေသော သမဏော ဝဍ္ဎိတဣန္ဒြိယော, ရက္ခိတစက္ခုန္ဒြိယာဒိဣန္ဒြိယောတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ဝဍ္ဎိတဣန္ဒြိယော ဝဍ္ဎိတသဒ္ဓိန္ဒြိယာဒိဣန္ဒြိယောတိ အတ္ထော. တဿ သမဏဿ အဟံ ဗိဠာလိအာလုဝေ ဂဟေတွာ အဒါသိန္တိ အတ္ထော.

၁၈-၁၉. ငါးခုမြောက် ဗိဠာလိဒါယကထေရ်အပဒါန်၌- "Himavantassāvidūre" ဟူသည် ဟိမဝန္တာတောင်၏ အနီး၌ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Romaso nāma pabbato" ဟူသည် သစ်ပင်၊ နွယ်၊ ချုံပုတ်များ မရှိခြင်းကြောင့် သက်သက်မျှသော နေဇာမြက် စသည်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသောကြောင့် "ရောမသ" အမည်ရှိသော တောင်ဖြစ်၏။ "Tamhi pabbatapādamhi" ဟူသည် ထိုတောင်၏အစွန်၌ဟု ဆိုလိုသည်။ "Samaṇo bhāvitindriyo" ဟူသည် ငြိမ်းပြီးသော မကောင်းမှုရှိသော၊ ငြိမ်းအေးပြီးသော ကိလေသာရှိသော၊ ပွားများအပ်ပြီးသော ဣန္ဒြေရှိသော၊ စောင့်စည်းအပ်သော စက္ခုန္ဒြေ စသည်ရှိသော ရဟန်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ပွားများအပ်သော သဒ္ဓိန္ဒြေ စသည်ရှိသော ရဟန်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Tassa samaṇassa ahaṃ biḷāliāluve gahetvā adāsiṃ" ဟူသည် ထိုရဟန်းအား ငါသည် ပိန်းဥ၊ အာလူးတို့ကို ယူ၍ လှူဒါန်းခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

ဆဋ္ဌသတ္တမဋ္ဌမနဝမဒသမာပဒါနာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝါတိ.

ခြောက်ခုမြောက်၊ ခုနစ်ခုမြောက်၊ ရှစ်ခုမြောက်၊ ကိုးခုမြောက်နှင့် ဆယ်ခုမြောက် အပဒါန်တို့သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူကုန်သည်သာတည်း။

သတ္တဝီသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နှစ်ဆယ့်ခုနစ်ခုမြောက် ဝဂ်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၂၈. သုဝဏ္ဏဗိဗ္ဗောဟနဝဂ္ဂေါ

၂၈. သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗောဟနဝဂ်

၁-၁၀. သုဝဏ္ဏဗိဗ္ဗောဟနိယတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗောဟနိယတ္ထေရအပဒါန်အစရှိသည်တို့၏ အဖွင့်

အဋ္ဌဝီသတိမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနံ ဥတ္တာနမေဝ.

နှစ်ဆယ့်ရှစ်ခုမြောက်ဝဂ်၌ ပထမအပဒါန် (သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗောဟနိယထေရ်အပဒါန်) သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူသည်သာတည်း။

၅. ဒုတိယာပဒါနေ မနောမယေန ကာယေနာတိ ယထာ စိတ္တဝသေန ပဝတ္တကာယေနာတိ အတ္ထော.

၅. ဒုတိယအပဒါန် (တိလမုဋ္ဌိဒါယကထေရ်အပဒါန်) ၌ "Manomayena kāyena" ဟူသည် စိတ်၏ အစွမ်းအားဖြင့် (သို့မဟုတ် အဘိညာဉ်စိတ်အားလျော်စွာ) ဖြစ်ပေါ်သော ကိုယ်ဖြင့်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၀. တတိယာပဒါနေ [Pg.192] မဟာသမုဒ္ဒံ နိဿာယာတိ မဟာသာဂရာသန္နေ ဌိတဿ ပဗ္ဗတဿ အန္တရေ ပဗ္ဗတလေဏေတိ အတ္ထော. သိဒ္ဓတ္ထော ဘဂဝါ ဝိဝေကကာမတာယ ဝသတိ ပဋိဝသတီတိ အတ္ထော. ပစ္စုဂ္ဂန္တွာနကာသဟန္တိ အဟံ တဿ ဘဂဝတော ပဋိဥဂ္ဂန္တွာ သမီပံ ဂန္တွာ ဝန္ဒနာဒိပုညံ အကာသိန္တိ အတ္ထော. စင်္ကောဋကမဒါသဟန္တိ သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော အဟံ ပုပ္ဖဘရိတံ စင်္ကောဋကံ ကဒမ္ဗံ အဒါသိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၁၀. တတိယအပဒါန် (စင်္ကောဋကိယထေရ်အပဒါန်) ၌ "Mahāsamuddaṃ nissāya" ဟူသည် မဟာသမုဒ္ဒရာအနီးရှိ တောင်၏အကြား တောင်လှိုဏ်ခေါင်း၌ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Siddhattho bhagavā vivekakāmatāya vasati paṭivasati" ဟူသည် သိဒ္ဓထ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် ဆိတ်ငြိမ်မှုကို အလိုရှိသဖြင့် သီတင်းသုံးတော်မူ၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Paccuggantvāna'kāsahaṃ" ဟူသည် ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရားအား ခရီးဦးကြိုဆို၍ အနီးသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ရှိခိုးခြင်းအစရှိသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Caṅkoṭakamadāsahaṃ" ဟူသည် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားအား ငါသည် ပန်းတို့ဖြင့် ပြည့်သော ပန်းကလာပ်အောက်ခံကို လှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၄. စတုတ္ထာပဒါနေ အကက္ကသစိတ္တဿာထာတိ အဖရုသစိတ္တဿ, အထ-သဒ္ဒေါ ပဒပူရဏေ.

၁၄. စတုတ္ထအပဒါန် (အဗ္ဘဉ္ဇနဒါယကထေရ်အပဒါန်) ၌ "Akakkasacittassātha" ဟူသည် မကြမ်းတမ်းသော (နူးညံ့သော) စိတ်ရှိတော်မူသော (မြတ်စွာဘုရားအား) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး "Atha" သဒ္ဒါသည် ပုဒ်ပြည့်ရုံမျှ သုံးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

၁၉. ပဉ္စမာပဒါနေ ဥဒုမ္ဗရေ ဝသန္တဿာတိ ဥဒုမ္ဗရရုက္ခမူလေ ရုက္ခစ္ဆာယာယ ဝသန္တဿ တိဿဿ ဘဂဝတော. နိယတေ ပဏ္ဏသန္ထရေတိ နိယာမိတေ ပဋိဗဒ္ဓေ ပဏ္ဏသန္ထရေ သာခါဘင်္ဂါသနေ နိသိန္နဿ. ဝုတ္ထောကာသော မယာ ဒိန္နောတိ ဝိဝိတ္တောကာသေ မဏ္ဍပဒွါရာဒီဟိ ပိဟိတောကာသော မယာ ဒိန္နော သမ္ပာဒိတောတိ အတ္ထော.

၁၉. ပဉ္စမအပဒါန် (ဧကဉ္ဇလိကထေရ်အပဒါန်) ၌ "Udumbare vasantassa" ဟူသည် ရေသဖန်းပင်ရင်း သစ်ပင်ရိပ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော တိဿမြတ်စွာဘုရားအား ဟု ဆိုလိုသည်။ "Niyate paṇṇasanthare" ဟူသည် သတ်မှတ်ဖွဲ့စပ်ထားသော သစ်ရွက်အခင်း (သစ်ခက်သစ်ရွက်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်အပ်သော အခင်း) ၌ ထိုင်တော်မူသော ဟု ဆိုလိုသည်။ "Vutthokāso mayā dinno" ဟူသည် ဆိတ်ငြိမ်သောအရပ်၌ မဏ္ဍပ်၊ တံခါးစသည်တို့ဖြင့် ပိတ်ဆို့ကာကွယ်အပ်သော အရပ်ကို ငါသည် လှူဒါန်းခဲ့၏ (ပြင်ဆင်ပေးခဲ့၏) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၂၄. ဆဋ္ဌာပဒါနေ ပေါတ္ထဒါနံ မယာ ဒိန္နန္တိ ပေါတ္ထဝဋ္ဋိံ ပေါတ္ထဆလ္လိံ တာဠေတွာ ကတံ သာဋကံ ဝိသမံ ဂေါဖာသုကေန ဃံသိတွာ နိမ္မိတံ သုတ္တံ ဂဟေတွာ ကန္တိတွာ တေန သုတ္တေန နိသီဒနတ္ထာယ ဝါ ဘူမတ္ထရဏတ္ထာယ ဝါ သာဋကံ ဝါယာပေတွာ တံ သာဋကံ မယာ ရတနတ္တယဿ ဒိန္နန္တိ အတ္ထော.

၂၄. ဆဋ္ဌအပဒါန် (ပေါတ္ထဒါယကထေရ်အပဒါန်) ၌ "Potthadānaṃ mayā dinnaṃ" ဟူသည် ပိုက်ဆံလျှော် (သို့မဟုတ် သင်ပန်း) အခေါက်ကို ထုရိုက်၍ ပြုလုပ်အပ်သော မညီမညာဖြစ်သော အဝတ်ကို နွားနံရုံဖြင့် ပွတ်တိုက်ကာ ပြုလုပ်စီမံအပ်သော ချည်ကိုယူ၍၊ ငင်၍ ထိုချည်ဖြင့် ထိုင်ရန် သော်လည်းကောင်း၊ မြေ၌ ခင်းရန်သော်လည်းကောင်း အဝတ်ပုဆိုးကို ရက်လုပ်စေပြီး ထိုအဝတ်ကို ငါသည် ရတနာသုံးပါးအား လှူဒါန်းခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၂၇. သတ္တမာပဒါနေ စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေတိ စန္ဒဘာဂါယ နာမ နဒိယာ တီရတော, နိဿက္ကေ ဘုမ္မဝစနံ. အနုသောတန္တိ သောတဿ အနု ဟေဋ္ဌာဂင်္ဂံ ဝဇာမိ ဂစ္ဆာမိ အဟန္တိ အတ္ထော. သတ္တ မာလုဝပုပ္ဖာနိ, စိတမာရောပယိံ အဟန္တိ အဟံ မာလုဝပုပ္ဖာနိ သတ္တ ပတ္တာနိ ဂဟေတွာ စိတကေ ဝါလုကရာသိမှိ ဝါလုကာဟိ ထူပံ ကတွာ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၂၇. သတ္တမအပဒါန် (စိတကပူဇကထေရ်အပဒါန်) ၌ "Candabhāgānadītīre" ဟူသည် စန္ဒဘာဂါအမည်ရှိသော မြစ်၏ကမ်းမှ (ဤ၌ သတ္တမီဝိဘတ်ကို အပဒါန်အနက်၌ သုံးထားသည်)။ "Anusotaṃ" ဟူသည် ရေအလျဉ်အတိုင်း ဂင်္ဂါမြစ်အောက်သို့ ငါသည် သွားပါအံ့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Satta māluvapupphāni, citamāropayiṃ ahaṃ" ဟူသည် ငါသည် မာလောနွယ်ပွင့် ခုနစ်ပွင့်နှင့် သစ်ရွက်တို့ကို ယူကာ၊ သဲပုံစေတီကို သဲတို့ဖြင့် စေတီပြုလုပ် ပူဇော်ခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၃၁-၃၂. အဋ္ဌမာပဒါနေ မဟာသိန္ဓု သုဒဿနာတိ သုန္ဒရဒဿနသုန္ဒရောဒကဓဝလပုလိနောပသောဘိတတ္တာ သုဋ္ဌု မနောဟရာ မဟာသိန္ဓု နာမ ဝါရိနဒီ အဟောသိ. တတ္ထ တိဿံ သိန္ဓုဝါရိနဒိယံ သပ္ပဘာသံ ပဘာယ သဟိတံ သုဒဿနံ သုန္ဒရရူပံ ပရမောပသမေ ယုတ္တံ ဥတ္တမေ ဥပသမေ ယုတ္တံ သမင်္ဂီဘူတံ ဝီတရာဂံ အဟံ အဒ္ဒသန္တိ အတ္ထော. ဒိသွာဟံ ဝိမှိတာသယောတိ [Pg.193] ‘‘ဧဝရူပံ ဘယာနကံ ဟိမဝန္တံ ကထံ သမ္ပတ္တော’’တိ ဝိမှိတအဇ္ဈာသယော အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တောတိ အတ္ထော. အာလုဝံ တဿ ပါဒါသိန္တိ တဿ အရဟတော အဟံ ပသန္နမာနသော အာလုဝကန္ဒံ ပါဒါသိံ အာဒရေန အဒါသိန္တိ အတ္ထော.

၃၁-၃၂. အဋ္ဌမအပဒါန် (အာလုဝဒါယကထေရ်အပဒါန်) ၌ "Mahāsindhu sudassanā" ဟူသည် ကြည့်ရှုချင်စဖွယ်ရှိခြင်း၊ ကောင်းသောရေရှိခြင်း၊ ဖြူဖွေးသော သဲသောင်ပြင်ရှိခြင်းတို့ဖြင့် ကောင်းစွာ တင့်တယ်နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော "မဟာသိန္ဓု" အမည်ရှိ ရေပြည့်မြစ်ကြီး ဖြစ်သည်။ "Tattha... addasaṃ" ဟူသည် ထိုသိန္ဓုမြစ်၌ အရောင်အဝါနှင့်တကွဖြစ်သော၊ ကြည်ညိုဖွယ် ရုပ်အဆင်းရှိသော၊ မြတ်လှစွာသော ငြိမ်သက်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ ကင်းပြီးသော ရာဂရှိသော ထိုမထေရ်မြတ်ကို ငါသည် တွေ့မြင်ရ၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Disvāhaṃ vimhitāsayo" ဟူသည် "ဤသို့ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ဟိမဝန္တာတောသို့ အဘယ်သို့လျှင် ရောက်လာပါသနည်း" ဟု အံ့သြချီးကျူးသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ အံ့ဖွယ်ထူးဆန်းသော စိတ်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ "Āluvaṃ tassa pādāsiṃ" ဟူသည် ထိုရဟန္တာအရှင်မြတ်အား ငါသည် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသဖြင့် အာလူးဥကို ရိုသေလေးစားစွာ လှူဒါန်းခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

နဝမဒသမာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနေဝါတိ.

ကိုးခုမြောက်နှင့် ဆယ်ခုမြောက် အပဒါန်တို့သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူကုန်သည်သာတည်း။

အဋ္ဌဝီသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နှစ်ဆယ့်ရှစ်ခုမြောက် ဝဂ်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၂၉. ပဏ္ဏဒါယကဝဂ္ဂေါ

၂၉. ပဏ္ဏဒါယကဝဂ်

၁-၁၀. ပဏ္ဏဒါယကတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. ပဏ္ဏဒါယကတ္ထေရအပဒါန်အစရှိသည်တို့၏ အဖွင့်

၁-၂. ဧကူနတိံသတိမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနေ ပဏ္ဏဘောဇနဘောဇနောတိ ခီရပဏ္ဏာဒိဘောဇနဿ ဘုဉ္ဇနတ္ထာယ ပဏ္ဏသာလာယ နိသိန္နော အမှိ ဘဝါမီတိ အတ္ထော. ဥပဝိဋ္ဌဉ္စ မံ သန္တန္တိ ပဏ္ဏသာလာယံ ဥပဝိဋ္ဌံ သန္တံ ဝိဇ္ဇမာနံ မံ. ဥပါဂစ္ဆိ မဟာဣသီတိ မဟန္တေ သီလာဒိခန္ဓေ ဧသနတော မဟာဣသိ. လောကပဇ္ဇောတော လောကပဒီပေါ သိဒ္ဓတ္ထော ဘဂဝါ ဥပဂစ္ဆိ, မမ သမီပံ အဂမာသီတိ အတ္ထော. နိသိန္နဿ ပဏ္ဏသန္ထရေတိ ဥပဂန္တွာ ပဏ္ဏသန္ထရေ နိသိန္နဿ ခါဒနတ္ထာယ သေဒိတံ ပဏ္ဏံ မယာ ဒိန္နန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၁-၂. နှစ်ဆယ့်ကိုးခုမြောက်ဝဂ်၏ ပထမအပဒါန် (ပဏ္ဏဒါယကထေရ်အပဒါန်) ၌ "Paṇṇabhojanabhojano" ဟူသည် အစေးရှိသော သစ်ရွက်စသော ဘောဇဉ်ကို စားရန် သစ်ရွက်မိုးကျောင်း၌ ထိုင်နေသောသူ ဖြစ်၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Upaviṭṭhañca maṃ santaṃ" ဟူသည် သစ်ရွက်မိုးကျောင်း၌ ထိုင်နေသော ထင်ရှားရှိသော ငါ့ကိုဟု ဆိုလိုသည်။ "Upāgacchi mahāisī" ဟူသည် သီလစသော မြတ်သောတရားတို့ကို ရှာမှီးတော်မူတတ်သောကြောင့် မဟာဣသိ မည်တော်မူသော၊ လောက၏ ဆီမီးတန်ဆောင်သဖွယ် ဖြစ်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏အနီးသို့ ကြွရောက်လာတော်မူပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Nisinnassa paṇṇasanthare" ဟူသည် ကြွရောက်လာပြီး သစ်ရွက်အခင်း၌ ထိုင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်ရန်အလို့ငှာ ပြုတ်ထားသော သစ်ရွက်ကို ငါသည် လှူဒါန်းခဲ့၏ဟု စပ်စပ်ရမည်။

၅-၇. ဒုတိယာပဒါနေ သိနေရုသမသန္တောသော ဓရဏီသမသာဒိသော သိဒ္ဓတ္ထော ဘဂဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝုဋ္ဌဟိတွာ သမာဓိမှာတိ နိရောဓသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဝိသုံ ဟုတွာတိ အတ္ထော. ဘိက္ခာယ မမုပဋ္ဌိတောတိ ဘိက္ခာစာရဝေလာယ ‘‘အဇ္ဇ မမ ယော ကောစိ ကိဉ္စိ ဒါနံ ဒဒါတိ, တဿ မဟပ္ဖလ’’န္တိ စိန္တေတွာ နိသိန္နဿ မမ သန္တိကံ သမီပံ ဥပဋ္ဌိတော သမီပမာဂတောတိ အတ္ထော. ဟရီတကံ…ပေ… ဖာရုသကဖလာနိ စာတိ ဧဝံ သဗ္ဗံ တံ ဖလံ သဗ္ဗလောကာနုကမ္ပိနော တဿ သိဒ္ဓတ္ထဿ မဟေသိဿ မယာ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ ဒိန္နန္တိ အတ္ထော.

၅-၇. ဒုတိယအပဒါန် (ဖလဒါယကထေရ်အပဒါန်) ၌ "Sinerusamasantoso dharaṇīsamasādiso siddhattho bhagavā" (မြင့်မိုရ်တောင်နှင့်တူသော ရောင့်ရဲခြင်းရှိတော်မူသော၊ မြေကြီးနှင့်တူသော သည်းခံခြင်းရှိတော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား) ဟု ဆက်စပ်ရမည်။ "Vuṭṭhahitvā samādhimhā" ဟူသည် နိရောဓသမာပတ်မှ ထတော်မူ၍ သီးသန့်ဖြစ်ပြီးလျှင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Bhikkhāya mamupaṭṭhito" ဟူသည် ဆွမ်းခံလှည့်လည်ချိန်၌ "ယနေ့ ငါ့အား တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူသည် တစ်စုံတစ်ခုသော အလှူကို လှူဒါန်းပါက ထိုသူအား ကြီးမြတ်သော အကျိုးကျေးဇူး ဖြစ်ပါစေ" ဟု ကြံစည်စဉ်းစားလျက် ထိုင်နေသော ငါ၏ထံသို့ ကြွရောက်လာတော်မူသောဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Harītakaṃ... phārusakaphalāni ca" ဟူသည် ထိုသို့သော သစ်သီးအားလုံးကို လောကအားလုံးကို သနားစောင့်ရှောက်တော်မူသော ထိုသိဒ္ဓတ္ထမဟေသီ မြတ်စွာဘုရားအား ငါသည် အလွန်ကြည်လင်သော စိတ်ဖြင့် လှူဒါန်းခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၁-၁၂. တတိယာပဒါနေ သီဟံ ယထာ ဝနစရန္တိ ဝနေ စရမာနံ သီဟရာဇံ ဣဝ စရမာနံ သိဒ္ဓတ္ထံ ဘဂဝန္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. နိသဘာဇာနိယံ ယထာတိ ဝသဘော, နိသဘော, ဝိသဘော, အာသဘောတိ စတ္တာရော ဂဝဇေဋ္ဌကာ. တေသု ဂဝသတဿ ဇေဋ္ဌကော ဝသဘော, ဂဝသဟဿဿ ဇေဋ္ဌကော နိသဘော, ဂဝသတသဟဿဿ ဇေဋ္ဌကော ဝိသဘော, ဂဝကောဋိသတသဟဿဿ [Pg.194] ဇေဋ္ဌကော အာသဘော. ဣဓ ပန အာသဘော ‘‘နိသဘော’’တိ ဝုတ္တော, အာဇာနီယံ အဘီတံ နိစ္စလံ ဥသဘရာဇံ ဣဝါတိ အတ္ထော. ကကုဓံ ဝိလသန္တံဝါတိ ပုပ္ဖပလ္လဝေဟိ သောဘမာနံ ကကုဓရုက္ခံ ဣဝ နရာသဘံ နရာနံ အာသဘံ ဥတ္တမံ အာဂစ္ဆန္တံ သိဒ္ဓတ္ထံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ သဒ္ဓါယ သမ္ပယုတ္တတ္တာ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ ပစ္စုဂ္ဂမနံ အကာသိန္တိ အတ္ထော.

၁၁-၁၂. တတိယအပဒါန် (ပစ္စုဂ္ဂမနိယထေရ်အပဒါန်) ၌ "Sīhaṃ yathā vanacaraṃ" ဟူသည် တော၌ လှည့်လည်ကျက်စားသော ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့ ကြွချီတော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကိုဟု ဆက်စပ်ရမည်။ "Nisabhājāniyaṃ yathā" ဟူသည် နွားတို့၏ အကြီးအကဲ လေးမျိုးရှိရာ— နွားတစ်ရာ၏ အကြီးအကဲသည် ဝသဘ၊ နွားတစ်ထောင်၏ အကြီးအကဲသည် နိသဘ၊ နွားတစ်သိန်း၏ အကြီးအကဲသည် ဝိသဘ၊ နွားကုဋေတစ်သိန်း၏ အကြီးအကဲသည် အာသဘ ဖြစ်၏။ ဤနေရာ၌ "နိသဘ" ဟု ဆိုအပ်သော အမျိုးကောင်းမြတ်သော၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိသော၊ မတုန်လှုပ်သော နွားလားဥသဘမင်းကဲ့သို့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Kakudhaṃ vilasantaṃ vā" ဟူသည် ပန်းနုပန်းခက်တို့ဖြင့် တင့်တယ်သော ဖောက်ကြံ့ပင်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ လူတို့ထက် မြတ်လှစွာသော ကြွတော်မူလာသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ သဒ္ဓါတရားနှင့် ယှဉ်သဖြင့် အလွန်ကြည်လင်သော စိတ်ဖြင့် ခရီးဦးကြိုဆိုမှုကို ပြုခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

စတုတ္ထာပဒါနာဒီနိ ဒသမာဝသာနာနိ သုဝိညေယျာနေဝါတိ.

စတုတ္ထအပဒါန်မှစ၍ ဆယ်ခုမြောက် အဆုံးရှိသော အပဒါန်တို့သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်ကုန်သည်သာတည်း။

ဧကူနတိံသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နှစ်ဆယ့်ကိုးခုမြောက် ဝဂ်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၃၀. စိတကပူဇကဝဂ္ဂေါ

၃၀. စိတကပူဇကဝဂ်

၁-၁၀. စိတကပူဇကတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. စိတကပူဇကတ္ထေရအပဒါန်အစရှိသည်တို့၏ အဖွင့်

၁-၂. တိံသတိမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနေ အာဟုတိံ ယိဋ္ဌုကာမောဟန္တိ ပူဇာသက္ကာရံ ကာရေတုကာမော အဟံ. နာနာပုပ္ဖံ သမာနယိန္တိ နာနာ အနေကဝိဓံ စမ္ပကသလလာဒိပုပ္ဖံ သံ သုဋ္ဌု အာနယိံ, ရာသိံ အကာသိန္တိ အတ္ထော. သိခိနော လောကဗန္ဓုနောတိ သကလလောကတ္တယဗန္ဓုဿ ဉာတကဿ သိခိဿ ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗုတဿ စိတကံ အာဠာဟနစိတကံ ဒါရုရာသိံ ဇလန္တံ အာဒိတ္တံ ဒိသွာ တဉ္စ မယာ ရာသီကတံ ပုပ္ဖံ ဩကိရိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၁-၂. သုံးဆယ်မြောက်ဖြစ်သော ဝဂ်၌ အဦးဆုံးဖြစ်သော စိတကပူဇကထေရ်၏ အကြောင်းဝတ္ထု၌ “Āhutiṃ yiṭṭhukāmo’haṃ” ဟူသည်မှာ ပူဇော်သက္ကာရပြုခြင်းကို ပြုစေလိုသော ငါသည် ဟု ဆိုလိုသည်။ “Nānāpupphaṃ samānayiṃ” ဟူသည်မှာ အမျိုးမျိုးသော၊ တစ်ပါးမက များစွာသောအပြားရှိသော စကားပန်း၊ ထင်းရှူးပန်းအစရှိသော ပန်းတို့ကို ကောင်းစွာ ဆောင်ယူခဲ့ပြီးလျှင် အစုအပုံ ပြုခဲ့ပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “Sikhino lokabandhuno” ဟူသည်မှာ အလုံးစုံသော လောကသုံးပါးအပေါင်း၏ ဆွေမျိုးသဖွယ် ဖြစ်တော်မူသော၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူပြီးသော သိခီမြတ်စွာဘုရား၏ အလောင်းတော်ကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ရန် စုပုံထားအပ်သော တောက်ပထိန်လင်းနေသည့် ထင်းပုံကို မြင်ရ၍၊ ထိုထင်းပုံသို့ ငါသည် အစုအပုံပြုထားသော ပန်းတို့ကို ကြဲဖြန့်ပူဇော်ခဲ့ပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၆-၇. ဒုတိယာပဒါနေ အဇိနုတ္တရဝါသနောတိ အဇိနမိဂစမ္မံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကတွာ နိဝါသိနော အစ္ဆာဒနောတိ အတ္ထော. အဘိညာ ပဉ္စ နိဗ္ဗတ္တာတိ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒယော ပဉ္စ အဘိညာယော ပဉ္စ ဉာဏာနိ နိဗ္ဗတ္တာ ဥပ္ပာဒိတာ နိပ္ဖာဒိတာ. စန္ဒဿ ပရိမဇ္ဇကောတိ စန္ဒမဏ္ဍလဿ သမန္တတော မဇ္ဇကော, ဖုဋ္ဌော အဟောသိန္တိ အတ္ထော. ဝိပဿိံ လောကပဇ္ဇောတန္တိ သကလလောကတ္တယေ ပဒီပသဒိသံ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ မမ သန္တိကံ အဘိဂတံ ဝိသေသေန သမ္ပတ္တံ အာဂတံ. ဒိသွာ ပါရိစ္ဆတ္တကပုပ္ဖာနီတိ ဒေဝလောကတော ပါရိစ္ဆတ္တကပုပ္ဖာနိ အာဟရိတွာ ဝိပဿိဿ သတ္ထုနော မတ္ထကေ ဆတ္တာကာရေန အဟံ ဓာရေသိန္တိ အတ္ထော.

၆-၇. နှစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော ပုပ္ဖဓာရကထေရ်၏ အကြောင်းဝတ္ထု၌ “Ajinuttaravāsano” ဟူသည်မှာ သစ်ရွက်ရေ (သို့မဟုတ်) သားရေကို အပေါ်ရုံပြု၍ ဝတ်ရုံခြုံလွှမ်းထားသောသူ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “Abhiññā pañca nibbattā” ဟူသည်မှာ ဣဒ္ဓိဝိဓအစရှိသော ငါးပါးသော အဘိညာဉ်တို့ကို (သို့မဟုတ်) ငါးပါးသော ဉာဏ်တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေအပ်ပြီ၊ ပြီးစီးစေအပ်ပြီ ဟူလိုသည်။ “Candassa parimajjako” ဟူသည်မှာ လဝန်း၏ ထက်ဝန်းကျင်မှ သုံးသပ်နိုင်သူ၊ တွေ့ထိနိုင်သူ ဖြစ်ခဲ့ပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “Vipassiṃ lokapajjotaṃ” ဟူသည်မှာ အလုံးစုံသော လောကသုံးပါးတို့၌ ဆီမီးရောင်နှင့်တူတော်မူသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏အထံသို့ အထူးသဖြင့် ကြွရောက်တော်မူလာသည်ကို (မြင်၍) ဟု ဆိုလိုသည်။ “Disvā pāricchattakapupphāni” ဟူသည်မှာ နတ်ပြည်မှ ပင်လယ်ကသစ်ပန်းတို့ကို ဆောင်ယူခဲ့၍ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ ဦးထိပ်၌ ထီးသဏ္ဌာန်ဖြင့် ငါသည် ဆောင်းမိုးပူဇော်ခဲ့ပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၁-၁၃. တတိယာပဒါနေ ပုတ္တော မမ ပဗ္ဗဇိတောတိ မယှံ ပုတ္တော သဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတော. ကာသာယဝသနော တဒါတိ တသ္မိံ ပဗ္ဗဇိတကာလေ ကာသာယနိဝတ္ထော, န ဗာဟိရကပဗ္ဗဇ္ဇာယ ပဗ္ဗဇိတောတိ အတ္ထော. သော [Pg.195] စ ဗုဒ္ဓတ္တံ သမ္ပတ္တောတိ သော မယှံ ပုတ္တော စတူသု ဗုဒ္ဓေသု သာဝကဗုဒ္ဓဘာဝံ သံ သုဋ္ဌု ပတ္တော, အရဟတ္တံ ပတ္တောတိ အတ္ထော. နိဗ္ဗုတော လောကပူဇိတောတိ သကလလောကေဟိ ကတသက္ကာရော ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗုတောတိ အတ္ထော. ဝိစိနန္တော သကံ ပုတ္တန္တိ အဟံ တဿ ဂတဒေသံ ပုစ္ဆိတွာ သကံ ပုတ္တံ ဝိစိနန္တော ပစ္ဆတော အဂမံ, အနုဂတော အသ္မီတိ အတ္ထော. နိဗ္ဗုတဿ မဟန္တဿာတိ မဟန္တေဟိ သီလက္ခန္ဓာဒီဟိ ယုတ္တတ္တာ မဟန္တဿ တဿ မမ ပုတ္တဿ အရဟတော အာဒဟနဋ္ဌာနေ စိတကံ စိတကဋ္ဌာနံ အဟံ အဂမာသိန္တိ အတ္ထော. ပဂ္ဂယှ အဉ္ဇလိံ တတ္ထာတိ တသ္မိံ အာဒဟနဋ္ဌာနေ အဉ္ဇလိံ ဒသင်္ဂုလိသမောဓာနံ ပဂ္ဂဟေတွာ သိရသိ ကတွာ အဟံ စိတကံ ဒဟနဒါရုရာသိံ ဝန္ဒိတွာ ပဏာမံ ကတွာ သေတစ္ဆတ္တဉ္စ ပဂ္ဂယှာတိ န ကေဝလမေဝ ဝန္ဒိတွာ ဓဝလစ္ဆတ္တဉ္စ ပဂ္ဂယှ ဥက္ခိပိတွာ အဟံ အာရောပေသိံ ပတိဋ္ဌပေသိန္တိ အတ္ထော.

၁၁-၁၃. သုံးခုမြောက်ဖြစ်သော ဆတ္တဒါယကထေရ်၏ အကြောင်းဝတ္ထု၌ “Putto mama pabbajito” ဟူသည်မှာ ငါ၏ သားသည် သဒ္ဓါတရားဖြင့် ရဟန်းပြုလေပြီ ဟု ဆိုလိုသည်။ “Kāsāyavasano tadā” ဟူသည်မှာ ထိုသား ရဟန်းပြုရာအခါ၌ ဖန်ရည်ဆိုးသော အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်သည်၊ သာသနာပ ရဟန်းအဖြစ်ဖြင့် ရဟန်းပြုသည်မဟုတ် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “So ca buddhattaṃ sampatto” ဟူသည်မှာ ငါ၏ ထိုသားသည် ဗုဒ္ဓလေးမျိုးတို့တွင် သာဝကဗုဒ္ဓအဖြစ်သို့ (ဝါ) အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ကောင်းစွာ ရောက်ရှိပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “Nibbuto lokapūjito” ဟူသည်မှာ တစ်လောကလုံးရှိ လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ ပူဇော်သက္ကာရကို ခံယူတော်မူပြီး၍ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်ဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းတော်မူပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “Vicinanto sakaṃ puttaṃ” ဟူသည်မှာ ငါသည် ထိုသား သွားရာအရပ်ကို စုံစမ်းမေးမြန်း၍ မိမိသားကို ရှာဖွေလျက် နောက်မှ လိုက်သွားခဲ့သည် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “Nibbutassa mahantassa” ဟူသည်မှာ သီလအစုစသည်တို့နှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ကြီးမြတ်တော်မူသော ငါ၏သားဖြစ်သော ထိုရဟန္တာအရှင်မြတ်၏ မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာ ထင်းပုံ (သို့မဟုတ်) ထင်းပုံရာအရပ်သို့ ငါသည် သွားရောက်ခဲ့ပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “Paggayha añjaliṃ tattha” ဟူသည်မှာ ထိုမီးသင်္ဂြိုဟ်ရာအရပ်၌ လက်ဆယ်ချောင်းကို ပူးကပ်လျက် ရှိခိုးခြင်း (လက်အုပ်) ကို မြှောက်ချီကာ ဦးထိပ်၌ထား၍ ငါသည် ထိုထင်းပုံကို ရှိခိုးဦးချခဲ့ပြီး၊ “setacchattañca paggayha” ဟူသည်မှာ ရှိခိုးရုံမျှမကဘဲ ထီးဖြူကိုလည်း မြှောက်ချီကာ ငါသည် တင်လှူပူဇော်ခဲ့ပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၇-၁၈. စတုတ္ထာပဒါနေ အနုဂ္ဂတမှိ အာဒိစ္စေတိ သူရိယေ အနုဂ္ဂတေ အနုဋ္ဌိတေ ပစ္စူသကာလေတိ အတ္ထော. ပသာဒေါ ဝိပုလော အဟူတိ ရောဂပီဠိတဿ မယှံ စိတ္တပ္ပသာဒေါ ဝိပုလော အတိရေကော ဗုဒ္ဓါနုဿရဏေန အဟု အဟောသိ. မဟေသိနော ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ လောကမှိ ပါတုဘာဝေါ ပါကဋဘာဝေါ အဟောသီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဃောသမဿောသဟံ တတ္ထာတိ တသ္မိံ ပါတုဘာဝေ သတိ ‘‘အဟံ ဂိလာနော ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပန္နော’’တိ ဃောသံ အဿောသိံ. န စ ပဿာမိ တံ ဇိနန္တိ တံ ဇိတပဉ္စမာရံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ န ပဿာမိ, ဗာဠှဂိလာနတ္တာ ဂန္တွာ ပဿိတုံ န သက္ကောမီတိ အတ္ထော. မရဏဉ္စ အနုပ္ပတ္တောတိ မရဏာသန္နကာလံ အနုပ္ပတ္တော, အာသန္နမရဏော ဟုတွာတိ အတ္ထော. ဗုဒ္ဓသညမနုဿရိန္တိ ဗုဒ္ဓေါတိနာမံ အနုဿရိံ, ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ မနသိ အကာသိန္တိ အတ္ထော.

၁၇-၁၈. လေးခုမြောက်ဖြစ်သော သဒ္ဒသညကထေရ်၏ အကြောင်းဝတ္ထု၌ “Anuggatamhi ādicce” ဟူသည်မှာ နေမထွက်သေးမီ မိုးသောက်ယံအချိန်၌ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “Pasādo vipulo ahū” ဟူသည်မှာ ရောဂါနှိပ်စက်ခံနေရသော ငါ၏ စိတ်ကြည်ညိုမှုသည် ဘုရားရှင်ကို အောက်မေ့အမှတ်ရခြင်းကြောင့် အလွန်တရာ ကြီးကျယ်ပြန့်ပြေစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီ။ သီလစသည်တို့ကို ရှာမှီးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ထင်ရှားပွင့်ထွန်းတော်မူပြီ ဟူ၍ ဆက်စပ်ကြည့်ရှုအပ်သည်။ “Ghosamassosahaṃ tattha” ဟူသည်မှာ ထိုကဲ့သို့ ဘုရားပွင့်တော်မူသောအခါ ငါသည် မကျန်းမမာဖြစ်နေစဉ် “မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူပြီ” ဟူသော အသံကို ကြားရ၏။ “Na ca passāmi taṃ jinaṃ” ဟူသည်မှာ မာရ်ငါးပါးကို အောင်တော်မူပြီးသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို မမြင်နိုင်ပါ၊ အပြင်းအထန် မကျန်းမာသောကြောင့် ကိုယ်တိုင်သွားရောက်၍ မဖူးမြော်နိုင်ပါ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “Maraṇañca anuppatto” ဟူသည်မှာ သေခါနီးအချိန်သို့ ရောက်ရှိနေသောကြောင့် သေလုဆဲဆဲ ဖြစ်နေလျက် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “Buddhasaññamanussariṃ” ဟူသည်မှာ “ဗုဒ္ဓ” ဟူသော ဂုဏ်တော်နာမတော်ကို အောက်မေ့အမှတ်ရလျက် ဘုရားအာရုံကို စိတ်၌ နှလုံးသွင်းယူခဲ့ပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၂၁-၂၃. ပဉ္စမာပဒါနေ အာရာမဒွါရာ နိက္ခမ္မာတိ အာရာမဒွါရတော သံဃဿ နိက္ခမနဒွါရမဂ္ဂေဟိ အတ္ထော. ဂေါသီသံ သန္ထတံ မယာတိ တသ္မိံ နိက္ခမနဒွါရမဂ္ဂေ ‘‘ဘဂဝတော ဘိက္ခုသံဃဿ စ ပါဒါ မာ ကဒ္ဒမံ အက္ကမန္တူ’’တိ အက္ကမနတ္ထာယ ဂေါသီသဋ္ဌိံ မယာ သန္ထရိတန္တိ အတ္ထော. အနုဘောမိ သကံ ကမ္မန္တိ အတ္တနော ဂေါသီသအတ္ထရဏကမ္မဿ ဗလေန အာဇာနီယာ ဝါတဇဝါ သိန္ဓဝါ သီဃဝါဟနာဒီနိ ဝိပါကဖလာနိ အနုဘောမီတိ အတ္ထော. အဟော [Pg.196] ကာရံ ပရမကာရန္တိ သုခေတ္တေ သံဃေ မယာ သုဋ္ဌု ကတံ ကာရံ အပ္ပကမ္ပိ ကိစ္စံ မဟပ္ဖလဒါနတော ပရမကာရံ ဥတ္တမကိစ္စံ အဟော ဝိမှယန္တိ အတ္ထော. ယထာ တိဏဒေါသာဒိဝိရဟိတေသု ခေတ္တေသု ဝပ္ပိတံ သာလိဗီဇံ မဟပ္ဖလံ ဒေတိ, ဧဝမေဝ ရာဂဒေါသာဒိဒေါသရဟိတေ ပရိသုဒ္ဓကာယဝစီသမာစာရေ သံဃခေတ္တေ ဂေါသီသအတ္ထရဏကမ္မံ မယာ ကတံ, ဣဒံ မဟပ္ဖလံ ဒေတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. န အညံ ကလမဂ္ဃတီတိ အညံ ဗာဟိရသာသနေ ကတံ ကမ္မံ သံဃေ ကတဿ ကာရဿ ပူဇာသက္ကာရဿ ကလံ သောဠသိံ ကလံ ကောဋ္ဌာသံ န အဂ္ဃတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၂၁-၂၃. ငါးခုမြောက်ဖြစ်သော ဂေါသီသနိက္ခေပကထေရ်၏ အကြောင်းဝတ္ထု၌ “Ārāmadvārā nikkhammā” ဟူသည်မှာ ကျောင်းတိုက်တံခါးမှ သံဃာတော်များ ကြွထွက်ရာလမ်း၌ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “Gosīsaṃ santhataṃ mayā” ဟူသည်မှာ ထိုထွက်ရာတံခါးအနီးရှိလမ်း၌ “မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များ၏ ခြေတော်တို့သည် ရွှံ့ညွန်ကို မနင်းမိပါစေနှင့်” ဟု ကြံစည်၍ နင်းကြွရန်အလို့ငှာ ငါသည် နွားခေါင်းရိုးကို ခင်းခဲ့ပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “Anubhomi sakaṃ kammaṃ” ဟူသည်မှာ မိမိပြုခဲ့သော နွားခေါင်းရိုးခင်းသည့် ကောင်းမှုကံ၏ အစွမ်းကြောင့် လေကဲ့သို့ အဟုန်ပြင်းသော အာဇာနီသိန္ဓောမြင်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ လျင်မြန်သော ယာဉ်အစရှိသော အကျိုးတရားတို့ကိုလည်းကောင်း ခံစားရ၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ “Aho kāraṃ paramakāraṃ” ဟူသည်မှာ လယ်ယာမြေကောင်းနှင့်တူသော သံဃာတော်၌ ငါသည် ကောင်းစွာပြုလုပ်အပ်သော အနည်းငယ်သော ကောင်းမှုသည်ပင် အလွန်တရာ ကြီးကျယ်သောအကျိုးကို ပေးတတ်သဖြင့် အလွန်မွန်မြတ်လှစွာသော ကုသိုလ်ကိစ္စ ဖြစ်ပေစွ၊ အံ့ဩဖွယ် ကောင်းပါပေစွ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပေါင်းမြက်စသော အပြစ်တို့မှ ကင်းစင်သော လယ်မြေကောင်းတို့၌ စိုက်ပျိုးအပ်သော သလေးမျိုးစေ့သည် ကြီးမားသောအကျိုးကို ပေးနိုင်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူပင် ရာဂ ဒေါသစသော အပြစ်တို့မှ ကင်းစင်တော်မူ၍ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော ကိုယ်၊ နှုတ် အကျင့်ရှိသော သံဃာတော်တည်းဟူသော လယ်ယာမြေကောင်း၌ ငါပြုခဲ့သော နွားခေါင်းရိုးခင်းသည့် ကောင်းမှုကံသည် ကြီးကျယ်များမြတ်သော အကျိုးကို ပေးတတ်၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ “Na aññaṃ kalamagghati” ဟူသည်မှာ သာသနာပ၌ ပြုအပ်သော အခြားကောင်းမှုသည် သံဃာတော်၌ ပြုအပ်သော ပူဇော်သက္ကာရ၏ တစ်ဆယ့်ခြောက်ဖို့တစ်ဖို့မျှသော အဖိုးကိုပင် မထိုက်တန် ဟူ၍ ဆက်စပ်ကြည့်ရှုအပ်သည်။

ဆဋ္ဌသတ္တမဋ္ဌမနဝမဒသမာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနေဝါတိ.

ခြောက်ခုမြောက်၊ ခုနစ်ခုမြောက်၊ ရှစ်ခုမြောက်၊ ကိုးခုမြောက်နှင့် ဆယ်ခုမြောက်ဖြစ်သော အပဒါန်တို့သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားလွယ်ကူကုန်သည်သာတည်း။

တိံသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုံးဆယ်မြောက် ဝဂ်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၃၁. ပဒုမကေသရဝဂ္ဂေါ

၃၁. ပဒုမကေသရဝဂ်။

၁-၁၀. ပဒုမကေသရိယတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. ပဒုမကေသရိယထေရ် အပဒါန်အစရှိသည်တို့၏ အဖွင့်။

၁-၂. ဧကတိံသတိမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနေ ဣသိသံဃေ အဟံ ပုဗ္ဗေတိ အဟံ ပုဗ္ဗေ ဗောဓိသမ္ဘာရပူရဏကာလေ ဣသိသံဃေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဣသိသမူဟေ တေသံ သမီပေ ဟိမဝန္တပဗ္ဗတေ မာတင်္ဂဟတ္ထိကုလေ ဝါရဏော စဏ္ဍဟတ္ထီ အဟောသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. မနုဿာဒယော ဝါရေတီတိ ဝါရဏော, အထ ဝါ ဝါစာယ ရဝတိ ကောဉ္စနာဒံ နဒတီတိ ဝါရဏော. မဟေသီနံ ပသာဒေနာတိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓမဟေသီနံ ပသာဒေန. ပစ္စေကဇိနသေဋ္ဌေသု, ဓုတရာဂေသု တာဒိသူတိ လောကဓမ္မေဟိ နိစ္စလေသု ပစ္စေကဗုဒ္ဓေသု ပဒ္မကေသရံ ပဒုမရေဏုံ ဩကိရိံ အဝသိဉ္စိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၁-၂. သုံးဆယ့်တစ်ခုမြောက် ဝဂ်၌ ပထမဦးဆုံးဖြစ်သော ပဒုမကေသရိယထေရ်၏ အကြောင်းဝတ္ထု၌ “Isisaṅghe ahaṃ pubbe” ဟူသည်မှာ ငါသည် ရှေးအခါ ပါရမီဖြည့်ကျင့်စဉ်အခါက ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရှင်မြတ်အပေါင်း၏အနီး ဟိမဝန္တာတောင်၌ မာတင်္ဂဆင်မျိုး၌ ကြမ်းတမ်းသော ဝါရဏဆင်ပြောင် ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏ ဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုအပ်သည်။ လူစသည်တို့ကို တားမြစ်တတ်သောကြောင့် “ဝါရဏ” မည်၏။ သို့မဟုတ် နှာမောင်းဖြင့် (ဥဿဘသံကဲ့သို့) မြည်တွန်တတ်သောကြောင့် “ဝါရဏ” မည်၏။ “Mahesīnaṃ pasādena” ဟူသည်မှာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရှင်မြတ်တို့အပေါ် ကြည်ညိုခြင်းဖြင့် ဟု ဆိုလိုသည်။ “Dhutarāgesu tādisu” ဟူသည်မှာ လောကဓံတရားတို့ဖြင့် မတုန်မလှုပ် တည်ကြည်တော်မူကြကုန်သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရှင်မြတ်တို့အား ပဒုမ္မာကြာဝတ်မှုန်ကို ကြဲဖြန့်သွန်းလောင်းကာ ပူဇော်ခဲ့ပြီ ဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုအပ်သည်။

ဒုတိယတတိယာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနိ.

နှစ်ခုမြောက်နှင့် သုံးခုမြောက်ဖြစ်သော အပဒါန်တို့သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ပေါ်လွင်လွယ်ကူကုန်၏။

၁၃-၁၆. စတုတ္ထာပဒါနေ မဟာဗောဓိမဟော အဟူတိ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော စတုမဂ္ဂဉာဏာဓာရဘာဝတော ‘‘ဗောဓီ’’တိ လဒ္ဓနာမဿ ရုက္ခဿ ပူဇာ အဟောသီတိ အတ္ထော. ရုက္ခဋ္ဌဿေဝ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိ အဿ ဗောဓိပူဇာသမယေ သန္နိပတိတဿ မဟာဇနဿ သမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော ရုက္ခဋ္ဌော ဣဝ ရုက္ခေ ဌိတော ဝိယ ပညာယတီတိ အတ္ထော. ဘဂဝါ တမှိ သမယေတိ တသ္မိံ ဗောဓိပူဇာကရဏကာလေ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတော ဘိက္ခုသံဃေန ပရိဝုတော. ဝါစာသဘိမုဒီရယန္တိ မုဒုသိလိဋ္ဌမဓုရဥတ္တမဃောသံ ဥဒီရယံ ကထယန္တော နိစ္ဆာရေန္တော စတုသစ္စံ ပကာသေသိ, ဒေသေသီတိ အတ္ထော. သံခိတ္တေန [Pg.197] စ ဒေသေန္တောတိ ဝေနေယျပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယာနုရူပေန ဒေသေန္တော သံခိတ္တေန စ ဝိတ္ထာရေန စ ဒေသယီတိ အတ္ထော. ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါတိ ရာဂေါ ဆဒနံ, ဒေါသော ဆဒနံ, မောဟော ဆဒနံ, သဗ္ဗကိလေသာ ဆဒနာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တာ ဆဒနာ ဝိဝဋာ ဥဂ္ဃာဋိတာ ဝိဒ္ဓံသိတာ အနေနာတိ ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ, သမ္ဗုဒ္ဓေါ. တံ မဟာဇနံ ဒေသနာဝသေန နိဗ္ဗာပေသိ ပရိဠာဟံ ဝူပသမေသီတိ အတ္ထော. တဿာဟံ ဓမ္မံ သုတွာနာတိ တဿ ဘဂဝတော ဒေသေန္တဿ ဓမ္မံ သုတွာ.

၁၃-၁၆. လေးခုမြောက်ဖြစ်သော ဓမ္မသညကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ မဂ်ဉာဏ်လေးပါး တည်ရာဖြစ်သောကြောင့် 'ဗောဓိ' ဟု အမည်ရသော သစ်ပင်အား ပူဇော်ခြင်း ဖြစ်ခဲ့ပြီဟူ၍ အနက်ရ၏။ 'Rukkhaṭṭhasseva sambuddho' ဟူသည်မှာ ဗောဓိပင်ကို ပူဇော်ရာအခါ၌ စုဝေးရောက်လာသော လူအပေါင်းတို့အား လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော၊ လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော ဘုရားရှင်သည် သစ်ပင်၌ တည်နေသကဲ့သို့ (ဝါ) သစ်ပင်၌ ရပ်တည်နေသကဲ့သို့ ထင်ရှားတော်မူ၏ ဟု အနက်ရ၏။ 'Bhagavā tamhi samaye' ဟူသည်မှာ ထိုဗောဓိပင်ပူဇော်မှုကို ပြုရာအခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာအပေါင်း ခြံရံလျက် ရှိတော်မူ၏ ဟူလို။ 'Vācāsabhimudīrayanti' ဟူသည်မှာ နူးညံ့ပြေပြစ် ချိုသာ ကောင်းမြတ်သော အသံတော်ဖြင့် မြွက်ဟဟောကြားတော်မူလျက် သစ္စာလေးပါးတရားကို ထင်ရှားစွာ ဟောကြားတော်မူပြီ ဟု အနက်ရ၏။ 'Saṃkhittena ca desento' ဟူသည်မှာ ကျွတ်ထိုက်သော သတ္တဝါတို့၏ အလိုဆန္ဒအားလျော်စွာ ဟောတော်မူသည်ရှိသော် အကျဉ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျယ်အားဖြင့်လည်းကောင်း ဟောကြားတော်မူပြီ ဟု အနက်ရ၏။ 'Vivaṭṭacchado' ဟူသည်မှာ 'ရာဂသည် အမိုးတည်း၊ ဒေါသသည် အမိုးတည်း၊ မောဟသည် အမိုးတည်း၊ အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့သည် အမိုးတည်း' ဟု ဤသို့ ဟောအပ်သော ဖုံးလွှမ်းတတ်သော အမိုးတို့ကို အကြင်မြတ်စွာဘုရားသည် ဖွင့်လှစ်၊ ဖယ်ခွာ၊ ဖျက်ဆီးအပ်ပြီ၊ ထို့ကြောင့် ဖုံးလွှမ်းမှုကို ဖွင့်လှစ်ပြီးသော 'ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒ' မည်သော ဘုရားရှင်ဖြစ်၏။ ထိုလူအပေါင်းကို တရားတော်အဆုံး၌ ငြိမ်းအေးစေတော်မူပြီ (ပူလောင်မှုကို ငြိမ်းအေးစေပြီ) ဟု အနက်ရ၏။ 'Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna' ဟူသည်မှာ တရားဟောတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် ဟူ၍ ဖြစ်၏။

၂၀. ပဉ္စမာပဒါနေ ဖလဟတ္ထော အပေက္ခဝါတိ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ မဓုရာနိ ဖလာနိ ဂဟေတွာ အပေက္ခဝါ အတုရိတော သဏိကံ အဿမံ ဂဉ္ဆိန္တိ အတ္ထော.

၂၀. ငါးခုမြောက်ဖြစ်သော ဖလဒါယကထေရ်၏အကြောင်း အဋ္ဌုပ္ပတ်၌ 'Phalahattho apekkhavā' ဟူသည်ကား ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ချိုမြိန်ကောင်းမြတ်သော သစ်သီးတို့ကို ယူဆောင်ကာ ငဲ့ကွက်ခြင်းရှိလျက်၊ အလျင်စလိုမပြုဘဲ ဖြည်းဖြည်းချင်း သင်္ခမ်းကျောင်းသို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီ ဟူ၍ အနက်ရ၏။

ဆဋ္ဌသတ္တမာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနေဝ.

ခြောက်ခုမြောက်နှင့် ခုနစ်ခုမြောက် အပဒါန်တို့သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှား ပေါ်လွင်ကုန်သည်သာတည်း။

၄၀. အဋ္ဌမာပဒါနေ နိဋ္ဌိတေ နဝကမ္မေ စာတိ သီမာယ နဝကမ္မေ နိဋ္ဌံ ဂတေ သတိ. အနုလေပမဒါသဟန္တိ အနုပစ္ဆာ သုဓာလေပံ အဒါသိံ, သုဓာယ လေပါပေသိန္တိ အတ္ထော.

၄၀. ရှစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော အနုလေပဒါယကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ 'Niṭṭhite navakamme ca' ဟူသည်ကား သိမ်၏ အမှုသစ်လုပ်ငန်း ပြီးဆုံးခြင်းသို့ ရောက်လတ်သော် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'Anulepamadāsaṃ' ဟူသည်ကား နောက်ပိုင်းတွင် အင်္ဂတေဖြင့် လိမ်းကျံခြင်းကို ပြုလုပ်လှူဒါန်းခဲ့ပြီ (ဝါ) အင်္ဂတေဖြင့် လိမ်းကျံစေခဲ့ပြီ ဟူ၍ အနက်ရ၏။

နဝမဒသမာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနိယေဝါတိ.

ကိုးခုမြောက်နှင့် ဆယ်ခုမြောက် အပဒါန်တို့သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ပေါ်လွင်ထင်ရှားကုန်သည်သာတည်း။

ဧကတိံသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုံးဆယ့်တစ်ခုမြောက်ဝဂ်၏ အဖွင့်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပြီ။

၃၂. အာရက္ခဒါယကဝဂ္ဂေါ

၃၂. အာရက္ခဒါယကဝဂ်။

၁-၁၀. အာရက္ခဒါယကတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. အာရက္ခဒါယကတ္ထေရအပဒါန် စသည်တို့၏ အဖွင့်။

ဗာတ္တိံသတိမဝဂ္ဂေ ပဌမဒုတိယတတိယာပဒါနာနိ သုဝိညေယျာနေဝ.

သုံးဆယ့်နှစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော ဝဂ်၌ ပထမ၊ ဒုတိယနှင့် တတိယအပဒါန်တို့သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်ကုန်သည်သာတည်း။

၁၆. စတုတ္ထာပဒါနေ ဇလဇဂ္ဂေဟိ ဩကိရိန္တိ ဇလဇေဟိ ဥတ္တမေဟိ ဥပ္ပလပဒုမာဒီဟိ ပုပ္ဖေဟိ ဩကိရိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၁၆. လေးခုမြောက်ဖြစ်သော သတ္တပဒုမိယထေရ်၏အကြောင်း အဋ္ဌုပ္ပတ်၌ 'Jalajaggehi okiriṃ' ဟူသည်ကား ရေ၌ဖြစ်ကုန်သော မြတ်လှစွာသော ဥပ္ပလကြာ၊ ပဒုမ္မာကြာ အစရှိသော ပန်းတို့ဖြင့် ကြဲဖြန့်ပူဇော်ခဲ့ပြီ ဟူ၍ အနက်ရ၏။

ပဉ္စမာပဒါနံ ဥတ္တာနမေဝ.

ငါးခုမြောက် အပဒါန်သည် ထင်ရှား ပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

၂၆-၂၇. ဆဋ္ဌာပဒါနေ စေတိယံ ဥတ္တမံ နာမ, သိခိနော လောကဗန္ဓုနောတိ သကလလောကတ္တယဿ ဗန္ဓုနော ဉာတကဿ သိခိဿ ဘဂဝတော ဥတ္တမံ စေတိယံ. ဣရီဏေ ဇနသဉ္စရဝိရဟိတေ ဝနေ မနုဿာနံ ကောလာဟလဝိရဟိတေ မဟာအရညေ အဟောသီတိ သမ္ဗန္ဓော. အန္ဓာဟိဏ္ဍာမဟံ တဒါတိ တသ္မိံ ကာလေ ဝနေ မဂ္ဂမူဠှဘာဝေန အန္ဓော, န စက္ခုနာ [Pg.198] အန္ဓော, အဟံ အာဟိဏ္ဍာမိ မဂ္ဂံ ပရိယေသာမီတိ အတ္ထော. ပဝနာ နိက္ခမန္တေနာတိ မဟာဝနတော နိက္ခမန္တေန မယာ သီဟာသနံ ဥတ္တမာသနံ, သီဟဿ ဝါ ဘဂဝတော အာသနံ ဒိဋ္ဌန္တိ အတ္ထော. ဧကံသံ အဉ္ဇလိံ ကတွာတိ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကတွာ သိရသိ အဉ္ဇလိံ ဌပေတွာတိ အတ္ထော. သန္ထဝိံ လောကနာယကန္တိ သကလလောကတ္တယနယံ တံ နိဗ္ဗာနံ ပါပေန္တံ ထောမိတံ ထုတိံ အကာသိန္တိ အတ္ထော.

၂၆-၂၇. ခြောက်ခုမြောက်ဖြစ်သော အာသနသန္ထဝိကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ 'Sikhino lokabandhuno' ဟူသည်ကား လောကသုံးပါးတို့၏ ဆွေမျိုးသဖွယ် ဖြစ်တော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရား၏ မြင့်မြတ်သော စေတီတော်သည်၊ လူတို့သွားလာလှုပ်ရှားခြင်းမှ ကင်းသော၊ လူတို့၏ ဆူညံသံမှကင်းသော တောအုပ်ကြီးထဲ၌ ဖြစ်ခဲ့ပြီဟု စပ်စပ်ရှုအပ်၏။ 'Andhāhiṇḍāmahaṃ tadā' ဟူသည်ကား ထိုအချိန်အခါ၌ တော၌ လမ်းခရီးတွေဝေနေသဖြင့် မျက်စိဖြင့်ကန်းသည်မဟုတ်ဘဲ မျက်မမြင်ကဲ့သို့ ဖြစ်လျက် လမ်းခရီးကို ရှာဖွေလှည့်လည်ခဲ့ရ၏ ဟု အနက်ရ၏။ 'Pavanā nikkhamantena' ဟူသည်ကား တောအုပ်ကြီးထဲမှ ထွက်လာသော ငါသည် ခြင်္သေ့မင်း၏ နေရာကဲ့သို့သော (ဝါ) မြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သော နေရာတော်ကို ဖူးမြင်ရပြီ ဟု အနက်ရ၏။ 'Ekaṃsaṃ añjaliṃ katvā' ဟူသည်ကား လက်ဝဲဘက်ပခုံးထက်၌ အပေါ်ရုံသင်္ကန်းကို တင်၍ ဦးခေါင်းထက်၌ လက်အုပ်မိုးလျက် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'Santhaviṃ lokanāyakaṃ' ဟူသည်ကား လောကသုံးပါး၏ ရှေ့ဆောင်ဖြစ်တော်မူသော၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်ပေးတတ်သော ထိုမြတ်စွာဘုရားအား ချီးကျူးထောမနာပြုခဲ့ပြီ ဟူ၍လည်းကောင်း အနက်ရ၏။

၃၄. သတ္တမာပဒါနေ သုဒဿနော မဟာဝီရောတိ သုန္ဒရဒဿနော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏသမ္ပန္နသရီရတ္တာ မနောဟရဒဿနော မဟာဝီရိယော သိဒ္ဓတ္ထော ဘဂဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝသတိဃရမုတ္တမေတိ ဥတ္တမေ ဝိဟာရေ ဝသတီတိ အတ္ထော.

၃၄. ခုနစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော သဒ္ဒသညကထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ 'Sudassano mahāvīro' ဟူသည်ကား သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသဖြင့် ကြည့်ရှုဖွယ် ကောင်းမြတ်သော (ဝါ) စိတ်နှလုံးကို ဆွဲဆောင်တတ်သော နှစ်သက်ဖွယ် အဆင်းရှိတော်မူသော၊ ကြီးမြတ်သော လုံ့လဝီရိယ ရှိတော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် ဟု စပ်စပ်ရှုအပ်၏။ 'Vasati gharamuttame' ဟူသည်ကား မြတ်သောကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၏ ဟူ၍ အနက်ရ၏။

အဋ္ဌမနဝမဒသမာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနေဝါတိ.

ရှစ်ခုမြောက်၊ ကိုးခုမြောက်နှင့် ဆယ်ခုမြောက် အပဒါန်တို့သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားကုန်သည်သာတည်း။

ဗာတ္တိံသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုံးဆယ့်နှစ်ခုမြောက်ဝဂ်၏ အဖွင့်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပြီ။

၃၃. ဥမာပုပ္ဖိယဝဂ္ဂေါ

၃၃. ဥမာပုပ္ဖိယဝဂ်။

၁-၁၀. ဥမာပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. ဥမာပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါန် စသည်တို့၏ အဖွင့်။

တေတ္တိံသတိမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမဒုတိယတတိယစတုတ္ထပဉ္စမဆဋ္ဌာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနိယေဝ.

သုံးဆယ့်သုံးခုမြောက်ဖြစ်သော ဝဂ်၌ ပထမမြောက်၊ ဒုတိယမြောက်၊ တတိယမြောက်၊ စတုတ္ထမြောက်၊ ပဉ္စမမြောက်နှင့် ဆဋ္ဌမမြောက် အပဒါန်တို့သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားကုန်သည်သာတည်း။

၅၅. သတ္တမာပဒါနေ သမယံ အဂမာသဟန္တိ သမူဟံ သမာဂမဋ္ဌာနံ အဟံ အဂမာသိန္တိ အတ္ထော.

၅၅. ခုနစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော နိဂ္ဂုဏ္ဍိပုပ္ဖိယထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်၌ 'Samayaṃ agamāsaṃ' ဟူသည်ကား လူအပေါင်းတို့၏ စုဝေးရာအရပ်သို့ ငါသည် သွားခဲ့ပြီ ဟူ၍ အနက်ရ၏။

၆၂. အဗ္ဗုဒနိရဗ္ဗုဒါနီတိ ‘‘ပကောဋိသတသဟဿာနံ သတံ အဗ္ဗုဒံ, အဗ္ဗုဒသတသဟဿာနံ သတံ နိရဗ္ဗုဒ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ အာယုနာ အဗ္ဗုဒနိရဗ္ဗုဒါနိ ဂတမဟာအာယုဝန္တာ မနုဇာဓိပါ စက္ကဝတ္တိနော ခတ္တိယာ အဋ္ဌ အဋ္ဌ ဟုတွာ ကပ္ပာနံ ပဉ္စဝီသသဟဿမှိ အာသိံသု အဟေသုန္တိ အတ္ထော. အဋ္ဌမနဝမဒသမာပဒါနာနိ ပါကဋာနေဝါတိ.

၆၂. 'Abbudanirabbudāni' ဟူသည်ကား 'ပကုဋေတစ်သိန်းတစ်ရာသည် အဗ္ဗုဒမည်၏၊ အဗ္ဗုဒတစ်သိန်းတစ်ရာသည် နိရဗ္ဗုဒမည်၏' ဟူ၍ မိန့်ဆိုအပ်သောကြောင့်၊ အသက်အပိုင်းအခြားအားဖြင့် အဗ္ဗုဒနှင့် နိရဗ္ဗုဒတိုင်အောင် ရောက်သော အသက်ရှည်ခြင်းရှိကြကုန်သော၊ လူတို့ကို အစိုးရကုန်သော၊ စကြာရတနာကို လည်စေနိုင်ကုန်သော မင်းတို့သည် ရှစ်ကြိမ်ရှစ်ခါ (ဝါ) ရှစ်ဆယ့်ရှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဖြစ်ကြကုန်လျက် နှစ်သောင်းငါးထောင်သော ကမ္ဘာပတ်လုံး ဖြစ်ခဲ့ဖူးကုန်ပြီ ဟု အနက်ရ၏။ ရှစ်ခုမြောက်၊ ကိုးခုမြောက်နှင့် ဆယ်ခုမြောက် အပဒါန်တို့သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားကုန်သည်သာတည်း။

တေတ္တိံသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုံးဆယ့်သုံးခုမြောက်ဝဂ်၏ အဖွင့်အဋ္ဌကထာ ပြီးဆုံးပြီ။

၃၄-၃၈. ဂန္ဓောဒကာဒိဝဂ္ဂေါ

၃၄-၃၈. ဂန္ဓောဒကာဒိဝဂ်။

၁-၅၀. ဂန္ဓဓူပိယတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၅၀. ဂန္ဓဓူပိယတ္ထေရအပဒါန် စသည်တို့၏ အဖွင့်။

စတုတိံသတိမဝဂ္ဂပဉ္စတိံသတိမဝဂ္ဂဆတ္တိံသတိမဝဂ္ဂသတ္တတိံသတိမဝဂ္ဂအဋ္ဌတိံသတိမဝဂ္ဂါ [Pg.199] ဥတ္တာနတ္ထာယေဝ.

သုံးဆယ့်လေးခုမြောက်ဝဂ်၊ သုံးဆယ့်ငါးခုမြောက်ဝဂ်၊ သုံးဆယ့်ခြောက်ခုမြောက်ဝဂ်၊ သုံးဆယ့်ခုနစ်ခုမြောက်ဝဂ်၊ သုံးဆယ့်ရှစ်ခုမြောက်ဝဂ်တို့သည် ပေါ်လွင်သော အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိကုန်သည်သာတည်း။

ဧကူနစတ္တာလီသမဝဂ္ဂေပိ ပဌမာပဒါနာဒီနိ အဋ္ဌမာပဒါနန္တာနိ ဥတ္တာနာနေဝါတိ.

သုံးဆယ့်ကိုးခုမြောက်ဝဂ်၌လည်း ပထမအပဒါန်အစရှိသည်မှ ရှစ်ခုမြောက်အပဒါန်အဆုံးရှိသော အပဒါန်တို့သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားကုန်သည်သာတည်း။

၃၉. အဝဋဖလဝဂ္ဂေါ

၃၉. အဝဋဖလဝဂ်။

၉. သောဏကောဋိဝီသတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. သောဏကောဋိဝီသတ္ထေရအပဒါန်၏ အဖွင့်။

နဝမာပဒါနေ ပန ဝိပဿိနော ပါဝစနေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သောဏဿ ကောဋိဝီသတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ မဟာဝိဘဝေ သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သေဋ္ဌိ ဟုတွာ ဥပါသကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ဘဂဝတော စင်္ကမနဋ္ဌာနေ သုဓာယ ပရိကမ္မံ ကာရေတွာ ဧကဉ္စ လေဏံ ကာရေတွာ နာနာဝိရာဂဝတ္ထေဟိ လေဏဘူမိယာ သန္ထရိတွာ ဥပရိ ဝိတာနဉ္စ ကတွာ စာတုဒ္ဒိသဿ သံဃဿ နိယျာဒေတွာ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ဒတွာ ပဏိဓာနံ အကာသိ. သတ္ထာ အနုမောဒနံ အကာသိ. သော တေန ကုသလကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ကပ္ပေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ကဿပဒသဗလေ အနုပ္ပန္နေ အမှာကံ ဘဂဝတိ ဗာရာဏသိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဂင်္ဂါတီရေ ပဏ္ဏသာလံ ကရိတွာ ဝသန္တံ ဧကံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ တေမာသံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဝုဋ္ဌဝဿော ပရိပုဏ္ဏပရိက္ခာရော ဂန္ဓမာဒနမေဝ အဂမာသိ. သောပိ ကုလပုတ္တော ယာဝဇီဝံ တတ္ထ ပုညာနိ ကတွာ တတော စဝိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အမှာကံ ဘဂဝတော ကာလေ စမ္ပာနဂရေ အဂ္ဂသေဋ္ဌိဿ ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. တဿ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏကာလတော ပဋ္ဌာယ သေဋ္ဌိဿ မဟာဘောဂက္ခန္ဓော အဘိဝဍ္ဎိ. တဿ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမနဒိဝသေ သကလနဂရေ မဟာလာဘသက္ကာရသမ္မာနော အဟောသိ, တဿ ပုဗ္ဗေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ သတသဟဿဂ္ဃနိကရတ္တကမ္ဗလပရိစ္စာဂေန သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော သုခုမာလတရော စ အတ္တဘာဝေါ အဟောသိ, တေနဿ သောဏောတိ နာမံ အကံသု. သော [Pg.200] မဟတာ ပရိဝါရေန အဘိဝဍ္ဎိ. တဿ ဟတ္ထပါဒတလာနိ ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖဝဏ္ဏာနိ အဟေသုံ, တေသံ သတဝါရံ ဝိဟတကပ္ပာသံ ဝိယ မုဒုသမ္ဖဿော အဟောသိ. ပါဒတလေသု မဏိကုဏ္ဍလာဝဋ္ဋဝဏ္ဏလောမာနိ ဇာယိံသု. ဝယပ္ပတ္တဿ တဿ တိဏ္ဏံ ဥတူနံ အနုစ္ဆဝိကေ တယော ပါသာဒေ ကာရာပေတွာ နာဋကိတ္ထိယော ဥပဋ္ဌာပေသုံ. သော တတ္ထ မဟတိံ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တော ဒေဝကုမာရော ဝိယ ပဋိဝသတိ.

ကိုးခုမြောက်ဖြစ်သော သောဏကောဋိဝီသထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် (အပဒါန်) ၌ ‘ဝိပဿိနော ပါစဝနေ’ အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သောဏကောဋိဝီသမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦး ရှိခဲ့၏။ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်၌ များစွာသော စည်းစိမ်ရှိသော သူဌေးမျိုး၌ ဖြစ်၍ ကြီးပြင်းလာသောအခါ သူဌေးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုသူဌေးသည် ဥပါသကာတို့နှင့်အတူ ကျောင်းသို့သွား၍ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ စင်္ကြံလျှောက်ရာအရပ်၌ အင်္ဂတေဖြင့် အပြေအပြစ် ပြုပြင်စေပြီးလျှင် လိုဏ်ဂူတစ်ခုကိုလည်း ဆောက်လုပ်စေခဲ့သည်။ အမျိုးမျိုးသော ဆိုးရည်တို့ဖြင့် ဆိုးအပ်သော အဝတ်တန်ဆာတို့ကို လိုဏ်ဂူ၏ မြေမျက်နှာပြင်၌ ခင်းစေလျက်၊ အထက်၌ မျက်နှာကျက်ကိုလည်း ပြုလုပ်စေပြီးသော် အရပ်လေးမျက်နှာရှိ သံဃာတော်များအား အပ်နှံလှူဒါန်း၍ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး အလှူကြီးကို ပေးလှူကာ ဆုတောင်းမှုကို ပြုခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် အနုမောဒနာ ပြုတော်မူ၏။ ထိုသူသည် ထိုကုသိုလ်ကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားပြီးလျှင် ဤကမ္ဘာ၌ ကဿပမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပြီး၍ ငါတို့မြတ်စွာဘုရား မပွင့်ပေါ်သေးမီ ဗာရဏသီပြည် အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွားကာ လူလားမြောက်သူအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသော် ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းနား၌ သစ်ရွက်မိုးကျောင်း ဆောက်လုပ်၍ နေထိုင်သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတစ်ပါးကို ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး ပစ္စည်းလေးပါးတို့ဖြင့် ရိုရိုသေသေ လုပ်ကျွေးပြုစုခဲ့သည်။ ထိုပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရှင်မြတ်သည် ဝါမှထမြောက်လတ်သော် ပြည့်စုံသော ပရိက္ခရာရှိသည်ဖြစ်၍ ဂန္ဓမာဒနတောင်သို့သာ ကြွသွားတော်မူ၏။ ထိုအမျိုးကောင်းသားသည်လည်း အသက်ထက်ဆုံး ထိုဘဝ၌ ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်ကာ ထိုဘဝမှ စုတေ၍ နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ငါတို့မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် စမ္ပာပြည်၌ အကြီးဆုံးသူဌေးအိမ်၌ ပဋိသန္ဓေယူခဲ့သည်။ ထိုသူ ပဋိသန္ဓေယူသည့် အချိန်မှစ၍ သူဌေး၏ များစွာသော စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့သည် တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ထိုသူ အမိဝမ်းမှ မွေးဖွားသောနေ့၌ တစ်မြို့လုံး၌ များစွာသော လာဘ်သပ္ပကာရ ပူဇော်သက္ကာရ မြတ်နိုးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ရှေးဘဝက ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအား အဖိုးတစ်သိန်းထိုက်သော နီမြန်းသော ကမ္ဗလာကို လှူဒါန်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ရွှေအဆင်းနှင့်တူသော အဆင်းရှိ၍ အလွန်နူးညံ့သိမ်မွေ့သော ခန္ဓာကိုယ်အတ္တဘော ရှိခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် ထိုသူအား ‘သောဏ’ ဟူ၍ အမည်မှည့်ခေါ်ကြကုန်၏။ ထိုသူသည် များပြားလှစွာသော အခြံအရံနှင့်တူ ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ ထိုသူ၏ လက်ဖဝါး ခြေဖဝါးတို့သည် လယ်ခေါင်ရန်းပန်းပွင့် အဆင်းရှိကြကုန်၏။ ထိုလက်ခြေတို့သည် အကြိမ်တစ်ရာတိုင်တိုင် ကြိတ်ထားအပ်သော ဝါဂွမ်းကဲ့သို့ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော အတွေ့ရှိသည်။ ခြေဖဝါးအပြင်တို့၌ ပတ္တမြားနားတောင်းကဲ့သို့ အခွေခွေအလိပ်လိပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော အမွေးတို့ ပေါက်ကုန်၏။ အရွယ်ရောက်လာသော ထိုသောဏအတွက် ဥတုသုံးပါးအား သင့်လျော်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့ကို ဆောက်လုပ်စေ၍ ကချေသည်မိန်းမတို့အား ပြုစုလုပ်ကျွေးစေကုန်၏။ ထိုသောဏသည် ထိုပြာသာဒ်၌ ကြီးစွာသော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားလျက် နတ်လုလင်ကဲ့သို့ နေထိုင်လေသည်။

အထ အမှာကံ ဘဂဝတိ သဗ္ဗညုတံ ပတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကေ ရာဇဂဟံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တေ ဗိမ္ဗိသာရရညာ ပက္ကောသာပိတော တေဟိ အသီတိယာ ဂါမိကသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ ရာဇဂဟံ အာဂတော သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ မာတာပိတရော အနုဇာနာပေတွာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒေါ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဇနသံသဂ္ဂပရိဟရဏတ္ထံ သီတဝနေ ဝိဟာသိ. သော တတ္ထ ဝသန္တော ‘‘မမ သရီရံ သုခုမာလံ, န စ သက္ကာ သုခေနေဝ သုခံ အဓိဂန္တုံ, ကာယံ ကိလမေတွာပိ သမဏဓမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဌာနစင်္ကမမေဝ အဓိဋ္ဌာယ ပဓာနမနုယုဉ္ဇန္တော ပါဒတလေသု ဖောဋေသု ဥဋ္ဌိတေသုပိ ဝေဒနံ အဇ္ဈုပေက္ခိတွာ ဒဠှံ ဝီရိယံ ကရောန္တော အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယတာယ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘ဧဝံ အဟံ ဝါယမန္တောပိ မဂ္ဂဖလာနိ နိဗ္ဗတ္တေတုံ န သက္ကောမိ, ကိံ မေ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ, ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇာမိ, ပုညာနိ စ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေသိ. အထ သတ္ထာ တဿ စိတ္တာစာရံ ဉတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ ဝီဏောပမောဝါဒေန (မဟာဝ. ၂၄၃) ဩဝဒိတွာ ဝီရိယသမတာယောဇနဝိဓိံ ဒဿေန္တော ကမ္မဋ္ဌာနံ သောဓေတွာ ဂိဇ္ဈကူဋံ ဂတော. သောဏောပိ ခေါ သတ္ထု သန္တိကာ ဩဝါဒံ လဘိတွာ ဝီရိယသမတံ ယောဇေတွာ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ.

ထိုအခါ ငါတို့မြတ်စွာဘုရားသည် သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရရှိတော်မူ၍ မြတ်သော ဓမ္မစကြာတရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူပြီးသော် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ကို မှီတင်း၍ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်၊ ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီး ခေါ်စေအပ်သော ထိုရှစ်သောင်းသော ရွာခေါင်းဆောင်တို့နှင့်အတူ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသော သောဏလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံသို့ သွားရောက်၍ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားကို ရရှိခဲ့၏။ မိဘတို့အား ခွင့်ပန်ကာ မြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ ရှင်ရဟန်းပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရရှိပြီးသော် မြတ်စွာဘုရားထံမှ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ယူ၍ လူတို့နှင့် ရောနှောခြင်းမှ ရှောင်လွှဲရန် သီတဝနတော (ယင်းတိုက်တော) ၌ သီတင်းသုံးနေထိုင်ခဲ့၏။ ထိုသောဏမထေရ်သည် ထိုတော၌ သီတင်းသုံးနေစဉ် ‘ငါ၏ခန္ဓာကိုယ်သည် နူးညံ့သိမ်မွေ့လှ၏။ သက်သာချောင်ချိစွာဖြင့် တရားထူးကို မရနိုင်ပေ။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ပင်ပန်းစေ၍လည်း ရဟန်းတရားကို အားထုတ်ရန် သင့်လျော်ပေသည်’ ဟု ကြံစည်၍ ရပ်ခြင်း၊ စင်္ကြံလျှောက်ခြင်းကိုသာ ဆောက်တည်လျက် ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားပွားများအားထုတ်ရာ၌ ခြေဖဝါးပြင်တို့၌ အရည်ကြည်ဖုများ ပေါက်ကာ မြေသို့ ထိသော်လည်းကောင်း၊ ကြွသော်လည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝေဒနာကို လျစ်လျူရှုပြီး ပြင်းထန်သော ဝီရိယကို ပြုလေ၏။ အလွန်ပြင်းထန်သော ဝီရိယရှိခြင်းကြောင့် တရားထူးတရားမြတ်ကို မဖြစ်စေနိုင်လတ်သော် ‘ငါသည် ဤသို့ အားထုတ်ပါသော်လည်း မဂ်ဖိုလ်တို့ကို မဖြစ်စေနိုင်ပေ။ ငါ့အား ရဟန်းအဖြစ်ဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။ လူထွက်၍ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို သုံးဆောင်ခံစားကာ ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကိုလည်း ပြုလုပ်တော့အံ့’ ဟု ကြံစည်လေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသောဏထေရ်၏ စိတ်အကြံကို သိတော်မူသဖြင့် ထိုအရပ်သို့ ကြွတော်မူပြီးလျှင် စောင်းကြိုးဥပမာရှိသော အဆုံးအမဩဝါဒဖြင့် ဆုံးမတော်မူလျက်၊ ဝီရိယညီမျှစေရန် ယှဉ်စပ်ပုံနည်းလမ်းကို ပြသကာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို သုတ်သင်စင်ကြယ်စေပြီး ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်သို့ ကြွတော်မူခဲ့၏။ သောဏမထေရ်သည်လည်း မြတ်စွာဘုရားထံမှ အဆုံးအမဩဝါဒကို ရရှိ၍ ဝီရိယကို ညီမျှစေလျက် ဝိပဿနာတရားကို အားထုတ်ပွားများစေသဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်လေ၏။

၄၉. သော အရဟာ ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဝိပဿိနော ပါဝစနေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိပဿီတိ ဝိသေသေန, ဝိဝိဓံ ဝါ ပဿတီတိ ဝိပဿီ. ပါဝစနေတိ ပကာရေန ဝုစ္စတီတိ ပါဝစနံ, ပိဋကတ္တယံ. တဿ ဝိပဿိနော တသ္မိံ ပါဝစနေတိ အတ္ထော. လေဏန္တိ လိနန္တေ နိလီယန္တေ ဧတ္ထာတိ လေဏံ ဝိဟာရံ. ဗန္ဓုမာရာဇဓာနိယာတိ ဗန္ဓန္တိ ကုလပရမ္ပရာယ ဝသေန အညမညံ သမ္ဗဇ္ဈန္တီတိ ဗန္ဓူ, ဉာတကာ. တေ ဧတ္ထ ပဋိဝသန္တီတိ ဗန္ဓုမာ, ဗန္ဓု အဿ အတ္ထီတိ [Pg.201] ဝါ ဗန္ဓုမာ. ရာဇူနံ ဝသနဋ္ဌာနန္တိ ရာဇဓာနီ, ဗန္ဓုမာ စ သာ ရာဇဓာနီ စေတိ ဗန္ဓုမာရာဇဓာနီ, တဿာ ဗန္ဓုမာရာဇဓာနိယာ, လေဏံ မယာ ကတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၄၉. ထိုသောဏမထေရ်သည် ရဟန္တာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးကုသိုလ်ကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအတ္ထုပ္ပတ်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် ‘ဝိပဿိနော ပါဝစနေ’ စသည်ဖြင့် မိန့်တော်မူ၏။ ထိုစကားရပ်၌ ‘ဝိပဿီ’ ဟူသည် အထူးအားဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ အထူးထူးအပြားပြား သော်လည်းကောင်း ရှုမြင်တတ်သောကြောင့် ဝိပဿီ ဟု ဆိုအပ်၏။ ‘ပါဝစနေ’ ဟူသည် အပြားအားဖြင့် ဟောကြားအပ်သောကြောင့် ပါဝစန မည်၏။ ပိဋကတ်သုံးပုံကို ဆိုလိုသည်။ ထိုဝိပဿီဘုရားရှင်၏ ထိုပိဋကတ်သုံးပုံတည်းဟူသော သာသနာတော်၌ ဟု အနက်ရ၏။ ‘လေဏံ’ ဟူသည် ဤအရပ်၌ ပုန်းအောင်း (မှီတင်း) တတ်ကြသောကြောင့် ‘လေဏံ’ မည်၏၊ ကျောင်းကို ဆိုလိုသည်။ ‘ဗန္ဓုမာရာဇဓာနိယာ’ ဟူရာ၌ - ဆွေမျိုးအစဉ်အဆက်အားဖြင့် အချင်းချင်း နှောင်ဖွဲ့ပတ်သက်ကြသောကြောင့် ‘ဗန္ဓု’ (ဆွေမျိုး) မည်ကုန်၏။ ထိုဆွေမျိုးတို့သည် ဤမြို့၌ နေထိုင်ကြသောကြောင့် ‘ဗန္ဓုမာ’ ဟုလည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ထိုမင်းအား ဆွေမျိုးရှိသောကြောင့် ‘ဗန္ဓုမာ’ ဟုလည်းကောင်း ဆိုအပ်၏။ မင်းတို့၏ နေထိုင်ရာအရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ‘ရာဇဓာနီ’ မည်၏။ ထိုမြို့သည် ဆွေမျိုးတို့ နေရာအရပ်လည်းဖြစ်၊ မင်းတို့ နေရာလည်းဖြစ်သောကြောင့် ‘ဗန္ဓုမာရာဇဓာနီ’ (ဗန္ဓုမတီမင်းနေပြည်တော်) မည်၏။ ထိုဗန္ဓုမတီမင်းနေပြည်တော်၌ ငါသည် လိုဏ်ဂူကျောင်းကို ပြုလုပ်လှူဒါန်းခဲ့၏ ဟု ဆက်စပ်၍ နားလည်အပ်၏။ ဤအရာ၌ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ထင်ရှားလွယ်ကူသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။

သောဏကောဋိဝီသတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သောဏကောဋိဝီသထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၁၀. ပုဗ္ဗကမ္မပိလောတိကဗုဒ္ဓအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ပုဗ္ဗကမ္မပိလောတိကဗုဒ္ဓအပဒါန်အဖွင့်။

၆၄. ဒသမာပဒါနေ အနောတတ္တသရာသန္နေတိ ပဗ္ဗတကူဋေဟိ ပဋိစ္ဆန္နတ္တာ စန္ဒိမသူရိယာနံ သန္တာပေဟိ ဩတတ္တံ ဥဏှံ ဥဒကံ ဧတ္ထ နတ္ထီတိ အနောတတ္တော. သရန္တိ ဂစ္ဆန္တိ ပဘဝန္တိ သန္ဒန္တိ ဧတသ္မာ မဟာနဒိယောတိ သရော. သီဟမုခါဒီဟိ နိက္ခန္တာ မဟာနဒိယော တိက္ခတ္တုံ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ နိက္ခန္တနိက္ခန္တဒိသာဘာဂေန သရန္တိ ဂစ္ဆန္တီတိ အတ္ထော. အနောတတ္တော စ သော သရော စာတိ အနောတတ္တသရော. တဿ အာသန္နံ သမီပဋ္ဌာနန္တိ အနောတတ္တသရာသန္နံ, တသ္မိံ အနောတတ္တသရာသန္နေ, သမီပေတိ အတ္ထော. ရမဏီယေတိ ဒေဝဒါနဝဂန္ဓဗ္ဗကိန္နရောရဂဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓါဒီဟိ ရမိတဗ္ဗံ အလ္လီယိတဗ္ဗန္တိ ရမဏီယံ, တသ္မိံ ရမဏီယေ. သိလာတလေတိ ဧကဂ္ဃနပဗ္ဗတသိလာတလေတိ အတ္ထော. နာနာရတနပဇ္ဇောတေတိ ပဒုမရာဂဝေဠုရိယာဒိနာနာအနေကေဟိ ရတနေဟိ ပဇ္ဇောတေ ပကာရေန ဇောတမာနေ. နာနာဂန္ဓဝနန္တရေတိ နာနပ္ပကာရေဟိ စန္ဒနာဂရုကပ္ပူရတမာလတိလကာသောကနာဂပုန္နာဂကေတကာဒီဟိ အနေကေဟိ သုဂန္ဓပုပ္ဖေဟိ ဂဟနီဘူတဝနန္တရေ သိလာတလေတိ သမ္ဗန္ဓော.

၆၄. ဆယ်ခုမြောက်ဖြစ်သော ပုဗ္ဗကမ္မပိလောတိကဗုဒ္ဓအပဒါန်၌ ‘အနောတတ္တသရာသန္နေ’ ဟူသည်မှာ တောင်ထွဋ်တို့ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသောကြောင့် လနှင့်နေတို့၏ အပူရှိန်ကြောင့် ဤရေအိုင်၌ ပူလောင်ခြင်းမရှိသဖြင့် ‘အနောတတ္တ’ မည်၏။ ဤရေအိုင်မှ မြစ်ကြီးတို့သည် စီးဆင်းကုန်၏၊ စတင်ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏၊ စီးထွက်ကုန်၏ ဖြစ်သောကြောင့် ‘သရ’ (ရေအိုင်) မည်၏။ သီဟမုခအစရှိသော အိုင်တို့မှ ထွက်ပေါ်လာကြသော မြစ်ကြီးတို့သည် သုံးကြိမ်သုံးခါ လက်ယာရစ်လှည့်ပြီးလျှင် ထွက်ပေါ်လာရာ အရပ်မျက်နှာအလိုက် စီးဆင်းသွားကြကုန်၏ ဟု အနက်ရ၏။ အနောတတ္တလည်းဖြစ် ထိုအိုင်လည်းဖြစ်သောကြောင့် ‘အနောတတ္တသရ’ ဟု ဆိုအပ်၏။ ထိုအနောတတ္တအိုင်၏ အနီးအပါးဖြစ်သော အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ‘အနောတတ္တသရာသန္န’ မည်၏။ ထိုအနောတတ္တအိုင်၏ အနီး၌ ဟု အနက်ရ၏။ ‘ရမဏီယေ’ ဟူသည်မှာ နတ်၊ အသုရာ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကိန္နရာ၊ နဂါး၊ ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အစရှိသည်တို့ မွေ့လျော်ထိုက်၊ ကပ်ရောက်မှီဝဲထိုက်သောကြောင့် ‘ရမဏီယ’ မည်၏။ ထိုမွေ့လျော်ဖွယ်ကောင်းသော ကျောက်ဖျာပြင်၌ ဟု စပ်ရမည်။ ‘သိလာတလေ’ ဟူသည်မှာ တစ်ခဲနက်သော တောင်၏ ကျောက်ဖျာအပြင်၌ ဟု အနက်ရ၏။ ‘နာနာရတနပဇ္ဇောတေ’ ဟူသည်မှာ ပတ္တမြားနီ၊ ကျောက်မျက်ရွဲ အစရှိသော အမျိုးမျိုးသော ရတနာတို့ဖြင့် ထွန်းလင်းတောက်ပသော ဟု အနက်ရ၏။ ‘နာနာဂန္ဓဝနန္တရေ’ ဟူသည်မှာ စန္ဒကူး၊ အကျော်၊ ပရုပ်၊ ပန်းညို၊ ပြည့်စင်၊ သော်က၊ ကံ့ကော်၊ ပုန်းညက်၊ ဆပ်သွား အစရှိသော ကောင်းသောအနံ့ရှိသော ပန်းမျိုးစုံတို့ဖြင့် ထူထပ်သော တောအုပ်အတွင်း၌ရှိသော ကျောက်ဖျာပြင်၌ ဟု ဤသို့ ဆက်စပ်ရမည်။

၆၅. ဂုဏမဟန္တတာယ သင်္ချာမဟန္တတာယ စ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန, ပရေတော ပရိဝုတော လောကနာယကော လောကတ္တယသာမိသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တတ္ထ သိလာသနေ နိသိန္နော အတ္တနော ပုဗ္ဗာနိ ကမ္မာနိ ဗျာကရီ ဝိသေသေန ပါကဋမကာသီတိ အတ္ထော. သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဗုဒ္ဓါပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁.၁ အာဒယော) ဝုတ္တတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထတ္တာ စ သုဝိညေယျမေဝ. ဗုဒ္ဓါပဒါနေ အန္တောဂဓမ္ပိ ဣဓာပဒါနေ ကုသလာကုသလံ ကမ္မသံသူစကတ္တာ ဝဂ္ဂသင်္ဂဟဝသေန ဓမ္မသင်္ဂါဟကတ္ထေရာ သင်္ဂါယိံသူတိ.

၆၅. ဂုဏ်အားဖြင့် မြတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ အရေအတွက်အားဖြင့် များသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း ဂုဏ်အားဖြင့်လည်းမြတ်၊ အရေအတွက်အားဖြင့်လည်း များသော ရဟန်းအပေါင်းသည် ခြံရံအပ်သော၊ လောကသုံးပါး၏ ရှေ့ဆောင် ဖြစ်တော်မူသော၊ လောကသုံးပါး၏ အရှင်ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင်သည် ထိုကျောက်ဖျာပြင်၌ ထိုင်တော်မူလျက် မိမိ၏ ရှေးကံတို့ကို ဟောကြားတော်မူပြီ၊ အထူးအားဖြင့် ထင်ရှားအောင် ပြုတော်မူပြီဟု အနက်ရ၏။ ဤနေရာ၌ ကြွင်းသော စကားရပ်ကို အောက်၌ဖြစ်သော ဗုဒ္ဓအပဒါန်၌ ပြဆိုအပ်ပြီးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ပေါ်လွင်သော အနက်ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း လွယ်ကူစွာ သိနိုင်သည်သာတည်း။ ဗုဒ္ဓအပဒါန်၌ ကျုံးဝင်ပါသော်လည်း ဤအပဒါန်၌ ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်ကံကို ပြတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဝဂ်တို့ကို ပေါင်းစုခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် သင်္ဂါယနာတင် မထေရ်မြတ်တို့သည် သင်္ဂါယနာ တင်တော်မူခဲ့ကြပြီ။

ပုဗ္ဗကမ္မပိလောတိကဗုဒ္ဓအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပုဗ္ဗကမ္မပိလောတိကဗုဒ္ဓအပဒါနဝဏ္ဏနာ ပြီးဆုံးပြီ။

ဧကူနစတ္တာလီသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သုံးဆယ့်ကိုးခုမြောက်ဝဂ်၏ အဖွင့် (ဧကူနစတ္တာလီသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၄၀. ပိလိန္ဒဝစ္ဆဝဂ္ဂေါ

၄၀. ပိလိန္ဒဝစ္ဆဝဂ်။

၁. ပိလိန္ဒဝစ္ဆတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. ပိလိန္ဒဝစ္ဆမထေရ် အပဒါန်အဖွင့်။

စတ္တာလီသမဝဂ္ဂေ [Pg.202] အပဒါနေ နဂရေ ဟံသဝတိယာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပိလိန္ဒဝစ္ဆတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ဒေါဝါရိကကုလေ နိဗ္ဗတ္တော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ အဟောသိ. သော ကောဋိသန္နိစိတဓနရာသိံ ဩလောကေတွာ ရဟော နိသိန္နော ‘‘ဣမံ သဗ္ဗဓနံ မယာ သမ္မာ ဂဟေတွာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ သဗ္ဗပရိက္ခာရဒါနံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ဆတ္တသတသဟဿံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗပရိဘောဂပရိက္ခာရာနိပိ သတသဟဿဝသေန ကာရေတွာ ပဒုမုတ္တရံ ဘဂဝန္တံ နိမန္တေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ အဒါသိ. ဧဝံ သတ္တာဟံ ဒါနံ ဒတွာ ပရိယောသာနဒိဝသေ နိဗ္ဗာနာဓိဂမံ ပတ္ထေတွာ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ ဇီဝိတပရိယောသာနေ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော ဆ ကာမာဝစရေ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ မနုဿေသု စ စက္ကဝတ္တိအာဒိသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သဗ္ဗသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော ဂေါတ္တဝသေန ပိလိန္ဒဝစ္ဆောတိ ပါကဋော အဟောသိ.

လေးဆယ်မြောက်ဖြစ်သော ဝဂ်၏ ပထမအပဒါန်၌ 'နာဂရေ ဟံသဝတိယာ' ဟူသော အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ပိလိန္ဒဝစ္ဆမထေရ်၏ အတ္ထုပ္ပတ် (အပဒါန်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်ဆည်းပူးအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတည်းဟူသော အဆောက်အဦး ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာနိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသောမှီရာ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်အခါ၌ ဟံသဝတီမြို့၌ တံခါးစောင့်အမျိုး၌ ဖြစ်ထွန်းကာ များသောဥစ္စာ၊ များသောအသုံးအဆောင် ရှိသူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ကုဋေချီ၍ စုဆောင်းထားအပ်သော ဥစ္စာအစုအပုံကို ကြည့်ရှုကာ ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်၌ ထိုင်လျက် 'ဤစည်းစိမ်ဥစ္စာ အလုံးစုံကို ငါသည် ကောင်းစွာယူဆောင်၍ သွားခြင်းငှာ သင့်၏' ဟု ကြံစည်ကာ 'မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာအား အလုံးစုံသော ပရိက္ခရာအလှူကို လှူဒါန်းရန် သင့်၏' ဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီးလျှင် ထီးခြောက်သိန်းကို အစပြု၍ အလုံးစုံသော အသုံးအဆောင် ပရိက္ခရာတို့ကိုလည်း တစ်သိန်းစီ ပြုလုပ်စေလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားကို ပင့်ဖိတ်၍ မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာအား ကြီးစွာသောအလှူကို ပေးလှူခဲ့၏။ ဤသို့ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး အလှူပေးလှူပြီး၍ နောက်ဆုံးရက်၌ နိဗ္ဗာန်ရလိုကြောင်း ဆုတောင်းကာ၊ အသက်ထက်ဆုံး ကောင်းမှုတို့ကို ပြုပြီးလျှင် အသက်၏အဆုံး၌ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းခဲ့၏။ ကာမာဝစရနတ်ပြည် ခြောက်ထပ်၌ နတ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစား၍ လူ့ပြည်၌လည်း စကြဝတေးမင်း အစရှိသော စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်ထွန်း၍ အလုံးစုံသော အတတ်တို့၌ ပြီးစီးခြင်းသို့ ရောက်လျက် အနွယ်အစွမ်းအားဖြင့် 'ပိလိန္ဒဝစ္ဆ' ဟူ၍ ထင်ရှားသူ ဖြစ်ခဲ့၏။

၁. သော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟာ ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ဥဒါနဝသေန တံ ပကာသေန္တော နဂရေ ဟံသဝတိယာတိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောဝ. အာသိံ ဒေါဝါရိကော အဟန္တိ အဟံ ဟံသဝတီနဂရေ ရညော ဂေဟဒွါရေ ဒွါရပါလကော အာသိံ အဟောသိန္တိ အတ္ထော. အက္ခောဘံ အမိတံ ဘောဂန္တိ ရညော ဝလ္လဘတ္တာ အညေဟိ ခေါဘေတုံ စာလေတုံ အသက္ကုဏေယျံ အမိတံ အပရိမာဏဘောဂံ ဓနံ မမ ဃရေ သန္နိစိတံ ရာသီကတံ အဟောသီတိ အတ္ထော.

၁. ထိုမထေရ်သည် တစ်နေ့၌ မြတ်စွာဘုရား၏ ထံတော်ပါး၌ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားရရှိကာ ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူပြီးလျှင် မိမိ၏ ရှေးကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့ကာ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝမ်းမြောက်မှုဖြင့် ဥဒါန်းစကား ကျူးရင့်မြွက်ဆိုခြင်းအားဖြင့် ထိုအကြောင်းအရာကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'နာဂရေ ဟံသဝတိယာ' အစရှိသည်ကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးခဲ့ပြီ။ 'အာသိံ ဒေါဝါရိကော အဟံ' ဟူသည်မှာ 'ငါသည် ဟံသာဝတီမြို့၌ မင်း၏ နန်းတော်တံခါး၌ တံခါးစောင့် ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏' ဟု အနက်ရ၏။ 'အက္ခောဘံ အမိတံ ဘောဂံ' ဟူသည်မှာ မင်းနှင့် အကျွမ်းတဝင်ရှိသူ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သူတစ်ပါးတို့သည် ချောက်ချားစေခြင်းငှာလည်းကောင်း၊ တုန်လှုပ်စေခြင်းငှာလည်းကောင်း မစွမ်းနိုင်သော၊ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော၊ အတိုင်းအတာမရှိသော စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ငါ၏ အိမ်၌ သိုမှီသိမ်းဆည်း၍ စုပုံထားရှိခဲ့သည်ဟု အနက်ရ၏။

၃. ဗဟူ မေဓိဂတာ ဘောဂါတိ အနေကာ ဘောဂါ မေ မယာ အဓိဂတာ ပတ္တာ ပဋိလဒ္ဓါတိ အတ္ထော. သတ္ထဝါသိအာဒီနံ ပရိက္ခာရာနံ နာမာနိ နယာနုယောဂေန သုဝိညေယျာနိ. ပရိက္ခာရဒါနာနိသံသာနိ စ သုဝိညေယျာနေဝါတိ.

၃. 'ဗဟူ မေဓိဂတာ ဘောဂါ' ဟူသည်မှာ များစွာကုန်သော စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ငါသည် ရရှိအပ်၊ ဆိုက်ရောက်အပ်၊ ရရှိအပ်ပြီဟု အနက်ရ၏။ ဓား၊ ပဲခွပ် အစရှိသော ပရိက္ခရာတို့၏ အမည်များကိုလည်း နည်းလမ်းနှင့်အညီ လွယ်ကူစွာ သိနိုင်၏။ ပရိက္ခရာအလှူပေးလှူရခြင်း၏ အကျိုးအနိသင်တို့ကိုလည်း လွယ်ကူစွာ သိနိုင်သည်သာတည်း။

ပိလိန္ဒဝစ္ဆတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ပိလိန္ဒဝစ္ဆမထေရ် အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

ဒုတိယတတိယစတုတ္ထပဉ္စမာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနေဝါတိ.

ဒုတိယ၊ တတိယ၊ စတုတ္ထ၊ ပဉ္စမ အပဒါန်တို့သည်လည်း ပေါ်လွင်ထင်ရှားကုန်သည်သာတည်း။

၆. ဗာကုလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. ဗာကုလမထေရ် အပဒါန်အဖွင့်။

ဆဋ္ဌာပဒါနေ [Pg.203] ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ ဗာကုလတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယံ ကိရ ထေရော အတီတေ ဣတော ကပ္ပသတသဟဿာဓိကဿ အသင်္ချေယျဿ မတ္ထကေ အနောမဒဿိဿ ဘဂဝတော ဥပ္ပတ္တိတော ပုရေတရမေဝ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ တတ္ထ သာရံ အပဿန္တော ‘‘သမ္ပရာယိကတ္ထံ ဂဝေသိဿာမီ’’တိ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဗ္ဗတပါဒေ ဝိဟရန္တော ပဉ္စာဘိညာအဋ္ဌသမာပတ္တီနံ လာဘီ ဟုတွာ ဝိဟရန္တော ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒံ သုတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ သရဏေသု ပတိဋ္ဌိတော သတ္ထု ဝါတာဗာဓေ ဥပ္ပန္နေ အရညတော ဘေသဇ္ဇာနိ အာနေတွာ တံ ဝူပသမေတွာ တံ ပုညံ အာရောဂျတ္ထာယ ပရိဏာမေတွာ တတော စုတော ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တော ဧကံ အသင်္ချေယျံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ အပ္ပာဗာဓာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယံ တံ ဌာနန္တရံ အာကင်္ခန္တော ပဏိဓာနံ ကတွာ ယာဝဇီဝံ ကုသလကမ္မံ ဥပစိနိတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ဥပ္ပတ္တိတော ပုရေတရမေဝ ဗန္ဓုမတီနဂရေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သဗ္ဗသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော တတ္ထ သာရံ အပဿန္တော ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဈာနာဘိညာလာဘီ ဟုတွာ ပဗ္ဗတပါဒေ ဝသန္တော ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒံ သုတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ သရဏေသု ပတိဋ္ဌာယ ဘိက္ခူနံ တိဏပုပ္ဖကရောဂေ ဥပ္ပန္နေ တံ ဝူပသမေတွာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတော ဧကနဝုတိကပ္ပေ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗာရာဏသိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဃရာဝါသံ ဝသန္တော ဧကံ ဇိဏ္ဏံ ဝိနဿမာနံ မဟာဝိဟာရံ ဒိသွာ တတ္ထ ဥပေါသထာဂါရာဒိကံ သဗ္ဗံ အာဝသထံ ကာရာပေတွာ တတ္ထ ဘိက္ခုသံဃဿ သဗ္ဗံ ဘေသဇ္ဇံ ပဋိယာဒေတွာ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အမှာကံ ဘဂဝတော ဥပ္ပတ္တိတော ပုရေတရမေဝ ကောသမ္ဗိယံ သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ.

ခြောက်ခုမြောက်ဖြစ်သော ဗာကုလမထေရ်၏ အတ္ထုပ္ပတ် (အပဒါန်) ၌ 'ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ' ဟု အစရှိသော စကားရပ်သည် ဗာကုလမထေရ်၏ အကြောင်းအရာ ဖြစ်သည်။ ကြားရသည်ကား- ဤမထေရ်သည် အတိတ်ကာလ ဤကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာတစ်သိန်းအပိုအလွန်ရှိသော အသင်္ချေထက်၌ အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မမူမီ ရှေးဦးအစကပင်လျှင် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်ထွန်း၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် ဗေဒင်သုံးပုံတို့ကို သင်ယူခဲ့၏။ ထိုဗေဒင်သုံးပုံ၌ အနှစ်သာရကို မမြင်သဖြင့် 'တမလွန်၌ဖြစ်လတ္တံ့သော အကျိုး (နောက်ဘဝကောင်းကျိုး) ကို ရှာဖွေအံ့' ဟု ကြံစည်၍ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကာ တောင်ခြေ၌ နေထိုင်လတ်သော် အဘိညာဉ်ငါးပါး၊ သမာပတ်ရှစ်ပါးတို့ကို ရရှိသူဖြစ်၍ နေထိုင်စဉ် ဘုရားပွင့်တော်မူသံကို ကြားရသဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံသို့ သွားရောက်ကာ တရားတော်ကို နာယူ၍ သရဏဂုံတို့၌ တည်လေ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား လေရောဂါ ဖြစ်ပွားလတ်သော် တောမှ ဆေးဝါးများကို ဆောင်ယူကာ ထိုလေရောဂါကို ငြိမ်းအေးစေခဲ့ပြီးလျှင် ထိုကောင်းမှုကို ရောဂါကင်းရှင်း ကျန်းမာခြင်းအကျိုးငှာ ဆုတောင်းညွတ်စေခဲ့၏။ ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းခဲ့၏။ တစ်သင်္ချေပတ်လုံး နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်အခါ၌ ဟံသဝတီမြို့၌ တစ်ခုသော အမျိုး၌ ဖြစ်ထွန်း၍ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်ကာ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဟောကြားမှုကို နာယူရသဖြင့်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ရောဂါကင်းရှင်း ကျန်းမာခြင်းရှိသော ရဟန်းတို့တွင် ရဟန်းတစ်ပါးကို အမြတ်ဆုံးအရာ၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်ရ၍ ကိုယ်တိုင်လည်း ထိုအရာထူးကို လိုလားတောင့်တလျက် ဆုတောင်းမှုကို ပြုကာ အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကံကို ဆည်းပူးပြီးလျှင် သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်ခဲ့၏။ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မမူမီ ရှေးဦးမဆွကပင်လျှင် ဗန္ဓုမတီမြို့၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်ထွန်း၍ အလုံးစုံသော အတတ်တို့၌ ပြီးစီးခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့၏။ ထိုအတတ်တို့၌ အနှစ်သာရကို မမြင်သဖြင့် ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကာ ဈာန်အဘိညာဉ်ကို ရရှိသူဖြစ်၍ တောင်ခြေ၌ နေထိုင်စဉ် ဘုရားပွင့်တော်မူသံကို ကြားရသဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံသို့ သွားရောက်ကာ သရဏဂုံတို့၌ တည်လေ၏။ ရဟန်းတို့အား မြက်ပွင့်မြက်နှံကြောင့် ဖြစ်သော အဖျားရောဂါ ဖြစ်ပွားလတ်သော် ထိုရောဂါကို ငြိမ်းအေးစေခဲ့ပြီးလျှင် ထိုဘဝ၌ အသက်ထက်ဆုံး တည်၍ ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းခဲ့၏။ ထိုမှတစ်ပါး ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ကဿပမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်အခါ၌ ဗာရဏသီမြို့ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်ထွန်းကာ လူ့ဘောင်အိမ်ရာ၌ နေထိုင်စဉ် ဆွေးမြေ့ပျက်စီးနေသော ကျောင်းတိုက်ကြီးတစ်ခုကို မြင်ရသဖြင့် ထိုကျောင်းတိုက်၌ ဥပုသ်ဆောင်အစရှိသော အလုံးစုံသော ကျောင်းဆောင်တို့ကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းပြီးလျှင် ထိုကျောင်းတိုက်၌ ရဟန်းသံဃာတော်များအတွက် ဆေးဝါးအလုံးစုံကို စီမံလှူဒါန်းလျက် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုကာ ကဿပနှင့် ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားနှစ်ဆူတို့၏ အကြားကာလပတ်လုံး နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်ခဲ့ပြီးလျှင် ငါတို့မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မမူမီ ရှေးဦးမဆွကပင် ကောသမ္ဗီမြို့ သူဌေးမျိုး၌ ဖြစ်ထွန်းခဲ့လေသည်။

သော မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမိတွာ ဓာတီဟိ အရောဂဘာဝါယ ယမုနာယံ နှာပိယမာနော တာသံ ဟတ္ထတော မုစ္စိတွာ မစ္ဆေန ဂိလိတော အဟောသိ. ကေဝဋ္ဋာ တံ မစ္ဆံ ဇာလာယ ဂဟေတွာ ဗာရာဏသိယံ သေဋ္ဌိဘရိယာယ ဝိက္ကိဏိံသု. သာ တံ ဂဟေတွာ ဖာလယမာနာ ပုဗ္ဗေ ကတပုညဖလေန အရောဂံ [Pg.204] ဒါရကံ ဒိသွာ ‘‘ပုတ္တော မေ လဒ္ဓေါ’’တိ ဂဟေတွာ ပေါသေသိ. သော ဇနကေဟိ မာတာပိတူဟိ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ အာဂန္တွာ ‘‘အယံ အမှာကံ ပုတ္တော, ဒေထ နော ပုတ္တ’’န္တိ အနုယောဂေ ကတေ ရညာ ‘‘ဥဘယေသမ္ပိ သာဓာရဏော ဟောတူ’’တိ ဒွိန္နံ ကုလာနံ ဒါယာဒဘာဝေန ဝိနိစ္ဆယံ ကတွာ ဌပိတတ္တာ ဗာကုလောတိ လဒ္ဓနာမော ဝယပ္ပတ္တော မဟာသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တော ဒွီသု သေဋ္ဌိကုလေသု ဧကေကသ္မိံ ဆမာသံ ဆမာသံ ဝသတိ. တေ အတ္တနော ဝါရေ သမ္ပတ္တေ နာဝါသံဃာဋံ ဗန္ဓိတွာ တတြူပရိ ရတနမဏ္ဍပံ ကာရေတွာ ပဉ္စင်္ဂိကတူရိယေ နိပ္ဖာဒေတွာ ကုမာရံ တတ္ထ နိသီဒါပေတွာ ဥဘယနဂရမဇ္ဈဋ္ဌာနံ ဂင်္ဂါယ အာဂစ္ဆန္တိ, အပရသေဋ္ဌိမနုဿာပိ ဧဝမေဝ သဇ္ဇေတွာ တံ ဌာနံ ဂန္တွာ ကုမာရံ တတ္ထ အာရောပေတွာ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ဝဍ္ဎမာနော အာသီတိကော ဟုတွာ ဥဘယသေဋ္ဌိပုတ္တောတိ ပါကဋော. သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ သတ္တာဟံ ဝါယမန္တော အဋ္ဌမေ ဒိဝသေ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါယ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ထိုသူသည် အမိဝမ်းတိုက်မှ ထွက်၍ နို့ထိန်းတို့သည် အနာရောဂါ ကင်းစိမ့်သောငှာ ယမုနာမြစ်၌ ရေချိုးပေးအပ်သော် ထိုနို့ထိန်းတို့၏ လက်မှ လွတ်၍ ငါးသည် မျိုအပ်သည် ဖြစ်ပြီ။ တံငါသည်တို့သည် ထိုငါးကို ပိုက်ကွန်ဖြင့် ဖမ်းမိ၍ ဗာရာဏသီမြို့၌ သူဌေးကတော်အား ရောင်းကုန်ပြီ။ ထိုသူဌေးကတော်သည် ထိုငါးကို ယူ၍ ခွဲလတ်သော် ရှေး၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကံ၏ အကျိုးကြောင့် အနာမရှိသော (ကျန်းမာသော) ကလေးကို မြင်ရ၍ ''ငါသည် သားကို ရအပ်ပြီ'' ဟု ဆိုကာ ယူ၍ မွေးမြူပြီ။ ထိုသူကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်သော မိဘရင်းတို့သည် ထိုအကြောင်းအရာကို ကြားရ၍ လာပြီးလျှင် ''ဤကလေးသည် ငါတို့၏ သားတည်း၊ ငါတို့၏ သားကို ပေးကုန်လော'' ဟု ဆိုကာ တရားယှဉ်ပြိုင်မှုကို ပြုအပ်သော် မင်းသည် ''နှစ်ဦးလုံးတို့အားလည်း သက်ဆိုင်မှုသည် ဖြစ်ပါစေ'' ဟု အမျိုးနှစ်ဦးလုံးတို့၏ အမွေခံအဖြစ်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြု၍ ထားအပ်သည်ဖြစ်သောကြောင့် 'ဗာကုလ' ဟူသောအမည်ကို ရရှိကာ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ကြီးစွာသော စည်းစိမ်ကို ခံစားလျက် သူဌေးမျိုးနှစ်ခုလုံးတို့၌ တစ်အိမ်လျှင် ခြောက်လစီ ခြောက်လစီ နေ၏။ ထိုသူဌေးမျိုးနှစ်စုတို့သည် မိမိတို့ အလှည့်ကျ ရောက်လတ်သော် ပူးတွဲဖွဲ့စပ်အပ်သော လှေကို ဖွဲ့၍ ထိုလှေ၏ အထက်၌ ရတနာမဏ္ဍပ်ကို ဆောက်လုပ်စေလျက် အင်္ဂါငါးပါးရှိသော တူရိယာတို့ကို တီးမှုတ်စေပြီးလျှင် မင်းသားကို ထိုလှေထက်၌ ထိုင်စေလျက် မြို့နှစ်မြို့၏ အလယ်ဗဟိုအရပ်သို့ ဂင်္ဂါမြစ်ဖြင့် လာကြကုန်၏။ အခြားသော သူဌေး၏ လူတို့သည်လည်း ဤနည်းတူစွာပင် စီမံပြင်ဆင်၍ ထိုအရပ်သို့ သွားရောက်ကာ မင်းသားကို ထိုလှေပေါ်သို့ တင်ဆောင်၍ သွားကြကုန်၏။ ဤသို့ဖြင့် ကြီးပြင်းလာသော ထိုသူသည် အသက်ရှစ်ဆယ်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ 'သူဌေးနှစ်ဦးလုံးပိုင်သော သူဌေးသား' ဟု ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။ ထိုသူသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ထံတော်သို့ သွားရောက်ကာ တရားတော်ကို နာယူ၍ ရရှိအပ်သော သဒ္ဓါတရား ရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ကြိုးစားအားထုတ်သော် ရှစ်ရက်မြောက်နေ့၌ ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

၃၈၆. သော အရဟာ ဟုတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောဝ. အပဒါနပါဠိအတ္ထောပိ သုဝိညေယျောဝ. သော အရဟတ္တံ ပတွာ ဝိမုတ္တိသုခေန ဝိဟရန္တော သဋ္ဌိဝဿသတာယုကော ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗာယီတိ.

၃၈၆. ထိုမထေရ်သည် ရဟန္တာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကံကို အောက်မေ့အမှတ်ရသဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝမ်းမြောက်မှုရှိသည်ဖြစ်၍ ရှေး၌ ပြုကျင့်အပ်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသည်သာတည်း။ အပဒါန်ပါဠိတော်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကိုလည်း လွယ်ကူစွာ သိနိုင်အပ်သည်သာတည်း။ ထိုမထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၍ အရဟတ္တဖိုလ် ဝိမုတ္တိချမ်းသာဖြင့် နေလတ်သော် အသက်တစ်ရာ့ခြောက်ဆယ် သက်တမ်းရှိသည်ဖြစ်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူပြီ။

ဗာကုလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဗာကုလမထေရ် အပဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၇. ဂိရိမာနန္ဒတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. ဂိရိမာနန္ဒမထေရ် အပဒါန်အဖွင့်

သတ္တမာပဒါနေ ဘရိယာ မေ ကာလင်္ကတာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဂိရိမာနန္ဒတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝယပ္ပတ္တော ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေတွာ ဝသန္တော အတ္တနော ဘရိယာယ စ ပုတ္တေ စ ကာလင်္ကတေ သောကသလ္လသမပ္ပိတော အရညံ ပဝိသိတွာ ပဝတ္တဖလဘောဇနော ရုက္ခမူလေ ဝိဟာသိ. တဒါ သုမေဓော ဘဂဝါ တဿာနုကမ္ပာယ တတ္ထ ဂန္တွာ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ သောကသလ္လံ အဗ္ဗူဠှေသိ. သော ဓမ္မံ သုတွာ ပသန္နမာနသော သုဂန္ဓပုပ္ဖေဟိ ဘဂဝန္တံ ပူဇေတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ သိရသိ အဉ္ဇလိံ ကတွာ အဘိတ္ထဝိ.

ခုနစ်ခုမြောက် အပဒါန်၌ "ဘရိယာ မေ ကာလင်္ကတာ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဂိရိမာနန္ဒမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် (အပဒါန်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ဆည်းပူးအပ်ပြီးသော ကောင်းမှုကုသိုလ်တည်းဟူသော အဆောက်အဦးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် သုမေဓမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်၌ မွေးဖွားသန့်စင်ခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်လတ်သော် အိမ်ထောင်တည်ထောင်၍ နေစဉ်အတွင်း မိမိ၏ ဇနီးမယားနှင့် သားသမီးတို့ သေဆုံးလတ်သော် စိုးရိမ်ပူဆွေးခြင်းဟူသော ငြောင့်ဖြင့် နှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍ တောသို့ဝင်ကာ အလိုလိုကြွေကျသော သစ်သီးတို့ကိုသာ စားလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ သစ်ပင်ရင်း၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ သုမေဓမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုသူအား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်ခြင်းငှာ ထိုအရပ်သို့ ကြွရောက်တော်မူပြီးလျှင် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၍ စိုးရိမ်ခြင်းငြောင့်ကို နှုတ်ပယ်တော်မူ၏။ ထိုသူသည် တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မွှေးပျံ့သော အနံ့ရှိသော ပန်းတို့ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်ကာ တည်ခြင်းငါးပါးဖြင့် ရှိခိုး၍ ဦးခေါင်းထက်၌ လက်အုပ်ချီမိုးလျက် ချီးကျူးပူဇော်ခဲ့သည်။

သော [Pg.205] တေန ပုညေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယတ္ထ သုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟေ ဗိမ္ဗိသာရရညော ပုရောဟိတဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, ဂိရိမာနန္ဒောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု ရာဇဂဟာဂမနေ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ ဒိသွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော ကတိပယံ ဒိဝသံ ဂါမကာဝါသေ ဝသိတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတုံ ရာဇဂဟံ အဂမာသိ. ဗိမ္ဗိသာရမဟာရာဇာ တဿ အာဂမနံ သုတွာ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဣဓေဝ, ဘန္တေ, ဝသထ, အဟံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌဟာမီ’’တိ သမ္ပဝါရေတွာ ဂတောပိ ဗဟုကိစ္စတ္တာ တံ န သရိ. ‘‘ထေရော အဗ္ဘောကာသေယေဝ ဝသတီ’’တိ. ဒေဝတာ ထေရဿ တေမနဘယေန ဝဿဓာရံ ဝါရေသုံ. ရာဇာ အဝဿနကာရဏံ ဥပဓာရေတွာ ဉတွာ ထေရဿ ကုဋိကံ ကာရာပေသိ. ထေရော ကုဋိကာယံ ဝသန္တော သေနာသနသပ္ပာယလာဘေန စိတ္တသမာဓာနံ လဘိတွာ ဝီရိယသမတံ ယောဇေတွာ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် လူ့ဘုံ နတ်ဘုံနှစ်ခုလုံး၌ ချမ်းသာကို ခံစားရပြီးလျှင် ယခု ငါတို့ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီး၏ ပုရောဟိတ်သား ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ "ဂိရိမာနန္ဒ" ဟု အမည်တွင်လေသည်။ ထိုသူသည် တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ကြွရောက်တော်မူစဉ် ဘုရားရှင်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ရရှိအပ်သော သဒ္ဓါတရား ရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ရဟန်းတရားကို အားထုတ်လျက် အနည်းငယ်သော နေ့ရက်ပတ်လုံး ရွာကျောင်း၌ သီတင်းသုံးကာ မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ကန်တော့ရန် ရာဇဂြိုဟ်မြို့သို့ ကြွတော်မူခဲ့သည်။ ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးသည် ထိုမထေရ် ကြွလာတော်မူကြောင်းကို ကြားသိရသဖြင့် ထိုမထေရ်၏ထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ "အရှင်ဘုရား... အရှင်ဘုရားတို့သည် ဤအရပ်၌သာ သီတင်းသုံးတော်မူပါ၊ တပည့်တော်သည် ပစ္စည်းလေးပါးတို့ဖြင့် လုပ်ကျွေးပါအံ့" ဟု ဖိတ်မန်ပြီး သွားသော်လည်း မင်းရေးကိစ္စ အလွန်များပြားလှသောကြောင့် ထိုပင့်ဖိတ်ချက်ကို မေ့လျော့နေခဲ့သည်။ "မထေရ်မြတ်သည် လွင်တီးခေါင်၌သာ သီတင်းသုံးတော်မူ၏" ဟု ဆိုကာ နတ်တို့သည် မထေရ်အား မိုးစိုမည့်ဘေးမှ စိုးရိမ်သဖြင့် မိုးရေအယဉ်ကို တားမြစ်ထားကြကုန်၏။ မင်းကြီးသည် မိုးမရွာခြင်း၏အကြောင်းကို စူးစမ်းရှာဖွေ၍ သိရှိသဖြင့် မထေရ်၏အတွက် ကျောင်းငယ်တစ်ဆောင်ကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မထေရ်သည် ထိုကျောင်းငယ်၌ သီတင်းသုံးစဉ် သင့်လျော်လျောက်ပတ်သော ကျောင်းသေနာသနကို ရရှိခြင်းကြောင့် စိတ်တည်ငြိမ်မှုကို ရရှိကာ ဝီရိယကို ညီမျှစွာ ယှဉ်စေလျက် ဝိပဿနာကို တိုးပွားစေသဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

၄၁၉. သော အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သဉ္ဇာတသောမနဿော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဘရိယာ မေ ကာလင်္ကတာတိအာဒိမာဟ. တံ ဘဂဝတော နိဝေဒနဉ္စ ဘဂဝတာ ကတာနုသာသနဉ္စ မဂ္ဂံ ဖလာဓိဂမာပဒါနဉ္စ ပါဌာနုသာရေန သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၄၁၉. ထိုမထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၍ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကံကို အောက်မေ့အမှတ်ရသဖြင့် လွန်စွာဖြစ်ပေါ်လာသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိသည်ဖြစ်၍ ရှေး၌ ပြုကျင့်အပ်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "ဘရိယာ မေ ကာလင်္ကတာ" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မြတ်စွာဘုရားအား သိစေတော်မူခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရားက ထိုမထေရ်အား ဆုံးမတော်မူခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မဂ်တရားနှင့် ထိုဖိုလ်တရား ရရှိခြင်း၏ အကြောင်းအရာတို့ကိုလည်းကောင်း ပါဠိတော်နည်းလမ်းနှင့်အညီ လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်အပ်သည်သာတည်း။ ဤကား အဖွင့်ပြီးဆုံးခြင်း ဖြစ်သည်။

ဂိရိမာနန္ဒတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဂိရိမာနန္ဒမထေရ် အပဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

အဋ္ဌမနဝမဒသမာပဒါနာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝါတိ.

