နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

ခုဒ္ဒကနိကာယေ

小部

ထေရီဂါထာ-အဋ္ဌကထာ

长老尼偈义注

၁. ဧကကနိပါတော

1. 一集篇

၁. အညတရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 某位长老尼偈释义

ဣဒါနိ [Pg.1] ထေရီဂါထာနံ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာယ ဩကာသော အနုပ္ပတ္တော. တတ္ထ ယသ္မာ ဘိက္ခုနီနံ အာဒိတော ယထာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဥပသမ္ပဒါ စ ပဋိလဒ္ဓါ, တံ ပကာသေတွာ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာယ ကရီယမာနာယ တတ္ထ တတ္ထ ဂါထာနံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ဝိဘာဝေတုံ သုကရာ ဟောတိ သုပါကဋာ စ, တသ္မာ တံ ပကာသေတုံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သင်္ခေပတော အယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ –

现在，解说《长老尼偈》(Therīgāthā)义理的时机已至。在此，因为在进行义理解说时，若先阐明诸比丘尼最初如何获得出家与具足戒，那么各处偈颂的缘起便能更容易、更清楚地被阐明。因此，为阐明此事，从最初开始，简要地讲述如下的次第说法——

အယဉှိ လောကနာထော ‘‘မနုဿတ္တံ လိင်္ဂသမ္ပတ္တီ’’တျာဒိနာ ဝုတ္တာနိ အဋ္ဌင်္ဂါနိ သမောဓာနေတွာ ဒီပင်္ကရဿ ဘဂဝတော ပါဒမူလေ ကတမဟာဘိနီဟာရော သမတိံသပါရမိယော ပူရေန္တော စတုဝီသတိယာ ဗုဒ္ဓါနံ သန္တိကေ လဒ္ဓဗျာကရဏော အနုက္ကမေန ပါရမိယော ပူရေတွာ ဉာတတ္ထစရိယာယ လောကတ္ထစရိယာယ ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယာယ စ ကောဋိံ ပတွာ တုသိတဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠဒေဝတာဟိ ဗုဒ္ဓဘာဝါယ –

这位世间依怙具足“得人身、具男根”等所说的八支，于燃灯(Dīpaṅkara)世尊的足下立下大誓愿，圆满三十波罗蜜，于二十四位佛的面前获得授记，次第圆满诸波罗蜜，于亲族利行、世间利行与佛陀利行三方面达到究竟，往生兜率天，在那里住满寿命后，为一万个世界的诸天神所劝请，以成就佛果——

‘‘ကာလော ခေါ တေ မဟာဝီရ, ဥပ္ပဇ္ဇ မာတုကုစ္ဆိယံ;

သဒေဝကံ တာရယန္တော, ဗုဇ္ဈဿု အမတံ ပဒ’’န္တိ. (ဗု. ဝံ. ၁.၆၇) –

“大雄，您的时机已至，请入母胎；为度天人众生，证悟不死之境。”

အာယာစိတမနုဿူပပတ္တိကော [Pg.2] တာသံ ဒေဝတာနံ ပဋိညံ ဒတွာ, ကတပဉ္စမဟာဝိလောကနော သကျရာဇကုလေ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇဿ ဂေဟေ သတော သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဒသမာသေ သတော သမ္ပဇာနော တတ္ထ ဌတွာ, သတော သမ္ပဇာနော တတော နိက္ခန္တော လုမ္ဗိနီဝနေ လဒ္ဓါဘိဇာတိကော ဝိဝိဓာ ဓာတိယော အာဒိံ ကတွာ မဟတာ ပရိဟာရေန သမ္မဒေဝ ပရိဟရိယမာနော အနုက္ကမေန ဝုဍ္ဎိပ္ပတ္တော တီသု ပါသာဒေသု ဝိဝိဓနာဋကဇနပရိဝုတော ဒေဝေါ ဝိယ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တော ဇိဏ္ဏဗျာဓိမတဒဿနေန ဇာတသံဝေဂေါ ဉာဏဿ ပရိပါကတံ ဂတတ္တာ, ကာမေသု အာဒီနဝံ နေက္ခမ္မေ စ အာနိသံသံ ဒိသွာ, ရာဟုလကုမာရဿ ဇာတဒိဝသေ ဆန္နသဟာယော ကဏ္ဍကံ အဿရာဇံ အာရုယှ, ဒေဝတာဟိ ဝိဝဋေန ဒွါရေန အဍ္ဎရတ္တိကသမယေ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိတွာ, တေနေဝ ရတ္တာဝသေသေန တီဏိ ရဇ္ဇာနိ အတိက္ကမိတွာ အနောမာနဒီတီရံ ပတွာ ဃဋိကာရမဟာဗြဟ္မုနာ အာနီတေ အရဟတ္တဒ္ဓဇေ ဂဟေတွာ ပဗ္ဗဇိတော, တာဝဒေဝ ဝဿသဋ္ဌိကတ္ထေရော ဝိယ အာကပ္ပသမ္ပန္နော ဟုတွာ, ပါသာဒိကေန ဣရိယာပထေန အနုက္ကမေန ရာဇဂဟံ ပတွာ, တတ္ထ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပဏ္ဍဝပဗ္ဗတပဗ္ဘာရေ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ, မာဂဓရာဇေန ရဇ္ဇေန နိမန္တိယမာနော တံ ပဋိက္ခိပိတွာ, ဘဂ္ဂဝဿာရာမံ ဂန္တွာ, တဿ သမယံ ပရိဂ္ဂဏှိတွာ တတော အာဠာရုဒကာနံ သမယံ ပရိဂ္ဂဏှိတွာ, တံ သဗ္ဗံ အနလင်္ကရိတွာ အနုက္ကမေန ဥရုဝေလံ ဂန္တွာ တတ္ထ ဆဗ္ဗဿာနိ ဒုက္ကရကာရိကံ ကတွာ, တာယ အရိယဓမ္မပဋိဝေဓဿာဘာဝံ ဉတွာ ‘‘နာယံ မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’’တိ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟရန္တော ကတိပါဟေန ဗလံ ဂါဟေတွာ ဝိသာခါပုဏ္ဏမဒိဝသေ သုဇာတာယ ဒိန္နံ ဝရဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ, သုဝဏ္ဏပါတိံ နဒိယာ ပဋိသောတံ ခိပိတွာ, ‘‘အဇ္ဇ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿာမီ’’တိ ကတသန္နိဋ္ဌာနော သာယနှသမယေ ကာဠေန နာဂရာဇေန အဘိတ္ထုတိဂုဏော ဗောဓိမဏ္ဍံ အာရုယှ အစလဋ္ဌာနေ ပါစီနလောကဓာတုအဘိမုခေါ အပရာဇိတပလ္လင်္ကေ နိသိန္နော စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ ဝီရိယံ အဓိဋ္ဌာယ, သူရိယေ အနတ္ထင်္ဂတေယေဝ မာရဗလံ ဝိဓမိတွာ, ပဌမယာမေ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရိတွာ, မဇ္ဈိမယာမေ ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓေတွာ, ပစ္ဆိမယာမေ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေ ဉာဏံ ဩတာရေတွာ, အနုလောမပဋိလောမံ ပစ္စယာကာရံ သမ္မသန္တော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သဗ္ဗဗုဒ္ဓေဟိ အဓိဂတံ အနညသာဓာရဏံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဓိဂန္တွာ, နိဗ္ဗာနာရမ္မဏာယ ဖလသမာပတ္တိယာ တတ္ထေဝ သတ္တာဟံ [Pg.3] ဝီတိနာမေတွာ, တေနေဝ နယေန ဣတရသတ္တာဟေပိ ဗောဓိမဏ္ဍေယေဝ ဝီတိနာမေတွာ, ရာဇာယတနမူလေ မဓုပိဏ္ဍိကဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ, ပုန အဇပါလနိဂြောဓမူလေ နိသိန္နော ဓမ္မတာယ ဓမ္မဂမ္ဘီရတံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ အပ္ပောဿုက္ကတာယ စိတ္တေ နမန္တေ မဟာဗြဟ္မုနာ အာယာစိတော ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော တိက္ခိန္ဒြိယမုဒိန္ဒြိယာဒိဘေဒေ သတ္တေ ဒိသွာ မဟာဗြဟ္မုနာ ဓမ္မဒေသနာယ ကတပဋိညော ‘‘ကဿ နု ခေါ အဟံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျ’’န္တိ အာဝဇ္ဇေန္တော အာဠာရုဒကာနံ ကာလင်္ကတဘာဝံ ဉတွာ, ‘‘ဗဟုပကာရာ ခေါ မေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ, ယေ မံ ပဓာနပဟိတတ္တံ ဥပဋ္ဌဟိံသု, ယံနူနာဟံ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျ’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၀) စိန္တေတွာ, အာသာဠှိပုဏ္ဏမာယံ မဟာဗောဓိတော ဗာရာဏသိံ ဥဒ္ဒိဿ အဋ္ဌာရသယောဇနံ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နော အန္တရာမဂ္ဂေ ဥပကေန အာဇီဝကေန သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ, အနုက္ကမေန ဣသိပတနံ ပတွာ တတ္ထ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ သညာပေတွာ ‘‘ဒွေမေ, ဘိက္ခဝေ, အန္တာ ပဗ္ဗဇိတေန န သေဝိတဗ္ဗာ’’တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၁၃; သံ. နိ. ၅.၁၀၈၁; ပဋိ. မ. ၂.၃၀) ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန္တဒေသနာယ အညာသိကောဏ္ဍညပ္ပမုခါ အဋ္ဌာရသဗြဟ္မကောဋိယော ဓမ္မာမတံ ပါယေတွာ ပါဋိပဒေ ဘဒ္ဒိယတ္ထေရံ, ပက္ခဿ ဒုတိယာယံ ဝပ္ပတ္ထေရံ, ပက္ခဿ တတိယာယံ မဟာနာမတ္ထေရံ, စတုတ္ထိယံ အဿဇိတ္ထေရံ, သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ, ပဉ္စမိယံ ပန ပက္ခဿ အနတ္တလက္ခဏသုတ္တန္တဒေသနာယ (မဟာဝ. ၂၀; သံ. နိ. ၃.၅၉) သဗ္ဗေပိ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ တတော ပရံ ယသဒါရကပ္ပမုခေ ပဉ္စပဏ္ဏာသပုရိသေ, ကပ္ပာသိကဝနသဏ္ဍေ တိံသမတ္တေ ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယေ, ဂယာသီသေ ပိဋ္ဌိပါသာဏေ သဟဿမတ္တေ ပုရာဏဇဋိလေတိ ဧဝံ မဟာဇနံ အရိယဘူမိံ ဩတာရေတွာ ဗိမ္ဗိသာရပ္ပမုခါနိ ဧကာဒသနဟုတာနိ သောတာပတ္တိဖလေ နဟုတံ သရဏတ္တယေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဝေဠုဝနံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ တတ္ထ ဝိဟရန္တော အဿဇိတ္ထေရဿ ဝါဟသာ အဓိဂတပဌမမဂ္ဂေ သဉ္စယံ အာပုစ္ဆိတွာ, သဒ္ဓိံ ပရိသာယ အတ္တနော သန္တိကံ ဥပဂတေ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ အဂ္ဂဖလံ သစ္ဆိကတွာ သာဝကပါရမိယာ မတ္ထကံ ပတ္တေ အဂ္ဂသာဝကဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ကာဠုဒါယိတ္ထေရဿ အဘိယာစနာယ ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တွာ, မာနတ္ထဒ္ဓေ ဉာတကေ ယမကပါဋိဟာရိယေန ဒမေတွာ, ပိတရံ အနာဂါမိဖလေ, မဟာပဇာပတိံ သောတာပတ္တိဖလေ ပဋိဋ္ဌာပေတွာ[Pg.4], နန္ဒကုမာရံ ရာဟုလကုမာရဉ္စ ပဗ္ဗာဇေတွာ, သတ္ထာ ပုနဒေဝ ရာဇဂဟံ ပစ္စာဂစ္ဆိ.

菩萨应诸天之请而降生人道，在允诺诸天后，作五大观察，于释迦王族净饭大王家中，正念正知地入母胎，正念正知地在母胎中安住十月，又正念正知地从母胎中出来，在蓝毗尼(Lumbinī)园降生。由众多乳母等以盛大礼仪悉心照料，渐次成长，在三座宫殿中，为各种歌舞伎乐者所围绕，如天人般享受福乐。见到老、病、死而生起厌离，因智慧成熟，见到欲乐的过患与出离的功德。在罗睺罗(Rāhula)出生当天，他于半夜由车匿(Channa)陪同，骑着马王犍陟(Kaṇḍaka)，诸天为他开启城门，行大出离，趁着夜色未尽，越过三王国，抵达阿诺玛(Anomā)河畔。接过伽提迦罗(Ghaṭikāra)大梵天献上的袈裟，即刻出家，即刻具足六十夏长老的威仪。以端严的威仪，次第行至王舍城(Rājagaha)托钵，在畔达瓦(Paṇḍava)山的山崖享用食物后，婉拒摩揭陀国王的让国邀请，前往巴伽瓦(Bhaggava)园，学习其教法，此后又学习阿罗逻迦兰(Āḷāra Kālāma)与郁陀迦罗摩子(Uddaka Rāmaputta)的教法，未能满足于此，便次第前往优楼频螺(Uruvelā)。在那里苦行六年，认识到此苦行无法通达圣法，认为“这不是觉悟之道”，于是开始接受粗食，数日后恢复体力，在毗舍佉(Vesākha)月圆日，享用善生(Sujātā)女供养的殊胜乳粥，将金钵逆流投入河中，下定决心“今日必成佛”。黄昏时分，为迦罗(Kāḷa)龙王所赞叹，登上菩提道场，在不动处面向东方，结跏趺坐于不败之座，发起具足四支的精勤，太阳尚未下山就击败魔军。初夜忆念宿命，中夜清净天眼，后夜将智慧导向缘起，顺逆思惟缘起，增长观(vipassanā)，最终证得诸佛所证、独一无二的无上正等正觉(sammāsambodhi)。他在菩提道场，以涅槃为所缘进入果定，在那里度过七天。此后，又以同样的方式在菩提道场度过其余七天，在罗阇耶达那(Rājāyatana)树下接受蜜丸供养，又在阿迦巴喇榕树(Ajapālanigrodha)下思维法的甚深，心倾向于不说法，受到大梵天的劝请，以佛眼观察世间，见到众生有根器锐利与迟钝等差别，答应大梵天说法之请。他思考着：“我应该首先向谁说法呢？”了解到阿罗逻迦兰与郁陀迦罗摩子已经去世，于是思惟：“那五比丘(bhikkhu)对我多有助益，他们在精进时曾服侍我，不如我先向这五比丘说法吧。”在阿沙荼(Āsāḷha)月圆日，从大菩提树下行十八由旬前往波罗奈(Bārāṇasī)，途中与裸行顺命外道(ājīvaka)优波迦(Upaka)交谈，渐次抵达仙人堕处(Isipatana)，在那里劝导五比丘，以“诸比丘，此二边(antā)出家人不应亲近”等开示，宣说《转法轮经》(Dhammacakkappavattana Sutta)，使以阿若憍陈如(Aññāsikoṇḍañña)为首的十八俱胝(koṭi)梵天饮用法味甘露。在上半月的第一日使跋提(Bhaddiya)长老，初二使婆波(Vappa)长老，初三使摩诃男(Mahānāma)长老，初四使阿说示(Assaji)长老，安立于须陀洹(sotāpatti)果。到了上半月的初五，通过宣讲《无我相经》(Anattalakkhaṇa Sutta)，使所有五比丘安立于阿罗汉果。此后，又度化以耶舍(Yasa)为首的五十五人，迦尸(Kāsi)林中三十位跋陀罗(Bhaddavaggiya)团青年，象头山(Gayāsīsa)上一千名迦叶波(Kassapa)旧外道，如此使大众进入圣者之境，使以频婆娑罗(Bimbisāra)王为首的十一万众生安立于须陀洹果，一万众生安立于三皈依。接受竹林(Veḷuvana)精舍后，佛陀住在那里，通过阿说示长老的缘故，在舍利弗(Sāriputta)与目犍连(Moggallāna)已向其师散若耶(Sañjaya)辞行，并与眷属一同来到佛陀身边后，佛陀使他们亲证究竟果位，使他们达到声闻的顶峰，并将他们安立于上首弟子(aggasāvaka)之位。应黑优陀夷(Kāḷudāyī)长老的请求，佛陀前往迦毗罗卫(Kapilavatthu)城，以双神变(yamakapāṭihāriya)调伏傲慢的亲族，安立其父于阿那含(anāgāmi)果，安立其姨母摩诃波阇波提(Mahāpajāpatī)于须陀洹果，并为难陀(Nanda)与罗睺罗(Rāhula)剃度出家。此后，导师(Satthā)再次回到王舍城。

အထာပရေန သမယေန သတ္ထရိ ဝေသာလိံ ဥပနိဿာယ ကူဋာဂါရသာလာယံ ဝိဟရန္တေ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာ သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာဝ အရဟတ္တံ သစ္ဆိကတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိ. အထ မဟာပဇာပတိယာ ဂေါတမိယာ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိ, တတော ရောဟိနီနဒီတီရေ ကလဟဝိဝါဒသုတ္တန္တဒေသနာယ (သု. နိ. ၈၆၈ အာဒယော) ပရိယောသာနေ နိက္ခမိတွာ, ပဗ္ဗဇိတာနံ ပဉ္စန္နံ ကုမာရသတာနံ ပါဒပရိစာရိကာ ဧကဇ္ဈာသယာဝ ဟုတွာ မဟာပဇာပတိယာ သန္တိကံ ဂန္တွာ, သဗ္ဗာဝ ‘‘သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ မဟာပဇာပတိံ ဇေဋ္ဌိကံ ကတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တုကာမာ အဟေသုံ. အယဉ္စ မဟာပဇာပတိ ပုဗ္ဗေပိ ဧကဝါရံ သတ္ထာရံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိတွာ နာလတ္ထ, တသ္မာ ကပ္ပကံ ပက္ကောသာပေတွာ ကေသေ ဆိန္ဒာပေတွာ ကာသာယာနိ အစ္ဆာဒေတွာ သဗ္ဗာ တာ သာကိယာနိယော အာဒါယ ဝေသာလိံ ဂန္တွာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဒသဗလံ ယာစာပေတွာ, အဋ္ဌဂရုဓမ္မပဋိဂ္ဂဟဏေန ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပသမ္ပဒဉ္စ အလတ္ထ. ဣတရာ ပန သဗ္ဗာပိ ဧကတော ဥပသမ္ပန္နာ အဟေသုံ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရတော ပနေတံ ဝတ္ထု တတ္ထ တတ္ထ ပါဠိယံ (စူဠဝ. ၄၀၂) အာဂတမေဝ.

此后，当导师住在毗舍离(Vesālī)附近的重阁讲堂(Kūṭāgārasālā)时，净饭(Suddhodana)大王在白伞下证得阿罗汉果后般涅槃了。于是，摩诃波阇波提·乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)生起了出家之念。那时，在罗希尼(Rohinī)河边关于诤论的开示结束后，五百位已出家王子的妻子们，也怀着同样的心愿，一同来到摩诃波阇波提·乔达弥跟前，她们都说：“我们要在导师处出家。”她们以摩诃波阇波提为首，想要前往导师处。这位摩诃波阇波提此前曾一度向导师请求出家，但未获应允。因此，她叫来理发师剃除头发，穿上袈裟，带领所有那些释迦族女子前往毗舍离，通过阿难(Ānanda)长老向具十力者请求，以接受八敬法(aṭṭhagarudhamma)为条件，获得了出家与具足戒。其余的女子也都一同受了具足戒。这是此处的简要叙述。其详细情节在各处的巴利圣典（《小品》402）中已有记述。

ဧဝံ ဥပသမ္ပန္နာ ပန မဟာပဇာပတိ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. အထဿာ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သာ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. သေသာ စ ပဉ္စသတဘိက္ခုနိယော နန္ဒကောဝါဒပရိယောသာနေ (မ. နိ. ၃.၃၉၈) အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု. ဧဝံ ဘိက္ခုနိသံဃေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတေ ပုထုဘူတေ တတ္ထ တတ္ထ ဂါမနိဂမဇနပဒရာဇဓာနီသု ကုလိတ္ထိယော ကုလသုဏှာယော ကုလကုမာရိကာယော ဗုဒ္ဓသုဗုဒ္ဓတံ ဓမ္မသုဓမ္မတံ သံဃသုပ္ပဋိပတ္တိတဉ္စ သုတွာ, သာသနေ အဘိပ္ပသန္နာ သံသာရေ စ ဇာတသံဝေဂါ အတ္တနော သာမိကေ မာတာပိတရော ဉာတကေ စ အနုဇာနာပေတွာ, သာသနေ ဥရံ ဒတွာ ပဗ္ဗဇိံသု. ပဗ္ဗဇိတွာ စ သီလာစာရသမ္ပန္နာ သတ္ထုနော စ တေသံ ထေရာနဉ္စ သန္တိကေ ဩဝါဒံ လဘိတွာ ဃဋေန္တိယော ဝါယမန္တိယော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကံသု. တာဟိ ဥဒါနာဒိဝသေန တတ္ထ တတ္ထ ဘာသိတာ [Pg.5] ဂါထာ ပစ္ဆာ သင်္ဂီတိကာရကေဟိ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဧကကနိပါတာဒိဝသေန သင်္ဂီတိံ အာရောပယိံသု ‘‘ဣမာ ထေရီဂါထာ နာမာ’’တိ. တာသံ နိပါတာဒိဝိဘာဂေါ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ. တတ္ထ နိပါတေသု ဧကကနိပါတော အာဒိ. တတ္ထပိ –

如此受具足戒后，摩诃波阇波提前往导师处，礼拜后站在一旁。导师为她说法。她从导师处领受业处，证得了阿罗汉果。其余五百位比丘尼在南达咖(Nandaka)的教诫结束后，也证得了阿罗汉果。就这样，比丘尼僧团得以稳固建立并广泛发展。在各个村庄、乡镇、地区和都城，良家的妇女、媳妇和少女们听闻了佛陀的善觉、法的善说、僧团的善行道，对教法生起净信，对轮回生起悚惧感，在征得各自的丈夫、父母和亲戚的同意后，便献身于教法而出家。她们出家后，具足戒行，从导师和那些长老处获得教导，精勤努力，不久便亲证了阿罗汉果。她们以自说偈等方式在各处所说的偈颂，后来由结集者们汇集起来，按照《一集》等方式结集，称为《长老尼偈》。这些集的划分已在前面说明。在这些集中，《一集》是开篇。其中——

၁.

1.

‘‘သုခံ သုပါဟိ ထေရိကေ, ကတွာ စောဠေန ပါရုတာ;

ဥပသန္တော ဟိ တေ ရာဂေါ, သုက္ခဍာကံဝ ကုမ္ဘိယ’’န္တိ. –

长老尼，安乐眠，披衣覆体。确然汝贪已平息，如瓮中之涸水。

အယံ ဂါထာ အာဒိ. တဿာ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အတီတေ ကိရ အညတရာ ကုလဓီတာ ကောဏာဂမနဿ ဘဂဝတော ကာလေ သာသနေ အဘိပ္ပသန္နာ ဟုတွာ သတ္ထာရံ နိမန္တေတွာ ဒုတိယဒိဝသေ သာခါမဏ္ဍပံ ကာရေတွာ ဝါလိကံ အတ္ထရိတွာ ဥပရိ ဝိတာနံ ဗန္ဓိတွာ ဂန္ဓပုပ္ဖာဒီဟိ ပူဇံ ကတွာ သတ္ထု ကာလံ အာရောစာပေသိ. သတ္ထာ တတ္ထ ဂန္တွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. သာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန ပရိဝိသိတွာ, ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ တိစီဝရေန အစ္ဆာဒေသိ. တဿာ ဘဂဝါ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သာ ယာဝတာယုကံ ပုညာနိ ကတွာ အာယုပရိယောသာနေ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ သုဂတီသု ဧဝ သံသရန္တီ ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ, သံသာရေ ဇာတသံဝေဂါ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇိတွာ ဝီသတိဝဿဟဿာနိ ဘိက္ခုနိသီလံ ပူရေတွာ, ပုထုဇ္ဇနကာလကိရိယံ ကတွာ, သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ သဂ္ဂသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝေသာလိယံ ခတ္တိယမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. တံ ထိရသန္တသရီရတာယ ထေရိကာတိ ဝေါဟရိံသု. သာ ဝယပ္ပတ္တာ ကုလပ္ပဒေသာဒိနာ သမာနဇာတိကဿ ခတ္တိယကုမာရဿ မာတာပိတူဟိ ဒိန္နာ ပတိဒေဝတာ ဟုတွာ ဝသန္တီ သတ္ထု ဝေသာလိဂမနေ သာသနေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ဥပါသိကာ ဟုတွာ, အပရဘာဂေ မဟာပဇာပတိဂေါတမီထေရိယာ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ရုစိံ ဥပ္ပာဒေတွာ ‘‘အဟံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ သာမိကဿာရောစေသိ. သာမိကော နာနုဇာနာတိ. သာ ပန ကတာဓိကာရတာယ ယထာသုတံ ဓမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ရူပါရူပဓမ္မေ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဝိပဿနံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရတိ.

此偈为始。其缘起为何？过去，拘那含牟尼(Koṇāgamana)世尊在世时，有一位善家女，对世尊的教法深信，于是邀请世尊前来应供。第二天，她搭建了一个枝叶棚，铺沙，悬挂天盖，以香花等供养，并告知世尊用餐时辰。世尊来到那里，在所设座位上就座。她礼拜世尊，并以上妙嚼食与啖食供养。世尊食毕，手已离钵，她以三衣供养世尊。世尊为她作随喜后离去。她尽其一生行善，寿命终结时，投生天界，于一佛陀间期一直在善趣中轮回。在迦叶(Kassapa)世尊时期，她出生在一个居士家，成年后，变得明智，对轮回生起厌离，于是在教法中出家受具足戒，圆满比丘尼戒两万年，以凡夫身份命终后，投生天界。又于一佛陀间期享受天界财富。于此佛陀出世时，她出生在毗舍离(Vesālī)一个刹帝利大家族中。因其身心坚固安详，故称其为长老尼。她成年后，父母将她许配给一位门当户对的刹帝利青年，作为贤妻而住。世尊前往毗舍离时，她对教法生起信心，成为优婆夷(upāsikā)。后来，她听了大爱道·乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)长老尼的说法，生起出家之欲，便告诉她的丈夫说：“我想出家。”其夫不允。然而，她因过去所作的增上行，省思所闻之法，体解色法与无色法，并精勤于观(vipassanā)。

အထေကဒိဝသံ မဟာနသေ ဗျဉ္ဇနေ ပစ္စမာနေ မဟတီ အဂ္ဂိဇာလာ ဥဋ္ဌဟိ. သာ အဂ္ဂိဇာလာ သကလဘာဇနံ တဋတဋာယန္တံ ဈာယတိ. သာ တံ ဒိသွာ တဒေဝါရမ္မဏံ [Pg.6] ကတွာ သုဋ္ဌုတရံ အနိစ္စတံ ဥပဋ္ဌဟန္တံ ဥပဓာရေတွာ တတော တတ္ထ ဒုက္ခာနိစ္စာနတ္တတဉ္စ အာရောပေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အနုက္ကမေန ဥဿုက္ကာပေတွာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. သာ တတော ပဋ္ဌာယ အာဘရဏံ ဝါ အလင်္ကာရံ ဝါ န ဓာရေတိ. သာ သာမိကေန ‘‘ကသ္မာ တွံ, ဘဒ္ဒေ, ဣဒါနိ ပုဗ္ဗေ ဝိယ အာဘရဏံ ဝါ အလင်္ကာရံ ဝါ န ဓာရေသီ’’တိ ဝုတ္တာ အတ္တနော ဂိဟိဘာဝေ အဘဗ္ဗဘာဝံ အာရောစေတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနာပေသိ. သော ဝိသာခေါ ဥပါသကော ဝိယ ဓမ္မဒိန္နံ မဟတာ ပရိဟာရေန မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သန္တိကံ နေတွာ ‘‘ဣမံ, အယျေ, ပဗ္ဗာဇေထာ’’တိ အာဟ. အထ မဟာပဇာပတိဂေါတမီ တံ ပဗ္ဗာဇေတွာ ဥပသမ္ပာဒေတွာ ဝိဟာရံ နေတွာ သတ္ထာရံ ဒဿေသိ. သတ္ထာပိဿာ ပကတိယာ ဒိဋ္ဌာရမ္မဏမေဝ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘သုခံ သုပါဟီ’’တိ ဂါထမာဟ.

有一天，大厨房中，菜肴正煮时，燃起熊熊火光。那火光烧得所有器皿噼啪作响。她看见这情景，就以此为所缘，更清楚地现起无常。接着，她于其中安立苦、无常、无我，增长观，逐步精勤，依循道次第(maggapaṭipāṭi)证得不还果(anāgāmiphala)。从此以后，她不再佩戴首饰或装饰品。其夫问她：“贤妻啊，你现在为何不像从前那样佩戴首饰或装饰品了？”她便说明自己已不适合在家生活，请求允许出家。她的丈夫就像毘舍佉(Visākhā)优婆塞(upāsaka)护送法施(Dhammadinnā)那样，以盛大礼遇将她送到大爱道·乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)面前，说：“尊者(Ayye)，请为她剃度吧。”于是大爱道·乔达弥为她剃度并授具足戒，带她到精舍，引见世尊。世尊也为她开显她平时所见的所缘，说了“长老尼，安乐眠”这首偈颂。

တတ္ထ သုခန္တိ ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသော. သုပါဟီတိ အာဏတ္တိဝစနံ. ထေရိကေတိ အာမန္တနဝစနံ. ကတွာ စောဠေန ပါရုတာတိ အပ္ပိစ္ဆတာယ နိယောဇနံ. ဥပသန္တော ဟိ တေ ရာဂေါတိ ပဋိပတ္တိကိတ္တနံ. သုက္ခဍာကံဝါတိ ဥပသမေတဗ္ဗဿ ကိလေသဿ အသာရဘာဝနိဒဿနံ. ကုမ္ဘိယန္တိ တဒါဓာရဿ အနိစ္စတုစ္ဆာဒိဘာဝနိဒဿနံ.

在此，“乐”(sukhaṃ)是表行为的中性词。“安眠”(supāhi)是命令语(āṇatti)。“长老尼”(therike)是呼唤语(āmantana)。“以布包裹”(katvā coḷena pārutā)是劝谕少欲(appicchatā)。“你的贪欲(rāga)已寂灭”(upasanto hi te rāgo)是赞叹行道(paṭipatti)。“犹如干涸之物”(sukkhaḍākaṃva)是揭示应被平息之烦恼(kilesa)的无实质性(asārabhāva)。“在瓮中”(kumbhiyaṃ)是揭示其所依的无常、空虚等本质。

သုခန္တိ စေတံ ဣဋ္ဌာဓိဝစနံ. သုခေန နိဒုက္ခာ ဟုတွာတိ အတ္ထော. သုပါဟီတိ နိပဇ္ဇနိဒဿနဉ္စေတံ စတုန္နံ ဣရိယာပထာနံ, တသ္မာ စတ္တာရောပိ ဣရိယာပထေ သုခေနေဝ ကပ္ပေဟိ သုခံ ဝိဟရာတိ အတ္ထော. ထေရိကေတိ ဣဒံ ယဒိပိ တဿာ နာမကိတ္တနံ, ပစုရေန အနွတ္ထသညာဘာဝတော ပန ထိရေ သာသနေ ထိရဘာဝပ္ပတ္တေ, ထိရေဟိ သီလာဒိဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတေတိ အတ္ထော. ကတွာ စောဠေန ပါရုတာတိ ပံသုကူလစောဠေဟိ စီဝရံ ကတွာ အစ္ဆာဒိတသရီရာ တံ နိဝတ္ထာ စေဝ ပါရုတာ စ. ဥပသန္တော ဟိ တေ ရာဂေါတိ ဟိ-သဒ္ဒေါ ဟေတွတ္ထော. ယသ္မာ တဝ သန္တာနေ ဥပ္ပဇ္ဇနကကာမရာဂေါ ဥပသန္တော အနာဂါမိမဂ္ဂဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎော, ဣဒါနိ တဒဝသေသံ ရာဂံ အဂ္ဂမဂ္ဂဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဟေတွာ သုခံ သုပါဟီတိ အဓိပ္ပာယော. သုက္ခဍာကံဝ ကုမ္ဘိယန္တိ ယထာ တံ ပက္ကေ ဘာဇနေ အပ္ပကံ ဍာကဗျဉ္ဇနံ မဟတိယာ အဂ္ဂိဇာလာယ ပစ္စမာနံ ဈာယိတွာ သုဿန္တံ ဝူပသမ္မတိ, ယထာ ဝါ ဥဒကမိဿေ ဍာကဗျဉ္ဇနေ ဥဒ္ဓနံ အာရောပေတွာ ပစ္စမာနေ ဥဒကေ [Pg.7] ဝိဇ္ဇမာနေ တံ စိစ္စိဋာယတိ စိဋိစိဋာယတိ, ဥဒကေ ပန ဆိန္နေ ဥပသန္တမေဝ ဟောတိ, ဧဝံ တဝ သန္တာနေ ကာမရာဂေါ ဥပသန္တော, ဣတရမ္ပိ ဝူပသမေတွာ သုခံ သုပါဟီတိ.

“乐”，此为一可喜之称谓，其义为安乐无苦。“善眠”，此为指示四威仪中之卧姿，是故其义为：汝当于一切威仪中安乐自处，安乐而住。“长老尼”，此虽为彼之称名，然多因其为具实义之称谓，义即：于坚固之教法中已证坚固，具足坚固之戒等诸法。“以衣覆身”，谓以粪扫衣制成袈裟，覆盖其身，既已著，亦已披。“汝贪已寂”，其中“hi”字表因缘义。其意为：因汝心中生起之欲贪，已为不还道智火所焚，如今当以最上道智火焚烧余下之贪，安乐而眠。“如锅中干菜”，譬如于熟锅中，少许菜肴为大火所煮，烧干而寂止；又如水菜相杂，置于炉上烹煮，有水则噼啪作响，水尽则寂然。如是，汝心中之欲贪已寂，当令其余亦寂灭，安乐而眠。

ထေရီ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ သတ္ထု ဒေသနာဝိလာသေန စ ဂါထာပရိယောသာနေ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၁.၂၆-၃၀).

彼长老尼因诸根成熟，又因听闻世尊说法之妙，于偈颂终了时，连同无碍解证得阿罗汉果。因此，于《本行》(Apadāna)中说（长老尼譬喻，第二品第一节，第26-30偈）。

‘‘ကောဏာဂမနဗုဒ္ဓဿ, မဏ္ဍပေါ ကာရိတော မယာ;

ဓုဝံ တိစီဝရံဒါသိံ, ဗုဒ္ဓဿ လောကဗန္ဓုနော.

我为拘那含牟尼佛陀，曾造一亭阁；常施三衣予佛陀，彼乃世间之亲友。

‘‘ယံ ယံ ဇနပဒံ ယာမိ, နိဂမေ ရာဇဓာနိယော;

သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော ဟောမိ, ပုညကမ္မဿိဒံ ဖလံ.

无论我前往何方，国邑、聚落、都城；处处皆受恭敬，此乃福业之果。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ, ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ;

နာဂီဝ ဗန္ဓနံ ဆေတွာ, ဝိဟရာမိ အနာသဝါ.

我诸烦恼皆已焚，一切有亦尽除；犹如象断缚，无漏而住。

‘‘သွာဂတံ ဝတ မေ အာသိ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သန္တိကေ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

我来实善哉，得近最胜佛；三明已证得，佛陀教已成。

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ;

ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

四无碍解，此八解脱，六神通已亲证，佛陀教已成。

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ထေရီ ဥဒါနေန္တီ တမေဝ ဂါထံ အဘာသိ, တေနာယံ ဂါထာ တဿာ ထေရိယာ ဂါထာ အဟောသိ. တတ္ထ ထေရိယာ ဝုတ္တဂါထာယ အနဝသေသော ရာဂေါ ပရိဂ္ဂဟိတော အဂ္ဂမဂ္ဂေန တဿ ဝူပသမဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. ရာဂဝူပသမေနေဝ စေတ္ထ သဗ္ဗေသမ္ပိ ကိလေသာနံ ဝူပသမော ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ တဒေကဋ္ဌတာယ သဗ္ဗေသံ ကိလေသဓမ္မာနံ ဝူပသမသိဒ္ဓိတော. တထာ ဟိ ဝုစ္စတိ –

证得阿罗汉果后，长老尼欢喜地说了彼偈，故此偈即成彼长老尼之偈。于此，长老尼所说之偈，涵盖无余之贪，因其止息乃由最上道所成就。且于此处，仅藉贪欲之止息，即应知一切烦恼之止息已宣说，因所有烦恼法之止息皆因其同一性而得成就。正如所说：

‘‘ဥဒ္ဓစ္စဝိစိကိစ္ဆာဟိ, ယော မောဟော သဟဇော မတော;

ပဟာနေကဋ္ဌဘာဝေန, ရာဂေန သရဏော ဟိ သော’’တိ.

掉举与疑，彼俱生之痴，因舍断同一性，实依贪而住。

ယထာ စေတ္ထ သဗ္ဗေသံ သံကိလေသာနံ ဝူပသမော ဝုတ္တော, ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထာပိ တေသံ ဝူပသမော ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပုဗ္ဗဘာဂေ တဒင်္ဂဝသေန, သမထဝိပဿနာက္ခဏေ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန, မဂ္ဂက္ခဏေ သမုစ္ဆေဒဝသေန, ဖလက္ခဏေ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝသေန ဝူပသမသိဒ္ဓိတော. တေန စတုဗ္ဗိဓဿာပိ ပဟာနဿ သိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ[Pg.8]. တတ္ထ တဒင်္ဂပ္ပဟာနေန သီလသမ္ပဒါသိဒ္ဓိ, ဝိက္ခမ္ဘနပဟာနေန သမာဓိသမ္ပဒါသိဒ္ဓိ, ဣတရေဟိ ပညာသမ္ပဒါသိဒ္ဓိ ဒဿိတာ ဟောတိ ပဟာနာဘိသမယောပသိဇ္ဈနတော. ယထာ ဘာဝနာဘိသမယံ သာဓေတိ တသ္မိံ အသတိ တဒဘာဝတော, တထာ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယံ ပရိညာဘိသမယဉ္စ သာဓေတိ ဧဝါတိ. စတုရာဘိသမယသိဒ္ဓိယာ တိဿော သိက္ခာ, ပဋိပတ္တိယာ တိဝိဓကလျာဏတာ, သတ္တဝိသုဒ္ဓိယော စ ပရိပုဏ္ဏာ ဣမာယ ဂါထာယ ပကာသိတာ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အညတရာထေရီ အပညာတာ နာမဂေါတ္တာဒိဝသေန အပါကဋာ, ဧကာ ထေရီ လက္ခဏသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုနီ ဣမံ ဂါထံ အဘာသီတိ အဓိပ္ပာယော.

正如此处宣说一切杂染之止息，应知，于一切处亦同样宣说彼等之止息。此止息乃由四种舍断而成就：于初阶以支分舍断，于止观刹那以镇伏舍断，于道刹那以断灭舍断，于果刹那以安息舍断。故应知四种舍断之成就。其中，由支分舍断成就戒圆满，由镇伏舍断成就定圆满，由其余二者则显示慧圆满，此乃因舍断现观之成就。正如其成就修习现观——若无此则彼亦无——如是，其亦成就证实现观与遍知现观。应知，藉由四种现观之成就，三学、三种善行、七清净皆由此偈圆满阐明。其意为：某位长老尼，其名姓、家族等不为人知，亦不著名；一位具足相好之比丘尼说了此偈。

အညတရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《某长老尼偈》释义终。

၂. မုတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

2. 穆塔长老尼偈释义

၂.

2.

‘‘မုတ္တေ မုစ္စဿု ယောဂေဟိ, စန္ဒော ရာဟုဂ္ဂဟာ ဣဝ;

ဝိပ္ပမုတ္တေန စိတ္တေန, အနဏာ ဘုဉ္ဇ ပိဏ္ဍက’’န္တိ. –

“穆塔，解脱诸缚，如月脱罗睺之握；以解脱之心，无债享用施食。”

အယံ မုတ္တာယ နာမ သိက္ခမာနာယ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ ရထိယံ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ပီတိဝေဂေန သတ္ထု ပါဒမူလေ အဝကုဇ္ဇာ နိပဇ္ဇိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ, မုတ္တာတိဿာ နာမံ အဟောသိ. သာ ဥပနိဿယသမ္ပန္နတာယ ဝီသတိဝဿကာလေ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ သိက္ခမာနာဝ ဟုတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထာပေတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောတိ. သာ ဧကဒိဝသံ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ထေရီနံ ဘိက္ခုနီနံ ဝတ္တံ ဒဿေတွာ ဒိဝါဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ရဟော နိသိန္နာ ဝိပဿနာယ မနသိကာရံ အာရဘိ. သတ္ထာ သုရဘိဂန္ဓကုဋိယာ နိသိန္နောဝ ဩဘာသံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ တဿာ ပုရတော နိသိန္နော ဝိယ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ ‘‘မုတ္တေ မုစ္စဿု ယောဂေဟီ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ.

此为名为穆塔的在学尼之偈。她也于过去诸佛座下广修善业，于各处轮回中累积能为解脱助缘的善业。至毗婆尸世尊时代，她投生于良善之家，长大后心智成熟。一日，她看见导师走在路上，心中充满净信，便以五体投地的方式礼敬导师，并因强烈的喜悦而俯伏在导师脚下。她凭借此善业投生天界，并屡次于善趣中轮回。于今佛出世时，她出生在舍卫城(Sāvatthī)一个大婆罗门家，名为穆塔。她因具足增上缘，二十岁时在大爱道乔达弥处出家，成为在学尼，并请求业处，修习观法。一日，她用斋完毕，从乞食归来，为长老比丘尼们服务后，便到日间住处，独自坐下，开始作意于观。世尊在香室中放出光明，示现自身犹如坐在她面前，然后说了此偈。

တတ္ထ [Pg.9] မုတ္တေတိ တဿာ အာလပနံ. မုစ္စဿု ယောဂေဟီတိ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ ကာမယောဂါဒီဟိ စတူဟိ ယောဂေဟိ မုစ္စ, တေဟိ ဝိမုတ္တစိတ္တာ ဟောဟိ. ယထာ ကိံ? စန္ဒော ရာဟုဂ္ဂဟာ ဣဝါတိ ရာဟုသင်္ခါတော ဂဟတော စန္ဒော ဝိယ ဥပက္ကိလေသတော မုစ္စဿု. ဝိပ္ပမုတ္တေန စိတ္တေနာတိ အရိယမဂ္ဂေန သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိယာ သုဋ္ဌု ဝိမုတ္တေန စိတ္တေန, ဣတ္ထံ ဘူတလက္ခဏေ စေတံ ကရဏဝစနံ. အနဏာ ဘုဉ္ဇ ပိဏ္ဍကန္တိ ကိလေသဣဏံ ပဟာယ အနဏာ ဟုတွာ ရဋ္ဌပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇေယျာသိ. ယော ဟိ ကိလေသေ အပ္ပဟာယ သတ္ထာရာ အနုညာတပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇတိ, သော သာဏော ပရိဘုဉ္ဇတိ နာမ. ယထာဟ အာယသ္မာ ဗာကုလော – ‘‘သတ္တာဟမေဝ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သာဏော ရဋ္ဌပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇိ’’န္တိ (မ. နိ. ၃.၂၁၁). တသ္မာ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတေန ကာမစ္ဆန္ဒာဒိဣဏံ ပဟာနာယ အနဏေန ဟုတွာ သဒ္ဓါဒေယျံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ပိဏ္ဍကန္တိ ဒေသနာသီသမေဝ, စတ္တာရောပိ ပစ္စယေတိ အတ္ထော. အဘိဏှံ ဩဝဒတီတိ အရိယမဂ္ဂပ္ပတ္တိယာ ဥပက္ကိလေသေ ဝိသောဓေန္တော ဗဟုသော ဩဝါဒံ ဒေတိ.

其中，“穆塔”是称呼她。“从诸缚中解脱”意为：依循道的次第，从欲缚等四种缚中解脱，令心解脱。“如月脱离罗睺之握”意为：如月亮从名为罗睺的执持者处解脱，汝亦应从诸杂染中解脱。“以彻底解脱之心”意为：以圣道，以断灭解脱而完全解脱之心；此处“以心”是表示状态的工具格。“无债享用施食”意为：舍弃诸烦恼之债，成为无债者，享用国土的供养。凡未舍弃烦恼而享用导师所允许的资具者，即是负债享用。如具寿跋古拉(Bākula)所说：“贤友，我确实曾负债享用国土的供养七日。”因此，于教法中出家者，应为断除欲贪等债而成为无债者，然后享用信施。“施食”是教法之首，其义是指四种资具。“他时常教诫”意为：为使她获得圣道而净化诸杂染，他多次给予教诫。

သာ တသ္မိံ ဩဝါဒေ ဌတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၁.၃၁-၃၆) –

她于此教诫中安住，不久即证阿罗汉果。因此，于《本行》(Apadāna)中说（长老尼譬喻，第二品第一节，第31-36偈）：

‘‘ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော, လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော;

ရထိယံ ပဋိပန္နဿ, တာရယန္တဿ ပါဏိနော.

毗婆尸世尊，世间最上，如如者；行于道上，度脱诸有情。

‘‘ဃရတော နိက္ခမိတွာန, အဝကုဇ္ဇာ နိပဇ္ဇဟံ;

အနုကမ္ပကော လောကနာထော, သိရသိ အက္ကမီ မမ.

“出家门，我俯身仆倒；世间慈悲主，足履我头顶。

‘‘အက္ကမိတွာန သိရသိ, အဂမာ လောကနာယကော;

တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန, တုသိတံ အဂမာသဟံ.

“足踏我头顶，世间导师去；因彼心清净，我往兜率天(Tusita)。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我诸烦恼已焚尽……（中略）……佛陀教法已奉行。”

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ သာ တမေဝ ဂါထံ ဥဒါနေသိ. ပရိပုဏ္ဏသိက္ခာ ဥပသမ္ပဇ္ဇိတွာ အပရဘာဂေ ပရိနိဗ္ဗာနကာလေပိ တမေဝ ဂါထံ ပစ္စဘာသီတိ.

她证得阿罗汉果后，便诵出了这首偈颂。圆满学处并受具足戒后，乃至后来临般涅槃时，她仍重诵这首偈颂。

မုတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

穆塔长老尼偈释义终。

၃. ပုဏ္ဏာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

3. 富那长老尼偈释义

ပုဏ္ဏေ [Pg.10] ပူရဿု ဓမ္မေဟီတိ ပုဏ္ဏာယ နာမ သိက္ခမာနာယ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဗုဒ္ဓသုညေ လောကေ စန္ဒဘာဂါယ နဒိယာ တီရေ ကိန္နရယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တာ. ဧကဒိဝသံ တတ္ထ အညတရံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသာ နဠမာလာယ တံ ပူဇေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. ပုဏ္ဏာတိဿာ နာမံ အဟောသိ. သာ ဥပနိဿယသမ္ပန္နတာယ ဝီသတိဝဿာနိ ဝသမာနာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇိတွာ သိက္ခမာနာ ဧဝ ဟုတွာ ဝိပဿနံ အာရဘိ. သတ္ထာ တဿာ ဂန္ဓကုဋိယံ နိသိန္နော ဧဝ ဩဘာသံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ –

“‘富那，愿你以法充满’，这是名为富那的在学尼的偈颂。此女亦于过去诸佛处积集资粮，在轮回中随处增长作为解脱助缘的善业，于无佛出世之世间，她投生于月分(Candabhāgā)河畔的紧那罗族。一日，她在彼处见到一位独觉佛，心生净信，以芦苇花环供养他，然后合掌而立。以此善业，她仅流转于善趣。于此佛陀出世时，她投生于舍卫城(Sāvatthī)一个富有的大家长家，名为富那。她因助缘具足，年满二十岁时，于大波阇波提·乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)处听闻法后，获得信心而出家。成为在学尼后，她开始修习观。导师在她所住的香室中，安坐着放出光明——

၃.

3.

‘‘ပုဏ္ဏေ ပူရဿု ဓမ္မေဟိ, စန္ဒော ပန္နရသေရိဝ;

ပရိပုဏ္ဏာယ ပညာယ, တမောခန္ဓံ ပဒါလယာ’’တိ. – ဣမံ ဂါထမာဟ;

“富那，愿你以法充满，如十五夜之满月；以圆满智慧，击碎无明之聚。”——他说了这首偈颂。

တတ္ထ ပုဏ္ဏေတိ တဿာ အာလပနံ. ပူရဿု ဓမ္မေဟီတိ သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေဟိ ပရိပုဏ္ဏာ ဟောဟိ. စန္ဒော ပန္နရသေရိဝါတိ ရ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. ပန္နရသေ ပုဏ္ဏမာသိယံ သဗ္ဗာဟိ ကလာဟိ ပရိပုဏ္ဏော စန္ဒော ဝိယ. ပရိပုဏ္ဏာယ ပညာယာတိ သောဠသန္နံ ကိစ္စာနံ ပါရိပူရိယာ ပရိပုဏ္ဏာယ အရဟတ္တမဂ္ဂပညာယ. တမောခန္ဓံ ပဒါလယာတိ မောဟက္ခန္ဓံ အနဝသေသတော ဘိန္ဒ သမုစ္ဆိန္ဒ. မောဟက္ခန္ဓပဒါလနေန သဟေဝ သဗ္ဗေပိ ကိလေသာ ပဒါလိတာ ဟောန္တီတိ.

“富那”是她的称呼。“以法充满”意谓以三十七菩提分法使你圆满具足。“如十五夜之满月”，其中“ra”字是连接词。如同十五月圆之夜，月亮由其所有分位而圆满。“以圆满智慧”意谓由十六种作用之圆满而圆满具足的阿罗汉道智。“击碎无明之聚”意谓毫无遗留地粉碎并根除愚痴之聚。随愚痴之聚被击碎，所有烦恼亦被击碎。

သာ တံ ဂါထံ သုတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၁.၃၇-၄၅) –

她听了那首偈颂后，增长观，证得了阿罗汉果。因此在《阿波陀那》(Apadāna)中说——

‘‘စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေ, အဟောသိံ ကိန္နရီ တဒါ;

အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဗုဒ္ဓံ, သယမ္ဘုံ အပရာဇိတံ.

“于月分河畔，我曾是紧那罗女；我得见离尘佛陀，自生而不败。

‘‘ပသန္နစိတ္တာ သုမနာ, ဝေဒဇာတာ ကတဉ္ဇလီ;

နဠမာလံ ဂဟေတွာန, သယမ္ဘုံ အဘိပူဇယိံ.

“心怀净信意喜悦，感动油生，我合掌，手持芦苇花环，礼敬自生佛。

‘‘တေန [Pg.11] ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ ကိန္နရီဒေဟံ, အဂစ္ဆိံ တိဒသံ ဂတိံ.

“以此善业，以及意乐与誓愿，我舍弃紧那罗身，往生三十三天界。

‘‘ဆတ္တိံသဒေဝရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

ဒသန္နံ စက္ကဝတ္တီနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

သံဝေဇေတွာန မေ စိတ္တံ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

“我曾为三十六位天王之后，亦曾为十位转轮王之后；我心生起厌离，出家而入无家生活。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ, ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

“我已焚尽诸烦恼，所有诸有皆根除；众漏悉已灭尽，今已无再有。

‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ပုပ္ဖမဘိပူဇယိံ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပုပ္ဖပူဇာယိဒံ ဖလံ.

“九十四劫前，我曾供养花；不识有恶趣，此乃供花果。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我诸烦恼已焚尽……（中略）……佛陀教法已奉行。”

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ သာ ထေရီ တမေဝ ဂါထံ ဥဒါနေသိ. အယမေဝ စဿာ အညာဗျာကရဏဂါထာ အဟောသီတိ.

证得阿罗汉果后，那位长老尼便宣说了这首偈。这便是她的证悟宣言偈。

ပုဏ္ဏာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

富那长老尼偈释义终。

၄. တိဿာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

4. 帝沙长老尼偈释义

တိဿေ သိက္ခဿု သိက္ခာယာတိ တိဿာယ သိက္ခမာနာယ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ သမ္ဘတကုသလပစ္စယာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ သကျရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ ဗောဓိသတ္တဿ ဩရောဓဘူတာ ပစ္ဆာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သဒ္ဓိံ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောတိ. တဿာ သတ္ထာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဩဘာသံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ –

“‘提舍，当于学处修学’，这是为在学尼提舍所说的偈颂。此女亦于过去诸佛时行布施等功德，在各生中为解脱之助缘而累积善业。因所集善业为缘，于此佛陀出世时，她投生于迦毗罗卫(Kapilavatthu)的释迦王族。成年后，她成为菩萨的后宫，之后与大波阇波提·乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)一同出家，修习观。导师如前所述那般对她放出光明——

၄.

4.

‘‘တိဿေ သိက္ခဿု သိက္ခာယ, မာ တံ ယောဂါ ဥပစ္စဂုံ;

သဗ္ဗယောဂဝိသံယုတ္တာ, စရ လောကေ အနာသဝါ’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိ;

“提舍，当于学处修学，勿为诸轭所胜；已解脱一切轭，当于世间无漏而行。”——他说了这首偈颂。

တတ္ထ တိဿေတိ တဿာ အာလပနံ. သိက္ခဿု သိက္ခာယာတိ အဓိသီလသိက္ခာဒိကာယ တိဝိဓာယ သိက္ခာယ သိက္ခ, မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ တိဿော သိက္ခာယော [Pg.12] သမ္ပာဒေဟီတိ အတ္ထော. ဣဒါနိ တာသံ သမ္ပာဒနေ ကာရဏမာဟ ‘‘မာ တံ ယောဂါ ဥပစ္စဂု’’န္တိ မနုဿတ္တံ, ဣန္ဒြိယာဝေကလ္လံ, ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ, သဒ္ဓါပဋိလာဘောတိ ဣမေ ယောဂါ သမယာ ဒုလ္လဘက္ခဏာ တံ မာ အတိက္ကမုံ. ကာမယောဂါဒယော ဧဝ ဝါ စတ္တာရော ယောဂါ တံ မာ ဥပစ္စဂုံ မာ အဘိဘဝေယျုံ. သဗ္ဗယောဂဝိသံယုတ္တာတိ သဗ္ဗေဟိ ကာမယောဂါဒီဟိ ယောဂေဟိ ဝိမုတ္တာ တတော ဧဝ အနာသဝါ ဟုတွာ လောကေ စရ, ဒိဋ္ဌသုခဝိဟာရေန ဝိဟရာဟီတိ အတ္ထော.

其中，“提舍”是对她的称呼。“修学于学处”的意思是，应当修学增上戒学等三种修学，以完成与道相应的此三种修学。现在说明完成修习的原因：“勿为诸轭所胜”——不要让这些难得的机缘(yoga)，即人身、诸根无缺、佛陀出世、获得正信，从你身边流逝。或者说，不要让欲轭等四种轭(yoga)超越你、征服你。“断尽一切诸轭”的意思是，从一切欲轭等轭中解脱出来，因此成为无漏者，在世间游行，以现法乐住而住——这就是其含义。

သာ တံ ဂါထံ သုတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏီတိ အာဒိနယော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

她听闻此偈后，增长观，证得阿罗汉果。此等次第，应当如前所述那样理解。

တိဿာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

帝沙长老尼偈释义终。

၅-၁၀. တိဿာဒိထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

5-10. 提舍等长老尼偈释义

တိဿေ ယုဉ္ဇဿု ဓမ္မေဟီတိ တိဿာယ ထေရိယာ ဂါထာ. တဿာ ဝတ္ထု တိဿာသိက္ခမာနာယ ဝတ္ထုသဒိသံ. အယံ ပန ထေရီ ဟုတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. ယထာ စ အယံ, ဧဝံ ဣတော ပရံ ဓီရာ, ဝီရာ, မိတ္တာ, ဘဒြာ, ဥပသမာတိ ပဉ္စန္နံ ထေရီနံ ဝတ္ထု ဧကသဒိသမေဝ. သဗ္ဗာပိ ဣမာ ကပိလဝတ္ထုဝါသိနိယော ဗောဓိသတ္တဿ ဩရောဓဘူတာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သဒ္ဓိံ နိက္ခန္တာ ဩဘာသဂါထာယ စ အရဟတ္တံ ပတ္တာ ဌပေတွာ သတ္တမိံ. သာ ပန ဩဘာသဂါထာယ ဝိနာ ပဂေဝ သတ္ထု သန္တိကေ လဒ္ဓံ ဩဝါဒံ နိဿာယ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတွာ ဥဒါနဝသေန ‘‘ဝီရာ ဝီရေဟီ’’တိ ဂါထံ အဘာသိ. ဣတရာပိ အရဟတ္တံ ပတွာ –

“提舍啊，你当于法精进！”——这是帝沙长老尼的偈颂。她的故事与提舍在学尼的故事相似。然而，这位长老尼证得了阿罗汉果。如同这位长老尼一样，此后蒂拉(Dhīrā)、毗罗(Vīrā)、蜜多(Mittā)、跋陀罗(Bhadrā)、优波舍摩(Upasamā)这五位长老尼的故事也完全相同。所有这些长老尼都是迦毗罗卫(Kapilavatthu)的居民，曾是菩萨的后宫，与大波阇波提·乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)一同出家，除了第七位（毗罗）以外，都因光明偈颂而证得阿罗汉果。而那位（毗罗），并非因为光明偈颂，而是依靠之前在导师那里获得的教诲，精进地修习观，证得阿罗汉果后，以自说语说了“毗罗啊，以勇猛”的偈颂。其他的长老尼们证得阿罗汉果后，也说了以下偈颂——

၅.

5.

‘‘တိဿေ ယုဉ္ဇဿု ဓမ္မေဟိ, ခဏော တံ မာ ဥပစ္စဂါ;

ခဏာတီတာ ဟိ သောစန္တိ, နိရယမှိ သမပ္ပိတာ.

“提舍，你当于法精进！莫让刹那流逝。刹那已逝者悲泣，沉沦堕地狱。

၆.

6.

‘‘ဓီရေ နိရောဓံ ဖုသေဟိ, သညာဝူပသမံ သုခံ;

အာရာဓယာဟိ နိဗ္ဗာနံ, ယောဂက္ခေမမနုတ္တရံ.

“蒂拉，你当亲证寂灭，想寂止之乐；你当成就涅槃，无上安稳。

၇.

7.

‘‘ဝီရာ [Pg.13] ဝီရေဟိ ဓမ္မေဟိ, ဘိက္ခုနီ ဘာဝိတိန္ဒြိယာ;

ဓာရေတိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟနံ.

“毗罗，以勇猛诸法，比丘尼善修诸根；持此最后身，已胜魔罗及眷属。

၈.

8.

‘‘သဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတွာန, မိတ္တေ မိတ္တရတာ ဘဝ;

ဘာဝေဟိ ကုသလေ ဓမ္မေ, ယောဂက္ခေမဿ ပတ္တိယာ.

“蜜多，以信出家，你当乐于善友；修习诸善法，为证得究竟安稳故。

၉.

9.

‘‘သဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတွာန, ဘဒြေ ဘဒြရတာ ဘဝ;

ဘာဝေဟိ ကုသလေ ဓမ္မေ, ယောဂက္ခေမမနုတ္တရံ.

“跋陀罗，以信出家，你当乐于贤善；修习诸善法，为证得无上安稳故。

၁၀.

10.

‘‘ဥပသမေ တရေ ဩဃံ, မစ္စုဓေယျံ သုဒုတ္တရံ;

ဓာရေဟိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟန’’န္တိ. – ဂါထာယော အဘာသိံသု;

“优波舍摩，你当渡过暴流，死之领域甚难超越；你当持此最后身，战胜魔罗及其眷属。”——她们说了这些偈颂。

တတ္ထ ယုဉ္ဇဿု ဓမ္မေဟီတိ သမထဝိပဿနာဓမ္မေဟိ အရိယေဟိ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေဟိ စ ယုဉ္ဇ ယောဂံ ကရောဟိ. ခဏော တံ မာ ဥပစ္စဂါတိ ယော ဧဝံ ယောဂဘာဝနံ န ကရောတိ, တံ ပုဂ္ဂလံ ပတိရူပဒေသေ ဥပ္ပတ္တိက္ခဏော, ဆန္နံ အာယတနာနံ အဝေကလ္လက္ခဏော, ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒက္ခဏော, သဒ္ဓါယ ပဋိလဒ္ဓက္ခဏော, သဗ္ဗောပိ အယံ ခဏော အတိက္ကမတိ နာမ. သော ခဏော တံ မာ အတိက္ကမိ. ခဏာတီတာတိ ယေ ဟိ ခဏံ အတီတာ, ယေ စ ပုဂ္ဂလေ သော ခဏော အဘီတော, တေ နိရယမှိ သမပ္ပိတာ ဟုတွာ သောစန္တိ, တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တိတွာ မဟာဒုက္ခံ ပစ္စနုဘဝန္တီတိ အတ္ထော.

“你当于法精进”是指：你当精进于止与观之法、圣道法以及菩提分法。“莫让刹那流逝”是指：若有人不如此修习，则彼在适合之处投生的刹那、六处无缺的刹那、佛陀出世的刹那、以及因信而获得的刹那，所有这些刹那都会流逝。莫让此刹那从你身边流逝。“刹那已逝者”是指：那些已让刹那流逝的人，以及那些错失刹那的人，他们将被投入地狱，在那里忧愁悲泣，并于彼处受生，感受巨大痛苦。此乃其义。

နိရောဓံ ဖုသေဟီတိ ကိလေသနိရောဓံ ဖုဿ ပဋိလဘ. သညာဝူပသမံ သုခံ, အာရာဓယာဟိ နိဗ္ဗာနန္တိ ကာမသညာဒီနံ ပါပသညာနံ ဥပသမနိမိတ္တံ အစ္စန္တသုခံ နိဗ္ဗာနံ အာရာဓေဟိ.

“你当触证寂灭”是指：你当触证并获得烦恼的寂灭。“想止息之乐，你当成就涅槃”是指：你当成就涅槃，它是欲想等诸恶想的止息之相，是究竟之乐。

ဝီရာ ဝီရေဟိ ဓမ္မေဟီတိ ဝီရိယပဓာနတာယ ဝီရေဟိ တေဇုဿဒေဟိ အရိယမဂ္ဂဓမ္မေဟိ ဘာဝိတိန္ဒြိယာ ဝဍ္ဎိတသဒ္ဓါဒိဣန္ဒြိယာ ဝီရာ ဘိက္ခုနီ ဝတ္ထုကာမေဟိ သဝါဟနံ ကိလေသမာရံ ဇိနိတွာ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘာဝတော အန္တိမံ ဒေဟံ ဓာရေတီတိ ထေရီ အညံ ဝိယ ကတွာ အတ္တာနံ ဒဿေတိ.

“勇者以勇猛诸法”是指：勇猛的比丘尼，以精进为主，以勇猛光辉的圣道法，修习诸根，增长信等诸根，战胜了依附于物质欲乐的烦恼魔及其眷属，未来不再有再生，并持此最后身——长老尼如此将自己示现为仿佛是他人。

မိတ္တေတိ တံ အာလပတိ. မိတ္တရတာတိ ကလျာဏမိတ္တေသု အဘိရတာ. တတ္ထ သက္ကာရသမ္မာနကရဏတာ ဟောဟိ. ဘာဝေဟိ ကုသလေ ဓမ္မေတိ အရိယမဂ္ဂဓမ္မေ ဝဍ္ဎေဟိ. ယောဂက္ခေမဿာတိ အရဟတ္တဿ နိဗ္ဗာနဿ စ ပတ္တိယာ အဓိဂမာယ.

“朋友”是指（偈颂中）如此称呼她。“乐于朋友”是指乐于善友。你当在那里行恭敬与尊重。“修习善法”是指你当增长圣道法。“为得究竟安稳”是指为证得阿罗汉果和涅槃。

ဘဒြေတိ [Pg.14] တံ အာလပတိ. ဘဒြရတာတိ ဘဒြေသု သီလာဒိဓမ္မေသု ရတာ အဘိရတာ ဟောဟိ. ယောဂက္ခေမမနုတ္တရန္တိ စတူဟိ ယောဂေဟိ ခေမံ အနုပဒ္ဒဝံ အနုတ္တရံ နိဗ္ဗာနံ, တဿ ပတ္တိယာ ကုသလေ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေ ဘာဝေဟီတိ အတ္ထော.

“贤善”是指（偈颂中）如此称呼她。“乐于贤善”是说，你当乐于贤善的戒等法。“无上安稳”是指：从四轭中得安稳、无灾患、无上的涅槃；其义是，为了获得那个涅槃，你当修习菩提分法。

ဥပသမေတိ တံ အာလပတိ. တရေ ဩဃံ မစ္စုဓေယျံ သုဒုတ္တရန္တိ မစ္စု ဧတ္ထ ဓီယတီတိ မစ္စုဓေယျံ, အနုပစိတကုသလသမ္ဘာရေဟိ သုဋ္ဌု ဒုတ္တရန္တိ သုဒုတ္တရံ, သံသာရမဟောဃံ တရေ အရိယမဂ္ဂနာဝါယ တရေယျာသိ. ဓာရေဟိ အန္တိမံ ဒေဟန္တိ တဿ တရဏေနေဝ အန္တိမဒေဟဓရာ ဟောဟီတိ အတ္ထော.

“寂静”是指（偈颂中）如此称呼她。“渡过那难渡的死亡领域之流”：死亡在此被安置，故称死亡领域；未积累善业资粮者极难渡过，你当用圣道之船渡过轮回的大暴流。“持此最后身”的意思是，正因渡过彼流，你将持有最后身。

တိဿာဒိထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

帝须等长老尼偈释义终。

နိဋ္ဌိတာ ပဌမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ.

第一品释义终。

၁၁. မုတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

11. 穆塔长老尼偈释义

သုမုတ္တာ သာဓုမုတ္တာမှီတိအာဒိကာ မုတ္တာထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကောသလဇနပဒေ ဩဃာတကဿ နာမ ဒလိဒ္ဒဗြာဟ္မဏဿ ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, တံ ဝယပ္ပတ္တကာလေ မာတာပိတရော ဧကဿ ခုဇ္ဇဗြာဟ္မဏဿ အဒံသု. သာ တေန ဃရာဝါသံ အရောစန္တီ တံ အနုဇာနာပေတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောတိ. တဿာ ဗဟိဒ္ဓါရမ္မဏေသု စိတ္တံ ဝိဓာဝတိ, သာ တံ နိဂ္ဂဏှန္တီ ‘‘သုမုတ္တာ သာဓုမုတ္တာမှီ’’တိ ဂါထံ ဝဒန္တီယေဝ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ –

“善解脱，我已善解脱”等偈颂，是穆塔长老尼所说。这位长老尼也曾在过去诸佛时种下善根，在各处生命中积累善业，在今佛出世时，于憍萨罗(Kosala)国出生为一个名叫奥伽塔迦(Oghātaka)的贫穷婆罗门之女。她成年后，父母将她许配给一个驼背的婆罗门。她不喜欢在家生活，征得丈夫同意后出家，修习观(vipassanā)。她的心经常驰散于外境，她就制止这颗心，一边念诵“善解脱，我已善解脱”的偈颂，一边精进修习观，最终连同四无碍解证得了阿罗汉果。因此在《本行经》(Apadāna)中说：

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော, သဗ္ဗဓမ္မေသု စက္ခုမာ;

ပါဏိနေ အနုဂဏှန္တော, ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသီ ပုရံ.

“名为莲花上佛的胜者，于一切法具足眼；为悲悯众生，入城乞食。

‘‘တဿ အာဂစ္ဆတော သတ္ထု, သဗ္ဗေ နဂရဝါသိနော;

ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ သမာဂန္တွာ, ဝါလိကာ အာကိရိံသု တေ.

“当彼导师到来时，所有城中居民，欢喜满足地聚集，他们撒下沙土。

‘‘ဝီထိသမ္မဇ္ဇနံ ကတွာ, ကဒလိပုဏ္ဏကဒ္ဓဇေ;

ဓူမံ စုဏ္ဏဉ္စ မာသဉ္စ, သက္ကာရံ ကစ္စ သတ္ထုနော.

“清扫街道，以芭蕉和满瓶为旗帜；燃香、散粉、撒豆，以此供养导师。

‘‘မဏ္ဍပံ [Pg.15] ပဋိယာဒေတွာ, နိမန္တေတွာ ဝိနာယကံ;

မဟာဒါနံ ဒဒိတွာန, သမ္ဗောဓိံ အဘိပတ္ထယိ.

“准备好亭阁，邀请引导者；作大布施后，她祈求正等正觉。

‘‘ပဒုမုတ္တရော မဟာဝီရော, ဟာရကော သဗ္ဗပါဏိနံ;

အနုမောဒနိယံ ကတွာ, ဗျာကာသိ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော.

“莲花上佛大英雄，一切众生的引导者；作随喜后，最上之人作了授记。

‘‘သတသဟဿေ အတိက္ကန္တေ, ကပ္ပော ဟေဿတိ ဘဒ္ဒကော;

ဘဝါဘဝေ သုခံ လဒ္ဓါ, ပါပုဏိဿသိ ဗောဓိယံ.

“十万劫后，将有贤劫；在生死轮回中获得安乐，你将证得菩提。

‘‘ဟတ္ထကမ္မဉ္စ ယေ ကေစိ, ကတာဝီ နရနာရိယော;

အနာဂတမှိ အဒ္ဓါနေ, သဗ္ဗာ ဟေဿန္တိ သမ္မုခါ.

“无论男女，凡是曾作手艺者，在未来世，都将亲见于我。

‘‘တေန ကမ္မဝိပါကေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဥပ္ပန္နဒေဝဘဝနေ, တုယှံ တာ ပရိစာရိကာ.

“由于此业报，以及意愿和誓愿；在所生天界，她们将是你的侍女。

‘‘ဒိဗ္ဗံ သုခမသင်္ချေယျံ, မာနုသဉ္စ အသင်္ခိယံ;

အနုဘောန္တိ စိရံ ကာလံ, သံသရိမှ ဘဝါဘဝေ.

“无数天乐，无数人乐；长久地享受，在生死轮回中流转。

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ယံ ကမ္မမကရိံ တဒါ;

သုခုမာလာ မနုဿေသု, အထော ဒေဝပုရေသု စ.

“十万劫前，我于彼时所造之业，令我于人中及天城中，皆为娇贵之身。

‘‘ရူပံ ဘောဂံ ယသံ အာယုံ, အထော ကိတ္တိသုခံ ပိယံ;

လဘာမိ သတတံ သဗ္ဗံ, သုကတံ ကမ္မသမ္ပဒံ.

“色、财富、名声、寿命，以及名誉和可爱的安乐；我恒常获得所有这些，此乃善业圆满之成就。

‘‘ပစ္ဆိမေ ဘဝေ သမ္ပတ္တေ, ဇာတာဟံ ဗြာဟ္မဏေ ကုလေ;

သုခုမာလဟတ္ထပါဒါ, ရမဏိယေ နိဝေသနေ.

“当最后一生到来时，我出生于婆罗门家族；手足柔嫩，住在可爱的住所。

‘‘သဗ္ဗကာလမ္ပိ ပထဝီ, န ပဿာမနလင်္ကတံ;

စိက္ခလ္လဘူမိံ အသုစိံ, န ပဿာမိ ကုဒါစနံ.

“我从未见过未被装饰的大地；我从未见过泥泞不净之地。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我之诸烦恼已焚尽……佛陀的教法已完成。”

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဥဒါနေန္တီ –

证得阿罗汉果后，她自说此偈：

၁၁.

11.

‘‘သုမုတ္တာ သာဓုမုတ္တာမှိ, တီဟိ ခုဇ္ဇေဟိ မုတ္တိယာ;

ဥဒုက္ခလေန မုသလေန, ပတိနာ ခုဇ္ဇကေန စ;

မုတ္တာမှိ ဇာတိမရဏာ, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ’’တိ. – ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ;

“我已善解脱，我已善解脱，因离三种弯曲物而解脱：臼、杵，以及驼背的丈夫；我已解脱生与死，有之导索已拔除。”——她说了此偈。

တတ္ထ [Pg.16] သုမုတ္တာတိ သုဋ္ဌု မုတ္တာ. သာဓုမုတ္တာမှီတိ သာဓု သမ္မဒေဝ မုတ္တာ အမှိ. ကုတော ပန သုမုတ္တာ သာဓုမုတ္တာတိ အာဟ ‘‘တီဟိ ခုဇ္ဇေဟိ မုတ္တိယာ’’တိ, တီဟိ ဝင်္ကကေဟိ ပရိမုတ္တိယာတိ အတ္ထော. ဣဒါနိ တာနိ သရူပတော ဒဿေန္တီ ‘‘ဥဒုက္ခလေန မုသလေန, ပတိနာ ခုဇ္ဇကေန စာ’’တိ အာဟ. ဥဒုက္ခလေ ဟိ ဓညံ ပက္ခိပန္တိယာ ပရိဝတ္တေန္တိယာ မုသလေန ကောဋ္ဋေန္တိယာ စ ပိဋ္ဌိ ဩနာမေတဗ္ဗာ ဟောတီတိ ခုဇ္ဇကရဏဟေတုတာယ တဒုဘယံ ‘‘ခုဇ္ဇ’’န္တိ ဝုတ္တံ. သာမိကော ပနဿာ ခုဇ္ဇော ဧဝ. ဣဒါနိ ယဿာ မုတ္တိယာ နိဒဿနဝသေန တီဟိ ခုဇ္ဇေဟိ မုတ္တိ ဝုတ္တာ. တမေဝ ဒဿေန္တီ ‘‘မုတ္တာမှိ ဇာတိမရဏာ’’တိ ဝတွာ တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ’’တိ. တဿတ္ထော – န ကေဝလမဟံ တီဟိ ခုဇ္ဇေဟိ ဧဝ မုတ္တာ, အထ ခေါ သဗ္ဗသ္မာ ဇာတိမရဏာပိ, ယသ္မာ သဗ္ဗဿာပိ ဘဝဿ နေတ္တိ နာယိကာ တဏှာ အဂ္ဂမဂ္ဂေန မယာ သမုဂ္ဃာဋိတာတိ.

在此，“善解脱”(sumuttā)是说彻底解脱。“我已善解脱”(sādhumuttā amhi)是说我确实已经正确解脱。那么，为何说“善解脱，我已善解脱”呢？（偈颂中）说“因离三种弯曲物而解脱”，意思是因三种弯曲之物而解脱。现在具体说明这三种：“以臼、以杵，还有驼背的丈夫”。因为用臼舂米时，放入谷物转动，用杵捣的时候，必须弯腰，所以这两者是造成身体弯曲的原因，被称为“弯曲物”。而她的丈夫本身就是个驼背。现在，为了说明她所解脱的究竟为何，而以从三种弯曲物中解脱为例。为了说明这一点，先说“我已解脱生与死”，然后解释原因：“有之导索已拔除”。其义是：我不仅是从三种弯曲物中解脱，更是从一切生与死中解脱，因为一切存在的引导者——爱欲，已被我用最高的道彻底拔除。

မုတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

穆塔长老尼偈释义终。

၁၂. ဓမ္မဒိန္နာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

12. 法施长老尼偈释义

ဆန္ဒဇာတာ အဝသာယီတိ ဓမ္မဒိန္နာထေရိယာ ဂါထာ. သာ ကိရ ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ပရာဓီနဝုတ္တိကာ ဟုတွာ ဇီဝန္တီ နိရောဓတော ဝုဋ္ဌိတဿ အဂ္ဂသာဝကဿ ပူဇာသက္ကာရပုဗ္ဗကံ ဒါနံ ဒတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တာ. တတော စဝိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဖုဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ သတ္ထု ဝေမာတိကဘာတိကာနံ ကမ္မိကဿ ဂေဟေ ဝသမာနာ ဒါနံ ပဋိစ္စ ‘‘ဧကံ ဒေဟီ’’တိ သာမိကေန ဝုတ္တေ ဒွေ ဒေန္တီ, ဗဟုံ ပုညံ ကတွာ ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ကိကိဿ ကာသိကရညော ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ သတ္တန္နံ ဘဂိနီနံ အဗ္ဘန္တရာ ဟုတွာ ဝီသတိဝဿသဟဿာနိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ ဝိသာခဿ သေဋ္ဌိနော ဂေဟံ ဂတာ.

“‘已生欲求，已达究竟’，此为法施长老尼之偈。据说，于莲花上佛(Padumuttara)时代，她生于天鹅城(Haṃsavatī)，过着依附他人的生活。当时她向一位从灭尽定中出定的上首弟子作了恭敬供养的布施，命终后投生于天界。从天界死后，她在天界与人间轮回。至弗沙世尊(Phussa Bhagavā)时，她住在世尊异母兄弟的工人家中，当主人说‘给一个’时，她布施了两个，造作了许多福德。于迦叶佛(Kassapa Buddha)时，她投生在迦尸(Kāsi)国吉奇(Kiki)王家中，为七姐妹之一，修行梵行两万年。经过一个佛世的间隔，于此佛出世时，她生于王舍城(Rājagaha)的一户望族家中，成年后嫁入富商毘舍佉(Visākha)之家。

အထေကဒိဝသံ ဝိသာခေါ သေဋ္ဌိ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ အနာဂါမီ ဟုတွာ ဃရံ ဂန္တွာ ပါသာဒံ အဘိရုဟန္တော သောပါနမတ္ထကေ ဌိတာယ ဓမ္မဒိန္နာယ ပသာရိတဟတ္ထံ အနာလမ္ဗိတွာဝ ပါသာဒံ အဘိရုဟိတွာ ဘုဉ္ဇမာနောပိ [Pg.17] တုဏှီဘူတောဝ ဘုဉ္ဇိ. ဓမ္မဒိန္နာ တံ ဥပဓာရေတွာ, ‘‘အယျပုတ္တ, ကသ္မာ တွံ အဇ္ဇ မမ ဟတ္ထံ နာလမ္ဗိ, ဘုဉ္ဇမာနောပိ န ကိဉ္စိ ကထေသိ, အတ္ထိ နု ခေါ ကောစိ မယှံ ဒေါသော’’တိ အာဟ. ဝိသာခေါ ‘‘ဓမ္မဒိန္နေ, န တေ ဒေါသော အတ္ထိ, အဟံ ပန အဇ္ဇ ပဋ္ဌာယ ဣတ္ထိသရီရံ ဖုသိတုံ အာဟာရေ စ လောလဘာဝံ ကာတုံ အနရဟော, တာဒိသော မယာ ဓမ္မော ပဋိဝိဒ္ဓေါ. တွံ ပန သစေ ဣစ္ဆသိ, ဣမသ္မိံယေဝ ဂေဟေ ဝသ. နော စေ ဣစ္ဆသိ, ယတ္တကေန ဓနေန တေ အတ္ထော, တတ္တကံ ဂဟေတွာ ကုလဃရံ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘နာဟံ, အယျပုတ္တ, တယာ ဝန္တဝမနံ အာစမိဿာမိ, ပဗ္ဗဇ္ဇံ မေ အနုဇာနာဟီ’’တိ. ဝိသာခေါ ‘‘သာဓု, ဓမ္မဒိန္နေ’’တိ တံ သုဝဏ္ဏသိဝိကာယ ဘိက္ခုနိဥပဿယံ ပေသေသိ. သာ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ကတိပါဟံ တတ္ထ ဝသိတွာ ဝိဝေကဝါသံ ဝသိတုကာမာ အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ, ‘‘အယျာ, အာကိဏ္ဏဋ္ဌာနေ မယှံ စိတ္တံ န ရမတိ, ဂါမကာဝါသံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ အာဟ. ဘိက္ခုနိယော တံ ဂါမကာဝါသံ နယိံသု. သာ တတ္ထ ဝသန္တီ အတီတေ မဒ္ဒိတသင်္ခါရတာယ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၃.၉၅-၁၃၀) –

一日，富商毘舍佉在世尊座下听闻正法后，证得不还果(anāgāmī)。他回到家中，登上楼阁时，未握住在楼梯顶等候的法施伸出的手，便径自登上楼阁。用餐时，他也默然进食。法施察觉后问道：“夫君，今日为何不握我的手？用餐时也不发一语，可是我有什么过错吗？”毘舍佉答：“法施，你没有过错。只是我从今日起，不应再触碰女身，亦不应对食物贪著，我已证悟如是之法。你若愿意，可续住此家；若不愿意，可取所需财产，返回娘家。”她说：“夫君，我不会享用您所舍弃之物，请允许我出家。”毘舍佉说：“善哉，法施。”便用金轿将她送往比丘尼僧院。她出家后，领受业处(kammaṭṭhāna)，在那里住了数日，因欲乐独住，便去到阿阇梨(ācariya)与戒师(upajjhāya)处说：“尊者，我心于喧闹处不得安乐，欲往村落居住。”比丘尼们便带她去了村落。她住在那里，因过去世已调伏诸行，不久便与四无碍解(paṭisambhidā)一同证得阿罗汉果。是故《本行》中说（《长老尼譬喻》2.3.95-130）：

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော, သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ;

ဣတော သတသဟဿမှိ, ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

“名为莲花上佛(Padumuttara)之胜者，已达一切诸法彼岸；于此十万劫前，彼导师出兴于世。

‘‘တဒါဟံ ဟံသဝတိယံ, ကုလေ အညတရေ အဟုံ;

ပရကမ္မကာရီ အာသိံ, နိပကာ သီလသံဝုတာ.