ရှစ်ခုမြောက်၊ ကိုးခုမြောက်နှင့် ဆယ်ခုမြောက် အပဒါန်တို့သည် ထင်ရှားပေါ်လွင်သော အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိကုန်သည်သာတည်း။

စတ္တာလီသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

လေးဆယ်မြောက်ဝဂ်၏ အဖွင့်ပြီးပြီ။

၄၁. မေတ္တေယျဝဂ္ဂေါ

၄၁. မေတ္တေယျဝဂ်

၁. တိဿမေတ္တေယျတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. တိဿမေတ္တေယျမထေရ် အပဒါန်အဖွင့်

၁. ဧကစတ္တာလီသမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနေ ပဗ္ဘာရကူဋံ နိဿာယာတိအာဒိကံ တိဿမေတ္တေယျတ္ထေရဿ အပဒါနံ. တတ္ထ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော အဇိနစမ္မံ နိသီဒနတ္ထာယ ဒိန္နမေဝ နာနံ. သေသံ အပဒါနပါဠိယာ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁. လေးဆယ်တစ်ခုမြောက် ဝဂ်၏ အဦးဆုံးအပဒါန်၌ "ပဗ္ဘာရကူဋံ နိဿာယ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်တိဿမေတ္တေယျမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် (အပဒါန်) ဖြစ်သည်။ ထိုအပဒါန်၌ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်၍ ပဒုမုတ္တရ မြတ်စွာဘုရားရှင်အား သစ်နက်ရေကို ထိုင်ရန်အကျိုးငှာ လှူဒါန်းခဲ့ခြင်းသည်သာလျှင် ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်ကို အပဒါန်ပါဠိတော်အားဖြင့် လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်အပ်သည်သာတည်း။

၂. ပုဏ္ဏကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. ပုဏ္ဏကမထေရ် အပဒါန်အဖွင့်

၂၉. ဒုတိယာပဒါနေ [Pg.206] ပဗ္ဘာရကူဋံ နိဿာယာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပုဏ္ဏကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. တတ္ထ ဟိမဝန္တေ ယက္ခသေနာပတိ ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗုတဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ အာဠဟနကရဏမေဝ နာနတ္တံ. သေသံ ပါဌာနုသာရေန သုဝိညေယျမေဝ.

၂၉. နှစ်ခုမြောက် အပဒါန်၌ "ပဗ္ဘာရကူဋံ နိဿာယ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ပုဏ္ဏကမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် (အပဒါန်) ဖြစ်သည်။ ထိုအပဒါန်၌ ဟိမဝန္တာတောင်၌ ဘီလူးစစ်သူကြီးဖြစ်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်အား မီးသင်္ဂြိုဟ်ပူဇော်မှုပြုခြင်းသည်သာလျှင် ကွဲပြားခြားနားသော ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်ကို ပါဠိတော်လမ်းစဉ်နှင့်အညီ လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်အပ်သည်သာတည်း။

၄၅. တတိယာပဒါနေ ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော မေတ္တဂုတ္ထေရဿ အပဒါနံ. တတ္ထ ဟိမဝန္တသမီပေ အသောကပဗ္ဗတေ သော တာပသော ဟုတွာ ပဏ္ဏသာလာယံ ဝသန္တော သုမေဓသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ သပ္ပိပူရဏံ ဝိသေသော. သေသံ ပုညဖလာနိ စ သုဝိညေယျာနေဝ. အပဒါနဂါထာနံ အတ္ထော စ ပါကဋောယေဝ.

၄၅. သုံးခုမြောက် အပဒါန်၌ "ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်မေတ္တဂူမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် (အပဒါန်) ဖြစ်သည်။ ထိုအပဒါန်၌ ဟိမဝန္တာတောင်အနီး အသောကတောင်၌ ထိုမထေရ်သည် ရသေ့ဖြစ်၍ သစ်ရွက်မိုးကျောင်း၌ နေစဉ် သုမေဓမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် သပိတ်တော်ကို ယူ၍ ထောပတ်ဖြင့် ပြည့်စေပြီး လှူဒါန်းခြင်းသည် ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကောင်းမှုကုသိုလ်အကျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်အပ်သည်သာတည်း။ အပဒါန်ဂါထာတို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည်လည်း ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

၇၂. စတုတ္ထာပဒါနေ ဂင်္ဂါ ဘာဂီရထီ နာမာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဓောတကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. တတြာပိ ဗြာဟ္မဏော ဟုတွာ ဘာဂီရထီဂင်္ဂါယ တရမာနေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သေတုံ ကာရာပေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ နိယျာဒိတဘာဝေါယေဝ ဝိသေသော. ပုညဖလပရိဒီပနဂါထာနံ အတ္ထော နယာနုသာရေန သုဝိညေယျောဝ.

၇၂. လေးခုမြောက် အပဒါန်၌ "ဂင်္ဂါ ဘာဂီရထီ နာမ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဓောတကမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် (အပဒါန်) ဖြစ်သည်။ ထိုအပဒါန်၌လည်း ပုဏ္ဏားဖြစ်၍ ဘာဂီရထီဂင်္ဂါမြစ်၌ ကူးဖြတ်သွားလာနေကြကုန်သော ရဟန်းတို့ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ တံတားဆောက်လုပ်ကာ မြတ်စွာဘုရားအမှူးပြုသော ရဟန်းသံဃာတော်များအား အပ်နှံလှူဒါန်းခဲ့ခြင်းသည်သာလျှင် ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်။ ကောင်းမှုအကျိုးကို ပြသသော ဂါထာတို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ပါဠိတော်နည်းလမ်းသို့ အစဉ်လျှောက်သောအားဖြင့် လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်အပ်သည်သာတည်း။

၁၀၀. ပဉ္စမာပဒါနေ ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဥပသိဝတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ဃရာဝါသံ ပဟာယ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တေ ပဒုမုတ္တရံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ တိဏသန္ထရံ သန္ထရိတွာ တတ္ထ နိသိန္နဿ ဘဂဝတော သာလပုပ္ဖပူဇံ အကာသီတိ အယံ ဝိသေသော, သေသမုတ္တာနမေဝ.

၁၀၀. ငါးခုမြောက် အပဒါန်၌ 'ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ' ဤသို့အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဥပသီဝမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၏ထံ၌ ပြုအပ် ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အထောက်အပံ့ ရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်၍ တတ်သိနားလည်သောအခါ အိမ်ရာတည်ထောင် လူ့ဘောင်ဘဝကို စွန့်ပယ်ကာ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိ၍ ဟိမဝန္တာတောင်၌ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရသဖြင့် မြက်ခင်းကို ခင်းကျင်းကာ ထိုမြက်ခင်းထက်၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား အင်ကြင်းပန်းဖြင့် ပူဇော်မှုကို ပြုခဲ့သည်။ ဤသည်ကား ထူးခြားချက်ဖြစ်၍ အကြွင်းသည် ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

၁၆၁. ဆဋ္ဌာပဒါနေ မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော နန္ဒကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကရဝိကသကုဏော ဟုတွာ မဓုရကူဇိတံ ကရောန္တော သတ္ထာရံ ပဒက္ခိဏံ အကာသိ. အပရဘာဂေ မယူရော ဟုတွာ အညတရဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဝသနဂုဟာဒွါရေ ပသန္နမာနသော ဒိဝသဿ တိက္ခတ္တုံ မဓုရေန ဝဿိတံ ဝဿိ. ဧဝံ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ကတွာ အမှာကံ ဘဂဝတော ကာလေ သာဝတ္ထိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော နန္ဒကောတိ လဒ္ဓနာမော သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ [Pg.207] သုတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ မဏ္ဍပံ ကတွာ ပဒုမပုပ္ဖေဟိ ဆဒနမေဝ ဝိသေသော.

၁၆၁. ခြောက်ခုမြောက် အပဒါန်၌ 'မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ' ဤသို့အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်နန္ဒကမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် ဖြစ်သည်။ ကြားရဖူးသည်မှာ ဤမထေရ်သည် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ ကရဝိတ်ငှက်ဖြစ်၍ ချိုမြိန်သာယာသော တွန်ကျူးသံကို ပြုလျက် မြတ်စွာဘုရားအား အရိုအသေပြုခဲ့၏။ နောက်အဖို့၌ ဥဒေါင်းဖြစ်၍ အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၏ သီတင်းသုံးရာ လှိုဏ်ခေါင်းဝ၌ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ တစ်နေ့လျှင် သုံးကြိမ် ချိုမြိန်သာယာသော အသံဖြင့် တွန်ကျူးခဲ့သည်။ ဤသို့ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ပြုခဲ့ပြီး ငါတို့မြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ သာဝတ္ထိပြည်တွင် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်ထွန်းခဲ့ကာ 'နန္ဒ'ဟူသော အမည်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ တရားတော်ကို နာယူကာ ရဟန်းပြုပြီး ဝိပဿနာကို တိုးပွားစေလျက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ရှေးကုသိုလ်ဖြစ်ရပ်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ' စသည်ဖြင့် ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအပဒါန်၌ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအား မဏ္ဍပ် ဆောက်လုပ်၍ ပဒုမ္မာကြာပန်းတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းပူဇော်ခြင်းသာလျှင် ထူးခြားချက် ဖြစ်သည်။

၁၈၃. သတ္တမာပဒါနေ ပဗ္ဘာရကူဋံ နိဿာယာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဟေမကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. တတ္ထာပိ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တေ ဝသန္တော ပိယဒဿိံ ဘဂဝန္တံ ဥပဂတံ ဒိသွာ ရတနမယံ ပီဌံ အတ္ထရိတွာ အဋ္ဌာသိ. တတ္ထ နိသိန္နဿ ကုမ္ဘမတ္တံ ဇမ္ဗုဖလံ အာဟရိတွာ အဒါသိ. ဘဂဝါ တဿ စိတ္တပ္ပသာဒတ္ထာယ တံ ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိ. ဧတ္တကမေဝ ဝိသေသော.

၁၈၃. ခုနစ်ခုမြောက် အပဒါန်၌ 'ပဗ္ဘာရကူဋံ နိဿာယ' ဤသို့အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဟေမကမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် ဖြစ်သည်။ ထိုအပဒါန်၌လည်း ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိ၍ ဟိမဝန္တာတောင်၌ နေထိုင်စဉ် ပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရား ကြွရောက်လာသည်ကို မြင်၍ ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့် ပြီးသော အင်းပျဉ်ကို ခင်းကျင်းကာ တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ထိုအင်းပျဉ်၌ ထိုင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား အိုးပမာဏရှိသော သပြေသီးကို ယူဆောင်၍ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရသေ့၏ စိတ်ကြည်လင်စေရန်အတွက် ထိုသစ်သီးကို ဘုဉ်းပေးတော်မူသည်။ ဤမျှလောက်သာလျှင် ထူးခြားချက် ဖြစ်သည်။

၂၂၄. အဋ္ဌမာပဒါနေ ရာဇာသိ ဝိဇယော နာမာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော တောဒေယျတ္ထေရဿ အပဒါနံ. တတ္ထ ရာဇာသိ ဝိဇယော နာမာတိ ဒဟရကာလတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗသင်္ဂါမေသု ဇိနတော, စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ ဇနံ ရဉ္ဇနတော အလ္လီယနတော ဝိဇယော နာမ ရာဇာ အဟောသီတိ အတ္ထော. ကေတုမတီပုရုတ္တမေတိ ကေတု ဝုစ္စန္တိ ဓဇပဋာကာ. အထ ဝါ နဂရသောဘနတ္ထာယ နဂရမဇ္ဈေ ဥဿာပိတရတနတောရဏာနိ, တေ ကေတူ နိစ္စံ ဥဿာပိတာ သောဘယမာနာ အဿာ အတ္ထီတိ ကေတုမတီ. ပူရေတိ ဓနဓညေဟိ သဗ္ဗဇနာနံ မနန္တိ ပုရံ. ကေတုမတီ စ သာ ပုရဉ္စ သေဋ္ဌဋ္ဌေန ဥတ္တမဉ္စေတိ ကေတုမတီပုရုတ္တမံ, တသ္မိံ ကေတုမတီပုရုတ္တမေ. သူရော ဝိက္ကမသမ္ပန္နောတိ အဘီတော ဝီရိယသမ္ပန္နော ဝိဇယော နာမ ရာဇာ အဇ္ဈာဝသီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣတ္ထံ ဘူတံ ပုရဉ္စ သဗ္ဗဝတ္ထုဝါဟနဉ္စ ဆဍ္ဍေတွာ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝသန္တော သုမေဓဘဂဝန္တံ ဒိသွာ သောမနဿံ ဥပ္ပာဒေတွာ စန္ဒနေန ပူဇာကရဏမေဝ ဝိသေသော.

၂၂၄. ရှစ်ခုမြောက် အပဒါန်၌ 'ရာဇာသိ ဝိဇယော နာမ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်တောဒေယျမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် ဖြစ်သည်။ ထိုစကားရပ်၌ 'ရာဇာသိ ဝိဇယော နာမ' ဟူသည် ငယ်ရွယ်သော အခါမှစ၍ အလုံးစုံသော စစ်ပွဲတို့၌ အောင်နိုင်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ သင်္ဂဟဝတ္ထု လေးပါးတို့ဖြင့် လူအပေါင်းကို နှစ်သက်ကျေနပ်စေတတ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဆည်းကပ်တွယ်တာခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း 'ဝိဇယ' မည်သော မင်းဖြစ်ခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'ကေတုမတီပုရုတ္တမံ' ဟူရာ၌ အလံတံခွန်တို့ကို 'ကေတု' ဟု ခေါ်ဆိုအပ်ကုန်၏。သို့မဟုတ် မြို့ကို တင့်တယ်စေခြင်းအကျိုးငှာ မြို့လယ်တွင် စိုက်ထူအပ်သော ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့် စီခြယ်အပ်သော တုရိုဏ်းတိုင် တံခွန်တိုင်တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့၌ အမြဲတစေ စိုက်ထူအပ်သော တင့်တယ်လှပသော ထိုအလံတံခွန်တိုင်တို့ ရှိသောကြောင့် 'ကေတုမတီ' မည်၏။ လူအပေါင်းတို့၏ စိတ်ကို ဥစ္စာစပါးတို့ဖြင့် ပြည့်စေတတ်သောကြောင့် 'ပုရ' (မြို့) မည်၏။ ကေတုမတီလည်းဖြစ် မြို့လည်းဖြစ်၍ မွန်မြတ်သော အနက်သဘောကြောင့် မြတ်လှစွာသော 'ကေတုမတီပုရုတ္တမ' မည်၏။ ထို ကေတုမတီမြို့မြတ်၌။ 'သူရော ဝိက္ကမသမ္ပန္နော' ဟူသည် မကြောက်မရွံ့သော၊ ဝီရိယနှင့် ပြည့်စုံသော ဝိဇယမည်သော မင်းသည် လွှမ်းမိုးအုပ်စိုးကာ နေထိုင်၏ဟု ဆက်စပ်၍ သိအပ်၏။ ဤသို့ ထူးခြားလှသော မြို့ပြနှင့်တကွ အလုံးစုံသော အသုံးအဆောင် ယာဉ်ရထားတို့ကို စွန့်ပယ်၍ ဟိမဝန္တာသို့ ဝင်ရောက်ကာ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ နေထိုင်စဉ် သုမေဓမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ခွင့်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ စန္ဒကူးနံ့သာဖြင့် ပူဇော်ခြင်းသာလျှင် ထူးခြားချက် ဖြစ်သည်။

၂၇၆. နဝမာပဒါနေ နဂရေ ဟံသဝတိယာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဇတုကဏ္ဏိတ္ထေရဿ အပဒါနံ. တတ္ထ သေဋ္ဌိပုတ္တော ဟုတွာ သုဝဏ္ဏပါသာဒေ ဝသနဘာဝေါ စ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမင်္ဂီ ဟုတွာ ဝသနဘာဝေါ စ သဗ္ဗဒေသဝါသီနံ သဗ္ဗသိပ္ပဝိညူနဉ္စ အာဂန္တွာ သေဝနဘာဝေါ စ ဝိသေသော.

၂၇၆. ကိုးခုမြောက် အပဒါန်၌ 'နဂရေ ဟံသဝတိယာ' ဤသို့အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဇတုကဏ္ဏိမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် ဖြစ်သည်။ ထိုအပဒါန်၌ သူဌေးသားဖြစ်၍ ရွှေပြာသာဒ်၌ နေထိုင်ခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံစွာ နေထိုင်ခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ အရပ်မျက်နှာ အသီးသီးမှ လာရောက်ကြကုန်သော အလုံးစုံသော အတတ်ပညာရှင်တို့ လာရောက်ဆည်းကပ် မှီဝဲနေထိုင်ခြင်းသည်လည်းကောင်း ထူးခြားချက် ဖြစ်သည်။

၃၃၀. ဒသမာပဒါနေ ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဥဒေနတ္ထေရဿ အပဒါနံ. တတ္ထ ဟိမဝန္တသမီပေ ပဒုမပဗ္ဗတံ နိဿာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ [Pg.208] ပဗ္ဗဇိတွာ ဝသန္တေန ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ပဒုမပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ပူဇိတဘာဝေါဝ ဝိသေသော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၃၃၀. ဆယ်ခုမြောက် အပဒါန်၌ 'ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ' ဤသို့အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဥဒေနမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် ဖြစ်သည်။ ထိုအပဒါန်၌ ဟိမဝန္တာတောင်အနီးတွင် ပဒုမတောင်ကို အမှီပြုလျက် ရသေ့ရဟန်းပြုကာ နေထိုင်သော ရသေ့သည် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားအား ပဒုမ္မာကြာပန်းကို ယူဆောင်၍ ပူဇော်ခဲ့ခြင်းသာလျှင် ထူးခြားချက် ဖြစ်သည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အလုံးစုံသောနေရာတို့၌ ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

ဧကစတ္တာလီသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

လေးဆယ့်တစ်ခုမြောက် ဝဂ်၏ အဖွင့်ကျမ်း ပြီးဆုံးပါပြီ။

၄၂. ဘဒ္ဒါလိဝဂ္ဂေါ

၄၂. ဘဒ္ဒါလိဝဂ်။

၁-၁၀. ဘဒ္ဒါလိတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. ဘဒ္ဒါလိမထေရ်၏ အပဒါန်အစရှိသည်တို့၏ အဖွင့်။

ဗာစတ္တာလီသမဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနဉ္စ ဒုတိယာပဒါနဉ္စ တတိယာပဒါနဉ္စ နယာနုသာရေန သုဝိညေယျမေဝ.

လေးဆယ့်နှစ်ခုမြောက် ဖြစ်သော ဝဂ်၌ ပထမအပဒါန်၊ ဒုတိယအပဒါန်နှင့် တတိယအပဒါန်တို့ကို ပါဠိတော်နည်းလမ်းအတိုင်း လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်သည်သာတည်း။

၁၀၆. စတုတ္ထာပဒါနေ နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော မဓုမံသဒါယကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. တတ္ထ သူကရိကောတိ သူကရမံသံ ဝိက္ကိဏိတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တော. ဥက္ကောဋကံ ရန္ဓယိတွာတိ ပိဟကပပ္ဖာသမံသံ ပစိတွာ မဓုမံသမှိ ဩကိရိံ ပက္ခိပိံ. တေန မံသေန ပတ္တံ ပူရေတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒတွာ တေန ပုညကမ္မေန ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိန္တိ အတ္ထော.

၁၀၆. လေးခုမြောက် အပဒါန်၌ 'နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ' ဤသို့အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်မဓုမံသဒါယကမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် ဖြစ်သည်။ ထိုစကားရပ်၌ 'သူကရိကော' ဟူသည် ဝက်သားကို ရောင်းချ၍ အသက်မွေးမှုကို ပြုသောသူတည်း။ 'ဥက္ကောဋကံ ရန္ဓယိတွာ' ဟူသည် အဖျဉ်းသား၊ အဆုပ်သားတို့ကို ချက်ပြုတ်၍ ချိုမြိန်သော အသားဟင်းထဲသို့ သွန်းလောင်းထည့်သွင်းခဲ့၏။ ထိုအသားဟင်းလျာဖြင့် သပိတ်ကို ပြည့်စေလျက် သံဃာတော်များအား လှူဒါန်းခဲ့၍ ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် ယခုဘုရားပွင့်တော်မူသော အခါ၌ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

နာဂပလ္လဝတ္ထေရဿ ပဉ္စမာပဒါနမ္ပိ ဧကဒီပိယတ္ထေရဿ ဆဋ္ဌာပဒါနမ္ပိ ဥစ္ဆင်္ဂပုပ္ဖိယတ္ထေရဿ သတ္တမာပဒါနမ္ပိ ယာဂုဒါယကတ္ထေရဿ အဋ္ဌမာပဒါနမ္ပိ ပတ္ထောဒနဒါယကတ္ထေရဿ နဝမာပဒါနမ္ပိ မဉ္စဒါယကတ္ထေရဿ ဒသမာပဒါနမ္ပိ သဗ္ဗံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

အရှင်နာဂပလ္လဝမထေရ်၏ ငါးခုမြောက် အပဒါန်၊ အရှင်ဧကဒီပိယမထေရ်၏ ခြောက်ခုမြောက် အပဒါန်၊ အရှင်ဥစ္ဆင်္ဂပုပ္ဖိယမထေရ်၏ ခုနစ်ခုမြောက် အပဒါန်၊ အရှင်ယာဂုဒါယကမထေရ်၏ ရှစ်ခုမြောက် အပဒါန်၊ အရှင်ပတ္ထောဒနဒါယကမထေရ်၏ ကိုးခုမြောက် အပဒါန်နှင့် အရှင်မဉ္စဒါယကမထေရ်၏ ဆယ်ခုမြောက် အပဒါန်တို့သည်လည်း အလုံးစုံ လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်သည်သာတည်း။

ဗာစတ္တာလီသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

လေးဆယ့်နှစ်ခုမြောက် ဝဂ်၏ အဖွင့်ကျမ်း ပြီးဆုံးပါပြီ။

၄၃-၄၈. သကိံသမ္မဇ္ဇကာဒိဝဂ္ဂေါ

၄၃-၄၈. သကိံသမ္မဇ္ဇကဝဂ်။

၁-၆၀. သကိံသမ္မဇ္ဇကတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၆၀. သကိံသမ္မဇ္ဇကမထေရ်၏ အပဒါန်အစရှိသည်တို့၏ အဖွင့်။

တေစတ္တာလီသမဝဂ္ဂေ သဗ္ဗထေရာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနေဝ. ကေဝလံ ထေရာနံ နာမနာနတ္တံ ပုညနာနတ္တဉ္စ ဝိသေသော.

လေးဆယ့်သုံးခုမြောက် ဝဂ်၌ အလုံးစုံသော မထေရ်တို့၏ အပဒါန်တို့သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားကုန်သည်သာတည်း။ စင်စစ်သော်ကား မထေရ်တို့၏ အမည်ကွဲပြားခြားနားခြင်းနှင့် ပြုခဲ့သော ကောင်းမှုကွဲပြားခြားနားခြင်းမျှသာ ထူးခြားချက် ဖြစ်သည်။

စတုစတ္တာလီသမေ ဝဂ္ဂေပိ သဗ္ဗာနိ အပဒါနာနိ ပါကဋာနေဝ. ကေဝလံ ပုညနာနတ္တံ ဖလနာနတ္တဉ္စ ဝိသေသော.

လေးဆယ့်လေးခုမြောက် ဝဂ်၌လည်း အလုံးစုံသော အပဒါန်တို့သည် ထင်ရှားကုန်သည်သာတည်း။ စင်စစ်သော်ကား ပြုခဲ့သော ကောင်းမှုကွဲပြားခြင်းနှင့် ရရှိသော အကျိုးကျေးဇူးကွဲပြားခြင်းမျှသာ ထူးခြားချက် ဖြစ်သည်။

၁. ပဉ္စစတ္တာလီသမဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနေ ကကုသန္ဓော မဟာဝီရောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဝိဘီဋကမိဉ္ဇိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ.

၁. လေးဆယ့်ငါးခုမြောက် ဝဂ်၌ ပထမအပဒါန်တွင် 'ကကုသန္ဓော မဟာဝီရော' ဤသို့အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဝိဘီဋကမိဉ္ဇိယမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် ဖြစ်သည်။

၂. တတ္ထ [Pg.209] ဗီဇမိဉ္ဇမဒါသဟန္တိ ဝိဘီဋကဖလာနိ ဖာလေတွာ ဗီဇာနိ မိဉ္ဇာနိ ဂဟေတွာ မဓုသက္ကရာဟိ ယောဇေတွာ ကကုသန္ဓဿ ဘဂဝတော အဒါသိန္တိ အတ္ထော. ဒုတိယာပဒါနာဒီနိ သဗ္ဗာနိ သုဝိညေယျာနေဝ, ထေရာနံ နာမနာနတ္တာဒီနိပိ ပါဌာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

၂. ထိုစကားရပ်၌ 'ဗီဇမိဉ္ဇမဒါသဟံ' ဟူသည် သစ်စိမ့်သီးတို့ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ အစေ့တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အဆန်တို့ကိုလည်းကောင်း ယူကာ ပျားသကာတို့ဖြင့် ရောစပ်လျက် ကကုသန်မြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဒုတိယအပဒါန် အစရှိသော အလုံးစုံသော အပဒါန်တို့ကို လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်သည်သာတည်း။ မထေရ်တို့၏ အမည်ကွဲပြားခြားနားခြင်း စသည်တို့ကိုလည်း ပါဠိတော်လာ နည်းလမ်းအတိုင်း သိရှိအပ်၏။

၁. ဆစတ္တာလီသမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနေ ဇဂတိံ ကာရယိံ အဟန္တိ ဥတ္တမဗောဓိရုက္ခဿ သမန္တတော အာဠိန္ဒံ အဟံ ကာရယိန္တိ အတ္ထော. သေသာနိ ဒုတိယာပဒါနာဒီနိ သဗ္ဗာနိပိ ဥတ္တာနာနေဝ.

၁. လေးဆယ့်ခြောက်ခုမြောက် ဝဂ်၌ ပထမအပဒါန်တွင် 'ဇဂတိံ ကာရယိံ အဟံ' ဟူသည် မြတ်သော ဗောဓိပင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်၌ ဆင်ဝင်ကို ငါပြုလုပ်စေခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းကျန်သော ဒုတိယအပဒါန်အစရှိသော အလုံးစုံသော အပဒါန်တို့သည်လည်း ပေါ်လွင်ထင်ရှားကုန်သည်သာတည်း။

သတ္တစတ္တာလီသမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနာဒီနိ ပါဠိအနုသာရေန သုဝိညေယျာနေဝ.

လေးဆယ့်ခုနစ်ခုမြောက် ဝဂ်၌ ပထမအပဒါန်အစရှိသည်တို့ကို ပါဠိတော်လာ နည်းလမ်းအတိုင်း လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်သည်သာတည်း。

အဋ္ဌစတ္တာလီသမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမဒုတိယာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနေဝ.

လေးဆယ့်ရှစ်ခုမြောက် ဝဂ်၌ ပထမနှင့် ဒုတိယ အပဒါန်တို့သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားကုန်သည်သာတည်း။

၃၀. တတိယာပဒါနေ ကောသိယော နာမ ဘဂဝါတိ ကောသိယဂေါတ္တေ ဇာတတ္တာ ကောသိယော နာမ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. စိတ္တကူဋေတိ စိတ္တကူဋကေလာသကူဋသာနုကူဋာဒီသု အနောတတ္တဒဟံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဌိတပဗ္ဗတကူဋေသု နာနာရတနဩသဓာဒီဟိ ဝိစိတ္တေ စိတ္တကူဋပဗ္ဗတေ သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဝသီတိ အတ္ထော.

၃၀. သုံးခုမြောက်အပဒါန်၌ "ကောသိယော နာမ ဘဂဝါ" ဟူသည် ကောသိယအနွယ်၌ ဖြစ်သောကြောင့် ကောသိယမည်သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါသည်ဟု အနက်ရ၏။ "စိတ္တကူဋေ" ဟူသည် ဆန်းကြယ်သော စိတ္တကုဋ်တောင်ထွဋ်၊ ကေလာသတောင်ထွဋ်၊ သာနု (တောင်စဉ် တောင်ဝှမ်း) တောင်ထွဋ် စသည်တို့ဖြင့် အနောတတ္တအိုင်ကို ဖုံးလွှမ်း၍ တည်ရှိသော တောင်ထွဋ်တို့တွင် ရတနာအမျိုးမျိုး၊ ဆေးဝါးအမျိုးမျိုးတို့ကြောင့် ဆန်းကြယ်လှသော စိတ္တကူဋတောင်၌ ထိုပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်သည် သီတင်းသုံးနေထိုင်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရ၏။

စတုတ္ထပဉ္စမာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနေဝ.

လေးခုမြောက်နှင့် ငါးခုမြောက်အပဒါန်တို့သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှား ပေါ်လွင်ကုန်သည်သာ ဖြစ်သည်။

၅၆. ဆဋ္ဌာပဒါနေ ကုသဋ္ဌကမဒါသဟန္တိ ပက္ခိကဘတ္တဥပေါသထိကဘတ္တဓုရဘတ္တသလာကဘတ္တာဒီသု ကုသပဏ္ဏဝသေန ဒါတဗ္ဗံ အဋ္ဌသလာကဘတ္တံ အဟံ အဒါသိန္တိ အတ္ထော.

၅၆. ခြောက်ခုမြောက်အပဒါန်၌ "ကုသဋ္ဌကမဒါသဟံ" ဟူသည် ပက္ခိကဘတ် (လဆန်းလဆုတ်ပက္ခတို့၌ လှူအပ်သောဆွမ်း)၊ ဥပေါသထိကဘတ် (ဥပုသ်နေ့၌ လှူအပ်သောဆွမ်း)၊ ဓုရဘတ် (အမြဲမပြတ်ပေးလှူအပ်သောဆွမ်း သို့မဟုတ် ဦးဦးဖျားဖျား လှူအပ်သောဆွမ်း)၊ သလာကဘတ် (စာရေးတံမဲချ၍ လှူအပ်သောဆွမ်း) အစရှိသည်တို့တွင် စာရေးတံစာရွက်၏ အစွမ်းဖြင့် ပေးလှူအပ်သော ရှစ်ကြိမ်စာရေးတံမဲချ၍ လှူအပ်သောဆွမ်းကို ငါသည် ပေးလှူခဲ့ပြီဟု အနက်ရ၏။

၆၁. သတ္တမာပဒါနေ သောဘိတော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိ အာရောဟပရိဏာဟဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏဗျာမပ္ပဘာဒီဟိ သောဘမာနသရီရတ္တာ သောဘိတော နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော.

၆၁. ခုနစ်ခုမြောက်အပဒါန်၌ "သောဘိတော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါ" ဟူသည် အရပ်အလုံးအဝန်း၊ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်၊ တစ်လံမျှ အတိုင်းအရှည်ရှိသော ရောင်ခြည်တော်အဝန်းတို့ဖြင့် တင့်တယ်သော ခန္ဓာကိုယ်ရှိတော်မူသောကြောင့် သောဘိတမည်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်ဟု အနက်ရ၏။

၆၆. အဋ္ဌမာပဒါနေ တက္ကရာယံ ဝသီ တဒါတိ တံ ဒသပုညကိရိယဝတ္ထုံ ကရောန္တာ ဇနာ ပဋိဝသန္တိ ဧတ္ထာတိ တက္ကရာ, ရာဇဓာနီ. တိဿံ တက္ကရာယံ, တဒါ ဝသီတိ အတ္ထော.

၆၆. ရှစ်ခုမြောက်အပဒါန်၌ "တက္ကရာယံ ဝသီ တဒါ" ဟူသည် ဤမြို့၌ ထိုဆယ်ပါးသော ပုညကိရိယဝတ္ထုကို ပြုလုပ်ကြသော လူတို့သည် နေထိုင်ကြသောကြောင့် တက္ကရာမည်သော မင်းနေပြည်တော်ဖြစ်၏။ ထိုတက္ကရာမင်းနေပြည်တော်၌ ထိုအခါက နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု အနက်ရ၏။

၇၂. နဝမာပဒါနေ [Pg.210] ပါနဓိံ သုကတံ ဂယှာတိ ဥပါဟနယုဂံ သုန္ဒရာကာရေန နိပ္ဖာဒိတံ ဂဟေတွာတိ အတ္ထော. ဒသမာပဒါနံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၇၂. ကိုးခုမြောက်အပဒါန်၌ "ပါနဓိံ သုကတံ ဂယှ" ဟူသည် ကောင်းမွန်သောအခြင်းအရာအားဖြင့် ပြုလုပ်အပ်သော ဖိနပ်အစုံကို ယူ၍ဟု အနက်ရ၏။ ဆယ်ခုမြောက်အပဒါန်သည် အဓိပ္ပာယ် သိလွယ်လှသည်သာတည်း။

အဋ္ဌစတ္တာလီသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

လေးဆယ့်ရှစ်ခုမြောက်ဝဂ်၏ အဖွင့်သည် ပြီးဆုံးပြီ။

၄၉. ပံသုကူလဝဂ္ဂေါ

၄၉. ပံသုကူလဝဂ်

၁-၁၀. ပံသုကူလသညကတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၁၀. ပံသုကူလသညကမထေရ်၏ အပဒါန်အစရှိသည်တို့၏ အဖွင့်

ဧကူနပညာသမဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနံ သုဝိညေယျမေဝ.

လေးဆယ့်ကိုးခုမြောက်ဝဂ်၌ ပထမအပဒါန်သည် အဓိပ္ပာယ် သိလွယ်လှသည်သာတည်း။

၁၄. ဒုတိယာပဒါနေ အဓိစ္စုပ္ပတ္တိကာ ဗုဒ္ဓါတိ အဓိစ္စေန အကာရဏေန ဥပ္ပတ္တိကာ သယမ္ဘူတာ, အညေဟိ ဒေဝဗြဟ္မမာရာဒီဟိ ဥပဒေသဒါယကေဟိ ရဟိတာ သယမ္ဘူဉာဏေန ဥပ္ပန္နာ ဇာတာ ပါတုဘူတာတိ အတ္ထော.

၁၄. နှစ်ခုမြောက်အပဒါန်၌ "အဓိစ္စုပ္ပတ္တိကာ ဗုဒ္ဓါ" ဟူသည် အကြောင်းရင်းကင်းလျက် (အလိုလို) ဖြစ်ပွင့်တော်မူသော၊ သယမ္ဘူဖြစ်တော်မူသော၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ၊ မာရ်နတ် အစရှိသော အခြားလမ်းညွှန်ချက်ပေးမည့်သူများ ကင်းလျက် သယမ္ဘူဉာဏ်တော်ဖြင့် ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာတော်မူသော ဘုရားရှင်တို့ဖြစ်သည်ဟု အနက်ရ၏။

၁၆. ဩဒုမ္ဗရိကပုပ္ဖံ ဝါတိ ဥဒုမ္ဗရရုက္ခေ ပုပ္ဖံ ဒုလ္လဘံ ဒုလ္လဘုပ္ပတ္တိကံ ဣဝ. စန္ဒမှိ သသကံ ယထာတိ စန္ဒမဏ္ဍလေ သသလေခါယ ရူပံ ဒုလ္လဘံ ယထာ. ဝါယသာနံ ယထာ ခီရန္တိ ကာကာနံ နိစ္စံ ရတ္တိန္ဒိဝံ ခုဒ္ဒါပီဠိတဘာဝေန ခီရံ ဒုလ္လဘံ ယထာ, ဧဝံ ဒုလ္လဘံ လောကနာယကံ စတုရာသင်္ချေယျံ ဝါ အဋ္ဌာသင်္ချေယျံ ဝါ သောဠသာသင်္ချေယျံ ဝါ ကပ္ပသတသဟဿံ ပါရမိယော ပူရေတွာ ဗုဒ္ဓဘာဝတော ဒုလ္လဘော လောကနာယကောတိ အတ္ထော.

၁၆. "ဩဒုမ္ဗရိကပုပ္ဖံ ဝါ" ဟူသည် ရေသဖန်းပင်၌ ပန်းပွင့်သည် ရခဲ၍ ပွင့်ရန် ခဲယဉ်းသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ "စန္ဒမှိ သသကံ ယထာ" ဟူသည် လဝန်း၌ ယုံရုပ်လက္ခဏာကို တွေ့ရခဲသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ "ဝါယသာနံ ယထာ ခီရံ" ဟူသည် ကျီးတို့အား အမြဲမပြတ် နေ့ညဉ့်ပတ်လုံး ငတ်မွတ်ခြင်းဒုက္ခနှိပ်စက်သဖြင့် နို့ရည်ကို ရနိုင်ခဲသကဲ့သို့လည်းကောင်း ထိုအတူပင် လောက၏ ရှေ့ဆောင်ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင်ကို ရရှိဖူးမြော်နိုင်ခဲလှ၏။ လေးအသင်္ချေ၊ ရှစ်အသင်္ချေ သို့မဟုတ် တစ်ဆယ့်ခြောက်အသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းပတ်လုံး ပါရမီတော်တို့ကို ဖြည့်ကျင့်တော်မူ၍ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခြင်းကြောင့် လောကရှေ့ဆောင် ဘုရားရှင်ကို ဖူးတွေ့ရခဲလှသည်ဟု အနက်ရ၏။

၃၀. တတိယာပဒါနေ မဓုံ ဘိသေဟိ သဝတီတိ ပေါက္ခရမဓုပဒုမကေသရေဟိ သဝတိ ပဂ္ဃရတိ. ခီရံ သပ္ပိံ မုဠာလိဘီတိ ခီရဉ္စ သပ္ပိရသဉ္စ ပဒုမမုဠာလေဟိ သဝတိ ပဂ္ဃရတိ. တသ္မာ တဒုဘယံ မမ သန္တကံ ဗုဒ္ဓေါ ပဋိဂ္ဂဏှတူတိ အတ္ထော.

၃၀. သုံးခုမြောက်အပဒါန်၌ "မဓုံ ဘိသေဟိ သဝတိ" ဟူသည် ကြာပျားရည်သည် ပဒုမ္မာကြာဝတ်ဆံတို့မှ ယိုစီးထွက်ကျ၏။ "ခီရံ သပ္ပိံ မုဠာလိဘိ" ဟူသည် နို့ရည်နှင့် ထောပတ်ရည်တို့သည် ပဒုမ္မာကြာစွယ် ကြာရင်းတို့မှ ယိုစီးထွက်ကျ၏။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်၏ ဥစ္စာဖြစ်သော ထိုနှစ်မျိုးလုံးကို ဘုရားရှင် ခံယူတော်မူပါဟု အနက်ရ၏။

စတုတ္ထပဉ္စမဆဋ္ဌာပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနေဝ.

လေးခုမြောက်၊ ငါးခုမြောက်နှင့် ခြောက်ခုမြောက် အပဒါန်တို့သည် အဓိပ္ပာယ် ပေါ်လွင်ထင်ရှားကုန်သည်သာ ဖြစ်သည်။

၁၁၉. သတ္တမာပဒါနေ စတ္တာလီသဒိဇာပိ စာတိ ဒွိက္ခတ္တုံ ဇာတာတိ ဒိဇာ. ကုမာရဝယေ ဥဋ္ဌိတဒန္တာနံ ပတိတတ္တာ ပုန ဥဋ္ဌိတဒန္တာ ဒိဇာ, တေ စ ဒန္တာ. ဗျာကရဏဉ္စ ဟေဋ္ဌာ နိဒါနကထာယံ ဝုတ္တမေဝ.

၁၁၉. ခုနစ်ခုမြောက်အပဒါန်၌ "စတ္တာလီသဒိဇာပိ စ" ဟူသည် နှစ်ကြိမ် ပေါက်ဖွားတတ်သောကြောင့် ဒိဇ (သွား သို့မဟုတ် ငှက်) မည်၏။ ကလေးသူငယ် ငယ်စဉ်အခါက ပေါက်သော သွားတို့သည် ကြွေကျသွားပြီးနောက် တစ်ဖန် ပြန်ပေါက်လာသော သွားများကိုလည်း ဒိဇဟု ခေါ်၏။ ထိုအရာတို့သည် သွားများပင် ဖြစ်၏။ ဗျာဒိတ်တော်အကြောင်းကို အောက်၌ ရှိသော နိဒါန်းကထာ၌ ဆိုခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

အဋ္ဌမာပဒါနံ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ရှစ်ခုမြောက်အပဒါန်သည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှား ပေါ်လွင်လှသည်သာ ဖြစ်သည်။

၁၇၁. နဝမာပဒါနေ တဒါဟံ မာဏဝေါ အာသိန္တိ ယဒါ သုမေဓပဏ္ဍိတော ဒီပင်္ကရဘဂဝတော သန္တိကာ ဗျာကရဏံ လဘိ, တဒါ အဟံ မေဃော နာမ ဗြာဟ္မဏမာဏဝေါ [Pg.211] ဟုတွာ သုမေဓတာပသေန သဟ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ သိက္ခာပဒေသု သိက္ခိတော ကေနစိ ပါပသဟာယေန သံသဋ္ဌော သံသဂ္ဂဒေါသေန ပါပဝိတက္ကာဒိဝသံ ဂတော မာတုဃာတကမ္မဝသေန နရကေ အဂ္ဂိဇာလာဒိဒုက္ခမနုဘဝိတွာ တတော စုတော သမုဒ္ဒေ တိမိင်္ဂလမဟာမစ္ဆော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော, သမုဒ္ဒမဇ္ဈေ ဂစ္ဆန္တံ မဟာနာဝံ ဂိလိတုကာမော ဂတော. ဒိသွာ မံ ဝါဏိဇာ ဘီတာ ‘‘အဟော ဂေါတမော ဘဂဝါ’’တိ သဒ္ဒမကံသု. အထ မဟာမစ္ဆော ပုဗ္ဗဝါသနာဝသေန ဗုဒ္ဓဂါရဝံ ဥပ္ပာဒေတွာ တတော စုတော သာဝတ္ထိယံ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သဒ္ဓေါ ပသန္နော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတွာ ဒိဝသဿ တိက္ခတ္တုံ ဥပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ သရမာနော ဝန္ဒတိ. တဒါ ဘဂဝါ ‘‘စိရံ ဓမ္မရုစီ’’တိ မံ အာဟ.

၁၇၁. ကိုးခုမြောက်အပဒါန်၌ "တဒါဟံ မာဏဝေါ အာသိံ" ဟူသည် အကြင်အခါ၌ သုမေဓပညာရှိသည် ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ အထံမှ ဗျာဒိတ်စကားကို ရရှိခဲ့၏၊ ထိုအခါ၌ ငါသည် မေဃအမည်ရှိသော ပုဏ္ဏားလုလင်ဖြစ်၍ သုမေဓရသေ့နှင့်အတူ ရသေ့ရဟန်းပြုခဲ့၏။ သီလသိက္ခာပုဒ်တို့၌ စောင့်ထိန်းကျင့်ကြံသော်လည်း ယုတ်မာသော မိတ်ဆွေတစ်ယောက်နှင့် ပေါင်းသင်းမိသဖြင့် ပေါင်းသင်းရခြင်းအပြစ်ကြောင့် မကောင်းသော ကြံစည်မှုတို့၏ အလိုသို့ လိုက်ပါမိခဲ့၏။ အမိကိုသတ်မိသော အမိသတ်ခြင်းကံ၏အကျိုးကြောင့် ငရဲ၌ မီးတောက်မီးလျှံစသော ဆင်းရဲဒုက္ခအပေါင်းကို ခံစားခဲ့ရပြီး ထိုငရဲမှ စုတေလတ်သော် သမုဒ္ဒရာ၌ တိမိင်္ဂလ ငါးကြီးဖြစ်၍ ဖြစ်ခဲ့၏။ သမုဒ္ဒရာအလယ်၌ သွားနေသော သင်္ဘောလှေကြီးကို မျိုလိုသဖြင့် သွားသောအခါ ငါ့ကိုမြင်၍ ကြောက်ရွံ့ကြသော ကုန်သည်တို့သည် "ဂေါတမနွယ်ဖွား အိုဘုရားရှင်" ဟု အော်ဟစ်အသံပြုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ငါးကြီးသည် ရှေးဝါသနာအထုံ၏အစွမ်းကြောင့် ဘုရားရှင်အပေါ် ရိုသေလေးစားမှုကြည်ညိုခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ထိုငါးဘဝမှ စုတေလတ်သော် သာဝတ္ထိပြည်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်ခဲ့၏။ သဒ္ဓါတရားရှိ၍ ကြည်ညိုတတ်သည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး တစ်နေ့လျှင် သုံးကြိမ် ဘုရားရှင်ထံ ဆည်းကပ်ခစားရန် သွားရောက်ကာ ရှေးဘဝများကို အောက်မေ့သတိရလျက် ရှိခိုးပူဇော်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့အား "စိရံ ဓမ္မရုစိ" ဟု မိန့်တော်မူခဲ့၏။

၁၈၄. အထ သော ထေရော ‘‘သုစိရံ သတပုညလက္ခဏ’’န္တိအာဒီဟိ ဂါထာဟိ ထောမေသိ. ဘန္တေ, သတပုညလက္ခဏဓရ ဂေါတမ. ပတိပုဗ္ဗေန ဝိသုဒ္ဓပစ္စယန္တိ ပုဗ္ဗေ ဒီပင်္ကရပါဒမူလေ ပရိပုဏ္ဏပါရမီပစ္စယသမ္ဘာရော သုဋ္ဌု စိရံ ကာလံ မယာ န ဒိဋ္ဌော အသီတိ အတ္ထော. အဟမဇ္ဇသုပေက္ခနန္တိ အဇ္ဇ ဣမသ္မိံ ဒိဝသေ အဟံ သုပေက္ခနံ သုန္ဒရဒဿနံ, သုန္ဒရဒိဋ္ဌံ ဝါ နိရုပမံ ဝိဂ္ဂဟံ ဥပမာရဟိတသရီရံ ဂေါတမံ ဝတ ဧကန္တေန ပဿာမိ ဒက္ခာမီတိ အတ္ထော.

၁၈၄. ထိုအခါ ထိုမထေရ်သည် "သုစိရံ သတပုညလက္ခဏံ" အစရှိသော ဂါထာတို့ဖြင့် ဘုရားရှင်ကို ချီးမွမ်းပူဇော်လေ၏။ "အို အရှင်ဘုရား ဂေါတမ... တစ်ရာသော ဘုန်းလက္ခဏာတို့ကို ဆောင်တော်မူသော အရှင်မြတ်ကြီးဘုရား။ ပဋိပုဗ္ဗေန ဝိသုဒ္ဓပစ္စယံ" ဟူသည် ရှေး၌ ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ပြည့်စုံသော ပါရမီတော်တည်းဟူသော အကြောင်းအဆောက်အဦ ရှိတော်မူသော အရှင်ဘုရားကို အလွန်ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး အကျွန်ုပ် မဖူးတွေ့ခဲ့ရပါဟု အနက်ရ၏။ "အဟမဇ္ဇသုပေက္ခနံ" ဟူသည် ဤနေ့၌ အကျွန်ုပ်သည် ကောင်းစွာဖူးတွေ့ထိုက်သော (သို့မဟုတ်) ဖူးတွေ့ရသော၊ အနှိုင်းမဲ့သော၊ ဥပမာကင်းသော ခန္ဓာကိုယ်ရှိတော်မူသော ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားကို စင်စစ် တွေ့မြင်ဖူးမြော်ရပါ၏ဟု အနက်ရ၏။

၁၈၅-၁၈၆. သုစိရံ ဝိဟတတမော မယာတိ ဝိသေသေန ဟတတမော ဝိဒ္ဓံသိတမောဟော တွံ မယာပိ သုဋ္ဌု စိရံ ထောမိတောတိ အတ္ထော. သုစိရက္ခေန နဒီ ဝိသောသိတာတိ ဧသာ တဏှာနဒီ သုန္ဒရရက္ခေန ဂေါပနေန ဝိသေသေန သောသိတာ, အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကတာ တယာတိ အတ္ထော. သုစိရံ အမလံ ဝိသောဓိတန္တိ သုဋ္ဌု စိရံ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ အမလံ နိဗ္ဗာနံ ဝိသေသေန သောဓိတံ, သုဋ္ဌု ကတံ အဓိဂတံ တယာတိ အတ္ထော. နယနံ ဉာဏမယံ မဟာမုနေ. စိရကာလသမင်္ဂိတောတိ မဟာမုနေ မဟာသမဏ ဉာဏမယံ နယနံ ဒိဗ္ဗစက္ခုံ စိရကာလံ သမဓိဂတော သမ္ပတ္တော တွန္တိ အတ္ထော. အဝိနဋ္ဌော ပုနရန္တရန္တိ အဟံ ပုန အန္တရံ အန္တရာဘဝေ မဇ္ဈေ ပရိနဋ္ဌော ပရိဟီနော အဟောသိန္တိ အတ္ထော. ပုနရဇ္ဇသမာဂတော တယာတိ အဇ္ဇ ဣမသ္မိံ ကာလေ တယာ သဒ္ဓိံ ပုနပိ သမာဂတော ဧကီဘူတော သဟ ဝသာမီတိ အတ္ထော. န ဟိ နဿန္တိ ကတာနိ ဂေါတမာတိ ဂေါတမ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓ, တယာ သဒ္ဓိံ ကတာနိ သမာဂမာဒီနိ [Pg.212] န ဟိ နဿန္တိ ယာဝ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနာ န ဝိနာ ဘဝိဿန္တီတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၁၈၅-၁၈၆. "သုစိရံ ဝိဟတတမော မယာ" ဟူသည် အထူးသဖြင့် ကိလေသာအမှောင်ကို ပယ်သတ်ပြီးသော (သို့မဟုတ်) ဖျက်ဆီးပြီးသော မောဟအမိုက်မှောင် ရှိတော်မူသော အရှင်ဘုရားကို အကျွန်ုပ်သည်လည်း အလွန်ကြာမြင့်စွာ ချီးမွမ်းခဲ့ပါပြီဟု အနက်ရ၏။ "သုစိရက္ခေန နဒီ ဝိသောသိတာ" ဟူသည် ဤတဏှာတည်းဟူသော မြစ်ကို သီလကို ကောင်းစွာစောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြင့် အထူးသဖြင့် ခြောက်သွေ့စေအပ်ပြီ။ အရှင်ဘုရားသည် တစ်ဖန်မဖြစ်နိုင်အောင် ပြုလုပ်တော်မူပြီးပြီဟု အနက်ရ၏။ "သုစိရံ အမလံ ဝိသောဓိတံ" ဟူသည် အလွန်ကြာမြင့် ရှည်လျားလှသော ကာလပတ်လုံး အညစ်အကြေးကင်းရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို အထူးသဖြင့် သုတ်သင်တော်မူအပ်ပြီ၊ အရှင်ဘုရားသည် ကောင်းစွာ ပြုအပ်၊ ရောက်ရှိအပ်ပြီဟု အနက်ရ၏။ "နယနံ ဉာဏမယံ မဟာမုနေ။ စိရကာလသမင်္ဂိတော" ဟူသည် အို ရဟန်းမြတ်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား... အရှင်ဘုရားသည် ဉာဏ်တော်ဖြင့်ပြီးသော မျက်စိသဖွယ်ဖြစ်သော ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်ကို ကောင်းစွာ ရရှိတော်မူအပ်ပြီဟု အနက်ရ၏။ "အဝိနဋ္ဌော ပုနရန္တရံ" ဟူသည် အကျွန်ုပ်သည် တစ်ဖန် ဘဝအကြား၌ (တရားမရဘဲ) ပျက်စီးဆုတ်ယုတ်ခြင်း မရှိတော့ပြီဟု အနက်ရ၏။ "ပုနရဇ္ဇသမာဂတော တယာ" ဟူသည် ဤယခုအခါ၌ အရှင်ဘုရားနှင့်အတူ တစ်ဖန် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ရသဖြင့် တစ်ပေါင်းတည်းဖြစ်ကာ အတူတကွ နေထိုင်ရပါ၏ဟု အနက်ရ၏။ "န ဟိ နဿန္တိ ကတာနိ ဂေါတမ" ဟူသည် အလုံးစုံကို သိတော်မူသော ဂေါတမနွယ်ဖွား အို မြတ်စွာဘုရား... အရှင်ဘုရားနှင့်အတူ ပြုလုပ်အပ်သော ပေါင်းဆုံခြင်းအစရှိသည်တို့သည် ခန္ဓာပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်သည်အထိ ပျက်စီးသွားလိမ့်မည် မဟုတ်ပါ၊ ကင်းကွာသွားလိမ့်မည် မဟုတ်ပါဟု အနက်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှား ပေါ်လွင်သည်သာတည်း။

ဓမ္မရုစိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဓမ္မရုစိမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးဆုံးပြီ။

ဒသမာပဒါနံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

ဆယ်ခုမြောက်အပဒါန်သည် အဓိပ္ပာယ် သိလွယ်လှသည်သာတည်း။

ဧကူနပညာသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

လေးဆယ့်ကိုးခုမြောက်ဝဂ်၏ အဖွင့်သည် ပြီးဆုံးပြီ။

၅၀-၅၃. ကိင်္ကဏိပုပ္ဖာဒိဝဂ္ဂေါ

၅၀-၅၃. ကိင်္ကဏိပုပ္ဖဝဂ်

၁-၄၀. ကိင်္ကဏိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၄၀. ကိင်္ကဏိပုပ္ဖိယမထေရ်၏ အပဒါန်အစရှိသည်တို့၏ အဖွင့်

ပညာသမဝဂ္ဂေ စ ဧကပညာသမဝဂ္ဂေ စ ဒွေပညာသမဝဂ္ဂေ စ တေပညာသမဝဂ္ဂေ စ သဗ္ဗာနိ အပဒါနာနိ ဥတ္တာနာနေဝါတိ.

ငါးဆယ်ခုမြောက်ဝဂ်၌လည်းကောင်း၊ ငါးဆယ့်တစ်ခုမြောက်ဝဂ်၌လည်းကောင်း၊ ငါးဆယ့်နှစ်ခုမြောက်ဝဂ်၌လည်းကောင်း၊ ငါးဆယ့်သုံးခုမြောက်ဝဂ်၌လည်းကောင်း အလုံးစုံသော အပဒါန်တို့သည် အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားပေါ်လွင်ကုန်သည်သာတည်း။

၅၄. ကစ္စာယနဝဂ္ဂေါ

၅၄. ကစ္စာယနဝဂ်

၁. မဟာကစ္စာယနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. မဟာကစ္စည်းမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

စတုပညာသမဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနေ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော မဟာကစ္စာယနတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇန္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပိယမာနံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေန္တော ပဏိဓာနံ ကတွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဇ္ဇာဓရော ဟုတွာ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တော ဧကသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ နိသိန္နံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ကဏိကာရပုပ္ဖေဟိ ပူဇံ အကာသိ.

ငါးဆယ့်လေးခုမြောက်ဝဂ်၊ ပထမအပဒါန်၌ လာရှိသော “ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်မဟာကစ္စည်းထေရ်၏ အပဒါန် (အတ္ထုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ဆည်းပူးအပ်သော ပါရမီကုသိုလ် အထောက်အပံ့ ရှိခဲ့သဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်၌ သူဌေးကြီးမျိုး၌ မွေးဖွား၍ ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ တစ်နေ့သော် မြတ်စွာဘုရား၏ ထံတော်၌ တရားနာကြားစဉ် မြတ်စွာဘုရားက အကျဉ်းမျှဟောကြားတော်မူသော တရားတော်၏ အဓိပ္ပာယ်ကို အကျယ်ချဲ့၍ ဝေဖန်ဟောကြားနိုင်သည့် ရဟန်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံး (ဧတဒဂ်) ရာထူး၌ ထားတော်မူသော ရဟန်းတစ်ပါးကို မြင်တွေ့ရသဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ထိုရာထူးကို တောင့်တလျက် ဆုပန်မှုပြုကာ ဒါနအစရှိသော ကောင်းမှုတို့ကို ပြုခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ပါး နတ်လူတို့ဘဝ၌ ကျင်လည်ခဲ့ပြီး သုမေဓမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်၌ ဝိဇ္ဇာဓိုရ်ဖြစ်၍ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် သွားစဉ် တောအုပ်တစ်ခု၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးတွေ့ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ဖြင့် မဟာလှေကားပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။

သော တေန ပုညေန အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ ပရိဝတ္တေန္တော ကဿပဒသဗလဿ ကာလေ ဗာရာဏသိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ သုဝဏ္ဏစေတိယကမ္မဋ္ဌာနေ သတသဟဿဂ္ဃနိကာယ သုဝဏ္ဏိဋ္ဌကာယ ပူဇံ ကတွာ ‘‘ဣမဿ နိဿန္ဒေန နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ သရီရံ မေ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ဟောတူ’’တိ [Pg.213] ပတ္ထနံ အကာသိ. တတော ယာဝဇီဝံ ကုသလကမ္မံ ကတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဥဇ္ဇေနိယံ ရညော စဏ္ဍပဇ္ဇောတဿ ပုရောဟိတဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိ, တဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ မာတာ ‘‘မယှံ ပုတ္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော, အတ္တနော နာမံ ဂဟေတွာ အာဂတော’’တိ ကဉ္စနမာဏဝေါတွေဝ နာမံ အကာသိ. သော ဝုဒ္ဓိမနွာယ တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ပိတု အစ္စယေန ပုရောဟိတဋ္ဌာနံ လဘိ. သော ဂေါတ္တဝသေန ကစ္စာယနောတိ ပညာယိတ္ထ. အထ ရာဇာ စဏ္ဍပဇ္ဇောတော ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒံ သုတွာ, ‘‘အာစရိယ, တုမှေ တတ္ထ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဣဓာနေထာ’’တိ ပေသေသိ. သော အတ္တဋ္ဌမော သတ္ထု သန္တိကံ ဥပဂတော တဿ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ, ဒေသနာပရိယောသာနေ သတ္တဟိ ဇနေဟိ သဒ္ဓိံ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ.

ထိုဝိဇ္ဇာဓိုရ်သည် ထိုကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် သုဂတိဘုံတို့၌သာ အဖန်ဖန်ကျင်လည်ခဲ့ပြီး ကဿပမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်၌ ဗာရဏသီပြည် အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူသောအခါ ရွှေစေတီတော်တည်ရာ၌ အဖိုးတစ်သိန်းထိုက်သော ရွှေအုပ်ချပ်ဖြင့် ပူဇော်မှုပြုကာ “ဤကောင်းမှု၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် ဖြစ်လေရာရာ ဘဝတိုင်း၌ ငါ၏ခန္ဓာကိုယ်သည် ရွှေကဲ့သို့ ဝါဝင်းသောအဆင်း ရှိပါစေသတည်း” ဟု ဆုတောင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြု၍ ဘုရားတစ်ဆူနှင့်တစ်ဆူကြား ကာလပတ်လုံး နတ်လူတို့ဘဝ၌ ကျင်လည်ခဲ့ပြီး ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူချိန်တွင် ဥဇ္ဇေနီပြည် စဏ္ဍပဇ္ဇောတမင်း၏ ပုရောဟိတ်အိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထိုကလေး၏ နာမည်မှည့်သောနေ့၌ မိခင်ဖြစ်သူက “ငါ့သားသည် ရွှေကဲ့သို့ ဝါဝင်းသောအဆင်းရှိ၏၊ မိမိအမည်ကို ယူဆောင်၍ မွေးဖွားလာသကဲ့သို့ ဖြစ်၏” ဟု ဆိုကာ “ကဉ္စနလုလင်” (ရွှေလုံးလုလင်) ဟု အမည်မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ထိုကဉ္စနလုလင်သည် ကြီးပြင်းလာသောအခါ ဗေဒင်သုံးပုံတို့ကို သင်ယူတတ်မြောက်ပြီး ဖခင်ကွယ်လွန်သောအခါ ပုရောဟိတ်ရာထူးကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုသူသည် မိမိ၏အနွယ်အလိုက် “ကစ္စာယန” ဟု ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။ ထို့နောက် စဏ္ဍပဇ္ဇောတမင်းသည် ဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူကြောင်း ကြားသိရသဖြင့် “ဆရာကြီး၊ သင်တို့သည် ထိုအရပ်သို့သွား၍ မြတ်စွာဘုရားကို ဤပြည်သို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့ကြပါကုန်” ဟု စေလွှတ်လိုက်၏။ ထိုကစ္စာယနသည် မိမိအပါအဝင် ရှစ်ယောက်သောအဖွဲ့ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ထံတော်သို့ ချဉ်းကပ်ရာ မြတ်စွာဘုရားက တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူသဖြင့် ဒေသနာတော်အဆုံးတွင် ကျန်ရဟန်းခုနစ်ပါးနှင့်အတူ ပဋိသမ္ဘިဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတည်တံ့လေသည်။

၁. သော ဧဝံ ပတ္တအရဟတ္တဖလော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. အထ သတ္ထာ ‘‘ဧထ, ဘိက္ခဝေါ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. တေ တာဝဒေဝ ဒွင်္ဂုလမတ္တကေသမဿုဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဓရာ ဝဿသဋ္ဌိကတ္ထေရာ ဝိယ အဟေသုံ. ဧဝံ ထေရော သဒတ္ထံ နိပ္ဖာဒေတွာ, ‘‘ဘန္တေ, ရာဇာ ပဇ္ဇောတော တုမှာကံ ပါဒေ ဝန္ဒိတုံ ဓမ္မဉ္စ သောတုံ ဣစ္ဆတီ’’တိ အာရောစေသိ. သတ္ထာ ‘‘တွံယေဝ, ကစ္စာန, တတ္ထ ဂစ္ဆ, တယိ ဂတေ ရာဇာ ပသီဒိဿတီ’’တိ အာဟ. ထေရော သတ္ထု အာဏာယ အတ္တဋ္ဌမော တတ္ထ ဂန္တွာ ရာဇာနံ ပသာဒေတွာ အဝန္တီသု သာသနံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ပုန သတ္ထု သန္တိကမေဝ အာဂတော. အတ္တနော ပုဗ္ဗပတ္ထနာဝသေန ကစ္စာယနပ္ပကရဏံ မဟာနိရုတ္တိပ္ပကရဏံ နေတ္တိပ္ပကရဏန္တိ ပကရဏတ္တယံ သံဃမဇ္ဈေ ဗျာကာသိ. အထ သန္တုဋ္ဌေန ဘဂဝတာ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇန္တာနံ ယဒိဒံ မဟာကစ္စာနော’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၈၈, ၁၉၇) ဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပိတော အဂ္ဂဖလသုခေန ဝိဟာသီတိ.

၁. ဤသို့ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးသော ထိုမထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကုသိုလ်ကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့မိသဖြင့် လွန်စွာဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးအတ္ထုပ္ပတ်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် “ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော” စသည်ဖြင့် မြွက်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၏ အဓိပ္ပာယ်သည် ရှေး၌ ဖွင့်ဆိုခဲ့ပြီးသော အနက်အတိုင်းသာ ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက “ရဟန်းတို့၊ လာကြကုန်လော့” ဟု လက်တော်ကို ဆန့်တန်း၍ ခေါ်တော်မူရာ ထိုခဏ၌ပင် ထိုမထေရ်တို့သည် လက်နှစ်သစ်မျှရှိသော ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်နှင့် တန်ခိုးဖြင့်ပြီးသော သပိတ်သင်္ကန်းကို ဆောင်ထားသည့် ဝါတော်ခြောက်ဆယ်ရ မထေရ်ကြီးများကဲ့သို့ ဖြစ်သွားကြကုန်၏။ ဤသို့ဖြင့် မထေရ်တို့သည် မိမိတို့၏ အကျိုးတရားကို ပြီးမြောက်စေပြီးနောက် “မြတ်စွာဘုရား၊ စဏ္ဍပဇ္ဇောတမင်းသည် အရှင်ဘုရားတို့၏ ခြေတော်အစုံကို ရှိခိုးပူဇော်ရန်နှင့် တရားတော်ကို နာယူရန် အလိုရှိနေပါသည်” ဟု လျှောက်ထားကြသည်။ မြတ်စွာဘုရားကလည်း “ကစ္စာန၊ သင်ကိုယ်တိုင်သာ ထိုအရပ်သို့ သွားချေလော့၊ သင်သွားပါက မင်းကြီးသည် လွန်စွာကြည်ညိုပေလိမ့်မည်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ မထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ အမိန့်တော်အတိုင်း မိမိအပါအဝင် ရှစ်ပါးသောအဖွဲ့ဖြင့် ထိုအရပ်သို့ ကြွရောက်တော်မူပြီး မင်းကြီးကို ကြည်ညိုစေကာ အဝန္တီတိုင်း၌ သာသနာတော်ကို တည်စေပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရား၏ ထံတော်သို့ တစ်ဖန် ပြန်လည်ကြွရောက်လာခဲ့သည်။ မိမိ၏ ရှေးဆုတောင်းပါရမီအစွမ်းကြောင့် ကစ္စာယနကျမ်း၊ မဟာနိရုတ္တိကျမ်းနှင့် နေတ္တိကျမ်း ဟူသော ကျမ်းသုံးစောင်ကို သံဃာ့အလယ်၌ ဝေဖန်ဟောကြားတော်မူ၏။ ထိုအခါ သဘောကျနှစ်သက်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားက “ရဟန်းတို့၊ ငါဘုရား အကျဉ်းအားဖြင့် ဟောကြားတော်မူသော တရားတော်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အကျယ်ချဲ့၍ ဝေဖန်ဟောကြားနိုင်သည့် ငါ၏သာဝကတို့တွင် ဤမဟာကစ္စာယနထေရ်သည် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ပေသည်” ဟု ဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူခဲ့ရာ ထိုအရှင်သည် အမြတ်ဆုံးသော အရဟတ္တဖိုလ်ချမ်းသာဖြင့် သီတင်းသုံးနေတော်မူလေသည်။

မဟာကစ္စာယနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

မဟာကစ္စည်းမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၂. ဝက္ကလိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. ဝက္ကလိမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ဒုတိယာပဒါနေ [Pg.214] ဣတော သတသဟဿမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဝက္ကလိတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထု သန္တိကံ ဂစ္ဆန္တေဟိ ဥပါသကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ပရိသပရိယန္တေ ဌိတော ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရာ ဧကံ ဘိက္ခုံ သဒ္ဓါဓိမုတ္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပိတံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေန္တော သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ ပဏိဓာနံ အကာသိ. သတ္ထာ တဿ အနန္တရာယံ ဒိသွာ ဗျာကရိ.

ဒုတိယအပဒါန်၌ လာရှိသော “ဣတော သတသဟဿမှိ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဝက္ကလိထေရ်၏ အပဒါန် (အတ္ထုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ဆည်းပူးအပ်သော ပါရမီကုသိုလ် အထောက်အပံ့ ရှိခဲ့သဖြင့် ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဟံသဝတီမြို့၌ အမျိုးကောင်းအိမ်တစ်ခု၌ မွေးဖွား၍ အရွယ်ရောက်ကာ လူလားမြောက်ခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ ထံတော်သို့ သွားကြကုန်သော ဥပါသကာတို့နှင့်အတူ ကျောင်းတော်သို့ သွားရောက်ပြီးလျှင် ပရိသတ်၏ အပြင်ဘက်အစွန်း၌ ရပ်လျက် တရားတော်ကို နာယူစဉ် မြတ်စွာဘုရားက သဒ္ဓါတရားလွန်ကဲသော ရဟန်းတို့အနက် ရဟန်းတစ်ပါးကို အမြတ်ဆုံး (ဧတဒဂ်) ရာထူး၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်တွေ့ရသဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ထိုရာထူးကို တောင့်တလျက် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်များအား အလှူကြီး ပေးလှူ၍ ဆုပန်မှုပြုခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုသူ၏ ဆုတောင်းခြင်း၌ အန္တရာယ်မရှိသည်ကို သိမြင်တော်မူသဖြင့် ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။

သော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အမှာကံ ဘဂဝတော ကာလေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ, တဿ ဝက္ကလီတိ နာမံ ကရိံသု. တတ္ထ ကလီတိ အပရာဓတိလကာဠကာဒိဒေါသဿ အဓိဝစနံ. နိဒ္ဓန္တသုဝဏ္ဏပိဏ္ဍသဒိသတာယ အပဂတော ဗျပဂတော ကလိ ဒေါသော အဿာတိ ဝ-ကာရာဂမံ ကတွာ ဝက္ကလီတိ ဝုစ္စတိ. သော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဗြာဟ္မဏသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ဂတော, သတ္ထာရံ ဒိသွာ ရူပကာယသမ္ပတ္တိဒဿနေန အတိတ္တော သတ္ထာရာ သဒ္ဓိံယေဝ ဝိစရတိ. ‘‘အဂါရမဇ္ဈေ ဝသန္တော နိစ္စကာလံ သတ္ထု ဒဿနံ န လဘိဿာမီ’’တိ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဌပေတွာ ဘောဇနကာလံ သရီရကိစ္စကာလဉ္စ သေသကာလေ ယတ္ထ ဌိတေန သက္ကာ ဒသဗလံ ပဿိတုံ, တတ္ထ ဌိတော အညံ ကိစ္စံ ပဟာယ ဘဂဝန္တံ ဩလောကေန္တောယေဝ ဝိဟရတိ. သတ္ထာ တဿ ဉာဏပရိပါကံ အာဂမေန္တော ဗဟုကာလံ တသ္မိံ ရူပဒဿနေနေဝ ဝိစရန္တေ ကိဉ္စိ အဝတွာ ပုနေကဒိဝသံ – ‘‘ကိံ တေ, ဝက္ကလိ, ဣမိနာ ပူတိကာယေန ဒိဋ္ဌေန? ယော ခေါ, ဝက္ကလိ, ဓမ္မံ ပဿတိ, သော မံ ပဿတိ; ယော မံ ပဿတိ, သော ဓမ္မံ ပဿတိ. ဓမ္မဉှိ, ဝက္ကလိ, ပဿန္တော မံ ပဿတီ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၈၇) အာဟ. သတ္ထရိ ဧဝံ ဝဒန္တေပိ ထေရော သတ္ထု ဒဿနံ ပဟာယ အညတ္ထ ဂန္တုံ န သက္ကောတိ. တတော သတ္ထာ, ‘‘နာယံ ဘိက္ခု သံဝေဂံ အလဘိတွာ ဗုဇ္ဈိဿတီ’’တိ ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ – ‘‘အပေဟိ, ဝက္ကလီ’’တိ ထေရံ ပဏာမေသိ. သော သတ္ထာရာ ပဏာမိတော သတ္ထု သမ္မုခေ ဌာတုံ အသက္ကောန္တော – ‘‘ကိံ မယှံ ဇီဝိတေန, ယောဟံ သတ္ထာရံ ဒဋ္ဌုံ န လဘာမီ’’တိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ ပပါတဋ္ဌာနံ [Pg.215] အဘိရုဟိ? သတ္ထာ တဿ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ – ‘‘အယံ ဘိက္ခု မမ သန္တိကာ အဿာသံ အလဘန္တော မဂ္ဂဖလာနံ ဥပနိဿယံ နာသေယျာ’’တိ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ ဩဘာသံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော –

ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုလုပ်၍ နတ်ပြည်နှင့် လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်ခဲ့ပြီးနောက် ငါတို့၏ မြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်တွင် သာဝတ္ထိပြည်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ လူဖြစ်လာခဲ့ရာ ထိုသူကို ဝက္ကလိဟူ၍ အမည်မှည့်ခေါ်ကြကုန်၏။ ထိုစကားရပ်၌ 'ကလိ' ဟူသည်မှာ ပြစ်မှားခြင်း၊ နှမ်းကဲ့သို့ မည်းနက်သော အဆင်းရှိသော မှဲ့စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်သော အပြစ်၏ အမည်တည်း။ လှော်ပြီးသော ရွှေတုံးရွှေခဲကဲ့သို့ စင်ကြယ်သဖြင့် ထိုသူ၌ အပြစ်တရား (ကလိ) သည် ကင်းစင်၏၊ ထို့ကြောင့် 'ဝ' အက္ခရာကို အစပြု၍ 'ဝက္ကလိ' ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ အရွယ်ရောက်လာသောအခါ ထိုဝက္ကလိသည် ဗေဒင်သုံးပုံတို့ကို သင်ယူကာ ပုဏ္ဏားတို့၏ အတတ်ပညာအလုံးစုံ၌ အပြီးတိုင် တတ်မြောက်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ရ၍ ရူပကာယတော်၏ ပြည့်စုံလှပမှုကို မပြတ်ဖူးမြော်လိုသဖြင့် မရောင့်ရဲနိုင်ဘဲ ဘုရားရှင်နောက်သို့သာ အမြဲမပြတ် လိုက်ပါလှည့်လည်နေ၏။ ထို့နောက် 'ငါသည် လူ့ဘောင်၌ နေပါက ဘုရားရှင်ကို အမြဲမပြတ် ဖူးမြော်ခွင့် ရလိမ့်မည်မဟုတ်' ဟု ကြံစည်၍ ဘုရားရှင်၏ အထံတော်၌ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ဆွမ်းစားချိန်နှင့် ကိုယ်လက်သုတ်သင်ရာ အချိန်တို့ကို ချန်လှပ်၍ ကျန်ရှိသော အချိန်များ၌ မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်နိုင်သည့် နေရာ၌ ရပ်တည်ကာ အခြားသော အမှုကိစ္စများကို စွန့်ပယ်လျက် မြတ်စွာဘုရားကိုသာ ကြည့်ရှုလျက် နေလေ၏။ ဘုရားရှင်သည် ထိုဝက္ကလိမထေရ်၏ ဉာဏ်ရင့်ကျက်ချိန်ကို စောင့်ဆိုင်းတော်မူလျက် အချိန်အတော်ကြာအောင် ထိုမထေရ်သည် ရူပကာယတော်ကို ကြည့်ရှုရုံမျှဖြင့် လှည့်လည်နေစဉ် တစ်စုံတစ်ခုမျှ မိန့်တော်မမူဘဲ နေတော်မူ၏။ တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် — 'ဝက္ကလိ၊ သင်သည် အပုပ်ကောင် ဖြစ်သော ဤရုပ်ခန္ဓာကိုယ်ကို ကြည့်ရှုနေခြင်းဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။ ဝက္ကလိ၊ အကြင်သူသည် တရားကို မြင်၏၊ ထိုသူသည် ငါ့ကို မြင်၏။ အကြင်သူသည် ငါ့ကို မြင်၏၊ ထိုသူသည် တရားကို မြင်၏။ မှန်၏၊ ဝက္ကလိ၊ တရားကို မြင်သောသူသည်သာ ငါ့ကို မြင်သည်မည်၏' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဘုရားရှင် ဤသို့ မိန့်တော်မူသော်လည်း မထေရ်သည် ဘုရားရှင်အား ဖူးမြော်ခြင်းကို မစွန့်နိုင်ဘဲ အခြားတစ်ပါးသော အရပ်သို့ သွားခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ဖြစ်နေ၏။ ထို့နောက် ဘုရားရှင်သည် 'ဤရဟန်းသည် သံဝေဂမရပါက သစ္စာလေးပါးတရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်လိမ့်မည်မဟုတ်' ဟု ကြံစည်တော်မူကာ ဝါဆိုမည့်နေ့၌ 'ဝက္ကလိ၊ ဖယ်ခွာသွားလော့' ဟု မထေရ်ကို နှင်ထုတ်တော်မူ၏။ ဘုရားရှင် နှင်ထုတ်တော်မူသဖြင့် မထေရ်သည် ဘုရားရှင်၏ မျက်မှောက်၌ မနေဝံ့တော့ဘဲ 'မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ခွင့်မရသော ငါ့အား အသက်ရှင်နေခြင်းဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း' ဟု ကြံစည်ကာ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်၏ ကမ်းပါးပြတ်ရာ အရပ်သို့ တက်ရောက်သွားလေ၏။ ဘုရားရှင်သည် ထိုမထေရ်၏ ထိုအကြောင်းအရာကို သိတော်မူ၍ 'ဤရဟန်းသည် ငါ၏အထံတော်မှ သက်သာရာကို မရရှိပါက မဂ်ဖိုလ်တို့၏ အားကြီးသောမှီရာ ဥပနိဿယအကြောင်းတရား ပျက်စီးသွားလိမ့်မည်' ဟု နှလုံးသွင်းကာ ကိုယ်တော်တိုင် ပြသတော်မူလျက် ရောင်ခြည်တော်ကို လွှတ်တော်မူ၍ —

‘‘ပါမောဇ္ဇဗဟုလော ဘိက္ခု, ပသန္နော ဗုဒ္ဓသာသနေ;

အဓိဂစ္ဆေ ပဒံ သန္တံ, သင်္ခါရူပသမံ သုခ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၃၈၁) –

'ဘုရားရှင်သာသနာတော်၌ သဒ္ဓါထက်သန်စွာ ကြည်ညိုနှစ်သက်ပြီး တရားအလျော် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိသော ရဟန်းသည် သင်္ခါရခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာဖြစ်သော၊ ကိလေသာပူငြိမ်းရာ ဖြစ်သော၊ အတုမရှိ ချမ်းသာလှစွာသော နိဗ္ဗာန်မြတ်သို့ ဧကန်မလွဲ ရောက်နိုင်ရာ၏။' ဟူသော —

ဂါထံ ဝတွာ ‘‘ဧဟိ, ဝက္ကလီ’’တိ (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၂.၃၈၁) ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. ထေရော ‘‘ဒသဗလော မေ ဒိဋ္ဌော, ‘ဧဟီ’တိ အဝှာယနမ္ပိ လဒ္ဓ’’န္တိ ဗလဝပီတိသောမနဿံ ဥပ္ပာဒေတွာ ‘‘ကုတော ဂစ္ဆာမီ’’တိ အတ္တနော ဂမနဘာဝံ အဇာနိတွာဝ သတ္ထု သမ္မုခေ အာကာသေ ပက္ခန္ဒိတွာ ပဌမေန ပါဒေန ပဗ္ဗတေ ဌိတောယေဝ သတ္ထာရာ ဝုတ္တဂါထာယော အာဝဇ္ဇေန္တော အာကာသေယေဝ ပီတိံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏီတိ အင်္ဂုတ္တရဋ္ဌကထာယံ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၀၈) ဓမ္မပဒဝဏ္ဏနာယဉ္စ (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၂.၃၈၁ ဝက္ကလိတ္ထေရဝတ္ထု) အာဂတံ.

ဂါထာကို မိန့်တော်မူလျက် 'ဝက္ကလိ၊ လာလော့' ဟု လက်တော်ကို ဆန့်တန်းတော်မူ၏။ ထိုအခါ မထေရ်သည် 'ငါသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရပြီ၊ လာလော့ ဟူသော ခေါ်တော်မူသံကိုလည်း ငါရရှိပြီ' ဟု ပြင်းထန်သော သောမနဿပီတိကို ဖြစ်စေပြီး 'ငါသည် အဘယ်အရပ်သို့ သွားရမည်နည်း' ဟု မိမိ၏ သွားရမည့်လမ်းကိုပင် မသိနိုင်လောက်အောင် ဖြစ်ကာ ဘုရားရှင်၏ ရှေ့မှောက် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်၍ ပထမခြေလှမ်းဖြင့် တောင်ပေါ်၌ ရပ်တည်နေစဉ်မှာပင် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူအပ်သော ဂါထာကို နှလုံးသွင်းဆင်ခြင်လျက် ကောင်းကင်၌ပင် ပီတိကို ခွာကာ ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိသွားလေ၏။ ဤသို့ အင်္ဂုတ္တုရ်အဋ္ဌကထာ၌လည်းကောင်း၊ ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ၌လည်းကောင်း လာရှိ၏။

ဣဓ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ – ‘‘ကိံ တေ, ဝက္ကလီ’’တိအာဒိနာ သတ္ထာရာ ဩဝဒိတော ဂိဇ္ဈကူဋေ ဝိဟရန္တော ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေသိ, တဿ သဒ္ဓါယ ဗလဝဘာဝတော ဧဝ ဝိပဿနာ ဝီထိံ န ဩတရတိ? ဘဂဝါ တံ ဉတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ သောဓေတွာ အဒါသိ. သော ပုန ဝိပဿနံ မတ္ထကံ ပါပေတုံ နာသက္ခိယေဝ. အထဿ အာဟာရဝေကလ္လေန ဝါတာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇိ, တံ ဝါတာဗာဓေန ပီဠိယမာနံ ဉတွာ ဘဂဝါ တတ္ထ ဂန္တွာ ပုစ္ဆန္တော –

ဤအဋ္ဌကထာ၌မူကား ဤသို့ သိမှတ်အပ်၏။ 'ဝက္ကလိ၊ သင်အား...' အစရှိသော စကားဖြင့် ဘုရားရှင် ဆုံးမတော်မူအပ်သော ဝက္ကလိမထေရ်သည် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်၌ နေထိုင်စဉ် ဝိပဿနာတရားကို အားထုတ်လေ၏။ သို့သော် ထိုမထေရ်၏ သဒ္ဓါတရား လွန်စွာ အားကောင်းလွန်းသဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ်သည် မဂ်ဖိုလ်လမ်းကြောင်းသို့ မသက်ရောက်နိုင် ဖြစ်ခဲ့ရ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူသဖြင့် ကမ္မဋ္ဌာန်းကို သုတ်သင်၍ ပေးတော်မူ၏။ ထိုဝက္ကလိမထေရ်သည် တစ်ဖန် ဝိပဿနာဉာဏ်ကို အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်စေခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ပြန်ချေ။ ထိုအခါ ထိုမထေရ်အား အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းကြောင့် လေနာရောဂါ ဖြစ်ပွားလေ၏။ ထိုဝက္ကလိမထေရ် လေနာရောဂါဖြင့် နှိပ်စက်ခံနေရသည်ကို မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူသဖြင့် ထိုနေရာသို့ ကြွရောက်တော်မူကာ မေးမြန်းလိုသဖြင့် —

‘‘ဝါတရောဂါဘိနီတော တွံ, ဝိဟရံ ကာနနေ ဝနေ;

ပဝိဒ္ဓဂေါစရေ လူခေ, ကထံ ဘိက္ခု ကရိဿသီ’’တိ. (ထေရဂါ. ၃၅၀) –

'ရဟန်း၊ လေနာရောဂါ နှိပ်စက်အပ်သဖြင့်၊ လူတို့မကျက်စားရာ တောကြီးမျက်မည်းဖြစ်သော၊ ပစ္စည်းလေးပါး ဆင်းရဲရှားပါးသော ဤတော၌ နေထိုင်သော သင်သည် မည်သို့ ပြုလုပ်အံ့နည်း' ဟူသော စကားကို —

အာဟ. တံ သုတွာ ထေရော –

မိန့်တော်မူ၏။ ထိုစကားကို ကြားရလျှင် မထေရ်သည် —

‘‘ပီတိသုခေန ဝိပုလေန, ဖရမာနော သမုဿယံ;

လူခမ္ပိ အဘိသမ္ဘောန္တော, ဝိဟရိဿာမိ ကာနနေ.

'တပည့်တော်သည် ပြန့်ပြောများပြားလှစွာသော ပီတိသုခတရားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး ပျံ့နှံ့စေလျက် ပစ္စည်းလေးပါး လွန်စွာ ရှားပါးသဖြင့် ခေါင်းပါးရခြင်းဆင်းရဲကိုလည်း သည်းခံကျော်လွှားလျက် တောအုပ်ကြီးထဲ၌ နေပါအံ့။

‘‘ဘာဝေန္တော သတိပဋ္ဌာနေ, ဣန္ဒြိယာနိ ဗလာနိ စ;

ဗောဇ္ဈင်္ဂါနိ စ ဘာဝေန္တော, ဝိဟရိဿာမိ ကာနနေ.

မဂ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်သော သတိပဋ္ဌာန်တရားတို့ကို ပွားများစေလျက်၊ သဒ္ဓါစသော ဣန္ဒြေတရားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဗိုလ်တရားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ သတိစသော ဗောဇ္ဈင်တရားတို့ကိုလည်းကောင်း ပွားများစေလျက် တောအုပ်ကြီးထဲ၌ နေပါအံ့။

‘‘အာရဒ္ဓဝီရိယေ ပဟိတတ္တေ, နိစ္စံ ဒဠှပရက္ကမေ;

သမဂ္ဂေ သဟိတေ ဒိသွာ, ဝိဟရိဿာမိ ကာနနေ.

လုံ့လဝီရိယကို အားထုတ်ကြကုန်သော၊ ကိုယ်နှင့်အသက်ကို မငဲ့ကွက်ဘဲ စိတ်ကို နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်ထားကြကုန်သော၊ အမြဲမပြတ် မြဲမြံခိုင်ခံ့သော အားထုတ်မှုရှိကြကုန်သော၊ ညီညွတ်ကြကုန်သော၊ တစုတဝေးတည်း ရှိကြကုန်သော သီတင်းသုံးဖော်တို့ကို ကြည့်ရှုလျက် တောအုပ်ကြီးထဲ၌ နေပါအံ့။

‘‘အနုဿရန္တော [Pg.216] သမ္ဗုဒ္ဓံ, အဂ္ဂံ ဒန္တံ သမာဟိတံ;

အတန္ဒိတော ရတ္တိန္ဒိဝံ, ဝိဟရိဿာမိ ကာနနေ’’တိ. (ထေရဂါ. ၃၅၁-၃၅၄) –

သတ္တဝါအားလုံးတို့ထက် မြတ်တော်မူသော၊ မြတ်သောဆုံးမခြင်းဖြင့် ယဉ်ကျေးတော်မူသော၊ အတုမရှိသော သမာဓိတရားဖြင့် တည်ကြည်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို မပျင်းမရိဘဲ နေ့ရောညပါ အမြဲမပြတ် ဆင်ခြင်အောက်မေ့လျက် တောအုပ်ကြီးထဲ၌ နေပါအံ့' ဟု —

စတဿော ဂါထာယော အဘာသိ. တာသံ အတ္ထော ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာယံ (ထေရဂါ. အဋ္ဌ. ၂.၃၅၁-၃၅၄) ဝုတ္တောယေဝ. ဧဝံ ထေရော ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ဂါထာလေးပုဒ်တို့ကို ရွတ်ဆိုလျှောက်ထားလေ၏။ ထိုဂါထာတို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ထေရဂါထာအဖွင့်ကျမ်း၌ ဆိုအပ်ပြီးလေပြီ။ ဤသို့ဖြင့် မထေရ်သည် ဝိပဿနာဉာဏ်ကို တိုးပွားစေလျက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိသွားလေ၏။

၂၈. သော အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဣတော သတသဟဿမှီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဣတောတိ ကကုသန္ဓာဒီနံ ဥပ္ပန္နဘဒ္ဒကပ္ပတော ဟေဋ္ဌာ ကပ္ပသတသဟဿမတ္ထကေတိ အတ္ထော.

၂၈. ထိုမထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့မိသဖြင့် သောမနဿစိတ် ဖြစ်ပွားလျက် မိမိ၏ ရှေးက ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအတ္ထုပ္ပတ်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် 'ဣတော သတသဟဿမှိ' အစရှိသော စကားကို ဆိုခဲ့၏။ ထိုစကား၌ 'ဣတော' ဟူသည်မှာ ကကုသန်မြတ်စွာဘုရား အစရှိသည်တို့ ပွင့်တော်မူရာဖြစ်သော ဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ အောက်ဘက်ဖြစ်သော ကမ္ဘာတစ်သိန်းအထက်၌ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၂၉. ပဒုမာကာရဝဒနောတိ သုပုပ္ဖိတပဒုမသဿိရီကမုခေါ. ပဒုမပတ္တက္ခောတိ သေတပဒုမပုပ္ဖပဏ္ဏသဒိသအက္ခီတိ အတ္ထော.

၂၉. 'ပဒုမာကာရဝဒနော' ဟူသည်မှာ ကောင်းစွာပွင့်သော ပဒုမ္မာကြာပန်းကဲ့သို့ ကျက်သရေရှိသော နှုတ်ခမ်းတော်ရှိတော်မူခြင်း ဖြစ်၏။ 'ပဒုမပတ္တက္ခော' ဟူသည်မှာ ဖြူဖွေးသော ပဒုမ္မာပန်းပွင့်ဖတ်လွှာနှင့်တူသော မျက်လုံးတော် ရှိတော်မူခြင်း ဖြစ်၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၃၀. ပဒုမုတ္တရဂန္ဓောဝါတိ ပဒုမဂန္ဓမုခေါတိ အတ္ထော.

၃၀. 'ပဒုမုတ္တရဂန္ဓော ဝါ' ဟူသည်မှာ ပဒုမ္မာကြာပန်းရနံ့ကဲ့သို့ မွှေးပျံ့သင်းပျံ့သော ခံတွင်းတော် ရှိတော်မူ၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၃၁. အန္ဓာနံ နယနူပမောတိ စက္ခုဝိရဟိတာနံ သတ္တာနံ နယနသဒိသော, ဓမ္မဒေသနာယ သဗ္ဗသတ္တာနံ ပညာစက္ခာဒိစက္ခုဒါယကောတိ အတ္ထော. သန္တဝေသောတိ သန္တသဘာဝေါ သန္တဣရိယာပထော. ဂုဏနိဓီတိ ဂုဏာနံ နိဓိ, သဗ္ဗဂုဏဂဏာနံ နိဓာနဋ္ဌာနဘူတောတိ အတ္ထော. ကရုဏာမတိအာကရောတိ သာဓူနံ စိတ္တကမ္ပနသင်္ခါတာယ ကရုဏာယ စ အတ္ထာနတ္ထမိနနပရိစ္ဆိန္နမတိယာ စ အာကရော အာဓာရဘူတော.

၃၁. 'အန္ဓာနံ နယနူပမော' ဟူသည်မှာ မျက်စိအမြင်မရှိကြကုန်သော သတ္တဝါတို့၏ မျက်လုံးနှင့်တူသော (မျက်စိသဖွယ်ဖြစ်သော)၊ တရားဟောတော်မူခြင်းဖြင့် သတ္တဝါခပ်သိမ်းတို့အား ပညာမျက်စိ အစရှိသော မျက်စိကို ပေးစွမ်းနိုင်သောသူ ဖြစ်၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'သန္တဝေသော' ဟူသည်မှာ ငြိမ်သက်သော သဘောရှိတော်မူသော၊ ငြိမ်သက်အေးချမ်း၍ ကြည်ညိုဖွယ်ရှိသော ဣရိယာပုထ်ရှိတော်မူသောသူ ဖြစ်၏။ 'ဂုဏနိဓိ' ဟူသည်မှာ ဂုဏ်တို့၏ တည်ရာ၊ အလုံးစုံသော ဂုဏ်အပေါင်းတို့ကို သိုမှီးသိမ်းဆည်းရာမှန် ဧကန်ဖြစ်တော်မူ၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'ကရုဏာမတိအာကရော' ဟူသည်မှာ သူတော်ကောင်းတို့၏ စိတ်နှလုံး တုန်လှုပ်ခြင်းဟု ဆိုအပ်သော သနားခြင်း ကရုဏာ၏လည်းကောင်း၊ အကျိုးရှိသည်၊ မရှိသည်ကို ပိုင်းခြားနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဉာဏ်ပညာ၏လည်းကောင်း တည်ရာမှန် ဧကန်ဖြစ်တော်မူ၏။

၃၂. ဗြဟ္မာသုရသုရစ္စိတောတိ ဗြဟ္မေဟိ စ အသုရေဟိ စ ဒေဝေဟိ စ အစ္စိတော ပူဇိတောတိ အတ္ထော.

၃၂. 'ဗြဟ္မာသုရသူရစ္စိတော' ဟူသည်မှာ ဗြဟ္မာတို့သည်လည်းကောင်း၊ အသုရာတို့သည်လည်းကောင်း၊ နတ်တို့သည်လည်းကောင်း ပူဇော်အပ်သောသူ ဖြစ်၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၃၃. မဓုရေန ရုတေန စာတိ ကရဝီကရုတမဓုရေန သဒ္ဒေန သကလံ ဇနံ ရဉ္ဇယန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. သန္ထဝီ သာဝကံ သကန္တိ အတ္တနော သာဝကံ မဓုရဓမ္မဒေသနာယ သန္ထဝီ, ထုတိံ အကာသီတိ အတ္ထော.

၃၃. 'မဓုရေန ရုတေန စ' ဟူသည်မှာ ကရဝိက်ငှက်မင်း၏ အသံကဲ့သို့ သာယာချိုမြိန်လှသော အသံတော်ဖြင့် လူအပေါင်းကို ကြည်ညိုနှစ်သက်စေလျက်ဟူသော စကားရပ်နှင့် ဆက်စပ်အပ်၏။ 'သန္ထဝီ သာဝကံ သကံ' ဟူသည်မှာ မိမိ၏ တပည့်သာဝကကို ချိုမြိန်လှသော တရားစကားဖြင့် ချီးမွမ်းတော်မူခဲ့၏၊ အထူးသဖြင့် ချီးမွမ်းခြင်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၃၄. သဒ္ဓါဓိမုတ္တောတိ သဒ္ဒဟနသဒ္ဓါယ သာသနေ အဓိမုတ္တော ပတိဋ္ဌိတောတိ အတ္ထော. မမ ဒဿနလာလသောတိ မယှံ ဒဿနေ ဗျာဝဋော တပ္ပရော.

၃၄. 'သဒ္ဓါဓိမုတ္တော' ဟူသည်မှာ သက်ဝင်ယုံကြည်သော သဒ္ဓါတရားဖြင့် သာသနာတော်၌ စွဲမြဲစွာ သက်ဝင်ယုံကြည် တည်ကြည်သောသူ ဖြစ်၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'မမ ဒဿနလာလသော' ဟူသည်မှာ ငါဘုရားကို ဖူးမြော်ခွင့်ရရှိရေး၌ အမြဲတစေ ကြောင့်ကြစိုက်လျက် အားထုတ်မှု ပြုလုပ်သူ ဖြစ်၏။

၃၅. တံ [Pg.217] ဌာနမဘိရောစယိန္တိ တံ သဒ္ဓါဓိမုတ္တဋ္ဌာနန္တရံ အဘိရောစယိံ, ဣစ္ဆိံ ပတ္ထေသိန္တိ အတ္ထော.

၃၅. 'တံ ဌာနမဘိရောစယိံ' ဟူသည်မှာ ထိုသဒ္ဓါဓိမုတ္တ ဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူးကို အလွန်ပင် နှစ်သက်မိခဲ့၏၊ လိုလားတောင့်တခဲ့မိ၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၄၀. ပီတမဋ္ဌနိဝါသနန္တိ သိလိဋ္ဌသုဝဏ္ဏဝဏ္ဏဝတ္ထေ နိဝတ္ထန္တိ အတ္ထော. ဟေမယညောပစိတင်္ဂန္တိ သုဝဏ္ဏပါမင်္ဂလဂ္ဂိတဂတ္တန္တိ အတ္ထော.

၄၀. "Pītamaṭṭhanivāsananti" ဟူသည်မှာ ပြေပြစ်ချောမောသော ရွှေရောင်အဆင်းနှင့်တူသော အဆင်းရှိသော အဝတ်တို့ကို ဝတ်ဆင်ထားသူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Hemayaññopacitaṅganti" ဟူသည်မှာ ရွှေစလွယ်ဖြင့် ငြိကပ်အပ်သော ကိုယ်ရှိသော (သို့မဟုတ်) ရွှေစလွယ် လွယ်ထားသော ကိုယ်ရှိသူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၄၇-၄၈. နောနီတသုခုမာလံ မန္တိ နဝနီတမိဝ မုဒုတလုဏဟတ္ထပါဒံ. ဇာတပလ္လဝကောမလန္တိ အသောကပလ္လဝပတ္တကောမလမိဝ မုဒုကန္တိ အတ္ထော. ပိသာစီဘယတဇ္ဇိတာတိ တဒါ ဧဝံဘူတံ ကုမာရံ မံ အညာ ပိသာစီ ဧကာ ရက္ခသီ ဘယေန တဇ္ဇေသိ ဘိံသာပေသီတိ အတ္ထော. တဒါ မဟေသိဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါဒမူလေ မံ သာယေသုံ နိပဇ္ဇာပေသုံ. ဒီနမာနသာ ဘီတစိတ္တာ မမ မာတာပိတရော ဣမံ ဒါရကံ တေ ဒဒါမ, ဣမဿ သရဏံ ပတိဋ္ဌာ ဟောတု နာထ နာယကာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၄၇-၄၈. "Nonītasukhumālaṃ maṃ" ဟူသည်မှာ ဆီဦးကဲ့သို့ နူးညံ့ပျိုမြစ်သော လက်ခြေရှိသော ငါ့ကို ဟု ဆိုလိုသည်။ "Jātapallavakomalanti" ဟူသည်မှာ အသောကရွက်ညွန့်၊ ရွက်နု၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့ခြင်းကဲ့သို့ နူးညံ့သိမ်မွေ့ခြင်းရှိသော ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Pisācībhayatajjitāti" ဟူသည်မှာ ထိုအခါ၌ ဤသို့ ပက်လက်အိပ်တတ်ကာမျှဖြစ်သော မင်းသားငယ်လေးမျှသာ ဖြစ်သေးသော ငါ့ကို အခြားသော မြေဘုတ်ဘီလူးမတစ်ဦး (သို့မဟုတ်) ဘီလူးမတစ်ဦးသည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အာရုံဖြင့် ခြိမ်းခြောက် ခြောက်လှန့်အပ်သည် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုအခါ၌ သီလစသော ဂုဏ်ကျေးဇူးထူးတို့ကို ဆည်းပူးရှာဖွေတော်မူတတ်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်အစုံ ကြာပဒုမ္မာရင်း၌ ငါ့ကို အိပ်စက်စေခဲ့ကြကုန်၏။ ကြောက်လန့်သောစိတ်ရှိကြကုန်သော ငါ၏ မိဘတို့သည် "ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်တော်မူသော၊ လူနတ်တို့၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ နာယက ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား... ဤကလေးငယ်ကို အရှင်ဘုရားအား လှူဒါန်းပါ၏၊ အရှင်ဘုရားသည် ဤကလေး၏ ကိုးကွယ်ရာ ထောက်တည်ရာ ဖြစ်ပါစေသတည်း" ဟု စပ်စပ်ရမည်။

၄၉. တဒါ ပဋိဂ္ဂဟိ သော မန္တိ သော ဘဂဝါ တဒါ တသ္မိံ မမ မာတုယာ ဒိန္နကာလေ ဇာလိနာ ဇာလယုတ္တေန သင်္ခါလကေန စက္ကလက္ခဏာဒီဟိ လက္ခိတေန မုဒုကောမလပါဏိနာ မုဒုကေန ဝိသုဒ္ဓေန ဟတ္ထတလေန မံ အဂ္ဂဟေသီတိ အတ္ထော.

၄၉. "Tadā paṭiggahi so maṃ" ဟူသည်မှာ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအခါ မိခင်က ငါ့ကို လှူဒါန်းအပ်သော အခါ၌ ဇာကွန်ရက်ပမာ ညီညာသော လက်ချောင်းများနှင့် ယှဉ်စပ်လျက်၊ လက်ဖဝါး လက်ချောင်းတို့၏ အတွင်း၌ ခရုပတ်ကဲ့သို့ အပတ်အရစ် အခွေအလိပ် (ခရုပတ်) ပါရှိကာ စက်လက္ခဏာတို့ဖြင့် မှတ်သားအပ်သော၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့ စင်ကြယ်သော လက်တော်ဖဝါးဖြင့် ငါ့ကို လက်ခံတော်မူပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၅၂. သဗ္ဗပါရမိသမ္ဘူတန္တိ သဗ္ဗေဟိ ဒါနပါရမိတာဒီဟိ သမ္ဘူတံ ဇာတံ. နီလက္ခိနယနံ ဝရံ ပုညသမ္ဘာရဇံ ဥတ္တမနီလအက္ခိဝန္တံ. သဗ္ဗသုဘာကိဏ္ဏံ သဗ္ဗေန သုဘေန ဝဏ္ဏေန သဏ္ဌာနေန အာကိဏ္ဏံ ဂဟနီဘူတံ ရူပံ ဘဂဝတော ဟတ္ထပါဒသီသာဒိရူပံ ဒိသွာတိ အတ္ထော, တိတ္တိံ အပတ္တော ဝိဟရာမိ အဟန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၅၂. "Sabbapāramisambhūtanti" ဟူသည်မှာ ဒါနပါရမီ အစရှိသော ပါရမီအလုံးစုံတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Nīlakkhinayanaṃ varaṃ" ဟူသည်မှာ ကုသိုလ်ကောင်းမှုအဆောက်အဦးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော မြတ်သော ညိုသော မျက်လုံးရှိသော ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Sabbasubhākiṇṇaṃ" ဟူသည်မှာ အလုံးစုံသော အဆင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ သဏ္ဌာန်အားဖြင့်လည်းကောင်း တင့်တယ်ခြင်းတို့ဖြင့် ပြွမ်းတီး ရောပြွမ်းလျက်ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ လက်၊ ခြေ၊ ဦးခေါင်း အစရှိသော ရုပ်ကန္ဓာကိုယ်တော်ကို ဖူးမြော်ရသဖြင့် ငါသည် အားရတင်းတိမ်ခြင်းသို့ မရောက်ဘဲ နေရပါ၏ ဟု ဆက်စပ်ရမည်။

၆၁. တဒါ မံ စရဏန္တဂေါတိ တသ္မိံ မယှံ အရဟတ္တံ ပတ္တကာလေ သီလာဒိပန္နရသန္နံ စရဏဓမ္မာနံ အန္တဂေါ, ပရိယောသာနပ္ပတ္တော ပရိပူရကာရီတိ အတ္ထော. ‘‘မရဏန္တဂေါ’’တိပိ ပါဌော. တဿ မရဏဿ အန္တံ နိဗ္ဗာနံ ပတ္တောတိ အတ္ထော. သဒ္ဓါဓိမုတ္တာနံ အဂ္ဂံ ပညပေသီတိ သမ္ဗန္ဓော. အထ သတ္ထာ ဘိက္ခုသံဃမဇ္ဈေ နိသိန္နော ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ သဒ္ဓါဓိမုတ္တာနံ ယဒိဒံ, ဝက္ကလီ’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၉၈, ၂၀၈) မံ ဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၆၁. "Tadā maṃ caraṇantago" ဟူသည်မှာ ငါ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်သောအခါ သီလအစရှိသော တစ်ဆယ့်ငါးပါးသော စရဏတရားတို့၏ အဆုံးသို့ ရောက်တော်မူသော၊ ပြီးပြည့်စုံအောင် ပြုတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "Maraṇantago" ဟုလည်း စာမူရှိသေး၏။ ထိုစာမူ၏ အနက်မှာ သေခြင်း၏အဆုံးဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သဒ္ဓါတရားဖြင့် သက်ဝင်ယုံကြည်သူတို့တွင် ငါ့ကို အမြတ်ဆုံးဟု ပညတ်တော်မူပြီ ဟု ဆက်စပ်ရမည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းအပေါင်း၏အလယ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူလျက် "ရဟန်းတို့... သဒ္ဓါတရားဖြင့် သက်ဝင်ယုံကြည်ကြကုန်သော ငါဘုရား၏ သာဝကတို့တွင် ဤဝက္ကလိသည် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ပေသည်" ဟု ငါ့ကို ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော်မူပြီဟု ဆိုလိုသည်။ ကြွင်းသောစကားသည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်လှပေသည်။

ဝက္ကလိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဝက္ကလိမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၃. မဟာကပ္ပိနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. မဟာကပ္ပိနမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ပဒုမုတ္တရော [Pg.218] နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကပ္ပိနတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မဒေသနံ သုဏန္တော သတ္ထာရာ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဩဝါဒကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပိတံ ဒိသွာ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ.

"Padumuttaro nāma jino" အစရှိသော ဂါထာစကားရပ်သည် အရှင်မဟာကပ္ပိနမထေရ်၏ အပဒါန် (အတ္ထုပ္ပတ္တိ) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၏ အထံတော်၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုအဆောက်အဦး ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုသော ဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ဟံသာဝတီပြည် အမျိုးကောင်းအိမ်ဝယ် မွေးဖွားဖြစ်တည်ခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်၍ တတ်သိနားလည်သူ ဖြစ်လာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ တရားတော်ကို နာယူစဉ် မြတ်စွာဘုရားသည် ဆုံးမဩဝါဒပေးတတ်ကြကုန်သော ရဟန်းတို့အနက် ရဟန်းတစ်ပါးကို ဧတဒဂ်ထူး၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်ရ၍ လွန်ကဲသော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ပြုပြီးလျှင် ထိုရာထူးထူးကို တောင်းပန်ခဲ့လေသည်။

သော တတ္ထ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဗာရာဏသိတော အဝိဒူရေ ဧကသ္မိံ ပေသကာရဂါမေ ဇေဋ္ဌပေသကာရဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော တဒါ သဟဿမတ္တာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဟိမဝန္တေ အဋ္ဌ မာသေ ဝသိတွာ ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ ဇနပဒေ ဝသန္တိ. တေ ဧကဝါရံ ဗာရာဏသိယာ အဝိဒူရေ ဩတရိတွာ ‘‘သေနာသနံ ကရဏတ္ထာယ ဟတ္ထကမ္မံ ယာစထာ’’တိ ရညော သန္တိကံ အဋ္ဌ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ပဟိဏိံသု. တဒါ ပန ရညော ဝပ္ပမင်္ဂလံ အဟောသိ. သော ‘‘ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ကိရ အာဂတာ’’တိ သုတွာ နိက္ခမိတွာ အာဂတကာရဏံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အဇ္ဇ, ဘန္တေ, ဩကာသော နတ္ထိ သွေ အမှာကံ ဝပ္ပမင်္ဂလံ, တတိယဒိဝသေ ကရိဿာမာ’’တိ ဝတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ အနိမန္တေတွာဝ ပါဝိသိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ‘‘အညံ ဂါမံ ပဝိသိဿာမာ’’တိ ပက္ကမိံသု.

ထိုသူသည် ထိုဘဝ၌ အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုစုအားထုတ်ကာ နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်ခဲ့ရပြီးနောက်၊ ဗာရာဏသီပြည်နှင့် မနီးမဝေးရှိ ရက်ကန်းသည်ရွာတစ်ခု၌ ရက်ကန်းသည်ဦးစီးမှူးကြီး၏ အိမ်ဝယ် မွေးဖွားဖြစ်တည်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ၌ တစ်ထောင်မျှသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်တို့သည် ဟိမဝန္တာတောင်၌ ရှစ်လပတ်လုံး သီတင်းသုံးတော်မူပြီး၍ မိုးရာသီ လေးလပတ်လုံး ဇနပုဒ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူကြကုန်၏။ ထိုပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့သည် တစ်ကြိမ်၌ ဗာရာဏသီပြည်နှင့် မနီးမဝေးသော အရပ်သို့ ကြွဆင်းတော်မူလာပြီးလျှင် "ကျောင်းဆောက်လုပ်ရန်အတွက် လက်မှုလုပ်အားကို တောင်းကြလော့" ဟု မင်းကြီးထံသို့ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ရှစ်ပါးတို့ကို စေလွှတ်တော်မူကြကုန်၏။ ထိုအခါ မင်းကြီး၏ လယ်ထွန်မင်္ဂလာ (မင်္ဂလာလယ်ထွန်ပွဲ) ပြုလုပ်သောနေ့ ဖြစ်နေလေသည်။ ထိုမင်းကြီးသည် "ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်တို့ ကြွလာတော်မူသတဲ့" ဟု ကြားရ၍ ထွက်လာပြီးလျှင် ကြွလာခြင်း၏အကြောင်းကို မေးမြန်းကာ "အရှင်ဘုရားတို့... ယနေ့တွင် အခွင့်မသာသေးပါ၊ မနက်ဖြန်တွင် တပည့်တော်တို့၏ လယ်ထွန်မင်္ဂလာရှိပါသဖြင့် သုံးရက်မြောက်သောနေ့၌ ပြုလုပ်ပေးပါမည်" ဟု လျှောက်ထား၍ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့ကို မဖိတ်မန်ဘဲ နန်းတော်တွင်းသို့ ပြန်ဝင်သွားလေသည်။ ထိုအခါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့သည် "အခြားရွာသို့ သွားကြကုန်အံ့" ဟု ဖဲခွါကြွသွားတော်မူကြကုန်၏။

တသ္မိံ သမယေ ဇေဋ္ဌပေသကာရဿ ဘရိယာ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ဗာရာဏသိံ ဂစ္ဆန္တီ တေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ဒိသွာ ဝန္ဒိတွာ, ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, အဝေလာယ အယျာ အာဂတာ’’တိ ပုစ္ဆိ. တေ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ကထေသုံ. တံ သုတွာ သဒ္ဓါသမ္ပန္နာ ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နာ ဣတ္ထီ ‘‘သွေ, ဘန္တေ, အမှာကံ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ နိမန္တေသိ. ‘‘ဗဟုကာ မယံ, ဘဂိနီ’’တိ. ‘‘ကိတ္တကာ, ဘန္တေ’’တိ? ‘‘သဟဿမတ္တာ, ဘဂိနီ’’တိ. ‘‘ဘန္တေ, ဣမသ္မိံ နော ဂါမေ သဟဿမတ္တာ ဝသိမှာ, ဧကေကော ဧကေကဿ ဘိက္ခံ ဒဿတိ, ဘိက္ခံ အဓိဝါသေထ, အဟမေဝ ဝေါ ဝသနဋ္ဌာနံ ကာရာပေဿာမီ’’တိ အာဟ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အဓိဝါသေသုံ.

ထိုအချိန်၌ ရက်ကန်းသည်ဦးစီးမှူးကြီး၏ ဇနီးသည် ကိစ္စတစ်ခုဖြင့် ဗာရာဏသီပြည်သို့ သွားစဉ် ထိုပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်တို့ကို တွေ့မြင်သဖြင့် ရှိခိုး၍ "အရှင်ဘုရားတို့... အရှင်ဘုရားတို့သည် အဘယ်ကြောင့် အချိန်မဟုတ်သော အခါမဲ့၌ ကြွလာတော်မူကြပါသနည်း" ဟု လျှောက်မေးလေသည်။ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့သည် အစမှစ၍ အကြောင်းစုံကို မိန့်ကြားတော်မူကြသည်။ ထိုစကားကို ကြားရလျှင် သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံ၍ အမြော်အမြင်ရှိသော ထိုအမျိုးသမီးသည် "အရှင်ဘုရားတို့... မနက်ဖြန်တွင် တပည့်တော်မတို့၏ ဆွမ်းကို ခံယူတော်မူကြပါ" ဟု ပင့်ဖိတ်လျှောက်ထားလေသည်။ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့က "နှမ... ငါတို့သည် အရေအတွက် များပြားလှကုန်၏" ဟု မိန့်တော်မူကြသဖြင့် "အရှင်ဘုရားတို့... အဘယ်မျှလောက်ရှိပါသနည်း" ဟု မေးမြန်းပြန်ရာ၊ "နှမ... တစ်ထောင်မျှရှိကုန်၏" ဟု မိန့်တော်မူကြသည်။ ထိုအခါ အမျိုးသမီးက "အရှင်ဘုရားတို့... တပည့်တော်မတို့၏ ဤရွာ၌ လူတစ်ထောင်ခန့် နေထိုင်ကြပါသည်၊ တစ်ဦးလျှင် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတစ်ပါးစီ ဆွမ်းလှူဒါန်းကြပါလိမ့်မည်၊ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရန် လက်ခံတော်မူကြပါဘုရား၊ တပည့်တော်မကိုယ်တိုင် အရှင်ဘုရားတို့ သီတင်းသုံးရန် နေရာကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းပါမည်" ဟု လျှောက်ထားရာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့က လက်ခံတော်မူကြသည်။

သာ ဂါမံ ပဝိသိတွာ ဥဂ္ဃောသေသိ – ‘‘အမ္မတာတာ, အဟံ သဟဿမတ္တေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ဒိသွာ နိမန္တေသိံ, အယျာနံ နိသီဒနဋ္ဌာနံ သံဝိဒဟထ, ယာဂုဘတ္တာဒီနိ သမ္ပာဒေထာ’’တိ ဂါမမဇ္ဈေ မဏ္ဍပံ ကာရာပေတွာ အာသနာနိ ပညာပေတွာ ပုနဒိဝသေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ နိသီဒါပေတွာ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန ပရိဝိသိတွာ ဘတ္တကိစ္စပရိယောသာနေ တသ္မိံ ဂါမေ သဗ္ဗာ ဣတ္ထိယော [Pg.219] အာဒါယ တာဟိ သဒ္ဓိံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ဝန္ဒိတွာ တေမာသံ ဝသနတ္ထာယ ပဋိညံ ဂဏှိတွာ ပုန ဂါမေ ဥဂ္ဃောသေသိ – ‘‘အမ္မတာတာ, ဧကေကကုလတော ဧကေကပုရိသော ဝါသိဖရသုအာဒီနိ ဂဟေတွာ အရညံ ပဝိသိတွာ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရေ အာဟရိတွာ အယျာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ကရောတူ’’တိ. ဂါမဝါသိနော တဿာယေဝ ဝစနံ သုတွာ ဧကေကော ဧကေကံ ကတွာ သဒ္ဓိံ ရတ္တိဒိဝါဋ္ဌာနေဟိ ပဏ္ဏသာလသဟဿံ နိဋ္ဌာပေတွာ အတ္တနော အတ္တနော ပဏ္ဏသာလာယံ ဥပဂတံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ‘‘အဟံ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ, အဟံ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဥပဋ္ဌဟိံသု. သာ ဝဿံဝုဋ္ဌကာလေ ‘‘အတ္တနော အတ္တနော ပဏ္ဏသာလာယ ဝဿံဝုဋ္ဌာနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ စီဝရသာဋကေ သဇ္ဇေထာ’’တိ သမာဒပေတွာ ဧကေကဿ သဟဿ သဟဿမူလံ စီဝရံ ဒါပေသိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဝုဋ္ဌဝဿာ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကမိံသု. ဂါမဝါသိနောပိ ဣဒံ ပုညကမ္မံ ကတွာ တတော စုတော တာဝတိံသဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဂဏဒေဝတာ နာမ အဟေသုံ.

ထိုအမျိုးသမီးသည် ရွာသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ပြီးလျှင် "မိဘမောင်ဘွားတို့... ကျွန်မသည် တစ်ထောင်မျှသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်တို့ကို ဖူးမြော်ရသဖြင့် ပင့်ဖိတ်ခဲ့ပါသည်၊ အရှင်မြတ်တို့ သီတင်းသုံးရန် နေရာထိုင်ခင်းကို ပြင်ဆင်ကြပါ၊ ယာဂု ဆွမ်း အစရှိသည်တို့ကို စီမံကြပါကုန်" ဟု ရွာလယ်၌ မဏ္ဍပ်ကို ဆောက်လုပ်စေလျက် နေရာထိုင်ခင်းတို့ကို ခင်းကျင်းစေခဲ့သည်။ နောက်တစ်နေ့၌ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်တို့ကို သီတင်းသုံးစေပြီးလျှင် မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ဖြင့် လုပ်ကျွေးလှူဒါန်းပြီးနောက်၊ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးစီးသောအခါ ထိုရွာရှိ အမျိုးသမီးအားလုံးတို့ကို ခေါ်ယူကာ ၎င်းတို့နှင့်အတူ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်တို့ကို ရှိခိုး၍ ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး သီတင်းသုံးတော်မူကြရန် ဝန်ခံကတိကို ရယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် တစ်ဖန် ရွာ၌ "မိဘမောင်ဘွားတို့... တစ်အိမ်လျှင် ယောကျာ်းတစ်ဦးစီ ပဲကွတ် ပုဆိန် စသည်တို့ကို ယူဆောင်၍ တောသို့ဝင်ကာ ကျောင်းဆောက်လုပ်ရန် သစ်ဝါးအဆောက်အဦတို့ကို ဆောင်ယူခဲ့ကြပြီး အရှင်မြတ်တို့ သီတင်းသုံးရန် ကျောင်းများကို ဆောက်လုပ်ကြပါ" ဟု ကြွေးကြော်ပြန်သည်။ ရွာသူရွာသားတို့သည်လည်း ထိုအမျိုးသမီး၏ စကားကို ကြားရ၍ တစ်အိမ်လျှင် ကျောင်းတစ်ကျောင်းစီ ဆောက်လုပ်ကြကာ နေ့သန့်ရာ ညသန့်ရာ နေရာများနှင့်တကွ သစ်ရွက်မိုးကျောင်းပေါင်း တစ်ထောင်ကို ပြီးစီးစေခဲ့ကြသည်။ မိမိတို့၏ ကျောင်းအသီးသီးသို့ ကြွရောက်တော်မူလာသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်တို့ကို "ဘုရားတပည့်တော် ရိုသေစွာ လုပ်ကျွေးပြုစုပါအံ့" ဟု လျှောက်ထား၍ လုပ်ကျွေးပူဇော်ကြသည်။ ထိုအမျိုးသမီးသည် ဝါကျွတ်သောအခါ၌လည်း "မိမိတို့ ကျောင်း၌ ဝါဆိုဝါကပ်တော်မူကြသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်တို့အတွက် သင်္ကန်းလျာဝတ်လဲတော်တို့ကို ပြင်ဆင်ကြပါကုန်" ဟု တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ကာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတစ်ပါးလျှင် တစ်ထောင်တန်ဖိုးစီရှိသော သင်္ကန်းကို ပေးလှူစေခဲ့သည်။ ဝါကျွတ်တော်မူကြသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်တို့သည်လည်း အနုမောဒနာပြုတော်မူပြီးလျှင် ဖဲခွါကြွသွားတော်မူကြကုန်၏။ ရွာသူရွာသားတို့သည်လည်း ဤသို့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ တစ်ပေါင်းတည်းသော နတ်အပေါင်း (ဂဏဒေဝတာ) ဟူ၍ မွေးဖွားဖြစ်ထွန်းကြလေကုန်သတည်း။

တေ တတ္ထ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ ကုဋုမ္ဗိကဂေဟေသု နိဗ္ဗတ္တိံသု. ပုဗ္ဗေ ဇေဋ္ဌကပေသကာရော ဇေဋ္ဌကကုဋုမ္ဗိကဿ ပုတ္တော အဟောသိ. ဘရိယာပိဿ ဧကဿ ဇေဋ္ဌကကုဋုမ္ဗိကဿ ဓီတာ အဟောသိ. သေသာနံ ဘရိယာယော သေသကုဋုမ္ဗိကာနံ ဓီတရော အဟေသုံ, တာ သဗ္ဗာပိ ဝယပ္ပတ္တာ ပရကုလံ ဂစ္ဆန္တိယော တေသံ တေသံယေဝ ဂေဟာနိ အဂမံသု. အထေကဒိဝသံ ဝိဟာရေ ဓမ္မဿဝနေ သံဃုဋ္ဌေ ‘‘သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေဿတီ’’တိ သုတွာ တေ သဗ္ဗေပိ ကုဋုမ္ဗိကာ ‘‘ဓမ္မံ သောဿာမာ’’တိ ဘရိယာဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ အဂမံသု. တေသံ ဝိဟာရမဇ္ဈံ ပဝိဋ္ဌက္ခဏေ ဝဿံ ဝဿိ. ယေသံ ကုလူပကာ ဝါ ဉာတိသာမဏေရာဒယော ဝါ အတ္ထိ, တေ တေသံ ပရိဝေဏာဒီနိ ပဝိသိံသု. တေ ပန တထာရူပါနံ နတ္ထိတာယ ကတ္ထစိ ပဝိသိတုံ အဝိသဟန္တာ ဝိဟာရမဇ္ဈေယေဝ အဋ္ဌံသု. အထ နေ ဇေဋ္ဌကကုဋုမ္ဗိကော အာဟ – ‘‘ပဿထ, ဘော, အမှာကံ ဝိပ္ပကာရံ, ကုလပုတ္တေဟိ နာမ ဧတ္တကေန လဇ္ဇိတုံ ယုတ္တ’’န္တိ. ‘‘အယျ, ကိံ ကရောမာ’’တိ? ‘‘မယံ ဝိဿာသိကဋ္ဌာနဿ အဘာဝေန ဣမံ ဝိပ္ပကာရံ ပတ္တာ, သဗ္ဗေ ဓနံ သံဟရိတွာ ပရိဝေဏံ ကရိဿာမာ’’တိ. ‘‘သာဓု, အယျာ’’တိ ဇေဋ္ဌကော သဟဿံ အဒါသိ. သေသာ ပဉ္စ ပဉ္စ သတာနိ. ဣတ္ထိယော အဍ္ဎတေယျာနိ အဍ္ဎတေယျာနိ သတာနိ. တေ တံ ဓနံ အာဟရိတွာ သဟဿကူဋာဂါရပရိဝါရံ သတ္ထု ဝသနတ္ထာယ မဟာပရိဝေဏံ နာမ [Pg.220] ကာရာပေသုံ. နဝကမ္မဿ မဟန္တတာယ ဓနေ အပ္ပဟောန္တေ ပုဗ္ဗေ ဒိန္နဓနတော ပုန ဥပဍ္ဎူပဍ္ဎံ အဒံသု. နိဋ္ဌိတေ ပရိဝေဏေ ဝိဟာရမဟံ ကရောန္တာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ဒတွာ ဝီသတိယာ ဘိက္ခုသဟဿာနံ စီဝရာနိ သဇ္ဇယိံသု.

ထိုနတ်တို့သည် ထိုနတ်ပြည်၌ နတ်စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားပြီးနောက် ကဿပမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ သူကြွယ်အိမ်တို့တွင် လာရောက်ဖြစ်ကြလေကုန်၏။ ရှေးဘဝ၌ ရက်ကန်းသည်ဦးစီးမှူးကြီးသည် အကြီးဆုံးသူကြွယ်၏ သားဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုရက်ကန်းသည်ဦးစီးမှူး၏ ဇနီးသည်လည်း အခြားသောအကြီးဆုံးသူကြွယ်၏ သမီး ဖြစ်ခဲ့၏။ ကြွင်းသောသူတို့၏ ဇနီးတို့သည်လည်း ကြွင်းသောသူကြွယ်တို့၏ သမီးများ ဖြစ်ခဲ့ကြ၏။ ထိုအမျိုးသမီးအားလုံးတို့သည် အရွယ်ရောက်သောအခါ အခြားအမျိုးအိမ်သို့ လိုက်ပါသွားကြသည်ရှိသော် ထိုထိုသူတို့၏အိမ်သို့သာလျှင် လိုက်ပါသွားကြကုန်၏။ ထိုအခါ တစ်နေ့သ၌ ကျောင်းတော်၌ တရားနာယူရန် ကြွေးကြော်ဆော်သြသဖြင့် "မြတ်စွာဘုရားသည် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူလိမ့်မည်" ဟု ကြားသိရ၍ ထိုသူကြွယ်အားလုံးတို့သည် "ငါတို့သည် တရားတော်ကို နာယူကြကုန်အံ့" ဟု ဇနီးတို့နှင့်အတူ ကျောင်းတော်သို့ သွားကြကုန်၏။ ထိုသူတို့ ကျောင်းတော်အလယ်သို့ ဝင်ရောက်စအချိန်၌ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းလေ၏။ အိမ်သို့ကပ်ရောက်တတ်သော ရဟန်းတော်များ သို့မဟုတ် ဆွေမျိုးတော်စပ်သော ကိုရင်အစရှိသည်တို့ ရှိကြကုန်သောသူတို့သည် ထိုရဟန်း၊ ကိုရင်တို့၏ ပရိဝုဏ်ကျောင်းဆောင်စသည်တို့သို့ ဝင်ရောက်ကြကုန်၏။ ထိုသူကြွယ်တို့၌မူ ထိုကဲ့သို့သော ရဟန်း၊ ကိုရင်များ မရှိကြသဖြင့် တစ်စုံတစ်ခုသော ပရိဝုဏ်ကျောင်းဆောင်သို့ ဝင်ရောက်ခြင်းငှာ မဝံ့မရဲနိုင်ကြဘဲ ကျောင်းတော်အလယ်၌သာလျှင် ရပ်နေကြကုန်၏။ ထိုအခါ အကြီးဆုံးသူကြွယ်က ထိုသူတို့အား "အမောင်တို့၊ ငါတို့၏ အားနည်းချက်ကို ကြည့်ကြကုန်လော၊ အမျိုးကောင်းသားတို့မည်သည် ဤမျှလောက်သောအဖြစ်ဖြင့် ရှက်တတ်ရန် သင့်တော်ပေသည်" ဟု ပြောဆို၏။ ထိုသူတို့က "အရှင်၊ အဘယ်သို့ ပြုကြပါအံ့နည်း" ဟု မေးကြ၏။ "ငါတို့သည် အကျွမ်းတဝင်ရှိရာ ကျောင်းဆောင်မရှိခြင်းကြောင့် ဤသို့သော အားနည်းချက်သို့ ရောက်ကြရ၏၊ ငါတို့အားလုံး ငွေကြေးစုဆောင်း၍ ပရိဝုဏ်ကျောင်းဆောင်တစ်ခုကို ဆောက်လုပ်ကြကုန်အံ့" ဟု ဆို၏။ "အရှင်၊ ကောင်းပါပြီ" ဟု ဆိုကာ အကြီးဆုံးသူကြွယ်က အသပြာတစ်ထောင် လှူဒါန်း၏။ ကြွင်းသောသူကြွယ်တို့ကလည်း ငါးရာစီ ငါးရာစီ လှူဒါန်းကြကုန်၏။ အမျိုးသမီးတို့ကလည်း နှစ်ရာ့ငါးဆယ်စီ နှစ်ရာ့ငါးဆယ်စီ လှူဒါန်းကြကုန်၏။ ထိုသူတို့သည် ထိုအလှူငွေများကို ဆောင်ယူကာ အထွတ်တပ်ထားသော ကျောင်းဆောင်ပေါင်း တစ်ထောင် အခြံအရံရှိသော၊ မြတ်စွာဘုရားသခင် သီတင်းသုံးတော်မူရန် မဟာပရိဝုဏ်အမည်ရှိသော ကျောင်းတိုက်ကြီးကို ဆောက်လုပ်စေကုန်၏။ ကျောင်းဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်လှသဖြင့် အလှူငွေမလုံလောက်သောအခါ ရှေးကလှူဒါန်းထားသော ငွေအသပြာတို့၏ ထက်ဝက်စီကို တစ်ဖန် ထပ်မံလှူဒါန်းကြကုန်၏။ ကျောင်းတိုက်ကြီး ပြီးစီးသောအခါ ကျောင်းရေစက်ချပွဲကို ပြုလုပ်ကြလျက် မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်များအား ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး အလှူကြီးပေးလှူ၍ သံဃာတော် နှစ်သောင်းတို့အတွက် သင်္ကန်းများကို စီမံလှူဒါန်းကြလေကုန်၏။

ဇေဋ္ဌကကုဋုမ္ဗိကဿ ပန ဘရိယာ အတ္တနော ပညာယ ဌိတာ အဟံ တေဟိ သမကံ အကတွာ အတိရေကတရံ ကတွာ ‘‘သတ္ထာရံ ပူဇေဿာမီ’’တိ အနောဇပုပ္ဖဝဏ္ဏေန သဟဿမူလေန သာဋကေန သဒ္ဓိံ အနောဇပုပ္ဖစင်္ကောဋကံ ဂဟေတွာ သတ္ထာရံ အနောဇပုပ္ဖေဟိ ပူဇေတွာ တံ သာဋကံ သတ္ထု ပါဒမူလေ ဌပေတွာ, ‘‘ဘန္တေ, နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ အနောဇပုပ္ဖဝဏ္ဏံယေဝ မေ သရီရံ ဟောတု, အနောဇာတွေဝ စ နာမံ ဟောတူ’’တိ ပတ္ထနံ အကာသိ. သတ္ထာ ‘‘ဧဝံ ဟောတူ’’တိ အနုမောဒနံ အကာသိ. တေ သဗ္ဗေပိ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိံသု. တေ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဒေဝလောကာ စဝိတွာ ဇေဋ္ဌကော ကုက္ကုဋဝတီနဂရေ ရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော မဟာကပ္ပိနရာဇာ နာမ အဟောသိ. သေသာ အမစ္စကုလေသု နိဗ္ဗတ္တိံသု. ဇေဋ္ဌကဿ ဘရိယာ မဒ္ဒရဋ္ဌေ သာကလနဂရေ ရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ အနောဇပုပ္ဖဝဏ္ဏမေဝဿာ သရီရံ အဟောသိ, တေန အနောဇာတွေဝဿာ နာမံ အကံသု, သာ ဝယပ္ပတ္တာ မဟာကပ္ပိနရညော ဂေဟံ ဂန္တွာ အနောဇာဒေဝီတိ ပါကဋာ အဟောသိ.

အကြီးဆုံးသူကြွယ်၏ ဇနီးသည်ကား မိမိ၏ပညာ၌ တည်သည်ဖြစ်၍ "ငါသည် ထိုသူကြွယ်တို့နှင့် ညီမျှစွာမပြုဘဲ ပိုမိုလွန်ကဲထူးခြားစွာ ပြုလုပ်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်အံ့" ဟု ကြံစည်ကာ လိပ်ဆူးရွှေပန်းအဆင်းရှိသော အဖိုးတစ်ထောင်ထိုက်သည့် အဝတ်ပုဆိုးနှင့်အတူ လိပ်ဆူးရွှေပန်းကလာပ်ကို ယူဆောင်၍ မြတ်စွာဘုရားကို လိပ်ဆူးရွှေပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ပြီးလျှင် ထိုအဝတ်ပုဆိုးကို မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ထား၍ "အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်မသည် ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတိုင်း၌ တပည့်တော်မ၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် လိပ်ဆူးရွှေပန်းအဆင်းရှိသည်သာ ဖြစ်ပါစေသတည်း၊ အမည်သည်လည်း အနောဇာဟူ၍သာ ဖြစ်ပါစေသတည်း" ဟု ဆုတောင်းမှုကို ပြုလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း "ဤသို့ ဖြစ်စေသတည်း" ဟု မိန့်တော်မူကာ အနုမောဒနာပြုတော်မူ၏။ ထိုသူအားလုံးတို့သည်လည်း အသက်ထက်ဆုံး တည်နေကြပြီးလျှင် ထိုဘဝမှစုတေ၍ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ကြလေကုန်၏။ ထိုသူတို့သည် ဤမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူရာအခါ၌ နတ်ပြည်မှစုတေကြ၍ အကြီးဆုံးသူကြွယ်သည် ကုက္ကုဋဝတီမြို့၌ မင်းမျိုး၌ဖြစ်ထွန်းကာ တတ်သိနားလည်သောအရွယ်သို့ ရောက်သော် မဟာကပ္ပိနမင်းအမည်ဖြင့် ဖြစ်လေ၏။ ကြွင်းသောသူတို့သည် အမတ်မျိုးတို့၌ ဖြစ်ကြလေကုန်၏။ အကြီးဆုံးသူကြွယ်၏ ဇနီးသည် မဒ္ဒတိုင်း၊ သာကလမြို့တွင် မင်းမျိုး၌ဖြစ်ရာ ထိုသူမ၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် လိပ်ဆူးရွှေပန်းအဆင်းရှိသည်သာ ဖြစ်သဖြင့် ထိုအကြောင်းကြောင့် ထိုသူမအား အနောဇာဟူ၍သာ အမည်မှည့်ခေါ်ကြကုန်၏။ ထိုသူမသည် အရွယ်ရောက်လတ်သော် မဟာကပ္ပိနမင်း၏ နန်းတော်သို့ ရောက်ရှိ၍ အနောဇာဒေဝီ (အနောဇာမိဖုရား) ဟု ထင်ရှားကျော်စောလေ၏။

သေသိတ္ထိယောပိ အမစ္စကုလေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ တေသံယေဝ အမစ္စပုတ္တာနံ ဂေဟာနိ အဂမံသု. တေ သဗ္ဗေပိ ရညော သမ္ပတ္တိသဒိသံ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိံသု. ယဒါ ဟိ ရာဇာ အလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတော ဟတ္ထိံ အဘိရုဟိတွာ ဝိစရတိ, တဒါပိ တေ တထေဝ ဝိစရန္တိ. တသ္မိံ အဿေန ဝါ ရထေန ဝါ ဝိစရန္တေ တေပိ တထေဝ ဝိစရန္တိ. ဧဝံ တေ ဧကတော ဟုတွာ ကတာနံ ပုညာနံ ဗလေန ဧကတောဝ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိံသု. ရညော ပန ဝါလော, ဝါလဝါဟနော, ပုပ္ဖော, ပုပ္ဖဝါဟနော, သုပတ္တောတိ ပဉ္စေဝ အဿာ ဟောန္တိ. တေသု ရာဇာ သုပတ္တံ အဿံ သယံ အာရောဟတိ, ဣတရေ စတ္တာရော အဿေ အဿာရောဟာနံ သာသနာဟရဏတ္ထာယ အဒါသိ. ရာဇာ တေ ပါတောဝ ဘောဇေတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘဏေ, ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ယောဇနာနိ အာဟိဏ္ဍိတွာ ဗုဒ္ဓဿ ဝါ ဓမ္မဿ ဝါ သံဃဿ ဝါ ဥပ္ပန္နဘာဝံ သုတွာ မယှံ သုခသာသနံ [Pg.221] အာရောစေထာ’’တိ ပေသေသိ. တေ စတူဟိ ဒွါရေဟိ နိက္ခမိတွာ ဒွေ တီဏိ ယောဇနာနိ အာဟိဏ္ဍိတွာ ကိဉ္စိ သာသနံ အလဘိတွာဝ ပစ္စာဂမိံသု.

ကြွင်းသောအမျိုးသမီးတို့သည်လည်း အမတ်မျိုးတို့၌ ဖြစ်ကြ၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် ထိုအမတ်သားတို့၏ အိမ်များသို့သာလျှင် လိုက်ပါသွားကြကုန်၏။ ထိုသူအားလုံးတို့သည်လည်း မင်း၏စည်းစိမ်နှင့်တူသော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားကြရကုန်၏။ အကြင်အခါ၌ မင်းကြီးသည် တန်ဆာအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သည်ဖြစ်၍ ဆင်တော်ကိုစီးကာ လှည့်လည်လှည့်ပတ်၏၊ ထိုအခါ၌လည်း ထိုသူတို့သည် ထိုမင်းကြီးကဲ့သို့ပင် လှည့်လည်ကြကုန်၏။ ထိုမင်းကြီး မြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ရထားဖြင့်သော်လည်းကောင်း လှည့်လည်လတ်သော် ထိုသူတို့သည်လည်း ထိုအတူပင် လှည့်လည်ကြကုန်၏။ ဤသို့လျှင် ထိုသူတို့သည် တပေါင်းတည်းဖြစ်၍ ပြုလုပ်ခဲ့ကြကုန်သော ကောင်းမှုတို့၏အစွမ်းကြောင့် တပေါင်းတည်းသာလျှင် စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားကြရကုန်၏။ မင်းကြီး၌မူကား ဝါလ၊ ဝါလဝါဟန၊ ပုပ္ဖ၊ ပုပ္ဖဝါဟန၊ သုပတ္တ ဟု အမည်ရှိကုန်သော မြင်းငါးစီးတို့သာလျှင် ရှိကုန်၏။ ထိုမြင်းတို့တွင် မင်းကြီးသည် သုပတ္တအမည်ရှိသော မြင်းကို ကိုယ်တိုင်စီးတော်မူ၏၊ ကြွင်းသော မြင်းလေးစီးတို့ကိုမူ သတင်းစကားများ သယ်ဆောင်ရန်အလို့ငှာ မြင်းစီးသမားတို့အား ပေးထားတော်မူ၏။ မင်းကြီးသည် ထိုမြင်းစီးသမားတို့ကို နံနက်စောစောကပင် အစာကျွေး၍ "အမောင်တို့၊ သွားကြကုန်လော့၊ နှစ်ယူဇနာ သုံးယူဇနာတိုင်တိုင် လှည့်လည်ရှာဖွေပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားသော်လည်းကောင်း၊ တရားတော်သော်လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်သော်လည်းကောင်း ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာသည့်အဖြစ်ကို ကြားသိခဲ့ရလျှင် ငါ့အား ဝမ်းမြောက်ဖွယ်သတင်းစကားကို လာရောက်လျှောက်တင်ကြကုန်လော့" ဟု မိန့်ကြားကာ စေလွှတ်တော်မူ၏။ ထိုမြင်းစီးသမားတို့သည် မြို့တံခါးလေးပေါက်တို့မှ ထွက်ခွာသွားကြပြီး နှစ်ယူဇနာ၊ သုံးယူဇနာတိုင်အောင် လှည့်လည်ရှာဖွေကြသော်လည်း မည်သည့်သတင်းစကားမျှ မရရှိကြဘဲ ပြန်လာခဲ့ကြကုန်၏။

အထေကဒိဝသံ ရာဇာ သုပတ္တံ အာရုဟိတွာ အမစ္စသဟဿပရိဝုတော ဥယျာနံ ဂစ္ဆန္တော ကိလန္တရူပေ ပဉ္စသတမတ္တေ ဝါဏိဇကေ နဂရံ ပဝိသန္တေ ဒိသွာ ‘‘ဣမေ အဒ္ဓါနကိလန္တာ, အဒ္ဓေါ ဣမေသံ သန္တိကာ ဧကံ ဘဒ္ဒကံ သာသနံ သောဿာမီ’’တိ တေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ကုတော အာဂတတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အတ္ထိ, ဒေဝ, ဣတော ဝီသတိယောဇနသတမတ္ထကေ သာဝတ္ထိ နာမ နဂရံ, တတော အာဂတမှာ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန ဝေါ ဒေသေ ကိဉ္စိ သာသနံ ဥပ္ပန္န’’န္တိ. ‘‘ဒေဝ, အညံ ကိဉ္စိ နတ္ထိ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပန္နော’’တိ. ရာဇာ တာဝဒေဝ ဗလဝပီတိယာ ဖုဋ္ဌသရီရော ကိဉ္စိ သလ္လက္ခေတုံ အသက္ကောန္တော မုဟုတ္တံ ဝီတိနာမေတွာ ပန, ‘‘တာတာ, ကိံ ဝဒေထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဗုဒ္ဓေါ, ဒေဝ, ဥပ္ပန္နော’’တိ. ရာဇာ ဒုတိယမ္ပိ တတိယမ္ပိ တထေဝ ဝီတိနာမေတွာ စတုတ္ထဝါရေ ‘‘ကိံ ဝဒေထ, တာတာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပန္နော’’တိ ဝုတ္တေ, ‘‘တာတာ, သုခသာသနသဝနာယ သတသဟဿံ ဝေါ ဒမ္မီ’’တိ ဝတွာ ‘‘အပရမ္ပိ ကိဉ္စိ သာသနံ အတ္ထိ, တာတာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အတ္ထိ, ဒေဝ, ဓမ္မော ဥပ္ပန္နော’’တိ. ရာဇာ တမ္ပိ သုတွာ ပုရိမနယေနေဝ တယော ဝါရေ ဝီတိနာမေတွာ စတုတ္ထဝါရေ ‘‘ဓမ္မော ဥပ္ပန္နော’’တိ ဝုတ္တေ – ‘‘ဣဓာပိ ဝေါ သတသဟဿံ ဒမ္မီ’’တိ ဝတွာ ‘‘အပရမ္ပိ ကိဉ္စိ သာသနံ အတ္ထိ, တာတာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အတ္ထိ, ဒေဝ, သံဃော ဥပ္ပန္နော’’တိ. ရာဇာ တမ္ပိ သုတွာ တထေဝ တယော ဝါရေ ဝီတိနာမေတွာ စတုတ္ထဝါရေ ‘‘သံဃော ဥပ္ပန္နော’’တိ ဝုတ္တေ – ‘‘ဣဓာပိ ဝေါ သတသဟဿံ ဒမ္မီ’’တိ ဝတွာ အမစ္စသဟဿံ ဩလောကေတွာ, ‘‘တာတာ, ကိံ ကရိဿာမာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဒေဝ, တုမှေ ကိံ ကရိဿထာ’’တိ? ‘‘အဟံ, တာတာ, ‘ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပန္နော ဓမ္မော ဥပ္ပန္နော သံဃော ဥပ္ပန္နော’တိ သုတွာ န ပုန နိဝတ္တိဿာမိ, ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ဂန္တွာ တဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ. ‘‘မယမ္ပိ, ဒေဝ, တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ. ရာဇာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ အက္ခရာနိ လိခါပေတွာ ဝါဏိဇကာနံ ဒတွာ ‘‘ဣမံ အနောဇာယ နာမ ဒေဝိယာ ဒေထ, သာ တုမှာကံ တီဏိ သတသဟဿာနိ ဒဿတိ, ဧဝဉ္စ ပန နံ ဝဒေယျာထ ‘ရညာ ကိရ တေ ဣဿရိယံ ဝိဿဋ္ဌံ, ယထာသုခံ သမ္ပတ္တိံ ပရိဘုဉ္ဇာဟီ’တိ, သစေ ပန ‘ဝေါ ရာဇာ ကဟ’န္တိ ပုစ္ဆတိ, ‘သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’တိ ဝတွာ ဂတောတိ အာရောစေယျာထာ’’တိ အာဟ. အမစ္စာပိ အတ္တနော အတ္တနော ဘရိယာနံ တထေဝ [Pg.222] သာသနံ ပဟိဏိံသု. ရာဇာ ဝါဏိဇကေ ဥယျောဇေတွာ အဿံ အဘိရုယှ အမစ္စသဟဿပရိဝုတော တံခဏညေဝ နိက္ခမိ.

ထိုအခါ တစ်နေ့သ၌ မင်းကြီးသည် သုပတ္တမြင်းကို စီး၍ အမတ်တစ်ထောင် ခြံရံလျက် ဥယျာဉ်တော်သို့ သွားလတ်သော် ခရီးပင်ပန်းသော အသွင်ရှိ၍ မြို့သို့ ဝင်လာကြသော အရေအတွက် ငါးရာခန့်ရှိသော ကုန်သည်တို့ကို မြင်လျှင် "ဤသူတို့သည် ခရီးပန်းလာကြကုန်၏။ မချွတ် ဤသူတို့ထံမှ ကောင်းသော သတင်းစကားတစ်ခုခုကို ကြားရလိမ့်မည်" ဟု ကြံစည်၍ ထိုကုန်သည်တို့ကို ခေါ်စေပြီးလျှင် "အမောင်တို့... အဘယ်အရပ်မှ လာကြသနည်း" ဟု မေးမြန်း၏။ ကုန်သည်တို့က "အရှင်မင်းကြီး... ဤမြို့မှ ယူဇနာတစ်ရာ့နှစ်ဆယ်အကွာ၌ သာဝတ္ထိမည်သော မြို့တစ်မြို့ ရှိပါသည်။ ထိုသာဝတ္ထိမြို့မှ လာကြပါကုန်၏" ဟု လျှောက်တင်ကြ၏။ မင်းကြီးက "သင်တို့အရပ်၌ ထူးခြားသော သတင်းစကား တစ်စုံတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်နေခြင်း ရှိပါသလော" ဟု မေးမြန်းပြန်ရာ၊ "အရှင်မင်းကြီး... အခြားထူးခြားသော သတင်းစကား မရှိပါ။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူပါပြီ" ဟု လျှောက်ကြ၏။ မင်းကြီးသည် ထိုခဏ၌ပင် အားကြီးသောပီတိ စိမ့်ဝင်ပျံ့နှံ့သွားသဖြင့် တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ မမှတ်သားနိုင်ဘဲ တစ်မုဟုတ်မျှ ကာလကို ကုန်လွန်စေပြီးမှ တစ်ဖန် "အမောင်တို့... ဘာစကား ပြောလိုက်ကြသနည်း" ဟု မေးပြန်၏။ "အရှင်မင်းကြီး... မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူပါပြီ" ဟု လျှောက်ကြ၏။ မင်းကြီးသည် နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်းကောင်း၊ သုံးကြိမ်မြောက်လည်းကောင်း ထိုနည်းတူစွာပင် ပီတိကို ထိန်းချုပ်ကာ အချိန်ဆိုင်းပြီးနောက် လေးကြိမ်မြောက်တွင် "အမောင်တို့... ဘာစကား ပြောလိုက်ကြသနည်း" ဟု မေးမြန်း၍ "မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူပါပြီ" ဟု လျှောက်ကြသော် "အမောင်တို့... ချမ်းသာကြောင်းဖြစ်သော သတင်းစကားကို ကြားရခြင်းကြောင့် သင်တို့အား ငွေအသပြာ တစ်သိန်း ပေးပါ၏" ဟု ပြောဆိုကာ "အမောင်တို့... အခြားလည်း ထူးခြားသော သတင်းစကား ရှိသေးသလော" ဟု မေးမြန်းပြန်၏။ "အရှင်မင်းကြီး... ရှိပါသေး၏၊ တရားတော်မြတ် ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာပါပြီ" ဟု လျှောက်ကြ၏။ မင်းကြီးသည် ထိုစကားကိုလည်း ကြားရလျှင် ရှေးနည်းတူစွာပင် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် အချိန်ဆိုင်းပြီးနောက် လေးကြိမ်မြောက်တွင် "တရားတော်မြတ် ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာပြီ" ဟု လျှောက်ကြသော် "ဤစကားအတွက်လည်း သင်တို့အား ငွေအသပြာ တစ်သိန်း ပေးပါ၏" ဟု ပြောဆိုကာ "အမောင်တို့... အခြားလည်း ထူးခြားသော သတင်းစကား ရှိသေးသလော" ဟု မေးမြန်းပြန်၏။ "အရှင်မင်းကြီး... ရှိပါသေး၏၊ သံဃာတော်မြတ် ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာပါပြီ" ဟု လျှောက်ကြ၏။ မင်းကြီးသည် ထိုစကားကိုလည်း ကြားရသော် ရှေးနည်းတူစွာပင် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် အချိန်ဆိုင်းပြီးနောက် လေးကြိမ်မြောက်တွင် "သံဃာတော်မြတ် ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာပြီ" ဟု လျှောက်ကြသော် "ဤစကားအတွက်လည်း သင်တို့အား ငွေအသပြာ တစ်သိန်း ပေးပါ၏" ဟု ပြောဆိုပြီးနောက် အမတ်တစ်ထောင်ကို ကြည့်ရှုလျက် "အမောင်တို့... ငါတို့ ဘာလုပ်ကြမည်နည်း" ဟု မေးမြန်း၏။ "အရှင်မင်းကြီး... အရှင်မင်းကြီးကော ဘာလုပ်ရန် အလိုရှိပါသနည်း" ဟု ပြန်လည်လျှောက်တင်ကြ၏။ "အမောင်တို့... ငါသည် 'မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူပြီ၊ တရားတော်မြတ် ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာပြီ၊ သံဃာတော်မြတ် ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာပြီ' ဟု ကြားရပြီးနောက် ပြန်မလှည့်တော့ပြီ။ မြတ်စွာဘုရားကို ရည်စူး၍ သွားပြီးလျှင် အထံတော်၌ ရဟန်းပြုတော့အံ့" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ "အရှင်မင်းကြီး... အကျွန်ုပ်တို့လည်း အရှင်မင်းကြီးနှင့်အတူ ရဟန်းပြုပါကုန်အံ့" ဟု လျှောက်ကြ၏။ မင်းကြီးသည် ရွှေပေလွှာ၌ စာလုံးတို့ကို ရေးသားစေပြီးလျှင် ကုန်သည်တို့အား ပေး၍ "ဤရွှေပေလွှာကို အနောဇာမည်သော မိဖုရားအား ပေးကြကုန်လော့။ ထိုမိဖုရားသည် သင်တို့အား အသပြာငွေသုံးသိန်း ပေးလိမ့်မည်။ ထို့ပြင် ထိုမိဖုရားအား 'မင်းကြီးသည် သင့်အား စိုးပိုင်မှုအာဏာအားလုံးကို စွန့်လွှတ်တော်မူခဲ့ပြီ၊ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို စိတ်တိုင်းကျ သုံးဆောင်ခံစားပါလော့' ဟု ပြောကြားလိုက်ကြကုန်။ အကယ်၍ 'ငါတို့မင်းကြီးသည် အဘယ်မှာနည်း' ဟု မေးမြန်းပါက 'မြတ်စွာဘုရားကို ရည်စူး၍ ရဟန်းပြုအံ့ဟု ပြောဆိုကာ ကြွသွားတော်မူပြီ' ဟု ပြောကြားလိုက်ကြကုန်လော့" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ အမတ်တို့သည်လည်း မိမိတို့၏ ဇနီးမယားများထံ ထိုနည်းတူစွာပင် သတင်းစကား ပို့လွှတ်ကြကုန်၏။ ထို့နောက် မင်းကြီးသည် ကုန်သည်တို့ကို ပြန်လည်စေလွှတ်၍ မြင်းပေါ်သို့ တက်စီးလျက် အမတ်တစ်ထောင် ခြံရံကာ ထိုခဏ၌ပင် ထွက်ခွာသွားတော်မူ၏။

သတ္ထာပိ တံဒိဝသံ ပစ္စူသကာလေ လောကံ ဝေါလောကေန္တော မဟာကပ္ပိနရာဇာနံ သပရိဝါရံ ဒိသွာ ‘‘အယံ မဟာကပ္ပိနော ဝါဏိဇကာနံ သန္တိကာ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ ဥပ္ပန္နဘာဝံ သုတွာ တေသံ ဝစနံ တီဟိ သတသဟဿေဟိ ပူဇေတွာ ရဇ္ဇံ ပဟာယ အမစ္စသဟဿပရိဝုတော မံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတုကာမော သွေ နိက္ခမိဿတိ, သော သပရိဝါရော သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိဿတိ, ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကရိဿာမီ’’တိ ပုနဒိဝသေ စက္ကဝတ္တီ ဝိယ ခုဒ္ဒကဂါမဘောဇကံ ရာဇာနံ ပစ္စုဂ္ဂစ္ဆန္တော သယမေဝ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝီသယောဇနသတံ မဂ္ဂံ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ စန္ဒဘာဂါယ နဒိယာ တီရေ နိဂြောဓရုက္ခမူလေ ဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဝိဿဇ္ဇေတွာ နိသီဒိ. ရာဇာပိ အာဂစ္ဆန္တော ဧကံ နဒိံ ပတွာ ‘‘ကာ နာမာယ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အပရစ္ဆာ နာမ, ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ကိမဿာ ပရိမာဏံ, တာတာ’’တိ? ‘‘ဂမ္ဘီရတော ဂါဝုတံ, ပုထုလတော ဒွေ ဂါဝုတာနိ, ဒေဝါ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနေတ္ထ နာဝါ ဝါ ဥဠုမ္ပော ဝါ’’တိ? ‘‘နတ္ထိ, ဒေဝါ’’တိ. ‘‘နာဝါဒီနိ ဩလောကေန္တေ အမှေ ဇာတိ ဇရံ ဥပနေတိ, ဇရာ မရဏံ. အဟံ နိဗ္ဗေမတိကော ဟုတွာ တီဏိ ရတနာနိ ဥဒ္ဒိဿ နိက္ခန္တော, တေသံ မေ အာနုဘာဝေန ‘ဣဒံ ဥဒကံ ဥဒကံ ဝိယ မာ ဟောတူ’တိ ရတနတ္တယဿ ဂုဏံ အာဝဇ္ဇေတွာ ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’’တိ ဗုဒ္ဓဂုဏံ အနုဿရန္တော သပရိဝါရော အဿသဟဿေန ဥဒကပိဋ္ဌေ ပက္ခန္ဒိ. သိန္ဓဝါ ပိဋ္ဌိပါသာဏေ ဝိယ ပက္ခန္ဒိံသု. ခုရာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေဝ တေမိံသု.

မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုနေ့ မိုးသောက်ထနီး လင်းအားကြီးအချိန်၌ လောကကို ကြည့်ရှုတော်မူလတ်သော် အခြံအရံနှင့်တကွဖြစ်သော မဟာကပ္ပိနမင်းကြီးကို မြင်တော်မူ၍ "ဤမဟာကပ္ပိနမင်းသည် ကုန်သည်တို့ထံမှ ရတနာသုံးပါးတို့ ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာသည့်အဖြစ်ကို ကြားရသဖြင့် ကုန်သည်တို့၏စကားကို ငွေအသပြာသုံးသိန်းဖြင့် ပူဇော်ကာ မင်းအဖြစ်ကို စွန့်လွှတ်လျက် အမတ်တစ်ထောင် ခြံရံကာ ငါ့ကိုရည်စူး၍ ရဟန်းပြုလိုသဖြင့် မနက်ဖြန်၌ ထွက်လာပေလိမ့်မည်။ ထိုမဟာကပ္ပိနမင်းသည် အခြံအရံနှင့်တကွ ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လိမ့်မည်။ ငါသည် ကိုယ်တိုင် ခရီးဦးကြိုဆိုခြင်းကို ပြုအံ့" ဟု ကြံစည်တော်မူကာ နောက်နေ့၌ စကြဝတေးမင်းကြီးသည် ရွာငယ်ကို အပိုင်စားရသော မင်းငယ်အား ခရီးဦးကြိုဆိုသကဲ့သို့ ကိုယ်တိုင်သာလျှင် သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူဆောင်၍ ယူဇနာတစ်ရာ့နှစ်ဆယ်ရှိသော ခရီးလမ်းသို့ ရှေးရှုကြွတော်မူပြီးလျှင် စန္ဒဘာဂါမြစ်ကမ်းနားရှိ ပညောင်ပင်ရင်း၌ ခြောက်ပါးသော အဆင်းရှိသော ဘုရားရောင်ခြည်တော်တို့ကို လွှတ်လျက် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။ မင်းကြီးသည်လည်း လာလတ်သော် မြစ်တစ်စင်းသို့ ရောက်၍ "ဤမြစ်သည် အဘယ်အမည်ရှိသနည်း" ဟု မေးမြန်း၏။ "အရှင်မင်းကြီး... အပရစ္ဆာမြစ် မည်ပါသည်" ဟု လျှောက်ကြ၏။ "အမောင်တို့... ဤမြစ်၏ အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှ ရှိသနည်း" ဟု မေးပြန်ရာ၊ "အရှင်မင်းကြီး... အနက်အားဖြင့် တစ်ဂါဝုတ်၊ အကျယ်အားဖြင့် နှစ်ဂါဝုတ် ရှိပါသည်" ဟု လျှောက်တင်ကြ၏။ "ဤမြစ်၌ လှေ သော်လည်းကောင်း၊ ဖောင် သော်လည်းကောင်း ရှိပါသလော" ဟု မေးရာ၊ "အရှင်မင်းကြီး... မရှိပါ" ဟု လျှောက်ကြ၏။ "လှေအစရှိသည်တို့ကို ရှာဖွေစောင့်ဆိုင်းနေသော ငါတို့ကို ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း ဇာတိတရားသည် အိုခြင်းတရားသို့ ဆောင်ယူနေ၏၊ အိုခြင်းတရားသည် သေခြင်းတရားသို့ ဆောင်ယူနေ၏။ ငါသည် ယုံမှားသံသယ ကင်းရှင်းစွာဖြင့် ရတနာသုံးပါးကို ရည်စူး၍ ထွက်ခွာလာခဲ့ပြီ။ ငါ့အား ထိုရတနာသုံးပါး၏ အစွမ်းအာနုဘော်တော်ကြောင့် ဤရေသည် ရေကဲ့သို့ မဖြစ်ပါစေနှင့်" ဟု ရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်တော်ကို ဆင်ခြင်ပြီးလျှင် "ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ" ဟူ၍ ဘုရားဂုဏ်တော်ကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်လျက် အခြံအရံပရိသတ်နှင့်အတူတကွ မြင်းတစ်ထောင်ဖြင့် ရေပြင်ပေါ်သို့ ဒုန်းစိုင်းကူးတော်မူ၏။ အာဇာနည်မြင်းတို့သည် ကျောက်သားပြင်ပေါ်၌ ပြေးသွားသကဲ့သို့ ရေပြင်ပေါ်၌ ပြေးသွားကြကုန်၏။ မြင်းခွာတို့၏ အဖျားပိုင်းမျှသာ ရေစိုကြကုန်၏။

သော တံ ဥတ္တရိတွာ ပုရတော ဂစ္ဆန္တော အပရမ္ပိ နဒိံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ကာ နာမာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘နီလဝါဟာ နာမ, ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ကိမဿာ ပရိမာဏ’’န္တိ? ‘‘ဂမ္ဘီရတောပိ ပုထုလတောပိ အဍ္ဎယောဇနံ, ဒေဝါ’’တိ. သေသံ ပုရိမသဒိသမေဝ. တံ ပန နဒိံ ဒိသွာ ‘‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော’’တိ ဓမ္မာနုဿတိံ အနုဿရန္တော ပက္ခန္ဒိ. တမ္ပိ အတိက္ကမိတွာ ဂစ္ဆန္တော အပရမ္ပိ နဒိံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ကာ နာမာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘စန္ဒဘာဂါ နာမ, ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ကိမဿာ ပရိမာဏ’’န္တိ? ‘‘ဂမ္ဘီရတောပိ ပုထုလတောပိ ယောဇနံ, ဒေဝါ’’တိ. သေသံ ပုရိမသဒိသမေဝ. တံ ပန နဒိံ ဒိသွာ ‘‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’’တိ သံဃာနုဿတိံ အနုဿရန္တော [Pg.223] ပက္ခန္ဒိ. တမ္ပိ နဒိံ အတိက္ကမိတွာ ဂစ္ဆန္တော သတ္ထု သရီရတော နိက္ခန္တာ ဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရသ္မိယော နိဂြောဓရုက္ခဿ သာခါဝိဋပပလာသာနိ ဩဘာသယမာနာ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ဩဘာသော နေဝ စန္ဒဿ, န သူရိယဿ, န ဒေဝမာရဗြာဟ္မဏသုပဏ္ဏနာဂါနံ အညတရဿ, အဒ္ဓါ အဟံ သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိဿ အာဂစ္ဆန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒိဋ္ဌော ဘဝိဿာမီ’’တိ. သော တာဝဒေဝ အဿပိဋ္ဌိတော ဩတရိတွာ ဩနတသရီရော ရသ္မိယာနုသာရေန သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ မနောသိလာရသေ နိမုဇ္ဇန္တော ဝိယ ဗုဒ္ဓရသ္မီနံ အန္တော ပါဝိသိ. သော သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ အမစ္စသဟဿေန. သတ္ထာ တေသံ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ. ဒေသနာပရိယောသာနေ သပရိဝါရော ရာဇာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ.

ထိုမင်းသည် ထိုအပရစ္ဆာမြစ်ကို ကူးမြောက်၍ ရှေ့သို့ သွားလတ်သော် အခြားမြစ်တစ်စင်းကို မြင်ရ၍ "ဤမြစ်သည် အဘယ်အမည်ရှိသနည်း" ဟု မေးမြန်း၏။ "အရှင်မင်းကြီး... နီလဝါဟာမြစ် မည်ပါသည်" ဟု လျှောက်တင်ကြ၏။ "ဤမြစ်၏ အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှ ရှိသနည်း" ဟု မေးမြန်းပြန်ရာ၊ "အရှင်မင်းကြီး... အနက်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျယ်အားဖြင့်လည်းကောင်း ယူဇနာဝက် ရှိပါသည်" ဟု လျှောက်တင်ကြ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ရှေးမြစ်၌ ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်းသာတည်း။ ထိုမြစ်ကို မြင်ရလျှင် "သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော" ဟူ၍ ဓမ္မာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်းကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်လျက် ရေပြင်ပေါ်သို့ ဖြတ်ကူးလေ၏။ ထိုမြစ်ကိုလည်း ကူးမြောက်၍ သွားလတ်သော် အခြားမြစ်တစ်စင်းကို မြင်ရ၍ "ဤမြစ်သည် အဘယ်အမည်ရှိသနည်း" ဟု မေးမြန်းပြန်၏။ "အရှင်မင်းကြီး... စန္ဒဘာဂါမြစ် မည်ပါသည်" ဟု လျှောက်တင်ကြ၏။ "ဤမြစ်၏ အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှ ရှိသနည်း" ဟု မေးပြန်ရာ၊ "အရှင်မင်းကြီး... အနက်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျယ်အားဖြင့်လည်းကောင်း တစ်ယူဇနာ ရှိပါသည်" ဟု လျှောက်တင်ကြ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ရှေးမြစ်၌ ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်းသာတည်း။ ထိုမြစ်ကို မြင်ရလျှင် "သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော" ဟူသော သံဃာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်းကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်လျက် ဖြတ်ကူးလေ၏။ ထိုစန္ဒဘာဂါမြစ်ကိုလည်း ကူးမြောက်၍ သွားသည်ရှိသော် မြတ်စွာဘုရား၏ ကိုယ်တော်မှ ထွက်ပေါ်နေသော ခြောက်ပါးသော အဆင်းရှိသော ဘုရားရောင်ခြည်တော်တို့သည် ပညောင်ပင်၏ သစ်ခက် သစ်ခွ သစ်ရွက်တို့ကို ထွန်းလင်းတောက်ပစေသည်ကို မြင်ရ၍— "ဤအရောင်သည် လမင်း၏ အရောင်လည်း မဟုတ်နိုင်၊ နေမင်း၏ အရောင်လည်း မဟုတ်နိုင်၊ နတ်၊ မာရ်နတ်၊ ဗြဟ္မာ၊ ဂဠုန်၊ နဂါးတို့တွင် တစ်ဦးဦး၏ အရောင်လည်း မဟုတ်နိုင်။ စင်စစ် ငါသည် မြတ်စွာဘုရားကို ရည်စူး၍ လာလတ်သော် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးတွေ့ရခြင်း ဖြစ်ပေလိမ့်မည်" ဟု ကြံစည်လေ၏။ ထိုမင်းသည် ထိုခဏ၌ပင် မြင်းကျောကုန်းမှ သက်ဆင်းကာ ကိုယ်ကို ညွတ်ကိုင်းလျက် ရောင်ခြည်တော်ကို အစဉ်လျှောက်သဖြင့် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ မြင်းသီလာရည်၌ ငုပ်လျှိုးနစ်မြုပ်ရသူကဲ့သို့ ဘုရားရောင်ခြည်တော်တို့၏ အတွင်းသို့ ဝင်လေ၏။ ထိုမင်းသည် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ အမတ်တစ်ထောင်နှင့်အတူတကွ သင့်လျော်သောအရပ်၌ ထိုင်နေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူတို့အား အစဉ်အတိုင်းဖြစ်သော တရားစကားတော် (အနုပုဗ္ဗိကထာ) ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ အခြံအရံနှင့်တကွဖြစ်သော မင်းကြီးသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။

အထ သဗ္ဗေ ဥဋ္ဌဟိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိံသု. သတ္ထာ ‘‘အာဂမိဿတိ နု ခေါ ဣမေသံ ကုလပုတ္တာနံ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရ’’န္တိ ဥပဓာရေန္တော ‘‘ဣမေ ကုလပုတ္တာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓသဟဿာနံ စီဝရသဟဿံ အဒံသု, ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ဝီသတိယာ ဘိက္ခုသဟဿာနံ ဝီသတိစီဝရသဟဿာနိပိ အဒံသု, အနစ္ဆရိယံ ဣမေသံ ကုလပုတ္တာနံ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရာဂမန’’န္တိ ဉတွာ ဒက္ခိဏဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ‘‘ဧထ, ဘိက္ခဝေါ, စရထ ဗြဟ္မစရိယံ သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယာ’’တိ အာဟ. တေ တာဝဒေဝ အဋ္ဌပရိက္ခာရဓရာ ဝဿသဋ္ဌိကတ္ထေရာ ဝိယ ဟုတွာ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ပစ္စောရောဟိတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

ထိုအခါ၌ အလုံးစုံသောသူတို့သည် ထကြပြီးလျှင် ရှင်ရဟန်းအဖြစ်ကို တောင်းပန်ကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် 'ဤအမျိုးကောင်းသားတို့အတွက် တန်ခိုးဖြင့်ပြီးသော သပိတ်သင်္ကန်း ရောက်လာပါမည်လော' ဟု စူးစမ်းဆင်ခြင်တော်မူလတ်သော် 'ဤအမျိုးကောင်းသားတို့သည် ပစ္စေဗုဒ္ဓါတစ်ထောင်တို့အား သင်္ကန်းတစ်ထောင်ကို ပေးလှူဖူးကြလေပြီ၊ ကဿပဘုရားရှင်လက်ထက်တော်အခါကလည်း ရဟန်းနှစ်သောင်းတို့အား သင်္ကန်းအစုံနှစ်သောင်းတို့ကိုလည်း ပေးလှူဖူးကြလေပြီ။ ဤအမျိုးကောင်းသားတို့အတွက် တန်ခိုးဖြင့်ပြီးသော သပိတ်သင်္ကန်း ရောက်ရှိလာခြင်းသည် အံ့သြဖွယ်မဟုတ်ပါ' ဟု သိတော်မူ၍ လက်ယာလက်တော်ကို ဆန့်တန်းတော်မူကာ 'ရဟန်းတို့၊ လာကြကုန်လော့၊ ဆင်းရဲ၏အဆုံးကို ပြုခြင်းငှာ မြတ်သောကျင့်ဝတ်ကို ကောင်းစွာကျင့်ကြကုန်လော့' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုမထေရ်တို့သည် ထိုခဏ၌ပင် ပရိက္ခရာရှစ်ပါးကို ဆောင်ကုန်သော ဝါခြောက်ဆယ်ရ မထေရ်ကြီးများကဲ့သို့ ဖြစ်ကြကုန်လျက် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်၍ တစ်ဖန်ပြန်ဆင်းသက်ကာ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော နေရာ၌ ထိုင်ကြကုန်၏။

တေ ပန ဝါဏိဇကာ ရာဇဂေဟံ ဂန္တွာ ဒေဝိယာ ရညာ ပဟိတသာသနံ အာရောစေတွာ ဒေဝိယာ ‘‘အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ ဝုတ္တေ ပဝိသိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. အထ နေ ဒေဝီ ပုစ္ဆိ – ‘‘တာတာ, ကိံကာရဏာ အာဂတတ္ထာ’’တိ? ‘‘မယံ ရညာ တုမှာကံ သန္တိကံ ပေသိတာ, တီဏိ ကိရ နော သတသဟဿာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘ဗဟုံ, ဘဏေ, ဘဏထ, ကိံ တုမှေဟိ ရညော သန္တိကေ ကတံ, ကိသ္မိံ ဝေါ ရာဇာ ပသန္နော ဧတ္တကံ ဓနံ ဒါပေတီ’’တိ? ‘‘ဒေဝိ, န အညံ ကိဉ္စိ ကတံ, ဧကံ ပန သာသနံ အာရောစယိမှာ’’တိ. ‘‘သက္ကာ ပန, တာတာ, မယှမ္ပိ တံ အာရောစေတု’’န္တိ. ‘‘သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ သုဝဏ္ဏဘိင်္ဂါရေန မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ ‘‘ဒေဝိ, ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပန္နော’’တိ. သာပိ တံ သုတွာ ပီတိယာ ဖုဋ္ဌသရီရာ တိက္ခတ္တုံ ကိဉ္စိ အသလ္လက္ခေတွာ စတုတ္ထဝါရေ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပန္နော’’တိ သုတွာ ‘‘ကိံ, တာတာ, ဣမသ္မိံ ပဒေ ရညာ ဒိန္န’’န္တိ? ‘‘သတသဟဿံ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တာတာ, အနနုစ္ဆဝိကံ ရညာ ကတံ ဧဝရူပံ သာသနံ [Pg.224] သုတွာ တုမှာကံ သတသဟဿဒဒမာနေန, အဟံ ဝေါ မမ ဒုဂ္ဂတပဏ္ဏာကာရေ တီဏိ သတသဟဿာနိ ဒမ္မိ. အပရံ ကိဉ္စိ တုမှေဟိ အာရောစိတ’’န္တိ? တေ ဣဒဉ္စ ဣဒဉ္စာတိ ဣတရာနိပိ ဒွေ သာသနာနိ အာရောစေသုံ. ဒေဝီ ပုရိမနယေနေဝ တယော တယော ဝါရေ အသလ္လက္ခေတွာ စတုတ္ထစတုတ္ထဝါရေ တီဏိ တီဏိ သတသဟဿာနိ အဒါသိ. ဧဝံ တေ သဗ္ဗာနိ ဒွါဒသသတသဟဿာနိ လဘိံသု.

ထိုကုန်သည်တို့သည်လည်း မင်းနန်းတော်သို့ သွားကြပြီးလျှင် မိဖုရားအား မင်းကြီး ပေးလိုက်သော သတင်းစကားကို ပြောကြားရာ မိဖုရားက 'ဝင်လာခဲ့ကြကုန်လော့' ဟု မိန့်သဖြင့် ဝင်ရောက်ကာ သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော နေရာ၌ ရပ်နေကြကုန်၏။ ထိုအခါ မိဖုရားသည် ထိုကုန်သည်တို့ကို 'အမောင်တို့... အဘယ်အကြောင်းကြောင့် လာကြသနည်း' ဟု မေးမြန်း၏။ 'ကျွန်ုပ်တို့ကို မင်းကြီးက အရှင်မ၏အထံသို့ စေလွှတ်လိုက်ပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့အား အသပြာသုံးသိန်း ပေးလိုက်ပါရန် မိန့်တော်မူပါသည်' ဟု လျှောက်ကြ၏။ 'အမောင်တို့... သင်တို့သည် အများအပြား ပြောဆိုကြ၏။ သင်တို့သည် မင်းကြီး၏အထံ၌ အဘယ်အမှုကို ပြုခဲ့ကြသနည်း။ အဘယ်ကိစ္စ၌ သင်တို့ကို မင်းကြီးက ကြည်ညိုသဖြင့် ဤမျှလောက် များပြားသော ဥစ္စာကို ပေးစေပါသနည်း' ဟု မေးမြန်းပြန်၏။ 'မိဖုရားကြီး... အခြားတစ်စုံတစ်ခုသော အမှုကို မပြုခဲ့ကြပါ။ သတင်းစကားတစ်ခုကိုမူ ပြောကြားခဲ့ပါသည်' ဟု လျှောက်ကြ၏။ 'အမောင်တို့... ငါ့အားလည်း ထိုသတင်းစကားကို ပြောပြရန် စွမ်းနိုင်ပါသလော' ဟု မေးရာ၊ 'စွမ်းနိုင်ပါသည် မိဖုရားကြီး' ဟု ဆို၍ ရွှေခရားဖြင့် ခံတွင်းကို ဆေးကြောသန့်စင်ပြီးလျှင် 'မိဖုရားကြီး... ลောက၌ မြတ်စွာဘုရား ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်တော်မူပါပြီ' ဟု လျှောက်တင်လေ၏။ ထိုမိဖုရားသည်လည်း ထိုစကားကို ကြားရသဖြင့် တစ်ကိုယ်လုံး ပီတိဖြာဝေလျက် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ မမှတ်သားမိဘဲ လေးကြိမ်မြောက်၌ 'မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူပြီ' ဟု သေချာစွာ ကြားရသဖြင့် 'အမောင်တို့... ဤစကားရပ်အတွက် မင်းကြီးက အဘယ်မျှ ပေးလှူလိုက်သနည်း' ဟု မေး၏။ 'အသပြာတစ်သိန်း ပေးလှူပါသည် မိဖုရားကြီး' ဟု လျှောက်၏။ 'အမောင်တို့... မင်းကြီးသည် ဤကဲ့သို့သော သတင်းစကားကို ကြားရပါလျက် သင်တို့အား အသပြာတစ်သိန်းသာ ပေးခြင်းသည် မသင့်လျော်မလျောက်ပတ်သော အမှုကို ပြုရာရောက်၏။ ငါသည် သင်တို့အား ငါ၏ ဆင်းရဲသားလက်ဆောင်အဖြစ် အသပြာသုံးသိန်းကို ပေးပါ၏။ အခြားတစ်စုံတစ်ခုသော သတင်းစကားကို သင်တို့ ပြောကြားခဲ့သေးသလော' ဟု မေးမြန်းပြန်၏။ ထိုကုန်သည်တို့သည် 'ဤသို့လည်း ပြောခဲ့ပါသည်၊ ထိုသို့လည်း ပြောခဲ့ပါသည်' ဟု ကျန်ရှိသော အခြားသတင်းစကား နှစ်ခုတို့ကိုလည်း လျှောက်တင်ကြပြန်၏။ မိဖုရားသည်လည်း ရှေ့နည်းတူစွာ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် မမှတ်မိဘဲ လေးကြိမ်မြောက်တွင် တစ်ခုစီအတွက် အသပြာသုံးသိန်းစီ ပေးလှူလေ၏။ ဤသို့ဖြင့် ထိုကုန်သည်တို့သည် စုစုပေါင်း အသပြာ တစ်ဆယ့်နှစ်သိန်းကို ရရှိကြကုန်၏။

အထ နေ ဒေဝီ ပုစ္ဆိ – ‘‘ရာဇာ ကဟံ, တာတာ’’တိ? ‘‘ဒေဝိ, ရာဇာ ‘သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’တိ ဝတွာ ဂတော’’တိ. ‘‘မယှံ တေန ကိံ သာသနံ ဒိန္န’’န္တိ? ‘‘သဗ္ဗံ ကိရ ဣဿရိယံ တုမှာကံ ဝိဿဋ္ဌံ, ‘တုမှေ ကိရ ယထာသုခံ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝထာ’’’တိ. ‘‘အမစ္စာ ပန ကုဟိံ, တာတာ’’တိ? ‘‘တေပိ ရညာ သဒ္ဓိံ ‘ပဗ္ဗဇိဿာမာ’တိ ဂတာ, ဒေဝီ’’တိ. သာ တေသံ ဘရိယာယော ပက္ကောသာပေတွာ, ‘‘အမ္မာ, တုမှာကံ သာမိကာ ရညာ သဒ္ဓိံ ‘ပဗ္ဗဇိဿာမာ’တိ ဂတာ, တုမှေ ကိံ ကရိဿထာ’’တိ? ‘‘ကိံ ပန တေဟိ အမှာကံ သာသနံ ပဟိတံ, ဒေဝီ’’တိ? ‘‘တေဟိ ကိရ အတ္တနော သမ္ပတ္တိ တုမှာကံ ဝိဿဋ္ဌာ ‘တုမှေ ကိရ သမ္ပတ္တိံ ယထာသုခံ ပရိဘုဉ္ဇထာ’’’တိ. ‘‘တုမှေ ပန, ဒေဝိ, ကိံ ကရိဿထာ’’တိ? ‘‘အမှာကံ သော တာဝ ရာဇာ မဂ္ဂေ ဌိတော တီဟိ သတသဟဿေဟိ တီဏိ ရတနာနိ ပူဇေတွာ ခေဠပိဏ္ဍံ ဝိယ သမ္ပတ္တိံ ပဟာယ ‘ပဗ္ဗဇိဿာမီ’တိ နိက္ခန္တော, မယာပိ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ သာသနံ သုတွာ တာနိ နဝဟိ သတသဟဿေဟိ ပူဇိတာနိ, န ခေါ ပနေသာ သမ္ပတ္တိ နာမ ရညောယေဝ ဒုက္ခာ, မယှမ္ပိ ဒုက္ခာ ဧဝ. ကော ရညာ ဆဍ္ဍိတခေဠပိဏ္ဍံ ဇဏ္ဏုကေဟိ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌဟိတွာ မုခေန ဂဏှိဿတိ, န မယှံ သမ္ပတ္တိယာ အတ္ထော, သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဒေဝိ, မယမ္ပိ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ. ‘‘သစေ သက္ကောထ, သာဓူ’’တိ. ‘‘သက္ကောမ, ဒေဝီ’’တိ. တေန ဟိ ‘‘ဧထာ’’တိ ရထသဟဿံ ယောဇာပေတွာ ရထံ အာရုယှ တာဟိ သဒ္ဓိံ နိက္ခမိတွာ အန္တရာမဂ္ဂေ ပဌမံ နဒိံ ဒိသွာ ယထာ ရညာ ပဌမံ ပုစ္ဆိတာ, တထေဝ ပုစ္ဆိတွာ သဗ္ဗံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ‘‘ရညာ ဂတမဂ္ဂံ ဩလောကေထာ’’တိ ဝတွာ ‘‘သိန္ဓဝါနံ ပဒဝလဉ္ဇံ န ပဿာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ရာဇာ ‘‘တီဏိ ရတနာနိ ဥဒ္ဒိဿ နိက္ခန္တောသ္မီ’’တိ သစ္စကိရိယံ ကရိတွာ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ ဂုဏေ အနုဿရိတွာ ဂတော ဘဝိဿတိ, အဟမ္ပိ တီဏိ ရတနာနိ ဥဒ္ဒိဿ နိက္ခန္တာ, တေသံ မေ အာနုဘာဝေန ‘‘ဣဒံ ဥဒကံ ဥဒကံ ဝိယ မာ ဟောတူ’’တိ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ ဂုဏေ အနုဿရန္တီ ရထသဟဿံ [Pg.225] ပေသေသိ. ဥဒကံ ပိဋ္ဌိပါသာဏသဒိသံ အဟောသိ, စက္ကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေဝ တေမိံသု. ဧတေနေဝ ဥပါယေန ဣတရာ ဒွေပိ နဒိယော ဥတ္တရိံသု.

ထိုအခါ မိဖုရားသည် 'အမောင်တို့... မင်းကြီးသည် အဘယ်မှာနည်း' ဟု မေးမြန်း၏။ 'မိဖုရားကြီး... မင်းကြီးသည် "ငါသည် မြတ်စွာဘုရားကို ရည်စူး၍ ရဟန်းပြုတော့အံ့" ဟု မိန့်တော်မူ၍ ထွက်ခွာသွားပါပြီ' ဟု လျှောက်ကြ၏။ 'ငါ့အား ထိုမင်းကြီးသည် အဘယ်သတင်းစကား ပေးလိုက်သနည်း' ဟု မေးရာ၊ 'အစိုးရခြင်း အလုံးစုံကို အရှင်မတို့အား စွန့်လွှတ်တော်မူခဲ့ပါပြီ၊ "သင်တို့သည် စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ချမ်းသာသလို ခံစားကြကုန်လော့" ဟု မိန့်တော်မူခဲ့ပါသည်' ဟု လျှောက်တင်ကြ၏။ 'အမောင်တို့... အမတ်တို့သည်ရော အဘယ်မှာနည်း' ဟု မေးရာ၊ 'မိဖုရားကြီး... ထိုအမတ်တို့သည်လည်း မင်းကြီးနှင့်အတူ "ကျွန်ုပ်တို့လည်း ရဟန်းပြုကြကုန်အံ့" ဟု ဆိုကာ ထွက်ခွာသွားကြပါပြီ' ဟု လျှောက်၏။ ထိုမိဖုရားသည် ထိုအမတ်တို့၏ ဇနီးမယားတို့ကို ခေါ်စေ၍ 'အမိတို့... သင်တို့၏ လင်ယောက်ျားများသည် မင်းကြီးနှင့်အတူ "ရဟန်းပြုကြကုန်အံ့" ဟု ဆို၍ ထွက်ခွာသွားကြလေပြီ။ သင်တို့သည် အဘယ်သို့ ပြုကြမည်နည်း' ဟု မေးမြန်း၏။ 'မိဖုရားကြီး... ထိုအမတ်တို့သည် ကျွန်ုပ်မတို့အတွက် အဘယ်သတင်းစကား ပို့ခဲ့ပါသနည်း' ဟု မေးမြန်းကြရာ၊ 'ထိုအမတ်တို့သည် မိမိတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာကို သင်တို့အား စွန့်လွှတ်ခဲ့ကြပြီး "သင်တို့သည် စည်းစိမ်ကို ချမ်းသာသလို သုံးဆောင်ခံစားကြကုန်လော့" ဟု ပြောခဲ့ပါသည်' ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ အမတ်ကတော်တို့က 'မိဖုရားကြီး... အရှင်မသည်ကော အဘယ်သို့ ပြုတော်မူမည်နည်း' ဟု မေးမြန်းကြပြန်၏။ မိဖုရားက 'ငါတို့၏ ထိုမင်းကြီးသည်ပင်လျှင် လမ်းခရီး၌ တည်လျက် အသပြာသုံးသိန်းဖြင့် ရတနာသုံးပါးတို့ကို ပူဇော်၍ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို တံတွေးခဲကဲ့သို့ စွန့်ပယ်ကာ "ရဟန်းပြုအံ့" ဟု ဆို၍ ထွက်ခွာသွားခဲ့လေပြီ။ ငါသည်လည်း ရတနာသုံးပါးတို့၏ သတင်းစကားကို ကြားရသဖြင့် ထိုရတနာသုံးပါးတို့ကို အသပြာကိုးသိန်းဖြင့် ပူဇော်ခဲ့ပြီးဖြစ်၏။ စင်စစ်သော်ကား ဤစည်းစိမ်ဥစ္စာရတနာဟူသည် မင်းကြီးတစ်ပါးတည်းအတွက်သာ ဆင်းရဲခြင်းဖြစ်သည်မဟုတ်၊ ငါ့အတွက်လည်း ဆင်းရဲခြင်းသာလျှင် ဖြစ်၏။ မင်းကြီး စွန့်ပစ်ထွေးအန်အပ်သော တံတွေးခဲကို မည်သူသည် မြေ၌ ဒူးတုပ်ဝပ်စင်း၍ ခံတွင်းဖြင့် ငုံ့ယူလိမ့်မည်နည်း။ ငါသည်လည်း စည်းစိမ်ကို အလိုမရှိတော့ပြီ။ မြတ်စွာဘုရားကို ရည်စူး၍ ရဟန်းပြုတော့အံ့' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ အမတ်ကတော်တို့က 'မိဖုရားကြီး... ကျွန်မတို့သည်လည်း အရှင်မနှင့်အတူတကွ ရဟန်းပြုကြပါကုန်အံ့' ဟု လျှောက်ကြ၏။ မိဖုရားက 'အကယ်၍ စွမ်းနိုင်ကြပါက အလွန်ကောင်း၏' ဟု ဆိုရာ၊ 'ကျွန်မတို့ စွမ်းနိုင်ပါသည် မိဖုရားကြီး' ဟု ပြန်လည်လျှောက်တင်ကြ၏။ မိဖုရားက 'သို့ဖြစ်လျှင် လာကြကုန်လော့' ဟု ဆိုကာ ရထားတစ်ထောင်ကို ကပြစေပြီးလျှင် ရထားပေါ်သို့ တက်စီးလျက် ထိုအမျိုးသမီးတို့နှင့်အတူ ထွက်ခွာခဲ့ကြ၏။ လမ်းခရီးအကြား၌ ရှေးဦးစွာ မြစ်တစ်စင်းကို မြင်ရလျှင် မင်းကြီး ရှေးဦးစွာ မေးမြန်းသကဲ့သို့ပင် မေးမြန်း၍ အကြောင်းအရာ အလုံးစုံကို ကြားသိရပြီးနောက် 'မင်းကြီး သွားတော်မူသော လမ်းခရီးကို ကြည့်ကြကုန်လော့' ဟု မိန့်၏။ 'သိန္ဓောမြင်းတို့၏ ခြေရာကို မတွေ့မြင်ရပါကုန်' ဟု လျှောက်ကြသော်၊ 'မင်းကြီးသည် "ရတနာသုံးပါးတို့ကို ရည်စူး၍ ငါထွက်ခွာခဲ့ပြီ" ဟု သစ္စာပြုလျက် ရတနာသုံးပါးတို့၏ ဂုဏ်တော်ကို အစဉ်အောက်မေ့ကာ ကြွသွားတော်မူခဲ့ပေလိမ့်မည်။ ငါသည်လည်း ရတနာသုံးပါးတို့ကို ရည်စူး၍ ထွက်ခွာခဲ့ပြီ။ ထိုရတနာသုံးပါးတို့၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ကြောင့် ငါ့အား ဤရေသည် ရေကဲ့သို့ မဖြစ်ပါစေသတည်း' ဟု ရတနာသုံးပါးတို့၏ ဂုဏ်တော်ကို အစဉ်အောက်မေ့လျက် ရထားတစ်ထောင်ကို မောင်းနှင်စေ၏။ ထိုအခါ ရေသည် ကျောက်ဖျာအပြင်ကဲ့သို့ မာကျောလျက်ရှိသဖြင့် ရထားဘီးတို့၏ အဖျားပိုင်းများသာ ရေစိုစွတ်ကြကုန်၏။ ဤနည်းဖြင့်ပင် အခြားသော မြစ်နှစ်စင်းတို့ကိုလည်း ဖြတ်ကူးခဲ့ကြကုန်၏။

သတ္ထာ တာသံ အာဂတဘာဝံ ဉတွာ ယထာ တာ အတ္တနော သန္တိကေ နိသိန္နေ သာမိကေ ဘိက္ခူ န ပဿန္တိ, တထာ အဓိဋ္ဌာသိ. ဒေဝီပိ အာဂစ္ဆန္တီ သတ္ထု သရီရတော နိက္ခန္တာ ရသ္မိယော ဒိသွာ တထေဝ စိန္တေတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ, ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ ဌိတာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဘန္တေ, မဟာကပ္ပိနော ရာဇာ တုမှေ ဥဒ္ဒိဿ နိက္ခမိတွာ ဂတော, ကဟံ နု ခေါ သော, အမှာကံ တံ ဒဿေထာ’’တိ. ‘‘နိသီဒထ တာဝ, ဣဓေဝ နံ ပဿိဿထာ’’တိ. တာ သဗ္ဗာပိ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ ‘‘ဣဓေဝ ကိရ နိသိန္နာ သာမိကေ နော ပဿိဿာမာ’’တိ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ. အနောဇာဒေဝီ ဒေသနာပရိယောသာနေ တာဟိ သဒ္ဓိံ သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏိ. မဟာကပ္ပိနော ထေရော တာသံ ဒေသိယမာနံ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သပရိဝါရော သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တသ္မိံ ခဏေ သတ္ထာ တာသံ တေ ဘိက္ခူ ဒဿေသိ. တာသဉှိ အာဂတက္ခဏေယေဝ အတ္တနော သာမိကေ ကာသာဝဓရေ မုဏ္ဍသီသေ ဒိသွာ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ န ဘဝေယျ, မဂ္ဂဖလံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ သက္ကာ န ဘဝေယျ. တသ္မာ အစလသဒ္ဓါယ ပတိဋ္ဌိတကာလတော ပဋ္ဌာယ တာသံ တေ ဘိက္ခူ အရဟတ္တပ္ပတ္တေ ဒဿေသိ. တာပိ တေ ဒိသွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ, ‘‘ဘန္တေ, တုမှာကံ ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ မတ္ထကပ္ပတ္တ’’န္တိ ဝတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ ဌတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိံသု.

မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအမျိုးသမီးတို့၏ လာခြင်းကို သိတော်မူ၍၊ မိမိ၏ အထံ၌ ထိုင်နေကြကုန်သော လင်ယောက်ျားဖြစ်သော ရဟန်းတို့ကို ထိုအမျိုးသမီးတို့ မမြင်နိုင်ကြစေရန် ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့် အဓိဋ္ဌာန်တော်မူခဲ့သည်။ မိဖုရားသည်လည်း လာလတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၏ ခန္ဓာကိုယ်တော်မှ ထွက်ပေါ်လာသော ရောင်ခြည်တော်တို့ကို မြင်တွေ့ရသဖြင့် ထိုရှေးနည်းအတိုင်းပင် ကြံစည်၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ရှိခိုးပြီးလျှင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော တစ်ခုသောအရပ်၌ ရပ်လျက် “အရှင်ဘုရား၊ မဟာကပ္ပိနမင်းကြီးသည် အရှင်ဘုရားတို့ကို ရည်စူး၍ တောထွက်ကာ ကြွသွားပါပြီ၊ ထိုမင်းကြီးသည် အဘယ်မှာပါနည်း၊ တပည့်တော်မတို့အား ထိုမင်းကြီးကို ပြသတော်မူပါဦးဘုရား” ဟု လျှောက်ထားမေးမြန်းလေသည်။ “ရှေးဦးစွာ ထိုင်ကြဦးလော့၊ ဤနေရာ၌ပင်လျှင် ထိုမင်းကြီးကို တွေ့မြင်ကြရလိမ့်မည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအမျိုးသမီးအားလုံးတို့သည်လည်း အလွန်တရာ ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်ကြသဖြင့် “ဤနေရာ၌ပင် ထိုင်နေကြသော ငါတို့သည် လင်ယောက်ျားတို့ကို တွေ့မြင်ကြရလိမ့်မည်တကား” ဟု ကြံစည်ကာ ထိုင်နေကြလေသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် အစဉ်အတိုင်း ဟောကြားအပ်သော တရားစကားစဉ် (အနုပုဗ္ဗီကထာ) ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ အနောဇာမိဖုရားသည် ဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ ထိုအမျိုးသမီးတို့နှင့်အတူ သောတာပတ္တိဖိုလ်သို့ ရောက်လေ၏။ မဟာကပ္ပိနမထေရ်သည် ထိုအမျိုးသမီးတို့အား ဟောကြားတော်မူသော တရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် အခြံအရံပရိသတ်နှင့်အတူ ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။ ထိုခဏ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအမျိုးသမီးတို့အား ထိုရဟန်းတို့ကို ပြသတော်မူ၏။ အဘယ်ကြောင့် ပြသတော်မူသနည်းဟူသော် ထိုအမျိုးသမီးတို့ ရောက်ခါစ၌ပင် မိမိတို့၏ ဖန်ရည်စွန်းသော အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်ထားကာ ဦးခေါင်းရိတ်ထားသော လင်ယောက်ျားတို့ကို မြင်ရပါက စိတ်သည် တည်ကြည်မှု မရှိနိုင်ဘဲ မဂ်ဖိုလ်ကို ဖြစ်ထွန်းစေရန် မစွမ်းနိုင်ရာသောကြောင့် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် မတုန်လှုပ်သော သဒ္ဓါတရား၌ တည်ပြီးသည့်အခါမှ စ၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိသွားကြကုန်သော ထိုရဟန်းတို့ကို အမျိုးသမီးတို့အား ပြသတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအမျိုးသမီးတို့သည်လည်း ထိုရဟန်းတို့ကို မြင်ရသဖြင့် ငါးပါးသော တည်ခြင်းဖြင့် ရှိခိုးကာ “အရှင်ဘုရားတို့၊ အရှင်ဘုရားတို့၏ ရဟန်းကိစ္စသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ပါပြီ” ဟု လျှောက်ထား၍ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော တစ်ခုသောအရပ်၌ ရပ်လျက် ရှင်ရဟန်းအဖြစ်ကို တောင်းပန်ကြလေကုန်၏။

ဧဝံ ဝုတ္တေ သတ္ထာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာယ ထေရိယာ အာဂမနံ စိန္တေသိ. သာ သတ္ထု စိန္တိတက္ခဏေယေဝ အာကာသေနာဂန္တွာ တာ သဗ္ဗာ ဣတ္ထိယော ဂဟေတွာ အာကာသေန ဘိက္ခုနုပဿယံ နေတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ. တာ သဗ္ဗာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု. သတ္ထာ ဘိက္ခုသဟဿံ အာဒါယ အာကာသေန ဇေတဝနံ အဂမာသိ. တတြ သုဒံ အာယသ္မာ မဟာကပ္ပိနော ရတ္တိဋ္ဌာနာဒီသု ‘‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’န္တိ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော ဝိစရတိ. ဘိက္ခူ ဘဂဝတော အာရောစေသုံ – ‘‘ဘန္တေ, မဟာကပ္ပိနော ‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’န္တိ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော ဝိစရတိ, အတ္တနော ရဇ္ဇသုခံ အာရဗ္ဘ ဥဒါနေတိ မညေ’’တိ. သတ္ထာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, ကပ္ပိန, ကာမသုခံ အာရဗ္ဘ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီ’’တိ? ‘‘ဘဂဝါ မေ, ဘန္တေ, တံ အာရဗ္ဘ ဥဒါနဘာဝံ ဝါ အညံ အာရဗ္ဘ ဥဒါနဘာဝံ ဝါ ဇာနာတီ’’တိ. အထ သတ္ထာ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, မမ ပုတ္တော ကာမသုခံ ရဇ္ဇသုခံ အာရဗ္ဘ ဥဒါနံ ဥဒါနေတိ, ပုတ္တဿ [Pg.226] ပန မေ ဓမ္မံ စရတော ဓမ္မပီတိ နာမ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သော အမတမဟာနိဗ္ဗာနံ အာရဗ္ဘ ဧဝံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီ’’တိ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

ဤသို့ လျှောက်ထားအပ်သော် မြတ်စွာဘုရားသည် ဥပ္ပလဝဏ်မထေရ်မ၏ လာခြင်းကို ကြံစည်တော်မူ၏။ ထိုဥပ္ပလဝဏ်ထေရီမသည် ဘုရားရှင်၏ ကြံစည်တော်မူရာခဏ၌ပင် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် လာရောက်၍ ထိုအမျိုးသမီးအားလုံးတို့ကို ခေါ်ဆောင်ကာ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ဘိက္ခုနီမကျောင်းသို့ ပို့ဆောင်၍ သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းကာ ရဟန်းပြုပေးလေသည်။ ထိုအမျိုးသမီးအားလုံးတို့သည် မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူကြ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတစ်ထောင်ကို ခေါ်ဆောင်၍ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့ ကြွတော်မူ၏။ ထိုအခါ၌ အရှင်မဟာကပ္ပိနမထေရ်သည် ညဉ့်နေရာအစရှိသည်တို့၌ “အော် ချမ်းသာလေစွ၊ အော် ချမ်းသာလေစွ” ဟု စင်စစ် ဥဒါန်းကျူးရင့်လျက် လှည့်လည်တော်မူ၏။ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား “ဖုန်းတော်ကြီးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ အရှင်မဟာကပ္ပိနသည် ‘အော် ချမ်းသာလေစွ၊ အော် ချမ်းသာလေစွ’ ဟု ဥဒါန်းကျူးရင့်ကာ လှည့်လည်နေပါသည်။ မိမိ၏ မင်းစည်းစိမ်ချမ်းသာကို အကြောင်းပြု၍ ကျူးရင့်နေပုံရပါသည်ဘုရား” ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမဟာကပ္ပိနမထေရ်ကို ခေါ်စေတော်မူ၍ “ကပ္ပိန၊ သင်သည် ကာမဂုဏ်ချမ်းသာကို အကြောင်းပြု၍ ‘အော် ချမ်းသာလေစွ၊ အော် ချမ်းသာလေစွ’ ဟု ဥဒါန်းစကား ကျူးရင့်သည်ဆိုသည်မှာ မှန်ပါသလော” ဟု မေးတော်မူ၏။ “မြတ်စွာဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်တော်၏ ထိုကာမဂုဏ်ချမ်းသာကို အကြောင်းပြု၍ ဥဒါန်းကျူးရင့်ခြင်း ဖြစ်သည်၊ သို့မဟုတ် အရဟတ္တဖိုလ်ချမ်းသာကို အကြောင်းပြု၍ ဥဒါန်းကျူးရင့်ခြင်း ဖြစ်သည်ကို သိတော်မူပါ၏” ဟု လျှောက်ထားလေသည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “ရဟန်းတို့၊ ငါ၏သားတော် ကပ္ပိနမထေရ်သည် ကာမဂုဏ်ချမ်းသာကိုလည်းကောင်း၊ မင်းစည်းစိမ်ချမ်းသာကိုလည်းကောင်း အကြောင်းပြု၍ ဥဒါန်းကျူးရင့်ခြင်း မဟုတ်ပေ။ ငါ၏သားတော်သည် တရားကို ကျင့်ကြံအားထုတ်သဖြင့် တရားကြောင့်ဖြစ်သော ပီတိ (ဓမ္မပီတိ) ဖြစ်ပေါ်လာရာ ထိုငါ၏သားတော်သည် မသေရာမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ ဤသို့သော ဥဒါန်းစကားကို ကျူးရင့်ခြင်းဖြစ်၏” ဟု အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်မှုကို ပြုတော်မူ၍ တရားဟောလိုသဖြင့် ဤဂါထာကို မိန့်တော်မူပြီ -

‘‘ဓမ္မပီတိ သုခံ သေတိ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ;

အရိယပ္ပဝေဒိတေ ဓမ္မေ, သဒါ ရမတိ ပဏ္ဍိတော’’တိ. (ဓ. ပ. ၇၉);

“တရားတည်းဟူသော အရသာကို သောက်သုံးရသဖြင့် ကိလေသာ ကင်းစင်ကာ ကြည်လင်သော စိတ်ရှိသူသည် ချမ်းသာစွာ နေရ၏။ သစ္စာတရားကို မြင်သိသော ပညာရှိသည် အရိယာအရှင်မြတ်တို့ ကောင်းစွာဟောပြအပ်သော တရားတော်၌ အခါခပ်သိမ်း မွေ့လျော်ပေ၏။”

အထေကဒိဝသံ သတ္ထာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကစ္စိ, ဘိက္ခဝေ, ကပ္ပိနော ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ? ‘‘အပ္ပောဿုက္ကော, ဘန္တေ, ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတိ, ဩဝါဒမတ္တမ္ပိ န ဒေတီ’’တိ. သတ္ထာ ထေရံ ပက္ကောသာပေတွာ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, ကပ္ပိန, အန္တေဝါသိကာနံ ဩဝါဒမတ္တမ္ပိ န ဒေသီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ, ဘဂဝါ’’တိ. ‘‘ဗြာဟ္မဏ, မာ ဧဝံ အကာသိ, အဇ္ဇ ပဋ္ဌာယ ဥပဂတာနံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေဟီ’’တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ထေရော ဘဂဝတော ဝစနံ သိရသာ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဧကောဝါဒေနေဝ သမဏသဟဿံ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာပေသိ. တေန နံ သတ္ထာ ပဋိပါဋိယာ အတ္တနော သာဝကေ ဌာနန္တရေ ဌပေန္တော ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခုဩဝါဒကာနံ ယဒိဒံ မဟာကပ္ပိနော’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၁၉, ၂၃၁) ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ.

ထိုအခါ တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့၊ ကပ္ပိနသည် ရဟန်းတို့အား တရားဟောပါသေးသလော” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “မြတ်စွာဘုရား၊ ကပ္ပိနမထေရ်သည် ကြောင့်ကြမဲ့ဖြစ်လျက် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေကြောင်းဖြစ်သော ဖလသမာပတ်ကိုသာ ကျင့်ကြံအားထုတ်လျက် နေပါသည်၊ အဆုံးအမ ဩဝါဒမျှကိုပင် မပေးပါဘုရား” ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် မထေရ်ကို ခေါ်စေတော်မူ၍ “ကပ္ပိန၊ သင်သည် အနီးနေ တပည့်တို့အား အဆုံးအမ ဩဝါဒမျှကိုပင် မပေးဘူးဆိုသည်မှာ မှန်ပါသလော” ဟု မေးတော်မူ၏။ “မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရား” ဟု လျှောက်ထား၏။ “မကောင်းမှုကို အပပြုပြီးသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်၊ ဤသို့ မပြုပါနှင့်၊ ယနေ့မှစ၍ မိမိထံ ကပ်ရောက်လာကြကုန်သော ရဟန်းတို့အား တရားကို ဟောကြားတော်မူပါ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “ကောင်းပါပြီ မြတ်စွာဘုရား” ဟု လျှောက်ထားကာ မထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်ကို ဦးခေါင်းရတနာဖြင့် ခံယူ၍ တစ်ခုတည်းသော အဆုံးအမ ဩဝါဒဖြင့်ပင် ရဟန်းတစ်ထောင်ကို အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်စေတော်မူ၏။ ထိုအကြောင်းကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် မိမိ၏ တပည့်သာဝကတို့ကို အစဉ်အတိုင်း ရာထူးဌာန၌ ထားတော်မူလတ်သော် “ရဟန်းတို့၊ ရဟန်းတို့ကို အဆုံးအမ ဩဝါဒ ပေးတတ်ကြကုန်သော ငါ၏ တပည့်သာဝကတို့တွင် ဤမဟာကပ္ပိနမထေရ်သည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်ပေသည်” ဟု မိန့်တော်မူကာ ဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူလေသတည်း။

၆၆. ဧဝံ ထေရော ပတ္တအရဟတ္တဖလော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. ဥဒိတော အဇဋာကာသေတိ သကလာကာသေ ဥဒိတော ဥဋ္ဌိတော ပါကဋဘူတော. သရဒမ္ဗရေ သရဒကာလေ အာကာသေ ရဝီဝ သူရိယော ဣဝါတိ အတ္ထော.

၆၆. ဤသို့ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီးသော မထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံဟောင်းကို ပြန်လည်အမှတ်ရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သဖြင့်၊ ရှေး၌ ပြုလုပ်အားထုတ်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက် (အပဒါန်) ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် “ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော” အစရှိသော ဂါထာကို ဆိုတော်မူ၏။ “ဥဒိတော အဇဋာကာသေ” ဟူသည် ကောင်းကင်ပြင်တစ်ခုလုံး၌ တက်လာသော သို့မဟုတ် ပေါ်ထွက်လာသောကြောင့် ထင်ရှားသော ဟူသောအနက်ကို ဆိုလိုသည်။ “သရဒမ္ဗရေ” ဟူသည် တန်ဆောင်မုန်းလ (ဖုံးလွှမ်းမှုကင်းသော ဆောင်းဦးကာလ) ၌ ကောင်းကင်ဝယ် ထွန်းပသော နေမင်းကဲ့သို့ ဟူသော အနက် ဖြစ်၏။

၇၀. အက္ခဒဿော တဒါ အာသိန္တိ တသ္မိံ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ သာရဒဿီ ဟိတဒဿီ အာစရိယော ပါကဋော အဟောသိန္တိ အတ္ထော.

၇၀. “အက္ခဒဿော တဒါ အာသိံ” ဟူသည် ထိုပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်၌ အနှစ်တရားနှင့် အစီးအပွားကို ရှုမြင်တတ်သော ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဆရာဖြစ်ခဲ့ဖူးသည် ဟူသော အနက်ဖြစ်၏။

၇၁. သာဝကဿ ကတာဝိနောတိ တဿ ဘဂဝတော မေ မနံ မမ စိတ္တံ, တပ္ပယန္တဿ တောသယန္တဿ သာဝကဿ ဩဝါဒကဿ ဂုဏံ ပကာသယတော အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တဿ ကတာဝိနော သာတစ္စကိစ္စယုတ္တဿ ဝစနံ သုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၇၁. “သာဝကဿ ကတာဝိနော” ဟူသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏၊ ငါ၏စိတ်နှလုံးကို နှစ်သက်ရောင့်ရဲစေတတ်သော၊ ဆုံးမတတ်သော သာဝက၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ထင်ရှားစွာ ပြတော်မူသော၊ အမြတ်ဆုံးသော ရာထူး၌ ထားတော်မူသော၊ မဂ်ကိစ္စကို ပြီးစီးစေတော်မူသော၊ အမြဲမပြတ် အားထုတ်အပ်သော လုံ့လဝီရိယနှင့် ပြည့်စုံသော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ဟူ၍ စကားဆက်စပ်မှုကို ပြုအပ်၏။

၇၃. ဟံသသမဘာဂေါတိ [Pg.227] ဟံသသဒိသဂါမိ. ဟံသဒုန္ဒုဘိနိဿနောတိ ဟံသရဝေါ ဒုန္ဒုဘိဘေရိသဒ္ဒသဒိသဝစနော ‘‘ဧတံ မဟာမတ္တံ ပဿထ, ဘိက္ခဝေါ’’တိ အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၇၃. “ဟံသသမဘာဂေါ” ဟူသည် ဟင်္သာမင်းနှင့်တူသော သွားခြင်းရှိသော ဟူသောအနက် ဖြစ်၏။ “ဟံသဒုန္ဒုဘိနိဿနော” ဟူသည် ဟင်္သာမင်း၏ အသံ၊ စည်ကြီး၏ အသံကဲ့သို့သော အသံရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် “ရဟန်းတို့၊ ဤအမတ်ကြီးကို ကြည့်ရှုကြကုန်လော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏ ဟူ၍ စကားဆက်စပ်မှုကို ပြုအပ်၏။

၇၄. သမုဂ္ဂတတနူရုဟန္တိ သုဋ္ဌု ဥဂ္ဂတလောမံ ဥဒ္ဓဂ္ဂလောမံ, ဥဒဂျမနံ ဝါ. ဇီမူတဝဏ္ဏန္တိ မုတ္တဖလသမာနဝဏ္ဏံ သုန္ဒရသရီရပဘန္တိ အတ္ထော. ပီဏံသန္တိ ပရိပုဏ္ဏံ အံသံ. ပသန္နနယနာနနန္တိ ပသန္နအက္ခိပသန္နမုခန္တိ အတ္ထော.

၇၄. “သမုဂ္ဂတတနူရုဟံ” ဟူသည် ကောင်းစွာ ပေါ်ထွက်သောအမွှေး (သို့မဟုတ်) အထက်သို့ အဖျားရှိသောအမွှေး ရှိသောသူ၊ သို့မဟုတ် တက်ကြွသော စိတ်ရှိသောသူ ဟူသောအနက် ဖြစ်၏။ “ဇီမူတဝဏ္ဏံ” ဟူသည် အညှာမှ ကြွေကျသော ထန်းသီးမှည့်နှင့်တူသော အဆင်းရှိသော၊ ကောင်းသော ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါ ရှိသောသူ ဟူသောအနက် ဖြစ်၏။ “ပီဏံသံ” ဟူသည် ပြည့်ဖြိုးသော ပခုံးရှိသောသူ ဟူသောအနက် ဖြစ်၏။ “ပသန္နနယနာနနံ” ဟူသည် ကြည်လင်တောက်ပသော မျက်စိနှင့် ကြည်လင်ဝင်းပသော မျက်နှာရှိသောသူ ဟူသောအနက် ဖြစ်၏။

၇၅. ကတာဝိနောတိ ကတာဓိကာရဿ ဧတဒဂ္ဂေ ဌိတဿ ဘိက္ခုနော ဌာနံ သော ဧသော မုဒိတာယ ပဟဋ္ဌစိတ္တတာယ ပတ္ထေတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၇၅. “ကတာဝိနော” ဟူသည် ပြုခဲ့ဖူးသော လွန်ကဲသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံရှိ၍ ဧတဒဂ်အရာ၌ တည်သော ရဟန်း၏ ရာထူးဌာနကို၊ ထိုအမတ်ကြီးသည် ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းသော စိတ်ရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့် တောင်းပန်၏ ဟူ၍ စကားဆက်စပ်မှုကို ပြုအပ်၏။

၈၁. သတသော အနုသာသိယာတိ ဓမ္မေန သမေန ဝစနေန ကာရဏဝသေန အနုသာသိတွာတိ အတ္ထော. ဗာရာဏသိယမာသန္နေတိ ဗာရာဏသိယာ သမီပေ ပေသကာရဂါမေ. ဇာတော ကေနိယဇာတိယန္တိ တန္တဝါယဇာတိယာ ပေသကာရကုလေ ဇာတောတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၈၁. “သတသော အနုသာသိယာ” ဟူသည် တရားသဖြင့် ညီမျှသော အကြောင်းနှင့်စပ်သော စကားဖြင့် ဆုံးမ၍ ဟူသောအနက် ဖြစ်၏။ “ဗာရာဏသိယမာသန္နေ” ဟူသည် ဗာရာဏသီပြည်၏ အနီး ရက်ကန်းသည်ရွာ၌ ဟူလို။ “ဇာတော ကေနိယဇာတိယံ” ဟူသည် ရက်ကန်းသည်မျိုး၌ သို့မဟုတ် ရက်ကန်းသည်တို့၏ အိမ်၌ မွေးဖွားသည် ဟူသောအနက် ဖြစ်၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်ကို လွယ်ကူစွာ သိနိုင်ပါသည်ဟူသော အနက်တည်း။

မဟာကပ္ပိနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

မဟာကပ္ပိနမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (မဟာကပ္ပိနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ) ပြီးပြီ။

၄. ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ)။

စတုတ္ထာပဒါနေ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ သေဋ္ဌိပုတ္တော ဟုတွာ ဇာတော ဝိဘဝသမ္ပန္နော အဟောသိ, သတ္ထရိ ပသန္နော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ သေနာသနပညာပကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တေတွာ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ဒတွာ သတ္တာဟစ္စယေန ဘဂဝတော ပါဒမူလေ နိပတိတွာ တံ ဌာနံ ပတ္ထေသိ. ဘဂဝါပိဿ သမိဇ္ဈနဘာဝံ ဉတွာ ဗျာကာသိ. သော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ တတော စုတော တုသိတာဒီသု ဒေဝေသု ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ တတော စုတော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော အသပ္ပုရိသသံသဂ္ဂေန တဿ သာဝကံ ဘိက္ခုံ အရဟာတိ ဇာနန္တောပိ အဗ္ဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခိ. တဿေဝ သာဝကာနံ ခီရသလာကဘတ္တံ အဒါသိ. သော ယာဝတာယုကံ [Pg.228] ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ကဿပဒသဗလဿ ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဩသာနကာလေ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတော ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ သကလလောကေ ကောလာဟလေ ဇာတေ သတ္တ ဘိက္ခဝေါ ပဗ္ဗဇိတော ပစ္စန္တဇနပဒေ ဝနမဇ္ဈေ ဧကံ ပဗ္ဗတံ အဘိရုဟိတွာ ‘‘ဇီဝိတာသာ ဩရောဟန္တု နိရာလယာ နိသီဒန္တူ’’တိ နိဿေဏိံ ပါတေသုံ. တေသံ ဩဝါဒဒါယကော ဇေဋ္ဌကတ္ထေရော သတ္ထာဟဗ္ဘန္တရေ အရဟာ အဟောသိ. တဒနန္တရတ္ထေရော အနာဂါမီ, ဣတရေ ပဉ္စ ပရိသုဒ္ဓသီလာ တတော စုတာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တာ. တတ္ထ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒိဗ္ဗသုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ပုက္ကုသာတိ (မ. နိ. ၃.၃၄၂), သဘိယော (သု. နိ. သဘိယသုတ္တ), ဗာဟိယော (ဥဒါ. ၁၀), ကုမာရကဿပေါတိ (မ. နိ. ၁.၂၄၉) ဣမေ စတ္တာရော တတ္ထ တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တိံသု. အယံ ပန မလ္လရဋ္ဌေ အနုပိယနဂရေ နိဗ္ဗတ္တိ. တသ္မိံ မာတုကုစ္ဆိတော အနိက္ခန္တေယေဝ မာတာ ကာလမကာသိ, အထေကော တဿာ သရီရံ ဈာပနတ္ထာယ စိတကသ္မိံ အာရောပေတွာ ကုမာရံ ဒဗ္ဗန္တရေ ပတိတံ ဂဟေတွာ ဇဂ္ဂါပေသိ. ဒဗ္ဗေ ပတိတတ္တာ ဒဗ္ဗော မလ္လပုတ္တောတိ ပါကဋော အဟောသိ. အပရဘာဂေ ပုဗ္ဗသမ္ဘာရဝသေန ပဗ္ဗဇိ, သော ကမ္မဋ္ဌာနမနုယုတ္တော နစိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

လေးခုမြောက် အပဒါန်၌ 'ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တမထေရ်၏ အကြောင်းအတ္ထုပ္ပတ်ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်၌ ဟံသဝတီပြည်တွင် သူဌေးသားဖြစ်၍ မွေးဖွားကာ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံလေ၏။ မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသဖြင့် တရားတော်ကို နာယူလတ်သော် မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတစ်ပါးကို ကျောင်းအိပ်ရာနေရာ ခင်းကျင်းပေးတတ်သော ရဟန်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံးအရာ၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကို ပင့်ဖိတ်ကာ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး အလှူကြီးကို ပေးလှူပြီးလျှင် ခုနစ်ရက်မြောက်သောနေ့၌ မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ဝပ်စင်း၍ ထိုအရာဌာနထူးကို ဆုတောင်းလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုသူဌေးသား၏ ဆုတောင်းပြည့်စုံမည့်အဖြစ်ကို သိတော်မူ၍ ဗျာဒိတ်ပေးတော်မူ၏။ ထိုသူဌေးသားသည် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကို ပြု၍ ထိုဘဝမှ စုတေပြီးသော် တုသိတာစသော နတ်ပြည်တို့၌ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားပြီး ထိုမှစုတေခဲ့ပြန်သော် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်၌ အမျိုးကောင်းတစ်ခု၌ မွေးဖွားလေ၏။ သူယုတ်မာနှင့် ပေါင်းသင်းမိခြင်းကြောင့် ထိုဘုရားရှင်၏ သာဝကရဟန်းကို ရဟန္တာဖြစ်ကြောင်း သိပါသော်လည်း မဟုတ်မမှန်သော စကားဖြင့် စွပ်စွဲလေ၏။ ထိုဘုရားရှင်၏ သာဝကတို့အား နို့ဆွမ်းစာရေးတံကို လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး ကောင်းမှုတို့ကို ပြု၍ နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်သော် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားပြီးလျှင် ကဿပမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ နောက်ဆုံးအချိန်၌ သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုလေ၏။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသောအခါ တစ်လောကလုံး အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် ဖြစ်လတ်သော် ရဟန်းခုနစ်ပါးတို့သည် ရဟန်းပြုကုန်လျက် အစွန်အဖျားဒေသရှိ တောအလယ်၌ တောင်တစ်ခုသို့ တက်ရောက်ကာ 'အသက်၌ တွယ်တာသူတို့သည် ဆင်းကြကုန်လော့၊ တွယ်တာမှုမရှိသူတို့သည် နေကြကုန်လော့' ဟု ဆိုကာ လှေကားကို ချပစ်လိုက်ကြ၏။ ထိုရဟန်းတို့အား အဆုံးအမပေးသော အကြီးဆုံးမထေရ်သည် ခုနစ်ရက်အတွင်း၌ ရဟန္တာဖြစ်လေ၏။ ဒုတိယအကြီးဆုံးမထေရ်သည် အနာဂါမ် ဖြစ်လေ၏။ ကျန်ငါးပါးသော ရဟန်းတို့သည် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော သီလရှိကြသည်ဖြစ်၍ ထိုဘဝမှ စုတေသောအခါ နတ်ပြည်၌ မွေးဖွားကြလေကုန်၏။ ထိုနတ်ပြည်၌ ဘုရားနှစ်ဆူတို့၏ အကြားကာလပတ်လုံး နတ်ချမ်းသာကို ခံစားပြီး၍ ယခုမြတ်စွာဘုရားပွင့်တော်မူသောအခါ၌ ပုက္ကုသာတိ၊ သဘိယ၊ ဗာဟိယ၊ ကုမာရကဿပ ဟူ၍ ဤလေးဦးတို့သည် ထိုထိုအရပ်၌ မွေးဖွားခဲ့ကြကုန်၏။ ဤအရှင်ဒဗ္ဗသည်ကား မလ္လတိုင်း၊ အနုပိယမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့၏။ ထိုမင်းသားသည် မိခင်၏ ဝမ်းတိုက်မှ မထွက်မီပင် မိခင်သည် ကွယ်လွန်ခဲ့၏။ ထိုအခါ တစ်ဦးသောသူသည် ထိုမိခင်၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ရန် ထင်းပုံပေါ်၌ တင်၍ ထင်းပုံကြား၌ ကျနေသော မင်းသားငယ်ကို ကောက်ယူကာ ပြုစုစောင့်ရှောက်စေခဲ့၏။ ထင်းပုံ၌ ကျနေသောကြောင့် 'ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တ' ဟု ထင်ရှားကျော်စောခဲ့၏။ နောင်အခါ၌ ရှေးကုသိုလ်အဆောက်အအုံ၏ အစွမ်းကြောင့် ရဟန်းပြုခဲ့၏။ ထိုအရှင်ဒဗ္ဗသည် ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ်သည်ရှိသော် မကြာမီပင် ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့၏။

အထ နံ သတ္ထာ မဇ္ဈတ္တဘာဝေန အာနုဘာဝသမ္ပန္နဘာဝေန စ ဘိက္ခူနံ သေနာသနံ ပညာပနေ ဘတ္တုဒ္ဒေသနေ စ နိယောဇေသိ. သဗ္ဗော စ ဘိက္ခုသံဃော တံ သမန္နေသိ. တံ ဝိနယခန္ဓကေ (စူဠဝ. ၁၈၉-၁၉၀) အာဂတမေဝ. အပရဘာဂေ ထေရော ဧကဿ ဝရသလာကဒါယကဿ သလာကဘတ္တံ မေတ္တိယဘူမဇကာနံ ဘိက္ခူနံ ဥဒ္ဒိသိ. တေ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ ‘‘သွေ မယှံ မုဂ္ဂဃတမဓုမိဿကဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိဿာမာ’’တိ ဥဿာဟဇာတာ အဟေသုံ. သော ပန ဥပါသကော တေသံ ဝါရပ္ပတ္တဘာဝံ သုတွာ ဒါသိံ အာဏာပေသိ – ‘‘ယေ, ဇေ, ဘိက္ခူ သွေ ဣဓ အာဂမိဿန္တိ, တေ ကဏာဇကေန ဗိလင်္ဂဒုတိယေန ပရိဝိသာဟီ’’တိ. သာပိ တထေဝ တေ ဘိက္ခူ အာဂတေ ကောဋ္ဌကပမုခေ နိသီဒါပေတွာ ဘောဇေသိ. တေ ဘိက္ခူ အနတ္တမနာ ကောပေန တဋတဋာယန္တာ ထေရေ အာဃာတံ ဗန္ဓိတွာ ‘‘မဓုရဘတ္တဒါယကံ အမှာကံ အမဓုရဘတ္တံ ဒါပေတုံ ဧသောဝ နိယောဇေသီ’’တိ ဒုက္ခီ ဒုမ္မနာ နိသီဒိံသု. အထ တေ မေတ္တိယာ နာမ ဘိက္ခုနီ ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, ဒုမ္မနာ’’တိ ပုစ္ဆိ. တေ, ‘‘ဘဂိနိ, ကိံ အမှေ ဒဗ္ဗေန [Pg.229] မလ္လပုတ္တေန ဝိဟေဌိယမာနေ အဇ္ဈုပေက္ခသီ’’တိ အာဟံသု. ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, မယာ သက္ကာ ကာတု’’န္တိ? ‘‘တဿ ဒေါသံ အာရောပေဟီ’’တိ. သာ တတ္ထ တတ္ထ ထေရဿ အဘူတာရောပနံ အကာသိ. တံ သုတွာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော အာရောစေသုံ. အထ ဘဂဝါ ဒဗ္ဗံ မလ္လပုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, ဒဗ္ဗ, မေတ္တိယာယ ဘိက္ခုနိယာ ဝိပ္ပကာရမကာသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ယထာ မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဇာနာတီ’’တိ. ‘‘န ခေါ, ဒဗ္ဗ, ဒဗ္ဗာ ဧဝံ နိဗ္ဗေဌေန္တိ, ကာရကဘာဝံ ဝါ အကာရကဘာဝံ ဝါ ဝဒေဟီ’’တိ. ‘‘အကာရကော အဟံ, ဘန္တေ’’တိ. ဘဂဝါ – ‘‘မေတ္တိယံ ဘိက္ခုနိံ နာသေတွာ တေ ဘိက္ခူ အနုယုဉ္ဇထာ’’တိ အာဟ. ဥပါလိတ္ထေရပ္ပမုခါ ဘိက္ခူ တံ ဘိက္ခုနိံ ဥပ္ပဗ္ဗာဇေတွာ မေတ္တိယဘူမဇကေ ဘိက္ခူ အနုယုဉ္ဇိတွာ တေဟိ ‘‘အမှေဟိ နိယောဇိတာ သာ ဘိက္ခုနီ’’တိ ဝုတ္တေ ဘဂဝတော ဧကမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ဘဂဝါ မေတ္တိယဘူမဇကာနံ ဘိက္ခူနံ အမူလကသံဃာဒိသေသံ ပညပေသိ.

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအရှင်ဒဗ္ဗကို အလယ်၌ တည်သောသဘောရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဘုန်းတန်ခိုးအစွမ်းနှင့် ပြည့်စုံခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ရဟန်းတို့၏ ကျောင်းအိပ်ရာနေရာ ခင်းကျင်းပေးခြင်း၌လည်းကောင်း၊ ဆွမ်းညွှန်ခြင်း၌လည်းကောင်း ခန့်အပ်တော်မူ၏။ အလုံးစုံသော ရဟန်းသံဃာတော်သည်လည်း ထိုအရှင်ဒဗ္ဗကို ကောင်းစွာ လက်ခံလေ၏။ ထိုအကြောင်းအရာသည် ဝိနယခန္ဓက၌ လာရှိပြီးသား ဖြစ်၏။ နောင်အခါ၌ မထေရ်သည် မြတ်သော စာရေးတံဆွမ်းကို လှူဒါန်းတတ်သူတစ်ဦး၏ စာရေးတံဆွမ်းကို မေတ္တိယဘူမဇကရဟန်းတို့အား ညွှန်ပြခဲ့၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကြကုန်လျက် 'မနက်ဖြန်တွင် ငါတို့သည် ပဲနောက်၊ ထောပတ်၊ ပျားရည်တို့ဖြင့် ရောစပ်ထားသော ဆွမ်းကို စားရကုန်အံ့' ဟု အားထုတ်မှု ဖြစ်ခဲ့ကြလေကုန်၏။ ထိုဒါယကာသည်ကား ထိုရဟန်းတို့၏ အလှည့်ကျသည့်အဖြစ်ကို ကြားရသဖြင့် ကျွန်မကို 'ဟဲ့ ကျွန်မ... မနက်ဖြန်တွင် ဤအိမ်သို့ ကြွလာမည့် ရဟန်းတို့ကို ဆန်ပုန်းရည်နှင့်တကွ ဆန်ကွဲထမင်းဖြင့် လုပ်ကျွေးပါလော့' ဟု စေခိုင်းလေ၏။ ထိုကျွန်မသည်လည်း စေခိုင်းသည့်အတိုင်းသာလျှင် ထိုရဟန်းတို့ ကြွလာသောအခါ တံခါးမုခ်ဝ၌ ထိုင်စေ၍ ဆွမ်းကပ်လေ၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် စိတ်အလိုမကျဖြစ်ကြကုန်လျက် အမျက်ထွက်ကာ တဖျစ်ဖျစ် မြည်တမ်းလျက် မထေရ်အပေါ် ရန်ငြိုးဖွဲ့ကာ 'ဤဒဗ္ဗမထေရ်သည်သာ ကောင်းမွန်သော ဆွမ်းကို လှူသောဒါယကာအား ငါတို့အား မကောင်းသော ဆွမ်းကို ကပ်လှူစေရန် တိုက်တွန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်' ဟု ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ဆင်းရဲစွာဖြင့် ထိုင်နေကြကုန်၏။ ထိုအခါ မေတ္တိယာမည်သော ရဟန်းမသည် 'အရှင်ဘုရားတို့... ဘာကြောင့် စိတ်ဆင်းရဲနေကြပါသနည်း' ဟု မေးရာ၊ ထိုရဟန်းတို့က 'နှမ... ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တသည် ငါတို့ကို ညှဉ်းဆဲနေသည်ကို ဘာကြောင့် လျစ်လျူရှုထားဘိသနည်း' ဟု ပြောဆိုကြ၏။ 'အရှင်ဘုရားတို့... တပည့်တော်မသည် ဘာတတ်နိုင်ပါမည်နည်း' ဟု မေးရာ၊ 'ထိုဒဗ္ဗ၏အပေါ်၌ အပြစ်တင်စွပ်စွဲလော့' ဟု ပြောကြ၏။ ထိုရဟန်းမသည် ထိုထိုအရပ်၌ မထေရ်အား မဟုတ်မမှန်သော စွပ်စွဲမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့၏။ ထိုစကားကို ကြားသဖြင့် ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တကို ခေါ်တော်မူ၍ 'ဒဗ္ဗ... သင်သည် မေတ္တိယာရဟန်းမအား ဖောက်ပြန်သော အမှုကို ပြုခဲ့သည်ဟူသော စကားသည် မှန်သလော' ဟု မေးတော်မူ၏။ 'အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်တော်ကို သိတော်မူသည့်အတိုင်းပင် တပည့်တော်ကို မှတ်ထိုက်ပါသည်' ဟု လျှောက်တင်၏။ 'ဒဗ္ဗ... ပညာရှိတို့သည် ဤသို့ မဖြေရှင်းကြကုန်၊ ပြုသည်ဖြစ်စေ မပြုသည်ဖြစ်စေ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ပြောကြားလော့' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ 'အရှင်ဘုရား... တပည့်တော် မပြုလုပ်ပါ' ဟု လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် 'မေတ္တိယာရဟန်းမကို အသွင်ဖျက် လူထွက်စေ၍ ထိုရဟန်းတို့ကို မေးမြန်းစိစစ်ကြလော့' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဥပါလိမထေရ်အမှူးရှိသော ရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းမကို လူထွက်စေ၍ မေတ္တိယဘူမဇကရဟန်းတို့ကို စစ်ဆေးမေးမြန်းကြရာ ထိုရဟန်းတို့က 'ငါတို့သည် ထိုရဟန်းမကို တိုက်တွန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်' ဟု ပြောဆိုသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား ထိုအကြောင်းအရာကို တင်ပြလျှောက်ထားကြ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် မေတ္တိယဘူမဇကရဟန်းတို့အား အခြေအမြစ်မရှိ စွပ်စွဲခြင်းကြောင့် သင့်ရောက်သော သံဃာဒိသိသ်အာပတ်ကို ပညတ်တော်မူခဲ့၏။

တေန စ သမယေန ဒဗ္ဗတ္ထေရော ဘိက္ခူနံ သေနာသနံ ပညာပေန္တော ဝေဠုဝနဝိဟာရဿ သာမန္တာ အဋ္ဌာရသမဟာဝိဟာရေ သဘာဂေ ဘိက္ခူ ပေသေန္တော ရတ္တိဘာဂေ အန္ဓကာရေ အင်္ဂုလိယာ ပဒီပံ ဇာလေတွာ တေနေဝါလောကေန အနိဒ္ဓိမန္တေ ဘိက္ခူ ပေသေသိ. ဧဝံ ထေရဿ သေနာသနပညာပနဘတ္တုဒ္ဒေသနကိစ္စေ ပါကဋေ ဇာတေ သတ္ထာ အရိယဂဏမဇ္ဈေ ဒဗ္ဗတ္ထေရံ ဌာနန္တရေ ဌပေန္တော ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ သေနာသနပညာပကာနံ ယဒိဒံ ဒဗ္ဗော မလ္လပုတ္တော’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၀၉, ၂၁၄) ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ.

ထိုအချိန်အခါ၌လည်း အရှင်ဒဗ္ဗမထေရ်သည် ရဟန်းတို့အား ကျောင်းအိပ်ရာနေရာ ခင်းကျင်းပေးလတ်သော် ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျောင်းတိုက်ကြီးတစ်ဆယ့်ရှစ်တိုက်တို့သို့ သဘောတူညီသော ရဟန်းတို့ကို စေလွှတ်လျက် ညဉ့်အမှောင်၌ လက်ညှိုးဖြင့် ဆီမီးကို ထွန်းညှိစေ၍ ထိုအလင်းရောင်ဖြင့်သာလျှင် တန်ခိုးမရှိသော ရဟန်းတို့ကို စေလွှတ်လေ၏။ ဤသို့ဖြင့် မထေရ်၏ ကျောင်းအိပ်ရာနေရာ ခင်းပေးခြင်းကိစ္စနှင့် ဆွမ်းညွှန်ခြင်းကိစ္စတို့၌ ကျော်စောထင်ရှားမှု ဖြစ်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရားသည် အရိယာအပေါင်းတို့၏ အလယ်၌ အရှင်ဒဗ္ဗမထေရ်ကို အရာဌာနထူး၌ ထားတော်မူလိုသည်ဖြစ်၍ 'ရဟန်းတို့... ငါဘုရား၏ သာဝကဖြစ်သော ကျောင်းအိပ်ရာနေရာ ခင်းကျင်းပေးတတ်သော ရဟန်းတို့တွင် ဤဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တသည် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ပေသည်' ဟု ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော်မူလေ၏။

၁၀၈. ထေရော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ဣတော ဧကနဝုတေ ကပ္ပေ ဝိပဿီ နာမ နာယကော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၀၈. မထေရ်သည် မိမိ၏ ရှေးကံကို အမှတ်ရ၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေး၌ လေ့ကျက်ပြုမူခဲ့ဖူးသော အကြောင်းအရာကို ထင်ရှားစွာပြလိုသဖြင့် 'ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော' အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဟတော်မူခဲ့၏။ ထိုအလုံးစုံသည် အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။ ယခုကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ဝိပဿီမည်သော လောကရှေ့ဆောင် ဘုရားရှင်သည် လောက၌ ပွင့်ထွန်းတော်မူ၏ ဟူ၍ ဆက်စပ်၍ မှတ်ယူအပ်၏။

၁၂၅. ဒုဋ္ဌစိတ္တောတိ ဒူသိတစိတ္တော အသာဓုသင်္ဂမေန အပသန္နစိတ္တောတိ အတ္ထော. ဥပဝဒိံ သာဝကံ တဿာတိ တဿ ဘဂဝတော ခီဏာသဝံ သာဝကံ ဥပဝဒိံ, ဥပရိ အဘူတံ ဝစနံ အာရောပေသိံ, အဗ္ဘက္ခာနံ အကာသိန္တိ အတ္ထော.

၁၂၅. 'ဒုဋ္ဌစိတ္တော' ဟူသည်ကား သူယုတ်မာနှင့် ပေါင်းဖော်မိခြင်းကြောင့် ကြည်ညိုခြင်းမရှိဘဲ ဖျက်ဆီးအပ်သော စိတ်ရှိသူဟူ၍ အနက်ရ၏။ 'ဥပဝဒိံ သာဝကံ တဿ' ဟူသည်ကား ထိုဘုရားရှင်၏ အာသဝေါကုန်ပြီးသော တပည့်သာဝကကို စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့ပြီ၊ မဟုတ်မမှန်သော စကားကို လုပ်ကြံ၍ စွပ်စွဲခြင်းကို ပြုခဲ့ပြီဟူ၍ အနက်ရ၏။

၁၃၂. ဒုန္ဒုဘိယောတိ [Pg.230] ဒုန္ဒုံ ဣတိ သဒ္ဒါယနတော ဒုန္ဒုဘိသင်္ခါတာ ဘေရိယော. နာဒယိံသူတိ သဒ္ဒံ ကရိံသု. သမန္တတော အသနိယောတိ သဗ္ဗဒိသာဘာဂတော အသနေ ဝိနာသနေ နိယုတ္တောတိ အသနိယော, ဒေဝဒဏ္ဍာ ဘယာဝဟာ ဖလိံသူတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၃၂. ဒုန်းဒုန်းဟူ၍ အသံပြုတတ်သည့်အတွက် 'ဒုန္ဒုဘိ' ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော စည်ကြီးတို့သည် အသံကို ပြုကုန်ပြီ (မြည်ဟည်းကုန်ပြီ)။ 'သမန္တတော အသနိယော' ဟူသည်မှာ အလုံးစုံသော အရပ်မျက်နှာတို့မှ ဖျက်ဆီးခြင်း၌ ယှဉ်စပ်တတ်သောကြောင့် 'အသနိ' မည်သော၊ ကြောက်မက်ဖွယ်ကို ဆောင်တတ်ကုန်သော မိုးကြိုး (ဒေဝဒဏ်) တို့သည် ပေါက်ကွဲကုန်ပြီဟု ဆက်စပ်အပ်၏။

၁၃၃. ဥက္ကာ ပတိံသု နဘသာတိ အာကာသတော အဂ္ဂိက္ခန္ဓာ စ ပတိံသူတိ အတ္ထော. ဓူမကေတု စ ဒိဿတီတိ ဓူမရာဇိသဟိတော အဂ္ဂိက္ခန္ဓော စ ဒိဿတိ ပညာယတီတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၃၃. 'ဥက္ကာ ပတိံသု နဘသာ' ဟူသည်မှာ ကောင်းကင်မှ မီးလုံးမီးတုံးကြီးများလည်း ကျရောက်ကုန်ပြီဟု အနက်ရ၏။ 'ဓူမကေတု စ ဒိဿတိ' ဟူသည်မှာ မီးခိုးတန်းနှင့်တကွဖြစ်သော မီးလုံးမီးတုံးကြီးသည်လည်း ထင်ရှားစွာ မြင်ရ၏ဟု အနက်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိနိုင်အပ်သည်သာတည်း။

ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၅. ကုမာရကဿပတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. ကုမာရကဿပမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ပဉ္စမာပဒါနေ ဣတော သတသဟဿမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကုမာရကဿပတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ စိတ္တကထိကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေန္တော ပဏိဓာနံ ကတွာ တဒနုရူပါနိ ပုညာနိ ကရောန္တော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော တဿ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ သမဏဓမ္မံ ကတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဒိဗ္ဗသုခံ မာနုသသုခဉ္စ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟေ ဧကိဿာ သေဋ္ဌိဓီတာယ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တော. သာ ကိရ ကုမာရိကာကာလေယေဝ ပဗ္ဗဇိတုကာမာ မာတာပိတရော ယာစိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလဘမာနာ ပတိကုလံ ဂန္တွာ ဂဗ္ဘံ ဂဏှိတွာ တံ အဇာနိတွာ ‘‘သာမိကံ အာရာဓေတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနာပေဿာမီ’’တိ စိန္တေသိ. သာ သာမိကံ အာရာဓေန္တီ, အယျပုတ္တ –

ငါးခုမြောက် အပဒါန်၌ 'ဣတော သတသဟဿမှိ' ဟူသော စကားရပ်သည် အရှင်ကုမာရကဿပမထေရ်၏ အကြောင်းအထုပ္ပတ် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်တွင် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍၊ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ တစ်နေ့၌ ဘုရားရှင်၏အထံတော်၌ တရားတော်ကို နာယူလတ်သော်၊ ဆန်းကြယ်သော တရားစကားကို ဟောကြားတတ်ကုန်သော တပည့်သာဝကတို့တွင် ရဟန်းတစ်ပါးကို မြတ်သောအရာ (ဧတဒဂ်) ၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်ရသဖြင့်၊ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ထိုရာထူးအထူးကို တောင့်တလျက် ဆုတောင်းမှုကို ပြုကာ ထိုဆုတောင်းနှင့်လျော်သော ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလျက် အသက်ထက်ဆုံး တည်ပြီးလျှင် ထိုဘဝမှ စုတေ၍ နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားခဲ့ရ၏။ ကဿပမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်၍ ထိုဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်၌ ရှင်ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ရဟန်းတရားကို အားထုတ်၍ သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်လျက် နတ်ချမ်းသာ၊ လူချမ်းသာတို့ကို ခံစားကာ ဤဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူသော အခါဝယ် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ တစ်ဦးသော သူဌေးသမီး၏ ဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေ တည်၍ မွေးဖွားလာသတတ်။ ထိုသူဌေးသမီးသည် သတိုးသမီးအရွယ် ကတည်းကပင် ရဟန်းပြုလိုသဖြင့် မိဘတို့ကို တောင်းပန်သော်လည်း ရဟန်းမအဖြစ်ကို မရသဖြင့်၊ လင့်အိမ်သို့ လိုက်သွားကာ ကိုယ်ဝန်ရရှိခဲ့သော်လည်း ထိုကိုယ်ဝန်ရှိသည်ကို မသိရှိဘဲ 'လင်ယောကျ်ားကို နှစ်သက်စေပြီးမှ ရဟန်းပြုခွင့် တောင်းမည်' ဟု ကြံစည်လေသတတ်။ ထိုသူမသည် လင်ယောက်ျား၏ စိတ်ကျေနပ်မှုကို ရယူလိုသဖြင့် 'အရှင်သား...' ဟု ဆိုလျက်—

‘‘သစေ ဣမဿ ကာယဿ, အန္တော ဗာဟိရကော သိယာ;

ဒဏ္ဍံ နူန ဂဟေတွာန, ကာကေ သောဏေ နိဝါရယေ’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၂) –

''အကယ်၍ ဤခန္ဓာကိုယ်၏ အတွင်းအဖို့သည် အပြင်ဘက်သို့ ရောက်ရှိပါမူ စင်စစ် တုတ်ကို ကိုင်စွဲ၍ ကျီးနှင့် ခွေးတို့ကို မောင်းနှင်တားမြစ်ရပေလိမ့်မည်'' ဟု—

အာဒိနာ သရီရဿ ဒေါသံ ဒဿေန္တီ တံ အာရာဓေသိ.

ဤသို့ စသည်ဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အပြစ်ကို ပြလျက် ထိုလင်ယောက်ျားကို စိတ်ကျေနပ်စေခဲ့၏။

သာ [Pg.231] သာမိကေန အနုညာတာ ဂဗ္ဘိနိဘာဝံ အဇာနန္တီ ဒေဝဒတ္တပက္ခိယာသု ဘိက္ခုနီသု ပဗ္ဗဇိ. တဿာ ဂဗ္ဘိနိဘာဝံ ဒိသွာ ဘိက္ခုနိယော ဒေဝဒတ္တံ ပုစ္ဆိံသု. သော ‘‘အဿမဏီ’’တိ အာဟ. သာ ‘‘နာဟံ ဒေဝဒတ္တံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတာ, ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတာ’’တိ ဘဂဝတော သန္တိကံ ဂန္တွာ ဒသဗလံ ပုစ္ဆိ. သတ္ထာ ဥပါလိတ္ထေရံ ပဋိစ္ဆာပေသိ. ထေရော သာဝတ္ထိနဂရဝါသီနိ ကုလာနိ ဝိသာခဉ္စ ဥပါသိကံ ပက္ကောသာပေတွာ သရာဇိကာယ ပရိသာယ တံ ဝိနိစ္ဆိနန္တော ‘‘ပုရေ လဒ္ဓေါ ဂဗ္ဘော, အရောဂါ ပဗ္ဗဇ္ဇာ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ သတ္ထာ ‘‘သာဓု သုဝိနိစ္ဆိတံ ဥပါလိနာ အဓိကရဏ’’န္တိ ထေရဿ သာဓုကာရံ အဒါသိ.

ထိုသူမသည် လင်ယောက်ျား၏ ခွင့်ပြုချက်ကိုရသော်လည်း မိမိ၌ ကိုယ်ဝန်ရှိသည်ကို မသိရှိဘဲ ဒေဝဒတ်၏အသင်းအပင်းဖြစ်သော ဘိက္ခုနီမတို့၏အထံ၌ ရဟန်းပြုလေ၏။ သူမ၌ ကိုယ်ဝန်ရှိလာသည်ကို မြင်လျှင် ဘိက္ခုနီမတို့သည် ဒေဝဒတ်အား မေးမြန်းကြကုန်၏။ ထိုဒေဝဒတ်က 'သူမသည် ရဟန်းမ မဟုတ်တော့ပြီ' ဟု ဆို၏။ ထိုသူမကလည်း 'ငါသည် ဒေဝဒတ်ကို ရည်စူး၍ ရဟန်းပြုခဲ့သည်မဟုတ်၊ မြတ်စွာဘုရားကိုသာ ရည်စူး၍ ရဟန်းပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်' ဟု ဆိုကာ ဘုရားရှင်၏အထံသို့ သွားရောက်၍ မေးလျှောက်လေ၏။ ဘုရားရှင်သည် ရှင်ဥပါလိမထေရ်အား ထိုပြဿနာကို ဆုံးဖြတ်ရန် လွှဲအပ်တော်မူ၏။ ရှင်ဥပါလိမထေရ်သည် သာဝတ္ထိမြို့၌ နေထိုင်ကြသော အမျိုးကောင်းသားသမီးတို့နှင့် ဝိသာခါဥပါသိကာမကြီးကို ခေါ်စေ၍၊ မင်းနှင့်တကွသော ပရိသတ်အလယ်၌ ထိုပြဿနာကို ဆုံးဖြတ်တော်မူလတ်သော် 'ကိုယ်ဝန်သည် ဘိက္ခုနီမ မပြုမီ လူ့ဘဝကပင် ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်၍ ရဟန်းမအဖြစ်သည် အပြစ်ကင်းစင်ပါ၏' ဟု ဆုံးဖြတ်တော်မူ၏။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြားသိရသော် ဘုရားရှင်သည် 'သာဓု၊ ဥပါလိမထေရ်သည် အဓိကရုဏ်းကို ကောင်းစွာ ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီ' ဟု ဆိုကာ မထေရ်အား သာဓုခေါ် ကောင်းချီးပေးတော်မူ၏။

သာ ဘိက္ခုနီ သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗသဒိသံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. တံ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ‘‘ဒါရကပရိဟရဏံ ဘိက္ခုနီနံ ပလိဗောဓော’’တိ ဓာတီနံ ဒါပေတွာ ပေါသာပေသိ, ကဿပေါတိဿ နာမံ ကရိံသု. အပရဘာဂေ အလင်္ကရိတွာ သတ္ထု သန္တိကံ နေတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ. ကုမာရကာလေ ပဗ္ဗဇိတတ္တာ ပန ဘဂဝတာ ‘‘ကဿပံ ပက္ကောသထ, ဣဒံ ဖလံ ဝါ ခါဒနီယံ ဝါ ကဿပဿ ဒေထာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကတရကဿပဿာ’’တိ ‘‘ကုမာရကဿပဿာ’’တိ ဧဝံ ဂဟိတနာမတ္တာ ရညာ ပေါသာဝနီယပုတ္တတ္တာ စ ဝုဒ္ဓကာလေပိ ကုမာရကဿပေါတွေဝ ပညာယိတ္ထ.

ထိုဘိက္ခုနီမသည် ရွှေရုပ်နှင့်တူသော သားကလေးကို မွေးဖွားလေ၏။ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒိသည် 'ကလေးမွေးမြူရခြင်းသည် ဘိက္ခုနီမတို့အဖို့ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်၏' ဟု ကြံစည်ကာ နို့ထိန်းတို့အား ပေး၍ မွေးမြူစေပြီးလျှင် ထိုကလေး၏အမည်ကို 'ကဿပ' ဟု မှည့်ခေါ်စေ၏။ နောင်အခါတွင် ၎င်းကို တန်ဆာဆင်၍ ဘုရားရှင်၏အထံသို့ ဆောင်ယူကာ ရှင်သာမဏေ ပြုစေ၏။ သူငယ်အရွယ်ကပင် ရှင်ပြုခဲ့သောကြောင့် ဘုရားရှင်က 'ကဿပကို ခေါ်ခဲ့ကြလော့၊ ဤသစ်သီး သို့မဟုတ် ဤခဲဖွယ်ကို ကဿပအား ပေးကြလော့' ဟု မိန့်တော်မူသောအခါ၊ 'အဘယ်ကဿပအား ပေးရပါမည်နည်း' ဟု မေးလျှောက်ကြသဖြင့် 'ကုမာရကဿပအား ပေးကြလော့' ဟု အမည်မှည့်ခေါ်တော်မူခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ မင်းကြီး မွေးမြူထားသော သားဖြစ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ကြီးပြင်းလာသောအခါ၌လည်း 'ကုမာရကဿပ' ဟုသာ ထင်ရှားလေ၏။

သော ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောတိ, ဗုဒ္ဓဝစနဉ္စ ဥဂ္ဂဏှာတိ. အထ တေန သဒ္ဓိံ ပဗ္ဗတမတ္ထကေ သမဏဓမ္မံ ကတွာ အနာဂါမီ ဟုတွာ သုဒ္ဓါဝါသေ နိဗ္ဗတ္တမဟာဗြဟ္မာ ‘‘ဝိပဿနာယ မုခံ ဒဿေတွာ မဂ္ဂဖလုပ္ပတ္တိယာ ဥပါယံ ကရိဿာမီ’’တိ ပဉ္စဒသပဉှေ အဘိသင်္ခရိတွာ အန္ဓဝနေ ဝသန္တဿ ထေရဿ ‘‘ဣမေ ပဉှေ သတ္ထာရံ ပုစ္ဆေယျာသီ’’တိ အာစိက္ခိ. တတော သော တေ ပဉှေ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆိ. ဘဂဝါပိဿ ဝိဿဇ္ဇေသိ. ထေရော ဘဂဝတာ ကထိတနိယာမေနေဝ တေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဝိပဿနံ ဂဗ္ဘံ ဂါဟာပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ထိုမထေရ်သည် ရှင်ပြုသည့်အချိန်မှစ၍ ဝိပဿနာတရားကို စီးဖြန်းအားထုတ်ကာ ဘုရားစကားတော်ကိုလည်း သင်ယူ၏။ ထိုအခါ ရှေးဘဝက ထိုမထေရ်နှင့်အတူတကွ တောင်ထိပ်၌ ရဟန်းတရားကို အားထုတ်၍ အနာဂါမ်ဖြစ်ကာ သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ ဖြစ်သော မဟာဗြဟ္မာသည် 'ဝိပဿနာတရား၌ အရိပ်အမြွက်မျှကို ပြ၍ မဂ်ဖိုလ်ရရှိခြင်းအလို့ငှာ နည်းလမ်းကို ပြုပေးအံ့' ဟု ကြံစည်ကာ ဆယ့်ငါးချက်သော ပြဿနာတို့ကို စီမံပြီးလျှင် အန္ဓဝန်တော၌ သီတင်းသုံးနေသော မထေရ်အား 'ဤပြဿနာတို့ကို မြတ်စွာဘုရားအား မေးလျှောက်ပါလော့' ဟု ပြောကြားလေ၏။ ထို့နောက် ထိုမထေရ်သည် ထိုပြဿနာတို့ကို ဘုရားရှင်အား မေးလျှောက်သဖြင့် ဘုရားရှင်ကလည်း ဖြေကြားတော်မူ၏။ မထေရ်သည် ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း ထိုအဖြေတို့ကို သင်ယူမှတ်သား၍ ဝိပဿနာတရားကို ခိုင်မြဲစွာ နှလုံးသွင်းကာ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။

၁၅၀. သော အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဣတော သတသဟဿမှီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယဉ္စ ဥတ္တာနတ္ထဉ္စ, တံ သဗ္ဗံ န ဝဏ္ဏယိဿာမ. အနုတ္တာနပဒမေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ.

၁၅၀. ထိုမထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးလျှင် မိမိ၏ ရှေးဘဝကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ ရှေးကပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာတို့ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ဣတော သတသဟဿမှိ' စသည်ဖြင့် မိန့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုဂါထာတို့တွင် အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းနှင့် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသော စကားရပ်များကို မဖွင့်ဆိုတော့ဘဲ မပေါ်လွင်သော ပုဒ်တို့ကိုသာ ဖွင့်ဆိုပေအံ့။

၁၆၉. အာပန္နသတ္တာ မေ မာတာတိ မယှံ မာတာ ဂရုဂဗ္ဘာ ဂဗ္ဘိနီ ပသုတာသန္နဂဗ္ဘာတိ အတ္ထော.

၁၆၉. 'အာပန္နသတ္တာ မေ မာတာ' ဟူသည်မှာ ငါ၏မိခင်သည် လေးလံသောကိုယ်ဝန်ရှိသော၊ ကိုယ်ဝန်ရင့်သော (ပွားစီးခြင်းသို့ ရောက်သော ကိုယ်ဝန်ရှိသော) မိခင်ဖြစ်၏ဟု အနက်ရ၏။

၁၇၃. ဝမ္မိကသဒိသံ [Pg.232] ကာယန္တိ သရီရံ နာမ ဝမ္မိကသဒိသံ ယထာ ဝမ္မိကော ဣတော စိတော စ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒေါ ဃရဂေါဠိကဥပစိကာဒီနံ အာသယော, ဧဝမေဝ အယံ ကာယော နဝဆိဒ္ဒေါ ဓုဝဿဝေါတိ ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ ဒေသိတံ ပကာသိတံ တံ သုတွာ မေ စိတ္တံ အာသဝေ အဂ္ဂဟေတွာ အသေသေတွာ ကိလေသတော ဝိမုစ္စိ, အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသီတိ အတ္ထော. အပရဘာဂေ တတ္ထ တတ္ထ ဘိက္ခူနံ ဝိစိတ္တဓမ္မကထိကဘာဝံ သုတွာ သတ္ထာ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ စိတ္တကထိကာနံ ယဒိဒံ ကုမာရကဿပေါ’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၀၉, ၂၁၇) ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသီတိ.