“彼时我于天鹅城(Haṃsavatī)，生于某一家族；我为他人劳作，贤明且守护戒律。

‘‘ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ, သုဇာတော အဂ္ဂသာဝကော;

ဝိဟာရာ အဘိနိက္ခမ္မ, ပိဏ္ဍပါတာယ ဂစ္ဆတိ.

“莲花上佛之上首弟子，名为善生(Sujāta)；他从寺院出来，为乞食而行。

‘‘ဃဋံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တီ, တဒါ ဥဒကဟာရိကာ;

တံ ဒိသွာ အဒဒံ ပူပံ, ပသန္နာ သေဟိ ပါဏိဘိ.

“当时我为汲水女，手持水罐而行；见彼心生净信，亲手布施糕饼。

‘‘ပဋိဂ္ဂဟေတွာ တတ္ထေဝ, နိသိန္နော ပရိဘုဉ္ဇိ သော;

တတော နေတွာန တံ ဂေဟံ, အဒါသိံ တဿ ဘောဇနံ.

“他接受后，即于彼处坐下食用；其后我将他领回家中，供养他食物。

‘‘တတော မေ အယျကော တုဋ္ဌော, အကရီ သုဏိသံ သကံ;

သဿုယာ သဟ ဂန္တွာန, သမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒယိံ.

“其后，我的主人欢喜，纳我为儿媳；我与婆婆同去，礼敬了正自觉者。

‘‘တဒါ [Pg.18] သော ဓမ္မကထိကံ, ဘိက္ခုနိံ ပရိကိတ္တယံ;

ဌပေသိ ဧတဒဂ္ဂမှိ, တံ သုတွာ မုဒိတာ အဟံ.

“当时，佛陀赞扬一位说法比丘尼，将她置于第一之位；我听闻此事，心生欢喜。

‘‘နိမန္တယိတွာ သုဂတံ, သသံဃံ လောကနာယကံ;

မဟာဒါနံ ဒဒိတွာန, တံ ဌာနမဘိပတ္ထယိံ.

“我邀请了善逝、世间导师及其僧团；行大布施后，我发愿求得此位。

‘‘တတော မံ သုဂတော အာဟ, ဃနနိန္နာဒသုဿရော;

မမုပဋ္ဌာနနိရတေ, သသံဃပရိဝေသိကေ.

“其后，善逝以深沉洪亮之声对我说：“你乐于侍奉我，供养僧团，

‘‘သဒ္ဓမ္မဿဝနေ ယုတ္တေ, ဂုဏဝဒ္ဓိတမာနသေ;

ဘဒ္ဒေ ဘဝဿု မုဒိတာ, လစ္ဆသေ ပဏိဓီဖလံ.

“勤于听闻正法，内心增长功德。贤善女子，你当欢喜，必将获得所愿之果。”

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ;

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

“于十万劫后，将有奥嘎咖(Okkāka)族出身，姓为乔达摩(Gotama)之导师，出现于世。

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒါ, ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ;

ဓမ္မဒိန္နာတိ နာမေန, ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝိကာ.

“她将为导师法中之继承人，法所化生之亲女，名为法施(Dhammadinnā)，将成导师之女弟子。”

‘‘တံ သုတွာ မုဒိတာ ဟုတွာ, ယာဝဇီဝံ မဟာမုနိံ;

မေတ္တစိတ္တာ ပရိစရိံ, ပစ္စယေဟိ ဝိနာယကံ.

“听闻此言我心欢喜，一生以慈心，用各种资具侍奉那位大牟尼、引导者。

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

“以此善行之业，以及意愿与决意，我舍弃人身后，往生忉利天(Tāvatiṃsa)。

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ, ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော;

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန, ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

“于此贤劫中，有位大名声之婆罗门亲族，姓为迦叶(Kassapa)，乃言说者中之最胜者，他出兴于世。

‘‘ဥပဋ္ဌာကော မဟေသိဿ, တဒါ အာသိ နရိဿရော;

ကာသိရာဇာ ကိကီ နာမ, ဗာရာဏသိပုရုတ္တမေ.

“当时，于至上之波罗奈(Bārāṇasi)城中，有名为吉奇(Kikī)之迦尸(Kāsi)国国王，彼人主乃是那位大仙的护持者。

‘‘ဆဋ္ဌာ တဿာသဟံ ဓီတာ, သုဓမ္မာ ဣတိ ဝိဿုတာ;

ဓမ္မံ သုတွာ ဇိနဂ္ဂဿ, ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယိံ.

“我是他的第六个女儿，名为善法(Sudhammā)。听闻最上胜者之法后，我欣乐于出家。

‘‘အနုဇာနိ န နော တာတော, အဂါရေဝ တဒါ မယံ;

ဝီသဝဿသဟဿာနိ, ဝိစရိမှ အတန္ဒိတာ.

“但父亲不允许我们，于是我们在家，两万年间，毫不懈怠地修行。

‘‘ကောမာရိဗြဟ္မစရိယံ, ရာဇကညာ သုခေဓိတာ;

ဗုဒ္ဓေါပဋ္ဌာနနိရတာ, မုဒိတာ သတ္တ ဓီတရော.

“我们七位公主，安乐地成长，修持童女梵行，乐于侍奉佛陀，心生欢喜。

‘‘သမဏီ [Pg.19] သမဏဂုတ္တာ စ, ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုဒါယိကာ;

ဓမ္မာ စေဝ သုဓမ္မာ စ, သတ္တမီ သံဃဒါယိကာ.

“（我们是）沙玛尼(Samaṇī)、沙玛古塔(Samaṇaguttā)、比丘尼(Bhikkhunī)、比丘达伊迦(Bhikkhudāyikā)、达玛(Dhammā)、善法(Sudhammā)，以及第七位僧伽达伊迦(Saṅghadāyikā)。

‘‘ခေမာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ, ပဋာစာရာ စ ကုဏ္ဍလာ;

ဂေါတမီ စ အဟဉ္စေဝ, ဝိသာခါ ဟောတိ သတ္တမီ.

“（她们是）谶摩(Khemā)、莲花色(Uppalavaṇṇā)、芭达嘉拉(Paṭācārā)、军陀罗(Kuṇḍalā)、乔达弥(Gotamī)、我，以及第七位毘舍佉(Visākhā)。

‘‘တေဟိ ကမ္မေဟိ သုကတေဟိ, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

“以那些善行之业，以及意愿与决意，我舍弃人身后，往生到忉利天。

‘‘ပစ္ဆိမေ စ ဘဝေ ဒါနိ, ဂိရိဗ္ဗဇပုရုတ္တမေ;

ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ ဖီတေ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနေ.

“于如今这最后一世，在至上之山城(Giribbaja)中，我生于一个富裕的富商之家，一切欲乐皆得满足。

‘‘ယဒါ ရူပဂုဏူပေတာ, ပဌမေ ယောဗ္ဗနေ ဌိတာ;

တဒါ ပရကုလံ ဂန္တွာ, ဝသိံ သုခသမပ္ပိတာ.

“当我容貌出众，正值青春年华，便嫁入他家，过着安乐的生活。

‘‘ဥပေတွာ လောကသရဏံ, သုဏိတွာ ဓမ္မဒေသနံ;

အနာဂါမိဖလံ ပတ္တော, သာမိကော မေ သုဗုဒ္ဓိမာ.

“我智慧的丈夫，亲近了世间皈依处，听闻正法开示后，证得了不还果。

‘‘တဒါဟံ အနုဇာနေတွာ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ;

နစိရေနေဝ ကာလေန, အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

“那时我征得同意，出家而入无家生活；此后不久，我便证得了阿罗汉果。

‘‘တဒါ ဥပါသကော သော မံ, ဥပဂန္တွာ အပုစ္ဆထ;

ဂမ္ဘီရေ နိပုဏေ ပဉှေ, တေ သဗ္ဗေ ဗျာကရိံ အဟံ.

“那时，那位优婆塞来见我，询问了深奥、细微的问题，我都为他一一解答。

‘‘ဇိနော တသ္မိံ ဂုဏေ တုဋ္ဌော, ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ;

ဘိက္ခုနိံ ဓမ္မကထိကံ, နာညံ ပဿာမိ ဧဒိသိံ.

“胜者(Jina)对我的此项功德感到欣喜，将我置于第一位，（宣称：）“在说法比丘尼中，我未见有如她者。”

‘‘ဓမ္မဒိန္နာ ယထာ ဓီရာ, ဧဝံ ဓာရေထ ဘိက္ခဝေါ;

ဧဝါဟံ ပဏ္ဍိတာ ဟောမိ, နာယကေနာနုကမ္ပိတာ.

“（佛陀说：）“诸比丘，你们当忆持贤智的法施。”（法施说：）如此，我成为智者，蒙受导师的慈悯。

‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ;

ဩဟိတော ဂရုကော ဘာရော, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ.

“我已承事导师，佛陀的教法已奉行；重担已卸下，有之导引已根除。

‘‘ယဿတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိတာ, အဂါရသ္မာနဂါရိယံ;

သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော, သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယော.

“为之而出家，从家到无家，我已证得彼目的：一切结缚的灭尽。

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ ဟောမိ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ;

ပရစိတ္တာနိ ဇာနာမိ, သတ္ထုသာသနကာရိကာ.

“我于诸神通及天耳界已得自在；我能知晓他心，是奉行导师教诫者。

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ [Pg.20] ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

ခေပေတွာ အာသဝေ သဗ္ဗေ, ဝိသုဒ္ဓါသိံ သုနိမ္မလာ.

“我了知宿住，天眼已清净；所有诸漏已灭尽，我已清净无瑕疵。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၃.၉၅-၁၃၀);

“我的烦恼已烧尽……（中略）……佛陀的教法已奉行。”（《长老尼譬喻》2.3.95-130）

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ‘‘မယှံ မနံ မတ္ထကံ ပတ္တံ, ဣဒါနိ ဣဓ ဝသိတွာ ကိံ ကရိဿာမိ, ရာဇဂဟမေဝ ဂန္တွာ သတ္ထာရဉ္စ ဝန္ဒိဿာမိ, ဗဟူ စ မေ ဉာတကာ ပုညာနိ ကရိဿန္တီ’’တိ ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ ရာဇဂဟမေဝ ပစ္စာဂတာ. ဝိသာခေါ တဿာ အာဂတဘာဝံ သုတွာ တဿာ အဓိဂမံ ဝီမံသန္တော ပဉ္စက္ခန္ဓာဒိဝသေန ပဉှံ ပုစ္ဆိ. ဓမ္မဒိန္နာ သုနိသိတေန သတ္ထေန ကုမုဒနာဠေ ဆိန္ဒန္တီ ဝိယ ပုစ္ဆိတံ ပုစ္ဆိတံ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. ဝိသာခေါ သဗ္ဗံ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနနယံ သတ္ထု အာရောစေသိ. သတ္ထာ ‘‘ပဏ္ဍိတာ, ဝိသာခ, ဓမ္မဒိန္နာ ဘိက္ခုနီ’’တိအာဒိနာ တံ ပသံသန္တော သဗ္ဗညုတညာဏေန သဒ္ဓိံ သံသန္ဒေတွာ ဗျာကတဘာဝံ ပဝေဒေတွာ တမေဝ စူဠဝေဒလ္လသုတ္တံ (မ. နိ. ၁.၄၆၀) အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ တံ ဓမ္မကထိကာနံ ဘိက္ခုနီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. ယဒါ ပန သာ တသ္မိံ ဂါမကာဝါသေ ဝသန္တီ ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂေ အဓိဂန္တွာ အဂ္ဂမဂ္ဂတ္ထာယ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေသိ, တဒါ –

证得阿罗汉果后，她心想：“我的心已达顶点，如今住在这里做什么呢？我应回到王舍城(Rājagaha)礼敬世尊，我的许多亲戚也能造作福德。”于是她与诸比丘尼一同返回王舍城。毘舍佉听说她回来了，为了探究她的证悟，便依五蕴等法向她提问。法施(Dhammadinnā)比丘尼犹如用利刃切断睡莲茎一般，解答了所问的每一个问题。毘舍佉将全部问答的次第禀告世尊。世尊赞叹她说：“毘舍佉，法施比丘尼是位智者。”等语，将其解答与一切知智相印证，阐明其所答无误，并以此为《小毗陀罗经》(Cūḷavedallasutta, M.44)的缘起，将她置于说法比丘尼中的第一位。而当她在那个村落住处，证得了较低的道果，为了最高道果而建立观(vipassanā)时——

၁၂.

12.

‘‘ဆန္ဒဇာတာ အဝသာယီ, မနသာ စ ဖုဋာ သိယာ;

ကာမေသု အပ္ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ, ဥဒ္ဓံသောတာတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. –

“欲求已生，决意已定，且为心所触证；于诸欲心不系缚者，被称为上流者。”

ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ.

她诵出了这首偈颂。

တတ္ထ ဆန္ဒဇာတာတိ အဂ္ဂဖလတ္ထံ ဇာတစ္ဆန္ဒာ. အဝသာယီတိ အဝသာယော ဝုစ္စတိ အဝသာနံ နိဋ္ဌာနံ, တမ္ပိ ကာမေသု အပ္ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တတာယ ‘‘ဥဒ္ဓံသောတာ’’တိ ဝက္ခမာနတ္တာ သမဏကိစ္စဿ နိဋ္ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ, န ယဿ ကဿစိ, တသ္မာ ပဒဒွယေနာပိ အပ္ပတ္တမာနသာ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနာတိ အယမတ္ထော ဝုတ္တော ဟောတိ. မနသာ စ ဖုဋာ သိယာတိ ဟေဋ္ဌိမေဟိ တီဟိ မဂ္ဂစိတ္တေဟိ နိဗ္ဗာနံ ဖုဋာ ဖုသိတာ ဘဝေယျ. ကာမေသု အပ္ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာတိ အနာဂါမိမဂ္ဂဝသေန ကာမေသု န ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ. ဥဒ္ဓံသောတာတိ ဥဒ္ဓမေဝ မဂ္ဂသောတော သံသာရသောတော စ ဧတိဿာတိ ဥဒ္ဓံသောတာ. အနာဂါမိနော ဟိ ယထာ အဂ္ဂမဂ္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န အညော, ဧဝံ အဝိဟာဒီသု ဥပ္ပန္နဿ ယာဝ အကနိဋ္ဌာ ဥဒ္ဓမေဝ ဥပ္ပတ္တိ ဟောတီတိ.

于此，“欲求已生”(chandajātā)是指对最高果位生起了欲求。“决意已定”(avasāyī)，此处的“决意”(avasāyo)意为终结、完成(niṭṭhānaṃ)。这应当理解为，由于心不系缚于诸欲，并且将被称为“上流者”，所以是沙门事业的完成，而非任何其他事业的完成。因此，这两词也表示了那些心尚未达到究竟者寻求无上安稳的意义。“且为心所触证”(manasā ca phuṭā siyā)是指，她应已通过下面三个道心触及了涅槃。“于诸欲心不系缚”(kāmesu appaṭibaddhacittā)是指，通过不还道，心不系缚于诸欲。“上流者”(uddhaṃsotā)是指，对她而言，道流与轮回之流皆是向上的。因为对于不还者，正如只有最高道生起而无其他，同样地，生于无烦天(Avihā)等天界者，直到色究竟天(akaniṭṭhā)，其投生都是向上的。

ဓမ္မဒိန္နာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

法施长老尼偈释义终。

၁၃. ဝိသာခါထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

13. 毘舍佉长老尼偈释义

ကရောထ [Pg.21] ဗုဒ္ဓသာသနန္တိ ဝိသာခါယ ထေရိယာ ဂါထာ. တဿာ ဝတ္ထု ဓီရာထေရိယာဝတ္ထုသဒိသမေဝ. သာ အရဟတ္တံ ပတွာ ဝိမုတ္တိသုခေန ဝီတိနာမေန္တီ –

“你们当奉行佛陀的教法”，这是毘舍佉长老尼的偈颂。她的故事与提拉长老尼(Dhīrātherī)的故事相同。她证得阿罗汉果后，以解脱之乐度日——

၁၃.

13.

‘‘ကရောထ ဗုဒ္ဓသာသနံ, ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတိ;

ခိပ္ပံ ပါဒါနိ ဓောဝိတွာ, ဧကမန္တေ နိသီဒထာ’’တိ. –

“你们当奉行佛陀的教法，行之将不会懊悔；迅速洗净双足，于一旁静坐。”

ဣမာယ ဂါထာယ အညံ ဗျာကာသိ.

她以这首偈颂作了究竟智的宣告。

တတ္ထ ကရောထ ဗုဒ္ဓသာသနန္တိ ဗုဒ္ဓသာသနံ ဩဝါဒအနုသိဋ္ဌိံ ကရောထ, ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇထာတိ အတ္ထော. ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတီတိ အနုသိဋ္ဌိံ ကတွာ ကရဏဟေတု န အနုတပ္ပတိ တက္ကရဿ သမ္မဒေဝ အဓိပ္ပာယာနံ သမိဇ္ဈနတော. ခိပ္ပံ ပါဒါနိ ဓောဝိတွာ, ဧကမန္တေ နိသီဒထာတိ ဣဒံ ယသ္မာ သယံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ ဝတ္တံ ဒဿေတွာ အတ္တနော ဒိဝါဋ္ဌာနေ ပါဒေ ဓောဝိတွာ ရဟော နိသိန္နာ သဒတ္ထံ မတ္ထကံ ပါပေသိ, တသ္မာ တတ္ထ အညေပိ နိယောဇေန္တီ အဝေါစ.

于此，“你们当奉行佛陀的教法”意即：你们当遵行佛陀的教导与训示，你们当如所教示地去行道。“行之将不会懊悔”是指，因为行者的所有意愿都得以圆满实现，所以他不会因遵行此训示而懊悔。“迅速洗净双足，于一旁静坐”：之所以如此说，是因为她自己在饭后从托钵乞食回来，对导师与戒师(ācariyupajjhāya)履行了义务，在白天的住处洗净双足，于僻静处安坐，达成了自己的目标，因此她也如此劝导他人。

ဝိသာခါထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

毘舍佉长老尼偈释义终。

၁၄. သုမနာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

14. 须摩那长老尼偈释义

ဓာတုယော ဒုက္ခတော ဒိသွာတိ သုမနာယ ထေရိယာ ဂါထာ. တဿာ ဝတ္ထု တိဿာထေရိယာ ဝတ္ထုသဒိသံ. ဣမိဿာပိ ဟိ သတ္ထာ ဩဘာသံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ပုရတော နိသိန္နော ဝိယ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ –

“观诸界为苦”，这是须摩那长老尼的偈颂。她的故事与帝沙长老尼(Tissātherī)的故事相似。对于她，导师也放出光明，如同坐在她面前一般示现自身——

၁၄.

14.

‘‘ဓာတုယော ဒုက္ခတော ဒိသွာ, မာ ဇာတိံ ပုနရာဂမိ;

ဘဝေ ဆန္ဒံ ဝိရာဇေတွာ, ဥပသန္တာ စရိဿသီ’’တိ. –

“观见诸界苦，勿再复有生；于有离欲贪，你将寂静行。”

ဣမံ ဂါထမာဟ. သာ ဂါထာပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

（世尊）宣说了这首偈颂。偈颂结束时，她证得了阿罗汉果。

တတ္ထ ဓာတုယော ဒုက္ခတော ဒိသွာတိ သသန္တတိပရိယာပန္နာ စက္ခာဒိဓာတုယော ဣတရာပိ စ ဥဒယဗ္ဗယပဋိပီဠနာဒိနာ ‘‘ဒုက္ခာ’’တိ ဉာဏစက္ခုနာ ဒိသွာ. မာ ဇာတိံ ပုနရာဂမီတိ ပုန ဇာတိံ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝံ မာ ဥပဂစ္ဆိ[Pg.22]. ဘဝေ ဆန္ဒံ ဝိရာဇေတွာတိ ကာမဘဝါဒိကေ သဗ္ဗသ္မိံ ဘဝေ တဏှာဆန္ဒံ ဝိရာဂသင်္ခါတေန မဂ္ဂေန ပဇဟိတွာ. ဥပသန္တာ စရိဿသီတိ သဗ္ဗသော ပဟီနကိလေသတာယ နိဗ္ဗုတာ ဝိဟရိဿသိ.

于此，“观见诸界苦”是指以智慧之眼，观见自身相续中的眼界等诸界以及其他界，因其生灭、逼迫等而为“苦”。“勿再复有生”是指未来不要再进入生，即再有。“于有离欲贪”是指在欲有等一切有中，以名为离贪的道舍弃了渴爱与欲求。“你将寂静行”是指因完全舍断了诸烦恼，你将住于寂灭。

ဧတ္ထ စ ‘‘ဓာတုယော ဒုက္ခတော ဒိသွာ’’တိ ဣမိနာ ဒုက္ခာနုပဿနာမုခေန ဝိပဿနာ ဒဿိတာ. ‘‘ဘဝေ ဆန္ဒံ ဝိရာဇေတွာ’’တိ ဣမိနာ မဂ္ဂေါ, ‘‘ဥပသန္တာ စရိဿသီ’’တိ ဣမိနာ သဥပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု, ‘‘မာ ဇာတိံ ပုနရာဂမီ’’တိ ဣမိနာ အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု ဒဿိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

于此，当知：由“观见诸界苦”一句，是以苦随观的方式开示了观(vipassanā)；由“于有离欲贪”一句，开示了道；由“你将寂静行”一句，开示了有余依涅槃界；由“勿再复有生”一句，开示了无余依涅槃界。

သုမနာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

须摩那长老尼偈释义终。

၁၅. ဥတ္တရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

15. 郁多罗长老尼偈释义

ကာယေန သံဝုတာ အာသိန္တိ ဥတ္တရာယ ထေရိယာ ဂါထာ. တဿာပိ ဝတ္ထု တိဿာထေရိယာ ဝတ္ထုသဒိသံ. သာပိ ဟိ သကျကုလပ္ပသုတာ ဗောဓိသတ္တဿ ဩရောဓဘူတာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သဒ္ဓိံ နိက္ခန္တာ ဩဘာသဂါထာယ အရဟတ္တံ ပတွာ ပန –

“我曾于身善防护”，这是郁多罗长老尼的偈颂。她的故事也与帝沙长老尼的故事相似。她出身于释迦族，曾是菩萨后宫的一员，与摩诃波阇波提·乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)一同出家，以光明偈证得阿罗汉果后——

၁၅.

15.

‘‘ကာယေန သံဝုတာ အာသိံ, ဝါစာယ ဥဒ စေတသာ;

သမူလံ တဏှမဗ္ဗုယှ, သီတိဘူတာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. –

“我于身语意，皆曾善防护；根除诸渴爱，清凉而寂灭。”

ဥဒါနဝသေန တမေဝ ဂါထံ အဘာသိ.

她以感兴语的方式诵出了那首偈颂。

တတ္ထ ကာယေန သံဝုတာ အာသိန္တိ ကာယိကေန သံဝရေန သံဝုတာ အဟောသိံ. ဝါစာယာတိ ဝါစသိကေန သံဝရေန သံဝုတာ အာသိန္တိ ယောဇနာ, ပဒဒွယေနာပိ သီလသံဝရမာဟ. ဥဒါတိ အထ. စေတသာတိ သမာဓိစိတ္တေန, ဧတေန ဝိပဿနာဘာဝနမာဟ. သမူလံ တဏှမဗ္ဗုယှာတိ သာနုသယံ, သဟ ဝါ အဝိဇ္ဇာယ တဏှံ ဥဒ္ဓရိတွာ. အဝိဇ္ဇာယ ဟိ ပဋိစ္ဆာဒိတာဒီနဝေ ဘဝတ္တယေ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

于此，“我于身善防护”是指我曾以身的防护而防护。“于语”，应连结为“我曾以语的防护而防护”。此二词说的是戒的防护。“亦”(uda)即是“又”(atha)。“于意”是指以定心，以此说明观(vipassanā)的修习。“根除诸渴爱”是指连同随眠，或连同无明拔除了渴爱。因为渴爱生起于三有中，其过患被无明所遮蔽。

အပရော နယော – ကာယေန သံဝုတာတိ သမ္မာကမ္မန္တေန သဗ္ဗသော မိစ္ဆာကမ္မန္တဿ ပဟာနာ မဂ္ဂသံဝရေနေဝ ကာယေန သံဝုတာ အာသိံ. ဝါစာယာတိ သမ္မာဝါစာယ သဗ္ဗသော မိစ္ဆာဝါစာယ ပဟာနာ မဂ္ဂသံဝရေနေဝ ဝါစာယ သံဝုတာ အာသိန္တိ အတ္ထော. စေတသာတိ သမာဓိနာ. စေတောသီသေန [Pg.23] ဟေတ္ထ သမ္မာသမာဓိ ဝုတ္တော, သမ္မာသမာဓိဂ္ဂဟဏေနေဝ မဂ္ဂလက္ခဏေန ဧကလက္ခဏာ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒယော မဂ္ဂဓမ္မာ ဂဟိတာဝ ဟောန္တီတိ, မဂ္ဂသံဝရေန အဘိဇ္ဈာဒိကဿ အသံဝရဿ အနဝသေသတော ပဟာနံ ဒဿိတံ ဟောတိ. တေနေဝါဟ ‘‘သမူလံ တဏှမဗ္ဗုယှာ’’တိ. သီတိဘူတာမှိ နိဗ္ဗုတာတိ သဗ္ဗသော ကိလေသပရိဠာဟာဘာဝေန သီတိဘာဝပ္ပတ္တာ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ နိဗ္ဗုတာ အမှီတိ.

另一种解释：“我于身善防护”是指，通过正业完全舍断一切邪业，我曾以道的防护而防护于身。“于语”意指，通过正语完全舍断一切邪语，我曾以道的防护而防护于语。“于意”是指以定。此处以心为首，说的是正定。由于把握了正定，具有‘道的特相’这一共同特相的正见等道法也就被把握了。这表明，通过道的防护，贪等不防护被无余舍断。因此说“根除诸渴爱”。“我已清凉寂灭”是指，因完全没有了烦恼的炎烧，我达到了清凉的状态，在无余依涅槃界中寂灭了。

ဥတ္တရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

郁多罗长老尼偈释义终。

၁၆. ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတသုမနာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

16. 年老出家须摩那长老尼偈释义

သုခံ တွံ ဝုဍ္ဎိကေ သေဟီတိ သုမနာယ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတာယ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ မဟာကောသလရညော ဘဂိနီ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သာ သတ္ထာရာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ‘‘စတ္တာရော ခေါ မေ, မဟာရာဇ, ဒဟရာတိ န ဥညာတဗ္ဗာ’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၁.၁၁၂) ဒေသိတံ ဓမ္မံ သုတွာ လဒ္ဓပ္ပသာဒါ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာယ ပဗ္ဗဇိတုကာမာပိ ‘‘အယျိကံ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမီ’’တိ စိရကာလံ ဝီတိနာမေတွာ အပရဘာဂေ အယျိကာယ ကာလင်္ကတာယ ရညာ သဒ္ဓိံ မဟဂ္ဃာနိ အတ္ထရဏပါဝုရဏာနိ ဂါဟာပေတွာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သံဃဿ ဒါပေတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌိတာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. သတ္ထာ တဿာ ဉာဏပရိပါကံ ဒိသွာ –

“老妇人，愿你安眠！”——此为年老出家的须摩那长老尼之偈。她也曾在过去诸佛前种下善根，于一一世中积累善业，在此佛出世时，生于舍卫城(Sāvatthī)，为憍萨罗(Kosala)大王之妹。她听闻导师为憍萨罗国波斯匿王(Pasenadi)说“大王，有四种年幼者不可轻视”等法（《相应部》1.112）后，生起净信，安住于归依与戒律中。虽欲出家，但因“我当照顾祖母”而耽搁良久。后来祖母去世，她与国王一同携带贵重的铺盖前往精舍，布施给僧团，复于导师处听闻法要，证得不还果，方才请求出家。导师见她智慧成熟，

၁၆.

16.

‘‘သုခံ တွံ ဝုဍ္ဎိကေ သေဟိ, ကတွာ စောဠေန ပါရုတာ;

ဥပသန္တော ဟိ တေ ရာဂေါ, သီတိဘူတာသိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. –

“老妪且安眠，布衣裹此身；贪欲已平息，清凉而寂灭。”

ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ. သာ ဂါထာပရိယောသာနေ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ ဥဒါနဝသေန တမေဝ ဂါထံ အဘာသိ. ဣဒမေဝ စဿာ အညာဗျာကရဏံ အဟောသိ, သာ တာဝဒေဝ ပဗ္ဗဇိ. ဂါထာယ ပန ဝုဍ္ဎိကေတိ ဝုဍ္ဎေ, ဝယောဝုဍ္ဎေတိ အတ္ထော. အယံ ပန သီလာဒိဂုဏေဟိပိ ဝုဍ္ဎာ, ထေရိယာ ဝုတ္တဂါထာယ စတုတ္ထပါဒေ သီတိဘူတာသိ နိဗ္ဗုတာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

世尊说了这首偈颂。偈颂结束时，她证得阿罗汉果，具足四无碍解，于是以自说偈的形式复诵此偈。这便是对她的究竟智的记说，她当下便出家了。偈颂中的“老妇”(vuḍḍhike)是年老、年岁已长之义。而此长老尼在戒行等功德上也已增长，此义当与长老尼所诵偈颂的第四句“你已清凉，已寂灭”相连结。其余如前所说。

ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတသုမနာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

年老出家须摩那长老尼偈释义终。

၁၇. ဓမ္မာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

17. 法长老尼偈释义

ပိဏ္ဍပါတံ [Pg.24] စရိတွာနာတိ ဓမ္မာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ သမ္ဘတပုညသမ္ဘာရာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ကုလဃရေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ ပတိရူပဿ သာမိကဿ ဂေဟံ ဂန္တွာ သာသနေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇိတုကာမာ ဟုတွာ သာမိကေန အနနုညာတာ ပစ္ဆာ သာမိကေ ကာလင်္ကတေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ ဧကဒိဝသံ ဘိက္ခာယ စရိတွာ ဝိဟာရံ အာဂစ္ဆန္တီ ပရိပတိတွာ တမေဝ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ –

“行乞之后”——此为法长老尼之偈。她也曾在过去诸佛时种下善根，于一一世中，以解脱轮回为助缘积累善业，积聚福德资粮。在此佛出世时，生于舍卫城(Sāvatthī)一良家中。成年后，嫁与一位合适的丈夫，后于教法中生起信心，欲出家而未得丈夫允许。丈夫去世后，她便出家修习观(vipassanā)。一日，她乞食后返回精舍途中跌倒，便以此为所缘，增长观，证得阿罗汉果及四无碍解。

၁၇.

17.

‘‘ပိဏ္ဍပါတံ စရိတွာန, ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ ဒုဗ္ဗလာ;

ဝေဓမာနေဟိ ဂတ္တေဟိ, တတ္ထေဝ နိပတိံ ဆမာ;

ဒိသွာ အာဒီနဝံ ကာယေ, အထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ’’တိ. –

“托钵乞食后，扶杖身羸弱；肢体皆颤抖，仆倒卧尘埃；观身诸过患，我心遂解脱。”

ဥဒါနဝသေန ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ.

她以自说偈的形式诵出此偈。

တတ္ထ ပိဏ္ဍပါတံ စရိတွာန, ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘာတိ ပိဏ္ဍပါတတ္ထာယ ယဋ္ဌိံ ဥပတ္ထမ္ဘေန နဂရေ ဝိစရိတွာ ဘိက္ခာယ အာဟိဏ္ဍိတွာ. ဆမာတိ ဆမာယံ ဘူမိယံ, ပါဒါနံ အဝသေန ဘူမိယံ နိပတိန္တိ အတ္ထော. ဒိသွာ အာဒီနဝံ ကာယေတိ အသုဘာနိစ္စဒုက္ခာနတ္တတာဒီဟိ နာနပ္ပကာရေဟိ သရီရေ ဒေါသံ ပညာစက္ခုနာ ဒိသွာ. အထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေတိ အာဒီနဝါနုပဿနာယ ပရတော ပဝတ္တေဟိ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာဒီဟိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန မမ စိတ္တံ ကိလေသေဟိ ဝိမုစ္စိတွာ ပုန မဂ္ဂဖလေဟိ ယထာက္ကမံ သမုစ္ဆေဒဝသေန စေဝ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝသေန စ သဗ္ဗသော ဝိမုစ္စိ ဝိမုတ္တံ, န ဒါနိဿာ ဝိမောစေတဗ္ဗံ အတ္ထီတိ. ဣဒမေဝ စဿာ အညာဗျာကရဏံ အဟောသီတိ.

其中，“托钵乞食后，扶杖”是指为乞食而拄杖于城中行走，四处乞讨。“于地”(chamā)即于地面上，意为因双脚无力而倒在地上。“观身诸过患”是指以智慧之眼见到身体的不净、无常、苦、无我等种种过患。“我心遂解脱”是指在观过患之后，相继生起厌离观等，以镇伏的方式，我的心从诸烦恼中解脱；复以道与果，依次以断除及安息的方式，彻底解脱，获得自在，如今已无须再解脱。这便是对她的究竟智的记说。

ဓမ္မာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

法长老尼偈释义终。

၁၈. သံဃာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

18. 僧伽长老尼偈释义

ဟိတွာ ဃရေ ပဗ္ဗဇိတွာတိ သံဃာယ ထေရိယာ ဂါထာ. တဿာ ဝတ္ထု ဓီရာထေရိယာ ဝတ္ထုသဒိသံ. ဂါထာ ပန –

“舍家出家后”——此为僧伽长老尼之偈。她的故事与智长老尼的故事相似。偈颂如下：

၁၈.

18.

‘‘ဟိတွာ [Pg.25] ဃရေ ပဗ္ဗဇိတွာ, ဟိတွာ ပုတ္တံ ပသုံ ပိယံ;

ဟိတွာ ရာဂဉ္စ ဒေါသဉ္စ, အဝိဇ္ဇဉ္စ ဝိရာဇိယ;

သမူလံ တဏှမဗ္ဗုယှ, ဥပသန္တာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိ;

“舍家而出家，舍弃爱子与牲畜；舍弃贪与嗔，亦离无明染；渴爱连根拔，我已寂静得涅槃。”——她说了此偈。

တတ္ထ ဟိတွာတိ ဆဍ္ဍေတွာ. ဃရေတိ ဂေဟံ. ဃရသဒ္ဒေါ ဟိ ဧကသ္မိမ္ပိ အဘိဓေယျေ ကဒါစိ ဗဟူသု ဗီဇံ ဝိယ ရူဠှိဝသေန ဝေါဟရီယတိ. ဟိတွာ ပုတ္တံ ပသုံ ပိယန္တိ ပိယာယိတဗ္ဗေ ပုတ္တေ စေဝ ဂေါမဟိံသာဒိကေ ပသူ စ တပ္ပဋိဗဒ္ဓဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန ပဟာယ. ဟိတွာ ရာဂဉ္စ ဒေါသဉ္စာတိ ရဇ္ဇနသဘာဝံ ရာဂံ, ဒုဿနသဘာဝံ ဒေါသဉ္စ အရိယမဂ္ဂေန သမုစ္ဆိန္ဒိတွာ. အဝိဇ္ဇဉ္စ ဝိရာဇိယာတိ သဗ္ဗာကုသလေသု ပုဗ္ဗင်္ဂမံ မောဟဉ္စ ဝိရာဇေတွာ မဂ္ဂေန သမုဂ္ဃာဋေတွာ ဣစ္စေဝ အတ္ထော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

其中，“舍弃”(hitvā)即抛弃。“家”(ghare)即房屋。“家”一词，虽有时指单一事物，但有时亦如种子生长般，引申用于指代众多事物。“舍弃爱子与牲畜”(hitvā puttaṃ pasuṃ piyaṃ)是指舍弃可爱的儿子及牛、水牛等牲畜，即通过断除对他们的欲贪而舍弃。“舍弃贪与嗔”(hitvā rāgañca dosañca)是指以圣道彻底斩断具染着本性的贪，以及具嗔恚本性的嗔。“亦离无明染”(avijjañca virājiya)之义为，使作为一切不善法先导的痴迷褪去，以道根除之。其余如前所说。

သံဃာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

僧伽长老尼偈释义终。

ဧကကနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

一集释义终。

၂. ဒုကနိပါတော

2. 二集

၁. အဘိရူပနန္ဒာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 美难达长老尼偈释义

ဒုကနိပါတေ [Pg.26] အာတုရံ အသုစိံ ပူတိန္တိအာဒိကာ အဘိရူပနန္ဒာယ သိက္ခမာနာယ ဂါထာ. အယံ ကိရ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗန္ဓုမတီနဂရေ ဂဟပတိမဟာသာလဿ ဓီတာ ဟုတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌိတာ သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဓာတုစေတိယံ ရတနပဋိမဏ္ဍိတေန သုဝဏ္ဏစ္ဆတ္တေန ပူဇံ ကတွာ, ကာလင်္ကတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကပိလဝတ္ထုနဂရေ ခေမကဿ သက္ကဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိသ္မိံ နိဗ္ဗတ္တိ. နန္ဒာတိဿာ နာမံ အဟောသိ. သာ အတ္တဘာဝဿ အတိဝိယ ရူပသောဘဂ္ဂပ္ပတ္တိယာ အဘိရူပါ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ အဘိရူပနန္ဒာတွေဝ ပညာယိတ္ထ. တဿာ ဝယပ္ပတ္တာယ ဝါရေယျဒိဝသေယေဝ ဝရဘူတော သကျကုမာရော ကာလမကာသိ. အထ နံ မာတာပိတရော အကာမံ ပဗ္ဗာဇေသုံ.

二集中，“病患、不净、腐朽”等偈，为美难达(Abhirūpanandā)在学尼(sikkhamānā)所说。据说，此女于毗婆尸(Vipassī)世尊时，生于班度玛提(Bandhumatī)城一大富长者家，为长者之女。她在世尊处听闻法要，安住于归依与戒律中。世尊般涅槃后，她以饰有珍宝之金伞供养舍利塔，命终后生于天界，其后辗转轮回于善趣。在此佛出世时，她生于迦毗罗卫(Kapilavatthu)城，为释迦族人安稳(Khemaka)之王后所生，名为难陀(Nandā)。因其身形极为美丽，容貌端严，令人喜悦，故以“美难达”而闻名。当她长成，于择婿之日，被选中的释迦族王子却去世了。于是，父母在她不情愿的情况下，让她出家。

သာ ပဗ္ဗဇိတွာပိ ရူပံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နမဒါ ‘‘သတ္ထာ ရူပံ ဝိဝဏ္ဏေတိ ဂရဟတိ အနေကပရိယာယေန ရူပေ အာဒီနဝံ ဒဿေတီ’’တိ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ န ဂစ္ဆတိ. ဘဂဝါ တဿာ ဉာဏပရိပါကံ ဉတွာ မဟာပဇာပတိံ အာဏာပေသိ ‘‘သဗ္ဗာပိ ဘိက္ခုနိယော ပဋိပါဋိယာ ဩဝါဒံ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ. သာ အတ္တနော ဝါရေ သမ္ပတ္တေ အညံ ပေသေသိ. ဘဂဝါ ‘‘ဝါရေ သမ္ပတ္တေ အတ္တနာဝ အာဂန္တဗ္ဗံ, န အညာ ပေသေတဗ္ဗာ’’တိ အာဟ. သာ သတ္ထု အာဏံ လင်္ဃိတုံ အသက္ကောန္တီ ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိယာ ဧကံ အဘိရူပံ ဣတ္ထိရူပံ မာပေတွာ ပုန ဇရာဇိဏ္ဏံ ဒဿေတွာ သံဝေဂံ ဥပ္ပာဒေတွာ –

她出家后，仍因执着于容貌而生起骄慢，心想：“导师贬斥色身，以种种方式开示色身之过患。”因此不去拜见世尊。世尊了知她智慧成熟，便命令摩诃波阇波提(Mahāpajāpatī)：“所有比丘尼皆须依次前来领受教诫。”轮到她时，她却派了别人去。世尊说：“轮到之时，必须亲自前来，不得派人替代。”她无法违抗世尊之命，便与其他比丘尼一同前去拜见世尊。世尊以神通力化现一绝美女子，复示其衰老朽坏之相，令她生起悚惧之心——

၁၉.

19.

‘‘အာတုရံ အသုစိံ ပူတိံ, ပဿ နန္ဒေ သမုဿယံ;

အသုဘာယ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ, ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ.

“难陀，当观此积聚身，病患、不净、腐朽；当修不净想，令心一境，善得等持。

၂၀.

20.

‘‘အနိမိတ္တဉ္စ ဘာဝေဟိ, မာနာနုသယမုဇ္ဇဟ;

တတော မာနာဘိသမယာ, ဥပသန္တာ စရိဿသီ’’တိ. –

“亦当修习无相，舍弃慢随眠；由是彻知我慢，你将寂静而行。”

ဣမာ [Pg.27] ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ. တာသံ အတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယော ဧဝ. ဂါထာပရိယောသာနေ အဘိရူပနန္ဒာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ –

世尊说了这两首偈颂。其义如前所说。偈颂结束时，美难达证得阿罗汉果。是故《本行》(Apadāna)中说——

‘‘နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ, ဗန္ဓုမာ နာမ ခတ္တိယော;

တဿ ရညော အဟုံ ဘရိယာ, ဧကဇ္ဈံ စာရယာမဟံ.

“于班度玛提城，有刹帝利王，名曰班度玛。我曾是彼王妃，与王共住。”

‘‘ရဟောဂတာ နိသီဒိတွာ, ဧဝံ စိန္တေသဟံ တဒါ;

အာဒါယ ဂမနီယဉှိ, ကုသလံ နတ္ထိ မေ ကတံ.

“独坐于静处，我心生此念：‘可为来世粮，善业我未作。’

‘‘မဟာဘိတာပံ ကဋုကံ, ဃောရရူပံ သုဒါရုဏံ;

နိရယံ နူန ဂစ္ဆာမိ, ဧတ္ထ မေ နတ္ထိ သံသယော.

“酷热剧苦痛，怖畏形可憎；我必堕地狱，于此我无疑。

‘‘ဧဝါဟံ စိန္တယိတွာန, ပဟံသေတွာန မာနသံ;

ရာဇာနံ ဥပဂန္တွာန, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိံ.

“我如是思惟已，令心生欢喜；趋近国王前，说此言辞：

‘‘ဣတ္ထီ နာမ မယံ ဒေဝ, ပုရိသာနုဂတာ သဒါ;

ဧကံ မေ သမဏံ ဒေဟိ, ဘောဇယိဿာမိ ခတ္တိယ.

“‘大王，我等生为女，常随男子行；请赐我一沙门，我将供养他，刹帝利。’

‘‘အဒါသိ မေ မဟာရာဇာ, သမဏံ ဘာဝိတိန္ဒြိယံ;

တဿ ပတ္တံ ဂဟေတွာန, ပရမန္နေန ပူရယိံ.

“大王赐我一沙门，诸根已调伏；我持其钵，盛满殊胜食。

‘‘ပူရယိတွာ ပရမန္နံ, သဟဿဂ္ဃနကေနဟံ;

ဝတ္ထယုဂေန ဆာဒေတွာ, အဒါသိံ တုဋ္ဌမာနသာ.

“盛满殊胜食，并以价值千金的一双衣覆盖，我心怀喜悦而布施。

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

“以此善业行，及意乐决意，舍此人身后，我生忉利天。

‘‘သဟဿံ ဒေဝရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

သဟဿံ စက္ကဝတ္တီနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

“我曾为千天王后，亦为千转轮王后。

‘‘ပဒေသရဇ္ဇံ ဝိပုလံ, ဂဏနာတော အသင်္ခိယံ;

နာနာဝိဓံ ဗဟုံ ပုညံ, တဿ ကမ္မဖလာ တတော.

“广大的地方王权，其数不可计量；种种众多福报，皆是彼业之果。

‘‘ဥပ္ပလဿေဝ မေ ဝဏ္ဏာ, အဘိရူပါ သုဒဿနာ;

ဣတ္ထီ သဗ္ဗင်္ဂသမ္ပန္နာ, အဘိဇာတာ ဇုတိန္ဓရာ.

“我容色如青莲，美丽善妙人乐见；身为女子诸根全，出身高贵具光焰。

‘‘ပစ္ဆိမေ [Pg.28] ဘဝသမ္ပတ္တေ, အဇာယိံ သာကိယေ ကုလေ;

နာရီသဟဿပါမောက္ခာ, သုဒ္ဓေါဒနသုတဿဟံ.

“及至最后生，我生释迦族；我为净饭王之子妇，千女中为首。

‘‘နိဗ္ဗိန္ဒိတွာ အဂါရေဟံ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ;

သတ္တမိံ ရတ္တိံ သမ္ပတွာ, စတုသစ္စံ အပါပုဏိံ.

“厌离于居家，出家入无家；及至第七夜，我证四圣谛。

‘‘စီဝရပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယဉ္စ သေနာသနံ;

ပရိမေတုံ န သက္ကောမိ, ပိဏ္ဍပါတဿိဒံ ဖလံ.

“衣、食、卧具与医药，我无法计量，此乃供养一钵食之果。

‘‘ယံ မယှံ ပုရိမံ ကမ္မံ, ကုသလံ ဇနိတံ မုနိ;

တုယှတ္ထာယ မဟာဝီရ, ပရိစိဏ္ဏံ ဗဟုံ မယာ.

“牟尼，我昔所造善业，大雄，皆为汝故，多已积集。”

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ, ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပိဏ္ဍပါတဿိဒံ ဖလံ.

“三十一劫前，我于彼时行此布施；不识何恶趣，此乃供养一钵食之果。

‘‘ဒုဝေ ဂတီ ပဇာနာမိ, ဒေဝတ္တံ အထ မာနုသံ;

အညံ ဂတိံ န ဇာနာမိ, ပိဏ္ဍပါတဿိဒံ ဖလံ.

“我唯知二趣：天界与人道；余趣我不知，此乃供养一钵食之果。

‘‘ဥစ္စေ ကုလေ ပဇာနာမိ, တယော သာလေ မဟာဓနေ;

အညံ ကုလံ န ဇာနာမိ, ပိဏ္ဍပါတဿိဒံ ဖလံ.

“我生于高贵族，大富之家；不生于他族中，此乃供养一钵食之果。

‘‘ဘဝါဘဝေ သံသရိတွာ, သုက္ကမူလေန စောဒိတာ;

အမနာပံ န ပဿာမိ, သောမနဿကတံ ဖလံ.

“轮回于诸有，由善根所驱；不见不悦事，唯见喜悦果。

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ ဟောမိ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ;

စေတောပရိယဉာဏဿ, ဝသီ ဟောမိ မဟာမုနေ.

“我于诸神通，及于天耳界，大仙，于他心智，亦得大自在。

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

“我知宿住事，天眼已清净；诸漏皆已尽，今已无后有。

‘‘အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တီသု, ပဋိဘာနေ တထေဝ စ;

ဉာဏံ မမ မဟာဝီရ, ဥပ္ပန္နံ တဝ သန္တိကေ.

“于义、法、词、辩，四无碍解智，大雄，我此智，已生于汝座前。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我诸烦恼已焚尽……佛陀的教导我已奉行。”

အရဟတ္တံ ပတွာ ပန သာ သယမ္ပိ ဥဒါနဝသေန တာယေဝ ဂါထာ အဘာသိ, ဣဒမေဝ စဿာ အညာဗျာကရဏံ အဟောသီတိ.

然而，证得阿罗汉果后，她自己也以自说偈的形式诵出同样的偈颂，而这便是她的究竟智宣告。

အဘိရူပနန္ဒာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

美难达长老尼偈释义终。

၂. ဇေန္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

2. 真陀长老尼偈释义

ယေ [Pg.29] ဣမေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိအာဒိကာ ဇေန္တာယ ထေရိယာ ဂါထာ. တဿာ အတီတံ ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ဝတ္ထု အဘိရူပနန္ဒာဝတ္ထုသဒိသံ. အယံ ပန ဝေသာလိယံ လိစ္ဆဝိရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တီတိ အယမေဝ ဝိသေသော. သတ္ထာရာ ဒေသိတံ ဓမ္မံ သုတွာ ဒေသနာပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနာ အဓိဂတံ ဝိသေသံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပီတိဝသေန –

“此七觉支……”等偈是真陀(Jentā)长老尼所说。她的过去与现在事迹和美难达(Abhirūpanandā)的事迹相似。不同之处在于，她出生在毗舍离(Vesālī)的离车族王室。听闻世尊所说的法后，她在说法结束时证得阿罗汉果，以喜悦之心回顾自己所获得的殊胜境界，自说偈曰：

၂၁.

21.

‘‘ယေ ဣမေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, မဂ္ဂါ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ;

ဘာဝိတာ တေ မယာ သဗ္ဗေ, ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတာ.

“此七觉支，为证涅槃道；如佛陀所示，我已全修习。

၂၂.

22.

‘‘ဒိဋ္ဌော ဟိ မေ သော ဘဂဝါ, အန္တိမောယံ သမုဿယော;

ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ. –

“我已亲见世尊，此身为最后有；生死轮回已尽，今后更无后有。”

ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ.

她诵出了这两首偈颂。

တတ္ထ ယေ ဣမေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ ယေ ဣမေ သတိဓမ္မဝိစယဝီရိယပီတိပဿဒ္ဓိသမာဓိဥပေက္ခာသင်္ခါတာ ဗောဓိယာ ယထာဝုတ္တာယ ဓမ္မသာမဂ္ဂိယာ, ဗောဓိဿ ဝါ ဗုဇ္ဈနကဿ တံသမင်္ဂိနော ပုဂ္ဂလဿ အင်္ဂဘူတတ္တာ ‘‘ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’’တိ လဒ္ဓနာမာ သတ္တ ဓမ္မာ. မဂ္ဂါ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာတိ နိဗ္ဗာနာဓိဂမဿ ဥပါယဘူတာ. ဘာဝိတာ တေ မယာ သဗ္ဗေ, ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတာတိ တေ သတ္တတိံသ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာ သဗ္ဗေပိ မယာ ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ ဒေသိတာ, တထာ မယာ ဥပ္ပာဒိတာ စ ဝဍ္ဎိတာ စ.

其中，“此七觉支”指的是念、择法、精进、喜、轻安、定、舍这七种法。它们被称为“觉支”，是因为它们是觉悟的组成部分——即如前所述的诸法和合，或是觉悟者、具足觉悟的个人的组成部分。“为证涅槃道”是指它们是证得涅槃的方法。“如佛陀所示，我已全修习”是指这三十七菩提分法，我都如世尊所教导的那样，令其生起并增长。

ဒိဋ္ဌော ဟိ မေ သော ဘဂဝါတိ ဟိ-သဒ္ဒေါ ဟေတုအတ္ထော. ယသ္မာ သော ဘဂဝါ ဓမ္မကာယော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အတ္တနာ အဓိဂတအရိယဓမ္မဒဿနေန ဒိဋ္ဌော, တသ္မာ အန္တိမောယံ သမုဿယောတိ ယောဇနာ. အရိယဓမ္မဒဿနေန ဟိ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော အညေ စ အရိယာ ဒိဋ္ဌာ နာမ ဟောန္တိ, န ရူပကာယဒဿနမတ္တေန. ယထာဟ – ‘‘ယော ခေါ, ဝက္ကလိ, ဓမ္မံ ပဿတိ, သော မံ ပဿတီ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၈၇) စ ‘‘သုတဝါ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၀; သံ. နိ. ၃.၁) စ အာဒိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“我已亲见世尊”中的“hi”是表因的虚词。颂义应连接为：因为那位世尊、法身、正等觉者，已由我亲证圣法之见而得见，所以此身为最后有。须知，诸佛世尊及其他圣者，是通过圣法之见而被“见到”的，而非仅仅通过见到色身。如经中所说：“瓦咖利(Vakkali)，见法即见我”，以及“诸比丘，多闻圣弟子，是得见诸圣者之人”等等。其余部分如前文所述。

ဇေန္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

真陀长老尼偈释义终。

၃. သုမင်္ဂလမာတုထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

3. 须曼伽罗之母长老尼偈释义

သုမုတ္တိကာတိအာဒိကာ [Pg.30] သုမင်္ဂလမာတာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဒလိဒ္ဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ အညတရဿ နဠကာရဿ ဒိန္နာ ပဌမဂဗ္ဘေယေဝ ပစ္ဆိမဘဝိကံ ပုတ္တံ လဘိ. တဿ သုမင်္ဂလောတိ နာမံ အဟောသိ. တတော ပဋ္ဌာယ သာ သုမင်္ဂလမာတာတိ ပညာယိတ္ထ. ယသ္မာ ပနဿာ နာမဂေါတ္တံ န ပါကဋံ, တသ္မာ ‘‘အညတရာ ထေရီ ဘိက္ခုနီ အပညာတာ’’တိ ပါဠိယံ ဝုတ္တံ. သောပိဿာ ပုတ္တော ဝိညုတံ ပတ္တော ပဗ္ဗဇိတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ သုမင်္ဂလတ္ထေရောတိ ပါကဋော အဟောသိ. တဿ မာတာ ဘိက္ခုနီသု ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ ဧကဒိဝသံ ဂိဟိကာလေ အတ္တနာ လဒ္ဓဒုက္ခံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ သံဝေဂဇာတာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ ဥဒါနေန္တီ –

“善哉解脱……”等偈是须曼伽罗之母长老尼所说。她也曾在过去诸佛处种下善因，于一一有中积累善业，在此佛出世时，生于舍卫城(Sāvatthī)一户贫家。成年后，嫁与一位竹匠为妻，初次怀孕便得一最后有之子，名为须曼伽罗。自此，她便被称为“须曼伽罗之母”。因其名与姓氏不显，故在经中被称为“某位无名长老尼比丘尼”。她的儿子长大成人后出家，证得具四无碍解的阿罗汉果，以须曼伽罗长老之名为人所知。他的母亲也在比丘尼僧团中出家，修习观禅。一日，她忆起在家时所受的痛苦，生起悚惧，精进修观，证得具四无碍解的阿罗汉果，自说偈曰：

၂၃.

23.

‘‘သုမုတ္တိကာ သုမုတ္တိကာ, သာဓုမုတ္တိကာမှိ မုသလဿ;

အဟိရိကော မေ ဆတ္တကံ ဝါပိ, ဥက္ခလိကာ မေ ဒေဍ္ဍုဘံ ဝါတိ.

“善哉解脱！善哉解脱！我从杵臼得善解脱。我夫无耻，（恼我）如伞盖；我之瓦釜，气味腥臊。

၂၄.

24.

‘‘ရာဂဉ္စ အဟံ ဒေါသဉ္စ, စိစ္စိဋိ စိစ္စိဋီတိ ဝိဟနာမိ;

သာ ရုက္ခမူလမုပဂမ္မ, ‘အဟော သုခ’န္တိ သုခတော ဈာယာမီ’’တိ. –

“我焚尽贪与瞋，令其‘咝咝’作响。来到树下，‘啊，真快乐’，我安乐地禅修。”

ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ.

她诵出了这两首偈颂。

တတ္ထ သုမုတ္တိကာတိ သုမုတ္တာ. က-ကာရော ပဒပူရဏမတ္တံ, သုဋ္ဌု မုတ္တာ ဝတာတိ အတ္ထော. သာ သာသနေ အတ္တနာ ပဋိလဒ္ဓသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ပသာဒဝသေန, တဿာ ဝါ ပသံသာဝသေန အာမန္တေတွာ ဝုတ္တံ ‘‘သုမုတ္တိကာ သုမုတ္တိကာ’’တိ. ယံ ပန ဂိဟိကာလေ ဝိသေသတော ဇိဂုစ္ဆတိ, တတော ဝိမုတ္တိံ ဒဿေန္တီ ‘‘သာဓုမုတ္တိကာမှီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သာဓုမုတ္တိကာမှီတိ သမ္မဒေဝ မုတ္တာ ဝတ အမှိ. မုသလဿာတိ မုသလတော. အယံ ကိရ ဒလိဒ္ဒဘာဝေန ဂိဟိကာလေ သယမေဝ မုသလကမ္မံ ကရောတိ, တသ္မာ ဧဝမာဟ. အဟိရိကော မေတိ မမ သာမိကော အဟိရိကော နိလ္လဇ္ဇော, သော မမ န ရုစ္စတီတိ ဝစနသေသော. ပကတိယာဝ ကာမေသု ဝိရတ္တစိတ္တတာယ ကာမာဓိမုတ္တာနံ ပဝတ္တိံ ဇိဂုစ္ဆန္တီ ဝဒတိ. ဆတ္တကံ ဝါပီတိ ဇီဝိတဟေတုကေန ကရီယမာနံ ဆတ္တကမ္ပိ မေ န ရုစ္စတီတိ အတ္ထော. ဝါ-သဒ္ဒေါ အဝုတ္တသမုစ္စယတ္ထော, တေန [Pg.31] ပေဠာစင်္ကောဋကာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ဝေဠုဒဏ္ဍာဒီနိ ဂဟေတွာ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဆတ္တာဒီနံ ကရဏဝသေန ဒုက္ခဇီဝိတံ ဇိဂုစ္ဆန္တီ ဝဒတိ. ‘‘အဟိတကော မေ ဝါတော ဝါတီ’’တိ ကေစိ ဝတွာ အဟိတကော ဇရာဝဟော ဂိဟိကာလေ မမ သရီရေ ဝါတော ဝါယတီတိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. အပရေ ပန ‘‘အဟိတကော ပရေသံ ဒုဂ္ဂန္ဓတရော စ မမ သရီရတော ဝါတော ဝါယတီ’’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. ဥက္ခလိကာ မေ ဒေဍ္ဍုဘံ ဝါတီတိ မေ မမ ဘတ္တပစနဘာဇနံ စိရပါရိဝါသိကဘာဝေန အပရိသုဒ္ဓတာယ ဥဒကသပ္ပဂန္ဓံ ဝါယတိ, တတော အဟံ သာဓုမုတ္တိကာမှီတိ ယောဇနာ.

此处“善解脱(Sumuttikā)”意为“善妙解脱”。“ka”字仅为补足音节，实指“极善解脱”之义。她见自身于教法中证得成就，心生净信，或因赞叹之故，称“善解脱哉，善解脱哉”。而对在家时所特别厌恶之事，为显示解脱故言“我今善解脱”等。其中“我今善解脱”即谓“我已真实解脱”。“来自杵臼”指从杵臼解脱。据说此女因贫穷，在家时亲自舂米，故如是说。“我夫无耻”谓“我丈夫不知羞耻，我不喜此人”，此为省略之语。实因其本性厌离欲乐，故厌恶沉溺于欲乐者之行为而说此语。“伞盖亦”者，意为“为维生而造作伞盖等物亦非我所喜”。此中“亦(vā)”字表未说之余义，兼摄竹篮、筐篓等物。日日执持竹竿等物，为制作伞盖而辛苦维生，她深厌此生活而作是说。有人说“于我身，不益之风吹”，意指在家时，不益的、带来衰老的风在我的身体里吹。另一些人则说，不益的、对他人来说更臭的风从我身体里吹出。“我的锅釜散发水蛇气味”者，谓我煮饭的器具因长久使用未清洁，散发水蛇的气味，故我言“今得善解脱”，应如是理解。

ရာဂဉ္စ အဟံ ဒေါသဉ္စ, စိစ္စိဋိ စိစ္စိဋီတိ ဝိဟနာမီတိ အဟံ ကိလေသဇေဋ္ဌကံ ရာဂဉ္စ ဒေါသဉ္စ စိစ္စိဋိ စိစ္စိဋီတိ ဣမိနာ သဒ္ဒေန သဒ္ဓိံ ဝိဟနာမိ ဝိနာသေမိ, ပဇဟာမီတိ အတ္ထော. သာ ကိရ အတ္တနော သာမိကံ ဇိဂုစ္ဆန္တီ တေန ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဖာလိယမာနာနံ သုက္ခာနံ ဝေဠုဒဏ္ဍာဒီနံ သဒ္ဒံ ဂရဟန္တီ တဿ ပဟာနံ ရာဂဒေါသပဟာနေန သမံ ကတွာ အဝေါစ. သာ ရုက္ခမူလမုပဂမ္မာတိ သာ အဟံ သုမင်္ဂလမာတာ ဝိဝိတ္တံ ရုက္ခမူလံ ဥပသင်္ကမိတွာ. သုခတော ဈာယာမီတိ သုခန္တိ ဈာယာမိ, ကာလေန ကာလံ သမာပဇ္ဇန္တီ ဖလသုခံ နိဗ္ဗာနသုခဉ္စ ပဋိသံဝေဒိယမာနာ ဖလဇ္ဈာနေန ဈာယာမီတိ အတ္ထော. အဟော သုခန္တိ ဣဒံ ပနဿာ သမာပတ္တိတော ပစ္ဆာ ပဝတ္တမနသိကာရဝသေန ဝုတ္တံ, ပုဗ္ဗာဘောဂဝသေနာတိပိ ယုဇ္ဇတေဝ.

“我以‘噼啪’声摧毁贪欲与瞋恚”意为：我以“噼啪”之声摧毁、灭除烦恼之首——贪欲与瞋恚，即舍弃之意。据说这位厌恶丈夫的女子，把每天劈裂干燥竹竿等物时发出的声响，与断除贪瞋相提并论而说了这话。“她来到树下”的意思是：我，善生母(Sumaṅgalamātā)，走到僻静的树下。“安乐禅修”的意思是：我安乐地禅修，即时时入定，体验果乐与涅槃之乐，以果禅而禅修。“啊！真快乐”是她从等至出定后，以随起作意的方式所说，亦可理解为与前行相应。

သုမင်္ဂလမာတုထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

善生母长老尼偈释义终。

၄. အဍ္ဎကာသိထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

4. 阿陀迦尸长老尼偈释义

ယာဝ ကာသိဇနပဒေါတိအာဒိကာ အဍ္ဎကာသိယာ ထေရိယာ ဂါထာ. အယံ ကိရ ကဿပဿ ဒသဗလဿ ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဘိက္ခုနိသီလေ ဌိတံ အညတရံ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တံ ခီဏာသဝတ္ထေရိံ ဂဏိကာဝါဒေန အက္ကောသိတွာ, တတော စုတာ နိရယေ ပစ္စိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကာသိကရဋ္ဌေ ဥဠာရဝိဘဝေ သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တာ ပုဗ္ဗေ ကတဿ ဝစီဒုစ္စရိတဿ နိဿန္ဒေန ဌာနတော ပရိဘဋ္ဌာ ဂဏိကာ အဟောသိ. နာမေန အဍ္ဎကာသီ [Pg.32] နာမ. တဿာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ စ ဒူတေန ဥပသမ္ပဒါ စ ခန္ဓကေ အာဂတာယေဝ. ဝုတ္တဉှေတံ –

“直至迦尸国”等偈，为阿陀迦尸(Aḍḍhakāsī)长老尼所说。据说，此女于迦叶(Kassapa)十力佛时代，生于一善家，长大后前往比丘尼处听闻佛法，生起信心而出家。她曾以妓女之名辱骂一位已证无碍解的漏尽长老尼，安住于比丘尼戒中。她命终后堕入地狱受苦，于此佛出世时，投生于迦尸国一富裕的商贾之家。长大后，因往昔所造口恶业的余报，从高贵的地位堕落，沦为妓女，名为阿陀迦尸。她出家并通过使者受具足戒之事，已载于《犍度》。如是说——

တေန ခေါ ပန သမယေန အဍ္ဎကာသီ ဂဏိကာ ဘိက္ခုနီသု ပဗ္ဗဇိတာ ဟောတိ. သာ စ သာဝတ္ထိံ ဂန္တုကာမာ ဟောတိ ‘‘ဘဂဝတော သန္တိကေ ဥပသမ္ပဇ္ဇိဿာမီ’’တိ. အဿောသုံ ခေါ ဓုတ္တာ – ‘‘အဍ္ဎကာသီ ကိရ ဂဏိကာ သာဝတ္ထိံ ဂန္တုကာမာ’’တိ. တေ မဂ္ဂေ ပရိယုဋ္ဌိံသု. အဿောသိ ခေါ အဍ္ဎကာသီ ဂဏိကာ ‘‘ဓုတ္တာ ကိရ မဂ္ဂေ ပရိယုဋ္ဌိတာ’’တိ. ဘဂဝတော သန္တိကေ ဒူတံ ပါဟေသိ – ‘‘အဟဉှိ ဥပသမ္ပဇ္ဇိတုကာမာ, ကထံ နု ခေါ မယာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒူတေနပိ ဥပသမ္ပာဒေတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၄၃၀).

尔时，妓女阿陀迦尸(Aḍḍhakāsī)已于比丘尼众中出家。她欲前往舍卫城(Sāvatthī)，心想：“我当于世尊座下受具足戒。”彼时，一些无赖听闻：“妓女阿陀迦尸欲往舍卫城。”便在途中埋伏。妓女阿陀迦尸听闻：“无赖已在途中埋伏。”便派遣使者前往世尊处，禀告：“我欲受具足戒，应如何行事？”于是，世尊因此因缘，向比丘们开示法要，言：“诸比丘，我准许亦可以使者行具足戒。”（《小品》430）

ဧဝံ လဒ္ဓူပသမ္ပဒါ ပန ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၄.၁၆၈-၁၈၃) –

她如是得具足戒后，修习观禅(vipassanā)，不久即与四无碍解一同证得阿罗汉果。是故，《本行》(Apadāna)中说——

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ, ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော;

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန, ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

“于此贤劫中，梵亲大名声，姓氏为迦叶(Kassapa)，人中善说者，出兴于世间。”

‘‘တဒါဟံ ပဗ္ဗဇိတွာန, တဿ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ;

သံဝုတာ ပါတိမောက္ခမှိ, ဣန္ဒြိယေသု စ ပဉ္စသု.

“尔时我出家，于彼佛法中，守护波罗提木叉(pātimokkha)，及守护五根。”

‘‘မတ္တညုနီ စ အသနေ, ယုတ္တာ ဇာဂရိယေပိ စ;

ဝသန္တီ ယုတ္တယောဂါဟံ, ဘိက္ခုနိံ ဝိဂတာသဝံ.

“于食知其量，勤修于觉寤，安住相应行，如是漏尽比丘尼，”

‘‘အက္ကောသိံ ဒုဋ္ဌစိတ္တာဟံ, ဂဏိကေတိ ဘဏိံ တဒါ;

တေန ပါပေန ကမ္မေန, နိရယမှိ အပစ္စိသံ.

“我以嗔恚心，辱骂彼为妓；由斯恶业力，于地狱受煎熬。”

‘‘တေန ကမ္မာဝသေသေန, အဇာယိံ ဂဏိကာကုလေ;

ဗဟုသောဝ ပရာဓီနာ, ပစ္ဆိမာယ စ ဇာတိယံ.

“由彼业之余，生于娼妓家，多为他人制，于此最后生。”

‘‘ကာသီသု သေဋ္ဌိကုလဇာ, ဗြဟ္မစာရီဗလေနဟံ;

အစ္ဆရာ ဝိယ ဒေဝေသု, အဟောသိံ ရူပသမ္ပဒါ.

“生于迦尸(Kāsi)商贾家，我因梵行力，容色甚端严，犹如天仙女。”

‘‘ဒိသွာန ဒဿနီယံ မံ, ဂိရိဗ္ဗဇပုရုတ္တမေ;

ဂဏိကတ္တေ နိဝေသေသုံ, အက္ကောသနဗလေန မေ.

“于王舍城(Giribbaja)中，见我容貌美，因我辱骂业，使我为娼妓。”

‘‘သာဟံ [Pg.33] သုတွာန သဒ္ဓမ္မံ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌေန ဒေသိတံ;

ပုဗ္ဗဝါသနသမ္ပန္နာ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

“我闻胜者佛陀说，真实善妙法，宿习已圆满，舍家入无家。”

‘‘တဒူပသမ္ပဒတ္ထာယ, ဂစ္ဆန္တီ ဇိနသန္တိကံ;

မဂ္ဂေ ဓုတ္တေ ဌိတေ သုတွာ, လဘိံ ဒူတောပသမ္ပဒံ.

“为受具足戒，趋诣胜者前，途闻恶人候，遂得使者戒。”

‘‘သဗ္ဗကမ္မံ ပရိက္ခီဏံ, ပုညံ ပါပံ တထေဝ စ;

သဗ္ဗသံသာရမုတ္တိဏ္ဏာ, ဂဏိကတ္တဉ္စ ခေပိတံ.

“一切善恶业，皆已尽无余，度一切轮回，娼妓身亦尽。”

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ ဟောမိ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ;

စေတောပရိယဉာဏဿ, ဝသီ ဟောမိ မဟာမုနေ.

“我于诸神变，及于天耳界，并于他心智，自在，大牟尼！”

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

“我知宿住事，天眼已清净，一切漏已尽，今更无后有。”

‘‘အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တီသု, ပဋိဘာနေ တထေဝ စ;

ဉာဏံ မမ မဟာဝီရ, ဥပ္ပန္နံ တဝ သန္တိကေ.

“于义、法、词与辩，大雄！我的智慧已于您座前生起。”

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၄.၁၆၈-၁၈၃);

“我诸烦恼已焚尽……佛陀之教法已成。”（《本行》长老尼品2.4.168-183）

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဥဒါနဝသေန –

证得阿罗汉果后，则以自说偈言：

၂၅.

25.

‘‘ယာဝ ကာသိဇနပဒေါ, သုင်္ကော မေ တတ္တကော အဟု;

တံ ကတွာ နေဂမော အဂ္ဃံ, အဍ္ဎေနဂ္ဃံ ဌပေသိ မံ.

“迦尸国之税收，曾为我身价；商贾定此价后，又将我值减半。”

၂၆.

26.

‘‘အထ နိဗ္ဗိန္ဒဟံ ရူပေ, နိဗ္ဗိန္ဒဉ္စ ဝိရဇ္ဇဟံ;

မာ ပုန ဇာတိသံသာရံ, သန္ဓာဝေယျံ ပုနပ္ပုနံ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. –

“于是我厌离色身，既厌离而离染；愿我不再于生死轮回中，数数流转；三明已作证，佛陀之教法已成。”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这些偈颂。

တတ္ထ ယာဝ ကာသိဇနပဒေါ, သုင်္ကော မေ တတ္တကော အဟူတိ ကာသီသု ဇနပဒေသု ဘဝေါ သုင်္ကော ကာသိဇနပဒေါ, သော ယာဝ ယတ္တကော, တတ္တကော မယှံ သုင်္ကော အဟု အဟောသိ. ကိတ္တကော ပန သောတိ? သဟဿမတ္တော. ကာသိရဋ္ဌေ ကိရ တဒါ သုင်္ကဝသေန ဧကဒိဝသံ ရညော ဥပ္ပဇ္ဇနကအာယော အဟောသိ သဟဿမတ္တော, ဣမာယပိ ပုရိသာနံ ဟတ္ထတော ဧကဒိဝသံ လဒ္ဓဓနံ တတ္တကံ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ယာဝ ကာသိဇနပဒေါ, သုင်္ကော [Pg.34] မေ တတ္တကော အဟူ’’တိ. သာ ပန ကာသိသုင်္ကပရိမာဏတာယ ကာသီတိ သမညံ လဘိ. တတ္ထ ယေဘုယျေန မနုဿာ သဟဿံ ဒါတုံ အသက္ကောန္တာ တတော ဥပဍ္ဎံ ဒတွာ ဒိဝသဘာဂမေဝ ရမိတွာ ဂစ္ဆန္တိ, တေသံ ဝသေနာယံ အဍ္ဎကာသီတိ ပညာယိတ္ထ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘တံ ကတွာ နေဂမော အဂ္ဃံ, အဍ္ဎေနဂ္ဃံ ဌပေသိ မ’’န္တိ. တံ ပဉ္စသတမတ္တံ ဓနံ အဂ္ဃံ ကတွာ နေဂမော နိဂမဝါသိဇနော ဣတ္ထိရတနဘာဝေန အနဂ္ဃမ္ပိ သမာနံ အဍ္ဎေန အဂ္ဃံ နိမိတ္တံ အဍ္ဎကာသီတိ သမညာဝသေန မံ ဌပေသိ, တထာ မံ ဝေါဟရီတိ အတ္ထော.

“迦尸国境内，我税值如许”意为：在迦尸国中，我的身价相当于迦尸国的税收。我的税值就是迦尸国的税收额。究竟是多少呢？大约一千。据说当时迦尸国一天的税收收入大约是一千，而此女一天从男人手中得到的钱也差不多是这个数。因此说“迦尸国境内，我税值如许”。因其身价与迦尸国税收的量相当，故得“迦尸”之名。其中，大多数人无力支付一千，只能支付一半，然后只享受半天的快乐就离开了，因此她又被称为“半迦尸”。故说“市人作估价，半价将我定”。其意为：城里的居民将五百钱定为价格。她作为女宝本是无价，市民却为我定下半价，以“半迦尸”之名来称呼我。

အထ နိဗ္ဗိန္ဒဟံ ရူပေတိ ဧဝံ ရူပူပဇီဝိနီ ဟုတွာ ဌိတာ. အထ ပစ္ဆာ သာသနံ နိဿာယ ရူပေ အဟံ နိဗ္ဗိန္ဒိံ ‘‘ဣတိပိ ရူပံ အနိစ္စံ, ဣတိပိဒံ ရူပံ ဒုက္ခံ, အသုဘ’’န္တိ ပဿန္တီ တတ္ထ ဥက္ကဏ္ဌိံ. နိဗ္ဗိန္ဒဉ္စ ဝိရဇ္ဇဟန္တိ နိဗ္ဗိန္ဒန္တီ စာဟံ တတော ပရံ ဝိရာဂံ အာပဇ္ဇိံ. နိဗ္ဗိန္ဒဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ တရုဏဝိပဿနံ ဒဿေတိ, ဝိရာဂဂ္ဂဟဏေန ဗလဝဝိပဿနံ. ‘‘နိဗ္ဗိန္ဒန္တော ဝိရဇ္ဇတိ ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတီ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ. မာ ပုန ဇာတိသံသာရံ, သန္ဓာဝေယျံ ပုနပ္ပုနန္တိ ဣမိနာ နိဗ္ဗိန္ဒနဝိရဇ္ဇနာကာရေ နိဒဿေတိ. တိဿော ဝိဇ္ဇာတိအာဒိနာ တေသံ မတ္ထကပ္ပတ္တိံ, တံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“于是我对色感到厌倦”意为：像这样以色为生。后来依靠教法，我于色生起厌离，见“色是如此无常，色是如此苦、不净”，并于其中感到厌患。由于厌离而离贪，我从那以后证得离贪。于此，“厌离”表示初阶的观(vipassanā)，“离贪”表示有力的观。诚如所说：“厌离者离贪，离贪者解脱。”“为不再于轮回中，一再地漂泊”一句，显示了厌离与离贪之相。以“三明”等句，显示了其最终的成就，其义如前所述。

အဍ္ဎကာသိထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

半迦尸长老尼偈释义终。

၅. စိတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

5. 心长老尼偈释义

ကိဉ္စာပိ ခေါမှိ ကိသိကာတိအာဒိကာ စိတ္တာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဣတော စတုန္နဝုတိကပ္ပေ စန္ဒဘာဂါယ နဒိယာ တီရေ ကိန္နရယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ. သာ ဧကဒိဝသံ ဧကံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသာ နဠပုပ္ဖေဟိ ပူဇံ ကတွာ ဝန္ဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟေ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု ရာဇဂဟပ္ပဝေသနေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ပစ္ဆာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ မဟလ္လိကာကာလေ ဂိဇ္ဈကူဋပဗ္ဗတံ အဘိရုဟိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တီ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ –

“我虽瘦弱”等偈是心长老尼所说。这位长老尼亦于过去诸佛时种下善因，于各处轮回中积累导向解脱的善业。距今九十四劫前，她于月分(Candabhāgā)河畔生为紧那罗。一日，她见到一位独觉佛坐于树下，心生净信，以芦苇花供养、礼拜，然后合掌右绕而去。她凭此善业于天人中轮回，至此佛出世时，生于王舍城(Rājagaha)的大富长者家。成年后，世尊进入王舍城时，她生起信心，后于大爱道乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)座下出家。年老时，她登上鹫峰山(Gijjhakūṭa)修行沙门法，增长观(vipassanā)，最终与四无碍解一同证得阿罗汉果。因此，在《本行经》(Apadāna)中说：

‘‘စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေ[Pg.35], အဟောသိံ ကိန္နရီ တဒါ;

အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဗုဒ္ဓံ, သယမ္ဘုံ အပရာဇိတံ.

“于月分河畔，我曾为紧那罗；得见离尘佛，自觉无能胜者。”

‘‘ပသန္နစိတ္တာ သုမနာ, ဝေဒဇာတာ ကတဉ္ဇလီ;

နဠမာလံ ဂဟေတွာန, သယမ္ဘုံ အဘိပူဇယိံ.

“我心生净信，悦豫而合掌；手持芦苇花，供养自觉者。”

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ ကိန္နရီဒေဟံ, အဂစ္ဆိံ တိဒသံ ဂတိံ.

“以此善作业，以及思与愿，舍弃紧那罗身，我往生三十三天。”

‘‘ဆတ္တိံသဒေဝရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

ဒသန္နံ စက္ကဝတ္တီနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

သံဝေဇေတွာန မေ စိတ္တံ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

“我曾为三十六位天王之后，亦曾为十位转轮王之后；我心生震撼，出家而无家。”

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ, ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

“我已焚尽诸烦恼，一切诸有皆根除。所有诸漏皆已尽，今已无有再生。”

‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ပုပ္ဖမဘိပူဇယိံ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပုပ္ဖပူဇာယိဒံ ဖလံ.

“九十四劫昔，我曾供养花；不识有恶趣，此乃供花果。”

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我已焚尽诸烦恼……佛陀之教已完成。”

သာ ပန အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ –

她证得阿罗汉果后，回顾自己的修行，说道：

၂၇.

27.

‘‘ကိဉ္စာပိ ခေါမှိ ကိသိကာ, ဂိလာနာ ဗာဠှဒုဗ္ဗလာ;

ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ ဂစ္ဆာမိ, ပဗ္ဗတံ အဘိရူဟိယ.

“纵我身体瘦弱，病重且极虚弱；仍拄杖而行，攀登此山。”

၂၈.

28.

‘‘သံဃာဋိံ နိက္ခိပိတွာန, ပတ္တကဉ္စ နိကုဇ္ဇိယ;

သေလေ ခမ္ဘေသိမတ္တာနံ, တမောခန္ဓံ ပဒါလိယာ’’တိ. –

“放下僧伽梨，亦将钵倒扣；于岩石上稳住自身，击破无明蕴。”

ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这两首偈。

တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ခေါမှိ ကိသိကာတိ ယဒိပိ အဟံ ဇရာဇိဏ္ဏာ အပ္ပမံသလောဟိတဘာဝေန ကိသသရီရာ အမှိ. ဂိလာနာ ဗာဠှဒုဗ္ဗလာတိ ဓာတွာဒိဝိကာရေန ဂိလာနာ, တေနေဝ ဂေလညေန အတိဝိယ ဒုဗ္ဗလာ. ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ ဂစ္ဆာမီတိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဂစ္ဆန္တီ ကတ္တရယဋ္ဌိံ အာလမ္ဗိတွာဝ ဂစ္ဆာမိ. ပဗ္ဗတံ အဘိရူဟိယာတိ ဧဝံ ဘူတာပိ ဝိဝေကကာမတာယ ဂိဇ္ဈကူဋပဗ္ဗတံ အဘိရုဟိတွာ.

其中，“纵我身体瘦弱”意为：我虽年老体衰，因血肉稀少而身体瘦弱。“病重且极虚弱”指因界(dhātu)等变异而生病，故而极为虚弱。“拄杖而行”指无论去往何处，都依靠手杖而行。“攀登此山”意为：即使身体如此，仍因乐于独居而登上鹫峰山。

သံဃာဋိံ [Pg.36] နိက္ခိပိတွာနာတိ သန္တရုတ္တရာ ဧဝ ဟုတွာ ယထာသံဟတံ အံသေ ဌပိတံ သံဃာဋိံ ဟတ္ထပါသေ ဌပေတွာ. ပတ္တကဉ္စ နိကုဇ္ဇိယာတိ မယှံ ဝလဉ္ဇနမတ္တိကာပတ္တံ အဓောမုခံ ကတွာ ဧကမန္တေ ဌပေတွာ. သေလေ ခမ္ဘေသိမတ္တာနံ, တမောခန္ဓံ ပဒါလိယာတိ ပဗ္ဗတေ နိသိန္နာ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ အပဒါလိတပုဗ္ဗံ မောဟက္ခန္ဓံ ပဒါလေတွာ, တေနေဝ စ မောဟက္ခန္ဓပဒါလနေန အတ္တာနံ အတ္တဘာဝံ ခမ္ဘေသိံ, မမ သန္တာနံ အာယတိံ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတာပါဒနေန ဝိက္ခမ္ဘေသိန္တိ အတ္ထော.

“放下僧伽梨”意为：只穿着下衣和上衣，将肩上叠好的僧伽梨放在伸手所及之处。“亦将钵倒扣”指将我所用的陶钵倒扣置于一旁。“于岩石上稳住自身，击破无明蕴”意为：我坐在山上，击破了这长久以来未曾击破的无明蕴，并以此击破无明蕴之举，稳固了自身，即通过使其达到未来不生起的状态，来抑制我的心相续。

စိတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

心长老尼偈释义终。

၆. မေတ္တိကာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

6. 弥提迦长老尼偈释义

ကိဉ္စာပိ ခေါမှိ ဒုက္ခိတာတိအာဒိကာ မေတ္တိကာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပုညံ ဥပစိနန္တီ သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု စေတိယေ ရတနေန ပဋိမဏ္ဍိတာယ မေခလာယ ပူဇံ အကာသိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. သေသံ အနန္တရေ ဝုတ္တသဒိသံ. အယံ ပန ပဋိဘာဂကူဋံ အဘိရုဟိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တီ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၁.၂၀-၂၅) –

“纵然我身苦”等偈是弥提迦长老尼所说。这位长老尼亦于过去诸佛时种下善因，于各处轮回中积累导向解脱的福德。于悉达多(Siddhattha)世尊时，她生于长者家，成年后，在世尊的塔庙处，以镶宝腰带作供养。她凭此善业于天人中轮回，至此佛出世时，生于王舍城(Rājagaha)的大富婆罗门家。其余事迹与前述相似。她登上对峙峰(Paṭibhāgakūṭa)，修行沙门法，增长观(vipassanā)，最终与四无碍解一同证得阿罗汉果。因此，在《本行经》(Apadāna)中说：

‘‘သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော, ထူပကာရာပိကာ အဟုံ;

မေခလိကာ မယာ ဒိန္နာ, နဝကမ္မာယ သတ္ထုနော.

“于悉达多世尊时，我曾修建佛塔；我曾供养腰带，为导师的新工程。”

‘‘နိဋ္ဌိတေ စ မဟာထူပေ, မေခလံ ပုနဒါသဟံ;

လောကနာထဿ မုနိနော, ပသန္နာ သေဟိ ပါဏိဘိ.

“大塔建成时，我再献腰带；于世间怙主、牟尼前，心怀净信亲手供养。”

‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ မေခလမဒံ တဒါ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ထူပကာရဿိဒံ ဖလံ.

“九十四劫昔，我曾献腰带；不识有恶趣，此乃建塔果。”

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我已焚尽诸烦恼……佛陀之教已完成。”

အရဟတ္တံ [Pg.37] ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

证得阿罗汉果后，她回顾自己的修行，自说感兴偈：

၂၉.

29.

‘‘ကိဉ္စာပိ ခေါမှိ ဒုက္ခိတာ, ဒုဗ္ဗလာ ဂတယောဗ္ဗနာ;

ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ ဂစ္ဆာမိ, ပဗ္ဗတံ အဘိရူဟိယ.

“纵然我身苦，衰弱且青春已逝；仍拄杖而行，攀登此山。”

၃၀.

30.

‘‘နိက္ခိပိတွာန သံဃာဋိံ, ပတ္တကဉ္စ နိကုဇ္ဇိယ;

နိသိန္နာ စမှိ သေလမှိ, အထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. –

“放下僧伽梨，倒扣其钵；我坐于岩石上，我心已解脱；三明已获得，佛陀之教已成。”

ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这两首偈。

တတ္ထ ဒုက္ခိတာတိ ရောဂါဘိဘဝေန ဒုက္ခိတာ သဉ္ဇာတဒုက္ခာ ဒုက္ခပ္ပတ္တာ. ဒုဗ္ဗလာတိ တာယ စေဝ ဒုက္ခပ္ပတ္တိယာ, ဇရာဇိဏ္ဏတာယ စ ဗလဝိရဟိတာ. တေနာဟ ‘‘ဂတယောဗ္ဗနာ’’တိ, အဒ္ဓဂတာတိ အတ္ထော.

此处，“痛苦”(dukkhitā)指因疾病侵袭而痛苦，已生起痛苦，已遭遇痛苦。“衰弱”(dubbalā)是由于那痛苦的遭遇，以及年老体衰而失去体力。因此说“青春已逝”(gatayobbanā)，意为已衰老。

အထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေတိ သေလမှိ ပါသာဏေ နိသိန္နာ စမှိ, အထ တဒနန္တရံ ဝီရိယသမတာယ သမ္မဒေဝ ယောဇိတတ္တာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ သဗ္ဗေဟိပိ အာသဝေဟိ မမ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“我心遂解脱”(atha cittaṃ vimucci me)——我坐于岩石上，此后，因精进平衡、如理行于道次第，我的心从一切漏中解脱。其余如前所说。

မေတ္တိကာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

弥提迦长老尼偈释义终。

၇. မိတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

7. 弥多长老尼偈释义

စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိန္တိအာဒိကာ အပရာယ မိတ္တာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ခတ္တိယကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဗန္ဓုမဿ ရညော အန္တေပုရိကာ ဟုတွာ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော သာဝိကံ ဧကံ ခီဏာသဝတ္ထေရိံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသာ ဟုတွာ တဿာ ဟတ္ထတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ ပဏီတဿ ခါဒနီယဘောဇနီယဿ ပူရေတွာ မဟဂ္ဃေန သာဋကယုဂေန သဒ္ဓိံ အဒါသိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ သကျရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ဥပါသိကာ အဟောသိ. သာ အပရဘာဂေ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ [Pg.38] ကတပုဗ္ဗကိစ္စာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၁.၄၆-၅၉) –

“十四与十五”等偈，是另一位弥多(Mittā)长老尼所说。这位长老尼也曾在过去诸佛时积累资粮，于各处轮回中，修习作为解脱助缘的善业。在毗婆尸(Vipassī)世尊时代，她出生于刹帝利族，长大后成为槃头摩(Bandhuma)王的后宫嫔妃。她见到毗婆尸世尊的一位漏尽长老尼弟子，心生欢喜，从长老尼手中接过钵，盛满上妙的食物，连同一对昂贵的衣物一起供养。凭借此善业，她在天人之中轮回。在此佛陀出世之时，她生于迦毗罗卫(Kapilavatthu)的释迦王族，长大后于导师处听闻正法，生起信心，成为一名优婆夷。后来，她在摩诃波阇波提·乔达弥(Mahāpajāpati Gotamī)座下出家，因宿植善根，修习观禅，不久便证得阿罗汉果，并具足四无碍解。如《本行》(Apadāna)中所说：

‘‘နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ, ဗန္ဓုမာ နာမ ခတ္တိယော;

တဿ ရညော အဟုံ ဘရိယာ, ဧကဇ္ဈံ စာရယာမဟံ.

“于槃头摩帝城，有刹帝利名槃头摩。我曾为彼王之妻，与王一同生活。

‘‘ရဟောဂတာ နိသီဒိတွာ, ဧဝံ စိန္တေသဟံ တဒါ;

အာဒါယ ဂမနီယဉှိ, ကုသလံ နတ္ထိ မေ ကတံ.

“我独坐静处，彼时如是思：可带走之善业，我实无所作。

‘‘မဟာဘိတာပံ ကဋုကံ, ဃောရရူပံ သုဒါရုဏံ;

နိရယံ နူန ဂစ္ဆာမိ, ဧတ္ထ မေ နတ္ထိ သံသယော.

“剧苦极酷热，恐怖甚可畏；我必堕地狱，于此我无疑。”

‘‘ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမ္မ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိံ;

ဧကံ မေ သမဏံ ဒေဟိ, ဘောဇယိဿာမိ ခတ္တိယ.

“我走近国王，对他说道：‘大王，请赐我一位沙门，我将供养。’”

‘‘အဒါသိ မေ မဟာရာဇာ, သမဏံ ဘာဝိတိန္ဒြိယံ;

တဿ ပတ္တံ ဂဟေတွာန, ပရမန္နေန ပူရယိံ.

“大王赐我一位沙门，他诸根调伏；我接过他的钵，用上好的食物盛满。”

‘‘ပူရယိတွာ ပရမန္နံ, ဂန္ဓာလေပံ အကာသဟံ;

ဇာလေန ပိဒဟိတွာန, ဝတ္ထယုဂေန ဆာဒယိံ.

“我用上好的食物盛满钵，并供养香膏，以网覆盖，再用一对衣物遮盖。”

‘‘အာရမ္မဏံ မမံ ဧတံ, သရာမိ ယာဝဇီဝိတံ;

တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

“此为我所缘，终生忆念之；于此心清净，得生三十三天。”

‘‘တိံသာနံ ဒေဝရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

မနသာ ပတ္ထိတံ မယှံ, နိဗ္ဗတ္တတိ ယထိစ္ဆိတံ.

“我曾为三十位天王的主后；心中所有愿求，皆如意化生。”

‘‘ဝီသာနံ စက္ကဝတ္တီနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

ဩစိတတ္တာဝ ဟုတွာန, သံသရာမိ ဘဝေသွဟံ.

“我曾为二十位转轮王的王后；因积集福德，我于诸有中轮回。”

‘‘သဗ္ဗဗန္ဓနမုတ္တာဟံ, အပေတာ မေ ဥပါဒိကာ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

“我已解脱一切束缚，我已无所依；一切漏已尽，今后不再有生。”

‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပိဏ္ဍပါတဿိဒံ ဖလံ.

“九十一劫前，我所作布施；不识有恶趣，此乃供食之果报。”

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၁.၄၆-၅၉);

“我诸烦恼已烧尽……佛陀之教已完成。”

အရဟတ္တံ [Pg.39] ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဥဒါနဝသေန –

证得阿罗汉果后，她回顾自己的修行，生起喜悦之心，自说感兴偈：

၃၁.

31.

‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ;

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ.

“于十四、十五日，以及半月之第八日，复有神变斋期，具足八支净戒。”

၃၂.

32.

‘‘ဥပေါသထံ ဥပါဂစ္ဆိံ, ဒေဝကာယာဘိနန္ဒိနီ;

သာဇ္ဇ ဧကေန ဘတ္တေန, မုဏ္ဍာ သံဃာဋိပါရုတာ;

ဒေဝကာယံ န ပတ္ထေဟံ, ဝိနေယျ ဟဒယေ ဒရ’’န္တိ. – ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ;

“我曾守布萨，欣乐于天众。今我唯食一餐，剃发披僧伽梨，不再希求天界，已除心中热恼。”——她说了这两首偈。

တတ္ထ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိန္တိ စတုဒ္ဒသန္နံ ပူရဏီ စာတုဒ္ဒသီ, ပဉ္စဒသန္နံ ပူရဏီ ပဉ္စဒသီ, တံ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိဉ္စ, ပက္ခဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. အစ္စန္တသံယောဂေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ. ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ, တဉ္စာတိ ယောဇနာ. ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စာတိ ပရိဟရဏကပက္ခဉ္စ စာတုဒ္ဒသီပဉ္စဒသီအဋ္ဌမီနံ ယထာက္ကမံ အာဒိတော အန္တတော ဝါ ပဝေသနိဂ္ဂမဝသေန ဥပေါသထသီလဿ ပရိဟရိတဗ္ဗပက္ခဉ္စ တေရသီပါဋိပဒသတ္တမီနဝမီသု စာတိ အတ္ထော. အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတန္တိ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိအာဒီဟိ အဋ္ဌဟိ အင်္ဂေဟိ သုဋ္ဌု သမန္နာဂတံ. ဥပေါသထံ ဥပါဂစ္ဆိန္တိ ဥပဝါသံ ဥပဂမိံ, ဥပဝသိန္တိ အတ္ထော. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ –

此处，“十四日、十五日”即第十四日的圆满为十四日，第十五日的圆满为十五日，此处的十四日与十五日，与“半月”相关。这是表示时间连续的用法。“以及半月之第八日”也应如此理解。“神变月”是指守护之月，即为了守护布萨戒，从始至终，依次守护十四日、十五日、第八日，也包括十三日、初一日、第七日和第九日。“具足八支”是指圆满具备不杀生等八支。“我曾守布萨”意为我曾受持斋戒，即遵守斋戒。这是针对以下所说——

‘‘ပါဏံ န ဟနေ န စာဒိန္နမာဒိယေ, မုသာ န ဘာသေ န စ မဇ္ဇပေါ သိယာ;

အဗြဟ္မစရိယာ ဝိရမေယျ မေထုနာ, ရတ္တိံ န ဘုဉ္ဇေယျ ဝိကာလဘောဇနံ.

“不杀生，不取不与之物，不言虚妄语，亦不饮酒。离非梵行之淫欲，夜不食非时之食。

‘‘မာလံ န ဓာရေ န စ ဂန္ဓမာစရေ, မဉ္စေ ဆမာယံ ဝ သယေထ သန္ထတေ;

ဧတဉှိ အဋ္ဌင်္ဂိကမာဟုပေါသထံ, ဗုဒ္ဓေန ဒုက္ခန္တဂုနာ ပကာသိတ’’န္တိ. (သု. နိ. ၄၀၂-၄၀၃);

“不戴花鬘，不涂香，卧于地上所铺之床座；此即所谓八支布萨，由已尽苦之佛陀所宣说。”

ဒေဝကာယာဘိနန္ဒိနီတိ တတြူပပတ္တိအာကင်္ခါဝသေန စာတုမဟာရာဇိကာဒိံ ဒေဝကာယံ အဘိပတ္ထေန္တီ ဥပေါသထံ ဥပါဂစ္ဆိန္တိ ယောဇနာ. သာဇ္ဇ ဧကေန [Pg.40] ဘတ္တေနာတိ သာ အဟံ အဇ္ဇ ဣမသ္မိံယေဝ ဒိဝသေ ဧကေန ဘတ္တဘောဇနက္ခဏေန. မုဏ္ဍာ သံဃာဋိပါရုတာတိ မုဏ္ဍိတကေသာ သံဃာဋိပါရုတသရီရာ စ ဟုတွာ ပဗ္ဗဇိတာတိ အတ္ထော. ဒေဝကာယံ န ပတ္ထေဟန္တိ အဂ္ဂမဂ္ဂဿ အဓိဂတတ္တာ ကဉ္စိ ဒေဝနိကာယံ အဟံ န ပတ္ထယေ. တေနေဝါဟ – ‘‘ဝိနေယျ ဟဒယေ ဒရ’’န္တိ, စိတ္တဂတံ ကိလေသဒရထံ သမုစ္ဆေဒဝသေန ဝိနေတွာတိ အတ္ထော. ဣဒမေဝ စဿာ အညာဗျာကရဏံ အဟောသိ.

“欣乐于天众”是指因希求投生于四大王天等天界，而乐于天众，故而受持布萨。“今我唯食一餐”是指我今天，就在这一天里，只吃一顿饭。“剃发披僧伽梨”意为剃除头发，身披僧伽梨而出家。“不希求天界”是指因已证得最高道果，故不希求任何天众。“已除心中热恼”意为通过根除的方式，移除了心中的烦恼热恼。这便是她证悟的宣告。

မိတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

弥多长老尼偈释义终。

၈. အဘယမာတုထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

8. 无畏母长老尼偈释义

ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာတိအာဒိကာ အဘယမာတာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တီ တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ကဋစ္ဆုမတ္တံ ဘိက္ခံ အဒါသိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ တာဒိသေန ကမ္မနိဿန္ဒေန ဥဇ္ဇေနိယံ ပဒုမဝတီ နာမ နဂရသောဘိဏီ အဟောသိ. ရာဇာ ဗိမ္ဗိသာရော တဿာ ရူပသမ္ပတ္တိအာဒိကေ ဂုဏေ သုတွာ ပုရောဟိတဿ အာစိက္ခိ – ‘‘ဥဇ္ဇေနိယံ ကိရ ပဒုမဝတီ နာမ ဂဏိကာ အဟောသိ, တမဟံ ဒဋ္ဌုကာမောမှီ’’တိ. ပုရောဟိတော ‘‘သာဓု, ဒေဝါ’’တိ မန္တဗလေန ကုမ္ဘီရံ နာမ ယက္ခံ အာဝဟေတွာ ယက္ခာနုဘာဝေန ရာဇာနံ တာဝဒေဝ ဥဇ္ဇေနီနဂရံ နေသိ. ရာဇာ တာယ သဒ္ဓိံ ဧကရတ္တိံ သံဝါသံ ကပ္ပေသိ. သာ တေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှိ. ရညော စ အာရောစေသိ – ‘‘မမ ကုစ္ဆိယံ ဂဗ္ဘော ပတိဋ္ဌဟီ’’တိ. တံ သုတွာ ရာဇာ နံ ‘‘သစေ ပုတ္တော ဘဝေယျ, ဝဍ္ဎေတွာ မမံ ဒဿေဟီ’’တိ ဝတွာ နာမမုဒ္ဒိကံ ဒတွာ အဂမာသိ. သာ ဒသမာသစ္စယေန ပုတ္တံ ဝိဇာယိတွာ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ အဘယောတိ နာမံ အကာသိ. ပုတ္တဉ္စ သတ္တဝဿိကကာလေ ‘‘တဝ ပိတာ ဗိမ္ဗိသာရမဟာရာဇာ’’တိ ရညော သန္တိကံ ပဟိဏိ. ရာဇာ တံ ပုတ္တံ ပဿိတွာ ပုတ္တသိနေဟံ ပဋိလဘိတွာ ကုမာရကပရိဟာရေန ဝဍ္ဎေသိ. တဿ သဒ္ဓါပဋိလာဘော ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဝိသေသာဓိဂမော စ ဟေဋ္ဌာ အာဂတောယေဝ. တဿ မာတာ အပရဘာဂေ ပုတ္တဿ အဘယတ္ထေရဿ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ဘိက္ခုနီသု ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ [Pg.41] ကမ္မံ ကရောန္တီ နစိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၁.၆၀-၇၀) –

“从足底向上”等偈颂是无畏母(Abhayamātā)长老尼所说。这位长老尼过去曾在诸佛处种下善根，在各个轮回中积累福德，在帝沙（Tissa）世尊时期，她出生于良家中，长大后有一天看见导师正在托钵乞食，她心生欢喜，拿过钵，供养了一勺食物。由于这个善业，她在天人和人间轮回，在这个佛陀出世时，由于业力的成熟，她在优禅尼(Ujjenī)城成为一位名叫莲花女(Padumavatī)的名妓。频婆娑罗王听说了她的美貌与才华，告诉国师说：“听说优禅尼城有一位名叫莲花女的妓女，我想见她。”国师回答说：“好的，大王。”然后用咒语召来名叫金毗罗(Kumbhīra)的夜叉，凭借夜叉的力量，立刻将国王带到了优禅尼城。国王和她共度了一夜。她因此怀了孕，告诉国王说：“我怀孕了。”国王听后说：“如果生的是男孩，把他养大后带来给我看。”然后给了她一枚刻有名字的戒指作为信物就离开了。十个月后，她生下了一个儿子，在命名日那天给他取名叫无畏(Abhaya)。儿子七岁的时候，她告诉他：“你的父亲是频婆娑罗大王。”然后把他送到国王那里。国王见到儿子，生起了父爱，用王子的礼仪来抚养他。他获得信仰、出家和证得殊胜果位的经过，已于前述。后来，他的母亲在儿子无畏长老的座下听闻佛法，生起了信心，在比丘尼众中出家，修习观，不久就证得了阿罗汉果，具备了四无碍解。因此在《本行》(Apadāna)中说——

‘‘ပိဏ္ဍစာရံ စရန္တဿ, တိဿနာမဿ သတ္ထုနော;

ကဋစ္ဆုဘိက္ခံ ပဂ္ဂယှ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿဒါသဟံ.

提舍导师行乞时，我捧一勺食，供养最胜佛。

‘‘ပဋိဂ္ဂဟေတွာ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, တိဿော လောကဂ္ဂနာယကော;

ဝီထိယာ သဏ္ဌိတော သတ္ထာ, အကာ မေ အနုမောဒနံ.

提舍正等觉，世间无上导，受已立街中，为我作随喜。

‘‘ကဋစ္ဆုဘိက္ခံ ဒတွာန, တာဝတိံသံ ဂမိဿသိ;

ဆတ္တိံသဒေဝရာဇူနံ, မဟေသိတ္တံ ကရိဿသိ.

“供施一勺食，汝将生忉利，三十六天王，汝为其主后。”

‘‘ပညာသံ စက္ကဝတ္တီနံ, မဟေသိတ္တံ ကရိဿသိ;

မနသာ ပတ္ထိတံ သဗ္ဗံ, ပဋိလစ္ဆသိ သဗ္ဗဒါ.

“五十转轮王，汝为其主后；心中一切愿，恒常皆获得。”

‘‘သမ္ပတ္တိံ အနုဘောတွာန, ပဗ္ဗဇိဿသိ ကိဉ္စနာ;

သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, နိဗ္ဗာယိဿသိနာသဝါ.

“享尽福报后，无忧而出家；遍知一切漏，无漏证涅槃。”

‘‘ဣဒံ ဝတွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, တိဿော လောကဂ္ဂနာယကော;

နဘံ အဗ္ဘုဂ္ဂမီ ဝီရော, ဟံသရာဇာဝ အမ္ဗရေ.

提舍正等觉，世间无上导，说此语之后，勇者升虚空，犹如鹅王翔。

‘‘သုဒိန္နံ မေ ဒါနဝရံ, သုယိဋ္ဌာ ယာဂသမ္ပဒါ;

ကဋစ္ဆုဘိက္ခံ ဒတွာန, ပတ္တာဟံ အစလံ ပဒံ.

“我善行胜施，善作圆满供；供施一勺食，我已证不动位。”

‘‘ဒွေနဝုတေ ဣတော ကပ္ပေ, ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဘိက္ခာဒါနဿိဒံ ဖလံ.

“九十二劫昔，我于尔时施；不识任何恶趣，此施食之果。”

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我已烧尽诸烦恼……乃至……我已完成佛陀的教导。”

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပုတ္တေန အဘယတ္ထေရေန ဓမ္မံ ကထေန္တေန ဩဝါဒဝသေန ယာ ဂါထာ ဘာသိတာ, ဥဒါနဝသေန သယမ္ပိ တာ ဧဝ ပစ္စုဒါဟရန္တီ –

然而，证得阿罗汉果后，她的儿子无畏长老(Abhayatthera)为她说法时，以教诫的方式所说的偈颂，她自己也以自说(udāna)的方式重复诵出——

၃၃.

33.

‘‘ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အမ္မ, အဓော ဝေ ကေသမတ္ထကာ;

ပစ္စဝေက္ခဿုမံ ကာယံ, အသုစိံ ပူတိဂန္ဓိကံ.

“母亲，从足底向上，从发顶向下；谛观此色身，不净且腐臭。”

၃၄.

34.

‘‘ဧဝံ ဝိဟရမာနာယ, သဗ္ဗော ရာဂေါ သမူဟတော;

ပရိဠာဟော သမုစ္ဆိန္နော, သီတိဘူတာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. – အာဟ;

“如是安住时，一切贪欲已根除；热恼已断尽，我已清凉而寂灭。”——她说道。

တတ္ထ [Pg.42] ပဌမဂါထာယ တာဝ အယံ သင်္ခေပတ္ထော – အမ္မ ပဒုမဝတိ, ပါဒတလတော ဥဒ္ဓံ ကေသမတ္ထကတော အဓော နာနပ္ပကာရအသုစိပူရိတာယ အသုစိံ သဗ္ဗကာလံ ပူတိဂန္ဓဝါယနတော ပူတိဂန္ဓိကံ, ဣမံ ကုစ္ဆိတာနံ အာယတနတာယ ကာယံ သရီရံ ဉာဏစက္ခုနာ ပစ္စဝေက္ခဿူတိ. အယဉှိ တဿာ ပုတ္တေန ဩဝါဒဒါနဝသေန ဘာသိတာ ဂါထာ.

于此，第一偈的简要义理如下：母亲莲花女(Padumavatī)，从足底向上，从发顶向下，此身充满种种不净，故为“不净”；恒时散发腐烂气味，故为“腐臭”；此身为可厌之物所依，当以智慧之眼观察。此偈确为其子以教诫方式所说。

သာ တံ သုတွာ အရဟတ္တံ ပတွာ ဥဒါနေန္တီ အာစရိယပူဇာဝသေန တမေဝ ဂါထံ ပဌမံ ဝတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ကထေန္တီ ‘‘ဧဝံ ဝိဟရမာနာယာ’’တိ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ.

她听后证得阿罗汉果，为恭敬导师故，以自说(udāna)的方式，先说此偈，后为说明自己的修行，而说第二偈：“如是安住时”。

တတ္ထ ဧဝံ ဝိဟရမာနာယာတိ ဧဝံ မမ ပုတ္တေန အဘယတ္ထေရေန ‘‘ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ’’တိအာဒိနာ ဒိန္နေ ဩဝါဒေ ဌတွာ သဗ္ဗကာယံ အသုဘတော ဒိသွာ ဧကဂ္ဂစိတ္တာ တတ္ထ ဘူတုပါဒါယဘေဒေ ရူပဓမ္မေ တပ္ပဋိဗဒ္ဓေ ဝေဒနာဒိကေ အရူပဓမ္မေ ပရိဂ္ဂဟေတွာ တတ္ထ တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ အနိစ္စာနုပဿနာဒိဝသေန ဝိဟရမာနာယ. သဗ္ဗော ရာဂေါ သမူဟတောတိ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာယ မဂ္ဂေန ဃဋိတာယ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အဂ္ဂမဂ္ဂေန သဗ္ဗော ရာဂေါ မယာ သမူဟတော သမုဂ္ဃာဋိတော. ပရိဠာဟော သမုစ္ဆိန္နောတိ တတော ဧဝ သဗ္ဗော ကိလေသပရိဠာဟော သမ္မဒေဝ ဥစ္ဆိန္နော, တဿ စ သမုစ္ဆိန္နတ္တာ ဧဝ သီတိဘူတာ သဥပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ နိဗ္ဗုတာ အမှီတိ.

其中，“如是安住时”意为：依我子无畏长老所授“从足底向上”等教导而住，观全身为不净，心一境性，于彼辨识四大种及所造色的色法，以及与之相关的受等无色法，复于彼安立三相，以无常随观等方式而住。“一切贪欲已根除”意为：以导向出离之观，经由道次第，以顶端的道，我的一切贪欲已被根除、拔除。“热恼已断尽”意为：由此，一切烦恼热恼被完全断尽，正因其被断尽，故于有余依涅槃界中，我已清凉、寂灭。

အဘယမာတုထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

无畏母长老尼偈释义 终。

၉. အဘယာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

9. 无畏长老尼偈释义

အဘယေ ဘိဒုရော ကာယောတိအာဒိကာ အဘယတ္ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပုညံ ဥပစိနန္တီ သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ခတ္တိယမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ အရုဏရညော အဂ္ဂမဟေသီ အဟောသိ. ရာဇာ တဿာ ဧကဒိဝသံ ဂန္ဓသမ္ပန္နာနိ သတ္တ ဥပ္ပလာနိ အဒါသိ. သာ တာနိ ဂဟေတွာ ‘‘ကိံ မေ ဣမေဟိ ပိဠန္ဓန္တေဟိ. ယံနူနာဟံ ဣမေဟိ ဘဂဝန္တံ ပူဇေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ နိသီဒိ. ဘဂဝါ စ ဘိက္ခာစာရဝေလာယံ ရာဇနိဝေသနံ ပါဝိသိ[Pg.43]. သာ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသာ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ တေဟိ ပုပ္ဖေဟိ ပူဇေတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဥဇ္ဇေနိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ အဘယမာတုသဟာယိကာ ဟုတွာ တာယ ပဗ္ဗဇိတာယ တဿာ သိနေဟေန သယမ္ပိ ပဗ္ဗဇိတွာ တာယ သဒ္ဓိံ ရာဇဂဟေ ဝသမာနာ ဧကဒိဝသံ အသုဘဒဿနတ္ထံ သီတဝနံ အဂမာသိ. သတ္ထာ ဂန္ဓကုဋိယံ နိသိန္နောဝ တဿာ အနုဘူတပုဗ္ဗံ အာရမ္မဏံ ပုရတော ကတွာ တဿာ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိဘာဝံ ပကာသေသိ. တံ ဒိသွာ သံဝေဂမာနသာ အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ ဩဘာသံ ဖရိတွာ ပုရတော နိသိန္နံ ဝိယ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ –

“无畏，此身易碎”等偈颂是无畏长老尼所说。她也在过去诸佛处种下善根，在各个轮回中积累趣向解脱的福德，在尸弃(Sikhī)世尊时期投生于刹帝利大族，长大后，成为阿卢那(Aruṇa)国王的第一王后。一天，国王给了她七朵香气浓郁的莲花。她拿着花心想：“我用这些花来装饰有什么用呢？我当用它们来供养世尊。”于是她就静坐。世尊在乞食的时候来到王宫。她看见世尊，内心充满喜悦，走上前去用那些花供养，并五体投地地礼拜。凭借这个善业，她在天人和人之间轮回，在这个佛陀出世的时候，她出生在优禅尼(Ujjenī)的一个良家中，长大后，成为无畏母(Abhayamātā)的朋友，因对朋友的喜爱，在她出家后自己也出家了，并和她一起住在王舍城(Rājagaha)。有一天，为了修习不净观，她们一起去了寒林(Sītavana)。导师虽在香室(gandhakuṭi)中，却在她面前示现其过去所缘，显现尸体膨胀等相。她看见后，心生悚惧。导师放出光明，示现自身犹如坐在她面前一样——

၃၅.

35.

‘‘အဘယေ ဘိဒုရော ကာယော, ယတ္ထ သတ္တာ ပုထုဇ္ဇနာ;

နိက္ခိပိဿာမိမံ ဒေဟံ, သမ္ပဇာနာ သတီမတီ.

“无畏，此身实易坏，凡夫于此住；具足正知与正念，我将放下此色身。”

၃၆.

36.

‘‘ဗဟူဟိ ဒုက္ခဓမ္မေဟိ, အပ္ပမာဒရတာယ မေ;

တဏှက္ခယော အနုပ္ပတ္တော, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. –

“我于诸多苦法中，因喜乐于不放逸，已证得渴爱之尽，完成佛陀之教导。”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ. သာ ဂါထာပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၁.၇၁-၉၀) –

（世尊）说了这些偈颂。她在偈颂结束时证得阿罗汉果。因此在《本行》(Apadāna)中说——

‘‘နဂရေ အရုဏဝတိယာ, အရုဏော နာမ ခတ္တိယော;

တဿ ရညော အဟုံ ဘရိယာ, ဝါရိတံ ဝါရယာမဟံ.

昔于阿鲁那瓦提(Aruṇavatī)城，有刹帝利王名阿鲁那。我为彼王之妻，止息诸恶。

‘‘သတ္တမာလံ ဂဟေတွာန, ဥပ္ပလာ ဒေဝဂန္ဓိကာ;

နိသဇ္ဇ ပါသာဒဝရေ, ဧဝံ စိန္တေသိ တာဝဒေ.

手持七朵天香青莲，安坐于殊胜宫殿，彼时如是思惟。

‘‘ကိံ မေ ဣမာဟိ မာလာဟိ, သိရသာရောပိတာဟိ မေ;

ဝရံ မေ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ, ဉာဏမှိ အဘိရောပိတံ.

此花鬘戴于我首，于我何益？供养于最胜佛陀之智，方为殊胜。

‘‘သမ္ဗုဒ္ဓံ ပဋိမာနေန္တီ, ဒွါရာသန္နေ နိသီဒဟံ;

ယဒါ ဧဟိတိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ပူဇယိဿံ မဟာမုနိံ.

我于门边静坐，等候正自觉者。待正自觉者到来，我将供养大牟尼。

‘‘ကကုဓော ဝိလသန္တောဝ, မိဂရာဇာဝ ကေသရီ;

ဘိက္ခုသံဃေန သဟိတော, အာဂစ္ဆိ ဝီထိယာ ဇိနော.

如迦拘陀(Kakudha)树般闪耀，似兽王雄狮；胜者与比丘僧团同行，步入街道。

‘‘ဗုဒ္ဓဿ ရံသိံ ဒိသွာန, ဟဋ္ဌာ သံဝိဂ္ဂမာနသာ;

ဒွါရံ အဝါပုရိတွာန, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌမပူဇယိံ.

见到佛光，心生欢喜亦悚然。开启门扉，供养最胜佛陀。

‘‘သတ္တ [Pg.44] ဥပ္ပလပုပ္ဖာနိ, ပရိကိဏ္ဏာနိ အမ္ဗရေ;

ဆဒိံ ကရောန္တော ဗုဒ္ဓဿ, မတ္ထကေ ဓာရယန္တိ တေ.

七朵青莲散布虚空，为佛陀作盖，持于其顶。

‘‘ဥဒဂ္ဂစိတ္တာ သုမနာ, ဝေဒဇာတာ ကတဉ္ဇလီ;

တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

心意高昂，悦豫欢喜，合掌恭敬；于彼处心生净信，我得生往忉利天。

‘‘မဟာနေလဿ ဆာဒနံ, ဓာရေန္တိ မမ မုဒ္ဓနိ;

ဒိဗ္ဗဂန္ဓံ ပဝါယာမိ, သတ္တုပ္ပလဿိဒံ ဖလံ.

大青莲盖覆我首，我身散发天香；此乃七朵青莲之果报。

‘‘ကဒါစိ နီယမာနာယ, ဉာတိသံဃေန မေ တဒါ;

ယာဝတာ ပရိသာ မယှံ, မဟာနေလံ ဓရီယတိ.

有时，当我为亲族所拥从，凡我眷属所及之处，皆有大青莲盖为我撑持。

‘‘သတ္တတိ ဒေဝရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

သဗ္ဗတ္ထ ဣဿရာ ဟုတွာ, သံသရာမိ ဘဝါဘဝေ.

我曾七十次为天王之后，处处为尊，于生死中轮回。

‘‘တေသဋ္ဌိ စက္ကဝတ္တီနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

သဗ္ဗေ မမနုဝတ္တန္တိ, အာဒေယျဝစနာ အဟုံ.

我曾六十三次为转轮王之后；众人皆随顺于我，我言皆为所信受。

‘‘ဥပ္ပလဿေဝ မေ ဝဏ္ဏော, ဂန္ဓော စေဝ ပဝါယတိ;

ဒုဗ္ဗဏ္ဏိယံ န ဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ.

我肤色如青莲，身亦散发芳香；我不知何为丑陋，此乃供佛之果报。

‘‘ဣဒ္ဓိပါဒေသု ကုသလာ, ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝနာရတာ;

အဘိညာပါရမိပ္ပတ္တာ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ.

善巧于神足，乐于修习觉支；已达神通彼岸，此乃供佛之果报。

‘‘သတိပဋ္ဌာနကုသလာ, သမာဓိဈာနဂေါစရာ;

သမ္မပ္ပဓာနမနုယုတ္တာ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ.

善巧于念住，以定与禅为行境；勤修于正勤，此乃供佛之果报。

‘‘ဝီရိယံ မေ ဓုရဓောရယှံ, ယောဂက္ခေမာဓိဝါဟနံ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

我之精进能负重轭，引至瑜伽安稳；一切诸漏已尽，今已无再有。

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ, ယံ ပုပ္ဖမဘိပူဇယိံ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ.

于此之前三十一劫，我曾供养彼花；我不曾知晓恶趣，此乃供佛之果报。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၁.၇၁-၉၀);

我诸烦恼已焚尽……佛陀教法我已行毕。

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဥဒါနေန္တီ တာ ဧဝ ဂါထာ ပရိဝတ္တိတွာ အဘာသိ.

然证阿罗汉果后，彼诵出感兴偈，乃将彼等偈颂改动而说。

တတ္ထ အဘယေတိ အတ္တာနမေဝ အာလပတိ. ဘိဒုရောတိ ဘိဇ္ဇနသဘာဝေါ, အနိစ္စောတိ အတ္ထော. ယတ္ထ သတ္တာ ပုထုဇ္ဇနာတိ ယသ္မိံ ခဏေန ဘိဇ္ဇနသီလေ အသုစိဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆပဋိက္ကူလသဘာဝေ [Pg.45] ကာယေ ဣမေ အန္ဓပုထုဇ္ဇနာ သတ္တာ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ. နိက္ခိပိဿာမိမံ ဒေဟန္တိ အဟံ ပန ဣမံ ဒေဟံ ပူတိကာယံ ပုန အနာဒါနေန နိရပေက္ခာ ခိပိဿာမိ ဆဍ္ဍေဿာမိ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘သမ္ပဇာနာ သတီမတီ’’တိ.

其中，“无畏(abhaye)”是称呼自己。“易坏(bhiduro)”，是说有毁坏的自性，意即无常。“凡夫于此执著(yattha sattā puthujjanā)”，是说于此刹那毁坏、不净、恶臭、可厌、可鄙之身，此等无明凡夫于此执著、粘缚。“我将舍弃此身(nikkhipissāmimaṃ dehaṃ)”，是说我将对此腐朽之身，不再执取，无有顾恋地抛弃、舍弃。其原因在于“具足正知正念(sampajānā satīmatī)”。

ဗဟူဟိ ဒုက္ခဓမ္မေဟီတိ ဇာတိဇရာဒီဟိ အနေကေဟိ ဒုက္ခဓမ္မေဟိ ဖုဋ္ဌာယာတိ အဓိပ္ပာယော. အပ္ပမာဒရတာယာတိ တာယ ဧဝ ဒုက္ခောတိဏ္ဏတာယ ပဋိလဒ္ဓသံဝေဂတ္တာ သတိအဝိပ္ပဝါသသင်္ခါတေ အပ္ပမာဒေ ရတာယ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. ဧတ္ထ စ သတ္ထာရာ ဒေသိတနိယာမေန –

“为众多苦法所触(bahūhi dukkhadhammehi)”，意指为生、老等多种苦法所触。“乐于不放逸(appamādaratāya)”，是说因已度脱诸苦而获得悚惧，故乐于名为“念不离身”之不放逸。其余如前已说。于此，依导师所示之理——

‘‘နိက္ခိပါဟိ ဣမံ ဒေဟံ, အပ္ပမာဒရတာယ တေ;

တဏှက္ခယံ ပါပုဏာဟိ, ကရောဟိ ဗုဒ္ဓသာသန’’န္တိ. –

汝当舍此身，乐于不放逸；证得爱尽，奉行佛陀教法。

ပါဌော, ထေရိယာ ဝုတ္တနိယာမေနေဝ ပန သံဂီတိံ အာရောပိတတ္တာ. အပ္ပမာဒရတာယ တေတိ အပ္ပမာဒရတာယ တယာ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော.

此为经诵，然因其乃依长老尼所说之理而结集。“汝当乐于不放逸(appamādaratāya te)”，意为：汝当成为乐于不放逸者。

အဘယာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

无畏长老尼偈释义 终。

၁၀. သာမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

10. 萨玛长老尼偈释义

စတုက္ခတ္တုံ ပဉ္စက္ခတ္တုန္တိအာဒိကာ သာမာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကောသမ္ဗိယံ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သာမာတိဿာ နာမံ အဟောသိ. သာ ဝိညုတံ ပတ္တာ သာမာဝတိယာ ဥပါသိကာယ ပိယသဟာယိကာ ဟုတွာ တာယ ကာလင်္ကတာယ သဉ္ဇာတသံဝေဂါ ပဗ္ဗဇိ. ပဗ္ဗဇိတွာ စ သာမာဝတိကံ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပန္နသောကံ ဝိနောဒေတုံ အသက္ကောန္တီ အရိယမဂ္ဂံ ဂဏှိတုံ နာသက္ခိ. အပရဘာဂေ အာသနသာလာယ နိသိန္နဿ အာနန္ဒတ္ထေရဿ ဩဝါဒံ သုတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ တတော သတ္တမေ ဒိဝသေ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

“四度五度”等偈，乃萨玛(Sāmā)长老尼所说。彼亦曾于过去诸佛前种下善因，于生生世世中，积累作为解脱之依止的善业，仅轮回于善趣。于此佛出世时，生于憍赏弥(Kosambī)一大富长者家，名为萨玛。彼成年后，为萨玛瓦蒂(Sāmāvatī)优婆夷之挚友。萨玛瓦蒂去世后，彼心生悚惧而出家。然出家后，缘于萨玛瓦蒂而生之愁忧，未能断除，故无法证得圣道。后于集会堂中，闻阿难(Ānanda)长老教诫，乃立观(vipassanā)，于第七日，与无碍解智同证阿罗汉果。

အရဟတ္တံ [Pg.46] ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ တံ ပကာသေန္တီ –

然证阿罗汉果后，省察自身之行道，而宣说曰：

၃၇.

37.

‘‘စတုက္ခတ္တုံ ပဉ္စက္ခတ္တုံ, ဝိဟာရာ ဥပနိက္ခမိံ;

အလဒ္ဓါ စေတသော သန္တိံ, စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီ;

တဿာ မေ အဋ္ဌမီ ရတ္တိ, ယတော တဏှာ သမူဟတာ.

四次或五次，我走出精舍；未得心寂静，于心不自在。于我此八夜，渴爱已根除。

၃၈.

38.

‘‘ဗဟူဟိ ဒုက္ခဓမ္မေဟိ, အပ္ပမာဒရတာယ မေ;

တဏှက္ခယော အနုပ္ပတ္တော, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. –

于众多苦法中，因我乐不放逸；已证得爱尽，佛陀教法已行毕。

ဥဒါနဝသေန ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ.

彼以感兴语，说此二偈。

တတ္ထ စတုက္ခတ္တုံ ပဉ္စက္ခတ္တုံ, ဝိဟာရာ ဥပနိက္ခမိန္တိ ‘‘မမ ဝသနကဝိဟာရေ ဝိပဿနာမနသိကာရေန နိသိန္နာ သမဏကိစ္စံ မတ္ထကံ ပါပေတုံ အသက္ကောန္တီ ဥတုသပ္ပာယာဘာဝေန နနု ခေါ မယှံ ဝိပဿနာ မဂ္ဂေန ဃဋ္ဋေတီ’’တိ စိန္တေတွာ စတ္တာရော ပဉ္စ စာတိ နဝ ဝါရေ ဝိဟာရာ ဥပဿယတော ဗဟိ နိက္ခမိံ. တေနာဟ ‘‘အလဒ္ဓါ စေတသော သန္တိံ, စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီ’’တိ. တတ္ထ စေတသော သန္တိန္တိ အရိယမဂ္ဂသမာဓိံ သန္ဓာယာဟ. စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီတိ ဝီရိယသမတာယ အဘာဝေန မမ ဘာဝနာစိတ္တေ န ဝသဝတ္တိနီ. သာ ကိရ အတိဝိယ ပဂ္ဂဟိတဝီရိယာ အဟောသိ. တဿာ မေ အဋ္ဌမီ ရတ္တီတိ ယတော ပဋ္ဌာယ အာနန္ဒတ္ထေရဿ သန္တိကေ ဩဝါဒံ ပဋိလဘိံ, တတော ပဋ္ဌာယ ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ ရတ္တိယံ စတုက္ခတ္တုံ ပဉ္စက္ခတ္တုံ ဝိဟာရတော နိက္ခမိတွာ မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တီ ဝိသေသံ အနဓိဂန္တွာ အဋ္ဌမိယံ ရတ္တိယံ ဝီရိယသမတံ လဘိတွာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ ကိလေသေ ခေပေသိန္တိ အတ္ထော. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘တဿာ မေ အဋ္ဌမီ ရတ္တိ, ယတော တဏှာ သမူဟတာ’’တိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

其中，“四度五度，我走出精舍(catukkhattuṃ pañcakkhattuṃ, vihārā upanikkhamiṃ)”，意为：“我于住处精舍中，以观(vipassanā)作意而坐，然无法圆满沙门之务，心想：‘难道不是因气候不适宜，我的观禅之道才受阻碍吗？’ ”如是思惟后，四次、五次，共九次，从精舍住处外出。是故说“未得心寂静，于心不自在(aladdhā cetaso santiṃ, citte avasavattinī)”。其中“心寂静(cetaso santiṃ)”，是指圣道之定。“于心不自在(citte avasavattinī)”，是说因缺乏精进平衡，故我于修行之心不得自在。据说彼曾过度精进。“于我此八夜(tassā me aṭṭhamī ratti)”，意指：自从于阿难长老处得教诫以来，日夜不懈修观，夜间四、五次走出精舍持续作意，然未证得殊胜境界，至第八夜，得精进平衡，依道之次第而灭尽烦恼。是故说：“于我此八夜，渴爱已根除(tassā me aṭṭhamī ratti, yato taṇhā samūhatā)”。其余如前已说。

သာမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

萨玛长老尼偈释义 终。

ဒုကနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

二集品释义 终。

၃. တိကနိပါတော

3. 三集品

၁. အပရာသာမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 另一位萨玛长老尼偈释义

တိကနိပါတေ [Pg.47] ပဏ္ဏဝီသတိဝဿာနီတိအာဒိကာ အပရာယ သာမာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ စန္ဒဘာဂါယ နဒိယာ တီရေ ကိန္နရယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ. သာ တတ္ထ ကိန္နရေဟိ သဒ္ဓိံ ကီဠာပသုတာ ဝိစရတိ. အထေကဒိဝသံ သတ္ထာ တဿာ ကုသလဗီဇရောပနတ္ထံ တတ္ထ ဂန္တွာ နဒီတီရေ စင်္ကမိ. သာ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ သဠလပုပ္ဖာနိ အာဒါယ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ တေဟိ ပုပ္ဖေဟိ ဘဂဝန္တံ ပူဇေသိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကောသမ္ဗိယံ ကုလဃရေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ သာမာဝတိယာ သဟာယိကာ ဟုတွာ တဿာ မတကာလေ သံဝေဂဇာတာ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဉ္စဝီသတိ ဝဿာနိ စိတ္တသမာဓာနံ အလဘိတွာ မဟလ္လိကာကာလေ သုဂတောဝါဒံ လဘိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၂.၂၂-၂၉) –

《三集》中，以“二十五年”等开头的偈颂，是另一位萨玛(Sāmā)长老尼所说。她也曾在过去诸佛处种下善根，在各个轮回中积累趋向解脱的善业，于毗婆尸(Vipassī)世尊时代，生于月分(Candabhāgā)河边，为紧那罗女。她在那里与紧那罗们嬉戏游乐。一日，导师为替她播下善种而到那里，在河边经行。她见到世尊，心生欢喜，采摘沙罗花，来到导师面前礼拜，并以这些花供养世尊。以此善业，她在天人中轮回。在此佛出世时，她于憍赏弥(Kosambī)的良家中出生，成年后，成为萨玛瓦蒂(Sāmāvatī)的侍女，见萨玛瓦蒂命终而生起悚惧，出家后二十五年，未得心定，至年老时，蒙善逝开示，增长观(vipassanā)，与四无碍解一同证得阿罗汉果。如《本行》(Apadāna)所载——

‘‘စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေ, အဟောသိံ ကိန္နရီ တဒါ;

အဒ္ဒသာဟံ ဒေဝဒေဝံ, စင်္ကမန္တံ နရာသဘံ.

“我于月分(Candabhāgā)河岸，彼时为紧那罗女；我见天中天、人中雄，正在彼处经行。

‘‘ဩစိနိတွာန သဠလံ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿဒါသဟံ;

ဥပသိင်္ဃိ မဟာဝီရော, သဠလံ ဒေဝဂန္ဓိကံ.

“我摘取沙罗花，献给最胜佛陀；大雄者嗅闻了，具天香的沙罗花。

‘‘ပဋိဂ္ဂဟေတွာ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဝိပဿီ လောကနာယကော;

ဥပသိင်္ဃိ မဟာဝီရော, ပေက္ခမာနာယ မေ တဒါ.

“正自觉者毗婆尸，世间导师，接受了；彼时我正注视，大雄者嗅闻花香。

‘‘အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, ဝန္ဒိတွာ ဒွိပဒုတ္တမံ;

သကံ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, တတော ပဗ္ဗတမာရုဟိံ.

“我合掌已，礼敬两足尊；令自心澄净，而后登上山。

‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ပုပ္ဖမဒဒိံ တဒါ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ.

“九十一劫前，彼时我献花；我未曾堕恶趣，此供佛之果。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我诸烦恼已焚尽……乃至……佛陀教法我已成。”

အရဟတ္တံ [Pg.48] ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

证得阿罗汉果后，她反思己之行道，自说感兴偈曰——

၃၉.

39.

‘‘ပဏ္ဏဝီသတိ ဝဿာနိ, ယတော ပဗ္ဗဇိတာယ မေ;

နာဘိဇာနာမိ စိတ္တဿ, သမံ လဒ္ဓံ ကုဒါစနံ.

“自我出家以来，已二十五年；我心于任何时，未尝得寂止。

၄၀.

40.

‘‘အလဒ္ဓါ စေတသော သန္တိံ, စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီ;

တတော သံဝေဂမာပါဒိံ, သရိတွာ ဇိနသာသနံ.

“心未得寂静，于心不自在；忆念胜者教，由是生悚惧。

၄၁.

41.

‘‘ဗဟူဟိ ဒုက္ခဓမ္မေဟိ, အပ္ပမာဒရတာယ မေ;

တဏှက္ခယော အနုပ္ပတ္တော, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ;

အဇ္ဇ မေ သတ္တမီ ရတ္တိ, ယတော တဏှာ ဝိသောသိတာ’’တိ. –

“我乐于不放逸，离诸多苦法；已证得爱尽，佛陀教法成。今日第七夜，我渴爱已干。”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这些偈颂。

တတ္ထ စိတ္တဿ သမန္တိ စိတ္တဿ ဝူပသမံ, စေတောသမထမဂ္ဂဖလသမာဓီတိ အတ္ထော.

其中，“心之寂止”(cittassa samaṃ)即心之止息(vūpasamaṃ)，义为心寂止及道果定。

တတောတိ တသ္မာ စိတ္တဝသံ ဝတ္တေတုံ အသမတ္ထဘာဝတော. သံဝေဂမာပါဒိန္တိ သတ္ထရိ ဓရန္တေပိ ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ မတ္ထကံ ပါပေတုံ အသက္ကောန္တီ ပစ္ဆာ ကထံ ပါပယိဿာမီတိ သံဝေဂံ ဉာဏုတြာသံ အာပဇ္ဇိံ. သရိတွာ ဇိနသာသနန္တိ ကာဏကစ္ဆပေါပမာဒိသတ္ထုဩဝါဒံ (သံ. နိ. ၅.၁၁၁၇; မ. နိ. ၃.၂၅၂) အနုဿရိတွာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“由是”(Tato)是说由于无力调伏自心。“生起悚惧”(Saṃvegamāpādiṃ)是说，即使导师住世，她也未能圆满出家所应做之事，于是她想：“以后我怎能圆满呢？”便生起悚惧，即智慧的怖畏。“忆念胜者之教”(Saritvā jinasāsanaṃ)是说忆念盲龟遇轭等导师的教诫(《相应部》5.1117；《中部》3.252)。其余如前已说。

အပရာသာမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

另一位萨玛长老尼偈释义 终。

၂. ဥတ္တမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

2. 优多摩长老尼偈释义

စတုက္ခတ္တုံ ပဉ္စက္ခတ္တုန္တိအာဒိကာ ဥတ္တမာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗန္ဓုမတီနဂရေ အညတရဿ ကုဋုမ္ဗိကဿ ဂေဟေ ဃရဒါသီ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သာ ဝယပ္ပတ္တာ အတ္တနော အယျကာနံ ဝေယျာဝစ္စံ ကရောန္တီ ဇီဝတိ. တေန စ သမယေန ဗန္ဓုမရာဇာ ပုဏ္ဏမီဒိဝသေ ဥပေါသထိကော ဟုတွာ ပုရေဘတ္တံ ဒါနာနိ ဒတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုဏာတိ. အထ မဟာဇနာ ယထာ ရာဇာ ပဋိပဇ္ဇတိ, တထေဝ ပုဏ္ဏမီဒိဝသေ [Pg.49] ဥပေါသထင်္ဂါနိ သမာဒါယ ဝတ္တန္တိ. အထဿာ ဒါသိယာ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဧတရဟိ ခေါ မဟာရာဇာ မဟာဇနာ စ ဥပေါသထင်္ဂါနိ သမာဒါယ ဝတ္တန္တိ, ယံနူနာဟံ ဥပေါသထဒိဝသေသု ဥပေါသထသီလံ သမာဒါယ ဝတ္တေယျ’’န္တိ. သာ တထာ ကရောန္တီ သုပရိသုဒ္ဓံ ဥပေါသထသီလံ ရက္ခိတွာ တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တာ အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ တံ မတ္ထကံ ပါပေတုံ နာသက္ခိ. ပဋာစာရာ ထေရီ တဿာ စိတ္တာစာရံ ဉတွာ ဩဝါဒမဒါသိ. သာ တဿာ ဩဝါဒေ ဌတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၂.၁-၂၁) –

以“四次、五次”等开头的偈颂，是优多摩长老尼所说。她也曾在过去诸佛处种下善根，在各个轮回中积累趋向解脱的善业，于毗婆尸(Vipassī)世尊时代，生于般度摩提城(Bandhumatī)某居士家中，为家佣。成年后，她为主人操劳维生。当时，般度摩(Bandhuma)国王在满月日持守布萨(uposatha)，上午布施，下午去听法。于是大众也效仿国王，在满月日受持布萨支。那时，这位女佣心想：“如今大王和大众都受持布萨支，我何不在布萨日也受持布萨戒呢？”她便如此行持，守护极为清净的布萨戒，命终后生于三十三天，之后辗转于善趣中轮回。在此佛出世时，她生于舍卫城(Sāvatthī)的长者之家，长大后，在芭达嘉拉(Paṭācārā)长老尼处听法后出家，开始修习观(vipassanā)，却未能达到圆满。芭达嘉拉长老尼了知她的心行后给予教导。她依教奉行，与四无碍解一同证得阿罗汉果。如《本行》(Apadāna)所载——

‘‘နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ, ဗန္ဓုမာ နာမ ခတ္တိယော;

ဒိဝသေ ပုဏ္ဏမာယ သော, ဥပဝသိ ဥပေါသထံ.

“于般度摩提城，有名般度摩刹帝利；彼于圆月之日，持守布萨。

‘‘အဟံ တေန သမယေန, ကုမ္ဘဒါသီ အဟံ တဟိံ;

ဒိသွာ သရာဇကံ သေနံ, ဧဝါဟံ စိန္တယိံ တဒါ.

“我于彼时，为汲水女佣；见国王与大众，我当时思忖。

‘‘ရာဇာပိ ရဇ္ဇံ ဆဍ္ဍေတွာ, ဥပဝသိ ဥပေါသထံ;

သဖလံ နူန တံ ကမ္မံ, ဇနကာယော ပမောဒိတော.

“国王亦舍王事，持守布萨；此业定有果，令民众欢喜。

‘‘ယောနိသော ပစ္စဝေက္ခိတွာ, ဒုဂ္ဂစ္စဉ္စ ဒလိဒ္ဒတံ;

မာနသံ သမ္ပဟံသိတွာ, ဥပဝသိံ ဥပေါသထံ.

“我如理思惟，贫穷与不幸；令自心欢喜，持守布萨。

‘‘အဟံ ဥပေါသထံ ကတွာ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ;

တေန ကမ္မေန သုကတေန, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

“我于正等觉教法中，行此布萨；以此善作业，得生三十三天。

‘‘တတ္ထ မေ သုကတံ ဗျမှံ, ဥဗ္ဘယောဇနမုဂ္ဂတံ;

ကူဋာဂါရဝရူပေတံ, မဟာသနသုဘူသိတံ.

“彼处我有善造天宫，高达二由旬；具足妙高阁，大座善庄严。

‘‘အစ္ဆရာ သတသဟဿာ, ဥပတိဋ္ဌန္တိ မံ သဒါ;

အညေ ဒေဝေ အတိက္ကမ္မ, အတိရောစာမိ သဗ္ဗဒါ.

“十万天女，恒常侍奉我；超越其他天，我光辉普照。

‘‘စတုသဋ္ဌိဒေဝရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

တေသဋ္ဌိစက္ကဝတ္တီနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

“我曾为六十四天王之后；我曾为六十三转轮王之后。

‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ဟုတွာန, ဘဝေသု သံသရာမဟံ;

သဗ္ဗတ္ထ ပဝရာ ဟောမိ, ဥပေါသထဿိဒံ ဖလံ.

“身为黄金色，轮回于诸有；于一切处最胜，此布萨之果。

‘‘ဟတ္ထိယာနံ [Pg.50] အဿယာနံ, ရထယာနဉ္စ သီဝိကံ;

လဘာမိ သဗ္ဗမေဝေတံ, ဥပေါသထဿိဒံ ဖလံ.

“象乘与马乘，车乘以及轿；我皆得此一切，此布萨之果。

‘‘သောဏ္ဏမယံ ရူပိမယံ, အထောပိ ဖလိကာမယံ;

လောဟိတင်္ဂမယဉ္စေဝ, သဗ္ဗံ ပဋိလဘာမဟံ.

“金制与银制，以及水晶制；亦有红宝石制，我获得一切。

‘‘ကောသေယျကမ္ဗလိယာနိ, ခေါမကပ္ပာသိကာနိ စ;

မဟဂ္ဃာနိ စ ဝတ္ထာနိ, သဗ္ဗံ ပဋိလဘာမဟံ.

“丝绸与毛织，麻布与棉布；以及贵重衣，我获得一切。

‘‘အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ;

သဗ္ဗမေတံ ပဋိလဘေ, ဥပေါသထဿိဒံ ဖလံ.

“饮食与嚼食，衣物与卧坐具；我皆得此一切，此布萨之果。

‘‘ဝရဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ, စုဏ္ဏကဉ္စ ဝိလေပနံ;

သဗ္ဗမေတံ ပဋိလဘေ, ဥပေါသထဿိဒံ ဖလံ.

“妙香与花鬘，香粉与涂香；我皆得此一切，此布萨之果。

‘‘ကူဋာဂါရဉ္စ ပါသာဒံ, မဏ္ဍပံ ဟမ္မိယံ ဂုဟံ;

သဗ္ဗမေတံ ပဋိလဘေ, ဥပေါသထဿိဒံ ဖလံ.

“高阁与宫殿，亭台楼与窟；我皆得此一切，此布萨之果。

‘‘ဇာတိယာ သတ္တဝဿာဟံ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ;

အဍ္ဎမာသေ အသမ္ပတ္တေ, အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

“我生年七岁，出家入无家；未满半月时，我证阿罗汉。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ, ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

“我诸烦恼已焚尽，一切有已根除；我一切漏已尽，今不再有后有。

‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ကမ္မမကရိံ တဒါ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဥပေါသထဿိဒံ ဖလံ.

“九十一劫前，彼时我造业；我未曾堕恶趣，此布萨之果。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我诸烦恼已焚尽……乃至……佛陀教法我已成。”

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

证得阿罗汉果后，反观己之行道，遂发感兴语曰：

၄၂.

42.

‘‘စတုက္ခတ္တုံ ပဉ္စက္ခတ္တုံ, ဝိဟာရာ ဥပနိက္ခမိံ;

အလဒ္ဓါ စေတသော သန္တိံ, စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီ.

四度五度，我从住处出来；未得心寂静，于心不得自在。

၄၃.

43.

‘‘သာ ဘိက္ခုနိံ ဥပါဂစ္ဆိံ, ယာ မေ သဒ္ဓါယိကာ အဟု;

သာ မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ခန္ဓာယတနဓာတုယော.

我趋近比丘尼，于我具信乐；她为我说法，蕴处界诸法。

၄၄.

44.

‘‘တဿာ [Pg.51] ဓမ္မံ သုဏိတွာန, ယထာ မံ အနုသာသိ သာ;

သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန, နိသီဒိံ ပီတိသုခသမပ္ပိတာ;

အဋ္ဌမိယာ ပါဒေ ပသာရေသိံ, တမောခန္ဓံ ပဒါလိယာ’’တိ. –

闻彼之教法，如其所教诫；七日一坐结，充满喜与乐；第八日伸足，已破愚痴蕴。

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

说此偈颂。

တတ္ထ သာ ဘိက္ခုနိံ ဥပါဂစ္ဆိံ , ယာ မေ သဒ္ဓါယိကာ အဟူတိ ယာ မယာ သဒ္ဓါတဗ္ဗာ သဒ္ဓေယျဝစနာ အဟောသိ, တံ ဘိက္ခုနိံ သာဟံ ဥပဂစ္ဆိံ ဥပသင်္ကမိံ, ပဋာစာရာထေရိံ သဒ္ဓါယ ဝဒတိ. ‘‘သာ ဘိက္ခုနီ ဥပဂစ္ဆိ, ယာ မေ သာဓယိကာ’’တိပိ ပါဌော. သာ ပဋာစာရာ ဘိက္ခုနီ အနုကမ္ပာယ မံ ဥပဂစ္ဆိ, ယာ မယှံ သဒတ္ထဿ သာဓိကာတိ အတ္ထော. သာ မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ခန္ဓာယတနဓာတုယောတိ သာ ပဋာစာရာ ထေရီ ‘‘ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ, ဣမာနိ ဒွါဒသာယတနာနိ, ဣမာ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော’’တိ ခန္ဓာဒိကေ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေန္တီ မယှံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ.

此处“我趋近比丘尼，于我具信乐”是指，我所应信赖、其言可信的比丘尼，我趋近、拜见了她。此乃就芭达嘉拉长老尼而怀信心说。亦有读作“彼比丘尼来，于我为成就”。其义是：那位芭达嘉拉比丘尼出于悲悯来到我身边，她是我究竟义的成就者。“她为我说法，蕴处界诸法”是指，那位芭达嘉拉长老尼分别开示“此乃五蕴，此乃十二处，此乃十八界”，为我宣说了蕴等法。

တဿာ ဓမ္မံ သုဏိတွာနာတိ တဿာ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တာယ ထေရိယာ သန္တိကေ ခန္ဓာဒိဝိဘာဂပုဗ္ဗင်္ဂမံ အရိယမဂ္ဂံ ပါပေတွာ ဒေသိတသဏှသုခုမဝိပဿနာဓမ္မံ သုတွာ. ယထာ မံ အနုသာသိ သာတိ သာ ထေရီ ယထာ မံ အနုသာသိ ဩဝဒိ, တထာ ပဋိပဇ္ဇန္တီ ပဋိပတ္တိံ မတ္ထကံ ပါပေတွာပိ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသီဒိံ. ကထံ? ပီတိသုခသမပ္ပိတာတိ ဈာနမယေန ပီတိသုခေန သမင်္ဂီဘူတာ. အဋ္ဌမိယာ ပါဒေ ပသာရေသိံ, တမောခန္ဓံ ပဒါလိယာတိ အနဝသေသံ မောဟက္ခန္ဓံ အဂ္ဂမဂ္ဂေန ပဒါလေတွာ အဋ္ဌမေ ဒိဝသေ ပလ္လင်္ကံ ဘိန္ဒန္တီ ပါဒေ ပသာရေသိံ. ဣဒမေဝ စဿာ အညာဗျာကရဏံ အဟောသိ.

“闻彼之教法”是指，听闻那位已证得无碍解的长老尼，在她引导我趣入圣道，并以分析五蕴等为前导所开示的温和、细腻、微妙的观法。“如其所教诫”是指，那位长老尼如何教诫我、劝告我，我便如是修行，直至修行圆满，甚至七日一坐。如何做到呢？“充满喜与乐”是指，与禅定所生的喜乐相应。“第八日伸足，已破愚痴蕴”是指，以最高的道彻底摧破所有愚痴之蕴后，于第八日解开跏趺坐，伸展双腿。这便是她究竟智的宣说。

ဥတ္တမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

优多摩长老尼偈颂释义终。

၃. အပရာ ဥတ္တမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

3. 另一位优多摩长老尼偈颂释义

ယေ ဣမေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိအာဒိကာ အပရာယ ဥတ္တမာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗန္ဓုမတီနဂရေ ကုလဒါသီ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သာဝကံ ဧကံ ခီဏာသဝတ္ထေရံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသာ တီဏိ မောဒကာနိ အဒါသိ. သာ [Pg.52] တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကောသလဇနပဒေ အညတရသ္မိံ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တာ ဇနပဒစာရိကံ စရန္တဿ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၂.၃၀-၃၆) –

“此等七觉支”等偈，是另一位优多摩长老尼所说。这位长老尼亦于过去诸佛时种下善因，于各生中积累能作解脱助缘的善业。于毗婆尸世尊时，她生于班杜马提(Bandhumatī)城，为一户人家的女仆。一日，她见到世尊的一位漏尽长老弟子乞食，心生欢喜，供养了三个甜饼。以此善业，她于天人中流转。于此佛陀出世时，生于憍萨罗国某大婆罗门富豪家。长大后，听闻游化各地的世尊说法而生起信心，出家不久便证得阿罗汉果，并具足四无碍解。因此在《本行》（长老尼譬喻2.2.30-36）中说——

‘‘နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ, ကုမ္ဘဒါသီ အဟောသဟံ;

မမ ဘာဂံ ဂဟေတွာန, ဂစ္ဆံ ဥဒကဟာရိကာ.

于班杜马提城，我曾为汲水奴；取我之份例，前去作汲水。

‘‘ပန္ထမှိ သမဏံ ဒိသွာ, သန္တစိတ္တံ သမာဟိတံ;

ပသန္နစိတ္တာ သုမနာ, မောဒကေ တီဏိဒါသဟံ.

途中遇沙门，心寂入禅定；我心怀欣喜，供养三甜饼。

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဧကနဝုတိကပ္ပာနိ, ဝိနိပါတံ န ဂစ္ဆဟံ.

以此善作业，及意乐所向；九十一劫中，我未堕恶趣。

‘‘သမ္ပတ္တိ တံ ကရိတွာန, သဗ္ဗံ အနုဘဝိံ အဟံ;

မောဒကေ တီဏိ ဒတွာန, ပတ္တာဟံ အစလံ ပဒံ.

成就此福已，一切皆得享；供养三甜饼，我证不动 पद。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

我诸烦恼已焚尽……佛陀之教已成。

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

证得阿罗汉果后，反观己之修行，遂发感兴语曰：

၄၅.

45.

‘‘ယေ ဣမေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, မဂ္ဂါ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ;

ဘာဝိတာ တေ မယာ သဗ္ဗေ, ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတာ.

此等七觉支，为证涅槃道；如佛陀所说，我已全修习。

၄၆.

46.

‘‘သုညတဿာနိမိတ္တဿ, လာဘိနီဟံ ယဒိစ္ဆကံ;

ဩရသာ ဓီတာ ဗုဒ္ဓဿ, နိဗ္ဗာနာဘိရတာ သဒါ.

我随意得证，空与无相定；身为佛嫡女，恒乐于涅槃。

၄၇.

47.

‘‘သဗ္ဗေ ကာမာ သမုစ္ဆိန္နာ, ယေ ဒိဗ္ဗာ ယေ စ မာနုသာ;

ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ. –

诸欲皆已断，天界与人间；生死轮回尽，今更无后有。

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

说此偈颂。

တတ္ထ သုညတဿာနိမိတ္တဿ, လာဘိနီဟံ ယဒိစ္ဆကန္တိ သုညတသမာပတ္တိယာ စ အနိမိတ္တသမာပတ္တိယာ စ အဟံ ယဒိစ္ဆကံ လာဘိနီ, တတ္ထ ယံ ယံ သမာပဇ္ဇိတုံ ဣစ္ဆာမိ ယတ္ထ ယတ္ထ ယဒါ ယဒါ, တံ တံ တတ္ထ တတ္ထ တဒါ တဒါ သမာပဇ္ဇိတွာ [Pg.53] ဝိဟရာမီတိ အတ္ထော. ယဒိပိ ဟိ သုညတာပ္ပဏိဟိတာဒိနာမကဿ ယဿ ကဿစိပိ မဂ္ဂဿ သုညတာဒိဘေဒံ တိဝိဓမ္ပိ ဖလံ သမ္ဘဝတိ. အယံ ပန ထေရီ သုညတာနိမိတ္တသမာပတ္တိယောဝ သမာပဇ္ဇတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘သုညတဿာနိမိတ္တဿ, လာဘိနီဟံ ယဒိစ္ဆက’’န္တိ. ယေဘုယျဝသေန ဝါ ဧတံ ဝုတ္တံ. နိဒဿနမတ္တမေတန္တိ အပရေ.

此处“我随意得证，空与无相定”是指，我于空定与无相定中得自在，能随己意，随时随地入定而住。其义如此。虽然任何名为“空”、“无愿”等的道，都可能证得空等三种果，但这位长老尼只入空定与无相定。因此说“我随意得证，空与无相定”。或者说，此乃就多数情况而言。另有人说，这只是一个例子。

ယေ ဒိဗ္ဗာ ယေ စ မာနုသာတိ ယေ ဒေဝလောကပရိယာပန္နာ ယေ စ မနုဿလောကပရိယာပန္နာ ဝတ္ထုကာမာ, တေ သဗ္ဗေပိ တပ္ပဋိဗဒ္ဓဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန မယာ သမ္မဒေဝ ဥစ္ဆိန္နာ, အပရိဘောဂါရဟာ ကတာ. ဝုတ္တဉှိ – ‘‘အဘဗ္ဗော, အာဝုသော, ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ. သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော’’တိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“天界与人间”者，谓天界与人界所属之欲尘，彼等一切，我皆因断除相应之欲贪而善断之，令其不堪复享。诚如所言：“贤友，漏尽比丘不堪享欲，如其往昔为居家者时。”余者如前所说。

အပရာ ဥတ္တမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

另一位优多摩长老尼偈颂释义终。

၄. ဒန္တိကာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

4. 檀提迦长老尼偈颂释义

ဒိဝါဝိဟာရာ နိက္ခမ္မာတိအာဒိကာ ဒန္တိကာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဗုဒ္ဓသုညကာလေ စန္ဒဘာဂါယ နဒိယာ တီရေ ကိန္နရယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ. သာ ဧကဒိဝသံ ကိန္နရေဟိ သဒ္ဓိံ ကီဠန္တီ ဝိစရမာနာ အဒ္ဒသ အညတရံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နံ. ဒိသွာန ပသန္နမာနသာ ဥပသင်္ကမိတွာ သာလပုပ္ဖေဟိ ပူဇံ ကတွာ ဝန္ဒိတွာ ပက္ကာမိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ကောသလရညော ပုရောဟိတဗြာဟ္မဏဿ ဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဇေတဝနပဋိဂ္ဂဟဏေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ဥပါသိကာ ဟုတွာ ပစ္ဆာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ရာဇဂဟေ ဝသမာနာ ဧကဒိဝသံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဂိဇ္ဈကူဋံ အဘိရုဟိတွာ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နာ ဟတ္ထာရောဟကဿ အဘိရုဟနတ္ထာယ ပါဒံ ပသာရေန္တံ ဟတ္ထိံ ဒိသွာ တဒေဝ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၂.၈၆-၉၆) –

“从昼日住处出”等偈，是檀提迦长老尼所说。此女亦于过去诸佛处种下善根，在各生中不断积累趣向解脱之善业，于佛陀未出世时，投生于月分河畔，为紧那罗女。一日，她与众紧那罗嬉戏游玩时，看见一位辟支佛坐于某树下作昼日住。见后心生欢喜，上前以娑罗花供养，礼拜后离去。以此善业，她于天人中轮回。于此佛陀出世时，她生于舍卫城(Sāvatthī)憍萨罗王之国师婆罗门家。长大后，于祇陀林被奉献时生起信心，成为一名优婆夷。后于摩诃波阇波提·乔达弥处出家，住于王舍城。一日，饭后登上鹫峰山作昼日住时，看见一位象师为登上象背而令大象伸出前足，她便以此为所缘，增长观禅，不久即连同四无碍解证得阿罗汉果。是故《本行》(Apadāna, therī 2.2.86-96)中说——

‘‘စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေ[Pg.54], အဟောသိံ ကိန္နရီ တဒါ;

အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဗုဒ္ဓံ, သယမ္ဘုံ အပရာဇိတံ.

昔于月分河畔，我曾为紧那罗；得见离垢佛陀，自证无能胜者。

‘‘ပသန္နစိတ္တာ သုမနာ, ဝေဒဇာတာ ကတဉ္ဇလီ;

သာလမာလံ ဂဟေတွာန, သယမ္ဘုံ အဘိပူဇယိံ.

心净意欣然，生喜而合掌；手持娑罗花鬘，供养自证者。

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ ကိန္နရီဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

以此善业，及诸思愿；舍紧那罗身，我生忉利天。

‘‘ဆတ္တိံသဒေဝရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

မနသာ ပတ္ထိတံ မယှံ, နိဗ္ဗတ္တတိ ယထိစ္ဆိတံ.

我曾为三十六天王之大妃；我心所愿，皆随愿而成。

‘‘ဒသန္နံ စက္ကဝတ္တီနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

ဩစိတတ္တာဝ ဟုတွာန, သံသရာမိ ဘဝေသွဟံ.

我曾为十转轮王之大妃；因所积集故，我于诸有中轮回。

‘‘ကုသလံ ဝိဇ္ဇတေ မယှံ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ;

ပူဇာရဟာ အဟံ အဇ္ဇ, သကျပုတ္တဿ သာသနေ.

我具足善业，出家入无家；今于释迦子教中，我实应受供养。

‘‘ဝိသုဒ္ဓမနသာ အဇ္ဇ, အပေတမနပါပိကာ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

今日我心清净，远离恶念；一切漏已尽，今后无再生。

‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ဗုဒ္ဓမဘိပူဇယိံ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, သာလမာလာယိဒံ ဖလံ.

九十四劫前，我曾供养佛；我不知恶趣，此娑罗华鬘之果。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

我诸烦恼已焚尽……（中略）……佛陀之教已奉行。

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဥဒါနဝသေန –

然证得阿罗汉果后，回顾自身行道，生起喜与乐，乃说感兴偈曰——

၄၈.

48.

‘‘ဒိဝါဝိဟာရာ နိက္ခမ္မ, ဂိဇ္ဈကူဋမှိ ပဗ္ဗတေ;

နာဂံ ဩဂါဟမုတ္တိဏ္ဏံ, နဒီတီရမှိ အဒ္ဒသံ.

我从昼住出，于鹫峰山中；见一象浴毕，出立于河岸。

၄၉.

49.

‘‘ပုရိသော အင်္ကုသမာဒါယ, ‘ဒေဟိ ပါဒ’န္တိ ယာစတိ;

နာဂေါ ပသာရယီ ပါဒံ, ပုရိသော နာဂမာရုဟိ.

一人手持钩，请求：“伸出脚！”；象乃伸其足，彼人遂骑上。

၅၀.

50.

‘‘ဒိသွာ အဒန္တံ ဒမိတံ, မနုဿာနံ ဝသံ ဂတံ;

တတော စိတ္တံ သမာဓေသိံ, ခလု တာယ ဝနံ ဂတာ’’တိ. – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ;

见彼未调者，已为人调伏；我因此入林，心意得专注。——她说了这些偈颂。

တတ္ထ [Pg.55] နာဂံ ဩဂါဟမုတ္တိဏ္ဏန္တိ ဟတ္ထိနာဂံ နဒိယံ ဩဂါဟံ ကတွာ ဩဂယှ တတော ဥတ္တိဏ္ဏံ. ‘‘ဩဂယှ မုတ္တိဏ္ဏ’’န္တိ ဝါ ပါဌော. မ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. နဒီတီရမှိ အဒ္ဒသန္တိ စန္ဒဘာဂါယ နဒိယာ တီရေ အပဿိံ.

此中，“象浴而出”(nāgaṃ ogāhamuttiṇṇaṃ)者，谓象王入河沐浴，而后出离。亦有读作“入水而出”(Ogayha muttiṇṇaṃ)。其中的‘ma’是为连接词音。“于河岸见”(Nadītīramhi addasaṃ)者，谓于月分(Candabhāgā)河之岸边看见。

ကိံ ကရောန္တန္တိ စေတံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ပုရိသော’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘ဒေဟိ ပါဒ’န္တိ ယာစတီတိ ‘‘ပါဒံ ဒေဟိ’’ဣတိ ပိဋ္ဌိအာရောဟနတ္ထံ ပါဒံ ပသာရေတုံ သညံ ဒေတိ, ယထာပရိစိတဉှိ သညံ ဒေန္တော ဣဓ ယာစတီတိ ဝုတ္တော.

为示其所行，故说“一人”(puriso)等偈。其中，“乞求‘伸足’”(dehi pādanti yācati)者，谓为登上象背，示意其伸足。此处，因是给予熟习之信号，故称为“乞求”。

ဒိသွာ အဒန္တံ ဒမိတန္တိ ပကတိယာ ပုဗ္ဗေ အဒန္တံ ဣဒါနိ ဟတ္ထာစရိယေန ဟတ္ထိသိက္ခာယ ဒမိတဒမထံ ဥပဂမိတံ. ကီဒိသံ ဒမိတံ? မနုဿာနံ ဝသံ ဂတံ ယံ ယံ မနုဿာ အာဏာပေန္တိ, တံ တံ ဒိသွာတိ ယောဇနာ. တတော စိတ္တံ သမာဓေသိံ, ခလု တာယ ဝနံ ဂတာတိ ခလူတိ အဝဓာရဏတ္ထေ နိပါတော. တတော ဟတ္ထိဒဿနတော ပစ္ဆာ, တာယ ဟတ္ထိနော ကိရိယာယ ဟေတုဘူတာယ, ဝနံ အရညံ ဂတာ စိတ္တံ သမာဓေသိံယေဝ. ကထံ? ‘‘အယမ္ပိ နာမ တိရစ္ဆာနဂတော ဟတ္ထီ ဟတ္ထိဒမကဿ ဝသေန ဒမထံ ဂတော, ကသ္မာ မနုဿဘူတာယ စိတ္တံ ပုရိသဒမကဿ သတ္ထု ဝသေန ဒမထံ န ဂမိဿတီ’’တိ သံဝေဂဇာတာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အဂ္ဂမဂ္ဂသမာဓိနာ မမ စိတ္တံ သမာဓေသိံ အစ္စန္တသမာဓာနေန သဗ္ဗသော ကိလေသေ ခေပေသိန္တိ အတ္ထော.

“见未调者已调伏”(Disvā adantaṃ damitaṃ)者，谓其本性未调，今由驯象师以驯象术调伏之。如何调伏？即“为人所制伏”(Manussānaṃ vasaṃ gataṃ)，人有何令，悉皆从之。见此，故“于是我心入定，实因此入林”(Tato cittaṃ samādhesiṃ, khalu tāya vanaṃ gatā)。此中，“实”(khalu)为决定词。意谓：自见彼象后，以其行为为因，我入林中，心遂得定。如何得定？谓生悚惧：“此象生于傍生道，尚能为驯象师所调伏，我既为人，岂不能为调御丈夫之导师所调伏耶？”由是增长观(vipassanā)，以顶道之定，令心专注，究竟定意，灭尽一切烦恼，此其义也。

ဒန္တိကာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

丹蒂迦长老尼偈释义 终。

၅. ဥဗ္ဗိရိထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

5. 优毕莉长老尼偈释义

အမ္မ, ဇီဝါတိအာဒိကာ ဥဗ္ဗိရိယာ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တာ ဧကဒိဝသံ မာတာပိတူသု မင်္ဂလံ အနုဘဝိတုံ ဂေဟန္တရဂတေသု အဒုတိယာ သယံ ဂေဟေ ဩဟီနာ ဥပကဋ္ဌာယ ဝေလာယ ဘဂဝတော သာဝကံ ဧကံ ခီဏာသဝတ္ထေရံ ဂေဟဒွါရသမီပေန ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ဘိက္ခံ ဒါတုကာမာ, ‘‘ဘန္တေ, ဣဓ ပဝိသထာ’’တိ ဝတွာ ထေရေ ဂေဟံ ပဝိဋ္ဌေ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ထေရံ ဝန္ဒိတွာ ဂေါနကာဒီဟိ အာသနံ ပညာပေတွာ အဒါသိ. နိသီဒိ ထေရော ပညတ္တေ [Pg.56] အာသနေ. သာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ပိဏ္ဍပါတဿ ပူရေတွာ ထေရဿ ဟတ္ထေ ဌပေသိ. ထေရော အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဥဠာရဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ တတော စုတာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဥဗ္ဗိရီတိ လဒ္ဓနာမာ အဘိရူပါ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ အဟောသိ. သာ ဝယပ္ပတ္တကာလေ ကောသလရညာ အတ္တနော ဂေဟံ နီတာ, ကတိပယသံဝစ္ဆရာတိက္ကမေန ဧကံ ဓီတရံ လဘိ. တဿာ ဇီဝန္တီတိ နာမံ အကံသု. ရာဇာ တဿာ ဓီတရံ ဒိသွာ တုဋ္ဌမာနသော ဥဗ္ဗိရိယာ အဘိသေကံ အဒါသိ. ဓီတာ ပနဿာ အာဓာဝိတွာ ပရိဓာဝိတွာ ဝိစရဏကာလေ ကာလမကာသိ. မာတာ ယတ္ထ တဿာ သရီရနိက္ခေပေါ ကတော, တံ သုသာနံ ဂန္တွာ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ပရိဒေဝတိ. ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ထောကံ နိသီဒိတွာ ဂတာ အစိရဝတီနဒိယာ တီရေ ဌတွာ ဓီတရံ အာရဗ္ဘ ပရိဒေဝတိ. တံ ဒိသွာ သတ္ထာ ဂန္ဓကုဋိယံ ယထာနိသိန္နောဝ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ ‘‘ကသ္မာ ဝိပ္ပလပသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မမ ဓီတရံ အာရဗ္ဘ ဝိပ္ပလပါမိ, ဘဂဝါ’’တိ. ‘‘ဣမသ္မိံ သုသာနေ ဈာပိတာ တဝ ဓီတရော စတုရာသီတိသဟဿမတ္တာ, တာသံ ကတရ သန္ဓာယ ဝိပ္ပလပသီ’’တိ. တာသံ တံ တံ အာဠာဟနဋ္ဌာနံ ဒဿေတွာ –

“母亲，吉娃”等偈，乃优毕莉(Ubbirī)长老尼所说。此长老尼曾于过去诸佛时种善培福，于轮回中累积解脱之助缘。于莲花上佛(Padumuttara)世尊时，她生于天鹅城(Haṃsavatī)一富贵家，及长，一日，父母赴宴，独留其在家。时近午，见世尊弟子一漏尽长老比丘行过门前，心生供养，言：“尊者，请入此。”长老入屋，她即以五体投地礼拜，并设毛毯等座具。长老就座，她取其钵，盛满食物，奉于长老手中。长老为之祝愿而去。她以此善业，得生忉利天，享天福尽其寿。命终之后，辗转于善趣。于此佛出世时，生于舍卫城(Sāvatthī)一大居士家，名为优毕莉，容貌端丽，见者欢喜。及长，为憍萨罗(Kosala)王所娶。数年后，生一女，名为吉婉蒂(Jīvantī)。王见其女，心大欢喜，遂立优毕莉为后。然其女于嬉戏奔走时夭亡。其母每日前往女冢哭泣。一日，她往诣世尊，礼拜稍坐而出，立于阿致罗筏底(Aciravatī)河边，思女悲泣。世尊于香室(gandhakuṭi)中，如其所坐，显现其身，问曰：“何故悲泣？”答曰：“世尊，我为我女而泣。”世尊告曰：“于此冢间，所焚之女八万四千，皆同此名，汝究为何人而悲泣？”遂为指示彼等焚身之处——

၅၁.