၁၇၃. 'ဝမ္မိကသဒိသံ ကာယံ' ဟူသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်သည် တောင်ပို့နှင့်တူ၏၊ တောင်ပို့သည် ဟိုမှဒီမှ အပေါက်ငယ်အပေါက်ကြီးများ ရှိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အိမ်မြှောင် ချ စသည်တို့၏ မှီတင်းရာဖြစ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ထို့အတူပင် ဤခန္ဓာကိုယ်သည် ဒွါရကိုးပေါက်ရှိ၍ အမြဲမပြတ် မစင်မကြယ် ယိုစီးတတ်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားညွှန်ပြတော်မူအပ်သော တရားတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ငါ၏စိတ်သည် အာသဝေါတရားတို့ကို မယူတော့ဘဲ ကိလေသာအပေါင်းမှ လွတ်မြောက်ကာ အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်ပြီဟု အနက်ရ၏။ နောင်အခါတွင် ထိုထိုအရပ်၌ ရဟန်းတို့အား ဆန်းကြယ်သော တရားစကားကို ဟောကြားတတ်သည်ကို ကြားသိရသဖြင့် ဘုရားရှင်သည် 'ရဟန်းတို့၊ ဆန်းကြယ်သော တရားစကားကို ဟောကြားတတ်ကုန်သော ငါဘုရား၏ တပည့်သာဝက ရဟန်းတို့တွင် ကုမာရကဿပသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၏' ဟု ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော်မူလေ၏။

ကုမာရကဿပတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကုမာရကဿပမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၆. ဗာဟိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. ဗာဟိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ဆဋ္ဌာပဒါနေ ဣတော သတသဟဿမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဗာဟိယဿ ဒါရုစီရိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဗြာဟ္မဏသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ဂန္တွာ ဝေဒင်္ဂေသု အနဝယော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော ပသန္နမာနသော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ခိပ္ပာဘိညာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ တံ ဌာနံ ပတ္တုကာမော သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန ဘဂဝတော ပါဒမူလေ နိပန္နော ‘‘ဘဂဝါ, ဘန္တေ, ဣတော သတ္တမေ ဒိဝသေ ယံ ဘိက္ခုံ ခိပ္ပာဘိညာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ, သော ဝိယ အဟမ္ပိ အနာဂတေ ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ခိပ္ပာဘိညာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ အကာသိ. ဘဂဝါ အနာဂတံသဉာဏေန ဩလောကေတွာ သမိဇ္ဈနဘာဝံ ဉတွာ ‘‘အနာဂတေ ဂေါတမဿ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ခိပ္ပာဘိညာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကာသိ. သော ယာဝတာယုကံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထ ဆ ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ပုန မနုဿေသု စက္ကဝတ္တိအာဒိသမ္ပတ္တိယော အနေကကပ္ပကောဋိသတေသု အနုဘဝိတွာ ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော, ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ပဗ္ဗဇိတော ယဒါ သာသနေ ဩသက္ကမာနေ သတ္တ ဘိက္ခူ စတုန္နံ ပရိသာနံ အဇ္ဈာစာရံ [Pg.233] ဒိသွာ သံဝေဂပ္ပတ္တာ အရညံ ပဝိသိတွာ ‘‘ယာဝ သာသနဿ အန္တရဓာနံ န ဟောတိ, တာဝ အတ္တနော ပတိဋ္ဌံ ကရိဿာမာ’’တိ သုဝဏ္ဏစေတိယံ ဝန္ဒိတွာ တတ္ထ အရညေ ဧကံ ပဗ္ဗတံ ဒိသွာ ‘‘ဇီဝိတသာလယာ နိဝတ္တန္တု, နိရာလယာ ဣမံ ပဗ္ဗတံ အဘိရုဟန္တူ’’တိ နိဿေဏိံ ဗန္ဓိတွာ သဗ္ဗေ တံ ပဗ္ဗတံ အဘိရုယှ နိဿေဏိံ ပါတေတွာ သမဏဓမ္မံ ကရိံသု. တေသု သံဃတ္ထေရော ဧကရတ္တာတိက္ကမေန အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. သော အနောတတ္တဒဟေ နာဂလတာဒန္တကဋ္ဌံ ခါဒိတွာ မုခံ ဓောဝိတွာ ဥတ္တရကုရုတော ပိဏ္ဍပါတံ အာဟရိတွာ တေ ဘိက္ခူ အာဟ – ‘‘အာဝုသော, ဣမံ ပိဏ္ဍပါတံ ဘုဉ္ဇထာ’’တိ. တေ အာဟံသု – ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, အမှေဟိ ဧဝံ ကတိကာ ကတာ ‘ယော ပဌမံ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ, တေနာဘတံ ပိဏ္ဍပါတံ အဝသေသာ ပရိဘုဉ္ဇန္တူ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ သစေ မယမ္ပိ တုမှေ ဝိယ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေဿာမ, သယံ အာဟရိတွာ ဘုဉ္ဇိဿာမာ’’တိ န ဣစ္ဆိံသု.

ခြောက်ခုမြောက်အပဒါန်၌ 'ဣတော သတသဟဿမှီ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဗာဟိယ ဒါရုစီရိယမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့၏။ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသောမှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၏။ ပုဏ္ဏားတို့၏ အတတ်ပညာတို့၌ ပြီးဆုံးခြင်းသို့ရောက်၍ ဗေဒင်၏အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ကျမ်းတို့၌ မယုတ်မလျော့ အပြီးတိုင် တတ်မြောက်သည်ဖြစ်၍ တစ်နေ့၌ မြတ်စွာဘုရား၏ ထံတော်သို့ သွားရောက်ကာ တရားနာယူလတ်သော် ကြည်လင်သောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားသည် လျင်မြန်စွာ အထူးသဖြင့်သိသောဉာဏ် (ခိပ္ပါဘိည) ရှိသူတို့တွင် ရဟန်းတစ်ပါးကို မြတ်သောအရာ၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်ရသဖြင့် ထိုရာထူးသို့ ရောက်လိုသည်ဖြစ်၍ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာအား ကြီးစွာသောအလှူကို ပေးလှူပြီးလျှင် ခုနစ်ရက်လွန်မြောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ဝပ်စင်းလျက် 'အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ယနေ့မှ ခုနစ်ရက်မြောက်သောနေ့၌ လျင်စွာအထူးသိသောဉာဏ်ရှိသူတို့တွင် အကြင်ရဟန်းကို မြတ်သောအရာ၌ ထားတော်မူခဲ့ပါပြီ။ တပည့်တော်သည်လည်း ထိုမထေရ်ကဲ့သို့ နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ တစ်ဆူသော မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ လျင်စွာအထူးသိသောဉာဏ်ရှိသူတို့တွင် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်လိုပါ၏' ဟု ဆုတောင်းမှုကို ပြုလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အနာဂတံသဉာဏ်တော်ဖြင့် ကြည့်ရှုတော်မူပြီး ပြည့်စုံမည့်အဖြစ်ကို သိတော်မူ၍ 'နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ဂေါတမမည်သော မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြု၍ လျင်စွာ အထူးသဖြင့်သိသောဉာဏ်ရှိသူတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်လတ္တံ့' ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်ကာ ထိုဘဝမှ စုတေ၍ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်လေ၏။ ထိုနတ်ပြည်၌ ခြောက်ပါးသော ကာမာဝစရနတ်စည်းစိမ်တို့ကို တစ်ပါးမက များပြားလှသော ကမ္ဘာကုဋေအရာတို့ပတ်လုံး ခံစား၍ ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်၌ တစ်ခုသောအမျိုး၌ ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူလတ်သော် ရဟန်းပြုလေ၏။ သာသနာတော် ဆုတ်ယုတ်လာလတ်သော် ရဟန်းခုနစ်ပါးတို့သည် ပရိသတ်လေးပါးတို့၏ လွန်ကျူးမှုကို မြင်တွေ့ရ၍ သံဝေဂရကာ တောသို့ ဝင်ပြီးလျှင် 'သာသနာတော် မကွယ်ပျောက်သေးသရွေ့ ငါတို့သည် မိမိတို့၏ ထောက်တည်ရာကို ပြုကြကုန်အံ့' ဟု ကြံစည်လျက် ရွှေစေတီကို ရှိခိုးကာ ထိုတောအုပ်၌ တောင်တစ်တောင်ကို မြင်၍ 'အသက်၌ ကပ်ငြိတွယ်တာမှုရှိသူတို့သည် ပြန်လှည့်ကြကုန်လော့၊ တွယ်တာမှုမရှိသူတို့သည် ဤတောင်သို့ တက်ကုန်လော့' ဟု လှေကားကို ပြုလုပ်ဆွဲချိတ်ကာ အားလုံး ထိုတောင်ပေါ်သို့ တက်ပြီးလျှင် လှေကားကို ချပစ်၍ ရဟန်းတရားကို အားထုတ်ကြလေ၏။ ထိုရဟန်းခုနစ်ပါးတို့တွင် မထေရ်ကြီးသည် တစ်ညဉ့်လွန်မြောက်သဖြင့် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်လေ၏။ ထိုမထေရ်သည် အနောတတ်အိုင်၌ နတ်ပြည်ဖြစ်ကွမ်းရိုးနွယ်တံပူကို ခဲစား၍ မျက်နှာသစ်ပြီးလျှင် မြောက်ကျွန်းမှ ဆွမ်းကို ဆောင်ယူကာ ထိုရဟန်းတို့အား 'ငါ့ရှင်တို့... ဤဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးကြကုန်လော့' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုရဟန်းတို့က 'အရှင်ဘုရား... 'အကြင်ရဟန်းသည် ရှေးဦးစွာ ရဟန္တာဖြစ်အံ့၊ ထိုရဟန်း ဆောင်ယူလာသော ဆွမ်းကို ကြွင်းသောရဟန်းတို့သည် ဘုဉ်းပေးကြကုန်လော့' ဟု တပည့်တော်တို့ ကတိကဝတ် ပြုခဲ့ကြပါသလော' ဟု လျှောက်ကြ၏။ 'ငါ့ရှင်တို့၊ ထိုသို့ ကတိကဝတ်မပြုခဲ့ပါ' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ 'သို့ဖြစ်လျှင် တပည့်တော်တို့သည်လည်း အရှင်ဘုရားကဲ့သို့ တရားထူးကို အကယ်၍ ဖြစ်ပေါ်စေပါမူ ကိုယ်တိုင် ဆောင်ယူ၍ ဘုဉ်းပေးပါကုန်အံ့' ဟု ဆိုကာ ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးရန် အလိုမရှိကြကုန်။

ဒုတိယဒိဝသေ ဒုတိယတ္ထေရော အနာဂါမီ ဟုတွာ တထေဝ ပိဏ္ဍပါတံ အာဟရိတွာ ဣတရေ နိမန္တေသိ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ကိံ ပနာဝုသော, ကတိကာ ကတာ, ‘မဟာထေရေန အာဘတံ ပိဏ္ဍပါတံ အဘုဉ္ဇိတွာ အနုထေရေန အာဘတံ ဘုဉ္ဇိဿာမာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’တိ. ‘‘ဧဝံ သန္တေ တုမှေ ဝိယ မယမ္ပိ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အတ္တနော အတ္တနော ပုရိသကာရေန ဘုဉ္ဇိတုံ သက္ကောန္တာ ဘုဉ္ဇိဿာမာ’’တိ န ဣစ္ဆိံသု. တေသု အရဟတ္တပ္ပတ္တတ္ထေရော ပရိနိဗ္ဗာယိ, ဒုတိယော အနာဂါမီ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ, ဣတရေ ပဉ္စ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တာ သုဿိတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ကာလံ ကတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိံသု. တတ္ထ ဒိဗ္ဗသုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ တတော စဝိတွာ မနုဿေသု နိဗ္ဗတ္တိံသု. တေသု ဧကော ပုက္ကုသာတိ ရာဇာ အဟောသိ, ဧကော ဂန္ဓာရရဋ္ဌေ တက္ကသိလာယံ ကုမာရကဿပေါ, ဧကော ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော, ဧကော ဒဗ္ဗော မလ္လပုတ္တော, ဧကော သဘိယော ပရိဗ္ဗာဇကောတိ. တေသု အယံ ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော သုပ္ပာရကပဋ္ဋနေ ဝါဏိဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝါဏိဇကမ္မေ နိပ္ဖတ္တိံ ဂတော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ, သော သုဝဏ္ဏဘူမိံ ဂစ္ဆန္တေဟိ ဝါဏိဇေဟိ သဒ္ဓိံ နာဝမာရုယှ ဝိဒေသံ ဂစ္ဆန္တော ကတိပါဟံ ဂန္တွာ ဘိန္နာယ နာဝါယ သေသေသု မစ္ဆကစ္ဆပဘက္ခေသု ဇာတေသု ဧကောယေဝ အဝသိဋ္ဌော ဧကံ ဖလကံ ဂဟေတွာ ဝါယမန္တော သတ္တမေ ဒိဝသေ သုပ္ပာရကပဋ္ဋနတီရံ ဩက္ကမိ. တဿ နိဝါသနပါရုပနံ နတ္ထိ, သော အညံ ကိဉ္စိ အပဿန္တော သုက္ခကဋ္ဌဒဏ္ဍကေ ဝါကေဟိ [Pg.234] ပလိဝေဌေတွာ နိဝါသေတွာ ပါရုပိတွာ စ ဒေဝကုလတော ကပါလံ ဂဟေတွာ သုပ္ပာရကပဋ္ဋနံ အဂမာသိ. မနုဿာ တံ ဒိသွာ ယာဂုဘတ္တာဒီနိ ဒတွာ ‘‘အယံ ဧကော အရဟာ’’တိ သမ္ဘာဝေသုံ. သော ဝတ္ထေသု ဥပနီတေသု ‘‘သစာဟံ နိဝါသေမိ, ပါရုပါမိ ဝါ, လာဘသက္ကာရော မေ ပရိဟာယိဿတီ’’တိ တာနိ ပဋိက္ခိပိတွာ ဒါရုစီရာနေဝ ပရိဟရိ.

နှစ်ရက်မြောက်နေ့၌ ဒုတိယမြောက်မထေရ်သည် အနာဂါမ်ဖြစ်၍ ထိုရှေးနည်းအတိုင်း ဆွမ်းကို ဆောင်ယူကာ အခြားရဟန်းတို့ကို ဖိတ်မန်လေ၏။ ထိုရဟန်းတို့က 'ငါ့ရှင်... မဟာထေရ် ဆောင်ယူအပ်သောဆွမ်းကို မစားဘဲ အနုထေရ် ဆောင်ယူအပ်သောဆွမ်းကို စားကြကုန်အံ့ ဟု ကတိကဝတ် ပြုခဲ့ကြပါသလော' ဟု ပြောဆိုကြ၏။ 'ငါ့ရှင်တို့၊ ထိုသို့ ကတိကဝတ်မပြုခဲ့ပါ' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ 'သို့ဖြစ်လျှင် တပည့်တော်တို့သည်လည်း အရှင်ဘုရားတို့ကဲ့သို့ တရားထူးကို ဖြစ်ပေါ်စေ၍ မိမိတို့၏ ယောကျ်ားလုံ့လဖြင့် ဘုဉ်းပေးခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်ပါက ဘုဉ်းပေးပါကုန်အံ့' ဟု ဆိုကာ ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးရန် အလိုမရှိကြကုန်။ ထိုရဟန်းခုနစ်ပါးတို့တွင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်သော မထေရ်သည် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူ၏။ ဒုတိယမထေရ်သည် အနာဂါမ်ဖြစ်၍ ဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ ဖြစ်လေ၏။ ကျန်ရှိသော ရဟန်းငါးပါးတို့သည် တရားထူးကို မရနိုင်ကြသဖြင့် အသားအသွေး ခမ်းခြောက်၍ ခုနစ်ရက်မြောက်နေ့၌ ကွယ်လွန်ကာ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ကြလေကုန်၏။ ထိုနတ်ပြည်၌ နတ်စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားပြီးလျှင် ယခုဘုရားပွင့်တော်မူသော အခါ၌ ထိုနတ်ပြည်မှ စုတေ၍ လူ့ပြည်၌ ဖြစ်လာကြကုန်၏။ ထိုငါးဦးတို့တွင် တစ်ဦးသည် ပုက္ကုသာတိမင်း ဖြစ်လာ၏။ တစ်ဦးသည် ဂန္ဓာရတိုင်း တက္ကသိုလ်ပြည်၌ ကုမာရကဿပ ဖြစ်လာ၏။ တစ်ဦးသည် ဗာဟိယဒါရုစီရိယ ဖြစ်လာ၏။ တစ်ဦးသည် မလ္လမင်းသား ဒဗ္ဗ ဖြစ်လာ၏။ တစ်ဦးသည် သဘိယပရိဗိုဇ် ဖြစ်လာ၏။ ထိုငါးဦးတို့တွင် ဤဗာဟိယဒါရုစီရိယသည် သုပ္ပါရကဆိပ်ကမ်းမြို့ရှိ ကုန်သည်မျိုး၌ ဖြစ်၍ ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်း၌ အောင်မြင်ကာ ဥစ္စာပစ္စည်း အသုံးအဆောင် အလွန်များပြားသူ ဖြစ်လာ၏။ ထိုဗာဟိယသည် သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ သွားကြသော ကုန်သည်တို့နှင့်အတူ သင်္ဘောစီး၍ တိုင်းတစ်ပါးသို့ သွားလတ်သော် ရက်အနည်းငယ် သွားပြီးနောက် သင်္ဘောပျက်စီးသဖြင့် ကြွင်းသောသူတို့သည် ငါး လိပ်တို့၏ အစာဖြစ်ကြကုန်လတ်သော် မိမိတစ်ဦးတည်းသာလျှင် ကြွင်းကျန်ရစ်၍ ပျဉ်ချပ်တစ်ခုကို ကိုင်ဆွဲကာ ကြိုးပမ်းအားထုတ်သဖြင့် ခုနစ်ရက်မြောက်နေ့၌ သုပ္ပါရကဆိပ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ရောက်လေ၏။ ထိုဗာဟိယအား ဝတ်ရုံစရာ အဝတ်တန်ဆာ မရှိသဖြင့် အခြားအဝတ် တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ မတွေ့ရသော် ခြောက်သွေ့သော သစ်သားချောင်းတို့ကို လျှော်မျှင်တို့ဖြင့် ရစ်ပတ်ကာ ဝတ်ရုံ၍ နတ်ကွန်းမှ ခွက်ဦးပြားကို ယူဆောင်လျက် သုပ္ပါရကဆိပ်ကမ်းသို့ သွားလေ၏။ လူတို့သည် ထိုဗာဟိယကို မြင်ကြရသဖြင့် ယာဂု ဆွမ်းခဲဖွယ်စသည်တို့ကို လှူဒါန်းကြပြီး 'ဤသူသည် ရဟန္တာတစ်ပါးတည်း' ဟု ချီးမွမ်းကြကုန်၏။ ထိုဗာဟိယသည် လူတို့က အဝတ်တို့ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းကြသော် 'ငါသည် အကယ်၍ အဝတ်ကို ဝတ်ရုံအံ့၊ ထိုသို့ ဝတ်ရုံပါက ငါ၏ လာဘ်သပ္ပကာရသည် ဆုတ်ယုတ်လိမ့်မည်' ဟု တွေးကြံကာ ထိုအဝတ်တို့ကို ငြင်းပယ်ပြီး သစ်သားပျဉ်ချပ်အဝတ်တို့ကိုသာ ဆက်လက်ဝတ်ရုံလေ၏။

အထဿ ‘‘အရဟာ, အရဟာ’’တိ ဗဟူဟိ သမ္ဘာဝိယမာနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ ‘‘ယေ ကေစိ လောကေ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ, အဟံ တေသံ အညတရော’’တိ သော တေန နိယာမေန ကုဟနကမ္မေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ.

ထိုအခါ လူအများက 'ရဟန္တာကြီး၊ ရဟန္တာကြီး' ဟု ချီးမွမ်းပြောဆိုကြသဖြင့် ထိုဗာဟိယအား စိတ်၌ ဤသို့သော အကြံအစည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏ - 'လောက၌ ရဟန္တာဖြစ်ကုန်သော သို့မဟုတ် အရဟတ္တမဂ်သို့ ရောက်ကုန်သော သူတို့သည် ရှိကြကုန်၏၊ ငါသည် ထိုသူတို့တွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်၏' ဟူ၍ ဖြစ်၏။ ထိုဗာဟိယသည် ထိုနည်းလမ်းအားဖြင့် ထိုသို့ ဟန်ဆောင်ဝါကြွားသော အမှုဖြင့် အသက်မွေးမှုကို ပြုလေ၏။

ကဿပဒသဗလဿ သာသနေ သတ္တသု ဇနေသု ပဗ္ဗတံ အာရုယှ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တေသု ဧကော အနာဂါမီ ဟုတွာ သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အတ္တနော ဗြဟ္မသမ္ပတ္တိံ ဩလောကေန္တော အာဂတဋ္ဌာနံ အာဝဇ္ဇေန္တော ပဗ္ဗတမာရုယှ သမဏဓမ္မံ ကရဏဋ္ဌာနံ ဒိသွာ သေသာနံ နိဗ္ဗတ္တနဋ္ဌာနံ အာဝဇ္ဇေန္တော ဧကဿ ပရိနိဗ္ဗုတဘာဝံ ဣတရေသဉ္စ ပဉ္စန္နံ ကာမာဝစရဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တဘာဝံ ဉတွာ တေ ကာလာနုကာလံ အာဝဇ္ဇေသိ ‘‘ဣမသ္မိံ ပန ကာလေ ကဟံ နု ခေါ တေ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော ဒါရုစီရိယံ သုပ္ပာရကပဋ္ဋနံ နိဿာယ ကုဟနကမ္မေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တံ ဒိသွာ ‘‘နဋ္ဌော ဝတာယံ ဗာလော, ပုဗ္ဗေ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော အတိဥက္ကဋ္ဌဘာဝေန အရဟတာပိ အာဘတံ ပိဏ္ဍပါတံ အပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဣဒါနိ ဥဒရဟေတု အနာရဟာဝ သမာနော အရဟတ္တံ ပဋိဇာနိတွာ လောကံ ဝဉ္စေန္တော ဝိစရတိ, ဒသဗလဿ ဥပ္ပန္နဘာဝံ န ဇာနာတိ, ဂစ္ဆာမိ နံ သံဝေဇေတွာ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒံ ဇာနာပေဿာမီ’’တိ ခဏေနေဝ ဗြဟ္မလောကတော ဩတရိတွာ သုပ္ပာရကပဋ္ဋနေ ရတ္တိဘာဂသမနန္တရေ ဒါရုစီရိယဿ သမ္မုခေ ပါတုရဟောသိ. သော အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ ဩဘာသံ ဒိသွာ ဗဟိ နိက္ခမိတွာ မဟာဗြဟ္မာနံ ဒိသွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ‘‘ကေ တုမှေ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အဟံ တုမှာကံ ပေါရာဏကသဟာယော အနာဂါမိဖလံ ပတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တော, အမှာကံ သဗ္ဗဇေဋ္ဌကော အရဟာ ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗုတော, တုမှေ ပန ပဉ္စဇနာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တာ. သွာဟံ ဒါနိ တံ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ကုဟနကမ္မေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တံ ဒိသွာ ဒမိတုံ အာဂတော’’တိ ဝတွာ ဣဒံ ကာရဏံ အာဟ – ‘‘နေဝ ခေါ တွံ, ဗာဟိယ, အရဟာ နာပိ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နော, သာပိ တေ ပဋိပဒါ နတ္ထိ, ယာယ တွံ အရဟာ ဝါ အဿ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နော’’တိ. အထဿ သတ္ထု ဥပ္ပန္နဘာဝံ သာဝတ္ထိယံ ဝသနဘာဝဉ္စ [Pg.235] အာစိက္ခိတွာ ‘‘သတ္ထု သန္တိကံ ဂစ္ဆာ’’တိ တံ ဥယျောဇေတွာ ဗြဟ္မလောကမေဝ အဂမာသိ.

ကဿပမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်၌ ရဟန်းခုနစ်ပါးတို့သည် တောင်သို့တက်၍ ရဟန်းတရားကို အားထုတ်ကြရာတွင် တစ်ပါးသောရဟန်းသည် အနာဂါမ်ဖြစ်၍ သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မဘုံ၌ သက်ဝင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုဗြဟ္မာသည် မိမိ၏ဗြဟ္မာစည်းစိမ်ကို ကြည့်ရှုရင်း မိမိလာရာအရပ်ကို ဆင်ခြင်လတ်သော်၊ မိမိတောင်သို့တက်၍ ရဟန်းတရားအားထုတ်ရာအရပ်ကို မြင်၍ ကြွင်းသောရဟန်းတို့၏ ဖြစ်ရာဘဝကို ဆင်ခြင်ပြန်သည်။ ထိုအခါ တစ်ပါးသောရဟန်းသည် ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်သွားသည်ကိုလည်းကောင်း၊ အခြားသော ရဟန်းငါးပါးတို့သည် ကာမာဝစရနတ်ပြည်ခြောက်ထပ်၌ ဖြစ်ကြသည်ကိုလည်းကောင်း သိရသဖြင့်၊ ထိုရဟန်းငါးပါးတို့ကို အခါအားလျော်စွာ "ယခုအခါတွင် ထိုရဟန်းငါးပါးတို့သည် အဘယ်အရပ်၌ ရှိနေကြသနည်း" ဟု ဆင်ခြင်ကြည့်ရှုလေသည်။ ထိုသို့ ဆင်ခြင်ကြည့်ရှုလတ်သော်၊ ဗာဟိယဒါရုစီရိယသည် သုပ္ပါရကဆိပ်ကမ်းကို အမှီပြုလျက် ဟန်ဆောင်ဝါကြွားမှုဖြင့် အသက်မွေးနေသည်ကို မြင်ရသဖြင့် "ဤလူမိုက်သည် ပျက်စီးလေစွတကား။ ရှေးက ရဟန်းတရားကို အားထုတ်စဉ်အခါကမူ အလွန်ထူးမြတ်သောအကျင့်ကြောင့် ရဟန္တာအရှင်မြတ် ဆောင်ယူအပ်သော ဆွမ်းကိုပင် မစားမူ၍၊ ယခုအခါ၌မူ ဝမ်းစာအတွက် ရဟန္တာမဟုတ်ပါဘဲလျက် ရဟန္တာဟု ဝန်ခံကာ လူအများကို လှည့်ပတ်ဖျားယောင်းလျက် လှည့်လည်နေ၏။ မြတ်စွာဘုရား ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာသည်ကိုလည်း မသိရှာပေ။ ငါသည် သွား၍ ထိုသူကို ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်စေကာ ဘုရားပွင့်တော်မူကြောင်းကို သိစေမည်" ဟု ကြံစည်လျက် တမုဟုတ်တခဏချင်းပင် ဗြဟ္မပြည်မှ သက်ဆင်းကာ သုပ္ပါရကဆိပ်ကမ်း၌ ညဉ့်ဦးယံ၏အခြားမဲ့ (သန်းခေါင်ယံအချိန်) တွင် ဒါရုစီရိယ၏ရှေ့၌ ကိုယ်ထင်ပြခဲ့လေသည်။ ထိုဗာဟိယသည် မိမိနေရာအရပ်၌ ထူးခြားသော အရောင်အလင်းကို မြင်သဖြင့် အပြင်သို့ထွက်ကြည့်ရာ မဟာဗြဟ္မာကြီးကို မြင်၍ လက်အုပ်ချီမိုးလျက် "သင်တို့သည် အဘယ်သူနည်း" ဟု မေးမြန်း၏။ "ငါသည် သင်တို့၏ မိတ်ဆွေဟောင်း ဖြစ်သည်။ အနာဂါမိဖိုလ်သို့ ရောက်၍ ဗြဟ္မပြည်၌ ဖြစ်ရသူ ဖြစ်သည်။ ငါတို့တွင် အကြီးဆုံးမထေရ်သည် ရဟန္တာဖြစ်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်သွားပြီ။ သင်တို့ ငါးဦးမူကား နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ငါသည် ယခုအခါ သင့်ကို ဤနေရာ၌ ဟန်ဆောင်ဝါကြွားမှုဖြင့် အသက်မွေးနေသည်ကို မြင်ရသဖြင့် ဆုံးမရန် လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်" ဟု ပြောဆိုကာ ဤသို့ ဆက်လက်ပြောကြားလေ၏။ "ဗာဟိယ၊ သင်သည် ရဟန္တာလည်းမဟုတ်၊ အရဟတ္တမဂ်သို့ ရောက်နေသူလည်း မဟုတ်ပေ။ သင်သည် ရဟန္တာဖြစ်နိုင်ရန် သို့မဟုတ် အရဟတ္တမဂ်သို့ ရောက်နိုင်ရန် ကျင့်အပ်သော ထိုအကျင့်မြတ်သည်လည်း သင့်အား မရှိပါ" ဟု ပြောဆိုလိုက်သည်။ ထို့နောက် ထိုဗာဟိယအား မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူကြောင်းနှင့် သာဝတ္ထိပြည်၌ သီတင်းသုံးနေကြောင်းကို ပြောကြား၍ "မြတ်စွာဘုရား၏အထံသို့ သွားလော" ဟု တိုက်တွန်းစေလွှတ်ပြီးလျှင် ဗြဟ္မပြည်သို့ပင် ပြန်လည်ကြွသွားလေ၏။

ဗာဟိယော ပန အာကာသေ ဌတွာ ကထေန္တံ မဟာဗြဟ္မာနံ ဩလောကေတွာ စိန္တေသိ – ‘‘အဟော ဘာရိယံ ကမ္မံ မယာ ကတံ, အနရဟံ အရဟာ အဟန္တိ စိန္တေသိံ, အယဉ္စ မံ ‘န တွံ အရဟာ, နာပိ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာသီ’တိ ဝဒတိ, အတ္ထိ နု ခေါ လောကေ အညော အရဟာ’’တိ. အထ နံ ပုစ္ဆိ – ‘‘အထ ကေ စရဟိ သဒေဝကေ လောကေ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ’’တိ. အထဿ ဒေဝတာ အာစိက္ခိ – ‘‘အတ္ထိ, ဗာဟိယ, ဥတ္တရေသု ဇနပဒေသု သာဝတ္ထိ နာမ နဂရံ, တတ္ထ သော ဘဂဝါ ဧတရဟိ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. သော ဟိ, ဗာဟိယ, ဘဂဝါ အရဟာ စေဝ အရဟတ္တာယ စ ဓမ္မံ ဒေသေသီ’’တိ. ဗာဟိယော ရတ္တိဘာဂေ ဒေဝတာယ ကထံ သုတွာ သံဝိဂ္ဂမာနသော တံခဏံယေဝ သုပ္ပာရကာ နိက္ခမိတွာ ဧကရတ္တိဝါသေန သာဝတ္ထိံ အဂမာသိ, ဂစ္ဆန္တော စ ပန ဒေဝတာနုဘာဝေန ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန စ ဝီသယောဇနသတိကံ မဂ္ဂံ အတိက္ကမိတွာ သာဝတ္ထိံ အနုပ္ပတ္တော, တသ္မိံ ခဏေ သတ္ထာ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌော ဟောတိ. သော ဇေတဝနံ ပဝိသိတွာ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကုဟိံ ဧတရဟိ သတ္ထာ’’တိ? ဘိက္ခူ ‘‘သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌော’’တိ ဝတွာ ‘‘တွံ ပန ကုတော အာဂတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. ‘‘သုပ္ပာရကာ အာဂတောမှီ’’တိ. ‘‘ကဒါ နိက္ခန္တောသီ’’တိ? ‘‘ဟိယျော သာယနှသမယေ နိက္ခန္တောမှီ’’တိ. ‘‘ဒူရတောပိ အာဂတော, နိသီဒ တာဝ ပါဒေ ဓောဝိတွာ တေလေန မက္ခေတွာ ထောကံ ဝိဿမာဟိ, အာဂတကာလေ သတ္ထာရံ ဒက္ခိဿတီ’’တိ အာဟံသု. ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, သတ္ထု ဝါ အတ္တနော ဝါ ဇီဝိတန္တရာယံ န ဇာနာမိ, ကတ္ထစိ အဋ္ဌတွာ အနိသီဒိတွာ ဧကရတ္တေနေဝ ဝီသယောဇနသတိကံ မဂ္ဂံ အာဂတော, သတ္ထာရံ ပဿိတွာဝ ဝိဿမိဿာမီ’’တိ အာဟ. သော ဧဝံ ဝတွာ တရမာနရူပေါ သာဝတ္ထိံ ပဝိသိတွာ ဘဂဝန္တံ အနောပမာယ ဗုဒ္ဓသိရိယာ စရန္တံ ဒိသွာ ‘‘စိရဿံ ဝတ မေ ဂေါတမော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒိဋ္ဌော’’တိ ဒိဋ္ဌဋ္ဌာနတော ပဋ္ဌာယ ဩနတသရီရော ဂန္တွာ အန္တရဝီထိယံ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ဂေါပ္ဖကေသု ဒဠှံ ဂဟေတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဒေသေတု, ဘန္တေ ဘဂဝါ, ဓမ္မံ, ဒေသေတု သုဂတော ဓမ္မံ, ယံ မမဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. အထ နံ သတ္ထာ ‘‘အကာလော ခေါ တာဝ, ဗာဟိယ, အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌမှာ ပိဏ္ဍာယာ’’တိ ပဋိက္ခိပိ.

ဗာဟိယသည်လည်း ကောင်းကင်၌ ရပ်လျက် ပြောဆိုနေသော မဟာဗြဟ္မာကြီးကို ကြည့်ရှုကာ "အော်... ငါပြုမိသော အမှုသည် အလွန်ဝန်လေးစွတကား။ ငါသည် ရဟန္တာမဟုတ်ပါဘဲလျက် ရဟန္တာဖြစ်သည်ဟု ကြံစည်မိခဲ့ပြီ။ ဤဗြဟ္မာကြီးကလည်း ငါ့အား 'သင်သည် ရဟန္တာမဟုတ်၊ အရဟတ္တမဂ်သို့ ရောက်နေသူလည်း မဟုတ်သေး' ဟု ပြောဆိုလာသည်။ သို့ဆိုလျှင် လောက၌ အခြားသော ရဟန္တာများ ရှိပါသေးသလော" ဟု ကြံစည်မိလေသည်။ ထို့နောက် ထိုဗြဟ္မာကို "သို့ဖြစ်လျှင် နတ်နှင့်တကွသော လောက၌ အဘယ်သူတို့သည် ရဟန္တာ သို့မဟုတ် အရဟတ္တမဂ်သို့ ရောက်သူများ ဖြစ်ကြပါသနည်း" ဟု မေးမြန်း၏။ ထိုအခါ ဗြဟ္မာက "ဗာဟိယ၊ မြောက်ဘက်အရပ် ဇနပုဒ်တို့တွင် သာဝတ္ထိမည်သော မြို့ရှိ၏။ ထိုမြို့၌ ပူဇော်အထူးခံတော်မူထိုက်သော၊ တရားအားလုံးကို ကိုယ်တော်တိုင် မှန်ကန်စွာ သိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ယခုအခါ သီတင်းသုံးတော်မူလျက် ရှိသည်။ ဗာဟိယ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကိုယ်တော်တိုင်လည်း ရဟန္တာဖြစ်တော်မူ၏၊ အရဟတ္တဖိုလ် ရရှိစေရန်အတွက်လည်း တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏" ဟု ပြောကြားလေသည်။ ဗာဟိယသည် ညဉ့်အချိန်တွင် ဗြဟ္မာ၏ စကားကို ကြားရသဖြင့် ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုခဏချင်းပင် သုပ္ပါရကဆိပ်မှ ထွက်ခွာကာ တစ်ညဉ့်တည်းဖြင့် သာဝတ္ထိမြို့သို့ သွားလေ၏။ သွားရာတွင်လည်း နတ်တို့၏ တန်ခိုးအာနုဘော်နှင့် ဘုရားရှင်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်တို့ကြောင့် ယူဇနာတစ်ရာ့နှစ်ဆယ်ရှိသော ခရီးကို ကျော်လွန်လျက် သာဝတ္ထိမြို့သို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ ထိုအချိန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့တွင်းသို့ ဆွမ်းခံဝင်တော်မူခိုက် ဖြစ်သည်။ ထိုဗာဟိယသည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့ ဝင်၍ လွင်တီးခေါင်၌ စင်္ကြံကြွနေကြသော ရဟန်းများအား "ယခုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ ရှိတော်မူပါသနည်း" ဟု မေးမြန်းရာ၊ ရဟန်းတို့က "သာဝတ္ထိမြို့တွင်းသို့ ဆွမ်းခံကြွတော်မူပြီ" ဟု ပြော၍ "သင်သည် အဘယ်အရပ်မှ လာသနည်း" ဟု မေးကြ၏။ "သုပ္ပါရကဆိပ်မှ လာခဲ့ပါသည်" ဟု ဖြေရာ၊ "ဘယ်အချိန်က ထွက်လာခဲ့သနည်း" ဟု ဆက်မေးသဖြင့် "မနေ့ ညနေချမ်းအချိန်က ထွက်လာခဲ့ပါသည်" ဟု ပြန်ဖြေ၏။ "သင်သည် အဝေးမှ လာခဲ့ရသဖြင့် ခဏထိုင်ပါဦး၊ ခြေဆေး၍ ဆီလိမ်းကျံကာ ခဏနားပါဦး၊ မြတ်စွာဘုရား ပြန်လည်ကြွရောက်လာသောအခါ ဖူးမြော်ရပါလိမ့်မည်" ဟု ပြောကြသော်လည်း၊ ဗာဟိယက "အရှင်ဘုရားတို့၊ တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရား၏သော်လည်းကောင်း၊ မိမိ၏သော်လည်းကောင်း အသက်အန္တရာယ်ကို မသိနိုင်ပါ။ ဘယ်နေရာ၌မျှ မရပ်မနား၊ မထိုင်ဘဲ တစ်ညဉ့်တည်းဖြင့်သာ ယူဇနာတစ်ရာ့နှစ်ဆယ်ရှိသော ခရီးကို လာခဲ့ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ပြီးမှသာ အနားယူပါတော့မည်" ဟု ပြောဆို၏။ သူသည် ဤသို့ပြောဆိုကာ အလွန်လျင်မြန်စွာ သာဝတ္ထိမြို့တွင်းသို့ ဝင်ပြီးလျှင်၊ အနှိုင်းမဲ့သော ဘုရားအသရေတော်ဖြင့် ဆွမ်းခံလှည့်လည်တော်မူနေသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် "ငါသည် ကြာမြင့်မှသာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရလေစွတကား" ဟု ကြံစည်ကာ၊ ဖူးမြင်ရသည့် နေရာမှစ၍ ကိုယ်ကိုကိုင်းညွတ်လျက် သွားပြီးလျှင် လမ်းအကြား၌ ဝပ်စင်းရှိခိုးကာ ခြေဖမျက်တို့ကို မြဲမြံစွာဆုပ်ကိုင်လျက် "မြတ်စွာဘုရား၊ တပည့်တော်အား တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူပါ။ ကောင်းသောစကားကို ဆိုတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရား၊ တပည့်တော်အား တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူပါ။ ထိုတရားသည် တပည့်တော်၏ ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး စီးပွားချမ်းသာအလို့ငှာ ဖြစ်ပါလိမ့်မည်" ဟု လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက "ဗာဟိယ၊ ယခုအချိန်သည် တရားဟောရန် အချိန်မဟုတ်သေးပေ။ ငါတို့ ဆွမ်းခံရန် မြို့တွင်းသို့ ဝင်နေခိုက်ဖြစ်သည်" ဟု ပယ်မြစ်တော်မူ၏။

တံ [Pg.236] သုတွာ ဗာဟိယော, ‘‘ဘန္တေ, သံသာရေ သံသရန္တေန ကဗဠီကာရာဟာရော န အလဒ္ဓပုဗ္ဗော, တုမှာကံ ဝါ မယှံ ဝါ ဇီဝိတန္တရာယံ န ဇာနာမိ, ဒေသေတု မေ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, ဓမ္မံ, ဒေသေတု သုဂတော ဓမ္မ’’န္တိ ပုန ယာစိ. သတ္ထာ ဒုတိယမ္ပိ တထေဝ ပဋိက္ခိပိ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘ဣမဿ ဒိဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ သကလသရီရံ ပီတိယာ နိရန္တရံ အဇ္ဈောတ္ထဋံ ဟောတိ, ဗလဝပီတိဝေဂေါ ဓမ္မံ သုတွာပိ န သက္ခိဿတိ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ, မဇ္ဈတ္တုပေက္ခာယ တာဝ တိဋ္ဌတု, ဧကရတ္တေနေဝ ဝီသယောဇနသတိကံ မဂ္ဂံ အာဂတဿပိ စဿ ဒရထော ဗလဝါ သောပိ တာဝ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတူ’’တိ. တသ္မာ ဒွိက္ခတ္တုံ ပဋိက္ခိပိတွာ တတိယံ ယာစိတော အန္တရဝီထိယံ ဌိတောဝ ‘‘တသ္မာတိဟ တေ, ဗာဟိယ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ, ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တံ ဘဝိဿတီ’’တိအာဒိနာ (ဥဒါ. ၁၀) နယေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သော သတ္ထု ဓမ္မံ သုဏန္တောယေဝ သဗ္ဗာသဝေ ခေပေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ထိုစကားကို ကြားရသော် ဗာဟိယက "မြတ်စွာဘုရား၊ သံသရာ၌ ကျင်လည်ခဲ့ရသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အလုပ်အလွေ့ပြုအပ်သော အစာအာဟာရကို ရှေးက မရဖူးသည်မည်သည်မရှိပါ။ အရှင်ဘုရားတို့၏လည်းကောင်း၊ တပည့်တော်၏လည်းကောင်း အသက်အန္တရာယ်ကို မသိနိုင်ပါ။ မြတ်စွာဘုရား၊ တပည့်တော်အား တရားဟောတော်မူပါ။ ကောင်းသောစကားကို ဆိုတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရား၊ တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူပါ" ဟု ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံတောင်းပန်ပြန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဒုတိယအကြိမ်တွင်လည်း ထိုနည်းတူစွာပင် ပယ်မြစ်တော်မူ၏။ အမှန်စင်စစ် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့သော အကြံအစည် ဖြစ်တော်မူသတတ် - "ဤဗာဟိယသည် ငါ့ကို ဖူးမြင်ရသည့်အချိန်မှစ၍ တစ်ကိုယ်လုံး၌ ပီတိများ အဆက်မပြတ် လွှမ်းမိုးလျက် ရှိနေ၏။ ဤသို့ အားကောင်းသော ပီတိအဟုန်ရှိနေသူသည် တရားတော်ကို နာယူရသော်လည်း တရားထူးကို ထိုးထွင်းသိမြင်ရန် စွမ်းနိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။ အလယ်အလတ်သဘောရှိသော ဥပေက္ခာအဆင့်၌ ခဏတည်ပါစေဦး။ ထို့ပြင် တစ်ညဉ့်တည်းဖြင့် ယူဇနာတစ်ရာ့နှစ်ဆယ်ရှိသော ခရီးကို လာခဲ့ရသဖြင့် သူ၏ရုပ်ခန္ဓာ၌ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုသည်လည်း အလွန်ပြင်းထန်နေ၏။ ထိုပင်ပန်းမှုသည်လည်း ခဏမျှ ငြိမ်းအေးပါစေဦး" ဟု ကြံစည်တော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ပယ်မြစ်တော်မူပြီးနောက်၊ သုံးကြိမ်မြောက် တောင်းပန်လာသောအခါ လမ်းခရီးအကြား၌ ရပ်တော်မူလျက်ပင် "ဗာဟိယ၊ သို့ဖြစ်လျှင် သင်သည် ဤသို့ ကျင့်ကြံရမည် - မြင်အပ်သောအာရုံ၌ မြင်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်စေရမည်" အစရှိသော နည်းလမ်းတို့ဖြင့် အနန္တပရိယာယ်တို့ဖြင့် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ထိုဗာဟိယသည် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူနေစဉ်အတွင်းမှာပင် အလုံးစုံသော အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခမ်းလျက် ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်တော်မူလေ၏။

၁၇၈. သော အရဟတ္တံ ပတ္တက္ခဏေယေဝ ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သဉ္ဇာတသောမနဿော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဣတော သတသဟဿမှီတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. အနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနမေဝ ကရိဿာမ.

၁၇၈. ထိုဗာဟိယသည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လျှင်ရောက်ချင်းပင် မိမိ၏ရှေးကံကို ပြန်လည်အောက်မေ့မိသဖြင့် လွန်စွာဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ၊ မိမိ၏ရှေးဘဝက ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက် (အပဒါန်) ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "ဣတော သတသဟဿမှိ" အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူ၏။ ထိုစကားရပ်သည် အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းအတိုင်း ထင်ရှားပေါ်လွင်သော အနက်အဓိပ္ပာယ် ရှိပြီးသား ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မပေါ်လွင် မထင်ရှားသော ပုဒ်တို့ကိုသာ ဖွင့်ဆိုရှင်းလင်းခြင်းကို ပြုပါအံ့။

၁၈၁. ဟသနံ ပစ္စဝေက္ခဏန္တိ ပရိပုဏ္ဏသောမနဿဇာတံ ပစ္စဝေက္ခဏံ, ကောမာရဝဏ္ဏံ အတိကောမလန္တိ အတ္ထော.

၁၈၁. "Hasanaṃ paccavekkhaṇaṃ" ဟူသည်မှာ ထက်ဝန်းကျင်မှ ပြည့်စုံသော (သို့မဟုတ် ဖြစ်သောဝမ်းမြောက်မှုဖြင့် ပြည့်စုံသော) ဆင်ခြင်မှုသည် ပျိုမျစ်နုနယ်သော အသွင်သဏ္ဌာန်ရှိ၏ (သို့မဟုတ် နုပျိုလန်းဆန်းနေ၏)၊ အလွန်နူးညံ့သိမ်မွေ့၏ဟူ၍ အနက်ရရှိသည်။

၁၈၂. ဟေမယညောပစိတင်္ဂန္တိ သုဝဏ္ဏသုတ္တယညောပစိတသုတ္တအဝယဝံ သရီရံ ဒေဟန္တိ အတ္ထော. ပလမ္ဗဗိမ္ဗတမ္ဗောဋ္ဌန္တိ ဩလမ္ဗိတဗိမ္ဗဖလသဒိသံ ရတ္တဝဏ္ဏံ ဩဋ္ဌဒွယသမန္နာဂတန္တိ အတ္ထော. သေတတိဏှသမံ ဒိဇန္တိ သုနိသိတတိခိဏအယလောဟဃံသနေန ဃံသိတွာ သမံ ကတံ ဝိယ သမဒန္တန္တိ အတ္ထော.

၁၈၂. "Hemayaññopacitaṅga" ဟူသည်မှာ ရွှေစလွယ်ကြိုး၊ ယဇ်ကိုပွားစီးစေတတ်သော ကြိုးတင်သော အစိတ်အပိုင်းဟူသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော ဟူ၍လည်းကောင်း၊ "Palambabimbatamboṭṭha" ဟူသည်မှာ တွဲလျားကျသော ကျီးအာသီးမှည့်နှင့်တူသော နီမြန်းသောအဆင်းရှိသော နှုတ်ခမ်းအစုံနှင့် ပြည့်စုံသော ဟူ၍လည်းကောင်း၊ "Setatiṇhasamaṃ dija" ဟူသည်မှာ ကောင်းစွာသွေးအပ်သော ထက်လှစွာသော သံ, ကြေးတို့ဖြင့် ပွတ်တိုက်ခြင်းဖြင့် ပွတ်တိုက်၍ ညီအောင်ပြုအပ်သကဲ့သို့ ညီသောသွားရှိသော ဟူ၍လည်းကောင်း အနက်ရရှိသည်။

၁၈၃. ပီတိသမ္ဖုလ္လိတာနနန္တိ ပီတိယာ သုဋ္ဌု ဖုလ္လိတံ ဝိကသိတံ အာနနံ မုခံ အာဒါသတလသဒိသမုခဝန္တန္တိ အတ္ထော.

၁၈၃. "Pītisamphullitānana" ဟူသည်မှာ နှစ်သက်မှုပီတိဖြင့် ကောင်းစွာပွင့်သော မျက်နှာရှိသော၊ ကြေးမုံပြင်နှင့်တူသော မျက်ဝန်းရှိသော ဟူ၍ အနက်ရရှိသည်။

၁၈၄. ခိပ္ပာဘိညဿ ဘိက္ခုနောတိ ခိပ္ပံ ဒေသနာယ သမုဂ္ဃာဋိတက္ခဏေယေဝ အဘိဝိသေသေန ဉာတုံ သမတ္ထဿ ဘိက္ခုနောတိ အတ္ထော.

၁၈၄. "Khippābhiññassa bhikkhuno" ဟူသည်မှာ လျင်မြန်စွာ တရားဒေသနာတော်ကို ကောင်းစွာဖွင့်လှစ်၍ ပြအပ်ရာခဏ၌ပင်လျှင် အလွန်အကြူး အထူးအားဖြင့် သိခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သော ရဟန်း၏ ဟူ၍ အနက်ရရှိသည်။

၁၈၆. သဂ္ဂံ အဂံ သဘဝနံ ယထာတိ အတ္တနော ဂေဟံ ဝိယ သဂ္ဂံ လောကံ အဂမာသိန္တိ အတ္ထော.

၁၈၆. "Saggaṃ agaṃ sabhavanaṃ yathā" ဟူသည်မှာ မိမိ၏အိမ်ကဲ့သို့ နတ်ပြည်လောကသို့ ရောက်ပြီ ဟူ၍ အနက်ရရှိသည်။

၁၉၆. န [Pg.237] တွံ ဥပါယမဂ္ဂညူတိ တွံ နိဗ္ဗာနာဓိဂမူပါယဘူတမဂ္ဂညူ န အဟောသီတိ အတ္ထော.

၁၉၆. "Na tvaṃ upāyamaggaññū" ဟူသည်မှာ သင်သည် နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိခြင်း၏ နည်းလမ်းဖြစ်၍ဖြစ်သော လမ်းကြောင်းကိုသိသူ မဖြစ်ခဲ့ ဟူ၍ အနက်ရရှိသည်။

၂၀၀. သတ္ထုနော သဒါ ဇိနန္တိ သဒါ သဗ္ဗကာလံ ဇိနံ ဇိနန္တော ပရာဇိတကောပေါ သတ္ထုနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဝိမလာနနံ အာဒါသတလသဒိသမုခံ ပဿိဿာမိ ပဿိတုံ နိက္ခမာမီတိ ယောဇနာ. ဒိဇေ အပုစ္ဆိံ ကုဟိံ လောကနန္ဒနောတိ ကုဟိံ ဌာနေ လောကပသာဒကရော သတ္ထာတိ ဒိဇေ ဗြာဟ္မဏေ အဟံ ဘိက္ခူ အပုစ္ဆိန္တိ အတ္ထော.

၂၀၀. "Satthuno sadā jinaṃ" ဟူရာ၌ အခါခပ်သိမ်း ဟန်ဆောင်ဝါကြွားမှုကို အောင်ပြီးသော၊ ရှုံးစေအပ်ပြီးသော ပျက်စီးကြောင်းရှိသော (သို့မဟုတ် ပျက်စီးကြောင်းအားလုံးကို အောင်ပြီးသော) ငါဗာဟိယသည် မြတ်စွာဘုရား၏ အညစ်အကြေးကင်းသော၊ ကြေးမုံပြင်နှင့်တူသော မျက်နှာတော်ကို ဖူးမြင်အံ့၊ ဖူးမြင်ခြင်းငှာ ထွက်ခွာအံ့ဟု အနက်စပ်ရမည်။ "Dije apucchiṃ kuhiṃ lokanandano" ဟူသည်မှာ လူအပေါင်း၏ ကြည်ညိုခြင်းကို ပြုတတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ ရှိသနည်းဟု ရဟန္တာဖြစ်ကုန်သော ရဟန်းတို့ကို ငါသည် မေးမြန်းခဲ့ပြီ ဟူ၍ အနက်ရရှိသည်။

၂၀၁. သသောဝ ခိပ္ပံ မုနိဒဿနုဿုကောတိ မုနိဒဿနေ တထာဂတဒဿနေ ဥဿုကော ဥဿာဟဇာတော သသော ဣဝ ခိပ္ပံ ပါပုဏာတီတိ အတ္ထော.

၂၀၁. "Sasova khippaṃ munidassanussuko" ဟူသည်မှာ ဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ခြင်း၌ ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းရှိသော၊ ဖြစ်သောအားထုတ်ခြင်းရှိသော ယုံကဲ့သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်၏ ဟူ၍ အနက်ရရှိသည်။

၂၀၂. တုဝဋံ ဂန္တွာတိ သီဃံ ဂန္တွာ. ပိဏ္ဍတ္ထံ အပိဟာဂိဓန္တိ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိစ္စ အပိဟံ အပဂတပိဟံ အဂိဓံ နိတ္တဏှံ.

၂၀၂. "Tuvaṭaṃ gantvā" ဟူသည်မှာ လျင်မြန်စွာ သွား၍ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ "Piṇḍatthaṃ apihāgidha" ဟူသည်မှာ ဆွမ်းကို အစွဲပြု၍ တောင့်တခင်တွယ်ခြင်းမရှိသော၊ ကင်းသောတပ်မက်ခြင်းရှိသော၊ တပ်မက်ခြင်းမရှိသော၊ တပ်မက်မှုတဏှာမရှိသော ဟူ၍လည်းကောင်း အနက်ရရှိသည်။

၂၀၃. အလောလက္ခန္တိ ဣတော စိတော စ အနောလောကယမာနံ ဥတ္တမေ သာဝတ္ထိနဂရေ ပိဏ္ဍာယ ဝိစရန္တံ အဒက္ခိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သိရီနိလယသင်္ကာသန္တိ သိရိယာ လက္ခဏာနုဗျဉ္ဇနသောဘာယ နိလယံ သင်္ကာသံ ဇလမာနတောရဏသဒိသံ. ရဝိဒိတ္တိဟရာနနန္တိ ဝိဇ္ဇောတမာနသူရိယမဏ္ဍလံ ဝိယ ဝိဇ္ဇောတမာနမုခမဏ္ဍလံ.

၂၀၃. "Alolakkha" ဟူသည်မှာ ဟိုမှဒီမှ မကြည့်ဘဲ မြတ်သော သာဝတ္ထိမြို့၌ ဆွမ်းအလို့ငှာ လှည့်လည်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရပြီဟု အနက်စပ်ရမည်။ "Sirīnilayasaṅkāsa" ဟူသည်မှာ လက္ခဏာတော်ကြီး ၃၂ ပါး၊ လက္ခဏာတော်ငယ် ၈၀ တို့ဖြင့် တင့်တယ်သော ကျက်သရေတော်၏ တည်ရာအိမ်နှင့်တူသော၊ ထွန်းလင်းတောက်ပသော တုရိုဏ်းနှင့်တူသော ဟူ၍လည်းကောင်း၊ "Ravidittiharānana" ဟူသည်မှာ ထွန်းလင်းတောက်ပသော နေဝန်းကဲ့သို့ ထွန်းလင်းတောက်ပသော မျက်နှာတော်အဝန်းရှိတော်မူသော ဟူ၍လည်းကောင်း အနက်ရရှိသည်။

၂၀၄. ကုပထေ ဝိပ္ပနဋ္ဌဿာတိ ကုစ္ဆိတပထေ သောပဒ္ဒဝမဂ္ဂေ မူဠှဿ မိစ္ဆာပဋိပန္နဿ မေ သရဏံ ဟောဟိ ပတိဋ္ဌာ ဟောဟိ. ဂေါတမာတိ ဘဂဝန္တံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ.

၂၀၄. "Kupathe vippanaṭṭhassa" ဟူသည်မှာ ကဲ့ရဲ့အပ် စက်ဆုပ်အပ်သော ခရီးလမ်းကြောင်း၌၊ ဘေးရန်နှင့်တကွဖြစ်သော လမ်းခရီး၌ တွေဝေနေသော၊ ဖောက်ပြန်မှားယွင်းစွာ ပြုကျင့်ခြင်းရှိသော တပည့်တော်၏ ကိုးကွယ်အားထားရာ ဖြစ်တော်မူပါလော၊ ထောက်တည်ရာ ဖြစ်တော်မူပါလော ဟူ၍လည်းကောင်း၊ "Gotama" ဟူသည်မှာ မြတ်စွာဘုရားကို အနွယ်တော်အားဖြင့် ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည် ဟူ၍လည်းကောင်း အနက်ရရှိသည်။

၂၁၈. န တတ္ထ သုက္ကာ ဇောတန္တီတိ သုက္ကပဘာသမ္ပန္နာ ဇောတမာနဩသဓိတာရကာဒယော န ဇောတန္တိ နပ္ပဘာသန္တိ. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. သော ဧဝံ ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေတွာ တာဝဒေဝ စ ဘဂဝန္တံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. ‘‘ပရိပုဏ္ဏံ တေ ပတ္တစီဝရ’’န္တိ စ ပုဋ္ဌော ‘‘န ပရိပုဏ္ဏ’’န္တိ အာဟ. အထ နံ သတ္ထာ ‘‘တေန ဟိ ပတ္တစီဝရံ ပရိယေသာဟီ’’တိ ဝတွာ ပက္ကာမိ. သော ကိရ ဝီသတိဝဿသဟဿာနိ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော ‘‘ဘိက္ခုနာ နာမ အတ္တနာ ပစ္စယေ လဘိတွာ အညံ အနောလောကေတွာ သယမေဝ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝတွာ ဧကဘိက္ခုဿာပိ ပတ္တေန ဝါ စီဝရေန ဝါ သင်္ဂဟံ နာကာသိ, ‘‘န တေနဿ [Pg.238] ဣဒ္ဓိမယံ ပတ္တစီဝရံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဉတွာ ဘဂဝါ ဧဟိဘိက္ခုဘာဝေန ပဗ္ဗဇ္ဇံ နာဒါသိ. တမ္ပိ ပတ္တစီဝရံ ပရိယေသမာနမေဝ သင်္ကာရဋ္ဌာနတော စောဠက္ခဏ္ဍာနိ သံကဍ္ဎေန္တံ ပုဗ္ဗဝေရိကော အမနုဿော ဧကိဿာ တရုဏဝစ္ဆာယ ဂါဝိယာ သရီရေ အဓိမုစ္စိတွာ ဝါမဦရုမှိ ပဟရိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေသိ. သတ္ထာ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ကတဘတ္တကိစ္စော သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ နိက္ခမန္တော ဗာဟိယဿ သရီရံ သင်္ကာရဋ္ဌာနေ ပတိတံ ဒိသွာ ‘‘ဂဏှထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတံ ဗာဟိယံ ဒါရုစီရိယန္တိ ဧကသ္မိံ ဂေဟဒွါရေ ဌတွာ မဉ္စကံ အာဟရာပေတွာ ဣမံ သရီရံ နဂရဒွါရတော နီဟရိတွာ ဈာပေတွာ ဓာတုယော ဂဟေတွာ ထူပံ ကရောထာ’’တိ ဘိက္ခူ အာဏာပေသိ.

၂၁၈. "Na tattha sukkā jotanti" ဟူသည်မှာ ဖြူဖွေးသောအရောင်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ထွန်းလင်းတောက်ပသော သောက်ရှူးကြယ်စသည်တို့သည် မတောက်ပကုန်၊ မထွန်းလင်းကုန် ဟူ၍ အနက်ရရှိသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာတည်း။ ထိုဗာဟိယသည် ဤသို့လျှင် ရှေး၌လေ့ကျင့်အပ် ပြုလုပ်အပ်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြပြီး၍ ထိုခဏ၌ပင် မြတ်စွာဘုရားအား ရှင်ရဟန်းအဖြစ်ကို တောင်းပန်လေ၏။ "သင့်အား သပိတ်သင်္ကန်း ပြည့်စုံပြီးလော" ဟု ဘုရားရှင်က မေးတော်မူအပ်သည်ရှိသော် "မပြည့်စုံသေးပါဘုရား" ဟု လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ ဘုရားရှင်က "သို့ဖြစ်လျှင် သပိတ်သင်္ကန်းကို ရှာဖွေဦးလော" ဟု မိန့်တော်မူ၍ ကြွသွားတော်မူ၏။ ထိုဗာဟိယသည် အနှစ်နှစ်သောင်းတို့ကာလပတ်လုံး ရဟန်းတရားကို ပြုလတ်သော် "ရဟန်းမည်သည် မိမိကိုယ်တိုင် ပစ္စည်းတို့ကို ရ၍ အခြားရဟန်းကို မကြည့်မူ၍ ကိုယ်တိုင်သာလျှင် သုံးစွဲခြင်းငှာ သင့်၏" ဟု ပြော၍ ရဟန်းတစ်ပါးတလေမျှကိုလည်း သပိတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း ချီးမြှောက်မှုကို မပြုခဲ့ဖူးချေ။ "ထိုကြောင့် ထိုဗာဟိယအား တန်ခိုးဖြင့်ပြီးသော သပိတ်သင်္ကန်းသည် မဖြစ်လတ္တံ့" ဟု သိ၍ ဘုရားရှင်သည် ဧဟိဘိက္ခုအဖြစ်ဖြင့် ရှင်ရဟန်းအဖြစ်ကို မပေးခဲ့ပေ။ ထိုဗာဟိယမထေရ်သည် သပိတ်သင်္ကန်းကို ရှာဖွေလျက်သာလျှင် အမှိုက်စွန့်ရာအရပ်မှ အဝတ်ပုဆိုးပိုင်းတို့ကို ဆွဲထုတ်နေစဉ် ရှေး၌ရန်သူဖြစ်ဖူးသော ဘီလူးသည် နွားငယ်ရှိသော နွားမ၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ပူးဝင်၍ လက်ဝဲပေါင်၌ ဝှေ့သဖြင့် အသက်ကုန်ဆုံးခြင်းသို့ ရောက်စေခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆွမ်းခံလှည့်လည်၍ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးနောက် များစွာသော ရဟန်းတို့နှင့်အတူ ကြွလာတော်မူစဉ် ဗာဟိယ၏ ခန္ဓာကိုယ် အမှိုက်ပုံရာအရပ်၌ လဲကျနေသည်ကို မြင်တော်မူ၍ "ရဟန်းတို့၊ ပျဉ်ချပ်အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်ထားသော ဤဗာဟိယမထေရ်ကို သင်တို့သည် သယ်ယူကြကုန်လော့၊ အိမ်တံခါးတစ်ခု၌ ရပ်တန့်၍ ညောင်စောင်းသို့ တင်စေကာ ဤခန္ဓာကိုယ်ကို မြို့တံခါးမှ ထုတ်ဆောင်ပြီး မီးသင်္ဂြိုဟ်၍ ဓာတ်တော်တို့ကို ကောက်ယူကာ စေတီပြုကြကုန်လော့" ဟု ရဟန်းတော်တို့ကို စေခိုင်းတော်မူ၏။

တေ ဘိက္ခူ ဓာတုံ မဟာပထေ ထူပံ ကာရေတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ အတ္တနော ကတကမ္မံ အာရောစေသုံ. တတော သံဃမဇ္ဈေ ကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘တထာဂတော ဘိက္ခုသံဃေန သရီရဈာပနကိစ္စံ ကာရေသိ, ဓာတုယော စ ဂါဟာပေတွာ စေတိယံ ကာရာပေသိ, ကတရမဂ္ဂေါ နု ခေါ တေန သမဓိဂတော, သာမဏေရော နု ခေါ သော, ဘိက္ခု နု ခေါ’’တိ. သတ္ထာ တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ ‘‘ပတိဋ္ဌိတော, ဘိက္ခဝေ, ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော အရဟတ္တော’’တိ ဥပရိ ဓမ္မဒေသနံ ဝဍ္ဎေတိ. တဿ ပရိနိဗ္ဗုတဘာဝဉ္စ အာစိက္ခိတွာ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ခိပ္ပာဘိညာနံ ယဒိဒံ ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၀၉, ၂၁၆) ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ.

ထိုရဟန်းတို့သည် ဓာတ်တော်ကို လမ်းမကြီး၌ စေတီပြုစေ၍ ဘုရားရှင်သို့ ချဉ်းကပ်ကာ မိမိတို့ပြုအပ်သော ကံကို လျှောက်ထားကြကုန်၏။ ထို့နောက် သံဃာ့အလယ်၌ "မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းအပေါင်းအား ခန္ဓာကိုယ် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်းအမှုကို ပြုစေတော်မူပြီ၊ ဓာတ်တော်တို့ကိုလည်း ယူစေ၍ စေတီကို ပြုစေတော်မူပြီ။ ထိုဗာဟိယသည် အဘယ်မဂ်ကို ရအပ်ခဲ့လေသနည်း၊ ကိုရင်လော၊ ရဟန်းလော" ဟု စကားဖြစ်ပွားကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအကြောင်းကို အခြေပြု၍ "ရဟန်းတို့၊ ပျဉ်ချပ်သင်္ကန်းကို ဝတ်ဆင်သော ဗာဟိယသည် အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်ပြီ" ဟု အထက်၌ တရားဒေသနာတော်ကို တိုးပွားစေတော်မူ၏ (ဝါ) ဟောကြားတော်မူ၏။ ထိုဗာဟိယ၏ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံသည်၏ အဖြစ်ကိုလည်း ပြောကြား၍ "ရဟန်းတို့၊ လျင်စွာ အထူးသဖြင့်သိသော ဉာဏ်ရှိကုန်သော ငါဘုရား၏ တပည့်တို့တွင် ဗာဟိယ ဒါရုစီရိယသည် အမြတ်ဆုံးတည်း" ဟု ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော်မူ၏။

အထ နံ ဘိက္ခူ ပုစ္ဆိံသု – ‘‘တုမှေ, ဘန္တေ, ‘ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော အရဟတ္တံ ပတ္တော’တိ ဝဒေထ, ကဒါ သော အရဟတ္တံ ပတ္တော’’တိ? ‘‘မမ ဓမ္မံ သုတကာလေ, ဘိက္ခဝေ’’တိ. ‘‘ကဒါ ပနဿ, ဘန္တေ, တုမှေဟိ ဓမ္မော ကထိတော’’တိ? ‘‘ဘိက္ခာယ စရန္တေန အန္တရဝီထိယံ ဌိတေနာ’’တိ. ‘‘အပ္ပမတ္တကော, ဘန္တေ, တုမှေဟိ အန္တရဝီထိယံ ဌတွာ ကထိတဓမ္မော; ကထံ သော တာဝတ္တကေန ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေသီ’’တိ? အထ နေ သတ္ထာ, ‘‘ဘိက္ခဝေ, မမ ဓမ္မံ ‘အပ္ပံ’ ဝါ ‘ဗဟုံ ဝါ’တိ မာ စိန္တယိတ္ထ. အနေကာနိပိ ဟိ အနတ္ထပဒသံဟိတာနိ ဂါထာသဟဿာနိ န သေယျော, အတ္ထနိဿိတံ ပန ဧကမ္ပိ ဂါထာပဒံ သေယျော’’တိ ဝတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် "မြတ်စွာဘုရား၊ အရှင်ဘုရားတို့သည် 'ဗာဟိယ ဒါရုစီရိယသည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီ' ဟု မိန့်ဆိုတော်မူကုန်၏၊ အဘယ်အခါ၌ ထိုဗာဟိယသည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပါသနည်း" ဟု မေးကြကုန်၏။ "ရဟန်းတို့၊ ငါဘုရား၏ တရားတော်ကို နာကြားရာအခါ၌ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီ" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ "အရှင်မြတ်ဘုရား၊ အရှင်ဘုရားတို့သည် အဘယ်အခါ၌ ထိုဗာဟိယအား တရားကို ဟောအပ်ခဲ့ပါသနည်း" ဟု မေးပြန်၏။ "ဆွမ်းအလို့ငှာ လှည့်လည်သော လမ်းခရီးကြား၌ ရပ်တည်သော ငါဘုရားသည် ဟောအပ်ပြီ" ဟု မိန့်ကြားတော်မူ၏။ "မြတ်စွာဘုရား၊ အရှင်ဘုရားတို့သည် လမ်းခရီးအကြား၌ ရပ်တည်၍ အနည်းငယ်မျှသော ဟောအပ်သော တရားသည် အဘယ်သို့လျှင် တရားထူးကို ဖြစ်စေသနည်း၊ ထိုဗာဟိယသည် ထိုမျှလောက်သော အတိုင်းအရှည်ဖြင့် တရားထူးကို ဖြစ်စေသနည်း" ဟု မေးလျှောက်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတော်တို့ကို ဘုရားရှင်က "ရဟန်းတို့၊ ငါဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို 'နည်းသည်' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'များပြားသည်' ဟူ၍လည်းကောင်း မကြံစည်ကြနှင့်။ များစွာလည်း ဖြစ်ကုန်သော အကျိုးမရှိသော ပုဒ်တို့နှင့် စပ်ကုန်သော ဂါထာတစ်ထောင်တို့သည် မမြတ်၊ အကျိုးကိုမှီသော ဂါထာတစ်ပုဒ်သည်လည်း မြတ်၏" ဟု မိန့်တော်မူ၍ အနုသန္ဓေကို ဆက်စပ်ကာ တရားတော်ကို ဟောတော်မူလိုသဖြင့် ဤဂါထာကို မိန့်တော်မူ၏ -

‘‘သဟဿမပိ စေ ဂါထာ, အနတ္ထပဒသံဟိတာ;

ဧကံ ဂါထာပဒံ သေယျော, ယံ သုတွာ ဥပသမ္မတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၀၁) –

"တောဖွဲ့ တောင်ဖွဲ့ အကျိုးမဲ့ငြားပုဒ်အများနှင့် ဖွဲ့ထားအပ်သော ဂါထာသည် အထောင်မက များပြားလှသော်လည်း အကျိုးမပြီး အချည်းနှီးဖြစ်၍ ယုတ်မာလှချေ၏။ အကျိုးစီးပွား များအပြားကို ထင်ရှားဖော်ပြသော အကြင်ဂါထာပုဒ်ကို နားကြားရသဖြင့် ကိုယ်စိတ်ရွှင်လန်း အပူခမ်း၍ ငြိမ်းချမ်းရလေ၏၊ ထိုဂါထာသည် တစ်ပုဒ်တည်းသာ ဖြစ်သော်လည်း အကျိုးအရပ်ရပ် ဖြစ်စေတတ်သဖြင့် မြင့်မြတ်လှသည်သာတည်း။"

ဒေသနာပရိယောသာနေ [Pg.239] စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသီတိ.

ဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ ရှစ်သောင်းလေးထောင်ကုန်သော သတ္တဝါတို့၏ သစ္စာလေးပါးတရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းသည် ဖြစ်ပြီ ဟူ၍ အနက်ရရှိသည်။

ဗာဟိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဗာဟိယတ္ထေရအပါဒါန်အဖွင့် ဝဏ္ဏနာ ပြီးပြီ။

၇. မဟာကောဋ္ဌိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. မဟာကောဋ္ဌိကတ္ထေရအပါဒါန်အဖွင့် ဝဏ္ဏနာ

သတ္တမာပဒါနေ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော မဟာကောဋ္ဌိကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ မဟာဘောဂကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော မာတာပိတူနံ အစ္စယေန ကုဋုမ္ဗံ သဏ္ဌပေတွာ ဃရာဝါသံ ဝသန္တော ဧကဒိဝသံ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနာကာလေ ဟံသဝတီနဂရဝါသိနော ဂန္ဓမာလာဒိဟတ္ထေ ယေန ဗုဒ္ဓေါ ယေန ဓမ္မော ယေန သံဃော, တန္နိန္နေ တပ္ပောဏေ တပ္ပဗ္ဘာရေ ဂစ္ဆန္တေ ဒိသွာ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ, သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တာနံ အဂ္ဂေါ, ယံနူနာဟမ္ပိ ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ အယံ ဝိယ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝေယျ’’န္တိ စိန္တေတွာ သတ္ထု ဒေသနာပရိယောသာနေ ဝုဋ္ဌိတာယ ပရိသာယ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ, ‘‘ဘန္တေ, သွေ မယှံ ဂေဟေ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ နိမန္တေသိ. သတ္ထာ အဓိဝါသေသိ. သော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ သကနိဝေသနံ ဂန္တွာ သဗ္ဗရတ္တိံ ဗုဒ္ဓဿ စ ဘိက္ခုသံဃဿ စ နိသဇ္ဇဋ္ဌာနံ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ အလင်္ကရိတွာ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကနိဝေသနေ ဘိက္ခုသတသဟဿပရိဝါရံ သတ္ထာရံ ဝိဝိဓယာဂုခဇ္ဇကပရိဝါရံ သသူပဗျဉ္ဇနံ ဂန္ဓသာလိဘောဇနံ ဘောဇာပေတွာ ဘတ္တကိစ္စပရိယောသာနေ စိန္တေသိ – ‘‘မဟန္တံ ခေါ အဟံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေမိ, န ပန ယုတ္တံ မယာ ဧကဒိဝသမေဝ ဒါနံ ဒတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတုံ, အနုပဋိပါဋိယာ သတ္တာဟံ ဒါနံ ဒတွာ ပတ္ထေဿာမီ’’တိ. သော တေနေဝ နိယာမေန သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ဒတွာ ဘတ္တကိစ္စပရိယောသာနေ ဒုဿကောဋ္ဌာဂါရံ ဝိဝရာပေတွာ ဥတ္တမံ တိစီဝရပ္ပဟောနကံ သုခုမဝတ္ထံ ဗုဒ္ဓဿ ပါဒမူလေ ဌပေတွာ ဘိက္ခုသတသဟဿဿ စ တိစီဝရံ ဒတွာ တထာဂတံ ဥပသင်္ကမိတွာ, ‘‘ဘန္တေ, ယော သော ဘိက္ခု တုမှေဟိ ဣတော သတ္တမေ ဒိဝသမတ္ထကေ [Pg.240] ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပိတော, အဟမ္ပိ သော ဘိက္ခု ဝိယ အနာဂတေ ဥပ္ပဇ္ဇနကဿ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝေယျ’’န္တိ သတ္ထု ပါဒမူလေ နိပဇ္ဇိတွာ ပတ္ထနံ အကာသိ. သတ္ထာ တဿ သမိဇ္ဈနဘာဝံ ဉတွာ ‘‘အနာဂတေ ဣတော ကပ္ပသတသဟဿမတ္ထကေ ဂေါတမော နာမ ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, တဿ သာသနေ တဝ ပတ္ထနာ သမိဇ္ဈိဿတီ’’တိ ဗျာကာသိ. သော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ အပရာပရံ ဒေဝမနုဿေသု ပရိဗ္ဘမိ.

ခုနစ်ခုမြောက်အပဒါန်၌ “ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကမထေရ်၏ အပဒါန် (အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဖြစ်ပုံကား အဘယ်သို့နည်း? ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့လက်ထက်၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ (ပါရမီ) ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အမှီအထောက်ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် ဟံသဝတီမြို့၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာအလွန်များပြားသော အမျိုး၌ ဖြစ်၍ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်လေ၏။ မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်သောအခါ စည်းစိမ်ဥစ္စာကို တည်ထောင်၍ အိမ်ထောင်သည်ဘဝဖြင့် နေထိုင်စဉ် တစ်နေ့သ၌ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင် တရားဟောတော်မူရာ အခါဝယ် လက်၌ နံ့သာပန်း စသည်တို့ကို ကိုင်ဆောင်ကာ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာတော်ရှိရာသို့ ကိုင်းညွတ်ရိုသေသော စိတ်ထားဖြင့် သွားကြကုန်သော ဟံသဝတီမြို့သူမြို့သားတို့ကို မြင်ရသဖြင့် ထိုသူတို့နှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်လေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတစ်ပါးကို ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်လေးပါးသို့ ရောက်ကုန်သော ရဟန်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံးအရာ (ဧတဒဂ်) ၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်ရသဖြင့် “ဤရဟန်းသည် ဤသာသနာတော်၌ ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်လေးပါး ရောက်သူတို့တွင် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ပေသည်။ ငါသည်လည်း နောင်ပွင့်လတ္တံ့သော ဘုရားတစ်ဆူ၏ သာသနာတော်၌ ဤမထေရ်မြတ်ကဲ့သို့ ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်လေးပါး ရောက်သူတို့တွင် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ရပါမူ ကောင်းလေစွ” ဟု ကြံစည်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဟောပြီးဆုံး၍ ပရိသတ်တို့ ထသွားကြသောအခါ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ “မြတ်စွာဘုရား၊ မနက်ဖြန်တွင် တပည့်တော်၏အိမ်သို့ ဆွမ်းခံကြွတော်မူပါဘုရား” ဟု ပင့်ဖိတ်လေ၏။ မြတ်စွာဘုရားက လက်ခံတော်မူ၏။ ထိုသူသည် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပူဇော်ကာ လက်ယာရစ်လှည့်၍ အရိုအသေပြုပြီးနောက် မိမိအိမ်သို့ သွား၍ တစ်ညလုံး မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များ သီတင်းသုံးရန် နေရာကို နံ့သာပန်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ပြီး၊ ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ကို စီမံစေ၏။ ထိုညဉ့်လွန်မြောက်သောအခါ မိမိအိမ်၌ ရဟန်းတစ်သိန်း ခြံရံသော မြတ်စွာဘုရားအား အထူးထူးသော ယာဂု၊ ခဲဖွယ်အခြံအရံရှိသော ဟင်းလျာမျိုးစုံနှင့်တကွ မွှေးကြိုင်သော သလေးဆွမ်းကို ဆပ်ကပ်လှူဒါန်းပြီး ဆွမ်းကိစ္စပြီးဆုံးသောအခါ “ငါသည် ကြီးမြတ်လှသော အရာဌာနထူးကို တောင်းဆုပြုလိုပေသည်။ ငါသည် တစ်နေ့တည်းသာ ဆွမ်းလှူဒါန်းပြီး ထိုရာထူးကို တောင်းခြင်းကား မသင့်လျော်ပေ။ အစဉ်အတိုင်း ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး အလှူပေးလှူပြီးမှ တောင်းဆုပြုအံ့” ဟု ကြံစည်လေ၏။ သူသည် ထိုနည်းတူစွာပင် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ကြီးစွာသောအလှူကို ပေးလှူပြီးနောက် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးခြင်းကိစ္စပြီးဆုံးသောအခါ အဝတ်ပုဆိုးဂိုဒေါင်ကို ဖွင့်စေ၍ သင်္ကန်းသုံးထည်စာလောက်သည့် မြတ်စွာသော သိမ်မွေ့နူးညံ့သောအဝတ်ကို မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ထားကာ၊ ရဟန်းတစ်သိန်းတို့အားလည်း သင်္ကန်းသုံးထည်စီ လှူဒါန်းပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ “မြတ်စွာဘုရား၊ အရှင်ဘုရားတို့သည် လွန်ခဲ့သော ခုနစ်ရက်မြောက်နေ့က ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်လေးပါး ရောက်သူတို့တွင် အမြတ်ဆုံးအရာ၌ ထားတော်မူအပ်သော ရဟန်းကဲ့သို့၊ တပည့်တော်သည်လည်း နောင်အနာဂတ်ကာလတွင် ပွင့်လတ္တံ့သော ဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြု၍ ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်လေးပါး ရောက်သူတို့တွင် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်လိုပါ၏” ဟု မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ဝပ်စင်းကာ ဆုတောင်းမှုကို ပြုလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူ၏ ဆုတောင်းပြည့်မည့်အဖြစ်ကို သိတော်မူ၍ “နောင်အနာဂတ်ကာလ ဤကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာတစ်သိန်းလွန်သောအခါ ဂေါတမအမည်ရှိသော ဘုရားရှင်သည် လောက၌ ပွင့်တော်မူလတ္တံ့။ ထိုဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ သင်၏ဆုတောင်းသည် ပြည့်စုံလတ္တံ့” ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုသူသည် ထိုဘဝ၌ အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်၍ ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် နတ်ပြည်၌ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားရပြီး နတ်လူတို့၌ တပြောင်းပြန်ပြန် ကျင်လည်ခဲ့လေ၏။

ဧဝံ သော ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညဉာဏသမ္ဘာရေ သမ္ဘရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ, ကောဋ္ဌိကောတိဿ နာမံ အကံသု. ကသ္မာ မာတုယာ ဝါ အယျကပယျကာဒီနံ ဝါ နာမံ အဂ္ဂဟေတွာ ဧဝံ နာမံ ကရိံသူတိ စေ? အတ္တနော ပညဝန္တတာယ ဝေဒင်္ဂေသု သတက္ကပရတက္ကေသု သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘေသု သာက္ခရပ္ပဘေဒေသု သကလဗျာကရဏေသု စ ဆေကဘာဝေန စ ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌေ ဇနေ မုခသတ္တီဟိ ကောဋ္ဌေန္တော ပက္ကောဋ္ဌေန္တော ဝိတုဒန္တော ဝိစရတီတိ အနွတ္ထနာမံ ကရိံသူတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သော ဝယပ္ပတ္တော တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဗြာဟ္မဏသိပ္ပေ နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဥပသမ္ပန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ ပဋိသမ္ဘိဒါသု စိဏ္ဏဝသီ ဟုတွာ အဘီတော မဟာထေရေ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တောပိ ဒသဗလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဋိသမ္ဘိဒါသုယေဝ ပဉှံ ပုစ္ဆိ. ဧဝမယံ ထေရော တတ္ထ ကတာဓိကာရတာယ တတ္ထ စိဏ္ဏဝသီဘာဝေန စ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တာနံ အဂ္ဂေါ ဇာတော. အထ နံ သတ္ထာ မဟာဝေဒလ္လသုတ္တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ, ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တာနံ ယဒိဒံ မဟာကောဋ္ဌိကော’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၀၉, ၂၁၈).

ဤသို့ ထိုသူသည် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ထိုထိုဘုံဘဝ၌ ကောင်းမှုပါရမီ၊ ပညာပါရမီတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ဆည်းပူးလျက် ဤဘုရားပွင့်တော်မူရာအခါ၌ သာဝတ္ထိပြည်၌ ပုဏ္ဏားသူကြွယ်မျိုး၌ ဖြစ်လာရာ၊ ထိုသူအား “ကောဋ္ဌိက” ဟူသောအမည်ကို မှည့်ခေါ်ကြကုန်၏။ အဘယ်ကြောင့် အမိ၏အမည်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ အဘိုးအဘေးတို့၏အမည်ကိုသော်လည်းကောင်း မယူဘဲ ဤသို့သော အမည်ကို မှည့်ခေါ်ကြကုန်သနည်း ဟု မေးငြားအံ့ - မိမိ၏ ပညာရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဝေဒ၏ အစိတ်ဖြစ်ကုန်သော (အဘိဓာန်ကျမ်း၊ ကေတုဘကျမ်းနှင့်တကွဖြစ်သော) ဆင်ခြင်တုံပညာ တက်ကျမ်းတို့၌လည်းကောင်း၊ အက္ခရာအထူးပြားကို ပြတတ်ကုန်သော သိက္ခာကျမ်း၊ နိရုတ္တိကျမ်းတို့၌လည်းကောင်း၊ အလုံးစုံသော ဗျာကရုဏ်းကျမ်းတို့၌လည်းကောင်း ကျွမ်းကျင်လိမ္မာသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် မြင်မြင်သမျှသော လူတို့ကို နှုတ်တည်းဟူသော လှံတို့ဖြင့် အပြားအားဖြင့် ထိုးနှက်ဆွလျက် လှည့်လည်တတ်သောကြောင့် လုပ်ရပ်နှင့်လျော်ညီသော အနက်ရှိသောအမည် (အနွတ္ထနာမ) ကို မှည့်ခေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သိအပ်၏။ ထိုသူသည် အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် ဗေဒင်သုံးပုံတို့ကို သင်ယူကာ ပုဏ္ဏားတို့၏အတတ်၌ ပြီးမြောက်ခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။ တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရား၏အထံသို့ သွား၍ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားရရှိကာ ရဟန်းပြုလေ၏။ ရဟန်းပြုပြီးချိန်မှစ၍ ဝိပဿနာတရားကို စီးဖြန်းအားထုတ်လတ်သော် ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိ၍ ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးတို့၌ လေ့ကျင့်အပ်ပြီးသော ဝသီဘော်ရှိသူ ဖြစ်လာလေ၏။ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်းလျက် မဟာထေရ်မြတ်တို့ထံ ချဉ်းကပ်၍ ပြဿနာတို့ကို မေးမြန်းရုံမျှမက၊ ဒဿဗလမြတ်စွာဘုရားထံတော်သို့လည်း ချဉ်းကပ်ကာ ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်တို့၌သာလျှင် ပြဿနာကို မေးမြန်းခဲ့၏။ ဤသို့ဖြင့် ဤမထေရ်သည် ထိုပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်၌ လွန်ကဲစွာပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု (ပါရမီ) အဆောက်အဦးရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထိုပဋိသမ္ဘိဒါ၌ လေ့ကျင့်ပြီးသော ဝသီဘော်ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ် ရောက်သူတို့တွင် အသာဆုံးအမြတ်ဆုံး ဖြစ်တော်မူ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာဝေဒလ္လသုတ်ကို အကြောင်းပြုတော်မူလျက် ထိုမထေရ်အား ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်လေးပါး ရောက်သူတို့တွင် အမြတ်ဆုံးအရာ၌ “ရဟန်းတို့... ငါဘုရား၏ တပည့်ဖြစ်ကုန်သော ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်သို့ ရောက်ရှိသော ရဟန်းတို့တွင် မဟာကောဋ္ဌိကသည် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ပေ၏” ဟု ဧတဒဂ်ရာထူးကို ထားတော်မူလေ၏။

၂၂၁. သော အပရေန သမယေန ဝိမုတ္တိသုခံ ပဋိသံဝေဒေန္တော သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

၂၂၁. ထိုမဟာကောဋ္ဌိကမထေရ်သည် နောက်အခါ၌ အရဟတ္တဖိုလ်ချမ်းသာ (ဝိမုတ္တိသုခ) ကို ခံစားရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေး၌ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် “ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော” အစရှိသောဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူ၏။ ထိုစကားအလုံးစုံသည် အောက်တွင် ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းအတိုင်း ဖြစ်သဖြင့် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနက်ရှိသည်သာ ဖြစ်ပေသည်။

ဣတ္ထံ [Pg.241] သုဒမာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကောတိ ဧတ္ထ သုဒန္တိ နိဒဿနေ နိပါတော. အာယသ္မာတိ ဂါရဝါဓိဝစနံ, ယထာ တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနောတိ.

“ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော” ဟူသော ဤပါဌ်၌ “သုဒံ” ဟူသော သဒ္ဒါသည် နိဒဿန (ပုံစံပြခြင်း) အနက်၌ ဖြစ်သော နိပါတ်ဖြစ်သည်။ “အာယသ္မာ” ဟူသောသဒ္ဒါသည် ရိုသေလေးစားအပ်သည်၏အဖြစ်ကို ဟောသောသဒ္ဒါ (ဂါရဝါဓိဝစန) ဖြစ်၏။ “အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလာနော” ဟူသော ပါဠိရပ်၌ ကဲ့သို့တည်း။

မဟာကောဋ္ဌိကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

မဟာကောဋ္ဌိကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပြီ။

၈. ဥရုဝေလကဿပတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. ဥရုဝေဠကဿပမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ)

အဋ္ဌမာပဒါနေ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဥရုဝေလကဿပတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝယပ္ပတ္တော သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ မဟာပရိဝါရာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေန္တော မဟာဒါနံ ဒတွာ ပဏိဓာနံ အကာသိ. ဘဂဝါ စဿ အနန္တရာယတံ ဒိသွာ ‘‘အနာဂတေ ဂေါတမဗုဒ္ဓဿ သာသနေ မဟာပရိဝါရာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကာသိ. သော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စဝိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣတော ဒွေနဝုတိကပ္ပမတ္ထကေ ဖုဿဿ ဘဂဝတော ဝေမာတိကကနိဋ္ဌဘာတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော, အညေပိဿ ဒွေ ကနိဋ္ဌဘာတရော အဟေသုံ. တေ တယော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တေတွာ ပရမာယ ပူဇာယ ပူဇေတွာ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အမှာကံ ဘဂဝတော ဥပ္ပတ္တိတော ပုရေတရမေဝ ဗာရာဏသိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ တယော ဘာတရော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တာ ဂေါတ္တဝသေန တယောပိ ကဿပါတိ ဧဝံ နာမကာ အဟေသုံ. တေ တယော ဝယပ္ပတ္တာ တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှိံသု. တေသံ ဇေဋ္ဌဘာတိကဿ ပဉ္စမာဏဝကသတာနိ ပရိဝါရာ, မဇ္ဈိမဿ တီဏိ, ကနိဋ္ဌဿ ဒွေ, တေ အတ္တနော ဂန္ထေသု သာရံ ဩလောကေန္တာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမေဝ အတ္ထံ ဒိသွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ရောစေသုံ. တေသု ဇေဋ္ဌဘာတာ အတ္တနော ပရိဝါရေန သဒ္ဓိံ ဥရုဝေလံ ဂန္တွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဥရုဝေလကဿပေါ နာမ ဇာတော, မဇ္ဈိမော ဂင်္ဂါနဒီဝင်္ကေ ပဗ္ဗဇိတော နဒီကဿပေါ နာမ ဇာတော, ကနိဋ္ဌော ဂယာသီသေ ပဗ္ဗဇိတော ဂယာကဿပေါ နာမ ဇာတော. ဧဝံ တေသု ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဝသန္တေသု ဗဟူနံ ဒိဝသာနံ အစ္စယေန အမှာကံ ဗောဓိသတ္တော မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိတွာ [Pg.242] ပဋိဝိဒ္ဓသဗ္ဗညုတညာဏော အနုက္ကမေန ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတွာ ပဉ္စဝဂ္ဂိယတ္ထေရေ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ယသကုလပုတ္တပ္ပမုခေ ပဉ္စပညာသဇနေ သဟာယကေ ဝိနေတွာ သဋ္ဌိ အရဟန္တေ ‘‘စရထ, ဘိက္ခဝေ, စာရိက’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၂) ဝိဿဇ္ဇေတွာ တိံသဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယေ ဝိနေတွာ ဥရုဝေလကဿပဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဝသနတ္ထာယ အဂျာဂါရံ ပဝိသိတွာ တတ္ထ ဂတနာဂဒမနာဒီဟိ အဍ္ဎုဍ္ဎသဟဿေဟိ ပါဋိဟာရိယေဟိ ဥရုဝေလကဿပံ သပရိဝါရံ ဝိနေတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ. တဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာဝိဓာနဉ္စ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယကရဏဉ္စ သဗ္ဗံ နဒီကဿပဿ အပဒါနဋ္ဌကထာယံ အာဝိ ဘဝိဿတိ. တဿ ပဗ္ဗဇိတဘာဝံ သုတွာ ဣတရေပိ ဒွေ ဘာတရော သပရိသာ အာဂန္တွာ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိံသု. သဗ္ဗေဝ တေ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဓရာ ဧဟိဘိက္ခုကာ အဟေသုံ. သတ္ထာ တံ သမဏသဟဿံ အာဒါယ ဂယာသီသံ ဂန္တွာ ပိဋ္ဌိပါသာဏေ နိသိန္နော အာဒိတ္တပရိယာယဒေသနာယ (မဟာဝ. ၅၄) တေ သဗ္ဗေ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

ရှစ်ခုမြောက် အပဒါန်၌ 'ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဥရုဝေလကဿပမထေရ်၏ အပဒါန် (အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်ဆည်းပူးအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ထူး ရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်း (ဥပနိဿယ) ဖြစ်ကုန်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်ပွား၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ တရားနာယူရသဖြင့်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အခြံအရံများသော ရဟန်းတို့တွင် ရဟန်းတစ်ပါးကို မြတ်သောအရာ (ဧတဒဂ်) ၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်ရ၍ ကိုယ်တိုင်လည်း ထိုအရာထူးကို တောင့်တလျက် ကြီးစွာသောအလှူကို လှူဒါန်းကာ ဆုတောင်းမှုကို ပြုခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုသူ၏ အန္တရာယ်မရှိသည်၏ အဖြစ်ကို သိမြင်တော်မူ၍ "နောင်အနာဂတ်ကာလ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ အခြံအရံများသော ရဟန်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်လတ္တံ့" ဟု ဗျာဒိတ်တော် ပေးတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုဘဝ၌ အသက်ထက်ဆုံး ကောင်းမှုတို့ကို ပြုစုအားထုတ်ကာ ထိုဘဝမှ စုတေ၍ နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ဤကမ္ဘာမှ ရေတွက်သော် ကိုးဆယ့်နှစ်ကမ္ဘာထက်၌ ဖုဿမြတ်စွာဘုရား၏ မိထွေးသားငယ် (မတူသောအမိ၏ သားငယ်) ဖြစ်၍ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထိုသူ၏ အခြားသော ညီငယ်နှစ်ယောက်တို့လည်း ရှိကြကုန်၏။ ထိုညီနောင် သုံးယောက်တို့သည် ဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာတော်ကို ပင့်ဖိတ်၍ မွန်မြတ်သော ပူဇော်မှုဖြင့် ပူဇော်ကာ အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုစု၍ နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ငါတို့မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မမူမီ ရှေးဦးကပင် ဗာရာဏသီပြည်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ညီနောင်သုံးယောက် ဖြစ်လာကြသည်။ အနွယ်အလိုက် သုံးယောက်လုံးပင် 'ကဿပ' ဟူသောအမည် ရှိကြကုန်၏။ ထိုသုံးယောက်တို့သည် အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် ဗေဒင်သုံးပုံတို့ကို သင်ယူခဲ့ကြသည်။ ထိုသုံးဦးတို့တွင် အစ်ကိုကြီး၌ လုလင်ငါးရာ၊ အစ်ကိုလတ်၌ လုလင်သုံးရာ၊ ညီငယ်၌ လုလင်နှစ်ရာ အသီးသီး အခြံအရံ ရှိကြကုန်၏။ ထိုညီနောင်သုံးယောက်တို့သည် မိမိတို့၏ ဗေဒင်ကျမ်းတို့၌ အနှစ်သာရကို ရှာဖွေကြည့်ရှုကြသော် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ဖြစ်သော အကျိုးကိုသာ မြင်ရသဖြင့် ရသေ့ရဟန်းပြုခြင်းကို နှစ်သက်ကြကုန်၏။ ထိုညီနောင်သုံးယောက်တို့တွင် အစ်ကိုကြီးသည် မိမိ၏ အခြံအရံနှင့်တကွ ဥရုဝေလတောသို့ သွားရောက်ကာ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ 'ဥရုဝေလကဿပ' ဟူ၍ ထင်ရှား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အစ်ကိုလတ်သည် ဂင်္ဂါမြစ်အကွေ့၌ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ 'နဒီကဿပ' ဟူ၍ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ညီငယ်သည် ဂယာသီသအရပ်၌ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ 'ဂယာကဿပ' ဟူ၍ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤသို့ ထိုညီနောင်သုံးယောက်တို့သည် ရသေ့ရဟန်းပြု၍ ထိုထိုအရပ်တို့၌ နေထိုင်ကြစဉ် များစွာသော နေ့ရက်တို့ လွန်မြောက်သောအခါ ငါတို့၏ ဘုရားလောင်းသည် မြတ်သောတောထွက်ခြင်းဖြင့် တောထွက်တော်မူ၍ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ကာ အစဉ်သဖြင့် ဓမ္မစကြာတရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူပြီး ပဉ္စဝဂ္ဂီမထေရ်တို့ကို အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်စေတော်မူလျက်၊ ယသအမျိုးကောင်းသား အမှူးရှိသော သူငယ်ချင်း ငါးဆယ့်ငါးယောက်တို့ကို ဆုံးမတော်မူပြီးလျှင် ရဟန္တာခြောက်ဆယ်တို့အား "ရဟန်းတို့၊ ဒေသစာရီ လှည့်လည်ကြကုန်လော" ဟု စေလွှတ်တော်မူကာ၊ ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီ ညီနောင်သုံးဆယ်တို့ကို ဆုံးမတော်မူပြီးနောက် ဥရုဝေလကဿပ၏ နေရာအရပ်သို့ ကြွရောက်တော်မူသည်။ ထိုနေရာတွင် သီတင်းသုံးရန် မီးတင်းကုတ်သို့ ဝင်တော်မူ၍ ထိုမီးတင်းကုတ်၌ ရှိသော နဂါးမင်းကို ဆုံးမခြင်း အစရှိသော သုံးထောင်ငါးရာ (သို့မဟုတ် လေးထောင်နီးပါး) သော ပြာဋိဟာတို့ဖြင့် ဥရုဝေလကဿပကို အခြံအရံနှင့်တကွ ဆုံးမတော်မူ၍ ရဟန်းပြုစေတော်မူခဲ့သည်။ ထိုဥရုဝေလကဿပ၏ ရဟန်းပြုပုံအစီအရင်နှင့် တန်ခိုးပြာဋိဟာ ပြုတော်မူပုံ အလုံးစုံကို နဒီကဿပမထေရ်၏ အပဒါန်အဋ္ဌကထာ၌ ထင်ရှားလတ္တံ့။ ထိုဥရုဝေလကဿပ ရဟန်းပြုသည်၏ အဖြစ်ကို ကြားသိရသဖြင့် အခြားသော ညီနောင်နှစ်ဦးတို့သည်လည်း မိမိတို့၏ ပရိသတ်နှင့်တကွ လာရောက်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ ရဟန်းပြုကြကုန်၏။ ထိုသူအားလုံးတို့သည် တန်ခိုးဖြင့်ပြီးသော သပိတ်သင်္ကန်းကို ဆောင်ကြကုန်သော ဧဟိဘိက္ခူရဟန်းများ ဖြစ်ကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းတော်တစ်ထောင်ကို ခေါ်ဆောင်လျက် ဂယာသီသအရပ်သို့ ကြွတော်မူ၍ ကျောက်ဖျာပေါ်၌ ထိုင်တော်မူကာ အာဒိတ္တပရိယာယသုတ်ဒေသနာတော်ဖြင့် ထိုသူအားလုံးတို့ကို အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်စေတော်မူခဲ့သည်။

၂၅၁. သော ဧဝံ အရဟတ္တံ ပတွာ သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. အနုတ္တာနပဒမေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ.

၂၅၁. ထိုဥရုဝေလကဿပမထေရ်သည် ဤသို့ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၍ ဖြစ်ပေါ်သော ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိသည်ဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေး၌ပြုကျင့်အပ်ခဲ့သော အကြောင်းအရာဖြစ်ရပ် (ရှေးဟောင်းနှောင်းဖြစ်) ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော' အစရှိသည်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ မပေါ်လွင်သော ပုဒ်တို့ကိုသာ ဖွင့်ဆိုပါအံ့။

၂၆၈. သော စ သဗ္ဗံ တမံ ဟန္တွာတိ သော ဖုဿော ဘဂဝါ ရာဂဒေါသမောဟာဒိကိလေသန္ဓကာရံ ဝိဒ္ဓံသေတွာ. ဝိဇဋေတွာ မဟာဇဋန္တိ တဏှာမာနာဒီဟိ ဒိယဍ္ဎသဟဿေဟိ ကိလေသဂဏေဟိ မဟာဗျာကုလံ ဇဋံ ဝိဇဋေတွာ ပဒါလေတွာ ဖာလေတွာတိ အတ္ထော. သဒေဝကံ ဒေဝလောကသဟိတံ သကလံ လောကသန္နိဝါသံတပ္ပယန္တော သန္တပ္ပယန္တော ပီဏေန္တော အမတံ ဝုဋ္ဌိံ မဟာနိဗ္ဗာနဝုဋ္ဌိဓာရံ ဝဿတေ ပဂ္ဃရာပေတီတိ ယောဇနာ.

၂၆၈. "သော စ သဗ္ဗံ တမံ ဟန္တွာ" ဟူသည် ထိုဖုဿမြတ်စွာဘုရားသည် ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ အစရှိသော ကိလေသာအမိုက်မှောင်ကို ဖျက်ဆီး၍ ဟု ဆိုလိုသည်။ "ဝိဇဋေတွာ မဟာဇဋံ" ဟူသည် တဏှာ၊ မာန အစရှိသော တစ်ထောင်ငါးရာ (သို့မဟုတ် နှစ်ထောင်နီးပါး) သော ကိလေသာအပေါင်းတို့ဖြင့် ကြီးစွာ အရှုပ်အထွေးဖြစ်နေသော တဏှာတည်းဟူသော အရှုပ်အထွေးကို ဖြေရှင်း၍ ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီး၍ ဟု အနက်ရသည်။ နတ်ပြည်နှင့်တကွသော အလုံးစုံသော လောကနေအဖွဲ့အစည်းကို လွန်စွာ ရောင့်ရဲနှစ်သက်စေလျက် မသေရာမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန်ဟူသော မိုးရေအလျဉ်ကို ရွာသွန်းစေတော်မူ၏၊ ယိုစီးစေတော်မူ၏ဟု ယှဉ်စပ်အပ်၏။

၂၆၉. တဒါ ဟိ ဗာရာဏသိယန္တိ ‘‘ဗာရသ မနုဿာ’’တိအာဒီသု ဝိယ ဗာရသ ဒွါဒသရာသီ ဟုတွာ ပုရာ, ဟိမဝန္တတော ဣသယော စ ပစ္စေကမုနိသင်္ခါတာ ဣသယော စ ဂန္ဓမာဒနတော အာကာသေနာဂန္တွာ ဧတ္ထ ဂစ္ဆန္တိ ဩတရန္တိ ပဝိသန္တီတိ ဗာရာဏသီ, အထ ဝါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသင်္ခါတာနံ အနေကသတသဟဿာနံ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနတ္ထာယ ဩတရဋ္ဌာနံ နဂရံ လိင်္ဂဝိပလ္လာသံ ကတွာ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဗာရာဏသီတိ ဝုစ္စတိ, တိဿံ ဗာရာဏသိယံ.

၂၆၉. "တဒါ ဟိ ဗာရာဏသိယံ" ဟူသည် "ဗာရသ မနုဿ" စသည်တို့၌ကဲ့သို့ တစ်ဆယ့်နှစ်လရာသီရှိသော မြို့ဖြစ်၍ ထိုမြို့၌ ဟိမဝန္တာမှ ရသေ့တို့သည်လည်းကောင်း၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါဟု ဆိုအပ်သော အရှင်မြတ်တို့သည်လည်းကောင်း ဂန္ဓမာဒနတောင်မှ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် လာရောက်၍ ဤမြို့၌ သက်ဆင်းဝင်ရောက်ကြကုန်သောကြောင့် ဗာရာဏသီ မည်၏။ သို့မဟုတ် တစ်နည်းအားဖြင့် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဟု ဆိုအပ်သော အသိန်းမက များပြားလှစွာသော ဘုရားရှင်တို့၏ ဓမ္မစကြာတရားတော် ဟောတော်မူရန်အလို့ငှာ သက်ဆင်းရာအရပ်ဖြစ်သော မြို့တည်း။ လိင်ဖောက်ပြန်မှုကို ပြု၍ ဣတ္ထိလိင်အစွမ်းဖြင့် ဗာရာဏသီဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ထိုဗာရာဏသီပြည်၌။

၂၇၃. နိက္ခိတ္တသတ္ထံ [Pg.243] ပစ္စန္တန္တိ ဆဍ္ဍိတသတ္ထံ ပါတိတအာဝုဓံ ပစ္စန္တဇနပဒံ နိဗ္ဗိသေဝနံ ကတွာ ပုနရုပစ္စတန္တိ ပုနရပိ တံ နဂရံ ဥပေစ္စ ဥပဂမ္မ သမ္ပတ္တာတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၂၇၃. "နိက္ခိတ္တသတ္ထံ ပစ္စန္တံ" ဟူသည် စွန့်လွှတ်အပ်သော၊ သို့မဟုတ် ချထားအပ်ပြီးသော လက်နက်ရှိသော အစွန်အဖျားဇနပုဒ်ကို ဆန့်ကျင်ဘက်မရှိသော အရပ်ဖြစ်အောင် ပြု၍၊ "ပုနရုပစ္စံ" ဟူသည် နောက်ထပ်တစ်ဖန်လည်း ထိုမြို့သို့ ချဉ်းကပ်ကာ ရောက်ရှိလာကြကုန်ပြီဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

ဥရုဝေလကဿပတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဥရုဝေလကဿပမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၉. ရာဓတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. ရာဓမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

၂၉၆. နဝမာပဒါနေ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ရာဓတ္ထေရဿ အပဒါနံ. တံ သဗ္ဗံ ပါဌာနုသာရေန နယာနုစိန္တနေန ဝိညူဟိ သုဝိညေယျမေဝ. ကေဝလံ ပုညနာနတ္တမေဝါတိ.

၂၉၆. ကိုးခုမြောက် အပဒါန်၌ 'ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ရာဓမထေရ်၏ အပဒါန် (အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ထိုအလုံးစုံကို ပါဠိတော်အစဉ်အတိုင်း လည်းကောင်း၊ ပါဠိတော်နည်းသို့ လျှောက်၍ ဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ပညာရှိတို့သည် လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။ သက်သက်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်ချင်း ကွဲပြားခြင်းမျှသာ ထူးခြားမှုရှိသည်။

ရာဓတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ရာဓမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

ဒသမံ မောဃရာဇတ္ထေရအပဒါနံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

တစ်ဆယ်ခုမြောက်ဖြစ်သော မောဃရာဇမထေရ်၏ အပဒါန်ကို လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာတည်း။

စတုပညာသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ငါးဆယ့်လေးခုမြောက် ဝဂ်အဖွင့် ပြီးဆုံးပြီ။

၅၅. ဘဒ္ဒိယဝဂ္ဂေါ

၅၅. ဘဒ္ဒိယဝဂ်

၁. လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ပဉ္စပညာသမဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနေ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ မဟာဘောဂကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မံ သုဏန္တော နိသိန္နော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ မဉ္ဇုဿရာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေန္တော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ သပ္ပိသက္ခရာဒိမဓုရရသသမ္မိဿံ မဟာဒါနံ ဒတွာ ‘‘အဟမ္ပိ, ဘန္တေ, အနာဂတေ အယံ ဘိက္ခု ဝိယ ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ မဉ္ဇုဿရာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝေယျ’’န္တိ ပဏိဓာနံ အကာသိ. ဘဂဝါ တဿ အနန္တရာယံ ဒိသွာ ဗျာကရိတွာ ပက္ကာမိ.

ငါးဆယ့်ငါးခုမြောက်ဖြစ်သော ဝဂ်၌ ပထမဦးဆုံး အပဒါန်တွင် "ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် (အပဒါန်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့သည်။ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်၌ ဟံသဝတီမြို့၊ များစွာသော စည်းစိမ်ဥစ္စာရှိသော အမျိုး၌ ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်ကာ လူလားမြောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူလျက် ထိုင်နေစဉ် မြတ်စွာဘုရားသည် သာယာချိုမြိန်သော အသံရှိသော ရဟန်းတို့အနက် ရဟန်းတစ်ပါးကို ထိုအရာ၌ အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်၍ ကိုယ်တိုင်လည်း ထိုထူးမြတ်သော ရာထူးကို တောင့်တလျက် မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာတော်များအား ထောပတ်၊ သကာ အစရှိသော ချိုမြိန်ကောင်းမြတ်သော အရသာတို့နှင့် ရောနှောအပ်သော ကြီးစွာသောအလှူကို လှူဒါန်းပြီးလျှင် "အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်သည်လည်း နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ဤရဟန်းကဲ့သို့ တစ်ဆူသော မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် သာယာချိုမြိန်သော အသံရှိသော ရဟန်းတို့အနက် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ရပါလို၏" ဟု ဆုတောင်းမှုကို ပြုခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုသူ၌ အန္တရာယ်မရှိသည်ကို သိမြင်တော်မူသဖြင့် ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူပြီးနောက် ဖဲခွာကြွသွားတော်မူခဲ့သည်။

သော [Pg.244] ယာဝတာယုကံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဖုဿဘဂဝတော ကာလေ စိတြကောကိလော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော ရာဇုယျာနတော မဓုရံ အမ္ဗဖလံ တုဏ္ဍေနာဒါယ ဂစ္ဆန္တော သတ္ထာရံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ‘‘ဒဿာမိ ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ စိတ္တံ ဥပ္ပာဒေသိ. သတ္ထာ တဿ စိတ္တာစာရံ ဉတွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ နိသီဒိ. ကောကိလော ဒသဗလဿ ပတ္တေ အမ္ဗပက္ကံ ဌပေသိ. သတ္ထာ တဿ သောမနဿုပ္ပာဒနတ္ထံ တဿ ပဿန္တဿေဝ တံ ပရိဘုဉ္ဇိ. အထ သော ကောကိလော ပသန္နမာနသော တေနေဝ ပီတိသုခေန သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေသိ. တေနေဝ ပုညကမ္မေန ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဘဝေ မဉ္ဇုဿရော အဟောသိ. ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ ဝဍ္ဎကိကုလေ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဇေဋ္ဌကဝဍ္ဎကီ ဟုတွာ ပါကဋော အဟောသိ. ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ တဿ သရီရဓာတုယော နိဒဟိတုံ သတ္တယောဇနပ္ပမာဏေ ထူပေ အာရဒ္ဓေ သော အာဟ – ‘‘ယောဇနာဝဋ္ဋံ ယောဇနုဗ္ဗေဓံ ကရောမာ’’တိ. တေ သဗ္ဗေ တဿ ဝစနေ အဋ္ဌံသု. ဣတိ အပ္ပမာဏဿ ဗုဒ္ဓဿ ဩရပ္ပမာဏံ စေတိယံ ကာရေသိ, တေန ကမ္မေန နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ အညေဟိ ဟီနပ္ပမာဏော အဟောသိ. သော အမှာကံ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အတိရဿတာယ စ သုဝဏ္ဏပဋိမာ ဝိယ သုန္ဒရသရီရတာယ စ လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယောတိ ပညာယိတ္ထ. သော အပရဘာဂေ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဗဟုဿုတော ဓမ္မကထိကော ဟုတွာ မဓုရေန သရေန ပရေသံ ဓမ္မံ ကထေသိ.

ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်၍ နတ်ပြည်နှင့် လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်ကာ နတ်စည်းစိမ်၊ လူ့စည်းစိမ် နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားပြီးလျှင် ဖုဿမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ဆန်းကြယ်သော ဥဩငှက် ဖြစ်၍ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မင်း၏ ဥယျာဉ်တော်မှ ချိုမြိန်သော သရက်သီးကို နှုတ်သီးဖြင့် ဆွဲယူကာ ပျံသန်းသွားစဉ် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ "မြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းအံ့" ဟု စိတ်အကြံ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုဥဩငှက်၏ စိတ်အကြံကို သိတော်မူသဖြင့် သပိတ်တော်ကို ကိုင်ယူကာ သီတင်းသုံးတော်မူသည်။ ဥဩငှက်သည်လည်း မြတ်စွာဘုရား၏ သပိတ်တော်၌ သရက်သီးမှည့်ကို တင်လှူခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုဥဩငှက်၏ ဝမ်းမြောက်ကြည်နူးမှုကို ဖြစ်စေခြင်းငှာ ထိုဥဩငှက် ကြည့်ရှုနေစဉ်ပင် ထိုသရက်သီးမှည့်ကို ဘုဉ်းပေးတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအခါ ထိုဥဩငှက်သည် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုပီတိချမ်းသာဖြင့်ပင် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ကာလကို ကုန်လွန်စေခဲ့သည်။ ထိုကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် ဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတိုင်း၌ သာယာချိုမြိန်သော အသံရှိသူ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ကဿပမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ လက်သမားမျိုးရိုး၌ ဖြစ်၍ အကြီးဆုံး လက်သမားကြီး (လက်သမားခေါင်းဆောင်) အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူသောအခါ သရီရဓာတ်တော်များကို ဌပနာရန် ခုနစ်ယူဇနာအတိုင်းအရှည်ရှိသော စေတီတော် တည်ဆောက်ခြင်းကို အားထုတ်ကြရာ ထိုလက်သမားကြီးက "အချင်းတို့... ငါတို့သည် တစ်ယူဇနာအဝန်း၊ တစ်ယူဇနာအမြင့်ရှိသော စေတီတော်ကို တည်ဆောက်ကြကုန်အံ့" ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ အားလုံးသောသူတို့သည် ထိုလက်သမားကြီး၏ စကားကို သဘောတူ လက်ခံကြသည်။ ဤသို့လျှင် အတိုင်းအရှည်မရှိသော မြတ်စွာဘုရားအတွက် အတိုင်းအရှည်နည်းသော (အရွယ်ငယ်သော) စေတီတော်ကို တည်စေခဲ့သော ထိုကံကြောင့် ဖြစ်ရာဘဝ၌ အခြားသူတို့အောက် ယုတ်လျော့သော အတိုင်းအရှည်ရှိသူ (အရပ်ပုသူ) ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ထိုသူသည် ငါတို့မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်လာပြီးလျှင် အလွန်တိုပုသော အရပ်ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ရွှေရုပ်တုကဲ့သို့ တင့်တယ်လှပသော ခန္ဓာကိုယ်ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း "လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယ" ဟု ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားရရှိကာ ရဟန်းပြုပြီးနောက် ဗဟုသုတများစွာရှိသော ဓမ္မကထိကဖြစ်၍ သာယာချိုမြိန်သော အသံတော်ဖြင့် သူတစ်ပါးတို့အား တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

အထေကသ္မိံ ဥဿဝဒိဝသေ ဧကေန ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ ရထေန ဂစ္ဆန္တီ ဧကာ ဂဏိကာ ထေရံ ဒိသွာ ဒန္တဝိဒံသကံ ဟသိ. ထေရော တဿာ ဒန္တဋ္ဌိကေ နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ ဈာနံ ဥပ္ပာဒေတွာ တံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အနာဂါမီ အဟောသိ, သော အဘိဏှံ ကာယဂတာယ သတိယာ ဝိဟရန္တော ဧကဒိဝသံ အာယသ္မတာ ဓမ္မသေနာပတိနာ ဩဝဒိယမာနော အနုသာသိယမာနော အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟိ. ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ စ သာမဏေရာ စ တဿ အရဟတ္တပ္ပတ္တဘာဝံ အဇာနန္တော ကဏ္ဏေသု ဂဟေတွာ ကဍ္ဎန္တိ, သီသေ ဗာဟာယ ဟတ္ထပါဒါဒီသု ဝါ ဂဟေတွာ စာလေတွာ ကီဠန္တာ ဝိဟေဌေသုံ. အထ ဘဂဝါ သုတွာ – ‘‘မာ, ဘိက္ခဝေ, မမ ပုတ္တံ ဝိဟေဌေထာ’’တိ အာဟ. တတော ပဋ္ဌာယ တံ ‘‘အရဟာ’’တိ ဇာနိတွာ န ဝိဟေဌေသုံ.

ထိုအခါ တစ်ခုသော ပွဲလမ်းသဘင် ကျင်းပရာနေ့၌ ပုဏ္ဏားတစ်ယောက်နှင့်အတူ ရထားဖြင့် သွားနေသော ပြည့်တန်ဆာမတစ်ဦးသည် မထေရ်ကို မြင်၍ သွားပေါ်အောင် ရယ်ပြခဲ့သည်။ မထေရ်သည် ထိုပြည့်တန်ဆာမ၏ စက်ဆုပ်ဖွယ် ကောင်းသော သွားရိုး၌ နိမိတ်ယူကာ ဈာန်ကို ဖြစ်စေပြီးလျှင်၊ ထိုဈာန်ကို အခြေခံပြု၍ ဝိပဿနာကို တိုးပွားစေကာ အနာဂါမ် ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ဖြစ်သော ကာယဂတာသတိဖြင့် မပြတ် နေထိုင်တော်မူစဉ် တစ်နေ့သ၌ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်သော အရှင်သာရိပုတ္တရာ မထေရ်၏ ဆုံးမသွန်သင်မှုကို ခံယူရသဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်တော်မူခဲ့သည်။ အချို့သော ရဟန်းနှင့် သာမဏေတို့သည် ထိုအရှင်လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယ၏ ရဟန္တာဖြစ်ပြီးသည်ကို မသိကြသဖြင့် နားတို့ကို ကိုင်ဆွဲ၍လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်း၊ လက်မောင်း သို့မဟုတ် ခြေ၊ လက် စသည်တို့ကို ကိုင်လှုပ်ကာ ကစားလျက်လည်းကောင်း ညှဉ်းဆဲကျီစယ်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကြားသိတော်မူသဖြင့် "ရဟန်းတို့... ငါဘုရား၏ သားတော်ကို မညှဉ်းဆဲ မနှိပ်စက်ကြကုန်လင့်" ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ထိုအရှင်လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယမထေရ်အား ရဟန္တာဖြစ်ကြောင်း သိကြသဖြင့် မနှိပ်စက် မကျီစယ်ကြတော့ပေ။

၁၂. သော [Pg.245] အရဟာ ဟုတွာ သဉ္ဇာတသောမနဿော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. မဉ္ဇုနာဘိနိကူဇဟန္တိ မဓုရေန ပေမနိယေန သရေန အဘိနိကူဇိံ သဒ္ဒံ နိစ္ဆာရေသိံ အဟန္တိ အတ္ထော. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၂. ထိုမထေရ်သည် ရဟန္တာဖြစ်၍ လွန်စွာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်သဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဘဝက ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ (အပဒါန်) ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော" အစရှိသည်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ "မဉ္ဇုနာဘိနိကူဇဟံ" ဟူသည် သာယာချိုမြိန် ချစ်ဖွယ်ကောင်းသော အသံဖြင့် ငါသည် တွန်ကျူးခဲ့၏ (အသံကို မြည်တွန် ပျံ့နှံ့စေခဲ့၏) ဟူသော အနက် ဖြစ်သည်။ ဤအပဒါန်၌ ကြွင်းသော စကားရပ်တို့သည် လွယ်ကူစွာ သိနိုင်သော အရာများသာ ဖြစ်သည်။

လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အရှင်လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၂. ကင်္ခါရေဝတတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. အရှင်ကင်္ခါရေဝတမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ)

၃၄. ဒုတိယာပဒါနေ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကင်္ခါရေဝတတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော, တံ သဗ္ဗံ ပါဌာနုသာရေန သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၃၄. ဒုတိယမြောက် အပဒါန်၌ "ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ကင်္ခါရေဝတမထေရ်၏ အပဒါန် (အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ဆည်းပူးခဲ့ဖူးသော အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုးရိုး၌ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအလုံးစုံသော အကြောင်းအရာကို ပါဠိတော်၏ အစဉ်အတိုင်း ကောင်းစွာ နားလည်နိုင်ပါသည်။

ကင်္ခါရေဝတတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အရှင်ကင်္ခါရေဝတမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၃. သီဝလိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. အရှင်သီဝလိမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (အပဒါနဝဏ္ဏနာ)

တတိယာပဒါနေ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သီဝလိတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ပရိသာယ ပရိယန္တေ ဌိတော ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ လာဘီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ ‘‘မယာပိ အနာဂတေ ဧဝရူပေန ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဒသဗလံ နိမန္တေတွာ သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ, ‘‘ဘန္တေ, ဣမိနာ အဓိကာရကမ္မေန န အညံ သမ္ပတ္တိံ ပတ္ထေမိ, အနာဂတေ ပန ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ အဟမ္ပိ တုမှေဟိ သော ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတဘိက္ခု ဝိယ လာဘီနံ အဂ္ဂေါ ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ အကာသိ. သတ္ထာ တဿ အနန္တရာယတံ ဒိသွာ ‘‘အယံ တေ ပတ္ထနာ အနာဂတေ ဂေါတမဿ ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ သမိဇ္ဈိဿတီ’’တိ ဗျာကရိတွာ ပက္ကာမိ. သော ကုလပုတ္တော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဝိပဿိဿ [Pg.246] ဘဂဝတော ကာလေ ဗန္ဓုမတီနဂရတော အဝိဒူရေ ဧကသ္မိံ ဂါမကေ နိဗ္ဗတ္တိ, တသ္မိံ သမယေ ဗန္ဓုမတီနဂရဝါသိနော ရညာ သဒ္ဓိံ သာကစ္ဆိတွာ ဒသဗလဿ ဒါနံ အဒံသု.

သုံးခုမြောက် အပဒါန်၌ "ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သီဝလိမထေရ်၏ အပဒါန် (အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှေး၌ ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်း ကျောင်းတော်သို့ သွား၍ ပရိသတ်၏ အစွန်အဖျား၌ ရပ်လျက် တရားနာယူစဉ် မြတ်စွာဘုရားသည် လာဘ်ပေါများသော ရဟန်းတို့အနက် ရဟန်းတစ်ပါးကို ထိုအရာ၌ အမြတ်ဆုံး (ဧတဒဂ်) ရာထူး၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်၍ "ငါသည်လည်း နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ဤကဲ့သို့သောသူ ဖြစ်ခြင်းငှာ သင့်မြတ်ပေ၏" ဟု ကြံစည်လျက် မြတ်စွာဘုရားကို ပင့်ဖိတ်ကာ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာတော်များအား ကြီးစွာသောအလှူကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် "အရှင်ဘုရား... တပည့်တော်သည် ဤသို့သော ထူးမြတ်သော ကောင်းမှုကံကြောင့် အခြားသော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို မတောင့်တပါ။ နောင်အနာဂတ်ကာလတွင် တစ်ဆူသော မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ တပည့်တော်သည်လည်း အရှင်ဘုရားတို့ ယခု ဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူသော ထိုရဟန်းကဲ့သို့ လာဘ်လာဘ ပေါများသော ရဟန်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ရပါလို၏" ဟု ဆုတောင်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုသူ၏ အန္တရာယ်မရှိသည်ကို မြင်တော်မူသဖြင့် "သင်၏ ဤဆုတောင်းသည် အနာဂတ်ကာလ၌ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ ပြည့်စုံလတ္တံ့" ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူကာ ဖဲခွာကြွသွားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအမျိုးကောင်းသားသည် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်၍ နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ဗန္ဓုမတီမြို့နှင့် မနီးမဝေးသော ရွာငယ်တစ်ခု၌ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗန္ဓုမတီမြို့သူမြို့သားတို့သည် မင်းကြီးနှင့် အတူတကွ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား အလှူတော်ကို လှူဒါန်းကြကုန်၏။

ဧကဒိဝသံ သဗ္ဗေ ဧကတော ဟုတွာ ဒါနံ ဒေန္တာ ‘‘ကိံ နု ခေါ အမှာကံ ဒါနဂ္ဂေ နတ္ထီ’’တိ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၀၇; ထေရဂါ. အဋ္ဌ. ၁.၅၉ သီဝလိတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ) ဩလောကေန္တာ မဓုဉ္စ ဂုဠဒဓိဉ္စ နာဒ္ဒသံသု. တေ ‘‘ယတော ကုတောစိ အာဟရိဿာမာ’’တိ ဇနပဒတော နဂရပဝိသနမဂ္ဂေသု ပုရိသေ ဌပေသုံ. တဒါ ဧသ ကုလပုတ္တော အတ္တနော ဂါမတော ဂုဠဒဓိဝါရကံ ဂဟေတွာ ‘‘ကိဉ္စိဒေဝ အာဟရိဿာမီ’’တိ နဂရံ ဂစ္ဆန္တော ‘‘မုခံ ဓောဝိတွာ ဓောတဟတ္ထပါဒေါ ပဝိသိဿာမီ’’တိ ဖာသုကဋ္ဌာနံ ဩလောကေန္တော နင်္ဂလသီသပ္ပမာဏံ နိမ္မက္ခိကဒဏ္ဍကမဓုံ ဒိသွာ ‘‘ပုညေန မေ ဣဒံ ဥပ္ပန္န’’န္တိ ဂဟေတွာ နဂရံ ပါဝိသိ. နာဂရေဟိ ဌပိတပုရိသော တံ ဒိသွာ, ‘‘မာရိသ, ကဿ ဣမံ ဟရသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘န ကဿစိ, သာမိ, ဝိက္ကာယိကံ မေ ဣဒ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ ဣမံ ကဟာပဏံ ဂဟေတွာ ဧတံ မဓုဉ္စ ဂုဠဒဓိဉ္စ ဒေဟီ’’တိ.