51.

‘‘အမ္မ ဇီဝါတိ ဝနမှိ ကန္ဒသိ, အတ္တာနံ အဓိဂစ္ဆ ဥဗ္ဗိရိ;

စုလ္လာသီတိသဟဿာနိ, သဗ္ဗာ ဇီဝသနာမိကာ;

ဧတမှာဠာဟနေ ဒဍ္ဎာ, တာသံ ကမနုသောစသီ’’တိ. – သဥပဍ္ဎဂါထမာဟ;

“汝于林中泣‘吉娃’，优毕莉，当识己身。八万四千同此名，皆于此冢焚，汝为谁悲伤？”——世尊说此一偈半。

တတ္ထ, အမ္မ, ဇီဝါတိ မာတုပစာရနာမေန ဓီတုယာ အာလပနံ, ဣဒဉ္စဿာ ဝိပ္ပလပနာကာရဒဿနံ. ဝနမှိ ကန္ဒသီတိ ဝနမဇ္ဈေ ပရိဒေဝသိ. အတ္တာနံ အဓိဂစ္ဆ ဥဗ္ဗိရီတိ ဥဗ္ဗိရိ တဝ အတ္တာနမေဝ တာဝ ဗုဇ္ဈဿု ယာထာဝတော ဇာနာဟိ. စုလ္လာသီတိသဟဿာနီတိ စတုရာသီတိသဟဿာနိ. သဗ္ဗာ ဇီဝသနာမိကာတိ တာ သဗ္ဗာပိ ဇီဝန္တိ, ယာ သမာနနာမိကာ. ဧတမှာဠာဟနေ ဒဍ္ဎာတိ ဧတမှိ သုသာနေ ဈာပိတာ. တာသံ ကမနုသောစသီတိ တာသု ဇီဝန္တီနာမာသု စတုရာသီတိသဟဿမတ္တာသု ကံ သန္ဓာယ တွံ အနုသောစသိ အနုသောကံ အာပဇ္ဇသီတိ ဧဝံ သတ္ထာရာ ဓမ္မေ ဒေသိတေ ဒေသနာနုသာရေန ဉာဏံ [Pg.57] ပေသေတွာ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ သတ္ထု ဒေသနာဝိလာသေန အတ္တနော စ ဟေတုသမ္ပတ္တိယာ ယထာဌာတာဝ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အဂ္ဂဖလေ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၂.၃၇-၆၀) –

此中，“母亲，吉娃”(amma, jīva)者，是以母亲之称呼唤女儿，此亦显示其悲伤迷乱之状。“于林中泣”(Vanamhi kandasi)者，谓于林中悲号。“优毕莉，当识己身”(attānaṃ adhigaccha ubbirī)者，谓优毕莉，汝当先如实觉知、了知汝自身。“八万四千”(Cullāsītisahassāni)即八万四千。“皆同此名”(sabbā jīvasanāmikā)者，谓彼等皆名吉婉蒂，或有相同之名。“皆于此冢焚”(Etamhāḷāhane daḍḍhā)者，谓于此冢间火化。“汝为谁悲伤”(Tāsaṃ kamanusocasī)者，谓于此八万四千名为吉婉蒂者中，汝究竟为谁而悲伤，为谁而陷入忧恼？世尊如是说法，彼女随教法而运智慧，开始修习观(vipassanā)，依世尊说法之威力及自身因缘具足，如其所示精进修观，循道次第，证得最上之阿罗汉果。是故《长老尼譬喻》(Apadāna, therī 2.2.37-60)中说：

‘‘နဂရေ ဟံသဝတိယာ, အဟောသိံ ဗာလိကာ တဒါ;

မာတာ စ မေ ပိတာ စေဝ, ကမ္မန္တံ အဂမံသု တေ.

昔在天鹅城(Haṃsavatī)，我为一少女；我之父母亲，皆出外营生。

‘‘မဇ္ဈနှိကမှိ သူရိယေ, အဒ္ဒသံ သမဏံ အဟံ;

ဝီထိယာ အနုဂစ္ဆန္တံ, အာသနံ ပညပေသဟံ.

日正当中时，我见一沙门；正沿街而行，我为设座位。

‘‘ဂေါနကာဝိကတိကာဟိ, ပညပေတွာ မမာသနံ;

ပသန္နစိတ္တာ သုမနာ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိံ.

我以毛毯等，为彼设我座；心净意喜悦，而说如是言。

‘‘သန္တတ္တာ ကုထိတာ ဘူမိ, သူရော မဇ္ဈနှိကေ ဌိတော;

မာလုတာ စ န ဝါယန္တိ, ကာလော စေဝေတ္ထ မေဟိတိ.

大地甚炎热，日正当中午；无风亦无动，请于此安坐。

‘‘ပညတ္တမာသနမိဒံ, တဝတ္ထာယ မဟာမုနိ;

အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ, နိသီဒ မမ အာသနေ.

“大牟尼，此座已为您设；请慈悲故，坐于我座。”

‘‘နိသီဒိ တတ္ထ သမဏော, သုဒန္တော သုဒ္ဓမာနသော;

တဿ ပတ္တံ ဂဟေတွာန, ယထာရန္ဓံ အဒါသဟံ.

“沙门坐于彼处，善调伏，心清净；我取其钵，如所备办而供养。”

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

“以此善作业，以及思与愿；舍弃此人身，我往生忉利天。”

‘‘တတ္ထ မေ သုကတံ ဗျမှံ, အာသနေန သုနိမ္မိတံ;

သဋ္ဌိယောဇနမုဗ္ဗေဓံ, တိံသယောဇနဝိတ္ထတံ.

“彼处我善业所成之宝座，由座善巧化作；高六十由旬，广三十由旬。”

‘‘သောဏ္ဏမယာ မဏိမယာ, အထောပိ ဖလိကာမယာ;

လောဟိတင်္ဂမယာ စေဝ, ပလ္လင်္ကာ ဝိဝိဓာ မမ.

“我有种种宝座，黄金所成、宝珠所成，亦有水晶所成、红宝石所成。”

‘‘တူလိကာဝိကတိကာဟိ, ကဋ္ဋိဿစိတ္တကာဟိ စ;

ဥဒ္ဓဧကန္တလောမီ စ, ပလ္လင်္ကာ မေ သုသဏ္ဌိတာ.

“我座善安置，覆以棉褥、彩画毛毯、镶宝丝绸，亦有单面长毛绒毯。”

‘‘ယဒါ ဣစ္ဆာမိ ဂမနံ, ဟာသခိဍ္ဍသမပ္ပိတာ;

သဟ ပလ္လင်္ကသေဋ္ဌေန, ဂစ္ဆာမိ မမ ပတ္ထိတံ.

“当我欲行时，充满欢笑与嬉戏；我与此殊胜宝座，同往我所欲之处。”

‘‘အသီတိဒေဝရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

သတ္တတိစက္ကဝတ္တီနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

“我曾为八十天王之后，亦曾为七十转轮王之后。”

‘‘ဘဝါဘဝေ [Pg.58] သံသရန္တီ, မဟာဘောဂံ လဘာမဟံ;

ဘောဂေ မေ ဦနတာ နတ္ထိ, ဧကာသနဿိဒံ ဖလံ.

“轮回于诸有，我得大财富；资财无匮乏，此乃一座之果。”

‘‘ဒုဝေ ဘဝေ သံသရာမိ, ဒေဝတ္တေ အထ မာနုသေ;

အညေ ဘဝေ န ဇာနာမိ, ဧကာသနဿိဒံ ဖလံ.

“我轮回于二有，天界与人间；不曾知他有，此乃一座之果。”

‘‘ဒုဝေ ကုလေ ပဇာယာမိ, ခတ္တိယေ စာပိ ဗြာဟ္မဏေ;

ဥစ္စာကုလီနာ သဗ္ဗတ္ထ, ဧကာသနဿိဒံ ဖလံ.

“我生于二族，刹帝利与婆罗门；处处皆高贵，此乃一座之果。”

‘‘ဒေါမနဿံ န ဇာနာမိ, စိတ္တသန္တာပနံ မမ;

ဝေဝဏ္ဏိယံ န ဇာနာမိ, ဧကာသနဿိဒံ ဖလံ.

“我不知忧愁，亦无心热恼；我不知变色，此乃一座之果。”

‘‘ဓာတိယော မံ ဥပဋ္ဌန္တိ, ခုဇ္ဇာ စေလာပိကာ ဗဟူ;

အင်္ကေန အင်္ကံ ဂစ္ဆာမိ, ဧကာသနဿိဒံ ဖလံ.

“众多乳母、驼背女、侍女服侍我；我从一怀被抱至另一怀，此乃一座之果。”

‘‘အညာ နှာပေန္တိ ဘောဇေန္တိ, အညာ ရမေန္တိ မံ သဒါ;

အညာ ဂန္ဓံ ဝိလိမ္ပန္တိ, ဧကာသနဿိဒံ ဖလံ.

“有人为我沐浴，有人为我进食；有人常令我欢喜，有人为我涂香；此乃一座之果。”

‘‘မဏ္ဍပေ ရုက္ခမူလေ ဝါ, သုညာဂါရေ ဝသန္တိယာ;

မမ သင်္ကပ္ပမညာယ, ပလ္လင်္ကော ဥပတိဋ္ဌတိ.

“无论我住于亭阁、树下或空宅，宝座能知我意，应念现前。”

‘‘အယံ ပစ္ဆိမကော မယှံ, စရိမော ဝတ္တတေ ဘဝေါ;

အဇ္ဇာပိ ရဇ္ဇံ ဆဍ္ဍေတွာ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

“此乃我最后身，最终之存在；今日我亦舍王位，出家入无家。”

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဧကာသနဿိဒံ ဖလံ.

“十万劫前，我于彼时行此布施；以此善业，我不知恶趣，此乃一座之果。”

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我诸烦恼已烧尽……佛陀教法我已行。”

အရဟတ္တေ ပန ပတိဋ္ဌာယ အတ္တနာ အဓိဂတဝိသေသံ ပကာသေန္တီ –

然于证得阿罗汉果后，她宣说自己所证得之殊胜：

၅၂.

52.

‘‘အဗ္ဗဟီ တဝ မေ သလ္လံ, ဒုဒ္ဒသံ ဟဒယဿိတံ;

ယံ မေ သောကပရေတာယ, ဓီတုသောကံ ဗျပါနုဒိ.

“尊者已为我拔除难见之心箭，为我这悲伤所覆者，移除了丧女之恸。”

၅၃.

53.

‘‘သာဇ္ဇ အဗ္ဗူဠှသလ္လာဟံ, နိစ္ဆာတာ ပရိနိဗ္ဗုတာ;

ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ, ဥပေမိ သရဏံ မုနိ’’န္တိ. –

“今日我已拔箭，无有渴爱，得般涅槃；牟尼，我今皈依佛、法与僧。”

ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ.

说此二偈。

တတ္ထ [Pg.59] အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ, ဒုဒ္ဒသံ ဟဒယဿိတန္တိ အနုပစိတကုသလသမ္ဘာရေဟိ ယာထာဝတော ဒုဒ္ဒသံ မမ စိတ္တသန္နိဿိတံ ပီဠာဇနနတော ဒုန္နီဟရဏတော အန္တော တုဒနတော စ ‘‘သလ္လ’’န္တိ လဒ္ဓနာမံ သောကံ တဏှဉ္စ အဗ္ဗဟီ ဝတ နီဟရိ ဝတ. ယံ မေ သောကပရေတာယာတိ ယသ္မာ သောကေန အဘိဘူတာယ မယှံ ဓီတုသောကံ ဗျပါနုဒိ အနဝသေသတော နီဟရိ, တသ္မာ အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လန္တိ ယောဇနာ.

其中，“尊者确实已为我拔除难见之心箭”者，谓：于未积集善资粮者，实难如实得见；其依附我心，能生苦恼，难拔除，内刺痛，故得名为“箭”之愁与爱，尊者确实已拔除，确实已移除。至于“为我这悲伤所覆者”，是说：因为你为我这被悲伤所征服者，无余地移除了丧女之恸，所以应连接（前文）而释为“尊者确实已为我拔除心箭”。

သာဇ္ဇ အဗ္ဗူဠှသလ္လာဟန္တိ သာ အဟံ အဇ္ဇ သဗ္ဗသော ဥဒ္ဓဋတဏှာသလ္လာ တတော ဧဝ နိစ္ဆာတာ ပရိနိဗ္ဗုတာ. မုနိန္တိ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓံ တဒုပဒေသိတမဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနပဘေဒံ နဝဝိဓလောကုတ္တရဓမ္မဉ္စ, တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌအရိယပုဂ္ဂလသမူဟသင်္ခါတံ သံဃဉ္စ, အနုတ္တရေဟိ တေဟိ ယောဇနတော သကလဝဋ္ဋဒုက္ခဝိနာသနတော စ သရဏံ တာဏံ လေဏံ ပရာယဏန္တိ, ဥပေမိ ဥပဂစ္ဆာမိ ဗုဇ္ဈာမိ သေဝါမိ စာတိ အတ္ထော.

“今日我已拔箭”者，谓：彼我今日已完全拔除爱箭，是故无有渴爱，得般涅槃。至于“牟尼”，（此偈意为）我皈依一切知佛、彼所示之道果涅槃等九种出世间法，以及安住于此之八圣人所成之僧。因能与此等无上者相应，且能灭除一切轮回之苦，故为归宿、护所、庇护、依处。“我皈依”之义，即我趋向、我走近、我觉了、我奉事。

ဥဗ္ဗိရိထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

优毗离长老尼偈释义终。

၆. သုက္ကာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

6. 善伽长老尼偈释义

ကိံမေ ကတာ ရာဇဂဟေတိအာဒိကာ သုက္ကာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗန္ဓုမတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တာ ဥပါသိကာဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ပဋိဘာနဝတီ အဟောသိ. သာ တတ္ထ ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ပုထုဇ္ဇနကာလကိရိယမေဝ ကတွာ တုသိတေ နိဗ္ဗတ္တိ. တထာ သိခိဿ ဘဂဝတော, ဝေဿဘုဿ ဘဂဝတော ကာလေတိ ဧဝံ တိဏ္ဏံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ သာသနေ သီလံ ရက္ခိတွာ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ အဟောသိ, တထာ ကကုသန္ဓဿ, ကောဏာဂမနဿ, ကဿပဿ စ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိသုဒ္ဓသီလာ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မကထိကာ အဟောသိ.

善伽长老尼的偈颂以“王舍城中人何为”等句为始。这位长老尼亦曾于往昔诸佛处种下善根，于一一有中，为解脱之近因，不断积集善业。于毗婆尸世尊之时，她生于班度马帝城(Bandhumatī)一户人家，长至成年，与优婆夷们同往僧坊，于导师座下听闻法义，生起信心而出家，成为一位多闻、持法、具辩才者。她在彼处修行梵行数千年，仍以凡夫身命终，投生于兜率天。同样，于尸弃世尊、毗舍浮世尊之时，她亦于此三位正等觉者的教法中守护戒律，成为多闻、持法者。又于拘留孙世尊、拘那含牟尼世尊及迦叶世尊的教法中出家，具足清净戒，成为多闻、善说法者。

ဧဝံ သာ တတ္ထ တတ္ထ ဗဟုံ ပုညံ ဥပစိနိတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟနဂရေ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ, သုက္ကာတိဿာ နာမံ အဟောသိ. သာ ဝိညုတံ ပတ္တာ သတ္ထု ရာဇဂဟပဝေသနေ လဒ္ဓပ္ပသာဒါ [Pg.60] ဥပါသိကာ ဟုတွာ အပရဘာဂေ ဓမ္မဒိန္နာယ ထေရိယာ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ သဉ္ဇာတသံဝေဂါ တဿာ ဧဝ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ နစိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၄.၁၁၁-၁၄၂) –

她如是于一一之处积集众多福德，仅轮回于善趣。于此佛出世时，她投生于王舍城的大富长者家，名为善伽。她长至成年，于导师进入王舍城时心生净信，成为优婆夷。后于法施长老尼座下听闻法义，生起悚惧，即于彼座下出家，修习观业，不久即证得阿罗汉果，具足四无碍解。是故《本行》中说（《长老尼譬喻》2.4.111-142）：

‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ဝိပဿီ နာမ နာယကော;

ဥပ္ပဇ္ဇိ စာရုဒဿနော, သဗ္ဗဓမ္မဝိပဿကော.

“九十一劫昔，有佛名毗婆尸，容姿甚美妙，彻见一切法。”

‘‘တဒါဟံ ဗန္ဓုမတိယံ, ဇာတာ အညတရေ ကုလေ;

ဓမ္မံ သုတွာန မုနိနော, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

“尔时班度城，我生于某族；得闻牟尼法，出家入无家。”

‘‘ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ, ပဋိဘာနဝတီ တထာ;

ဝိစိတ္တကထိကာ စာပိ, ဇိနသာသနကာရိကာ.

“多闻能持法，亦具足辩才；善说种种法，行于胜者教。”

‘‘တဒါ ဓမ္မကထံ ကတွာ, ဟိတာယ ဇနတံ ဗဟုံ;

တတော စုတာဟံ တုသိတံ, ဥပပန္နာ ယသဿိနီ.

“彼时我说法，饶益众多人；自彼处命终，得生兜率天。”

‘‘ဧကတ္တိံသေ ဣတော ကပ္ပေ, သိခီ ဝိယ သိခီ ဇိနော;

တပန္တော ယသသာ လောကေ, ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

“三十一劫昔，胜者名尸弃，犹如顶上髻；威名照世间，最胜说法者。”

‘‘တဒါပိ ပဗ္ဗဇိတွာန, ဗုဒ္ဓသာသနကောဝိဒါ;

ဇောတေတွာ ဇိနဝါကျာနိ, တတောပိ တိဒိဝံ ဂတာ.

“彼时我亦出家，通晓佛陀教法；光大胜者之言教，自彼处而生天界。”

‘‘ဧကတ္တိံသေဝ ကပ္ပမှိ, ဝေဿဘူ နာမ နာယကော;

ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ မဟာဉာဏီ, တဒါပိ စ တထေဝဟံ.

“三十一劫昔，导师名毗舍浮，大智慧者出世；彼时我亦复如是。”

‘‘ပဗ္ဗဇိတွာ ဓမ္မဓရာ, ဇောတယိံ ဇိနသာသနံ;

ဂန္တွာ မရုပုရံ ရမ္မံ, အနုဘောသိံ မဟာသုခံ.

“出家持正法，光大胜者教；往诣悦意天神城，享受极大之乐。”

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ, ကကုသန္ဓော ဇိနုတ္တမော;

ဥပ္ပဇ္ဇိ နရသရဏော, တဒါပိ စ တထေဝဟံ.

“于此贤劫中，胜者拘留孙，人天之归处；彼时我亦复如是。”

‘‘ပဗ္ဗဇိတွာ မုနိမတံ, ဇောတယိတွာ ယထာယုကံ;

တတော စုတာဟံ တိဒိဝံ, အဂံ သဘဝနံ ယထာ.

“出家入牟尼教，尽寿燃法光；命终生天上，犹如归故乡。”

‘‘ဣမသ္မိံယေဝ ကပ္ပမှိ, ကောဏာဂမနနာယကော;

ဥပ္ပဇ္ဇိ လောကသရဏော, အရဏော အမတင်္ဂတော.

“即于此劫中，导师拘那含牟尼，世间之归处，无诤证不死。”

‘‘တဒါပိ [Pg.61] ပဗ္ဗဇိတွာန, သာသနေ တဿ တာဒိနော;

ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ, ဇောတယိံ ဇိနသာသနံ.

“彼时我亦出家，于彼如来教法中；多闻能持法，光大胜者教。”

‘‘ဣမသ္မိံယေဝ ကပ္ပမှိ, ကဿပေါ မုနိမုတ္တမော;

ဥပ္ပဇ္ဇိ လောကသရဏော, အရဏော မရဏန္တဂူ.

于此贤劫中，最上牟尼迦叶(Kassapa)出现于世；彼乃世间皈依处，无有烦恼，已尽生死。

‘‘တဿာပိ နရဝီရဿ, ပဗ္ဗဇိတွာန သာသနေ;

ပရိယာပုဋသဒ္ဓမ္မာ, ပရိပုစ္ဆာ ဝိသာရဒါ.

于彼人中雄狮之教法中，我亦出家；遍学正法，善于问难，辩才无碍。

‘‘သုသီလာ လဇ္ဇိနီ စေဝ, တီသု သိက္ခာသု ကောဝိဒါ;

ဗဟုံ ဓမ္မကထံ ကတွာ, ယာဝဇီဝံ မဟာမုနေ.

大牟尼，我善持戒律且有惭愧，精通三学；终其一生，广说法要。

‘‘တေန ကမ္မဝိပါကေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

由彼业果，以及意乐与正愿，我舍弃人身，往生三十三天。

‘‘ပစ္ဆိမေ စ ဘဝေ ဒါနိ, ဂိရိဗ္ဗဇပုရုတ္တမေ;

ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ ဖီတေ, မဟာရတနသဉ္စယေ.

如今于此最后生，我生于最上之城——山城(Giribbaja)，一富饶、积聚大宝的商主之家。

‘‘ယဒါ ဘိက္ခုသဟဿေန, ပရိဝုတော လောကနာယကော;

ဥပါဂမိ ရာဇဂဟံ, သဟဿက္ခေန ဝဏ္ဏိတော.

当时，世间导师为千名比丘所围绕，为帝释(Sahassakkha)所赞叹，来到王舍城。

‘‘ဒန္တော ဒန္တေဟိ သဟ ပုရာဏဇဋိလေဟိ, ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိပ္ပမုတ္တေဟိ;

သိင်္ဂီနိက္ခသဝဏ္ဏော, ရာဇဂဟံ ပါဝိသိ ဘဂဝါ.

已调伏者，与诸已调伏的昔日结发外道(jaṭila)俱；已解脱者，与诸已解脱者俱；肤色如纯金(siṅgīnikkha)的世尊步入王舍城。

‘‘ဒိသွာ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ တံ, သုတွာဝ ဂုဏသဉ္စယံ;

ဗုဒ္ဓေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, ပူဇယိံ တံ ယထာဗလံ.

见佛陀之威德，闻其功德之积聚，我对佛陀生起净信，尽己所能供养于彼。

‘‘အပရေန စ ကာလေန, ဓမ္မဒိန္နာယ သန္တိကေ;

အဂါရာ နိက္ခမိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

此后，我在法施(Dhammadinnā)座下，离家出家，过无家生活。

‘‘ကေသေသု ဆိဇ္ဇမာနေသု, ကိလေသေ ဈာပယိံ အဟံ;

ဥဂ္ဂဟိံ သာသနံ သဗ္ဗံ, ပဗ္ဗဇိတွာ စိရေနဟံ.

当头发被剃除时，我焚烧了诸烦恼；出家不久，我即掌握了所有教法。

‘‘တတော ဓမ္မမဒေသေသိံ, မဟာဇနသမာဂမေ;

ဓမ္မေ ဒေသိယမာနမှိ, ဓမ္မာဘိသမယော အဟု.

此后，我在大众集会中宣说正法；当法被宣说时，便有了法现观。

‘‘နေကပါဏသဟဿာနံ, တံ ဝိဒိတွာတိဝိမှိတော;

အဘိပ္ပသန္နော မေ ယက္ခော, ဘမိတွာန ဂိရိဗ္ဗဇံ.

知晓数千众生证法后，夜叉(Yakkha)极为惊奇，对我生起净信，绕行山城(Giribbaja)。

‘‘ကိံမေ [Pg.62] ကတာ ရာဇဂဟေ မနုဿာ, မဓုံ ပီတာဝ အစ္ဆရေ;

ယေ သုက္ကံ န ဥပါသန္တိ, ဒေသေန္တိံ အမတံ ပဒံ.

王舍城的人们在做什么？他们犹如饮蜜般呆滞，不亲近宣说不死之境的苏卡(Sukkā)。

‘‘တဉ္စ အပ္ပဋိဝါနီယံ, အသေစနကမောဇဝံ;

ပိဝန္တိ မညေ သပ္ပညာ, ဝလာဟကမိဝဒ္ဓဂူ.

此法不可抗拒，无有杂染，具足精华；我思，智者饮之，犹如旅人饮云雨。

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ ဟောမိ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ;

စေတောပရိယဉာဏဿ, ဝသီ ဟောမိ မဟာမုနေ.

大牟尼，我于神通得自在，亦于天耳界得自在；我于他心智得自在。

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

我知晓宿住，天眼已清净；诸漏已尽，如今再无后有。

‘‘အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တီသု, ပဋိဘာနေ တထေဝ စ;

ဉာဏံ မမ မဟာဝီရ, ဥပ္ပန္နံ တဝ သန္တိကေ.

大雄，于义、法、词与辩才，我的智慧已在您面前生起。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

我的烦恼已焚尽……佛陀的教法已完成。

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ပဉ္စသတဘိက္ခုနိပရိဝါရာ မဟာဓမ္မကထိကာ အဟောသိ. သာ ဧကဒိဝသံ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ကတဘတ္တကိစ္စာ ဘိက္ခုနုပဿယံ ပဝိသိတွာ သန္နိသိန္နာယ မဟတိယာ ပရိသာယ မဓုဘဏ္ဍံ ပီဠေတွာ သုမဓုရံ ပါယေန္တီ ဝိယ အမတေန အဘိသိဉ္စန္တီ ဝိယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ပရိသာ စဿာ ဓမ္မကထံ ဩဟိတသောတာ အဝိက္ခိတ္တစိတ္တာ သက္ကစ္စံ သုဏာတိ. တသ္မိံ ခဏေ ထေရိယာ စင်္ကမနကောဋိယံ ရုက္ခေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ဓမ္မဒေသနာယ ပသန္နာ ရာဇဂဟံ ပဝိသိတွာ ရထိယာယ ရထိယံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ဝိစရိတွာ တဿာ ဂုဏံ ဝိဘာဝေန္တီ –

证得阿罗汉果后，她成为拥有五百比丘尼眷属的大说法师。有一天，她在王舍城乞食完毕，回到比丘尼僧院，为聚集的广大听众说法，犹如挤压蜜器，令饮甜美之蜜，又如以甘露灌顶。听众皆侧耳倾听，心无散乱，恭敬闻法。那时，住在长老尼经行处尽头树上的天神，对说法心生净信，进入王舍城，走遍街道与十字路口，宣扬她的功德——

၅၄.

54.

‘‘ကိံမေ ကတာ ရာဇဂဟေ မနုဿာ, မဓုံ ပီတာဝ အစ္ဆရေ;

ယေ သုက္ကံ န ဥပါသန္တိ, ဒေသေန္တိံ ဗုဒ္ဓသာသနံ.

王舍城的人们在做什么？他们犹如饮蜜般呆滞，不亲近宣说佛陀教法的苏卡(Sukkā)。

၅၅.

55.

‘‘တဉ္စ အပ္ပဋိဝါနီယံ, အသေစနကမောဇဝံ;

ပိဝန္တိ မညေ သပ္ပညာ, ဝလာဟကမိဝဒ္ဓဂူ’’တိ. –

此法不可抗拒，无有杂染，具足精华；我思，智者饮之，犹如旅人饮云雨。

ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ.

（天神）说了这两首偈颂。

တတ္ထ ကိံမေ ကတာ ရာဇဂဟေ မနုဿာတိ ဣမေ ရာဇဂဟေ မနုဿာ ကိံ ကတာ, ကိသ္မိံ နာမ ကိစ္စေ ဗျာဝဋာ. မဓုံ ပီတာဝ အစ္ဆရေတိ ယထာ ဘဏ္ဍမဓုံ ဂဟေတွာ မဓုံ ပီတဝန္တော ဝိသညိနော ဟုတွာ သီသံ ဥက္ခိပိတုံ န သက္ကောန္တိ[Pg.63], ဧဝံ ဣမေပိ ဓမ္မသညာယ ဝိသညိနော ဟုတွာ မညေ သီသံ ဥက္ခိပိတုံ န သက္ကောန္တိ, ကေဝလံ အစ္ဆန္တိယေဝါတိ အတ္ထော. ယေ သုက္ကံ န ဥပါသန္တိ, ဒေသေန္တိံ ဗုဒ္ဓသာသနန္တိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သာသနံ ယာထာဝတော ဒေသေန္တိံ ပကာသေန္တိံ သုက္ကံ ထေရိံ ယေ န ဥပါသန္တိ န ပယိရုပါသန္တိ. တေ ဣမေ ရာဇဂဟေ မနုဿာ ကိံ ကတာတိ ယောဇနာ.

此处，“王舍城的人们在做什么？”是指王舍城的这些人做了什么，忙于何事。“犹如饮蜜般呆滞”是指，譬如有人取蜜器饮蜜后，神志不清，无法抬头；同样地，这些人也因缺乏法觉知而神志不清，我思，他们无法抬头，只是呆坐着而已。此即其义。“不亲近宣说佛陀教法的苏卡”，是指不亲近、不侍奉如实宣说、开示世尊教法的苏卡长老尼。与“王舍城的这些人做了什么”相连接。

တဉ္စ အပ္ပဋိဝါနီယန္တိ တဉ္စ ပန ဓမ္မံ အနိဝတ္တိတဘာဝါဝဟံ နိယျာနိကံ, အဘိက္ကန္တတာယ ဝါ ယထာ သောတုဇနသဝနမနောဟရဘာဝေန အနပနီယံ, အသေစနကံ အနာသိတ္တကံ ပကတိယာဝ မဟာရသံ တတော ဧဝ ဩဇဝန္တံ. ‘‘ဩသဓ’’န္တိပိ ပါဠိ. ဝဋ္ဋဒုက္ခဗျာဓိတိကိစ္ဆာယ ဩသဓဘူတံ. ပိဝန္တိ မညေ သပ္ပညာ, ဝလာဟကမိဝဒ္ဓဂူတိ ဝလာဟကန္တရတော နိက္ခန္တံ ဥဒကံ နိရုဒကကန္တာရေ ပထဂါ ဝိယ တံ ဓမ္မံ သပ္ပညာ ပဏ္ဍိတပုရိသာ ပိဝန္တိ မညေ ပိဝန္တာ ဝိယ သုဏန္တိ.

“此法不可抗拒”，是指此法能带来不退转的状态，导向解脱；或因其卓越，犹如悦耳之声，令人无法舍弃。“无杂染”是指不需浇灌，其本性即具大味，因此富有滋养。经中亦作“良药”，指其是治疗轮回苦病的良药。“智者饮之，我思，犹如旅人饮云雨”是指有智慧的贤者听闻此法，我思，犹如在无水荒野中的旅人饮用自云中降下的雨水。

မနုဿာ တံ သုတွာ ပသန္နမာနသာ ထေရိယာ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ သက္ကစ္စံ ဓမ္မံ သုဏိံသု. အပရဘာဂေ ထေရိယာ အာယုပရိယောသာနေ ပရိနိဗ္ဗာနကာလေ သာသနဿ နိယျာနိကဘာဝဝိဘာဝနတ္ထံ အညံ ဗျာကရောန္တီ –

人们听后心生净信，来到长老尼处，恭敬闻法。后来，长老尼寿尽般涅槃时，为阐明教法导向解脱之性，又作宣说——

၅၆.

56.

‘‘သုက္ကာ သုက္ကေဟိ ဓမ္မေဟိ, ဝီတရာဂါ သမာဟိတာ;

ဓာရေတိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟန’’န္တိ. – ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ;

“苏卡以纯净之法，离贪而心得安定；已降伏魔罗及其军队，住持此最后之身。”——她说了这首偈颂。

တတ္ထ သုက္ကာတိ သုက္ကာထေရီ အတ္တာနမေဝ ပရံ ဝိယ ဒဿေတိ. သုက္ကေဟိ ဓမ္မေဟီတိ သုပရိသုဒ္ဓေဟိ လောကုတ္တရဓမ္မေဟိ. ဝီတရာဂါ သမာဟိတာတိ အဂ္ဂမဂ္ဂေန သဗ္ဗသော ဝီတရာဂါ အရဟတ္တဖလသမာဓိနာ သမာဟိတာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

此处，“苏卡”是指苏卡长老尼将自己作为他人来开示。“以纯净之法”是指以极为清净的出世间法。“离贪而心得安定”是指以最高道彻底离贪，以阿罗汉果之定而心得安定。其余如前所述。

သုက္ကာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

苏卡长老尼偈释义终。

၇. သေလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

7. 塞拉长老尼偈释义

နတ္ထိ [Pg.64] နိဿရဏံ လောကေတိအာဒိကာ သေလာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တာ မာတာပိတူဟိ သမာနဇာတိကဿ ကုလပုတ္တဿ ဒိန္နာ, တေန သဒ္ဓိံ ဗဟူနိ ဝဿသတာနိ သုခသံဝါသံ ဝသိတွာ တသ္မိံ ကာလင်္ကတေ သယမ္ပိ အဒ္ဓဂတာ ဝယောအနုပ္ပတ္တာ သံဝေဂဇာတာ ကိံကုသလဂဝေသိနီ ကာလေန ကာလံ အာရာမေန အာရာမံ ဝိဟာရေန ဝိဟာရံ အနုဝိစရတိ ‘‘သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သန္တိကေ ဓမ္မံ သောဿာမီ’’တိ. သာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထု ဗောဓိရုက္ခံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ယဒိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ အသမော အသမသမော အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော, ဒဿေတု မေ အယံ ဗောဓိ ပါဋိဟာရိယ’’န္တိ နိသီဒိ. တဿာ တထာ စိတ္တုပ္ပာဒသမနန္တရမေဝ ဗောဓိ ပဇ္ဇလိ, သဗ္ဗသောဝဏ္ဏမယာ သာခါ ဥဋ္ဌဟိံသု, သဗ္ဗာ ဒိသာ ဝိရောစိံသု. သာ တံ ပါဋိဟာရိယံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသာ ဂရုစိတ္တီကာရံ ဥပဋ္ဌပေတွာ သိရသိ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ သတ္တရတ္တိန္ဒိဝံ တတ္ထေဝ နိသီဒိ. သတ္တမေ ဒိဝသေ ဥဠာရံ ပူဇာသက္ကာရံ အကာသိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ အာဠဝီရဋ္ဌေ အာဠဝိကဿ ရညော ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သေလာတိဿာ နာမံ အဟောသိ. အာဠဝိကဿ ပန ရညော ဓီတာတိ ကတွာ အာဠဝိကာတိပိ နံ ဝေါဟရန္တိ. သာ ဝိညုတံ ပတ္တာ သတ္ထရိ အာဠဝကံ ဒမေတွာ တဿ ဟတ္ထေ ပတ္တစီဝရံ ဒတွာ တေန သဒ္ဓိံ အာဠဝီနဂရံ ဥပဂတေ ဒါရိကာ ဟုတွာ ရညာ သဒ္ဓိံ သတ္ထု သန္တိကံ ဥပဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ဥပါသိကာ အဟောသိ. သာ အပရဘာဂေ သဉ္ဇာတသံဝေဂါ ဘိက္ခုနီသု ပဗ္ဗဇိတွာ ကတပုဗ္ဗကိစ္စာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ သင်္ခါရေ သမ္မသန္တီ ဥပနိဿယသမ္ပန္နတ္တာ ပရိပက္ကဉာဏာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၂.၆၁-၈၅) –

“世间无有出离”等偈，是塞拉长老尼所说。这位长老尼也在过去诸佛之处积累资粮，在各个轮回中修习能导向解脱的善业，在天鹅城(Haṃsavatī)于一良家转生，长大后，父母把她许配给一个同等种姓的良家子，两人一起幸福地生活了数百年。丈夫去世后，她自己也年迈体衰，心生厌离，开始寻求善法，时常从一园林至另一园林，从一精舍至另一精舍游行，心想：“我要从沙门、婆罗门那里听闻佛法。”有一天，她来到世尊的菩提树下，心想：“如果世尊是无等、无等等、无有匹敌者，愿此菩提树为我示现神变。”她心念一生起，菩提树立刻燃起光明，长出纯金色的枝条，照亮一切方向。她看到这个神变后，内心充满喜悦，生起极大的敬重心，合掌于顶，就在那里坐了七天七夜。到了第七天，她作了盛大的供养与尊敬。凭借着这个善业，她在天人和人间不断轮回，在这尊佛出世时，她转生在阿拉威(Āḷavī)国，成为阿拉威国王的女儿，名字叫做塞拉帝沙(Selātissā)。因为她是阿拉威国王的女儿，所以人们也称她为阿拉威迦(Āḷavikā)。她长大后，当世尊调伏了阿拉威夜叉，将衣钵交到他手中，并与他一同来到阿拉威城时，她身为少女与国王一同来到世尊跟前听闻佛法，获得了净信，成为一名优婆夷。后来，她心生厌离，在比丘尼众中出家，完成前行，开展观，省察诸行，由于具足近依、智慧成熟，没过多久就证得了阿罗汉果。正如《本行》(Apadāna)所记载的（长老尼譬喻2.2.61-85）——

‘‘နဂရေ ဟံသဝတိယာ, စာရိကီ အာသဟံ တဒါ;

အာရာမေန စ အာရာမံ, စရာမိ ကုသလတ္ထိကာ.

“昔日天鹅城中，我正行脚游方；为求善法故，我游行于园林之间。

‘‘ကာဠပက္ခမှိ ဒိဝသေ, အဒ္ဒသံ ဗောဓိမုတ္တမံ;

တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, ဗောဓိမူလေ နိသီဒဟံ.

“在黑半月之日，我见到最上菩提树；在那里我心生净信，我坐在菩提树下。

‘‘ဂရုစိတ္တံ [Pg.65] ဥပဋ္ဌေတွာ, သိရေ ကတွာန အဉ္ဇလိံ;

သောမနဿံ ပဝေဒေတွာ, ဧဝံ စိန္တေသိ တာဝဒေ.

“生起敬重心，合掌于顶；表达喜悦后，当下如此思惟。

‘‘ယဒိ ဗုဒ္ဓေါ အမိတဂုဏော, အသမပ္ပဋိပုဂ္ဂလော;

ဒဿေတု ပါဋိဟီရံ မေ, ဗောဓိ ဩဘာသတု အယံ.

“若佛陀具无量功德，无等、无有匹敌者；愿此菩提树为我示现神变，愿此菩提树放光。

‘‘သဟ အာဝဇ္ဇိတေ မယှံ, ဗောဓိ ပဇ္ဇလိ တာဝဒေ;

သဗ္ဗသောဏ္ဏမယာ အာသိ, ဒိသာ သဗ္ဗာ ဝိရောစတိ.

“我心念一生起，菩提树当下燃起光明；一切皆成金色，一切方向皆放光。

‘‘သတ္တရတ္တိန္ဒိဝံ တတ္ထ, ဗောဓိမူလေ နိသီဒဟံ;

သတ္တမေ ဒိဝသေ ပတ္တေ, ဒီပပူဇံ အကာသဟံ.

“我七日七夜坐在菩提树下；第七日到来时，我作了灯供养。

‘‘အာသနံ ပရိဝါရေတွာ, ပဉ္စဒီပါနိ ပဇ္ဇလုံ;

ယာဝ ဥဒေတိ သူရိယော, ဒီပါ မေ ပဇ္ဇလုံ တဒါ.

“围绕座位，五盏灯燃起；直到太阳升起，那时我的灯火燃着。

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

“以此善作之业，以及意愿与誓愿；舍弃人身，我去了三十三天。

‘‘တတ္ထ မေ သုကတံ ဗျမှံ, ပဉ္စဒီပါတိ ဝုစ္စတိ;

သဋ္ဌိယောဇနမုဗ္ဗေဓံ, တိံသယောဇနဝိတ္ထတံ.

“在那里，我有了善造的宫殿，被称为‘五灯’；高六十由旬，广三十由旬。

‘‘အသင်္ခိယာနိ ဒီပါနိ, ပရိဝါရေ ဇလိံသု မေ;

ယာဝတာ ဒေဝဘဝနံ, ဒီပါလောကေန ဇောတတိ.

“无数灯火围绕我燃起；整个天宫都因灯光而闪耀。

‘‘ပရမ္မုခါ နိသီဒိတွာ, ယဒိ ဣစ္ဆာမိ ပဿိတုံ;

ဥဒ္ဓံ အဓော စ တိရိယံ, သဗ္ဗံ ပဿာမိ စက္ခုနာ.

“若我背向而坐，想要观看；我以眼能看见上方、下方和横向的一切。

‘‘ယာဝတာ အဘိကင်္ခါမိ, ဒဋ္ဌုံ သုဂတဒုဂ္ဂတေ;

တတ္ထ အာဝရဏံ နတ္ထိ, ရုက္ခေသု ပဗ္ဗတေသု ဝါ.

“无论我欲求观看善趣与恶趣；在那里没有障碍，无论是树木或山脉。

‘‘အသီတိဒေဝရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

သတာနံ စက္ကဝတ္တီနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

“我曾作八十位天王的大妃；我曾作百位转轮王的大妃。

‘‘ယံ ယံ ယောနုပပဇ္ဇာမိ, ဒေဝတ္တံ အထ မာနုသံ;

ဒီပသတသဟဿာနိ, ပရိဝါရေ ဇလန္တိ မေ.

“无论我投生何处，无论是天界或人间；十万盏灯火围绕我燃起。

‘‘ဒေဝလောကာ စဝိတွာန, ဥပ္ပဇ္ဇိံ မာတုကုစ္ဆိယံ;

မာတုကုစ္ဆိဂတာ သန္တီ, အက္ခိ မေ န နိမီလတိ.

“我从天界死后，投生于母胎中；身在母胎中，我的眼睛不曾闭合。

‘‘ဒီပသတသဟဿာနိ, ပုညကမ္မသမင်္ဂိတာ;

ဇလန္တိ သူတိကာဂေဟေ, ပဉ္စဒီပါနိဒံ ဖလံ.

“由善业所感，十万盏灯火在产房中燃起，此乃五灯之果报。

‘‘ပစ္ဆိမေ [Pg.66] ဘဝေ သမ္ပတ္တေ, မာနသံ ဝိနိဝတ္တယိံ;

အဇရာမတံ သီတိဘာဝံ, နိဗ္ဗာနံ ဖဿယိံ အဟံ.

“当最后有到来时，我心已回转；我触及了不老不死、寂静、涅槃。

‘‘ဇာတိယာ သတ္တဝဿာဟံ, အရဟတ္တမပါပုဏိံ;

ဥပသမ္ပာဒယီ ဗုဒ္ဓေါ, ဂုဏမညာယ ဂေါတမော.

“我七岁时证得阿罗汉果；乔达摩佛陀知我功德，为我授具足戒。

‘‘မဏ္ဍပေ ရုက္ခမူလေ ဝါ, သုညာဂါရေ ဝသန္တိယာ;

တဒါ ပဇ္ဇလတေ ဒီပံ, ပဉ္စဒီပါနိဒံ ဖလံ.

“无论是在亭阁或树下，住在空屋中；那时灯火燃起，此乃五灯之果报。

‘‘ဒိဗ္ဗစက္ခုဝိသုဒ္ဓံ မေ, သမာဓိကုသလာ အဟံ;

အဘိညာပါရမိပ္ပတ္တာ, ပဉ္စဒီပါနိဒံ ဖလံ.

“我的天眼已清净，我于定中善巧；已达神通彼岸，此乃五灯之果报。

‘‘သဗ္ဗဝေါသိတဝေါသာနာ, ကတကိစ္စာ အနာသဝါ;

ပဉ္စဒီပါ မဟာဝီရ, ပါဒေ ဝန္ဒာမိ စက္ခုမ.

“梵行已圆满，所作皆已办，我已得无漏；大雄啊，具眼者啊，我‘五灯’礼敬您的双足。

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ယံ ဒီပမဒဒိံ တဒါ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပဉ္စဒီပါနိဒံ ဖလံ.

“十万劫前，那时我所献之灯；我不曾经历恶趣，此乃五灯之果报。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我的烦恼已焚尽……佛陀的教导已完成。”

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ထေရီ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရန္တီ ဧကဒိဝသံ ပစ္ဆာဘတ္တံ သာဝတ္ထိတော နိက္ခမိတွာ ဒိဝါဝိဟာရတ္ထာယ အန္ဓဝနံ ပဝိသိတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ. အထ နံ မာရော ဝိဝေကတော ဝိစ္ဆေဒေတုကာမော အညာတကရူပေန ဥပဂန္တွာ –

然而，证得阿罗汉果的长老尼住在舍卫城(Sāvatthī)时，有一天午饭后从舍卫城出来，为了日间住处进入盲林(Andhavana)，坐在一棵树下。这时，魔罗想要破坏她的独处，以陌生人的形象走近她——

၅၇.

57.

‘‘နတ္ထိ နိဿရဏံ လောကေ, ကိံ ဝိဝေကေန ကာဟသိ;

ဘုဉ္ဇာဟိ ကာမရတိယော, မာဟု ပစ္ဆာနုတာပိနီ’’တိ. – ဂါထမာဟ;

“世间无有出离，你独处有何用？享受欲乐吧，莫要后悔。”

တဿတ္ထော – ဣမသ္မိံ လောကေ သဗ္ဗသမယေသုပိ ဥပပရိက္ခီယမာနေသု နိဿရဏံ နိဗ္ဗာနံ နာမ နတ္ထိ တေသံ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဆန္ဒသော ပဋိညာယမာနံ ဝေါဟာရမတ္တမေဝေတံ, တသ္မာ ကိံ ဝိဝေကေန ကာဟသိ ဧဝရူပေ သမ္ပန္နပဌမဝယေ ဌိတာ ဣမိနာ ကာယဝိဝေကေန ကိံ ကရိဿသိ? အထ ခေါ ဘုဉ္ဇာဟိ ကာမရတိယော ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမသန္နိဿိတာ ခိဍ္ဍာရတိယော [Pg.67] ပစ္စနုဘောဟိ. ကသ္မာ? မာဟု ပစ္ဆာနုတာပိနီ ‘‘ယဒတ္ထံ ဗြဟ္မစရိယံ စရာမိ, တဒေဝ နိဗ္ဗာနံ နတ္ထိ, တေနေဝေတံ နာဓိဂတံ, ကာမဘောဂါ စ ပရိဟီနာ, အနတ္ထော ဝတ မယှ’’န္တိ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနီ မာ အဟောသီတိ အဓိပ္ပာယော.

其义为：在此世间无论何时探寻，名为出离的涅槃并不存在，那只是那些沙门、婆罗门随其意愿所宣称的言说而已。既然如此，你独处有何用？你处于如此圆满的初龄，以此身独处又能做什么？不如体验依于事欲与烦恼欲的嬉戏之乐。为何？不要日后成为后悔之人，心怀懊恼说：“我为了那个目的而修习梵行，但涅槃根本不存在，因此我没有证得它，而且丧失了对欲乐的享受，我真是徒劳无益”。

တံ သုတွာ ထေရီ ‘‘ဗာလော ဝတာယံ မာရော, ယော မမ ပစ္စက္ခဘူတံ နိဗ္ဗာနံ ပဋိက္ခိပတိ. ကာမေသု စ မံ ပဝါရေတိ, မမ ခီဏာသဝဘာဝံ န ဇာနာတိ. ဟန္ဒ နံ တံ ဇာနာပေတွာ တဇ္ဇေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ –

长老尼听了之后，心想：“这魔罗真是愚蠢，竟然否定我亲证的涅槃，还劝诱我欲乐，不知道我已是漏尽者。好吧，我要让他明白，并且要呵斥他！”如此思索之后——

၅၈.

58.

‘‘သတ္တိသူလူပမာ ကာမာ, ခန္ဓာသံ အဓိကုဋ္ဋနာ;

ယံ တွံ ကာမရတိံ ဗြူသိ, အရတီ ဒါနိ သာ မမ.

“欲乐如矛与利刺，诸蕴是它们的砧板；你所说的欲乐，现在于我已是不乐。

၅၉.

59.

‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောက္ခန္ဓော ပဒါလိတော;

ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တကာ’’တိ. – ဣမံ ဂါထာဒွယမာဟ;

“一切喜悦已被摧毁，痴闇之蕴已被破除；恶魔，你当如此知晓：死神啊，你已被击败！”

တတ္ထ သတ္တိသူလူပမာ ကာမာတိ ကာမာ နာမ ယေန အဓိဋ္ဌိတာ, တဿ သတ္တဿ ဝိနိဝိဇ္ဈနတော နိသိတသတ္တိ ဝိယ သူလံ ဝိယ စ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ခန္ဓာတိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. အာသန္တိ တေသံ. အဓိကုဋ္ဋနာတိ ဆိန္ဒနာဓိဋ္ဌာနာ, အစ္စာဒါနဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထော. ယတော ခန္ဓေ အစ္စာဒါယ သတ္တာ ကာမေဟိ ဆေဇ္ဇဘေဇ္ဇံ ပါပုဏန္တိ. ယံ တွံ ကာမရတိံ ဗြူသိ, အရတိ ဒါနိ သာ မမာတိ, ပါပိမ, တွံ ယံ ကာမရတိံ ရမိတဗ္ဗံ သေဝိတဗ္ဗံ ကတွာ ဝဒသိ, သာ ဒါနိ မမ နိရတိဇာတိကတ္တာ မီဠှသဒိသာ, န တာယ မမ ကောစိ အတ္ထော အတ္ထီတိ.

此处“欲乐如矛与枪”，是指所谓欲乐，当被执取时，对那有情而言，应被视为如锐利之矛、如枪般刺穿。“蕴”是指取蕴。“是其捶打处”的意思是砍伐之处，是极度压迫之处。因为有情过度执取诸蕴，而被欲乐所切割与破坏。“你所说的欲乐，现在于我而言，那只是厌恶”，恶魔，你所说的欲乐是可享受、可亲近的，现在对我而言，那就像粪便一样，我对此毫无用处。

တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ’’တိအာဒိနာ. တတ္ထ ဧဝံ ဇာနာဟီတိ ‘‘သဗ္ဗသော ပဟီနတဏှာဝိဇ္ဇာ’’တိ မံ ဇာနာဟိ, တတော ဧဝ ဗလဝိဓမနဝိသယာတိက္ကမနေဟိ အန္တက လာမကာစာရ, မာရ, တွံ မယာ နိဟတော ဗာဓိတော အသိ, န ပနာဟံ တယာ ဗာဓိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော.

其中，（她）以“一切喜悦已被摧毁”等（偈颂）说明原因。在那里，“你当如此知晓”的意思是：你当知我已“完全断除渴爱与无明”，因此，死主、行径卑劣者、魔罗，你已被我以力量、摧破、超越境界而击败、阻碍，而我不会被你所阻碍——此是其义。

ဧဝံ ထေရိယာ မာရော သန္တဇ္ဇိတော တတ္ထေဝန္တရဓာယိ. ထေရီပိ ဖလသမာပတ္တိသုခေန အန္ဓဝနေ ဒိဝသဘာဂံ ဝီတိနာမေတွာ သာယနှေ ဝသနဋ္ဌာနမေဝ ဂတာ.

于是，长老尼威吓魔罗后，魔罗就在那里消失了。长老尼也在盲林中以果定之乐度过白日，傍晚时分回到自己的住所。

သေလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

塞拉长老尼偈释义终。

၈. သောမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

8. 苏摩长老尼偈释义

ယံ [Pg.68] တံ ဣသီဟိ ပတ္တဗ္ဗန္တိအာဒိကာ သောမာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ခတ္တိယမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ အရုဏရညော အဂ္ဂမဟေသီ အဟောသီတိ သဗ္ဗံ အတီတဝတ္ထု အဘယတ္ထေရိယာ ဝတ္ထုသဒိသံ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု ပန အယံ ထေရီ တတ္ထ တတ္ထ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟေ ဗိမ္ဗိသာရဿ ရညော ပုရောဟိတဿ ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿာ သောမာတိ နာမံ အဟောသိ. သာ ဝိညုတံ ပတ္တာ သတ္ထု ရာဇဂဟပဝေသနေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ဥပါသိကာ ဟုတွာ အပရဘာဂေ သဉ္ဇာတသံဝေဂါ ဘိက္ခုနီသု ပဗ္ဗဇိတွာ ကတပုဗ္ဗကိစ္စာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၁.၇၁, ၈၀-၉၀) –

“此境仙人方能达”等偈，是苏摩(Somā)长老尼所说。这位长老尼在过去诸佛时也曾积累功德，在各处轮回中不断增长以解脱为助缘的善业。在尸弃佛(Sikhī)的时代，她出生在刹帝利大富豪的家族中，长大后成为阿卢那(Aruṇa)国王的王后，这些过去的事都和无畏(Abhayā)长老尼的故事相似。至于现在的事，这位长老尼在天人和人间轮回，在这佛陀出世时，她投生在王舍城频婆娑罗王的国师家中，名字叫做苏摩。苏摩长大后，在世尊进入王舍城时生起了信心，成为一位优婆夷，之后她因为生起悚惧而出家为比丘尼，勤修观业，不久就证得了具有四无碍解的阿罗汉果。就像《本行》(Apadāna)里所说的（apa. therī 2.1.71, 80-90）：

‘‘နဂရေ အရုဏဝတိယာ, အရုဏော နာမ ခတ္တိယော;

တဿ ရညော အဟုံ ဘရိယာ, ဝါရိတံ ဝါရယာမဟံ.

“于阿卢那瓦底(Aruṇavatī)城，有刹帝利名阿卢那。我曾是彼王之妻，我遮止应遮之事。

‘‘ယာဝတာ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. –

“……乃至……佛陀之教法已成办。”

သဗ္ဗံ အဘယတ္ထေရိယာ အပဒါနသဒိသံ.

一切都和无畏长老尼的《本行》相似。

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဝိမုတ္တိသုခေန သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရန္တီ ဧကဒိဝသံ ဒိဝါဝိဟာရတ္ထာယ အန္ဓဝနံ ပဝိသိတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ. အထ နံ မာရော ဝိဝေကတော ဝိစ္ဆေဒေတုကာမော အဒိဿမာနုရူပေါ ဥပဂန္တွာ အာကာသေ ဌတွာ –

证得阿罗汉果后，她住在舍卫城(Sāvatthī)享受解脱之乐。有一天，为了日间的住禅，她进入盲林，坐在一棵树下。那时，魔罗想要破坏她的独处，便隐身前来，立于空中——

၆၀.

60.

‘‘ယံ တံ ဣသီဟိ ပတ္တဗ္ဗံ, ဌာနံ ဒုရဘိသမ္ဘဝံ;

န တံ ဒွင်္ဂုလပညာယ, သက္ကာ ပပ္ပောတုမိတ္ထိယာ’’တိ. – ဣမံ ဂါထမာဟ;

“仙人所应达之境，甚深难得；具二指之慧女人，实不能得。”——说了这首偈颂。

တဿတ္ထော – သီလက္ခန္ဓာဒီနံ ဧသနဋ္ဌေန ‘‘ဣသီ’’တိ လဒ္ဓနာမေဟိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ မဟာပညေဟိ ပတ္တဗ္ဗံ, တံ အညေဟိ ပန ဒုရဘိသမ္ဘဝံ ဒုန္နိပ္ဖာဒနီယံ. ယံ တံ အရဟတ္တသင်္ခါတံ ပရမဿာသဋ္ဌာနံ, န တံ ဒွင်္ဂုလပညာယ နိဟီနပညာယ ဣတ္ထိယာ ပါပုဏိတုံ သက္ကာ. ဣတ္ထိယော ဟိ သတ္တဋ္ဌဝဿကာလတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗကာလံ ဩဒနံ ပစန္တိယော ပက္ကုထိတေ ဥဒကေ တဏ္ဍုလေ ပက္ခိပိတွာ ‘‘ဧတ္တာဝတာ [Pg.69] ဩဒနံ ပက္က’’န္တိ န ဇာနန္တိ, ပက္ကုထိယမာနေ ပန တဏ္ဍုလေ ဒဗ္ဗိယာ ဥဒ္ဓရိတွာ ဒွီဟိ အင်္ဂုလီဟိ ပီဠေတွာ ဇာနန္တိ, တသ္မာ ဒွင်္ဂုလိပညာယာတိ ဝုတ္တာ.

其义是——以寻求戒蕴等而得名为“仙人”的佛陀等大智者所应证得的，是其他人难以企及、难以成就的。那被称为阿罗汉果的至高安息处，不是凭借两指智慧、低下智慧的女人所能证得的。因为女人从七八岁开始，一直以来煮饭的时候，把米放到沸水里，不知道“饭熟到什么程度”，而是用勺子从沸水中捞起米粒，用两根手指捏一下才知道，所以说她们是“两指智慧”。

တံ သုတွာ ထေရီ မာရံ အပသာဒေန္တီ –

听了这话，长老尼斥退魔罗——

၆၁.

61.

‘‘ဣတ္ထိဘာဝေါ နော ကိံ ကယိရာ, စိတ္တမှိ သုသမာဟိတေ;

ဉာဏမှိ ဝတ္တမာနမှိ, သမ္မာ ဓမ္မံ ဝိပဿတော.

“女身于我复何碍？心意于善得等持，智慧之流正运转，如实而观正法时。

၆၂.

62.

‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောက္ခန္ဓော ပဒါလိတော;

ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တကာ’’တိ. –

“一切欢喜皆已毁，无明黑蕴已破除；恶魔当知此事，死主，你已被击败。”

ဣတရာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了另外两首偈颂。

တတ္ထ ဣတ္ထိဘာဝေါ နော ကိံ ကယိရာတိ မာတုဂါမဘာဝေါ အမှာကံ ကိံ ကရေယျ, အရဟတ္တပ္ပတ္တိယာ ကီဒိသံ ဝိဗန္ဓံ ဥပ္ပာဒေယျ. စိတ္တမှိ သုသမာဟိတေတိ စိတ္တေ အဂ္ဂမဂ္ဂသမာဓိနာ သုဋ္ဌု သမာဟိတေ. ဉာဏမှိ ဝတ္တမာနမှီတိ တတော အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေ ပဝတ္တမာနေ. သမ္မာ ဓမ္မံ ဝိပဿတောတိ စတုသစ္စဓမ္မံ ပရိညာဒိဝိဓိနာ သမ္မဒေဝ ပဿတော. အယဉှေတ္ထ သင်္ခေပေါ – ပါပိမ, ဣတ္ထီ ဝါ ဟောတု ပုရိသော ဝါ, အဂ္ဂမဂ္ဂေ အဓိဂတေ အရဟတ္တံ ဟတ္ထဂတမေဝါတိ.

此处，“女身于我复何碍”是指，身为女性对我等有何妨碍？又能对证得阿罗汉果造成什么样的障碍？“心意于善得等持”是指，心通过最上道定而善得等持。“智慧之流正运转”是指，在那之后，阿罗汉道智正在运转。“如实而观正法时”是指，以遍知等方式如实地观见四圣谛法。此中概要为——恶魔，无论是女人还是男人，一旦证得最上道，阿罗汉果就已在掌握之中。

ဣဒါနိ တဿ အတ္တနာ အဓိဂတဘာဝံ ဥဇုကမေဝ ဒဿေန္တီ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ’’တိ ဂါထမာဟ. သာ ဝုတ္တတ္ထာယေဝ.

现在为了直接显示她自己证得的境界，说了“一切欢喜皆已毁”的偈颂。这句偈颂的意思和前面说的一样。

သောမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

苏摩长老尼偈释义终。

တိကနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

三集释义终。

၄. စတုက္ကနိပါတော

4. 第四集

၁. ဘဒ္ဒါကာပိလာနီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 跋陀·迦比罗尼长老尼偈释义

စတုက္ကနိပါတေ [Pg.70] ပုတ္တော ဗုဒ္ဓဿ ဒါယာဒေါတိအာဒိကာ ဘဒ္ဒါယ ကာပိလာနိယာ ထေရိယာ ဂါထာ. သာ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရန္တီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စုတာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ ဗာရာဏသိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ပတိကုလံ ဂန္တွာ, ဧကဒိဝသံ အတ္တနော နနန္ဒာယ သဒ္ဓိံ ကလဟံ ကရောန္တီ တာယ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ပိဏ္ဍပါတေ ဒိန္နေ ‘‘အယံ ဣမဿ ဒါနံ ဒတွာ ဥဠာရသမ္ပတ္တိံ လဘိဿတီ’’တိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဟတ္ထတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဘတ္တံ ဆဍ္ဍေတွာ ကလလဿ ပူရေတွာ အဒါသိ. မဟာဇနော ဂရဟိ – ‘‘ဗာလေ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ တေ ကိံ အပရဇ္ဈီ’’တိ? သာ တေသံ ဝစနေန လဇ္ဇမာနာ ပုန ပတ္တံ ဂဟေတွာ ကလလံ နီဟရိတွာ ဓောဝိတွာ ဂန္ဓစုဏ္ဏေန ဥဗ္ဗဋ္ဋေတွာ စတုမဓုရဿ ပူရေတွာ ဥပရိ အာသိတ္တေန ပဒုမဂဗ္ဘဝဏ္ဏေန သပ္ပိနာ ဝိဇ္ဇောတမာနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဟတ္ထေ ဌပေတွာ ‘‘ယထာ အယံ ပိဏ္ဍပါတော ဩဘာသဇာတော, ဧဝံ ဩဘာသဇာတံ မေ သရီရံ ဟောတူ’’တိ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေသိ. သာ တတော စဝိတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ဗာရာဏသိယံ မဟာဝိဘဝဿ သေဋ္ဌိနော ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. ပုဗ္ဗကမ္မဖလေန ဒုဂ္ဂန္ဓသရီရာ မနုဿေဟိ ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗာ ဟုတွာ သံဝေဂဇာတာ အတ္တနော အာဘရဏေဟိ သုဝဏ္ဏိဋ္ဌကံ ကာရေတွာ ဘဂဝတော စေတိယေ ပတိဋ္ဌပေသိ, ဥပ္ပလဟတ္ထေန စ ပူဇံ အကာသိ. တေနဿာ သရီရံ တသ္မိံယေဝ ဘဝေ သုဂန္ဓံ မနောဟရံ ဇာတံ. သာ ပတိနော ပိယာ မနာပါ ဟုတွာ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ တတော စုတာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တိ. တတ္ထာပိ ယာဝဇီဝံ ဒိဗ္ဗသုခံ အနုဘဝိတွာ, တတော စုတာ ဗာရာဏသိရညော ဓီတာ ဟုတွာ တတ္ထ ဒေဝသမ္ပတ္တိသဒိသံ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တီ စိရကာလံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ဥပဋ္ဌဟိတွာ, တေသု ပရိနိဗ္ဗုတေသု သံဝေဂဇာတာ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇာယ ပဗ္ဗဇိတွာ ဥယျာနေ ဝသန္တီ ဈာနာနိ ဘာဝေတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတော စုတာ သာဂလနဂရေ ကောသိယဂေါတ္တဿ [Pg.71] ဗြာဟ္မဏကုလဿ ဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ မဟတာ ပရိဟာရေန ဝဍ္ဎိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ မဟာတိတ္ထဂါမေ ပိပ္ဖလိကုမာရဿ ဂေဟံ နီတာ. တသ္မိံ ပဗ္ဗဇိတုံ နိက္ခန္တေ မဟန္တံ ဘောဂက္ခန္ဓံ မဟန္တဉ္စ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇ္ဇတ္ထာယ နိက္ခမိတွာ ပဉ္စ ဝဿာနိ တိတ္ထိယာရာမေ ပဝိသိတွာ အပရဘာဂေ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပသမ္ပဒဉ္စ လဘိတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ န စိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၃.၂၄၄-၃၁၃) –

第四集，跋陀迦比罗尼长老尼的偈颂，以“佛陀之子、继承者”等开头。据说她在莲花上佛(Padumuttara)世尊时代，出生于天鹅城(Haṃsavatī)的一个富裕家族，长大后在导师座下听闻佛法。看见导师将一位能忆念宿命的比丘尼置于首位时，她发愿精进修行，自己也希望获得那个地位，终身行善。命终后她在人天善趣轮回流转。在佛陀未出世时，她出生于波罗奈城(Bārāṇasī)的一个富裕家族，嫁到夫家后，有一天与自己的小姑子争吵，当小姑子施食给独觉佛时，她心想：“此人若施食给他，将获得殊胜的福报”，便从独觉佛手中接过钵，倒掉原有的食物，盛满污泥施与。众人责备她说：“愚人，独觉佛对你做了什么错事？”她因这些话感到羞愧，重新取回钵，倒掉污泥，洗净后用香粉涂抹，盛满四种甜食，并在上面浇灌如莲花花蕊般颜色闪耀的酥油，放在独觉佛手中，发愿说：“愿此供养光明灿烂，愿我的身体也变得光明。”命终后她投生善趣继续轮回。在迦叶佛(Kassapa Buddha)时代，她转生为波罗奈城大富豪的女儿。由于过去业力的影响，她的身体散发恶臭，为人所厌恶。心生警觉后，她用自己的首饰打造金砖，供奉在世尊的塔庙里，并用手拿着青莲花供养。因此她的身体当即变得芬芳可爱。她成为丈夫心爱的妻子，终身行善，命终后转生到天界。在那里享受天界的快乐直到命终，又转生为波罗奈国王的女儿，享受如同天界般的富贵。长期侍奉独觉佛后，见到他们般涅槃，心生警觉而出家做苦行者，住在园林中修习禅定，死后转生到梵天界。从梵天界命终后，她转生到娑伽罗城(Sāgala)拘希耶(Kosiyagotta)婆罗门家族，在丰厚的供养中长大。成年后被迎娶到摩诃提舍村(Mahātittha)的毕钵离童子(Pipphali Kumāra)家中。当丈夫出家时，她舍弃巨额财富和众多的亲属，为了求道而出家。先在外道精舍修行五年，后来在大爱道乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)座下出家并受具足戒(upasampadā)，修习观(vipassanā)，不久证得阿罗汉果。正如在《本行》(Apadāna)中所说的那样——

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော, သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ;

ဣတော သတသဟဿမှိ, ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

名为莲花上佛之胜者，已达一切诸法之彼岸；于此十万劫之前，彼导师出现于世间。

‘‘တဒါဟု ဟံသဝတိယံ, ဝိဒေဟော နာမ နာမတော;

သေဋ္ဌီ ပဟူတရတနော, တဿ ဇာယာ အဟောသဟံ.

那时，在天鹅城(Haṃsavatī)，有一位名叫威德哈(Videha)的长者，拥有无量珍宝，我曾是他的妻子。

‘‘ကဒါစိ သော နရာဒိစ္စံ, ဥပေစ္စ သပရိဇ္ဇနော;

ဓမ္မမဿောသိ ဗုဒ္ဓဿ, သဗ္ဗဒုက္ခဘယပ္ပဟံ.

他曾与眷属一同去到人中之日（佛陀）那里，听闻能消除一切苦与怖畏的佛法。

‘‘သာဝကံ ဓုတဝါဒါနံ, အဂ္ဂံ ကိတ္တေသိ နာယကော;

သုတွာ သတ္တာဟိကံ ဒါနံ, ဒတွာ ဗုဒ္ဓဿ တာဒိနော.

导师赞叹一位弟子为持头陀行者中最胜者。听闻后，我向那位如来的佛陀作了七日供养。

‘‘နိပစ္စ သိရသာ ပါဒေ, တံ ဌာနမဘိပတ္ထယိံ;

သ ဟာသယန္တော ပရိသံ, တဒါ ဟိ နရပုင်္ဂဝေါ.

我俯首顶礼佛足，殷切希求获得那个地位。那时，那位人中之雄（佛陀）令大众欢喜而言说。

‘‘သေဋ္ဌိနော အနုကမ္ပာယ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ;

လစ္ဆသေ ပတ္ထိတံ ဌာနံ, နိဗ္ဗုတော ဟောဟိ ပုတ္တက.

出于对长者的悲悯，他说了这些偈颂：“你将获得所求之处，孩子，愿你证得涅槃。”

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ;

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

十万劫后，一位生于奥嘎咖(Okkāka)族、名为乔达摩(Gotama)的导师将出现于世。

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒေါ, ဩရသော ဓမ္မနိမ္မိတော;

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန, ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝကော.

他的法嗣，由法所生，乃是法生之子，一位名为迦叶(Kassapa)的导师弟子将会出现。

‘‘တံ သုတွာ မုဒိတော ဟုတွာ, ယာဝဇီဝံ တဒါ ဇိနံ;

မေတ္တစိတ္တော ပရိစရိ, ပစ္စယေဟိ ဝိနာယကံ.

闻此，我心生欢喜，彼时终其一生，以慈心与资具侍奉那位胜者、调御者。

‘‘သာသနံ ဇောတယိတွာန, သော မဒ္ဒိတွာ ကုတိတ္ထိယေ;

ဝေနေယျံ ဝိနယိတွာ စ, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

他照亮了教法，摧伏了外道；调伏应受教化者后，他与弟子们一同般涅槃。

‘‘နိဗ္ဗုတေ [Pg.72] တမှိ လောကဂ္ဂေ, ပူဇနတ္ထာယ သတ္ထုနော;

ဉာတိမိတ္တေ သမာနေတွာ, သဟ တေဟိ အကာရယိ.

彼世间最胜者般涅槃时，为供养导师，我召集亲友，与他们一同建造（佛塔）。

‘‘သတ္တယောဇနိကံ ထူပံ, ဥဗ္ဗိဒ္ဓံ ရတနာမယံ;

ဇလန္တံ သတရံသိံဝ, သာလရာဇံဝ ဖုလ္လိတံ.

（我）建造了一座七由旬高、由宝物构成的佛塔，它闪耀如百道光芒，盛开如娑罗王树。

‘‘သတ္တသတသဟဿာနိ, ပါတိယော တတ္ထ ကာရယိ;

နဠဂ္ဂီ ဝိယ ဇောတန္တီ, ရတနေဟေဝ သတ္တဟိ.

我在那里设置了七十万个灯盏，它们由七宝构成，如芦苇火般闪耀。

‘‘ဂန္ဓတေလေန ပူရေတွာ, ဒီပါနုဇ္ဇလယီ တဟိံ;

ပူဇနတ္ထာယ မဟေသိဿ, သဗ္ဗဘူတာနုကမ္ပိနော.

我用香油注满灯盏，在那里点亮了明灯，为供养那位怜悯一切众生的大仙。

‘‘သတ္တသတသဟဿာနိ, ပုဏ္ဏကုမ္ဘာနိ ကာရယိ;

ရတနေဟေဝ ပုဏ္ဏာနိ, ပူဇနတ္ထာယ မဟေသိနော.

我制作了七十万个满罐，里面装满了宝物，为供养大仙。

‘‘မဇ္ဈေ အဋ္ဌဋ္ဌကုမ္ဘီနံ, ဥဿိတာ ကဉ္စနဂ္ဃိယော;

အတိရောစန္တိ ဝဏ္ဏေန, သရဒေဝ ဒိဝါကရော.

在六十四个罐子中间，竖立着金色的柱子，它们色泽璀璨，如同秋日的太阳。

‘‘စတုဒွါရေသု သောဘန္တိ, တောရဏာ ရတနာမယာ;

ဥဿိတာ ဖလကာ ရမ္မာ, သောဘန္တိ ရတနာမယာ.

四扇门上，宝物所成的拱门闪耀着；竖立着可爱的宝饰板，闪耀着光芒。

‘‘ဝိရောစန္တိ ပရိက္ခိတ္တာ, အဝဋံသာ သုနိမ္မိတာ;

ဥဿိတာနိ ပဋာကာနိ, ရတနာနိ ဝိရောစရေ.

精巧制作的花环环绕着佛塔，闪耀着；高悬的旗帜和宝物也闪耀着光芒。

‘‘သုရတ္တံ သုကတံ စိတ္တံ, စေတိယံ ရတနာမယံ;

အတိရောစတိ ဝဏ္ဏေန, သသဉ္ဈောဝ ဒိဝါကရော.

这座由宝物构成的佛塔，被善加涂饰和装饰，它色泽璀璨，如同黄昏的太阳。

‘‘ထူပဿ ဝေဒိယော တိဿော, ဟရိတာလေန ပူရယိ;

ဧကံ မနောသိလာယေကံ, အဉ္ဇနေန စ ဧကိကံ.

佛塔的三层围栏，一层用雄黄填满，一层用雌黄，另一层用眼影膏。

‘‘ပူဇံ ဧတာဒိသံ ရမ္မံ, ကာရေတွာ ဝရဝါဒိနော;

အဒါသိ ဒါနံ သံဃဿ, ယာဝဇီဝံ ယထာဗလံ.

为那位善说者做了如此庄严的供养后，我尽其所能，终生向僧团布施。

‘‘သဟာဝ သေဋ္ဌိနာ တေန, တာနိ ပုညာနိ သဗ္ဗသော;

ယာဝဇီဝံ ကရိတွာန, သဟာဝ သုဂတိံ ဂတာ.

我与那位长者一同，终生圆满地行持那些善业，之后一同投生善趣。

‘‘သမ္ပတ္တိယောနုဘောတွာန, ဒေဝတ္တေ အထ မာနုသေ;

ဆာယာ ဝိယ သရီရေန, သဟ တေနေဝ သံသရိံ.

在天界和人间享受福报后，我如影随形般与他一同轮回。

‘‘ဧကနဝုတိတော [Pg.73] ကပ္ပေ, ဝိပဿီ နာမ နာယကော;

ဥပ္ပဇ္ဇိ စာရုဒဿနော, သဗ္ဗဓမ္မဝိပဿကော.

在九十一劫前，一位名叫毗婆尸(Vipassī)的导师出现了，他容貌庄严，遍观一切法。

‘‘တဒါယံ ဗန္ဓုပတိယံ, ဗြာဟ္မဏော သာဓုသမ္မတော;

အဍ္ဎော သန္တော ဂုဏေနာပိ, ဓနေန စ သုဒုဂ္ဂတော.

那时，在槃头末帝城(Bandhumatī)，这位婆罗门受到善人的尊敬；他虽然富有德行，但在财富上却非常贫困。

‘‘တဒါပိ တဿာဟံ အာသိံ, ဗြာဟ္မဏီ သမစေတသာ;

ကဒါစိ သော ဒိဇဝရော, သင်္ဂမေသိ မဟာမုနိံ.

那时，我也是他的婆罗门妻子，与他心意相同；有一次，那位最胜的婆罗门遇到了大牟尼。

‘‘နိသိန္နံ ဇနကာယမှိ, ဒေသေန္တံ အမတံ ပဒံ;

သုတွာ ဓမ္မံ ပမုဒိတော, အဒါသိ ဧကသာဋကံ.

他看到大牟尼坐在人群中，宣说不死之法；听闻佛法后，他心生欢喜，布施了一件外衣。

‘‘ဃရမေကေန ဝတ္ထေန, ဂန္တွာနေတံ သ မဗြဝိ;

အနုမောဒ မဟာပုညံ, ဒိန္နံ ဗုဒ္ဓဿ သာဋကံ.

他只穿着一件内衣回家，然后对我说：“请随喜我布施衣服给佛陀的这份大功德。”

‘‘တဒါဟံ အဉ္ဇလိံ ကတွာ, အနုမောဒိံ သုပီဏိတာ;

သုဒိန္နော သာဋကော သာမိ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ တာဒိနော.

那时，我合掌，满心欢喜地随喜道：“主人，善哉！这件衣服已善施给最胜的如来佛陀。”

‘‘သုခိတော သဇ္ဇိတော ဟုတွာ, သံသရန္တော ဘဝါဘဝေ;

ဗာရာဏသိပုရေ ရမ္မေ, ရာဇာ အာသိ မဟီပတိ.

他因此在生生世世的轮回中，安乐而庄严；在美丽的波罗奈城(Bārāṇasī)，他成为国王，大地之主。

‘‘တဒါ တဿ မဟေသီဟံ, ဣတ္ထိဂုမ္ဗဿ ဥတ္တမာ;

တဿာတိ ဒယိတာ အာသိံ, ပုဗ္ဗသ္နေဟေန ဘတ္တုနော.

那时，我是他的王后，在女众中最为殊胜；因对丈夫宿世的情爱，我成为他最宠爱的人。

‘‘ပိဏ္ဍာယ ဝိစရန္တေ တေ, အဋ္ဌ ပစ္စေကနာယကေ;

ဒိသွာ ပမုဒိတော ဟုတွာ, ဒတွာ ပိဏ္ဍံ မဟာရဟံ.

彼见八位独觉佛游行乞食，心生欢喜，供养珍贵食物。

‘‘ပုနော နိမန္တယိတွာန, ကတွာ ရတနမဏ္ဍပံ;

ကမ္မာရေဟိ ကတံ ပတ္တံ, သောဝဏ္ဏံ ဝတ တတ္တကံ.

复次邀请彼等，建造珍宝楼阁；工匠所制之钵，乃灿烂黄金所成。

‘‘သမာနေတွာန တေ သဗ္ဗေ, တေသံ ဒါနမဒါသိ သော;

သောဏ္ဏာသနေ ပဝိဋ္ဌာနံ, ပသန္နော သေဟိ ပါဏိဘိ.

他将他们全部召集起来，向安坐于金座上的他们，以欢喜心亲手奉上供养。

‘‘တမ္ပိ ဒါနံ သဟာဒါသိံ, ကာသိရာဇေနဟံ တဒါ;

ပုနာဟံ ဗာရာဏသိယံ, ဇာတာ ကာသိကဂါမကေ.

那时，我与迦尸(Kāsī)国王一同行此布施；其后，我于波罗奈(Bārāṇasī)之迦尸村出生。

‘‘ကုဋုမ္ဗိကကုလေ ဖီတေ, သုခိတော သော သဘာတုကော;

ဇေဋ္ဌဿ ဘာတုနော ဇာယာ, အဟောသိံ သုပတိဗ္ဗတာ.

他生于富裕的家长之家，与兄弟们安乐地生活；我成为他长兄的妻子，是一位忠贞的妻子。

‘‘ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ [Pg.74] ဒိသွာန, ကနိယဿ မမ ဘတ္တုနော;

ဘာဂန္နံ တဿ ဒတွာန, အာဂတေ တမှိ ပါဝဒိံ.

我看到一位独觉佛，便将我小叔子的那份食物给了他；待小叔子回来时，我告诉了他此事。

‘‘နာဘိနန္ဒိတ္ထ သော ဒါနံ, တတော တဿ အဒါသဟံ;

ဥခါ အာနိယ တံ အန္နံ, ပုနော တဿေဝ သော အဒါ.

小叔子不喜此布施，我便将食物给了他。他用锅端来那食物，复又供养给那位独觉佛。

‘‘တဒန္နံ ဆဍ္ဍယိတွာန, ဒုဋ္ဌာ ဗုဒ္ဓဿဟံ တဒါ;

ပတ္တံ ကလလပုဏ္ဏံ တံ, အဒါသိံ တဿ တာဒိနော.

那时，我心怀嗔恨，丢弃了那份食物，将一个装满泥浆的钵给了那位如来（独觉佛）。

‘‘ဒါနေ စ ဂဟဏေ စေဝ, အပစေ ပဒုသေပိ စ;

သမစိတ္တမုခံ ဒိသွာ, တဒါဟံ သံဝိဇိံ ဘုသံ.

无论布施或领受，无论恭敬或毁辱，见彼（独觉佛）心绪平静、面色如常，我当时内心极为震撼。

‘‘ပုနော ပတ္တံ ဂဟေတွာန, သောဓယိတွာ သုဂန္ဓိနာ,ပသန္နစိတ္တာ ပူရေတွာ, သဃတံ သက္ကရံ အဒံ.

我复取其钵，以香汤洗净，心怀净信充满，供养了酥油与糖。

‘‘ယတ္ထ ယတ္ထူပပဇ္ဇာမိ, သုရူပါ ဟောမိ ဒါနတော;

ဗုဒ္ဓဿ အပကာရေန, ဒုဂ္ဂန္ဓာ ဝဒနေန စ.