တစ်နေ့သော် မြို့သူမြို့သားအားလုံးတို့သည် တပေါင်းတည်းဖြစ်၍ အလှူပေးကြရာတွင် "ငါတို့၏ အလှူမဏ္ဍပ်၌ ဘာများ လိုအပ်နေပါသနည်း" ဟု ကြည့်ရှုလတ်သော် ပျားရည်နှင့် တင်လဲနှင့်တူသော နို့ဓမ်း (ဒိန်ချည်ဒိန်ခဲ) ကို မတွေ့ရကုန်။ ထိုသူတို့သည် "တစ်စုံတစ်ခုသောအရပ်မှ ရှာဖွေဆောင်ယူခဲ့ကြကုန်အံ့" ဟု ကြံစည်၍ ဇနပုဒ်မှ မြို့သို့ဝင်ရာ လမ်းဆုံလမ်းခွတို့၌ လူတို့ကို စောင့်ကြည့်ရန် ထားရှိကြကုန်၏။ ထိုစဉ် အလှူရှင်ဖြစ်မည့် ဤအမျိုးကောင်းသားသည် မိမိရွာမှ တင်လဲနှင့်တူသော နို့ဓမ်းအိုးကို ကိုင်ဆောင်ကာ "တစ်စုံတစ်ခုသော ကုန်ပစ္စည်းကို ရောင်းချ၍ ဆောင်ယူခဲ့အံ့" ဟု ကြံစည်လျက် မြို့သို့ သွားလတ်သော်၊ "မျက်နှာသစ်၊ လက်ခြေဆေးကြောပြီးမှ မြို့သို့ဝင်အံ့" ဟု ကြံ၍ သင့်လျော်သော နေရာကောင်းကို ရှာဖွေကြည့်ရှုရာတွင် ထွန်တုံးဦးခန့် ပမာဏရှိသော ပျားကောင်မရှိသော ပျားအုံကို မြင်၍ "ငါ၏ ကောင်းမှုကံကြောင့် ဤပျားအုံသည် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်ပေသည်" ဟု ကြံစည်လျက် ၎င်းကိုယူကာ မြို့သို့ ဝင်ခဲ့၏။ မြို့သူမြို့သားတို့ ထားရှိသော လမ်းစောင့်ယောကျ်ားသည် ထိုပျားအုံနှင့် နို့ဓမ်းအိုးကို ယူဆောင်လာသော အမျိုးကောင်းသားကို မြင်၍ "အမောင်... ဤပျားနှင့် နို့ဓမ်းအိုးကို ဘယ်သူ့အတွက် ယူဆောင်လာသနည်း" ဟု မေးမြန်း၏။ အမျိုးကောင်းသားက "အရှင်... တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူအတွက် ယူလာသည်မဟုတ်ပါ။ ဤပျားနှင့် နို့ဓမ်းအိုးသည် ကျွန်ုပ် ရောင်းရန်အတွက် ဖြစ်ပါသည်" ဟု ပြောဆို၏။ ထိုအခါ လမ်းစောင့်ယောကျ်ားက "ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ဤအသပြာတစ်ကျပ်ကို ယူ၍ ထိုပျားအုံနှင့် တင်လဲနှင့်တူသော နို့ဓမ်းခဲကို ပေးပါလော့" ဟု ပြောဆို၏။

သော စိန္တေသိ – ‘‘ဣဒံ မေ န ဗဟုံ အဂ္ဃတိ, အယဉ္စ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဗဟုံ ဒေတိ, ဝီမံသိဿာမီ’’တိ. တတော နံ အာဟ – ‘‘နာဟံ ဧကကဟာပဏေန ဒေမီ’’တိ. ‘‘ယဒိ ဧဝံ ဒွေ ကဟာပဏေ ဂဟေတွာ ဒေဟီ’’တိ. ‘‘ဒွီဟိပိ န ဒေမီ’’တိ. ဧတေနုပါယေန ဝဍ္ဎေတွာ ယာဝ သဟဿံ ပါပုဏိ, သော စိန္တေသိ – ‘‘အတိအဉ္ဆိတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဟောတု တာဝ ဣမိနာ ကတ္တဗ္ဗကမ္မံ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ. အထ နံ အာဟ – ‘‘န ဣဒံ ဗဟုအဂ္ဃနကံ, တွံ ပန ဗဟုံ ဒေသိ, ကေန ကမ္မေန ဣဒံ ဂဏှသီ’’တိ. ‘‘ဣဓ, ဘော, နဂရဝါသိနော ရညာ သဒ္ဓိံ ပဋိဝိရုဇ္ဈိတွာ ဝိပဿိသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဒါနံ ဒေန္တာ ဣဒံ ဒွယံ ဒါနဂ္ဂေ အပဿန္တာ မံ ပရိယေသာပေန္တိ. သစေ ဣဒံ ဒွယံ န လဘိဿန္တိ, နာဂရာနံ ပရာဇယော ဘဝိဿတိ. တသ္မာ သဟဿံ ဒတွာ ဂဏှာမီ’’တိ. ‘‘ကိံ ပနေတံ နာဂရာနံ ဧဝ ဝဋ္ဋတိ, ဥဒါဟု အညေသမ္ပိ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘ယဿ ကဿစိ ဒါတုံ အဝါရိတမေတ’’န္တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန ကောစိ နာဂရာနံ ဒါနေ ဧကဒိဝသံ သဟဿံ ဒါတာ’’တိ? ‘‘နတ္ထိ, သမ္မာ’’တိ. ‘‘ဣမေသံ မေ ဒွိန္နံ သဟဿဂ္ဃနကဘာဝံ ဇာနာသီ’’တိ? ‘‘အာမ, ဇာနာမီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဂစ္ဆ, နာဂရာနံ အာရောစေဟိ – ‘ဧကော ပုရိသော ဣမာနိ ဒွေ မူလေန န ဒေတိ, တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ သဟတ္ထေနေဝ ဒါတုကာမော, တုမှေ ဣမေသံ ဒွိန္နံ ကာရဏာ နိဗ္ဗိတက္ကာ ဟောထာ’’တိ. ‘‘တွံ ဣမသ္မိံ ဒါနေ ဇေဋ္ဌကဘာဂဿ [Pg.247] ကာယသက္ခီ ဟောဟီ’’တိ ဝတွာ ဂတော. သော ပန ကုလပုတ္တော ဂါမတော ပရိဗ္ဗယတ္ထံ ဂဟိတကဟာပဏေန ပဉ္စကဋုကံ ဂဟေတွာ စုဏ္ဏံ ကတွာ ဒဓိတော ကဉ္စိယံ ဝါဟေတွာ တတ္ထ မဓုပဋလံ ပီဠေတွာ ပဉ္စကဋုကစုဏ္ဏေန ယောဇေတွာ ပဒုမိနိပတ္တေ ပက္ခိပိတွာ တံ သံဝိဒဟိတွာ အာဒါယ ဒသဗလဿ အဝိဒူရေ နိသီဒိ. မဟာဇနေဟိ အာဟရိယမာနဿ သက္ကာရဿ အန္တရေ အတ္တနော ပတ္တဝါရံ ဩလောကေန္တော ဩကာသံ ဉတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ, ‘‘ဘန္တေ, အယံ မေ ဒုဂ္ဂတသက္ကာရော, ဣမံ မေ အနုကမ္ပံ ပဋိစ္စ ပဋိဂ္ဂဏှထာ’’တိ. သတ္ထာ တဿာနုကမ္ပံ ပဋိစ္စ စတုမဟာရာဇေဟိ ဒတ္တိယေန သေလမယပတ္တေန တံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယထာ အဋ္ဌသဋ္ဌိယာ ဘိက္ခုသတသဟဿဿ ဒိယျမာနံ န ခီယတိ, ဧဝံ အဓိဋ္ဌာသိ.

ထိုအမျိုးကောင်းသားသည် "ဤပျားနှင့် နို့ဓမ်းသည် ငါ့အတွက် များစွာသော တန်ဖိုးမရှိပါ၊ သို့သော် ဤသူသည် တစ်ခါတည်းနှင့်ပင် များစွာသော တန်ဖိုးကို ပေးနေ၏။ ငါ စူးစမ်းကြည့်ဦးအံ့" ဟု ကြံစည်ပြီးနောက် ထိုလမ်းစောင့်ယောကျ်ားအား "ကျွန်ုပ်သည် အသပြာတစ်ကျပ်ဖြင့် မရောင်းနိုင်ပါ" ဟု ပြောဆို၏။ ထိုအခါ လမ်းစောင့်ယောကျ်ားက "ထိုသို့ဖြစ်လျှင် အသပြာနှစ်ကျပ်ယူ၍ ပေးပါလော့" ဟု ဆို၏။ အမျိုးကောင်းသားက "အသပြာနှစ်ကျပ်ဖြင့်လည်း မပေးနိုင်ပါ" ဟု ပြော၏။ ဤနည်းဖြင့် ဈေးနှုန်းကို တိုးပွားစေရာ အသပြာတစ်ထောင်တိုင်အောင် ရောက်ရှိသွား၏။ ထိုအခါ အမျိုးကောင်းသားက "အလွန်အကျွံ ဈေးဆွဲတင်ရန် မသင့်ပေ။ ရှိပါစေဦးတော့၊ ဤယောကျ်ား ပြုလုပ်မည့်ကိစ္စကို ငါ မေးမြန်းကြည့်ဦးအံ့" ဟု ကြံစည်ကာ ထိုသူအား "အမောင်... ဤအရာသည် ဤမျှလောက် အဖိုးတန်သည်မဟုတ်ပါ၊ သို့သော် သင်သည် အဘယ်ကြောင့် များစွာသော အဖိုးအခကိုပေး၍ ဤပျားနှင့် နို့ဓမ်းကို ဝယ်ယူလိုသနည်း" ဟု မေးမြန်း၏။ လမ်းစောင့်ယောကျ်ားက "အိုအမောင်... ဤမြို့၌ မြို့သူမြို့သားတို့သည် မင်းနှင့်အပြိုင် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားအား အလှူတော်ကို ပေးလှူကြရာတွင် ဤပျားနှင့် နို့ဓမ်းနှစ်မျိုးကို အလှူမဏ္ဍပ်၌ မမြင်သဖြင့် ကျွန်ုပ်အား ရှာဖွေခိုင်းလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဤနှစ်မျိုးကို မရပါက မြို့သူမြို့သားတို့သည် မင်းထက် အလှူ၌ ရှုံးနိမ့်သွားလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် အသပြာတစ်ထောင်ပေး၍ ဝယ်ယူခြင်းဖြစ်သည်" ဟု ဖြေကြား၏။ အမျိုးကောင်းသားက "ဤကဲ့သို့ လှူဒါန်းခြင်းကို မြို့သူမြို့သားတို့သာ လှူဒါန်းခွင့်ရှိသလော သို့မဟုတ် အခြားသောသူများလည်း လှူဒါန်းခွင့်ရှိသလော" ဟု မေးမြန်းရာ၊ လမ်းစောင့်ယောကျ်ားက "ဤအလှူကို လှူဒါန်းလိုသူ မည်သူ့ကိုမျှ မတားမြစ်ပါ" ဟု ပြောဆို၏။ အမျိုးကောင်းသားက "မြို့သူမြို့သားတို့၏ အလှူ၌ တစ်နေ့တည်းတွင် အသပြာတစ်ထောင် လှူဒါန်းဖူးသူ တစ်စုံတစ်ယောက် ရှိပါသလော" ဟု မေးရာ၊ "မိတ်ဆွေ... မရှိပါ" ဟု လမ်းစောင့်ယောကျ်ားက ဖြေကြား၏။ အမျိုးကောင်းသားက "ငါ၏ ဤပျားနှင့် နို့ဓမ်းနှစ်မျိုးသည် အသပြာတစ်ထောင် ထိုက်တန်သည်ကို သင်သိပါသလော" ဟု မေးရာ၊ "သိပါသည်" ဟု ဖြေကြား၏။ ထိုအခါ အမျိုးကောင်းသားက "ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သွားပါတော့၊ မြို့သူမြို့သားတို့အား 'ယောကျ်ားတစ်ဦးသည် ဤပျားနှင့် နို့ဓမ်းနှစ်မျိုးကို အဖိုးအခဖြင့် မရောင်းလိုပါ၊ သင်တို့နှင့်အတူတကွ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပူးပေါင်းလှူဒါန်းလိုပါသည်၊ သင်တို့သည် ဤပျားနှင့် နို့ဓမ်းအကြောင်းကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း ကင်းကြပါကုန်' ဟု ပြောကြားလိုက်ပါတော့။ သင်သည် ဤအလှူ၌ အကြီးမြတ်ဆုံးသော အဖို့အစုကို လှူဒါန်းသူအဖြစ် ကိုယ်တိုင်သက်သေ ဖြစ်ပါစေလော့" ဟု ဆို၍ လွှတ်လိုက်၏။ ထိုအမျိုးကောင်းသားသည်လည်း ရွာမှ လမ်းခရီးရိက္ခာအတွက် ယူလာသော အသပြာဖြင့် စပ်မျိုးငါးပါးတို့ကို ဝယ်ယူ၍ အမှုန့်ပြုလုပ်ကာ၊ နို့ဓမ်းမှ အရည်ကိုစစ်၍ ထိုအရည်၌ ပျားလဘို့ကို ညှစ်ထည့်ပြီး စပ်မျိုးငါးပါးအမှုန့်နှင့် ရောစပ်ကာ ပဒုမ္မာကြာရွက်ဖြင့် ထည့်၍ သေသေချာချာ စီမံပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ မနီးမဝေးသောအရပ်၌ ထိုင်နေလေ၏။ လူအပေါင်းတို့ ဆောင်ယူလာသော ပူဇော်သက္ကာရများအကြားတွင် မိမိ၏အလှည့်ကို စောင့်မျှော်ကြည့်ရှုလျက် အခွင့်ကောင်းရသည်နှင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ထံတော်သို့ ချဉ်းကပ်ကာ 'မြတ်စွာဘုရား... ဤစပ်မျိုးငါးပါး ရောစပ်ထားသော ပျားနို့ဓမ်းရည်သည် တပည့်တော် ဆင်းရဲသား၏ ပူဇော်သက္ကာရ ဖြစ်ပါသည်၊ တပည့်တော်အား သနားစောင့်ရှောက်သောအားဖြင့် ဤပျားနို့ဓမ်းရည်ကို ခံယူတော်မူပါဘုရား' ဟု လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအမျိုးကောင်းသားအား သနားစောင့်ရှောက်သောအားဖြင့် နတ်မင်းကြီးလေးပါးတို့ လှူဒါန်းအပ်သော ကျောက်ညိုသပိတ်တော်ဖြင့် ထိုပျားနို့ဓမ်းရည်ကို ခံယူတော်မူပြီးလျှင် ခြောက်သန်းရှစ်သိန်းသော ရဟန်းသံဃာတော်တို့အား ပေးလှူသော်လည်း မကုန်ခမ်းနိုင်စေရန် အဓိဋ္ဌာန်တော်မူလေ၏။

သော ကုလပုတ္တော နိဋ္ဌိတဘတ္တကိစ္စံ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော အာဟ – ‘‘ဒိဋ္ဌော မေ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, အဇ္ဇ ဗန္ဓုမတီနဂရဝါသီဟိ တုမှာကံ သက္ကာရော အာဟရိယမာနော, အဟမ္ပိ ဣမဿ နိဿန္ဒေန နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဘဝေ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တော ဘဝေယျ’’န္တိ. သတ္ထာ ‘‘ဧဝံ ဟောတု ကုလပုတ္တာ’’တိ ဝတွာ တဿ စ နဂရဝါသီနဉ္စ ဘတ္တာနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သော ကုလပုတ္တော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သုပ္ပဝါသာယ ရာဇဓီတုယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. တဿ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏကာလတော ပဋ္ဌာယ သာယံ ပါတဉ္စ ပဉ္စပဏ္ဏာကာရသတာနိ သုပ္ပဝါသာယ ဥပနီယန္တိ. အထဿ သာ ပုညဝီမံသနတ္ထံ ဟတ္ထေန ဗီဇပစ္ဆိံ ဖုသာပေန္တီ အဋ္ဌာသိ. ဧကေကဗီဇတော သလာကသတံ သလာကသဟဿမ္ပိ နိဂ္ဂစ္ဆတိ, ဧကေကကရီသခေတ္တတော ပဏ္ဏာသမ္ပိ သဋ္ဌိပိ သကဋပမာဏာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ကောဋ္ဌပူရဏကာလေပိဿာ ကောဋ္ဌဒွါရံ ဟတ္ထေန ဖုသန္တိယာ ရာဇဓီတာယ ပုညေန ဂဏှန္တာနံ ဂဟိတဂဟိတံ ပုန ပူရတိ. ပရိပုဏ္ဏဘတ္တကုမ္ဘိတောပိ ‘‘ရာဇဓီတာယ ပုည’’န္တိ ဝတွာ ယဿ ကဿစိ ဒေန္တာ နံ ယာဝ န ဥက္ကဍ္ဎန္တိ, န တာဝ ဘတ္တံ ခီယတိ. ဒါရကေ ကုစ္ဆိဂတေယေဝ သတ္တ ဝဿာနိ အတိက္ကမိံသု.

ထိုအမျိုးကောင်းသားသည် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးသော မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော နေရာတစ်ခု၌ ထိုင်လျက် 'ဖုန်းတော်ကြီးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား... ယနေ့ ဗန္ဓုဝတီမြို့သူမြို့သားတို့သည် အရှင်ဘုရားတို့အား ပူဇော်သက္ကာရ ဆောင်ယူပူဇော်ကြသည်ကို တပည့်တော် မြင်တွေ့ခဲ့ရပါပြီ။ တပည့်တော်သည်လည်း ဤကောင်းမှု၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် ဖြစ်လေရာ ဘဝတိုင်း၌ မြတ်သောလာဘ်၊ မြတ်သောအခြံအရံရှိသူ ဖြစ်ရပါလို၏' ဟု လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း 'အမျိုးကောင်းသား... သင် ဆုတောင်းသည့်အတိုင်း ဖြစ်စေသတည်း' ဟု မိန့်တော်မူကာ ထိုအမျိုးကောင်းသားနှင့် မြို့သူမြို့သားတို့အား ဆွမ်းအနုမောဒနာ ပြုတော်မူပြီးလျှင် ကြွသွားတော်မူ၏။ ထိုအမျိုးကောင်းသားသည် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်ကာ နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်ပြီးနောက် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူသော အခါသမယ၌ သုပ္ပဝါသာ မင်းသမီး၏ ဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေတည်လေ၏။ ပဋိသန္ဓေယူသည့်အချိန်မှစ၍ ညနေချမ်းအခါ၌လည်းကောင်း၊ နံနက်အခါ၌လည်းကောင်း ငါးရာသော လက်ဆောင်တို့ကို သုပ္ပဝါသာမင်းသမီးထံသို့ ကပ်ဆောင်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုကလေး၏ ဘုန်းကံကို စူးစမ်းစမ်းသပ်ရန်အတွက် သုပ္ပဝါသာမင်းသမီးသည် လက်ဖြင့် မျိုးစေ့တောင်းကို တွေ့ထိစေလျက် ရပ်နေ၏။ မျိုးစေ့တစ်စေ့တစ်စေ့မှ အနှံပေါင်းတစ်ရာ သော်လည်းကောင်း၊ အနှံပေါင်းတစ်ထောင် သော်လည်းကောင်း ထွက်ပေါ်လာ၏။ တစ်ပယ်တစ်ပယ်ရှိသော လယ်ကွင်းမှ လှည်းအစီးငါးဆယ်၊ လှည်းအစီးခြောက်ဆယ် တိုက်ခန့် ပမာဏရှိသော ကောက်ပဲသီးနှံများ ထွက်ရှိကုန်၏။ စပါးကျီတိုက် ပြည့်စေသည့်အခါ၌လည်း ကျီတံခါးကို လက်ဖြင့် ကိုင်တွယ်ထိတွေ့သော မင်းသမီး၏ ဘုန်းကံကြောင့် ယူငင်သောသူတို့ ယူငင်သမျှသော နေရာ၌ ပြန်လည်ပြည့်မြဲ ပြည့်လေ၏။ ပြည့်လျှံနေသော ထမင်းအိုးမှလည်း 'မင်းသမီး၏ ဘုန်းကံတည်း' ဟု ပြောဆိုကာ မည်သူ့ကိုမဆို လှူဒါန်းကြသောအခါ ထို 'မင်းသမီး၏ ဘုန်းကံတည်း' ဟူသော စကားကို မရွှေ့မဆိုင်းသမျှ ကာလပတ်လုံး ထမင်းသည် ကုန်ခမ်းခြင်းမရှိပေ။ ကလေးသည် မိခင်ဝမ်း၌ ရှိစဉ်မှာပင် (ဝမ်းတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေစဉ်မှာပင်) ခုနစ်နှစ်တို့သည် ကျော်လွန်သွားကုန်၏။

ဂဗ္ဘေ ပန ပရိပက္ကေ သတ္တာဟံ မဟာဒုက္ခံ အနုဘောသိ. သာ သာမိကံ အာမန္တေတွာ – ‘‘ပုရေ မရဏာ ဇီဝမာနာ ဒါနံ ဒဿာမီ’’တိ သတ္ထု သန္တိကံ [Pg.248] ပေသေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ, သာမိ, ဣမံ ပဝတ္တိံ သတ္ထု အာရောစေတွာ သတ္ထာရံ နိမန္တေဟိ, ယဉ္စ သတ္ထာ ဝဒတိ, တံ သာဓုကံ ဥပလက္ခေတွာ အာဂန္တွာ မယှံ ကထေဟီ’’တိ. သော ဂန္တွာ တဿာ သာသနံ သတ္ထု အာရောစေသိ – ‘‘သတ္ထု ဘန္တေ, ကောဠိယဓီတာ ပါဒေ ဝန္ဒတီ’’တိ. သတ္ထာ တဿာ အနုကမ္ပံ ပဋိစ္စ – ‘‘သုခိနီ ဟောတု သုပ္ပဝါသာ ကောဠိယဓီတာ အရောဂါ, အရောဂံ ပုတ္တံ ဝိဇာယတူ’’တိ အာဟ. သော တံ သုတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနော ဂါမာဘိမုခေါ ပါယာသိ. တဿ ပုရေ အာဂမနာယေဝ သုပ္ပဝါသာယ ကုစ္ဆိတော ဓမ္မကရဏတော ဥဒကံ ဝိယ ဂဗ္ဘော နိက္ခမိ, ပရိဝါရေတွာ နိသိန္နဇနော အဿုမုခေါ ရောဒိတုံ အာရဒ္ဓေါ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌောဝ တဿာ သာမိကဿ တုဋ္ဌိသာသနံ အာရောစေတုံ အဂမာသိ. သော တေသံ ဣင်္ဂိတံ ဒိသွာ – ‘‘ဒသဗလေန ကထိတကထာ နိပ္ဖန္နာ ဘဝိဿတိ မညေ’’တိ စိန္တေသိ. သော အာဂန္တွာ သတ္ထု ကထံ ရာဇဓီတာယ ကထေသိ. ရာဇဓီတာ တယာ နိမန္တိတံ ဇီဝဘတ္တမေဝ မင်္ဂလဘတ္တံ ဘဝိဿတိ, ဂစ္ဆ သတ္တာဟံ ဒသဗလံ နိမန္တေဟီတိ. သော တထာ အကာသိ. သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ပဝတ္တယိံသု. သော ဒါရကော ဉာတီနံ သန္တတ္တစိတ္တံ နိဗ္ဗာပေန္တော သီတလဘာဝံ ကုရုမာနော ဇာတောတိ, သီဝလိတွေဝ နာမံ ကရိံသု. သော သတ္တ ဝဿာနိ ဂဗ္ဘေ ဝသိတတ္တာ ဇာတကာလတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗကမ္မက္ခမော အဟောသိ. ဓမ္မသေနာပတိ သာရိပုတ္တတ္ထေရော သတ္တမေ ဒိဝသေ တေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပမကာသိ. သတ္ထာပိ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

ကိုယ်ဝန်သည် ရင့်လာသောအခါ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ပြင်းထန်သော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရ၏။ ထိုသုပ္ပဝါသာမင်းသမီးသည် ခင်ပွန်းကို ခေါ်၍ “မသေမီ အသက်ရှင်စဉ်အတွင်း၌ ငါသည် အလှူဒါန ပေးလှူပါအံ့” ဟု ပြောဆိုကာ ဘုရားရှင်၏ထံတော်သို့ စေလွှတ်ခဲ့၏။ “အရှင်... သွားပါလော့၊ ဤအကြောင်းအရာကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထား၍ ဘုရားရှင်ကို ပင့်ဖိတ်ပါလော့။ ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူသော စကားကိုလည်း ကောင်းစွာ မှတ်သား၍ ပြန်လာပြီးလျှင် ငါ့အား ပြောပြပါလော့” ဟု မှာကြားလိုက်၏။ ထိုခင်ပွန်းသည် သွား၍ သူမ၏ သတင်းစကားကို ဘုရားရှင်အား “မြတ်စွာဘုရား၊ ကောဠိယမင်းသမီးသည် ဘုရားရှင်၏ ခြေတော်အစုံတို့ကို ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏” ဟု လျှောက်ထားလေသည်။ ဘုရားရှင်သည် ထိုသုပ္ပဝါသာမင်းသမီးအား သနားစောင့်ရှောက်ခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ “ကောဠိယမင်းသမီး သုပ္ပဝါသာသည် ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာပါစေ၊ ရောဂါကင်းရှင်း ကျန်းမာပါစေ၊ ရောဂါကင်းရှင်း ကျန်းမာသော သားရတနာကို မွေးဖွားနိုင်ပါစေသတည်း” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ သုပ္ပဝါသာ၏ ခင်ပွန်းသည် ထိုစကားကို ကြားရသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် မိမိ၏ ရွာသို့ ပြန်ခဲ့၏။ သူ မရောက်လာမီပင်လျှင် သုပ္ပဝါသာ၏ ဝမ်းဗိုက်မှ ရေစစ် (ဓမ္မကရိုဏ်း) မှ ရေများ ယိုဖိတ်ကျလာသကဲ့သို့ ကိုယ်ဝန်သည် လွယ်ကူစွာ ထွက်ကျလာ၏။ မျက်ရည်များ စိုရွှဲလျက် ငိုကြွေးရန် ပြင်ဆင်နေကြသော ဝန်းရံထိုင်နေကြသူ အပေါင်းတို့သည် အလွန် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကြလျက် သုပ္ပဝါသာ၏ ခင်ပွန်းထံသို့ ဝမ်းသာဖွယ် သတင်းစကား ပြောကြားရန် သွားကြကုန်၏။ ထိုခင်ပွန်းသည် ထိုသူတို့၏ အမူအရာ အသွင်အပြင်ကို မြင်ရသဖြင့် “မြတ်စွာဘုရား မိန့်တော်မူအပ်သော စကားသည် ပြီးမြောက်လေပြီ တကား” ဟု ကြံစည်လေ၏။ သူသည် ရောက်လာပြီးလျှင် ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူသော စကားကို မင်းသမီးအား ပြောပြ၏။ မင်းသမီးက “မောင်တော် ပင့်ဖိတ်အပ်သော အသက်ရှင်စေခြင်းအကျိုးငှာ လှူအပ်သောဆွမ်း (ဇီဝဘတ်) သည်ပင်လျှင် မင်္ဂလာဆွမ်း ဖြစ်လတ္တံ့။ သွားပါဦးလော့၊ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး မြတ်စွာဘုရားကို ပင့်ဖိတ်ပါဦးလော့” ဟု ပြောကြားလေ၏။ သူသည် ထိုသို့ သုပ္ပဝါသာ ပြောဆိုသည့်အတိုင်း ပြုလုပ်ခဲ့၏။ ၎င်းတို့သည် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်အရှင်သူမြတ်တို့အား ကြီးစွာသော အလှူကို ပေးလှူခဲ့ကြကုန်၏။ ထိုကလေးငယ်သည် ဆွေမျိုးတို့၏ ပူပန်နေသော စိတ်နှလုံးကို ငြိမ်းအေးစေလျက်၊ အေးမြခြင်းကို ဆောင်လျက် မွေးဖွားလာသောကြောင့် “သီဝလိ” ဟူ၍ပင် အမည်မှည့်ခေါ်ကြကုန်၏။ ထိုကလေးသည် ခုနစ်နှစ်ပတ်လုံး အမိဝမ်းတိုက်၌ နေခဲ့ရခြင်းကြောင့် မွေးဖွားသည့် အချိန်မှစ၍ အလုံးစုံသော အမှုကိစ္စကြီးငယ်တို့ကို ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ရန် စွမ်းဆောင်နိုင်သူ ဖြစ်ခဲ့၏။ တရားစစ်သူကြီး ရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်သည် ခုနစ်ရက်မြောက်သောနေ့၌ ထိုကလေးနှင့်အတူ စကားလက်ဆုံ ပြောဆိုဆွေးနွေးမှု ပြုတော်မူခဲ့၏။ ဘုရားရှင်သည်လည်း ဤဂါထာကို မိန့်တော်မူလေသည်—”

‘‘ယောမံ ပလိပထံ ဒုဂ္ဂံ, သံသာရံ မောဟမစ္စဂါ;

တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ဈာယီ, အနေဇော အကထံကထီ;

အနုပါဒါယ နိဗ္ဗုတော, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၄၁၄;

သု. နိ. ၆၄၃);

“အာရုံတပ်မက် နှောင့်ယှက်ဟန့်တားသော ဤရာဂတရားတည်းဟူသော ခရီးခဲကိုလည်းကောင်း၊ ကိလေသာတည်းဟူသော ညွန်ကိုလည်းကောင်း၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကိုလည်းကောင်း၊ သစ္စာတရားကို မသိအောင် ပိတ်ဆို့ထားသော ဤမောဟတရားကိုလည်းကောင်း ကျော်လွန်မြောက်မြောက်ခဲ့ပြီး၍၊ ဩဃရေယာဉ်ကို ဖြတ်ကူးပြီးကာ နိဗ္ဗာန်ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ဆိုက်ရောက်ပြီးသော၊ ဈာန်တရားကို အမြဲမပြတ် ရှုဆင်ခြင်လေ့ရှိသော၊ တဏှာကင်းသဖြင့် မတုန်လှုပ်သော၊ သို့လော သို့လော တွေးတောယုံမှားခြင်း မရှိသော၊ တစ်စုံတစ်ရာသော အာရုံ၌ ဥပါဒါန်ဖြင့် စွဲလမ်းခြင်း မရှိဘဲ ကိလေသာအပူခပ်သိမ်း ငြိမ်းအေးပြီးသော ထိုရဟန်းကို ငါဘုရားသည် ‘ဗြာဟ္မဏ’ ဟူ၍ မိန့်ဆိုတော်မူ၏။”

အထ နံ ထေရော ဧဝမာဟ – ‘‘ကိံ ပန တယာ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ အနုဘဝိတွာ ပဗ္ဗဇိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘လဘန္တော ပဗ္ဗဇေယျံ, ဘန္တေ’’တိ. သုပ္ပဝါသာ တံ ထေရေန သဒ္ဓိံ ကထေန္တံ ဒိသွာ – ‘‘ကိံ နု ခေါ မေ ပုတ္တော ဓမ္မသေနာပတိနာ ကထေတီ’’တိ ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘မယှံ ပုတ္တော တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ကိံ ကထေတိ, ဘန္တေ’’တိ? အတ္တနာ အနုဘုတ္တဂဗ္ဘဝါသဒုက္ခံ ကထေတွာ – ‘‘တုမှေဟိ အနုညာတော ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဝဒတီတိ. ‘‘သာဓု ဘန္တေ, ပဗ္ဗာဇေထ န’’န္တိ. ထေရော တံ ဝိဟာရံ နေတွာ တစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာနံ ဒတွာ ပဗ္ဗာဇေန္တော, ‘‘သီဝလိ[Pg.249], တုယှံ အညေန ဩဝါဒေန ကမ္မံ နတ္ထိ, တယာ သတ္တ ဝဿာနိ အနုဘုတ္တဒုက္ခမေဝ ပစ္စဝေက္ခာဟီ’’တိ. ‘‘ဘန္တေ, ပဗ္ဗဇ္ဇာယေဝ တုမှာကံ ဘာရော, ယံ ပန မယာ သက္ကာ ကာတုံ, တမဟံ ဇာနိဿာမီ’’တိ. သော ပန ပဌမကေသဝဋ္ဋိယာ ဩရောပိတက္ခဏေယေဝ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ, ဒုတိယာယ ဩရောပိတက္ခဏေ သကဒါဂါမိဖလေ, တတိယာယ အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ. သဗ္ဗေသံယေဝ ကေသာနံ ဩရောပနဉ္စ အရဟတ္တဖလသစ္ဆိကိရိယာ စ အပုရေ အပစ္ဆာ အဟောသိ.

ထိုအခါ သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်သည် ထိုသီဝလိ သတိုးသားငယ်အား “မောင်ငယ်... သင်သည် ဤသို့သော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရပြီးနောက် ရှင်ရဟန်း ပြုလုပ်ရန် မသင့်တော်ပေဘူးလော” ဟု မေးမြန်းတော်မူ၏။ “အရှင်ဘုရား... အကယ်၍ ခွင့်ပြုချက်ရလျှင် ရှင်ရဟန်း ပြုလိုပါ၏” ဟု လျှောက်ထားလေသည်။ သုပ္ပဝါသာမင်းသမီးသည် မိမိ၏ သားငယ် သီဝလိ သာရိပုတ္တရာမထေရ်နှင့် စကားပြောဆိုနေသည်ကို မြင်ရသဖြင့် “ငါ့သားသည် တရားစစ်သူကြီးဖြစ်သော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်နှင့် ဘာများ စကားပြောနေပါလိမ့်” ဟု တွေးတောလျက် မထေရ်မြတ်ထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ “အရှင်ဘုရား... တပည့်တော်မ၏ သားသည် အရှင်ဘုရားတို့နှင့်အတူတကွ ဘာစကားများ ပြောဆိုနေပါသနည်း” ဟု မေးမြန်းလျှောက်ထားလေသည်။ မထေရ်မြတ်က မိမိကိုယ်တိုင် ခံစားခဲ့ရသော အမိဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေနေရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ပြောဆိုပြီးလျှင် “အရှင်တို့က ခွင့်ပြုခဲ့ပါလျှင် ရှင်ရဟန်းပြုပါအံ့ ဟု ပြောဆိုနေပါသည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “အရှင်ဘုရား... အလွန်ကောင်းပါပြီ၊ ထိုသီဝလိကလေးကို ရှင်ပြုပေးတော်မူကြပါကုန်” ဟု လျှောက်ထားလေသည်။ မထေရ်မြတ်သည် ထိုသီဝလိကလေးကို ကျောင်းတော်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားပြီးလျှင် တစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပေး၍ ရှင်ပြုပေးတော်မူစဉ်တွင် “သီဝလိ... သင့်အား အခြားသော အဆုံးအမဖြင့် ပြောဆိုရန် မလိုတော့ပေ။ သင်သည် ခုနစ်နှစ်ပတ်လုံး ခံစားခဲ့ရသော ဆင်းရဲဒုက္ခကိုသာလျှင် အဖန်ဖန် ဆင်ခြင်ပါလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “အရှင်ဘုရား... ရှင်ပြုပေးခြင်းသည်သာ အရှင်ဘုရားတို့၏ တာဝန် ဖြစ်ပါသည်၊ တပည့်တော် ပြုလုပ်ရမည့် အလုပ်ကိုမူ တပည့်တော် ဆောင်ရွက်ပါမည်” ဟု လျှောက်ထားလေသည်။ ထိုသီဝလိကိုရင်လေးသည် ရှေးဦးစွာသော ဆံထွေးကို ရိတ်ပယ်ရာခဏ၌ပင် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။ ဒုတိယမြောက် ဆံထွေးကို ရိတ်ပယ်ရာခဏ၌ သကဒါဂါမိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။ တတိယမြောက် ဆံထွေးကို ရိတ်ပယ်ရာခဏ၌ အနာဂါမိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။ ဆံပင်အားလုံးကို ရိတ်ပယ်ခြင်းနှင့် အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းသည် ရှေးမကျ နောက်မကျဘဲ မရှေးမနှောင်း တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့လေသည်။

အထ ဘိက္ခုသံဃေ ကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘အဟော ဧဝံ ပုညဝါပိ ထေရော သတ္တမာသာဓိကာနိ သတ္တ သံဝစ္ဆရာနိ မာတုဂဗ္ဘေ ဝသိတွာ သတ္တ ဒိဝသာနိ မူဠှဂဗ္ဘေ ဝသီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ – ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ – ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဣမိနာ ကုလပုတ္တေန ဣမာယ ဇာတိယာ ကတကမ္မ’’န္တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိတွာ အတီတေ, ဘိက္ခဝေ, ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒတော ပုရေတရမေဝ ဧသ ကုလပုတ္တော ဗာရာဏသိယံ ရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တော, ပိတု အစ္စယေန ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာယ ဝိဘဝသမ္ပန္နော ပါကဋော အဟောသိ. တဒါ ဧကော ပစ္စန္တရာဇာ ‘‘ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ အာဂန္တွာ နဂရံ ဥပရုန္ဓိတွာ ခန္ဓာဝါရံ ကာရေတွာ ဝိဟာသိ. အထ ရာဇာ မာတုယာ သဒ္ဓိံ သမာနစ္ဆန္ဒော ဟုတွာ သတ္တာဟံ ခန္ဓာဝါရနဂရေ စတူသု ဒိသာသု ဒွါရံ ပိဓာပေသိ, နိက္ခမန္တာနံ ပဝိသန္တာနဉ္စ ဒွါရမူဠှံ အဟောသိ. အထ မိဂဒါယဝိဟာရေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဥဂ္ဃောသေသုံ. ရာဇာ သုတွာ ဒွါရံ ဝိဝရာပေသီတိ. ပစ္စန္တရာဇာပိ ပလာယိ. သော တေန ကမ္မဝိပါကေန နရကာဒီသု ဒုက္ခမနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တောပိ မာတုယာ သဒ္ဓိံ ဣမံ ဧဝရူပံ ဒုက္ခမနုဘဝိ. တဿ ပန ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခုသံဃဿ စတ္တာရော ပစ္စယာ ယဒိစ္ဆကံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဧဝံ ဧတ္ထ ဝတ္ထု သမုဋ္ဌိတံ.

ထိုအခါ ရဟန်းအပေါင်းတို့အလယ်၌ စကားစမြည် ပြောဆိုကြသည်မှာ “အံ့ဩဖွယ် ကောင်းလှပေစွ၊ ဤသို့ ဘုန်းကံကြီးမားလှသော သီဝလိမထေရ်သည်ပင်လျှင် ခုနစ်နှစ်နှင့် ခုနစ်လပတ်လုံး မိခင်၏ဝမ်းတိုက်၌ နေခဲ့ရပြီး၊ မိခင်၏ဝမ်းဗိုက်အတွင်း၌ တွေဝေမိန်းမောလျက် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး နေခဲ့ရလေသည် တကား” ဟု စကားဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ကြွလာတော်မူ၍ “ရဟန်းတို့... ယခုအခါ၌ သင်တို့သည် အဘယ်စကားဖြင့် စုဝေးပြောဆိုနေကြသနည်း” ဟု မေးမြန်းတော်မူရာ “ဤမည်သော စကားဖြင့် စုဝေးပြောဆိုနေကြပါသည် ဘုရား” ဟု လျှောက်ထားသောအခါ— “ရဟန်းတို့... ဤအမျိုးကောင်းသားသည် ဤဘဝ၌ ပြုအပ်သောကံကြောင့် မဟုတ်ပေ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အတိတ်ဇာတ်ကြောင်းကို ဆောင်ယူပြသတော်မူ၏။ “ရဟန်းတို့... အတိတ်ကာလ ဘုရားမပွင့်မီ ရှေးဦးမဆွအခါက ဤအမျိုးကောင်းသားသည် ဗာရာဏသီပြည်၌ မင်းမျိုး၌ ဖြစ်ခဲ့၏။ ဖခင် ကွယ်လွန်သောအခါ မင်းအဖြစ်၌ တည်၍ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံလျက် ကျော်စောထင်ရှားသူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုအခါ တစ်ပါးသော ပစ္စန္တရစ်မင်းသည် ‘တိုင်းနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်အံ့’ ဟု လာရောက်ကာ မြို့တော်ကို ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့လျက် သစ်တပ်ဆောက်လုပ်ကာ နေလေ၏။ ထိုအခါ ဗာရာဏသီမင်းသည် မိခင်နှင့် သဘောထားချင်း တူညီကြသဖြင့် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး သစ်တပ်မြို့၏ အရပ်လေးမျက်နှာရှိ တံခါးတို့ကို ပိတ်ထားစေ၏။ မြို့မှ ထွက်မည့်သူ ဝင်မည့်သူတို့သည် တံခါးပေါက်၌ တွေဝေမိန်းမောခြင်း ဖြစ်ကြရကုန်၏။ ထိုအခါ မိဂဒါဝုန်တောကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူကြကုန်သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်တို့သည် ကြွေးကြော် (သတိပေး နှိုးဆော်) တော်မူကြကုန်၏။ မင်းကြီးသည် ကြားသိရသဖြင့် တံခါးကို ဖွင့်စေ၏။ ပစ္စန္တရစ်မင်းသည်လည်း ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားလေ၏။ ထိုမင်းသည် ထိုကံ၏အကျိုးဆက်ကြောင့် ငရဲအစရှိသော ဘဝတို့၌ ပြင်းစွာသော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရပြီး၊ ယခု ဤဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ မင်းမျိုး၌ လာရောက်မွေးဖွားသော်လည်း မိခင်နှင့်အတူတကွ ဤသို့သဘောရှိသော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရခြင်း ဖြစ်၏။ သို့သော်လည်း ထိုသီဝလိ၏ ရှင်ပြုချိန်မှစ၍ ရဟန်းသံဃာတော်များအား ပစ္စည်းလေးပါးတို့သည် လိုအင်ဆန္ဒရှိသမျှ ဖြစ်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာကုန်၏။ ဤသည်ကား ဤနေရာ၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော အကြောင်းဝတ္ထုတည်း။”

အပရဘာဂေ သတ္ထာ သာဝတ္ထိံ အဂမာသိ. ထေရော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ, ‘‘ဘန္တေ, မယှံ ပုညဗလံ ဝီမံသိဿာမိ, ပဉ္စဘိက္ခုသတာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘ဂဏှ, သီဝလီ’’တိ. သော ပဉ္စသတေ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ ဟိမဝန္တာဘိမုခံ ဂစ္ဆန္တော အဋဝိမဂ္ဂံ ဂစ္ဆတိ. တဿ ပဌမံ ဒိဋ္ဌနိဂြောဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ သတ္တ ဒိဝသာနိ ဒါနံ အဒါသိ. ဣတိ သော –

နောင်အခါတွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည်သို့ ကြွချီတော်မူ၏။ သီဝလိမထေရ်သည် ဘုရားရှင်ကို ရှိခိုးဦးချ၍ “မြတ်စွာဘုရား... တပည့်တော်သည် မိမိ၏ ကောင်းမှုကံအစွမ်း (ဘုန်းကံ) ကို စမ်းသပ်လိုပါသဖြင့် ရဟန်းငါးရာကို ပေးတော်မူပါဘုရား” ဟု လျှောက်ထား၏။ ဘုရားရှင်ကလည်း “သီဝလိ... ခေါ်ယူသွားလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုသီဝလိမထေရ်သည် ရဟန်းငါးရာတို့ကို ခေါ်ဆောင်လျက် ဟိမဝန္တာတောင်သို့ ဦးတည်ကာ တောအုပ်ခရီးလမ်းအတိုင်း ကြွတော်မူ၏။ လမ်းခရီး၌ ထိုမထေရ်အား ရှေးဦးစွာ တွေ့မြင်အပ်သော ပညောင်ပင်၌ နေထိုင်စောင့်ကြပ်သော နတ်မင်းသည် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး အလှူဒါန ပေးလှူခဲ့၏။ ဤသို့လျှင် ထိုသီဝလိမထေရ်သည်—

‘‘နိဂြောဓံ ပဌမံ ပဿိ, ဒုတိယံ ပဏ္ဍဝပဗ္ဗတံ;

တတိယံ အစိရဝတိယံ, စတုတ္ထံ ဝရသာဂရံ.

“ရှေးဦးစွာ ပညောင်ပင်ကို တွေ့မြင်တော်မူ၏။ ဒုတိယအကြိမ်၌ ပဏ္ဍဝတောင်ကိုလည်းကောင်း၊ တတိယအကြိမ်၌ အစိရဝတီမြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ စတုတ္ထအကြိမ်၌ ဝရသမုဒ္ဒရာကိုလည်းကောင်း တွေ့မြင်တော်မူ၏။”

‘‘ပဉ္စမံ [Pg.250] ဟိမဝန္တံ သော, ဆဋ္ဌံ ဆဒ္ဒန္တုပါဂမိ;

သတ္တမံ ဂန္ဓမာဒနံ, အဋ္ဌမံ အထ ရေဝတ’’န္တိ. (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၀၇;

ထေရဂါ. အဋ္ဌ. ၁.၅၉ သီဝလိတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ) –

“ငါးခုမြောက်၌ ဟိမဝန္တာတောင်ကို မြင်တော်မူ၏။ ခြောက်ခုမြောက်၌ ထိုသီဝလိမထေရ်သည် ဆဒ္ဒန်အိုင်သို့ ကပ်ရောက်တော်မူ၏။ ခုနစ်ခုမြောက်၌ ဂန္ဓမာဒနတောင်သို့လည်းကောင်း၊ ထို့နောက် ရှစ်ခုမြောက်၌ ရေဝတမထေရ် သီတင်းသုံးရာ တောကျောင်းသို့လည်းကောင်း ကပ်ရောက်တော်မူ၏။”

သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု သတ္တ သတ္တ ဒိဝသာနေဝ ဒါနံ အဒံသု. ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတေ ပန နာဂဒတ္တဒေဝရာဇာ သတ္တသု ဒိဝသေသု ဧကဒိဝသံ ခီရပိဏ္ဍပါတံ အဒါသိ, ဧကဒိဝသံ သပ္ပိပိဏ္ဍပါတံ အဒါသိ. အထ နံ ဘိက္ခုသံဃော အာဟ – ‘‘အာဝုသော, ဣမဿ ဒေဝရညော နေဝ ဓေနုယော ဒုယှမာနာ ပညာယန္တိ, န ဒဓိနိမ္မထနံ, ကုတော တေ, ဒေဝရာဇ, ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဘန္တေ, ကဿပဒသဗလဿ ကာလေ ခီရသလာကဘတ္တဒါနဿေတံ ဖလ’’န္တိ ဒေဝရာဇာ အာဟ.

အလုံးစုံသောနေရာတို့၌ ခုနစ်ရက်စီပတ်လုံးသာလျှင် အလှူကို ပေးလှူခဲ့ကြကုန်၏။ ဂန္ဓမာဒနတောင်၌မူကား နာဂဒတ္တအမည်ရှိသော နတ်မင်းသည် ခုနစ်ရက်တို့တွင် တစ်နေ့၌ နို့ဆွမ်းကို ပေးလှူခဲ့၏၊ တစ်နေ့၌ ထောပတ်ဆွမ်းကို ပေးလှူခဲ့၏။ ထိုအခါ ရဟန်းသံဃာတော်သည် ထိုနတ်မင်းအား 'ငါ့ရှင်... ဤနတ်မင်း၏ နို့ညှစ်ရမည့် နွားမတို့ကိုလည်း မတွေ့မြင်ရ၊ နို့ဓမ်းကို မွှေနှောက်ခြင်းကိုလည်း မတွေ့မြင်ရဘဲ သင်နတ်မင်း၏ ဤနို့ရည်နို့ဓမ်းတို့သည် အဘယ်အရပ်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း' ဟု မေးမြန်းတော်မူကြ၏။ နတ်မင်းကလည်း 'အရှင်ဘုရားတို့... ဤနို့ရည်နို့ဓမ်းတို့သည် ကဿပမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်က နို့ဆွမ်းစာရေးတံအလှူ၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်ပါသည်' ဟု လျှောက်ထားလေသည်။

အပရဘာဂေ သတ္ထာ ခဒိရဝနိယရေဝတတ္ထေရဿ ပစ္စုဂ္ဂမနံ အကာသိ. ကထံ? အထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သတ္ထာရံ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ, မယှံ ကိရ ကနိဋ္ဌဘာတာ ရေဝတော ပဗ္ဗဇိတော, သော အဘိရမေယျ ဝါ န ဝါ, ဂန္တွာ နံ ပဿိဿာမီ’’တိ. ဘဂဝါ ရေဝတဿ အာရဒ္ဓဝိပဿကဘာဝံ ဉတွာ ဒွေ ဝါရေ ပဋိက္ခိပိတွာ တတိယဝါရေ ယာစိတော အရဟတ္တပ္ပတ္တဘာဝံ ဉတွာ – သာရိပုတ္တ, အဟမ္ပိ ဂမိဿာမိ ဘိက္ခူနံ အာရောစေဟီတိ. ထေရော ဘိက္ခူ သန္နိပါတာပေတွာ – ‘‘အာဝုသော, သတ္ထာ စာရိကံ စရိတုကာမော, ဂန္တုကာမာ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ သဗ္ဗေသံယေဝ အာရောစေသိ. ဒသဗလဿ စာရိကတ္ထာယ ဂမနကာလေ ဩဟိယျမာနကဘိက္ခူ နာမ အပ္ပကာ ဟောန္တိ, ‘‘သတ္ထု သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သရီရံ ပဿိဿာမ, မဓုရဓမ္မကထံ ဝါ သုဏိဿာမာ’’တိ ယေဘုယျေန ဂန္တုကာမာ ဗဟုတရာဝ ဟောန္တိ. ဣတိ သတ္ထာ မဟာဘိက္ခုသံဃပရိဝါရော ‘‘ရေဝတံ ပဿိဿာမာ’’တိ နိက္ခန္တော.

နောက်ပိုင်းတွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ရှားတော၌နေထိုင်တော်မူသော အရှင်ရေဝတမထေရ်ထံသို့ ခရီးဦးကြိုဆိုရန် ကြွတော်မူခဲ့၏။ အဘယ်သို့နည်းဟူမူ - ထိုအခါ အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား 'မြတ်စွာဘုရား... တပည့်တော်၏ ညီအငယ်ဆုံးဖြစ်သော ရေဝတသည် သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ပြီးဖြစ်ပါသည်၊ သူသည် မွေ့လျော်သည်ဖြစ်စေ၊ မမွေ့လျော်သည်ဖြစ်စေ တပည့်တော် သွားရောက်၍ တွေ့ဆုံကြည့်ရှုလိုပါသည်' ဟု လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရေဝတ၏ အားထုတ်ဆဲဖြစ်သော ဝိပဿနာအခြေအနေကို သိတော်မူသဖြင့် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ငြင်းပယ်တော်မူခဲ့သော်လည်း သုံးကြိမ်မြောက် လျှောက်ထားတောင်းပန်သောအခါတွင် ရေဝတ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီကို သိတော်မူ၍ 'သာရိပုတ္တရာ... ငါဘုရားလည်း လိုက်မည်၊ ရဟန်းတို့အားလည်း အကြောင်းကြားလော့' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်သည် ရဟန်းတို့ကို စုဝေးစေပြီး 'ငါ့ရှင်တို့... မြတ်စွာဘုရားသည် ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူလိုသည်၊ လိုက်ပါလိုသော ရဟန်းတို့ လိုက်ပါလာခဲ့ကြကုန်လော့' ဟု အလုံးစုံသော ရဟန်းတို့အား အကြောင်းကြားခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရား ဒေသစာရီကြွချီတော်မူသောအခါ ကျန်ရစ်ခဲ့သော ရဟန်းတို့သည် နည်းပါးလှကုန်၏၊ 'မြတ်စွာဘုရား၏ ရွှေအဆင်းနှင့်တူသော ကိုယ်တော်ကို ဖူးမြော်ရအံ့၊ သာယာချိုမြိန်သော တရားတော်ကိုလည်း နာယူရအံ့' ဟု များသောအားဖြင့် လိုက်ပါလိုကြသော ရဟန်းတို့သာလျှင် ပို၍ များပြားလှကုန်၏။ ဤသို့ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် 'အရှင်ရေဝတထံ သွားရောက်ကြည့်ရှုကြကုန်အံ့' ဟု မိန့်တော်မူလျက် များစွာသော ရဟန်းသံဃာတော်များ ဝန်းရံလျက် ကြွချီတော်မူလေ၏။

အထေကသ္မိံ ပဒေသေ အာနန္ဒတ္ထေရော ဒွေဓာပထံ ပတွာ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဘန္တေ, ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဒွေဓာပထော, ကတရမဂ္ဂေန ဘိက္ခုသံဃော ဂစ္ဆတူ’’တိ? ‘‘ကတရမဂ္ဂေါ, အာနန္ဒ, ဥဇုကော’’တိ? ‘‘ဘန္တေ, ဥဇုမဂ္ဂေါ တိံသယောဇနိကော အမနုဿပထော. ပရိဟာရမဂ္ဂေါ ပန သဋ္ဌိယောဇနိကော ခေမော သုဘိက္ခော’’တိ. ‘‘အာနန္ဒ, သီဝလိ, အမှေဟိ သဒ္ဓိံ အာဂတော’’တိ? ‘‘အာမ, ဘန္တေ, အာဂတော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ သံဃော ဥဇုမဂ္ဂမေဝ ဂစ္ဆတု, သီဝလိဿ ပုညံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ. သတ္ထာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝါရော သီဝလိတ္ထေရဿ ပုညဝီမံသနတ္ထံ တိံသယောဇနမဂ္ဂံ အဘိရုဟိ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၀၃).

ထိုအခါ တစ်ခုသောအရပ်၌ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်သည် လမ်းနှစ်ခွသို့ ရောက်ရှိသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား 'မြတ်စွာဘုရား... ဤအရပ်၌ လမ်းနှစ်ခွ ရှိနေပါသည်၊ ရဟန်းသံဃာတော်များ အဘယ်လမ်းခရီးဖြင့် ကြွရပါမည်နည်း' ဟု လျှောက်ထား၏။ 'အာနန္ဒာ... အဘယ်လမ်းခရီးက ပိုမိုဖြောင့်တန်းသနည်း' ဟု မေးတော်မူရာ 'မြတ်စွာဘုရား... လမ်းဖြောင့်သည် ယူဇနာသုံးဆယ်ရှိ၍ လူသားမဟုတ်သော နတ်, ဘီလူးတို့ သွားလာရာလမ်း ဖြစ်ပါသည်၊ ရှောင်ကွင်းသွားရသော လမ်းခရီး (ကွေ့ကောက်သောလမ်း) ကား ယူဇနာခြောက်ဆယ်ရှိပြီး ဘေးကင်းကာ အစာရေစာ ပေါများလှပါသည်' ဟု လျှောက်ထား၏။ 'အာနန္ဒာ... သီဝလိမထေရ် ငါတို့နှင့်အတူ လိုက်ပါလာသလော' ဟု မေးတော်မူရာ 'မှန်လှပါ မြတ်စွာဘုရား၊ လိုက်ပါလာပါသည်' ဟု လျှောက်၏။ 'ထိုသို့ဖြစ်ပါက သံဃာတော်များသည် လမ်းဖြောင့်အတိုင်းသာ သွားကြပါစေ၊ သီဝလိ၏ ဘုန်းကံကို စမ်းသပ်ကြည့်ကြကုန်အံ့' ဟု မိန့်တော်မူပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာတော်များ ခြံရံလျက် သီဝလိမထေရ်၏ ဘုန်းကံကို စမ်းသပ်ရန်အတွက် ယူဇနာသုံးဆယ်ရှိသော လမ်းဖြောင့်ခရီးသို့ ကြွလှမ်းတော်မူခဲ့လေသည်။

မဂ္ဂံ [Pg.251] အဘိရုဟနဋ္ဌာနတော ပဋ္ဌာယ ဒေဝသံဃော ယောဇနေ ယောဇနေ ဌာနေ နဂရံ မာပေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဝသနတ္ထာယ ဝိဟာရေ ပဋိယာဒေသိ. ဒေဝပုတ္တာ ရညာ ပေသိတကမ္မကာရာ ဝိယ ဟုတွာ ယာဂုခဇ္ဇကာဒီနိ ဂဟေတွာ – ‘‘ကဟံ, အယျော သီဝလီ’’တိ ပုစ္ဆန္တာ ဂစ္ဆန္တိ. ထေရော သက္ကာရသမ္မာနံ ဂါဟာပေတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂစ္ဆတိ. သတ္ထာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပရိဘုဉ္ဇိ. ဣမိနာဝ နိယာမေန သတ္ထာ သက္ကာရံ အနုဘဝန္တော ဒေဝသိကံ ယောဇနပရမံ ဂန္တွာ တိံသယောဇနိကံ ကန္တာရံ အတိက္ကမ္မ ခဒိရဝနိယရေဝတတ္ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ပတ္တော, ထေရော သတ္ထု အာဂမနံ ဉတွာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ပဟောနကဝိဟာရေ ဒသဗလဿ ဂန္ဓကုဋိံ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနာနိ စ ဣဒ္ဓိယာ မာပေတွာ တထာဂတဿ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ဂတော. သတ္ထာ အလင်္ကတပဋိယတ္တေန မဂ္ဂေန ဝိဟာရံ ပါဝိသိ. အထ တထာဂတေ ဂန္ဓကုဋိံ ပဝိဋ္ဌေ ဘိက္ခူ ဝဿဂ္ဂေန ပတ္တသေနာသနာနိ ပဝိသိံသု. ဒေဝတာ ‘‘အကာလော အာဟာရဿာ’’တိ အဋ္ဌဝိဓံ ပါနကံ အာဟရိံသု. သတ္ထာ သံဃေန သဒ္ဓိံ ပါနကံ ပိဝိ. ဣမိနာ နိယာမေနေဝ တထာဂတဿ သက္ကာရသမ္မာနံ အနုဘဝန္တဿေဝ အဒ္ဓမာသော အတိက္ကန္တော.

ထိုလမ်းခရီးသို့ တက်ရောက်ကြွလှမ်းတော်မူရာအရပ်မှ စ၍ နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် တစ်ယူဇနာစီရှိသော နေရာတိုင်းတွင် မြို့တစ်မြို့စီ ဖန်ဆင်းကြလျက် ဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာတော်များ သီတင်းသုံးရန် ကျောင်းများကို ပြင်ဆင်စီမံကြကုန်၏။ နတ်သားတို့သည်လည်း မင်းကြီး စေခိုင်းထားသော အမှုလုပ်များကဲ့သို့ ယာဂုနှင့် ခဲဖွယ်စသည်တို့ကို ကိုင်ဆောင်လျက် 'အရှင်မြတ် သီဝလိ အဘယ်မှာနည်း' ဟု မေးမြန်းကာ လှည့်လည်လာကြကုန်၏။ သီဝလိမထေရ်သည် ထိုပူဇော်သက္ကာရ အလှူဝတ္ထုတို့ကို သိမ်းဆည်းစေပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံတော်သို့ သွား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ရဟန်းသံဃာတော်များနှင့်အတူ ထိုအလှူဝတ္ထုတို့ကို ဘုဉ်းပေးတော်မူ၏။ ဤနည်းလမ်းအတိုင်းပင် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုပူဇော်သက္ကာရများကို ခံစားတော်မူလျက် နေ့စဉ် နေ့တိုင်း တစ်ယူဇနာမျှသာ ခရီးကြွတော်မူပြီး ယူဇနာသုံးဆယ်ရှိသော တောနက်ကြီးကို ဖြတ်ကျော်ကာ ရှားတောနေ အရှင်ရေဝတမထေရ် သီတင်းသုံးရာနေရာသို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။ ရေဝတမထေရ်သည်လည်း မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူသည်ကို သိသဖြင့် မိမိ သီတင်းသုံးရာနေရာ၌ ဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာတော်များ လုံလောက်စွာ သီတင်းသုံးနိုင်မည့် ကျောင်းဆောင်များကိုလည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရားအတွက် ဂန္ဓကုဋိတိုက်ကျောင်းကိုလည်းကောင်း၊ နေ့သန့် ညသန့်ရာ နေရာများကိုလည်းကောင်း တန်ခိုးတော်ဖြင့် ဖန်ဆင်းကာ မြတ်စွာဘုရားအား ခရီးဦးကြိုပြုရန် ထွက်လာခဲ့လေသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းမွန်စွာ တန်ဆာဆင်ပြင်ဆင်ထားသော လမ်းခရီးဖြင့် ကျောင်းတော်သို့ ဝင်တော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဂန္ဓကုဋိတိုက်ကျောင်းသို့ ဝင်တော်မူပြီးနောက် ရဟန်းတော်တို့သည်လည်း ဝါစဉ်အလိုက် မိမိတို့ရရှိသော ကျောင်းဆောင်အိပ်ရာနေရာများသို့ ဝင်ရောက်ကြကုန်၏။ နတ်တို့သည်လည်း ယခုအချိန်သည် ဆွမ်းစားရန် အချိန်အခါမဟုတ်တော့ပြီဟု ကြံဆကာ ရှစ်မျိုးသော အဖျော်ရည်တို့ကို ဆောင်ယူလာကြသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် သံဃာတော်များနှင့်အတူ ထိုအဖျော်ရည်တို့ကို သောက်တော်မူ၏။ ဤနည်းလမ်းအတိုင်းပင် မြတ်စွာဘုရားသည် ပူဇော်သက္ကာရကို ခံစားတော်မူလျက် ဆယ့်ငါးရက် (လခွဲ) ကာလ ဖြတ်သန်းကျော်လွန်ခဲ့လေသည်။

အထေကစ္စေ ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခူ ဧကသ္မိံ ဌာနေ နိသီဒိတွာ ကထံ ဥပ္ပာဒယိံသု – ‘‘ဒသဗလော ‘မယှံ အဂ္ဂသာဝကဿ ကနိဋ္ဌဘာတာ’တိ ဝတွာ ဧဝရူပံ နဝကမ္မိကံ ဘိက္ခုံ ပဿိတုံ အာဂတော, ဣမဿ ဝိဟာရဿ သန္တိကေ ဇေတဝနဝိဟာရော ဝါ ဝေဠုဝနဝိဟာရာဒယော ဝါ ကိံ ကရိဿန္တိ? အယမ္ပိ ဘိက္ခု ဧဝရူပဿ နဝကမ္မဿ ကာရကော, ကိံ နာမ သမဏဓမ္မံ ကရိဿတီ’’တိ? အထ သတ္ထာ စိန္တေသိ – ‘‘မယိ ဣဓ စိရံ ဝသန္တေ ဣဒံ ဌာနံ အာကိဏ္ဏံ ဘဝိဿတိ, အာရညကာ နာမ ဘိက္ခူ ပဝိဝေကတ္ထိကာ ဟောန္တိ, ရေဝတဿ ဖာသုဝိဟာရော န ဘဝိဿတီ’’တိ. တတော ထေရဿ ဒိဝါဋ္ဌာနံ ဂတော. ထေရောပိ ဧကကောဝ စင်္ကမနကောဋိယံ အာလမ္ဗနဖလကံ နိဿာယ ပါသာဏဖလကေ နိသိန္နော သတ္ထာရံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ဝန္ဒိ.

ထိုအခါ အချို့သော ငြီးငွေ့ငြီးငွေ့ ဖြစ်နေကြသော ရဟန်းတို့သည် တစ်ခုသောအရပ်တွင် စုဝေးထိုင်နေကြစဉ် 'မြတ်စွာဘုရားသည် 'ငါ၏ အဂ္ဂသာဝက၏ ညီငယ်ဖြစ်သည်' ဟု မိန့်တော်မူကာ ဤကဲ့သို့သော ကျောင်းသစ်ဆောက်လုပ်ခြင်းစသည့် အမှုသစ်၌ မွေ့လျော်သောရဟန်းကို တွေ့မြင်ရန် ကြွလာခဲ့ပေသည်။ ဤကျောင်းတော်၏အနီးတွင် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သော်လည်းကောင်း၊ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်စသည်တို့သော်လည်းကောင်း အဘယ်သို့လျှင် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ပါအံ့နည်း (ဤကျောင်းလောက် မလှပနိုင်ပါ)။ ဤရဟန်းသည်လည်း ဤကဲ့သို့သော အဆောက်အအုံအမှုသစ်ကိုသာ လုပ်ဆောင်နေသူ ဖြစ်၏၊ ရဟန်းတရားကိုမူ အဘယ်မှာလျှင် အားထုတ်နိုင်ပါမည်နည်း' ဟု စကားစမြည် ပြောဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် 'ငါဘုရားသည် ဤနေရာ၌ ကြာမြင့်စွာ နေထိုင်ပါက ဤအရပ်သည် လူသူများနှင့် ထိတွေ့ရောပြွမ်းကာ ရှုပ်ထွေးဆူညံလာပေလိမ့်မည်၊ တောရဆောက်တည်သော ရဟန်းတို့မည်သည် ဆိတ်ငြိမ်မှုကိုသာ လိုလားကြကုန်၏၊ သို့ဖြစ်လျှင် ရေဝတမထေရ် ချမ်းသာစွာ နေထိုင်နိုင်တော့မည် မဟုတ်ပေ' ဟု ကြံစည်တော်မူ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်ရေဝတမထေရ်၏ နေ့သန့်ရာနေရာသို့ ကြွလှမ်းတော်မူခဲ့သည်။ မထေရ်သည်လည်း စင်္ကြံစွန်းရှိ မှီစရာပျဉ်ချပ်ကို မှီလျက် ကျောက်ဖျာပေါ်၌ တစ်ပါးတည်း ထိုင်နေစဉ် မြတ်စွာဘုရား အဝေးမှ ကြွတော်မူလာသည်ကို မြင်လျှင် ခရီးဦးကြိုဆို ရှိခိုးလေ၏။

အထ နံ သတ္ထာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ရေဝတ, ဣဒံ ဝါဠမိဂဋ္ဌာနံ, စဏ္ဍာနံ ဟတ္ထိအဿာဒီနံ သဒ္ဒံ သုတွာ ကိံ ကရောသီ’’တိ? ‘‘တေသံ မေ, ဘန္တေ, သဒ္ဒံ သုဏတော အရညပီတိ နာမ ဥပ္ပန္နာ’’တိ. သတ္ထာ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ရေဝတတ္ထေရဿ ပဉ္စဟိ ဂါထာသတေဟိ အရညာနိသံသံ နာမ ကထေတွာ ပုနဒိဝသေ အဝိဒူရဋ္ဌာနေ ပိဏ္ဍာယ [Pg.252] စရိတွာ ရေဝတတ္ထေရံ အာမန္တေတွာ ယေဟိ ဘိက္ခူဟိ ထေရဿ အဝဏ္ဏော ကထိတော, တေသံ ကတ္တရယဋ္ဌိဥပါဟနတေလနာဠိဆတ္တာနံ ပမုဿနဘာဝမကာသိ. တေ အတ္တနော ပရိက္ခာရတ္ထာယ နိဝတ္တာ အာဂတမဂ္ဂေနေဝ ဂစ္ဆန္တာပိ တံ ဌာနံ သလ္လက္ခေတုံ န သက္ကောန္တိ. ပဌမဉှိ တေ အလင်္ကတပဋိယတ္တေန မဂ္ဂေန ဂန္တွာ, တံဒိဝသံ ပန ဝိသမမဂ္ဂေန ဂစ္ဆန္တာ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒန္တာ ဇဏ္ဏုကေဟိ ဂစ္ဆန္တိ. တေ ဂုမ္ဗေ စ ဂစ္ဆေ စ ကဏ္ဍကေ စ မဒ္ဒန္တာ အတ္တနာ ဝသိတသဘာဂဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ တသ္မိံ တသ္မိံ ခဒိရခါဏုကေ လဂ္ဂိတံ အတ္တနော ဆတ္တံ သဉ္ဇာနန္တိ, ဥပါဟနံ ကတ္တရယဋ္ဌိံ တေလနာဠိဉ္စ သဉ္ဇာနန္တိ. တေ တသ္မိံ သမယေ ‘‘ဣဒ္ဓိမာ အယံ ဘိက္ခူ’’တိ ဉတွာ အတ္တနော ပရိက္ခာရမာဒါယ ‘‘ဒသဗလဿ ပဋိယတ္တသက္ကာရော နာမ ဧဝရူပေါ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တာ အဂမံသု.

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် 'ရေဝတ... ဤအရပ်သည် ကြမ်းတမ်းသော သားရဲတိရစ္ဆာန်တို့ ကျက်စားရာအရပ် ဖြစ်၏၊ ကြမ်းတမ်းသော ဆင်၊ မြင်းစသည်တို့၏ အော်ဟစ်သံကို ကြားရသောအခါ သင်အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း' ဟု မေးတော်မူ၏။ 'မြတ်စွာဘုရား... ထိုသတ္တဝါတို့၏ အသံကို ကြားရသော တပည့်တော်အား တော၌ မွေ့လျော်သော နှစ်သက်ခြင်း (ပီတိ) သာလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်' ဟု လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤနေရာ၌ အရှင်ရေဝတမထေရ်အား ဂါထာပေါင်းငါးရာတို့ဖြင့် တော၌နေခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ဟောကြားတော်မူပြီးလျှင်၊ နောက်တစ်နေ့တွင် မနီးမဝေးသောအရပ်၌ ဆွမ်းခံလှည့်လည်တော်မူကာ အရှင်ရေဝတမထေရ်အား ပန်ကြား၍ မထေရ်၏ကျေးဇူးမဲ့ကို ကဲ့ရဲ့စကားပြောဆိုခဲ့ကြသော ထိုရဟန်းတို့၏ တောင်ဝှေး၊ ဖိနပ်၊ ဆီဗူးနှင့် ထီးတို့ကို မေ့လျော့ကျန်ရစ်စေရန် ပြုတော်မူခဲ့၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏ ပရိက္ခရာများကို ပြန်ယူရန် လာခဲ့သောလမ်းအတိုင်း ပြန်လှည့်သွားကြသော်လည်း ထိုနေရာကို မမှတ်မိနိုင်ကြတော့ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုရဟန်းတို့သည် ရှေးဦးစွာလာစဉ်က ကောင်းစွာတန်ဆာဆင် ပြင်ဆင်ထားသော လမ်းခရီးဖြင့် လာခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပရိက္ခရာများ မေ့ကျန်၍ ပြန်လာသော ထိုနေ့၌မူကား မညီညွတ်သော တောလမ်းကြမ်းအတိုင်း သွားကြရသဖြင့် ထိုထိုနေရာများတွင် ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်လျက် ဒူးထောက်တိုက်၍ သွားကြရသောကြောင့် ဖြစ်၏။ ၎င်းတို့သည် ချုံပုတ်၊ သစ်ပင်ငယ်နှင့် ဆူးငုတ်တို့ကို နင်းဖြတ်လျက် မိမိတို့ သီတင်းသုံးခဲ့ဖူးသောနေရာနှင့် တူသောအရပ်သို့ ရောက်သွားကြမှသာလျှင် ထိုထိုရှားငုတ်များတွင် ချိတ်ဆွဲလျက်ရှိသော မိမိတို့၏ ထီး၊ ဖိနပ်၊ တောင်ဝှေးနှင့် ဆီဗူးတို့ကို မှတ်မိသိရှိကြကုန်၏။ ထိုအခါမှ ထိုရဟန်းတို့သည် 'ဤရဟန်းသည် အမှန်တကယ်ပင် တန်ခိုးကြီးသော ရဟန်းပါတည်း' ဟု သိရှိကြပြီး မိမိတို့၏ ပရိက္ခရာများကို ယူဆောင်လျက် 'မြတ်စွာဘုရားရှင်အတွက် ပြင်ဆင်အပ်သော ပူဇော်သက္ကာရသည် ဤမျှအထိ ထူးခြားဆန်းပြားလှပေသည်တကား' ဟု ပြောဆိုကာ ပြန်ကြွသွားကြလေသည်။

ပုရတော အာဂတေ ဘိက္ခူ, ဝိသာခါ ဥပါသိကာ, အတ္တနော ဂေဟေ နိသိန္နကာလေ ပုစ္ဆိ – ‘‘မနာပံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ရေဝတဿ ဝသနဋ္ဌာန’’န္တိ? ‘‘မနာပံ, ဥပါသိကေ, နန္ဒဝနစိတ္တလတာဝနပဋိဘာဂံ တံ သေနာသန’’န္တိ. အထ တေသံ ပစ္ဆတော အာဂတေ ဘိက္ခူ ပုစ္ဆိ – ‘‘မနာပံ, အယျာ, ရေဝတဿ ဝသနဋ္ဌာန’’န္တိ? ‘‘မာ ပုစ္ဆ, ဥပါသိကေ, ကထေတုံ အယုတ္တဋ္ဌာနံ, ဧတံ ဥဇ္ဇင်္ဂလသက္ခရပါသာဏဝိသမခဒိရဝနံ ဧဝ, တတ္ထ သော ဘိက္ခု ဝသတီ’’တိ.

ဝိသာခါ ဒါယိကာမကြီးသည် မိမိအိမ်၌ ထိုင်နေစဉ် ရှေ့မှ ကြွလာသော ရဟန်းတို့ကို 'အရှင်ဘုရားတို့... ရေဝတမထေရ်၏ သီတင်းသုံးရာနေရာသည် မွေ့လျော်ဖွယ် ရှိပါသလော' ဟု မေးမြန်း၏။ ရဟန်းတို့က 'ဒါယိကာမကြီး... ထိုကျောင်းအိပ်ရာနေရာသည် မွေ့လျော်ဖွယ်ရှိပါ၏၊ နန္ဒဝန်ဥယျာဉ်၊ စိတ္တလတာဥယျာဉ်တို့နှင့် တူလှပေ၏' ဟု ပြောကြား၏။ ထို့နောက် ထိုရဟန်းတို့၏ နောက်ကွယ်မှ ကြွလာသော ရဟန်းတို့ကိုလည်း 'အရှင်ဘုရားတို့... ရေဝတမထေရ်၏ သီတင်းသုံးရာနေရာသည် မွေ့လျော်ဖွယ် ရှိပါသလော' ဟု ထပ်မံမေးမြန်းပြန်၏။ ထိုရဟန်းတို့ကလည်း 'ဒါယိကာမကြီး... မမေးပါနှင့်၊ ပြောပြရန် မသင့်တော်သော နေရာဖြစ်ပါသည်၊ ထိုမထေရ်၏ နေရာသည် အလွန်ကြမ်းတမ်း ခြောက်သွေ့သော ကျောက်စရစ်၊ ကျောက်ခဲတို့ဖြင့် မညီမညွတ်သော ရှားတောကြီးသာ ဖြစ်ပါသည်၊ ထိုအရပ်၌ ထိုရေဝတမထေရ်သည် သီတင်းသုံးနေပါသည်' ဟု ပြောကြားကြကုန်၏။

ဝိသာခါ ပုရိမာနံ ပစ္ဆိမာနဉ္စ ဘိက္ခူနံ ကထံ သုတွာ, ‘‘ကေသံ နု ခေါ ကထာ သစ္စာ’’တိ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဂန္ဓမာလံ အာဒါယ ဒသဗလဿ ဥပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နာ သတ္ထာရံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဘန္တေ, ရေဝတတ္ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ဧကစ္စေ အယျာ ဝဏ္ဏေန္တိ, ဧကစ္စေ နိန္ဒန္တိ, ကိမေတံ, ဘန္တေ’’တိ? ‘‘ဝိသာခေ, ရမဏိယံ ဝါ ဟောတု မာ ဝါ, ယသ္မိံ ဌာနေ အရိယာနံ စိတ္တံ ရမတိ, တဒေဝ ဌာနံ ရမဏိယံ နာမာ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

ဝိသာခါ ဒါယိကာမကြီးသည် ရှေးဦးကြွလာသော ရဟန်းတို့နှင့် နောက်မှ ကြွလာသော ရဟန်းတို့၏ စကားကို ကြားရသဖြင့် 'မည်သည့်ရဟန်းတို့၏ စကားသည် မှန်ကန်ပါသနည်း' ဟု ကြံစည်၍ မွန်းလွဲပိုင်းအခါ၌ နံ့သာပန်းတို့ကို ယူဆောင်ကာ မြတ်စွာဘုရားအား ဖူးမြော်ရန် သွားရောက်ပြီးနောက် ရှိခိုး၍ သင့်တင့်သော အရပ်၌ ထိုင်လျက် 'မြတ်စွာဘုရား... ရေဝတမထေရ်၏ သီတင်းသုံးရာနေရာကို အချို့သော အရှင်ဘုရားတို့က ချီးမွမ်းကြပြီး အချို့သော အရှင်ဘုရားတို့ကမူ ကဲ့ရဲ့ကြပါသည်၊ မြတ်စွာဘုရား... ဤသို့ ချီးမွမ်းခြင်း၊ ကဲ့ရဲ့ခြင်းသည် အဘယ်ကြောင့်ပါနည်း' ဟု မေးမြန်းလျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားက 'ဝိသာခါ... မွေ့လျော်ဖွယ် ကောင်းသည်ဖြစ်စေ၊ မကောင်းသည်ဖြစ်စေ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ စိတ်သည် အကြင်အရပ်၌ မွေ့လျော်၏၊ ထိုအရပ်သည်သာလျှင် မွေ့လျော်ဖွယ်မည်၏' ဟု မိန့်တော်မူကာ ဤဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။

‘‘ဂါမေ ဝါ ယဒိ ဝါရညေ, နိန္နေ ဝါ ယဒိ ဝါ ထလေ;

ယတ္ထ အရဟန္တော ဝိဟရန္တိ, တံ ဘူမိရာမဏေယျက’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၉၈;

ထေရဂါ. ၉၉၁;

သံ. နိ. ၁.၂၆၁);

'မြို့ရွာစခန်း၌ ဖြစ်စေ၊ တောအရပ်၌ ဖြစ်စေ၊ ချိုင့်ဝှမ်းအရပ်၌ ဖြစ်စေ၊ ကုန်းမြင့်အရပ်၌ ဖြစ်စေ အကြင်အရပ်၌ ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့သည် သီတင်းသုံးတော်မူကြကုန်၏၊ ထိုအရပ်သည် မွေ့လျော်ဖွယ်ကောင်းသော အရပ်ဖြစ်ပေ၏။'

အပရဘာဂေ ဘဂဝါ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော ထေရံ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ လာဘီနံ ယဒိဒံ, သီဝလီ’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၉၈, ၂၀၇) ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ.

နောင်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အရိယာအပေါင်းတို့၏ အလယ်တွင် သီတင်းသုံးနေတော်မူလျက် 'ရဟန်းတို့... ငါဘုရား၏ သာဝကဖြစ်ကုန်သော လာဘ်အလွန်ရသော ရဟန်းတို့အနက် ဤသီဝလိမထေရ်သည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်ပေသည်' ဟု မိန့်တော်မူကာ သီဝလိမထေရ်ကို ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော်မူခဲ့သည်။

၅၄. အထာယသ္မာ သီဝလိတ္ထေရော အရဟတ္တံ ပတွာ ပတ္တဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော [Pg.253] ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. အနုတ္တာနတ္ထပဒဝဏ္ဏနမေဝ ကရိဿာမ.

၅၄. ထိုအခါ အရှင်သီဝလိမထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၍ ဧတဒဂ်ရာထူးကို ရရှိပြီးလျှင် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာကို ထင်ရှားစွာပြလိုသဖြင့် 'ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော' အစရှိသော စကားကို မြွက်ဟတော်မူခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် မပေါ်လွင်သော အနက်ရှိသော ပုဒ်တို့၏ အဖွင့်ကိုသာလျှင် ပြုပါအံ့။

၅၅. သီလံ တဿ အသင်္ခေယျန္တိ တဿ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော သီလံ အသင်္ခေယျံ.

၅၅. 'သီလံ တဿ အသင်္ခေယျံ' ဟူသည် ထိုပဒုမုတ္တရ မြတ်စွာဘုရား၏ သီလတော်ကို ရေတွက်တိုင်းတာခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ပါဟူ၍ ဖြစ်သည်။

‘‘နဝ ကောဋိသဟဿာနိ, အသီတိသတကောဋိယော;

ပညာသသတသဟဿာနိ, ဆတ္တိံသာ စ ပုနာပရေ.

'ကုဋေကိုးထောင်၊ ကုဋေတစ်ရာ့ရှစ်ဆယ်၊ ငါးသန်းနှင့် တစ်ဖန် အခြားသော သုံးသောင်းခြောက်ထောင်သော သိက္ခာပုဒ်တို့သည်လည်းကောင်း၊'

‘‘ဧတေ သံဝရဝိနယာ, သမ္ဗုဒ္ဓေန ပကာသိတာ;

ပေယျာလမုခေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာ, သိက္ခာဝိနယသံဝရေ’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၀;

ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၃၇) –

'ဤသံဝရခေါ် ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တို့ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ထုတ်ဖော်ပညတ်တော်မူအပ်ကုန်၏၊ သံဝရဝိနည်း၌ သိက္ခာပုဒ်တို့ကို သင်္ဂယနာတင် မထေရ်မြတ်တို့သည် အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ညွှန်ကြားပြသတော်မူအပ်ကုန်ပြီ။'

ဧဝံ ဝုတ္တသိက္ခာပဒါနိ ဘိက္ခူနံ သာဝကပညတ္တိဝသေန ဝုတ္တာနိ. ဘဂဝတော ပန သီလံ အသင်္ခေယျမေဝ သံခါတုံ ဂဏေတုံ အသက္ကုဏေယျန္တိ အတ္ထော. သမာဓိဝဇိရူပမော ယထာ ဝဇိရံ ဣန္ဒနီလမဏိဝေဠုရိယမဏိဖလိကမသာရဂလ္လာဒီနိ ရတနာနိ ဝိဇ္ဈတိ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒံ ကရောတိ, ဧဝမေဝ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော လောကုတ္တရမဂ္ဂသမာဓိ ပဋိပက္ခပစ္စနီကဓမ္မေ ဝိဇ္ဈတိ ဘိန္ဒတိ သမုစ္ဆိန္ဒတီတိ အတ္ထော. အသင်္ခေယျံ ဉာဏဝရံ တဿ ဗုဒ္ဓဿ စတ္တာရိ သစ္စာနိ သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေ သင်္ခတာသင်္ခတဓမ္မေ စ ဇာနိတုံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ သမတ္ထံ သယမ္ဘူဉာဏသဗ္ဗညုတညာဏာဒိဉာဏသမူဟံ အသင်္ခေယျံ, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာဒိဘေဒေန သံခါဝိရဟိတန္တိ အတ္ထော. ဝိမုတ္တိ စ အနောပမာတိ သံကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တတ္တာ သောတာပတ္တိဖလာဒိကာ စတဿော ဝိမုတ္တိယော အနုပမာ ဥပမာရဟိတာ ‘‘ဣမာ ဝိယ ဘူတာ’’တိ ဥပမေတုံ န သက္ကာတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

ဤသို့ ပြဆိုအပ်ကုန်သော သိက္ခာပုဒ်တို့ကို သာဝကတို့အတွက် ပညတ်တော်မူခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ဟောကြားတော်မူအပ်၏။ ဘုရားရှင်၏ သီလတော်သည်ကား ရေတွက်တိုင်းတာခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်၊ အတိုင်းအဆ မရှိသည်သာတည်းဟု အဓိပ္ပယ်ရ၏။ 'ဝရဇိန်မိုးကြိုးစက်နှင့်တူသော သမာဓိရှိတော်မူ၏' ဟူသည်မှာ ဝရဇိန်မိုးကြိုးစက်သည် ပတ္တမြားညို၊ ကြောင်မျက်ရွဲပတ္တမြား၊ ဖန်ကျောက်၊ ပတ္တမြားပြောက် အစရှိသော ရတနာတို့ကို အပေါက်ငယ် အပေါက်ကြီးဖြစ်အောင် ထိုးဖောက်ဖျက်ဆီးသကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ လောကုတ္တရာမဂ်သမာဓိသည် ဆန့်ကျင်ဘက် ကိလေသာရန်သူတရားတို့ကို ထိုးဖောက်ဖျက်ဆီး၍ အကြွင်းမဲ့ ဖြတ်တောက်တတ်၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'အသင်္ခေယျံ ဉာဏဝရံ' ဟူသည်မှာ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ သစ္စာလေးပါးတရား၊ သုံးဆယ်ခုနစ်ပါးသော ဗောဓိပက္ခိယတရား၊ သင်္ခတနှင့် အသင်္ခတတရားတို့ကို သိမြင်ထိုးထွင်းနိုင်သော သယမ္ဘူဉာဏ်၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ် အစရှိသော ဉာဏ်တော်အပေါင်းသည် ရေတွက်တိုင်းတာခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ဘဲ အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်အပြားအားဖြင့် အတိုင်းအဆ မရှိ ကင်းလွတ်ပေ၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'ဝိမုတ္တိ စ အနောပမာ' ဟူသည်မှာ ကိလေသာပူပန်မှုတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် သောတာပတ္တိဖိုလ် အစရှိသော လေးပါးသော ဝိမုတ္တိတို့သည် နှိုင်းယှဉ်စရာ ဥပမာမရှိ၊ 'ဤအရာနှင့် တူ၏' ဟု နှိုင်းယှဉ်တိုင်းတာခြင်းငှာ မတတ်ကောင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် အနက်ပေါ်လွင်ပြီးသားသာ ဖြစ်သည်။

သီဝလိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သီဝလိမထေရ် အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးဆုံးပြီ။

၄. ဝင်္ဂီသတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ဝင်္ဂီသမထေရ် အပဒါန်အဖွင့်။

စတုတ္ထာပဒါနေ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဝင်္ဂီသတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ မဟာဘောဂကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဓမ္မံ သောတုံ [Pg.254] ဂစ္ဆန္တေဟိ နဂရဝါသီဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကဘိက္ခုံ ပဋိဘာနဝန္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သတ္ထု အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ – ‘‘အဟမ္ပိ အနာဂတေ ပဋိဘာနဝန္တာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ ကတွာ သတ္ထာရာ ဗျာကတော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ မာတု ပရိဗ္ဗာဇိကာဘာဝေန အပရဘာဂေ ပရိဗ္ဗာဇကောတိ ပါကဋော ဝင်္ဂီသောတိ စ လဒ္ဓနာမော တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ တတော အာစရိယံ အာရာဓေတွာ ဆဝသီသဇာနနမန္တံ နာမ သိက္ခိတွာ ဆဝသီသံ နခေန အာကောဋေတွာ – ‘‘အယံ သတ္တော အသုကယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ ဇာနာတိ.

လေးခုမြောက် အပဒါန်၌ 'ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဝင်္ဂီသမထေရ်၏ အတ္ထုပ္ပတ် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို ဆည်းပူးခဲ့ပြီးဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဟံသဝတီမြို့၌ များစွာသော စည်းစိမ်ချမ်းသာရှိသော အမျိုး၌ ဖြစ်၍ ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ ထို့နောက် တရားနာရန် သွားကြကုန်သော မြို့သူမြို့သားတို့နှင့်အတူ ကျောင်းတော်သို့ သွား၍ တရားတော်ကို နာယူစဉ်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ရုတ်တရက် ဉာဏ်ပဋိဘာန်ရှိသော ရဟန်းတို့အနက် ရဟန်းတစ်ပါးကို ဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်ရသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား ထူးကဲသော ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို ပြု၍ 'တပည့်တော်သည်လည်း အနာဂတ်ကာလ၌ ဉာဏ်ပဋိဘာန်နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းတို့ထက် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်လိုပါ၏' ဟု ဆုတောင်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားထံမှ ဗျာဒိတ်တော်ကို ရရှိပြီးနောက် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြု၍ နတ်လူတို့၌ စည်းစိမ်နှစ်မျိုးလုံးကို ခံစားကာ၊ ယခု ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူသော အခါသမယ၌ သာဝတ္ထိပြည်တွင် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိခင်ဖြစ်သူ၏ ပရိဗိုဇ်မ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် နောင်အခါ၌ 'ပရိဗိုဇ်' ဟု ထင်ရှားလာပြီး 'ဝင်္ဂီသ' ဟူသော အမည်ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်သည် ဗေဒင်သုံးပုံတို့ကို သင်ယူပြီးလျှင် ဆရာကို နှစ်သက်စေကာ၊ 'သူသေကောင်၏ ဦးခေါင်းကို ခေါက်၍ ရောက်ရာဘုံကို သိစေနိုင်သော မန္တာန်အတတ်' ကို သင်ယူခဲ့သည်။ ထိုမန္တာန်ဖြင့် သူသေကောင်၏ ဦးခေါင်းကို လက်သည်းဖြင့် ခေါက်ပြီးလျှင် 'ဤသတ္တဝါသည် ဤမည်သော ဘဝ၌ ဖြစ်ပြီ' ဟု သိနိုင်၏။

ဗြာဟ္မဏာ ‘‘အယံ အမှာကံ ဇိဝိကာယ မဂ္ဂေါ’’တိ ဝင်္ဂီသံ ဂဟေတွာ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော ဝိစရိံသု. ဝင်္ဂီသော တိဝဿမတ္ထကေ မတာနမ္ပိ သီသံ အာဟရာပေတွာ နခေန အာကောဋေတွာ – ‘‘အယံ သတ္တော အသုကယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ ဝတွာ မဟာဇနဿ ကင်္ခါစ္ဆေဒနတ္ထံ တေ တေ ဇနေ အာဝါဟေတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဂတိံ ကထာပေတိ. တေန တသ္မိံ မဟာဇနော အဘိပ္ပသီဒတိ. သော တံ နိဿာယ မဟာဇနဿ ဟတ္ထတော သတမ္ပိ သဟဿမ္ပိ လဘတိ. ဗြာဟ္မဏာ ဝင်္ဂီသံ အာဒါယ ယထာရုစိ ဝိစရိံသု. ဝင်္ဂီသော သတ္ထု ဂုဏေ သုတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတုကာမော အဟောသိ. ဗြာဟ္မဏာ ‘‘သမဏော ဂေါတမော မာယာယ တံ အာဝဋ္ဋေဿတီ’’တိ ပဋိက္ခိပိံသု.

ပုဏ္ဏားတို့သည် 'ဤသူသည် ငါတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုရာလမ်းပင် ဖြစ်သည်' ဟု ကြံ၍ ဝင်္ဂီသကို ခေါ်ဆောင်ကာ ရွာ၊ နိဂုံး၊ မင်းနေပြည်တော်တို့သို့ လှည့်လည်ကြကုန်၏။ ဝင်္ဂီသသည် သေလွန်သည်မှာ သုံးနှစ်ထက် ကျော်လွန်သောသူတို့၏ ဦးခေါင်းကို ယူဆောင်စေ၍၊ လက်သည်းဖြင့် ခေါက်ကာ 'ဤသတ္တဝါသည် ဤမည်သော ဘဝ၌ ဖြစ်ပြီ' ဟု ပြောပြီးလျှင် လူအများ၏ ယုံမှားသံသယကို ဖြတ်တောက်ရန် ထိုထိုသူတို့ကို ရှေးရှုခေါ်ဆောင်၍ (ပူးဝင်စေလျက်) မိမိတို့၏ လာရာဂတိ (ရောက်ရာဘုံဘဝ) ကို ပြောဆိုစေသည်။ ထိုအကြောင်းကြောင့် လူအများတို့သည် ထိုဝင်္ဂီသအပေါ် အလွန်ကြည်ညိုကြကုန်၏။ ထိုဝင်္ဂီသသည် ထိုမန္တာန်အတတ်ကို အမှီပြု၍ လူတို့၏ လက်မှ အသပြာတစ်ရာလည်းကောင်း၊ အသပြာတစ်ထောင်လည်းကောင်း ရရှိလေသည်။ ပုဏ္ဏားတို့သည် ဝင်္ဂီသကို ခေါ်ဆောင်၍ အလိုရှိသလို လှည့်လည်သွားလာကြ၏။ ဝင်္ဂီသသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးသတင်းကို ကြားရသဖြင့် ဘုရားရှင်ထံသို့ ချဉ်းကပ်ဖူးမြော်လိုသော စိတ်ရှိ၏။ သို့ရာတွင် ပုဏ္ဏားတို့က 'ရဟန်းဂေါတမသည် လှည့်စားတတ်သော မာယာဖြင့် သင့်ကို လှည့်ပတ်ပေလိမ့်မည်' ဟု ပြောဆိုကာ တားမြစ်ကြလေကုန်၏။

ဝင်္ဂီသော တေသံ ဝစနံ အနာဒိယိတွာ, သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ, ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ, ဧကမန္တံ နိသီဒိ. သတ္ထာ တံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဝင်္ဂီသ, ကိဉ္စိ သိပ္ပံ ဇာနာတီ’’တိ? ‘‘အာမ, ဘော ဂေါတမ, ဆဝသီသမန္တံ နာမေကံ ဇာနာမိ, တေန တိဝဿမတ္ထကေ မတာနမ္ပိ သီသံ နခေန အာကောဋေတွာ နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနံ ဇာနာမီ’’တိ. အထ သတ္ထာ တဿ ဧကံ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တဿ သီသံ, ဧကံ မနုဿေသု, ဧကံ ဒေဝေသု, ဧကံ ပရိနိဗ္ဗုတဿ သီသံ အာဟရာပေတွာ ဒဿေသိ. သော ပဌမသီသံ အာကောဋေတွာ, ‘‘ဘော ဂေါတမ, အယံ သတ္တော နိရယေ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ အာဟ. သာဓု ဝင်္ဂီသ, သုဋ္ဌု တယာ ဒိဋ္ဌံ, ‘‘အယံ သတ္တော ကုဟိံ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မနုဿလောကေ’’တိ. ‘‘အယံ ကုဟိ’’န္တိ? ‘‘ဒေဝလောကေ’’တိ. တိဏ္ဏန္နမ္ပိ နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနံ ကထေသိ. ပရိနိဗ္ဗုတဿ ပန သီသံ နခေန အာကောဋေန္တော နေဝ [Pg.255] အန္တံ န ကောဋိံ ပဿိ. အထ နံ သတ္ထာ ‘‘န သက္ကောသိ, ဝင်္ဂီသာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ပဿထ, ဘော ဂေါတမ, ဥပပရိက္ခာမိ တာဝါတိ ပုနပ္ပုနံ ပရိဝတ္တေတွာပိ ဗာဟိရကမန္တေန ခီဏာသဝဿ သီသံ ဇာနိတုံ န သက္ကောတိ. အထဿ မတ္ထကတော သေဒေါ မုစ္စိ. သော လဇ္ဇိတွာ တုဏှီ အဟောသိ’’. အထ နံ သတ္ထာ ‘‘ကိလမသိ, ဝင်္ဂီသာ’’တိ အာဟ. ‘‘အာမ, ဘော ဂေါတမ, ဣမဿ နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနံ ဇာနိတုံ န သက္ကောမိ. သစေ တုမှေ ဇာနာထ, ကထေထာ’’တိ. ‘‘ဝင်္ဂီသ, အဟံ ဧတမ္ပိ ဇာနာမိ, ဣတော ဥတ္တရိပိ ဇာနာမီ’’တိ ဝတွာ –

ဝင်္ဂီသသည် ထိုပုဏ္ဏားတို့၏ စကားကို မနာယူဘဲ ဘုရားရှင်၏ အထံသို့ သွားရောက်၍ နှုတ်ခွန်းဆက်စကား ပြောဆိုပြီးလျှင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော အရပ်၌ ထိုင်နေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုဝင်္ဂီသအား “ဝင်္ဂီသ၊ သင်သည် တစ်စုံတစ်ခုသော အတတ်ပညာကို သိပါသလော” ဟု မေးတော်မူ၏။ ဝင်္ဂီသက “အရှင်ဂေါတမ၊ သိပါ၏။ သူသေကောင်၏ ဦးခေါင်းကို ခေါက်၍ ဖြစ်ရာဘုံကို သိနိုင်သော ‘ဆဝသီသမန္တ’ မည်သော မန္တာန်အတတ်တစ်ခုကို ကျွန်ုပ်သိပါ၏။ ထိုမန္တာန်ဖြင့် သေလွန်သည်မှာ သုံးနှစ်အထက် ရှိသူတို့၏ ဦးခေါင်းကိုပင် လက်သည်းဖြင့် ခေါက်၍ ဖြစ်ရာအရပ်ကို သိနိုင်ပါ၏” ဟု လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုဝင်္ဂီသအား ငရဲ၌ ဖြစ်သူ၏ ဦးခေါင်းတစ်ခု၊ လူ့ပြည်၌ ဖြစ်သူ၏ ဦးခေါင်းတစ်ခု၊ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်သူ၏ ဦးခေါင်းတစ်ခုနှင့် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ဦးခေါင်းတစ်ခုတို့ကို ဆောင်ယူစေ၍ ပြတော်မူ၏။ ထိုဝင်္ဂီသသည် ပထမဦးခေါင်းကို လက်သည်းဖြင့် ခေါက်ပြီးသော် “အရှင်ဂေါတမ၊ ဤသတ္တဝါသည် ငရဲဘုံ၌ ဖြစ်ပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ မြတ်စွာဘုရားက “ဝင်္ဂီသ၊ ကောင်းလှပေ၏၊ သင်သည် ကောင်းစွာ မြင်အပ်ပေပြီ။ ဤသတ္တဝါသည် အဘယ်အရပ်၌ ဖြစ်သနည်း” ဟု ဒုတိယဦးခေါင်းကို မေးတော်မူရာ “လူ့ပြည်၌ ဖြစ်ပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ “ဤသူသည် အဘယ်အရပ်၌ ဖြစ်သနည်း” ဟု တတိယဦးခေါင်းကို မေးတော်မူရာ “နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ ဤသို့လျှင် သုံးဦးတို့၏ ဖြစ်ရာအရပ်ကို ပြောပြလေ၏။ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ဦးခေါင်းကိုမူ လက်သည်းဖြင့် ခေါက်သော်လည်း အစနှင့် အဆုံးကို မမြင်နိုင်တော့ပေ။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဝင်္ဂီသ၊ မစွမ်းနိုင်ပြီလော” ဟု မေးတော်မူရာ၊ “အရှင်ဂေါတမ၊ ကြည့်တော်မူပါဦး၊ ခေတ္တမျှ စူးစမ်းပါဦးမည်” ဟု လျှောက်၍ အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် အပြန်ပြန်အလှန်လှန် ပြုလုပ်သော်လည်း သာသနာတော်ပြင်ပဖြစ်သော မန္တာန်အတတ်ဖြင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ဖြစ်ရာဘုံကို သိခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ပေ။ ထိုအခါ ဝင်္ဂီသ၏ ဦးထိပ်မှ ချွေးများ စီးကျလာပြီး သူသည် ရှက်သဖြင့် ဆိတ်ဆိတ်သာ နေတော့၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဝင်္ဂီသ၊ ပင်ပန်းနေပြီလော” ဟု မိန့်တော်မူရာ၊ “မှန်ပါသည် အရှင်ဂေါတမ၊ ဤသူ၏ ဖြစ်ရာအရပ်ကို သိခြင်းငှာ ကျွန်ုပ်မစွမ်းနိုင်ပါ။ အကယ်၍ အရှင်ဘုရားတို့ သိတော်မူပါက ပြောပြတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဝင်္ဂီသ၊ ငါသည် ဤအကြောင်းကိုလည်း သိ၏၊ ဤအထက် သာလွန်သော အကြောင်းကိုလည်း သိ၏” ဟု မိန့်တော်မူပြီးလျှင်—

‘‘စုတိံ ယော ဝေဒိ သတ္တာနံ, ဥပပတ္တိဉ္စ သဗ္ဗသော;

အသတ္တံ သုဂတံ ဗုဒ္ဓံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

“အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည် သတ္တဝါတို့၏ စုတိခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကိုလည်းကောင်း အလုံးစုံသော အခြင်းအရာအားဖြင့် သိမြင်တော်မူ၏။ ကပ်ငြိခြင်းမရှိသော၊ ကောင်းသောလားရာရှိသော၊ သစ္စာလေးပါးမြတ်တရားကို သိမြင်တော်မူသော ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို ငါဘုရားသည် ဗြာဟ္မဏဟု ခေါ်ဆို၏။

‘‘ယဿ ဂတိံ န ဇာနန္တိ, ဒေဝါ ဂန္ဓဗ္ဗမာနုသာ;

ခီဏာသဝံ အရဟန္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၄၁၉-၄၂၀;

သု. နိ. ၆၄၈-၆၄၉) –

အကြင်ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ လားရာဂတိကို နတ်၊ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်နှင့် လူတို့သည် မသိနိုင်ကြကုန်။ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ထိုရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ကို ငါဘုရားသည် ဗြာဟ္မဏဟု ခေါ်ဆို၏” ဟူသော—

ဣမာ ဒွေ ဂါထာယော အဘာသိ. သော တေန ဟိ, ဘော ဂေါတမ, တံ ဝိဇ္ဇံ မေ ဒေထာတိ အပစိတိံ ဒဿေတွာ သတ္ထု သန္တိကေ နိသီဒိ. သတ္ထာ ‘‘အမှေဟိ သမာနလိင်္ဂဿ ဒေမာ’’တိ အာဟ. ဝင်္ဂီသော ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ကတွာ မယာ ဣမံ မန္တံ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဗြာဟ္မဏေ ဥပဂန္တွာ အာဟ – ‘‘တုမှေ မယိ ပဗ္ဗဇန္တေ မာ စိန္တယိတ္ထ, အဟံ မန္တံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဇေဋ္ဌကော ဘဝိဿာမိ, တုမှာကမ္ပိ တေန ဘဒ္ဒမေဝ ဘဝိဿတီ’’တိ သော မန္တတ္ထာယ သတ္ထု သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. တဒါ စ ထေရော နိဂြောဓကပ္ပော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဌိတော ဟောတိ, တံ ဘဂဝါ အာဏာပေသိ – ‘‘နိဂြောဓကပ္ပ, ဣမံ ပဗ္ဗာဇေဟီ’’တိ. ထေရော သတ္ထု အာဏာယ တံ ပဗ္ဗာဇေတွာ ‘‘မန္တပရိဝါရံ တာဝ ဥဂ္ဂဏှာဟီ’’တိ ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ အာစိက္ခိ. သော ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာနံ သဇ္ဈာယန္တောဝ ဝိပဿနာယ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပဋ္ဌပေသိ. ဗြာဟ္မဏာ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ – ‘‘ကိံ, ဘော ဝင်္ဂီသ, သမဏဿ ဂေါတမဿ သန္တိကေ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဟိတ’’န္တိ ပုစ္ဆိံသု. ‘‘အာမ သိက္ခိတံ’’. ‘‘တေန ဟိ ဧဟိ ဂမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ကိံ သိပ္ပသိက္ခနေန, ဂစ္ဆထ တုမှေ န မယှံ တုမှေဟိ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စ’’န္တိ. ဗြာဟ္မဏာ ‘‘တွမ္ပိ ဒါနိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝသံ အာပန္နော, မာယာယ အာဝဋ္ဋိတော, ကိံ မယံ တဝ သန္တိကေ ကရိဿာမာ’’တိ အာဂတမဂ္ဂေနေဝ ပက္ကမိံသု. ဝင်္ဂီသော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ.

ဤဂါထာနှစ်ပုဒ်ကို ဟောတော်မူ၏။ ထိုအခါ ဝင်္ဂီသသည် “အရှင်ဂေါတမ၊ သို့ဖြစ်လျှင် ထိုမန္တာန်အတတ်ကို အကျွန်ုပ်အား ပေးတော်မူပါ” ဟု အရိုအသေပြုလျက် မြတ်စွာဘုရား၏ အပါး၌ ထိုင်နေ၏။ မြတ်စွာဘုရားက “ငါတို့သည် ငါတို့နှင့် တူညီသောအသွင် (ရဟန်းအသွင်) ရှိသူအားသာ ဤအတတ်ကို ပေးကုန်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဝင်္ဂီသသည် “တစ်စုံတစ်ခုကို ပြု၍သော်လည်း ငါသည် ဤမန္တာန်ကို သင်ယူရမည်” ဟု ကြံစည်လျက် ပုဏ္ဏားတို့ထံ သွား၍ “ကျွန်ုပ် ရဟန်းပြုသည့်အခါ သင်တို့ မစိုးရိမ်မပူပန်ကြပါနှင့်၊ ကျွန်ုပ်သည် မန္တာန်ကို သင်ယူပြီးလျှင် ဇမ္ဗုဒိပ်တစ်ကျွန်းလုံး၌ အကြီးဆုံး ဖြစ်လာပါမည်။ ကျွန်ုပ် အကြီးဆုံးဖြစ်ခြင်းကြောင့် သင်တို့အားလည်း ကောင်းကျိုးဖြစ်ထွန်းပါလိမ့်မည်” ဟု ပြောကြားကာ မန္တာန်သင်ယူရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဘုရားရှင်၏ထံတော်သို့ ချဉ်းကပ်၍ ရဟန်းအဖြစ်ကို တောင်းခံလေ၏။ ထိုအချိန်တွင် နိကြောဓကပ္ပမည်သော မထေရ်သည် ဘုရားရှင်၏ အပါး၌ ရပ်နေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုနိကြောဓကပ္ပမထေရ်အား “နိကြောဓကပ္ပ၊ ဤဝင်္ဂီသကို ရဟန်းပြုပေးလော့” ဟု စေခိုင်းတော်မူ၏။ မထေရ်သည် ဘုရားရှင်၏ အမိန့်တော်အတိုင်း ထိုဝင်္ဂီသကို ရဟန်းပြုပေးပြီးလျှင် “ရှေးဦးစွာ မန္တာန်၏ အခြံအရံကို သင်ယူဦးလော့” ဟု သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော အခြင်းအရာရှိသော ကမ္မဋ္ဌာန်းနှင့် ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို ညွှန်ကြားပေး၏။ ထိုဝင်္ဂီသသည် သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော အခြင်းအရာရှိသော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်ရင်း ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းပွားများစေ၏။ ပုဏ္ဏားတို့သည် ထိုဝင်္ဂီသထံ ချဉ်းကပ်၍ “အမောင်ဝင်္ဂီသ၊ အရှင်ဂေါတမ၏အထံမှ အတတ်ပညာကို သင်ယူပြီးပြီလော” ဟု မေးကြရာ၊ “မှန်ပေ၏၊ သင်ယူပြီးပြီ” ဟု ဖြေကြား၏။ “သို့ဖြစ်လျှင် လာပါ၊ ငါတို့ ပြန်ကြစို့” ဟု ဆိုကြသော်၊ “အတတ်ပညာ သင်ယူရုံမျှဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ သင်တို့ သွားကြကုန်လော့၊ ကျွန်ုပ်၌ သင်တို့နှင့် ပြုဖွယ်ကိစ္စ မရှိတော့ပြီ” ဟု ပြောဆို၏။ ပုဏ္ဏားတို့က “ယခုအခါ သင်သည်လည်း ရဟန်းဂေါတမ၏ အလိုသို့ ရောက်သွားချေပြီ၊ လှည့်ပတ်ကြောင်းဖြစ်သော မာယာအတတ်ဖြင့် အလှည့်စားခံလိုက်ရပြီ၊ ငါတို့သည် သင့်ထံ၌ အဘယ်သို့ ပြုနိုင်အံ့နည်း” ဟု ဆိုကာ လာလမ်းအတိုင်း ပြန်သွားကြကုန်၏။ ဝင်္ဂီသသည် ဝိပဿနာကို တိုးပွားစေသဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မျက်မှောက်ပြုတော်မူလေ၏။

၉၆. ဧဝံ [Pg.256] ထေရော အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. အနုတ္တာနတ္ထမေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ.

၉၆. ဤသို့လျှင် မထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိ၍ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်လျက်၊ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့ဖူးသော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားစွာ ပြသလိုသဖြင့် “ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော” အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ၎င်းဂါထာတို့တွင် မပေါ်လွင် မထင်ရှားသော အနက်အဓိပ္ပာယ်ကိုသာ ဖွင့်ဆိုပြပါအံ့။

၉၉. ပဘာဟိ အနုရဉ္ဇန္တောတိ သော ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ နီလပီတာဒိဆဗ္ဗဏ္ဏပဘာဟိ ရံသီဟိ အနုရဉ္ဇန္တော ဇလန္တော သောဘယမာနော ဝိဇ္ဇောတမာနောတိ အတ္ထော. ဝေနေယျပဒုမာနိ သောတိ ပဒုမုတ္တရသူရိယော အတ္တနော ဝစနသင်္ခါတေန သူရိယရံသိယာ ဝေနေယျဇနသင်္ခါတပဒုမာနိ ဝိသေသေန ဗောဓေန္တော ပဗောဓေန္တော အရဟတ္တမဂ္ဂါဓိဂမေန ဖုလ္လိတာနိ ကရောတီတိ အတ္ထော.

၉၉. “ပဘာဟိ အနုရဉ္ဇန္တော” ဟူသည်ကား— ထိုပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ညို၊ ရွှေ အစရှိသော ခြောက်ပါးသော အဆင်းရှိသော ရောင်ခြည်တော်တို့ဖြင့် ထွန်းလင်းတောက်ပလျက် တင့်တယ်စေလျက် တောက်ပတော်မူ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ဝေနေယျပဒုမာနိ သော” ဟူသည်ကား— ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား တည်းဟူသော နေမင်းသည် မိမိ၏ တရားစကားတော် တည်းဟူသော နေရောင်ခြည်တော်ဖြင့် ဆုံးမထိုက် (ကျွတ်ထိုက်) သော သတ္တဝါတည်းဟူသော ပဒုမ္မာကြာတို့ကို အထူးသဖြင့် ပွင့်စေလျက်၊ အရဟတ္တမဂ်ကို ရရှိစေခြင်းဖြင့် ပွင့်လန်းလာအောင် ပြုတော်မူ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၀၀. ဝေသာရဇ္ဇေဟိ သမ္ပန္နောတိ –

၁၀၀. “ဝေသာရဇ္ဇေဟိ သမ္ပန္နော” ဟူသည်ကား—

‘‘အန္တရာယေ စ နိယျာနေ, ဗုဒ္ဓတ္တေ အာသဝက္ခယေ;

ဧတေသု စတုဋ္ဌာနေသု, ဗုဒ္ဓေါ သုဋ္ဌု ဝိသာရဒေါ’’တိ. –

“အန္တရာယိကဓမ္မကို ဟောကြားတော်မူခြင်း၌လည်းကောင်း၊ ดုက္ခမှ လွတ်မြောက်ကြောင်းတရားကို ဟောကြားတော်မူခြင်း၌လည်းကောင်း၊ လုံးစုံသောတရားကို သိမြင်တော်မူခြင်း၌လည်းကောင်း၊ အာသဝေါတရား ကုန်ခမ်းခြင်း၌လည်းကောင်း ဤလေးရပ်သော အကြောင်းအရာတို့၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းစွာ ရဲရင့်တော်မူ၏” ဟု (ဆိုအပ်၏)။

ဧဝံ ဝုတ္တစတုဝေသာရဇ္ဇဉာဏေဟိ သမ္ပန္နော သမင်္ဂီဘူတော သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော.

ဤသို့ ဆိုအပ်ခဲ့သော လေးပါးသော ဝေသာရဇ္ဇဉာဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ ကောင်းစွာပြည့်စုံတော်မူသော ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၀၅. ဝါဂီသော ဝါဒိသူဒနောတိ ဝါဒီနံ ပဏ္ဍိတဇနာနံ ဤသော ပဓာနော ‘‘ဝါဒီသော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဒ-ကာရဿ ဂ-ကာရံ ကတွာ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သကတ္ထပရတ္ထဝါဒံ သူဒတိ ပဂ္ဃရာပေတိ ပါကဋံ ကရောတီတိ ဝါဒိသူဒနော.

၁၀၅. “ဝါဂီသော ဝါဒိသူဒနော” ဟူသည်ကား— ဝါဒပြိုင်ပြောဆိုတတ်ကုန်သော ပညာရှိလူအပေါင်းတို့ကို အစိုးရတော်မူသော၊ ပြဋ္ဌာန်းတော်မူသောကြောင့် “ဝါဒီသော” ဟု ဆိုထိုက်သော်လည်း ‘ဒ’ အက္ခရာကို ‘ဂ’ အက္ခရာပြု၍ “ဝါဂီသော” ဟု ဆိုအပ်၏ဟု မှတ်အပ်၏။ မိမိဝါဒနှင့် သူတစ်ပါးဝါဒကို ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သောကြောင့် “ဝါဒိသူဒနော” (ဝါဒကို ဖျက်ဆီးတတ်သူ) ဟု ဆိုအပ်၏။

၁၁၀. မာရမသနာတိ ခန္ဓမာရာဒယော ပဉ္စမာရေ မသတိ ပရာမသတိ ဝိဒ္ဓံသေတီတိ မာရမသနော. ဒိဋ္ဌိသူဒနာတိ ဝေါဟာရပရမတ္ထသင်္ခါတံ ဒိဋ္ဌိဒဿနံ သူဒတိ ပဂ္ဃရံ ဒီပေတီတိ ဒိဋ္ဌိသူဒနော.

၁၁၀. “မာရမသနော” ဟူသည်ကား— ခန္ဓမာရ်အစရှိသော မာရ်ငါးပါးတို့ကို ပယ်ရှားတတ်၊ ဖျက်ဆီးတတ်သောကြောင့် “မာရမသန” မည်၏။ “ဒိဋ္ဌိသူဒနော” ဟူသည်ကား— ပညတ် ပရမတ်ဟု ဆိုအပ်သော အမြင် (ဒိဋ္ဌိ) ကို ဖျက်ဆီးတတ်၊ ယိုစီးစေတတ်သောကြောင့် “ဒိဋ္ဌိသူဒန” မည်၏။

၁၁၁. ဝိဿာမဘူမိ သန္တာနန္တိ သကလသံသာရသာဂရေ သန္တာနံ ကိလမန္တာနံ သောတာပတ္တိမဂ္ဂါဒိအဓိဂမာပနေန ဝိဿမဘူမိ ဝိဿမဋ္ဌာနံ ဝူပသမနဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထော.

၁၁၁. “ဝိဿာမဘူမိ သန္တာနံ” ဟူသည်ကား— အလုံးစုံသော သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲတည်းဟူသော သမုဒ္ဒရာ၌ ပင်ပန်းနေကြကုန်သော သတ္တဝါတို့အား သောတာပတ္တိမဂ် စသည်တို့ကို ရရှိစေခြင်းဖြင့် အပင်ပန်းပြေရာ၊ အနားယူရာ၊ ငြိမ်းအေးရာ အစစ်အမှန်ဖြစ်ပေ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၁၃၂. တတောဟံ ဝိဟတာရမ္ဘောတိ တတော ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ သရီရဒဿနေန အဟံ ဝိဟတာရမ္ဘော ဝိနဋ္ဌသာရမ္ဘော, ဝိနဋ္ဌမာနော နိမ္မဒေါ ဟုတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ သံ သုဋ္ဌု ယာစိံ သံယာစိံ အာရောစေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၃၂. “တတောဟံ ဝိဟတာရမ္ဘော” ဟူသည်ကား— ထိုနောက်၌ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်၏ ခန္ဓာကိုယ် (ဦးခေါင်း) ကို မြင်ရခြင်းကြောင့် ငါသည် အားထုတ်မှု ပျက်ပြားသွား၏ (အားလျော့သွား၏)၊ ပျက်စီးသွားသော ပြင်းထန်သော အားထုတ်မှုရှိသော ငါသည် မာန်မာန ကင်းပျောက်လျက် မာန်ယစ်ခြင်းမရှိသည်ဖြစ်၍ ရှင်ရဟန်းအဖြစ်ကို ကောင်းစွာ တောင်းပန်လျှောက်ထားအပ်ပြီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိနိုင်အပ်သည်သာ ဖြစ်၏။

ဝင်္ဂီသတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဝင်္ဂီသမထေရ် အပဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၅. နန္ဒကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. နန္ဒကမထေရ် အပဒါန်အဖွင့်။

ပဉ္စမာပဒါနေ [Pg.257] ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော နန္ဒကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရောတိအာဒိ သဗ္ဗံ ပါဌာနုသာရေန သုဝိညေယျမေဝါတိ.

ငါးခုမြောက် အပဒါန်၌ “ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်နန္ဒကမထေရ်၏ အပဒါန်ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု ရှိခဲ့ဖူး၏ အစရှိသော အလုံးစုံသော အကြောင်းအရာသည် ပါဠိတော်စဉ်အတိုင်း လွယ်ကူစွာ သိအပ်သည်သာ ဖြစ်၏။

နန္ဒကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နန္ဒကမထေရ် အပဒါန်အဖွင့် ပြီးပြီ။

၆. ကာဠုဒါယိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. ကာဠုဒါယီမထေရ် အပဒါန်အဖွင့်။

ဆဋ္ဌာပဒါနေ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကာဠုဒါယိတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ကုလပ္ပသာဒကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ တဇ္ဇံ အဘိနီဟာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ. သတ္ထာပိ ဗျာကာသိ. သော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အမှာကံ ဗောဓိသတ္တဿ မာတုကုစ္ဆိယံ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ဒေဝလောကတော စဝိတွာ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံယေဝ အမစ္စကုလေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. ဗောဓိသတ္တေန သဟ ဧကဒိဝသေယေဝ ဇာတော, တံဒိဝသံယေဝ နံ ဒုကူလစုမ္ဗဋကေန နိပဇ္ဇာပေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဥပဋ္ဌာနံ နယိံသု. ဗောဓိသတ္တေန ဟိ သဒ္ဓိံ ဗောဓိရုက္ခော, ရာဟုလမာတာ, စတ္တာရော နိဓီ, အာရောဟနိယဟတ္ထီ, ကဏ္ဍကော, ဆန္နော, ကာဠုဒါယီတိ ဣမေ သတ္တ ဧကဒိဝသေ ဇာတတ္တာ သဟဇာတာ နာမ အဟေသုံ. အထဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ သကလနဂရဿ ဥဒဂ္ဂစိတ္တဒိဝသေ ဇာတတ္တာ ဥဒါယီတွေဝ နာမံ ကရိံသု. ထောကံ ကာဠဓာတုကတ္တာ ပန ကာဠုဒါယီတိ ပညာယိတ္ထ. သော ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံ ကုမာရကီဠံ ကီဠန္တော ဝုဒ္ဓိံ အဂမာသိ.

ခြောက်ခုမြောက်ဖြစ်သောအပဒါန်၌ 'ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ကာဠုဒါယီမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်ဖြစ်သည်။ ဤကာဠုဒါယီမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ဆည်းပူးအပ်သော ပါရမီကုသိုလ် အထောက်အပံ့ ရှိခဲ့သဖြင့်၊ ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ဟံသဝတီမြို့ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက် တတ်သိနားလည်သောအခါ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူစဉ်၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အမျိုးကောင်းတို့ကို ကြည်ညိုစေတတ်သော ရဟန်းတို့တွင် ရဟန်းတစ်ပါးအား အမြတ်ဆုံးဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူသည်ကို မြင်ရသဖြင့်၊ ထိုဧတဒဂ်ရာထူးနှင့် လျော်ညီသော ဆုပန်ခြင်းငှာ ထိုက်တန်သော ကောင်းမှုကို ပြု၍ ထိုရာထူးအဆင့်အတန်းကို ဆုတောင်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကလည်း ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုစုပြီး နတ်လူဘဝတို့၌ ကျင်လည်ခဲ့ရာ၊ ငါတို့ဘုရားလောင်း မိခင်ဝမ်းတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေယူသောနေ့၌ပင် နတ်ပြည်မှ စုတေ၍ ကပိလဝတ်ပြည်တော်ရှိ အမတ်မျိုး၌ ပဋိသန္ဓေယူခဲ့သည်။ ဘုရားလောင်းနှင့် တစ်ရက်တည်း၌ပင် မွေးဖွားခဲ့သဖြင့်၊ ထိုနေ့၌ပင် ထိုကာဠုဒါယီကလေးအား ဘွဲ့ဖြူပုဆိုးအခံဖြင့် သိပ်ထားကာ ဘုရားလောင်းအား ဆည်းကပ်ခစားရန် ခေါ်ဆောင်သွားကြသည်။ ဘုရားလောင်းနှင့်အတူ တစ်နေ့တည်း၌ ဖြစ်ပေါ်လာကြသောကြောင့် ဗောဓိပင်၊ ရာဟုလာမိခင် (ယသောဓရာ)၊ ရွှေအိုးကြီးလေးလုံး၊ စီးတော်ဆင်၊ ကဏ္ဍကမြင်း၊ ဆန္နအမတ်၊ ကာဠုဒါယီ ဟူသော ဤခုနစ်မျိုးကို 'ဖွားဖက်တော်' ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထိုနောက် ၎င်း၏ နာမည်မှည့်သောနေ့သည် တစ်မြို့လုံး ပီတိဖြင့် တက်ကြွရွှင်လန်းနေသောနေ့၌ မွေးဖွားခြင်းကြောင့် 'ဥဒါယီ' ဟု အမည်မှည့်ခေါ်ကြသည်။ အသားအရောင် အနည်းငယ် ညိုမည်းသော သဘောရှိသောကြောင့် 'ကာဠုဒါယီ' ဟု ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ထိုကာဠုဒါယီသည် ဘုရားလောင်းနှင့်အတူ ငယ်ဆော့ဖက်သူငယ်ချင်းအဖြစ် ဆော့ကစားလျက် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။

အပရဘာဂေ လောကနာထေ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိတွာ အနုက္ကမေန သဗ္ဗညုတံ ပတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကေ ရာဇဂဟံ ဥပနိဿာယ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တေ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ပုရိသသဟဿပရိဝါရံ ဧကံ အမစ္စံ ‘‘ပုတ္တံ မေ ဣဓာနေဟီ’’တိ ပေသေသိ. သော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနာဝေလာယံ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ပရိသပရိယန္တေ ဌိတော ဓမ္မံ သုတွာ သပရိဝါရော [Pg.258] အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အထ နေ သတ္ထာ ‘‘ဧထ, ဘိက္ခဝေါ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. သဗ္ဗေ တံခဏံယေဝ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဓရာ ဝဿသဋ္ဌိကတ္ထေရာ ဝိယ အဟေသုံ. အရဟတ္တပ္ပတ္တတော ပဋ္ဌာယ အရိယာ နာမ မဇ္ဈတ္တာဝ ဟောန္တိ, တသ္မာ ရညာ ပေသိတသာသနံ ဒသဗလဿ နာရောစေသိ. ရာဇာ နေဝ ဂတော အာဂစ္ဆတိ, န သာသနံ သုယျတီတိ အပရမ္ပိ အမစ္စံ ပုရိသသဟဿပရိဝါရံ ပေသေသိ. တသ္မိမ္ပိ တထာ ပဋိပန္နေ အပရမ္ပီတိ ဧတေန နယေန နဝပုရိသသဟဿပရိဝါရေ နဝ အမစ္စေ ပေသေသိ. သဗ္ဗေ ဂန္တွာ အရဟတ္တံ ပတွာ တုဏှီဘူတာ အဟေသုံ.