无论我生于何处，皆因布施而容貌美丽；但因冒犯佛陀，我的口中发出恶臭。

‘‘ပုန ကဿပဝီရဿ, နိဓာယန္တမှိ စေတိယေ;

သောဝဏ္ဏံ ဣဋ္ဌကံ ဝရံ, အဒါသိံ မုဒိတာ အဟံ.

后来，于英雄迦叶佛之塔安置舍利时，我心怀欢喜，供养了一块殊胜的金砖。

‘‘စတုဇ္ဇာတေန ဂန္ဓေန, နိစယိတွာ တမိဋ္ဌကံ;

မုတ္တာ ဒုဂ္ဂန္ဓဒေါသမှာ, သဗ္ဗင်္ဂသုသမာဂတာ.

以四种香料涂敷彼砖，我脱离了口臭之过，诸根肢体皆得圆满。

‘‘သတ္တ ပါတိသဟဿာနိ, ရတနေဟေဝ သတ္တဟိ;

ကာရေတွာ ဃတပူရာနိ, ဝဋ္ဋီနိ စ သဟဿသော.

我命人造七千宝钵，由七宝所成，注满酥油，并备妥数千灯芯。

‘‘ပက္ခိပိတွာ ပဒီပေတွာ, ဌပယိံ သတ္တပန္တိယော;

ပူဇနတ္ထံ လောကနာထဿ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

我放入灯芯，将之点燃，排列成七行，以极为清净之心，供养世间怙主。

‘‘တဒါပိ တမှိ ပုညမှိ, ဘာဂိနီယိ ဝိသေသတော;

ပုန ကာသီသု သဉ္ဇာတော, သုမိတ္တာ ဣတိ ဝိဿုတော.

在那份功德中，我亦特别有份；他又在迦尸国出生，以苏弥多(Sumitta)之名为人所知。

‘‘တဿာဟံ ဘရိယာ အာသိံ, သုခိတာ သဇ္ဇိတာ ပိယာ;

တဒါ ပစ္စေကမုနိနော, အဒါသိံ ဃနဝေဌနံ.

我是他的妻子，快乐、受敬、可爱；那时，我布施了一件厚重的裹衣给独觉牟尼。

‘‘တဿာပိ ဘာဂိနီ အာသိံ, မောဒိတွာ ဒါနမုတ္တမံ;

ပုနာပိ ကာသိရဋ္ဌမှိ, ဇာတော ကောလိယဇာတိယာ.

我又是他的功德同分者，欢喜随喜那份最上布施；他又在迦尸国出生，属于拘利耶(Koliya)族。

‘‘တဒါ [Pg.75] ကောလိယပုတ္တာနံ, သတေဟိ သဟ ပဉ္စဟိ;

ပဉ္စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ, သတာနိ သမုပဋ္ဌဟိ.

那时，他与五百位拘利耶族子弟一同，侍奉了五百位独觉佛。

‘‘တေမာသံ တပ္ပယိတွာန, အဒါသိ စ တိစီဝရေ;

ဇာယာ တဿ တဒါ အာသိံ, ပုညကမ္မပထာနုဂါ.

供养三月皆满足，复施三衣心恳切；彼时我为彼之妻，随行善业之道。

‘‘တတော စုတော အဟု ရာဇာ, နန္ဒော နာမ မဟာယသော;

တဿာပိ မဟေသီ အာသိံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ.

从彼处死后，转生为王，名为难陀，具大名声；彼时我亦为彼王后，一切所欲皆圆满。

‘‘တဒါ ရာဇာ ဘဝိတွာန, ဗြဟ္မဒတ္တော မဟီပတိ;

ပဒုမဝတီပုတ္တာနံ, ပစ္စေကမုနိနံ တဒါ.

其后，他成为大地之主，名为梵授(Brahmadatta)王。当时有莲华夫人(Padumavatī)之子等独觉牟尼。

‘‘သတာနိ ပဉ္စနူနာနိ, ယာဝဇီဝံ ဥပဋ္ဌဟိံ;

ရာဇုယျာနေ နိဝါသေတွာ, နိဗ္ဗုတာနိ စ ပူဇယိံ.

我毕生侍奉了四百九十五位圣者，让他们安住于王家园林，并供养其中已入涅槃者。

‘‘စေတိယာနိ စ ကာရေတွာ, ပဗ္ဗဇိတွာ ဥဘော မယံ;

ဘာဝေတွာ အပ္ပမညာယော, ဗြဟ္မလောကံ အဂမှသေ.

我等二人建造塔庙，并皆出家；修习无量心，得生梵天界。

‘‘တတော စုတော မဟာတိတ္ထေ, သုဇာတော ပိပ္ဖလာယနော;

မာတာ သုမနဒေဝီတိ, ကောသိဂေါတ္တော ဒိဇော ပိတာ.

从彼处死后，善生(Sujāta)诞生于大渡口，名为毕钵离(Pipphalāyana)；母亲名为须摩那提毗(Sumanadevī)，父亲是乔尸迦(Kosigotta)族的婆罗门。

‘‘အဟံ မဒ္ဒေ ဇနပဒေ, သာကလာယ ပုရုတ္တမေ;

ကပ္ပိလဿ ဒိဇဿာသိံ, ဓီတာ မာတာ သုစီမတိ.

我生于玛达(Madda)国，萨伽罗(Sāgalā)城中，最胜之城；我是迦毗罗(Kappila)婆罗门之女，母亲名为苏奇玛蒂(Sucīmatī)。

‘‘ဃရကဉ္စနဗိမ္ဗေန, နိမ္မိနိတွာန မံ ပိတာ;

အဒါ ကဿပဓီရဿ, ကာမေဟိ ဝဇ္ဇိတဿမံ.

我父视我珍如金像，将我许配给贤智的迦叶，我二人皆远离欲乐。

‘‘ကဒါစိ သော ကာရုဏိကော, ဂန္တွာ ကမ္မန္တပေက္ခကော;

ကာကာဒိကေဟိ ခဇ္ဇန္တေ, ပါဏေ ဒိသွာန သံဝိဇိ.

彼时，那位慈悲者，前往田间巡视；见到众生被乌鸦等啄食，内心生起悚惧。

‘‘ဃရေဝါဟံ တိလေ ဇာတေ, ဒိသွာနာတပတာပနေ;

ကိမီ ကာကေဟိ ခဇ္ဇန္တေ, သံဝေဂမလဘိံ တဒါ.

我在家中，见到曝晒于烈日下的芝麻中，有小虫被乌鸦啄食，当时心生悚惧。

‘‘တဒါ သော ပဗ္ဗဇီ ဓီရော, အဟံ တမနုပဗ္ဗဇိံ;

ပဉ္စ ဝဿာနိ နိဝသိံ, ပရိဗ္ဗာဇဝတေ အဟံ.

彼时，那位智者出家了，我亦随他出家；我以游方者的誓愿生活了五年。

‘‘ယဒါ ပဗ္ဗဇိတာ အာသိ, ဂေါတမီ ဇိနပေါသိကာ;

တဒါဟံ တမုပဂန္တွာ, ဗုဒ္ဓေန အနုသာသိတာ.

当养育胜者（佛陀）的乔达弥出家时；那时我亲近她，蒙佛陀教导。

‘‘န [Pg.76] စိရေနေဝ ကာလေန, အရဟတ္တမပါပုဏိံ;

အဟော ကလျာဏမိတ္တတ္တံ, ကဿပဿ သိရီမတော.

不久之后，我证得阿罗汉果；啊！具德迦叶真是善知识！

‘‘သုတော ဗုဒ္ဓဿ ဒါယာဒေါ, ကဿပေါ သုသမာဟိတော;

ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယော ဝေဒိ, သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတိ.

佛陀的法嗣，迦叶，善于禅定；他知晓宿命，并能看见天界和恶趣。

‘‘အထော ဇာတိက္ခယံ ပတ္တော, အဘိညာဝေါသိတော မုနိ;

ဧတာဟိ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ, တေဝိဇ္ဇော ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော.

又已证得生尽，牟尼已圆满诸通；以此三明，他成为三明婆罗门。

‘‘တထေဝ ဘဒ္ဒါကာပိလာနီ, တေဝိဇ္ဇာ မစ္စုဟာယိနီ;

ဓာရေတိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇိတွာ မာရံ သဝါဟနံ.

同样地，跋陀·迦毗罗尼（Bhaddā Kāpilānī），具足三明，超越死亡；她持有此最后身，已战胜魔罗及其军乘。

‘‘ဒိသွာ အာဒီနဝံ လောကေ, ဥဘော ပဗ္ဗဇိတာ မယံ;

တျမှ ခီဏာသဝါ ဒန္တာ, သီတိဘူတာမှ နိဗ္ဗုတာ.

见到世间的过患，我等二人皆已出家；我等漏已尽，已调伏，已清凉，已寂灭。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၃.၂၄၄-၃၁၃);

我的烦恼已焚尽……（我生已尽，梵行已立），所作已办，佛陀的教法已完成。

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေ စိဏ္ဏဝသီ အဟောသိ. တတ္ထ သာတိသယံ ကတာဓိကာရတ္တာ အပရဘာဂေ တံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော ဘိက္ခုနိယော ပဋိပါဋိယာ ဌာနန္တရေသု ဌပေန္တော ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရန္တီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. သာ ဧကဒိဝသံ မဟာကဿပတ္ထေရဿ ဂုဏာဘိတ္ထဝနပုဗ္ဗကံ အတ္တနော ကတကိစ္စတာဒိဝိဘာဝနမုခေန ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တီ –

证得阿罗汉果后，她于宿命随念智已得娴熟。因她于此有超胜之功德，后来导师在祇陀林，坐于圣众之中，依次为诸比丘尼安排位次时，便将她置于忆念宿命第一之位。一日，她先是赞叹大迦叶长老的功德，然后阐明自己所作已办等事，发出自说偈：

၆၃.

63.

‘‘ပုတ္တော ဗုဒ္ဓဿ ဒါယာဒေါ, ကဿပေါ သုသမာဟိတော;

ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယောဝေဒိ, သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတိ.

佛陀之子、法之继承人迦叶，善入禅定；他知晓宿命，并能看见天界和恶趣。

၆၄.

64.

‘‘အထော ဇာတိက္ခယံ ပတ္တော, အဘိညာဝေါသိတော မုနိ;

ဧတာဟိ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ, တေဝိဇ္ဇော ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော.

又已证得生尽，牟尼已圆满诸通；以此三明，他成为三明婆罗门。

၆၅.

65.

‘‘တထေဝ ဘဒ္ဒါကာပိလာနီ, တေဝိဇ္ဇာ မစ္စုဟာယိနီ;

ဓာရေတိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟနံ.

“同样地，跋陀迦毗罗尼，三明，已超越死亡；她持有最后之身，已战胜魔罗及其军队。”

၆၆.

66.

‘‘ဒိသွာ အာဒီနဝံ လောကေ, ဥဘော ပဗ္ဗဇိတာ မယံ;

တျမှ ခီဏာသဝါ ဒန္တာ, သီတိဘူတာမှ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. –

“见到世间之过患，我等二人皆出家；我等漏已尽，已调伏，已清凉，已涅槃。”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这些偈。

တတ္ထ [Pg.77] ပုတ္တော ဗုဒ္ဓဿ ဒါယာဒေါတိ ဗုဒ္ဓါနုဗုဒ္ဓဘာဝတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အနုဇာတသုတော တတော ဧဝ တဿ ဒါယဘူတဿ နဝလောကုတ္တရဓမ္မဿ အာဒါနေန ဒါယာဒေါ ကဿပေါ လောကိယလောကုတ္တရေဟိ သမာဓီဟိ သုဋ္ဌု သမာဟိတစိတ္တတာယ သုသမာဟိတော. ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယောဝေဒီတိ ယော မဟာကဿပတ္ထေရော ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အတ္တနော ပရေသဉ္စ နိဝုတ္ထက္ခန္ဓသန္တာနံ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏေန ပါကဋံ ကတွာ အဝေဒိ အညာသိ ပဋိဝိဇ္ဈိ. သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတီတိ ဆဗ္ဗီသတိဒေဝလောကဘေဒံ သဂ္ဂံ စတုဗ္ဗိဓံ အပါယဉ္စ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဟတ္ထတလေ အာမလကံ ဝိယ ပဿတိ.

其中，“佛陀之子、法嗣”是指：因随佛觉悟，为正等觉者之随生子，又因领受了作为遗产的九种出世间法，故为法嗣。迦叶以世间及出世间定，令心善安住，故为善定者。“知宿命”是指：大迦叶长老以宿命随念智，令自己与他人过去所住的蕴相续变得清晰，从而知晓、了知、通达。“亦见天界与恶趣”是指：以天眼见二十六种天界及四种恶趣，犹如见掌中庵摩罗果。

အထော ဇာတိက္ခယံ ပတ္တောတိ တတော ပရံ ဇာတိက္ခယသင်္ခါတံ အရဟတ္တံ ပတ္တော. အဘိညာယ အဘိဝိသိဋ္ဌေန ဉာဏေန အဘိညေယျံ ဓမ္မံ အဘိဇာနိတွာ ပရိညေယျံ ပရိဇာနိတွာ, ပဟာတဗ္ဗံ ပဟာယ, သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကတွာ ဝေါသိတော နိဋ္ဌံ ပတ္တော ကတကိစ္စော. အာသဝက္ခယပညာသင်္ခါတံ မောနံ ပတ္တတ္တာ မုနိ.

“又已证得生尽”是指：此后他证得了名为“生尽”的阿罗汉果。以殊胜智，证知应证知法，遍知应遍知法，舍断应断之法，作证应作证法，已办所作，已达究竟。因证得名为“漏尽慧”的牟尼位，故为牟尼。

တထေဝ ဘဒ္ဒါကာပိလာနီတိ ယထာ မဟာကဿပေါ ဧတာဟိ ယထာဝုတ္တာဟိ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ တေဝိဇ္ဇော မစ္စုဟာယီ စ, တထေဝ ဘဒ္ဒါကာပိလာနီ တေဝိဇ္ဇာ မစ္စုဟာယိနီတိ. တတော ဧဝ ဓာရေတိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟနန္တိ အတ္တာနမေဝ ပရံ ဝိယ ကတွာ ဒဿေတိ.

“同样地，跋陀迦毗罗尼”是指：如大迦叶以此前所说三明而为三明者、超越死亡者，同样地，跋陀迦毗罗尼亦为三明者、超越死亡者。因此，“她持有最后之身，已战胜魔罗及其军队”是把自己当作他人来叙述。

ဣဒါနိ ယထာ ထေရဿ ပဋိပတ္တိ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနကလျာဏာ, ဧဝံ မမပီတိ ဒဿေန္တီ ‘‘ဒိသွာ အာဒီနဝ’’န္တိ ဩသာနဂါထမာဟ. တတ္ထ တျမှ ခီဏာသဝါ ဒန္တာတိ တေ မယံ မဟာကဿပတ္ထေရော အဟဉ္စ ဥတ္တမေန ဒမေန ဒန္တာ သဗ္ဗသော ခီဏာသဝါ စ အမှ. သီတိဘူတာမှ နိဗ္ဗုတာတိ တတော ဧဝ ကိလေသပရိဠာဟာဘာဝတော သီတိဘူတာ သဥပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ နိဗ္ဗုတာ စ အမှ ဘဝါမာတိ အတ္ထော.

如今，为显示“长老的修行初、中、后善，我的修行亦复如是”，她说了“见到过患”等结颂。其中，“我等漏已尽，已调伏”是指：我与大迦叶长老，我等以最上调伏而得调伏，且诸漏已尽。“我等已清凉，已涅槃”的意思是：因此，因无烦恼之热恼，我等已清凉，依有余依涅槃界而涅槃。

ဘဒ္ဒါကာပိလာနီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

跋陀迦毗罗尼长老尼偈释义终。

စတုက္ကနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

四集释义终。

၅. ပဉ္စကနိပါတော

5. 五集

၁. အညတရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 某长老尼偈释义

ပဉ္စကနိပါတေ [Pg.78] ပဏ္ဏဝီသတိ ဝဿာနီတိအာဒိကာ အညတရာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဒေဝဒဟနဂရေ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ ဓာတီ ဟုတွာ ဝဍ္ဎေသိ. နာမဂေါတ္တတော ပန အပညာတာ အဟောသိ. သာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ ပဗ္ဗဇိတကာလေ သယမ္ပိ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဉ္စဝီသတိ သံဝစ္ဆရာနိ ကာမရာဂေန ဥပဒ္ဒုတာ အစ္ဆရာသံဃာတမတ္တမ္ပိ ကာလံ စိတ္တေကဂ္ဂတံ အလဘန္တီ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒမာနာ ဓမ္မဒိန္နာထေရိယာ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ကာမေဟိ ဝိနိဝတ္တိတမာနသာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဘာဝနမနုယဉ္ဇန္တီ န စိရဿေဝ ဆဠဘိညာ ဟုတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

五集中“二十五年”等偈，是某位长老尼所说。她也曾在过去诸佛处种下善根，于生生世世中积累导向解脱的善业。在此佛出世时，她生于天臂城(Devadahanagara)，作为大爱道乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)的乳母将她养育。但她的姓名与种姓不为人知。当大爱道乔达弥出家时，她也随之出家。二十五年中，她为欲贪所扰，连一弹指顷的心一境性也未曾获得。她举臂哭泣，后来到法施(Dhammadinnā)长老尼处听闻佛法，心意从诸欲中回转。她受取业处，精勤修行，不久即证得六神通。她回顾自己的修行，以自说偈说出——

၆၇.

67.

‘‘ပဏ္ဏဝီသတိ ဝဿာနိ, ယတော ပဗ္ဗဇိတာ အဟံ;

နာစ္ဆရာသံဃာတမတ္တမ္ပိ, စိတ္တဿူပသမဇ္ဈဂံ.

“自我出家后，已历二十五载；未得弹指顷，心寂止安宁。”

၆၈.

68.

‘‘အလဒ္ဓါ စေတသော သန္တိံ, ကာမရာဂေနဝဿုတာ;

ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တီ, ဝိဟာရံ ပါဝိသိံ အဟံ.

“心不得安宁，为欲贪所浸润；举臂而哭泣，我进入精舍。”

၆၉.

69.

‘‘သာ ဘိက္ခုနိံ ဥပါဂစ္ဆိံ, ယာ မေ သဒ္ဓါယိကာ အဟု;

သာ မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ခန္ဓာယတနဓာတုယော.

“我走近一位比丘尼，她是我所信赖者；她为我开示法，蕴、处与诸界。”

၇၀.

70.

‘‘တဿာ ဓမ္မံ သုဏိတွာန, ဧကမန္တေ ဥပါဝိသိံ;

ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ.

“听闻她的法后，我于一旁静坐；我了知宿命，天眼已清净。”

၇၁.

71.

‘‘စေတောပရိစ္စဉာဏဉ္စ, သောတဓာတု ဝိသောဓိတာ;

ဣဒ္ဓီပိ မေ သစ္ဆိကတာ, ပတ္တော မေ အာသဝက္ခယော;

ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. –

“他心智已知，耳界已清净；神通我已证，我已得漏尽；六通皆已证，已办佛陀教。”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这些偈。

တတ္ထ [Pg.79] နာစ္ဆရာသံဃာတမတ္တမ္ပီတိ အစ္ဆရာဃဋိတမတ္တမ္ပိ ခဏံ အင်္ဂုလိဖောဋနမတ္တမ္ပိ ကာလန္တိ အတ္ထော. စိတ္တဿူပသမဇ္ဈဂန္တိ စိတ္တဿ ဥပသမံ စိတ္တေကဂ္ဂံ န အဇ္ဈဂန္တိ ယောဇနာ, န ပဋိလဘိန္တိ အတ္ထော.

此处“弹指顷”(nāccharāsaṅghātamattampi)意为：哪怕一弹指(accharāghaṭita)或一捻指(aṅguliphoṭana)的片刻。“心未曾得寂止”(cittassūpasamajjhagaṃ)的句义是：心未证得寂止，即未获得心一境性。

ကာမရာဂေနဝဿုတာတိ ကာမဂုဏသင်္ခါတေသု ဝတ္ထုကာမေသု ဒဠှတရာဘိနိဝေသိတာယ ဗဟလေန ဆန္ဒရာဂေန တိန္တစိတ္တာ.

“为欲贪所浸润”(kāmarāgenavassutā)是指：因于名为“欲”的欲尘有极强执著，心被强烈的欲贪所染。

ဘိက္ခုနိန္တိ ဓမ္မဒိန္နတ္ထေရိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ.

“比丘尼”(bhikkhuniṃ)是就法施(Dhammadinnā)长老尼而说。

စေတောပရိစ္စဉာဏဉ္စာတိ စေတောပရိယဉာဏဉ္စ ဝိသောဓိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော, အဓိဂတန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“他心智”(cetopariccañāṇañca)应与前文的“已清净”(visodhitaṃ)相关联，意为“已证得”。其余如前所说。

အညတရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

某长老尼偈释义终。

၂. ဝိမလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

2. 毗摩拉长老尼偈释义

မတ္တာ ဝဏ္ဏေန ရူပေနာတိအာဒိကာ ဝိမလာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝေသာလိယံ အညတရာယ ရူပူပဇီဝိနိယာ ဣတ္ထိယာ ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. ဝိမလာတိဿာ နာမံ အဟောသိ. သာ ဝယပ္ပတ္တာ တထေဝ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တီ ဧကဒိဝသံ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဒိသွာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ ဟုတွာ ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ထေရံ ဥဒ္ဒိဿ ပလောဘနကမ္မံ ကာတုံ အာရဘိ. ‘‘တိတ္ထိယေဟိ ဥယျောဇိတာ တထာ အကာသီ’’တိ ကေစိ ဝဒန္တိ. ထေရော တဿာ အသုဘဝိဘာဝနမုခေန သန္တဇ္ဇနံ ကတွာ ဩဝါဒမဒါသိ. တံ ဟေဋ္ဌာ ထေရဂါထာယ အာဂတမေဝ, တထာ ပန ထေရေန ဩဝါဒေ ဒိန္နေ သာ သံဝေဂဇာတာ ဟိရောတ္တပ္ပံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ သာသနေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ဥပါသိကာ ဟုတွာ အပရဘာဂေ ဘိက္ခုနီသု ပဗ္ဗဇိတွာ ဃဋေန္တီ ဝါယမန္တီ ဟေတုသမ္ပန္နတာယ န စိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

“沉醉于肤色与容貌”等偈，是毗摩拉(Vimalā)长老尼所说。她也曾在过去诸佛处种下善根，于生生世世中积累导向解脱的善业。在此佛出世时，她生于毗舍离(Vesālī)一位以色为业的女子之家，名为毗摩拉。她长大后也操持同样的生计。一日，她见到具寿大目犍连在毗舍离乞食，心生爱染，便去长老的住处，意图引诱长老。有人说：“她是受外道唆使而为。”长老以不净观的方式呵责她，并给予教诫。此事已见于《长老偈》。长老教诫后，她心生悚惧，建立起惭愧心，于教法中获得信心，成为优婆夷。之后，她在比丘尼众中出家，精进努力，因善缘具足，不久便证得阿罗汉。她回顾自己的修行，以自说偈说出——

၇၂.

72.

‘‘မတ္တာ ဝဏ္ဏေန ရူပေန, သောဘဂ္ဂေန ယသေန စ;

ယောဗ္ဗနေန စုပတ္ထဒ္ဓါ, အညာသမတိမညိဟံ.

“沉醉于肤色与容貌，美貌与名声；复因青春而傲慢，我曾轻视他人。”

၇၃.

73.

‘‘ဝိဘူသေတွာ [Pg.80] ဣမံ ကာယံ, သုစိတ္တံ ဗာလလာပနံ;

အဋ္ဌာသိံ ဝေသိဒွါရမှိ, လုဒ္ဒေါ ပါသမိဝေါဍ္ဍိယ.

“装饰此精心打扮之身，为愚人所赞叹；我曾立于娼妓之门，如猎人布下罗网。”

၇၄.

74.

‘‘ပိဠန္ဓနံ ဝိဒံသေန္တီ, ဂုယှံ ပကာသိကံ ဗဟုံ;

အကာသိံ ဝိဝိဓံ မာယံ, ဥဇ္ဈဂ္ဃန္တီ ဗဟုံ ဇနံ.

“我展示众多饰物，显露诸多隐秘；施展种种幻术，嘲弄众多世人。”

၇၅.

75.

‘‘သာဇ္ဇ ပိဏ္ဍံ စရိတွာန, မုဏ္ဍာ သံဃာဋိပါရုတာ;

နိသိန္နာ ရုက္ခမူလမှိ, အဝိတက္ကဿ လာဘိနီ.

“今日我乞食归来，剃除须发，身披僧伽梨；坐于树下，已得无寻之境。”

၇၆.

76.

‘‘သဗ္ဗေ ယောဂါ သမုစ္ဆိန္နာ, ယေ ဒိဗ္ဗာ ယေ စ မာနုသာ;

ခေပေတွာ အာသဝေ သဗ္ဗေ, သီတိဘူတာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. –

“一切结缚皆断尽，天上人间尽皆然；灭尽一切诸漏后，我已清凉，已涅槃。”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这些偈。

တတ္ထ မတ္တာ ဝဏ္ဏေန ရူပေနာတိ ဂုဏဝဏ္ဏေန စေဝ ရူပသမ္ပတ္တိယာ စ. သောဘဂ္ဂေနာတိ သုဘဂဘာဝေန. ယသေနာတိ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိယာ. မတ္တာ ဝဏ္ဏမဒရူပမဒသောဘဂ္ဂမဒပရိဝါရမဒဝသေန မဒံ အာပန္နာတိ အတ္ထော. ယောဗ္ဗနေန စုပတ္ထဒ္ဓါတိ ယောဗ္ဗနမဒေန ဥပရူပရိ ထဒ္ဓါ ယောဗ္ဗနနိမိတ္တေန အဟင်္ကာရေန ဥပတ္ထဒ္ဓစိတ္တာ အနုပသန္တမာနသာ. အညာသမတိမညိဟန္တိ အညာ ဣတ္ထိယော အတ္တနော ဝဏ္ဏာဒိဂုဏေဟိ သဗ္ဗထာပိ အတိက္ကမိတွာ မညိံ အဟံ. အညာသံ ဝါ ဣတ္ထီနံ ဝဏ္ဏာဒိဂုဏေ အတိမညိံ အတိက္ကမိတွာ အမညိံ အဝမာနံ အကာသိံ.

此处“以美貌与容颜而骄慢”是指以美德与容貌的圆满而骄慢。“以美好”是指以美好之相而骄慢。“以名声”是指以眷属的圆满而骄慢。意思是说，因美貌之骄慢、容貌之骄慢、美好之骄慢、眷属之骄慢而生起骄慢。“又以青春而骄慢”是指因青春之骄慢而极度高傲，因青春之相而内心傲慢，心不得平静。“我轻视他人”是指我轻视其他女子，以为我在美貌等品质上完全超越她们。或者我轻视其他女子的美貌等品质，认为她们不如我，对她们加以轻慢。

ဝိဘူသိတွာ ဣမံ ကာယံ, သုစိတ္တံ ဗာလလာပနန္တိ ဣမံ နာနာဝိဓအသုစိဘရိတံ ဇေဂုစ္ဆံ အဟံ မမာတိ ဗာလာနံ လာပနတော ဝါစနတော ဗာလလာပနံ မမ ကာယံ ဆဝိရာဂကရဏကေသဋ္ဌပနာဒိနာ သုစိတ္တံ ဝတ္ထာဘရဏေဟိ ဝိဘူသိတွာ သုမဏ္ဍိတပသာဒိတံ ကတွာ. အဋ္ဌာသိံ ဝေသိဒွါရမှိ, လုဒ္ဒေါ ပါသမိဝေါဍ္ဍိယာတိ မိဂလုဒ္ဒေါ ဝိယ မိဂါနံ ဗန္ဓနတ္ထာယ ဒဏ္ဍဝါကုရာဒိမိဂပါသံ, မာရဿ ပါသဘူတံ ယထာဝုတ္တံ မမ ကာယံ ဝေသိဒွါရမှိ ဝေသိယာ ဃရဒွါရေ ဩဍ္ဍိယိတွာ အဋ္ဌာသိံ.

“装饰此身，愚人所谈论的（身体）”是指此充满种种不净、令人厌恶的身体，因愚人执着说“这是我的”、“这是我的”而成为愚人所谈论的对象。我用涂香、理发等使此身显得美丽，用衣服饰品装饰，使之庄严美化。“我立于妓院门前，如猎人张开罗网”是指我像猎人为了捕捉野兽而设置棍棒、绳索等罗网一样，将我这如前所说的身体——魔罗的罗网，在妓院门口，即妓女的家门口，张开并站立。

ပိဠန္ဓနံ ဝိဒံသေန္တီ, ဂုယှံ ပကာသိကံ ဗဟုန္တိ ဦရုဇဃနထနဒဿနာဒိကံ ဂုယှဉ္စေဝ ပါဒဇာဏုသိရာဒိကံ ပကာသဉ္စာတိ ဂုယှံ ပကာသိကဉ္စ ဗဟုံ နာနပ္ပကာရံ ပိဠန္ဓနံ အာဘရဏံ ဒဿေန္တီ. အကာသိံ ဝိဝိဓံ မာယံ, ဥဇ္ဈဂ္ဃန္တီ ဗဟုံ [Pg.81] ဇနန္တိ ယောဗ္ဗနမဒမတ္တံ ဗဟုံ ဗာလဇနံ ဝိပ္ပလမ္ဘေတုံ ဟသန္တီ ဂန္ဓမာလာဝတ္ထာဘရဏာဒီဟိ သရီရသဘာဝပဋိစ္ဆာဒနေန ဟသဝိလာသဘာဝါဒီဟိ တေဟိ စ ဝိဝိဓံ နာနပ္ပကာရံ ဝဉ္စနံ အကာသိံ.

“展示众多饰物，隐秘与显露之处”是指展示大腿、臀部、乳房等隐秘之处，以及脚、膝盖、头等显露之处，像这样展示各种各样的饰物与饰品。“施展种种幻术，嘲笑众多愚人”是指为了欺骗众多因青春而骄慢的愚人，我笑着，用香、花、衣服、饰品等掩盖身体的真实面貌，用嬉笑、娇媚的姿态等，像这样施展种种不同的欺骗手段。

သာဇ္ဇ ပိဏ္ဍံ စရိတွာန…ပေ… အဝိတက္ကဿ လာဘိနီတိ သာ အဟံ ဧဝံ ပမာဒဝိဟာရိနီ သမာနာ အဇ္ဇ ဣဒါနိ အယျဿ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ မုဏ္ဍာ သံဃာဋိပါရုတာ ဟုတွာ ပိဏ္ဍံ စရိတွာန ဘိက္ခာဟာရံ ဘုဉ္ဇိတွာ နိသိန္နာ ရုက္ခမူလမှိ ရုက္ခမူလေ ဝိဝိတ္တာသနေ နိသိန္နာ ဒုတိယဇ္ဈာနပါဒကဿ အဂ္ဂဖလဿ အဓိဂမေန အဝိတက္ကဿ လာဘိနီ အမှီတိ ယောဇနာ.

“今日乞食已毕……已获得无寻”是指我如此放逸而住者，今日于具寿大目犍连(Mahāmoggallāna)长老的教导下，于教法中出家，剃发，身披僧伽梨(saṅghāṭi)衣，乞食已毕，食用乞食所得之食，坐于树下寂静处，以证得作为第二禅基础的无上果，而获得无寻，应如是理解。

သဗ္ဗေ ယောဂါတိ ကာမယောဂါဒယော စတ္တာရောပိ ယောဂါ. သမုစ္ဆိန္နာတိ ပဌမမဂ္ဂါဒိနာ ယထာရဟံ သမ္မဒေဝ ဥစ္ဆိန္နာ ပဟီနာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“一切轭”是指欲轭等四种轭。“已断除”是指通过初道等如其所应地完全断除、舍弃。其余的（解释）与之前所说相同。

ဝိမလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

毗摩拉长老尼偈释义终。

၃. သီဟာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

3. 狮子长老尼偈释义

အယောနိသော မနသိကာရာတိအာဒိကာ သီဟာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝေသာလိယံ သီဟသေနာပတိနော ဘဂိနိယာ ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿာ ‘‘မာတုလဿ နာမံ ကရောမာ’’တိ သီဟာတိ နာမံ အကံသု. သာ ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရာ သီဟဿ သေနာပတိနော ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ တံ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ မာတာပိတရော အနုဇာနာပေတွာ ပဗ္ဗဇိ. ပဗ္ဗဇိတွာ စ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာပိ ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏေ ဝိဓာဝန္တံ စိတ္တံ နိဝတ္တေတုံ အသက္ကောန္တီ သတ္တ သံဝစ္ဆရာနိ မိစ္ဆာဝိတက္ကေဟိ ဗာဓီယမာနာ စိတ္တဿာဒံ အလဘန္တီ ‘‘ကိံ မေ ဣမိနာ ပါပဇီဝိတေန, ဥဗ္ဗန္ဓိတွာ မရိဿာမီ’’တိ ပါသံ ဂဟေတွာ ရုက္ခသာခါယံ လဂ္ဂိတွာ တံ အတ္တနော ကဏ္ဌေ ပဋိမုဉ္စန္တီ ပုဗ္ဗာစိဏ္ဏဝသေန ဝိပဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရိ, အန္တိမဘဝိကတာယ ပါသဿ ဗန္ဓနံ ဂီဝဋ္ဌာနေ အဟောသိ, ဉာဏဿ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ သာ တာဝဒေဝ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သဟ [Pg.82] ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တံ ပတ္တသမကာလမေဝ စ ပါသဗန္ဓော ဂီဝတော မုစ္စိတွာ ဝိနိဝတ္တိ. သာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌိတာ ဥဒါနဝသေန –

“不如理作意”等偈，是狮子长老尼所说。她于过去诸佛处已行功德，于彼彼有中积集了作为解脱助缘的善业，于此佛陀出世时，生于毗舍离(Vesālī)，为狮子将军(Sīhasenāpati)之妹的女儿。他们想：‘我们以她舅舅的名字来为她命名吧’，于是为她取名‘狮子’。她长大后，一日听闻世尊为狮子将军说法，闻法后生起净信，获得父母允许后出家。出家后虽开始修习观(vipassanā)，然而心常向外，驰逐于种种外境，无法收摄，七年间为邪寻思所恼，不得心之安乐，心想：‘我这罪恶的生命有何用？不如自缢而死’，便取绳索系于树枝上，正欲套于自己颈项时，因过去修习观的习性，心转向观。由于是最后一有，绳索的捆绑恰好在颈部；由于智慧已成熟，她当下增长观，连同四无碍解证得阿罗汉果。证得阿罗汉果的同时，绳索的束缚便从颈部松脱。她安住于阿罗汉果后，以自说语说偈：

၇၇.

77.

‘‘အယောနိသော မနသိကာရာ, ကာမရာဂေန အဋ္ဋိတာ;

အဟောသိံ ဥဒ္ဓတာ ပုဗ္ဗေ, စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီ.

“由不如理作意，为欲贪所恼；我于往昔心掉举，不能自主。

၇၈.

78.

‘‘ပရိယုဋ္ဌိတာ က္လေသေဟိ, သုဘသညာနုဝတ္တိနီ;

သမံ စိတ္တဿ န လဘိံ, ရာဂစိတ္တဝသာနုဂါ.

“为诸烦恼所缠，随顺于净想；心不得寂静，随逐贪欲心。

၇၉.

79.

‘‘ကိသာ ပဏ္ဍု ဝိဝဏ္ဏာ စ, သတ္တ ဝဿာနိ စာရိဟံ;

နာဟံ ဒိဝါ ဝါ ရတ္တိံ ဝါ, သုခံ ဝိန္ဒိံ သုဒုက္ခိတာ.

“瘦削苍白无光泽，如是行七年；日夜未得安乐，我极度痛苦。

၈၀.

80.

‘‘တတော ရဇ္ဇုံ ဂဟေတွာန, ပါဝိသိံ ဝနမန္တရံ;

ဝရံ မေ ဣဓ ဥဗ္ဗန္ဓံ, ယဉ္စ ဟီနံ ပုနာစရေ.

“于是我取绳索，进入森林深处；宁于此处自缢，不复行于卑劣。

၈၁.

81.

‘‘ဒဠှပါသံ ကရိတွာန, ရုက္ခသာခါယ ဗန္ဓိယ;

ပက္ခိပိံ ပါသံ ဂီဝါယံ, အထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ’’တိ. –

“结一牢固绳套，系于树枝之上；我将绳套置颈，尔时我心解脱。”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这些偈颂。

တတ္ထ အယောနိသော မနသိကာရာတိ အနုပါယမနသိကာရေန, အသုဘေ သုဘန္တိ ဝိပလ္လာသဂ္ဂါဟေန. ကာမရာဂေန အဋ္ဋိတာတိ ကာမဂုဏေသု ဆန္ဒရာဂေန ပီဠိတာ. အဟောသိံ ဥဒ္ဓတာ ပုဗ္ဗေ, စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီတိ ပုဗ္ဗေ မမ စိတ္တေ မယှံ ဝသေ အဝတ္တမာနေ ဥဒ္ဓတာ နာနာရမ္မဏေ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တာ အသမာဟိတာ အဟောသိံ.

其中，“不如理作意”是指以不正当的方式作意，以颠倒想执取不净为净。“为欲贪所恼”是指被对欲境的欲贪所逼迫。“往昔心掉举，不能自主”是指往昔我的心不随顺我的意愿，于各种所缘中散乱，不得安定。

ပရိယုဋ္ဌိတာ က္လေသေဟိ, သုဘသညာနုဝတ္တိနီတိ ပရိယုဋ္ဌာနပတ္တေဟိ ကာမရာဂါဒိကိလေသေဟိ အဘိဘူတာ ရူပါဒီသု သုဘန္တိ ပဝတ္တာယ ကာမသညာယ အနုဝတ္တနသီလာ. သမံ စိတ္တဿ န လဘိံ, ရာဂစိတ္တဝသာနုဂါတိ ကာမရာဂသမ္ပယုတ္တစိတ္တဿ ဝသံ အနုဂစ္ဆန္တီ ဤသကမ္ပိ စိတ္တဿ သမံ စေတောသမထံ စိတ္တေကဂ္ဂတံ န လဘိံ.

“为诸烦恼所缠，随顺于净想”，即被已生起的欲贪等烦恼所压伏，于色等境中，随顺于生起净想的欲想。“心不得寂静，随逐贪欲心”，即随逐与欲贪相应之心，丝毫不得心的寂静、心止或心一境性。

ကိသာ ပဏ္ဍု ဝိဝဏ္ဏာ စာတိ ဧဝံ ဥက္ကဏ္ဌိတဘာဝေန ကိသာ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ တတော ဧဝ ဝိဝဏ္ဏာ ဝိဂတဆဝိဝဏ္ဏာ စ ဟုတွာ. သတ္တ ဝဿာနီတိ သတ္တ သံဝစ္ဆရာနိ. စာရိဟန္တိ စရိံ အဟံ. နာဟံ ဒိဝါ ဝါ [Pg.83] ရတ္တိံ ဝါ, သုခံ ဝိန္ဒိံ သုဒုက္ခိတာတိ ဧဝမဟံ သတ္တသု သံဝစ္ဆရေသု ကိလေသဒုက္ခေန ဒုက္ခိတာ ဧကဒါပိ ဒိဝါ ဝါ ရတ္တိံ ဝါ သမဏသုခံ န ပဋိလဘိံ.

“瘦削苍白无光泽”，即由于如此厌倦的状态而瘦削，身体青筋毕露，变得黄白相间，由此失去光泽，脸色黯淡。“如是行七年”，即我游走七年。“日夜未得安乐，我极度痛苦”，即我在这七年中为烦恼所苦，日夜未曾获得沙门之乐。

တတောတိ ကိလေသပရိယုဋ္ဌာနေန သမဏသုခါလာဘဘာဝတော. ရဇ္ဇုံ ဂဟေတွာန ပါဝိသိံ, ဝနမန္တရန္တိ ပါသရဇ္ဇုံ အာဒါယ ဝနန္တရံ ပါဝိသိံ. ကိမတ္ထံ ပါဝိသီတိ စေ အာဟ – ‘‘ဝရံ မေ ဣဓ ဥဗ္ဗန္ဓံ, ယဉ္စ ဟီနံ ပုနာစရေ’’တိ ယဒဟံ သမဏဓမ္မံ ကာတုံ အသက္ကောန္တီ ဟီနံ ဂိဟိဘာဝံ ပုန အာစရေ အာစရေယျံ အနုတိဋ္ဌေယျံ, တတော သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန ဣမသ္မိံ ဝနန္တရေ ဥဗ္ဗန္ဓံ ဗန္ဓိတွာ မရဏံ မေ ဝရံ သေဋ္ဌန္တိ အတ္ထော. အထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေတိ ယဒါ ရုက္ခသာခါယ ဗန္ဓပါသံ ဂီဝါယံ ပက္ခိပိ, အထ တဒနန္တရမေဝ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာမဂ္ဂေန ဃဋိတတ္တာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ သဗ္ဗာသဝေဟိ မမ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ ဝိမုတ္တံ အဟောသီတိ.

“于是”，即由于被烦恼缠缚，无法获得沙门之乐。“我取绳索，进入森林深处”，即我拿着绞索进入森林深处。如果问为何进入，则说：“宁于此处自缢，不复行于卑劣。”其义是，如果我不能修行沙门之法，而再退堕于低下的在家生活，那么与此相比，我宁愿在这森林深处自缢而死，胜过百倍千倍。“我将绳套置颈，尔时我心解脱”，即当我将系于树枝的绳套置于颈项时，随即由于与能导向出离的观道相应，通过道次第，我的心从一切漏(āsava)中解脱出来，获得解脱。

သီဟာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

狮子长老尼偈释义终。

၄. သုန္ဒရီနန္ဒာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

4. 孙陀利难陀长老尼偈释义

အာတုရံ အသုစိန္တိအာဒိကာ သုန္ဒရီနန္ဒာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ, သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ဈာယိနီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ကပ္ပသတသဟဿံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သကျရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. နန္ဒာတိဿာ နာမံ အကံသု. အပရဘာဂေ ရူပသမ္ပတ္တိယာ သုန္ဒရီနန္ဒာ, ဇနပဒကလျာဏီတိ စ ပညာယိတ္ထ. သာ အမှာကံ ဘဂဝတိ သဗ္ဗညုတံ ပတွာ အနုပုဗ္ဗေန ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တွာ နန္ဒကုမာရဉ္စ ရာဟုလကုမာရဉ္စ ပဗ္ဗာဇေတွာ ဂတေ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇေ စ ပရိနိဗ္ဗုတေ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ ရာဟုလမာတာယ စ ပဗ္ဗဇိတာယ စိန္တေသိ – ‘‘မယှံ ဇေဋ္ဌဘာတာ စက္ကဝတ္တိရဇ္ဇံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော, ပုတ္တောပိဿ ရာဟုလကုမာရော ပဗ္ဗဇိ, ဘတ္တာပိ မေ နန္ဒရာဇာ, မာတာပိ [Pg.84] မဟာပဇာပတိဂေါတမီ, ဘဂိနီပိ ရာဟုလမာတာ ပဗ္ဗဇိတာ, ဣဒါနာဟံ ဂေဟေ ကိံ ကရိဿာမိ, ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ ဉာတိသိနေဟေန ပဗ္ဗဇိ, နော သဒ္ဓါယ. တသ္မာ ပဗ္ဗဇိတွာပိ ရူပံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နမဒါ. ‘‘သတ္ထာ ရူပံ ဝိဝဏ္ဏေတိ ဂရဟတိ, အနေကပရိယာယေန ရူပေ အာဒီနဝံ ဒဿေတီ’’တိ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ န ဂစ္ဆတီတိအာဒိ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ အဘိရူပနန္ဒာယ ဝတ္ထုသ္မိံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အယံ ပန ဝိသေသော – သတ္ထာရာ နိမ္မိတံ ဣတ္ထိရူပံ အနုက္ကမေန ဇရာဘိဘူတံ ဒိသွာ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော အနတ္တတော မနသိကရောန္တိယာ ထေရိယာ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိမုခံ စိတ္တံ အဟောသိ. တံ ဒိသွာ သတ္ထာ တဿာ သပ္ပာယဝသေန ဓမ္မံ ဒေသေန္တော –

“病身不净……”等偈，是孙陀利难陀(Sundarīnandā)长老尼的偈颂。据说，她于莲花上佛(Padumuttara)世尊之时，生于天鹅城(Haṃsavatī)的一个富裕家庭，长大后，在世尊座下听法时，见到世尊将一位比丘尼立为“禅修第一”，便行持善业，发愿求取此位。她于十万劫中轮回于天界与人间，积累善业。在此佛陀出世时，她投生于释迦王族，被取名为难陀(Nandā)。后来因容貌出众，被称为孙陀利难陀，亦称“国中美人”(janapadakalyāṇī)。我们的世尊证得一切知智后，次第来到迦毗罗卫(Kapilavatthu)，度化了难陀(Nanda)王子和罗睺罗(Rāhula)王子出家。净饭大王般涅槃后，摩诃波阇波提·乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)与罗睺罗的母亲也出家了。她心想：“我的长兄舍弃转轮王位出家，成为世间至上的佛陀；他的儿子罗睺罗也出家了；我的丈夫难陀王、我的母亲摩诃波阇波提·乔达弥、我的嫂子罗睺罗的母亲也都出家了。如今我留在家中做什么呢？我也要出家。”于是她前往比丘尼僧院，因亲情而出家，并非出于信心。因此，她出家后，仍因执着于自己的美貌而心生骄慢。她心想“世尊呵斥色身，加以谴责，以种种方式开示色身的过患”，便不去拜见佛陀。此事应如前文“美难达(Abhirūpanandā)的故事”中所述那般来了知。但此处有不同之处：长老尼见到世尊所化现的女子的形相，次第被衰老所征服，于是从无常、苦、无我的角度思惟，其心才朝向业处。世尊见到此景，便为她宣说相应的法要：

၈၂.

82.

‘‘အာတုရံ အသုစိံ ပူတိံ, ပဿ နန္ဒေ သမုဿယံ;

အသုဘာယ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ, ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ.

“难陀，观此身，病苦不净又腐朽；当修不净想，令心专一得善定。”

၈၃.

83.

‘‘ယထာ ဣဒံ တထာ ဧတံ, ယထာ ဧတံ တထာ ဣဒံ;

ဒုဂ္ဂန္ဓံ ပူတိကံ ဝါတိ, ဗာလာနံ အဘိနန္ဒိတံ.

“此身亦如彼，彼身亦如此；散发腐烂气，愚者反欢喜。”

၈၄.

84.

‘‘ဧဝမေတံ အဝေက္ခန္တီ, ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတာ;

တတော သကာယ ပညာယ, အဘိနိဗ္ဗိဇ္ဈ ဒက္ခိသ’’န္တိ. –

“如是勤勉不懈，日夜恒观察；而后以自慧，必将洞见之。”

ဣမာ တိဿော ဂါထာ အဘာသိ.

世尊说了这三首偈颂。

သာ ဒေသနာနုသာရေန ဉာဏံ ပေသေတွာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. တဿာ ဥပရိမဂ္ဂတ္ထာယ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခန္တော ‘‘နန္ဒေ, ဣမသ္မိံ သရီရေ အပ္ပမတ္တကောပိ သာရော နတ္ထိ, မံသလောဟိတလေပနော ဇရာဒီနံ ဝါသဘူတော, အဋ္ဌိပုဉ္ဇမတ္တော ဧဝါယ’’န္တိ ဒဿေတုံ –

她随顺此教导，运用智慧，安住于入流果。为助她证得更高的道果，世尊为她开示业处，指出：“难陀，此身之中无有丝毫实质，仅是血肉涂抹，是老、病等的住所，实唯一堆骨聚而已。”

‘‘အဋ္ဌိနံ နဂရံ ကတံ, မံသလောဟိတလေပနံ;

ယတ္ထ ဇရာ စ မစ္စု စ, မာနော မက္ခော စ ဩဟိတော’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၅၀) –

“此城由骨建，血肉为涂饰；老死藏于内，并有我慢与虚伪。”

ဓမ္မပဒေ ဣမံ ဂါထမာဟ.

此偈出自《法句经》。

သာ ဒေသနာဝသာနေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၃.၁၆၆-၂၁၉) –

闻法结束时，她证得了阿罗汉果。是故《本行》(Apadāna)中说（长老尼譬喻2.3.166-219）：

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော, သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ;

ဣတော သတသဟဿမှိ, ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

“莲花上佛(Padumuttara)名号之胜者，已达一切诸法之彼岸；距今十万劫之前，彼引导者出于世。”

‘‘ဩဝါဒကော [Pg.85] ဝိညာပကော, တာရကော သဗ္ဗပါဏိနံ;

ဒေသနာကုသလော ဗုဒ္ဓေါ, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

“彼佛善教诫，令众得开悟，为一切有情之救度者；佛陀善说法，度脱无量众。”

‘‘အနုကမ္ပကော ကာရုဏိကော, ဟိတေသီ သဗ္ဗပါဏိနံ;

သမ္ပတ္တေ တိတ္ထိယေ သဗ္ဗေ, ပဉ္စသီလေ ပတိဋ္ဌပိ.

“彼佛富悲悯，慈爱为众生，利益一切有情；令所遇外道，皆安住五戒。”

‘‘ဧဝံ နိရာကုလံ အာသိ, သုညတံ တိတ္ထိယေဟိ စ;

ဝိစိတ္တံ အရဟန္တေဟိ, ဝသီဘူတေဟိ တာဒိဘိ.

“如是世间无纷扰，外道销声匿迹；阿罗汉众遍庄严，皆是自在如是者。”

‘‘ရတနာနဋ္ဌပညာသံ, ဥဂ္ဂတောဝ မဟာမုနိ;

ကဉ္စနဂ္ဃိယသင်္ကာသော, ဗာတ္တိံသဝရလက္ခဏော.

“彼大牟尼身量高，五十八肘如山耸；身色一似纯金山，具足三十二妙相。”

‘‘ဝဿသတသဟဿာနိ, အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

“彼佛住世寿量长，足有十万岁；住世如是久，度脱无量众。”

‘‘တဒါဟံ ဟံသဝတိယံ, ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ အဟုံ;

နာနာရတနပဇ္ဇောတေ, မဟာသုခသမပ္ပိတာ.

“彼时我生天鹅城(Haṃsavatī)，出身于长者之家；为种种珍宝环绕，享受着极大的安乐。”

‘‘ဥပေတွာ တံ မဟာဝီရံ, အဿောသိံ ဓမ္မဒေသနံ;

အမတံ ပရမဿာဒံ, ပရမတ္ထနိဝေဒကံ.

“我得亲近彼大雄，听闻其所说正法；法味甘露最无上，开示第一究竟义。”

‘‘တဒါ နိမန္တယိတွာန, သသံဃံ လောကနာယကံ;

ဒတွာ တဿ မဟာဒါနံ, ပသန္နာ သေဟိ ပါဏိဘိ.

“彼时我邀请世间导师及其僧团，心怀净信，亲手献上大布施。”

‘‘ဈာယိနီနံ ဘိက္ခုနီနံ, အဂ္ဂဋ္ဌာနမပတ္ထယိံ;

နိပစ္စ သိရသာ ဓီရံ, သသံဃံ လောကနာယကံ.

“我于世间导师及其僧团前，头面礼足，向彼智者发愿，愿为禅定第一之比丘尼。”

‘‘တဒါ အဒန္တဒမကော, တိလောကသရဏော ပဘူ;

ဗျာကာသိ နရသာရထိ, လစ္ဆသေ တံ သုပတ္ထိတံ.

“彼时，调御未调者、三界皈依处、世间主宰、人天导师为我授记：‘汝之善愿，必将得偿。’”

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ;

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

“‘从此十万劫之后，有佛出世，生奥嘎咖(Okkāka)族，姓乔达摩(Gotama)，为世导师。’”

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒါ, ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ;

နန္ဒာတိ နာမ နာမေန, ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝိကာ.

“‘汝将为其法嗣，乃法所化生之亲子；名为难陀(Nandā)，成为彼导师之声闻弟子。’”

‘‘တံ သုတွာ မုဒိတာ ဟုတွာ, ယာဝဇီဝံ တဒါ ဇိနံ;

မေတ္တစိတ္တာ ပရိစရိံ, ပစ္စယေဟိ ဝိနာယကံ.

“闻此授记我心喜，故于彼生尽形寿，以慈爱心奉侍彼胜者，以四事供养调御师。”

‘‘တေန [Pg.86] ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

“以此善行业，以及此心念与誓愿，我舍弃人身后，得生三十三天(Tāvatiṃsa)。”

‘‘တတော စုတာ ယာမမဂံ, တတောဟံ တုသိတံ ဂတာ;

တတော စ နိမ္မာနရတိံ, ဝသဝတ္တိပုရံ တတော.

“自彼天命终，我生焰摩天(Yāma)，后生兜率天(Tusita)；复生化乐天(Nimmānaratī)，再至他化自在天。”

‘‘ယတ္ထ ယတ္ထူပပဇ္ဇာမိ, တဿ ကမ္မဿ ဝါဟသာ;

တတ္ထ တတ္ထေဝ ရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

“无论我生于何处，皆因彼业力所感；于彼生处，我皆为诸王之后。”

‘‘တတော စုတာ မနုဿတ္တေ, ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိနံ;

မဏ္ဍလီနဉ္စ ရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

“自天界命终，我生于人间，或为转轮王之后，或为一方之主王后。”

‘‘သမ္ပတ္တိံ အနုဘောတွာန, ဒေဝေသု မနုဇေသု စ;

သဗ္ဗတ္ထ သုခိတာ ဟုတွာ, နေကကပ္ပေသု သံသရိံ.

“我于天界人间，享尽种种福报；所生之处皆安乐，如是轮回无量劫。”

‘‘ပစ္ဆိမေ ဘဝေ သမ္ပတ္တေ, သုရမ္မေ ကပိလဝှယေ;

ရညော သုဒ္ဓေါဒနဿာဟံ, ဓီတာ အာသိံ အနိန္ဒိတာ.

“如今此生为最后身，我生于庄严的迦毗罗卫(Kapilavatthu)；为净饭王(Suddhodana)之女，品行无瑕。”

‘‘သိရိယာ ရူပိနိံ ဒိသွာ, နန္ဒိတံ အာသိ တံ ကုလံ;

တေန နန္ဒာတိ မေ နာမံ, သုန္ဒရံ ပဝရံ အဟု.

“见我容貌端严，宗族皆大欢喜；因此为我取名‘难陀’(Nandā)，此名美好而殊胜。”

‘‘ယုဝတီနဉ္စ သဗ္ဗာသံ, ကလျာဏီတိ စ ဝိဿုတာ;

တသ္မိမ္ပိ နဂရေ ရမ္မေ, ဌပေတွာ တံ ယသောဓရံ.

“于所有年轻女子中，我以‘美人’之名著称；在那座美丽的城中，唯耶输陀罗(Yasodharā)可与我媲美。”

‘‘ဇေဋ္ဌော ဘာတာ တိလောကဂ္ဂေါ, ပစ္ဆိမော အရဟာ တထာ;

ဧကာကိနီ ဂဟဋ္ဌာဟံ, မာတရာ ပရိစောဒိတာ.

“长兄是三界至尊，弟弟亦是阿罗汉；我独自留在家中，母亲于是劝导我。”

‘‘သာကိယမှိ ကုလေ ဇာတာ, ပုတ္တေ ဗုဒ္ဓါနုဇာ တုဝံ;

နန္ဒေနပိ ဝိနာ ဘူတာ, အဂါရေ ကိန္နု အစ္ဆသိ.

“‘女儿啊，你生于释迦族，是佛陀的妹妹；如今难陀(Nanda)也已离去，你为何还留恋在家？’”

‘‘ဇရာဝသာနံ ယောဗ္ဗညံ, ရူပံ အသုစိသမ္မတံ;

ရောဂန္တမပိစာရောဂျံ, ဇီဝိတံ မရဏန္တိကံ.

“‘青春以衰老为终，美貌被视为不净；健康以疾病为终，生命以死亡为结局。’”

‘‘ဣဒမ္ပိ တေ သုဘံ ရူပံ, သသီကန္တံ မနောဟရံ;

ဘူသနာနံ အလင်္ကာရံ, သိရိသံဃာဋသံနိဘံ.

“‘你这美妙的色身，如月光般悦意；是庄严中的庄严，如华美的僧伽梨(saṅghāṭi)。’”

‘‘ပုဉ္ဇိတံ လောကသာရံဝ, နယနာနံ ရသာယနံ;

ပုညာနံ ကိတ္တိဇနနံ, ဥက္ကာကကုလနန္ဒနံ.

“‘它宛如世间精华的汇集，是双眼的甘露；它彰显福德，是奥嘎咖(Okkāka)家族的荣耀。’”

‘‘န [Pg.87] စိရေနေဝ ကာလေန, ဇရာ သမဓိသေဿတိ;

ဝိဟာယ ဂေဟံ ကာရုညေ, စရ ဓမ္မမနိန္ဒိတေ.

“‘用不了多久，衰老就会降临；应舍弃家庭，出于悲悯，去修持那无瑕之法。’”

‘‘သုတွာဟံ မာတု ဝစနံ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ;

ဒေဟေန နတု စိတ္တေန, ရူပယောဗ္ဗနလာဠိတာ.

“我听从母亲之言，出家而入无家生活；身虽出家心未然，沉溺于美貌与青春。”

‘‘မဟတာ စ ပယတ္တေန, ဈာနဇ္ဈေန ပရံ မမ;

ကာတုဉ္စ ဝဒတေ မာတာ, န စာဟံ တတ္ထ ဥဿုကာ.

“母亲教导我，应以大精进，修习更高的禅定；但我对此事，并无热忱。”

‘‘တတော မဟာကာရုဏိကော, ဒိသွာ မံ ကာမလာလသံ;

နိဗ္ဗန္ဒနတ္ထံ ရူပသ္မိံ, မမ စက္ခုပထေ ဇိနော.

“于是，大悲者见我沉溺欲乐，为令我于色身生厌离想，彼胜者现于我眼前。”

‘‘သကေန အာနုဘာဝေန, ဣတ္ထိံ မာပေသိ သောဘိနိံ;

ဒဿနီယံ သုရုစိရံ, မမတောပိ သုရူပိနိံ.

“依其威神力，幻化姝丽女，仪容甚可观，胜我尤端姝。

‘‘တမဟံ ဝိမှိတာ ဒိသွာ, အတိဝိမှိတဒေဟိနိံ;

စိန္တယိံ သဖလံ မေတိ, နေတ္တလာဘဉ္စ မာနုသံ.

“我见彼女，极为惊愕，心想：‘我此生得为人，得此眼根，真是有所成就了。’

‘‘တမဟံ ဧဟိ သုဘဂေ, ယေနတ္ထော တံ ဝဒေဟိ မေ;

ကုလံ တေ နာမဂေါတ္တဉ္စ, ဝဒ မေ ယဒိ တေ ပိယံ.

“‘来吧，善妙的女子，你有所求，请告诉我。若你愿意，请告知你的家族、姓名与种姓。’

‘‘န ဝဉ္စကာလော သုဘဂေ, ဥစ္ဆင်္ဂေ မံ နိဝါသယ;

သီဒန္တီဝ မမင်္ဂါနိ, ပသုပ္ပယမုဟုတ္တကံ.

“‘善妙的女子，现在不是欺骗的时候，请依偎在我膝上。我的肢体似乎疲惫了，让我小睡片刻。’

‘‘တတော သီသံ မမင်္ဂေ သာ, ကတွာ သယိ သုလောစနာ;

တဿာ နလာဋေ ပတိတာ, လုဒ္ဓါ ပရမဒါရုဏာ.

“于是，明眸女子将头靠在我身上，躺了下来；（此时）一枝凶残至极的箭，落在她的额头上。

‘‘သဟ တဿာ နိပါတေန, ပိဠကာ ဥပပဇ္ဇထ;

ပဂ္ဃရိံသု ပဘိန္နာ စ, ကုဏပါ ပုဗ္ဗလောဟိတာ.

“随着那箭的落下，（她身上）生起了疖疮；（疖疮）破裂，脓血和尸水流淌出来。

‘‘ပဘိန္နံ ဝဒနဉ္စာပိ, ကုဏပံ ပူတိဂန္ဓနံ;

ဥဒ္ဓုမာတံ ဝိနိလဉ္စ, ပုဗ္ဗဉ္စာပိ သရီရကံ.

“她的面容也溃烂了，散发着尸体的腐臭；身体肿胀发青，脓水流淌。

‘‘သာ ပဝေဒိတသဗ္ဗင်္ဂီ, နိဿသန္တီ မုဟုံ မုဟုံ;

ဝေဒယန္တီ သကံ ဒုက္ခံ, ကရုဏံ ပရိဒေဝယိ.

“她全身颤抖，不断地喘息；诉说着自己的痛苦，悲哀地哭泣。

‘‘ဒုက္ခေန ဒုက္ခိတာ ဟောမိ, ဖုသယန္တိ စ ဝေဒနာ;

မဟာဒုက္ခေ နိမုဂ္ဂမှိ, သရဏံ ဟောဟိ မေ သခီ.

“‘我被痛苦所折磨，感受着剧烈的苦受；我已沉溺于大苦之中，朋友啊，请成为我的庇护。’

‘‘ကုဟိံ [Pg.88] ဝဒနသောတံ တေ, ကုဟိံ တေ တုင်္ဂနာသိကာ;

တမ္ဗဗိမ္ဗဝရောဋ္ဌန္တေ, ဝဒနံ တေ ကုဟိံ ဂတံ.

“‘你的面容光彩何在？你高挺的鼻子何在？你那如红果般的优美嘴唇何在？你的面容去了哪里？’

‘‘ကုဟိံ သသီနိဘံ ဝဏ္ဏံ, ကမ္ဗုဂီဝါ ကုဟိံ ဂတာ;

ဒေါဠာ လောလာဝ တေ ကဏ္ဏာ, ဝေဝဏ္ဏံ သမုပါဂတာ.

“‘你那如月亮般的肤色何在？你那如海螺般的颈项何在？你那摇曳的耳垂，已变得面目全非。’

‘‘မကုဠခါရကာကာရာ, ကလိကာဝ ပယောဓရာ;

ပဘိန္နာ ပူတိကုဏပါ, ဒုဋ္ဌဂန္ဓိတ္တမာဂတာ.

“‘你的乳房，曾如花蕾般，现已如干瘪的枣椰果；它们已溃烂，流出腐烂的尸水，散发着恶臭。’

‘‘ဝေဒိမဇ္ဈာဝ သုဿောဏီ, သူနာဝ နီတကိဗ္ဗိသာ;

ဇာတာ အမဇ္ဈဘရိတာ, အဟော ရူပမသဿတံ.

“‘你那祭坛般的细腰、优美的臀部，如今已肿胀，充满不净物。啊，色身无常！’

‘‘သဗ္ဗံ သရီရသဉ္ဇာတံ, ပူတိဂန္ဓံ ဘယာနကံ;

သုသာနမိဝ ဗီဘစ္ဆံ, ရမန္တေ ယတ္ထ ဗာလိသာ.

“‘一切身体所生之物，腐臭可怖；如墓地般令人厌恶，愚者却乐于其中。’

‘‘တဒါ မဟာကာရုဏိကော, ဘာတာ မေ လောကနာယကော;

ဒိသွာ သံဝိဂ္ဂစိတ္တံ မံ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ.

“那时，大悲者，我的兄长，世间导师，见我心生厌离，宣说此偈。

‘‘အာတုရံ ကုဏပံ ပူတိံ, ပဿ နန္ဒေ သမုဿယံ;

အသုဘာယ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ, ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ.

“‘难陀(Nanda)，且观此身躯，病痛、尸臭、腐烂；修习不净观，令心专注，善得等持。’

‘‘ယထာ ဣဒံ တထာ ဧတံ, ယထာ ဧတံ တထာ ဣဒံ;

ဒုဂ္ဂန္ဓံ ပူတိကံ ဝါတိ, ဗာလာနံ အဘိနန္ဒိတံ.

“‘此（身）如彼（身），彼（身）亦如是；散发着恶臭、腐烂的气味，为愚者所喜乐。’

‘‘ဧဝမေတံ အဝေက္ခန္တီ, ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတာ;

တတော သကာယ ပညာယ, အဘိနိဗ္ဗိဇ္ဈ ဒက္ခိသံ.

“我如是观照此（身），昼夜不懈怠；于是，我以自己的智慧，彻底洞察（此身）。

‘‘တတောဟံ အတိသံဝိဂ္ဂါ, သုတွာ ဂါထာ သုဘာသိတာ;

တတြဋ္ဌိတာဝဟံ သန္တီ, အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

“于是，我听闻此善说偈颂，心生大厌离；我安住于彼处，寂静地证得了阿罗汉果。

‘‘ယတ္ထ ယတ္ထ နိသိန္နာဟံ, သဒါ ဈာနပရာယဏာ;

ဇိနော တသ္မိံ ဂုဏေ တုဋ္ဌော, ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ.

“‘无论我坐于何处，恒常以禅那为依归；胜者对此功德感到满意，将我置于（弟子中）最上。’

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我的烦恼已焚尽……佛陀的教导已完成。”

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန ‘‘အာတုရံ အသုစိ’’န္တိအာဒိနာ သတ္ထာရာ ဒေသိတာဟိ တီဟိ ဂါထာဟိ သဒ္ဓိံ –

然而，证得阿罗汉果后，回顾自身的修行，以自说语连同导师所说的以“病痛、不净”等开头的三首偈颂，（她又说了以下偈颂）——

၈၅.

85.

‘‘တဿာ [Pg.89] မေ အပ္ပမတ္တာယ, ဝိစိနန္တိယာ ယောနိသော;

ယထာဘူတံ အယံ ကာယော, ဒိဋ္ဌော သန္တရဗာဟိရော.

“‘我以不放逸之心，如理作意地观察，此身内外，我已如实得见其真实相。’

၈၆.

86.

‘‘အထ နိဗ္ဗိန္ဒဟံ ကာယေ, အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဝိရဇ္ဇဟံ;

အပ္ပမတ္တာ ဝိသံယုတ္တာ, ဥပသန္တာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. –

“‘于是我对身体生起厌离，内心亦已离染；我已不放逸，已解脱，已寂静，已涅槃。’”

ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ.

她说出了这两首偈。

တတ္ထ ဧဝမေတံ အဝေက္ခန္တီ…ပေ… ဒက္ခိသန္တိ ဧတံ အာတုရာဒိသဘာဝံ ကာယံ ဧဝံ ‘‘ယထာ ဣဒံ တထာ ဧတ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ရတ္တိန္ဒိဝံ သဗ္ဗကာလံ အတန္ဒိတာ ဟုတွာ ပရတော ဃောသဟေတုကံ သုတမယဉာဏံ မုဉ္စိတွာ, တတော တံနိမိတ္တံ အတ္တနိ သမ္ဘူတတ္တာ သကာယဘာဝနာမယာယ ပညာယ ယာထာဝတော ဃနဝိနိဗ္ဘောဂကရဏေန အဘိနိဗ္ဗိဇ္ဈ, ကထံ နု ခေါ ဒက္ခိသံ ပဿိဿန္တိ အာဘောဂပုရေစာရိကေန ပုဗ္ဗဘာဂဉာဏစက္ခုနာ အဝေက္ခန္တီ ဝိစိနန္တီတိ အတ္ထော.

在此，“如是观照……乃至……我将看见”是指：这个具有病痛等性质的身体，以“此如彼”等所说的方式，日夜一切时分毫不懈怠，舍弃因他人言语而产生的闻所成智，然后因为那（身体的）相在自身生起，凭借自身修习所生的智慧，如实地通过密集分析来彻底洞察，她将如何看见、如何观察？这是指用专注的、先行的前分智之眼来观察、辨别。

တေနာဟ ‘‘တဿာ မေ အပ္ပမတ္တာယာ’’တိအာဒိ. တဿတ္ထော – တဿာ မေ သတိအဝိပ္ပဝါသေန အပ္ပမတ္တာယ ယောနိသော ဥပါယေန အနိစ္စာဒိဝသေန ဝိပဿနာပညာယ ဝိစိနန္တိယာ ဝီမံသန္တိယာ, အယံ ခန္ဓပဉ္စကသင်္ခါတော ကာယော သသန္တာနပရသန္တာနဝိဘာဂတော သန္တရဗာဟိရော ယထာဘူတံ ဒိဋ္ဌော.

因此她说：“我以不放逸”等。其含义是——我以正念不离而不放逸，以如理作意的方式，依无常等，运用观(vipassanā)智观察、审察，这个名为五蕴的身躯，从自身相续与他人相续的区分中，内外皆如实见到。

အထ တထာ ဒဿနတော ပစ္ဆာ နိဗ္ဗိန္ဒဟံ ကာယေ ဝိပဿနာပညာသဟိတာယ မဂ္ဂပညာယ အတ္တဘာဝေ နိဗ္ဗိန္ဒိံ, ဝိသေသတောဝ အဇ္ဈတ္တသန္တာနေ ဝိရဇ္ဇိ ဝိရာဂံ အာပဇ္ဇိံ, အဟံ ယထာဘူတာယ အပ္ပမာဒပဋိပတ္တိယာ မတ္ထကပ္ပတ္တိယာ အပ္ပမတ္တာ သဗ္ဗသော သံယောဇနာနံ သမုစ္ဆိန္နတ္တာ ဝိသံယုတ္တာ ဥပသန္တာ စ နိဗ္ဗုတာ စ အမှီတိ.

于是，如是见后，我于身生厌离，并以观智与道智，于自身生厌离，尤其对内在相续生起离染、离欲。我以如实不放逸的行道，已达究竟，已不放逸，由于一切结已完全断除，我已解脱、寂静、般涅槃。

သုန္ဒရီနန္ဒာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

孙陀利难陀长老尼偈释义终。

၅. နန္ဒုတ္တရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

5. 难陀优多罗长老尼偈释义

အဂ္ဂိံ စန္ဒဉ္စာတိအာဒိကာ နန္ဒုတ္တရာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုရုရဋ္ဌေ ကမ္မာသဓမ္မနိဂမေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ[Pg.90], ဧကစ္စာနိ ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနာနိ သိပ္ပာယတနာနိ စ ဥဂ္ဂဟေတွာ နိဂဏ္ဌပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပဂန္တွာ, ဝါဒပ္ပသုတာ ဇမ္ဗုသာခံ ဂဟေတွာ ဘဒ္ဒါကုဏ္ဍလကေသာ ဝိယ ဇမ္ဗုဒီပတလေ ဝိစရန္တီ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆိတွာ ပရာဇယံ ပတ္တာ ထေရဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တီ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

“火、月与日”等偈，是难陀优多罗(Nanduttarā)长老尼所说。她也在过去诸佛处造作功德，在各处轮回中积聚解脱的增上缘善业。在此佛陀出世时，她生于俱卢国(Kururaṭṭha)迦摩沙达摩(Kammāsadhamma)聚落的婆罗门家，学习了一些明处与技艺处，出家成为尼乾陀(Nigaṇṭha)教徒，精于辩论，手持阎浮树枝，像跋陀罗·军荼罗髻(Bhaddākuṇḍalakesā)女一样在瞻部洲(Jambudīpa)游历。后来她去到大目犍连(Mahāmoggallāna)尊者那里请教问题，遭受失败，依止尊者的教诲，于教法中出家，修习沙门法。不久就连同无碍解证得阿罗汉果，省察自己的行道，以自说语(udāna)说道：

၈၇.

87.

‘‘အဂ္ဂိံ စန္ဒဉ္စ သူရိယဉ္စ, ဒေဝတာ စ နမဿိဟံ;

နဒီတိတ္ထာနိ ဂန္တွာန, ဥဒကံ ဩရုဟာမိဟံ.

“我礼敬火、月与日，亦礼敬诸天。我前往河津，入水沐浴。”

၈၈.

88.

‘‘ဗဟူဝတသမာဒါနာ, အဍ္ဎံ သီသဿ ဩလိခိံ;

ဆမာယ သေယျံ ကပ္ပေမိ, ရတ္တိံ ဘတ္တံ န ဘုဉ္ဇဟံ.

“受持众多誓戒，半头剃落；卧于地上，夜不食。”

၈၉.

89.

‘‘ဝိဘူသာမဏ္ဍနရတာ, နှာပနုစ္ဆာဒနေဟိ စ;

ဥပကာသိံ ဣမံ ကာယံ, ကာမရာဂေန အဋ္ဋိတာ.

“乐于装饰打扮，以沐浴与涂抹；我滋养此身，为欲贪所困扰。”

၉၀.

90.

‘‘တတော သဒ္ဓံ လဘိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ;

ဒိသွာ ကာယံ ယထာဘူတံ, ကာမရာဂေါ သမူဟတော.

“于是获得信乐，出家过无家生活；如实见身，欲贪已根除。”

၉၁.

91.

‘‘သဗ္ဗေ ဘဝါ သမုစ္ဆိန္နာ, ဣစ္ဆာ စ ပတ္ထနာပိ စ;

သဗ္ဗယောဂဝိသံယုတ္တာ, သန္တိံ ပါပုဏိ စေတသော’’တိ. –

“一切有(bhava)已断尽，欲求与希求亦已断尽；一切系缚皆已解脱，心已证得寂静。”

ဣမာ ပဉ္စ ဂါထာ အဘာသိ.

她说出了这五首偈。

တတ္ထ အဂ္ဂိံ စန္ဒဉ္စ သူရိယဉ္စ, ဒေဝတာ စ နမဿိဟန္တိ အဂ္ဂိပ္ပမုခါ ဒေဝါတိ ဣန္ဒာနံ ဒေဝါနံ အာရာဓနတ္ထံ အာဟုတိံ ပဂ္ဂဟေတွာ အဂ္ဂိဉ္စ, မာသေ မာသေ သုက္ကပက္ခဿ ဒုတိယာယ စန္ဒဉ္စ, ဒိဝသေ ဒိဝသေ သာယံ ပါတံ သူရိယဉ္စ, အညာ စ ဗာဟိရာ ဟိရညဂဗ္ဘာဒယော ဒေဝတာ စ, ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဂဝေသန္တီ နမဿိဟံ နမက္ကာရံ အဟံ အကာသိံ. နဒီတိတ္ထာနိ ဂန္တွာန, ဥဒကံ ဩရုဟာမိဟန္တိ ဂင်္ဂါဒီနံ နဒီနံ ပူဇာတိတ္ထာနိ ဥပဂန္တွာ သာယံ ပါတံ ဥဒကံ ဩတရာမိ ဥဒကေ နိမုဇ္ဇိတွာ အင်္ဂသိဉ္စနံ ကရောမိ.

于此，“我礼敬火、月与日，亦礼敬诸天”是指：为了取悦以火为首的诸天，以及帝释(Inda)等天神，献上祭品，礼敬火；每月白月第二日礼敬月亮；每日早晚礼敬太阳；以及其他外道的金胎(Hiraññagabbha)等天神。我为寻求清净之道而礼敬他们。“我前往河津，入水沐浴”是指：我前往恒河(Gaṅgā)等河流的祭祀渡口，早晚都入水，浸入水中清洗身体。

ဗဟူဝတသမာဒါနာတိ ပဉ္စာတပတပ္ပနာဒိ ဗဟုဝိဓဝတသမာဒါနာ. ဂါထာသုခတ္ထံ ဗဟူတိ ဒီဃကရဏံ. အဍ္ဎံ သီသဿ ဩလိခိန္တိ မယှံ သီသဿ အဍ္ဎမေဝ [Pg.91] မုဏ္ဍေမိ. ကေစိ ‘‘အဍ္ဎံ သီသဿ ဩလိခိန္တိ ကေသကလာပဿ အဍ္ဎံ ဇဋာဗန္ဓနဝသေန ဗန္ဓိတွာ အဍ္ဎံ ဝိဿဇ္ဇေသိ’’န္တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. ဆမာယ သေယျံ ကပ္ပေမီတိ ထဏ္ဍိလသာယိနီ ဟုတွာ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ သယာမိ. ရတ္တိံ ဘတ္တံ န ဘုဉ္ဇဟန္တိ ရတ္တူပရတာ ဟုတွာ ရတ္တိယံ ဘောဇနံ န ဘုဉ္ဇိံ.

“受持众多誓戒”，即指受持五热苦行(pañcātapa)等多种誓戒。“多”(bahū)是为了偈颂的音韵而作的长音(dīghakaraṇa)处理。“半头剃落”，意为“我只剃一半的头”。有人说“半头剃落”之义为“将一半头发束成发髻，另一半则披散”。“卧于地上”，意为“成为卧于净地者，睡在无覆盖的地上”。“夜不食”，意为“成为夜间不食者，夜晚不再进食”。

ဝိဘူသာမဏ္ဍနရတာတိ စိရကာလံ အတ္တကိလမထာနုယောဂေန ကိလန္တကာယာ ‘‘ဧဝံ သရီရဿ ကိလမနေန နတ္ထိ ပညာသုဒ္ဓိ. သစေ ပန ဣန္ဒြိယာနံ တောသနဝသေန သရီရဿ တပ္ပနေန သုဒ္ဓိ သိယာ’’တိ မန္တွာ ဣမံ ကာယံ အနုဂ္ဂဏှန္တီ ဝိဘူသာယံ မဏ္ဍနေ စ ရတာ ဝတ္ထာလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကရဏေ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ မဏ္ဍနေ စ အဘိရတာ. နှာပနုစ္ဆာဒနေဟိ စာတိ သမ္ဗာဟနာဒီနိ ကာရေတွာ နှာပနေန ဥစ္ဆာဒနေန စ. ဥပကာသိံ ဣမံ ကာယန္တိ ဣမံ မမ ကာယံ အနုဂ္ဂဏှိံ သန္တပ္ပေသိံ. ကာမရာဂေန အဋ္ဋိတာတိ ဧဝံ ကာယဒဠှီဗဟုလာ ဟုတွာ အယောနိသောမနသိကာရပစ္စယာ ပရိယုဋ္ဌိတေန ကာမရာဂေန အဋ္ဋိတာ အဘိဏှံ ဥပဒ္ဒုတာ အဟောသိံ.

“乐于装饰打扮”，即：长久以来因自我折磨的苦行而身体疲惫，心想：“如此折磨身体，智慧不得清净。若能通过满足诸根来滋养身体，或许能得清净。”于是她开始保养此身，乐于装饰打扮，热衷于衣饰庄严，沉醉于香、花鬘等装饰。“以沐浴与涂抹”，即通过按摩(sambāhana)等方式，以及沐浴与涂抹。“我滋养此身”，即我保养、满足了我的身体。“为欲贪所困扰”，即如此沉溺于保养身体，又因不如理作意(ayoniso manasikāra)为缘，被生起的欲贪所困扰，时常受到折磨。

တတော သဒ္ဓံ လဘိတွာနာတိ ဧဝံ သမာဒိန္နဝတာနိ ဘိန္ဒိတွာ ကာယဒဠှီဗဟုလာ ဝါဒပ္ပသုတာ ဟုတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဝိစရန္တီ တတော ပစ္ဆာ အပရဘာဂေ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿ သန္တိကေ လဒ္ဓေါဝါဒါနုသာသနာ သဒ္ဓံ ပဋိလဘိတွာ. ဒိသွာ ကာယံ ယထာဘူတန္တိ သဟ ဝိပဿနာယ မဂ္ဂပညာယ ဣမံ မမ ကာယံ ယထာဘူတံ ဒိသွာ အနာဂါမိမဂ္ဂေန သဗ္ဗသော ကာမရာဂေါ သမူဟတော. တတော ပရံ အဂ္ဂမဂ္ဂေန သဗ္ဗေ ဘဝါ သမုစ္ဆိန္နာ, ဣစ္ဆာ စ ပတ္ထနာပိ စာတိ ပစ္စုပ္ပန္နဝိသယာဘိလာသသင်္ခါတာ ဣစ္ဆာ စ အာယတိဘဝါဘိလာသသင်္ခါတာ ပတ္ထနာပိ သဗ္ဗေ ဘဝါပိ သမုစ္ဆိန္နာတိ ယောဇနာ. သန္တိံ ပါပုဏိ စေတသောတိ အစ္စန္တံ သန္တိံ အရဟတ္တဖလံ ပါပုဏိံ အဓိဂစ္ဆိန္တိ အတ္ထော.

“于是获得信心”，即：如此破除所受持的誓戒，沉溺于保养身体，热衷于辩论，四处游行。后来，在大目犍连(Mahāmoggallāna)长老处获得教诫，重获信心。“如实观身”，即：以观(vipassanā)与道智如实地观察此身，以不还道完全根除欲贪。此后，以最上道（阿罗汉道）断尽一切有。“欲求与希求亦已断尽”，应如是连结：对当前境界的贪爱名为‘欲求’，对未来生命的贪爱名为‘希求’，此欲求、希求及一切有皆已断尽。“心已证得寂静”，其义为：证得了究竟的寂静，即阿罗汉果。

နန္ဒုတ္တရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

难陀优多罗长老尼偈释义终。

၆. မိတ္တာကာဠီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

6. 密陀迦利长老尼偈释义

သဒ္ဓါယ [Pg.92] ပဗ္ဗဇိတွာနာတိအာဒိကာ မိတ္တာကာဠိယာ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကုရုရဋ္ဌေ ကမ္မာသဓမ္မနိဂမေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တာ မဟာသတိပဋ္ဌာနဒေသနာယ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ဘိက္ခုနီသု ပဗ္ဗဇိတွာ သတ္တ သံဝစ္ဆရာနိ လာဘသက္ကာရဂိဒ္ဓိကာ ဟုတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တီ တတ္ထ တတ္ထ ဝိစရိတွာ အပရဘာဂေ ယောနိသော ဥမ္မုဇ္ဇန္တီ သံဝေဂဇာတာ ဟုတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

“因信出家”等偈，是密陀迦利长老尼所说。她也曾在过去诸佛处种下善因，于一一有生中，积累作为解脱依止的善业。在此佛出世时，她生于俱卢国(Kururaṭṭha)迦摩沙昙摩(Kammāsadhamma)镇的婆罗门家，成年后，因听闻《大念处经》的教法而生起信心，于比丘尼僧团中出家。七年间，她贪求利养恭敬，虽行沙门法，却四处游荡。后来，她如理地努力，生起悚惧，建立观(vipassanā)，不久便与四无碍解一同证得阿罗汉果。她回顾自己的修行，以自说偈的方式说道：

၉၂.

92.

‘‘သဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတွာန, အဂါရသ္မာနဂါရိယံ;

ဝိစရိံဟံ တေန တေန, လာဘသက္ကာရဥဿုကာ.

“我因信而出家，从在家到无家；为热衷于利养与恭敬，我曾四处游荡。”

၉၃.

93.

‘‘ရိဉ္စိတွာ ပရမံ အတ္ထံ, ဟီနမတ္ထံ အသေဝိဟံ;

ကိလေသာနံ ဝသံ ဂန္တွာ, သာမညတ္ထံ န ဗုဇ္ဈိဟံ.

“舍弃至上之义，我追求下劣之义；屈从于诸烦恼，不解沙门之义。”

၉၄.

94.

‘‘တဿာ မေ အဟု သံဝေဂေါ, နိသိန္နာယ ဝိဟာရကေ;

ဥမ္မဂ္ဂပဋိပန္နာမှိ, တဏှာယ ဝသမာဂတာ.

“当我坐于僧院时，我生起了悚惧心；我已误入歧途，为渴爱所征服。”

၉၅.

95.

‘‘အပ္ပကံ ဇီဝိတံ မယှံ, ဇရာ ဗျာဓိ စ မဒ္ဒတိ;

ပုရာယံ ဘိဇ္ဇတိ ကာယော, န မေ ကာလော ပမဇ္ဇိတုံ.

“我命实短，老病相侵；此身坏灭前，非我放逸时。”

၉၆.

96.

‘‘ယထာဘူတမဝေက္ခန္တီ, ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ;

ဝိမုတ္တစိတ္တာ ဥဋ္ဌာသိံ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ;

“如实观察诸蕴的生与灭，我心解脱而起，佛陀的教法我已完成。”——她说了这些偈颂。

တတ္ထ ဝိစရိံဟံ တေန တေန, လာဘသက္ကာရဥဿုကာတိ လာဘေ စ သက္ကာရေ စ ဥဿုကာ ယုတ္တပ္ပယုတ္တာ ဟုတွာ တေန တေန ဗာဟုသစ္စဓမ္မကထာဒိနာ လာဘုပ္ပာဒဟေတုနာ ဝိစရိံ အဟံ.

其中，“为热衷于利养与恭敬，我曾四处游荡”意为：我热衷于利养和恭敬，致力于此，以博学、说法等作为产生利养的因由而四处游荡。

ရိဉ္စိတွာ ပရမံ အတ္ထန္တိ ဈာနဝိပဿနာမဂ္ဂဖလာဒိံ ဥတ္တမံ အတ္ထံ ဇဟိတွာ ဆဍ္ဍေတွာ. ဟီနမတ္ထံ အသေဝိဟန္တိ စတုပစ္စယသင်္ခါတအာမိသဘာဝတော ဟီနံ လာမကံ အတ္ထံ အယောနိသော ပရိယေသနာယ ပဋိသေဝိံ အဟံ. ကိလေသာနံ ဝသံ ဂန္တွာတိ မာနမဒတဏှာဒီနံ ကိလေသာနံ ဝသံ ဥပဂန္တွာ သာမညတ္ထံ သမဏကိစ္စံ န ဗုဇ္ဈိံ န ဇာနိံ အဟံ.

“舍弃至上之义”，即舍弃了禅那、观(vipassanā)、道、果等最上之义。“我追求下劣之义”，即因不如理地寻求，我追求了由四资具构成的物质性的、低劣、卑贱之义。“屈从于诸烦恼”，即屈从于慢、骄、渴爱等烦恼，故“不解沙门之义”，即不了解沙门的职责。

နိသိန္နာယ [Pg.93] ဝိဟာရကေတိ မမ ဝသနကဩဝရကေ နိသိန္နာယ အဟု သံဝေဂေါ. ကထန္တိ စေ, အာဟ ‘‘ဥမ္မဂ္ဂပဋိပန္နာမှီ’’တိ. တတ္ထ ဥမ္မဂ္ဂပဋိပန္နာမှီတိ ယာဝဒေဝ အနုပါဒါယ ပရိနိဗ္ဗာနတ္ထမိဒံ သာသနံ, တတ္ထ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အမနသိကရောန္တီ တဿ ဥမ္မဂ္ဂပဋိပန္နာ အမှီတိ. တဏှာယ ဝသမာဂတာတိ ပစ္စယုပ္ပာဒနတဏှာယ ဝသံ ဥပဂတာ.

“当我坐于僧院时”，即当我坐在自己的住处时，生起了悚惧。若问如何，（偈颂）说：“我已误入歧途”。此处“我已误入歧途”意为：此教法是为了无取著而般涅槃，我于此教法中出家，却不作意业处，因此是误入歧途。“为渴爱所征服”，即被产生资具的渴爱所征服。

အပ္ပကံ ဇီဝိတံ မယှန္တိ ပရိစ္ဆိန္နကာလာ ဝဇ္ဇိတတော ဗဟူပဒ္ဒဝတော စ မမ ဇီဝိတံ အပ္ပကံ ပရိတ္တံ လဟုကံ. ဇရာ ဗျာဓိ စ မဒ္ဒတီတိ တဉ္စ သမန္တတော အာပတိတွာ နိပ္ပောထေန္တာ ပဗ္ဗတာ ဝိယ ဇရာ ဗျာဓိ စ မဒ္ဒတိ နိမ္မထတိ. ‘‘မဒ္ဒရေ’’တိပိ ပါဌော. ပုရာယံ ဘိဇ္ဇတိ ကာယောတိ အယံ ကာယော ဘိဇ္ဇတိ ပုရာ. ယသ္မာ တဿ ဧကံသိကော ဘေဒေါ, တသ္မာ န မေ ကာလော ပမဇ္ဇိတုံ အယံ ကာလော အဋ္ဌက္ခဏဝဇ္ဇိတော နဝမော ခဏော, သော ပမဇ္ဇိတုံ န ယုတ္တောတိ တဿာဟုံ သံဝေဂေါတိ ယောဇနာ.

“我命实短”，即我的生命因时间有限、充满过患与众多危难而短暂、微少、轻微。“老病相侵”，即衰老和疾病犹如从四面八方崩塌而下的山岳，压迫、碾碎（生命）。亦有读作“maddare”者。“此身坏灭前”，即此身必先坏灭。因其坏灭是必然的，故“非我放逸时”，此（修行）之时机是除去八无暇后的第九个刹那，不应放逸。应如是连结：她因此生起了悚惧。

ယထာဘူတမဝေက္ခန္တီတိ ဧဝံ ဇာတသံဝေဂါ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ အနိစ္စာဒိမနသိကာရေန ယထာဘူတမဝေက္ခန္တီ. ကိံ အဝေက္ခန္တီတိ အာဟ ‘‘ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယ’’န္တိ. ‘‘အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ ရူပသမုဒယော’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၁.၅၀) သမပညာသပ္ပဘေဒါနံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ ဥပ္ပာဒနိရောဓဉ္စ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာယ အဝေက္ခန္တီ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ သဗ္ဗသော ကိလေသေဟိ စ ဘဝေဟိ စ ဝိမုတ္တစိတ္တာ ဥဋ္ဌာသိံ, ဥဘတော ဥဋ္ဌာနေန မဂ္ဂေန ဘဝတ္တယတော စာတိ ဝုဋ္ဌိတာ အဟောသိံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“如实观察”，即如此生起悚惧后，建立观(vipassanā)，以无常等作意如实观察。观察什么呢？（偈颂）说：“诸蕴的生与灭”。即以“无明集故色集”等（《无碍解道》1.50）方式，以生灭随观观察五十种五取蕴的生与灭。策励于观，依道次第，心从一切烦恼及诸有中解脱，故云“我心解脱而起”，即以道从三有中出离，我已出离。其余如前所说。

မိတ္တာကာဠီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

密陀迦利长老尼偈释义终。

၇. သကုလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

7. 萨古拉长老尼偈释义

အဂါရသ္မိံ ဝသန္တီတိအာဒိကာ သကုလာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ အာနန္ဒဿ ရညော ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တာ, သတ္ထု ဝေမာတိကဘဂိနီ နန္ဒာတိ နာမေန. သာ ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တီ သတ္ထာရာ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ ဥဿာဟဇာတာ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေန္တီ ပဏိဓာနမကာသိ. သာ တတ္ထ ယာဝဇီဝံ [Pg.94] ဗဟုံ ဥဠာရံ ကုသလကမ္မံ ကတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ပရိဗ္ဗာဇကပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဧကစာရိနီ ဝိစရန္တီ ဧကဒိဝသံ တေလဘိက္ခာယ အာဟိဏ္ဍိတွာ တေလံ လဘိတွာ တေန တေလေန သတ္ထု စေတိယေ သဗ္ဗရတ္တိံ ဒီပပူဇံ အကာသိ. သာ တတော စုတာ တာဝတိံသေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သုဝိသုဒ္ဓဒိဗ္ဗစက္ခုကာ ဟုတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒေဝေသုယေဝ သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. သကုလာတိဿာ နာမံ အဟောသိ. သာ ဝိညုတံ ပတ္တာ သတ္ထု ဇေတဝနပဋိဂ္ဂဟဏေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ဥပါသိကာ ဟုတွာ အပရဘာဂေ အညတရဿ ခီဏာသဝတ္ထေရဿ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ သဉ္ဇာတသံဝေဂါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ ဃဋေန္တီ ဝါယမန္တီ န စိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၃.၁၃၁-၁၆၅) –

“我在家中时”等偈，是萨古拉(Sakulā)长老尼的偈颂。据说在莲花上佛(Padumuttara)世尊时代，她曾转生为天鹅城(Haṃsavatī)阿难(Ānanda)王的女儿，名为难陀(Nandā)，是导师的异母姐妹。她长大懂事后，一日在导师座前听闻佛法时，见导师立一位具天眼的比丘尼为第一，便生起希求之心，做了相应的功德，发愿自己也要证得那个地位。她在那里终其一生做了许多殊胜的善业，死后转生到天界，就这样不断地在善趣中流转。在迦叶(Kassapa)世尊时代，她投生于婆罗门家庭，出家做了游行者，独自游走。一天乞油后，就用那油在导师的塔前整夜做灯供养。她从那里去世后转生到三十三天，获得了非常清净的天眼，在一个佛的间隔期中都只在天界轮回。在此佛出世时，她投生于舍卫城(Sāvatthiyaṃ)的一个婆罗门家庭，名为萨古拉。她长大懂事后，在导师接受祇陀林(Jetavana)时生起了信心，成为优婆夷。后来听闻某位漏尽长老的说法后生起了悚惧心，出家后开始修习观(vipassanā)，精进努力，不久便证得了阿罗汉果。《本行》(Apadāna)中如是说：

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော, သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ;

ဣတော သတသဟဿမှိ, ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

名为莲花上佛之胜者，一切诸法到彼岸；于此十万劫前，导师出世。

‘‘ဟိတာယ သဗ္ဗသတ္တာနံ, သုခါယ ဝဒတံ ဝရော;

အတ္ထာယ ပုရိသာဇညော, ပဋိပန္နော သဒေဝကေ.

为利乐一切有情，语者中最上导师；为义利人中良马，行于天人世间。

‘‘ယသဂ္ဂပတ္တော သိရိမာ, ကိတ္တိဝဏ္ဏဂတော ဇိနော;

ပူဇိတော သဗ္ဗလောကဿ, ဒိသာ သဗ္ဗာသု ဝိဿုတော.

达到名声之顶，具吉祥，获得赞誉之胜者；为一切世间所供养，在一切方向闻名。

‘‘ဥတ္တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော သော, ဝီတိဝတ္တကထံကထော;

သမ္ပုဏ္ဏမနသင်္ကပ္ပော, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ.

他已渡过疑惑，超越了“如何”之言；心意圆满，证得最上正觉。

‘‘အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ, ဥပ္ပာဒေတာ နရုတ္တမော;

အနက္ခာတဉ္စ အက္ခာသိ, အသဉ္ဇာတဉ္စ သဉ္ဇနီ.

未生之道彼令生，人中之最上者；宣说未曾宣说的，生起未曾生起的。

‘‘မဂ္ဂညူ စ မဂ္ဂဝိဒူ, မဂ္ဂက္ခာယီ နရာသဘော;

မဂ္ဂဿ ကုသလော သတ္ထာ, သာရထီနံ ဝရုတ္တမော.

知路者、明路者、说路者，人中之牛王；善于道路之导师，御者中最上者。

‘‘မဟာကာရုဏိကော သတ္ထာ, ဓမ္မံ ဒေသေတိ နာယကော;

နိမုဂ္ဂေ ကာမပင်္ကမှိ, သမုဒ္ဓရတိ ပါဏိနေ.

大悲导师，领导者宣说正法；他救拔沉溺于欲泥中的有情。

‘‘တဒါဟံ ဟံသဝတိယံ, ဇာတာ ခတ္တိယနန္ဒနာ;

သုရူပါ သဓနာ စာပိ, ဒယိတာ စ သိရီမတီ.

那时我生于天鹅城，刹帝利之女；容貌美丽，富有，受喜爱，具吉祥。

‘‘အာနန္ဒဿ [Pg.95] မဟာရညော, ဓီတာ ပရမသောဘနာ;

ဝေမာတာ ဘဂိနီ စာပိ, ပဒုမုတ္တရနာမိနော.

阿难大王之女，容貌极美；亦是名为莲花上佛者之异母姐妹。

‘‘ရာဇကညာဟိ သဟိတာ, သဗ္ဗာဘရဏဘူသိတာ;

ဥပါဂမ္မ မဟာဝီရံ, အဿောသိံ ဓမ္မဒေသနံ.

偕同众王女，佩戴一切饰品；诣近大雄者，谛听妙法音。

‘‘တဒါ ဟိ သော လောကဂရု, ဘိက္ခုနိံ ဒိဗ္ဗစက္ခုကံ;

ကိတ္တယံ ပရိသာမဇ္ဈေ, အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ တံ.

彼时世间导师，称赞一位具天眼的比丘尼；在大众中，将她置于第一位。

‘‘သုဏိတွာ တမဟံ ဟဋ္ဌာ, ဒါနံ ဒတွာန သတ္ထုနော;

ပူဇိတွာန စ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဒိဗ္ဗစက္ခုံ အပတ္ထယိံ.

闻此我心欢喜，布施给导师；供养正自觉者，我希求天眼。

‘‘တတော အဝေါစ မံ သတ္ထာ, နန္ဒေ လစ္ဆသိ ပတ္ထိတံ;

ပဒီပဓမ္မဒါနာနံ, ဖလမေတံ သုနိစ္ဆိတံ.

于是导师对我说：“难陀，你将获得所希求的；这是灯施和法施的果报，是确定的。”

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ;

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

十万劫后，奥嘎咖(Okkāka)族出身；名为乔达摩，导师将出现于世。

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒါ, ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ;

သကုလာ နာမ နာမေန, ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝိကာ.

于彼法中，她将是法嗣，法生，由法所造；名为萨古拉，将是导师的声闻。

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

以那善业，以及思愿，舍弃人身，我往生三十三天。

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ, ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော;

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန, ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

在此贤劫中，梵天亲族、大名声者、语者中最上者，名为迦叶者出现。

‘‘ပရိဗ္ဗာဇကိနီ အာသိံ, တဒါဟံ ဧကစာရိနီ;

ဘိက္ခာယ ဝိစရိတွာန, အလဘိံ တေလမတ္တကံ.

那时我是游行女，独自一人；乞食游走后，我只得到一点油。

‘‘တေန ဒီပံ ပဒီပေတွာ, ဥပဋ္ဌိံ သဗ္ဗသံဝရိံ;

စေတိယံ ဒွိပဒဂ္ဂဿ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

我以那油点燃明灯，守护一切根门，以极清净之心，供养二足尊之塔。

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

以那善业，以及思愿，舍弃人身，我往生三十三天。

‘‘ယတ္ထ ယတ္ထူပပဇ္ဇာမိ, တဿ ကမ္မဿ ဝါဟသာ;

ပဇ္ဇလန္တိ မဟာဒီပါ, တတ္ထ တတ္ထ ဂတာယ မေ.

无论我生于何处，以彼业力之故，大灯在我所到之处皆炽燃。

‘‘တိရောကုဋ္ဋံ [Pg.96] တိရောသေလံ, သမတိဂ္ဂယှ ပဗ္ဗတံ;

ပဿာမဟံ ယဒိစ္ဆာမိ, ဒီပဒါနဿိဒံ ဖလံ.

穿墙、穿石、超越山，我能看见我所欲见的，此乃灯施之果。

‘‘ဝိသုဒ္ဓနယနာ ဟောမိ, ယသသာ စ ဇလာမဟံ;

သဒ္ဓါပညာဝတီ စေဝ, ဒီပဒါနဿိဒံ ဖလံ.

我眼清净，声名显赫；具足信慧，此乃灯施之果。

‘‘ပစ္ဆိမေ စ ဘဝေ ဒါနိ, ဇာတာ ဝိပ္ပကုလေ အဟံ;

ပဟူတဓနဓညမှိ, မုဒိတေ ရာဇပူဇိတေ.

于此最后有，我生于富贵之家；财富谷物丰饶，受国王敬重与欢喜。

‘‘အဟံ သဗ္ဗင်္ဂသမ္ပန္နာ, သဗ္ဗာဘရဏဘူသိတာ;

ပုရပ္ပဝေသေ သုဂတံ, ဝါတပါနေ ဌိတာ အဟံ.

我具足一切肢体，以一切饰品庄严；善逝入城时，我立于窗边。

‘‘ဒိသွာ ဇလန္တံ ယသသာ, ဒေဝမနုဿသက္ကတံ;

အနုဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နံ, လက္ခဏေဟိ ဝိဘူသိတံ.

我见彼光辉灿烂，受天人敬重；具足随形好，以相好庄严。

‘‘ဥဒဂ္ဂစိတ္တာ သုမနာ, ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယိံ;

န စိရေနေဝ ကာလေန, အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

我心欢喜，意乐出家；不久之后，即证阿罗汉果。

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ ဟောမိ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ;

ပရစိတ္တာနိ ဇာနာမိ, သတ္ထုသာသနကာရိကာ.

我于神通自在，具天耳界；能知他心，奉行导师之教。

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

ခေပေတွာ အာသဝေ သဗ္ဗေ, ဝိသုဒ္ဓါသိံ သုနိမ္မလာ.

我知宿命，天眼已清净；灭尽一切烦恼，我已清净无垢。

‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ;

ဩဟိတော ဂရုကော ဘာရော, ဘဝနေတ္တိသမူဟတာ.

我已承事导师，佛陀之教已奉行；重担已卸，有之引导已拔除。

‘‘ယဿတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိတာ, အဂါရသ္မာနဂါရိယံ;

သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော, သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယော.

我为之出家，从在家至无家；此义已得，一切结缚已尽。

‘‘တတော မဟာကာရုဏိကော, ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ;

ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂါ, သကုလာတိ နရုတ္တမော.

于是大悲者，人中之最上者，将我置于此最上，称萨古拉为天眼者之首。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

我之烦恼已焚尽……佛陀之教已奉行。

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ကတာဓိကာရတာယ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏေ စိဏ္ဏဝသီ အဟောသိ. တေန နံ သတ္ထာ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ ဘိက္ခုနီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. သာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဥဒါနဝသေန –

证得阿罗汉果后，由于过去所作的增上行，她于天眼智已得自在。因此导师将她安置于天眼比丘尼中的第一位。她回顾自己的修行，生起喜悦与欢欣，以自说偈说道：

၉၇.

97.

‘‘အဂါရသ္မိံ [Pg.97] ဝသန္တီဟံ, ဓမ္မံ သုတွာန ဘိက္ခုနော;

အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဓမ္မံ, နိဗ္ဗာနံ ပဒမစ္စုတံ.

我昔在家时，闻比丘说法；得见离尘法，不死之涅槃境。

၉၈.

98.

‘‘သာဟံ ပုတ္တံ ဓီတရဉ္စ, ဓနဓညဉ္စ ဆဍ္ဍိယ;

ကေသေ ဆေဒါပယိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

我舍弃儿子与女儿，以及财富谷物；剃除头发，出家而入无家生活。

၉၉.

99.

‘‘သိက္ခမာနာ အဟံ သန္တီ, ဘာဝေန္တီ မဂ္ဂမဉ္ဇသံ;

ပဟာသိံ ရာဂဒေါသဉ္စ, တဒေကဋ္ဌေ စ အာသဝေ.

我为在学尼，修习正道；舍弃贪嗔，以及与此同根的诸漏。

၁၀၀.

100.

‘‘ဘိက္ခုနီ ဥပသမ္ပဇ္ဇ, ပုဗ္ဗဇာတိမနုဿရိံ;

ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ, ဝိမလံ သာဓုဘာဝိတံ.

受具足戒为比丘尼后，我忆念宿世生；天眼已清净，无垢且善修习。

၁၀၁.

101.

‘‘သင်္ခါရေ ပရတော ဒိသွာ, ဟေတုဇာတေ ပလောကိတေ;

ပဟာသိံ အာသဝေ သဗ္ဗေ, သီတိဘူတာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. –

见诸行为他，因缘所生而坏灭；我已舍弃一切烦恼，已得清凉，已般涅槃。

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这些偈颂。

တတ္ထ အဂါရသ္မိံ ဝသန္တီဟံ, ဓမ္မံ သုတွာန ဘိက္ခုနောတိ အဟံ ပုဗ္ဗေ အဂါရမဇ္ဈေ ဝသမာနာ အညတရဿ ဘိန္နကိလေသဿ ဘိက္ခုနော သန္တိကေ စတုသစ္စဂဗ္ဘံ ဓမ္မကထံ သုတွာ. အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဓမ္မံ, နိဗ္ဗာနံ ပဒမစ္စုတန္တိ ရာဂရဇာဒီနံ အဘာဝေန ဝိရဇံ, ဝါနတော နိက္ခန္တတ္တာ နိဗ္ဗာနံ, စဝနာဘာဝတော အဓိဂတာနံ အစ္စုတိဟေတုတာယ စ နိဗ္ဗာနံ အစ္စုတံ, ပဒန္တိ စ လဒ္ဓနာမံ အသင်္ခတဓမ္မံ, သဟဿနယပဋိမဏ္ဍိတေန ဒဿနသင်္ခါတေန ဓမ္မစက္ခုနာ အဒ္ဒသံ ပဿိံ.

其中，“我昔在家时，闻比丘法”是指我过去在家中时，听闻一位已断除烦恼的比丘宣说蕴含四圣谛（catusacca）的法。“得见离尘法，不死之涅槃道”是指由于没有贪欲等尘垢而离尘，由于从贪爱中出离而涅槃，由于没有退转且是证得者不退转的原因而涅槃为不死，以及名为“道”的无为法（asaṅkhata-dhamma），我以具足千种观智的法眼（dhammacakkhu），如实得见。

သာဟန္တိ သာ အဟံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန သောတာပန္နာ ဟောမိ.

“我”是指我以所述方式成为须陀洹（sotāpanna）。

သိက္ခမာနာ အဟံ သန္တီတိ အဟံ သိက္ခမာနာဝ သမာနာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝဿေ အပရိပုဏ္ဏေ ဧဝ. ဘာဝေန္တီ မဂ္ဂမဉ္ဇသန္တိ မဇ္ဈိမပဋိပတ္တိဘာဝတော အဉ္ဇသံ ဥပရိမဂ္ဂံ ဥပ္ပာဒေန္တီ. တဒေကဋ္ဌေ စ အာသဝေတိ ရာဂဒေါသေဟိ သဟဇေကဋ္ဌေ ပဟာနေကဋ္ဌေ စ တတိယမဂ္ဂဝဇ္ဈေ အာသဝေ ပဟာသိံ သမုစ္ဆိန္ဒိံ.

“我为在学尼（sikkhamānā）”是指我还是在学尼时就出家了，当时戒腊尚未圆满。“修习正道”是指由于修习中道而生起上层道。“以及与此同处之烦恼”是指我断除并彻底摧毁了与贪嗔同时生起、同时断除，以及第三道所断的烦恼。

ဘိက္ခုနီ ဥပသမ္ပဇ္ဇာတိ ဝဿေ ပရိပုဏ္ဏေ ဥပသမ္ပဇ္ဇိတွာ ဘိက္ခုနီ ဟုတွာ. ဝိမလန္တိ အဝိဇ္ဇာဒီဟိ ဥပက္ကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တတာယ ဝိဂတမလံ, သာဓု သက္ကစ္စ သမ္မဒေဝ [Pg.98] ဘာဝိတံ, သာဓူဟိ ဝါ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ဘာဝိတံ ဥပ္ပာဒိတံ ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

“受具足戒为比丘尼”是指戒腊圆满后，受具足戒成为比丘尼。“无垢”是指由于从无明等随烦恼中解脱而没有垢染；“善修习”是指正确地、恭敬地、如理地修习，或者是由诸佛等圣者修习、生起；这与“天眼已清净”相连。

သင်္ခါရေတိ တေဘူမကသင်္ခါရေ. ပရတောတိ အနတ္တတော. ဟေတုဇာတေတိ ပစ္စယုပ္ပန္နေ. ပလောကိတေတိ ပလုဇ္ဇနသဘာဝေ ပဘင်္ဂုနေ ပညာစက္ခုနာ ဒိသွာ. ပဟာသိံ အာသဝေ သဗ္ဗေတိ အဂ္ဂမဂ္ဂေန အဝသိဋ္ဌေ သဗ္ဗေပိ အာသဝေ ပဇဟိံ, ခေပေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“诸行”是指三界诸行。“无我”是指无我。“因缘所生”是指依缘而生。“坏灭”是指以智慧眼见其具有坏灭、散灭的本质。“我已舍弃一切烦恼”是指我以无上道舍弃了所有剩余的烦恼，即是灭尽。其余的意义如前文所述。

သကုလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

萨古拉长老尼偈释义终。

၈. သောဏာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

8. 苏娜长老尼偈释义

ဒသ ပုတ္တေ ဝိဇာယိတွာတိအာဒိကာ သောဏာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ အာရဒ္ဓဝီရိယာနံ ဘိက္ခုနီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ, အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ, တတော စုတာ ကပ္ပသတသဟဿံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ ပတိကုလံ ဂတာ ဒသ ပုတ္တဓီတရော လဘိတွာ ဗဟုပုတ္တိကာတိ ပညာယိတ္ထ. သာ သာမိကေ ပဗ္ဗဇိတေ ဝယပ္ပတ္တေ ပုတ္တဓီတရော ဃရာဝါသေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ သဗ္ဗံ ဓနံ ပုတ္တာနံ ဝိဘဇိတွာ အဒါသိ, န ကိဉ္စိ အတ္တနော ဌပေသိ. တံ ပုတ္တာ စ ဓီတရော စ ကတိပါဟမေဝ ဥပဋ္ဌဟိတွာ ပရိဘဝံ အကံသု. သာ ‘‘ကိံ မယှံ ဣမေဟိ ပရိဘဝါယ ဃရေ ဝသန္တိယာ’’တိ ဘိက္ခုနိယော ဥပသင်္ကမိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. တံ ဘိက္ခုနိယော ပဗ္ဗာဇေသုံ. သာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒါ ‘‘အဟံ မဟလ္လိကာကာလေ ပဗ္ဗဇိတွာ အပ္ပမတ္တာယ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဘိက္ခုနီနံ ဝတ္တပဋိဝတ္တံ ကရောန္တီ ‘‘သဗ္ဗရတ္တိံ သမဏဓမ္မံ ကရိဿာမီ’’တိ ဟေဋ္ဌာပါသာဒေ ဧကထမ္ဘံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ တံ အဝိဇဟမာနာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တီ စင်္ကမမာနာပိ ‘‘အန္ဓကာရေ ဌာနေ ရုက္ခာဒီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ မေ သီသံ ပဋိဟညေယျာ’’တိ ရုက္ခံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ တံ အဝိဇဟမာနာဝ သမဏဓမ္မံ ကရောတိ. တတော ပဋ္ဌာယ သာ အာရဒ္ဓဝီရိယတာယ ပါကဋာ အဟောသိ. သတ္ထာ တဿာ ဉာဏပရိပါကံ ဒိသွာ [Pg.99] ဂန္ဓကုဋိယံ နိသိန္နောဝ ဩဘာသံ ဖရိတွာ သမ္မုခေ နိသိန္နော ဝိယ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ –

“生育十子”等偈是苏娜（Soṇā）长老尼所说。此女亦于莲花上佛（Padumuttara）世尊时代，生于天鹅城（Haṃsavatī）富家，长大后，一日听世尊说法，见世尊将一位比丘尼置于精进比丘尼之首，于是她作增上行，自己也希求此位，毕生修福。此后命终，于天人中流转十万劫，于此佛陀出世时，生于舍卫城（Sāvatthī）富家，成年后嫁入夫家，生了十个子女，人称“多子母”。她丈夫出家后，她为已成年的子女成家立业，将所有财产分给子女，自己没有留下任何东西。然而子女们侍奉没几天就开始轻慢她。她想：“我何须受此轻辱而居家呢？”于是前往比丘尼处请求出家。比丘尼们就让她出了家。她受具足戒后心想：“我年老才出家，应当不放逸”，于是认真学习比丘尼的行仪，发誓要整夜修习沙门之法。她在楼下抓住一根柱子不放手，精进地修习沙门之法，即使是经行的时候，也因为害怕在黑暗的地方碰到树木等物，总是抓住树木不放手，精进地修习沙门之法。从此以后，她就以精进勇猛而闻名。世尊观察到她的智慧已经成熟，就坐在香室（gandhakuṭi）里放出光明，在她面前显现出身影，好像坐在她对面一样——

‘‘ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေ, အပဿံ ဓမ္မမုတ္တမံ;

ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော, ပဿတော ဓမ္မမုတ္တမ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၁၁၅) –

“若人活百年，不见最胜法；不如活一日，得见最胜法。”（法句经115）

ဂါထံ အဘာသိ. သာ ဂါထာပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၃.၂၂၀-၂၄၃) –

世尊说了此偈颂。此偈颂说完，她证得了阿罗汉果。因此在《《本行》（Apadāna）》中说（长老尼譬喻2.3.220-243）：

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော, သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ;

ဣတော သတသဟဿမှိ, ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

“莲花上佛（Padumuttara）乃胜者，彻知一切诸法义；于此十万劫之前，彼引导者出世间。

‘‘တဒါ သေဋ္ဌိကုလေ ဇာတာ, သုခိတာ ပူဇိတာ ပိယာ;

ဥပေတွာ တံ မုနိဝရံ, အဿောသိံ မဓုရံ ဝစံ.

“尔时我生富商之家，安乐、受敬、得人喜爱；我趋前彼最胜牟尼，听闻其甜美之言语。

‘‘အာရဒ္ဓဝီရိယာနဂ္ဂံ, ဝဏ္ဏေသိ ဘိက္ခုနိံ ဇိနော;

တံ သုတွာ မုဒိတာ ဟုတွာ, ကာရံ ကတွာန သတ္ထုနော.

“胜者赞叹一比丘尼，为精进者中之第一；我闻此心生欢喜，遂向导师作供养。

‘‘အဘိဝါဒိယ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဌာနံ တံ ပတ္ထယိံ တဒါ;

အနုမောဒိ မဟာဝီရော, သိဇ္ဈတံ ပဏိဓီ တဝ.

“礼敬正等觉者后，我于尔时求彼位；大雄随喜我所愿：‘汝之誓愿当成就。’

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ;

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

“从此十万劫之后，奥嘎咖（Okkāka）族中将出生，名为乔达摩（Gotama）之导师，出现于此世间。

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒါ, ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ;

သောဏာတိ နာမ နာမေန, ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝိကာ.

“于其法中为继承者，乃法所生之亲生子；其名将称为苏娜（Soṇā），成为导师之女弟子。

‘‘တံ သုတွာ မုဒိတာ ဟုတွာ, ယာဝဇီဝံ တဒါ ဇိနံ;

မေတ္တစိတ္တာ ပရိစရိံ, ပစ္စယေဟိ ဝိနာယကံ.

“我闻此心生欢喜，一生以慈心与资具，承事彼胜者、引导者。

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

“以此善业及意愿与誓愿，我舍弃此人身后，往生至忉利天。

‘‘ပစ္ဆိမေ စ ဘဝေ ဒါနိ, ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ အဟံ;

သာဝတ္ထိယံ ပုရဝရေ, ဣဒ္ဓေ ဖီတေ မဟဒ္ဓနေ.

“于今此最后一生，我生于富商之家；在舍卫城此胜都，富裕、繁荣、财富丰厚。

‘‘ယဒါ စ ယောဗ္ဗနပ္ပတ္တာ, ဂန္တွာ ပတိကုလံ အဟံ;

ဒသ ပုတ္တာနိ အဇနိံ, သုရူပါနိ ဝိသေသတော.

“当我青春年少时，嫁入夫家；生了十个儿子，相貌尤其端正。

‘‘သုခေဓိတာ [Pg.100] စ တေ သဗ္ဗေ, ဇနနေတ္တမနောဟရာ;

အမိတ္တာနမ္ပိ ရုစိတာ, မမ ပဂေဝ တေ သိယာ.

“他们皆在安乐中成长，悦人眼目；甚至连敌人都喜爱他们，何况是我呢？

‘‘တတော မယှံ အကာမာယ, ဒသပုတ္တပုရက္ခတော;

ပဗ္ဗဇိတ္ထ သ မေ ဘတ္တာ, ဒေဝဒေဝဿ သာသနေ.

“其后，尽管我不情愿，我的丈夫在十子簇拥下，于天中天之教法中出家。

‘‘တဒေကိကာ ဝိစိန္တေသိံ, ဇီဝိတေနာလမတ္ထု မေ;

စတ္တာယ ပတိပုတ္တေဟိ, ဝုဍ္ဎာယ စ ဝရာကိယာ.

“我独自思忖：‘生命于我何益？夫君与诸子皆已离弃，我已衰老而孤苦。’

‘‘အဟမ္ပိ တတ္ထ ဂစ္ဆိဿံ, သမ္ပတ္တော ယတ္ထ မေ ပတိ;

ဧဝါဟံ စိန္တယိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

“我亦将往彼处去，我夫君所在之地；如是思惟后，我出家入于无家。

‘‘တတော စ မံ ဘိက္ခုနိယော, ဧကံ ဘိက္ခုနုပဿယေ;

ဝိဟာယ ဂစ္ဆုမောဝါဒံ, တာပေဟိ ဥဒကံ ဣတိ.

“那时，比丘尼们将我独自留在尼寺，前去听受教诲，只嘱咐道：‘烧水！’

‘‘တဒါ ဥဒကမာဟိတွာ, ဩကိရိတွာန ကုမ္ဘိယာ;

စုလ္လေ ဌပေတွာ အာသီနာ, တတော စိတ္တံ သမာဒဟိံ.

“彼时我汲水入罐，置于灶上后坐下，而后我专注自心。

‘‘ခန္ဓေ အနိစ္စတော ဒိသွာ, ဒုက္ခတော စ အနတ္တတော;

ခေပေတွာ အာသဝေ သဗ္ဗေ, အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

“观诸蕴为无常、苦、无我，断尽一切诸漏，我证得阿罗汉果。

‘‘တဒါဂန္တွာ ဘိက္ခုနိယော, ဥဏှောဒကမပုစ္ဆိသုံ;

တေဇောဓာတုမဓိဋ္ဌာယ, ခိပ္ပံ သန္တာပယိံ ဇလံ.

“那时比丘尼们前来，询问热水；我决意于火界，迅速令水沸腾。

‘‘ဝိမှိတာ တာ ဇိနဝရံ, ဧတမတ္ထမသာဝယုံ;

တံ သုတွာ မုဒိတော နာထော, ဣမံ ဂါထံ အဘာသထ.

“她们惊异地将此事禀告最胜之胜者；世尊闻已心生欢喜，说了此偈颂。

‘‘ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေ, ကုသီတော ဟီနဝီရိယော;

ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော, ဝီရိယမာရဘတော ဒဠှံ.

“若人活百岁，懈怠无精进；不如活一日，坚定而精勤。

‘‘အာရာဓိတော မဟာဝီရော, မယာ သုပ္ပဋိပတ္တိယာ;

အာရဒ္ဓဝီရိယာနဂ္ဂံ, မမာဟ သ မဟာမုနိ.

“我以善行令大雄欢喜；彼大牟尼称我为精进者之最。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我之诸惑已焚尽……佛陀之教法已奉行圆满。”

အထ နံ ဘဂဝါ ဘိက္ခုနိယော ပဋိပါဋိယာ ဌာနန္တရေ ဌပေန္တော အာရဒ္ဓဝီရိယာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. သာ ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

其后，世尊在依次确立诸比丘尼的地位时，将她置于精进第一之位。一日，她回顾自身的行持，自说感兴偈：

၁၀၂.

102.

‘‘ဒသ [Pg.101] ပုတ္တေ ဝိဇာယိတွာ, အသ္မိံ ရူပသမုဿယေ;

တတောဟံ ဒုဗ္ဗလာ ဇိဏ္ဏာ, ဘိက္ခုနိံ ဥပသင်္ကမိံ.

于此色身生十子，我身羸弱而衰老，遂往诣比丘尼所。

၁၀၃.

103.

‘‘သာ မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ခန္ဓာယတနဓာတုယော;

တဿာ ဓမ္မံ သုဏိတွာန, ကေသေ ဆေတွာန ပဗ္ဗဇိံ.

彼为我说法，开示蕴处界；闻彼法之后，剃发而出家。

၁၀၄.

104.

‘‘တဿာ မေ သိက္ခမာနာယ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ယတ္ထ မေ ဝုသိတံ ပုရေ.

我于修学时，天眼得清净；能知我宿命，往昔所居处。

၁၀၅.

105.

‘‘အနိမိတ္တဉ္စ ဘာဝေမိ, ဧကဂ္ဂါ သုသမာဟိတာ;

အနန္တရာဝိမောက္ခာသိံ, အနုပါဒါယ နိဗ္ဗုတာ.

我修无相观，一心善等持；无间而解脱，无取证涅槃。

၁၀၆.

106.

‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပရိညာတာ, တိဋ္ဌန္တိ ဆိန္နမူလကာ;

ဓိ တဝတ္ထု ဇရေ ဇမ္မေ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ. – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ;

五蕴已遍知，其根已断除；咄！衰老与生，今后再无有！——她说了这些偈颂。

တတ္ထ ရူပသမုဿယေတိ ရူပသင်္ခါတေ သမုဿယေ. အယဉှိ ရူပသဒ္ဒေါ ‘‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏ’’န္တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၄.၆၀) ရူပါယတနေ အာဂတော. ‘‘ယံကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိအာဒီသု (အ. နိ. ၄.၁၈၁) ရူပက္ခန္ဓေ. ‘‘ပိယရူပေ သာတရူပေ ရဇ္ဇတီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၄၀၉) သဘာဝေ. ‘‘ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတီ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၃.၃၃၈; အ. နိ. ၁.၄၂၇-၄၃၄) ကသိဏာယတနေ. ‘‘ရူပီ ရူပါနိ ပဿတီ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၃.၃၃၉; အ. နိ. ၁.၄၃၅-၄၄၂) ရူပဈာနေ. ‘‘အဋ္ဌိဉ္စ ပဋိစ္စ နှာရုဉ္စ ပဋိစ္စ မံသဉ္စ ပဋိစ္စ စမ္မဉ္စ ပဋိစ္စ အာကာသော ပရိဝါရိတော ရူပန္တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၀၆) ရူပကာယေ. ဣဓာပိ ရူပကာယေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သမုဿယသဒ္ဒေါပိ အဋ္ဌီနံ သရီရဿ ပရိယာယော. ‘‘သတန္တိ သမုဿယာ’’တိအာဒီသု အဋ္ဌိသရီရပရိယာယေ. ‘‘အာတုရံ အသုစိံ ပူတိံ, ပဿ နန္ဒေ သမုဿယ’’န္တိအာဒီသု (ထေရဂါ. ၁၉) သရီရေ. ဣဓာပိ သရီရေ ဧဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ရူပသမုဿယေ’’တိ, ရူပသင်္ခါတေ သမုဿယေ သရီရေတိ အတ္ထော. ဌတွာတိ ဝစနသေသော. အသ္မိံ ရူပသမုဿယေတိ ဟိ ဣမသ္မိံ ရူပသမုဿယေ ဌတွာ ဣမံ ရူပကာယံ နိဿာယ ဒသ ပုတ္တေ ဝိဇာယိတွာတိ ယောဇနာ. တတောတိ တသ္မာ ဒသပုတ္တဝိဇာယနဟေတု. သာ ဟိ ပဌမဝယံ အတိက္ကမိတွာ ပုတ္တကေ [Pg.102] ဝိဇာယန္တီ အနုက္ကမေန ဒုဗ္ဗလသရီရာ ဇရာဇိဏ္ဏာ စ အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တတောဟံ ဒုဗ္ဗလာ ဇိဏ္ဏာ’’တိ.

此中，“于色聚中”(rūpasamussaye)意为于名为“色”的聚集体中。此“色”字，如在“眼缘色生眼识”等句中，指色处(rūpāyatana)；在“任何色，或过去、或未来、或现在”等句中，指色蕴(rūpakkhandha)；在“于可喜、可意之色生染”等句中，指自性(sabhāva)；在“于外见诸色”等句中，指遍处(kasiṇāyatana)；在“有色者见诸色”等句中，指色禅(rūpajhāna)；在“缘骨、缘腱、缘肉、缘皮，为虚空所围绕者，称之为色”等句中，指色身(rūpakāya)。此处亦应理解为色身。“聚”(samussaya)一词，亦为骨骼、身体的同义词。如在“百节之聚集”等句中，是骨骼、身体的同义词；在“难陀！观此多病、不净、腐朽之聚集体”等句中，指身体。此处亦应理解为身体。故曰“于色聚中”，意即于名为“色”的聚集体，也就是身体之中。此处省略了“住于”(ṭhatvā)一词。“于此色聚中”的文义应连接为：住于此色聚中，依此色身，生育了十个儿子。“由是”(Tato)即“因此”，意为“因为生育十个儿子的缘故”。她确实是过了青春年少，在生育孩子的过程中，身体逐渐变得羸弱、衰老、败坏。因此说“由是我羸弱衰朽”。

တဿာတိ တတော, တဿာတိ ဝါ တဿာ သန္တိကေ. ပုန တဿာတိ ကရဏေ သာမိဝစနံ, တာယာတိ အတ္ထော. သိက္ခမာနာယာတိ တိဿောပိ သိက္ခာ သိက္ခမာနာ.

“于彼”(Tassā)意为“从彼”(tato)，或“于彼”(tassā)意为“于彼之侧”(tassā santike)。又，“于彼”(tassā)是作工具格义的属格，意为“由彼”(tāyā)。“于修学时”(Sikkhamānāya)意为修学三学时的在学尼(sikkhamānā)。

အနန္တရာဝိမောက္ခာသိန္တိ အဂ္ဂမဂ္ဂဿ အနန္တရာ ဥပ္ပန္နဝိမောက္ခာ အာသိံ. ရူပီ ရူပါနိ ပဿတီတိအာဒယော ဟိ အဋ္ဌပိ ဝိမောက္ခာ အနန္တရဝိမောက္ခာ နာမ န ဟောန္တိ. မဂ္ဂါနန္တရံ အနုပ္ပတ္တာ ဟိ ဖလဝိမောက္ခာ ဖလသမာပတ္တိကာလေ ပဝတ္တမာနာပိ ပဌမမဂ္ဂါနန္တရမေဝ သမုပ္ပတ္တိတော တံ ဥပါဒါယ အနန္တရဝိမောက္ခာ နာမ, ယထာ မဂ္ဂသမာဓိ အာနန္တရိကသမာဓီတိ ဝုစ္စတိ. အနုပါဒါယ နိဗ္ဗုတာတိ ရူပါဒီသု ကိဉ္စိပိ အဂ္ဂဟေတွာ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန နိဗ္ဗုတာ အာသိံ.

“我得无间解脱”(Anantarāvimokkhāsiṃ)意为：我已证得于最上道之后无间生起的解脱。如“有色者见诸色”等八解脱，不名为“无间解脱”。于道之后无间证得的果解脱，纵然现起于果定之时，但因其是在道之后初次立即生起，故缘此而名为“无间解脱”，犹如道定被称为“无间定”。“无取而寂灭”(Anupādāya nibbutā)意为：于色等法，无任何执取，以烦恼的完全寂灭而寂灭。

ဧဝံ ဝိဇ္ဇာတ္တယံ ဝိဘာဝေတွာ အရဟတ္တဖလေန ကူဋံ ဂဏှန္တီ ဥဒါနေတွာ, ဣဒါနိ ဇရာယ စိရကာလံ ဥပဒ္ဒုတသရီရံ ဝိဂရဟန္တီ သဟ ဝတ္ထုနာ တဿ သမတိက္ကန္တဘာဝံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပရိညာတာ’’တိ ဩသာနဂါထမာဟ. တတ္ထ ဓိ တဝတ္ထု ဇရေ ဇမ္မေတိ အင်္ဂါနံ သိထိလဘာဝကရဏာဒိနာ ဇရေ ဇမ္မေ လာမကေ ဟီနေ တဝ တုယှံ ဓိ အတ္ထု ဓိကာရော ဟောတု. နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါတိ တသ္မာ တွံ မယာ အတိက္ကန္တာ အဘိဘူတာသီတိ အဓိပ္ပာယော.

如是，她阐明三明，以阿罗汉果为顶峰而自说感兴偈后，如今为呵责此被衰老长期折磨之身，并为连同其事由阐明已超越它的状态，而说出结颂：“五蕴已遍知”。此中，“咄！于老与生”(dhi tavatthu jare jamme)意为：因令肢体松弛等故，于此卑劣的老与生，“咄”(dhi)，愿有此呵责。“今后再无有”(Natthi dāni punabbhavo)之意为：因此，你已被我超越、已被我战胜。

သောဏာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

苏娜长老尼偈释义终。

၉. ဘဒ္ဒါကုဏ္ဍလကေသာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

9. 跋陀军陀罗计莎长老尼偈释义

လူနကေသီတိအာဒိကာ ဘဒ္ဒါယ ကုဏ္ဍလကေသာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ခိပ္ပာဘိညာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ, အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ ကပ္ပသတသဟဿံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ကိကိဿ ကာသိရညော ဂေဟေ သတ္တန္နံ [Pg.103] ဘဂိနီနံ အဗ္ဘန္တရာ ဟုတွာ, ဝီသတိ ဝဿသဟဿာနိ ဒသ သီလာနိ သမာဒါယ ကောမာရိဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ သံဃဿ ဝသနပရိဝေဏံ ကာရေတွာ, ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ သုဂတီသုယေဝ သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟေ သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. ဘဒ္ဒါတိဿာ နာမံ အဟောသိ. သာ မဟတာ ပရိဝါရေန ဝဍ္ဎမာနာ ဝယပ္ပတ္တာ, တသ္မိံယေဝ နဂရေ ပုရောဟိတဿ ပုတ္တံ သတ္တုကံ နာမ စောရံ သဟောဍ္ဎံ ဂဟေတွာ ရာဇာဏာယ နဂရဂုတ္တိကေန မာရေတုံ အာဃာတနံ နိယျမာနံ, သီဟပဉ္ဇရေန ဩလောကေန္တီ ဒိသွာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ ဟုတွာ သစေ တံ လဘာမိ, ဇီဝိဿာမိ; နော စေ, မရိဿာမီတိ သယနေ အဓောမုခီ နိပဇ္ဇိ.

“断发”等偈，为跋陀军陀罗计莎(Bhaddā Kuṇḍalakesā)长老尼所说。此人亦于莲花上佛(Padumuttara)世尊之时，生于天鹅城(Haṃsavatī)的一户人家，及长，一日于世尊座下闻法，见世尊将一位比丘尼置于速通达第一之位，遂作善业，发愿求取彼位，终生行善，于十万劫中轮回于天人之间。于迦叶(Kassapa)佛时，她生为迦尸国(Kāsi)奇奇(Kiki)王七女之一，于两万年中持守十戒，修童女梵行，并为僧团建造住处。于一佛中间，她仅轮回于善趣。至此佛出世，她生于王舍城(Rājagaha)一长者家，名为跋陀(Bhaddā)。她在众人呵护下成长，及至成年，于同城中，婆罗门子萨图卡(Sattuka)为盗，人赃并获，奉王命，为城警押往刑场。她从狮子窗中见之，心生爱恋，遂卧于床上，面朝下，心念：“若得彼人，我则生；若不得，我则死。”

အထဿာ ပိတာ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ဧကဓီတုတာယ ဗလဝသိနေဟော သဟဿလဉ္ဇံ ဒတွာ ဥပါယေနေဝ စောရံ ဝိဿဇ္ဇာပေတွာ ဂန္ဓောဒကေန နှာပေတွာ သဗ္ဗာဘရဏပဋိမဏ္ဍိတံ ကာရေတွာ ပါသာဒံ ပေသေသိ. ဘဒ္ဒါပိ ပရိပုဏ္ဏမနောရထာ အတိရေကာလင်္ကာရေန အလင်္ကရိတွာ တံ ပရိစရတိ. သတ္တုကော ကတိပါဟံ ဝီတိနာမေတွာ တဿာ အာဘရဏေသု ဥပ္ပန္နလောဘော ဘဒ္ဒေ, အဟံ နဂရဂုတ္တိကေန ဂဟိတမတ္တောဝ စောရပပါတေ အဓိဝတ္ထာယ ဒေဝတာယ ‘‘သစာဟံ ဇီဝိတံ လဘာမိ, တုယှံ ဗလိကမ္မံ ဥပသံဟရိဿာမီ’’တိ ပတ္ထနံ အာယာစိံ, တသ္မာ ဗလိကမ္မံ သဇ္ဇာပေဟီတိ. သာ ‘‘တဿ မနံ ပူရေဿာမီ’’တိ ဗလိကမ္မံ သဇ္ဇာပေတွာ သဗ္ဗာဘရဏဝိဘူသိတာ သာမိကေန သဒ္ဓိံ ဧကံ ယာနံ အဘိရုယှ ‘‘ဒေဝတာယ ဗလိကမ္မံ ကရိဿာမီ’’တိ စောရပပါတံ အဘိရုဟိတုံ အာရဒ္ဓါ.

其父闻此事，因唯此一女，爱之甚切，遂以千金行贿，设计将盗贼释出，命人以香汤为之沐浴，饰以众宝，送入宅邸。跋陀亦得偿所愿，以华丽饰物装扮自身，服侍于彼。萨图卡数日后，贪其饰物，乃对跋陀言：“贤妻，我初为城警所捕时，曾向盗贼崖之神祈愿：‘若我得生，必奉上祭品。’是故，请备祭品。”她心念：“我当满其所愿。”遂备妥祭品，遍身饰以众宝，与夫同乘一车，言“为神献祭”，开始登上盗贼崖。

သတ္တုကော စိန္တေသိ – ‘‘သဗ္ဗေသု အဘိရုဟန္တေသု ဣမိဿာ အာဘရဏံ ဂဟေတုံ န သက္ကာ’’တိ ပရိဝါရဇနံ တတ္ထေဝ ဌပေတွာ တမေဝ ဗလိဘာဇနံ ဂါဟာပေတွာ ပဗ္ဗတံ အဘိရုဟန္တော တာယ သဒ္ဓိံ ပိယကထံ န ကထေသိ. သာ ဣင်္ဂိတေနေဝ တဿာဓိပ္ပာယံ အညာသိ. သတ္တုကော, ‘‘ဘဒ္ဒေ, တဝ ဥတ္တရသာဋကံ ဩမုဉ္စိတွာ ကာယာရူဠှပသာဓနံ ဘဏ္ဍိကံ ကရောဟီ’’တိ. သာ, ‘‘သာမိ, မယှံ ကော အပရာဓော’’တိ? ‘‘ကိံ နု မံ, ဗာလေ,‘ဗလိကမ္မတ္ထံ အာဂတော’တိ သညံ ကရောသိ? ဗလိကမ္မာပဒေသေန ပန တဝ အာဘရဏံ ဂဟေတုံ အာဂတော’’တိ. ‘‘ကဿ ပန, အယျ, ပသာဓနံ, ကဿ အဟ’’န္တိ? ‘‘နာဟံ ဧတံ ဝိဘာဂံ ဇာနာမီ’’တိ. ‘‘ဟောတု, အယျ, ဧကံ ပန မေ အဓိပ္ပာယံ ပူရေဟိ, အလင်္ကတနိယာမေန [Pg.104] စ အာလိင်္ဂိတုံ ဒေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. သာ တေန သမ္ပဋိစ္ဆိတဘာဝံ ဉတွာ ပုရတော အာလိင်္ဂိတွာ ပစ္ဆတော အာလိင်္ဂန္တီ ဝိယ ပဗ္ဗတပပါတေ ပါတေသိ. သော ပတိတွာ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ အဟောသိ. တာယ ကတံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ ပဗ္ဗတေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ကောသလ္လံ ဝိဘာဝေန္တီ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

萨图卡心想：“等所有人都登上山，就没法拿她的首饰了。”于是把随从留在原地，只带着祭品盘上山，一路上没跟那女子说话。女子从他的神色便了知其意图。萨图卡说：“贤妻，把你的上衣脱下来，把身上的饰品包起来。”女子问：“夫主，我有什么过错吗？”“傻瓜，你以为我是来献祭的吗？我是借献祭之名，来拿你的首饰的。”“夫主，那这饰品是给谁的？我又是谁的呢？”“我不懂这些分别。”“好吧，夫主，但请满足我一个心愿，让我以这身妆饰拥抱你。”他应允道：“好。”女子知道他答应了，便从前面拥抱他，又像要从后面拥抱他一样，将他推下了山崖。他坠落后粉身碎骨。住在山上的天神看到她所做的这件奇事，彰显其智慧，说了这些偈颂——

‘‘န ဟိ သဗ္ဗေသု ဌာနေသု, ပုရိသော ဟောတိ ပဏ္ဍိတော;

ဣတ္ထီပိ ပဏ္ဍိတာ ဟောတိ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိစက္ခဏာ.

非于一切处，男子皆贤明；女子亦聪慧，处处皆明辨。

‘‘န ဟိ သဗ္ဗေသု ဌာနေသု, ပုရိသော ဟောတိ ပဏ္ဍိတော;

ဣတ္ထီပိ ပဏ္ဍိတာ ဟောတိ, လဟုံ အတ္ထဝိစိန္တိကာ’’တိ. (အပ. ထေရီ. ၂.၃.၃၁-၃၂);

非于一切处，男子皆贤明；女子亦聪慧，能速思义理。

တတော ဘဒ္ဒါ စိန္တေသိ – ‘‘န သက္ကာ မယာ ဣမိနာ နိယာမေန ဂေဟံ ဂန္တုံ, ဣတောဝ ဂန္တွာ ဧကံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ နိဂဏ္ဌာရာမံ ဂန္တွာ နိဂဏ္ဌေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. အထ နံ တေ အာဟံသု – ‘‘ကေန နိယာမေန ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဟောတူ’’တိ? ‘‘ယံ တုမှာကံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဥတ္တမံ, တဒေဝ ကရောထာ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ တဿာ တာလဋ္ဌိနာ ကေသေ လုဉ္စိတွာ ပဗ္ဗာဇေသုံ. ပုန ကေသာ ဝဍ္ဎန္တာ ကုဏ္ဍလာဝဋ္ဋာ ဟုတွာ ဝဍ္ဎေသုံ. တတော ပဋ္ဌာယ သာ ကုဏ္ဍလကေသာတိ နာမ ဇာတာ. သာ တတ္ထ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ သမယံ ဝါဒမဂ္ဂဉ္စ ဥဂ္ဂဟေတွာ ‘‘ဧတ္တကံ နာမ ဣမေ ဇာနန္တိ, ဣတော ဥတ္တရိ ဝိသေသော နတ္ထီ’’တိ ဉတွာ တတော အပက္ကမိတွာ ယတ္ထ ယတ္ထ ပဏ္ဍိတာ အတ္ထိ, တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တွာ တေသံ ဇာနနသိပ္ပံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ကထေတုံ သမတ္ထံ အဒိသွာ ယံ ယံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပဝိသတိ, တဿ ဒွါရေ ဝါလုကာရာသိံ ကတွာ တတ္ထ ဇမ္ဗုသာခံ ဌပေတွာ ‘‘ယော မမ ဝါဒံ အာရောပေတုံ သက္ကောတိ, သော ဣမံ သာခံ မဒ္ဒတူ’’တိ သမီပေ ဌိတဒါရကာနံ သညံ ဒတွာ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ. သတ္တာဟမ္ပိ ဇမ္ဗုသာခါယ တထေဝ ဌိတာယ တံ ဂဟေတွာ ပက္ကမတိ.

于是跋陀(Bhaddā)心想：“我不能就这样回家，不如就在这里出家。”她前往尼乾陀(Nigaṇṭha)的园林，向尼乾陀教团请求出家。他们问她：“以何种方式出家呢？”她说：“就用你们出家最好的方式。”他们说：“好。”就用棕榈茎拔掉她的头发，让她出家了。后来头发又长出来，长成了卷曲的环状。从此她就有了“卷发”之名。她在那里学习了应学的教义和论辩之道后，心想：“他们所知不过如此，并无更胜于此的了。”于是她离开那里，前往有智者的地方，学习他们的技艺，但没有找到一个能与自己辩论的人。她每进入一个村庄或市镇，就在门口堆起沙堆，插上阎浮树枝，并告知附近的孩子们：“谁能挑战我的论点，就折断这根树枝。”然后就去住处。即使过了七天，阎浮树枝依然如故，她便带着它离开了。

တေန စ သမယေန အမှာကံ ဘဂဝါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကော အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ ဥပနိဿာယ ဇေတဝနေ ဝိဟရတိ. ကုဏ္ဍလကေသာပိ ဝုတ္တနယေန ဂါမနိဂမရာဇဓာနီသု ဝိစရန္တီ သာဝတ္ထိံ ပတွာ နဂရဒွါရေ ဝါလုကာရာသိမှိ ဇမ္ဗုသာခံ ဌပေတွာ ဒါရကာနံ သညံ ဒတွာ သာဝတ္ထိံ ပါဝိသိ.

那时，我们的世尊出现于世，转动了无上法轮，次第游行至舍卫城(Sāvatthī)，住在祇陀林。卷发女也如前述，游历村庄、市镇和王都，到达舍卫城后，在城门边的沙堆上插了一根阎浮树枝，告知孩子们后，便进入舍卫城。

အထာယသ္မာ [Pg.105] ဓမ္မသေနာပတိ ဧကကောဝ နဂရံ ပဝိသန္တော တံ သာခံ ဒိသွာ တံ ဒမေတုကာမော ဒါရကေ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကသ္မာယံ သာခါ ဧဝံ ဌပိတာ’’တိ? ဒါရကာ တမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ထေရော ‘‘ယဒိ ဧဝံ ဣမံ သာခံ မဒ္ဒထာ’’တိ အာဟ. ဒါရကာ တံ မဒ္ဒိံသု. ကုဏ္ဍလကေသာ ကတဘတ္တကိစ္စာ နဂရတော နိက္ခမန္တီ တံ သာခံ မဒ္ဒိတံ ဒိသွာ ‘‘ကေနိဒံ မဒ္ဒိတ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ထေရေန မဒ္ဒါပိတဘာဝံ ဉတွာ ‘‘အပက္ခိကော ဝါဒေါ န သောဘတီ’’တိ သာဝတ္ထိံ ပဝိသိတွာ ဝီထိတော ဝီထိံ ဝိစရန္တီ ‘‘ပဿေယျာထ သမဏေဟိ သကျပုတ္တိယေဟိ သဒ္ဓိံ မယှံ ဝါဒ’’န္တိ ဥဂ္ဃောသေတွာ မဟာဇနပရိဝုတာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ ဓမ္မသေနာပတိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ဧကမန္တံ ဌိတာ ‘‘ကိံ တုမှေဟိ မမ ဇမ္ဗုသာခါ မဒ္ဒါပိတာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာမ, မယာ မဒ္ဒါပိတာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ သန္တေ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ မယှံ ဝါဒေါ ဟောတူ’’တိ. ‘‘ဟောတု, ဘဒ္ဒေ’’တိ. ‘‘ကဿ ပုစ္ဆာ, ကဿ ဝိဿဇ္ဇနာ’’တိ? ‘‘ပုစ္ဆာ နာမ အမှာကံ ပတ္တာ, တွံ ယံ အတ္တနော ဇာနနကံ ပုစ္ဆာ’’တိ. သာ သဗ္ဗမေဝ အတ္တနော ဇာနနကံ ဝါဒံ ပုစ္ဆိ. ထေရော တံ သဗ္ဗံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. သာ ဥပရိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ အဇာနန္တီ တုဏှီ အဟောသိ. အထ နံ ထေရော အာဟ – ‘‘တယာ ဗဟုံ ပုစ္ဆိတံ, မယမ္ပိ တံ ဧကံ ပဉှံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ပုစ္ဆထ, ဘန္တေ’’တိ. ထေရော ‘‘ဧကံ နာမ ကိ’’န္တိ ဣမံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ. ကုဏ္ဍလကေသာ နေဝ အန္တံ န ကောဋိံ ပဿန္တီ အန္ဓကာရံ ပဝိဋ္ဌာ ဝိယ ဟုတွာ ‘‘န ဇာနာမိ, ဘန္တေ’’တိ အာဟ. ‘‘တွံ ဧတ္တကမ္ပိ အဇာနန္တီ အညံ ကိံ ဇာနိဿသီ’’တိ ဝတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သာ ထေရဿ ပါဒေသု ပတိတွာ, ‘‘ဘန္တေ, တုမှေ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ အာဟ. ‘‘မာ မံ တွံ, ဘဒ္ဒေ, သရဏံ ဂစ္ဆ, သဒေဝကေ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလံ ဘဂဝန္တမေဝ သရဏံ ဂစ္ဆာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ကရိဿာမိ, ဘန္တေ’’တိ သာ သာယနှသမယေ ဓမ္မဒေသနာဝေလာယံ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ တဿာ ဉာဏပရိပါကံ ဉတွာ –

当时，具寿法将独自进城时，看见那根树枝，想要调伏她，便问孩子们：“为何这根树枝这样放着？”孩子们向他说明了缘由。长老说：“既然如此，就折断这根树枝吧。”孩子们便折断了它。卷发女用完餐出城时，看见树枝被折断，便问：“这是谁折断的？”得知是长老让人折断后，心想：“单方面的辩论是不光彩的。”便进入舍卫城(Sāvatthī)，在街巷间穿行时高声宣告：“来看我与释迦子沙门辩论！”她在众人簇拥下，来到一棵树下，走到坐在那里的法将面前，问候后站在一旁问道：“是你们让人折断我的阎浮树枝吗？”“是的，是我让人折断的。”“既然这样，就让我与你辩论吧。”“好的，贤女。”“谁提问，谁回答？”“提问本应由我方发起，但你可先问你所知晓的。”她便问了所有自己知晓的论题，长老一一作答。她不知还能问什么，便沉默不语。这时长老对她说：“你问了很多，我也问你一个问题吧。”“请问，尊者。”长老问：“‘一’为何物？”卷发女不见其首尾，如入黑暗，答道：“我不知道，尊者。”“你连这个都不知道，又能知道什么呢？”长老说完便为她说法。她俯伏于长老足下说：“尊者，我皈依您。”“贤女，不要皈依我，应当皈依于天人世间最上之人——世尊。”“我会照做的，尊者。”傍晚说法时，她来到世尊面前，行五体投地礼后，站在一旁。世尊了知她智慧已然成熟——

‘‘သဟဿမပိ စေ ဂါထာ, အနတ္ထပဒသံဟိတာ;

ဧကံ ဂါထာပဒံ သေယျော, ယံ သုတွာ သုပသမ္မတီ’’တိ. –

纵有千言偈，若无义理句，一义句为胜，闻之得寂静。

ဣမံ ဂါထမာဟ. ဂါထာပရိယောသာနေ ယထာဌိတာဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၃.၁-၅၄) –

世尊说完此偈。偈颂结束时，她当下即证得阿罗汉果及四无碍解。因此《《本行》·长老尼品》中说：

‘‘ပဒုမုတ္တရော [Pg.106] နာမ ဇိနော, သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ;

ဣတော သတသဟဿမှိ, ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

莲花上佛，胜者之名，彻知一切法；于此十万劫前，导师出现于世。

‘‘တဒါဟံ ဟံသဝတိယံ, ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ အဟုံ;

နာနာရတနပဇ္ဇောတေ, မဟာသုခသမပ္ပိတာ.

那时我生于天鹅城，为长者之家的女儿；家中众宝光明，安享大乐。

‘‘ဥပေတွာ တံ မဟာဝီရံ, အဿောသိံ ဓမ္မဒေသနံ;

တတော ဇာတပ္ပသာဒါဟံ, ဥပေသိံ သရဏံ ဇိနံ.

我亲近彼大雄，听闻其法教；由此生净信，皈依于胜者。

‘‘တဒါ မဟာကာရုဏိကော, ပဒုမုတ္တရနာမကော;

ခိပ္ပာဘိညာနမဂ္ဂန္တိ, ဌပေသိ ဘိက္ခုနိံ သုဘံ.

彼时大悲者，名为莲花上佛，立一位贤善比丘尼，为速通达第一。

‘‘တံ သုတွာ မုဒိတာ ဟုတွာ, ဒါနံ ဒတွာ မဟေသိနော;

နိပစ္စ သိရသာ ပါဒေ, တံ ဌာနမဘိပတ္ထယိံ.

我闻已心喜，向大仙行布施供养；稽首顶礼其足，愿求得彼地位。

‘‘အနုမောဒိ မဟာဝီရော, ဘဒ္ဒေ ယံ တေဘိပတ္ထိတံ;

သမိဇ္ဈိဿတိ တံ သဗ္ဗံ, သုခိနီ ဟောဟိ နိဗ္ဗုတာ.

大雄随喜道：“贤女，汝所愿求，一切皆将成就，愿汝安乐，得证涅槃。”

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ;

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

十万劫之后，奥嘎咖族中，将有名乔达摩，为世间导师。

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒါ, ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ;

ဘဒ္ဒါကုဏ္ဍလကေသာတိ, ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝိကာ.

于其法为嗣，心生法所化；名为跋陀卷发，将为师声闻。

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

以此善业，以及思愿，舍弃人身，我往生忉利天(Tāvatiṃsa)。

‘‘တတော စုတာ ယာမမဂံ, တတောဟံ တုသိတံ ဂတာ;

တတော စ နိမ္မာနရတိံ, ဝသဝတ္တိပုရံ တတော.

从彼处死殁，我往夜摩天(Yāma)；从彼我往兜率天(Tusita)；从彼往化乐天(Nimmānaratī)，再往他化自在天(Paranimmitavasavattī)。

‘‘ယတ္ထ ယတ္ထူပပဇ္ဇာမိ, တဿ ကမ္မဿ ဝါဟသာ;

တတ္ထ တတ္ထေဝ ရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

无论我投生何处，由彼业力，于彼处我皆成为诸王之后。

‘‘တတော စုတာ မနုဿေသု, ရာဇူနံ စက္ကဝတ္တိနံ;

မဏ္ဍလီနဉ္စ ရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

从彼处死殁，投生于人间；我成为转轮王(Cakkavatti)之后，以及诸地方王之后。

‘‘သမ္ပတ္တိံ အနုဘောတွာန, ဒေဝေသု မာနုသေသု စ;

သဗ္ဗတ္ထ သုခိတာ ဟုတွာ, နေကကပ္ပေသု သံသရိံ.

享受天界与人间之福报，于一切处皆得安乐；我于多劫中流转生死。

‘‘ဣမမှိ [Pg.107] ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ, ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော;

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန, ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

于此贤劫(Bhaddakappa)中，婆罗门裔大名声者，名为迦叶(Kassapa)，善说者中之最胜者出现于世。

‘‘ဥပဋ္ဌာကော မဟေသိဿ, တဒါ အာသိ နရိဿရော;

ကာသိရာဇာ ကိကီ နာမ, ဗာရာဏသိပုရုတ္တမေ.

彼时，名为吉奇(Kikī)的迦尸(Kāsi)国王，为大仙(Mahesi)之侍者，住于最胜之波罗奈城(Bārāṇasī)。

‘‘တဿ ဓီတာ စတုတ္ထာသိံ, ဘိက္ခုဒါယီတိ ဝိဿုတာ;

ဓမ္မံ သုတွာ ဇိနဂ္ဂဿ, ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယိံ.

我是彼之第四女，名为比丘陀夷(Bhikkhudāyī)；闻最胜者之法，我欣然出家。

‘‘အနုဇာနိ န နော တာတော, အဂါရေဝ တဒါ မယံ;

ဝီသဝဿသဟဿာနိ, ဝိစရိမှ အတန္ဒိတာ.

父亲那时未允准我等，我等仍在家中；二万年间，我们不懈怠地修行。

‘‘ကောမာရိဗြဟ္မစရိယံ, ရာဇကညာ သုခေဓိတာ;

ဗုဒ္ဓေါပဋ္ဌာနနိရတာ, မုဒိတာ သတ္တ ဓီတရော.

童贞修梵行，王女安乐养育；乐于侍奉佛陀，七女皆欢喜。

‘‘သမဏီ သမဏဂုတ္တာ စ, ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုဒါယိကာ;

ဓမ္မာ စေဝ သုဓမ္မာ စ, သတ္တမီ သံဃဒါယိကာ.

沙门尼(Samaṇī)、沙门瞿多(Samaṇaguttā)、比丘尼(Bhikkhunī)、比丘陀夷(Bhikkhudāyikā)；昙摩(Dhammā)与须昙摩(Sudhammā)，第七是僧伽陀夷(Saṅghadāyikā)。

‘‘ခေမာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ, ပဋာစာရာ အဟံ တဒါ;

ကိသာဂေါတမီ ဓမ္မဒိန္နာ, ဝိသာခါ ဟောတိ သတ္တမီ.

（她们是）差摩(Khemā)、莲花色(Uppalavaṇṇā)，我那时为芭达嘉拉(Paṭācārā)；瘦乔达弥(Kisāgotamī)、法施(Dhammadinnā)，毘舍佉(Visākhā)为第七位。

‘‘တေဟိ ကမ္မေဟိ သုကတေဟိ, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

以此诸善业，以及思与愿，舍弃人身后，我往生忉利天。

‘‘ပစ္ဆိမေ စ ဘဝေ ဒါနိ, ဂိရိဗ္ဗဇပုရုတ္တမေ;

ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ ဖီတေ, ယဒါဟံ ယောဗ္ဗနေ ဌိတာ.

于今最后有，生于最胜城，山城(Giribbaja)富长者家；当我青春时。

‘‘စောရံ ဝဓတ္ထံ နီယန္တံ, ဒိသွာ ရတ္တာ တဟိံ အဟံ;

ပိတာ မေ တံ သဟဿေန, မောစယိတွာ ဝဓာ တတော.

我见盗贼被带去处死，我心生爱恋；我父以千金，将他从死中赎回。

‘‘အဒါသိ တဿ မံ တာတော, ဝိဒိတွာန မနံ မမ;

တဿာဟမာသိံ ဝိသဋ္ဌာ, အတီဝ ဒယိတာ ဟိတာ.

父亲知我心意，遂将我予他；我对他尽心侍奉，备受其爱怜。

‘‘သော မေ ဘူသနလောဘေန, ဗလိမဇ္ဈာသယော ဒိသော;

စောရပ္ပပါတံ နေတွာန, ပဗ္ဗတံ စေတယီ ဝဓံ.

他因贪我饰品，心生歹念；将我带至盗贼崖(Corappapāta)，在山上意图杀害我。

‘‘တဒါဟံ ပဏမိတွာန, သတ္တုကံ သုကတဉ္ဇလီ;

ရက္ခန္တီ အတ္တနော ပါဏံ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိံ.

我时稽首，向仇敌合掌；为护惜自身性命，我说此言：

‘‘ဣဒံ [Pg.108] သုဝဏ္ဏကေယူရံ, မုတ္တာ ဝေဠုရိယာ ဗဟူ;

သဗ္ဗံ ဟရဿု ဘဒ္ဒန္တေ, မဉ္စ ဒါသီတိ သာဝယ.

“此金臂钏，以及诸多珍珠、琉璃；贤者，请尽取去，并请宣告我是你的婢女。”

‘‘ဩရောပယဿု ကလျာဏီ, မာ ဗာဠှံ ပရိဒေဝသိ;

န စာဟံ အဘိဇာနာမိ, အဟန္တွာ ဓနမာဘတံ.

“善女，卸下饰品，莫要过度悲泣；我不知如何不杀你而取走财物。”

‘‘ယတော သရာမိ အတ္တာနံ, ယတော ပတ္တောသ္မိ ဝိညုတံ;

န စာဟံ အဘိဇာနာမိ, အညံ ပိယတရံ တယာ.

“自从我忆事以来，自从我获得知觉；我不知有任何人，比你更可爱。”

‘‘ဧဟိ တံ ဥပဂူဟိဿံ, ကတွာန တံ ပဒက္ခိဏံ;

န စ ဒါနိ ပုနော အတ္ထိ, မမ တုယှဉ္စ သင်္ဂမော.

“来吧，让我拥抱你，向你右绕行礼；从此我与你，再无相会时。”

‘‘န ဟိ သဗ္ဗေသု ဌာနေသု, ပုရိသော ဟောတိ ပဏ္ဍိတော;

ဣတ္ထီပိ ပဏ္ဍိတာ ဟောတိ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိစက္ခဏာ.

并非所有时候，男子皆是贤智者；女子亦聪慧，处处具智慧。

‘‘န ဟိ သဗ္ဗေသု ဌာနေသု, ပုရိသော ဟောတိ ပဏ္ဍိတော;

ဣတ္ထီပိ ပဏ္ဍိတာ ဟောတိ, လဟုံ အတ္ထဝိစိန္တိကာ.

并非所有时候，男子皆是贤智者；女子亦聪慧，能迅速思量。

‘‘လဟုဉ္စ ဝတ ခိပ္ပဉ္စ, နိကဋ္ဌေ သမစေတယိံ;

မိဂံ ဥဏ္ဏာ ယထာ ဧဝံ, တဒါဟံ သတ္တုကံ ဝဓိံ.

我迅速敏捷地，在近处思量；如（陷阱捕）鹿，我那时杀害了仇敌。

‘‘ယော စ ဥပ္ပတိတံ အတ္ထံ, န ခိပ္ပမနုဗုဇ္ဈတိ;

သော ဟညတေ မန္ဒမတိ, စောရောဝ ဂိရိဂဗ္ဘရေ.

若人对已起之事，不能迅速了知；彼愚者即遭杀害，如同山窟中的盗贼。

‘‘ယော စ ဥပ္ပတိတံ အတ္ထံ, ခိပ္ပမေဝ နိဗောဓတိ;

မုစ္စတေ သတ္တုသမ္ဗာဓာ, တဒါဟံ သတ္တုကာ ယထာ.

若人对已起之事，能迅速了知；便能脱离仇敌之困，如我那时从仇敌处解脱一般。

‘‘တဒါဟံ ပါတယိတွာန, ဂိရိဒုဂ္ဂမှိ သတ္တုကံ;

သန္တိကံ သေတဝတ္ထာနံ, ဥပေတွာ ပဗ္ဗဇိံ အဟံ.

那时我将仇敌推下险峻山崖；走近白衣修行者，我随即出家。

‘‘သဏ္ဍာသေန စ ကေသေ မေ, လုဉ္စိတွာ သဗ္ဗသော တဒါ;

ပဗ္ဗဇိတွာန သမယံ, အာစိက္ခိံသု နိရန္တရံ.

那时他们以钳子拔除我的头发；出家后，他们不断地教导我教理。

‘‘တတော [Pg.109] တံ ဥဂ္ဂဟေတွာဟံ, နိသီဒိတွာန ဧကိကာ;

သမယံ တံ ဝိစိန္တေသိံ, သုဝါနော မာနုသံ ကရံ.

于是我领受彼法，独自静坐；思惟彼法，（见一）犬持人手。

‘‘ဆိန္နံ ဂယှ သမီပေ မေ, ပါတယိတွာ အပက္ကမိ;

ဒိသွာ နိမိတ္တမလဘိံ, ဟတ္ထံ တံ ပုဠဝါကုလံ.

（彼犬）衔来断手，弃于我侧而后离去；我见彼腐蛆之手，遂得（修行之）相。

‘‘တတော ဥဋ္ဌာယ သံဝိဂ္ဂါ, အပုစ္ဆိံ သဟဓမ္မိကေ;

တေ အဝေါစုံ ဝိဇာနန္တိ, တံ အတ္ထံ သကျဘိက္ခဝေါ.

于是我悚然起身，询问同修道友；他们说：“释迦族比丘知晓此义。”

‘‘သာဟံ တမတ္ထံ ပုစ္ဆိဿံ, ဥပေတွာ ဗုဒ္ဓသာဝကေ;

တေ မမာဒါယ ဂစ္ဆိံသု, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သန္တိကံ.

我欲探询彼义，当诣佛陀弟子处；他们便引我至最胜佛陀(Buddhaseṭṭha)跟前。

‘‘သော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ခန္ဓာယတနဓာတုယော;

အသုဘာနိစ္စဒုက္ခာတိ, အနတ္တာတိ စ နာယကော.

导师为我宣说蕴、处、界；以及不净、无常、苦与无我。

‘‘တဿ ဓမ္မံ သုဏိတွာဟံ, ဓမ္မစက္ခုံ ဝိသောဓယိံ;

တတော ဝိညာတသဒ္ဓမ္မာ, ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပသမ္ပဒံ.

我闻彼法后，清净了法眼；既已了知正法，便求出家受具足戒。

‘‘အာယာစိတော တဒါ အာဟ, ဧဟိ ဘဒ္ဒေတိ နာယကော;

တဒါဟံ ဥပသမ္ပန္နာ, ပရိတ္တံ တောယမဒ္ဒသံ.

导师应请而言：“贤善女，来！”我即受具足戒，得见少水。

‘‘ပါဒပက္ခာလနေနာဟံ, ဉတွာ သဥဒယဗ္ဗယံ;

တထာ သဗ္ဗေပိ သင်္ခါရေ, ဤဒိသံ စိန္တယိံ တဒါ.

我以洗足之水，了知其生灭；如是，我思惟一切诸行亦然。

‘‘တတော စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ, အနုပါဒါယ သဗ္ဗသော;

ခိပ္ပာဘိညာနမဂ္ဂံ မေ, တဒါ ပညာပယီ ဇိနော.

于是我心完全无取著而解脱；彼时，胜者为我开示速证智之道。

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ ဟောမိ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ;

ပရစိတ္တာနိ ဇာနာမိ, သတ္ထုသာသနကာရိကာ.

我于神通得自在，具天耳界；我知他心，奉行导师教诲。

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

ခေပေတွာ အာသဝေ သဗ္ဗေ, ဝိသုဒ္ဓါသိံ သုနိမ္မလာ.

我知宿命，天眼已清净；尽诸漏，我已清净无垢。

‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ;

ဩဟိတော ဂရုကော ဘာရော, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ.

我已事奉导师，佛陀教诫已完成；重担已卸下，有之导引已拔除。

‘‘ယဿတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိတာ, အဂါရသ္မာနဂါရိယံ;

သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော, သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယော.

我为彼义而出家，从家至无家；我已证得彼义，一切结缚已尽。

‘‘အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တီသု, ပဋိဘာနေ တထေဝ စ;

ဉာဏံ မေ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သာသနေ.

于义、法、词与辩才，我于最胜佛陀教法中，智慧清净无垢。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

我之烦恼已焚尽……佛陀教诫已完成。

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ တာဝဒေဝ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. သတ္ထာ တဿာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနိ. သာ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာန ပဗ္ဗဇိတွာ ဖလသုခေန နိဗ္ဗာနသုခေန စ ဝီတိနာမေန္တီ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

证得阿罗汉果后，她随即请求出家。导师允许她出家。她前往比丘尼住处出家后，以果乐与涅槃乐度日，并反观自己的修行，以自说语说道：

၁၀၇.

107.

‘‘လူနကေသီ [Pg.110] ပင်္ကဓရီ, ဧကသာဋီ ပုရေ စရိံ;

အဝဇ္ဇေ ဝဇ္ဇမတိနီ, ဝဇ္ဇေ စာဝဇ္ဇဒဿိနီ.