နောက်ပိုင်းတွင် လောကနတ်မင်းဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ကြီးမြတ်သောတောထွက်ခြင်းကို ထွက်တော်မူပြီးလျှင်၊ အစဉ်သဖြင့် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ရရှိကာ ဓမ္မစကြာတရားတော်မြတ်ကို ဟောကြားတော်မူပြီးနောက်၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ကို အမှီပြု၍ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ်၊ သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးသည် ထိုအကြောင်းကို ကြားသိရသဖြင့် ခြံရံသော ယောက်ျားတစ်ထောင်ရှိသော အမတ်တစ်ဦးကို 'ငါ၏သားတော်ကို ဤပြည်သို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့လော့' ဟု စေလွှတ်လိုက်သည်။ ထိုအမတ်သည် မြတ်စွာဘုရားရှင် တရားဟောကြားတော်မူစဉ် အထံတော်သို့ရောက်၍ ပရိသတ်အစွန်၌ ရပ်လျက် တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် အခြံအရံနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်က 'ရဟန်းတို့၊ လာကြကုန်လော့' ဟု လက်တော်ကို ဆန့်တန်းတော်မူရာ၊ အားလုံးသည် ထိုခဏ၌ပင် တန်ခိုးဖြင့်ပြီးသော သပိတ်သင်္ကန်းကို ဆောင်လျက် ဝါခြောက်ဆယ်ရ မထေရ်ကြီးများကဲ့သို့ ဖြစ်သွားကြသည်။ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီးသောအခါမှစ၍ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် လျစ်လျူရှုသောသဘော ရှိကြသဖြင့်၊ မင်းကြီး မှာကြားလိုက်သော သတင်းစကားကို မြတ်စွာဘုရားအား မလျှောက်ထားကြတော့ပေ။ မင်းကြီးသည် စေလွှတ်လိုက်သောအမတ်သည် ပြန်လည်းမလာ၊ သတင်းစကားလည်း မကြားရဟု နှလုံးပိုက်ကာ၊ အခြားတစ်ပါးသော အခြံအရံတစ်ထောင်ရှိသော အမတ်တစ်ဦးကို ထပ်မံစေလွှတ်ပြန်သည်။ ထိုအမတ်သည်လည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သွားပြန်ရာ၊ မင်းကြီးသည် ဤနည်းအတိုင်းပင် ယောက်ျားကိုးထောင်ခြံရံလျက်ရှိသော အမတ်ကိုးဦးတို့ကို တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး ထပ်မံစေလွှတ်ခဲ့သည်။ အားလုံးသော အမတ်တို့သည် သွားရောက်၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိကာ ဆိတ်ဆိတ်သာ နေကြလေကုန်သည်။

အထ ရာဇာ စိန္တေသိ – ‘‘ဧတ္တကာ ဇနာ မယိ သိနေဟာဘာဝေန ဒသဗလဿ ဣဓာဂမနတ္ထာယ န ကိဉ္စိ ကထယိံသု, အယံ ခေါ ပန ဥဒါယီ ဒသဗလေန သမဝယော သဟပံသုကီဠိကော, မယိ စ သိနေဟဝါ, ဣမံ ပေသေဿာမီ’’တိ. အထ တံ ပက္ကောသာပေတွာ, ‘‘တာတ, တွံ ပုရိသသဟဿပရိဝါရော ဂန္တွာ ဒသဗလံ ဣဓာနေဟီ’’တိ ဝတွာ ပေသေသိ. သော ပန ဂစ္ဆန္တော ‘‘သစာဟံ, ဒေဝ, ပဗ္ဗဇိတုံ လဘိဿာမိ, ဧဝါဟံ ဘဂဝန္တံ ဣဓာနေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ရညာ ‘‘ပဗ္ဗဇိတောပိ မမ ပုတ္တံ ဒဿေဟီ’’တိ ဝုတ္တော ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနာဝေလာယ ပရိသပရိယန္တေ ဌိတော ဓမ္မံ သုတွာ သပရိဝါရော အရဟတ္တံ ပတွာ ဧဟိဘိက္ခုဘာဝေ ပတိဋ္ဌာသိ. သော အရဟတ္တံ ပတွာ – ‘‘န တာဝါယံ ဒသဗလဿ ကုလနဂရံ ဂန္တုံ ကာလော, ဝဿန္တေ ပန ဥပဂတေ ပဗ္ဗတေသု ဝနသဏ္ဍေသု ဟရိတတိဏသဉ္ဆန္နာယ ဘူမိယာ ဂမနကာလော ဘဝိဿတီ’’တိ ဂမနကာလံ အာဂမေန္တော ဝဿန္တေ သမ္ပတ္တေ သတ္ထု ကုလနဂရံ ဂန္တုံ ဂမနဝဏ္ဏံ သံဝဏ္ဏေသိ. ဝုတ္တဉ္စေတံ ထေရဂါထာယ (ထေရဂါ. ၅၂၇-၅၃၀) –

ထိုအခါ မင်းကြီးသည် 'ဤမျှလောက်သော လူတို့သည် ငါ့အပေါ်၌ ချစ်ခင်ကြည်ညိုမှု မရှိကြသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား ဤကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွတော်မူရန် တစ်စုံတစ်ခုသော သတင်းစကားကိုမျှ လျှောက်ထားခြင်း မပြုကြပေ။ ဤကာဠုဒါယီသည်ကား မြတ်စွာဘုရားနှင့် အရွယ်တူဖြစ်ပြီး ငယ်စဉ်ကပင် မြေမှုန်ကစားဖက် သူငယ်ချင်းဖြစ်ခဲ့ကာ ငါ့အပေါ်၌လည်း ချစ်ခင်ကြည်ညိုမှုရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို စေလွှတ်မည်' ဟု ကြံစည်တော်မူသည်။ ထိုနောက် ကာဠုဒါယီကို ခေါ်ယူစေပြီးလျှင် 'အမောင်၊ သင်သည် ယောက်ျားတစ်ထောင် ခြံရံလျက် သွားရောက်ကာ မြတ်စွာဘုရားကို ဤကပိလဝတ်ပြည်သို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့လော့' ဟု မှာကြားကာ စေလွှတ်လိုက်သည်။ ထိုကာဠုဒါယီသည် သွားခါနီးတွင် 'အရှင်မင်းကြီး၊ အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းပြုခွင့်ရရှိပါက မြတ်စွာဘုရားကို ဤပြည်သို့ ပင့်ဆောင်ပါအံ့' ဟု လျှောက်ထားရာ၊ မင်းကြီးက 'ရဟန်းပြုသော်လည်း ငါ၏သားတော်ကို ဖူးမြင်ခွင့်ရအောင် ပြသပါလော့' ဟု မှာကြားလိုက်သဖြင့်၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ သွားရောက်ကာ ဘုရားရှင် တရားဟောကြားတော်မူစဉ် ပရိသတ်အစွန်၌ ရပ်လျက် တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် အခြံအရံနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိကာ ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာဠုဒါယီမထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီးနောက် 'ဤအချိန်သည် မြတ်စွာဘုရား ဆွေတော်မျိုးတော်တို့ရှိရာ ကပိလဝတ်မြို့တော်သို့ ကြွတော်မူရန် အချိန်မတန်သေးပေ။ မိုးဥတု ကပ်ရောက်လာသောအခါ တောင်တောအုပ်နှင့် မြေပြင်တစ်ခုလုံး စိမ်းစိုသော မြက်ပင်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းသွားမည်ဖြစ်ရာ၊ ထိုအချိန်သည်မှသာ ခရီးသွားရန် အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်လိမ့်မည်' ဟု ကြံစည်ကာ ကြွချီမည့်အချိန်ကို စောင့်ဆိုင်းနေခဲ့သည်။ မိုးဦးကျကာလ ရောက်ရှိလာသောအခါ မြတ်စွာဘုရား၏ ဆွေမျိုးတော်များရှိရာမြို့သို့ ကြွချီတော်မူရန် လမ်းခရီး၏ သာယာပုံ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးမွမ်းလျှောက်ထားခဲ့သည်။ ထိုစကားကို ထေရဂါထာ၌လည်း ဆိုအပ်၏—

‘‘အင်္ဂါရိနော ဒါနိ ဒုမာ ဘဒန္တေ, ဖလေသိနော ဆဒနံ ဝိပ္ပဟာယ;

တေ အစ္စိမန္တောဝ ပဘာသယန္တိ, သမယော မဟာဝီရ ဘာဂီ ရသာနံ.

လူနတ်တို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူသော အို မြတ်စွာဘုရား၊ ယခု နွေဦးလွန်မြောက်၍ မိုးဦးကျခါစ အချိန်အခါ၌ သစ်ပင်တို့သည် ဆွေးမြေ့ရင့်ရော်သော ရွက်ဟောင်းများကို စွန့်ပယ်ကြွေကျစေပြီး၊ မီးကျီးကဲ့သို့ နီမြန်းသော အညွန့်အဖူး အပွင့်တို့ဖြင့် ဝေဆာလျက် အသီးအပွင့်တို့ကို သီးပွင့်ရန် ရှာမှီးနေကြပါပြီ။ ထိုသစ်ပင်တို့သည် ဆီမီးအလျံကဲ့သို့ အရပ်မျက်နှာအနှံ့ ထွန်းပလျက် ရှိကြပါသည်။ ကြီးမြတ်သော လုံ့လဝီရိယရှိတော်မူ၍ ရသတရားတို့ကို ခံစားတော်မူထိုက်သော အရှင်ဘုရား၊ ဆွေတော်မျိုးတော်တို့ကို ချီးမြှောက်ရန် ကြွချီတော်မူဖို့ အချိန်တန်ပါပြီဘုရား။

‘‘ဒုမာနိ ဖုလ္လာနိ မနောရမာနိ, သမန္တတော သဗ္ဗဒိသာ ပဝန္တိ;

ပတ္တံ ပဟာယ ဖလမာသသာနာ, ကာလော ဣတော ပက္ကမနာယ ဝီရ.

အို ကြီးမြတ်သော ဝီရိယရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ သီးပွင့်ဝေဆာပြီး ရှုချင်စဖွယ် ကောင်းလှသော သစ်ပင်တို့သည် အရပ်မျက်နှာအနှံ့ ထက်ဝန်းကျင်သို့ မွှေးပျံ့သောရနံ့များကို ပို့လွှတ်နေကြပါသည်။ သစ်ရွက်ဟောင်းများကို စွန့်ပယ်၍ အသီးအပွင့်သစ်များကို မျှော်လင့်တောင်းတနေကြသည့် ဤကာလသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်မှ ဖဲခွာကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါပေတည်း။

‘‘နေဝါတိသီတံ [Pg.259] န ပနာတိဥဏှံ, သုခါ ဥတု အဒ္ဓနိယာ ဘဒန္တေ;

ပဿန္တု တံ သာကိယာ ကောဠိယာ စ, ပစ္ဆာမုခံ ရောဟိနိယံ တရန္တံ.

ကောင်းမြတ်သောဂုဏ်ဒြပ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ယခုရာသီဥတုသည် အလွန်အေးလွန်းခြင်းလည်း မရှိ၊ အလွန်ပူလွန်းခြင်းလည်း မရှိဘဲ၊ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးကို ချမ်းသာစေ၍ ခရီးရှည်သွားရန် သင့်တော်သော ရာသီဥတု ဖြစ်ပါပေသည်။ သာကိယမင်းတို့နှင့် ကောလိယမင်းတို့သည် အနောက်အရပ်သို့ မျက်နှာမူလျက် ရောဟိနီမြစ်ကို ဖြတ်ကူးတော်မူသော အရှင်မြတ်ကို ဖူးမြော်ခွင့် ရကြပါစေကုန်။

‘‘အာသာယ ကသတေ ခေတ္တံ, ဗီဇံ အာသာယ ဝပ္ပတိ;

အာသာယ ဝါဏိဇာ ယန္တိ, သမုဒ္ဒံ ဓနဟာရကာ;

ယာယ အာသာယ တိဋ္ဌာမိ, သာ မေ အာသာ သမိဇ္ဈတု.

လယ်သမားသည် အသီးအပွင့် ရရှိမည့် မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် လယ်မြေကို ထွန်ယက်ရ၏၊ မျှော်လင့်ချက်ဖြင့်ပင် မျိုးစေ့ကို စိုက်ပျိုးကြဲချရ၏။ ဥစ္စာပစ္စည်း ရှာလိုကြကုန်သော ကုန်သည်တို့သည်လည်း စီးပွားတိုးပွားမည့် မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် သမုဒ္ဒရာပြင်ကျယ်သို့ လှေသင်္ဘောတို့ဖြင့် သွားလာကူးသန်းကြရ၏။ တပည့်တော်သည်လည်း အကြင်မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ဤနေရာ၌ စောင့်ဆိုင်းနေပါ၏၊ တပည့်တော်၏ ထိုမျှော်လင့်တောင့်တချက်သည် မကြာမီ ပြီးပြည့်စုံပါစေဘုရား။

‘‘နာတိသီတံ နာတိဥဏှံ, နာတိဒုဗ္ဘိက္ခဆာတကံ;

သဒ္ဒလာ ဟရိတာ ဘူမိ, ဧသ ကာလော မဟာမုနိ. (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၂၅);

အို မုနိထွဋ်ထား မြတ်စွာဘုရား၊ ရာသီဥတုသည် အလွန်အေးလွန်းခြင်းလည်းမရှိ၊ အလွန်ပူလွန်းခြင်းလည်းမရှိပါ။ အစားအစာ အလွန်ခေါင်းပါး ငတ်မွတ်ဆာလောင်ခြင်းလည်း မရှိနိုင်ပါ။ မြေပြင်အရပ်သည်လည်း နုပျိုလန်းဆန်းသော မြက်ခင်းတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် စိမ်းစိုညိုမှိုင်း၍ ရှုမငြီးနိုင်အောင် သာယာလှပါသည်။ ဤသည်ကား ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါပေသည်ဘုရား။

‘‘ပုနပ္ပုနဉ္စေဝ ဝပန္တိ ဗီဇံ, ပုနပ္ပုနံ ဝဿတိ ဒေဝရာဇာ;

ပုနပ္ပုနံ ခေတ္တံ ကသန္တိ ကဿကာ, ပုနပ္ပုနံ ဓညမုပေတိ ရဋ္ဌံ.

လယ်သမားတို့သည် (မျှော်လင့်ချက်မပြည့်မချင်း) မျိုးစေ့ကို အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် စိုက်ပျိုးကြဲချကြကုန်၏။ မိုးနတ်မင်းသည်လည်း အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် မိုးရွာသွန်းပေး၏။ လယ်သမားတို့သည် လယ်ယာမြေကို အထပ်ထပ်အခါခါ ထွန်ယက်ကြကုန်၏။ ထိုသို့ပြုသဖြင့် တိုင်းပြည်သို့ ကောက်ပဲသီးနှံဆန်ရေစပါးတို့သည် အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် ရောက်ရှိလာကြရကုန်၏။

‘‘ပုနပ္ပုနံ ယာစနကာ စရန္တိ, ပုနပ္ပုနံ ဒါနပတီ ဒဒန္တိ;

ပုနပ္ပုနံ ဒါနပတီ ဒဒိတွာ, ပုနပ္ပုနံ သဂ္ဂမုပေန္တိ ဌာနံ.

အလှူခံ သူတောင်းစားတို့သည်လည်း (အလိုရှိသဖြင့်) အိမ်များသို့ အထပ်ထပ်အခါခါ လှည့်လည်တောင်းရမ်းကြကုန်၏။ ဒါနခုံမင်သော အလှူရှင်တို့သည်လည်း အထပ်ထပ်အခါခါ ကြည်ဖြူစွာ လှူဒါန်းကြကုန်၏။ အလှူရှင်တို့သည် အထပ်ထပ်အခါခါ လှူဒါန်းကြပြီးလျှင် အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် ကောင်းမြတ်သော နတ်ပြည်ဌာနသို့ ကပ်ရောက်ကြရကုန်၏။

‘‘ဝီရော ဟဝေ သတ္တယုဂံ ပုနေတိ;

ယသ္မိံ ကုလေ ဇာယတိ ဘူရိပညော;

မညာမဟံ သက္ကတိ ဒေဝဒေဝေါ, တယာ ဟိ ဇာတော မုနိ သစ္စနာမော.

အို သာကီဝင်မင်းမြတ်၊ တပည့်တော်သည် ဤသို့ အောက်မေ့ထင်မြင်မိပါသည်— ကြီးမြတ်သော လုံ့လဝီရိယရှိ၍ မြေကြီးနှင့်အမျှ ကျယ်ဝန်းသော ပညာရှိသော ယောက်ျားမြတ်သည် အကြင်အမျိုး၌ မွေးဖွားလာခဲ့လျှင် ထိုအမျိုး၏ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ခုနစ်ဆက်တိုင်အောင် ဧကန်စင်ကြယ်စေပါ၏။ နတ်တို့ထက်မြတ်သော နတ်မင်းကြီးဖြစ်တော်မူသော အရှင်ဘုရားသည်ကား ထိုထက်မကသော ဆွေမျိုးတို့ကိုလည်း သုတ်သင်စင်ကြယ်စေခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်ပါပေ၏။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သစ္စာရှိသော အမည်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မုနိမြတ်စွာဘုရားကို မင်းကြီးသည် ဖွားမြင်စေခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်ဘုရား။

‘‘သုဒ္ဓေါဒနော နာမ ပိတာ မဟေသိနော, ဗုဒ္ဓဿ မာတာ ပန မာယနာမာ;

ယာ ဗောဓိသတ္တံ ပရိဟရိယ ကုစ္ဆိနာ, ကာယဿ ဘေဒါ တိဒိဝမှိ မောဒတိ.

ဂုဏ်တော်အပေါင်းကို ရှာဖွေတော်မူသော ဘုရားရှင်၏ အဖခမည်းတော်သည် သုဒ္ဓေါဒန မည်တော်မူ၏။ မယ်တော်သည်ကား မာယာ မည်တော်မူ၏။ အကြင် မာယာဒေဝီ မယ်တော်မြတ်သည် ဘုရားလောင်းကို ဝမ်းတိုက်ဖြင့် အန္တရာယ်ကင်းစွာ သန္ဓေလွယ်ဆောင်ခဲ့ပြီးနောက်၊ ကိုယ်ခန္ဓာ ပျက်စီးကွယ်လွန်သောအခါ တုသိတာ နတ်ပြည်၌ အလွန်တရာ ရွှင်ပြရွှင်လန်းစွာ စံစားတော်မူလျက် ရှိနေပါသည်ဘုရား။

‘‘သာ ဂေါတမီ ကာလကတာ ဣတော စုတာ, ဒိဗ္ဗေဟိ ကာမေဟိ သမင်္ဂိဘူတာ;

သာ မောဒတိ ကာမဂုဏေဟိ ပဉ္စဟိ, ပရိဝါရိတာ ဒေဝဂဏေဟိ တေဟိ.

ဂေါတမီအနွယ်ဝင်ဖြစ်သော ထိုမယ်တော်မြတ်သည် ဤလူ့ပြည်မှ စုတေကွယ်လွန်ပြီးနောက် နတ်၌ဖြစ်သော ကာမဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံလျက်၊ နတ်သားနတ်သမီး အပေါင်းတို့ ခြံရံကာ ထိုငါးပါးသော ကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် အလွန်မွေ့လျော် ပျော်ပိုက်လျက် ရှိနေပါသည်ဘုရား။

‘‘ဗုဒ္ဓဿ [Pg.260] ပုတ္တောမှိ အသယှသာဟိနော, အင်္ဂီရသဿပ္ပဋိမဿ တာဒိနော;

ပိတုပိတာ မယှံ တုဝံသိ သက္က, ဓမ္မေန မေ ဂေါတမ အယျကောသီ’’တိ. (ထေရဂါ. ၅၃၁-၅၃၆);

သူတစ်ပါးတို့ မဆောင်ရွက်နိုင်သော ဗုဒ္ဓကိစ္စတို့ကို ကောင်းစွာ ပြုစွမ်းနိုင်တော်မူသော၊ ကိုယ်တော်မှ ရောင်ခြည်တော်များ ကွန့်မြူးထွက်ပြိုင်သော၊ နှိုင်းယှဉ်ဖွယ်ရာ မရှိသော၊ လောကဓံတို့၌ မတုန်လှုပ်သော ဘုရားရှင်၏ ရင်သွေးတော် သားရဟန်း စင်စစ် ဖြစ်ပါပေ၏။ သာကီနွယ်ဖွား ဂေါတမမင်းကြီး၊ သင်မင်းကြီးသည် တပည့်တော်၏ ဖခင်၏အဖဖြစ်သောကြောင့် လောကထုံးတမ်းအရလည်းကောင်း၊ အရိယာဇာတ်သဘောအရလည်းကောင်း တပည့်တော်၏ ဘိုးတော်အစစ် ဖြစ်ပါပေသည်ဟု (ကာဠုဒါယီမထေရ်က သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးအား မိန့်ကြားခဲ့သည်)။

‘‘အမ္ဗာ ပနသာ ကပိဋ္ဌာ စ, ပုပ္ဖပလ္လဝလင်္ကတာ;

ဓုဝပ္ဖလာနိ သဝန္တိ, ခုဒ္ဒါမဓုကကူပမာ;

သေဝမာနော ဥဘော ပဿေ, ဂန္တုကာလော မဟာယဿ.

အခြံအရံ အကျော်အစော အလွန်ကြီးမြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ပျားလဘို့၌ ပျားအုံများ ပြွတ်ခဲနေသကဲ့သို့ အသီးများ ပြွတ်ခဲလျက်ရှိကြကုန်သော၊ အပွင့်နှင့် အရွက်နုတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်ကုန်သော သရက်ပင်၊ ပိန္နဲပင်၊ သီးပင်တို့သည် အမြဲမပြတ် သီးပွင့်လျက် ရှိကြပါသည်။ လမ်း၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်စလုံး၌ရှိသော ထိုသစ်ပင်ရိပ်တို့ကို မှီဝဲခိုလှုံလျက် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွချီတော်မူရန် အချိန်သင့်ပါပြီဘုရား။

‘‘ဇမ္ဗူ သုမဓုရာ နီပါ, မဓုဂဏ္ဍိဒိဝပ္ဖလာ;

တာ ဥဘောသု ပဇ္ဇောတန္တိ, ဂန္တုကာလော မဟာယသ.

ကျော်စောခြံရံခြင်း ကြီးမြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ပျားအုံပျားလဘို့ကဲ့သို့ အသီးများ ပြွတ်သိပ်ဝိုင်းအုံနေကြကုန်သော အလွန်ချိုမြိန်လှသော သပြေပင်တို့နှင့် ထိန်ပင်တို့သည် လမ်းခရီး၏ ဘေးဝဲယာနှစ်ဖက်တို့၌ စိုပြေဝင်းပလျက် ရှိကြပါသည်။ ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းအချိန်ခါ ဖြစ်ပါပြီဘုရား။

‘‘တိဏ္ဍုကာနိ ပိယာလာနိ, သောဏ္ဏဝဏ္ဏာ မနောရမာ;

ခုဒ္ဒကပ္ပဖလာ နိစ္စံ, ဂန္တုကာလော မဟာယသ.

ကျော်စောခြင်း ကြီးမြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ရွှေဝါရောင်အဆင်းရှိ၍ ရှုချင်စဖွယ် သာယာလှပကုန်သော၊ အမြဲမပြတ် သေးငယ်ဝေဆာသော အသီးတို့ဖြင့် ပြည့်စုံနေကြကုန်သော တည်ပင်တို့နှင့် ပီယံပင်တို့သည်လည်း ရှိကြပါသည်။ ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းအချိန်ခါ ဖြစ်ပါပြီဘုရား။

‘‘ကဒလီ ပဉ္စမောစ္စိ စ, သုပက္ကဖလဘူသိတာ;

ဥဘောပဿေသု လမ္ဗန္တိ, ဂန္တုကာလော မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ တောငှက်ပျောပင်နှင့် အိမ်ငှက်ပျောပင်တို့သည် ကောင်းစွာမှည့်သော အသီးတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ လမ်းခရီး၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်တို့၌ တွဲလျားကျလျက် ရှိနေကြပါကုန်၏။ ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူရန် အချိန်တန်ပါပြီ ဘုရား။

‘‘မဓုပ္ဖလဓရာ နိစ္စံ, မောရရုက္ခာ မနောရမာ;

ခုဒ္ဒကပ္ပဖလာ နိစ္စံ, ဂန္တုကာလော မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ချိုမြိန်ကောင်းမြတ်သော အသီးတို့ကို အမြဲဆောင်တတ်ကုန်သော၊ စိတ်နှလုံးကို မွေ့လျော်စေတတ်ကုန်သော သပျက်ပင်တို့သည် ပျားရည်နှင့် အရသာတူသော အသီးရှိကြကုန်၏။ ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူရန် အချိန်တန်ပါပြီ ဘုရား။

‘‘ဟိန္တာလတာလပန္တီ စ, ရဇတက္ခန္ဓောဝ ဇောတရေ;

သုပက္ကဖလသဉ္ဆန္နာ, ခုဒ္ဒကပ္ပာ မဓုဿဝါ;

ဖလာနိ တာနိ ခါဒန္တေ, ဂန္တုကာလော မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ သင်ပေါင်းပင်နှင့် ထန်းတောတို့သည် ငွေတုံးအဆင်းကဲ့သို့ တောက်ပလျက် ကောင်းစွာမှည့်သော အသီးတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိပါကုန်၏။ ထိုအပင်တို့သည် ပျားရည်ကဲ့သို့ ချိုမြိန်သော အရသာရှိသော အသီးတို့ကို ယိုစီးစေကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုအသီးတို့ကို စားသုံးနိုင်ကြပါကုန်၏။ ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူရန် အချိန်တန်ပါပြီ ဘုရား။

‘‘ဥဒုမ္ဗရာရုဏာဝဏ္ဏာ, သဒါသုမဓုရပ္ဖလာ;

ဥဘောပဿေသု လမ္ဗန္တိ, ဂန္တုကာလော မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ အနည်းငယ်နီဝင်းသော အရုဏ်အဆင်းရှိကုန်သော၊ အခါခပ်သိမ်း အလွန်ချိုမြိန်သော အသီးရှိကုန်သော ရေသဖန်းပင်တို့သည် လမ်း၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်တို့၌ တွဲရရွဲကျလျက် ရှိနေကြပါကုန်၏။ ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူရန် အချိန်တန်ပါပြီ ဘုရား။

‘‘ဣတ္ထမ္ဘူတာ အနေကာ တေ, နာနာဖလဓရာ ဒုမာ;

ဥဘောပဿေသု လမ္ဗန္တိ, ဂန္တုကာလော မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ဤသို့ဆန်းကြယ်ထူးခြား၍ များစွာသော အသီးအမျိုးမျိုးကို ဆောင်တတ်ကုန်သော ထိုသစ်ပင်တို့သည် လမ်း၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်တို့၌ တွဲလျားကျလျက် ရှိနေကြပါကုန်၏။ ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူရန် အချိန်တန်ပါပြီ ဘုရား။

‘‘စမ္ပကာ သလဠာ နာဂါ, သုဂန္ဓာ မာလုတေရိတာ;

သုပုပ္ဖိတဂ္ဂါ ဇောတန္တိ, သုဂန္ဓေနာဘိပူဇယုံ;

သာဒရာ ဝိနတာနေဝ, ဂန္တုကာလော မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ စကားပင်၊ ထင်းရှူးပင်နှင့် ကံ့ကော်ပင်တို့သည် လေပြေတိုက်ခတ်သဖြင့် မွှေးကြိုင်လှစွာသော ရနံ့ရှိကြပါကုန်၏။ ကားကားစွင့်စွင့် အလွန်ပွင့်သော အကိုင်းဖျားရှိကုန်လျက် တောက်ထွန်းလျက် ရှိကြပါကုန်၏။ ထိုပန်းတို့သည် ရိုသေကိုင်းညွတ်စွာဖြင့် မိမိတို့၏ သင်းပျံ့သောရနံ့ဖြင့် ပူဇော်ကြကုန်သကဲ့သို့ ရှိပါကုန်၏။ ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူရန် အချိန်တန်ပါပြီ ဘုရား။

‘‘ပုန္နာဂါ ဂိရိပုန္နာဂါ, ပုပ္ဖိတာ ဓရဏီရုဟာ;

သုပုပ္ဖိတဂ္ဂါ ဇောတန္တိ, သုဂန္ဓေနာဘိပူဇယုံ;

သာဒရာ ဝိနတုဂ္ဂဂ္ဂါ, ဂန္တုကာလော မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ပုန်းညက်ပင်၊ တောင်ပုန်းညက်ပင်တို့သည် မြေမှပေါက်ရောက်၍ ကားကားစွင့်စွင့် ပွင့်လန်းလျက် ရှိကြပါကုန်၏။ ထိုအပင်တို့သည် ကားကားစွင့်စွင့် ပွင့်သော အညွန့်အဖျား ရှိကုန်လျက် တောက်ပလျက် ရှိကြပါကုန်၏။ အောက်သို့ညွတ်လျက် အထက်သို့ ကော့တက်သော အဖျားရှိကုန်သော ထိုပန်းတို့သည် ရိုသေလေးမြတ်စွာဖြင့် မွှေးကြိုင်သော ရနံ့ဖြင့် ပူဇော်ကြကုန်သကဲ့သို့ ရှိပါကုန်၏။ ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူရန် အချိန်တန်ပါပြီ ဘုရား။

‘‘အသောကာ [Pg.261] ကောဝိဠာရာ စ, သောမနဿကရာ ဝရာ;

သုဂန္ဓာ ကဏ္ဏိကာ ဗန္ဓာ, ရတ္တဝဏ္ဏေဟိ ဘူသိတာ;

သာဒရာ ဝိနတုဂ္ဂဂ္ဂါ, သမယော တေ မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ မြင်သူတို့အား ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို ပြုတတ်ကုန်သော၊ မြင့်မြတ်လှကုန်သော သော်ကပန်းနှင့် စွယ်တော်ပန်းတို့သည် မွှေးကြိုင်လှ၍ အနီရောင်အဆင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်ကုန်၏။ ရိုသေကိုင်းညွတ်လျက် တင့်ဆန်းသော အညွန့်အဖျားရှိကုန်သော ထိုပန်းတို့သည် ကြိုဆိုနေကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် အရှင်ဘုရား ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘ကဏ္ဏိကာရာ ဖုလ္လိတာ နိစ္စံ, သောဝဏ္ဏရံသိဇောတကာ;

ဒိဗ္ဗဂန္ဓာ ပဝါယန္တိ, ဒိသာ သဗ္ဗာနိ သောဘယံ;

သာဒရာ ဝိနတာနေဝ, သမယော တေ မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ အမြဲပွင့်လန်းလျက် ရှိကုန်သော မဟာလှေကားပန်းတို့သည် ရွှေရောင်အဆင်းကဲ့သို့ တောက်ပလျက် နတ်ပန်းကဲ့သို့ မွှေးကြိုင်သောရနံ့တို့ကို ထုတ်လွှတ်ကာ အရပ်မျက်နှာအားလုံးကို တင့်တယ်စေပါကုန်၏။ ထိုပန်းတို့သည် ရိုသေကိုင်းညွတ်စွာဖြင့် ပူဇော်လျက် ရှိကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် အရှင်ဘုရား ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘သုပတ္တာ ဂန္ဓသမ္ပန္နာ, ကေတကီ ဓနုကေတကီ;

သုဂန္ဓာ သမ္ပဝါယန္တိ, ဒိသာ သဗ္ဗာဘိဂန္ဓိနော;

သာဒရာ ပူဇယန္တာဝ, သမယော တေ မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ကောင်းသောအရွက်နှင့် ပြည့်စုံ၍ နံ့သာနှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ဆတ်သွားဖို၊ ဆတ်သွားမပင်တို့သည် မွှေးကြိုင်သော ရနံ့တို့ကို အရပ်မျက်နှာအားလုံးသို့ ပျံ့လွင့်စေပါကုန်၏။ ထိုအပင်တို့သည် ရိုသေစွာ ပူဇော်နေကြသကဲ့သို့ ရှိပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် အရှင်ဘုရား ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘မလ္လိကာ ဇာတိသုမနာ, သုဂန္ဓာ ခုဒ္ဒမလ္လိကာ;

ဒိသာ သဗ္ဗာ ပဝါယန္တိ, ဥဘော မဂ္ဂေ ပသောဘယံ;

သာဒရာ တေ ပလမ္ဗန္တိ, သမယော တေ မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ စံပယ်၊ ဇံပုရစ် (ကြက်ရုံ) နှင့် စံပယ်ပင်ငယ်တို့သည် အရပ်မျက်နှာအားလုံးကို မွှေးပျံ့စေလျက် လမ်း၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်လုံးကို တင့်တယ်စေပါကုန်၏။ ထိုပန်းတို့သည် ရိုသေစွာဖြင့် တွဲလျားကျလျက် ရှိနေကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် အရှင်ဘုရား ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘သိန္ဓုဝါရာ သီတဂန္ဓာ, သုဂန္ဓာ မာလုတေရိတာ;

ဒိသာ သဗ္ဗာဘိပူဇေန္တာ, ဥဘော မဂ္ဂေ ပသောဘယံ;

သာဒရာ ဝိနတုဂ္ဂဂ္ဂါ, သမယော တေ မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ အေးမြပြီး မွှေးကြိုင်သော ရနံ့ရှိသော ကြောင်ပန်းပင်တို့သည် လေပြေဆောင်သဖြင့် အရပ်မျက်နှာအားလုံးကို မွှေးပျံ့စေလျက် လမ်း၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်လုံးကို တင့်တယ်စေပါကုန်၏။ ကိုင်းညွတ်လျက် ကော့တက်သော အဖျားရှိကုန်သော ထိုအပင်တို့သည် ရိုသေစွာဖြင့် ရှေးရှုပူဇော်နေကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် အရှင်ဘုရား ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘သီဟာ ကေသရသီဟာ စ, စတုပ္ပဒနိသေဝိတာ;

အစ္ဆမ္ဘီတာ သုရာပါနေ, မိဂရာဇာ ပတာပိနော.

ခြေလေးချောင်းရှိသော သတ္တဝါတို့ မှီဝဲရာဖြစ်ကုန်သော၊ ထိတ်လန့်ခြင်းမရှိကုန်သော၊ သားမင်းလည်းဖြစ်ကုန်သော၊ သူတစ်ပါးတို့ကို နှိပ်စက်တတ်သော ခြင်္သေ့တို့နှင့် ကေသရခြင်္သေ့မင်းတို့သည်လည်းကောင်း၊

‘‘သီဟနာဒေန ပူဇေန္တိ, သာဒရာ တေ မိဂါဘိဘူ;

မဂ္ဂမှိ ဥဘတော ဝူဠှာ, သမယော တေ မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ သားကောင်တို့ကို လွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်းသော ထိုခြင်္သေ့တို့သည် ရိုသေလေးမြတ်စွာဖြင့် ခြင်္သေ့သံမြည်ဟောက်၍ ပူဇော်ကြပါကုန်၏။ လမ်း၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်လုံးမှ ရံပတ်လျက် လိုက်ပါကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် အရှင်ဘုရား ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘ဗျဂ္ဃာ သိန္ဓဝါ နကုလာ, သာဓုရူပါ ဘယာနကာ;

အာကာသေ သမ္ပတန္တာဝ, နိဗ္ဘီတာ ယေန ကေနစိ;

တေဟိ တေ သာဒရာ နတာ, သမယော တေ မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ကျား၊ သိန္ဓောမြင်းနှင့် မြွေပါတို့သည် ကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်းကြသော်လည်း တင့်တယ်သော ရုပ်အဆင်းရှိကြပါကုန်၏။ တစ်စုံတစ်ခုသော ဘေးမှ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်းလျက် ကောင်းကင်သို့ ခုန်လွှားပျံတက်လျက် ရှိကြပါကုန်၏။ ထိုသတ္တဝါတို့သည် အရှင်ဘုရားအား ရိုသေစွာ ဦးညွတ်လျက် ရှိကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် အရှင်ဘုရား ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘တိဓာ ပဘိန္နာ ဆဒ္ဒန္တာ, သုရူပါ သုဿရာ သုဘာ;

သတ္တပ္ပတိဋ္ဌိတင်္ဂါ တေ, ဥဘော မဂ္ဂေသု ကူဇိနော;

သာဒရာ ဟာသမာနာဝ, သမယော တေ မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ သိုအိမ်၊ မျက်စိ၊ နား ဤသုံးပါးတို့မှ မုန်ယိုစီးသော၊ လှပတင့်တယ်၍ သာယာသောအသံရှိကုန်သော၊ တည်ခြင်းအင်္ဂါ ခုနစ်ပါးရှိကုန်သော ထိုဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းတို့သည် လမ်း၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်တို့၌ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကြလျက် သာယာသောအသံဖြင့် တွန်ကျူးလျက် ရှိကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် အရှင်ဘုရား ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘မိဂါ ဝရာဟာ ပသဒါ, စိတြာသာဝယဝါ သုဘာ;

အာရောဟပရိဏာဟေန, သုရူပါ အင်္ဂသံယုတာ;

ဥဘော မဂ္ဂေ ဂါယမာနာဝ, သမယော တေ မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ဆန်းကြယ်သော ကိုယ်အင်္ဂါရှိကုန်သော၊ တင့်တယ်လှပကုန်သော၊ အလုံးအရပ်နှင့် ပြည့်စုံ၍ သဏ္ဍာန်လှပသော သမင်၊ တောဝက်နှင့် ချေတို့သည် လမ်းဘေးဝဲယာ နှစ်ဖက်လုံး၌ သီချင်းသီဆိုနေကြသကဲ့သို့ ရှိပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် အရှင်ဘုရား ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘ဂေါကဏ္ဏာ [Pg.262] သရဘာ ရုရူ, အာရောဟပရိဏာဟိနော;

သုရူပါ အင်္ဂသမ္ပန္နာ, သေဝမာနာဝ အစ္ဆရုံ;

သေဝမာနာ တေဟိ တဒါ, သမယော တေ မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ လုံးရပ်သဏ္ဍာန်လှပ၍ ကိုယ်အင်္ဂါ ပြည့်စုံသော စိုင်၊ သမင်ဆီးဆောက်နှင့် ဆတ်တို့သည် တောအုပ်၌ မှီတင်းနေထိုင်ကြပါကုန်၏။ ထိုအခါ၌ အရှင်ဘုရားကို မှီခိုဆည်းကပ်လျက် နေကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် အရှင်ဘုရား ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘ဒီပီ အစ္ဆာ တရစ္ဆာ စ, တုဒရာ ဝရုဏာ သဒါ;

တေ ဒါနိ သိက္ခိတာ သဗ္ဗေ, မေတ္တာယ တဝ တာဒိနော;

တေ ပစ္စသေဝကာ အဒ္ဓါ, သမယော တေ မဟာယသ.

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ အစဉ်သဖြင့် ကြမ်းတမ်းခက်ထန်၍ ထိုးစွတ်တတ်ကုန်သော ကျားသစ်၊ ဝက်ဝံနှင့် အောင်းတို့သည် ယခုအခါ၌ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အရှင်ဘုရား၏ မေတ္တာတော်ကြောင့် ယဉ်ကျေးလိမ္မာလျက် ရှိကြပါကုန်ပြီ။ ထိုသတ္တဝါတို့သည် အရှင်ဘုရားအား ဧကန်အမှန် ညွတ်တွားခစားလျက် ရှိကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် အရှင်ဘုရား ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘သသာ သိင်္ဂါလာ နကုလာ, ကလန္ဒကာဠကာ ဗဟူ;

ကသ္တုရာ သူရာ ဂန္ဓာ တေ, ကေဝလာ ဂါယမာနာဝ.

ရဲရင့်ပြီး ကိုက်ဖြတ်တတ်ကုန်သော ယုန်၊ မြေခွေး၊ မြွေပါ၊ ရှဉ့်နက်များနှင့် သားကတိုး အလုံးစုံတို့သည်လည်း ပျော်မြူးလျက် သာယာစွာ တွန်ကျူးသီဆိုနေကြပါကုန်၏။

သမယော တေ မဟာယသ;

များလှစွာသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ယခုအခါသည် အရှင်ဘုရား ကြွချီတော်မူရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘မယူရာ နီလဂီဝါ တေ, သုသိခါ သုဘပက္ခိကာ;

သုပိဉ္ဆာ တေ သုနာဒါ စ, ဝေဠုရိယမဏိသန္နိဘာ;

နာဒံ ကရောန္တာ ပူဇေန္တိ, ကာလော တေ ပိတုဒဿနေ.

စိမ်းညိုသော လည်ပင်းရှိကုန်သော၊ လှပသော ဦးစွန်းနှင့် အတောင်ရှိကုန်သော၊ တင့်တယ်သော မြီးဆံနှင့် သာယာသောအသံရှိကုန်သော၊ ကြောင်မျက်ရွဲရောင်ကဲ့သို့ ညိုမှောင်သော အဆင်းရှိကုန်သော ထိုဥဒေါင်းတို့သည် သာယာစွာ မြည်တွန်လျက် ပူဇော်ကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် ခမည်းတော်မင်းကြီးကို ဖူးမျှော်ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘သုဝဏ္ဏစိတြဟံသာ စ, ဇဝဟံသာ ဝိဟာစရာ;

တေ သဗ္ဗေ အာသယာ ဆုဒ္ဓါ, ဇိနဒဿနဗျာဝဋာ;

မဓုရဿရေန ကူဇန္တိ, ကာလော တေ ပိတုဒဿနေ.

ရွှေရောင်အဆင်းရှိသော ရွှေဟင်္သာတို့သည်လည်းကောင်း၊ ကောင်းကင်၌ ပျံသန်းကျက်စားတတ်သော ဟင်္သာမြန်တို့သည်လည်းကောင်း အသိုက်နေရာမှ ထွက်ခွာလာကြကုန်လျက် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရန် ကြောင့်ကြစိုက်ကာ ချိုသာသောအသံဖြင့် တွန်ကျူးနေကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် ခမည်းတော်မင်းကြီးကို ဖူးမျှော်ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘ဟံသာ ကောဉ္စာ သုနဒါ တေ, စက္ကဝါကာ နဒီစရာ;

ဗကာ ဗလာကာ ရုစိရာ, ဇလကာကာ သရကုက္ကုဋာ;

သာဒရာဘိနာဒိနော ဧတေ, ကာလော တေ ပိတုဒဿနေ.

မြစ်၌ ကျက်စားတတ်ကုန်သော ဟင်္သာ၊ ကြိုးကြာ၊ စက္ကဝါက်၊ ဗျိုင်းဖြူ၊ ဗျိုင်းအောက်၊ ရေကျီးကန်းနှင့် ရေကြက်တို့သည် ရိုသေလေးမြတ်စွာဖြင့် အလွန်ကြည်နူးစွာ မြည်တွန်လျက် ပူဇော်ကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် ခမည်းတော်မင်းကြီးကို ဖူးမျှော်ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘စိတြာ သုရူပါ သုဿရာ, သာဠိကာ သုဝတဏ္ဍိကာ;

ရုက္ခဂ္ဂါ သမ္ပတန္တာ တေ, ဥဘော မဂ္ဂေသု ကူဇိနော;

တေသု တေသု နိကူဇန္တိ, ကာလော တေ ပိတုဒဿနေ.

ဆန်းကြယ်၍ လှပသော အသံရှိသော သာလိကာငှက်တို့သည်လည်းကောင်း၊ နှုတ်သီးနီသော ကျေးငှက်တို့သည်လည်းကောင်း သစ်ကိုင်းဖျားမှ ပျံသန်းလျက် လမ်းခရီး၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်လုံး၌ သာယာစွာ တွန်ကျူးနေကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် ခမည်းတော်မင်းကြီးကို ဖူးမျှော်ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘ကောကိလာ သကလာ စိတြာ, သဒါ မဉ္ဇုဿရာ ဝရာ;

ဝိမှာပိတာ တေ ဇနတံ, သဒ္ဓိမိတ္တာဒိကေ သုရာ;

သရေဟိ ပူဇယန္တာဝ, ကာလော တေ ပိတုဒဿနေ.

ဆန်းကြယ်သော အမွေးအတောင်ရှိ၍ အမြဲ ချိုမြိန်သာယာသော အသံရှိကုန်သော အလုံးစုံသော ဥဩငှက်တို့သည် လူအပေါင်းကို အံ့ဩစေလျက် မိတ်ဆွေငှက်တို့နှင့်အတူ ကောင်းမွန်လှသော အသံတို့ဖြင့် ပူဇော်နေကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် ခမည်းတော်မင်းကြီးကို ဖူးမျှော်ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘ဘိင်္ကာ ကုရရာ သာရာ, ပူရိတာ ကာနနေ သဒါ;

နိန္နာဒယန္တာ ပဝနံ, အညမညသမင်္ဂိနော;

ဂါယမာနာ သရေနေဝ, ကာလော တေ ပိတုဒဿနေ.

တော၌ ကျက်စားတတ်ကုန်သော ဆင်ငယ်နှင့် ဝန်လိုငှက်တို့သည် တောအုပ်တစ်ခုလုံး၌ ပြည့်နှက်လျက် ပဲ့တင်သံထပ်စေကာ အချင်းချင်း ယှဉ်တွဲလျက် သာယာသောအသံဖြင့် တေးဆိုသကဲ့သို့ မြည်တွန်နေကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် ခမည်းတော်မင်းကြီးကို ဖူးမျှော်ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘တိတ္တိရာ [Pg.263] သုသရာ သာရာ, သုသရာ ဝနကုက္ကုဋာ;

မဉ္ဇုဿရာ ရာမဏေယျာ, ကာလော တေ ပိတုဒဿနေ.

သာယာသောအသံရှိ၍ တော၌ကျက်စားသော ခါငှက်တို့သည်လည်းကောင်း၊ သာယာချိုမြိန်သော အသံရှိ၍ မွေ့လျော်ဖွယ်ကောင်းသော တောကြက်တို့သည်လည်းကောင်း မြည်တွန်နေကြပါကုန်၏။ ယခုအခါသည် ခမည်းတော်မင်းကြီးကို ဖူးမျှော်ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘သေတဝါလုကသဉ္ဆန္နာ, သုပတိတ္ထာ မနောရမာ;

မဓုရောဒကသမ္ပုဏ္ဏာ, သရာ ဇောတန္တိ တေ သဒါ;

တတ္ထ နှတွာ ပိဝိတွာ စ, သမယော တေ ဉာတိဒဿနေ.

ဖြူစင်သော သဲတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ကောင်းသော ဆိပ်ကမ်းရှိကုန်သော၊ နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ်ရှိ၍ ချိုမြိန်သော ရေဖြင့် ပြည့်နှက်နေကုန်သော ထိုအိုင်တို့သည် အမြဲတောက်ပလျက် ရှိပါကုန်၏။ ထိုအိုင်တို့၌ ရေချိုး၍လည်းကောင်း၊ သောက်သုံး၍လည်းကောင်း ဆွေမျိုးတော်တို့ကို ဖူးမြင်ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘ကုမ္ဘီရာမကရာကိဏ္ဏာ, ဝလယာ မုဉ္ဇရောဟိတာ;

မစ္ဆကစ္ဆပဗျာဝိဒ္ဓါ, သရာ သီတောဒကာ သုဘာ;

မိကျောင်း၊ ရေလိပ်၊ မကာရ်းတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်၊ ငါးနှင့် လိပ်တို့ လှည့်ပတ်သွားလာရာဖြစ်သော၊ အေးမြသော ရေရှိကုန်သော တင့်တယ်သော ရေအိုင်တို့သည် ရှိပါကုန်၏။

တတ္ထ နှတွာ ပိဝိတွာ စ, သမယော တေ ဉာတိဒဿနေ.

ထိုရေအိုင်တို့၌ ရေချိုး၍လည်းကောင်း၊ သောက်သုံး၍လည်းကောင်း ဆွေမျိုးတော်တို့ကို ဖူးမြင်ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘နီလုပ္ပလသမာကိဏ္ဏာ, တထာ ရတ္တုပ္ပလေဟိ စ;

ကုမုဒုပ္ပလသံကိဏ္ဏာ, သရာ သောဘန္တိနေကဓာ;

တတ္ထ သီတလကာ တောယာ, သမယော တေ ဉာတိဒဿနေ.

ကြာညို၊ ကြာနီနှင့် ကုမုဒြာကြာပန်းတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက် များစွာသော ရေအိုင်တို့သည် တင့်တယ်လှပလျက် ရှိပါကုန်၏။ ထိုအိုင်တို့၌ ရေသည် အလွန်အေးမြလှပါ၏။ ထိုရေကို သုံးဆောင်၍ ဆွေမျိုးတော်တို့ကို ဖူးမြင်ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘ပုဏ္ဍရီကေဟိ သဉ္ဆန္နာ, ပဒုမေဟိ သမောဟတာ;

ဥဘော မဂ္ဂေသု သောဘန္တိ, ပေါက္ခရညော တဟိံ တဟိံ;

တတ္ထောဒကာနိ နှာယန္တိ, သမယော တေ ဉာတိဒဿနေ.

ကြာပုဏ္ဍရိတ်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သော၊ ပဒုမ္မာကြာတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက် လမ်းခရီး၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်လုံး၌ တင့်တယ်ကုန်သော ရေကန်တို့သည် ထိုထိုအရပ်၌ ရှိကြပါကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုရေကန်တို့၌ ရေချိုးနိုင်ကြပါကုန်၏။ ဆွေမျိုးတော်တို့ကို ဖူးမြင်ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘သေတပုလိနသံကိဏ္ဏာ, သုပတိတ္ထာ မနောရမာ;

သီတောဒကမဟောဃေဟိ, သမ္ပုဏ္ဏာ တာ နဒီ သုဘာ;

ဥဘော မဂ္ဂေဟိ သန္ဒန္တိ, သမယော တေ ဉာတိဒဿနေ.

ဖြူစင်သော သဲသောင်ပြင်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော၊ ကောင်းသော ဆိပ်ကမ်းရှိသော၊ အေးမြသော ရေလှိုင်းတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော တင့်တယ်လှပသော ထိုမြစ်တို့သည် လမ်း၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်လုံး၌ စီးဆင်းလျက် ရှိပါကုန်၏။ ဆွေမျိုးတော်တို့ကို ဖူးမြင်ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘မဂ္ဂဿ ဥဘတောပဿေ, ဂါမနိဂမသမာကုလာ;

သဒ္ဓါ ပသန္နာ ဇနတာ, ရတနတ္တယမာမကာ;

တေသံ သမ္ပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပော, သမယော တေ ဉာတိဒဿနေ.

လမ်းခရီး၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်လုံး၌ ရွာနှင့် နိဂုံးတို့ စည်ကားစွာ တည်ရှိကြပါကုန်၏။ ရတနာသုံးပါးကို မြတ်နိုး၍ သဒ္ဓါတရားရှိသော လူအပေါင်းတို့သည် ရှိကြပါကုန်၏။ ထိုဆွေမျိုးတို့၏ အလိုဆန္ဒ ပြည့်ဝစေရန် ဆွေမျိုးတော်တို့ကို ဖူးမြင်ဖို့ ရာသီမနှောင်း အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

‘‘တေသု တေသု ပဒေသေသု, ဒေဝါ မာနုဿကာ ဥဘော;

ဂန္ဓမာလာဘိပူဇေန္တိ, သမယော တေ ဉာတိဒဿနေ’’တိ.

ထိုထိုမြို့ရွာ ရောက်ရာဒေသတို့၌ လူနတ်အများ နှစ်ဦးသားတို့သည် နံ့သာပန်းတို့ဖြင့် ရှေးရှုပူဇော်ကြပါကုန်၏။ ဆွေမျိုးတော်တို့ကို ဖူးမြင်ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်ပါသည် ဘုရား။

ဧဝံ ထေရော သဋ္ဌိမတ္တာဟိ ဂါထာဟိ သတ္ထု ဂမနဝဏ္ဏံ သံဝဏ္ဏေသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ‘‘ကာဠုဒါယီ မမ ဂမနံ ပတ္ထေတိ, ပူရေဿာမိဿ သင်္ကပ္ပ’’န္တိ တတ္ထ ဂမနေ ဗဟူနံ ဝိသေသာဓိဂမံ ဒိသွာ ဝီသတိသဟဿခီဏာသဝပရိဝုတော ရာဇဂဟတော အတုရိတစာရိကာဝသေန ဝုတ္တပ္ပကာရဖလာဖလေ အနုဘဝန္တော ဒွိပဒစတုပ္ပဒါဒိသမူဟာနံ သေဝနပူဇာယ ပူဇိယမာနော ဝုတ္တပ္ပကာရသုဂန္ဓပုပ္ဖဂန္ဓေဟိ ဂန္ဓိယမာနော ဂါမနိဂမဝါသီနံ သင်္ဂဟံ ကုရုမာနော ကပိလဝတ္ထုဂါမိမဂ္ဂံ [Pg.264] ပဋိပဇ္ဇိ. ထေရော ဣဒ္ဓိယာ ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တွာ ရညော ပုရတော အာကာသေ ဌိတော အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ဝေသံ ဒိသွာ, ရညာ – ‘‘ကောသိ တွ’’န္တိ ပုစ္ဆိတော ‘‘သစေ အမစ္စပုတ္တံ တယာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပေသိတံ န ဇာနာသိ, ဧဝံ ဇာနာဟီ’’တိ ဝဒန္တော –

ဤသို့ဖြင့် ကာဠုဒါယီမထေရ်သည် ဂါထာပေါင်း ခြောက်ဆယ်တို့ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ဒေသစာရီကြွချီရာ လမ်းခရီး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးမွမ်းတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် "ကာဠုဒါယီမထေရ်သည် ငါဘုရား ကြွတော်မူခြင်းကို လိုလားတောင့်တနေ၏၊ ငါသည် သူ၏ အကြံအစည်ကို ပြည့်စုံစေမည်" ဟု ကြံစည်တော်မူကာ၊ ထိုခရီးရှည် ကြွချီရာ၌ များစွာသောသူတို့၏ မဂ်ဖိုလ်တရားထူး ရရှိမည့်အကြောင်းကို မြင်တော်မူ၍ ရဟန္တာအရှင်မြတ် နှစ်သောင်းခြံရံလျက် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်မှ မနှေးမလျင် ဖြည်းဖြည်းမှန်မှန် ကြွချီတော်မူသောအားဖြင့်၊ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော သစ်သီးကြီးငယ် အသွယ်သွယ်တို့ကို ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်တော်မူလျက်၊ ခြေနှစ်ချောင်း၊ ခြေလေးချောင်း အစရှိသော သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ ဆည်းကပ်ပူဇော်ခြင်းကို ခံယူတော်မူလျက်၊ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော မွှေးပျံ့လှိုင်ကြိုင်သော ပန်းရနံ့တို့ဖြင့် သင်းပျံ့မွှေးကြိုင်စေအပ်လျက်၊ ရွာသူရွာသား၊ နိဂုံးသူနိဂုံးသားတို့အား ချီးမြှောက်မှုကို ပြုတော်မူလျက် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွရာလမ်းခရီးသို့ ကြွချီတော်မူခဲ့သည်။ ကာဠုဒါယီမထေရ်သည် တန်ခိုးတော်ဖြင့် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွရောက်၍ သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး၏ ရှေ့မှောက် ကောင်းကင်၌ ရပ်တည်တော်မူ၏။ မင်းကြီးသည် ရှေးကမမြင်စဖူးသော ထူးခြားသောအသွင်ကို မြင်၍ "သင်သည် အဘယ်သူနည်း" ဟု မေးမြန်းရာ၊ မထေရ်သည် "သင်မင်းကြီး မြတ်စွာဘုရားထံတော်သို့ စေလွှတ်လိုက်သော အမတ်၏သားကို အကယ်၍ မသိပါက၊ ယခု ဤသို့ သိတော်မူပါ" ဟု ပြောဆိုလျက်—

‘‘ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တောမှိ အသယှသာဟိနော, အင်္ဂီရသဿပ္ပဋိမဿ တာဒိနော;

ပိတုပိတာ မယှံ တုဝံသိ သက္က, ဓမ္မေန မေ ဂေါတမ အယျကောသီ’’တိ. (ထေရဂါ. ၅၃၆) – ဂါထမာဟ;

"သူတစ်ပါးတို့ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲသော ပါရမီကိစ္စတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်တော်မူသော၊ ကိုယ်တော်မှ ဖြာထွက်သော ရောင်ခြည်တော်ရှိတော်မူသော၊ အတုမရှိသော၊ တာဒီဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ရင်သွေးတော် သားဖြစ်ပါသည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုး ဂေါတမအနွယ်ဝင် မင်းကြီး... သင်သည် အရိယာဇာတ်နှင့် လောကီဇာတ်တို့၏ ပေါင်းစပ်မှု သဘောအရ အကျွန်ုပ်၏ ဖခင်ဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရား၏ ဖခင် ဖြစ်ပါ၏၊ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်၏ အဘိုးတော် စင်စစ် ဖြစ်ပါပေ၏" ဟူသော ဂါထာကို မိန့်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။

တတ္ထ ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တောမှီတိ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓဿ ဥရေ ဝါယာမဇနိတာဟိ ဓမ္မဒေသနာဟိ ဇာတတာယ ဩရသပုတ္တော အမှိ. အသယှသာဟိနောတိ အဘိသမ္ဗောဓိတော ပုဗ္ဗေ ဌပေတွာ မဟာဗောဓိသတ္တံ အညေဟိ သဟိတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ အသယှဿ သကလဗောဓိသမ္ဘာရဿ, မဟာကရုဏာကရဿ စ သဟနတော တတော ပရမ္ပိ အညေဟိ သဟိတုံ အဘိဘဝိတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ အသယှာနံ ပဉ္စန္နံ မာရာနံ သဟနတော အဘိဘဝနတော အာသယာနုသယစရိတာဓိမုတ္တိအာဒိဝိဘာဂါဝဗောဓေန ယထာရဟံ ဝေနေယျာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကပရမတ္ထေဟိ အနုသာသနီသင်္ခါတဿ အညေဟိ အသယှဿ ဗုဒ္ဓကိစ္စဿ သဟနတော တတ္ထ ဝါ သာဓုကာရီဘာဝတော အသယှသာဟိနော. အင်္ဂီရသဿာတိ အင်္ဂီကတသီလာဒိသမ္ပတ္တိကဿ. ‘‘အင်္ဂမင်္ဂေဟိ နိစ္ဆရဏကဩဘာသဿာ’’တိ အပရေ. ကေစိ ပန ‘‘အင်္ဂီရသော သိဒ္ဓတ္ထောတိ ဣမာနိ ဒွေ နာမာနိ ပိတရာယေဝ ဂဟိတာနီ’’တိ ဝဒန္တိ. အပ္ပဋိမဿာတိ အနုပမဿ ဣဋ္ဌာဒီသု တာဒိလခဏသမ္ပတ္တိယာ တာဒိနော. ပိတုပိတာ မယှံ တုဝံသီတိ အရိယဇာတိဝသေန မယှံ ပိတု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ လောကဝေါဟာရဝသေန တွံ ပိတာ အသိ. သက္ကာတိ ဝံသေန ရာဇာနံ အာလပတိ. ဓမ္မေနာတိ သဘာဝေန အရိယဇာတိလောကိယဇာတီဟိ ဒွိန္နံ ဇာတီနံ သဘာဝသမောဓာနေန. ဂေါတမာတိ ဂေါတ္တေန ရာဇာနံ အာလပတိ. အယျကောသီတိ ပိတာမဟော အဟောသိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တောမှီ’’တိအာဒိံ ဝဒန္တော ထေရော အညံ ဗျာကာသိ.

ထိုဂါထာ၌ "Buddhassa puttomhi" ဟူသည်မှာ သဗ္ဗညုမြတ်စွာဘုရား၏ ရင်တွင်းဖြစ်သော လုံ့လဝီရိယဖြင့် ဖြစ်ပေါ်စေအပ်သော တရားဒေသနာတော်တို့မှ ပေါက်ဖွားလာသူ ဖြစ်သောကြောင့် ရင်မှပေါက်ဖွားလာသော သားတော် ဖြစ်ပါ၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ "Asayhasāhino" ဟူသည်မှာ ဘုရားဖြစ်တော်မမူမီ ရှေးအခါက ဘုရားလောင်းကို ချန်ထား၍ အခြားသူတို့ ရွက်ဆောင်ခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်သောကြောင့် ရွက်ဆောင်ရန် ခဲယဉ်းလှစွာသော အလုံးစုံသော ဗောဓိဉာဏ်၏ အဆောက်အဦးဖြစ်သော ပါရမီတော်နှင့် မဟာကရုဏာတော်၏ ကိစ္စတို့ကို ရွက်ဆောင်တော်မူနိုင်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီးနောက်၌လည်း အခြားသူတို့ လွှမ်းမိုးခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်သောကြောင့် လွှမ်းမိုးရန်ခဲယဉ်းလှစွာသော မာရ်ငါးပါးတို့ကို လွှမ်းမိုးအောင်နိုင်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ အာသယ၊ အနုသယ၊ စရိုက်၊ အလိုဆန္ဒ အစရှိသည်တို့ကို ခွဲခြားဝေဖန် သိမြင်တော်မူခြင်းဖြင့် ထိုက်သည်အားလျော်စွာ ကျွတ်ထိုက်သော သတ္တဝါတို့အား မျက်မှောက်အကျိုး၊ တမလွန်အကျိုး၊ မြတ်သော နိဗ္နာန်အကျိုးတို့ဖြင့် ဆုံးမတော်မူခြင်းဟူသော သူတစ်ပါးတို့ မပြုစွမ်းနိုင်သည့် ဗုဒ္ဓကိစ္စကို ဆောင်ရွက်တော်မူနိုင်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ထိုဗုဒ္ဓကိစ္စကို ကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်တော်မူနိုင်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း "သူတစ်ပါးတို့ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲသော ပါရမီကိစ္စတို့ကို ဆောင်ရွက်တော်မူနိုင်သောသူ" ဟု ဆိုလိုသည်။ "Aṅgīrasassa" ဟူသည်မှာ ကိုယ်အင်္ဂါကဲ့သို့ ပြုအပ်သော သီလ အစရှိသော ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသောမြတ်စွာဘုရား၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ အခြားဆရာတို့ကမူ "အင်္ဂါကြီးငယ်တို့မှ ဖြာထွက်သော အရောင်အဝါရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏" ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့ဆရာတို့ကမူ "အင်္ဂီရသ နှင့် သိဒ္ဓတ္ထ ဟူသော ဤနာမည်နှစ်မျိုးလုံးကို ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးကိုယ်တိုင် မှည့်ခေါ်အပ်သည်" ဟု ဆိုကြသည်။ "Appaṭimassa" ဟူသည်မှာ နှိုင်းယှဉ်ဖွယ် ဥပမာမရှိသော ဟု လည်းကောင်း၊ "Tādino" ဟူသည်မှာ ဣဋ္ဌာရုံ (ကောင်းသော အာရုံ) စသည်တို့၌ တာဒီပုဂ္ဂိုလ်၏ မှတ်ကြောင်းမှတ်ရာ သဘောလက္ခဏာနှင့် ပြည့်စုံခြင်းကြောင့် တာဒီဂုဏ်ရှင် ဖြစ်တော်မူသော ဟု လည်းကောင်း ဆိုလိုသည်။ "Pitupitā mayhaṃ tuvaṃsi" ဟူသည်မှာ အရိယာဇာတ်တော်၏အစွမ်းဖြင့် အကျွန်ုပ်၏ ဖခင်ဖြစ်တော်မူသော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ (လောကဝေါဟာရ အစွမ်းဖြင့်) ခမည်းတော်သည် သင်မင်းကြီး ဖြစ်ပါ၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ "Sakka" ဟူသည်မှာ အမျိုးအနွယ်အားဖြင့် မင်းကြီးကို ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ "Dhammena" ဟူသည်မှာ အရိယာဇာတ်နှင့် လောကီဇာတ်ဟူသော ဇာတ်နှစ်မျိုးတို့၏ သဘောအားဖြင့် ပေါင်းစပ်မိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ "Gotama" ဟူသည်မှာ အနွယ်တော်အားဖြင့် မင်းကြီးကို ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ "Ayyakosi" ဟူသည်မှာ အဘိုး ဖြစ်ပါ၏ ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤနေရာ၌လည်း "ဘုရားရှင်၏ သားတော်ဖြစ်ပါ၏" စသည်ဖြင့် ပြောဆိုကာ မထေရ်သည် မိမိ၏ အရဟတ္တဖိုလ်ကို ထင်ရှားစွာ ပြောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဧဝံ [Pg.265] ပန အတ္တာနံ ဇာနာပေတွာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌေန ရညာ မဟာရဟေ ပလ္လင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ အတ္တနော ပဋိယာဒိတဿ နာနဂ္ဂရသဘောဇနဿ ပတ္တံ ပူရေတွာ ပတ္တေ ဒိန္နေ ဂမနာကာရံ ဒဿေသိ. ‘‘ကသ္မာ ဂန္တုကာမတ္ထ, ဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဝုတ္တေ, သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ. ကဟံ ပန သတ္ထာတိ? ဝီသတိသဟဿဘိက္ခုပရိဝါရော တုမှာကံ ဒဿနတ္ထာယ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နောတိ. တုမှေ ဣမံ ပိဏ္ဍပါတံ ဘုဉ္ဇထ, အညံ ဘဂဝတော ဟရထ. ယာဝ စ မမ ပုတ္တော ဣမံ နဂရံ ပါပုဏာတိ, တာဝဿ ဣတောယေဝ ပိဏ္ဍပါတံ ဟရထာတိ. ထေရော ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ရညော စ ပရိသာယ စ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ သတ္ထု အာဂမနတော ပုရေတရမေဝ ရာဇနိဝေသနံ ရတနတ္တယဂုဏေသု အဘိပ္ပသန္နံ ကရောန္တော သဗ္ဗေသံ ပဿန္တာနံယေဝ သတ္ထု အာဟရိတဗ္ဗဘတ္တပုဏ္ဏံ ပတ္တံ အာကာသေ ဝိဿဇ္ဇေတွာ သယမ္ပိ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ပိဏ္ဍပါတံ ဥပနေတွာ သတ္ထု ဟတ္ထေ ဌပေသိ. သတ္ထာပိ တံ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိ. ဧဝံ သဋ္ဌိယောဇနံ မဂ္ဂံ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ယောဇနံ ဂစ္ဆန္တဿ ဘဂဝတော ရာဇဂေဟတော ဘတ္တံ အာဟရိတွာ အဒါသိ. ဘဂဝါ ကမေန ကပိလဝတ္ထုနဂရံ ပတွာ ပုနဒိဝသေ ရာဇဝီထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရတိ. တံ သုတွာ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာ တတ္ထ ဂန္တွာ, ‘‘မာ ဧဝံ ကတ္တဗ္ဗံ မညိ, နယိဒံ ရာဇဝံသပ္ပဝေဏီ’’တိ. ‘‘အယံ တုမှာကံ, မဟာရာဇ, ဝံသော, ဤဒိသော အမှာကံ ပန ဗုဒ္ဓဝံသော’’တိ ဝတွာ –

ဤသို့ မိမိကိုယ်ကို သိစေပြီးသောအခါ သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးသည် လွန်စွာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်၍၊ မထေရ်မြတ်အား မြတ်သောပလ္လင်ထက်၌ သီတင်းသုံးစေပြီးလျှင် မိမိအတွက် စီမံထားသော ထူးခြားမွန်မြတ်သော အရသာရှိသည့် ဘောဇဉ်တို့ဖြင့် သပိတ်ကို ပြည့်စေလျက် ကပ်လှူခဲ့သည်။ မထေရ်သည် သပိတ်ကို လှူဒါန်းပြီးသော် ပြန်လည်ကြွသွားမည့် အမူအရာကို ပြတော်မူ၏။ "အဘယ်ကြောင့် ပြန်ကြွလိုပါသနည်း၊ ဤနေရာ၌ပင် ဘုဉ်းပေးတော်မူပါ" ဟု လျှောက်ထားသော်၊ "မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်သို့ ပြန်ကြွ၍ ဘုဉ်းပေးပါအံ့" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ "မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ သီတင်းသုံးနေပါသနည်း" ဟု မေးရာ၊ "ရဟန်းအရှင်မြတ် နှစ်သောင်းခြံရံလျက် သင်မင်းကြီးတို့ ဖူးမြော်ကြည်ညိုနိုင်ရန် လမ်းခရီးသို့ ကြွချီတော်မူနေပြီ" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ "အရှင်ဘုရား... ဤဆွမ်းကို ဤနေရာ၌ပင် ဘုဉ်းပေးတော်မူပါ၊ မြတ်စွာဘုရားအတွက် အခြားဆွမ်းတစ်ခွက်ကို ယူဆောင်သွားတော်မူပါ။ ထို့ပြင် အကျွန်ုပ်၏ သားတော်သည် ဤမြို့တော်သို့ မရောက်မချင်း၊ ထိုမျှလောက်သော ကာလပတ်လုံး သားတော်ဘုရားအတွက် ဤနန်းတော်မှသာလျှင် ဆွမ်းကို ဆောင်ယူသွားတော်မူပါ" ဟု လျှောက်ထားလေသည်။ မထေရ်သည် ဆွမ်းကိစ္စကို ပြီးစီးစေပြီးသော်၊ မင်းကြီးနှင့် ပရိသတ်တို့အား တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ထိုမှစ၍ မြတ်စွာဘုရား ကြွတော်မမူမီကပင် မင်းနန်းတော် တစ်ခုလုံးကို ရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့၌ အလွန်ကြည်ညိုလာအောင် ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။ လူတိုင်း ကြည့်နေကြစဉ်မှာပင် မြတ်စွာဘုရားအတွက် ဆောင်ယူရမည့် ဆွမ်းအပြည့်ပါသော သပိတ်တော်ကို ကောင်းကင်သို့ မြှောက်တင်လွှတ်လိုက်ပြီး မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်ကာ ထိုဆွမ်းသပိတ်ကို မြတ်စွာဘုရား၏ လက်တော်သို့ ဆပ်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူ၏။ ဤသို့ဖြင့် ယူဇနာခြောက်ဆယ်ဝေးသော ခရီးကို တစ်နေ့လျှင် တစ်ယူဇနာနှုန်းဖြင့် ကြွချီတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအတွက် ဆွမ်းကို နေ့စဉ် နန်းတော်မှ ဆောင်ယူကာ ဆပ်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် အစဉ်အတိုင်း ကြွတော်မူရာ ကပိလဝတ်မြို့သို့ ရောက်ရှိ၍ နောက်တစ်နေ့၌ မင်းလမ်းမကြီးဝယ် ဆွမ်းခံလှည့်လည်တော်မူ၏။ ထိုအကြောင်းကို သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး ကြားသိရလျှင် ဆွမ်းခံရာသို့ သွားရောက်ကာ "ဤသို့ မပြုထိုက်ပါ၊ ဤသို့ အိမ်စဉ်လှည့်ပတ် ဆွမ်းခံခြင်းသည် မင်းမျိုးမင်းနွယ်တို့၏ အစဉ်အလာမဟုတ်ပါ" ဟု လျှောက်ထားလေသည်။ မြတ်စွာဘုရားက "ခမည်းတော်မင်းကြီး... ဤသို့ ဆွမ်းခံလှည့်လည်ခြင်းသည် သင်တို့၏ မင်းမျိုးရိုးအစဉ်အလာ မဟုတ်သည်မှာ မှန်ပါ၏၊ သို့သော် ဤသို့သော ဆွမ်းခံခြင်းသည် ငါဘုရားတို့၏ ဘုရားနွယ်တော်တို့၏ အစဉ်အလာထုံးစံ ဖြစ်ပါသည်" ဟု မိန့်တော်မူလျက်—

‘‘ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျ, ဓမ္မံ သုစရိတံ စရေ;

ဓမ္မစာရီ သုခံ သေတိ, အသ္မိံ လောကေ ပရမှိ စ.

"ခမည်းတော်မင်းကြီး... ဘုရားရှင်မည်သည် အိမ်စဉ်လှည့်လည် ဆွမ်းခံရသော ကျင့်ဝတ်၌ မေ့လျော့ခြင်းမပြုရာ၊ မင်းကြီးမည်သည်လည်း မင်းကျင့်တရား မြတ်ဆယ်ပါးကို ရှေးစဉ်လာမယွင်းအောင် ကျင့်ပွားအပ်၏။ ထိုသို့ တရားကို ကောင်းစွာကျင့်သုံးသောသူသည် ဤလောက၌လည်းကောင်း၊ တမလွန်လောက၌လည်းကောင်း ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာစွာ နေရပေ၏။"

‘‘ဓမ္မံ စရေ သုစရိတံ, န နံ ဒုစ္စရိတံ စရေ;

ဓမ္မစာရီ သုခံ သေတိ, အသ္မိံ လောကေ ပရမှိ စာ’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၆၈-၁၆၉) –

"အမှတ်မရှိ တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူသည် သုစရိုက်တရားကိုသာ ကျင့်အပ်၏၊ ဒုစရိုက်တရားကို မကျင့်အပ်။ ထိုသို့ တရားကို ကောင်းစွာကျင့်သုံးသောသူသည် ဤလောက၌လည်းကောင်း၊ တမလွန်လောက၌လည်းကောင်း ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာစွာ နေရပေ၏" ဟူသော ဂါထာတို့ဖြင့်—

ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ရာဇာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. တတော ရာဇာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တေတွာ သကမန္ဒိရေ ဘောဇေတွာ သမ္ပဝါရေတွာ ဘောဇနာဝသာနေ ဓမ္မပါလဇာတကံ (ဇာ. ၁.၁၀.၉၂ အာဒယော) သုတွာ သပရိသော အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. အပရဘာဂေ သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ နိပန္နောဝ အရဟတ္တံ ပတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိ.

တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ မင်းကြီးသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေသည်။ ထိုနောက် မင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကို ပင့်ဖိတ်၍ နန်းတော်၌ ဆွမ်းကပ်လှူကာ ကောင်းစွာ လုပ်ကျွေး၏။ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးသောအခါ မင်းကြီးသည် ဓမ္မပါလဇာတ်တော်ကို ကြားနာရသဖြင့် အခြံအရံပရိသတ်နှင့်တကွ အနာဂါမိဖိုလ်၌ တည်လေသည်။ နောင်သောအခါဝယ် မင်းကြီးသည် ထီးဖြူ၏အောက်၌ လဲလျောင်းလျက်ပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူလေသည်။

တတော ဘဂဝါ ရာဟုလမာတုယာ ဗိမ္ဗာဒေဝိယာ ပါသာဒံ ဂန္တွာ တဿာ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ သောကံ ဝိနောဒေတွာ စန္ဒကိန္နရီဇာတကဒေသနာယ (ဇာ. ၁.၁၄.၁၈ အာဒယော) ပသာဒံ ဇနေတွာ နိဂြောဓာရာမံ အဂမာသိ. အထ ဗိမ္ဗာဒေဝီ ပုတ္တံ ရာဟုလကုမာရံ အာဟ – ‘‘ဂစ္ဆ, တဝ ပိတု သန္တကံ ဓနံ ယာစာဟီ’’တိ. ကုမာရော ‘‘ဒါယဇ္ဇံ[Pg.266], မေ သမဏ, ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ ဘဂဝန္တံ အနုဗန္ဓိတွာ, ‘‘သုခါ, တေ သမဏ, ဆာယာ’’တိ ဝဒန္တော ဂစ္ဆတိ. တံ ဘဂဝါ နိဂြောဓာရာမံ နေတွာ ‘‘လောကုတရဒါယဇ္ဇံ ဂဏှာဟီ’’တိ ဝတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ. အထ ဘဂဝါ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ကုလပ္ပသာဒကာနံ ယဒိဒံ ကာဠုဒါယီ’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၁၉, ၂၂၅) ထေရံ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ.

ထိုနောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဟုလမယ်တော် ယသော်ဓရာမိဘုရား၏ ပြာသာဒ်သို့ ကြွတော်မူပြီးလျှင် သူမအား တရားတော်ကို ဟောကြား၍ စိုးရိမ်သောကကို ပယ်ဖျောက်စေတော်မူ၏။ စန္ဒကိန္နရီဇာတ်တော်ကို ဟောကြားခြင်းဖြင့် ကြည်ညိုသဒ္ဓါတရား ပွားများစေပြီးနောက် နိဂြောဓာရုံကျောင်းတိုက်သို့ ကြွတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအခါ ယသော်ဓရာမိဘုရားသည် သားတော် ရာဟုလမင်းသားအား "သွားချေလော့၊ သင်၏ ဖခင်ထံ၌ ရှိသော အမွေဥစ္စာကို တောင်းချေလော့" ဟု ပြောဆို၏။ ရာဟုလမင်းသားသည်လည်း မြတ်စွာဘုရား၏ နောက်သို့ အစဉ်တစိုက် လိုက်ပါလျက် "အရှင်ရဟန်း... အကျွန်ုပ်အား အမွေပေးတော်မူပါ၊ အရှင်ရဟန်း... အရှင့်၏ အရိပ်သည် အလွန်အေးမြချမ်းသာလှပါသည်" ဟု ပြောဆိုလျက် လိုက်ပါသွား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရာဟုလမင်းသားကို နိဂြောဓာရုံကျောင်းတိုက်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားတော်မူ၍ "လောကုတ္တရာအမွေကို ယူလော့" ဟု မိန့်ကာ ရှင်သာမဏေ ပြုပေးတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အရိယာသံဃာတော်များ အလယ်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူလျက် "ရဟန်းတို့... ငါဘုရား၏ တပည့်သား သာဝကရဟန်းတို့တွင် ဆွေမျိုးတို့ကို ကြည်ညိုစေတတ်သည့်အရာ၌ ဤကာဠုဒါယီမထေရ်သည် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ပေ၏" ဟု မိန့်တော်မူကာ ကာဠုဒါယီမထေရ်ကို ဧတဒဂ်ရာထူး၌ ထားတော်မူခဲ့သည်။

၁၆၅. ထေရော ပတ္တဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိဂါထာယော အဘာသိ. တတ္ထ အနုတ္တာနပဒမေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ.

၁၆၅. ထိုသို့ ဧတဒဂ်ရာထူးကို ရရှိတော်မူပြီးနောက် မထေရ်မြတ်သည် မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကံကို အမှတ်ရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ကာ၊ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအတ္ထုပ္ပတ် အပဒါန်ကို ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် "Padumuttaro nāma jino" အစရှိသော ဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာတို့၌ အဓိပ္ပာယ် မပေါ်လွင်သေးသော ပုဒ်တို့ကိုသာ ဖွင့်ဆိုပါအံ့။

၁၆၆. ဂုဏာဂုဏဝိဒူတိ ဂုဏဉ္စ အဂုဏဉ္စ ဂုဏာဂုဏံ, ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏံ, ကုသလာကုသလံ ဝါ တံ ဇာနာတီတိ ဂုဏာဂုဏဝိဒူ. ကတညူတိ အညေဟိ ကတဂုဏံ ဇာနာတီတိ ကတညူ, ဧကဒိဝသမ္ပိ ဘတ္တဒါနာဒိနာ ကတူပကာရဿ ရဇ္ဇမ္ပိ ဒါတုံ သမတ္ထတ္တာ ကတညူ. ကတဝေဒီတိ ကတံ ဝိန္ဒတိ အနုဘဝတိ သမ္ပဋိစ္ဆတီတိ ကတဝေဒီ. တိတ္ထေ ယောဇေတိ ပါဏိနေတိ သဗ္ဗသတ္တေ နိဗ္ဗာနပဝေသနုပါယေ ကုသလပထေ မဂ္ဂေ ဓမ္မဒေသနာယ ယောဇေတိ သမ္ပယောဇေတိ ပတိဋ္ဌာပေတီတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဂမနဝဏ္ဏနဂါထာနမတ္ထော ထေရဂါထာယံ ဝုတ္တောယေဝါတိ.

၁၆၆. "ဂုဏာဂုဏဝိဒူ" ဟူသည်မှာ ဂုဏ်နှင့် အပြစ် (ဂုဏာဂုဏ)၊ သို့မဟုတ် ချီးမွမ်းခြင်းနှင့် ကဲ့ရဲ့ခြင်း (ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏ)၊ သို့မဟုတ် ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ် (ကုသလာကုသလ) ကို သိတော်မူတတ်သောကြောင့် ဂုဏာဂုဏဝိဒူ မည်၏။ "ကတညူ" ဟူသည်မှာ အခြားသူများ ပြုအပ်သော ဂုဏ်ကျေးဇူးကို သိတတ်သောကြောင့် ကတညူ မည်၏။ သို့မဟုတ် တစ်နေ့တစ်ရက်မျှသာ ဆွမ်းလှူခြင်း စသည်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုဖူးသူအား မင်းအဖြစ်ကိုပင် ပေးခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သောကြောင့် ကတညူ မည်၏။ "ကတဝေဒီ" ဟူသည်မှာ ပြုအပ်သော ကျေးဇူးကို သိမြင်ခံစားတတ်၊ လက်ခံတတ်သောကြောင့် ကတဝေဒီ မည်၏။ "တိတ်ထေ ယောဇေတိ ပါဏိန" ဟူသည်မှာ ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့ကို နိဗ္ဗာန်သို့ ဝင်ရောက်ခြင်း၏ အကြောင်းလမ်းခရီးဖြစ်သော ကုသိုလ်တရားတည်းဟူသော လမ်းခရီး၌ တရားဒေသနာတော်ဖြင့် ကောင်းစွာ ယှဉ်စေတတ်၊ တည်စေတတ်၏ ဟု အနက်ရ၏။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် အနက် ထင်ရှားလှပေသည်။ ခရီးသွားခြင်းကို ချီးမွမ်းသော ဂါထာတို့၏ အနက်ကို ထေရဂါထာအဖွင့်၌ ဆိုခဲ့ပြီးလေပြီ။

ကာဠုဒါယိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကာဠုဒါယီမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၇. အဘယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. အဘယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

သတ္တမာပဒါနေ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော အဘယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဇိနဝရေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိပဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော. သော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဝေဒင်္ဂပါရဂေါ သကပရသမယကုသလော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော ဘဂဝန္တံ ဂါထာဟိ ထောမေသိ. သော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ပုညာနိ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝံ [Pg.267] သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟေ ဗိမ္ဗိသာရရညော ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, အဘယောတွေဝဿ နာမံ ကရိံသု. သော ဝယပ္ပတ္တော နိဂဏ္ဌေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဿာသိကော ဟုတွာ စရန္တော ဧကဒိဝသံ နိဂဏ္ဌေန နာဋပုတ္တေန သတ္ထု ဝါဒါရောပနတ္ထာယ ပေသိတော နိပုဏပဉှံ ပုစ္ဆိတွာ နိပုဏဗျာကရဏံ သုတွာ ပသန္နော သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနာနုရူပံ ဉာဏံ ပေသေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ခုနစ်ခုမြောက် အပဒါန်၌ "ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်အဘယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝအဆက်ဆက်၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်၌ ဟံသဝတီမြို့၊ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၏။ ထိုသူသည် အရွယ်ရောက်လတ်သော် ဗေဒင်သုံးပုံတို့၌ တစ်ဖက်ကမ်းရောက် တတ်မြောက်သူ၊ မိမိအယူနှင့် သူတစ်ပါးအယူတို့၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာသူ ဖြစ်၍၊ တစ်နေ့၌ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ဂါထာတို့ဖြင့် ချီးမွမ်းလေ၏။ ထိုသူသည် ထိုဘဝ၌ အသက်ထက်ဆုံး တည်၍ ကောင်းမှုတို့ကို ပြုကာ၊ ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်၏။ ထပ်ခါတလဲလဲ သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်၌ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဗိမ္ဗိသာရမင်း၏ သားတော်အဖြစ် ဖြစ်လာကာ၊ ၎င်း၏အမည်ကို "အဘယ" ဟု မှည့်ခေါ်ကြကုန်၏။ ထိုအဘယမင်းသားသည် အရွယ်ရောက်လတ်သော် နိဂဏ္ဌတက္ကတွန်းတို့နှင့် အတူတကွ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သူဖြစ်၍ လှည့်လည်လတ်သော်၊ တစ်နေ့၌ နာဋ၏သားဖြစ်သော နိဂဏ္ဌသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝါဒပြိုင်ဆိုင်ခြင်းငှာ စေလွှတ်လိုက်သဖြင့် သိမ်မွေ့နက်နဲသော ပြဿနာကို မေးမြန်း၍၊ သိမ်မွေ့နက်နဲသော အဖြေကို ကြားရသဖြင့် ကြည်ညိုကာ မြတ်စွာဘုရားထံတော်၌ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအားလျော်သော ဉာဏ်ကို စေလွှတ်၍ မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။

၁၉၅. သော အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၉၅. ထိုအဘယမထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးလျှင် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ ဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်သဖြင့် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား "ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုအလုံးစုံသော အဖွင့်စကားသည် လွယ်ကူစွာ သိသာအပ်သည်သာတည်း။

အဘယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အဘယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၈. လောမသကင်္ဂိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. လောမသကင်္ဂိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

အဋ္ဌမာပဒါနေ ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော လောမသကင်္ဂိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သဒ္ဓေါ ပသန္နော အဟောသိ. အပရော စန္ဒနော နာမ တဿ သဟာယော စာသိ. တေ ဒွေပိ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပသန္နမာနသာ ပဗ္ဗဇိတွာ ယာဝဇီဝံ သီလံ ရက္ခိတွာ သုပရိသုဒ္ဓသီလာ တတော စုတာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒိဗ္ဗသုခံ အနုဘဝိံသု. တေသု အယံ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာကိယကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရော စန္ဒနော ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိ. အထ သော သကျကုလပ္ပသာဒကေန ကာဠုဒါယိနာ အာရာဓိတေန ဘဂဝတာ သကျရာဇူနံ မာနမဒ္ဒနာယ ကတံ ဝေဿန္တရဓမ္မဒေသနာယံ (ဇာ. ၂.၂၂.၁၆၅၅ အာဒယော) ပေါက္ခရဝဿဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ပဗ္ဗဇိတွာ မဇ္ဈိမနိကာယေ ဝုတ္တံ ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန္တဒေသနံ သုတွာ အရညဝါသံ ဝသန္တော ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန္တဒေသနာနုသာသနံ (မ. နိ. ၃.၂၈၆ အာဒယော) သရိတွာ တဒနုသာရေန ဉာဏံ ပေသေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ရှစ်ခုမြောက် အပဒါန်၌ "ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်လောမသကင်္ဂိယမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝအဆက်ဆက်၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ကဿပမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ သဒ္ဓါတရားရှိသူ၊ ကြည်ညိုတတ်သူ ဖြစ်လေ၏။ ထိုသူ၌ စန္ဒနအမည်ရှိသော အခြားသူငယ်ချင်းတစ်ဦးလည်း ရှိခဲ့၏။ ထိုသူငယ်ချင်းနှစ်ဦးလုံးလည်း မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ တရားတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုကာ အသက်ထက်ဆုံး သီလကို စောင့်ထိန်းကြသဖြင့် အလွန်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော သီလရှိကြကုန်၏။ ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်၍ ဘုရားနှစ်ဆူတို့၏ ကြားကာလတစ်ခုပတ်လုံး နတ်ချမ်းသာကို ခံစားကြရကုန်၏။ ထိုသူငယ်ချင်းနှစ်ယောက်တို့တွင် ဤလောမသကင်္ဂိယ မထေရ်လောင်းသည် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်၌ သာကီဝင်မင်းမျိုး၌ ဖြစ်လာပြီး၊ အခြားသူဖြစ်သော စန္ဒနသည် နတ်သားဖြစ်၍ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်လေ၏။ ထိုအခါ ထိုလောမသကင်္ဂိယမထေရ်သည် သာကီဝင်ဆွေမျိုးတို့ကို ကြည်ညိုစေတတ်သော ကာဠုဒါယီမထေရ် တောင်းပန်အပ်သဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် သာကီဝင်မင်းတို့၏ မာန်မူခြင်းကို ချိုးနှိမ်ရန် ဟောကြားတော်မူအပ်သော ဝေဿန္တရာတရားဒေသနာ၌ ပေါက္ခရဝဿမိုးကို ရွာသွန်းစေခြင်း တန်ခိုးပြာဋိဟာကို မြင်တွေ့ရ၍ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသဖြင့် ရဟန်းပြုကာ၊ မဇ္ဈိမနိကာယ်၌ ဟောတော်မူအပ်သော ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန်ဒေသနာတော်ကို ကြားနာရ၍ တော၌ နေထိုင်လတ်သော် ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန်ဒေသနာတော်၏ အဆုံးအမကို သတိရကာ ထိုဒေသနာတော်နှင့်အညီ ဉာဏ်ကို စေလွှတ်လျက် ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စိတ်၌ ပြုသဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။

၂၂၅. အရဟတ္တံ [Pg.268] ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သဉ္ဇာတသောမနဿော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကပ္ပော တာဝ စတုဗ္ဗိဓော – သာရကပ္ပော, ဝရကပ္ပော, မဏ္ဍကပ္ပော, ဘဒ္ဒကပ္ပောတိ. တေသု ယသ္မိံ ကပ္ပေ ဧကော ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, အယံ သာရကပ္ပော နာမ. ယသ္မိံ ဒွေ ဝါ တယော ဝါ ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, အယံ ဝရကပ္ပော နာမ. ယသ္မိံ စတ္တာရော ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, အယံ မဏ္ဍကပ္ပော နာမ. ယသ္မိံ ပဉ္စ ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, အယံ ဘဒ္ဒကပ္ပော နာမ. အညတ္ထ ပန –

၂၂၅. အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးလျှင် မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့သတိရ၍ လွန်စွာ ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိသည်ဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား "ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုစကားရပ်၌ ရှေးဦးစွာ ကမ္ဘာသည် သာရကမ္ဘာ၊ ဝရကမ္ဘာ၊ မဏ္ဍကမ္ဘာ၊ ဘဒ္ဒကမ္ဘာဟူ၍ လေးပါးအပြားရှိ၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အကြင်ကမ္ဘာ၌ ဘုရားတစ်ဆူတည်း ပွင့်တော်မူ၏၊ ဤကမ္ဘာကို သာရကမ္ဘာဟု ခေါ်၏။ အကြင်ကမ္ဘာ၌ ဘုရားနှစ်ဆူသော်လည်းကောင်း၊ သုံးဆူသော်လည်းကောင်း ပွင့်တော်မူကုန်၏၊ ဤကမ္ဘာကို ဝရကမ္ဘာဟု ခေါ်၏။ အကြင်ကမ္ဘာ၌ ဘုရားလေးဆူ ပွင့်တော်မူကုန်၏၊ ဤကမ္ဘာကို မဏ္ဍကမ္ဘာဟု ခေါ်၏။ အကြင်ကမ္ဘာ၌ ဘုရားငါးဆူ ပွင့်တော်မူကုန်၏၊ ဤကမ္ဘာကို ဘဒ္ဒကမ္ဘာဟု ခေါ်၏။ အခြားကျမ်းဂန်တို့၌မူကား -

‘‘သာရကပ္ပော မဏ္ဍကပ္ပော, သာရမဏ္ဍကပ္ပော တထာ;

ဝရကပ္ပော ဘဒ္ဒကပ္ပော, ကပ္ပာ ပဉ္စဝိဓာ သိယုံ.

"သာရကမ္ဘာ၊ မဏ္ဍကမ္ဘာ၊ သာရမဏ္ဍကမ္ဘာ၊ ထိုနည်းတူ ဝရကမ္ဘာ၊ ဘဒ္ဒကမ္ဘာဟူ၍ ကမ္ဘာတို့သည် ငါးပါးအပြား ရှိကုန်၏။

‘‘ဧကော ဒွေ တယော စတ္တာရော, ပဉ္စ ဗုဒ္ဓါ ယထာက္ကမံ;

ဧတေသု ပဉ္စကပ္ပေသု, ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဝိနာယကာ’’တိ. –

ဤငါးပါးသော ကမ္ဘာတို့၌ အစဉ်အတိုင်း ဘုရားတစ်ဆူ၊ နှစ်ဆူ၊ သုံးဆူ၊ လေးဆူ၊ ငါးဆူပွင့်တော်မူကုန်၏" ဟူ၍ ဖြစ်၏။

ဧဝံ ပဉ္စ ကပ္ပာ ဝုတ္တာ. တေသု အယံ ကပ္ပော ‘‘ကကုသန္ဓော ကောဏာဂမနော ကဿပေါ ဂေါတမော မေတ္တေယျော’’တိ ပဉ္စဗုဒ္ဓပဋိမဏ္ဍိတတ္တာ ဘဒ္ဒကပ္ပော နာမ ဇာတော.

ဤသို့ ကမ္ဘာငါးမျိုးတို့ကို ဆိုအပ်ပြီ။ ထိုငါးမျိုးသော ကမ္ဘာတို့တွင် ဤကမ္ဘာသည် "ကကုသန်၊ ကောဏာဂုံ၊ ကဿပ၊ ဂေါတမ၊ မေတ္တေယျ" ဟူသော ဘုရားငါးဆူတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သည်ဖြစ်သောကြောင့် ဘဒ္ဒကမ္ဘာဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာရ၏။

တသ္မာ ဣမသ္မိံ ဘဒ္ဒကပ္ပမှိ ကဿပေါ နာယကော ဥပ္ပဇ္ဇီတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

ထို့ကြောင့် "ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ ကဿပရှေ့ဆောင်ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူ၏" ဟု အနက်ဆက်စပ်မှုကို ပြုအပ်၏။ ကြွင်းသော စကားရပ်သည် အနက်ထင်ရှားလှပေသည်။

လောမသကင်္ဂိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

လောမသကင်္ဂိယမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၉. ဝနဝစ္ဆတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. ဝနဝစ္ဆမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

နဝမာပဒါနေ ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဝနဝစ္ဆတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သဒ္ဓါဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော, တတော စုတော အရညာယတနေ ဘိက္ခူနံ သမီပေ ကပေါတယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော. တေသု မေတ္တစိတ္တော ဓမ္မံ သုတွာ တတော စုတော ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ မာတုကုစ္ဆိဂတကာလေယေဝ မာတု ဒေါဟဠော ဥဒပါဒိ ဝနေ ဝသိတုံ ဝနေ ဝိဇာယိတုံ[Pg.269]. တတော ဣစ္ဆာနုရူပဝသေန ဝနေ ဝသန္တိယာ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ အဟောသိ. ဂဗ္ဘတော နိက္ခန္တဉ္စ နံ ကာသာဝခဏ္ဍေန ပဋိဂ္ဂဟေသုံ. တဒါ ဗောဓိသတ္တဿ ဥပ္ပန္နကာလော, ရာဇာ တံ ကုမာရံ အာဟရာပေတွာ သဟေဝ ပေါသေသိ. အထ ဗောဓိသတ္တော မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဆဗ္ဗသာနိ ဒုက္ကရကာရိကံ ကတွာ ဗုဒ္ဓေ ဇာတေ သော မဟာကဿပဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တဿောဝါဒေ ပသန္နော တဿ သန္တိကာ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒဘာဝံ သုတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော အရဟာ အဟောသိ.

ကိုးခုမြောက်အပဒါန်၌ 'ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဝနဝစ္ဆမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ကဿပမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးအိမ်၌ ဖြစ်ပွား၍ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပွားကာ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ကြံ၍ ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဖန် စုတေလတ်သော် တောအုပ်တစ်ခု၌ ရဟန်းတို့၏ အနီးတွင် ခိုမျိုး၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုရဟန်းတို့အပေါ်၌ ချစ်ခင်ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ တရားတော်ကို နာယူရကာ ထိုခိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ကပိလဝတ်ပြည်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထိုသူ၏ မိခင် ဝမ်းတိုက်သို့ ရောက်စအခါ၌ပင် မိခင်အား တော၌ နေလိုခြင်း၊ တော၌ မွေးဖွားလိုခြင်းဟူသော ချင်ခြင်းသည် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် အလိုဆန္ဒအတိုင်း တော၌ နေသော မိခင်၏ ကိုယ်ဝန်မှ မွေးဖွားခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဝမ်းမှ ထွက်လာသော ထိုသူကို ဖန်ရည်စွန်းသော အဝတ်ပိုင်းဖြင့် ခံယူခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါ၌ ဘုရားလောင်း ဖွားမြင်တော်မူသော အခါလည်း ဖြစ်သဖြင့် မင်းကြီးသည် ထိုအမျိုးကောင်းသားလေးကို ခေါ်ဆောင်စေ၍ အတူတကွသာလျှင် မွေးမြူစေခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဘုရားလောင်းသည် မဟာဘိနိက္ခမဏ မြတ်သောတောထွက်ခြင်းကို ထွက်တော်မူ၍ ရဟန်းပြုကာ ခြောက်နှစ်ပတ်လုံး ဒုက္ကရစရိယာ အကျင့်ကို ကျင့်တော်မူပြီး၍ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူလတ်သော် ထိုဝနဝစ္ဆမထေရ်လောင်းသည် အရှင်မဟာကဿပမထေရ်၏ အထံသို့ သွားရောက်ကာ ထိုအရှင်၏ အဆုံးအမ ဩဝါဒ၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ထိုအရှင်၏ထံမှ ဘုရားပွင့်တော်မူသည့် အဖြစ်ကို ကြားသိရကာ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အထံတော်သို့ သွားရောက်၍ တရားတော်ကို နာယူပြီးလျှင် ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးနှင့်တကွ ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။

၂၅၁. သော အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသောတိ ဧတ္ထ ဗြာဟ္မဏာနံ ဗန္ဓု ဉာတကောတိ ဗြာဟ္မဏဗန္ဓူတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ ‘‘ဗြဟ္မဗန္ဓူ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. လောကတ္တယဗျာပကယသတ္တာ မဟာယသော. သေသံ သဗ္ဗံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၂၅၁. ထိုမထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၍ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ' အစရှိသော စကားကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂါထာ၌ 'ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော' ဟူသော စကားရပ်၌ ပုဏ္ဏားတို့၏ ဆွေမျိုးဖြစ်သောကြောင့် 'ဗြာဟ္မဏဗန္ဓု' ဟု ဆိုသင့်သော်လည်း ဂါထာစပ်ဆိုရာ၌ လွယ်ကူစေရန် 'ဗြဟ္မဗန္ဓု' ဟု ဆိုအပ်ကြောင်း သိအပ်သည်။ ကာမ၊ ရူပ၊ အရူပဟူသော လောကသုံးပါးလုံး၌ ပျံ့နှံ့ကျော်ဇောခြင်း ရှိသောကြောင့် 'မဟာယသ' မည်သည်။ ကြွင်းသောအလုံးစုံသော စကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိသာနိုင်သည်သာတည်း။

ဝနဝစ္ဆတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အရှင်ဝနဝစ္ဆမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးဆုံးပြီ။

၁၀. စူဠသုဂန္ဓတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. စူဠသုဂန္ဓမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ဒသမာပဒါနေ ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သုဂန္ဓတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ ဗာရာဏသိယံ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ သဗ္ဗဒါ နမဿမာနော မဟာဒါနံ ဒဒမာနော မာသဿ သတ္တက္ခတ္တုံ ဘဂဝတော ဂန္ဓကုဋိယာ စတုဇ္ဇာတိဂန္ဓေန ဝိလိမ္ပေသိ. ‘‘မမ နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ သရီရတော သုဂန္ဓဂန္ဓော နိဗ္ဗတ္တတူ’’တိ ပတ္ထနံ အကာသိ. ဘဂဝါ တံ ဗျာကာသိ. သော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ပုညာနိ ကရောန္တော တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော ကာမာဝစရလောကံ သရီရဂန္ဓေန သုဂန္ဓံ ကုရုမာနော သုဂန္ဓဒေဝပုတ္တောတိ ပါကဋော အဟောသိ. သော ဒေဝလောကသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ တတော စုတော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ မဟာဘောဂကုလေ [Pg.270] နိဗ္ဗတ္တိ, တဿ မာတုကုစ္ဆိဂတဿေဝ မာတုယာ သရီရဂန္ဓေန သကလဂေဟံ သကလနဂရဉ္စ သုဂန္ဓေန ဧကဂန္ဓံ အဟောသိ, ဇာတက္ခဏေ သကလံ သာဝတ္ထိနဂရံ သုဂန္ဓကရဏ္ဍကော ဝိယ အဟောသိ, တေနဿ သုဂန္ဓောတိ နာမံ ကရိံသု. သော ဝုဒ္ဓိံ အဂမာသိ. တဒါ သတ္ထာ သာဝတ္ထိယံ ပတွာ ဇေတဝနမဟာဝိဟာရံ ပဋိဂ္ဂဟေသိ, တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တဿ ဥပ္ပန္နဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပရိနိဗ္ဗာနာ ဧတ္ထန္တရေ နိပန္နဋ္ဌာနာဒီသု သုဂန္ဓမေဝ ဝါယိ. ဒေဝါပိ ဒိဗ္ဗစုဏ္ဏဒိဗ္ဗဂန္ဓပုပ္ဖာနိ ဩကိရန္တိ.

ဆယ်ခုမြောက်အပဒါန်၌ 'ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သုဂန္ဓမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်သော အဓိကာရ ကုသိုလ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်မှလွတ်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ဗာရာဏသီပြည်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော အမျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အထံတော်၌ တရားတော်ကို နာယူကာ အခါခပ်သိမ်း ရှိခိုးလျက်၊ ကြီးစွာသောအလှူကို ပေးလှူလျက် တစ်လလျှင် ခုနစ်ကြိမ် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂန္ဓကုဋိတိုက်တော်၌ လေးမျိုးသော နံ့သာတို့ဖြင့် လိမ်းကျံပူဇော်ခဲ့သည်။ 'ငါဖြစ်ရာဖြစ်ရာ ဘဝတိုင်း၌ ခန္ဓာကိုယ်မှ မွှေးကြိုင်သော နံ့သာရနံ့ ရှိသူ ဖြစ်ရပါလို၏' ဟု ဆုတောင်းမှုကို ပြုခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်လည်း ထိုသူအား ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် အသက်ထက်ဆုံး တည်၍ ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလျက် ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် နတ်ပြည်၌ မွေးဖွား၍ ကာမာဝစရနတ်ပြည်ကို မိမိ၏ ကိုယ်နံ့ဖြင့် မွှေးကြိုင်စေလျက် 'သုဂန္ဓဒေဝပုတ္တ' ဟူ၍ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုနတ်သားသည် နတ်ပြည်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားပြီးလျှင် ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် ဤဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ များစွာသော စည်းစိမ်ရှိသော အမျိုး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိခင်၏ ဝမ်းတိုက်သို့ ကပ်ရောက်စအခါ၌ပင် ထိုသူ၏ မိခင်၏ ကိုယ်နံ့ကြောင့် တစ်အိမ်လုံးသည်လည်းကောင်း၊ တစ်မြို့လုံးသည်လည်းကောင်း ကောင်းသောရနံ့ဖြင့် တစ်စပ်တည်း မွှေးကြိုင်လျက် ရှိခဲ့သည်။ ဖွားမြင်ပြီးသောခဏ၌ သာဝတ္ထိတစ်မြို့လုံးသည် နံ့သာအုပ်နှင့် တူခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုသူအား 'သုဂန္ဓ' ဟူ၍ အမည်မှည့်ခေါ်ကြသည်။ ထိုသူသည် ကြီးပြင်းခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည်သို့ ကြွရောက်တော်မူ၍ ဇေတဝန်မဟာဝိဟာရ ကျောင်းတော်ကို လက်ခံတော်မူခဲ့သည်။ ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အထံတော်၌ ရဟန်းပြုကာ မကြာမြင့်မီပင် ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးတို့နှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်၏ ရဟန္တာဖြစ်တော်မူသောနေ့မှစ၍ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူသည့်တိုင်အောင် ထိုနှစ်ခုသော ကြားကာလပတ်လုံး ကျိန်းစက်ရာအရပ်စသည်တို့၌ မွှေးကြိုင်သော ရနံ့သာလျှင် လှိုင်ခဲ့သည်။ နတ်တို့သည်လည်း နတ်၌ဖြစ်သော နံ့သာမှုန့်၊ နတ်၌ဖြစ်သော ပန်းတို့ကို ကြဲဖြန့်ပူဇော်ကြသည်။

၂၇၂. သောပိ ထေရော အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထတ္တာ စ သုဝိညေယျမေဝ, ကေဝလံ ပုညနာနတ္တံ နာမနာနတ္တဉ္စ ဝိသေသော.

၂၇၂. ထိုမထေရ်သည်လည်း အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီး၍ မိမိ၏ ရှေးကံကို အောက်မေ့ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ' အစရှိသော စကားကို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအလုံးစုံသော စကားရပ်သည် အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ပေါ်လွင်သောအနက် ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း လွယ်ကူစွာ သိသာနိုင်သည်သာတည်း။ သက်သတ် ကောင်းမှုကွဲပြားခြားနားခြင်းနှင့် အမည်ကွဲပြားခြားနားခြင်းမျှသာ ထူးခြားသည်။

စူဠသုဂန္ဓတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

စူဠသုဂန္ဓမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးဆုံးပြီ။

ပဉ္စပညာသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ငါးဆယ့်ငါးခုမြောက်ဝဂ်၏ အဖွင့်သည် ပြီးဆုံးပြီ။

၅၆. ယသဝဂ္ဂေါ

၅၆. ယသဝဂ်။

၁. ယသတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁. ယသမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ဆပ္ပညာသမေ ဝဂ္ဂေ ပဌမာပဒါနေ မဟာသမုဒ္ဒံ ဩဂ္ဂယှာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ယသတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ မဟာနုဘာဝေါ နာဂရာဇာ ဟုတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ အတ္တနော ဘဝနံ နေတွာ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသိ, ဘဂဝန္တံ မဟဂ္ဃေန တိစီဝရေန အစ္ဆာဒေသိ, ဧကေကဉ္စ ဘိက္ခုံ မဟဂ္ဃေနေဝ ပစ္စေကဒုဿယုဂေန သဗ္ဗေန စ သမဏပရိက္ခာရေန. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ သေဋ္ဌိပုတ္တော ဟုတွာ မဟာဗောဓိမဏ္ဍလံ သတ္တဟိ ရတနေဟိ ပူဇေသိ. ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ သမဏဓမ္မံ အကာသိ. ဧဝံ သော သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော အမှာကံ ဘဂဝတော ကာလေ ဗာရာဏသိယံ မဟာဝိဘဝဿ သေဋ္ဌိနော ပုတ္တော [Pg.271] ဟုတွာ သုဇာတာယ ဘဂဝတော ခီရပါယာသံ ဒိန္နာယ သေဋ္ဌိဓီတာယ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ, ယသော နာမ နာမေန ပရမသုခုမာလော. တဿ တယော ပါသာဒါ ဟောန္တိ – ဧကော ဟေမန္တိကော, ဧကော ဂိမှိကော, ဧကော ဝဿိကောတိ. သော ဝဿိကေ ပါသာဒေ ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ နိပ္ပုရိသေဟိ တူရိယေဟိ ပရိစာရယမာနော ဝသတိ, ဟေဋ္ဌာပါသာဒံ န ဩတရတိ. ဟေမန္တိကေ ပါသာဒေ စတ္တာရော မာသေ သုဖုသိတဝါတပါနကဝါဋေ တတ္ထေဝ ပဋိဝသတိ. ဂိမှိကေ ပါသာဒေ ဗဟုကဝါဋဝါတပါနဇာလာဟိ သမ္ပန္နေ တတ္ထေဝ ဝသတိ. ဟတ္ထပါဒါနံ သုခုမာလတာယ ဘူမိယံ နိသဇ္ဇာဒိကိစ္စံ နတ္ထိ. သိမ္ဗလိတုလာဒိပုဏ္ဏသဘာဝေ အတ္ထရိတွာ တတ္ထ ဥပဓာနာနိ ကိစ္စာနိ ကရောတိ. ဧဝံ ဒေဝလောကေ ဒေဝကုမာရော ဝိယ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတဿ သမင်္ဂီဘူတဿ ပရိစာရယမာနဿ ပဋိကစ္စေဝ နိဒ္ဒါ ဩက္ကမိ, ပရိဇနဿာပိ နိဒ္ဒါ ဩက္ကမိ, သဗ္ဗရတ္တိယော စ တေလပဒီပေါ ဈာယတိ. အထ ခေါ ယသော ကုလပုတ္တော ပဋိကစ္စေဝ ပဗုဇ္ဈိတွာ အဒ္ဒသ သကံ ပရိဇနံ သုပန္တံ အညိဿာ ကစ္ဆေ ဝီဏံ, အညိဿာ ကဏ္ဌေ မုဒိင်္ဂံ, အညိဿာ ကစ္ဆေ အာဠမ္ဗရံ, အညံ ဝိကေသိကံ, ဝိက္ခေဠိကံ, အညာ ဝိပ္ပလပန္တိယော ဟတ္ထပတ္တံ သုသာနံ မညေ, ဒိသွာနဿ အာဒီနဝေါ ပါတုရဟောသိ, နိဗ္ဗိဒါယ စိတ္တံ သဏ္ဌာသိ. အထ ခေါ ယသော ကုလပုတ္တော ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘ဥပဒ္ဒုတံ ဝတ ဘော, ဥပဿဋ္ဌံ ဝတ ဘော’’တိ.

ငါးဆယ့်ခြောက်ခုမြောက်ဖြစ်သော ဝဂ်၌ ပထမအပဒါန်ဖြစ်သော 'မဟာသမုဒ္ဒံ ဩဂ္ဂယှ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ယသမထေရ်၏ အကြောင်းအတ္ထုပ္ပတ္တိ ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၏ ထံပါး၌ ပြုအပ်ဆည်းပူးအပ်သော ပါရမီကုသိုလ် အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့ဖူးသည်ဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ သုမေဓမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ကြီးသောတန်ခိုးရှိသော နဂါးမင်းဖြစ်၍ ဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာတော်ကို မိမိ၏ ဘုံဗိမာန်သို့ ပင့်ဆောင်ကာ ကြီးစွာသောအလှူကို ပေးလှူခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားအား အဖိုးများစွာထိုက်တန်သော တိစီဝရိတ်သင်္ကန်းဖြင့် လှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့၏။ ရဟန်းတစ်ပါးစီကိုလည်း အဖိုးများစွာထိုက်တန်သော အဝတ်သင်္ကန်းအစုံ၊ အလုံးစုံသော ရဟန်းအသုံးအဆောင် ပရိက္ခရာတို့ဖြင့် လှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်ပြည်၊ လူပြည်တို့၌ ကျင်လည်ရလျက် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ သူဌေးသားဖြစ်ကာ မဟာဗောဓိပင်ဝန်းကျင်၌ ရတနာခုနစ်ပါးတို့ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့၏။ ကဿပမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်၌ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်၍ ရဟန်းတရားကို အားထုတ်ခဲ့၏။ ဤသို့လျှင် ထိုသူသည် သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်လျက် ငါတို့၏ မြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် စည်းစိမ်ဥစ္စာ များစွာရှိသော သူဌေး၏ သားဖြစ်၍၊ မြတ်စွာဘုရားအား နို့ဃနာဆွမ်းကို ကပ်လှူခဲ့သော သုဇာတာမည်သော သူဌေးသမီး၏ ဝမ်း၌ သန္ဓေတည်၍ မွေးဖွားလာကာ အမည်အားဖြင့် 'ယသ' ဟု တွင်လျက် အလွန်နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုယသအမျိုးသားအား ဆောင်းဥတု၌ နေထိုင်ရန် ပြာသာဒ်တစ်ခု၊ နွေဥတု၌ နေထိုင်ရန် ပြာသာဒ်တစ်ခု၊ မိုးဥတု၌ နေထိုင်ရန် ပြာသာဒ်တစ်ခုဟူ၍ ပြာသာဒ်သုံးဆောင် ရှိလေ၏။ ထိုယသအမျိုးသားသည် မိုးဥတုသုံး ပြာသာဒ်၌ မိုးဥတု လေးလပတ်လုံး ယောက်ျားမပါဝင်သော မိန်းမတူရိယာတို့ဖြင့်သာ စည်းစိမ်ခံစားလျက် နေထိုင်၏။ ပြာသာဒ်အောက်ထပ်သို့ မသက်ဆင်းပေ။ ဆောင်းဥတု၌မူ လေသာပြတင်းတံခါးတို့ကို ကောင်းစွာပိတ်ဆို့ထားသော ဆောင်းဥတုသုံး ပြာသာဒ်၌သာလျှင် နေထိုင်၏။ နွေဥတု၌မူ များစွာသော တံခါးရွက်၊ ကွန်ရက်တပ်သော လေသာပြတင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံသော နွေဥတုသုံး ပြာသာဒ်၌သာလျှင် နေထိုင်၏။ ခြေလက်တို့၏ အလွန်နူးညံ့သိမ်မွေ့မှုကြောင့် မြေပြင်ပေါ်၌ ထိုင်ခြင်းစသော အမှုကိစ္စမျိုး မရှိခဲ့ပေ။ လက်ပံလဲစသည်တို့ဖြင့် အပြည့်ထည့်ထားသော သဘာဝအခင်းတို့ကို ခင်း၍ ထိုအခင်းတို့၌သာ မှီခြင်း၊ အုံးခြင်းစသော ကိစ္စတို့ကို ပြုလုပ်၏။ ဤသို့လျှင် နတ်ပြည်၌ နတ်လုလင်ကဲ့သို့ ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့ဖြင့် ကောင်းစွာ ပြည့်စုံလျက် စည်းစိမ်ခံစားနေသော ယသသတိုးသားအား စောစောစီးစီးပင် အိပ်ပျော်ခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။ အခြွေအရံလူပေါင်းတို့လည်း အိပ်ပျော်သွားကြ၏။ တစ်ညဉ့်လုံးလည်း ဆီမီးသည် တောက်လောင်လျက်ရှိ၏။ ထိုအခါ ယသအမျိုးကောင်းသားသည် စောစောနိုးသဖြင့် မိမိ၏ အခြွေအရံတို့ အိပ်ပျော်နေသည်ကို မြင်ရ၏။ တစ်ယောက်သောသူမ၏ ချိုင်းကြား၌ စောင်းကိုလည်းကောင်း၊ အခြားတစ်ယောက်မ၏ လည်ပင်း၌ မရိုးစည်ကိုလည်းကောင်း၊ အခြားတစ်ယောက်မ၏ ချိုင်းကြား၌ ထက်စည်ကိုလည်းကောင်း၊ အချို့သူမမှာ ဆံပင်ဖရိုဖရဲ ပြန့်ကြဲနေသည်ကိုလည်းကောင်း၊ သွားရည်ယိုစီးကျနေသည်ကိုလည်းကောင်း၊ အချို့သူမတို့မှာ ယောင်ယမ်းမြည်တမ်းနေသည်တို့ကိုလည်းကောင်း မြင်ရ၍ လက်ရောက်နေသော သုသာန်သင်္ချိုင်းကဲ့သို့ မြင်တွေ့ရ၏။ ထိုသို့မြင်ရသဖြင့် ထိုယသသတိုးသားအား (လူ့ဘောင်၏) အပြစ်သည် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာပြီး ငြီးငွေ့ခြင်း၌ စိတ်သည် ကောင်းစွာတည်လေ၏။ ထိုအခါ ယသအမျိုးကောင်းသားသည် 'အို... အမောင်တို့၊ ကိလေသာတို့သည် နှိပ်စက်အပ်လေစွတကား၊ အို... အမောင်တို့၊ ကိလေသာတို့သည် ကပ်ရောက်ညှဉ်းဆဲအပ်လေစွတကား' ဟု ဥဒါန်းစကားကို ကျူးရင့်လေ၏။

အထ ခေါ ယသော ကုလပုတ္တော သုဝဏ္ဏပါဒုကာယော အာရောဟိတွာ ယေန နိဝေသနဒွါရံ တေနုပသင်္ကမိ, အမနုဿာ ဒွါရံ ဝိဝရိံသု – ‘‘မာ ယသဿ ကုလပုတ္တဿ ကောစိ အန္တရာယမကာသိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. အထ ခေါ ယသော ကုလပုတ္တော ယေန နဂရဒွါရံ တေနုပသင်္ကမိ, အမနုဿာ ဒွါရံ ဝိဝရိံသု – ‘‘မာ ယသဿ ကုလပုတ္တဿ ကောစိ အန္တရာယမကာသိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. အထ ခေါ ယသော ကုလပုတ္တော ယေန ဣသိပတနံ မိဂဒါယော တေနုပသင်္ကမိ.

ထိုအခါ ယသအမျိုးကောင်းသားသည် ရွှေခြေနင်းတို့ကို စီး၍ အိမ်တံခါးရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့၏။ နတ်တို့သည် 'ယသအမျိုးကောင်းသား၏ လူ့ဘောင်မှထွက်၍ ရဟန်းပြုခြင်းအား တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူသည် အန္တရာယ်မပြုပါစေနှင့်' ဟု ကြံစည်လျက် တံခါးကို ဖွင့်ပေးကြကုန်၏။ ထိုအခါ ယသအမျိုးကောင်းသားသည် မြို့တံခါးရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့ရာ၊ နတ်တို့သည် 'ယသအမျိုးကောင်းသား၏ လူ့ဘောင်မှထွက်၍ ရဟန်းပြုခြင်းအား တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူသည် အန္တရာယ်မပြုပါစေနှင့်' ဟု ကြံစည်လျက် မြို့တံခါးကို ဖွင့်ပေးကြကုန်၏။ ထိုအခါ ယသအမျိုးကောင်းသားသည် မိဂဒါဝုန်တော (ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တော) ရှိရာအရပ်သို့ ချဉ်းကပ်သွားလေ၏။

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ အဇ္ဈောကာသေ စင်္ကမတိ, အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ ယသံ ကုလပုတ္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ, ဒိသွာန စင်္ကမာ ဩရောဟိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ ယသော ကုလပုတ္တော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘ဥပဒ္ဒုတံ ဝတ ဘော, ဥပဿဋ္ဌံ ဝတ ဘော’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယသံ ကုလပုတ္တံ [Pg.272] ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ ခေါ, ယသ, အနုပဒ္ဒုတံ, ဣဒံ အနုပဿဋ္ဌံ, ဧဟိ, ယသ, နိသီဒ, ဓမ္မံ တေ ဒေသေဿာမီ’’တိ. အထ ခေါ ယသော ကုလပုတ္တော, ‘‘ဣဒံ ကိရ အနုပဒ္ဒုတံ, ဣဒံ အနုပဿဋ္ဌ’’န္တိ ဟဋ္ဌော ဥဒဂ္ဂေါ သုဝဏ္ဏပါဒုကာဟိ ဩရောဟိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ, ဧကမန္တံ နိသိန္နဿ ခေါ ယသဿ ကုလပုတ္တဿ ဘဂဝါ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ, သေယျထိဒံ, ဒါနကထံ သီလကထံ သဂ္ဂကထံ ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. ယဒါ ဘဂဝါ အညာသိ ယသံ ကုလပုတ္တံ ကလ္လစိတ္တံ မုဒုစိတ္တံ ဝိနီဝရဏစိတ္တံ ဥဒဂ္ဂစိတ္တံ ပသန္နစိတ္တံ, အထ ယာ ဗုဒ္ဓါနံ သာမုက္ကံသိကာ ဓမ္မဒေသနာ, တံ ပကာသေသိ ဒုက္ခံ သမုဒယံ နိရောဓံ မဂ္ဂံ. သေယျထာပိ နာမ သုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ အပဂတကာဠကံ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ဧဝမေဝ ယသဿ ကုလပုတ္တဿ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ.

ထိုအချိန်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ညဉ့်၏ မိုးသောက်ခါနီး လင်းအားကြီးအချိန်တွင် ထ၍ လွင်တီးခေါင်၌ စင်္ကြံကြွတော်မူနေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ယသအမျိုးကောင်းသား အဝေးမှ လာနေသည်ကို မြင်တော်မူ၏။ မြင်တော်မူပြီးလျှင် စင်္ကြံမှ သက်ဆင်းကာ ခင်းထားအပ်သော နေရာ၌ ထိုင်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ယသအမျိုးကောင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရား၏ မနီးမဝေးအရပ်၌ 'အို... အမောင်တို့၊ ကိလေသာတို့သည် နှိပ်စက်အပ်လေစွတကား၊ အို... အမောင်တို့၊ ကိလေသာတို့သည် ကပ်ရောက်ညှဉ်းဆဲအပ်လေစွတကား' ဟု ဥဒါန်းကျူးရင့်လေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ယသအမျိုးကောင်းသားအား 'ယသ၊ ဤနိဗ္ဗာန်တရားသည် ကိလေသာတို့ မနှိပ်စက်အပ်သောတရား ဖြစ်၏၊ ဤနိဗ္ဗာန်တရားသည် ကိလေသာတို့ မကပ်ရောက် မညှဉ်းဆဲအပ်သောတရား ဖြစ်၏။ ယသ၊ လာလော့၊ ထိုင်လော့၊ သင့်အား သစ္စာလေးပါး တရားတော်ကို ဟောကြားပေအံ့' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ယသအမျိုးကောင်းသားသည် 'ဤနိဗ္ဗာန်တရားသည် ကိလေသာတို့ မနှိပ်စက် မညှဉ်းဆဲအပ်သောတရား ဖြစ်ပေသတတ်' ဟု ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ တက်ကြွသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရွှေခြေနင်းတို့မှ သက်ဆင်းကာ မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၍ ရှိခိုးလျက် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော နေရာ၌ ထိုင်လေ၏။ သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော နေရာ၌ ထိုင်နေသော ယသအမျိုးကောင်းသားအား မြတ်စွာဘုရားသည် အစဉ်အတိုင်းဖြစ်သော တရားစကား (အနုပုဗ္ဗိကထာ) ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ထိုတရားစကားတို့ကား အဘယ်နည်းဟူမူ- ဒါနနှင့်စပ်သော စကား၊ သီလနှင့်စပ်သော စကား၊ နတ်ပြည်နှင့်စပ်သော စကား၊ ကာမဂုဏ်တို့၏ အပြစ်၊ ယုတ်ညံ့ပုံ၊ ညစ်နွမ်းပုံနှင့် ကာမဂုဏ်တို့မှ ထွက်မြောက်ရာ ရဟန်းအဖြစ်၏ အကျိုးအာနိသင်တို့ကို ထင်ရှားပြသတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ယသအမျိုးကောင်းသားအား ခံ့သောစိတ်၊ နူးညံ့သောစိတ်၊ နီဝရဏကင်းသောစိတ်၊ တက်ကြွသောစိတ်၊ ကြည်လင်သောစိတ် ရှိသည်ကို သိတော်မူသောအခါ၊ ဘုရားရှင်တို့၏ ကိုယ်တော်တိုင် ထုတ်ဆောင်တော်မူအပ်သော တရားဒေသနာတော်ဖြစ်သည့် ဒုက္ခသစ္စာ၊ သမုဒယသစ္စာ၊ နိရောဓသစ္စာ၊ မဂ္ဂသစ္စာ တရားတော်ကို ထင်ရှားပြသ ဟောကြားတော်မူ၏။ စင်ကြယ်၍ အညစ်အကြေးကင်းစင်သော အဝတ်သည် ဆိုးရည်ကို ကောင်းစွာ စုပ်ယူနိုင်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူပင် ယသအမျိုးကောင်းသားအား ထိုနေရာ၌ပင် ကင်းသော ကိလေသာမြူရှိသော၊ ကင်းသော ဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာ ညစ်ကြေးရှိသော သစ္စာလေးပါးတရားကို သိမြင်တတ်သော တရားမျက်စိ (သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်) သည် 'ဖြစ်ခြင်းသဘောရှိသော တရားဟူသမျှသည် ချုပ်ပျောက်ခြင်းသဘောရှိ၏' ဟု ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာလေ၏။

အထ ခေါ ယသဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာ ပါသာဒံ အဘိရုဟိတွာ ယသံ ကုလပုတ္တံ အပဿန္တီ ယေန သေဋ္ဌိ ဂဟပတိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ သေဋ္ဌိံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုတ္တော တေ ဂဟပတိ ယသော န ဒိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ, သေဋ္ဌိ ဂဟပတိ, စတုဒ္ဒိသာ အဿဒူတေ ဥယျောဇေတွာ သာမံယေဝ ယေန ဣသိပတနံ မိဂဒါယော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ, သေဋ္ဌိ ဂဟပတိ, သုဝဏ္ဏပါဒုကာနံ နိက္ခေပံ, ဒိသွာန တံယေဝ အနုဂမာသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ သေဋ္ဌိံ ဂဟပတိံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ, ဒိသွာန ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယံနူနာဟံ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရေယျံ, ယထာ သေဋ္ဌိ ဂဟပတိ ဣဓ နိသိန္နော ဣဓ နိသိန္နံ ယသံ ကုလပုတ္တံ န ပဿေယျာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရေသိ. အထ ခေါ သေဋ္ဌိ ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ယသံ ကုလပုတ္တံ ပဿေယျာ’’တိ. တေန ဟိ ဂဟပတိ နိသီဒ, အပ္ပေဝ နာမ ဣဓ နိသိန္နော ဣဓ နိသိန္နံ ယသံ ကုလပုတ္တံ ပဿေယျာသီတိ. အထ ခေါ သေဋ္ဌိ ဂဟပတိ ‘‘ဣဓေဝ ကိရာဟံ နိသိန္နော ဣဓ နိသိန္နံ ယသံ ကုလပုတ္တံ ပဿိဿာမီ’’တိ ဟဋ္ဌော ဥဒဂ္ဂေါ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ, ဧကမန္တံ နိသိန္နဿ ခေါ သေဋ္ဌိဿ ဂဟပတိဿ ဘဂဝါ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ…ပေ… အပရပ္ပစ္စယော အတ္ထု သာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ ဘန္တေ, သေယျထာပိ[Pg.273], ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ, ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ, ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. သောဝ လောကေ ပဌမံ ဥပါသကော အဟောသိ တေဝါစိကော.