我曾剪发、身涂泥、仅着一衣而游行；于无过见有过，于有过见无过。

၁၀၈.

108.

‘‘ဒိဝါဝိဟာရာ နိက္ခမ္မ, ဂိဇ္ဈကူဋမှိ ပဗ္ဗတေ;

အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဗုဒ္ဓံ, ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတံ.

从日间住处出来，于鹫峰山(Gijjhakūṭa)；我得见离垢佛陀，为比丘僧伽所围绕。

၁၀၉.

109.

‘‘နိဟစ္စ ဇာဏုံ ဝန္ဒိတွာ, သမ္မုခါ အဉ္ဇလိံ အကံ;

ဧဟိ ဘဒ္ဒေတိ မံ အဝစ, သာ မေ အာသူပသမ္ပဒါ.

我屈膝顶礼，于其面前合掌；他对我言：“善来，跋陀！”此即是我的具足戒。

၁၁၀.

110.

‘‘စိဏ္ဏာ အင်္ဂါ စ မဂဓာ, ဝဇ္ဇီ ကာသီ စ ကောသလာ;

အနကာ ပဏ္ဏာသ ဝဿာနိ, ရဋ္ဌပိဏ္ဍံ အဘုဉ္ဇဟံ.

我曾游行于鸯伽、摩揭陀、跋耆、迦尸与憍萨罗；五十年来，我无债而食国中信施。

၁၁၁.

111.

‘‘ပုညံ ဝတ ပသဝိ ဗဟုံ, သပ္ပညော ဝတာယံ ဥပါသကော;

ယော ဘဒ္ဒါယ စီဝရံ အဒါသိ, ဝိပ္ပမုတ္တာယ သဗ္ဗဂန္ထေဟီ’’တိ. –

这位具慧的优婆塞(upāsaka)确实生了许多福德，他将衣布施给已从一切系缚中解脱的跋陀(Bhaddā)。

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

说了这些偈颂。

တတ္ထ လူနကေသီတိ လူနာ လုဉ္စိတာ ကေသာ မယှန္တိ လူနကေသီ, နိဂဏ္ဌေသု ပဗ္ဗဇ္ဇာယ တာလဋ္ဌိနာ လုဉ္စိတကေသာ, တံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ပင်္ကဓရီတိ ဒန္တကဋ္ဌဿ အခါဒနေန ဒန္တေသု မလပင်္ကဓာရဏတော ပင်္ကဓရီ. ဧကသာဋီတိ နိဂဏ္ဌစာရိတ္တဝသေန ဧကသာဋိကာ. ပုရေ စရိန္တိ ပုဗ္ဗေ နိဂဏ္ဌီ ဟုတွာ ဧဝံ ဝိစရိံ. အဝဇ္ဇေ ဝဇ္ဇမတိနီတိ နှာနုစ္ဆာဒနဒန္တကဋ္ဌခါဒနာဒိကေ အနဝဇ္ဇေ သာဝဇ္ဇသညီ. ဝဇ္ဇေ စာဝဇ္ဇဒဿိနီတိ မာနမက္ခပလာသဝိပလ္လာသာဒိကေ သာဝဇ္ဇေ အနဝဇ္ဇဒိဋ္ဌီ.

其中，“lūnakesī”(剪发者)是指“我的头发被剪或被拔”，故名“剪发者”；这是指她在尼乾陀派中出家时，头发被棕榈茎拔除。“paṅkadharī”(持垢者)是指因不使用刷牙木，牙齿上积有污垢，故名“持垢者”。“ekasāṭī”(一衣者)是指依尼乾陀派的行仪，只着一衣。“pure cariṃ”(我曾游行)是指“我以前作为尼乾陀女时如此游行”。“avajje vajjamatinī”(于无过见有过)是指于沐浴、涂身、使用刷牙木等无过失之事，生起有过之想。“vajje cāvajjadassinī”(于过见无过)是指于我慢、伪善、恼恨、颠倒等有过失之事，生起无过之见。

ဒိဝါဝိဟာရာ နိက္ခမ္မာတိ အတ္တနော ဒိဝါဝိဟာရဋ္ဌာနတော နိက္ခမိတွာ. အယမ္ပိ ဌိတမဇ္ဈနှိကဝေလာယံ ထေရေန သမာဂတာ တဿ ပဉှဿ ဝိဿဇ္ဇနေန ဓမ္မဒေသနာယ စ နိဟတမာနဒဗ္ဗာ ပသန္နမာနသာ ဟုတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတုကာမာဝ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဒိဝါဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ သာယနှသမယေ သတ္ထု သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ.

“从日间住处出来”，是指从自己的日间住处出来。她在正午时分与长老相遇，因长老解答其问并为之说法，她的骄慢顽固得以摧破，心生净信，欲往导师之处。于是她回到自己的住处，于日间静坐，至傍晚时分，方前往导师之处。

နိဟစ္စ ဇာဏုံ ဝန္ဒိတွာတိ ဇာဏုဒွယံ ပထဝိယံ နိဟန္တွာ ပတိဋ္ဌပေတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ. သမ္မုခါ အဉ္ဇလိံ အကန္တိ သတ္ထု သမ္မုခါ ဒသနခသမောဓာနသမုဇ္ဇလံ အဉ္ဇလိံ အကာသိံ. ဧဟိ, ဘဒ္ဒေတိ မံ အဝစ, သာ မေ အာသူပသမ္ပဒါတိ ယံ မံ ဘဂဝါ အရဟတ္တံ ပတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စ ဥပသမ္ပဒဉ္စ ယာစိတွာ ဌိတံ [Pg.111] ‘‘ဧဟိ, ဘဒ္ဒေ, ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ ဥပသမ္ပဇ္ဇဿူ’’တိ အဝစ အာဏာပေသိ. သာ သတ္ထု အာဏာ မယှံ ဥပသမ္ပဒါယ ကာရဏတ္တာ ဥပသမ္ပဒါ အာသိ အဟောသိ.

“屈膝顶礼”，是指双膝着地，以五体投地之礼顶礼。“于其面前合掌”，是指于导师面前，合十指作光明莹洁之状。“他对我言：‘善来，跋陀！’此即是我的具足戒”，是指我证得阿罗汉果后，请求出家并受具足戒，世尊对我命令道：“善来，跋陀！去比丘尼住处，于比丘尼众中出家并受具足戒。”世尊的此一命令，是我得具足戒的因缘，故说此即是我的具足戒。

စိဏ္ဏာတိအာဒိကာ ဒွေ ဂါထာ အညာဗျာကရဏဂါထာ. တတ္ထ စိဏ္ဏာ အင်္ဂါ စ မဂဓာတိ ယေ ဣမေ အင်္ဂါ စ မဂဓာ စ ဝဇ္ဇီ စ ကာသီ စ ကောသလာ စ ဇနပဒါ ပုဗ္ဗေ သာဏာယ မယာ ရဋ္ဌပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇန္တိယာ စိဏ္ဏာ စရိတာ, တေသုယေဝ သတ္ထာရာ သမာဂမတော ပဋ္ဌာယ အနဏာ နိဒ္ဒေါသာ အပဂတကိလေသာ ဟုတွာ ပညာသ သံဝစ္ဆရာနိ ရဋ္ဌပိဏ္ဍံ အဘုဉ္ဇိံ အဟံ.

“Ciṇṇā”(曾游行)等二偈是宣说证悟的偈颂。其中，“曾游行于鸯伽与摩揭陀”是指：“我往昔身着麻衣，受食国中信施，曾游行于鸯伽、摩揭陀、跋耆、迦尸、憍萨罗等国。自从与导师相遇以来，我无债、无过、离诸烦恼，五十年来受食国中信施。”

ယေန အဘိပ္ပသန္နမာနသေန ဥပါသကေန အတ္တနော စီဝရံ ဒိန္နံ, တဿ ပုညဝိသေသကိတ္တနမုခေန အညံ ဗျာကရောန္တီ ‘‘ပုညံ ဝတ ပသဝီ ဗဟု’’န္တိ ဩသာနဂါထမာဟ. သာ သုဝိညေယျာဝ.

为赞扬那位以至诚之心布施衣的优婆塞的殊胜功德，她（跋陀）宣说证悟，并说了以“诚生无量福德”为结尾的偈颂。其义甚明。

ဘဒ္ဒါကုဏ္ဍလကေသာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

跋陀军陀罗计莎长老尼偈释义终。

၁၀. ပဋာစာရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

10. 芭达嘉拉长老尼偈释义

နင်္ဂလေဟိ ကသံ ခေတ္တန္တိအာဒိကာ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ, ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ဝိနယဓရာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ, အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ. သာ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ကိကိဿ ကာသိရညော ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ သတ္တန္နံ ဘဂိနီနံ အဗ္ဘန္တရာ ဟုတွာ ဝီသတိ ဝဿသဟဿာနိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ ပရိဝေဏံ အကာသိ. သာ တတော စုတာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တာ, ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ သေဋ္ဌိဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ အတ္တနော ဂေဟေ ဧကေန ကမ္မကာရေန သဒ္ဓိံ ကိလေသသန္ထဝံ အကာသိ. တံ မာတာပိတရော သမဇာတိကဿ ကုမာရဿ ဒါတုံ ဒိဝသံ သဏ္ဌပေသုံ. တံ ဉတွာ သာ ဟတ္ထသာရံ ဂဟေတွာ တေန ကတသန္ထဝေန ပုရိသေန သဒ္ဓိံ အဂ္ဂဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ဧကသ္မိံ ဂါမကေ ဝသန္တီ ဂဗ္ဘိနီ အဟောသိ. သာ [Pg.112] ပရိပက္ကေ ဂဗ္ဘေ ‘‘ကိံ ဣဓ အနာထဝါသေန, ကုလဂေဟံ ဂစ္ဆာမ, သာမီ’’တိ ဝတွာ တသ္မိံ ‘‘အဇ္ဇ ဂစ္ဆာမ, သွေ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ကာလက္ခေပံ ကရောန္တေ ‘‘နာယံ ဗာလော မံ နေဿတီ’’တိ တသ္မိံ ဗဟိ ဂတေ ဂေဟေ ပဋိသာမေတဗ္ဗံ ပဋိသာမေတွာ ‘‘ကုလဃရံ ဂတာတိ မယှံ သာမိကဿ ကထေထာ’’တိ ပဋိဝိဿကဃရဝါသီနံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘ဧကိကာဝ ကုလဃရံ ဂမိဿာမီ’’တိ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. သော အာဂန္တွာ ဂေဟေ တံ အပဿန္တော ပဋိဝိဿကေ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ကုလဃရံ ဂတာ’’တိ သုတွာ ‘‘မံ နိဿာယ ကုလဓီတာ အနာထာ ဇာတာ’’တိ ပဒါနုပဒံ ဂန္တွာ သမ္ပာပုဏိ. တဿာ အန္တရာမဂ္ဂေ ဧဝ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ အဟောသိ. သာ ပသုတကာလတော ပဋ္ဌာယ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဂမနုဿုက္ကာ သာမိကံ ဂဟေတွာ နိဝတ္တိ. ဒုတိယဝါရမ္ပိ ဂဗ္ဘိနီ အဟောသီတိအာဒိ သဗ္ဗံ ပုရိမနယေနေဝ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

“以犁耕田”等偈，是芭达嘉拉(Paṭācārā)长老尼所说。她于莲花上佛(Padumuttara)时，生于天鹅城(Haṃsavatī)一户人家，及长，一日于世尊处闻法，见世尊置一比丘尼于持律第一之位，遂发愿行善，求得此位。她一生行善，轮回于天人之间，于迦叶佛(Kassapa)时，投生于迦尸国吉奇王(Kiki)之家，为七姐妹之一，修梵行两万年，并为比丘僧团建造了精舍。她自彼处死后，生于天界，于一佛期间享受天福。于此佛出世时，她生于舍卫城(Sāvatthī)一长者家，成年后与家中一仆人私通。其父母为她择定一日，欲将其嫁与一门当户对之青年。她得知后，携细软与私通男子由正门出走，居于一小村，后有孕。临产时，她对丈夫说：“夫君，在此无依无靠，我们回娘家吧。”他却“今日去，明日去”地拖延。她心想：“这愚人不会带我去了。”便趁他外出时，收拾家中应带之物，告知邻人：“若我夫君问起，便说我回娘家了。”遂独自上路。其夫归，不见其人，问邻人，闻其已回娘家，便想：“良家女因我而无依无靠了。”遂循迹追赶，终得相及。然她于途中临盆。产后，她打消了继续前行的念头，与丈夫一同返回。其后再度有孕等事，皆如前述，应广说之。

အယံ ပန ဝိသေသော – ယဒါ တဿာ အန္တရာမဂ္ဂေ ကမ္မဇဝါတာ စလိံသု, တဒါ မဟာအကာလမေဃော ဥဒပါဒိ. သမန္တတော ဝိဇ္ဇုလတာဟိ အာဒိတ္တံ ဝိယ မေဃထနိတေဟိ ဘိဇ္ဇမာနံ ဝိယ စ ဥဒကဓာရာနိပါတနိရန္တရံ နဘံ အဟောသိ. သာ တံ ဒိသွာ, ‘‘သာမိ, မေ အနောဝဿကံ ဌာနံ ဇာနာဟီ’’တိ အာဟ. သော ဣတော စိတော စ ဩလောကေန္တော ဧကံ တိဏသဉ္ဆန္နံ ဂုမ္ဗံ ဒိသွာ တတ္ထ ဂန္တွာ ဟတ္ထဂတာယ ဝါသိယာ တသ္မိံ ဂုမ္ဗေ ဒဏ္ဍကေ ဆိန္ဒိတုကာမော တိဏေဟိ သဉ္ဆာဒိတဝမ္မိကသီသန္တေ ဥဋ္ဌိတရုက္ခဒဏ္ဍကံ ဆိန္ဒိ. တာဝဒေဝ စ နံ တတော ဝမ္မိကတော နိက္ခမိတွာ ဃောရဝိသော အာသီဝိသော ဍံသိ. သော တတ္ထေဝ ပတိတွာ ကာလမကာသိ. သာ မဟာဒုက္ခံ အနုဘဝန္တီ တဿ အာဂမနံ ဩလောကေန္တီ ဒွေပိ ဒါရကေ ဝါတဝုဋ္ဌိံ အသဟမာနေ ဝိရဝန္တေ ဥရန္တရေ ကတွာ, ဒွီဟိ ဇာဏုကေဟိ ဒွီဟိ ဟတ္ထေဟိ စ ဘူမိံ ဥပ္ပီဠေတွာ ယထာဌိတာဝ ရတ္တိံ ဝီတိနာမေတွာ ဝိဘာတာယ ရတ္တိယာ မံသပေသိဝဏ္ဏံ ဧကံ ပုတ္တံ ပိလောတိကစုမ္ဗဋကေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ဟတ္ထေဟိ ဥရေဟိ စ ပရိဂ္ဂဟေတွာ, ဣတရံ ‘‘ဧဟိ, တာတ, ပိတာ တေ ဣတော ဂတော’’တိ ဝတွာ သာမိကေန ဂတမဂ္ဂေန ဂစ္ဆန္တီ တံ ဝမ္မိကသမီပေ ကာလင်္ကတံ နိသိန္နံ ဒိသွာ ‘‘မံ နိဿာယ မမ သာမိကော မတော’’တိ ရောဒန္တီ ပရိဒေဝန္တီ သကလရတ္တိံ ဒေဝေန ဝုဋ္ဌတ္တာ ဇဏ္ဏုကပ္ပမာဏံ ထနပ္ပမာဏံ ဥဒကံ သဝန္တိံ အန္တရာမဂ္ဂေ နဒိံ ပတွာ, အတ္တနော မန္ဒဗုဒ္ဓိတာယ ဒုဗ္ဗလတာယ စ ဒွီဟိ ဒါရကေဟိ သဒ္ဓိံ ဥဒကံ ဩတရိတုံ အဝိသဟန္တီ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ဩရိမတီရေ ဌပေတွာ ဣတရံ [Pg.113] အာဒါယ ပရတီရံ ဂန္တွာ သာခါဘင်္ဂံ အတ္ထရိတွာ တတ္ထ ပိလောတိကစုမ္ဗဋကေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ‘‘ဣတရဿ သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ ဗာလပုတ္တကံ ပဟာတုံ အသက္ကောန္တီ ပုနပ္ပုနံ နိဝတ္တိတွာ ဩလောကယမာနာ နဒိံ ဩတရတိ.

此中之差别在于——当她行至半途时，业生风(kammajavātā)起，即临盆之阵痛。那时，一场大的非时雨(akālamegha)降下。天空仿佛被四面八方的闪电(vijjulatā)点燃，又仿佛被雷鸣(meghathanita)撕裂，雨水倾泻而下，连绵不绝。她看到后说：“夫君，请为我找一个避雨的地方。”他四处张望，看到一个被草覆盖的灌木丛，便走到那里，想用手中的手斧砍断灌木丛中的树枝。他砍断了一根从草所覆盖的蚁丘(vammika)顶上长出的树枝。就在那时，一条剧毒(ghoravisa)的毒蛇(āsīvisa)从那蚁丘中爬出，咬了他。他当场倒下，死了。她遭受着巨大的痛苦，一面等待着他归来，一面将无法忍受风雨而哭喊的两个孩子抱在怀里，用双膝和双手支撑着地面，就这样度过了整夜。天亮时，她把一个肤色如肉块般的儿子放在粗布襁褓(pilotikacumbaṭaka)里，用手臂和胸膛抱着，对另一个说：“来吧，孩子，你父亲往这边去了。”她沿着夫君走过的路前行，在蚁丘旁看见已经倒毙的夫君，就哭喊悲叹：“因我之故，我夫君死了！”因整夜大雨，路上积水成河，水深及膝、及胸，水流湍急。由于自己智慧浅薄且身体虚弱，她无法同时带两个孩子渡河，就把大儿子留在近岸，抱着小儿子到对岸，铺开折断的树枝，把襁褓中的孩子放在上面。（心想：）“我要回去接另一个孩子。”因舍不得幼儿，她不断回头张望，就这样下到河里。

အထဿာ နဒီမဇ္ဈံ ဂတကာလေ ဧကော သေနော တံ ဒါရကံ ဒိသွာ ‘‘မံသပေသီ’’တိ သညာယ အာကာသတော ဘဿိ. သာ တံ ဒိသွာ ဥဘော ဟတ္ထေ ဥက္ခိပိတွာ ‘‘သူသူ’’တိ တိက္ခတ္တုံ မဟာသဒ္ဒံ နိစ္ဆာရေသိ. သေနော ဒူရဘာဝေန တံ အနာဒိယန္တော ကုမာရံ ဂဟေတွာ ဝေဟာသံ ဥပ္ပတိ. ဩရိမတီရေ ဌိတော ပုတ္တော ဥဘော ဟတ္ထေ ဥက္ခိပိတွာ မဟာသဒ္ဒံ နိစ္ဆာရယမာနံ ဒိသွာ ‘‘မံ သန္ဓာယ ဝဒတီ’’တိ သညာယ ဝေဂေန ဥဒကေ ပတိ. ဣတိ ဗာလပုတ္တကော သေနေန, ဇေဋ္ဌပုတ္တကော ဥဒကေန ဟတော. သာ ‘‘ဧကော မေ ပုတ္တော သေနေန ဂဟိတော, ဧကော ဥဒကေန ဝူဠှော, ပန္ထေ မေ ပတိ မတော’’တိ ရောဒန္တီ ပရိဒေဝန္တီ ဂစ္ဆန္တီ သာဝတ္ထိတော အာဂစ္ဆန္တံ ဧကံ ပုရိသံ ဒိသွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကတ္ထ ဝါသိကောသိ, တာတာ’’တိ? ‘‘သာဝတ္ထိဝါသိကောမှိ, အမ္မာ’’တိ. ‘‘သာဝတ္ထိယံ အသုကဝီထိယံ အသုကကုလံ နာမ အတ္ထိ, တံ ဇာနာသိ, တာတာ’’တိ? ‘‘ဇာနာမိ, အမ္မ, တံ ပန မာ ပုစ္ဆိ, အညံ ပုစ္ဆာ’’တိ. ‘‘အညေန မေ ပယောဇနံ နတ္ထိ, တဒေဝ ပုစ္ဆာမိ, တာတာ’’တိ. ‘‘အမ္မ, တွံ အတ္တနော အနာစိက္ခိတုံ န ဒေသိ, အဇ္ဇ တေ သဗ္ဗရတ္တိံ ဒေဝေါ ဝဿန္တော ဒိဋ္ဌော’’တိ? ‘‘ဒိဋ္ဌော မေ, တာတ, မယှမေဝ သော သဗ္ဗရတ္တိံ ဝုဋ္ဌော, တံ ကာရဏံ ပစ္ဆာ ကထေဿာမိ, ဧတသ္မိံ တာဝ မေ သေဋ္ဌိဂေဟေ ပဝတ္တိံ ကထေဟီ’’တိ. ‘‘အမ္မ, အဇ္ဇ ရတ္တိယံ သေဋ္ဌိ စ ဘရိယာ စ သေဋ္ဌိပုတ္တော စာတိ တယောပိ ဇနေ အဝတ္ထရမာနံ ဂေဟံ ပတိ, တေ ဧကစိတကာယံ ဈာယန္တိ, သွာယံ ဓူမော ပညာယတိ, အမ္မာ’’တိ. သာ တသ္မိံ ခဏေ နိဝတ္ထဝတ္ထမ္ပိ ပတမာနံ န သဉ္ဇာနိ. သောကုမ္မတ္တတ္တံ ပတွာ ဇာတရူပေနေဝ –

那时，当她走到河中央时，一只鹰(sena)看见那个孩子，以为是“肉块”，就从空中俯冲下来。她看见后，举起双手，三次发出“嘘、嘘”的巨大喊声。鹰因距离遥远，没有理会她，抓起孩子飞向空中。站在近岸的儿子看见母亲举起双手大声喊叫，以为“是在叫我”，就迅速跳进水里。就这样，幼儿被鹰抓走，长子被水冲走。她哭喊悲叹着“我的一个儿子被鹰抓走，一个被水冲走，路上我的夫君也死了”，边走时看见一个从舍卫城(Sāvatthī)来的人，就问：“贤者，您住哪里？”那人答：“贤女，我住舍卫城。”她又问：“贤者，您知道舍卫城某街某户人家吗？”那人说：“贤女，我知道，但请不要问那个，问别的吧。”她说：“贤者，我没有别的事，就问这个。”那人说：“贤女，您执意要问吗？您可见今日整夜大雨？”她答：“贤者，我看见了。那雨是为我一人下的，原因我稍后再说，现在请先告诉我那富商家的情况。”那人说：“贤女，今天晚上富商、他的妻子以及富商的儿子，这三个人都被倒塌的房子压住，他们正在同一座火葬堆上焚烧，那烟雾还看得见呢。”她在那一刻甚至没有察觉身上穿的衣服滑落。她悲痛欲狂，遂赤身裸体地——

‘‘ဥဘော ပုတ္တာ ကာလင်္ကတာ, ပန္ထေ မယှံ ပတီ မတော;

မာတာ ပိတာ စ ဘာတာ စ, ဧကစိတမှိ ဍယှရေ’’တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၂.၄၉၈) –

“二子已逝，夫君死于途中；父母兄弟，皆在同一火葬堆上焚烧。”

ဝိလပန္တီ ပရိဗ္ဘမတိ.

她一边悲叹一边四处游荡。

တတော [Pg.114] ပဋ္ဌာယ တဿာ နိဝါသနမတ္တေနပိ ပဋေန အစရဏတော ပတိတာစာရတ္တာ ပဋာစာရာတွေဝ သမညာ အဟောသိ. တံ ဒိသွာ မနုဿာ ‘‘ဂစ္ဆ, ဥမ္မတ္တိကေ’’တိ ကေစိ ကစဝရံ မတ္ထကေ ခိပန္တိ, အညေ ပံသုံ ဩကိရန္တိ, အပရေ လေဍ္ဍုံ ခိပန္တိ. သတ္ထာ ဇေတဝနေ မဟာပရိသာမဇ္ဈေ နိသီဒိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော တံ တထာ ပရိဗ္ဘမန္တိံ ဒိသွာ ဉာဏပရိပါကဉ္စ ဩလောကေတွာ ယထာ ဝိဟာရာဘိမုခီ အာဂစ္ဆတိ, တထာ အကာသိ. ပရိသာ တံ ဒိသွာ ‘‘ဣမိဿာ ဥမ္မတ္တိကာယ ဣတော အာဂန္တုံ မာဒတ္ထာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဘဂဝါ မာ နံ ဝါရယိတ္ထာ’’တိ ဝတွာ အဝိဒူရဋ္ဌာနံ အာဂတကာလေ ‘‘သတိံ ပဋိလဘ ဘဂိနီ’’တိ အာဟ. သာ တာဝဒေဝ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန သတိံ ပဋိလဘိတွာ နိဝတ္ထဝတ္ထဿ ပတိတဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာ ဟိရောတ္တပ္ပံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ ဥက္ကုဋိကံ ဥပနိသဇ္ဇာယ နိသီဒိ. ဧကော ပုရိသော ဥတ္တရသာဋကံ ခိပိ. သာ တံ နိဝါသေတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ, ‘‘ဘန္တေ, အဝဿယော မေ ဟောထ, ဧကံ မေ ပုတ္တံ သေနော ဂဏှိ, ဧကော ဥဒကေန ဝူဠှော, ပန္ထေ ပတိ မတော, မာတာပိတရော ဘာတာ စ ဂေဟေန အဝတ္ထဋာ မတာ ဧကစိတကသ္မိံ ဈာယန္တီ’’တိ သာ သောကကာရဏံ အာစိက္ခိ. သတ္ထာ ‘‘ပဋာစာရေ, မာ စိန္တယိ, တဝ အဝဿယော ဘဝိတုံ သမတ္ထဿေဝ သန္တိကံ အာဂတာသိ. ယထာ ဟိ တွံ ဣဒါနိ ပုတ္တာဒီနံ မရဏနိမိတ္တံ အဿူနိ ပဝတ္တေသိ, ဧဝံ အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ ပုတ္တာဒီနံ မရဏဟေတု ပဝတ္တိတံ အဿု စတုန္နံ မဟာသမုဒ္ဒါနံ ဥဒကတော ဗဟုတရ’’န္တိ ဒဿေန္တော –

从那时起，因她衣不蔽体，行仪失常(patitācārā)，故得名为“芭达嘉拉(Paṭācārā)”。人们看见她就说：“滚开，疯女人！”有些人往她头上扔垃圾，有些人撒灰尘，还有些人扔泥块。世尊在祇陀林(Jetavana)于大众中说法时，看见她那样四处游荡，观察到她得度因缘成熟，便让她朝精舍走来。众人看见她，就说：“不要让这疯女人到这里来！”世尊说：“不要阻止她。”当她走到不远处时，世尊说：“姊妹，恢复正念吧！”她立刻因佛陀的威德力恢复了正念，意识到自己衣服掉落、赤身裸体的状况，生起惭愧心，蹲坐在地上。有个男子扔给她一件上衣，她穿上后走到世尊面前，行五体投地礼，说道：“尊者，请做我的依靠吧！我的一个儿子被老鹰抓走，一个被水冲走，夫君死于途中，父母和兄弟都因房子倒塌而死，正在同一座火葬堆上焚烧。”她诉说了悲伤的缘由。世尊说：“芭达嘉拉，不要忧愁，你已经来到能做你依靠的人面前。正如你现在为儿女等死亡而流泪，在无始的轮回中，你为儿女等死亡所流的眼泪，比四大海的水还要多。”并开示道——

‘‘စတူသု သမုဒ္ဒေသု ဇလံ ပရိတ္တကံ, တတော ဗဟုံ အဿုဇလံ အနပ္ပကံ;

ဒုက္ခေန ဖုဋ္ဌဿ နရဿ သောစနာ, ကိံ ကာရဏာ အမ္မ တုဝံ ပမဇ္ဇသီ’’တိ. (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၁.၁၁၂ ပဋာစာရာထေရီဝတ္ထု) –

“四海之水实为少，悲泪远多无有量；人遭苦厄常忧患，贤女何故仍放逸？”

ဂါထံ အဘာသိ.

世尊说了这首偈颂。

ဧဝံ သတ္ထရိ အနမတဂ္ဂပရိယာယကထံ (သံ. နိ. ၂.၁၂၅-၁၂၆) ကထေန္တေ တဿာ သောကော တနုတရဘာဝံ အဂမာသိ. အထ နံ တနုဘူတသောကံ ဉတွာ ‘‘ပဋာစာရေ, ပုတ္တာဒယော [Pg.115] နာမ ပရလောကံ ဂစ္ဆန္တဿ တာဏံ ဝါ လေဏံ ဝါ သရဏံ ဝါ ဘဝိတုံ န သက္ကောန္တီ’’တိ ဝိဇ္ဇမာနာပိ တေ န သန္တိ ဧဝ, တသ္မာ ပဏ္ဍိတေန အတ္တနော သီလံ ဝိသောဓေတွာ နိဗ္ဗာနဂါမိမဂ္ဂေါယေဝ သာဓေတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော –

当世尊讲述这无始轮回的教说时，她的悲伤减轻了。于是，世尊了知她的悲伤已减轻，便向她开示：“芭达嘉拉，子女等不能为去往他世者作保护、庇护或依靠。即使他们存在，也等于不存在。因此，智者应清净自己的戒，只应成就通往涅槃的道路。”并说道——

‘‘န သန္တိ ပုတ္တာ တာဏာယ, န ပိတာ နာပိ ဗန္ဓဝါ;

အန္တကေနာဓိပန္နဿ, နတ္ထိ ဉာတီသု တာဏတာ.

“子女不能作依怙，亦非父亲与亲族；当为死神所攫取，亲人之中无救护。

‘‘ဧတမတ္ထဝသံ ဉတွာ, ပဏ္ဍိတော သီလသံဝုတော;

နိဗ္ဗာနဂမနံ မဂ္ဂံ, ခိပ္ပမေဝ ဝိသောဓယေ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၈၈-၂၈၉) –

“智者知此义，善护于戒律；通往涅槃道，应当速清净。”

ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ဒေသနာဝသာနေ ပဋာစာရာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိတွာ သတ္ထာရံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. သတ္ထာ တံ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကံ နေတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ. သာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒါ ဥပရိမဂ္ဂတ္ထာယ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ ဧကဒိဝသံ ဃဋေန ဥဒကံ အာဒါယ ပါဒေ ဓောဝန္တီ ဥဒကံ အာသိဉ္စိ. တံ ထောကံ ဌာနံ ဂန္တွာ ပစ္ဆိဇ္ဇိ, ဒုတိယဝါရံ အာသိတ္တံ တတော ဒူရံ အဂမာသိ, တတိယဝါရံ အာသိတ္တံ တတောပိ ဒူရတရံ အဂမာသိ. သာ တဒေဝ အာရမ္မဏံ ဂဟေတွာ တယော ဝယေ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘မယာ ပဌမံ အာသိတ္တဥဒကံ ဝိယ ဣမေ သတ္တာ ပဌမဝယေပိ မရန္တိ, တတော ဒူရံ ဂတံ ဒုတိယဝါရံ အာသိတ္တံ ဥဒကံ ဝိယ မဇ္ဈိမဝယေပိ, တတော ဒူရတရံ ဂတံ တတိယဝါရံ အာသိတ္တံ ဥဒကံ ဝိယ ပစ္ဆိမဝယေပိ မရန္တိယေဝါ’’တိ စိန္တေသိ. သတ္ထာ ဂန္ဓကုဋိယံ နိသိန္နောဝ ဩဘာသံ ဖရိတွာ တဿာ သမ္မုခေ ဌတွာ ကထေန္တော ဝိယ ‘‘ဧဝမေတံ, ပဋာစာရေ, သဗ္ဗေပိမေ သတ္တာ မရဏဓမ္မာ, တသ္မာ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ အပဿန္တဿ ဝဿသတံ ဇီဝတော တံ ပဿန္တဿ ဧကာဟမ္ပိ ဧကက္ခဏမ္ပိ ဇီဝိတံ သေယျော’’တိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော –

他以这些偈颂说法。说法结束时，芭达嘉拉住立于入流果，向导师请求出家。导师将她带到比丘尼们那里，让她出家。她获得具足戒后，为了更高的道果而修习观。一日，她用罐子取水洗脚时倒水。那水流了一小段就断了，第二次倒的水流得稍远，第三次倒的水流得更远。她就以此为所缘，分辨三期年龄而想：“正如我第一次倒的水，这些众生在幼年时就死去；正如第二次倒的流得稍远的水，他们在中年时死去；正如第三次倒的流得更远的水，他们在老年时死去。”导师坐在香室中，放出光明，犹如站在她面前对她说：“正是如此，芭达嘉拉，所有众生皆有死法。因此，不见五蕴生灭而活一百年，不如见此生灭而活一日，乃至一刹那。”为了阐明此义，他便说——

‘‘ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေ, အပဿံ ဥဒယဗ္ဗယံ;

ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော, ပဿတော ဥဒယဗ္ဗယ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၁၁၃) –

“若人寿百岁，不见生灭法，不如生一日，得见生灭法。”

ဂါထမာဟ. ဂါထာပရိယောသာနေ ပဋာစာရာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၂.၄၆၈-၅၁၁) –

偈颂结束时，芭达嘉拉连同无碍解证得阿罗汉果。因此，在《本行》(Apadāna, 长老尼譬喻 2.2.468-511)中说——

‘‘ပဒုမုတ္တရော [Pg.116] နာမ ဇိနော, သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ;

ဣတော သတသဟဿမှိ, ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

“名为莲花上佛之胜者，一切诸法达彼岸；于此十万劫之前，彼导师出世间。

‘‘တဒါဟံ ဟံသဝတိယံ, ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ အဟုံ;

နာနာရတနပဇ္ဇောတေ, မဟာသုခသမပ္ပိတာ.

那时在天鹅城，我生于长者家；种种珍宝光明，具足极大安乐。

‘‘ဥပေတွာ တံ မဟာဝီရံ, အဿောသိံ ဓမ္မဒေသနံ;

တတော ဇာတပသာဒါဟံ, ဥပေသိံ သရဏံ ဇိနံ.

我走近彼大雄，听闻他所说法；由此我心生净信，皈依于彼胜者。

‘‘တတော ဝိနယဓာရီနံ, အဂ္ဂံ ဝဏ္ဏေသိ နာယကော;

ဘိက္ခုနိံ လဇ္ဇိနိံ တာဒိံ, ကပ္ပာကပ္ပဝိသာရဒံ.

尔时导师，赞叹持律者中第一：一位具惭比丘尼，善辨应作不应作。

‘‘တဒါ မုဒိတစိတ္တာဟံ, တံ ဌာနမဘိကင်္ခိနီ;

နိမန္တေတွာ ဒသဗလံ, သသံဃံ လောကနာယကံ.

那时我心喜悦，渴求彼等地位；我邀请十力者，世间导师及僧团。

‘‘ဘောဇယိတွာန သတ္တာဟံ, ဒဒိတွာဝ တိစီဝရံ;

နိပစ္စ သိရသာ ပါဒေ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိံ.

供养饮食七日，并施予三衣后；我头面礼彼足，说了这番言语。

‘‘ယာ တယာ ဝဏ္ဏိတာ ဝီရ, ဣတော အဋ္ဌမကေ မုနိ;

တာဒိသာဟံ ဘဝိဿာမိ, ယဒိ သိဇ္ဈတိ နာယက.

“哦勇者，哦牟尼，您所赞叹的那位比丘尼；哦导师，若能成就，愿我亦能得如是。”

‘‘တဒါ အဝေါစ မံ သတ္ထာ, ဘဒ္ဒေ မာ ဘာယိ အဿသ;

အနာဂတမှိ အဒ္ဓါနေ, လစ္ဆသေ တံ မနောရထံ.

尔时导师对我说：“贤女，莫怕，且安心；于未来世之时，你将得此心愿。”

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ;

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

“从此十万劫，奥嘎咖族中，将有名乔达摩，为世间导师。

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒါ, ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ;

ပဋာစာရာတိ နာမေန, ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝိကာ.

“于其法为继承人，法所化生之嫡子；名为芭达嘉拉者，将为导师之声闻。”

‘‘တဒါဟံ မုဒိတာ ဟုတွာ, ယာဝဇီဝံ တဒါ ဇိနံ;

မေတ္တစိတ္တာ ပရိစရိံ, သသံဃံ လောကနာယကံ.

那时我心喜悦，以慈心尽形寿，奉事彼胜者尊，世间导师及僧团。

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

以彼善业，以及思愿；舍弃此人身，我往忉利天(Tāvatiṃsa)。

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ, ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော;

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန, ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

于此贤劫中，大名声梵裔，名为迦叶者，最上说者出。

‘‘ဥပဋ္ဌာကော [Pg.117] မဟေသိဿ, တဒါ အာသိ နရိဿရော;

ကာသိရာဇာ ကိကီ နာမ, ဗာရာဏသိပုရုတ္တမေ.

彼时大仙侍者，乃迦尸(Kāsi)国人主，其名为吉奇(Kikī)王，在最上波罗奈(Bārāṇasī)城。

‘‘တဿာသိံ တတိယာ ဓီတာ, ဘိက္ခုနီ ဣတိ ဝိဿုတာ;

ဓမ္မံ သုတွာ ဇိနဂ္ဂဿ, ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယိံ.

我为其三女儿，名为“比丘尼”；听闻胜者之法，我乐于出家。

‘‘အနုဇာနိ န နော တာတော, အဂါရေဝ တဒါ မယံ;

ဝီသဝဿသဟဿာနိ, ဝိစရိမှ အတန္ဒိတာ.

父亲不允我等，故我等留家中；两万年之岁月，我等不倦修行。

‘‘ကောမာရိဗြဟ္မစရိယံ, ရာဇကညာ သုခေဓိတာ;

ဗုဒ္ဓေါပဋ္ဌာနနိရတာ, မုဒိတာ သတ္တဓီတရော.

七位娇养的公主，欢喜奉事于佛，乐于童女梵行。

‘‘သမဏီ သမဏဂုတ္တာ စ, ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုဒါယိကာ;

ဓမ္မာ စေဝ သုဓမ္မာ စ, သတ္တမီ သံဃဒါယိကာ.

（她们是）萨玛尼(Samaṇī)、萨玛那姑答(Samaṇaguttā)、比丘尼(Bhikkhunī)、比丘达伊迦(Bhikkhudāyikā)、昙玛(Dhammā)、苏昙玛(Sudhammā)，以及第七位僧伽达伊迦(Saṅghadāyikā)。

‘‘အဟံ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ, ခေမာ ဘဒ္ဒါ စ ဘိက္ခုနီ;

ကိသာဂေါတမီ ဓမ္မဒိန္နာ, ဝိသာခါ ဟောတိ သတ္တမီ.

我（芭达嘉拉）、莲花色、谶摩(Khemā)、跋陀(Bhaddā)比丘尼、瘦乔达弥、法施，以及第七位是毘舍佉。

‘‘တေဟိ ကမ္မေဟိ သုကတေဟိ, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

以彼等善业，以及思愿；舍弃此人身，我往忉利天。

‘‘ပစ္ဆိမေ စ ဘဝေ ဒါနိ, ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ အဟံ;

သာဝတ္ထိယံ ပုရဝရေ, ဣဒ္ဓေ ဖီတေ မဟဒ္ဓနေ.

如今在最后生，我生于长者家；在舍卫城(Sāvatthī)第一城，富裕繁荣多财。

‘‘ယဒါ စ ယောဗ္ဗနူပေတာ, ဝိတက္ကဝသဂါ အဟံ;

နရံ ဇာရပတိံ ဒိသွာ, တေန သဒ္ဓိံ အဂစ္ဆဟံ.

当我到达青年，为欲念所征服；见到我的情人，我便与他私奔。

‘‘ဧကပုတ္တပသူတာဟံ, ဒုတိယော ကုစ္ဆိယာ မမ;

တဒါဟံ မာတာပိတရော, ဩက္ခာမီတိ သုနိစ္ဆိတာ.

我已生下一子，第二子在我腹中；那时我下决心，要回到父母处。

‘‘နာရောစေသိံ ပတိံ မယှံ, တဒါ တမှိ ပဝါသိတေ;

ဧကိကာ နိဂ္ဂတာ ဂေဟာ, ဂန္တုံ သာဝတ္ထိမုတ္တမံ.

我未告知我夫，趁他不在家时；我独自离家去，前往至上舍卫城。

‘‘တတော မေ သာမိ အာဂန္တွာ, သမ္ဘာဝေသိ ပထေ မမံ;

တဒါ မေ ကမ္မဇာ ဝါတာ, ဥပ္ပန္နာ အတိဒါရုဏာ.

其后我夫前来，在路上追上我；那时我生产之风，生起极为猛烈。

‘‘ဥဋ္ဌိတော စ မဟာမေဃော, ပသူတိသမယေ မမ;

ဒဗ္ဗတ္ထာယ တဒါ ဂန္တွာ, သာမိ သပ္ပေန မာရိတော.

在我生产之时，忽起巨大乌云；我夫为寻木柴，去后为蛇所杀。

‘‘တဒါ [Pg.118] ဝိဇာတဒုက္ခေန, အနာထာ ကပဏာ အဟံ;

ကုန္နဒိံ ပူရိတံ ဒိသွာ, ဂစ္ဆန္တီ သကုလာလယံ.

那时我因生产而痛苦，无依无靠甚悲惨；我见小河已泛滥，正要走回自家中。

‘‘ဗာလံ အာဒါယ အတရိံ, ပါရကူလေ စ ဧကကံ;

သာယေတွာ ဗာလကံ ပုတ္တံ, ဣတရံ တရဏာယဟံ.

我抱着新生儿渡河，将他独自放彼岸；让幼儿躺下之后，我返回欲渡长子。

‘‘နိဝတ္တာ ဥက္ကုသော ဟာသိ, တရုဏံ ဝိလပန္တကံ;

ဣတရဉ္စ ဝဟီ သောတော, သာဟံ သောကသမပ္ပိတာ.

我返回时，那哭泣的幼儿被老鹰俯冲夺走；另一子则为急流冲走，我于是为悲伤所征服。

‘‘သာဝတ္ထိနဂရံ ဂန္တွာ, အဿောသိံ သဇနေ မတေ;

တဒါ အဝေါစံ သောကဋ္ဋာ, မဟာသောကသမပ္ပိတာ.

去到舍卫城后，我听闻亲人已死；那时我为悲伤所苦，为大悲所征服。

‘‘ဥဘော ပုတ္တာ ကာလင်္ကတာ, ပန္ထေ မယှံ ပတီ မတော;

မာတာ ပိတာ စ ဘာတာ စ, ဧကစိတမှိ ဍယှရေ.

我两个儿子死了，我丈夫死在路上；母亲、父亲和兄弟，同在一火堆上烧。

‘‘တဒါ ကိသာ စ ပဏ္ဍု စ, အနာထာ ဒီနမာနသာ;

ဣတော တတော ဘမန္တီဟံ, အဒ္ဒသံ နရသာရထိံ.

那时我瘦弱苍白，无依无靠，心怀悲伤；我四处游荡时，得见调御丈夫。

‘‘တတော အဝေါစ မံ သတ္ထာ, ပုတ္တေ မာ သောစိ အဿသ;

အတ္တာနံ တေ ဂဝေသဿု, ကိံ နိရတ္ထံ ဝိဟညသိ.

尔时导师对我说：“莫为儿子悲伤，安心！你当寻求自己，为何无益地苦恼？”

‘‘န သန္တိ ပုတ္တာ တာဏာယ, န ဉာတီ နာပိ ဗန္ဓဝါ;

အန္တကေနာဓိပန္နဿ, နတ္ထိ ဉာတီသု တာဏတာ.

无有儿子可作庇护，亲戚、朋友亦无；被死神(Antaka)所制伏者，在亲戚中无有庇护。

‘‘တံ သုတွာ မုနိနော ဝါကျံ, ပဌမံ ဖလမဇ္ဈဂံ;

ပဗ္ဗဇိတွာန နစိရံ, အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

闻圣者之语，我证得初果；出家不久，我证得阿罗汉果。

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ ဟောမိ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ;

ပရစိတ္တာနိ ဇာနာမိ, သတ္ထုသာသနကာရိကာ.

我于神通获得自在，具天耳界；我知他心，奉行导师教诲。

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

ခေပေတွာ အာသဝေ သဗ္ဗေ, ဝိသုဒ္ဓါသိံ သုနိမ္မလာ.

我知宿命，天眼已清净；一切诸漏(āsava)已尽，我已清净无垢。

‘‘တတောဟံ ဝိနယံ သဗ္ဗံ, သန္တိကေ သဗ္ဗဒဿိနော;

ဥဂ္ဂဟိံ သဗ္ဗဝိတ္ထာရံ, ဗျာဟရိဉ္စ ယထာတထံ.

于是我于一切律（Vinaya），在一切知者（Sabbadassin）面前，学习其全部细节，并如实宣说。

‘‘ဇိနော တသ္မိံ ဂုဏေ တုဋ္ဌော, ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ;

အဂ္ဂါ ဝိနယဓာရီနံ, ပဋာစာရာဝ ဧကိကာ.

胜者（Jina）欢喜于此功德，将我置于首位：于持律者中，唯有芭达嘉拉（Paṭācārā）第一。

‘‘ပရိစိဏ္ဏော [Pg.119] မယာ သတ္ထာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ;

ဩဟိတော ဂရုကော ဘာရော, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ.

我已奉事导师，佛陀教诲已完成；重担已卸下，有之导引（bhavanetti）已拔除。

‘‘ယဿတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိတာ, အဂါရသ္မာနဂါရိယံ;

သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော, သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယော.

为达彼义而出家，从家至无家；我已证得彼义，一切结（saṃyojana）已尽。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

我之诸漏已焚尽……佛陀教诲已完成。

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ သေက္ခကာလေ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥပရိဝိသေသဿ နိဗ္ဗတ္တိတာကာရံ ဝိဘာဝေန္တီ ဥဒါနဝသေန –

然而，证得阿罗汉果后，于有学位时回顾自己的行道，为阐明更高胜位的生起方式，以自说语（udāna）说道——

၁၁၂.

112.

‘‘နင်္ဂလေဟိ ကသံ ခေတ္တံ, ဗီဇာနိ ပဝပံ ဆမာ;

ပုတ္တဒါရာနိ ပေါသေန္တာ, ဓနံ ဝိန္ဒန္တိ မာဏဝါ.

青年以犁耕田，于地播撒种子；养育妻儿，获得财富。

၁၁၃.

113.

‘‘ကိမဟံ သီလသမ္ပန္နာ, သတ္ထုသာသနကာရိကာ;

နိဗ္ဗာနံ နာဓိဂစ္ဆာမိ, အကုသီတာ အနုဒ္ဓတာ.

为何我戒行具足，奉行导师教诲，不懈怠，不掉举，却未能证得涅槃？

၁၁၄.

114.

‘‘ပါဒေ ပက္ခာလယိတွာန, ဥဒကေသု ကရောမဟံ;

ပါဒေါဒကဉ္စ ဒိသွာန, ထလတော နိန္နမာဂတံ.

我洗双足，于水中取相；看见洗脚水从高处流向低处。

၁၁၅.

115.

‘‘တတော စိတ္တံ သမာဓေသိံ, အဿံ ဘဒြံဝဇာနိယံ;

တတော ဒီပံ ဂဟေတွာန, ဝိဟာရံ ပါဝိသိံ အဟံ;

သေယျံ ဩလောကယိတွာန, မဉ္စကမှိ ဥပါဝိသိံ.

于是我收摄心念，犹如良马；于是我持灯进入精舍（vihāra）；看过卧具后，于床上坐下。

၁၁၆.

116.

‘‘တတော သူစိံ ဂဟေတွာန, ဝဋ္ဋိံ ဩကဿယာမဟံ;

ပဒီပဿေဝ နိဗ္ဗာနံ, ဝိမောက္ခော အဟု စေတသော’’တိ. – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ;

于是我拿起针，拨下灯芯；犹如灯之熄灭，心解脱了。——她说了这些偈颂。

တတ္ထ ကသန္တိ ကသန္တာ ကသိကမ္မံ ကရောန္တာ. ဗဟုတ္ထေ ဟိ ဣဒံ ဧကဝစနံ. ပဝပန္တိ ဗီဇာနိ ဝပန္တာ. ဆမာတိ ဆမာယံ. ဘုမ္မတ္ထေ ဟိ ဣဒံ ပစ္စတ္တဝစနံ. အယဉှေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – ဣမေ မာဏဝါ သတ္တာ နင်္ဂလေဟိ ဖာလေဟိ ခေတ္တံ ကသန္တာ ယထာဓိပ္ပာယံ ခေတ္တဘူမိယံ ပုဗ္ဗဏ္ဏာပရဏ္ဏဘေဒါနိ ဗီဇာနိ ဝပန္တာ တံဟေတု တံနိမိတ္တံ အတ္တာနံ ပုတ္တဒါရာဒီနိ ပေါသေန္တာ ဟုတွာ ဓနံ [Pg.120] ပဋိလဘန္တိ. ဧဝံ ဣမသ္မိံ လောကေ ယောနိသော ပယုတ္တော ပစ္စတ္တပုရိသကာရော နာမ သဖလော သဥဒယော.

此处，“耕耘”(kasanti)意为正在耕耘(kasantā)、从事农活(kasikammaṃ karontā)。此为多数义之单数用法。“播种”(pavapanti)意为正在播撒种子(bījāni vapantā)。“于地”(chamā)即“在地上”(chamāyaṃ)。此为表方位义之单数格。此处简意如下：此等青年众生，以犁铧耕田，随心所欲于田地播撒谷物、豆类等种子，以此因缘养活自身与妻儿，从而获得财富。如是，于此世间，如理运用之个人努力(paccattapurisakāro)，可谓有果有利。

တတ္ထ ကိမဟံ သီလသမ္ပန္နာ, သတ္ထုသာသနကာရိကာ. နိဗ္ဗာနံ နာဓိဂစ္ဆာမိ, အကုသီတာ အနုဒ္ဓတာတိ အဟံ သုဝိသုဒ္ဓသီလာ အာရဒ္ဓဝီရိယတာယ အကုသီတာ အဇ္ဈတ္တံ သုသမာဟိတစိတ္တတာယ အနုဒ္ဓတာ စ ဟုတွာ စတုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာသင်္ခါတံ သတ္ထု သာသနံ ကရောန္တီ ကသ္မာ နိဗ္ဗာနံ နာဓိဂစ္ဆာမိ, အဓိဂမိဿာမိ ဧဝါတိ.

其中，“为何我戒行具足，奉行导师教诲，不懈怠，不掉举，却未能证得涅槃？”此偈之意为：我戒行极为清净，因精进不息而无懈怠，因内心善定而无掉举，奉行导师之教诲，即修习四圣谛业处，缘何未能证得涅槃？我必能证得！

ဧဝံ ပန စိန္တေတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ ဧကဒိဝသံ ပါဒဓောဝနဥဒကေ နိမိတ္တံ ဂဏှိ. တေနာဟ ‘‘ပါဒေ ပက္ခာလယိတွာနာ’’တိအာဒိ. တဿတ္ထော – အဟံ ပါဒေ ဓောဝန္တီ ပါဒပက္ခာလနဟေတု တိက္ခတ္တုံ အာသိတ္တေသု ဥဒကေသု ထလတော နိန္နမာဂတံ ပါဒေါဒကံ ဒိသွာ နိမိတ္တံ ကရောမိ.

她如此思惟后，修习观（vipassanā）业处时，一日在洗脚水中取相（nimitta）。因此说“洗脚后”等。其含义是：我洗脚时，看到为洗脚而三次倾倒的洗脚水从高处流向低处，便以此取相。

‘‘ယထာ ဣဒံ ဥဒကံ ခယဓမ္မံ ဝယဓမ္မံ, ဧဝံ သတ္တာနံ အာယုသင်္ခါရာ’’တိ ဧဝံ အနိစ္စလက္ခဏံ, တဒနုသာရေန ဒုက္ခလက္ခဏံ, အနတ္တလက္ခဏဉ္စ ဥပဓာရေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေန္တီ တတော စိတ္တံ သမာဓေသိံ, အဿံ ဘဒြံဝဇာနိယန္တိ ယထာ အဿံ ဘဒြံ အာဇာနိယံ ကုသလော သာရထိ သုခေန သာရေတိ, ဧဝံ မယှံ စိတ္တံ သုခေနေဝ သမာဓေသိံ, ဝိပဿနာသမာဓိနာ သမာဟိတံ အကာသိံ. ဧဝံ ပန ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေန္တီ ဥတုသပ္ပာယနိဇိဂိသာယ ဩဝရကံ ပဝိသန္တီ အန္ဓကာရဝိဓမနတ္ထံ ဒီပံ ဂဟေတွာ ဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ ဒီပံ ဌပေတွာ မဉ္စကေ နိသိန္နမတ္တာဝ ဒီပံ ဝိဇ္ဈာပေတုံ အဂ္ဂဠသူစိယာ ဒီပဝဋ္ဋိံ အာကဍ္ဎိံ, တာဝဒေဝ ဥတုသပ္ပာယလာဘေန တဿာ စိတ္တံ သမာဟိတံ အဟောသိ, ဝိပဿနာဝီထိံ ဩတရိ, မဂ္ဂေန ဃဋ္ဋေသိ. တတော မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ သဗ္ဗသော အာသဝါနံ ခယော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘တတော ဒီပံ ဂဟေတွာန…ပေ… ဝိမောက္ခော အဟု စေတသော’’တိ. တတ္ထ သေယျံ ဩလောကယိတွာနာတိ ဒီပါလောကေန သေယျံ ပဿိတွာ.

“犹如此水有坏灭之法、消逝之法，众生之寿行亦复如是。”如是思惟无常相，并依此思惟苦相及无我相，增长观（vipassanā），收摄心念，犹如良马。此即：犹如善巧之御者能轻易调御良马，我亦轻易收摄心念，以观定令心安住。如是增长观，为求适宜气候而入内室，为驱黑暗而持灯。入室后，置灯，方坐于床上，为熄灯火，即以门闩之针拨动灯芯。彼时，因得气候适宜，其心安住，入观道，触及圣道。其后，依道之次第，一切诸漏悉皆断尽。故说：‘于是我持灯…乃至…心解脱了。’此处‘看过卧具后’者，谓以灯光看见卧具。

သူစိန္တိ အဂ္ဂဠသူစိံ. ဝဋ္ဋိံ ဩကဿယာမီတိ ဒီပံ ဝိဇ္ဈာပေတုံ တေလာဘိမုခံ ဒီပဝဋ္ဋိံ အာကဍ္ဎေမိ. ဝိမောက္ခောတိ ကိလေသေဟိ ဝိမောက္ခော. သော ပန ယသ္မာ ပရမတ္ထတော စိတ္တဿ သန္တတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘စေတသော’’တိ. ယထာ ပန ဝဋ္ဋိတေလာဒိကေ ပစ္စယေ သတိ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟော ပဒီပေါ တဒဘာဝေ အနုပ္ပဇ္ဇနတော [Pg.121] နိဗ္ဗုတောတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ကိလေသာဒိပစ္စယေ သတိ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟံ စိတ္တံ တဒဘာဝေ အနုပ္ပဇ္ဇနတော ဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတီတိ အာဟ – ‘‘ပဒီပဿေဝ နိဗ္ဗာနံ, ဝိမောက္ခော အဟု စေတသော’’တိ.

“针”(sūciṃ)者，谓门闩之针(aggaḷasūciṃ)。“我拨下灯芯”(vaṭṭiṃ okassayāmi)者，谓为熄灭灯火，我将灯芯拨向油面。“解脱”(vimokkho)者，谓从诸漏中解脱。然彼解脱，于胜义中乃心之相续，故说“心之”(cetaso)。犹如灯，于灯芯、油等缘具足时方能生起，于彼等不具足时则不生起，故称“熄灭”；如是，心，于诸漏等缘具足时方能生起，于彼等不具足时则不生起，故称“解脱”。故说：“犹如灯之熄灭，心解脱了。”

ပဋာစာရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

芭达嘉拉长老尼偈释义终。

၁၁. တိံသမတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

11. 三十长老尼偈释义

မုသလာနိ ဂဟေတွာနာတိအာဒိကာ တိံသမတ္တာနံ ထေရီနံ ဂါထာ. တာပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တိယော အနုက္ကမေန ဥပစိတဝိမောက္ခသမ္ဘာရာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သကကမ္မသဉ္စောဒိတာ တတ္ထ တတ္ထ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇိတွာ ပရိသုဒ္ဓသီလာ ဝတ္တပဋိဝတ္တံ ပရိပူရေန္တိယော ဝိဟရန္တိ. အထေကဒိဝသံ ပဋာစာရာထေရီ တာသံ ဩဝါဒံ ဒေန္တီ –

“手持木杵”等偈，乃约三十位长老尼之偈颂。彼等于过去诸佛处已立善愿，于各处轮回中增长解脱之助缘善法，次第积累解脱资粮。于此佛出世时，为各自之业所推动，投生于各处家族中。达成年后，于芭达嘉拉（Paṭācārā）长老尼处听闻正法，生起信心而出家，戒行清净，圆满履行诸义务而住。某日，芭达嘉拉长老尼为彼等教诫开示：

၁၁၇.

117.

‘‘မုသလာနိ ဂဟေတွာန, ဓညံ ကောဋ္ဋေန္တိ မာဏဝါ;

ပုတ္တဒါရာနိ ပေါသေန္တာ, ဓနံ ဝိန္ဒန္တိ မာဏဝါ.

青年手持木杵，舂捣谷物；养育妻儿，获得财富。

၁၁၈.

118.

‘‘ကရောထ ဗုဒ္ဓသာသနံ, ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတိ;

ခိပ္ပံ ပါဒါနိ ဓောဝိတွာ, ဧကမန္တေ နိသီဒထ;

စေတောသမထမနုယုတ္တာ, ကရောထ ဗုဒ္ဓသာသန’’န္တိ. – ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ;

“当行佛陀教法，行已无有追悔；速洗双足，坐于一旁；专修心之寂止，当行佛陀教法。”——她说了此二偈。

တတ္ထာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ဣမေ သတ္တာ ဇီဝိတဟေတု မုသလာနိ ဂဟေတွာ ပရေသံ ဓညံ ကောဋ္ဋေန္တိ, ဥဒုက္ခလကမ္မံ ကရောန္တိ. အညမ္ပိ ဧဒိသံ နိဟီနကမ္မံ ကတွာ ပုတ္တဒါရံ ပေါသေန္တာ ယထာရဟံ ဓနမ္ပိ သံဟရန္တိ. တံ ပန နေသံ ကမ္မံ နိဟီနံ ဂမ္မံ ပေါထုဇ္ဇနိကံ ဒုက္ခံ အနတ္ထသဉှိတဉ္စ. တသ္မာ ဧဒိသံ သံကိလေသိကပပဉ္စံ ဝဇ္ဇေတွာ ကရောထ ဗုဒ္ဓသာသနံ သိက္ခတ္တယသင်္ခါတံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနံ ကရောထ သမ္ပာဒေထ အတ္တနော သန္တာနေ နိဗ္ဗတ္တေထ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ – ‘‘ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတီ’’တိ, ယဿ ကရဏဟေတု ဧတရဟိ အာယတိဉ္စ [Pg.122] အနုတာပံ နာပဇ္ဇတိ. ဣဒါနိ တဿ ကရဏေ ပုဗ္ဗကိစ္စံ အနုယောဂဝိဓိဉ္စ ဒဿေတုံ, ‘‘ခိပ္ပံ ပါဒါနိ ဓောဝိတွာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယသ္မာ အဓောဝိတပါဒဿ အဝိက္ခာလိတမုခဿ စ နိသဇ္ဇသုခံ ဥတုသပ္ပာယလာဘော စ န ဟောတိ, ပါဒေ ပန ဓောဝိတွာ မုခဉ္စ ဝိက္ခာလေတွာ ဧကမန္တေ နိသိန္နဿ တဒုဘယံ လဘတိ, တသ္မာ ခိပ္ပံ ဣမံ ယထာလဒ္ဓံ ခဏံ အဝိရာဓေန္တိယော ပါဒါနိ အတ္တနော ပါဒေ ဓောဝိတွာ ဧကမန္တေ ဝိဝိတ္တေ ဩကာသေ နိသီဒထ နိသဇ္ဇထ. အဋ္ဌတိံသာယ အာရမ္မဏေသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ စိတ္တရုစိကေ အာရမ္မဏေ အတ္တနော စိတ္တံ ဥပနိဗန္ဓိတွာ စေတောသမထမနုယုတ္တာ သမာဟိတေန စိတ္တေန စတုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာဝသေန ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သာသနံ ဩဝါဒံ အနုသိဋ္ဌိံ ကရောထ သမ္ပာဒေထာတိ.

此中要义如下：这些众生为求活命，手持木杵为他人舂捣谷物，从事臼舂之事。又做其他类似低贱的行业，养育妻儿，积聚相应的钱财。然而他们的行业却是低劣、鄙俗、凡夫之行，与苦相应，毫无益处。因此，应当远离此类染污戏论，奉行佛陀的教法，即名为三学的正等正觉之教法，应去行作、成就，令其在自相续中生起。此处说明缘由：所谓“做了之后不会后悔”，即是做了之后，现在与将来都不会生起追悔。如今为开示做此事的前行与方法，故说“迅速洗净双足”等。此中，因为不洗脚、不漱口者，无法获得安坐之乐与适宜之利，而洗脚漱口后，独坐于僻静处者，便能获得此二者。所以诸位应当迅速，莫要错失此已得之机，洗净双足后，于僻静处端坐。于三十八种所缘中，在任何自己心仪的所缘上，系心一处，致力于心寂止(cetosamatha)，以定心，通过修习四圣谛业处，来奉行、成就世尊佛陀的教法、忠告与训示。

အထ တာ ဘိက္ခုနိယော တဿာ ထေရိယာ ဩဝါဒေ ဌတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ ဘာဝနာယ ကမ္မံ ကရောန္တိယော ဉာဏဿ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ ဟေတုသမ္ပန္နတာယ စ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဩဝါဒဂါထာဟိ သဒ္ဓိံ –

那时，那些比丘尼们安住于那位长老尼的教诫，建立观(vipassanā)，精进修习。由于智慧成熟与因缘具足，她们与无碍解一同证得阿罗汉果。她们回顾自身的行持，并伴随着教诫偈颂——

၁၁၉.

119.

‘‘တဿာ တာ ဝစနံ သုတွာ, ပဋာစာရာယ သာသနံ;

ပါဒေ ပက္ခာလယိတွာန, ဧကမန္တံ ဥပါဝိသုံ;

စေတောသမထမနုယုတ္တာ, အကံသု ဗုဒ္ဓသာသနံ.

她们听了芭达嘉拉的教诫，洗净双足，坐于一处；致力于心寂止，奉行佛陀的教法。

၁၂၀.

120.

‘‘ရတ္တိယာ ပုရိမေ ယာမေ, ပုဗ္ဗဇာတိမနုဿရုံ;

ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမေ ယာမေ, ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓယုံ;

ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ, တမောခန္ဓံ ပဒါလယုံ.

于初夜时分，忆起往昔生；于中夜时分，清净于天眼；于后夜时分，摧破无明蕴。

၁၂၁.

121.

‘‘ဥဋ္ဌာယ ပါဒေ ဝန္ဒိံသု, ကတာ တေ အနုသာသနီ;

ဣန္ဒံဝ ဒေဝါ တိဒသာ, သင်္ဂါမေ အပရာဇိတံ;

ပုရက္ခတွာ ဝိဟဿာမ, တေဝိဇ္ဇာမှ အနာသဝါ’’တိ. –

起身礼其足：“您的教导已奉行。”犹如三十三天神，拥戴战无不胜的因陀罗，我们将以您为尊而住，我等已是三明无漏人。

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိံသု.

她们说了这些偈颂。

တတ္ထ တဿာ တာ ဝစနံ သုတွာ, ပဋာစာရာယ သာသနန္တိ တဿာ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ ကိလေသပဋိသတ္တုသာသနဋ္ဌေန သာသနဘူတံ ဩဝါဒဝစနံ, တာ တိံသမတ္တာ ဘိက္ခုနိယော သုတွာ ပဋိဿုတွာ သိရသာ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ.

此中，“听了她的言教，芭达嘉拉的教诫”：是指那大约三十位比丘尼，听闻了芭达嘉拉长老尼那具有训诫烦恼敌之义的教导之言后，应诺并以头顶戴奉受。

ဥဋ္ဌာယ [Pg.123] ပါဒေ ဝန္ဒိံသု, ကတာ တေ အနုသာသနီတိ ယထာသမ္ပဋိစ္ဆိတံ တဿာ သာသနံ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိ ကတွာ ယထာဖာသုကဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ ဘာဝေန္တိယော ဘာဝနံ မတ္ထကံ ပါပေတွာ အတ္တနာ အဓိဂတဝိသေသံ အာရောစေတုံ နိသိန္နာသနတော ဥဋ္ဌာယ တဿာ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘မဟာထေရိ တဝါနုသာသနီ ယထာနုသိဋ္ဌံ အမှေဟိ ကတာ’’တိ ဝတွာ တဿာ ပါဒေ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိံသု. ဣန္ဒံဝ ဒေဝါ တိဒသာ, သင်္ဂါမေ အပရာဇိတန္တိ ဒေဝါသုရသင်္ဂါမေ အပရာဇိတံ ဝိဇိတာဝိံ ဣန္ဒံ တာဝတိံသာ ဒေဝါ ဝိယ မဟာထေရိ, မယံ တံ ပုရက္ခတွာ ဝိဟရိဿာမ အညဿ ကတ္တဗ္ဗဿ အဘာဝတော. တသ္မာ ‘‘တေဝိဇ္ဇာမှ အနာသဝါ’’တိ အတ္တနော ကတညုဘာဝံ ပဝေဒေန္တီ ဣဒမေဝ တာသံ အညာဗျာကရဏံ အဟောသိ. ယံ ပနေတ္ထ အတ္ထတော အဝိဘတ္တံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

“起身礼其足，您的教导已奉行”：她们将所领受的教诫铭记于心，专注思惟，于适宜处坐下修习，直至修行圆满。为告知各自所证得的殊胜境界，她们从座位起身，走到长老尼面前，说：“大长老尼，我们已如您所教导的那样去做了。”然后以五体投地礼其双足。“犹如三十三天神……战无不胜的因陀罗”：犹如在天人与阿修罗的战争中，三十三天的天神们拥戴那战无不胜的帝释天。“我们将以您为尊而住”：大长老尼，我们也同样以您为尊而住，因为已无他事应做。因此，她们宣告“我等已是三明无漏人”，以此表达感恩，这便是她们的证悟之言。此中义理未详尽之处，如前所说。

တိံသမတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

三十女长老偈释义终。

၁၂. စန္ဒာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

12. 旃陀女长老偈释义

ဒုဂ္ဂတာဟံ ပုရေ အာသိန္တိအာဒိကာ စန္ဒာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ အနုက္ကမေန သမ္ဘတဝိမောက္ခသမ္ဘာရာ ပရိပက္ကဉာဏာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ အညတရသ္မိံ ဗြာဟ္မဏဂါမေ အပညာတဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. တဿာ နိဗ္ဗတ္တိတော ပဋ္ဌာယံ တံ ကုလံ ဘောဂေဟိ ပရိက္ခယံ ဂတံ. သာ အနုက္ကမေန ဝိညုတံ ပတွာ ဒုက္ခေန ဇီဝတိ. အထ တသ္မိံ ဂေဟေ အဟိဝါတရောဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တေနဿာ သဗ္ဗေပိ ဉာတကာ မရဏဗျသနံ ပါပုဏိံသု. သာ ဉာတိက္ခယေ ဇာတေ အညတ္ထ ဇီဝိတုံ အသက္ကောန္တီ ကပါလဟတ္ထာ ကုလေ ကုလေ ဝိစရိတွာ လဒ္ဓလဒ္ဓေန ဘိက္ခာဟာရေန ယာပေန္တီ ဧကဒိဝသံ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ ဘတ္တဝိဿဂ္ဂဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. ဘိက္ခုနိယော တံ ဒုက္ခိတံ ခုဒ္ဒါဘိဘူတံ ဒိသွာန သဉ္ဇာတကာရုညာ ပိယသမုဒါစာရေန သင်္ဂဟေတွာ တတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနေန ဥပစာရမနောဟရေန အာဟာရေန သန္တပ္ပေသုံ. သာ တာသံ အာစာရသီလေ ပသီဒိတွာ ထေရိယာ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. တဿာ ထေရီ ဓမ္မံ ကထေသိ. သာ တံ ဓမ္မံ သုတွာ သာသနေ အဘိပ္ပသန္နာ သံသာရေ စ သဉ္ဇာတသံဝေဂါ ပဗ္ဗဇိ[Pg.124]. ပဗ္ဗဇိတွာ စ ထေရိယာ ဩဝါဒေ ဌတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇန္တီ ကတာဓိကာရတာယ ဉာဏဿ စ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ –

“我从前贫穷困苦”等，是旃陀女长老的偈颂。她也曾在过去诸佛处种下善根，在轮回中辗转，修习增长趋向解脱的善法，逐步积聚解脱的资粮，智慧逐渐成熟。在今佛出世时，她投生于某个婆罗门村中一个无名婆罗门的家里。自从她出生后，那个家族的财富就开始衰败。她渐渐长大，生活困苦。后来，那个家中发生了瘟疫，她的所有亲人都因此丧命。亲人死尽后，她无力独自生活，只能手持瓦钵，挨家挨户乞讨，靠乞得的食物勉强维生。有一天，她来到了芭达嘉拉(Paṭācārā)长老尼布施食物的地方。比丘尼(bhikkhunī)们看见她痛苦又饥饿的样子，生起悲悯之心，用亲切友善的言语接待她，用当时美味可口的食物让她吃饱。她对比丘尼们的行仪与戒律心生净信，于是走到长老尼跟前，顶礼后坐于一旁。长老尼为她说法，她听法后，对教法深信不疑，对轮回生起悚惧感，于是出家。出家后，她安住于长老尼的教导，建立观(vipassanā)，精勤修习。由于宿世善业与今世智慧皆已成熟，不久便与无碍解一同证得阿罗汉果。她回顾自身的行持，感兴而说：

၁၂၂.

122.

‘‘ဒုဂ္ဂတာဟံ ပုရေ အာသိံ, ဝိဓဝါ စ အပုတ္တိကာ;

ဝိနာ မိတ္တေဟိ ဉာတီဟိ, ဘတ္တစောဠဿ နာဓိဂံ.

我昔日贫困，寡妇且无子；无亲亦无友，不得食与衣。

၁၂၃.

123.

‘‘ပတ္တံ ဒဏ္ဍဉ္စ ဂဏှိတွာ, ဘိက္ခမာနာ ကုလာ ကုလံ;

သီတုဏှေန စ ဍယှန္တီ, သတ္တ ဝဿာနိ စာရိဟံ.

手持钵与杖，挨家挨户乞；寒暑所煎熬，如是七年行。

၁၂၄.

124.

‘‘ဘိက္ခုနိံ ပုန ဒိသွာန, အန္နပါနဿ လာဘိနိံ;

ဥပသင်္ကမ္မံ အဝေါစံ, ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနဂါရိယံ.

后见一比丘尼，获得饮食；我即走近前，求出家无家。

၁၂၅.

125.

‘‘သာ စ မံ အနုကမ္ပာယ, ပဗ္ဗာဇေသိ ပဋာစာရာ;

တတော မံ ဩဝဒိတွာန, ပရမတ္ထေ နိယောဇယိ.

芭达嘉拉出于悲悯，令我出家；然后教导我，令我趣向究竟义。

၁၂၆.

126.

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, အကာသိံ အနုသာသနိံ;

အမောဃော အယျာယောဝါဒေါ, တေဝိဇ္ဇာမှိ အနာသဝါ’’တိ. –

我听闻其言，奉行其教导；圣者的教导真实不虚，我已证得三明，已尽诸漏。

ဥဒါနဝသေန ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她以自说语说了这些偈颂。

တတ္ထ ဒုဂ္ဂတာတိ ဒလိဒ္ဒါ. ပုရေတိ ပဗ္ဗဇိတတော ပုဗ္ဗေ. ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဟိ ဣဓ ပုဂ္ဂလော ဘောဂေဟိ အဍ္ဎော ဝါ ဒလိဒ္ဒေါ ဝါတိ န ဝတ္တဗ္ဗော. ဂုဏေဟိ ပန အယံ ထေရီ အဍ္ဎာယေဝ. တေနာဟ ‘‘ဒုဂ္ဂတာဟံ ပုရေ အာသိ’’န္တိ. ဝိဓဝါတိ ဓဝေါ ဝုစ္စတိ သာမိကော, တဒဘာဝါ ဝိဓဝါ, မတပတိကာတိ အတ္ထော. အပုတ္တိကာတိ ပုတ္တရဟိတာ. ဝိနာ မိတ္တေဟီတိ မိတ္တေဟိ ဗန္ဓဝေဟိ စ ပရိဟီနာ ရဟိတာ. ဘတ္တစောဠဿ နာဓိဂန္တိ ဘတ္တဿ စောဠဿ စ ပါရိပူရိံ နာဓိဂစ္ဆိံ, ကေဝလံ ပန ဘိက္ခာပိဏ္ဍဿ ပိလောတိကာခဏ္ဍဿ စ ဝသေန ဃာသစ္ဆာဒနမတ္တမေဝ အလတ္ထန္တိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘ပတ္တံ ဒဏ္ဍဉ္စ ဂဏှိတွာ’’တိအာဒိ.

此处，“贫困”(duggatā)即是贫乏(daliddā)。“从前”(pure)即出家之前。因为从出家之时起，于此，个人(puggala)不应以财富被称为富有或贫乏。但这位长老尼在德行上是富有的。因此说“我从前贫困”。“寡妇”(vidhavā)者，夫(dhava)谓之主(sāmiko)，无彼故为寡妇，意即亡夫。“无子”(aputtikā)即无有子女。“无亲友”(vinā mittehi)即远离、无有朋友与亲戚。“未得衣食”(bhattacoḷassa nādhigaṃ)意为：我未获得充足的食物与衣物，仅以乞食之食与褴褛之布，获得足以蔽体充饥之物。因此说“手持钵与杖”等等。

တတ္ထ [Pg.125] ပတ္တန္တိ မတ္တိကာဘာဇနံ. ဒဏ္ဍန္တိ ဂေါဏသုနခါဒိပရိဟရဏဒဏ္ဍကံ. ကုလာ ကုလန္တိ ကုလတော ကုလံ. သီတုဏှေန စ ဍယှန္တီတိ ဝသနဂေဟာဘာဝတော သီတေန စ ဥဏှေန စ ပီဠိယမာနာ.

此处，“钵”(pattaṃ)即是泥制容器。“杖”(daṇḍaṃ)即是为远离牛、狗等的棍棒。“从一家到另一家”(kulā kulaṃ)即是从一族到另一族。“为寒暑所灼”即是因无住所，为寒冷与炎热所逼迫。

ဘိက္ခုနိန္တိ ပဋာစာရာထေရိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ပုနာတိ ပစ္ဆာ, သတ္တသံဝစ္ဆရတော အပရဘာဂေ.

“比丘尼”(bhikkhuniṃ)是针对芭达嘉拉(Paṭācārā)长老尼而说。“再”(punā)即是之后，在七年之后。

ပရမတ္ထေတိ ပရမေ ဥတ္တမေ အတ္ထေ, နိဗ္ဗာနဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ နိဗ္ဗာနေ စ. နိယောဇယီတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခန္တီ နိယောဇေသိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“于究竟义”(paramatthe)即于至高、无上之义，于趣向涅槃之道以及于涅槃。“引导”(niyojayi)即是开示业处而引导。其余如前所述。

စန္ဒာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

旃陀长老尼偈释义终。

ပဉ္စကနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

五集释义终。

၆. ဆက္ကနိပါတော

6. 第六集

၁. ပဉ္စသတမတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 五百长老尼偈释义

ဆက္ကနိပါတေ [Pg.126] ယဿ မဂ္ဂံ န ဇာနာသီတိအာဒိကာ ပဉ္စသတမတ္တာနံ ထေရီနံ ဂါထာ. ဣမာပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တိယော အနုက္ကမေန ဥပစိတဝိမောက္ခသမ္ဘာရာ ဟုတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ တတ္ထ တတ္ထ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ မာတာပိတူဟိ ပတိကုလံ အာနီတာ တတ္ထ တတ္ထ ပုတ္တေ လဘိတွာ ဃရာဝါသံ ဝသန္တိယော သမာနဇာတိကဿ တာဒိသဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ သဗ္ဗာဝ မတပုတ္တာ ဟုတွာ, ပုတ္တသောကေန အဘိဘူတာ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ နိသိန္နာ အတ္တနော သောကကာရဏံ အာရောစေသုံ. ထေရီ တာသံ သောကံ ဝိနောဒေန္တီ –

于第六集中，有以“汝不知其道”等为首的五百余位长老尼的偈颂。她们亦曾在过去诸佛座下行持功德，于一一有生中，积累作为出离之依止的善法，次第积集了解脱资粮。于此佛陀出世之时，她们生于各处家族，及长，由父母送至夫家，于彼处得子，居家度日。因造作同类之业，她们全都亡其子，为丧子之痛所压倒，遂前往芭达嘉拉(Paṭācārā)长老尼处，礼敬后坐于一旁，告知自己悲伤的缘由。长老尼为除其忧，说道——

၁၂၇.

127.

‘‘ယဿ မဂ္ဂံ န ဇာနာသိ, အာဂတဿ ဂတဿ ဝါ;

တံ ကုတော စာဂတံ သတ္တံ, မမ ပုတ္တောတိ ရောဒသိ.

“汝不知其来去之道，彼从何来之众生，汝何以‘我子’而哭？”

၁၂၈.

128.

‘‘မဂ္ဂဉ္စ ခေါဿ ဇာနာသိ, အာဂတဿ ဂတဿ ဝါ;

န နံ သမနုသောစေသိ, ဧဝံဓမ္မာ ဟိ ပါဏိနော.

“汝若知其来去之道，则不应为彼悲伤，有情之法本如是。”

၁၂၉.

129.

‘‘အယာစိတော တတာဂစ္ဆိ, နာနုညာတော ဣတော ဂတော;

ကုတောစိ နူန အာဂန္တွာ, ဝသိတွာ ကတိပါဟကံ;

ဣတောပိ အညေန ဂတော, တတောပညေန ဂစ္ဆတိ.

“不请而自彼处来，不许而从此中去；从某处而来，暂住几日，复从此去往他处，再从彼去往另一处。”

၁၃၀.

130.

‘‘ပေတော မနုဿရူပေန, သံသရန္တော ဂမိဿတိ;

ယထာဂတော တထာ ဂတော, ကာ တတ္ထ ပရိဒေဝနာ’’တိ. –

“亡者以人形，轮回中流转；如其来时来，如其去时去，于此何悲叹？”

ဣမာဟိ စတူဟိ ဂါထာဟိ ဓမ္မံ ဒေသေသိ.

她以此四偈说法。

တာ တဿာ ဓမ္မံ သုတွာ သဉ္ဇာတသံဝေဂါ ထေရိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိံသု. ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တိယော ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယာနံ ဓမ္မာနံ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟိံသု. အထ တာ အဓိဂတာရဟတ္တာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန ‘‘ယဿ မဂ္ဂံ န ဇာနာသီ’’တိအာဒိကာဟိ ဩဝါဒဂါထာဟိ သဒ္ဓိံ –

她们听闻她的法后，生起悚惧感，于长老尼处出家。出家后，修习观(vipassanā)业，因解脱成熟之法已然成熟，不久即连同无碍解，安住于阿罗汉位。其后，已证阿罗汉果的她们，在省察自己的行道后，连同“汝不知其道”等教诫偈，以自说(udāna)的方式说道——

၁၃၁.

131.

‘‘အဗ္ဗဟီ [Pg.127] ဝတ မေ သလ္လံ, ဒုဒ္ဒသံ ဟဒယဿိတံ;

ယာ မေ သောကပရေတာယ, ပုတ္တသောကံ ဗျပါနုဒိ.

“实已拔我箭，难见住心中；我为忧所覆，彼除我子忧。”

၁၃၂.

132.

‘‘သာဇ္ဇ အဗ္ဗူဠှသလ္လာဟံ, နိစ္ဆာတာ ပရိနိဗ္ဗုတာ;

ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ, ဥပေမိ သရဏံ မုနိ’’န္တိ. –

“今日我拔箭，无欲而寂灭；我皈依佛陀、正法与僧伽，皈依于牟尼。”

ဣမာ ဂါထာ ဝိသုံ ဝိသုံ အဘာသိံသု.

她们各各说此等偈颂。

တတ္ထ ယဿ မဂ္ဂံ န ဇာနာသိ, အာဂတဿ ဂတဿ ဝါတိ ယဿ သတ္တဿ ဣဓ အာဂတဿ အာဂတမဂ္ဂံ ဝါ ဣတော ဂတဿ ဂတမဂ္ဂံ ဝါ တွံ န ဇာနာသိ. အနန္တရာ အတီတာနာဂတဘဝူပပတ္တိယော သန္ဓာယ ဝဒတိ. တံ ကုတော စာဂတံ သတ္တန္တိ တံ ဧဝံ အဝိညာတာဂတဂတမဂ္ဂံ ကုတောစိ ဂတိတော အာဂတမဂ္ဂံ အာဂစ္ဆန္တေန အန္တရာမဂ္ဂေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အကတပရိစယသမာဂတပုရိသသဒိသံ သတ္တံ ကေဝလံ မမတ္တံ ဥပ္ပာဒေတွာ မမ ပုတ္တောတိ ကုတော ကေန ကာရဏေန ရောဒသိ. အပ္ပဋိကာရတော မမ ပုတ္တဿ စ အကာတဗ္ဗတော န ဧတ္ထ ရောဒနကာရဏံ အတ္ထီတိ အဓိပ္ပာယော.