ထိုအခါ ယသအမျိုးကောင်းသား၏ မိခင်သည် ပြာသာဒ်သို့ တက်ရောက်၍ ယသအမျိုးကောင်းသားကို မမြင်သဖြင့် အိမ်ရှင်ဖြစ်သော သူဌေးရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ကာ "သူကြွယ်၊ သင်၏သား ယသကို မတွေ့မြင်ရပါ" ဟု ပြောကြားလေ၏။ ထိုအခါ အိမ်ရှင်ဖြစ်သော သူဌေးသည် အရပ်လေးမျက်နှာတို့သို့ မြင်းစီးတမန်များကို စေလွှတ်၍ ကိုယ်တိုင်လည်း ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တောရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်လေ၏။ သူဌေးသည် ရွှေခြေနင်းရာကို တွေ့မြင်သဖြင့် ထိုခြေရာအတိုင်း အစဉ်လိုက်သွားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် သူဌေး အဝေးမှ လာနေသည်ကို မြင်တော်မူသဖြင့် "ငါသည် အိမ်ရှင်သူဌေး ဤနေရာ၌ ထိုင်လျက် ဤနေရာ၌ ထိုင်နေသော ယသအမျိုးကောင်းသားကို မမြင်နိုင်စေရန် ထိုသို့သော တန်ခိုးဖန်ဆင်းမှုကို ဖန်ဆင်းရပါမူ ကောင်းလေစွ" ဟု အကြံဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသို့သော တန်ခိုးဖန်ဆင်းမှုကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထိုအခါ အိမ်ရှင်သူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၍ "အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ယသအမျိုးကောင်းသားကို မြင်တော်မူလိုက်ပါသလော" ဟု လျှောက်ထား၏။ "သူကြွယ်၊ သို့ဖြစ်လျှင် ထိုင်ဦးလော့၊ ဤနေရာ၌ ထိုင်နေလျှင် ဤနေရာ၌ ထိုင်နေသော ယသအမျိုးကောင်းသားကို မြင်ရတန်ရာ၏" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ သူဌေးသည် "ဤနေရာ၌ပင် ထိုင်လျက် ဤနေရာ၌ ထိုင်နေသော ယသအမျိုးကောင်းသားကို ငါမြင်ရပေလိမ့်မည်" ဟု တွေးတောကာ ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော နေရာ၌ ထိုင်လေ၏။ သင့်တင့်သော နေရာ၌ ထိုင်နေသော သူဌေးအား မြတ်စွာဘုရားသည် အစဉ်အတိုင်း ဟောပြထိုက်သော တရားစကားကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ... သာသနာတော်၌ သူတစ်ပါးကို အမှီမပြုဘဲ ကိုယ်တိုင်ယုံကြည်မှုသို့ ရောက်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထား၏ - "အရှင်ဘုရား၊ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ကောင်းလှပါပေ၏၊ အရှင်ဘုရား၊ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ကောင်းလှပါပေ၏။ ဥပမာသော်ကား မှောက်ထားသော အိုးခွက်ကို လှန်ပြဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဖုံးအုပ်ထားသောအရာကို ဖွင့်ပြဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မျက်စိလည်လမ်းမှားနေသူအား လမ်းညွှန်ပြဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မျက်စိအမြင်ရှိသူတို့သည် အဆင်းရူပါရုံတို့ကို မြင်နိုင်ကြပါစေဟု အမှောင်၌ ဆီမီးတန်ဆောင်ကို ညှိထွန်းပြသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ထို့အတူသာလျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အထူးထူးသော အကြောင်းပရိယာယ်တို့ဖြင့် တရားတော်ကို ထင်ရှားစွာ ပြတော်မူအပ်ပါပြီ။ တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရားကိုလည်းကောင်း၊ တရားတော်ကိုလည်းကောင်း၊ သံဃာတော်မြတ်ကိုလည်းကောင်း ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်တော်ကို ယနေ့မှစ၍ အသက်ထက်ဆုံး ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သော ဥပါသကာဟူ၍ မှတ်တော်မူပါ" ဟု လျှောက်ထား၏။ ထိုသူဌေးကြီးသည်သာလျှင် လောက၌ ရှေးဦးစွာ သရဏဂုံသုံးပါးဖြင့် ဥပါသကာအဖြစ်သို့ ရောက်သောသူ (တေဝါစိကဥပါသကာ) ဖြစ်လေ၏။

အထ ခေါ ယသဿ ကုလပုတ္တဿ ပိတုနော ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ ယထာဒိဋ္ဌံ ယထာဝိဒိတံ ဘူမိံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ အနုပါဒါယ အာယဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယသဿ ခေါ ကုလပုတ္တဿ ပိတုနော ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ ယထာဒိဋ္ဌံ ယထာဝိဒိတံ ဘူမိံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ, အဘဗ္ဗော ခေါ ယသော ကုလပုတ္တော ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိကဘူတော, ယံနူနာဟံ တံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သေဋ္ဌိ ဂဟပတိ ယသံ ကုလပုတ္တံ နိသိန္နံ, ဒိသွာန ယသံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာတာ တေ တာတ, ယသ, ပရိဒေဝသောကသမာပန္နာ, ဒေဟိ မာတုယာ ဇီဝိတ’’န္တိ. အထ ခေါ ယသော ကုလပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဥလ္လောကေသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သေဋ္ဌိံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ယဿ သေက္ခေန ဉာဏေန သေက္ခေန ဒဿနေန ဓမ္မော ဒိဋ္ဌော ဝိဒိတော သေယျထာပိ တယာ, တဿ ယထာဒိဋ္ဌံ ယထာဝိဒိတံ ဘူမိံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ, ဘဗ္ဗော နု ခေါ သော, ဂဟပတိ, ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိကဘူတော’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယသဿ ခေါ, ဂဟပတိ, ကုလပုတ္တဿ သေက္ခေန ဉာဏေန သေက္ခေန ဒဿနေန ဓမ္မော ဒိဋ္ဌော ဝိဒိတော သေယျထာပိ တယာ, တဿ ယထာဒိဋ္ဌံ ယထာဝိဒိတံ ဘူမိံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ, အဘဗ္ဗော ခေါ, ဂဟပတိ, ယသော ကုလပုတ္တော ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိကဘူတော’’တိ. ‘‘လာဘာ, ဘန္တေ, ယသဿ ကုလပုတ္တဿ, သုလဒ္ဓံ, ဘန္တေ, ယသဿ ကုလပုတ္တဿ, ယထာ ယသဿ ကုလပုတ္တဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ, အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, အဇ္ဇတနာယ ဘတ္တံ ယသေန ကုလပုတ္တေန ပစ္ဆာသမဏေနာ’’တိ. ‘‘အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန’’. အထ ခေါ သေဋ္ဌိ ဂဟပတိ[Pg.274], ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ယသော ကုလပုတ္တော အစိရပက္ကန္တေ သေဋ္ဌိမှိ ဂဟပတိမှိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘ဧဟိ ဘိက္ခူ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ – ‘‘သွာက္ခာတော ဓမ္မော, စရ ဗြဟ္မစရိယံ သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယာ’’တိ, သာဝ တဿ အာယသ္မတော ဥပသမ္ပဒါ အဟောသိ.

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဖခင်သူဌေးကြီးအား တရားဟောတော်မူစဉ်တွင် ယသအမျိုးကောင်းသားသည် မိမိမြင်အပ် သိအပ်ပြီးသော သစ္စာလေးပါးတရားကို ပြန်လည်ရှုဆင်ခြင်သည်ရှိသော် အာသဝေါတရားတို့မှ စိတ်သည် စွဲလမ်းမှုမရှိဘဲ လွတ်မြောက်လေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့သော အကြံဖြစ်တော်မူ၏ - "ယသအမျိုးကောင်းသားသည် ဖခင်အား တရားဟောစဉ်တွင် မိမိမြင်အပ် သိအပ်ပြီးသော သစ္စာလေးပါးတရားကို ပြန်လည်ရှုဆင်ခြင်သည်ရှိသော် အာသဝေါတရားတို့မှ စိတ်သည် စွဲလမ်းမှုမရှိဘဲ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီ။ ယသအမျိုးကောင်းသားသည် လူဝတ်ကြောင်ဘဝသို့ ပြန်လည်၍ ရှေးကကဲ့သို့ ကာမဂုဏ်တို့ကို ခံစားရန် မထိုက်တန်တော့ပြီ။ ငါသည် ထိုဖန်ဆင်းထားသောတန်ခိုးကို ရုပ်သိမ်းရပါမူ ကောင်းလေစွ" ဟု ကြံစည်တော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုတန်ခိုးဖန်ဆင်းမှုကို ရုပ်သိမ်းတော်မူ၏။ အိမ်ရှင်သူဌေးသည် ယသအမျိုးကောင်းသား ထိုင်နေသည်ကို မြင်ရလျှင် ယသအမျိုးကောင်းသားအား "ချစ်သားယသ၊ သင့်မိခင်သည် ငိုကြွေးပူဆွေးခြင်းသို့ ပြင်းစွာရောက်နေ၏၊ မိခင်အား အသက်ကို ပေးပါလော့" ဟု ပြောကြား၏။ ထိုအခါ ယသအမျိုးကောင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားအား မော်ကြည့်လေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အိမ်ရှင်သူဌေးအား "သူကြွယ်၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း။ သင်ကဲ့သို့ သေက္ခဉာဏ် သေက္ခအမြင်ဖြင့် သစ္စာတရားကို မြင်အပ် သိအပ်ပြီးသောသူသည် ထိုမြင်အပ် သိအပ်ပြီးသော သစ္စာတရားကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်သည်ရှိသော် အာသဝေါတရားတို့မှ စိတ်သည် လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီ။ သူကြွယ်၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် လူဝတ်ကြောင်ဘဝသို့ ပြန်လည်၍ ရှေးကကဲ့သို့ ကာမဂုဏ်တို့ကို ခံစားရန် ထိုက်ပါဦးမည်လော" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ "အရှင်ဘုရား၊ ထိုသို့ ကာမဂုဏ်ခံစားခြင်းသည် မဖြစ်နိုင်ပါဘုရား" ဟု လျှောက်၏။ "သူကြွယ်၊ ယသအမျိုးကောင်းသားသည် သင်ကဲ့သို့ သေက္ခဉာဏ် သေက္ခအမြင်ဖြင့် သစ္စာတရားကို မြင်အပ် သိအပ်ပြီးဖြစ်၍ ထိုမြင်အပ် သိအပ်ပြီးသော သစ္စာတရားကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်သည်ရှိသော် အာသဝေါတရားတို့မှ စိတ်သည် စွဲလမ်းမှုမရှိဘဲ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီ။ သူကြွယ်၊ ယသအမျိုးကောင်းသားသည် လူဝတ်ကြောင်ဘဝသို့ ပြန်လည်၍ ရှေးကကဲ့သို့ ကာမဂုဏ်တို့ကို ခံစားရန် မထိုက်တန်တော့ပြီ" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ "အရှင်ဘုရား၊ ယသအမျိုးကောင်းသားသည် ရခြင်းကောင်းလှပါပေ၏။ အရှင်ဘုရား၊ ယသအမျိုးကောင်းသားသည် လူ့အဖြစ်ကို ကောင်းစွာ ရအပ်လေစွတကား။ အကြင်အကြောင်းကြောင့် ယသအမျိုးကောင်းသား၏ စိတ်သည် စွဲလမ်းမှုမရှိဘဲ အာသဝေါတရားတို့မှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီ။ အရှင်မြတ်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ယနေ့အဖို့ ဆွမ်းအလှူကို နောက်ပါရဟန်းဖြစ်သော ယသအမျိုးကောင်းသားနှင့်အတူ တပည့်တော်၏အိမ်၌ လက်ခံတော်မူပါ" ဟု လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆိတ်ဆိတ်နေခြင်းဖြင့် လက်ခံတော်မူ၏။ ထိုအခါ အိမ်ရှင်သူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရား လက်ခံတော်မူသည်ကို သိ၍ နေရာမှထကာ မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပူဇော်လျက် လက်ယာရစ်လှည့်၍ ထွက်ခွာသွားလေ၏။ ထိုအခါ အိမ်ရှင်သူဌေး ထွက်ခွာသွားပြီး မကြာမီပင် ယသအမျိုးကောင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားအား "အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရား၏အထံတော်၌ ရှင်အဖြစ်ကို ရလိုပါ၏၊ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရလိုပါ၏" ဟု လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားက "ရဟန်း၊ လာလော့၊ တရားတော်ကို ကောင်းစွာ ဟောကြားအပ်ပြီ၊ ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြုခြင်းငှာ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်လော့" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထို "ဧဟိဘိက္ခု" ဟူသော စကားတော်သည်ပင် ထိုအရှင်ယသ၏ ရဟန်းအဖြစ် (ဥပသမ္ပဒါ) ဖြစ်လေသတည်း။

၁. အရဟာ ပန ဟုတွာ သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော မဟာသမုဒ္ဒံ ဩဂ္ဂယှာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သမုဒ္ဒန္တိ အင်္ဂုလိမုဒ္ဒါယ သံ သုဋ္ဌု ဒဿေတဗ္ဗတော သမုဒ္ဒေါ, အထ ဝါ သံ သုဋ္ဌု ဥဒိယတိ ခေါဘိယတိ ပသောဓိယတိ ဃောသနံ ကရောန္တော အာလုဠိယတီတိ သမုဒ္ဒေါ, မဟန္တော စ သော သမုဒ္ဒေါ စာတိ မဟာသမုဒ္ဒေါ, တံ မဟာသမုဒ္ဒံ. ဩဂ္ဂယှာတိ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အဗ္ဘန္တရံ ပဝိသိတွာ တဿ မဟာသမုဒ္ဒဿ အန္တော ပဝိသိတွာ, သာမျတ္ထေ စေတံ ဥပယောဂဝစနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဘဝနံ မေ သုမာပိတန္တိ ဧတ္ထ ဘဝန္တိ နိဗ္ဗတ္တန္တိ နိဝသန္တိ စတူဟိ ဣရိယာပထေဟိ ဝါသံ ကပ္ပေန္တိ ဧတ္ထာတိ ဘဝနံ, မယှံ တံ ဘဝနံ တံ ဝိမာနံ တံ ပါသာဒံ ပဉ္စပါကာရကူဋာဂါရေဟိ သံ သုဋ္ဌု မာပိတံ နဂရံ, အတ္တနော ဗလေန သုဋ္ဌု နိမ္မိတန္တိ အတ္ထော. သုနိမ္မိတာ ပေါက္ခရဏီတိ သုမဟန္တာ ဟုတွာ ဘူတာ ဣတာ ဂတာ ပဝတ္တာ ခဏိတာ ကတာတိ ပေါက္ခရဏီ, မစ္ဆကစ္ဆပပုပ္ဖပုလိနတိတ္ထမဓုရောဒကာဒီဟိ သုဋ္ဌု နိဗ္ဗတ္တာ နိမ္မိတာတိ အတ္ထော. စက္ကဝါကူပကူဇိတာတိ စက္ကဝါကကုက္ကုဋဟံသာဒီဟိ ကူဇိတာ ဃောသိတာ နာဒိတာ သာ ပေါက္ခရဏီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣတော ပရံ နဒီဝနဒွိပဒစတုပ္ပဒပါဒပပက္ခီနံ ဝဏ္ဏဉ္စ သုမေဓဿ ဘဂဝတော ဒဿနဉ္စ နိမန္တေတွာ သုမေဓဿ ဘဂဝတော ဒါနက္ကမဉ္စ သုဝိညေယျမေဝ.

၁. ရဟန္တာဖြစ်တော်မူပြီးနောက် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်တော်မူသဖြင့် မိမိ၏ ရှေး၌ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအဖြစ်အပျက် (အပဒါန်) ကို ထင်ရှားစွာပြလို၍ 'မဟာသမုဒ္ဒံ ဩဂါဟတိ' အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုစကားရပ်၌ 'သမုဒ္ဒ' ဟူသည် အက္ခရာအမှတ်အသားပါသော လက်စွပ်ဖြင့် ကောင်းစွာ ညွှန်ပြထိုက်သောကြောင့် 'သမုဒ္ဒ' ဟု ခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ကောင်းစွာ လှုပ်ရှားစေအပ်ခြင်း၊ စင်ကြယ်စေအပ်ခြင်း၊ ဟိန်းဟောက်ကြွေးကြော်လျက် မွှေနှောက်လှုပ်ရှားစေအပ်ခြင်းတို့ကြောင့် 'သမုဒ္ဒ' ဟု ခေါ်သည်။ ကြီးကျယ်သည်လည်းဖြစ်၍ သမုဒ္ဒရာလည်းဖြစ်သောကြောင့် 'မဟာသမုဒ္ဒ' မည်၏။ 'မဟာသမုဒ္ဒံ' ဟူသည် ထိုမဟာသမုဒ္ဒရာသို့ ဟူလို။ 'ဩဂါဟတိ' ဟူသည် သက်ဝင်၍ အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း၊ ထိုမဟာသမုဒ္ဒရာ၏ အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဤ 'မဟာသမုဒ္ဒံ' ဟူသော ဒုတိယဝိဘတ်ပုဒ်သည် သာမီအနက် (ပိုင်ဆိုင်ခြင်းအနက်) ၌ ဖြစ်သော ဒုတိယဝိဘတ်ဖြစ်သည်ဟု မှတ်အပ်၏။ 'ဘဝနံ မေ သုမာပိတံ' ဟူရာ၌ ဤဘုံဗိမာန်၌ ဖြစ်ကြကုန်၊ နေကြကုန်၊ ဣရိယာပုတ်လေးပါးတို့ဖြင့် နေထိုင်ခြင်းကို ပြုကြကုန်သောကြောင့် 'ဘဝန' ဟု ဆိုအပ်၏။ ငါ၏ ထိုဘုံနန်း၊ ထိုဗိမာန်၊ ထိုပြာသာဒ်ကို ငါးခုသော တံတိုင်းအကာအရံ၊ အထွတ်တပ်သော ပြာသာဒ်တို့ဖြင့် ကောင်းစွာ ဖန်ဆင်းအပ်သော မြို့၊ မိမိ၏ စွမ်းအားဖြင့် ကောင်းစွာ ဖန်ဆင်းအပ်သော မြို့ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'သုနိမ္မိတာ ပေါက္ခရဏီ' ဟူသည်မှာ အလွန်ကြီးကျယ်စွာ တူးဆွပြုလုပ်အပ်သော ရေကန်ကို ဆိုလိုသည်။ ငါး၊ လိပ်၊ ပန်း၊ သဲပြင်၊ ဆိပ်ကမ်း၊ ချိုမြိန်သော ရေစသည်တို့ဖြင့် ကောင်းစွာ ဖန်ဆင်းထားသော ရေကန်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စက္ကဝါကူပကူဇိတာ' ဟူသည် စက္ကဝက်ငှက်၊ ကြက်၊ ဟင်္သာအစရှိသော ငှက်တို့ဖြင့် မြည်တွန်ကျူးရင့်အပ်သော ထိုရေကန်ဟု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုအပ်၏။ ဤမှနောက်၌ မြစ်၊ တော၊ ခြေနှစ်ချောင်း၊ ခြေလေးချောင်းရှိသော သတ္တဝါများနှင့် အရောင်အသွေးစုံလင်သော ငှက်တို့၏ သဏ္ဌာန်တည်နေပုံကိုလည်းကောင်း၊ သုမေဓမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ပင့်ဖိတ်၍ သုမေဓမြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းပူဇော်ပုံ အစဉ်ကိုလည်းကောင်း လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်ပေသည်။

လောကာဟုတိပဋိဂ္ဂဟန္တိ ဧတ္ထ လောကေ အာဟုတိ လောကာဟုတိ, ကာမရူပါရူပသင်္ခါတဿ လောကဿ အာဟုတိံ ပူဇာသက္ကာရံ ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ လောကာဟုတိပဋိဂ္ဂဟံ, သုမေဓံ ဘဂဝန္တန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဗျာကရဏဒါနဉ္စ အရဟတ္တပ္ပတ္တဖလဉ္စ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

'လောကာဟုတိပဋိဂ္ဂဟံ' ဟူရာ၌ လောက၌ ဆောင်ယူ၍ ပေးလှူပူဇော်ထိုက်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုကို 'လောကာဟုတိ' ဟု ခေါ်၏။ ကာမ၊ ရူပ၊ အရူပ ဟုဆိုအပ်သော လောကသားတို့၏ အဝေးမှ ဆောင်ယူ၍ လှူဒါန်းအပ်သော ပူဇော်သက္ကာရကို ခံယူတော်မူထိုက်သောကြောင့် 'လောကာဟုတိပဋိဂ္ဂဟ' မည်၏။ သုမေဓမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဆိုလိုသည်။ ကြွင်းသော ဗျာဒိတ်ပေးတော်မူပုံနှင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိပုံ အကျိုးတရားများကို လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်ပါသည်။

ယသတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ယသထေရ်အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၂. နဒီကဿပတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၂. နဒီကဿပထေရ်အပဒါန်အဖွင့်။

ဒုတိယာပဒါနေ [Pg.275] ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော နဒီကဿပတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော အတ္တနာ ရောပိတဿ အမ္ဗရုက္ခဿ ပဌမုပ္ပန္နံ မနောသိလာဝဏ္ဏံ ဧကံ အမ္ဗဖလံ အဒါသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ မဂဓရဋ္ဌေ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဥရုဝေလကဿပဿ ဘာတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော ဝယပ္ပတ္တော နိဿရဏဇ္ဈာသယတာယ ဃရာဝါသံ အနိစ္ဆန္တော တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ တီဟိ တာပသသတေဟိ သဒ္ဓိံ နေရဉ္ဇရာယ နဒိယာ တီရေ အဿမံ မာပေတွာ ဝိဟရတိ. နဒီတီရေ ဝသနတော ကဿပဂေါတ္တတာယ စ နဒီကဿပေါတိ သမညာ အဟောသိ. တဿ ဘဂဝါ သပရိသဿ ဧဟိဘိက္ခုဘာဝေန ဥပသမ္ပဒံ အဒါသိ. သော ဘဂဝတော ဂယာသီသေ အာဒိတ္တပရိယာယ ဒေသနာယ (မဟာဝ. ၅၄; သံ. နိ. ၄.၂၈) အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ.

ဒုတိယမြောက် အပဒါန်၌ 'ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်နဒီkassapa၏ အပဒါန် (အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို ပြုခဲ့သူဖြစ်၍ ဘဝအဆက်ဆက်၌ ဝဋ်မှထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရ မြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်တွင် အမျိုးကောင်းအိမ်၌ မွေးဖွား၍ တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ တစ်နေ့သော် မြတ်စွာဘုရားရှင် ဆွမ်းခံလှည့်လည်တော်မူသည်ကို ဖူးမြင်ရ၍ စိတ်နှလုံးကြည်ညိုပြီးလျှင် မိမိကိုယ်တိုင် စိုက်ပျိုးထားသော သရက်ပင်မှ ရှေးဦးစွာ သီးသော၊ မြင်းသီလာ ကျောက်ကဲ့သို့ ဝါဝင်းသောအဆင်းရှိသော သရက်သီးတစ်လုံးကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကုသိုလ်ကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်ခဲ့ပြီးလျှင် ယခုမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ မဂဓတိုင်း ပုဏ္ဏားမျိုးတွင် ဥရုဝေလကဿပ၏ ညီအဖြစ် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်သော် ဝဋ်မှထွက်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို တောင့်တသော ဆန္ဒရှိသဖြင့် အိမ်ထောင်ဖက် လူ့ဘောင်၌ နေလိုခြင်းမရှိဘဲ ရသေ့ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရသေ့သုံးရာတို့နှင့်အတူ နေရဉ္ဇရာမြစ်ကမ်းနား၌ သင်္ခမ်းကျောင်း ဆောက်လုပ်၍ နေထိုင်ခဲ့သည်။ မြစ်ကမ်းနား၌ နေခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကဿပအနွယ် ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း 'နဒီကဿပ' ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုနဒီကဿပအား ပရိသတ်နှင့်တကွ ဧဟိဘိက္ခုအဖြစ်ဖြင့် ရဟန်းအဖြစ်ကို ပေးသနားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုနဒီကဿပသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ဂယာသီသအရပ်၌ ဟောကြားတော်မူအပ်သော အာဒိတ္တပရိယာယသုတ် ဒေသနာတော်ဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်တော်မူခဲ့သည်။

တတြာယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ – သတ္ထာ ယသံ ကုလပုတ္တံ ပဗ္ဗာဇေတွာ ဥရုဝေလာယံ တယော ဘာတိကဇဋိလေ ဒမေတုံ ယေန ဥရုဝေလာ တဒဝသရိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဥရုဝေလာယံ တယော ဇဋိလာ ပဋိဝသန္တိ ဥရုဝေလကဿပေါ နဒီကဿပေါ ဂယာကဿပေါတိ, တေသု ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော ပဉ္စန္နံ ဇဋိလသတာနံ နာယကော ဟောတိ ဝိနာယကော အဂ္ဂေါ ပမုခေါ ပါမောက္ခော, နဒီကဿပေါ ဇဋိလော တိဏ္ဏံ ဇဋိလသတာနံ နာယကော ဟောတိ ဝိနာယကော အဂ္ဂေါ ပမုခေါ ပါမောက္ခော, ဂယာကဿပေါ ဇဋိလော ဒွိန္နံ ဇဋိလသတာနံ နာယကော ဟောတိ ဝိနာယကော အဂ္ဂေါ ပမုခေါ ပါမောက္ခော. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ အဿမော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥရုဝေလကဿပံ ဇဋိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ တေ, ကဿပ, အဂရု, ဝသေယျာမ ဧကရတ္တံ အဂျာဂါရေ’’တိ. န ခေါ မေ, မဟာသမဏ, ဂရု, စဏ္ဍေတ္ထ နာဂရာဇာ ဣဒ္ဓိမာ အာသိဝိသော ဃောရဝိသော, သော တံ မာ ဝိဟေဌေသီတိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလကဿပံ ဇဋိလံ ဧတဒဝေါစ…ပေ… တတိယမ္ပိ…ပေ… သော တံ မာ ဝိဟေဌေသီတိ. အပ္ပေဝ မံ န ဝိဟေဌေယျ, ဣင်္ဃ တွံ, ကဿပ, အနုဇာနာဟိ အဂျာဂါရန္တိ[Pg.276]. ဝိဟရ, မဟာသမဏ, ယထာသုခန္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အဂျာဂါရံ ပဝိသိတွာ တိဏသန္ထာရကံ ပညပေတွာ နိသီဒိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ.

ထို၌ အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာပုံ အဋ္ဌုပ္ပတ်စကားမှာ ဤသို့ဖြစ်သည် - မြတ်စွာဘုရားသည် ယသအမျိုးကောင်းသားကို ရဟန်းပြုပေးပြီးနောက်၊ ဥရုဝေလာတော၌ ရသေ့ညီနောင်သုံးဦးတို့ကို ဆုံးမရန် ဥရုဝေလာတောသို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဥရုဝေလာတော၌ ဥရုဝေလကဿပ၊ นဒီကဿပ၊ ဂယာကဿပ ဟူသော ရသေ့ညီနောင်သုံးဦးတို့သည် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုသုံးဦးတို့တွင် ဥရုဝေလကဿပရသေ့သည် ရသေ့ငါးရာတို့၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ၊ ကိုယ်တိုင်ဆုံးမသွန်သင်သူ၊ အမြတ်ဆုံး၊ အကြီးအမှူး ဖြစ်သည်။ နဒီကဿပရသေ့သည် ရသေ့သုံးရာတို့၏ ရှေ့ဆောင်၊ အဆုံးမပေးသူ၊ အမြတ်ဆုံး၊ အကြီးအမှူး ဖြစ်သည်။ ဂယာကဿပရသေ့သည် ရသေ့နှစ်ရာတို့၏ ရှေ့ဆောင်၊ အဆုံးမပေးသူ၊ အမြတ်ဆုံး၊ အကြီးအမှူး ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပရသေ့၏ သင်္ခမ်းကျောင်းရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်တော်မူခဲ့သည်။ ချဉ်းကပ်ပြီးနောက် ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား "ကဿပ၊ သင် ဝန်မလေးပါက (စိတ်အနှောင့်အယှက်မဖြစ်ပါက) ဤမီးတင်းကုတ်၌ တစ်ညဉ့်မျှ နေလိုပါ၏" ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ဥရုဝေလကဿပက "ရဟန်းမြတ်၊ ကျွန်ုပ်အား ဝန်လေးစရာမရှိပါ။ သို့သော် ဤမီးတင်းကုတ်၌ ကြမ်းတမ်းပြီး တန်ခိုးကြီးမား၍ ပြင်းထန်သော အဆိပ်ရှိသော နဂါးမင်းတစ်ကောင် ရှိနေပါသည်။ ထိုနဂါးမင်းသည် သင့်အား မညှဉ်းဆဲပါစေနှင့်" ဟု လျှောက်ထားခဲ့သည်။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသို့ပင် မိန့်တော်မူ၏။ ... သုံးကြိမ်မြောက်လည်း "ထိုနဂါးမင်းသည် သင့်အား ဒုက္ခမပေးပါစေနှင့်" ဟု လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားက "ကဿပ၊ ငါ့ကို ညှဉ်းဆဲနိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်ပါ။ မီးတင်းကုတ်ကိုသာ ခွင့်ပြုပါလော့" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဥရုဝေလကဿပက "ရဟန်းမြတ်၊ အလိုရှိသလို နေထိုင်တော်မူပါ" ဟု ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် မီးတင်းကုတ်သို့ ဝင်ရောက်ပြီးလျှင် မြက်အခင်းကို ခင်းကျင်းတော်မူကာ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေ၍ ကိုယ်ကို ဖြောင့်မတ်စွာထားလျက် သတိပဋ္ဌာန်ကို ရှေးရှုတင်ကာ သီတင်းသုံး ထိုင်နေတော်မူခဲ့သည်။

အဒ္ဒသာ ခေါ သော နာဂေါ ဘဂဝန္တံ ပဝိဋ္ဌံ, ဒိသွာ ဒုမ္မနော ပဓူပါယိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယံနူနာဟံ ဣမဿ နာဂဿ အနုပဟစ္စ ဆဝိဉ္စ စမ္မဉ္စ မံသဉ္စ နှာရုဉ္စ အဋ္ဌိဉ္စ အဋ္ဌိမိဉ္ဇဉ္စ တေဇသာ တေဇံ ပရိယာဒိယေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ ပဓူပါယိ. အထ ခေါ သော နာဂေါ မက္ခံ အသဟမာနော ပဇ္ဇလိ. ဘဂဝါပိ တေဇောဓာတုံ သမာပဇ္ဇိတွာ ပဇ္ဇလိ. ဥဘိန္နံ သဇောတိဘူတာနံ အဂျာဂါရံ အာဒိတ္တံ ဝိယ ဟောတိ သမ္ပဇ္ဇလိတံ သဇောတိဘူတံ. အထ ခေါ တေ ဇဋိလာ အဂျာဂါရံ ပရိဝါရေတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အဘိရူပေါ ဝတ, ဘော, မဟာသမဏော နာဂေန ဝိဟေဌိယတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန တဿ နာဂဿ အနုပဟစ္စ ဆဝိဉ္စ စမ္မဉ္စ မံသဉ္စ နှာရုဉ္စ အဋ္ဌိဉ္စ အဋ္ဌိမိဉ္ဇဉ္စ တေဇသာ တေဇံ ပရိယာဒိယိတွာ ပတ္တေ ပက္ခိပိတွာ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဒဿေသိ – ‘‘အယံ တေ, ကဿပ, နာဂေါ ပရိယာဒိန္နော အဿ တေဇသာ တေဇော’’တိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ခေါ မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ စဏ္ဍဿ နာဂရာဇဿ ဣဒ္ဓိမတော အာသိဝိသဿ ဃောရဝိသဿ တေဇသာ တေဇံ ပရိယာဒိယိဿတိ, န တွေဝ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’’န္တိ.

ထိုနဂါးမင်းသည် ဝင်လာသော မြတ်စွာဘုရားကို တွေ့မြင်လျှင် စိတ်ဆိုးလှသဖြင့် အခိုးအလျှံများကို လွှတ်လေသည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားအား "ငါသည် ဤနဂါးမင်း၏ အရေပါး၊ အရေထူ၊ အသား၊ အကြော၊ အရိုး၊ ရိုးတွင်းခြင်ဆီတို့ကို မထိခိုက်စေဘဲ ငါ၏ တန်ခိုးဖြင့် ထိုနဂါးမင်း၏ တန်ခိုးကို ကုန်ခမ်းအောင် သိမ်းယူရမူ ကောင်းလေစွ" ဟု အကြံဖြစ်တော်မူ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသို့သော တန်ခိုးဖန်ဆင်းမှုကို ပြုတော်မူ၍ အခိုးလွှတ်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုနဂါးမင်းသည် ဒေါသအမျက်ကို မအောင့်နိုင်သဖြင့် မီးလျှံများကို တောက်လောင်စေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း တေဇောကသိုဏ်း သမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူ၍ မီးလျှံများကို လွှတ်တော်မူ၏။ နှစ်ဦးစလုံး တန်ခိုးမီးတောက်များ လွှတ်ကြသဖြင့် ထိုမီးတင်းကုတ်သည် မီးတောက်မီးလျှံများဖြင့် ထိန်ထိန်ညီးကာ အလွန်တောက်ပ၍ နေလေတော့သည်။ ထိုအခါ ရသေ့တို့သည် မီးတင်းကုတ်ကို ဝိုင်းရံလျက် "အို ရသေ့တို့၊ အလွန်အဆင်းလှသော ရဟန်းမြတ်ကို နဂါးမင်းက နှိပ်စက်လေပြီတကား" ဟု ပြောဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ညဉ့်လွန်မြောက်သောအခါ ထိုနဂါးမင်း၏ အရေပါး၊ အရေထူ၊ အသား၊ အကြော၊ အရိုး၊ ရိုးတွင်းခြင်ဆီတို့ကို မထိခိုက်စေဘဲ မိမိ၏တန်ခိုးဖြင့် နဂါးမင်း၏တန်ခိုးကို ကုန်ခမ်းစေပြီးလျှင် သပိတ်တော်၌ ထည့်၍ ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား "ကဿပ၊ ဤကား သင့်နဂါးမင်းပေတည်း၊ ဤနဂါးမင်း၏တန်ခိုးကို ငါ၏တန်ခိုးဖြင့် လွှမ်းမိုးသိမ်းယူအပ်ပြီ" ဟု မိန့်တော်မူကာ ပြသတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား "ကြမ်းတမ်းပြီး တန်ခိုးကြီးမား၍ ပြင်းထန်သောအဆိပ်ရှိသော နဂါးမင်း၏တန်ခိုးကို မိမိတန်ခိုးဖြင့် လွှမ်းမိုးနိုင်သောကြောင့် ဤရဟန်းမြတ်သည် အမှန်ပင် တန်ခိုးကြီးမား၍ အာနုဘော် ကြီးမြတ်လှပေ၏။ သို့သော်လည်း ငါကဲ့သို့သော ရဟန္တာမူကား မဟုတ်သေးချေ" ဟု စိတ်အကြံ ဖြစ်ပေါ်လေသည်။

‘‘နေရဉ္ဇရာယံ ဘဂဝါ, ဥရုဝေလကဿပံ ဇဋိလံ အဝေါစ;

သစေ တေ ကဿပ အဂရု, ဝိဟရေမု အဇ္ဇဏှော အဂ္ဂိသာလမှီ’’တိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် နေရဉ္ဇရာမြစ်နား၌ ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ကဿပ... သင့်အား ဝန်မလေးပါက (အဆင်ပြေပါက) ငါသည် ယနေ့တစ်ညဉ့်မျှ မီးတင်းကုပ်၌ နေလိုပါ၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

‘‘န ခေါ မေ မဟာသမဏ ဂရု, ဖာသုကာမောဝ တံ နိဝါရေမိ;

စဏ္ဍေတ္ထ နာဂရာဇာ, ဣဒ္ဓိမာ အာသိဝိသော ဃောရဝိသော;

သော တံ မာ ဝိဟေဌေသီ’’တိ.

“ရဟန်းမြတ်... ငါ့အား ဝန်လေးမှု မရှိပါ၊ သင့်အား ချမ်းသာစေလိုသောကြောင့်သာ တားမြစ်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဤမီးတင်းကုပ်၌ ကြမ်းတမ်း၍ တန်ခိုးကြီးသော၊ အဆိပ်ပြင်းထန်သော နဂါးမင်းတစ်ကောင် ရှိနေပါသည်။ ထိုနဂါးမင်းသည် သင့်အား မညှဉ်းဆဲပါစေနှင့်” ဟု လျှောက်၏။

‘‘အပ္ပေဝ [Pg.277] မံ န ဝိဟေဌေယျ, ဣင်္ဃ တွံ ကဿပ အနုဇာနာဟိ အဂျာဂါရန္တိ;

ဒိန္နန္တိ နံ ဝိဒိတွာ, အဘီတော ပါဝိသိ ဘယမတီတော.

“ကဿပ... ထိုနဂါးသည် ငါ့ကို ညှဉ်းဆဲနိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်ပါ၊ မီးတင်းကုပ်၌ နေရန် ခွင့်ပြုပါလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုမီးတင်းကုပ်ကို ခွင့်ပြုပြီးဖြစ်ကြောင်း သိတော်မူ၍ ဘေးရန်ကြောက်ရွံ့ခြင်းကို ကျော်လွန်ပြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် မကြောက်မရွံ့ဘဲ မီးတင်းကုပ်ထဲသို့ ဝင်တော်မူ၏။

‘‘ဒိသွာ ဣသိံ ပဝိဋ္ဌံ, အဟိနာဂေါ ဒုမ္မနော ပဓူပါယိ;

သုမနမနသော အဓိမနော, မနုဿနာဂေါပိ တတ္ထ ပဓူပါယိ.

ဝင်တော်မူလာသော ဘုရားရှင်ကို မြင်၍ မြွေနဂါးသည် စိတ်ဆိုးကာ အခိုးအလျှံများ လွှတ်လေ၏။ ကောင်းမွန်သောစိတ်၊ လွန်ကဲမြင့်မြတ်သော စိတ်ရှိတော်မူသော လူတို့တွင် နဂါးသဖွယ်ဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုမီးတင်းကုပ်၌ အခိုးလွှတ်တော်မူ၏။

‘‘မက္ခဉ္စ အသဟမာနော, အဟိနာဂေါ ပါဝကောဝ ပဇ္ဇလိ;

တေဇောဓာတုသုကုသလော, မနုဿနာဂေါပိ တတ္ထ ပဇ္ဇလိ.

မိမိ၏ ဒေါသအဟုန်ကို မအောင့်အီးနိုင်သော မြွေနဂါးသည် မီးတောက်ကဲ့သို့ အလျှံတပြောင်ပြောင် တောက်လောင်လေ၏။ တေဇောကသိုဏ်း သမာပတ်၌ ကျွမ်းကျင်တော်မူသော လူနဂါးသဖွယ်ဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုမီးတင်းကုပ်၌ တေဇောဓာတ်အရှိန်ဖြင့် အလျှံတောက်စေတော်မူ၏။

‘‘ဥဘိန္နံ သဇောတိဘူတာနံ,အဂျာဂါရံ အာဒိတ္တံ ဟောတိ သမ္ပဇ္ဇလိတံ သဇောတိဘူတံ;

ဥဒိစ္ဆရေ ဇဋိလာ, အဘိရူပေါ ဝတ ဘော မဟာသမဏော;

နာဂေန ဝိဟေဌိယတီတိ ဘဏန္တိ.

နှစ်ဦးစလုံး မီးလျှံများနှင့် တပြိုင်နက်တောက်လောင်နေကြရာ ထိုမီးတင်းကုပ်သည် တောက်လောင်၍ အရောင်အလင်းများနှင့် ပြည့်နှက်နေ၏။ ရသေ့တို့သည် ဝိုင်းအုံကြည့်ရှုကြလျက် “အို ရသေ့တို့... အဆင်းလှသော ရဟန်းမြတ်သည် နဂါးမင်း၏ နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရလေပြီတကား” ဟု ပြောဆိုကြကုန်၏။

‘‘အထ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန, ဟတာ နာဂဿ အစ္စိယော ဟောန္တိ;

ဣဒ္ဓိမတော ပန ဌိတာ, အနေကဝဏ္ဏာ အစ္စိယော ဟောန္တိ.

ထိုညဉ့်လွန်မြောက်သောအခါ နဂါးမင်း၏ မီးလျှံတို့သည် ကွယ်ပျောက်ပျက်စီးသွားသော်လည်း တန်ခိုးတော်ကြီးမားသော မြတ်စွာဘုရား၏ တစ်ပါးမက များလှစွာသော အရောင်အဆင်းရှိသော ရောင်ခြည်တော် အလျှံတို့သည်ကား တည်ရှိနေကြကုန်၏။

‘‘နီလာ အထ လောဟိတိကာ, မဉ္ဇိဋ္ဌာ ပီတကာ ဖလိကဝဏ္ဏာယော;

အင်္ဂီရသဿ ကာယေ, အနေကဝဏ္ဏာ အစ္စိယော ဟောန္တိ.

ရောင်ခြည်တော်ထွက်သော မြတ်စွာဘုရား၏ ကိုယ်တော်မှ ညိုသောရောင်ခြည်၊ နီသောရောင်ခြည်၊ မောင်းသောရောင်ခြည်၊ ရွှေဝါသောရောင်ခြည်၊ ဖန်ရောင်အဆင်းရှိသော ရောင်ခြည်တော်များနှင့် တစ်ပါးမက များပြားလှစွာသော အရောင်အသွေးရှိသော ရောင်ခြည်တော်အလျှံတို့သည် တောက်ပလျက်ရှိကုန်၏။

‘‘ပတ္တမှိ ဩဒဟိတွာ, အဟိနာဂံ ဗြာဟ္မဏဿ ဒဿေသိ;

အယံ တေ ကဿပ နာဂေါ, ပရိယာဒိန္နော အဿ တေဇသာ တေဇော’’တိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမြွေနဂါးကို သပိတ်တော်၌ ထည့်ပြီးလျှင် ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သော ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ကဿပ... ဤနဂါးသည် သင့်နဂါး ဖြစ်သည်၊ ထိုနဂါး၏ တန်ခိုးကို ငါ၏တန်ခိုးဖြင့် ပယ်ဖျက်လွှမ်းမိုးလိုက်ပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ ပြသတော်မူ၏။

အထ [Pg.278] ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော ဘဂဝတော ဣမိနာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယေန အဘိပ္ပသန္နော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓေဝ, မဟာသမဏ, ဝိဟရ, အဟံ တေ ဓုဝဘတ္တေနာ’’တိ.

ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ ဤတန်ခိုးပြာဋိဟာကြောင့် အလွန်ကြည်ညိုသဖြင့် “ရဟန်းမြတ်... ဤအရပ်၌သာ သီတင်းသုံးတော်မူပါ၊ သင့်အား ငါသည် မြဲသောဆွမ်းဖြင့် လုပ်ကျွေးပူဇော်ပါအံ့” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။

ပဌမံ ပါဋိဟာရိယံ.

ဤသည်ကား ပထမမြောက် တန်ခိုးပြာဋိဟာ ဖြစ်သတည်း။

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ အဿမဿ အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ ဝိဟာသိ. အထ ခေါ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဝနသဏ္ဍံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ စတုဒ္ဒိသာ အဋ္ဌံသု သေယျထာပိ မဟန္တာ အဂ္ဂိက္ခန္ဓာ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကာလော, မဟာသမဏ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တံ, တေ နု ခေါ တေ, မဟာသမဏ, အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဝနသဏ္ဍံ ဩဘာသေတွာ ယေန တွံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ အဘိဝါဒေတွာ စတုဒ္ဒိသာ အဋ္ဌံသု သေယျထာပိ မဟန္တာ အဂ္ဂိက္ခန္ဓာ’’တိ. ဧတေ ခေါ, ကဿပ, စတ္တာရော မဟာရာဇာနော ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိံသု ဓမ္မဿဝနာယာတိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ခေါ မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ စတ္တာရောပိ မဟာရာဇာနော ဥပသင်္ကမိဿန္တိ ဓမ္မဿဝနာယ, န တွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ တသ္မိံယေဝ ဝနသဏ္ဍေ ဝိဟာသိ.

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပရသေ့၏ ကျောင်းသင်္ခမ်းနှင့် မနီးမဝေးဖြစ်သော တောအုပ်တစ်ခု၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ထိုအခါ နတ်မင်းကြီးလေးပါးတို့သည် သန်းခေါင်ယံလွန်သောညဉ့်၌ အလွန်လှပသော ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ တောအုပ်တစ်ခုလုံးကို ထွန်းလင်းတောက်ပစေပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ကြကုန်၏။ ချဉ်းကပ်ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုး၍ အရပ်လေးမျက်နှာတို့၌ မီးပုံကြီးများကဲ့သို့ တောက်ပလျက် ရပ်တည်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့သည် ထိုညဉ့်လွန်မြောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၍ “ရဟန်းမြတ်... ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရန် အချိန်ကျပါပြီ၊ ဆွမ်းလည်း ပြင်ဆင်ပြီးပါပြီ။ ရဟန်းမြတ်... သန်းခေါင်ယံလွန်သောညဉ့်၌ အလွန်လှပသော ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါရှိကုန်လျက် တောအုပ်တစ်ခုလုံးကို ထွန်းလင်းစေပြီး သင့်ထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ သင့်အား ရှိခိုး၍ အရပ်လေးမျက်နှာ၌ မီးပုံကြီးများကဲ့သို့ ရပ်နေကြသော ထိုသူတို့သည် ဘယ်သူတို့နည်း” ဟု လျှောက်ထားမေးမြန်း၏။ “ကဿပ... ထိုသူတို့သည် နတ်မင်းကြီးလေးပါးတို့ ဖြစ်ကြသည်၊ ငါ့ထံသို့ တရားနာရန် ချဉ်းကပ်ကြခြင်းဖြစ်သည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ရဟန်းမြတ်သည် နတ်မင်းကြီးလေးပါးတို့ပင် တရားနာရန် ချဉ်းကပ်ရသဖြင့် တန်ခိုးကြီးမားလှပေစွ၊ အာနုဘော် ကြီးမြတ်လှပေစွ၊ သို့သော်လည်း ငါကဲ့သို့သော ရဟန္တာမူကား မဖြစ်သေးသည်သာတည်း” ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပရသေ့၏ ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးလျှင် ထိုတောအုပ်၌ပင် သီတင်းသုံးတော်မူ၏။

ဒုတိယံ ပါဋိဟာရိယံ.

ဤသည်ကား ဒုတိယမြောက် တန်ခိုးပြာဋိဟာ ဖြစ်သတည်း။

အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဝနသဏ္ဍံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ သေယျထာပိ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော ပုရိမာဟိ ဝဏ္ဏနိဘာဟိ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကာလော, မဟာသမဏ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တံ, ကော နု ခေါ သော, မဟာသမဏ, အဘိက္ကန္တာယ [Pg.279] ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဝနသဏ္ဍံ ဩဘာသေတွာ ယေန တွံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ သေယျထာပိ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော ပုရိမာဟိ ဝဏ္ဏနိဘာဟိ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ. ဧသော ခေါ, ကဿပ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ ဓမ္မဿဝနာယာတိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ခေါ မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ သက္ကောပိ ဒေဝါနမိန္ဒော ဥပသင်္ကမိဿတိ ဓမ္မဿဝနာယ, န တွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ တသ္မိံယေဝ ဝနသဏ္ဍေ ဝိဟာသိ.

ထိုအခါ နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်းသည် သန်းခေါင်ယံလွန်သောညဉ့်၌ အလွန်လှပသော အဆင်းရှိသည်ဖြစ်၍ တောအုပ်တစ်ခုလုံးကို ထွန်းလင်းတောက်ပစေလျက် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၏။ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုး၍ သင့်လျော်သော နေရာတစ်ခု၌ ရပ်တည်လေ၏။ သူ၏ ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါသည် ရှေးဦးစွာလာသော နတ်မင်းကြီးတို့၏ ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါထက် သာလွန်၍ နှစ်သက်ဖွယ်၊ သာလွန်၍ မွန်မြတ်ကာ မီးပုံကြီးသဖွယ် တောက်ပလျက်ရှိ၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့သည် ထိုညဉ့်လွန်မြောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၍ “ရဟန်းမြတ်... ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရန် အချိန်ကျပါပြီ၊ ဆွမ်းလည်း ပြင်ဆင်ပြီးပါပြီ။ ရဟန်းမြတ်... သန်းခေါင်ယံလွန်သောညဉ့်၌ အလွန်လှပသော ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါရှိလျက် တောအုပ်တစ်ခုလုံးကို ထွန်းလင်းစေပြီး သင့်ထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ရှိခိုး၍ သင့်လျော်ရာအရပ်၌ ရှေးနတ်တို့၏ အရောင်အဆင်းထက် ပိုမိုလှပမွန်မြတ်သော မီးပုံကြီးကဲ့သို့ တောက်ပလျက် ရပ်တည်နေသော ထိုသူသည် အဘယ်သူနည်း” ဟု မေးမြန်း၏။ “ကဿပ... ဤသူသည် နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်း ဖြစ်သည်၊ ငါ့ထံသို့ တရားနာရန် ချဉ်းကပ်လာခြင်းဖြစ်သည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ရဟန်းမြတ်သည် နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်းပင် တရားနာရန် ချဉ်းကပ်ရသဖြင့် တန်ခိုးကြီးမားလှပေစွ၊ အာနုဘော် ကြီးမြတ်လှပေစွ၊ သို့သော်လည်း ငါကဲ့သို့သော ရဟန္တာမူကား မဖြစ်သေးသည်သာတည်း” ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပရသေ့၏ ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးလျှင် ထိုတောအုပ်၌ပင် သီတင်းသုံးတော်မူ၏။

တတိယံ ပါဋိဟာရိယံ.

ဤသည်ကား တတိယမြောက် တန်ခိုးပြာဋိဟာ ဖြစ်သတည်း။

အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဝနသဏ္ဍံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ သေယျထာပိ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော ပုရိမာဟိ ဝဏ္ဏနိဘာဟိ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကာလော, မဟာသမဏ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တံ, ကော နု ခေါ သော, မဟာသမဏ, အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဝနသဏ္ဍံ ဩဘာသေတွာ ယေန တွံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ သေယျထာပိ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော ပုရိမာဟိ ဝဏ္ဏနိဘာဟိ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ. ဧသော ခေါ, ကဿပ, ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ ဓမ္မဿဝနာယာတိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ခေါ မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ ဗြဟ္မာပိ သဟမ္ပတိ ဥပသင်္ကမိဿတိ ဓမ္မဿဝနာယ, န တွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ တသ္မိံယေဝ ဝနသဏ္ဍေ ဝိဟာသိ.

ထိုအခါ သဟမ္ပတိဗြဟ္မာမင်းသည် သန်းခေါင်ယံလွန်သောညဉ့်၌ အလွန်လှပသော ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါရှိသည်ဖြစ်၍ တောအုပ်တစ်ခုလုံးကို ထွန်းလင်းတောက်ပစေလျက် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၏။ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုး၍ သင့်လျော်သောနေရာ၌ ရပ်တည်လေ၏။ သူ၏ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါသည် ရှေးဦးစွာလာသော နတ်တို့၏ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါထက် သာလွန်၍ နှစ်သက်ဖွယ်၊ သာလွန်၍ မွန်မြတ်ကာ မီးပုံကြီးကဲ့သို့ တောက်ပလျက်ရှိ၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့သည် ထိုညဉ့်လွန်မြောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၍ “ရဟန်းမြတ်... ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရန် အချိန်ကျပါပြီ၊ ဆွမ်းလည်း ပြင်ဆင်ပြီးပါပြီ။ ရဟန်းမြတ်... သန်းခေါင်ယံလွန်သောညဉ့်၌ အလွန်လှပသော ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါရှိလျက် တောအုပ်တစ်ခုလုံးကို ထွန်းလင်းစေပြီး သင့်ထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ရှိခိုး၍ သင့်လျော်ရာအရပ်၌ ရှေးနတ်တို့၏ အရောင်အဆင်းထက် ပိုမိုလှပမွန်မြတ်သော မီးပုံကြီးကဲ့သို့ တောက်ပလျက် ရပ်တည်နေသော ထိုသူသည် အဘယ်သူနည်း” ဟု မေးမြန်း၏။ “ကဿပ... ဤသူသည် သဟမ္ပတိဗြဟ္မာမင်း ဖြစ်သည်၊ ငါ့ထံသို့ တရားနာရန် ချဉ်းကပ်လာခြင်းဖြစ်သည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ရဟန်းမြတ်သည် သဟမ္ပတိဗြဟ္မာမင်းပင် တရားနာရန် ချဉ်းကပ်ရသဖြင့် တန်ခိုးကြီးမားလှပေစွ၊ အာနုဘော် ကြီးမြတ်လှပေစွ၊ သို့သော်လည်း ငါကဲ့သို့သော ရဟန္တာမူကား မဖြစ်သေးသည်သာတည်း” ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပရသေ့၏ ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးလျှင် ထိုတောအုပ်၌ပင် သီတင်းသုံးတော်မူ၏။

စတုတ္ထံ ပါဋိဟာရိယံ.

ဤသည်ကား စတုတ္ထမြောက် တန်ခိုးပြာဋိဟာ ဖြစ်သတည်း။

တေန ခေါ ပန သမယေန ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ မဟာယညော ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဟောတိ, ကေဝလကပ္ပာ စ အင်္ဂမဂဓာ ပဟူတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ [Pg.280] အာဒါယ အဘိက္ကမိတုကာမာ ဟောန္တိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဧတရဟိ ခေါ မေ မဟာယညော ပစ္စုပဋ္ဌိတော, ကေဝလကပ္ပာ စ အင်္ဂမဂဓာ ပဟူတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ အာဒါယ အဘိက္ကမိဿန္တိ, သစေ မဟာသမဏော မဟာဇနကာယေ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတိ, မဟာသမဏဿ လာဘသက္ကာရော အဘိဝဍ္ဎိဿတိ, မမ လာဘသက္ကာရော ပရိဟာယိဿတိ, အဟော နူန မဟာသမဏော သွာတနာယ နာဂစ္ဆေယျာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ဥတ္တရကုရုံ ဂန္တွာ တတော ပိဏ္ဍပါတံ အာဟရိတွာ အနောတတ္တဒဟေ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ တတ္ထေဝ ဒိဝါဝိဟာရံ အကာသိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကာလော, မဟာသမဏ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တံ, ကိံ နု ခေါ, မဟာသမဏ, ဟိယျော နာဂမာသိ, အပိစ မယံ တံ သရာမ, ‘ကိံ နု ခေါ မဟာသမဏော နာဂစ္ဆတီ’တိ, ခါဒနီယဿ စ ဘောဇနီယဿ စ တေ ပဋိဝီသော ဌပိတော’’တိ. နနု တေ, ကဿပ, ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဧတရဟိ ခေါ မေ မဟာယညော ပစ္စုပဋ္ဌိတော ကေဝလကပ္ပာ စ အင်္ဂမဂဓာ ပဟူတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ အာဒါယ အဘိက္ကမိဿန္တိ, သစေ မဟာသမဏော မဟာဇနကာယေ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတိ, မဟာသမဏဿ လာဘသက္ကာရော အဘိဝဍ္ဎိဿတိ, မမ လာဘသက္ကာရော ပရိဟာယိဿတိ, အဟော နူန မဟာသမဏော သွာတနာယ နာဂစ္ဆေယျာ’’တိ, သော ခေါ အဟံ, ကဿပ, တဝ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ဥတ္တရကုရုံ ဂန္တွာ တတော ပိဏ္ဍပါတံ အာဟရိတွာ အနောတတ္တဒဟေ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ တတ္ထေဝ ဒိဝါဝိဟာရံ အကာသိန္တိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ခေါ မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ စေတသာပိ စိတ္တံ ပဇာနိဿတိ, န တွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ တသ္မိံယေဝ ဝနသဏ္ဍေ ဝိဟာသိ.

ထိုအချိန်အခါ၌ ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့၏ ကြီးစွာသော ယဇ်ပူဇော်ပွဲသည် ရောက်လုနီးပြီဖြစ်၏။ အင်္ဂတိုင်းနှင့် မဂဓတိုင်း အရပ်ရပ်၌ နေထိုင်ကြသူ အားလုံးတို့သည်လည်း များစွာသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ကို ယူဆောင်၍ လာရောက်လိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့အား ဤသို့သော အကြံဖြစ်၏— ‘ယခုအခါ ငါ၏ ကြီးစွာသော ယဇ်ပူဇော်ပွဲသည် ရောက်လုနီးပြီ။ အင်္ဂတိုင်းနှင့် မဂဓတိုင်း အရပ်ရပ်ရှိ လူတို့သည်လည်း များစွာသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို ယူဆောင်၍ လာကြလိမ့်မည်။ အကယ်၍ ရဟန်းမြတ်သည် များစွာသော လူအပေါင်းတို့၌ တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြုခဲ့လျှင် ရဟန်းမြတ်၏ လာဘ်သပ္ပကာရသည် တိုးပွားပေလိမ့်မည်။ ငါ၏ လာဘ်သပ္ပကာရသည် ဆုတ်ယုတ်ပေလိမ့်မည်။ ရဟန်းမြတ်သည် မနက်ဖြန်၌ မလာပါမူကား အလွန်ကောင်းလေစွ’ ဟု (အကြံဖြစ်၏)။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့၏ စိတ်အကြံကို မိမိစိတ်ဖြင့် သိတော်မူ၍ မြောက်ကျွန်းသို့ ကြွရောက်တော်မူပြီးလျှင် ထိုမြောက်ကျွန်းမှ ဆွမ်းကို ဆောင်ယူကာ အနောတတ္တအိုင်၌ ဘုဉ်းပေးတော်မူ၍ ထိုအနောတတ္တအိုင်၌သာလျှင် နေ့သန့်စင်ခြင်းကို ပြုတော်မူ၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့သည် ထိုညဉ့်လွန်မြောက်သောအခါ၌ မြတ်စွာဘုရား ရှိတော်မူရာသို့ ချဉ်းကပ်၍ ဤသို့ လျှောက်ထား၏— ‘ရဟန်းမြတ်... ဆွမ်းစားချိန်တန်ပါပြီ၊ ဆွမ်းပြင်ဆင်ပြီးပါပြီ။ ရဟန်းမြတ်... အဘယ်ကြောင့် မနေ့က မကြွလာပါသနည်း။ သို့သော်လည်း အကျွန်ုပ်တို့သည် “ရဟန်းမြတ်သည် အဘယ်ကြောင့် မကြွလာပါသနည်း” ဟု သင့်ကို သတိရပါကုန်၏။ သင်ရဟန်းမြတ်အတွက်လည်း ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်အဖို့ကို ဖယ်ထားပါသည်’ ဟု လျှောက်၏။ (မြတ်စွာဘုရားက) ‘ကဿပ... သင့်အား ဤသို့သောအကြံ ဖြစ်ခဲ့သည် မဟုတ်လော— “ယခုအခါ ငါ၏ ကြီးစွာသော ယဇ်ပူဇော်ပွဲသည် ရောက်လုနီးပြီ၊ အင်္ဂတိုင်းနှင့် မဂဓတိုင်း အရပ်ရပ်ရှိ လူတို့သည်လည်း များစွာသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို ယူဆောင်၍ လာကြလိမ့်မည်။ အကယ်၍ ရဟန်းမြတ်သည် များစွာသော လူအပေါင်း၌ တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြုခဲ့လျှင် ရဟန်းမြတ်၏ လာဘ်သပ္ပကာရသည် တိုးပွားပေလိမ့်မည်။ ငါ၏ လာဘ်သပ္ပကာရသည် ဆုတ်ယုတ်ပေလိမ့်မည်။ ရဟန်းမြတ်သည် မနက်ဖြန်၌ မလာပါမူကား အလွန်ကောင်းလေစွ” ဟူ၍ ဖြစ်၏။ ကဿပ... ထိုငါသည် သင့်စိတ်အကြံကို မိမိစိတ်ဖြင့် သိတော်မူသဖြင့် မြောက်ကျွန်းသို့ ကြွရောက်၍ ထိုမြောက်ကျွန်းမှ ဆွမ်းကို ဆောင်ယူကာ အနောတတ္တအိုင်၌ ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးလျှင် ထိုအနောတတ္တအိုင်၌သာလျှင် နေ့သန့်စင်ခြင်းကို ပြုခဲ့သည်’ ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့အား ဤသို့သော အကြံဖြစ်ပြန်၏— ‘ရဟန်းမြတ်သည် မိမိစိတ်ဖြင့်သော်လည်း သူတစ်ပါးစိတ်ကို သိနိုင်ပေစွ၊ အလွန် တန်ခိုးကြီးလှပေ၏၊ အာနုဘော် ကြီးလှပေ၏။ သို့သော်လည်း ငါကဲ့သို့ ရဟန္တာကား မဟုတ်သေးချေ’ ဟု (အကြံဖြစ်၏)။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့၏ ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးလျှင် ထိုတောအုပ်၌သာလျှင် သီတင်းသုံးတော်မူ၏။

ပဉ္စမံ ပါဋိဟာရိယံ.

ငါးခုမြောက် ပြာဋိဟာတည်း။

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝတော ပံသုကူလံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ အဟံ ပံသုကူလံ ဓောဝေယျ’’န္တိ? အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ [Pg.281] ပါဏိနာ ပေါက္ခရဏိံ ခဏိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, ပံသုကူလံ ဓောဝတူ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိမှိ နု ခေါ အဟံ ပံသုကူလံ ပရိမဒ္ဒေယျ’’န္တိ? အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ မဟတိံ သိလံ ဥပနိက္ခိပိ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, ပံသုကူလံ ပရိမဒ္ဒတူ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိမှိ နု ခေါ အဟံ အာလမ္ဗိတွာ ဥတ္တရေယျ’’န္တိ? အထ ခေါ ကကုဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ သာခံ ဩနာမေသိ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, အာလမ္ဗိတွာ ဥတ္တရတူ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိမှိ နု ခေါ အဟံ ပံသုကူလံ ဝိဿဇ္ဇေယျ’’န္တိ? အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ မဟတိံ သိလံ ဥပနိက္ခိပိ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, ပံသုကူလံ ဝိဿဇ္ဇေတူ’’တိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကာလော, မဟာသမဏ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တံ, ကိံ နု ခေါ, မဟာသမဏ, နာယံ ပုဗ္ဗေ ဣဓ ပေါက္ခရဏီ သာယံ ဣဓ ပေါက္ခရဏီ, နယိမာ သိလာ ပုဗ္ဗေ ဥပနိက္ခိတ္တာ, ကေနိမာ သိလာ ဥပနိက္ခိတ္တာ, နယိမဿ ကကုဓဿ ပုဗ္ဗေ သာခါ ဩနတာ, သာယံ သာခါ ဩနတာ’’တိ? ဣဓ မေ, ကဿပ, ပံသုကူလံ ဥပ္ပန္နံ အဟောသိ, တဿ မယှံ, ကဿပ, ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ အဟံ ပံသုကူလံ ဓောဝေယျ’’န္တိ? အထ ခေါ, ကဿပ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော မမ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ပါဏိနာ ပေါက္ခရဏိံ ခဏိတွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, ပံသုကူလံ ဓောဝတူ’’တိ. သာယံ, ကဿပ, အမနုဿေန ပါဏိနာ ခဏိတာ ပေါက္ခရဏီ. တဿ မယှံ, ကဿပ, ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိမှိ နု ခေါ အဟံ ပံသုကူလံ ပရိမဒ္ဒေယျ’’န္တိ? အထ ခေါ, ကဿပ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော မမ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ မဟတိံ သိလံ ဥပနိက္ခိပိ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, ပံသုကူလံ ပရိမဒ္ဒတူ’’တိ? သာယံ, ကဿပ, အမနုဿေန ဥပနိက္ခိတ္တာ သိလာ. တဿ မယှံ, ကဿပ, ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိမှိ နု ခေါ အဟံ အာလမ္ဗိတွာ ဥတ္တရေယျ’’န္တိ? အထ ခေါ, ကဿပ, ကကုဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ မမ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ သာခံ ဩနာမေသိ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, အာလမ္ဗိတွာ ဥတ္တရတူ’’တိ? သွာယံ အာဟရဟတ္ထော ကကုဓော. တဿ မယှံ, ကဿပ, ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိမှိ နု ခေါ အဟံ ပံသုကူလံ ဝိဿဇ္ဇေယျ’’န္တိ? အထ ခေါ, ကဿပ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော မမ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ [Pg.282] မဟတိံ သိလံ ဥပနိက္ခိပိ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, ပံသုကူလံ ဝိဿဇ္ဇေတူ’’တိ? သာယံ, ကဿပ, အမနုဿေန ဥပနိက္ခိတ္တာ သိလာတိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟိဒ္ဓိကော မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ သက္ကောပိ ဒေဝါနမိန္ဒော ဝေယျာဝစ္စံ ကရိဿတိ, န တွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ တသ္မိံယေဝ ဝနသဏ္ဍေ ဝိဟာသိ.

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားအား ပံသုကူသင်္ကန်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားအား “ငါသည် အဘယ်အရပ်၌ ပံသုကူသင်္ကန်းကို လျှော်ရပါအံ့နည်း” ဟု အကြံဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုအခါ နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်းသည် မြတ်စွာဘုရား၏ စိတ်အကြံကို မိမိစိတ်ဖြင့်သိ၍ လက်ဖြင့် ရေကန်ကိုတူးပြီးလျှင် “အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤရေကန်၌ ပံသုကူသင်္ကန်းကို လျှော်တော်မူပါ” ဟု မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားအား “ငါသည် အဘယ်၌ ပံသုကူသင်္ကန်းကို နယ်ရပါအံ့နည်း” ဟု အကြံဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုအခါ နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်းသည် မြတ်စွာဘုရား၏ စိတ်အကြံကို မိမိစိတ်ဖြင့်သိ၍ ကြီးစွာသော ကျောက်ဖျာကို အနီး၌ချထားလျက် “အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤကျောက်ဖျာ၌ ပံသုကူသင်္ကန်းကို နယ်တော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားအား “ငါသည် အဘယ်၌ ဆွဲကိုင်၍ တက်ရပါအံ့နည်း” ဟု အကြံဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ခံတက်ပင်၌ အုပ်စိုးနေသော နတ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ စိတ်အကြံကို မိမိစိတ်ဖြင့်သိ၍ “အရှင်ဘုရား၊ ဤသစ်ကိုင်း၌ ဆွဲကိုင်၍ တက်တော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထားလျက် သစ်ကိုင်းကို အောက်သို့ ညွတ်စေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားအား “ငါသည် အဘယ်၌ ပံသုကူသင်္ကန်းကို ဖြန့်လှန်းရပါအံ့နည်း” ဟု အကြံဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုအခါ နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်းသည် မြတ်စွာဘုရား၏ စိတ်အကြံကို မိမိစိတ်ဖြင့်သိ၍ ကြီးစွာသော ကျောက်ဖျာကို အနီး၌ချထားလျက် “အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤကျောက်ဖျာ၌ ပံသုကူသင်္ကန်းကို ဖြန့်လှန်းတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့သည် ထိုညလွန်မြောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထား၏ - “ရဟန်းမြတ်၊ ဆွမ်းစားချိန်တန်ပါပြီ၊ ဆွမ်းလည်း ပြင်ဆင်ပြီးပါပြီ။ ရဟန်းမြတ်၊ အဘယ်သို့ပါနည်း၊ ရှေးက ဤနေရာ၌ ဤရေကန် မရှိခဲ့ဖူးပါ၊ ယခုမူ ဤရေကန် ရှိနေပါ၏။ ရှေးက ဤကျောက်ဖျာများကို မချထားဖူးပါ၊ အဘယ်သူသည် ဤကျောက်ဖျာများကို ချထားပါသနည်း။ ဤခံတက်ပင်၏ သစ်ကိုင်းသည် ရှေးက အောက်သို့ ညွတ်မနေဖူးပါ၊ ယခုမူ ထိုသစ်ကိုင်းသည် ညွတ်ကိုင်းနေပါ၏။” “ကဿပ၊ ယနေ့ ငါ့အား ပံသုကူသင်္ကန်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ကဿပ၊ ထိုငါ့အား 'ငါသည် အဘယ်အရပ်၌ ပံသုကူသင်္ကန်းကို လျှော်ရပါအံ့နည်း' ဟု အကြံဖြစ်၏။ ကဿပ၊ ထိုအခါ နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်းသည် ငါ၏ စိတ်အကြံကို မိမိစိတ်ဖြင့်သိ၍ လက်ဖြင့် ရေကန်ကိုတူးပြီး 'အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤရေကန်၌ ပံသုကူသင်္ကန်းကို လျှော်တော်မူပါ' ဟု ငါ့အား လျှောက်ထား၏။ ကဿပ၊ ထိုရေကန်သည် နတ်က လက်ဖြင့် တူးအပ်သော ရေကန်ဖြစ်၏။ ကဿပ၊ ထိုငါ့အား 'ငါသည် အဘယ်၌ ပံသုကူသင်္ကန်းကို နယ်ရပါအံ့နည်း' ဟု အကြံဖြစ်၏။ ကဿပ၊ ထိုအခါ နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်းသည် ငါ၏ စိတ်အကြံကို မိမိစိတ်ဖြင့်သိ၍ ကြီးစွာသော ကျောက်ဖျာကို အနီး၌ချထားလျက် 'အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤကျောက်ဖျာ၌ ပံသုကူသင်္ကန်းကို နယ်တော်မူပါ' ဟု လျှောက်ထား၏။ ကဿပ၊ ထိုကျောက်ဖျာကို နတ်သည် အနီး၌ ချထားအပ်၏။ ကဿပ၊ ထိုငါ့အား 'ငါသည် အဘယ်၌ ဆွဲကိုင်၍ တက်ရပါအံ့နည်း' ဟု အကြံဖြစ်၏။ ကဿပ၊ ထိုအခါ ခံတက်ပင်၌ အုပ်စိုးနေသော နတ်သည် ငါ၏ စိတ်အကြံကို မိမိစိတ်ဖြင့်သိ၍ 'အရှင်ဘုရား၊ ဤသစ်ကိုင်း၌ ဆွဲကိုင်၍ တက်တော်မူပါ' ဟု လျှောက်ထားလျက် သစ်ကိုင်းကို အောက်သို့ ညွတ်စေ၏။ ထိုခံတက်ပင်သည် လက်လှမ်းပါဟု ဆိုသူနှင့်တူ၏။ ကဿပ၊ ထိုငါ့အား 'ငါသည် အဘယ်၌ ပံသုကူသင်္ကန်းကို ဖြန့်လှန်းရပါအံ့နည်း' ဟု အကြံဖြစ်၏။ ကဿပ၊ ထိုအခါ နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်းသည် ငါ၏ စိတ်အကြံကို မိမိစိတ်ဖြင့်သိ၍ ကြီးစွာသော ကျောက်ဖျာကို အနီး၌ချထားလျက် 'အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤကျောက်ဖျာ၌ ပံသုကူသင်္ကန်းကို ဖြန့်လှန်းတော်မူပါ' ဟု လျှောက်ထား၏။ ကဿပ၊ ထိုကျောက်ဖျာကို နတ်သည် အနီး၌ ချထားအပ်၏။” ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့အား “နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်းသည်ပင်လျှင် အကြင်ရဟန်းမြတ်၏ ဝေယျာဝစ္စကို ပြုလုပ်ပေးပေ၏။ ထိုရဟန်းမြတ်သည် တန်ခိုးကြီးလှပေ၏၊ အာနုဘော်ကြီးလှပေ၏၊ သို့သော်လည်း ငါကဲ့သို့ ရဟန္တာမူကား မဟုတ်သေးချေ” ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့၏ ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးလျှင် ထိုတောအုပ်၌သာ သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။

အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစေသိ – ‘‘ကာလော, မဟာသမဏ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. ‘‘ဂစ္ဆ တွံ, ကဿပ, အာယာမဟ’’န္တိ ဥရုဝေလကဿပံ ဇဋိလံ ဥယျောဇေတွာ ယာယ ဇမ္ဗုယာ ဇမ္ဗုဒီပေါ ပညာယတိ, တတော ဖလံ ဂဟေတွာ ပဌမတရံ အာဂန္တွာ အဂျာဂါရေ နိသီဒိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော ဘဂဝန္တံ အဂျာဂါရေ နိသိန္နံ, ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတမေန တွံ, မဟာသမဏ, မဂ္ဂေန အာဂတော, အဟံ တယာ ပဌမတရံ ပက္ကန္တော, သော တွံ ပဌမတရံ အာဂန္တွာ အဂျာဂါရေ နိသိန္နော’’တိ? ‘‘ဣဓာဟံ, ကဿပ, တံ ဥယျောဇေတွာ ယာယ ဇမ္ဗုယာ ဇမ္ဗုဒီပေါ ပညာယတိ, တတော ဖလံ ဂဟေတွာ ပဌမတရံ အာဂန္တွာ အဂျာဂါရေ နိသိန္နော. ဣဒံ ခေါ, ကဿပ, ဇမ္ဗုဖလံ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နံ ဂန္ဓသမ္ပန္နံ ရသသမ္ပန္နံ, သစေ အာကင်္ခသိ ပရိဘုဉ္ဇာ’’တိ. ‘‘အလံ, မဟာသမဏ, တွံယေဝ တံ အရဟသိ, တွံယေဝ တံ ပရိဘုဉ္ဇာ’’တိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ခေါ မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ မံ ပဌမတရံ ဥယျောဇေတွာ ယာယ ဇမ္ဗုယာ ဇမ္ဗုဒီပေါ ပညာယတိ, တတော ဖလံ ဂဟေတွာ ပဌမတရံ အာဂန္တွာ အဂျာဂါရေ နိသီဒိဿတိ, န တွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ တသ္မိံယေဝ ဝနသဏ္ဍေ ဝိဟာသိ.

ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့သည် ထိုညလွန်မြောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား ဆွမ်းစားချိန်ကို “ရဟန်းမြတ်၊ ဆွမ်းစားချိန်တန်ပါပြီ၊ ဆွမ်းလည်း ပြင်ဆင်ပြီးပါပြီ” ဟု လျှောက်ထား၏။ “ကဿပ၊ သင်သွားနှင့်လော့၊ ငါလိုက်ခဲ့ပါအံ့” ဟု ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့ကို စေလွှတ်၍ အကြင်သပြေပင်ကြောင့် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းဟူ၍ ထင်ရှား၏၊ ထိုသပြေပင်မှ အသီးကို ယူဆောင်ကာ ရှေးဦးစွာ ကြွလာတော်မူ၍ မီးတင်းကုပ်၌ ထိုင်နေတော်မူ၏။ ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရား မီးတင်းကုပ်၌ ထိုင်နေတော်မူသည်ကို မြင်လျှင် မြတ်စွာဘုရားအား “ရဟန်းမြတ်၊ သင်သည် အဘယ်လမ်းဖြင့် ကြွလာတော်မူပါသနည်း။ အကျွန်ုပ်သည် သင့်ထက် ရှေးဦးစွာ ထွက်ခွာလာခဲ့ပါ၏။ သို့ပါလျက် သင်သည် အကျွန်ုပ်ထက် ရှေးဦးစွာ ရောက်ရှိလာပြီး မီးတင်းကုပ်၌ ထိုင်နေတော်မူပါတကား” ဟု လျှောက်ထား၏။ “ကဿပ၊ ငါသည် သင့်ကို စေလွှတ်ပြီးနောက် အကြင်သပြေပင်ကြောင့် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းဟူ၍ ထင်ရှား၏၊ ထိုသပြေပင်မှ အသီးကို ယူဆောင်ကာ ရှေးဦးစွာ လာရောက်၍ မီးတင်းကုပ်၌ ထိုင်နေခြင်းဖြစ်၏။ ကဿပ၊ ဤသပြေသီးသည် အဆင်းနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ အနံ့နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ အရသာနှင့် ပြည့်စုံ၏။ အကယ်၍ အလိုရှိပါက ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်လော့။” “ရဟန်းမြတ်၊ တော်ပါပြီ၊ သင်သည်သာ ထိုအသီးကို သုံးဆောင်ရန် ထိုက်တန်ပါ၏။ သင်သည်သာလျှင် ထိုအသီးကို ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်တော်မူပါ” ဟု လျှောက်၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့အား “ငါ့ကို ရှေးဦးစွာ စေလွှတ်ပြီးမှ အကြင်သပြေပင်ကြောင့် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းဟူ၍ ထင်ရှား၏၊ ထိုသပြေပင်မှ အသီးကို ယူဆောင်ကာ ငါ့ထက် ရှေးဦးစွာ လာရောက်၍ မီးတင်းကုပ်၌ ထိုင်နေတော်မူနိုင်ပါပေ၏။ ဤရဟန်းမြတ်သည် တန်ခိုးကြီးလှပေ၏၊ အာနုဘော်ကြီးလှပေ၏၊ သို့သော်လည်း ငါကဲ့သို့ ရဟန္တာမူကား မဟုတ်သေးချေ” ဟု အကြံဖြစ်ပြန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့၏ ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးလျှင် ထိုတောအုပ်၌သာ သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။

အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစေသိ – ‘‘ကာလော, မဟာသမဏ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. ‘‘ဂစ္ဆ တွံ, ကဿပ, အာယာမဟ’’န္တိ ဥရုဝေလကဿပံ ဇဋိလံ ဥယျောဇေတွာ ယာယ ဇမ္ဗုယာ ဇမ္ဗုဒီပေါ ပညာယတိ, တဿာ အဝိဒူရေ အမ္ဗော…ပေ… တဿာ အဝိဒူရေ အာမလကီ…ပေ… [Pg.283] တဿာ အဝိဒူရေ ဟရီတကီ…ပေ… တာဝတိံသံ ဂန္တွာ ပါရိစ္ဆတ္တကပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ပဌမတရံ အာဂန္တွာ အဂျာဂါရေ နိသီဒိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော ဘဂဝန္တံ အဂျာဂါရေ နိသိန္နံ, ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတမေန တွံ, မဟာသမဏ, မဂ္ဂေန အာဂတော, အဟံ တယာ ပဌမတရံ ပက္ကန္တော, သော တွံ ပဌမတရံ အာဂန္တွာ အဂျာဂါရေ နိသိန္နော’’တိ? ‘‘ဣဓာဟံ, ကဿပ, တံ ဥယျောဇေတွာ တာဝတိံသံ ဂန္တွာ ပါရိစ္ဆတ္တကပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ပဌမတရံ အာဂန္တွာ အဂျာဂါရေ နိသိန္နော. ဣဒံ ခေါ, ကဿပ, ပါရိစ္ဆတ္တကပုပ္ဖံ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နံ ဂန္ဓသမ္ပန္နံ, သစေ အာကင်္ခသိ ဂဏှာ’’တိ. ‘‘အလံ, မဟာသမဏ, တွံယေဝ တံ အရဟသိ, တွံယေဝ တံ ဂဏှာ’’တိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ခေါ မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ မံ ပဌမတရံ ဥယျောဇေတွာ တာဝတိံသံ ဂန္တွာ ပါရိစ္ဆတ္တကပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ပဌမတရံ အာဂန္တွာ အဂျာဂါရေ နိသီဒိဿတိ, န တွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’’န္တိ.

ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့သည် ထိုညဉ့်လွန်မြောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှိတော်မူရာသို့ ချဉ်းကပ်၍ “မြတ်သောသမဏ၊ အချိန်တန်ပါပြီ၊ ဆွမ်းပြင်ဆင်ပြီးပါပြီ” ဟု ဆွမ်းကပ်ချိန်ကို လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားက “ကဿပ၊ သင်သွားနှင့်လော့၊ ငါလိုက်ခဲ့မည်” ဟု ဥရုဝေလကဿပရသေ့ကို ပြန်လွှတ်လိုက်ပြီးနောက် ဇမ္ဗုဒိပ်ကျွန်းဟု သမုတ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော ဇမ္ဗုသပြေပင်၏ မနီးမဝေးရှိ သရက်ပင်၊ ထိုသပြေပင်၏ မနီးမဝေးရှိ ဆီးဖြူပင်၊ ထိုသပြေပင်၏ မနီးမဝေးရှိ ဖန်ခါးပင်တို့သို့ ကြွရောက်တော်မူပြီးလျှင် တာဝတိံသာနတ်ပြည်သို့ ကြွကာ ပင်လယ်ကသစ်ပန်းကို ယူဆောင်၍ အရင်ဦးစွာ ပြန်လည်ကြွရောက်လာပြီး မီးပူဇော်ရာကျောင်းဆောင်၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ဥရုဝေလကဿပရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရားအား မီးပူဇော်ရာကျောင်းဆောင်၌ သီတင်းသုံးနေသည်ကို မြင်လျှင် “မြတ်သောသမဏ၊ သင်သည် အဘယ်လမ်းဖြင့် ကြွလာပါသနည်း၊ အကျွန်ုပ်သည် သင့်ထက် အရင် ထွက်ခွာခဲ့ပါလျက် သင်သည် အရင် ရောက်ရှိနေပြီး မီးပူဇော်ရာကျောင်းဆောင်၌ သီတင်းသုံးနေပါသကော” ဟု လျှောက်၏။ “ကဿပ၊ ငါသည် သင့်ကို ပြန်လွှတ်လိုက်ပြီးနောက် တာဝတိံသာနတ်ပြည်သို့ ကြွရောက်ကာ ပင်လယ်ကသစ်ပန်းကို ယူဆောင်ပြီး သင့်ထက် အရင် ပြန်လည်ရောက်ရှိကာ မီးပူဇော်ရာကျောင်းဆောင်၌ သီတင်းသုံးနေခြင်းဖြစ်သည်။ ကဿပ၊ အဆင်းနှင့် ပြည့်စုံ၍ အနံ့နှင့် ပြည့်စုံသော ဤပင်လယ်ကသစ်ပန်းကို သင်ယူလိုလျှင် ယူလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “မြတ်သောသမဏ၊ တော်ပါပြီ၊ ထိုပန်းကို သင်ကိုယ်တိုင်သာ ရယူထိုက်ပါသည်၊ သင်ကိုယ်တိုင်သာ ယူတော်မူပါ” ဟု လျှောက်၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ဤရဟန်းမြတ်သည် ငါ့ကို အရင်သွားစေပြီး တာဝတိံသာနတ်ပြည်သို့ ကြွကာ ပင်လယ်ကသစ်ပန်းကို ယူ၍ ငါ့ထက်ဦးစွာ ပြန်လည်ရောက်ရှိကာ မီးပူဇော်ရာကျောင်းဆောင်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနိုင်ပေစွ။ စင်စစ် ဤရဟန်းမြတ်သည် တန်ခိုးကြီးမားလှပေ၏၊ အာနုဘော်ကြီးမားလှပေ၏။ သို့သော်လည်း ငါကဲ့သို့ ရဟန္တာမူကား မဟုတ်သေးပေ” ဟု အကြံဖြစ်၏။

တေန ခေါ ပန သမယေန တေ ဇဋိလာ အဂ္ဂိံ ပရိစရိတုကာမာ န သက္ကောန္တိ ကဋ္ဌာနိ ဖာလေတုံ. အထ ခေါ တေသံ ဇဋိလာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘နိဿံသယံ ခေါ မဟာသမဏဿ ဣဒ္ဓါနုဘာဝေါ ယထာ မယံ န သက္ကောမ ကဋ္ဌာနိ ဖာလေတု’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလကဿပံ ဇဋိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဖာလိယန္တု, ကဿပ, ကဋ္ဌာနီ’’တိ. ‘‘ဖာလိယန္တု, မဟာသမဏာ’’တိ. သကိဒေဝ ပဉ္စ ကဋ္ဌသတာနိ ဖာလိယိံသု. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ခေါ မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ ကဋ္ဌာနိပိ ဖာလိယိဿန္တိ, န တွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’’န္တိ.

ထိုအချိန်အခါ၌ ထိုရသေ့တို့သည် မီးပူဇော်ခြင်းငှာ အလိုရှိကြသော်လည်း ထင်းများကို ခွဲခြမ်းခြင်းငှာ မစွမ်းဆောင်နိုင်ကြကုန်။ ထိုအခါ ထိုရသေ့တို့အား “ငါတို့ ထင်းမခွဲနိုင်ခြင်းသည် ရဟန်းမြတ်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ကြောင့် ဖြစ်ရမည်မှာ ယုံမှားမရှိပေ” ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ကဿပ၊ ထင်းများကို ခွဲစေလိုသလော” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “မြတ်သောသမဏ၊ ခွဲစေလိုပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ ထိုခဏ၌ပင် ထင်းငါးရာတို့သည် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကွဲသွားကြကုန်၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ဤရဟန်းမြတ်သည် ထင်းများကိုပင် ခွဲနိုင်ပေစွ။ စင်စစ် ဤရဟန်းမြတ်သည် တန်ခိုးကြီးမားလှပေ၏၊ အာနုဘော်ကြီးမားလှပေ၏။ သို့သော်လည်း ငါကဲ့သို့ ရဟန္တာမူကား မဟုတ်သေးပေ” ဟု အကြံဖြစ်၏။

တေန ခေါ ပန သမယေန တေ ဇဋိလာ အဂ္ဂိံ ပရိစရိတုကာမာ န သက္ကောန္တိ အဂ္ဂိံ ဥဇ္ဇလေတုံ. အထ ခေါ တေသံ ဇဋိလာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘နိဿံသယံ ခေါ မဟာသမဏဿ ဣဒ္ဓါနုဘာဝေါ ယထာ မယံ န သက္ကောမ အဂ္ဂိံ ဥဇ္ဇလေတု’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလကဿပံ ဇဋိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥဇ္ဇလိယန္တု, ကဿပ, အဂ္ဂီ’’တိ. ‘‘ဥဇ္ဇလိယန္တု, မဟာသမဏာ’’တိ. သကိဒေဝ ပဉ္စ အဂ္ဂိသတာနိ ဥဇ္ဇလိယိံသု. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ခေါ မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ အဂ္ဂီပိ ဥဇ္ဇလိယိဿန္တိ, န တွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’’န္တိ.

ထိုအချိန်အခါ၌ ထိုရသေ့တို့သည် မီးပူဇော်ခြင်းငှာ အလိုရှိကြသော်လည်း မီးကို တောက်စေခြင်းငှာ မစွမ်းဆောင်နိုင်ကြကုန်။ ထိုအခါ ထိုရသေ့တို့အား “ငါတို့ မီးမမွှေးနိုင်ခြင်းသည် ရဟန်းမြတ်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ကြောင့် ဖြစ်ရမည်မှာ ယုံမှားမရှိပေ” ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ကဿပ၊ မီးကို တောက်စေလိုသလော” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “မြတ်သောသမဏ၊ တောက်စေလိုပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ ထိုခဏ၌ပင် မီးပုံငါးရာတို့သည် တစ်ပြိုင်နက်တည်း တောက်လောင်လာကြကုန်၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ဤရဟန်းမြတ်သည် မီးကိုပင် တောက်စေနိုင်ပေစွ။ စင်စစ် ဤရဟန်းမြတ်သည် တန်ခိုးကြီးမားလှပေ၏၊ အာနုဘော်ကြီးမားလှပေ၏။ သို့သော်လည်း ငါကဲ့သို့ ရဟန္တာမူကား မဟုတ်သေးပေ” ဟု အကြံဖြစ်၏။

တေန [Pg.284] ခေါ ပန သမယေန တေ ဇဋိလာ အဂ္ဂိံ ပရိစရိတွာ န သက္ကောန္တိ အဂ္ဂိံ ဝိဇ္ဈာပေတုံ. အထ ခေါ တေသံ ဇဋိလာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘နိဿံသယံ ခေါ မဟာသမဏဿ ဣဒ္ဓါနုဘာဝေါ ယထာ မယံ န သက္ကောမ အဂ္ဂိံ ဝိဇ္ဈာပေတု’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလကဿပံ ဇဋိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝိဇ္ဈာယန္တု, ကဿပ, အဂ္ဂီ’’တိ. ‘‘ဝိဇ္ဈာယန္တု, မဟာသမဏာ’’တိ. သကိဒေဝ ပဉ္စ အဂ္ဂိသတာနိ ဝိဇ္ဈာယိံသု. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ခေါ မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ အဂ္ဂီပိ ဝိဇ္ဈာယိဿန္တိ, န တွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’’န္တိ.

ထိုအချိန်အခါ၌ ထိုရသေ့တို့သည် မီးပူဇော်ပြီး၍ မီးကို ငြှိမ်းသတ်ခြင်းငှာ မစွမ်းဆောင်နိုင်ကြကုန်။ ထိုအခါ ထိုရသေ့တို့အား “ငါတို့ မီးမငြှိမ်းနိုင်ခြင်းသည် ရဟန်းမြတ်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ကြောင့် ဖြစ်ရမည်မှာ ယုံမှားမရှိပေ” ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ကဿပ၊ မီးကို ငြှိမ်းစေလိုသလော” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “မြတ်သောသမဏ၊ ငြှိမ်းစေလိုပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ ထိုခဏ၌ပင် မီးပုံငါးရာတို့သည် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ငြိမ်းသွားကြကုန်၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ဤရဟန်းမြတ်သည် မီးကိုပင် ငြှိမ်းသတ်နိုင်ပေစွ။ စင်စစ် ဤရဟန်းမြတ်သည် တန်ခိုးကြီးမားလှပေ၏၊ အာနုဘော်ကြီးမားလှပေ၏။ သို့သော်လည်း ငါကဲ့သို့ ရဟန္တာမူကား မဟုတ်သေးပေ” ဟု အကြံဖြစ်၏။

တေန ခေါ ပန သမယေန တေ ဇဋိလာ သီတာသု ဟေမန္တိကာသု ရတ္တီသု အန္တရဋ္ဌကာသု ဟိမပါတသမယေ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ ဥမ္မုဇ္ဇန္တိပိ နိမုဇ္ဇန္တိပိ ဥမ္မုဇ္ဇနနိမုဇ္ဇနမ္ပိ ကရောန္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပဉ္စမတ္တာနိ မန္ဒာမုခိသတာနိ အဘိနိမ္မိနိ ယတ္ထ တေ ဇဋိလာ ဥတ္တရိတွာ ဝိသိဗ္ဗေသုံ. အထ ခေါ တေသံ ဇဋိလာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘နိဿံသယံ ခေါ မဟာသမဏဿ ဣဒ္ဓါနုဘာဝေါ ယထယိမာ မန္ဒာမုခိယော နိမ္မိတာ’’တိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ခေါ မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ တာဝ ဗဟူ မန္ဒာမုခိယောပိ အဘိနိမ္မိနိဿတိ, န တွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’’န္တိ.

ထိုအချိန်အခါ၌ ထိုရသေ့တို့သည် ဆောင်းဥတု၏ အလွန်အေးမြသော တပို့တွဲလနှင့် တပေါင်းလအကြား ရှစ်ရက်တာ ညဉ့်တို့တွင် ဆီးနှင်းကျဆင်းချိန်၌ နေရဉ္ဇရာမြစ်အတွင်းသို့ ငုပ်ချည်ဖော်ချည် ပြုလုပ်ကာ ရေကစားကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရသေ့တို့ ရေမှတက်လာသောအခါ မီးလှုံနိုင်ရန်အတွက် ငါးရာမျှသော မီးဖိုတို့ကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုရသေ့တို့အား “ဤမီးဖိုများ ဖန်ဆင်းထားခြင်းသည် ရဟန်းမြတ်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ကြောင့် ဖြစ်ရမည်မှာ ယုံမှားမရှိပေ” ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ဤရဟန်းမြတ်သည် များပြားလှသော မီးဖိုတို့ကိုပင် ဖန်ဆင်းတော်မူနိုင်ပေစွ။ စင်စစ် ဤရဟန်းမြတ်သည် တန်ခိုးကြီးမားလှပေ၏၊ အာနုဘော်ကြီးမားလှပေ၏။ သို့သော်လည်း ငါကဲ့သို့ ရဟန္တာမူကား မဟုတ်သေးပေ” ဟု အကြံဖြစ်၏။

တေန ခေါ ပန သမယေန မဟာ အကာလမေဃော ပါဝဿိ, မဟာ ဥဒကဝါဟကော သဉ္ဇာယိ, ယသ္မိံ ပဒေသေ ဘဂဝါ ဝိဟရတိ သော ပဒေသော ဥဒကေန န ဩတ္ထဋော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယံနူနာဟံ သမန္တာ ဥဒကံ ဥဿာရေတွာ မဇ္ဈေ ရေဏုဟတာယ ဘူမိယာ စင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သမန္တာ ဥဒကံ ဥဿာရေတွာ မဇ္ဈေ ရေဏုဟတာယ ဘူမိယာ စင်္ကမိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော ‘‘မာဟေဝ ခေါ မဟာသမဏော ဥဒကေန ဝူဠှော အဟောသီ’’တိ နာဝါယ သမ္ဗဟုလေဟိ ဇဋိလေဟိ သဒ္ဓိံ ယသ္မိံ ပဒေသေ ဘဂဝါ ဝိဟရတိ, တံ ပဒေသံ အဂမာသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော ဘဂဝန္တံ သမန္တာ ဥဒကံ ဥဿာရေတွာ မဇ္ဈေ ရေဏုဟတာယ ဘူမိယာ စင်္ကမန္တံ, ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ နု တွံ, မဟာသမဏာ’’တိ. ‘‘အယမဟမသ္မိ, ကဿပါ’’တိ ဘဂဝါ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ နာဝါယ ပစ္စုဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ခေါ မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ[Pg.285], ယတြ ဟိ နာမ ဥဒကမ္ပိ န ပဝါဟိဿတိ, န တွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’’န္တိ.

ထိုအချိန်အခါ၌ အခါမဲ့ မိုးကြီး ရွာသွန်းသဖြင့် ရေလွှမ်းမိုးမှု အကြီးအကျယ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးရာ အရပ်၌မူ ရေမလွှမ်းမိုးခဲ့ပေ။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားအား “ငါသည် ပတ်ဝန်းကျင်မှ ရေကို ဖယ်ရှား၍ အလယ်၌ ဖုန်မှုန့်များ ကင်းစင်ခြောက်သွေ့သော မြေပြင်၌ စင်္ကြံကြွရမူ ကောင်းလေစွ” ဟု အကြံဖြစ်တော်မူ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ပတ်ဝန်းကျင်မှ ရေများကို ဖယ်ရှား၍ အလယ်၌ ဖုန်မှုန့်များ ကင်းစင်ခြောက်သွေ့သော မြေပြင်ပေါ်၌ စင်္ကြံကြွတော်မူ၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့သည် “ရဟန်းမြတ် ရေမျောမသွားပါစေနှင့်” ဟု ကြံစည်ကာ ရသေ့များစွာနှင့်အတူ လှေဖြင့် မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးရာ အရပ်သို့ သွားရောက်ခဲ့၏။ ဥရုဝေလကဿပရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရားက ပတ်ဝန်းကျင်မှ ရေကို ဖယ်ရှား၍ အလယ်ရှိ ခြောက်သွေ့သော မြေပြင်ပေါ်၌ စင်္ကြံကြွတော်မူနေသည်ကို မြင်လျှင် “မြတ်သောသမဏ၊ သင်သည် ဤနေရာ၌ ရှိနေပါသလော” ဟု လျှောက်၏။ “ကဿပ၊ ဤနေရာ၌ ရှိနေသည်မှာ ငါပင်ဖြစ်၏” ဟု မိန့်တော်မူကာ မြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်၍ လှေပေါ်သို့ ဆင်းသက်ရပ်တည်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား “ဤရဟန်းမြတ်သည် ရေပင် မမျောစေနိုင်ပေစွ။ စင်စစ် ဤရဟန်းမြတ်သည် တန်ခိုးကြီးမားလှပေ၏၊ အာနုဘော်ကြီးမားလှပေ၏။ သို့သော်လည်း ငါကဲ့သို့ ရဟန္တာမူကား မဟုတ်သေးပေ” ဟု အကြံဖြစ်၏။

အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘စိရမ္ပိ ခေါ ဣမဿ မောဃပုရိသဿ ဧဝံ ဘဝိဿတိ ‘မဟိဒ္ဓိကော ခေါ မဟာသမဏော မဟာနုဘာဝေါ, န တွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟ’န္တိ, ယံနူနာဟံ ဣမံ ဇဋိလံ သံဝေဇေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလကဿပံ ဇဋိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နေဝ စ ခေါ တွံ, ကဿပ, အရဟာ, နာပိ အရဟတ္တမဂ္ဂသမာပန္နော, သာပိ တေ ပဋိပဒါ နတ္ထိ, ယာယ တွံ အရဟာ ဝါ အဿသိ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နော’’တိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘တွံ ခေါသိ, ကဿပ, ပဉ္စန္နံ ဇဋိလသတာနံ နာယကော ဝိနာယကော အဂ္ဂေါ ပမုခေါ ပါမောက္ခော, တေပိ တာဝ အပလောကေဟိ, ယထာ တေ မညိဿန္တိ, တထာ တေ ကရိဿန္တီ’’တိ. အထ ခေါ ဥရုဝေလကဿပေါ ဇဋိလော ယေန တေ ဇဋိလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဇဋိလေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘော, မဟာသမဏေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ, ယထာ ဘဝန္တော မညန္တိ တထာ ကရောန္တူ’’တိ. ‘‘စိရပဋိကာ မယံ, ဘော, မဟာသမဏေ အဘိပ္ပသန္နာ, သစေ ဘဝံ မဟာသမဏေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿတိ, သဗ္ဗေဝ မယံ မဟာသမဏေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ဇဋိလာ ကေသမိဿံ ဇဋာမိဿံ ခါရိကာဇမိဿံ အဂ္ဂိဟုတမိဿံ ဥဒကေ ပဝါဟေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘လဘေယျာမ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျာမ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘ဧထ, ဘိက္ခဝေါ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ – ‘‘သွာက္ခာတော ဓမ္မော, စရထ ဗြဟ္မစရိယံ သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယာ’’တိ. သာဝ တေသံ အာယသ္မန္တာနံ ဥပသမ္ပဒါ အဟောသိ.

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားအား “ဤမဂ်ဖိုလ်မှ အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျ်ား (ဥရုဝေလကဿပ) အား ‘ရဟန်းကြီးသည် တန်ခိုးကြီးစွ၊ အာနုဘော်ကြီးစွ၊ သို့သော် ငါကဲ့သို့ ရဟန္တာမူကား မဟုတ်ပေ’ ဟူသော အကြံသည် ကြာမြင့်စွာပင် ဖြစ်လိမ့်ဦးမည်။ ငါသည် ဤရသေ့အား ထိတ်လန့်ခြင်း (သံဝေဂ) ဖြစ်စေရပါမူ ကောင်းလေစွ” ဟု စိတ်အကြံ ဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပရသေ့အား ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏ - “ကဿပ၊ သင်သည် စင်စစ်သော်လည်းကောင်း ရဟန္တာမဟုတ်သေး၊ အရဟတ္တမဂ်သို့ ရောက်သူလည်း မဟုတ်သေး။ သင်သည် ရဟန္တာသော်လည်းကောင်း၊ အရဟတ္တမဂ်သို့ ရောက်သူသော်လည်းကောင်း ဖြစ်နိုင်ရာသော ထိုအကျင့်မြတ်သည်လည်း သင့်အား မရှိပါ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တို့၌ ဦးခေါင်းဖြင့် ရိုသေစွာ တုပ်ဝပ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထား၏ - “မြတ်စွာဘုရား၊ တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရား၏အထံ၌ ရှင်အဖြစ်ကို ရလိုပါ၏၊ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရလိုပါ၏” ဟု လျှောက်ထား၏။ “ကဿပ၊ သင်သည် ရသေ့ငါးရာတို့၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ၊ ကိုယ်တိုင်ဆုံးမတတ်သူ၊ အမြတ်ဆုံးသူ၊ ရှေးသွားခေါင်းဆောင်၊ အကြီးအမှူး ဖြစ်၏။ ထိုရသေ့တို့ကိုလည်း ရှေးဦးစွာ ပန်ကြားဦးလော။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့ အလိုရှိသလို (ထင်မြင်သည့်အတိုင်း) ပြုကြလိမ့်မည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပရသေ့သည် ထိုရသေ့တို့ရှိရာအရပ်သို့ ချဉ်းကပ်၍ “အို ရသေ့တို့၊ ငါသည် ရဟန်းမြတ်ထံ၌ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ခြင်းငှာ အလိုရှိ၏၊ အရှင်ရသေ့တို့ အလိုရှိသလို (ထင်မြင်သည့်အတိုင်း) ပြုကြကုန်လော” ဟု ပြောဆို၏။ “အို အရှင်ရသေ့၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ကြာမြင့်သောကာလမှ စ၍ ရဟန်းမြတ်အပေါ် အလွန်ကြည်ညိုကြပါသည်။ အကယ်၍ အရှင်သည် ရဟန်းမြတ်ထံ၌ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ပါမူ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးလည်း ရဟန်းမြတ်ထံ၌ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ပါအံ့” ဟု လျှောက်တင်ကြ၏။ ထိုအခါ ထိုရသေ့တို့သည် ဆံပင်၊ ဆံကျစ်၊ ထမ်းပိုးပရိက္ခရာများနှင့် မီးပူဇော်ရာ အသုံးအဆောင် အလုံးစုံတို့ကို ရေ၌ မျှော၍ မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ကြကုန်၏။ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ဦးခေါင်းတိုက်ဝပ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား “မြတ်စွာဘုရား၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ ရှင်အဖြစ်ကို ရလိုပါကုန်၏၊ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရလိုပါကုန်၏” ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားက “ရဟန်းတို့၊ လာကြကုန်လော၊ တရားတော်ကို ကောင်းစွာ ဟောကြားတော်မူအပ်ပြီ၊ ဆင်းရဲခြင်း၏ အဆုံးကို ပြုခြင်းငှာ မြတ်သောအကျင့်ကို ကောင်းစွာ ကျင့်ကြကုန်လော” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထို “ဧထ ဘိက္ခဝေါ” ဟူသော စကားတော်သည်ပင် ထိုအရှင်တို့၏ ရဟန်းအဖြစ် ဖြစ်လေ၏။

အဒ္ဒသာ ခေါ နဒီကဿပေါ ဇဋိလော ကေသမိဿံ ဇဋာမိဿံ ခါရိကာဇမိဿံ အဂ္ဂိဟုတမိဿံ ဥဒကေ ဝုယှမာနေ, ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မာဟေဝ မေ ဘာတုနော ဥပသဂ္ဂေါ အဟောသီ’’တိ, ဇဋိလေ ပါဟေသိ – ‘‘ဂစ္ဆထ မေ ဘာတရံ ဇာနာထာ’’တိ, သာမဉ္စ တီဟိ ဇဋိလသတေဟိ သဒ္ဓိံ ယေနာယသ္မာ ဥရုဝေလကဿပေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ဥရုဝေလကဿပံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ နု ခေါ, ကဿပ, သေယျော’’တိ? ‘‘အာမာဝုသော, ဣဒံ သေယျော’’တိ. အထ ခေါ တေ ဇဋိလာ ကေသမိဿံ ဇဋာမိဿံ ခါရိကာဇမိဿံ အဂ္ဂိဟုတမိဿံ [Pg.286] ဥဒကေ ပဝါဟေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘လဘေယျာမ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျာမ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘ဧထ, ဘိက္ခဝေါ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ – ‘‘သွာက္ခာတော ဓမ္မော, စရထ ဗြဟ္မစရိယံ သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယာ’’တိ. သာဝ တေသံ အာယသ္မန္တာနံ ဥပသမ္ပဒါ အဟောသိ.

နဒီကဿပရသေ့သည် ရေ၌ မျောလာသော ဆံပင်၊ ဆံကျစ်၊ ထမ်းပိုးပရိက္ခရာ၊ မီးပူဇော်ရာ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို တွေ့မြင်လျှင် “ငါ့နောင်တော်အား ဘေးရန်တစ်စုံတစ်ရာ မဖြစ်ပါစေနှင့်” ဟု တွေးတောကာ ရသေ့များကို “သွားကြကုန်၊ ငါ၏နောင်တော်ထံ ဘေးရန်ဖြစ်မဖြစ် စုံစမ်းသိရှိအောင် ပြုကြကုန်” ဟု ပြောဆိုကာ စေလွှတ်လိုက်၏။ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ရသေ့သုံးရာတို့နှင့်အတူ အရှင်ဥရုဝေလကဿပရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၏။ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် အရှင်ဥရုဝေလကဿပအား “ကဿပ၊ ဤရဟန်းအဖြစ်သည် မြတ်ပါသလော” ဟု မေးမြန်း၏။ “ငါ့ရှင်၊ အေး... မြတ်ပေ၏” ဟု (အရှင်ဥရုဝေလကဿပက) ဖြေကြား၏။ ထိုအခါ ထိုရသေ့တို့သည် ဆံပင်၊ ဆံကျစ်၊ ထမ်းပိုးပရိက္ခရာ၊ မီးပူဇော်ရာ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို ရေ၌ မျှော၍ မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ကြကုန်၏။ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ဦးခေါင်းတိုက်ဝပ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား “မြတ်စွာဘုရား၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ ရှင်အဖြစ်ကို ရလိုပါကုန်၏၊ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရလိုပါကုန်၏” ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားက “ရဟန်းတို့၊ လာကြကုန်လော၊ တရားတော်ကို ကောင်းစွာ ဟောကြားတော်မူအပ်ပြီ၊ ဆင်းရဲခြင်း၏ အဆုံးကို ပြုခြင်းငှာ မြတ်သောအကျင့်ကို ကောင်းစွာ ကျင့်ကြကုန်လော” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထို “ဧထ ဘိက္ခဝေါ” ဟူသော စကားတော်သည်ပင် ထိုအရှင်တို့၏ ရဟန်းအဖြစ် ဖြစ်လေ၏။

အဒ္ဒသာ ခေါ ဂယာကဿပေါ ဇဋိလော ကေသမိဿံ ဇဋာမိဿံ ခါရိကာဇမိဿံ အဂ္ဂိဟုတမိဿံ ဥဒကေ ဝုယှမာနေ, ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မာဟေဝ မေ ဘာတူနံ ဥပသဂ္ဂေါ အဟောသီ’’တိ, ဇဋိလေ ပါဟေသိ – ‘‘ဂစ္ဆထ မေ ဘာတရော ဇာနာထာ’’တိ, သာမဉ္စ ဒွီဟိ ဇဋိလသတေဟိ သဒ္ဓိံ ယေနာယသ္မာ ဥရုဝေလကဿပေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ဥရုဝေလကဿပံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ နု ခေါ, ကဿပ, သေယျော’’တိ? ‘‘အာမာဝုသော, ဣဒံ သေယျော’’တိ. အထ ခေါ တေ ဇဋိလာ ကေသမိဿံ ဇဋာမိဿံ ခါရိကာဇမိဿံ အဂ္ဂိဟုတမိဿံ ဥဒကေ ပဝါဟေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘လဘေယျာမ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျာမ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘ဧထ, ဘိက္ခဝေါ’’တိ, ဘဂဝါ အဝေါစ – ‘‘သွာက္ခာတော ဓမ္မော, စရထ ဗြဟ္မစရိယံ သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယာ’’တိ. သာဝ တေသံ အာယသ္မန္တာနံ ဥပသမ္ပဒါ အဟောသိ.

ဂယာကဿပရသေ့သည် ရေ၌ မျောလာသော ဆံပင်၊ ဆံကျစ်၊ ထမ်းပိုးပရိက္ခရာ၊ မီးပူဇော်ရာ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို တွေ့မြင်လျှင် “ငါ့နောင်တော်တို့အား ဘေးရန်တစ်စုံတစ်ရာ မဖြစ်ပါစေနှင့်” ဟု တွေးတောကာ ရသေ့များကို “သွားကြကုန်၊ ငါ၏နောင်တော်တို့ထံ ဘေးရန်ဖြစ်မဖြစ် စုံစမ်းသိရှိအောင် ပြုကြကုန်” ဟု ပြောဆိုကာ စေလွှတ်လိုက်၏။ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ရသေ့နှစ်ရာတို့နှင့်အတူ အရှင်ဥရုဝေလကဿပရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၏။ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် အရှင်ဥရုဝေလကဿပအား “ကဿပ၊ ဤရဟန်းအဖြစ်သည် မြတ်ပါသလော” ဟု မေးမြန်း၏။ “ငါ့ရှင်၊ အေး... မြတ်ပေ၏” ဟု (အရှင်ဥရုဝေလကဿပက) ဖြေကြား၏။ ထိုအခါ ထိုရသေ့တို့သည် ဆံပင်၊ ဆံကျစ်၊ ထမ်းပိုးပရိက္ခရာ၊ မီးပူဇော်ရာ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို ရေ၌ မျှော၍ မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ကြကုန်၏။ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ ဦးခေါင်းတိုက်ဝပ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား “မြတ်စွာဘုရား၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ ရှင်အဖြစ်ကို ရလိုပါကုန်၏၊ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရလိုပါကုန်၏” ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားက “ရဟန်းတို့၊ လာကြကုန်လော၊ တရားတော်ကို ကောင်းစွာ ဟောကြားတော်မူအပ်ပြီ၊ ဆင်းရဲခြင်း၏ အဆုံးကို ပြုခြင်းငှာ မြတ်သောအကျင့်ကို ကောင်းစွာ ကျင့်ကြကုန်လော” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထို “ဧထ ဘိက္ခဝေါ” ဟူသော စကားတော်သည်ပင် ထိုအရှင်တို့၏ ရဟန်းအဖြစ် ဖြစ်လေ၏။

‘‘ဘဂဝတော အဓိဋ္ဌာနေန ပဉ္စ ကဋ္ဌသတာနိ န ဖာလိယိံသု, ဖာလိယိံသု, အဂ္ဂီ န ဥဇ္ဇလိယိံသု, ဥဇ္ဇလိယိံသု, န ဝိဇ္ဈာယိံသု, ဝိဇ္ဈာယိံသု, ပဉ္စ မန္ဒာမုခိသတာနိ အဘိနိမ္မိနိ, ဧတေန နယေန အဍ္ဎုဍ္ဎပါဋိဟာရိယသဟဿာနိ ဟောန္တိ.

မြတ်စွာဘုရား၏ အဓိဋ္ဌာန်တော်ကြောင့် ထင်းငါးရာတို့ကို (ခွဲသော်လည်း) မကွဲစေနိုင်ကုန်၊ (ခွဲစေလိုသောအခါမှ) ကွဲစေနိုင်ကုန်၏။ မီးတို့ကိုလည်း (မွှေးသော်လည်း) မတောက်စေနိုင်ကုန်၊ (တောက်စေလိုသောအခါမှ) တောက်စေနိုင်ကုန်၏။ (ငြှိမ်းသော်လည်း) မငြိမ်းစေနိုင်ကုန်၊ (ငြှိမ်းလိုသောအခါမှ) ငြိမ်းစေနိုင်ကုန်၏။ မီးအိုးခင်းငါးရာတို့ကိုလည်း ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ဤနည်းဖြင့် သုံးထောင်ငါးရာသော တန်ခိုးပြာဋိဟာတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။

‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလာယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ဂယာသီသံ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ သဟဿေန သဗ္ဗေဟေဝ ပုရာဏဇဋိလေဟိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ဂယာယံ ဝိဟရတိ ဂယာသီသေ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသဟဿေန. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခု အာမန္တေသိ (သံ. နိ. ၄.၂၈) – ‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒိတ္တံ, ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အာဒိတ္တံ, စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အာဒိတ္တံ, ရူပါ အာဒိတ္တာ, စက္ခုဝိညာဏံ [Pg.287] အာဒိတ္တံ, စက္ခုသမ္ဖဿော အာဒိတ္တော, ယမိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အာဒိတ္တံ. ကေန အာဒိတ္တံ, ရာဂဂ္ဂိနာ ဒေါသဂ္ဂိနာ မောဟဂ္ဂိနာ အာဒိတ္တံ, ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အာဒိတ္တန္တိ ဝဒါမိ? သောတံ အာဒိတ္တံ, သဒ္ဒါ အာဒိတ္တာ…ပေ… ဃာနံ အာဒိတ္တံ, ဂန္ဓာ အာဒိတ္တာ…ပေ… ဇိဝှာ အာဒိတ္တာ, ရသာ အာဒိတ္တာ…ပေ… ကာယော အာဒိတ္တော, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ အာဒိတ္တာ…ပေ… မနော အာဒိတ္တော, ဓမ္မာ အာဒိတ္တာ, မနောဝိညာဏံ အာဒိတ္တံ, မနောသမ္ဖဿော အာဒိတ္တော, ယမိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အာဒိတ္တံ. ကေန အာဒိတ္တံ, ရာဂဂ္ဂိနာ ဒေါသဂ္ဂိနာ မောဟဂ္ဂိနာ အာဒိတ္တံ, ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အာဒိတ္တ’’’န္တိ ဝဒါမိ.

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလတောအုပ်၌ အလိုတော်ရှိသလောက် (ကျွတ်ထိုက်သော ဝေနေယျတို့ကို ထောက်ထားရှုမျှော်လျက်) သီတင်းသုံးတော်မူပြီးလျှင် ရှေး၌ ရသေ့ဖြစ်ဖူးကုန်သော ရဟန်းတစ်ထောင်လုံး ဖြစ်သော၊ အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားသော ရဟန်းသံဃာနှင့်အတူ ဂယာသီသကျောက်ဖျာရှိရာသို့ ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဂယာရွာအနီးရှိ ထိုဂယာသီသကျောက်ဖျာ၌ ရဟန်းတစ်ထောင်နှင့်အတူ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ထိုဂယာသီသကျောက်ဖျာ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို မိန့်တော်မူ၏ - 'ရဟန်းတို့၊ အလုံးစုံသော တရားသည် ပူလောင်အပ်ပြီ (အလျှံတပြောင်ပြောင် တောက်လောင်အပ်ပြီ)။ ရဟန်းတို့၊ အလုံးစုံသော တရားဟူသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့၊ မျက်စိ (စက္ခုပသာဒ) သည် ပူလောင်အပ်ပြီ။ အဆင်း (ရူပါရုံ) တို့သည် ပူလောင်အပ်ကုန်ပြီ။ စက္ခုဝိညာဉ်စိတ်သည် ပူလောင်အပ်ပြီ။ စက္ခုသမ္ဖဿသည် ပူလောင်အပ်ပြီ။ စက္ခုသမ္ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သုခဝေဒနာ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ ဒုက္ခလည်းမဟုတ် သုခလည်းမဟုတ်သော အဒုက္ခမသုခဝေဒနာသည်လည်း ပူလောင်အပ်ပြီ။ အဘယ်တရားဖြင့် ပူလောင်အပ်သနည်းဟူမူ - ရာဂမီး၊ ဒေါသမီး၊ မောဟမီးတို့ဖြင့် ပူလောင်အပ်၏။ ပဋိသန္ဓေနေမှု ဇာတိမီး၊ အိုမှု ဇရာမီး၊ သေမှု မရဏမီး၊ စိုးရိမ်မှု သောကမီး၊ ငိုကြွေးမှု ပရိဒေဝမီး၊ ကိုယ်ဆင်းရဲမှု ဒုက္ခမီး၊ စိတ်ဆင်းရဲမှု ဒေါမနဿမီး၊ ပြင်းစွာပူပန်မှု ဥပါယာသမီးတို့ဖြင့် ပူလောင်အပ်၏ဟု ငါဘုရား ဟောတော်မူ၏။ နားသည် ပူလောင်အပ်ပြီ၊ အသံတို့သည် ပူလောင်အပ်ကုန်ပြီ။ပ။ နှာခေါင်းသည် ပူလောင်အပ်ပြီ၊ အနံ့တို့သည် ပူလောင်အပ်ကုန်ပြီ။ပ။ လျှာသည် ပူလောင်အပ်ပြီ၊ အရသာတို့သည် ပူလောင်အပ်ကုန်ပြီ။ပ။ ကိုယ်သည် ပူလောင်အပ်ပြီ၊ တွေ့ထိစရာတို့သည် ပူလောင်အပ်ကုန်ပြီ။ပ။ စိတ်သည် ပူလောင်အပ်ပြီ၊ ဓမ္မာရုံတို့သည် ပူလောင်အပ်ကုန်ပြီ၊ မနောဝိညာဉ်သည် ပူလောင်အပ်ပြီ၊ မနောသမ္ဖဿသည် ပူလောင်အပ်ပြီ။ မနောသမ္ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သုခဝေဒနာ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာသည်လည်း ပူလောင်အပ်ပြီ။ အဘယ်တရားဖြင့် ပူလောင်အပ်သနည်းဟူမူ - ရာဂမီး၊ ဒေါသမီး၊ မောဟမီးတို့ဖြင့် ပူလောင်အပ်၏။ ဇာတိမီး၊ ဇရာမီး၊ မရဏမီး၊ သောကမီး၊ ပရိဒေဝမီး၊ ဒုက္ခမီး၊ ဒေါမနဿမီး၊ ဥပါယာသမီးတို့ဖြင့် ပူလောင်အပ်၏ဟု ငါဘုရား ဟောတော်မူ၏။'

‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ယမိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. သောတသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သဒ္ဒေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ဃာနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဂန္ဓေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ဇိဝှာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရသေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ကာယသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဓမ္မေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ယမိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ, ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ, ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ, ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ.

'ရဟန်းတို့၊ ဤသို့ ရှုမြင်သော၊ အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝကသည် မျက်စိ၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ အဆင်းတို့၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ စက္ခုဝိညာဉ်၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ စက္ခုသမ္ဖဿ၌လည်း ငြီးငွေ့၏။ စက္ခုသမ္ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သုခဝေဒနာ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ၌လည်း ငြီးငွေ့၏။ နား၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ အသံတို့၌လည်း ငြီးငွေ့၏။ပ။ နှာခေါင်း၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ အနံ့တို့၌လည်း ငြီးငွေ့၏။ပ။ လျှာ၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ အရသာတို့၌လည်း ငြီးငွေ့၏။ပ။ ကိုယ်၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ တွေ့ထိစရာတို့၌လည်း ငြီးငွေ့၏။ပ။ စိတ်၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ ဓမ္မာရုံတို့၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ မနောဝိညာဉ်၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ မနောသမ္ဖဿ၌လည်း ငြီးငွေ့၏။ မနောသမ္ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သုခဝေဒနာ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ၌လည်း ငြီးငွေ့၏။ ငြီးငွေ့သော် တပ်မက်မှုကင်း၏။ တပ်မက်မှုကင်းခြင်းကြောင့် အာသဝေါတရားတို့မှ လွတ်မြောက်၏။ လွတ်မြောက်ပြီးသော် "ငါ၏စိတ်သည် လွတ်မြောက်ပြီ" ဟု သိသောဉာဏ် (ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်) ဖြစ်ပေါ်၏။ "ပဋိသန္ဓေနေမှု ဇာတိ ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့် (မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယ) ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုသင့်ပြုထိုက်သော ကိစ္စကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤပြုဖွယ်အလို့ငှာ တစ်ပါးသော ပြုဖွယ်ကိစ္စ မရှိတော့ပြီ" ဟု သိ၏။'

ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ တဿ ဘိက္ခုသဟဿဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသု.

ဤအာဒိတ္တပရိယာယသုတ် ဒေသနာတော်ကို ဟောကြားတော်မူစဉ် ထိုရဟန်းတစ်ထောင်တို့၏ စိတ်တို့သည် တစ်စုံတစ်ခုသောတရားကို တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မစွဲလမ်းဘဲ အာသဝေါတရားတို့မှ လွတ်မြောက်ကုန်၏။

၂၉. ဧဝံ အာဒိတ္တပရိယာယဒေသနံ သုတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ သမ္ပတ္တော နဒီကဿပေါ ထေရော သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ [Pg.288] ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဂ္ဂဖလန္တိ ဥတ္တမဖလံ, အတ္တနာ ရောပိတအမ္ဗရုက္ခဿ အာဒိမှိ ဂဟိတဖလံ ဝါ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၂၉. ဤသို့လျှင် အာဒိတ္တပရိယာယ ဒေသနာတော်ကို နာကြားရသဖြင့် ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူသော နဒီကဿပမထေရ်သည် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သည်ဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေး၌ပြုခဲ့သော အကျင့်သီလ အဖြစ်အပျက် (အပဒါန်) ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော' အစရှိသည်ကို မြွက်ကြားတော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ 'အဂ္ဂဖလံ' ဟူသည်မှာ မြတ်သောအသီး၊ သို့မဟုတ် မိမိစိုက်ပျိုးအပ်သော သရက်ပင်၏ ရှေးဦးစွာ သီးသော အဦးဆုံးအသီးကို ဆိုလိုသည်။ ကြွင်းသော စကားရပ်တို့မှာ အလွယ်တကူ သိသာနိုင်သည်သာတည်း။

နဒီကဿပတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နဒီကဿပမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၃. ဂယာကဿပတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၃. ဂယာကဿပမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

တတိယာပဒါနေ အဇိနစမ္မဝတ္ထောဟန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဂယာကဿပတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တော ဣတော ဧကတိံသကပ္ပေ သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော နိဿရဏဇ္ဈာသယတာယ ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အရညာယတနေ အဿမံ မာပေတွာ ဝနမူလဖလာဟာရော ဝသတိ. တေန စ သမယေန ဘဂဝါ ဧကော အဒုတိယော တဿ အဿမသမီပေနာဂစ္ဆိ, သော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ ဌိတော ဝေလံ ဩလောကေန္တော မနောဟရာနိ ကောလဖလာနိ သတ္ထု ဥပနေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော နိဿရဏဇ္ဈာသယတာယ ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဒွီဟိ တာပသသတေဟိ သဒ္ဓိံ ဂယာယ ဝိဟရတိ. ဂယာယ ဝသနတော ဟိဿ ကဿပဂေါတ္တတာယ စ ဂယာကဿပေါတိ သမညာ အဟောသိ. သော ဘဂဝတော သဒ္ဓိံ ပရိသာယ ဧဟိဘိက္ခူပသမ္ပဒံ ဒတွာ နဒီကဿပဿ ဝုတ္တနယေန အာဒိတ္တပရိယာယ ဒေသနာယ ဩဝဒိယမာနော အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ.

သုံးခုမြောက် အပဒါန်၌ 'အဇိနစမ္မဝတ္ထောဟံ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဂယာကဿပမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၏ လက်ထက်၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ် အဆောက်အအုံ ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်၍၊ ဘဝအဆက်ဆက်၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ယခုကမ္ဘာမှ သုံးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ပွင့်တော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ သန္ဓေတည်၍ ဖြစ်ခဲ့၏။ အရွယ်သို့ရောက်သော် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို တောင့်တသော ဆန္ဒရှိသည်ဖြစ်သောကြောင့် လူ့ဘောင်အိမ်ရာကို စွန့်ပယ်၍ ရသေ့ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကာ၊ တောအုပ်ကြီးအတွင်း၌ သင်္ခမ်းကျောင်းကို ဖန်ဆင်း၍ သစ်မြစ်သစ်သီးများကိုသာ အာဟာရပြုလျက် နေထိုင်ခဲ့၏။ ထိုအချိန်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အဖော်မပါ တစ်ပါးတည်းသာ ထိုရသေ့၏ သင်္ခမ်းကျောင်းအနီးသို့ ကြွတော်မူခဲ့၏။ ထိုရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍၊ မြတ်စွာဘုရားထံ ချဉ်းကပ်လျက် ရှိခိုးကာ သင့်တင့်သောအရပ်၌ ရပ်လျက်၊ အချိန်အခါကို ကြည့်ရှုပြီးလျှင် နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော ဆီးသီးတို့ကို မြတ်စွာဘုရားအား ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထိုရသေ့သည် ထိုကောင်းမှုကုသိုလ်ကြောင့် နတ်ပြည် လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်ခဲ့ပြီးလျှင် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ မွေးဖွားဖြစ်ထွန်း၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် ဝဋ်မှထွက်မြောက်လိုသော အလိုဆန္ဒကြောင့် အိမ်ရာတည်ထောင်သော လူ့ဘောင်ကို စွန့်ပယ်၍ ရသေ့အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကာ ရသေ့နှစ်ရာတို့နှင့်အတူ ဂယာမြစ်၏အနီး၌ နေထိုင်၏။ (ရှင်းဦးအံ့) ထိုရသေ့သည် ဂယာမြစ်အနီး၌ နေထိုင်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကဿပအနွယ် ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း 'ဂယာကဿပ' ဟု အမည်တွင်လေသည်။ ထိုဂယာကဿပသည် မြတ်စွာဘုရားက မိမိ၏ ပရိသတ်နှင့်တကွ ဧဟိဘိက္ခူပသမ္ပဒါကို ပေးသနားတော်မူပြီးနောက် နဒီကဿပ၏ ဝတ္ထု၌ ဆိုခဲ့ပြီးသောနည်းတူ အာဒိတ္တပရိယာယ ဒေသနာတော်ဖြင့် ဆုံးမတော်မူအပ်သော် အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်လေသတည်း။

၃၅. သော အရဟတ္တံ ပတွာ သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော အဇိနစမ္မဝတ္ထောဟန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဇိနစမ္မဝတ္ထောတိ တာပသပဗ္ဗဇိတတ္တာ အဇိနစမ္မနိဝါသနပါဝုရဏောတိ အတ္ထော. ခါရိဘာရဓရောတိ တာပသကာလေ တာပသပရိက္ခာရပရိပုဏ္ဏကာဇဓရောတိ အတ္ထော. ခါရိကတာပသပရိက္ခာရေ ပူရေတွာ. ကောလံ အဟာသိ အဿမန္တိ ကောလဖလံ အဿမေ ပူရေတွာ အဿမေ နိသိန္နောတိ အတ္ထော. အဂေါပယိန္တိ [Pg.289] ပါဌေ ကောလဖလံ ပရိယေသိတွာ အဿမံ ဂေါပေသိံ ရက္ခိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၃၅. ထိုမထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သည်ဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေး၌ပြုခဲ့ဖူးသော အကျင့်သီလ အဖြစ်အပျက်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'အဇိနစမ္မဝတ္ထောဟံ' အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ကြားတော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ 'အဇိနစမ္မဝတ္ထော' ဟူသည်မှာ ရသေ့အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ခဲ့သဖြင့် သစ်နက်ရေကို ဝတ်ရုံသူ (သစ်နက်ရေဟူသော အဝတ်အရုံရှိသူ) ဟု အနက်ရသည်။ 'ခါရိဘာရဓရော' ဟူသည်မှာ ရသေ့ဖြစ်စဉ်အခါ၌ ရသေ့အသုံးအဆောင် ပရိက္ခရာတို့ဖြင့် ပြည့်စုံသော ထမ်းပိုးကို ဆောင်သူဟု အနက်ရသည်။ (ခါရိကာဟူသည် အတိုင်းအရှည်ရှိသော ရသေ့ပရိက္ခရာတို့ကို ပြည့်စေခြင်း ဖြစ်သည်။) 'ကောလံ အဟာသိ အဿမံ' ဟူသည်မှာ ဆီးသီးကို သင်္ခမ်းကျောင်း၌ ပြည့်စေ၍ သင်္ခမ်းကျောင်း၌ ထိုင်နေသည်ဟု အနက်ရသည်။ 'အဂေါပယိံ' ဟူသော ပါဌ်၌ ဆီးသီးကို ရှာဖွေပြီးလျှင် သင်္ခမ်းကျောင်းကို လုံခြုံစေပြီ (သို့မဟုတ်) စောင့်ရှောက်ပြီဟု အနက်ရသည်။ ကြွင်းသော အလုံးစုံသော စကားရပ်သည် အနက်ပေါ်လွင်ပြီးသားသာ ဖြစ်သည်။

ဂယာကဿပတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဂယာကဿပမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၄. ကိမိလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၄. ကိမိလမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

စတုတ္ထာပဒါနေ နိဗ္ဗုတေ ကကုသန္ဓမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကိမိလတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ကကုသန္ဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ပရိနိဗ္ဗုတေ သတ္ထရိ တဿ ဓာတုယော ဥဒ္ဒိဿ သလလမာလာဟိ မဏ္ဍပံ ကာရေတွာ ပူဇံ အကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန တာဝတိံသေသု ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ အပရာပရံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကပိလဝတ္ထုနဂရေ သကျရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ကိမိလောတိ တဿ နာမံ အကာသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော ဘောဂသမ္ပတ္တိယာ ပမတ္တော ဝိဟရတိ. တဿ ဉာဏပရိပါကံ ဉတွာ သံဝေဂဇနနတ္ထံ အနုပိယာယံ ဝိဟရန္တော သတ္ထာ ပဌမယောဗ္ဗနေ ဌိတံ ရမဏီယံ ဣတ္ထိရူပံ အဘိနိမ္မိနိတွာ ပုရတော ဒဿေတွာ ပုန အနုက္ကမေန ယထာ ဇရာရောဂဝိပတ္တီဟိ အဘိဘူတာ ဒိဿတိ, တထာ အကာသိ. တံ ဒိသွာ ကိမိလကုမာရော အတိဝိယ သံဝေဂဇာတော အတ္တနော သံဝေဂံ ပကာသေန္တော ဘဂဝတော ပါကဋံ ကတွာ လဒ္ဓါနုသာသနော အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

လေးခုမြောက်ဖြစ်သော အပဒါန်၌ "နိဗ္ဗုတေ ကကုသန္ဓမှိ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ကိမိလမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ထူးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏အမှီဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက် ကကုသန်မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်၍ အသိလိမ္မာသို့ ရောက်ခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူလတ်သော် ထိုကကုသန်ဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်များကို ရည်စူး၍ ထင်ရှူးပန်းတို့ဖြင့် မဏ္ဍပ်ကို ပြုစေပြီးလျှင် ပူဇော်မှုကို ပြုခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်၍ တပြောင်းပြန်ပြန် နတ်၊ လူတို့၌ ကျင်လည်လတ်သော် ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ ကပိလဝတ်မြို့ သာကီဝင်မင်းမျိုး၌ ဖြစ်၍ ထိုသူအား "ကိမိလ" ဟု အမည်မှည့်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် အရွယ်သို့ရောက်သော် စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပြည့်စုံသဖြင့် မေ့လျော့လျက် နေ၏။ ထိုကိမိလ၏ ဉာဏ်ရင့်ကျက်မှုကို သိတော်မူ၍ ထိတ်လန့်မှု ဖြစ်စေခြင်းငှာ အနုပိယမြို့၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ပထမအရွယ်၌ တည်သော နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းသော မိန်းမရုပ်ကို ဖန်ဆင်း၍ ရှေ့၌ ပြတော်မူပြီးလျှင် တစ်ဖန် အစဉ်သဖြင့် ဇရာ၊ ရောဂါ တည်းဟူသော ပျက်စီးခြင်းတို့ဖြင့် လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်အပ်သည်ကို မြင်နိုင်သည့်အခြင်းအရာအားဖြင့် ပြုတော်မူ၏။ ထိုအခြင်းအရာကို မြင်ရ၍ ကိမိလမင်းသားသည် အလွန်အမင်း ထိတ်လန့်ခြင်းသို့ ရောက်သည်ဖြစ်၍ မိမိ၏ထိတ်လန့်မှုကို ထင်ရှားပြလျက် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ ထင်ရှားအောင် ပြု၍ ရအပ်သော အဆုံးအမရှိသည်ဖြစ်၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေသည်။

၄၂. သော အရဟတ္တံ ပတွာ သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နိဗ္ဗုတေ ကကုသန္ဓမှီတိအာဒိမာဟ. ဗြာဟ္မဏမှိ ဝုသီမတီတိ ပဉ္စဟိ ဝသိတာဟိ ဝသိပ္ပတ္တမှိ ဘဂဝတိ. ဗြာဟ္မဏဿ သဗ္ဗဂုဏဂဏေဟိ မဏ္ဍိတတ္တာ အဘိဝူဠှီတတ္တာ ဗြာဟ္မဏမှိ ကကုသန္ဓေ ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၄၂. ထိုမထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီး၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "နိဗ္ဗုတေ ကကုသန္ဓမှိ" အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ "ဗြာဟ္မဏမှိ ဝုသိမတိ" ဟူသည်မှာ ငါးပါးသော ဝသီဘော်တို့ဖြင့် အလိုအတိုင်းဖြစ်ခြင်းသို့ ရောက်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၌ ဟူလို။ မကောင်းမှုတို့ကို အပပြုပြီးသော ဘုရားရှင်၏ အလုံးစုံသော ဂုဏ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မကောင်းမှုတို့ကို မျှောအပ်ပြီးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း "ဗြာဟ္မဏမည်သော ကကုသန်မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် ဝင်စံတော်မူလတ်သော်" ဟု အနက်ရ၏။ ကြွင်းသောစကားရပ် အားလုံးသည် အနက်ပေါ်လွင်ပါသဖြင့် သိသာလွယ်ကူလှပေသည်။

ကိမိလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ကိမိလမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၅. ဝဇ္ဇိပုတ္တတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၅. ဝဇ္ဇိပုတ္တမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

သဟဿရံသီ [Pg.290] ဘဂဝါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဝဇ္ဇိပုတ္တတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပုညံ ဥပစိနန္တော ဣတော စတုနဝုတိကပ္ပေ ဧကံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဘိက္ခာယ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ကဒလိဖလာနိ အဒါသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝေသာလိယံ လိစ္ဆဝိရာဇကုမာရော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, ဝဇ္ဇိရာဇပုတ္တတ္တာ ဝဇ္ဇိပုတ္တောတွေဝဿ သမညာ. သော ဒဟရော ဟုတွာ ဟတ္ထိသိပ္ပာဒိသိက္ခနကာလေပိ ဟေတုသမ္ပန္နတာယ နိဿရဏဇ္ဈာသယောဝ ဟုတွာ ဝိစရန္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကတွာ နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော အဟောသိ. ဆဠဘိညော ပန ဟုတွာ အပရဘာဂေ အစိရပရိနိဗ္ဗုတေ သတ္ထရိ ဓမ္မံ သင်္ဂါယိတုံ သင်္ကေတံ ကတွာ မဟာထေရေသု တတ္ထ တတ္ထ ဝိဟရန္တေသု ဧကဒိဝသံ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ သေခံယေဝ သမာနံ မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တံ ဒိသွာ တဿ ဥပရိမဂ္ဂါဓိဂမာယ ဥဿာဟံ ဇနေန္တော –

"သဟဿရံသီ ဘဂဝါ" အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဝဇ္ဇိပုတ္တမထေရ်၏ အပဒါန် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ထူးရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်၏အမှီဖြစ်သော ကောင်းမှုကို ဆည်းပူးလျက် ဤကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ တစ်ဆူသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ် ဆွမ်းအလို့ငှာ ကြွတော်မူသည်ကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ငှက်ပျောသီးတို့ကို လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်၊ လူတို့၌ ကျင်လည်လျက် ယခုဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ ဝေသာလီပြည်၌ လိစ္ဆဝိမင်းသားဖြစ်၍ ဖြစ်လာခဲ့ရာ၊ ဝဇ္ဇီမင်း၏သားဖြစ်သောကြောင့် ထိုသူအား "ဝဇ္ဇိပုတ္တ" ဟူ၍ အမည်တွင်ခဲ့၏။ ထိုသူသည် ငယ်ရွယ်စဉ် ဆင်အတတ်၊ မြင်းအတတ် အစရှိသည်တို့ကို သင်ယူနေသောအခါ၌ပင်လျှင် အရဟတ္တဖိုလ်၏အကြောင်းနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်လိုသော အလိုဆန္ဒရှိသည်သာဖြစ်၍ လှည့်လည်သွားလာလတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားရရှိကာ မြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ဝိပဿနာအမှုကို အားထုတ်သဖြင့် မကြာမြင့်မီပင် အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုသို့ အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးရရှိပြီးနောက် နောင်သောအခါ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီး၍ မကြာမြင့်သေးမီ၊ တရားတော်ကို သင်္ဂါယနာတင်ရန် ချိန်းချက်လျက် မထေရ်ကြီးတို့ ထိုထိုအရပ်၌ သီတင်းသုံးနေကြစဉ်၊ တစ်နေ့သ၌ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်မျှသာ ဖြစ်လျက် ကြီးစွာသော ပရိသတ်တို့ ခြံရံကာ တရားဟောကြားနေသော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်ကို မြင်တော်မူသဖြင့် ထိုအရှင်အာနန္ဒာအား အထက်မဂ်ကို ရရှိရန် လုံ့လအားထုတ်မှုကို ဖြစ်စေလိုရကား –

‘‘ရုက္ခမူလဂဟနံ ပသက္ကိယ, နိဗ္ဗာနံ ဟဒယသ္မိံ ဩပိယ;

ဈာယ ဂေါတမ မာ စ ပမာဒေါ, ကိံ တေ ဗိဠိဗိဠိကာ ကရိဿတီ’’တိ. (ထေရဂါ. ၁၁၉) – ဂါထံ အဘာသိ;

"သစ်ပင်ရင်းတည်းဟူသော တောအုပ်ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကပ်ရောက်၍ နိဗ္ဗာန်ကို စိတ်နှလုံး၌ သွင်းလျက်၊ ဂေါမတနွယ်ဖွား အရှင်အာနန္ဒာ၊ ရှုမှတ်ပွားများပါလော၊ မမေ့မလျော့ပါလင့်၊ ဗဠစ်ဗဠစ် ပြောဆိုနေသော စကားသံသည် သင့်အား အဘယ်အကျိုးကို ပြုနိုင်အံ့နည်း" ဟူသော ဂါထာကို မိန့်ဆိုဆုံးမတော်မူခဲ့၏။

တတ္ထ ရုက္ခမူလဂဟနန္တိ ရုက္ခမူလဘူတံ ဂဟနံ, ဂဟနဉှိ အတ္ထိ, န ရုက္ခမူလံ, ရုက္ခမူလဉ္စ အတ္ထိ, န ဂဟနံ, တေသု ရုက္ခမူလဂ္ဂဟဏေန ဌာနဿ ဆာယာယ သမ္ပန္နတာယ ဝါတာတပပရိဿယာဘာဝံ ဒီပေတိ, ဂဟနဂ္ဂဟဏေန နိဝါတဘာဝေန ဝါတပရိဿယာဘာဝံ ဇနသမ္ဗာဓာဘာဝဉ္စ ဒဿေတိ, တဒုဘယေန စ ဘာဝနာယောဂျတံ. ပသက္ကိယာတိ ဥပဂန္တွာ. နိဗ္ဗာနံ ဟဒယသ္မိံ ဩပိယာတိ ‘‘ဧဝံ မယာ ပဋိပဇ္ဇိတွာ နိဗ္ဗာနံ အဓိဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ နိဗ္ဗုတိံ ဟဒယေ ဌပေတွာ စိတ္တေ ကတွာ. ဈာယာတိ တိလက္ခဏူပနိဇ္ဈာနေန ဈာယ, ဝိပဿနာဘာဝနာသဟိတံ မဂ္ဂဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. ဂေါတမာတိ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကံ ဂေါတ္တေနာလပတိ. မာ စ ပမာဒေါတိ အဓိကုသလေသု ဓမ္မေသု မာ ပမာဒံ အာပဇ္ဇိ. ဣဒါနိ ယာဒိသော [Pg.291] ထေရဿ ပမာဒေါ, တံ ပဋိက္ခေပဝသေန ဒဿေန္တော ‘‘ကိံ တေ ဗိဠိဗိဠိကာ ကရိဿတီ’’တိ အာဟ. တတ္ထ ဗိဠိဗိဠိကာတိ ဗိဠိဗိဠိကိရိယာ, ဗိဠိဗိဠိတိသဒ္ဒပဝတ္တိ ယထာ နိရတ္ထကာ, ဧဝံ ဗိဠိဗိဠိကာသဒိသာ ဇနပညတ္တိ. ကိံ တေ ကရိဿတီတိ ကီဒိသံ အတ္ထံ တုယှံ သာဓေဿတိ, တသ္မာ ဇနပညတ္တိံ ပဟာယ သဒတ္ထပသုတော ဟောဟီတိ ဩဝါဒံ အဒါသိ.

ထိုဂါထာ၌ "ရုက္ခမူလဂဟနံ" ဟူသည်မှာ သစ်ပင်ရင်းဖြစ်သော တောအုပ်တည်း။ အထူးသဖြင့် တောအုပ်ရှိသော်လည်း သစ်ပင်ရင်း မရှိနိုင်၊ သစ်ပင်ရင်း ရှိသော်လည်း တောအုပ် မရှိနိုင်ပေ။ ထိုနှစ်မျိုးတို့တွင် သစ်ပင်ရင်းကို ယူခြင်းဖြင့် နေရာအရပ်၏ အရိပ်နှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် လေ၊ နေပူ ဘေးရန်မရှိသည်၏ အဖြစ်ကို ပြ၏။ တောအုပ်ကို ယူခြင်းဖြင့် လေမတိုက်သဖြင့် လေဘေးရန်မရှိသည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ လူသူရှုပ်ထွေးကျဉ်းမြောင်းမှု မရှိသည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း ပြ၏။ ထိုပုဒ်နှစ်ပါးစလုံးဖြင့်လည်း ဘာဝနာတရားပွားများရန် သင့်လျော်သည်၏အဖြစ် ဖြစ်၏။ "ပသက္ကိယ" ဟူသည်မှာ ကပ်ရောက်၍ ဟူလို။ "နိဗ္ဗာန်ကို စိတ်နှလုံး၌ သွင်းလျက်" ဟူသည်မှာ "ဤသို့ ငါသည် ကျင့်ကြံ၍ နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိအပ်၏" ဟု ငြိမ်းအေးရာ နိဗ္ဗာန်ကို စိတ်နှလုံး၌ ထား၍၊ နှလုံးသွင်း၍ ဟူလို။ "ဈာယ" ဟူသည်မှာ လက္ခဏာရေးသုံးပါးကို ကပ်၍ရှုခြင်းဖြင့် ရှုမှတ်ပွားများပါလော၊ ဝိပဿနာဘာဝနာနှင့်တကွဖြစ်သော မဂ်ဘာဝနာကို ပွားများပါလော ဟူလို။ "ဂေါတမ" ဟူသည်ကား တရားဘဏ္ဍာစိုးမထေရ်ကို အနွယ်အားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခြင်းတည်း။ "မာ စ ပမာဒေါ" ဟူသည်မှာ လွန်မြတ်သော ကုသိုလ်တရားတို့၌ မေ့လျော့ခြင်းသို့ မရောက်ပါလင့် ဟူလို။ ယခုအခါ မထေရ်၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော မေ့လျော့ခြင်းကို ပယ်မြစ်ခြင်းအားဖြင့် ပြလိုရကား "ကိံ တေ ဗိဠိဗိဠိကာ ကရိဿတိ" ဟု မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ထိုစကားရပ်၌ "ဗိဠိဗိဠိကာ" ဟူသည်မှာ ဗဠစ်ဗဠစ် အမူအရာတည်း။ ဗဠစ်ဗဠစ်ဟု အသံပြုခြင်းသည် အကျိုးမရှိသကဲ့သို့ ထိုဗဠစ်ဗဠစ် အမူအရာနှင့်တူသော လူတို့နှင့် စကားပြောဆိုခြင်းတည်း။ "သင့်အား အဘယ်သို့ ပြုအံ့နည်း" ဟူသည်မှာ သင့်အား အဘယ်ကဲ့သို့သော အကျိုးကို ပြီးစေနိုင်အံ့နည်း၊ ထို့ကြောင့် လူတို့နှင့် စကားပြောဆိုခြင်းကို ပယ်စွန့်၍ မိမိအကျိုးစီးပွား၌ အားထုတ်သူ ဖြစ်ပါလော ဟူ၍ အဆုံးအမကို ပေးတော်မူ၏။

တံ သုတွာ အညေဟိ ဝုတ္တေန ဝိဿဂန္ဓဝါယနဝစနေန သံဝေဂဇာတော ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ စင်္ကမေန ဝီတိနာမေန္တော ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ သေနာသနံ ပဝိသိတွာ မဉ္စကေ နိသိန္နမတ္တောဝ ‘‘ကိဉ္စိ သယာမီ’’တိ သီသံ ဗိမ္ဗောဟနမသမ္ပတ္တံ ပါဒံ ဘူမိတော ဥဂ္ဂတံ သရီရဿ အာကာသဂတက္ခဏေယေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ထိုဆုံးမစကားကို ကြားရ၍ အခြားသောမထေရ်မြတ်တို့၏ ညှီစို့စို့အနံ့နှင့်တူသော ကိလေသာနံ့လှိုင်နေ၏ဟူသော စကားဖြင့် ထိတ်လန့်ခြင်းသို့ရောက်ကာ များစွာသော ညဉ့်ပတ်လုံး စင်္ကြံလျှောက်ခြင်းဖြင့် ကုန်လွန်စေလျက် ဝိပဿနာကို တိုးပွားစေပြီးလျှင် ကျောင်းသို့ဝင်၍ ညောင်စောင်း၌ ထိုင်ကာမျှ၌ပင် "အနည်းငယ် လျောင်းဦးအံ့" ဟု ကြံ၍ ဦးခေါင်းသည် ခေါင်းအုံးသို့ မရောက်သေးမီ၊ ခြေအစုံသည်လည်း မြေမှ ကြွတက်ခါစ၊ ခန္ဓာကိုယ်၏ ကောင်းကင်သို့ ရောက်ရာခဏ၌ပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့လေသည်။

၄၉. ဝဇ္ဇိပုတ္တတ္ထေရော အပရဘာဂေ သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သဟဿရံသီ ဘဂဝါတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သဟဿရံသီတိ ဧတ္ထ ‘‘အနေကသတသဟဿရံသီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ ‘‘သဟဿရံသီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၄၉. ဝဇ္ဇိပုတ္တမထေရ်သည် နောက်အဖို့၌ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "သဟဿရံသီ ဘဂဝါ" အစရှိသောဂါထာကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ထိုဂါထာ၌ "သဟဿရံသီ" ဟူသော ပုဒ်၌ "အနေကသတသဟဿရံသီ" ဟု ဆိုထိုက်သော်လည်း ဂါထာစပ်ဆိုရာ၌ လွယ်ကူစေရန်အတွက် "သဟဿရံသီ" ဟူ၍သာ ဆိုအပ်ကြောင်း သိအပ်၏။ ကြွင်းသောစကားရပ်သည် လွယ်ကူစွာ သိနိုင်အပ်သည်သာတည်း။

ဝဇ္ဇိပုတ္တတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဝဇ္ဇိပုတ္တမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၆. ဥတ္တရတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၆. ဥတ္တရမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

ဆဋ္ဌာပဒါနေ သုမေဓော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဥတ္တရသာမဏေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဇ္ဇာဓရော ဟုတွာ အာကာသေန ဝိစရတိ. တေန စ သမယေန သတ္ထာ တဿေဝ အနုဂ္ဂဏှနတ္ထံ ဝနန္တရေ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ ဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရံသိယော ဝိဿဇ္ဇေန္တော. သော အန္တလိက္ခေန ဂစ္ဆန္တော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော အာကာသတော ဩရုယှ သုဝိသုဒ္ဓေဟိ ဝိပုလေဟိ ကဏိကာရပုပ္ဖေဟိ ဘဂဝန္တံ ပူဇေသိ, ပုပ္ဖာနိ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန သတ္ထု ဥပရိ ဆတ္တာကာရေန အဋ္ဌံသု, သော တေန ဘိယျောသောမတ္တာယ ပသန္နစိတ္တော ဟုတွာ အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တော ယာဝတာယုကံ တတ္ထ ဌတွာ တတော စုတော ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလဿ ပုတ္တော ဟုတွာ [Pg.292] နိဗ္ဗတ္တိ, ဥတ္တရောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဝိညုတံ ပတ္တော ဗြာဟ္မဏဝိဇ္ဇာသု နိပ္ဖတ္တိံ ဂန္တွာ ဇာတိယာ ရူပေန ဝိဇ္ဇာယ ဝယေန သီလာစာရေန စ လောကဿ သမ္ဘာဝနီယော ဇာတော.

ခြောက်ခုမြောက်အပဒါန်၌လာသော 'သုမေဓော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါ' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဥတ္တရသာမဏေ၏ အကြောင်းအထုပ္ပတ် ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ပြုအပ်ဆည်းပူးအပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု တည်းဟူသော အဆောက်အဦး ရှိခဲ့သူဖြစ်၍၊ ထိုထိုဘဝ၌ ဝဋ်မှထွက်မြောက်ရာ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ သုမေဓမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်၌ ဝိဇ္ဇာဓိုရ်ဖြစ်၍ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် လှည့်လည်သွားလာ၏။ ထိုအချိန်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုဝိဇ္ဇာဓိုရ်အား ချီးမြှောက်ခြင်းငှာ တောအုပ်အတွင်း တစ်ပါးသော သစ်ပင်ရင်း၌ ရောင်ခြည်တော်ခြောက်သွယ်တို့ကို လွှတ်တော်မူလျက် သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ထိုဝိဇ္ဇာဓိုရ်သည် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် သွားစဉ် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသဖြင့် ကောင်းကင်မှ သက်ဆင်းကာ အလွန်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်၍ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ကဏိကာရ (မဟာလှေကား) ပန်းတို့ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်ခဲ့၏။ ပန်းတို့သည် ဘုရားရှင်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်တော်ကြောင့် မြတ်စွာဘုရား၏ အထက်၌ ထီးပုံသဏ္ဍာန်ဖြင့် တည်ရှိကုန်၏။ ထိုဝိဇ္ဇာဓိုရ်သည် ထိုကောင်းမှုကြောင့် အတိုင်းထက်အလွန် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နောက်အဖို့၌ သေလွန်သော် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းကာ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားလျက် အသက်ထက်ဆုံး ထိုနတ်ပြည်၌ တည်ရှိခဲ့ပြီး၊ ထိုနတ်ပြည်မှ စုတေလတ်သော် နတ်လူတို့ဘဝ၌ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားပွင့်တော်မူရာအခါ၌ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ပုဏ္ဏားသူကြွယ်၏ သားဖြစ်၍ မွေးဖွားလာကာ ဥတ္တရ ဟု အမည်မှည့်ခေါ်ခဲ့၏။ ထိုသူငယ်သည် အရွယ်ရောက်သော် ပုဏ္ဏားတို့၏ ဗေဒင်အတတ်ပညာရပ်တို့ကို တတ်မြောက်ပြီးစီးခြင်းသို့ ရောက်၍ ဇာတ်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အဆင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အတတ်ပညာအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အရွယ်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ သီလအကျင့်အားဖြင့်လည်းကောင်း လူအပေါင်း၏ ချီးမွမ်းထိုက်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

တဿ တံ သမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ဝဿကာရော မဂဓမဟာမတ္တော အတ္တနော ဓီတရံ ဒါတုကာမော ဟုတွာ အတ္တနော အဓိပ္ပာယံ ပဝေဒေသိ. သော နိဿရဏဇ္ဈာသယတာယ တံ ပဋိက္ခိပိတွာ ကာလေန ကာလံ ဓမ္မသေနာပတိံ ပယိရုပါသန္တော တဿ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝတ္တသမ္ပန္နော ဟုတွာ ထေရံ ဥပဋ္ဌဟတိ.

ထိုဥတ္တရလုလင်၏ ထိုသို့သော ပြည့်စုံမှုကို မြင်၍ မဂဓတိုင်း၏ အမတ်ကြီး ဝဿကာရသည် မိမိ၏သမီးနှင့် လက်ထပ်ပေးလိုသဖြင့် မိမိ၏ဆန္ဒကို ပြောကြားလာ၏။ ထိုဥတ္တရလုလင်သည် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ရာနိဗ္ဗာန်ကို တောင့်တသော ဆန္ဒရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုဝဿကာရ၏ အလိုဆန္ဒကို ငြင်းပယ်ကာ၊ ရံဖန်ရံခါ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်သော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်ထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ တရားတော်ကို နာယူခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သဒ္ဓါတရားရရှိကာ ရှင်ရဟန်းပြု၍ ဝတ်နှင့်ပြည့်စုံသော သာမဏေဖြစ်လျက် မထေရ်မြတ်ကို လုပ်ကျွေးပြုစုလေ၏။

တေန စ သမယေန ထေရဿ အညတရော အာဗာဓော ဥပ္ပန္နော, တဿ ဘေသဇ္ဇတ္ထာယ ဥတ္တရော သာမဏေရော ပါတောဝ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝိဟာရတော နိက္ခန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ တဠာကဿ သမီပေ ပတ္တံ ဌပေတွာ ဥဒကသမီပံ ဂန္တွာ မုခံ ဓောဝတိ. အထ အညတရော ဥမင်္ဂစောရော ကတကမ္မော အာရက္ခပုရိသေဟိ အနုဗဒ္ဓေါ အဂ္ဂမဂ္ဂေန နဂရတော နိက္ခမိတွာ ပလာယန္တော အတ္တနာ ဂဟိတံ ရတနဘဏ္ဍိတံ သာမဏေရဿ ပတ္တေ ပက္ခိပိတွာ ပလာယိ. သာမဏေရောပိ ပတ္တသမီပံ ဥပဂတော. စောရံ အနုဗန္ဓန္တာ ရာဇပုရိသာ သာမဏေရဿ ပတ္တေ ဘဏ္ဍိကံ ဒိသွာ ‘‘အယံ စောရော, ဣမိနာ စောရိယံ ကတ’’န္တိ သာမဏေရံ ပစ္ဆာဗာဟံ ဗန္ဓိတွာ ဝဿကာရဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဒဿေသုံ. ဝဿကာရော စ တဒါ ရညော ဝိနိစ္ဆယေ နိယုတ္တော ဟုတွာ ဆေဇ္ဇဘေဇ္ဇံ အနုသာသတိ, သော ‘‘ပုဗ္ဗေ မမ ဝစနံ နာဒိယိ, သုဒ္ဓပါသဏ္ဍိယေသု ပဗ္ဗဇီ’’တိ (ထေရဂါ. အဋ္ဌ. ၁.ဥတ္တရတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ) ကမ္မံ အသောဓေတွာ ဃာတုကာမတ္တာဝ ဇီဝန္တမေဝ တံ သူလေ ဥတ္တာသေသိ.

ထိုအချိန်အခါ၌ အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်၌ အနာရောဂါတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာရာ၊ ထိုရောဂါအတွက် ဆေးဝါးရရှိရန် ဥတ္တရသာမဏေသည် နံနက်စောစောကပင် သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူဆောင်၍ ကျောင်းမှ ထွက်လာခဲ့သည်။ လမ်းခရီးအကြား ဆည်ကန်တစ်ခုအနီး၌ သပိတ်ကို ချထားပြီး ရေအနီးသို့ သွား၍ မျက်နှာသစ်လေသည်။ ထိုအခါ ခိုးမှုပြုပြီးသော ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူး သူခိုးတစ်ဦးကို အစောင့်အရှောက်ယောက်ျားတို့က လိုက်လံဖမ်းဆီးရာ၊ ထိုသူခိုးသည် မလွယ်ပေါက်မှတစ်ဆင့် မြို့ပြင်သို့ ထွက်ပြေးလတ်သော် မိမိခိုးယူလာသော ရတနာထုပ်ကို သာမဏေ၏ သပိတ်ထဲသို့ ထည့်ကာ ထွက်ပြေးသွား၏။ သာမဏေသည်လည်း သပိတ်အနီးသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာချိန်တွင်၊ သူခိုးနောက်သို့ လိုက်လံကြသော မင်းချင်းယောက်ျားတို့သည် သာမဏေ၏ သပိတ်၌ ရတနာထုပ်ကို တွေ့ရှိသဖြင့် 'ဤသာမဏေသည် သူခိုးဖြစ်သည်၊ ဤသာမဏေသည် ခိုးမှုကို ပြုခဲ့သည်' ဟု ဆိုကာ သာမဏေကို လက်ပြန်ကြိုးတုပ် နှောင်ဖွဲ့လျက် ဝဿကာရပုဏ္ဏားထံသို့ ပို့ဆောင်ကြကုန်၏။ ဝဿကာရပုဏ္ဏားသည်လည်း ထိုစဉ်က မင်း၏ တရားဆုံးဖြတ်ရာ၌ ခန့်အပ်ခြင်းခံရသူဖြစ်၍ ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်းကို စီရင်ဆုံးဖြတ်နေ၏။ ထိုပုဏ္ဏားသည် 'ဤသူသည် ရှေးက ငါ့စကားကို နားမထောင်ဘဲ သာသနာပ ရဟန်းတို့ထံ၌ ရှင်ပြုခဲ့သည်' ဟု ရန်ငြိုးထားကာ ခိုးမှုကို အမှန်အတိုင်း မစစ်ဆေးဘဲ သတ်လိုသောဆန္ဒသက်သက်ဖြင့် အသက်ရှင်လျက်ရှိသော ထိုဥတ္တရသာမဏေကို တံကျင်၌ လျှိုစေလေသည်။

အထဿ ဘဂဝါ ဉာဏပရိပါကံ ဩလောကေတွာ တံ ဌာနံ ဂန္တွာ ဝိပ္ဖုရန္တဟတ္ထနခမဏိမယူခသမ္ဘိန္နသိတာဘတာယ ပဂ္ဃရန္တဇာတိဟိင်္ဂုလကသုဝဏ္ဏရသဓာရံ ဝိယ ဇာလာဂုဏ္ဌိတမုဒုတလုနဒီဃင်္ဂုလိဟတ္ထံ ဥတ္တရဿ သီသေ ဌပေတွာ ‘‘ဥတ္တရ, ဣဒံ တေ ပုရိမကမ္မဿ ဖလံ ဥပ္ပန္နံ, တတ္ထ တယာ ပစ္စဝေက္ခဏဗလေန အဓိဝါသနာ ကာတဗ္ဗာ’’တိ ဝတွာ အဇ္ဈာသယာနုရူပံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ဥတ္တရော အမတာဘိသေကသဒိသေန သတ္ထု ဟတ္ထသမ္ဖဿေန သဉ္ဇာတပ္ပသာဒသောမနဿတာယ ဥဠာရပီတိပါမောဇ္ဇံ ပဋိလဘိတွာ ယထာပရိစိတံ ဝိပဿနာမဂ္ဂံ သမာရူဠှော ဉာဏဿ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ သတ္ထု စ ဒေသနာဝိလာသေန တာဝဒေဝ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ သဗ္ဗေ ကိလေသေ ခေပေတွာ ဆဠဘိညော [Pg.293] အဟောသိ. ဆဠဘိညော ပန ဟုတွာ သူလတော ဥဋ္ဌဟိတွာ ပရာနုဒ္ဒယာယ အာကာသေ ဌတွာ ပါဋိဟာရိယံ ဒဿေသိ. မဟာဇနော အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တဇာတော အဟောသိ. တာဝဒေဝဿ ဝဏော သံရူဠှိ, သော ဘိက္ခူဟိ, ‘‘အာဝုသော, တာဒိသဒုက္ခံ အနုဘဝန္တော ကထံ တွံ ဝိပဿနံ အနုယုဉ္ဇိတုံ အသက္ခီ’’တိ ပုဋ္ဌော, ‘‘ပဂေဝ မေ, အာဝုသော, သံသာရေ အာဒီနဝေါ, သင်္ခါရာနဉ္စ သဘာဝေါ သုဒိဋ္ဌော, ဧဝါဟံ တာဒိသံ ဒုက္ခံ အနုဘဝန္တောပိ အသက္ခိံ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ ဝိသေသံ အဓိဂန္တု’’န္တိ အာဟ. ‘‘ပုဗ္ဗဇာတိယာ ဒဟရကာလေ မက္ခိကံ ဂဟေတွာ နိမ္ဗသူလကံ ဂဟေတွာ သူလာရောပနကီဠံ ပဋိစ္စ ဧဝံ အနေကဇာတိသတေသု သူလာရောပနဒုက္ခမနုဘဝိတွာ ဣမာယ ပရိယောသာနဇာတိယာ ဧဝရူပံ ဒုက္ခမနုဘူတ’’န္တိ အာဟ.

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသာမဏေ၏ ဉာဏ်ရင့်ကျက်မှုကို ကြည့်ရှုတော်မူပြီးလျှင် ထိုအရပ်သို့ ကြွရောက်တော်မူကာ၊ ပျံ့နှံ့ထွန်းပသော လက်သည်းတော်တို့၏ ရွဲလုံးအရောင်နှင့် မတူ ကွဲပြားခြားနားသော ဖြူဖွေးသော အရောင်ရှိခြင်းကြောင့် ယိုစီးကျသော စစ်မှန်သော ဟင်္သာပြဒါးနှင့် ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေစင်ရည်တို့၏ အလျဉ်ကဲ့သို့ရှိသော၊ အကြောကွန်ရက်ဖြင့် မြှေးယှက်အပ်သည့် နူးညံ့သိမ့်မွေ့ရှည်လျားသော လက်ချောင်းတော်များရှိသည့် လက်တော်ကို ဥတ္တရသာမဏေ၏ ဦးခေါင်းထက်၌ တင်ထားတော်မူလျက် 'ဥတ္တရ၊ ဤသည်ကား သင်၏ ရှေးကံဟောင်း၏ အကျိုးရလဒ် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်၏၊ ထိုကံဟောင်း၏ အကျိုးအပေါ်၌ သင်သည် ဆင်ခြင်ခြင်းတည်းဟူသော စွမ်းအားဖြင့် သည်းခံခြင်းကို ပြုထိုက်၏' ဟု မိန့်တော်မူကာ အလိုဆန္ဒအားလျော်သော တရားစကားကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ဥတ္တရသာမဏေသည် အမြိုက်ရေစင် သွန်းလောင်းခြင်းနှင့်တူသော မြတ်စွာဘုရား၏ လက်တော်အတွေ့ကြောင့်လည်းကောင်း၊ လွန်စွာဖြစ်ပေါ်လာသော ကြည်ညိုဝမ်းမြောက်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း မွန်မြတ်သော ပီတိပါမောဇ္ဇကို ရရှိကာ မိမိလေ့ကျက်ဖူးသော ဝိပဿနာလမ်းစဉ်သို့ တက်လှမ်း၍ ဉာဏ်ရင့်ကျက်မှုသို့ ရောက်ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော် တင့်တယ်စံပယ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ထိုခဏ၌ပင် မဂ်အစဉ်ဖြင့် ကိလေသာအားလုံးကို ကုန်စင်စေလျက် ခြောက်ပါးသော အဘိညာဉ်ရ ရဟန္တာဖြစ်တော်မူ၏။ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဉ်ရှိသော ရဟန္တာဖြစ်တော်မူပြီးနောက် တံကျင်မှ ထမြောက်ကာ သူတစ်ပါးတို့ကို သနားစောင့်ရှောက်သောအားဖြင့် ကောင်းကင်၌ ရပ်တည်၍ တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြသတော်မူ၏။ လူအပေါင်းတို့သည် အံ့ဩချီးကျူးဖွယ် စိတ်နှလုံး ရှိကြကုန်၏။ ထိုခဏ၌ပင် သာမဏေ၏ ဒဏ်ရာဒဏ်ချက် အနာသည် ကောင်းစွာ ပျောက်ကင်းလျက် အသားနုတက်လေ၏။ ထိုဥတ္တရမထေရ်အား ရဟန်းတို့က 'ငါ့ရှင်၊ ထိုကဲ့သို့သော ပြင်းထန်သော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံစားရပါလျက်နှင့် သင်သည် အဘယ်သို့လျှင် ဝိပဿနာကို အားထုတ်နိုင်ခဲ့ပါသနည်း' ဟု မေးမြန်းကြလတ်သော် 'ငါ့ရှင်တို့၊ ငါသည် ရှေးဦးစောစောကပင် သံသရာ၌ ဘေးအပြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ခါရတရားတို့၏ သဘောကိုလည်းကောင်း ကောင်းစွာမြင်ထားပြီးဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ထိုသို့သော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံစားရသော်လည်း ဝိပဿနာတရားကို ပွားများစေ၍ တရားထူးကို ရယူခြင်းငှာ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်' ဟု ပြန်လည်မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထို့ပြင် 'ရှေးဘဝက ငယ်ရွယ်စဉ်အခါ၌ ယင်ကောင်ကို ဖမ်း၍ တမာသားတံကျင်၌ တင်ကာ တံကျင်လျှို၍ ကစားခြင်းကို အကြောင်းပြုလျက် ဤသို့လျှင် များစွာသော ဘဝတစ်ရာတို့ပတ်လုံး တံကျင်လျှိုခံရသော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရပြီးဖြစ်၍ ယခုနောက်ဆုံးဘဝ၌ ဤသို့သဘောရှိသော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံစားရခြင်းဖြစ်သည်' ဟု မိန့်ကြားတော်မူ၏။

၅၅. အထ အပရဘာဂေ ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုမေဓော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနမေဝ ကရိဿာမ.

၅၅. ထိုအခါ နောက်အဖို့၌ ရှေးကံဟောင်းကို ပြန်လည်အောက်မေ့သဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့သော အကြောင်းအရာအဋ္ဌုပ္ပတ်ကို ထင်ရှားစွာ ပြလိုသဖြင့် 'သုမေဓော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါ' စသည်ဖြင့် မိန့်မြွက်တော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ မပေါ်လွင်သော ပုဒ်တို့၏ အဖွင့်ကိုသာ ဖွင့်ပြပါအံ့။

၅၇. ဝိဇ္ဇာဓရော တဒါ အာသိန္တိ ဗာဟိရကမန္တာဒိဝိဇ္ဇာသိဒ္ဓိယာ အာကာသဂါမိသမတ္ထော ဟုတွာ စရဏဝသေန တံ ဝိဇ္ဇံ ရက္ခိတွာ အဝိနာသေတွာ ပရိဟရဏဝသေန ဝိဇ္ဇာဓရယောနိ အာသိံ အဟောသိန္တိ အတ္ထော. အန္တလိက္ခစရော အဟန္တိ အန္တံ ပရိယောသာနံ ကောဋိံ လိခတေ သံကရိဿတီတိ အန္တလိက္ခံ. အထ ဝါ အန္တံ ပရိယောသာနံ လိချတေ ဩလောကိယတေ ဧတေနာတိ အန္တလိက္ခံ, တသ္မိံ အန္တလိက္ခေ, အာကာသေ စရဏသီလော အဟန္တိ အတ္ထော. တိသူလံ သုကတံ ဂယှာတိ တိခိဏံ သူလံ, အဂ္ဂံ အာဝုဓံ. တိသူလံ သုန္ဒရံ ကတံ, ကောဋ္ဋနဃံသနမဒ္ဒနပဟရဏဝသေန သုဋ္ဌု ကတံ သူလာဝုဓံ ဂယှ ဂဟေတွာ အမ္ဗရတော ဂစ္ဆာမီတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာဝ နယာနုယောဂေန သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၅၇. 'ဝိဇ္ဇာဓရော တဒါ အာသိံ' ဟူသည် သာသနာပ မန္တန်စသည်တို့၏ အတတ်ပညာ ပြီးမြောက်ခြင်းကြောင့် ကောင်းကင်၌ သွားလာခြင်းငှာ စွမ်းဆောင်နိုင်သူဖြစ်၍၊ ကျင့်ကြံခြင်းအားဖြင့် ထိုအတတ်ကို စောင့်ရှောက်လျက် မပျက်စီးစေဘဲ ဆောင်ထားခြင်းအားဖြင့် ဝိဇ္ဇာဓိုရ်မျိုး၌ ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'အန္တလိက္ခစရော အဟံ' ဟူရာ၌ ကောင်းကင် (antalikkhaṃ) ဟူသည် အဆုံးစွန်သို့ ရောက်အောင် ပါးလွှာအောင်ပြုတတ်သောကြောင့် (သို့မဟုတ်) ထိုကောင်းကင်အရပ်ဖြင့် အဆုံးအစွန်ကို ကြည့်ရှုအပ်သောကြောင့် အန္တလိက္ခ (ကောင်းကင်) မည်၏၊ ထိုကောင်းကင်၌ ငါသည် လှည့်လည်သွားလာလေ့ရှိသူ ဖြစ်၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'တိသူလံ သုကတံ ဂယှ' ဟူသည် ထက်မြက်စူးရှသော တံကျင်တည်းဟူသော မြတ်သောလက်နက်ကို၊ အဖျားသုံးခုရှိ၍ ကောင်းစွာပြုအပ်သော သို့မဟုတ် ထုထောင်းခြင်း၊ ပွတ်တိုက်ခြင်း၊ နှိပ်နယ်ခြင်း၊ ပုတ်ခတ်ခြင်းအားဖြင့် ကောင်းစွာ ပြုပြင်အပ်သော တံကျင်လက်နက်ကို ယူဆောင်၍ ကောင်းကင်မှ သွားပါအံ့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြွင်းသမျှ စကားရပ်အားလုံးမှာ အောက်၌ ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းအတိုင်းသာ ဖြစ်သောကြောင့် ရှေးနည်းများအတိုင်း နှိုင်းယှဉ်၍ လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်ပါသည်။

ဥတ္တရတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဥတ္တရမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် (ဝဏ္ဏနာ) ပြီးဆုံးပါပြီ။

၇. အပရဥတ္တရတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၇. အပရဥတ္တရတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

သတ္တမာပဒါနေ [Pg.294] နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိကံ အာယသ္မတော အပရဿ ဥတ္တရတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဣတော စတုန္နဝုတိကပ္ပေ သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ သာသနေ လဒ္ဓပ္ပသာဒေါ ဟုတွာ ဥပါသကတ္တံ နိဝေဒေသိ. သော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ အတ္တနော ဉာတကေ သန္နိပါတေတွာ ဗဟုပူဇာသက္ကာရံ သံဟရိတွာ ဓာတုပူဇံ အကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာကေတေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဥတ္တရောတိ လဒ္ဓနာမော ဝယပ္ပတ္တော ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန သာဝတ္ထိံ ဂတော ကဏ္ဍမ္ဗမူလေ ကတံ ယမကပါဋိဟာရိယံ ဒိသွာ ပသီဒိတွာ ပုန ကာဠကာရာမသုတ္တဒေသနာယ အဘိဝဍ္ဎမာနသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ သတ္ထာရာ သဒ္ဓိံ ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ ဥပသမ္ပဒံ လဘိတွာ တထေဝ စရန္တော ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော အဟောသိ. ဆဠဘိညော ပန ဟုတွာ သတ္ထရိ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရန္တေ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနတ္ထံ ရာဇဂဟတော သာဝတ္ထိံ ဥပဂတော ဘိက္ခူဟိ – ‘‘ကိံ, အာဝုသော, ပဗ္ဗဇ္ဇာကိစ္စံ တယာ မတ္ထကံ ပါပိတ’’န္တိ ပုဋ္ဌော အညံ ဗျာကာသိ.

ခုနစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော အပဒါန်၌ “နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ” အစရှိသော ဂါထာသည် အရှင်ဥတ္တရမထေရ် (အခြားတစ်ပါးသော ဥတ္တရမထေရ်) ၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် (အပဒါန်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်တော်၌ ပါရမီဆည်းပူးခဲ့ဖူးသဖြင့် ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ယခုဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်အခါက အမျိုးကောင်းအိမ်၌ လူဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် တတ်သိနားလည်သည့် အရွယ်သို့ရောက်၍ သာသနာတော်၌ ကြည်ညိုခြင်းကို ရရှိသဖြင့် ဥပါသကာအဖြစ်သို့ ခံယူကြောင်း လျှောက်ထားခဲ့၏။ ထိုသူသည် မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသောအခါ မိမိ၏ဆွေမျိုးများကို စုဝေးစေပြီးလျှင် များစွာသော ပူဇော်သက္ကာရတို့ကို စုဆောင်း၍ ဓာတ်တော်တို့ကို ပူဇော်ခြင်းကို ပြုခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်ပြည်၊ လူပြည်တို့၌ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ သာကေတမြို့၊ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ “ဥတ္တရ” ဟု အမည်ရခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်သောအခါ တစ်စုံတစ်ခုသော ကိစ္စဖြင့် သာဝတ္ထိမြို့သို့ သွားရာ ကဏ္ဍမ္ဗသရက်ပင်ရင်း၌ ပြုတော်မူအပ်သော ယမိုက်ပြာဋိဟာကို ဖူးမြော်ရသဖြင့် ကြည်ညိုကာ တစ်ဖန် ကာဠကာရာမသုတ္တန် ဒေသနာတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရား အလွန်တိုးပွားလျက် ရဟန်းပြုပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားနှင့်အတူ ရာဇဂြိုဟ်မြို့သို့ ကြွရောက်၍ ရဟန်းအဖြစ် (ဥပသမ္ပဒါ) ကို ရရှိခဲ့၏။ ထို့နောက် ထိုနည်းအတိုင်းပင် ကျင့်ကြံအားထုတ်လျက် ဝိပဿနာကို တည်စေ၍ မကြာမီပင် ခြောက်ပါးသော အဘိညာဉ်ကို ရရှိသော ရဟန္တာဖြစ်တော်မူ၏။ အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးကို ရရှိတော်မူပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရား သာဝတ္ထိမြို့၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်အား လုပ်ကျွေးပူဇော်ရန် ရာဇဂြိုဟ်မြို့မှ သာဝတ္ထိမြို့သို့ ကြွရောက်လာလတ်သော် ရဟန်းတို့က “ငါ့ရှင် ဥတ္တရ... သင်သည် ရဟန်းကိစ္စကို အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်စေအပ်ပြီလော” ဟု မေးမြန်းအပ်သည်ရှိသော် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဖြေကြားတော်မူခဲ့၏။

၉၃. အရဟတ္တံ ပန ပတွာ သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှီတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၉၃. အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူပြီးနောက် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်၍ မိမိ၏ ရှေးကပြုခဲ့သော အကျင့်သီလ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ်ကို ပြသလိုသဖြင့် “နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ” အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်အားလုံးသည် အောက်တွင် ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်းပင် ထင်ရှားပေါ်လွင်သော အနက်ရှိသည်သာ ဖြစ်သည်။

အပရဥတ္တရတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အခြားတစ်ပါးသော ဥတ္တရမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့် ပြီးဆုံးပါပြီ။

၈. ဘဒ္ဒဇိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၈. အရှင်ဘဒ္ဒဇိမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်။

အဋ္ဌမာပဒါနေ ဩဂယှာဟံ ပေါက္ခရဏိန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဘဒ္ဒဇိတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဗြာဟ္မဏာနံ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပေသု ပါရံ ဂန္တွာ ကာမေ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အရညာယတနေ အဿမံ [Pg.295] ကာရေတွာ ဝသန္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ တဿ အဇ္ဈာသယံ ဒိသွာ အာကာသတော ဩတရိ. ဩတိဏ္ဏဿ ပန ဘဂဝတော မဓုဉ္စ ဘိသမုဠာလဉ္စ သပ္ပိခီရဉ္စ ဥပနာမေသိ, တဿ တံ ဘဂဝါ အနုကမ္မံ ဥပါဒါယ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သော တေန ပုညကမ္မေန တုသိတေသု နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ မဟဒ္ဓနော သေဋ္ဌိ ဟုတွာ အဋ္ဌသဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟဿံ ဘောဇေတွာ တိစီဝရေန အစ္ဆာဒေသိ.

ရှစ်ခုမြောက် အပဒါန်၌ “ဩဂယှာဟံ ပေါက္ခရဏိံ” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ဘဒ္ဒဇိမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် (အပဒါန်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်တော်၌ ပါရမီဆည်းပူးခဲ့ဖူးသဖြင့် ထိုထိုဘဝတို့၌ ဝဋ်ကင်းပြတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အားကြီးသော အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ တတ်သိနားလည်သည့် အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ပုဏ္ဏားတို့၏ ကျမ်းဂန်အတတ်၊ လက်မှုပညာရပ်တို့၌ တစ်ဖက်ကမ်းခတ် တတ်မြောက်ခဲ့၏။ ထို့နောက် ကာမဂုဏ်တို့ကို စွန့်ပယ်ကာ ရသေ့ဝတ်ဖြင့် တောအုပ်အတွင်း သင်္ခမ်းကျောင်းဆောက်လုပ်၍ နေထိုင်စဉ် တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရား ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွတော်မူသည်ကို မြင်တွေ့ရသဖြင့် စိတ်ကြည်ညိုသည်ဖြစ်၍ လက်အုပ်ချီကာ ရပ်နေလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရသေ့၏ အလိုဆန္ဒကို သိတော်မူသဖြင့် ကောင်းကင်မှ သက်ဆင်းတော်မူ၏။ ထိုသို့ သက်ဆင်းတော်မူလာသော မြတ်စွာဘုရားအား ပျားရည်၊ ကြာစွယ်ကြာရင်းနှင့် ထောပတ်၊ နို့ရည်တို့ကို ကပ်လှူလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရသေ့အား အစဉ်သနားခြင်းကို အစွဲပြု၍ ထိုလှူဖွယ်ဝတ္ထုတို့ကို ခံယူတော်မူပြီးလျှင် အနုမောဒနာတရား ဟောကြားကာ ကြွသွားတော်မူ၏။ ထိုရသေ့သည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် တုသိတာဘုံ၌ ဖြစ်ထွန်း၍ ထိုဘုံ၌ အသက်ထက်ဆုံး တည်နေကာ ထိုမှစုတေလတ်သော် သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်လျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ များစွာသော စည်းစိမ်ဥစ္စာရှိသော သူဌေးဖြစ်၍ ရဟန်းတစ်သိန်းခြောက်သောင်းရှစ်ထောင်တို့အား ဆွမ်းလုပ်ကျွေးကာ သုံးထည်သော သင်္ကန်းတို့ဖြင့် လှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့၏။

ဧဝံ ဗဟုံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ. တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စဝိတွာ မနုဿလောကေသု ဥပ္ပန္နော ဗုဒ္ဓသုညေ လောကေ ပဉ္စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓသတာနိ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌဟိတွာ တတော စုတော ရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ရဇ္ဇံ အနုသာသန္တော အတ္တနော ပုတ္တံ ပစ္စေကဗောဓိံ အဓိဂန္တွာ ဌိတံ ဥပဋ္ဌဟိတွာ တဿ ပရိနိဗ္ဗုတဿ ဓာတုယော ဂဟေတွာ စေတိယံ ကတွာ ပူဇေသိ. ဧဝံ တတ္ထ တတ္ထ တာနိ တာနိ ပုညာနိ ကတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဘဒ္ဒိယနဂရေ အသီတိကောဋိဝိဘဝဿ ဘဒ္ဒိယသေဋ္ဌိဿ ဧကပုတ္တကော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, ဘဒ္ဒဇီတိဿ နာမံ အဟောသိ. တဿ ကိရ ဣဿရိယဘောဂပရိဝါရသမ္ပတ္တိ စရိမဘဝေ ဗောဓိသတ္တဿ ဝိယ အဟောသိ.

ဤသို့ များစွာသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုခဲ့သဖြင့် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းခဲ့၏။ ထိုနတ်ပြည်၌ အသက်ထက်ဆုံး တည်နေပြီးနောက် ထိုမှ စုတေ၍ လူ့ပြည်တို့၌ ဖြစ်ကာ ဘုရားပွင့်တော်မမူသော ကမ္ဘာ၌ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရှင်မြတ်ငါးရာတို့အား ပစ္စည်းလေးပါးတို့ဖြင့် လုပ်ကျွေးပြုစုခဲ့၏။ ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် မင်းမျိုး၌ ဖြစ်၍ တိုင်းသူပြည်သားတို့ကို အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်စဉ် မိမိ၏သားတော်သည် ပစ္စေကဗောဓိဉာဏ်ကို ရရှိတော်မူသဖြင့် ထိုသားတော်အား ပြုစုလုပ်ကျွေးခဲ့၏။ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသော ထိုသားတော်၏ ဓာတ်တော်တို့ကို ယူဆောင်ကာ စေတီတော် တည်ထား၍ ပူဇော်ခဲ့၏။ ဤသို့လျှင် ထိုထိုဘဝတို့၌ ထိုထိုသော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ပြုခဲ့သဖြင့် ဤဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ ဘဒ္ဒိယမြို့၌ ကုဋေရှစ်ဆယ် စည်းစိမ်ဥစ္စာရှိသော ဘဒ္ဒိယသူဌေး၏ တစ်ဦးတည်းသောသား ဖြစ်လာခဲ့၏။ ထိုသူ၏ အမည်မှာ “ဘဒ္ဒဇိ” ဟု ဖြစ်၏။ ထိုဘဒ္ဒဇိ၏ အစိုးရခြင်း၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ၊ အခြံအရံနှင့် ပြည့်စုံပုံတို့သည် နောက်ဆုံးဘဝ၌ ဘုရားလောင်း၏ ပြည့်စုံပုံကဲ့သို့ပင် ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြကုန်၏။

တဒါ သတ္ထာ သာဝတ္ထိယံ ဝသိတွာ ဘဒ္ဒဇိကုမာရံ သင်္ဂဏှနတ္ထာယ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ဘဒ္ဒိယနဂရံ ဂန္တွာ ဇာတိယာဝနေ ဝသိ တဿ ဉာဏပရိပါကံ အာဂမယမာနော. သောပိ ဥပရိပါသာဒေ နိသိန္နော သီဟပဉ္ဇရံ ဝိဝရိတွာ ဩလောကေန္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဓမ္မံ သောတုံ ဂစ္ဆန္တံ မဟာဇနံ ဒိသွာ, ‘‘ကတ္ထာယံ မဟာဇနော ဂစ္ဆတီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တံ ကာရဏံ သုတွာ သယမ္ပိ မဟတာ ပရိဝါရေန သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော သဗ္ဗာဘရဏပဋိမဏ္ဍိတောဝ သဗ္ဗကိလေသေ ခေပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တေ ပန တေန အဓိဂတေ သတ္ထာ ဘဒ္ဒိယသေဋ္ဌိံ အာမန္တေသိ – ‘‘တဝ ပုတ္တော အလင်္ကတပဋိယတ္တော ဓမ္မံ သုဏန္တော အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ, တေနဿ ဣဒါနေဝ ပဗ္ဗဇိတုံ ယုတ္တံ, နော စေ ပဗ္ဗဇိဿတိ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿတီ’’တိ. သေဋ္ဌိ ‘‘န မယှံ ပုတ္တဿ ဒဟရဿေဝ သတော ပရိနိဗ္ဗာနေန ကိစ္စံ အတ္ထိ, ပဗ္ဗာဇေထ န’’န္တိ အာဟ. တံ သတ္ထာ ပဗ္ဗာဇေတွာ ဥပသမ္ပာဒေတွာ တတ္ထ သတ္တာဟံ ဝသိတွာ ကောဋိဂါမံ ပါပုဏိ, သော စ ဂါမော ဂင်္ဂါတီရေ အဟောသိ[Pg.296]. ကောဋိဂါမဝါသိနော စ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသုံ. ဘဒ္ဒဇိတ္ထေရော သတ္ထာရာ အနုမောဒနာယ အာရဒ္ဓမတ္တာယ ဗဟိဂါမံ ဂန္တွာ ‘‘ဂင်္ဂါတီရေ မဂ္ဂသမီပေ သတ္ထု အာဂတကာလေ ဝုဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသီဒိ. မဟာထေရေသု အာဂစ္ဆန္တေသုပိ အဝုဋ္ဌဟိတွာ သတ္ထု အာဂတကာလေယေဝ ဝုဋ္ဌာသိ. ပုထုဇ္ဇနာ ဘိက္ခူ – ‘‘အယံ အဓုနာ ပဗ္ဗဇိတော, မဟာထေရေသု အာဂစ္ဆန္တေသု မာနထဒ္ဓေါ ဟုတွာ န ဝုဋ္ဌာသီ’’တိ ဥဇ္ဈာယိံသု.

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘဒ္ဒဇိမင်းသားကို ချီးမြှောက်တော်မူရန် ရဟန်းသံဃာအပေါင်းနှင့်အတူ ဘဒ္ဒိယမြို့သို့ ကြွတော်မူ၍ ဇာတိယာဝဏတောအုပ်၌ ထိုမင်းသား၏ ဉာဏ်ရင့်ကျက်မှုကို စောင့်ဆိုင်းလျက် သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ထိုဘဒ္ဒဇိမင်းသားသည်လည်း ပြာသာဒ်အထက်၌ ထိုင်နေရာမှ လေသာပြတင်းကို ဖွင့်လှစ်၍ ကြည့်ရှုလတ်သော် မြတ်စွာဘုရား၏ထံတော်သို့ တရားနာရန် သွားကြသော လူအုပ်ကြီးကို မြင်သဖြင့် “ဤလူအုပ်ကြီးသည် အဘယ်သို့ သွားကြသနည်း” ဟု မေးမြန်း၍ ထိုအကြောင်းကို ကြားသိရသောအခါ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း များစွာသော အခြံအရံနှင့်တကွ ဘုရားရှင်ထံတော်သို့ သွား၍ တရားနာယူလေ၏။ ထိုသို့ တရားတော်ကို နာယူစဉ် အဆင်တန်ဆာအားလုံးကို ဝတ်ဆင်ထားလျက်ပင် ကိလေသာအားလုံးကို ကုန်စင်စေပြီး အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူ၏။ ဘဒ္ဒဇိ အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရရှိပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ဘဒ္ဒိယသူဌေးအား “သူဌေးကြီး... သင့်သားသည် တန်ဆာဆင်ယင်လျက်ပင် တရားနာစဉ် အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်လေပြီ။ ထို့ကြောင့် သူ့အား ယခုချက်ချင်းပင် ရဟန်းပြုပေးရန် သင့်တော်၏။ အကယ်၍ ရဟန်းမပြုပါက ပရိနိဗ္ဗာန်စံလတ္တံ့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ သူဌေးကလည်း “ငယ်ရွယ်သေးသော အကျွန်ုပ်၏သားအား ပရိနိဗ္ဗာန်စံခြင်းဖြင့် အကျိုးမရှိပါ, သူ့ကို ရဟန်းပြုပေးတော်မူပါ ဘုရား” ဟု လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုဘဒ္ဒဇိကို ရှင်ရဟန်းအဖြစ်သို့ သွတ်သွင်းတော်မူပြီးနောက် ထိုဘဒ္ဒိယမြို့၌ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး သီတင်းသုံးတော်မူကာ ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းနားတွင်ရှိသော ကောဋိရွာသို့ ကြွရောက်တော်မူ၏။ ကောဋိရွာသူရွာသားတို့သည်လည်း ဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာတော်တို့အား ကြီးစွာသောအလှူကို လှူဒါန်းကြကုန်၏။ ဘဒ္ဒဇိမထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားက အနုမောဒနာတရား ဟောကြားရန် အစပြုရုံမျှရှိသေးစဉ် ရွာပြင်သို့ ထွက်သွားပြီးလျှင် ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းနား လမ်းအနီး၌ “မြတ်စွာဘုရား ကြွတော်မူလာသည့်အခါမှ ငါထတော့အံ့” ဟု အချိန်သတ်မှတ်ကာ သစ်ပင်တစ်ပင်၏အောက်၌ သမာပတ်ဝင်စား၍ ထိုင်နေလေ၏။ မဟာထေရ်ကြီးများ ကြွလာကြသော်လည်း မထဘဲ မြတ်စွာဘုရား ကြွတော်မူလာသည့်အခါ၌သာ ထလေ၏။ ထိုအခါ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတို့က “ဤရဟန်းသည် မကြာသေးမီကမှ ရဟန်းပြုလာသူဖြစ်လျက် မထေရ်ကြီးများ ကြွလာကြသော်လည်း မာန်တက်ပြီး မထဘဲ နေဘိသည်” ဟု ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်ကြလေကုန်၏။

ကောဋိဂါမဝါသိနော သတ္ထု ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဗဟူ နာဝါသံဃာဋေ ဗန္ဓိံသု. သတ္ထာ ‘‘ဘဒ္ဒဇိဿာနုဘာဝံ ပကာသေမီ’’တိ နာဝါယ ဌတွာ ‘‘ကဟံ ဘဒ္ဒဇီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ဘဒ္ဒဇိတ္ထေရော – ‘‘သောဟံ, ဘန္တေ’’တိ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ အဉ္ဇလိံ ကတွာ အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ ‘‘ဧဟိ, ဘဒ္ဒဇိ, အမှေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကနာဝံ အဘိရုဟာ’’တိ. သော ဥပ္ပတိတွာ သတ္ထု ဌိတနာဝါယံ အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ ဂင်္ဂါယ မဇ္ဈေ ဂတကာလေ, ‘‘ဘဒ္ဒဇိ, တယာ မဟာပနာဒကာလေ အဇ္ဈာဝုဋ္ဌရတနပါသာဒေါ ကဟ’’န္တိ အာဟ. ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ နိမုဂ္ဂေါ, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘဒ္ဒဇိ, သဗြဟ္မစာရီနံ ကင်္ခံ ဆိန္ဒာ’’တိ. တသ္မိံ ခဏေ ထေရော သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဣဒ္ဓိဗလေန ဂန္တွာ ပါသာဒထူပိကံ ပါဒင်္ဂုလန္တရေန သန္နိရုဇ္ဈိတွာ ပဉ္စဝီသတိယောဇနံ ပါသာဒံ ဂဟေတွာ အာကာသေ ဥပ္ပတိ, ဥပ္ပတန္တော စ ပညာသယောဇနာနိ ဥက္ခိပိ. အထဿ ပုရိမဘဝေ ဉာတကာ ပါသာဒဂတေန လောဘေန မစ္ဆကစ္ဆပမဏ္ဍူကာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တာ တသ္မိံ ပါသာဒေ ဥဋ္ဌဟန္တေ ပရိဝတ္တိတွာ ပတိံသု. သတ္ထာ တေ သမ္ပတန္တေ ဒိသွာ ‘‘ဉာတကာ တေ, ဘဒ္ဒဇိ, ကိလမန္တီ’’တိ အာဟ. ထေရော သတ္ထု ဝစနေန ပါသာဒံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. ပါသာဒေါ ယထာဌာနေယေဝ ပတိဋ္ဌဟိ. သတ္ထာ ပါရင်္ဂတော ဘိက္ခူဟိ – ‘‘ကဒါ, ဘန္တေ, ဘဒ္ဒဇိတ္ထေရေန အယံ ပါသာဒေါ အဇ္ဈာဝုဋ္ဌော’’တိ ပုဋ္ဌော မဟာပနာဒဇာတကံ (ဇာ. ၁.၃.၄၀ အာဒယော) ကထေတွာ ဗဟုဇနံ ဓမ္မာမတံ ပါယေသိ.

ကောဋိရွာသူရွာသားတို့သည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် ရဟန်းသံဃာတော်များအတွက် များစွာသော လှေဖောင်တို့ကို ဖွဲ့စပ်ကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဘဒ္ဒဇိ၏ အာနုဘော်ကို ထင်ရှားပြအံ့” ဟု ကြံစည်တော်မူ၍ လှေပေါ်၌ ရပ်လျက် “ဘဒ္ဒဇိ ဘယ်မှာလဲ” ဟု မေးတော်မူ၏။ ဘဒ္ဒဇိမထေရ်သည် “မြတ်စွာဘုရား၊ တပည့်တော် ဒီမှာပါ ဘုရား” ဟု လျှောက်ထားပြီး မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ လက်အုပ်ချီလျက် ရပ်တည်လေ၏။ မြတ်စွာဘုရားက “ဘဒ္ဒဇိ လာလော့၊ ငါဘုရားတို့နှင့်အတူ တစ်လှေတည်း စီးလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုဘဒ္ဒဇိမထေရ်သည် ပျံတက်၍ မြတ်စွာဘုရားရှိရာ လှေပေါ်၌ ရပ်တည်လေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဂင်္ဂါမြစ်လယ်သို့ ရောက်သောအခါ “ဘဒ္ဒဇိ၊ သင် မဟာပနာဒမင်း ဖြစ်စဉ်အခါက နေထိုင်ခဲ့ဖူးသော ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့်ပြီးသော ပြာသာဒ်သည် ဘယ်မှာနည်း” ဟု မေးတော်မူ၏။ “မြတ်စွာဘုရား၊ ဤနေရာ၌ နစ်မြုပ်နေပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ “ဘဒ္ဒဇိ၊ သို့ဖြစ်လျှင် သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ ယုံမှားသံသယကို ဖြတ်လော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုခဏ၌ မထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ တန်ခိုးအစွမ်းဖြင့် သွားရောက်ကာ ပြာသာဒ်အထွတ်ကို ခြေမကြားဖြင့် ညှပ်၍ ယူပြီးလျှင် ယူဇနာနှစ်ဆယ့်ငါးစောက်ရှိသော ပြာသာဒ်ကို ဆောင်ယူကာ ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်လေ၏။ ပျံတက်စဉ် ယူဇနာငါးဆယ်တိုင်တိုင် မြှောက်ချီသွား၏။ ထိုအခါ ထိုဘဒ္ဒဇိ၏ ရှေးဘဝ၌ ဆွေမျိုးဖြစ်ဖူးသူတို့သည် ပြာသာဒ်၌ ဖြစ်သော တွယ်တာမှုလောဘကြောင့် ငါး၊ လိပ်၊ ဖားတို့ဖြစ်၍ ထိုပြာသာဒ်ပေါ်တက်လာသောအခါ ပြောင်းပြန်လန်၍ ကျကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသို့ ပြန်ကျလာသော ဆွေမျိုးဖြစ်ဖူးသည့် ငါး၊ လိပ်၊ ဖားတို့ကို မြင်တော်မူသဖြင့် “ဘဒ္ဒဇိ၊ သင့်ဆွေမျိုးတို့ ပင်ပန်းနေကြပြီ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ မထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်ကြောင့် ပြာသာဒ်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရာ ပြာသာဒ်သည် မူလတည်မြဲရာ အရပ်၌ပင် ပြန်လည်တည်ရှိသွား၏။ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်သောအခါ ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား၊ အဘယ်အခါက ဘဒ္ဒဇိမထေရ်သည် ဤပြာသာဒ်ကို အုပ်စိုးနေထိုင်ခဲ့ဖူးပါသနည်း” ဟု မေးမြန်းလျှောက်ထားကြသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာပနာဒဇာတ်ကို ဟောကြားတော်မူ၍ များစွာသော လူအပေါင်းကို တရားတည်းဟူသော အမြိုက်ရေကို တိုက်ကျွေးတော်မူလေ၏။

၉၈. ထေရော ပန အရဟတ္တံ ပတ္တော ပုဗ္ဗသမ္ဘာရံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေတုံ ဩဂယှာဟံ ပေါက္ခရဏိန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဩဂယှာဟံ ပေါက္ခရဏိန္တိ ပုထုနာနာအနေကမဟောဃေဟိ ခဏိတတ္တာ ‘‘ပေါက္ခရဏီ’’တိ လဒ္ဓနာမံ ဇလာသယံ ဩဂယှ ဩဂဟေတွာ ပဝိသိတွာ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ဃာသဟေတုခါဒနတ္ထာယ တတ္ထ ပေါက္ခရဏိယံ ပဝိသိတွာ [Pg.297] ဘိသံ ပဒုမပုဏ္ဍရီကမူလံ ဥဒ္ဓရာမီတိ အတ္ထော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနပဒတ္ထတ္တာ စ နယာနုသာရေန သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၉၈. မထေရ်သည်ကား အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်သဖြင့် ရှေးကောင်းမှုကံ အဆောက်အအုံကို ပြန်လည်အောက်မေ့၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် ရှေး၌ပြုခဲ့ဖူးသော အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြခြင်းငှာ “သီတာအိုင်သို့ သက်ဆင်းကာ” စသည်ဖြင့် မိန့်တော်မူ၏။ ထိုစကားရပ်၌ “သီတာအိုင်သို့ သက်ဆင်းကာ” ဟူသည်မှာ - အထူးထူးအပြားပြား များပြားလှစွာသော ရေအလျဉ်တို့ဖြင့် တူးထားအပ်သောကြောင့် “ပေါက္ခရဏီ” (ရေကန်) ဟု အမည်ရသော ရေအိုင်သို့ သက်ဆင်းဝင်ရောက်ပြီးလျှင် အစားအစာကို စားသုံးရန်အတွက် ထိုရေကန်သို့ သက်ဆင်း၍ ကြာစွယ်၊ ပဒုမ္မာကြာစွယ်၊ ပုဏ္ဍရိတ်ကြာစွယ်တို့ကို ထုတ်နုတ်ယူဆောင်၏ ဟူသော အနက် ဖြစ်သည်။ ကြွင်းသောစကားသည် ရှေး၌ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော နည်းရှိသည်ဖြစ်၍လည်းကောင်း၊ အနက်မှာ ထင်ရှားပြီးဖြစ်၍လည်းကောင်း နည်းလမ်းတကျ လွယ်ကူစွာ သိသာနိုင်သည်သာတည်း။

ဘဒ္ဒဇိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ဘဒ္ဒဇိမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်ကျမ်း ပြီးဆုံးပါပြီ။

၉. သိဝကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၉. သိဝကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်ကျမ်း။

နဝမာပဒါနေ ဧသနာယ စရန္တဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သိဝကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ ဘဂဝန္တံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ပတ္တံ အာဒါယ ကုမ္မာသဿ ပူရေတွာ အဒါသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟေ ဗြာဟ္မဏကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သိဝကောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ဂတော နေက္ခမ္မဇ္ဈာသယတာယ ကာမေ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိစရန္တော သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ကိုးခုမြောက် အပဒါန်၌ “ရှာမှီးလျက် လှည့်လည်သွားလာသော” အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်သိဝကမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် (အပဒါန်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့ထံ၌ ကောင်းမှုကုသိုလ် ပြုခဲ့ဖူးသဖြင့် ဘဝသံသရာ အဆက်ဆက်၌ ဝဋ်မှကင်းလွတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ဆည်းပူးလျက် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ အမျိုးကောင်းအိမ်၌ ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်ကာ သိတတ်နားလည်သောအခါ တစ်နေ့၌ မြတ်စွာဘုရား ဆွမ်းခံလှည့်လည်တော်မူသည်ကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ သပိတ်ကို ယူကာ မုယောမုန့်ဖြင့် ပြည့်စေလျက် လှူဒါန်းခဲ့၏။ သူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်ရလျက် ယခုဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ “သိဝက” ဟူသော အမည်ကို ရရှိခဲ့၏။ ထိုသိဝကသည် အရွယ်ရောက်သော် အတတ်ပညာ အသိပညာတို့၌ ပြီးဆုံးခြင်းသို့ ရောက်ပြီးလျှင် တောထွက်လိုသော လွန်ကဲသောအလိုရှိသည်ဖြစ်၍ ကာမဂုဏ်တို့ကို စွန့်ပယ်ကာ ရသေ့ရဟန်းပြုလျက် လှည့်လည်သွားလာစဉ် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် ရအပ်သော သဒ္ဓါတရားရှိကာ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ဝိပဿနာတရားကို စီးဖြန်းအားထုတ်လတ်သော် မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။

၁၁၇. အရဟတ္တံ ပတွာ သောမနဿဇာတော အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဧသနာယ စရန္တဿာတိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

၁၁၇. အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သဖြင့် မိမိ၏ ရှေး၌ ပြုကျင့်ခဲ့ဖူးသော အကြောင်းအရာ အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုရကား “ရှာမှီးလျက် လှည့်လည်သွားလာသော” အစရှိသော စကားရပ်ကို မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအလုံးစုံသည် လွယ်ကူစွာ သိနိုင်သည်သာ ဖြစ်သည်။

သိဝကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

သိဝကမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်ကျမ်း ပြီးဆုံးပါပြီ။

၁၀. ဥပဝါနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၀. ဥပဝါနမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်ကျမ်း။

ဒသမာပဒါနေ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ဥပဝါနတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယံ ကိရ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ကေနစိ ကမ္မစ္ဆိဒ္ဒေန ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဒလ္လိဒ္ဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ တဿ ဓာတုံ ဂဟေတွာ မနုဿဒေဝနာဂဂရုဠယက္ခကုမ္ဘဏ္ဍဂန္ဓဗ္ဗေဟိ သတ္တရတနမယေ သတ္တယောဇနိကေ ထူပေ ကတေ [Pg.298] တတ္ထ သုဓောတံ အတ္တနော ဥတ္တရာသင်္ဂံ ဝေဠဂ္ဂေ အာဗန္ဓိတွာ ဓဇံ ကတွာ ပူဇံ အကာသိ. တံ ဂဟေတွာ အဘိသမ္မတကော နာမ ယက္ခသေနာပတိ ဒေဝေဟိ စေတိယပူဇာရက္ခဏတ္ထံ ဌပိတော အဒိဿမာနကာယော အာကာသေ ဓာရေန္တော စေတိယံ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ အကာသိ. တံ ဒိသွာ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပသန္နမာနသော အဟောသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဥပဝါနောတိ လဒ္ဓနာမော ဝယပ္ပတ္တော ဇေတဝနပဋိဂ္ဂဟဏေ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ ဒိသွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော ဆဠဘိညော အဟောသိ. အထာယသ္မာ ဥပဝါနော ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ. တေန စ သမယေန ဘဂဝတော ဝါတာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇိ. ထေရဿ ဂိဟိသဟာယော ဒေဝဟိတော နာမ ဗြာဟ္မဏော သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသတိ. သော ထေရံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ပဝါရေသိ. အထာယသ္မာ ဥပဝါနော နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ ဥပဂဉ္ဆိ. ဗြာဟ္မဏော ‘‘ကေနစိ မညေ ပယောဇနေန ထေရော အာဂတော ဘဝိဿတီ’’တိ ဉတွာ ‘‘ဝဒေယျာထ, ဘန္တေ, ကေနတ္ထော’’တိ အာဟ. ထေရော တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပယောဇနံ အာစိက္ခန္တော –

ဆယ်ခုမြောက် အပဒါန်၌ “ပဒုမုတ္တရအမည်ရှိသော မြတ်စွာဘုရား” အစရှိသော စကားရပ်သည် အသက်ရှည်တော်မူသော အရှင်ဥပဝါနမထေရ်၏ အကြောင်းအဋ္ဌုပ္ပတ် (အပဒါန်) ဖြစ်သည်။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ဆည်းပူးအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ် ရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝသံသရာအဆက်ဆက်၌ ဝဋ်မှကင်းလွတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးခဲ့၏။ တစ်စုံတစ်ခုသော ကံအပြစ်ကြောင့် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်၌ ဆင်းရဲသားမျိုး၌ ဖြစ်၍ လူလားမြောက်ကာ သိတတ်နားလည်သော အဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသောအခါ ထိုဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်တို့ကို ဌာပနာ၍ လူ၊ နတ်၊ နဂါး၊ ဂဠုန်၊ ဘီလူး၊ ကုမ္ဘဏ်နတ်၊ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်တို့သည် ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့်ပြီးသော ခုနစ်ယူဇနာရှိသော စေတီတော်ကို တည်ဆောက်ကြရာတွင် ထိုစေတီတော်၌ ကောင်းစွာ ဖွပ်လျှော်အပ်သော မိမိ၏ အပေါ်ရုံအဝတ်ကို ဝါးလုံးဖျားတွင် ချည်နှောင်၍ အလံတံခွန်ပြုလျက် ပူဇော်ခြင်းကို ပြုခဲ့၏။ ထိုအလံတံခွန်ကို ယူ၍ နတ်တို့သည် စေတီတော်ကို ပူဇော်ခြင်းနှင့် စောင့်ရှောက်ခြင်းအလို့ငှာ ထားအပ်သော အဘိသမ္မတက မည်သော ဘီလူးစစ်သူကြီးသည် သာမန်မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သော ကိုယ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ကောင်းကင်၌ ကိုင်မြှောက်လျက် စေတီတော်ကို သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လက်ယာရစ် အရိုအသေပြု ပူဇော်လေ၏။ ထိုအခြင်းအရာကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် အတိုင်းထက်အလွန် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိလေ၏။ သူသည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် နတ်လူတို့၌ ကျင်လည်ခဲ့ပြီး ယခုဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ သာဝတ္ထိပြည်တွင် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ “ဥပဝါန” ဟု အမည်ရကာ အရွယ်ရောက်သော် ဇေတဝန်ဥယျာဉ်တော်ကို အလှူခံတော်မူရာ၌ ဘုရားရှင်၏ ဘုန်းတန်ခိုးတော် အစွမ်းကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားရကာ ရဟန်းပြု၍ ဝိပဿနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းအားထုတ်သဖြင့် ခြောက်ပါးသော အဘိညာဉ်ရ ရဟန္တာဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုမှနောက်၌ အရှင်ဥပဝါနသည် မြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေး ဖြစ်လာလေ၏။ ထိုအချိန်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားအား လေနာရောဂါ ဖြစ်ပွားတော်မူ၏။ မထေရ်၏ လူဘဝက အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်ဖူးသော ဒေဝဟိတအမည်ရှိသော ပုဏ္ဏားသည် သာဝတ္ထိပြည်၌ နေထိုင်၏။ ထိုဒေဝဟိတပုဏ္ဏားသည် မထေရ်အား ပစ္စည်းလေးပါးတို့ဖြင့် ဖိတ်မန်ထားဖူး၏။ ထိုအခါ အရှင်ဥပဝါနသည် သင်းပိုင်ကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူကာ ထိုပုဏ္ဏား၏ အိမ်သို့ ကြွတော်မူ၏။ ပုဏ္ဏားသည် “မထေရ်သည် တစ်စုံတစ်ခုသော အလိုရှိသဖြင့် ကြွလာဟန်တူ၏” ဟု သိ၍ “အရှင်ဘုရား၊ မိန့်တော်မူပါ၊ အဘယ်အရာဖြင့် အလိုရှိပါသနည်း” ဟု လျှောက်၏။ မထေရ်သည် ထိုပုဏ္ဏားအား လာရင်းကိစ္စကို ပြောကြားလိုသဖြင့် -

‘‘အရဟံ သုဂတော လောကေ, ဝါတေဟာဗာဓိကော မုနိ;

သစေ ဥဏှောဒကံ အတ္ထိ, မုနိနော ဒေဟိ ဗြာဟ္မဏ.

“အို ပုဏ္ဏား၊ လောက၌ ကိလေသာ ကင်းကွာတော်မူသော၊ ကောင်းသောစကားကို မိန့်တော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် လေနာရောဂါဖြင့် နှိပ်စက်ခံနေရ၏။ အကယ်၍ ရေနွေးရှိပါက ထိုရေနွေးကို မြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းပါလော့။

‘‘ပူဇိတော ပူဇနေယျာနံ, သက္ကရေယျာန သက္ကတော;

အပစိတောပစေယျာနံ, တဿ ဣစ္ဆာမိ ဟာတဝေ’’တိ. (ထေရဂါ. ၁၈၅-၁၈၆) –

ပူဇော်ထိုက်သူတို့၏ ပူဇော်ခြင်းကို ခံတော်မူထိုက်သော၊ အလေးအမြတ်ပြုထိုက်သူတို့၏ အလေးအမြတ်ပြုခြင်းကို ခံတော်မူထိုက်သော၊ အရိုအသေပြုထိုက်သူတို့၏ အရိုအသေပြုခြင်းကို ခံတော်မူထိုက်သော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ လေနာရောဂါ ငြိမ်းအေးစေရန် ထိုရေနွေးကို သယ်ဆောင်သွားခြင်းငှာ ငါ အလိုရှိ၏” ဟု

ဂါထာဒွယံ အဘာသိ.

ဂါထာနှစ်ပုဒ်ကို မိန့်တော်မူ၏။

တဿတ္ထော – ယော ဣမသ္မိံ လောကေ ပူဇနေယျာနံ ပူဇေတဗ္ဗေဟိ သက္ကာဒီဟိ ဒေဝေဟိ မဟာဗြဟ္မာဒီဟိ စ ဗြဟ္မေဟိ ပူဇိတော, သက္ကရေယျာနံ သက္ကာတဗ္ဗေဟိ ဗိမ္ဗိသာရကောသလရာဇာဒီဟိ သက္ကတော, အပစေယျာနံ အပစာယိတဗ္ဗေဟိ မဟေသီဟိ ခီဏာသဝေဟိ အပစိတော, ကိလေသေဟိ အာရကတ္တာဒိနာ အရဟံ, သောဘနဂမနာဒိနာ သုဂတော သဗ္ဗညူ မုနိ မယှံ သတ္ထာ ဒေဝဒေဝေါ သက္ကာနံ အတိသက္ကော ဗြဟ္မာနံ အတိဗြဟ္မာ, သော ဒါနိ ဝါတေဟိ ဝါတဟေတု ဝါတက္ခောဘနိမိတ္တံ အာဗာဓိကော ဇာတော. သစေ[Pg.299], ဗြာဟ္မဏ, ဥဏှောဒကံ အတ္ထိ, တဿ ဝါတာဗာဓဝူပသမနတ္ထံ တံ ဟာတဝေ ဥပနေတုံ ဣစ္ဆာမီတိ.

ထိုဂါထာ၏ အနက်ကို ဤသို့ သိအပ်၏ - ဤလောက၌ ပူဇော်အပ် ပူဇော်ထိုက်ကုန်သော သိကြားအစရှိသော နတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ မဟာဗြဟ္မာအစရှိသော ဗြဟ္မာတို့သည်လည်းကောင်း ပူဇော်အပ်သော၊ အလေးအမြတ်ပြုအပ် ပြုထိုက်ကုန်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်း၊ ကောသလမင်းအစရှိသည်တို့သည် အလေးအမြတ်ပြုအပ်သော၊ အရိုအသေပြုအပ် ပြုထိုက်ကုန်သော သီလက္ခန္ဓာစသည့် ဂုဏ်ထူးကို ရှာမှီးတတ်ကုန်သော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အရိုအသေပြုအပ်သော၊ ကိလေသာတို့မှ ဝေးကွာတော်မူခြင်း အစရှိသည်ကြောင့် 'အရဟ' မည်တော်မူသော၊ တင့်တယ်သော ကြွသွားခြင်း အစရှိသည်ကြောင့် 'သုဂတ' မည်တော်မူသော၊ အလုံးစုံသော ဉေယျဓံတရားတို့ကို သိတော်မူသော၊ ငါ၏ဆရာဖြစ်တော်မူသော မုနိမင်း ဘုရားရှင်သည် နတ်တကာတို့ထက် မြတ်သော နတ်မင်း ဖြစ်တော်မူ၏၊ သိကြားတကာတို့ထက် ထူးကဲသော သိကြားမင်း ဖြစ်တော်မူ၏၊ ဗြဟ္မာတကာတို့ထက် ထူးကဲသော ဗြဟ္မာမင်း ဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုဘုရားရှင်သည် ယခုအခါ၌ လေကြောင့် (လေကို အကြောင်းပြု၍ လေချောက်ချားခြင်းကြောင့်) အနာရောဂါ စွဲကပ်တော်မူနေပြီ။ ပုဏ္ဏား... အကယ်၍ သင့်၌ ရေနွေးရှိပါက ထိုငါ၏ဆရာ ဘုရားရှင်၏ လေနာရောဂါ ငြိမ်းအေးစေရန် ထိုရေနွေးကို သုံးစွဲရန် (သို့မဟုတ်) ချိုးရေအဖြစ် ယူဆောင်လာပေးဖို့ ငါ အလိုရှိပါ၏ ဟူ၍ ဖြစ်၏။

တံ သုတွာ ဗြာဟ္မဏော ဥဏှောဒကံ တဒနုရူပံ ဝါတဟရဉ္စ ဘေသဇ္ဇံ ဘဂဝတော ဥပနာမေသိ. တေန စ သတ္ထု ရောဂေါ ဝူပသမိ. တဿ ဘဂဝါ အနုမောဒနံ အကာသိ.

ထိုစကားကို ကြားရလျှင် ပုဏ္ဏားသည် ရေနွေးကိုလည်းကောင်း၊ ထိုရေနွေးနှင့် လျော်ညီသော လေနာရောဂါကို ပယ်ဖျောက်တတ်သော ဆေးကိုလည်းကောင်း မြတ်စွာဘုရားအား ဆက်ကပ်လေ၏။ ထိုဆေးကြောင့်လည်း မြတ်စွာဘုရား၏ အနာရောဂါသည် ငြိမ်းပျောက်သွားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုပုဏ္ဏားအား အနုမောဒနာပြုတော်မူ၏။

၁၂၂. အထာယသ္မာ ဥပဝါနော အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဒုမုတ္တရောတိအာဒီနိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ.

၁၂၂. ထိုနောက်၌ အရှင်ဥပဝါနသည် နောက်အဖို့၌ မိမိ၏ ရှေးကံကို သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်းအကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် 'ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော' အစရှိသော ဂါထာကို မြွက်ဆိုတော်မူ၏။ ထိုစကားရပ်၌ 'ပဒုမုတ္တရော' အစရှိသော ပုဒ်တို့သည် ရှေး၌ ဆိုခဲ့ပြီးသော အနက်ရှိသည်သာ ဖြစ်၏။

၁၂၃. မဟာဇနာ သမာဂမ္မာတိ သကလဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော ရာသိဘူတာတိ အတ္ထော. စိတကံ ကတွာတိ ယောဇနုဗ္ဗေဓံ စန္ဒနရာသိစိတကံ ကတွာ ဘဂဝတော သရီရံ တတ္ထ အဘိရောပယိံသူတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၂၃. 'မဟာဇနာ သမာဂမ္မ' ဟူသည်မှာ အလုံးစုံသော ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသူ ကျွန်းသားတို့သည် အစုအဝေး ဖြစ်ကြကုန်၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'စိတကံ ကတွာ' ဟူသည်မှာ တစ်ယူဇနာ အမြင့်ရှိသော စန္ဒကူးထင်းပုံကို ပြုလုပ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ခန္ဓာကိုယ်တော်ကို ထိုထင်းပုံပေါ်သို့ တင်ကြကုန်၏ ဟူ၍ အနက် ဆက်စပ်အပ်၏။

၁၂၄. သရီရကိစ္စံ ကတွာနာတိ အာဒဟနာတိ အဂ္ဂိနာ ဒဟနကိစ္စံ ကတွာတိ အတ္ထော.

၁၂၄. 'သရီရကိစ္စံ ကတွာန' ဟူသည်မှာ မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်းတည်း။ ဤသို့လျှင် မီးဖြင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်းကိစ္စကို ပြုလုပ်ပြီး၍ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၁၂၇-၂၈. ဇင်္ဃာ မဏိမယာ အာသီတိ မနုဿေဟိ ကတထူပေ ဇင်္ဃာ ပုပ္ဖဝါဟတ္ထံ စရိတဋ္ဌာနံ မဏိမယာ ဣန္ဒနီလမဏိနာ ကတာတိ အတ္ထော. မယမ္ပီတိ သဗ္ဗေ ဒေဝါ ထူပံ ကရိဿာမာတိ အတ္ထော.

၁၂၇-၂၈. 'ဇင်္ဃာ မဏိမယာ အာသိ' ဟူသည်မှာ လူတို့ တည်ထားအပ်သော စေတီ၌ ပန်းတင်ခုံသည် ပတ္တမြားဖြင့်ပြီး၏၊ ပတ္တမြားညိုဖြင့် ပြုလုပ်အပ်၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'မယမ္ပိ' ဟူသည်မှာ နတ်အားလုံးတို့ကလည်း 'ငါတို့သည်လည်း စေတီကို တည်ကြကုန်အံ့' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၁၂၉. ဓာတု အာဝေဏိကာ နတ္ထီတိ ဒေဝမနုဿေဟိ ဝိသုံ ဝိသုံ စေတိယံ ကာတုံ အာဝေဏိကာ ဝိသုံ ဓာတု နတ္ထိ, တံ ဒဿေန္တော သရီရံ ဧကပိဏ္ဍိတန္တိ အာဟ. အဓိဋ္ဌာနဗလေန သကလသရီရဓာတု ဧကဃနသိလာမယပဋိမာ ဝိယ ဧကမေဝ အဟောသီတိ အတ္ထော. ဣမမှိ ဗုဒ္ဓထူပမှီတိ သကလဇမ္ဗုဒီပဝါသီဟိ ကတမှိ ဣမမှိ သုဝဏ္ဏထူပမှိ မယံ သဗ္ဗေ သမာဂန္တွာ ကဉ္စုကထူပံ ကရိဿာမာတိ အတ္ထော.

၁၂၉. 'ဓာတု အာဝေဏိကာ နတ္ထိ' ဟူသည်မှာ နတ်နှင့် လူတို့သည် အသီးသီး သီးခြားစီ စေတီတည်ရန်အတွက် အခြားတစ်ပါးနှင့် မရောနှောသော သီးခြားဖြစ်သော ဓာတ်တော်သည် မရှိ၊ ထိုအကြောင်းကို ပြလိုသဖြင့် 'သရီရံ ဧကပိဏ္ဍိတံ' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ အဓိဋ္ဌာန်တော်၏ အစွမ်းဖြင့် အလုံးစုံသော သရီရဓာတ်တော်သည် တစ်လုံးတစ်ခဲတည်းသော ကျောက်ဆင်းတုတော်ကဲ့သို့ တစ်လုံးတစ်ခဲတည်းသာ ဖြစ်လေ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'ဣမမှိ ဗုဒ္ဓထူပမှိ' ဟူသည်မှာ အလုံးစုံသော ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသူကျွန်းသားတို့ တည်ထားအပ်သော ဤရွှေစေတီတော်၌ ငါတို့အားလုံးသည် စုဝေးကြပြီးလျှင် မူလစေတီကို ငုံ၍ သင်တိုင်းကဲ့သို့သော စေတီကို ပြုလုပ်ကြကုန်အံ့ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၁၃၃. ဣန္ဒနီလံ မဟာနီလန္တိ ဣန္ဒီဝရပုပ္ဖဝဏ္ဏာဘံ မဏိ ဣန္ဒနီလမဏိ. တတော အဓိကဝဏ္ဏတာ မဟာမဏိ ဣန္ဒနီလမဏယော စ မဟာနီလမဏယော စ ဇောတိရသမဏိဇာတိရင်္ဂမဏယော စ ဧကတော သန္နိပါတေတွာ ရာသီ ကတွာ သုဝဏ္ဏထူပေ ကဉ္စုကထူပံ ကတွာ အဆာဒယုန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၃၃. 'ဣန္ဒနီလံ မဟာနီလံ' ဟူသော စကားရပ်၌ ငုရွှေဝါပန်းကဲ့သို့ အဆင်းအရောင်ရှိသော ပတ္တမြားသည် ဣန္ဒနီလပတ္တမြား မည်၏။ ထိုထက် လွန်ကဲသော အရောင်ရှိသောကြောင့် မဟာမဏိ မည်၏။ ဣန္ဒနီလပတ္တမြားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ မဟာနီလပတ္တမြားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဇောတိရသပတ္တမြား၊ ဇာတိရင်္ဂပတ္တမြားတို့ကိုလည်းကောင်း တစ်ပေါင်းတည်း စုဝေးစေ၍ အစုအပုံပြုကာ ရွှေစေတီ၌ သင်တိုင်းနှင့်တူသော စေတီကို ပြုလုပ်ပြီးလျှင် ဖုံးလွှမ်းစေကုန်ပြီ ဟု အနက် ဆက်စပ်အပ်၏။

၁၄၄. ပစ္စေကံ [Pg.300] ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿာတိ ဗုဒ္ဓုတ္တမဿ ပတိ ဧကံ ဝိသုံ ဥပရိဆဒနေန ထူပံ အကံသူတိ အတ္ထော.

၁၄၄. 'ပစ္စေကံ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ' ဟူသည်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အထက်ဘက်၌ အသီးသီး သီးခြားစီ အမိုးဖြင့် ဖုံးလွှမ်းခြင်းဖြင့် စေတီကို ပြုလုပ်ကြကုန်၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၁၄၇. ကုမ္ဘဏ္ဍာ ဂုယှကာ တထာတိ ကုမ္ဘမတ္တာနိ အဏ္ဍာနိ ယေသံ ဒေဝါနံ တေ ကုမ္ဘဏ္ဍာ, ပဋိစ္ဆာဒေတွာ နိဂုဟိတွာ ပဋိစ္ဆာဒနတော ဂရုဠာ ဂုယှကာ နာမ ဇာတာ, တေ ကုမ္ဘဏ္ဍာ ဂုယှကာပိ ထူပံ အကံသူတိ အတ္ထော.

၁၄၇. 'ကုမ္ဘဏ္ဍာ ဂုယှကာ တထာ' ဟူသည်မှာ အိုးစရည်းပမာဏမျှရှိသော လိင်ဥရှိကြကုန်သောကြောင့် ထိုနတ်တို့ကို ကုမ္ဘဏ်နတ်များဟု ခေါ်၏။ ဖုံးလွှမ်းလျှို့ဝှက်၍ ထင်ရှားမပြဘဲ ထားတတ်သောကြောင့် ဂဠုန် (ဂုယှက) မည်ကုန်၏။ ထိုကုမ္ဘဏ်နတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ထိုဂဠုန် (ဂုယှက) တို့သည်လည်းကောင်း စေတီကို ပြုလုပ်ကြကုန်၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၁၅၁. အတိဘောန္တိ န တဿာဘာတိ တဿ စေတိယဿ ပဘံ စန္ဒသူရိယတာရကာနံ ပဘာ န အတိဘောန္တိ, န အဇ္ဈောတ္ထရန္တီတိ အတ္ထော.

၁၅၁. 'အတိဘောန္တိ န တဿာဘာ' ဟူသည်မှာ ထိုစေတီတော်၏ အရောင်တော်ကို လ၊ နေ၊ ကြယ်တာရာတို့၏ အရောင်သည် မလွှမ်းမိုးနိုင်ကုန်၊ ထပ်တူမလွှမ်းမိုးနိုင်ကုန် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

၁၅၈. အဟမ္ပိ ကာရံ ကဿာမီတိ တာဒိနော လောကနာထဿ ထူပသ္မိံ အဟမ္ပိ ကာရံ ပုညကိရိယံ ကုသလကမ္မံ ဓဇပဋာကပူဇံ ကရိဿာမီတိ အတ္ထော.

၁၅၈. 'အဟမ္ပိ ကာရံ ကဿာမိ' ဟူသည်မှာ ထိုကဲ့သို့သော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူ၍ တစ်လောကလုံး၏ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင်၏ စေတီတော်၌ ငါသည်လည်း ပူဇော်မှုတည်းဟူသော ကောင်းမှုကုသိုလ်အမှု ဖြစ်သော အလံ၊ တံခွန်၊ ကုက္ကားတို့ဖြင့် ပူဇော်ခြင်းကို ပြုအံ့ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

ဥပဝါနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

အရှင်ဥပဝါနထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးပြီ။

၁၁. ရဋ္ဌပါလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

၁၁. အရှင်ရဋ္ဌပါလထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်

ဧကာဒသမာပဒါနေ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ တဿ ဥပ္ပတ္တိတော ပုရေတရမေဝ ဟံသဝတီနဂရေ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ပိတု အစ္စယေန ဃရာဝါသေ ပတိဋ္ဌိတော ရတနကောဋ္ဌာဂါရကမ္မိကေန ဒဿိတံ အပရိမာဏံ ကုလဝံသာနုဂတံ ဓနံ ဒိသွာ ‘‘ဣမံ ဧတ္တကံ ဓနရာသိံ မယှံ အယျကပယျကာဒယော အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဂဟေတွာ ဂန္တုံ နာသက္ခိံသု, မယာ ပန ဂဟေတွာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ကပဏဒ္ဓိကာဒီနံ မဟာဒါနံ ဒေတိ. သော အဘိညာလာဘိံ ဧကံ တာပသံ ဥပဋ္ဌဟန္တော တေန ဒေဝလောကာဓိပစ္စေ ဥယျောဇိတော ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝေါ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သော တတ္ထ ဒေဝလောကေ ဒေဝရဇ္ဇံ ကရောန္တော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော မနုဿလောကေ ဘိန္နံ ရဋ္ဌံ သန္ဓာရေတုံ သမတ္ထဿ ကုလဿ ဧကပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တေန စ သမယေန ပဒုမုတ္တရော နာမ ဘဂဝါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကော ဝေနေယျသတ္တံ နိဗ္ဗာနမဟာနဂရသင်္ခါတခေမန္တဘူမိံ သမ္ပာပေသိ. အထ သော ကုလပုတ္တော အနုက္ကမေန ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ ဥပါသကေဟိ [Pg.301] သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂတော သတ္ထာရံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ပရိသပရိယန္တေ နိသီဒိ.

ဆယ့်တစ်ခုမြောက်သော အပဒါန်၌ 'ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော' အစရှိသော စကားရပ်သည် အရှင်ရဋ္ဌပါလမထေရ်၏ အကြောင်းအထုပ္ပတ် ဖြစ်၏။ ဤမထေရ်သည်လည်း ရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်ရှိခဲ့သည်ဖြစ်၍၊ ဘဝအဆက်ဆက်၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးလျက်၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မမူမီ ရှေးဦးကပင် ဟံသဝတီပြည်၌ များစွာသော စည်းစိမ်ဥစ္စာ ရှိသော သူကြွယ်မျိုး၌ ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော်၊ ဖခင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အိမ်ထောင်မှုကို ဦးစီးကာ တည်နေလေ၏။ ရတနာတိုက်စောင့်က ပြသအပ်သော အမျိုးအနွယ်အစဉ်အဆက်မှ ဆင်းသက်လာသော အတိုင်းအရှည်မရှိသော စည်းစိမ်ဥစ္စာကို မြင်ရသဖြင့် 'ငါ၏ အဘိုးအဘေးအစရှိသူတို့သည် ဤမျှလောက် များပြားသော ဥစ္စာအစုကို မိမိတို့နှင့်အတူ ယူဆောင်သွားခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ခဲ့ကြကုန်။ ငါသည်မူကား ယူဆောင်သွားခြင်းငှာ သင့်မြတ်ပေ၏' ဟု ကြံစည်ကာ၊ အထီးကျန်မွဲ သူဆင်းရဲ၊ ခရီးသွား စသည်တို့အား ကြီးစွာသော အလှူကို ပေးလှူ၏။ ထိုသူဌေးသားသည် အဘိညာဉ်ရရှိထားသော ရသေ့တစ်ပါးကို ပြုစုလုပ်ကျွေးရာ၊ ထိုရသေ့သည် နတ်ပြည်၌ အစိုးရခြင်း၌ တိုက်တွန်းစေ့ဆော်အပ်သဖြင့်၊ အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်ကာ ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် နတ်ပြည်၌ နတ်သားဖြစ်၍ ဖြစ်လေ၏။ သူသည် ထိုနတ်ပြည်၌ နတ်မင်းအဖြစ်ကို ပြုလျက် အသက်ထက်ဆုံး တည်နေကာ ထိုမှစုတေပြီးသော်၊ လူ့ပြည်၌ ကွဲပြားပျက်စီးနေသော တိုင်းနိုင်ငံကို စေ့စပ်ညှိနှိုင်းပေးခြင်းငှာ စွမ်းဆောင်နိုင်သော အမျိုး၌ တစ်ဦးတည်းသောသား ဖြစ်၍ ဖြစ်လေ၏။ ထိုအချိန်အခါ၌လည်း ပဒုမုတ္တရမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ပွင့်တော်မူ၍၊ လည်စေအပ်သော မြတ်သောတရားစက် ရှိသည်ဖြစ်၍ ကျွတ်ထိုက်သော သတ္တဝါအပေါင်းကို နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော ဘေးကင်းရာအရပ်သို့ ရောက်စေတော်မူ၏။ ထိုအခါ ထိုအမျိုးကောင်းသားသည် အစဉ်သဖြင့် တတ်သိနားလည်သော အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော်၊ တစ်နေ့သ၌ ဥပါသကာတို့နှင့်အတူ ကျောင်းတော်သို့ သွားပြီးလျှင်၊ မြတ်စွာဘုရား တရားဟောတော်မူနေသည်ကို မြင်ရ၍ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်ကာ ပရိသတ်၏ အဆုံးအစွန်၌ ထိုင်နေလေ၏။

တေန စ သမယေန သတ္ထာ ဧကံ ဘိက္ခုံ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ, တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဌပေတွာ သတသဟဿဘိက္ခုပရိဝါရဿ ဘဂဝတော မဟတာ သက္ကာရေန သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ ပဏိဓာနံ အကာသိ. သတ္ထာ တဿ အနန္တရာယေန ဣဇ္ဈနဘာဝံ ဒိသွာ ‘‘အနာဂတေ ဂေါတမဿ နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကာသိ. သော သတ္ထာရံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ ဝန္ဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. သော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စဝိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣတော ဒွါနဝုတိကပ္ပေ ဖုဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ သတ္ထု ဝေမာတိကဘာတိကေသု တီသု ရာဇပုတ္တေသု သတ္ထာရံ ဥပဋ္ဌဟန္တေသု တေသံ ပုညကိရိယာယ သဟာယကိစ္စံ အကာသိ. ဧဝံ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ တံ တံ ဗဟုံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုရုရဋ္ဌေ ထုလ္လကောဋ္ဌိကနိဂမေ ရဋ္ဌပါလသေဋ္ဌိဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိ, တဿ ဘိန္နံ ရဋ္ဌံ သန္ဓာရေတုံ သမတ္ထေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တတ္တာ ရဋ္ဌပါလောတိ ဝံသာနုဂတမေဝ နာမံ အဟောသိ. သော မဟတာ ပရိဝါရေန ဝဍ္ဎန္တော အနုက္ကမေန ယောဗ္ဗနံ ပတ္တော မာတာပိတူဟိ ပတိရူပေန ဒါရေန သံယောဇေတွာ မဟန္တေ စ ယသေ ပတိဋ္ဌာပိတော ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိသဒိသံ သမ္ပတ္တိံ ပစ္စနုဘောတိ. အထ ဘဂဝါ ကုရုရဋ္ဌေ ဇနပဒစာရိကံ စရန္တော ထုလ္လကောဋ္ဌိကံ အနုပါပုဏိ. တံ သုတွာ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ သတ္တဝါရေ ဘတ္တစ္ဆေဒေ ကတွာ ကိစ္ဆေန ကသိရေန မာတာပိတရော အနုဇာနာပေတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိတွာ သတ္ထု အာဏတ္တိယာ အညတရဿ ထေရဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ယောနိသောမနသိကာရေန ကမ္မံ ကရောန္တော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ထိုအချိန်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သဒ္ဓါတရားဖြင့် ရဟန်းပြုကြကုန်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် ရဟန်းတစ်ပါးကို မြတ်သောအရာ (ဧတဒဂ်) အထူး၌ ထားတော်မူ၏။ ထိုအခြင်းအရာကို မြင်ရသဖြင့် ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုဧတဒဂ်ရာထူး အကျိုးငှာ စိတ်ကိုထားလျက် ရဟန်းတစ်သိန်းအခြံအရံရှိသော မြတ်စွာဘုရားအား ကြီးကျယ်များပြားလှစွာသော ပူဇော်သကာဖြင့် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး မဟာဒါနအလှူကြီးကို ပေးလှူ၍ ဆုတောင်းမှုကို ပြုခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူ၏ အန္တရာယ်မရှိဘဲ ဆုတောင်းပြည့်စုံမည့်အဖြစ်ကို မြင်တော်မူ၍ 'နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ဂေါတမအမည်ရှိသော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်၌ သဒ္ဓါတရားဖြင့် ရဟန်းပြုလာကြသူတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်လတ္တံ့' ဟု ဗျာဒိတ်ပေးတော်မူ၏။ ထိုသူသည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကို ရှိခိုးပြီးလျှင် နေရာမှထ၍ ဖဲခွာသွားခဲ့၏။ ထိုသူသည် ထိုဘဝ၌ အသက်ထက်ဆုံး ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကို ပြုလုပ်၍ ထိုဘဝမှ စုတေပြီးနောက် နတ်ပြည်, လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်လျက် ဤကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်နှစ်ကမ္ဘာထက်၌ ပွင့်တော်မူသော ဖုဿမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်ထက်တော်၌ ဘုရားရှင်၏ ဘတူမိကွဲ ညီအစ်ကိုတော်စပ်ကြကုန်သော မင်းသားသုံးပါးတို့ ဘုရားရှင်အား လုပ်ကျွေးဆည်းကပ်ကြစဉ် ထိုမင်းသားတို့၏ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုခြင်း၌ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်အဖြစ်ဖြင့် ကူညီလုပ်ဆောင်ပေးခဲ့၏။ ဤသို့လျှင် ထိုထိုဘုံဘဝတို့၌ များစွာသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဆည်းပူးကာ သုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်လျက် ဤဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာ ကာလ၌ ကုရုတိုင်း၊ ထုလ္လကောဋ္ဌိကနိဂုံး၊ ရဋ္ဌပါလသူဌေးအိမ်၌ သန္ဓေတည်၍ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုသူငယ်သည် ပျက်ပြားနေသော တိုင်းနိုင်ငံကို ပြန်လည်စေ့စပ် ထိန်းသိမ်းခြင်းငှာ စွမ်းဆောင်နိုင်သော အမျိုးအနွယ်၌ မွေးဖွားလာခြင်းကြောင့် အမျိုးအနွယ်နှင့် လျော်ညီစွာ 'ရဋ္ဌပါလ' ဟူသောအမည် ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုရဋ္ဌပါလသည် များစွာသောအခြံအရံတို့ဖြင့် ကြီးပြင်းလာပြီးလျှင် အစဉ်သဖြင့် လူပျိုဖော်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ မိဘတို့က သင့်လျော်လျောက်ပတ်သော ဇနီးမယားနှင့် လက်ထပ်ပေး၍ ကြီးကျယ်သော စည်းစိမ်အခြံအရံတို့၌ တည်စေသဖြင့် နတ်တို့၏စည်းစိမ်ချမ်းသာကဲ့သို့သော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားနေရ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကုရုတိုင်း၌ ဇနပုဒ်ဒေသစာရီ လှည့်လည်တော်မူလတ်သော် ထုလ္လကောဋ္ဌိကအရပ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူ၏။ ထိုသတင်းကို ကြားသိရသဖြင့် ရဋ္ဌပါလအမျိုးကောင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားထံ ချဉ်းကပ်၍ ဘုရားရှင်၏ထံတော်၌ တရားတော်ကို နာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားရရှိကာ ခုနစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် အစာငတ်ခံခြင်းကို ပြု၍ ခက်ခဲပင်ပန်းစွာ မိဘတို့ထံ ခွင့်တောင်းပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားထံ ချဉ်းကပ်၍ ရဟန်းအဖြစ်ကို တောင်းပန်လျှောက်ထားကာ ဘုရားရှင်၏ စေခိုင်းတော်မူချက်အရ တစ်ပါးသော မထေရ်မြတ်၏ထံ၌ ရဟန်းပြုခွင့်ရရှိခဲ့၏။ ထို့နောက် သင့်တင့်စွာ နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့် ဝိပဿနာတရားကို ကြိုးစားပွားများအားထုတ်ကာ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့၏။

၁၇၉-၁၈၀. အထာယသ္မာ အပရဘာဂေ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတောတိအာဒိမာဟ. သုနာဂေါ သော မယာ ဒိန္နောတိ တဒါ မဟာဓနသေဋ္ဌိ ဟုတွာ သဗ္ဗံ သာပတေယျံ ဒါနမုခေ ဝိဿဇ္ဇနသမယေ သတ္တပ္ပတိဋ္ဌော သုန္ဒရော နာဂေါ [Pg.302] ဟတ္ထိရာဇာ မယာ ဒိန္နော အဟောသိ. တံ ဒဿေန္တော ဤသာဒန္တောတိအာဒိမာဟ. ဤသာဒန္တော ရထဤသပ္ပမာဏဒန္တော, သော မယာ ဒိန္နော ဟတ္ထိနာဂေါ. ဥရူဠှဝါတိ ရာဇာဝဟနယောဂ္ဂသမတ္ထော, ရာဇာရဟော ဝါ. သေတစ္ဆတ္တောတိ အလင်္ကာရတ္ထာယ ဥပဋ္ဌဟနသေတစ္ဆတ္တသဟိတောတိ အတ္ထော. ပသောဘိတောတိ အာရောဟပရိဏာဟဝါ ရူပသောဘာဟိ သမ္ပန္နောတိ အတ္ထော. သကပ္ပနော သဟတ္ထိပေါတိ ဟတ္ထိအလင်္ကာရသဟိတော ဟတ္ထိဂေါပကသဟိတောတိ အတ္ထော. ဣတ္ထမ္ဘူတော ဟတ္ထိနာဂေါ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော မယာ ဒိန္နောတိ အတ္ထော.

၁၇၉-၁၈၀. ထိုအခါ အရှင်ရဋ္ဌပါလသည် နောက်ကာလ၌ မိမိ၏ ရှေးကောင်းမှုကို အောက်မေ့သတိရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်၍ ရှေး၌ပြုခဲ့သော အကျင့်အပဒါန်ကို ထင်ရှားပြလိုသဖြင့် "Padumuttarassa bhagavatotidiṃ" အစရှိသော စကားကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။ "Sunāgo so mayā dinno" ဟူသည်မှာ ထိုအခါက ငါသည် မဟာဓနသူဌေးဖြစ်၍ စည်းစိမ်ဥစ္စာအားလုံးကို အလှူဝတ်၌ စွန့်ကြဲလှူဒါန်းစဉ်အခါက မြေသို့ထိသော အင်္ဂါခုနစ်ပါးဖြင့် တည်သော၊ ကောင်းမြတ်သော 'နာဂ' အမည်ရှိသော ဆင်မင်းကို ငါပေးလှူခဲ့ဖူးကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ထိုပေးလှူပုံကို ပြလိုသဖြင့် "Īsādanto" အစရှိသည်ကို မိန့်တော်မူ၏။ "Īsādanto" ဟူသည် ရထားထမ်းပိုးပမာဏရှိသော အစွယ်ရှိသောဆင် ဖြစ်ပြီး၊ ထိုဆင်ပြောင်ကို ငါလှူဒါန်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။ "Urūḷhavā" ဟူသည် မင်းကြီးစီးနင်းရန် လျောက်ပတ်စွာ စွမ်းဆောင်နိုင်သော သို့မဟုတ် မင်းကြီးနှင့်သာ ထိုက်တန်သောဆင်ကို ဆိုသည်။ "Setacchatto" ဟူသည် တင့်တယ်စေရန် အလှဆင်ထားသော ထီးဖြူနှင့်တကွဖြစ်သော ဆင်ဟု အနက်ရ၏။ "Pasobhito" ဟူသည် အလုံးအရပ်နှင့် ပြည့်စုံပြီး ရုပ်အဆင်း တင့်တယ်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသော ဆင်ဟု အနက်ရ၏။ "Sakappano sahatthipo" ဟူသည် ဆင်တန်ဆာ ဆင်ယင်လျက် ဆင်ထိန်း ဆင်ဦးစီးနှင့်တကွ ဖြစ်သော ဆင်ဟု အနက်ရ၏။ ဤသို့သော ဂုဏ်ထူးဝိသေသတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ဆင်ပြောင်ကြီးကို ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားအား ငါလှူဒါန်းခဲ့၏ဟု အနက်ရပေသည်။

၁၈၁. မယာ ဘတ္တံ ကာရေတွာနာတိ မယာ ကာရာပိတဝိဟာရေ ဝသန္တာနံ ကောဋိသင်္ခါနံ ဘိက္ခူနံ နိစ္စဘတ္တံ ပဋ္ဌပေတွာ မဟေသိနော နိယျာဒေသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၈၁. "Mayā bhattaṃ kāretvāna" ဟူသော စကားရပ်သည် ငါဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသောကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူကြသော တစ်ကုဋေသော အရေအတွက်ရှိသော ရဟန်းတော်တို့အတွက် နိစ္စဘတ်ဆွမ်းကို စီမံလှူဒါန်း၍ မြတ်စွာဘုရားအား ကပ်လှူပူဇော်ခဲ့သည်ဟု ဆက်စပ်ယူရမည်။

၁၈၃. ဇလဇုတ္တမနာမကောတိ ဇလတော ဇာတော ဇလဇော, ကိံ တံ? ပဒုမံ, ပဒုမေန သမာနနာမတ္တာ ဥတ္တမတ္တာ စ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဘဂဝါတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

၁၈၃. "Jalajuttamanāmako" ဟူသည် ရေမှဖြစ်သောပန်း (ဇလဇ) ဖြစ်၏။ ထိုပန်းကား အဘယ်နည်း။ ပဒုမ္မာကြာပန်း ဖြစ်၏။ ပဒုမ္မာကြာပန်းနှင့် တူသောအမည်ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြတ်သည်ဖြစ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားဟု အမည်ရတော်မူ၏။ ကြွင်းသော စကားရပ်အားလုံးသည် ထင်ရှားလွယ်ကူသော အနက်ရှိသည်သာ ဖြစ်၏။

ရဋ္ဌပါလတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ရဋ္ဌပါလမထေရ်၏ အပဒါန်အဖွင့်သည် ပြီးဆုံးပါပြီ။

ဆပ္ပညာသမမဟာဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

ငါးဆယ့်ခြောက်ခုမြောက် မဟာဝဂ်၏ အဖွင့်သည် ပြီးဆုံးပါပြီ။

ဣတိ ဝိသုဒ္ဓဇနဝိလာသိနိယာ အပဒါန-အဋ္ဌကထာယ

ဤသို့လျှင် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော လူအပေါင်းကို ရွှင်မြူးစေတတ်သော ဝိသုဒ္ဓဇနဝိလာသိနီအမည်ရှိသော အပဒါန်အဋ္ဌကထာ၌

ဧတ္တာဝတာ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓသာဝကတ္ထေရာပဒါန-အဋ္ဌကထာ သမတ္တာ.

ဤမျှသောစကားဖြင့် ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနှင့် သာဝကမထေရ်တို့၏ အပဒါန်အဋ္ဌကထာသည် ပြီးဆုံးပါပြီ။

နိဂမနကထာ

နိဂုံးစကား

သီဟဠဒီပကေ [Pg.303] အပ္ပိစ္ဆတာဒိဂုဏဝန္တာနံ ထေရဝံသပ္ပဒီပါနံ အာနန္ဒတ္ထေရာဒီနံ သဗ္ဗသတ္တာနံ တဏှာမာနဒိဋ္ဌာဒယော ဆေဒနနိဂ္ဂဟဝိဝေစနာဒျတ္ထံ သတ္တဟိ မာသေဟိ အတိဝိယ အာရာဓနေန လဒ္ဓကောသလ္လေန ဗောဓိသမ္ဘာရံ ဂဝေသန္တေန သတိဓိတိဂတိဝီရိယပရက္ကမန္တေန မဟာသမန္တဂုဏသောဘနေန တိပိဋကဓရေန ပဏ္ဍိတေန အာဘတံ ဣမံ အပဒါန-အဋ္ဌကထံ သဗ္ဗော သဒေဝလောကော ဇာနာတူတိ.

သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ အလိုနည်းခြင်းအစရှိသော ဂုဏ်တို့နှင့်ပြည့်စုံ၍ မထေရ်တို့၏အနွယ်စဉ်၌ မီးရှူးတန်ဆောင်သဖွယ် ဖြစ်တော်မူကြကုန်သော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်အစရှိသော မထေရ်မြတ်တို့သည် အလုံးစုံသောသတ္တဝါတို့၏ တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ စသည်တို့ကို ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ နှိပ်ကွပ်ခြင်း၊ ကင်းဆိတ်ခြင်း အကျိုးငှာ၊ ခုနစ်လမျှသော ကာလအတွင်း၌ အလွန်လျင်မြန်စွာပင် ပြီးစီးအောင် ရေးသားတော်မူသဖြင့် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာမှုကို ရရှိတော်မူသော၊ ဗောဓိဉာဏ်အဆောက်အအုံကို ရှာဖွေဆည်းပူးလျက်ရှိသော၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာ၊ ဝီရိယတို့ဖြင့် အစဉ်မပြတ် ကြိုးပမ်းအားထုတ်တော်မူသော၊ ထက်ဝန်းကျင်၌ မြတ်သောဂုဏ်တို့ဖြင့် တင့်တယ်တော်မူသော၊ ပိဋကတ်သုံးပုံကို ဆောင်တော်မူသော ပညာရှိမထေရ်မြတ် ရေးသားပြုစုအပ်သော ဤအပဒါန်အဋ္ဌကထာကို နတ်လူနှင့်တကွသော လောကတစ်ခုလုံး သိမြင်နားလည်နိုင်ပါစေသတည်း။

အနေန လောဘာဒိမလာ ပဇာနံ, စက္ခာဒိရောဂါ ဝိဝိဓာ စ ဒုက္ခာ;

ကလဟာဒိဘယာ ဒုက္ခိတာ ဇာတာ, စောရာဒယောနတ္ထကရာ စ လောကေ.

ဤတရားအလှူတော်ကြောင့် လောက၌ရှိကြကုန်သော သတ္တဝါတို့၏ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟစသော ကိလေသာအညစ်အကြေးများ၊ မျက်စိရောဂါစသော ရောဂါဝေဒနာများ၊ များပြားလှစွာသော ကိုယ်ဆင်းရဲ စိတ်ဆင်းရဲခြင်းများ၊ ငြင်းခုံခြင်းအစရှိသော ဘေးရန်များနှင့် သတ္တဝါတို့အား ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်စေ၍ အကျိုးမဲ့ကို ပြုတတ်သော သူခိုးဓားပြစသော ဘေးရန်များအားလုံး ကင်းစင်လွင့်ပျောက် ပျက်စီးကြပါစေကုန်သတည်း။

နဿန္တု မေ ပဉ္စ ဝေရာ စ ပါပါ, နဿန္တု ဂိမှေ ယထာ ဝုဋ္ဌိဝါတာ;

အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂဝရေန ပတွာ, နိဗ္ဗာနပုရံ ပဋိပါဒယာမိ.

နွေအခါ၌ မိုးသက်လေပြင်းများ ကင်းစင်လွင့်ပျောက် ပျက်စီးရသကဲ့သို့ အကျွန်ုပ်အား ယုတ်မာသော ငါးပါးသော ရန်သူဘေးတို့သည်လည်း ကင်းစင်လွင့်ပျောက် ပျက်စီးကြပါစေသတည်း။ အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတရားဖြင့် နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်တော်သို့ ကိုယ်တိုင်ဆိုက်ရောက်ပြီးလျှင် အခြားသောသတ္တဝါအပေါင်းတို့ကိုလည်း နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေလိုပါ၏။

သဗ္ဗဒိဋ္ဌိဉ္စ မဒ္ဒန္တော, ရာဂဒေါသာဒိပါပကေ;

သံသာရဝဋ္ဋံ ဆိန္ဒိတွာ, ဥပေမိ သဂ္ဂမောက္ခကေ.

မိစ္ဆာအယူအမှားအားလုံးနှင့် ရာဂ၊ ဒေါသစသော ယုတ်မာသောအကုသိုလ်တရားတို့ကို နှိပ်နင်းဖျက်ဆီးလျက် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲတရားကို ဖြတ်တောက်ပြီးနောက် နတ်ပြည်နှင့် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာသို့ ကပ်ရောက်ရပါလို၏။

အာဏာခေတ္တမှိ သဗ္ဗတ္ထ, အဝီစိမှိ ဘဝဂ္ဂတော;

သဗ္ဗေ ဓမ္မာနုယာယန္တု, တယော လောကာ ဥတုပိ စာတိ.

မြတ်စွာဘုရား၏ အာဏာပျံ့နှံ့ရာ စကြဝဠာကုဋေတစ်သိန်းအတွင်း၌လည်းကောင်း၊ အဝီစိငရဲမှသည် အထက်ဘဝဂ်တိုင်အောင်လည်းကောင်း အလုံးစုံသော ပိဋကတ်သုံးပုံ တရားတော်မြတ်တို့သည် အစဉ်သဖြင့် ပျံ့နှံ့တည်တံ့ပါစေကုန်သတည်း။ လောကသုံးပါးနှင့် ဥတုသုံးပါးတို့သည်လည်း သင့်တင့်မျှတစွာ လည်ပတ်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

အပဒါန-အဋ္ဌကထာ သမတ္တာ.

အပဒါန်အဋ္ဌကထာသည် ပြီးဆုံးပါပြီ။