此处，“汝不知其来者或去者之道”，即是说，汝不知此众生来此的来路，或从此而去的去路。此乃针对紧邻的过去与未来诸有生而说。“彼从何来之众生”，即是说，对此来去之道皆不明了、从某趣而来、在来路上完全如同一个素未谋面之人般的众生，你仅仅生起“我所”之念，而说“我的儿子”，是出于何种原因而哭泣呢？其意为：因无可救疗，且对“我的儿子”亦无能为力，故此处无有哭泣的理由。

မဂ္ဂဉ္စ ခေါဿ ဇာနာသီတိ အဿ တဝ ပုတ္တာဘိမတဿ သတ္တဿ အာဂတဿ အာဂတမဂ္ဂဉ္စ ဂတဿ ဂတမဂ္ဂဉ္စ အထ ဇာနေယျာသိ. န နံ သမနုသောစေသီတိ ဧဝမ္ပိ နံ န သမနုသောစေယျာသိ. ကသ္မာ? ဧဝံဓမ္မာ ဟိ ပါဏိနော, ဒိဋ္ဌဓမ္မေပိ ဟိ သတ္တာနံ သဗ္ဗေဟိ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝါ ဝိနာဘာဝါ တတ္ထ ဝသဝတ္တိတာယ အဘာဝတော, ပဂေဝ အဘိသမ္ပရာယံ.

“汝若知其道”，即是说，你若知道你视为儿子的那个众生，其来路与去路。“则不应为彼悲伤”，即是说，即便如此，你也不应为他悲伤。为何？“有情之法本如是”，因为即便在现法中，有情对于一切可爱、可意之事，亦有别离与分离，于此无有自主力，更何况于来世。

အယာစိတော တတာဂစ္ဆီတိ တတော ပရလောကတော ကေနစိ အယာစိတော ဣဓ အာဂစ္ဆိ. ‘‘အာဂတော’’တိပိ ပါဠိ, သော ဧဝတ္ထော. နာနုညာတော ဣတော ဂတောတိ ဣဓလောကတော ကေနစိ အနနုညာတော ပရလောကံ ဂတော. ကုတောစီတိ နိရယာဒိတော ယတော ကုတောစိ ဂတိတော. နူနာတိ ပရိသင်္ကာယံ. ဝသိတွာ ကတိပါဟကန္တိ ကတိပယဒိဝသမတ္တံ ဣဓ ဝသိတွာ. ဣတောပိ အညေန ဂတောတိ ဣတောပိ ဘဝတော အညေန ဂတော, ဣတော အညမ္ပိ ဘဝံ ပဋိသန္ဓိဝသေန ဥပဂတော. တတောပညေန ဂစ္ဆတီတိ တတောပိ ဘဝတော အညေန ဂမိဿတိ, အညမေဝ ဘဝံ ဥပဂမိဿတိ.

“不请而自彼处来”，即未经任何人请求而从彼世来到此世。“Āgato”亦是经文，其义相同。“不许而从此中去”，即未经任何人允许而从此世去往彼世。“从某处”，即从地狱等任何趣处。“想必”(nūna)是用于推测。“暂住几日”，即在此仅住数日。“复从此去往他处”，即从此有去往另一有，以结生而趣向另一有。“再从彼去往另一处”，即再从彼有去往另一有，将趣向另一有。

ပေတောတိ [Pg.128] အပေတော တံ တံ ဘဝံ ဥပပဇ္ဇိတွာ တတော အပဂတော. မနုဿရူပေနာတိ နိဒဿနမတ္တမေတံ, မနုဿဘာဝေန တိရစ္ဆာနာဒိဘာဝေန စာတိ အတ္ထော. သံသရန္တောတိ အပရာပရံ ဥပပတ္တိဝသေန သံသရန္တော. ယထာဂတော တထာ ဂတောတိ ယထာ အဝိညာတဂတိတော စ အနာမန္တေတွာ အာဂတော တထာ အဝိညာတဂတိကော အနနုညာတောဝ ဂတော. ကာ တတ္ထ ပရိဒေဝနာတိ တတ္ထ တာဒိသေ အဝသဝတ္တိနိ ယထာကာမာဝစရေ ကာ နာမ ပရိဒေဝနာ, ကိံ ပရိဒေဝိတေန ပယောဇနန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“亡者”(peto)，即离去者，投生于彼彼之有，复从彼处离去。“以人形”仅是示例，意为以人之状态或以畜生等状态。“轮回中流转”，即以一再生起的方式不断轮回。“如其来时来，如其去时去”，即如其从未知的趣处不请自来，亦如是去往未知的趣处，不告而别。“于此何悲叹”，意为于此种无法自主、随业而行之事，有何悲叹？悲叹有何用？其余如前所述。

ဧတ္ထ စ အာဒိတော စတဿော ဂါထာ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ တေသံ ပဉ္စမတ္တာနံ ဣတ္ထိသတာနံ သောကဝိနောဒနဝသေန ဝိသုံ ဝိသုံ ဘာသိတာ. တဿာ ဩဝါဒေ ဌတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ အဓိဂတဝိသေသာဟိ တာဟိ ပဉ္စသတမတ္တာဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ဆပိ ဂါထာ ပစ္စေကံ ဘာသိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

于此，最初的四首偈颂是芭达嘉拉长老尼为消除那五百余位妇女的忧伤而各各分别说的。应当了知，那五百余位比丘尼住于她的教诫中，出家后证得殊胜，她们每人各说了全部六首偈颂。

ပဉ္စသတာ ပဋာစာရာတိ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ သန္တိကေ လဒ္ဓဩဝါဒတာယ ပဋာစာရာယ ဝုတ္တံ အဝေဒိသုန္တိ ကတွာ ‘‘ပဋာစာရာ’’တိ လဒ္ဓနာမာ ပဉ္စသတာ ဘိက္ခုနိယော.

“五百芭达嘉拉”，是指五百位比丘尼，她们因在芭达嘉拉长老尼处领受教诫，并向芭达嘉拉报告了她们所说（的成就），故得名“芭达嘉拉”。

ပဉ္စသတမတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

五百余长老尼偈释义终。

၂. ဝါသေဋ္ဌီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

2. 婆私咤长老尼偈释义

ပုတ္တသောကေနဟံ အဋ္ဋာတိအာဒိကာ ဝါသေဋ္ဌိယာ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ အနုက္ကမေန သမ္ဘတဝိမောက္ခသမ္ဘာရာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝေသာလိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ မာတာပိတူဟိ သမာနဇာတိကဿ ကုလပုတ္တဿ ဒိန္နာ ပတိကုလံ ဂန္တွာ တေန သဒ္ဓိံ သုခသံဝါသံ ဝသန္တီ ဧကံ ပုတ္တံ လဘိတွာ တသ္မိံ အာဓာဝိတွာ ပရိဓာဝိတွာ ဝိစရဏကာလေ ကာလံ ကတေ ပုတ္တသောကေန အဋ္ဋိတာ ဥမ္မတ္တိကာ အဟောသိ. သာ ဉာတကေသု သာမိကေ စ တိကိစ္ဆံ ကရောန္တေသု တေသံ အဇာနန္တာနံယေဝ ပလာယိတွာ ယတော တတော ပရိဗ္ဘမန္တီ မိထိလာနဂရံ သမ္ပတ္တာ တတ္ထဒ္ဒသ ဘဂဝန္တံ အန္တရဝီထိယံ ဂစ္ဆန္တံ ဒန္တံ ဂုတ္တံ သံယတိန္ဒြိယံ [Pg.129] နာဂံ. ဒိသွာန သဟ ဒဿနေန ဗုဒ္ဓါနုဘာဝတော အပဂတုမ္မာဒါ ပကတိစိတ္တံ ပဋိလဘိ. အထဿာ သတ္ထာ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သာ တံ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသံဝေဂါ သတ္ထာရံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိတွာ သတ္ထု အာဏာယ ဘိက္ခုနီသု ပဗ္ဗဇိတွာ ကတပုဗ္ဗကိစ္စာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ ဃဋေန္တီ ဝါယမန္တီ ပရိပက္ကဉာဏတာယ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

“我为子忧伤所苦”等偈，是婆私咤长老尼所说。她也曾在过去诸佛座下行善，于各处轮回中培育了导向解脱的善业，逐渐积集解脱资粮，流转于天人之间。在这一佛陀出世的时代，她生于毗舍离(Vesālī)的一个家族中，成年后，父母将她嫁给一位同种姓的良家子。她去到夫家，与丈夫和睦地生活，生下一个儿子。当她正悉心照料孩子时，儿子却夭折了，她因丧子之痛而心乱如狂。她的亲戚和丈夫为她治疗，但她趁他们不注意时逃走，四处游荡，最终抵达弥提罗(Mithilā)城。在那里，她看见世尊走在街巷中，已调伏、已守护、诸根收摄，如龙象一般。一见到世尊，她便因佛陀的威力而狂乱顿消，恢复了正常的心智。于是，导师(Satthā)为她简要地开示了法。听闻此法后，她生起悚惧之心，向导师请求出家。奉导师之命，她在比丘尼僧团中出家。完成前行事务后，她建立起观(vipassanā)，努力精进，因智慧成熟，不久便连同四无碍解证得阿罗汉果。她省察自己的修证，以自说颂的方式说道：

၁၃၃.

133.

‘‘ပုတ္တသောကေနဟံ အဋ္ဋာ, ခိတ္တစိတ္တာ ဝိသညိနီ;

နဂ္ဂါ ပကိဏ္ဏကေသီ စ, တေန တေန ဝိစာရိဟံ.

我为子忧伤所苦，心乱失智无意识；裸身披发我游荡，从此至彼无处栖。

၁၃၄.

134.

‘‘ဝီထိသင်္ကာရကူဋေသု, သုသာနေ ရထိယာသု စ;

အစရိံ တီဏိ ဝဿာနိ, ခုပ္ပိပါသာ သမပ္ပိတာ.

街巷垃圾堆之上，墓地与大道之间；我游荡了三整年，饱受饥渴的熬煎。

၁၃၅.

135.

‘‘အထဒ္ဒသာသိံ သုဂတံ, နဂရံ မိထိလံ ပတိ;

အဒန္တာနံ ဒမေတာရံ, သမ္ဗုဒ္ဓမကုတောဘယံ.

其后我得见善逝，正走向弥提罗城；祂是未调者之导，是正觉者无所畏。

၁၃၆.

136.

‘‘သစိတ္တံ ပဋိလဒ္ဓါန, ဝန္ဒိတွာန ဥပါဝိသိံ;

သော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, အနုကမ္ပာယ ဂေါတမော.

我恢复了己心智，礼敬之后我坐下；出于慈悯乔达摩，祂为我开示正法。

၁၃၇.

137.

‘‘တဿ ဓမ္မံ သုဏိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ;

ယုဉ္ဇန္တီ သတ္ထုဝစနေ, သစ္ဆာကာသိံ ပဒံ သိဝံ.

听闻了祂的正法，我出家入无家状态；遵行导师的教言，我亲证吉祥之境。

၁၃၈.

138.

‘‘သဗ္ဗေ သောကာ သမုစ္ဆိန္နာ, ပဟီနာ ဧတဒန္တိကာ;

ပရိညာတာ ဟိ မေ ဝတ္ထူ, ယတော သောကာန သမ္ဘဝေါ’’တိ. –

一切忧伤已断绝，已舍弃，这是终结；我已遍知其根基，一切忧伤由此生。

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这些偈颂。

တတ္ထ အဋ္ဋာတိ အဋ္ဋိတာ. အယမေဝ ဝါ ပါဌော, အဋ္ဋိတာ ပီဠိတာတိ အတ္ထော. ခိတ္တစိတ္တာတိ သောကုမ္မာဒေန ခိတ္တဟဒယာ. တတော ဧဝ ပကတိသညာယ ဝိဂမေန ဝိသညိနီ. ဟိရောတ္တပ္ပာဘာဝတော အပဂတဝတ္ထတာယ နဂ္ဂါ. ဝိဓုတကေသတာယ ပကိဏ္ဏကေသီ. တေန တေနာတိ ဂါမေန ဂါမံ နဂရေန နဂရံ ဝီထိယာ ဝီထိံ ဝိစရိံ အဟံ.

在此，“aṭṭā”即“aṭṭitā”。或者这就是读法，“aṭṭitā”的意思是“被折磨”、“被压迫”。“Khittacittā”，即因忧伤与疯狂而心意狂乱。因此，由于正常想的消失而为“visaññinī”(无意识)。由于没有惭与愧，衣物脱落而为“naggā”(裸体)。由于头发散乱而为“pakiṇṇakesī”(披头散发)。“Tena tena”，即我从一村到一村，从一城到一城，从一街到一街地游荡。

အထာတိ ပစ္ဆာ ဥမ္မာဒသံဝတ္တနိယဿ ကမ္မဿ ပရိက္ခယေ. သုဂတန္တိ သောဘနဂမနတ္တာ သုန္ဒရံ ဌာနံ ဂတတ္တာ သမ္မာ ဂဒတ္တာ သမ္မာ စ ဂတတ္တာ သုဂတံ [Pg.130] ဘဂဝန္တံ. မိထိလံ ပတီတိ မိထိလာဘိမုခံ, မိထိလာနဂရာဘိမုခံ ဂစ္ဆန္တန္တိ အတ္ထော.

“此后”，即在导致疯狂的业穷尽之后。“善逝”，是因行路美好、已至美好之处、已作善说、已正确行走，故世尊为善逝。“往弥提罗”，意为朝向弥提罗(Mithilā)，即朝着弥提罗城而去。

သစိတ္တံ ပဋိလဒ္ဓါနာတိ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဥမ္မာဒံ ပဟာယ အတ္တနော ပကတိစိတ္တံ ပဋိလဘိတွာ.

“得回自心”，即藉由佛陀的威力舍弃疯狂，重获自己正常的心。

ယုဉ္ဇန္တီ သတ္ထုဝစနေတိ သတ္ထု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ယောဂံ ကရောန္တီ ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇန္တီ. သစ္ဆာကာသိံ ပဒံ သိဝန္တိ သိဝံ ခေမံ စတူဟိ ယောဂေဟိ အနုပဒ္ဒုတံ နိဗ္ဗာနံ ပဒံ သစ္ဆိအကာသိံ.

“勤修导师言”，即在导师、正自觉者的教法中努力，勤修禅定。“我已证寂境”，即我已亲证那安稳、安宁、不受四轭扰乱的涅槃之境。

ဧတဒန္တိကာတိ ဧတံ ဣဒါနိ မယာ အဓိဂတံ အရဟတ္တံ အန္တော ပရိယောသာနံ ဧတေသန္တိ ဧတဒန္တိကာ, သောကာ. န ဒါနိ တေသံ သမ္ဘဝေါ အတ္ထီတိ အတ္ထော. ယတော သောကာန သမ္ဘဝေါတိ ယတော အန္တောနိဇ္ဈာနလက္ခဏာနံ သောကာနံ သမ္ဘဝေါ, တေသံ သောကာနံ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓသင်္ခါတာ ဝတ္ထူ အဓိဋ္ဌာနာနိ ဉာတတီရဏပဟာနပရိညာဟိ ပရိညာတာ. တသ္မာ သောကာ ဧတဒန္တိကာတိ ယောဇနာ.

“此为究竟”，意为此阿罗汉果现在已被我证得，是诸忧愁的终点与结局，故称“此为究竟”。其义为：它们现在不再生起。至于诸忧愁的生起，那些以内在焦灼为特征的忧愁，它们的根基，即被称为五取蕴的事物，已通过知遍知、审度遍知与断遍知被完全了知。因此，诸忧愁以此为终点，这是其关联。

ဝါသေဋ္ဌီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

婆私咤长老尼偈释义终。

၃. ခေမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

3. 谶摩长老尼偈释义

ဒဟရာ တွံ ရူပဝတီတိအာဒိကာ ခေမာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ပရာဓီနဝုတ္တိကာ ပရေသံ ဒါသီ အဟောသိ. သာ ပရေသံ ဝေယျာဝစ္စကရဏေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တီ ဧကဒိဝသံ ပဒုမုတ္တရဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဂ္ဂသာဝကံ သုဇာတတ္ထေရံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဒိသွာ တယော မောဒကေ ဒတွာ တံဒိဝသမေဝ အတ္တနော ကေသေ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ထေရဿ ဒါနံ ဒတွာ ‘‘အနာဂတေ မဟာပညာ ဗုဒ္ဓဿ သာဝိကာ ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ ကတွာ ယာဝဇီဝံ ကုသလကမ္မေ အပ္ပမတ္တာ ဟုတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ အနုက္ကမေန ဆကာမသဂ္ဂေ, တေသံ တေသံ ဒေဝရာဇူနံ မဟေသိဘာဝေန ဥပပန္နာ, မနုဿလောကေပိ အနေကဝါရံ စက္ကဝတ္တီနံ မဏ္ဍလရာဇူနဉ္စ မဟေသိဘာဝံ ဥပဂတာ မဟာသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ မနုဿလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ, သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသံဝေဂါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဒသဝဿသဟဿာနိ [Pg.131] ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မကထိကာ ဟုတွာ ဗဟုဇနဿ ဓမ္မကထနာဒိနာ ပညာသံဝတ္တနိယကမ္မံ ကတွာ တတော စဝိတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ကပ္ပေ ဘဂဝတော စ ကကုသန္ဓဿ ဘဂဝတော စ ကောဏာဂမနဿ ကာလေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ မဟန္တံ သံဃာရာမံ ကာရေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ နိယျာဒေသိ.

“你年轻貌美”等偈颂是谶摩(Khemā)长老尼所说。据说，在莲花上佛(Padumuttara)时代，她生于天鹅城，是一位仰赖他人生活的婢女。她靠为他人服务维生，一日见到莲花上佛正自觉者的上首弟子善生(Sujāta)长老正在托钵，便供养了三块糕点，并于当日剪下自己的头发供养长老，发愿道：“愿我未来能成为一位大智慧佛陀的女声闻弟子。”她一生于善业不放逸，在天界与人界中轮回，次第生于六欲天，成为彼等天王的王后；在人界也多次成为转轮王与地方国王的王后，享受大福报。在毗婆尸世尊时代，她生于人界，获得智慧后，于世尊座下听闻法义而生起悚惧感，遂出家修梵行一万年，成为一位博学多闻、善于说法的比丘尼，通过说法等方式造作了能增长智慧的业。自彼处死后，她仅在善趣中轮回。于此劫中，在拘留孙世尊与拘那含牟尼世尊的时代，她生于富裕之家，获得智慧，并建造了一座大僧伽蓝，供养以佛陀为首的比丘僧团。

ဘဂဝတော ပန ကဿပဒသဗလဿ ကာလေ ကိကိဿ ကာသိရညော သဗ္ဗဇေဋ္ဌိကာ သမဏီ နာမ ဓီတာ ဟုတွာ, သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသံဝေဂါ အဂါရေယေဝ ဌိတာ, ဝီသတိ ဝဿသဟဿာနိ ကောမာရိဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ သမဏဂုတ္တာဒီဟိ အတ္တနော ဘဂိနီဟိ သဒ္ဓိံ ရမဏီယံ ပရိဝေဏံ ကာရေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ နိယျာဒေသိ. ဧဝမေဝ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ အာယတနဂတံ ဥဠာရံ ပုညကမ္မံ ကတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ မဒ္ဒရဋ္ဌေ သာကလနဂရေ ရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. ခေမာတိဿာ နာမံ အဟောသိ, သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစာ. သာ ဝယပ္ပတ္တာ ဗိမ္ဗိသာရရညော ဂေဟံ ဂတာ. သတ္ထရိ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တေ ရူပမတ္တာ ဟုတွာ ‘‘ရူပေ ဒေါသံ ဒဿေတီ’’တိ သတ္ထု ဒဿနာယ န ဂစ္ဆတိ.

再者，于迦叶十力尊时代，她成为迦尸国(Kāsi)奇奇(Kiki)王的长女，名为沙摩尼(Samaṇī)。她在世尊座下听闻法义而生起悚惧感，虽然住于家中，却修持童女梵行两万年。她与沙摩尼护(Samaṇaguttā)等姐妹们一起建造了一座怡人的净修处，供养以佛陀为首的比丘僧团。就这样，她在生生世世中造作了能导向未来的广大善业，仅在善趣中轮回。于此佛出世时，她生于摩陀(Madda)国娑伽罗(Sākala)城的王族中，名为谶摩(Khemā)，肤色金黄，肌肤犹如纯金。成年后，她嫁予频婆娑罗王。当世尊住在竹林时，她因自己的美貌而陶醉，心想：“导师会指出美貌的过患。”故不去拜见世尊。

ရာဇာ မနုဿေဟိ ဝေဠုဝနဿ ဝဏ္ဏေ ပကာသာပေတွာ ဒေဝိယာ ဝိဟာရဒဿနာယ စိတ္တံ ဥပ္ပာဒေသိ. အထ ဒေဝီ ‘‘ဝိဟာရံ ပဿိဿာမီ’’တိ ရာဇာနံ ပဋိပုစ္ဆိ. ရာဇာ ‘‘ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ အဒိသွာ အာဂန္တုံ န လဘိဿသီ’’တိ ဝတွာ ပုရိသာနံ သညံ အဒါသိ – ‘‘ဗလက္ကာရေနပိ ဒေဝိံ ဒသဗလံ ဒဿေထာ’’တိ. ဒေဝီ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဒိဝသဘာဂံ ခေပေတွာ နိဝတ္တေန္တီ သတ္ထာရံ အဒိသွာဝ ဂန္တုံ အာရဒ္ဓါ. အထ နံ ရာဇပုရိသာ အနိစ္ဆန္တိမ္ပိ သတ္ထု သန္တိကံ နယိံသု. သတ္ထာ တံ အာဂစ္ဆန္တိံ ဒိသွာ ဣဒ္ဓိယာ ဒေဝစ္ဆရာသဒိသံ ဣတ္ထိံ နိမ္မိနိတွာ တာလပဏ္ဏံ ဂဟေတွာ ဗီဇယမာနံ အကာသိ. ခေမာ ဒေဝီ တံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘ဧဝရူပါ နာမ ဒေဝစ္ဆရပဋိဘာဂါ ဣတ္ထိယော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ တိဋ္ဌန္တိ, အဟံ ဧတာသံ ပရိစာရိကတာယပိ နပ္ပဟောမိ, မနမ္ပိ နိက္ကာရဏာ ပါပစိတ္တဿ ဝသေန နဋ္ဌာ’’တိ နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ တမေဝ ဣတ္ထိံ ဩလောကယမာနာ အဋ္ဌာသိ. အထဿာ ပဿန္တိယာဝ သတ္ထု အဓိဋ္ဌာနဗလေန သာ ဣတ္ထီ ပဌမဝယံ အတိက္ကမ္မ မဇ္ဈိမဝယမ္ပိ အတိက္ကမ္မ ပစ္ဆိမဝယံ ပတွာ ခဏ္ဍဒန္တာ ပလိတကေသာ ဝလိတ္တစာ ဟုတွာ သဒ္ဓိံ တာလပဏ္ဏေန ပရိဝတ္တိတွာ ပတိ[Pg.132]. တတော ခေမာ ကတာဓိကာရတ္တာ ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘ဧဝံဝိဓမ္ပိ သရီရံ ဤဒိသံ ဝိပတ္တိံ ပါပုဏိ, မယှမ္ပိ သရီရံ ဧဝံဂတိကမေဝ ဘဝိဿတီ’’တိ. အထဿာ စိတ္တာစာရံ ဉတွာ သတ္ထာ –

国王命人宣扬竹林(Veḷuvana)的美景，以此让王后生起前往一观之心。于是，王后问国王：“我可以去看看那座寺院吗？”国王说：“你去了寺院，若不见导师，就不能回来。”于是命令侍从：“即使强迫，也要让王后见到十力者。”王后前往寺院，消磨了大半天，因为没见到导师，正准备动身回去。这时，国王的侍从们，虽然她不愿意，还是将她带到了导师面前。导师见她走来，便以神通力化现出一位貌如天女的女子，手持多罗叶扇为自己扇风。差摩(Khemā)王后见到她，心想：“如此媲美天女的女子们站在世尊不远处，我连做她们的侍女都不配，我却无缘无故地因邪恶之心而毁了自己。”她便取其相，凝视着那位女子。就在她观看之时，以导师的决意之力，那女子越过了青春期，又越过了中年期，进入了老年期，变得牙齿掉落、头发花白、皮肤褶皱，连同多罗叶扇一起倒在地上。于是，因为过去所作的功德，差摩心想：“如此的身体也会遭遇这样的毁灭，我的身体也必将有同样的归宿。”导师了知她的心行，便说：

‘‘ယေ ရာဂရတ္တာနုပတန္တိ သောတံ, သယံ ကတံ မက္ကဋကောဝ ဇာလံ;

ဧတမ္ပိ ဆေတွာန ပရိဗ္ဗဇန္တိ, အနပေက္ခိနော ကာမသုခံ ပဟာယာ’’တိ. –

“染于贪欲者投身欲流，如蜘蛛投身于自结的网；贤者斩断此缚，舍弃感官之乐，无所欲求而游方。”

ဂါထမာဟ. သာ ဂါထာပရိယောသာနေ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏီတိ အဋ္ဌကထာသု အာဂတံ. အပဒါနေ ပန ‘‘ဣမံ ဂါထံ သုတွာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌိတာ ရာဇာနံ အနုဇာနာပေတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏီ’’တိ အာဂတံ. တတ္ထာယံ အပဒါနပါဠိ (အပ. ထေရီ ၂.၂.၂၈၉-၃၈၃) –

他说了这首偈颂。在义注(aṭṭhakathā)中记载，偈颂结束时，她具足四无碍解，证得了阿罗汉果。然而，在《本行》(Apadāna)中则记载：“听闻此偈后，她安住于入流果，获得国王许可后出家，证得了阿罗汉果。”以下是《本行》的巴利文（长老尼譬喻 2.2.289-383）：

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော, သဗ္ဗဓမ္မေသု စက္ခုမာ;

ဣတော သတသဟဿမှိ, ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

“名为莲花上佛(Padumuttara)的胜者，于一切法具足眼者；于此十万劫前，彼导师出世。

‘‘တဒါဟံ ဟံသဝတိယံ, ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ အဟုံ;

နာနာရတနပဇ္ဇောတေ, မဟာသုခသမပ္ပိတာ.

“那时我在天鹅城(Haṃsavatī)，生于长者之家；为众宝所照耀，具足大安乐。

‘‘ဥပေတွာ တံ မဟာဝီရံ, အဿောသိံ ဓမ္မဒေသနံ;

တတော ဇာတပ္ပသာဒါဟံ, ဥပေမိ သရဏံ ဇိနံ.

“我走近那位大雄，听闻他所说的法；由此生起净信，我皈依于胜者。

‘‘မာတရံ ပိတရံ စာဟံ, အာယာစိတွာ ဝိနာယကံ;

နိမန္တယိတွာ သတ္တာဟံ, ဘောဇယိံ သဟသာဝကံ.

“我请求了父母，邀请了那位引导者；一连七日，我供养他及其弟子们。

‘‘အတိက္ကန္တေ စ သတ္တာဟေ, မဟာပညာနမုတ္တမံ;

ဘိက္ခုနိံ ဧတဒဂ္ဂမှိ, ဌပေသိ နရသာရထိ.

“七日过后，那位人中调御者(narasārathi)将一位比丘尼(bhikkhunī)立为大智慧第一。

‘‘တံ သုတွာ မုဒိတာ ဟုတွာ, ပုနော တဿ မဟေသိနော;

ကာရံ ကတွာန တံ ဌာနံ, ပဏိပစ္စ ပဏီဒဟိံ.

“听闻此事后，我心生欢喜，再次对那位大仙(mahesi)作了供养；我顶礼并对那个地位立下誓愿。

‘‘တတော မမ ဇိနော အာဟ, သိဇ္ဈတံ ပဏိဓီ တဝ;

သသံဃေ မေ ကတံ ကာရံ, အပ္ပမေယျဖလံ တယာ.

“于是胜者对我说：‘你的誓愿将会成功；你对我及僧团所作的供养，有无量的果报。

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ;

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

“从此十万劫后，将有一位奥嘎咖(Okkāka)族后裔，姓为乔达摩(Gotama)者；他将成为世间的导师。

‘‘တဿ [Pg.133] ဓမ္မေသု ဒါယာဒါ, ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ;

ဧတဒဂ္ဂမနုပ္ပတ္တာ, ခေမာ နာမ ဘဝိဿတိ.

“她将是他的法嗣，是他胸臆所生的子女，由法所化成；她将达到第一的地位，名为差摩(Khemā)。”

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသူပဂါ အဟံ.

“以此善行，以及意愿和誓愿，舍弃人身后，我往生到忉利天。

‘‘တတော စုတာ ယာမမဂံ, တတောဟံ တုသိတံ ဂတာ;

တတော စ နိမ္မာနရတိံ, ဝသဝတ္တိပုရံ တတော.

“从那里死后，我去了夜摩天；从那里，我去了兜率天；又从那里去了化乐天(Nimmānaratī)，再从那里去了他化自在天。

‘‘ယတ္ထ ယတ္ထူပပဇ္ဇာမိ, တဿ ကမ္မဿ ဝါဟသာ;

တတ္ထ တတ္ထေဝ ရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

“无论我投生于何处，都因那业力的推动，在彼彼之处，我都成为众王之王后。

‘‘တတော စုတာ မနုဿတ္တေ, ရာဇူနံ စက္ကဝတ္တိနံ;

မဏ္ဍလီနဉ္စ ရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

“从天界死后，投生于人间时，我成为转轮圣王及地方国王的王后。

‘‘သမ္ပတ္တိံ အနုဘောတွာန, ဒေဝေသု မနုဇေသု စ;

သဗ္ဗတ္ထ သုခိတာ ဟုတွာ, နေကကပ္ပေသု သံသရိံ.

“在天界与人间享受福报，处处安乐，我于许多劫中轮回。

‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ဝိပဿီ လောကနာယကော;

ဥပ္ပဇ္ဇိ စာရုဒဿနော, သဗ္ဗဓမ္မဝိပဿကော.

“从此九十一劫前，毗婆尸(Vipassī)——世间的领导者——出世了；他容颜悦意，彻见一切法。

‘‘တမဟံ လောကနာယကံ, ဥပေတွာ နရသာရထိံ;

ဓမ္မံ ဘဏိတံ သုတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

“我走近那位世间的领导者、人中调御者，听闻他所说的法后，出家而入于无家。”

‘‘ဒသဝဿသဟဿာနိ, တဿ ဝီရဿ သာသနေ;

ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာန, ယုတ္တယောဂါ ဗဟုဿုတာ.

“于彼勇者之教法中，修行梵行一万年；勤于修习，博学多闻。

‘‘ပစ္စယာကာရကုသလာ, စတုသစ္စဝိသာရဒါ;

နိပုဏာ စိတ္တကထိကာ, သတ္ထုသာသနကာရိကာ.

“善巧于缘起，精通四圣谛；善巧于说法，奉行导师之教。

‘‘တတော စုတာဟံ တုသိတံ, ဥပပန္နာ ယသဿိနီ;

အဘိဘောမိ တဟိံ အညေ, ဗြဟ္မစာရီဖလေနဟံ.

“我由此命终，往生兜率天，声名显赫；我以梵行之果，于彼处超越其他天人。

‘‘ယတ္ထ ယတ္ထူပပန္နာဟံ, မဟာဘောဂါ မဟဒ္ဓနာ;

မေဓာဝိနီ သီလဝတီ, ဝိနီတပရိသာပိ စ.

“无论我生于何处，皆财富丰饶，资具充足；具足智慧，严持戒律，眷属亦调顺。

‘‘ဘဝါမိ တေန ကမ္မေန, ယောဂေန ဇိနသာသနေ;

သဗ္ဗာ သမ္ပတ္တိယော မယှံ, သုလဘာ မနသော ပိယာ.

“以此业，以及在胜者教法中的修习，我的一切福报皆易于获得，且称心如意。

‘‘ယောပိ [Pg.134] မေ ဘဝတေ ဘတ္တာ, ယတ္ထ ယတ္ထ ဂတာယပိ;

ဝိမာနေတိ န မံ ကောစိ, ပဋိပတ္တိဗလေန မေ.

“无论我往生何处，亦无丈夫轻慢于我，此乃我修行之力所致。

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ, ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော;

နာမေန ကောဏာဂမနော, ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

“于此贤劫中，出现了一位至上的言说者，名为拘那含牟尼(Koṇāgamana)，他出身婆罗门，声名远扬。

‘‘တဒါ ဟိ ဗာရာဏသိယံ, သုသမိဒ္ဓကုလပ္ပဇာ;

ဓနဉ္ဇာနီ သုမေဓာ စ, အဟမ္ပိ စ တယော ဇနာ.

“那时在波罗奈(Bārāṇasī)城，我们三人都出生于非常富裕的家庭：陀然闍尼(Dhanañjānī)、苏弥陀(Sumedhā)和我。

‘‘သံဃာရာမမဒါသိမှ, ဒါနသဟာယိကာ ပုရေ;

သံဃဿ စ ဝိဟာရမ္ပိ, ဥဒ္ဒိဿ ကာရိကာ မယံ.

“从前，我们是布施的同伴，我们为僧团建造并奉献了一座寺院。

‘‘တတော စုတာ မယံ သဗ္ဗာ, တာဝတိံသူပဂါ အဟုံ;

ယသသာ အဂ္ဂတံ ပတ္တာ, မနုဿေသု တထေဝ စ.

“从此命终后，我们都往生到忉利天；无论在天界或人间，我们的名声都达于顶峰。

‘‘ဣမသ္မိံယေဝ ကပ္ပမှိ, ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော;

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန, ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

“就在此贤劫中，出现了一位至上的言说者，他以迦叶(Kassapa)为姓，出身婆罗门，声名远扬。

‘‘ဥပဋ္ဌာကော မဟေသိဿ, တဒါ အာသိ နရိဿရော;

ကာသိရာဇာ ကိကီ နာမ, ဗာရာဏသိပုရုတ္တမေ.

“那时，在至上的波罗奈城，大仙的侍者是人主，即迦尸国(Kāsī)王，名为吉奇(Kikī)。

‘‘တဿာသိံ ဇေဋ္ဌိကာ ဓီတာ, သမဏီ ဣတိ ဝိဿုတာ;

ဓမ္မံ သုတွာ ဇိနဂ္ဂဿ, ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယိံ.

“我曾是他的长女，名为沙摩尼(Samaṇī)，闻名遐迩。听闻了至上胜者之法后，我欣然向往出家。

‘‘အနုဇာနိ န နော တာတော, အဂါရေဝ တဒါ မယံ;

ဝီသဝဿသဟဿာနိ, ဝိစရိမှ အတန္ဒိတာ.

“父亲当时不允许我们出家，于是我们在家修行了二万年，毫不懈怠。

‘‘ကောမာရိဗြဟ္မစရိယံ, ရာဇကညာ သုခေဓိတာ;

ဗုဒ္ဓေါပဋ္ဌာနနိရတာ, မုဒိတာ သတ္တ ဓီတရော.

“我们七位公主，虽然在安乐中长大，但仍修持童女梵行，我们乐于侍奉佛陀，满心欢喜。

‘‘သမဏီ သမဏဂုတ္တာ စ, ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုဒါယိကာ;

ဓမ္မာ စေဝ သုဓမ္မာ စ, သတ္တမီ သံဃဒါယိကာ.

“（我们是）沙摩尼(Samaṇī)、沙摩那笈多(Samaṇaguttā)、比丘尼(Bhikkhunī)、比丘达夷迦(Bhikkhudāyikā)、达摩(Dhammā)、苏达摩(Sudhammā)，以及第七位僧伽达夷迦(Saṅghadāyikā)。

‘‘အဟံ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ, ပဋာစာရာ စ ကုဏ္ဍလာ;

ကိသာဂေါတမီ ဓမ္မဒိန္နာ, ဝိသာခါ ဟောတိ သတ္တမီ.

“（我们是）我(差摩 Khemā)、莲花色(Uppalavaṇṇā)、芭达嘉拉(Paṭācārā)、军陀罗(Kuṇḍalā)、瘦乔达弥(Kisāgotamī)、法施(Dhammadinnā)，以及第七位毘舍佉(Visākhā)。

‘‘ကဒါစိ သော နရာဒိစ္စော, ဓမ္မံ ဒေသေသိ အဗ္ဘုတံ;

မဟာနိဒါနသုတ္တန္တံ, သုတွာ တံ ပရိယာပုဏိံ.

“有一次，那位人中之日宣讲了殊胜之法——《大缘经》(Mahānidānasuttanta)，我听闻后完全掌握了它。

‘‘တေဟိ [Pg.135] ကမ္မေဟိ သုကတေဟိ, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

“因那些善行，以及我的意愿与决意，在舍弃人身后，我往生到忉利天。

‘‘ပစ္ဆိမေ စ ဘဝေ ဒါနိ, သာကလာယ ပုရုတ္တမေ;

ရညော မဒ္ဒဿ ဓီတာမှိ, မနာပါ ဒယိတာ ပိယာ.

“如今，在我这最后一世，在至上的沙竭罗(Sākala)城，我是摩达(Madda)王之女，可意、亲爱、受人喜爱。

‘‘သဟ မေ ဇာတမတ္တမှိ, ခေမံ တမှိ ပုရေ အဟု;

တတော ခေမာတိ နာမံ မေ, ဂုဏတော ဥပပဇ္ဇထ.

“我一出生，那座城就变得安稳。因此，我的名字就叫“差摩”(Khemā)，此名由其功德而来。

‘‘ယဒါဟံ ယောဗ္ဗနံ ပတ္တာ, ရူပလာဝညဘူသိတာ;

တဒါ အဒါသိ မံ တာတော, ဗိမ္ဗိသာရဿ ရာဇိနော.

我值青春年华，容貌美丽庄严；彼时父亲将我，嫁与频婆娑罗(Bimbisāra)王。

‘‘တဿာဟံ သုပ္ပိယာ အာသိံ, ရူပကေလာယနေ ရတာ;

ရူပါနံ ဒေါသဝါဒီတိ, န ဥပေသိံ မဟာဒယံ.

我曾为彼爱妃，沉醉于自身美貌；因佛陀宣说色身过患，我未曾亲近彼大悲者。

‘‘ဗိမ္ဗိသာရော တဒါ ရာဇာ, မမာနုဂ္ဂဟဗုဒ္ဓိယာ;

ဝဏ္ဏယိတွာ ဝေဠုဝနံ, ဂါယကေ ဂါပယီ မမံ.

彼时，频婆娑罗王意欲助我，便赞叹竹林(Veḷuvana)，并令歌手为我歌咏。

‘‘ရမ္မံ ဝေဠုဝနံ ယေန, န ဒိဋ္ဌံ သုဂတာလယံ;

န တေန နန္ဒနံ ဒိဋ္ဌံ, ဣတိ မညာမသေ မယံ.

若未曾见悦人之竹林，善逝之居所；彼则未曾见欢喜园，我等如是认为。

‘‘ယေန ဝေဠုဝနံ ဒိဋ္ဌံ, နရနန္ဒနနန္ဒနံ;

သုဒိဋ္ဌံ နန္ဒနံ တေန, အမရိန္ဒသုနန္ဒနံ.

若已见竹林，此令世人欢喜之园；彼则已善见，天帝之善喜园。

‘‘ဝိဟာယ နန္ဒနံ ဒေဝါ, ဩတရိတွာ မဟီတလံ;

ရမ္မံ ဝေဠုဝနံ ဒိသွာ, န တပ္ပန္တိ သုဝိမှိတာ.

天神舍弃欢喜园，降临于大地；得见悦人竹林，无不惊叹，百看不厌。

‘‘ရာဇပုညေန နိဗ္ဗတ္တံ, ဗုဒ္ဓပုညေန ဘူသိတံ;

ကော ဝတ္တာ တဿ နိဿေသံ, ဝနဿ ဂုဏသဉ္စယံ.

此林园由王之福德所生，由佛之福德所庄严；谁能尽述其所有功德之积聚？

‘‘တံ သုတွာ ဝနသမိဒ္ဓံ, မမ သောတမနောဟရံ;

ဒဋ္ဌုကာမာ တမုယျာနံ, ရညော အာရောစယိံ တဒါ.

听闻彼林园繁盛，悦我心耳；因渴望一睹彼园，我当时便禀告了国王。

‘‘မဟတာ ပရိဝါရေန, တဒါ စ သော မဟီပတိ;

မံ ပေသေသိ တမုယျာနံ, ဒဿနာယ သမုဿုကံ.

彼时，彼国王便派遣盛大随从，送渴望一见的我前往彼园。

‘‘ဂစ္ဆ ပဿ မဟာဘောဂေ, ဝနံ နေတ္တရသာယနံ;

ယံ သဒါ ဘာတိ သိရိယာ, သုဂတာဘာနုရဉ္ဇိတံ.

“去吧，大福者，观彼悦目之林；彼林常以吉祥光辉，为善逝之光所染而闪耀。”

‘‘ယဒါ [Pg.136] စ ပိဏ္ဍာယ မုနိ, ဂိရိဗ္ဗဇပုရုတ္တမံ;

ပဝိဋ္ဌောဟံ တဒါယေဝ, ဝနံ ဒဋ္ဌုမုပါဂမိံ.

当牟尼为乞食，进入王舍城(Giribbaja)此无上之城时，我即前往观赏彼林。

‘‘တဒါ တံ ဖုလ္လဝိပိနံ, နာနာဘမရကူဇိတံ;

ကောကိလာဂီတသဟိတံ, မယူရဂဏနစ္စိတံ.

彼时，彼林繁花盛开，众蜂鸣响，杜鹃歌唱，孔雀群舞。

‘‘အပ္ပသဒ္ဒမနာကိဏ္ဏံ, နာနာစင်္ကမဘူသိတံ;

ကုဋိမဏ္ဍပသံကိဏ္ဏံ, ယောဂီဝရဝိရာဇိတံ.

此地寂静无扰，饰有种种经行处；孤邸与亭台点缀其间，因卓越的瑜伽士而增辉。

‘‘ဝိစရန္တီ အမညိဿံ, သဖလံ နယနံ မမ;

တတ္ထာပိ တရုဏံ ဘိက္ခုံ, ယုတ္တံ ဒိသွာ ဝိစိန္တယိံ.

我漫步其间，心想：“我眼真是有福。”彼处，我见到一位年轻比丘，正精勤修行，于是思忖道：

‘‘ဤဒိသေ ဝိပိနေ ရမ္မေ, ဌိတောယံ နဝယောဗ္ဗနေ;

ဝသန္တမိဝ ကန္တေန, ရူပေန စ သမနွိတော.

“于此悦人林中，彼正值青春年华；具足美好色身，宛如春天。”

‘‘နိသိန္နော ရုက္ခမူလမှိ, မုဏ္ဍော သံဃာဋိပါရုတော;

ဈာယတေ ဝတယံ ဘိက္ခု, ဟိတွာ ဝိသယဇံ ရတိံ.

“他坐于树下，剃除须发，身披僧伽梨；这位比丘正在禅修，想必已舍弃了感官之乐。”

‘‘နနု နာမ ဂဟဋ္ဌေန, ကာမံ ဘုတွာ ယထာသုခံ;

ပစ္ဆာ ဇိဏ္ဏေန ဓမ္မောယံ, စရိတဗ္ဗော သုဘဒ္ဒကော.

“难道不应先作为在家人，随心所欲地享受欲乐；待年老之后，再来修行这善妙之法吗？”

‘‘သုညကန္တိ ဝိဒိတွာန, ဂန္ဓဂေဟံ ဇိနာလယံ;

ဥပေတွာ ဇိနမဒ္ဒက္ခံ, ဥဒယန္တံ ဝ ဘာကရံ.

我以为胜者之居所——香室(gandhagehaṃ)——是空的，便走了过去；我见到胜者，犹如旭日东升。

‘‘ဧကကံ သုခမာသီနံ, ဗီဇမာနံ ဝရိတ္ထိယာ;

ဒိသွာနေဝံ ဝိစိန္တေသိံ, နာယံ လူခေါ နရာသဘော.

他独自安适而坐，由一位卓越的女子为他扇风；见到此景，我心想：“此人并非苦行者，实乃人中之雄。”

‘‘သာ ကညာ ကနကာဘာသာ, ပဒုမာနနလောစနာ;

ဗိမ္ဗောဋ္ဌီ ကုန္ဒဒသနာ, မနောနေတ္တရသာယနာ.

那少女肤色如金，面容与眼眸犹如莲花；嘴唇如频婆果，牙齿如茉莉花蕾，悦人心目。

‘‘ဟေမဒေါလာဘသဝနာ, ကလိကာကာရသုတ္ထနီ;

ဝေဒိမဇ္ဈာဝ သုဿောဏီ, ရမ္ဘောရု စာရုဘူသနာ.

她耳垂如金秋千，乳房如花蕾般丰满；腰肢如祭坛般纤细，臀部优美，大腿如芭蕉茎般圆润，装饰华美。

‘‘ရတ္တံသကုပသံဗျာနာ, နီလမဋ္ဌနိဝါသနာ;

အတပ္ပနေယျရူပေန, ဟာသဘာဝသမနွိတာ.

她身披红色上衣，下着光滑的蓝色裙裳；容貌令人百看不厌，又带着微笑的神情。

‘‘ဒိသွာ တမေဝံ စိန္တေသိံ, အဟောယမဘိရူပိနီ;

န မယာနေန နေတ္တေန, ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ ကုဒါစနံ.

见到她，我心想：“啊，她多么美丽！我这双眼睛，从未见过如此之人。”

‘‘တတော [Pg.137] ဇရာဘိဘူတာ သာ, ဝိဝဏ္ဏာ ဝိကတာနနာ;

ဘိန္နဒန္တာ သေတသိရာ, သလာလာ ဝဒနာသုစိ.

接着，她被衰老所侵袭，容颜失色，面容扭曲；牙齿脱落，头发斑白，口中流涎，污秽不堪。

‘‘သံခိတ္တကဏ္ဏာ သေတက္ခီ, လမ္ဗာသုဘပယောဓရာ;

ဝလိဝိတတသဗ္ဗင်္ဂီ, သိရာဝိတတဒေဟိနီ.

耳朵萎缩，眼睛发白，乳房下垂而不雅；全身布满皱纹，身体青筋毕露。

‘‘နတင်္ဂါ ဒဏ္ဍဒုတိယာ, ဥပ္ဖာသုလိကတာ ကိသာ;

ပဝေဓမာနာ ပတိတာ, နိဿသန္တီ မုဟုံ မုဟုံ.

她身体弯曲，以杖为伴，肋骨突出，身体消瘦；颤抖着跌倒在地，不断地喘息。

‘‘တတော မေ အာသိ သံဝေဂေါ, အဗ္ဘုတော လောမဟံသနော;

ဓိရတ္ထု ရူပံ အသုစိံ, ရမန္တေ ယတ္ထ ဗာလိသာ.

于是我生起了悚惧心，奇特而令人毛骨悚然；“呸！这不净的色身，愚人竟于其中耽乐。”

‘‘တဒါ မဟာကာရုဏိကော, ဒိသွာ သံဝိဂ္ဂမာနသံ;

ဥဒဂ္ဂစိတ္တော သုဂတော, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ.

那时，大悲者见我心生悚惧，善逝心意振奋，宣说了这些偈颂：

‘‘အာတုရံ အသုစိံ ပူတိံ, ပဿ ခေမေ သမုဿယံ;

ဥဂ္ဃရန္တံ ပဂ္ဃရန္တံ, ဗာလာနံ အဘိနန္ဒိတံ.

“差摩(Khema)，观此病苦、不净、腐朽之身聚；彼恒常渗漏流淌，却为愚人所欣羡。”

‘‘အသုဘာယ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ, ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ;

သတိ ကာယဂတာ တျတ္ထု, နိဗ္ဗိဒါ ဗဟုလာ ဘဝ.

“当对不净修心，令心专一、善定；愿你具足身至念，多生厌离。”

‘‘ယထာ ဣဒံ တထာ ဧတံ, ယထာ ဧတံ တထာ ဣဒံ;

အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ, ကာယေ ဆန္ဒံ ဝိရာဇယ.

“此亦如彼，彼亦如此；于内于外，当舍离对身体的欲求。”

‘‘အနိမိတ္တဉ္စ ဘာဝေဟိ, မာနာနုသယမုဇ္ဇဟ;

တတော မာနာဘိသမယာ, ဥပသန္တာ စရိဿသိ.

“当修习无相，断除慢随眠；由现观于慢，你将寂静而行。”

‘‘ယေ ရာဂရတ္တာနုပတန္တိ သောတံ, သယံ ကတံ မက္ကဋကောဝ ဇာလံ;

ဧတမ္ပိ ဆေတွာန ပရိဗ္ဗဇန္တိ, အနပေက္ခိနော ကာမသုခံ ပဟာယ.

“那些为贪欲所染者，堕入自造的欲流，如蜘蛛堕入自结的网；智者斩断此结而出离，舍弃欲乐，无所期待。”

‘‘တတော ကလ္လိတစိတ္တံ မံ, ဉတွာန နရသာရထိ;

မဟာနိဒါနံ ဒေသေသိ, သုတ္တန္တံ ဝိနယာယ မေ.

那时，调御丈夫(narasārathi)了知我心已调柔，便为调伏我而宣说了《大因缘经》。

‘‘သုတွာ သုတ္တန္တသေဋ္ဌံ တံ, ပုဗ္ဗသညမနုဿရိံ;

တတ္ထ ဌိတာဝဟံ သန္တီ, ဓမ္မစက္ခုံ ဝိသောဓယိံ.

听闻了那最胜的经之后，我忆起了往昔的认知；我安住于彼，心意寂静，清净了法眼。

‘‘နိပတိတွာ မဟေသိဿ, ပါဒမူလမှိ တာဝဒေ;

အစ္စယံ ဒေသနတ္ထာယ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိံ.

我即刻俯伏于大仙足下，为了忏悔过失，说了这番话：

‘‘နမော [Pg.138] တေ သဗ္ဗဒဿာဝိ, နမော တေ ကရုဏာကရ;

နမော တေ တိဏ္ဏသံသာရ, နမော တေ အမတံ ဒဒ.

“礼敬您，一切见者！礼敬您，慈悲之源！礼敬您，已渡轮回者！礼敬您，施予不死者！”

‘‘ဒိဋ္ဌိဂဟနပက္ခန္ဒာ, ကာမရာဂဝိမောဟိတာ;

တယာ သမ္မာ ဥပါယေန, ဝိနီတာ ဝိနယေ ရတာ.

“我曾陷入邪见之林，为欲贪所迷惑；是您以善巧方便调伏了我，使我乐于律仪。”

‘‘အဒဿနေန ဝိဘောဂါ, တာဒိသာနံ မဟေသိနံ;

အနုဘောန္တိ မဟာဒုက္ခံ, သတ္တာ သံသာရသာဂရေ.

因未得见如是之大仙，众生于轮回之海，备受大苦。

‘‘ယဒါဟံ လောကသရဏံ, အရဏံ အရဏန္တဂုံ;

နာဒ္ဒသာမိ အဒူရဋ္ဌံ, ဒေသယာမိ တမစ္စယံ.

世间依怙无烦恼，已达无诤之彼岸；近在咫尺我未见，我今忏悔此过犯。

‘‘မဟာဟိတံ ဝရဒဒံ, အဟိတောတိ ဝိသင်္ကိတာ;

နောပေသိံ ရူပနိရတာ, ဒေသယာမိ တမစ္စယံ.

“伟大的利益者、最胜的布施者，我却怀疑其无益；因沉溺于色相而未亲近，我忏悔此过犯。

‘‘တဒါ မဓုရနိဂ္ဃောသော, မဟာကာရုဏိကော ဇိနော;

အဝေါစ တိဋ္ဌ ခေမေတိ, သိဉ္စန္တော အမတေန မံ.

“那时，具甜美之音、大悲的胜者说道：‘谶摩，安住！’，如以不死甘露遍洒我身。

‘‘တဒါ ပကမျ သိရသာ, ကတွာ စ နံ ပဒက္ခိဏံ;

ဂန္တွာ ဒိသွာ နရပတိံ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိံ.

“那时，我以头顶礼，右绕于他，然后前去拜见人主，说了这番话：

‘‘အဟော သမ္မာ ဥပါယော တေ, စိန္တိတောယမရိန္ဒမ;

ဝနဒဿနကာမာယ, ဒိဋ္ဌော နိဗ္ဗာနတော မုနိ.

“‘啊，降伏敌寇者，您所思的善巧方便真好！因为想看园林，我见到了已证涅槃的牟尼。

‘‘ယဒိ တေ ရုစ္စတေ ရာဇ, သာသနေ တဿ တာဒိနော;

ပဗ္ဗဇိဿာမိ ရူပေဟံ, နိဗ္ဗိန္နာ မုနိဝါဏိနာ.

“‘大王，如果您乐意，我愿于彼‘如是者’的教法中出家，因听闻牟尼之语，我已对色相感到厌离。’

‘‘အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, တဒါဟ သ မဟီပတိ;

အနုဇာနာမိ တေ ဘဒ္ဒေ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ တဝ သိဇ္ဈတု.

“那时，那位君主合掌说道：‘贤善的女士，我允许你。愿你的出家得以成就！’

‘‘ပဗ္ဗဇိတွာ တဒါ စာဟံ, အဒ္ဓမာသေ ဥပဋ္ဌိတေ;

ဒီပေါဒယဉ္စ ဘေဒဉ္စ, ဒိသွာ သံဝိဂ္ဂမာနသာ.

“那时我出家，半月之后，见到灯焰的生起与熄灭，内心生起了紧迫感。

‘‘နိဗ္ဗိန္နာ သဗ္ဗသင်္ခါရေ, ပစ္စယာကာရကောဝိဒါ;

စတုရောဃေ အတိက္ကမ္မ, အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

“我对一切行感到厌离，通晓缘起法，超越四瀑流，证得了阿罗汉果。

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ အာသိံ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ;

စေတောပရိယဉာဏဿ, ဝသီ စာပိ ဘဝါမဟံ.

“我于诸神通、天耳界以及他心智皆得自在。

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ [Pg.139] ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

“我知宿住，天眼已净；诸漏已尽，更无后有。

‘‘အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တီသ, ပဋိဘာနေ တထေဝ စ;

ပရိသုဒ္ဓံ မမ ဉာဏံ, ဥပ္ပန္နံ ဗုဒ္ဓသာသနေ.

“于义、法、词、辩才四无碍解，我的清净智慧已在佛陀的教法中生起。

‘‘ကုသလာဟံ ဝိသုဒ္ဓီသု, ကထာဝတ္ထုဝိသာရဒါ;

အဘိဓမ္မနယညူ စ, ဝသိပ္ပတ္တာမှိ သာသနေ.

“我善巧于诸清净道，精通《论事》，亦了知阿毗达摩（Abhidhamma）之法，于教法中已得自在。

‘‘တတော တောရဏဝတ္ထုသ္မိံ, ရညာ ကောသလသာမိနာ;

ပုစ္ဆိတာ နိပုဏေ ပဉှေ, ဗျာကရောန္တီ ယထာတထံ.

“其后在门楼处，我被憍萨罗（Kosala）主君国王问及深奥的问题，我如实地作了解答。

‘‘တဒါ သ ရာဇာ သုဂတံ, ဥပသင်္ကမ္မ ပုစ္ဆထ;

တထေဝ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, ယထာ တေ ဗျာကတာ မယာ.

“那时，那位国王前去请问善逝，佛陀所作的解答，与我所解答的完全一样。

‘‘ဇိနော တသ္မိံ ဂုဏေ တုဋ္ဌော, ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ;

မဟာပညာနမဂ္ဂါတိ, ဘိက္ခုနီနံ နရုတ္တမော.

“胜者因我此项功德而欢喜，那位人中至上者，将我置于诸比丘尼（bhikkhunī）中‘大智慧第一’的位置。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၂.၂၈၉-၃၈၃);

“我的诸烦恼已被烧尽……我已奉行佛陀的教法。”

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဖလသုခေန နိဗ္ဗာနသုခေန စ ဝိဟရန္တိယာ ဣမိဿာ ထေရိယာ သတိပိ အညာသံ ခီဏာသဝတ္ထေရီနံ ပညာဝေပုလ္လပ္ပတ္တိယံ တတ္ထ ပန ကတာဓိကာရတာယ မဟာပညာဘာဝေါ ပါကဋော အဟောသိ. တထာ ဟိ နံ ဘဂဝါ ဇေတဝနမဟာဝိဟာရေ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော ပဋိပါဋိယာ ဘိက္ခုနိယော ဌာနန္တရေ ဌပေန္တော ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝိကာနံ ဘိက္ခုနီနံ မဟာပညာနံ ယဒိဒံ ခေမာ’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၃၅-၂၃၆) မဟာပညတာယ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. တံ ဧကဒိဝသံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နံ မာရော ပါပိမာ တရုဏရူပေန ဥပသင်္ကမိတွာ ကာမေဟိ ပလောဘေန္တော –

然而，这位长老尼证得阿罗汉果，安住于果乐与涅槃乐中。虽然其他漏尽的长老尼也已证得圆满的智慧，但由于她过去所作的愿行，她的大智慧尤其卓著。正如世尊在祇陀林大寺，坐于圣弟子众中，依序评定诸比丘尼的地位时，将她置于大智慧第一的位置，说道：“诸比丘，在我的女弟子比丘尼中，大智慧第一者，即是谶摩。”有一天，当她在某棵树下日住时，恶魔波旬化作一位年轻人的模样走近她，以欲乐引诱她——

၁၃၉.

139.

‘‘ဒဟရာ တွံ ရူပဝတီ, အဟမ္ပိ ဒဟရော ယုဝါ;

ပဉ္စင်္ဂိကေန တုရိယေန, ဧဟိ ခေမေ ရမာမသေ’’တိ. – ဂါထမာဟ;

“‘你年轻貌美，我也青春年少；来吧，谶摩，让我们伴着五支乐器，共享欢乐。’——他说了这首偈颂。

တဿတ္ထော – ခေမေ, တွံ တရုဏပ္ပတ္တာ, ယောဗ္ဗနေ ဌိတာ ရူပသမ္ပန္နာ, အဟမ္ပိ တရုဏော ယုဝါ, တသ္မာ မယံ ယောဗ္ဗညံ အခေပေတွာ ပဉ္စင်္ဂိကေန တုရိယေန ဝဇ္ဇမာနေန ဧဟိ ကာမခိဍ္ဍာရတိယာ ရမာမ ကီဠာမာတိ.

意思是：“谶摩，你正值青春年少，容貌美丽，我也年轻力壮，所以让我们不要虚度青春年华，伴随着五支乐器演奏的音乐，来吧，让我们享受情欲的欢乐，尽情玩乐吧。”

တံ [Pg.140] သုတွာ သာ ကာမေသု သဗ္ဗဓမ္မေသု စ အတ္တနော ဝိရတ္တဘာဝံ တဿ စ မာရဘာဝံ အတ္တာဘိနိဝေသေသု သတ္တေသု အတ္တနော ထာမဂတံ အပ္ပသာဒံ ကတကိစ္စတဉ္စ ပကာသေန္တီ –

听闻此言后，她表明自己对一切欲乐及诸法的厌离，对魔罗本性的认知，对执著于自我的众生的不悦，以及自己已完成应做之事——

၁၄၀.

140.

‘‘ဣမိနာ ပူတိကာယေန, အာတုရေန ပဘင်္ဂုနာ;

အဋ္ဋိယာမိ ဟရာယာမိ, ကာမတဏှာ သမူဟတာ.

“‘对于这腐臭、病弱、易坏的身体，我感到烦恼与羞耻。欲贪已被根除。

၁၄၁.

141.

‘‘သတ္တိသူလူပမာ ကာမာ, ခန္ဓာသံ အဓိကုဋ္ဋနာ;

ယံ တွံ ကာမရတိံ ဗြူသိ, အရတီ ဒါနိ သာ မမ.

“‘欲乐如矛戟，是诸蕴的刑台；你所谓的欲乐，于我已是无乐。

၁၄၂.

142.

‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောခန္ဓော ပဒါလိတော;

ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တက.

“‘所有喜乐皆已毁，无明之蕴已破除；恶者，当知此事，终结者，你已被击败！

၁၄၃.

143.

‘‘နက္ခတ္တာနိ နမဿန္တာ, အဂ္ဂိံ ပရိစရံ ဝနေ;

ယထာဘုစ္စမဇာနန္တာ, ဗာလာ သုဒ္ဓိမမညထ.

“‘礼拜星宿，林中事火，不了知实相的愚人，错将此等视为清净。

၁၄၄.

144.

‘‘အဟဉ္စ ခေါ နမဿန္တီ, သမ္ဗုဒ္ဓံ ပုရိသုတ္တမံ;

ပမုတ္တာ သဗ္ဗဒုက္ခေဟိ, သတ္ထုသာသနကာရိကာ’’တိ. – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ;

“‘我则礼敬正自觉者，人中之至尊；已从一切苦解脱，奉行导师之教言。’——她说了这些偈颂。

တတ္ထ အဂ္ဂိံ ပရိစရံ ဝနေတိ တပေါဝနေ အဂ္ဂိဟုတ္တံ ပရိစရန္တော. ယထာဘုစ္စမဇာနန္တာတိ ပဝတ္တိယော ယထာဘူတံ အပရိဇာနန္တာ. သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနမေဝ.

其中，“林中事火”指在苦行林中行火供。“不了知实相的”指不能如实了知诸现象。其余部分如前所述，其义自明。

ခေမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《谶摩上座尼偈》释义终。

၄. သုဇာတာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

4. 善生上座尼偈释义

အလင်္ကတာ သုဝသနာတိအာဒိကာ သုဇာတာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ အနုက္ကမေန သမ္ဘတဝိမောက္ခသမ္ဘာရာ ဟုတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာကေတနဂရေ သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ မာတာပိတူဟိ သမာနဇာတိကဿ သေဋ္ဌိပုတ္တဿ ဒိန္နာ ဟုတွာ ပတိကုလံ ဂတာ. တတ္ထ တေန သဒ္ဓိံ သုခသံဝါသံ ဝသန္တီ ဧကဒိဝသံ ဥယျာနံ ဂန္တွာ နက္ခတ္တကီဠံ ကီဠိတွာ ပရိဇနေန [Pg.141] သဒ္ဓိံ နဂရံ အာဂစ္ဆန္တီ အဉ္ဇနဝနေ သတ္ထာရံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. သတ္ထာ တဿာ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေတွာ ကလ္လစိတ္တတံ ဉတွာ ဥပရိ သာမုက္ကံသိကံ ဓမ္မဒေသနံ ပကာသေသိ. သာ ဒေသနာဝသာနေ အတ္တနော ကတာဓိကာရတာယ ဉာဏဿ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ စ, သတ္ထု စ ဒေသနာဝိလာသေန ယထာနိသိန္နာဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဂေဟံ ဂန္တွာ သာမိကဉ္စ မာတာပိတရော စ အနုဇာနာပေတွာ သတ္ထုအာဏာယ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိ. ပဗ္ဗဇိတွာ စ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

“装饰华美，衣着光鲜”等，是善生（Sujātā）上座尼的偈颂。她也曾在过去诸佛座下立下誓愿，于生生世世中培育作为解脱助缘的善业，逐步积累解脱资粮。在今佛出世时，她投生在娑枳多（Sāketa）城的一位富商之家。成年后，父母将她许配给一位门当户对的富商之子，她便去了夫家。在那里，她与丈夫和睦地生活。有一天，她去园林参加星宿节庆，游玩之后，与随从们一同回城时，在安阇那林（Añjanavana）看见了世尊。她心生净信，便上前顶礼，然后坐在一旁。世尊为她次第说法，了知她心意已调柔，便为她开示了超胜的法。她在听法结束时，由于自己所行的功德与智慧已经成熟，也因世尊说法的善巧，就在座位上证得了阿罗汉果，具足四无碍解。她顶礼世尊后回到家中，征得丈夫和父母的同意，遵从世尊的指示，前往比丘尼住处，在诸比丘尼处出家。出家后，她省察自己的修证，以自说颂的方式说道——

၁၄၅.

145.

‘‘အလင်္ကတာ သုဝသနာ, မာလိနီ စန္ဒနောက္ခိတာ;

သဗ္ဗာဘရဏသဉ္ဆန္နာ, ဒါသီဂဏပုရက္ခတာ.

“盛饰丽服光华绽，檀香花鬘身姿倩；宝饰重重耀眼明，侍女簇拥步轻盈。”

၁၄၆.

146.

‘‘အန္နံ ပါနဉ္စ အာဒါယ, ခဇ္ဇံ ဘောဇ္ဇံ အနပ္ပကံ;

ဂေဟတော နိက္ခမိတွာန, ဥယျာနမဘိဟာရယိံ.

“携带饭食与饮品，以及丰富的嚼食、啖食；我离家而出，前往园林游乐。”

၁၄၇.

147.

‘‘တတ္ထ ရမိတွာ ကီဠိတွာ, အာဂစ္ဆန္တီ သကံ ဃရံ;

ဝိဟာရံ ဒဋ္ဌုံ ပါဝိသိံ, သာကေတေ အဉ္ဇနံ ဝနံ.

“于彼处嬉戏游乐后，当我返回自己家中时；为见精舍我进入，娑枳多的安阇那林。”

၁၄၈.

148.

‘‘ဒိသွာန လောကပဇ္ဇောတံ, ဝန္ဒိတွာန ဥပါဝိသိံ;

သော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, အနုကမ္ပာယ စက္ခုမာ.

“见世间明灯，我顶礼而坐；慈悲具眼者，为我演正法。”

၁၄၉.

149.

‘‘သုတွာ စ ခေါ မဟေသိဿ, သစ္စံ သမ္ပဋိဝိဇ္ဈဟံ;

တတ္ထေဝ ဝိရဇံ ဓမ္မံ, ဖုသယိံ အမတံ ပဒံ.

“闻大仙音心已开，真理洞明彻尘埃；当下即证无垢法，不死甘露自此来。”

၁၅၀.

150.

‘‘တတော ဝိညာတသဒ္ဓမ္မာ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, အမောဃံ ဗုဒ္ဓသာသန’’န္တိ. –

“从此了悟正法，出家而入无家；三明皆已证得，佛陀教法不虚。”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她诵出了这些偈颂。

တတ္ထ အလင်္ကတာတိ ဝိဘူသိတာ. တံ ပန အလင်္ကတာကာရံ ဒဿေတုံ ‘‘သုဝသနာ မာလိနီ စန္ဒနောက္ခိတာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ မာလိနီတိ မာလာဓာရိနီ. စန္ဒနောက္ခိတာတိ စန္ဒနာနုလိတ္တာ. သဗ္ဗာဘရဏသဉ္ဆန္နာတိ ဟတ္ထူပဂါဒီဟိ သဗ္ဗေဟိ အာဘရဏေဟိ အလင်္ကာရဝသေန သဉ္ဆာဒိတသရီရာ.

其中，“装饰”（alaṅkatā）意为“打扮”（vibhūsitā）。为示其装饰之貌，故说“衣着华美（suvasanā），花鬘加身（mālinī），檀香涂身（candanokkhitā）”。其中，“花鬘加身”（mālinī）指佩戴花鬘。“檀香涂身”（candanokkhitā）指涂抹檀香。“遍饰众宝”（Sabbābharaṇasañchannā）指为庄严故，以手镯等所有饰品覆盖身体。

အန္နံ [Pg.142] ပါနဉ္စ အာဒါယ, ခဇ္ဇံ ဘောဇ္ဇံ အနပ္ပကန္တိ သာလိဩဒနာဒိအန္နံ, အမ္ဗပါနာဒိပါနံ, ပိဋ္ဌခါဒနီယာဒိခဇ္ဇံ, အဝသိဋ္ဌံ အာဟာရသင်္ခါတံ ဘောဇ္ဇဉ္စ ပဟူတံ ဂဟေတွာ. ဥယျာနမဘိဟာရယိန္တိ နက္ခတ္တကီဠာဝသေန ဥယျာနံ ဥပနေသိံ. အန္နပါနာဒိံ တတ္ထ အာနေတွာ သဟ ပရိဇနေန ကီဠန္တီ ရမန္တီ ပရိစာရေသိန္တိ အဓိပ္ပာယော.

“携带饭食与饮品，以及丰富的嚼食、啖食”（Annaṃ pānañca ādāya, khajjaṃ bhojjaṃ anappakaṃ）是指：携带了大量的饭食（如米饭等）、饮品（如芒果汁等）、嚼食（如面粉糕点等）以及其余被称为食物的啖食。“我前往园林游乐”（Uyyānamabhihārayiṃ）是指：我为了参加星宿节庆而前往园林。其意为：将饭食、饮品等带到那里，与随从们一同嬉戏、玩乐、享用。

သာကေတေ အဉ္ဇနံ ဝနန္တိ သာကေတသမီပေ အဉ္ဇနဝနေ ဝိဟာရံ ပါဝိသိံ.

“娑枳多之安阇那林”（sākete añjanaṃ vanaṃ）是指：我进入了娑枳多（Sāketa）附近的安阇那林中的精舍。

လောကပဇ္ဇောတန္တိ ဉာဏပဇ္ဇောတေန လောကဿ ပဇ္ဇောတဘူတံ.

“世间明灯”（lokapajjotaṃ）是指：以智慧之光成为世间的明灯者。

ဖုသယိန္တိ ဖုသိံ, အဓိဂစ္ဆိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“我触证”（phusayiṃ）即是“我触”（phusiṃ），意思是“我证得”（adhigacchiṃ）。其余如前所说。

သုဇာတာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

善生长老尼偈释义终。

၅. အနောပမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

5. 无双长老尼偈释义

ဥစ္စေ ကုလေတိအာဒိကာ အနောပမာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ အနုက္ကမေန ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယေ ဓမ္မေ ပရိဗြူဟိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာကေတနဂရေ မဇ္ဈဿ နာမ သေဋ္ဌိနော ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿာ ရူပသမ္ပတ္တိယာ အနောပမာတိ နာမံ အဟောသိ. တဿာ ဝယပ္ပတ္တကာလေ ဗဟူ သေဋ္ဌိပုတ္တာ ရာဇမဟာမတ္တာ ရာဇာနော စ ပိတု ဒူတံ ပါဟေသုံ – ‘‘အတ္တနော ဓီတရံ အနောပမံ ဒေဟိ, ဣဒဉ္စိဒဉ္စ တေ ဒဿာမာ’’တိ. သာ တံ သုတွာ ဥပနိဿယသမ္ပန္နတာယ ‘‘ဃရာဝါသေန မယှံ အတ္ထော နတ္ထီ’’တိ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ ဉာဏဿ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ ဒေသနာနုသာရေန ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ တံ ဥဿုက္ကာပေန္တီ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ တတိယဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ. သာ သတ္ထာရံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိတွာ သတ္ထုအာဏာယ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဥပဂန္တွာ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ အရဟတ္တံ သစ္ဆိကတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

“在高贵的家庭中”等偈颂，是无双长老尼所说。她也曾在过去诸佛座下行持，于种种生存中积累能导向解脱的善业，逐步培育能令解脱成熟的诸法。在此佛陀出世时，她投生于娑枳多（Sāketa）城，成为一位名叫中（Majjha）的富商之女。因其容貌无双，故得名“无双”（Anopamā）。当她成年时，许多富商之子、王室大臣乃至国王都派遣使者到她父亲那里说：“把你的女儿无双给我，我将给你这些那些财物。”她听闻此事后，因助缘具足，心想：“居家生活于我无益。”于是她前往导师处闻法。由于智慧已经成熟，她便依循教导开始修习观（vipassanā），并策励自己，依道次第证得了第三果。她向导师请求出家，奉导师之命前往比丘尼僧院，在诸比丘尼处出家。于第七日，她证得了阿罗汉果。在回顾自己的修行后，她以自说语的方式说道：

၁၅၁.

151.

‘‘ဥစ္စေ ကုလေ အဟံ ဇာတာ, ဗဟုဝိတ္တေ မဟဒ္ဓနေ;

ဝဏ္ဏရူပေန သမ္ပန္နာ, ဓီတာ မဇ္ဈဿ အတြဇာ.

我生高贵家，财富甚丰饶；容色皆圆满，中商亲生女。

၁၅၂.

152.

‘‘ပတ္ထိတာ [Pg.143] ရာဇပုတ္တေဟိ, သေဋ္ဌိပုတ္တေဟိ ဂိဇ္ဈိတာ;

ပိတု မေ ပေသယီ ဒူတံ, ဒေထ မယှံ အနောပမံ.

王子众渴求，富商子倾心；遣使告我父：“请赐我无双”。

၁၅၃.

153.

‘‘ယတ္တကံ တုလိတာ ဧသာ, တုယှံ ဓီတာ အနောပမာ;

တတော အဋ္ဌဂုဏံ ဒဿံ, ဟိရညံ ရတနာနိ စ.

汝女无双姝，其身价几何；我出八倍金，并奉诸珍宝。

၁၅၄.

154.

‘‘သာဟံ ဒိသွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ, လောကဇေဋ္ဌံ အနုတ္တရံ;

တဿ ပါဒါနိ ဝန္ဒိတွာ, ဧကမန္တံ ဥပါဝိသိံ.

我见正觉尊，世间最长上；顶礼彼双足，退坐于一旁。

၁၅၅.

155.

‘‘သော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, အနုကမ္ပာယ ဂေါတမော;

နိသိန္နာ အာသနေ တသ္မိံ, ဖုသယိံ တတိယံ ဖလံ.

乔达摩以慈悲心，为我开示正法；我于彼座上安坐，证得了第三圣果。

၁၅၆.

156.

‘‘တတော ကေသာနိ ဆေတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ;

အဇ္ဇ မေ သတ္တမီ ရတ္တိ, ယတော တဏှာ ဝိသေသိတာ’’တိ. –

于是我断发，出家入无家；今夜第七日，渴爱已枯竭。

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她诵出了这些偈颂。

တတ္ထ ဥစ္စေ ကုလေတိ ဥဠာရတမေ ဝေဿကုလေ. ဗဟုဝိတ္တေတိ အလင်္ကာရာဒိပဟူတဝိတ္တူပကရဏေ. မဟဒ္ဓနေတိ နိဓာနဂတဿေဝ စတ္တာရီသကောဋိပရိမာဏဿ မဟတော ဓနဿ အတ္ထိဘာဝေန မဟဒ္ဓနေ အဟံ ဇာတာတိ ယောဇနာ. ဝဏ္ဏရူပေန သမ္ပန္နာတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နာ စေဝ ရူပသမ္ပန္နာ စ, သိနိဒ္ဓဘာသုရာယ ဆဝိသမ္ပတ္တိယာ ဝတ္ထာဘရဏာဒိသရီရာဝယဝသမ္ပတ္တိယာ စ သမန္နာဂတာတိ အတ္ထော. ဓီတာ မဇ္ဈဿ အတြဇာတိ မဇ္ဈနာမဿ သေဋ္ဌိနော ဩရသာ ဓီတာ.

其中，“在高贵的家庭中”指在最高贵的吠舍家庭中。“财富甚丰饶”指拥有装饰品等大量资财和用具。“大财富”是因为拥有价值四十俱胝的巨大财富，如同宝藏，因此连接为“我生于大富之家”。“容色皆圆满”指肤色与容貌二者皆圆满，即是说，具足了润泽光辉的肤色，以及身体各部分与衣饰等的圆满。“中商亲生女”指名为中的富商的亲生女儿。

ပတ္ထိတာ ရာဇပုတ္တေဟီတိ ‘‘ကထံ နု ခေါ တံ လဘေယျာမာ’’တိ ရာဇကုမာရေဟိ အဘိပတ္ထိတာ. သေဋ္ဌိပုတ္တေဟိ ဂိဇ္ဈိတာတိ တထာ သေဋ္ဌိကုမာရေဟိပိ အဘိဂိဇ္ဈိတာ ပစ္စာသီသိတာ. ဒေထ မယှံ အနောပမန္တိ ရာဇပုတ္တာဒယော ‘‘ဒေထ မယှံ အနောပမံ ဒေထ မယှ’’န္တိ ပိတု သန္တိကေ ဒူတံ ပေသယိံသု.

“王子众渴求”指王子们渴求道：“我们如何才能得到她呢？”“富商子倾心”指同样地，富商之子们也贪求和期盼着她。“请赐我无双”指王子等人派遣使者到她父亲那里说：“请将无双给我，请给我。”

ယတ္တကံ တုလိတာ ဧသာတိ ‘‘တုယှံ ဓီတာ အနောပမာ ယတ္တကံ ဓနံ အဂ္ဃတီ’’တိ တုလိတာ လက္ခဏညူဟိ ပရိစ္ဆိန္နာ, ‘‘တတော အဋ္ဌဂုဏံ ဒဿာမီ’’တိ ပိတု မေ ပေသယိ ဒူတန္တိ ယောဇနာ. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

“其身价几何”指由相士们估量：“你的女儿无双价值多少财富”，（求婚者说）“我将付出此价的八倍”，并就此事向我父亲派遣使者，这是偈颂的脉络。其余如前所述。

အနောပမာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

无双长老尼偈释义终。

၆. မဟာပဇာပတိဂေါတမီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

6. 大爱道乔达弥长老尼偈释义

ဗုဒ္ဓ [Pg.144] ဝီရ နမော တျတ္ထူတိအာဒိကာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ရတ္တညူနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ, အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ ယာဝဇီဝံ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ကပ္ပသတသဟဿံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ, ကဿပဿ စ ဘဂဝတော အန္တရေ အမှာကဉ္စ ဘဂဝတော ဗုဒ္ဓသုညေ လောကေ ဗာရာဏသိယံ ပဉ္စန္နံ ဒါသိသတာနံ ဇေဋ္ဌိကာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. အထ သာ ဝဿူပနာယိကသမယေ ပဉ္စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ နန္ဒမူလကပဗ္ဘာရတော ဣသိပတနေ ဩတရိတွာ, နဂရေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဣသိပတနမေဝ ဂန္တွာ, ဝဿူပနာယိကသမယေ ကုဋိယာ အတ္ထာယ ဟတ္ထကမ္မံ ပရိယေသန္တေ ဒိသွာ, တာ ဒါသိယော တာသံ အတ္တနော စ သာမိကေ သမာဒပေတွာ စင်္ကမာဒိပရိဝါရသမ္ပန္နာ ပဉ္စ ကုဋိယော ကာရေတွာ, မဉ္စပီဌပါနီယပရိဘောဇနီယဘာဇနာဒီနိ ဥပဋ္ဌပေတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ တေမာသံ တတ္ထေဝ ဝသနတ္ထာယ ပဋိညံ ကာရေတွာ ဝါရဘိက္ခံ ပဋ္ဌပေသုံ. ယာ အတ္တနော ဝါရဒိဝသေ ဘိက္ခံ ဒါတုံ န သက္ကောတိ, တဿာ သယံ သကဂေဟတော နီဟရိတွာ ဒေတိ. ဧဝံ တေမာသံ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ ပဝါရဏာယ သမ္ပတ္တာယ ဧကေကံ ဒါသိံ ဧကေကံ သာဋကံ ဝိဿဇ္ဇာပေသိ. ပဉ္စထူလသာဋကသတာနိ အဟေသုံ. တာနိ ပရိဝတ္တာပေတွာ ပဉ္စန္နံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ တိစီဝရာနိ ကတွာ အဒါသိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ တာသံ ပဿန္တီနံယေဝ အာကာသေန ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတံ အဂမံသု.

“佛陀，勇者，我今敬礼您”等偈颂，为大爱道乔达弥（Mahāpajāpatīgotamī）所说。据说，此女在莲花上（Padumuttara）世尊的时代，出生于天鹅城（Haṃsavatī）的一户人家，长大后在世尊座下听闻法。她看见世尊将一位资历最长的比丘尼置于上首地位，于是立下志愿，希求获得那个地位，终生行布施等福德，于十万劫中在天界与人间轮回。在迦叶（Kassapa）世尊与我们的世尊之间无佛出世的时期，她出生在波罗奈（Bārāṇasī），成为五百名婢女的首领。当时正值安居期，五位辟支佛从难陀穆拉迦山坡（Nandamūlakapabbhāra）下到仙人堕处（Isipatana），入城乞食后返回仙人堕处。她看见那些辟支佛为了在安居期能有孤邸而寻求帮助，便说服了那些婢女和她们自己的主人，建造了五座配备经行处等设施的孤邸，准备了床座、饮水器、食器等，并让辟支佛们承诺在那里安住三个月，然后安排了轮流供养。若有婢女在轮值之日无法供养，她便亲自从自己家中拿来供养。如此供养了三个月，到了自恣日，她让每位婢女都捐出一件衣物，共得五百件粗衣。她将这些衣物改制成三衣，供养给五位辟支佛。辟支佛们就在她们的注视下，腾空飞往香醉山（Gandhamādana）。

တာပိ သဗ္ဗာ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိံသု. တာသံ ဇေဋ္ဌိကာ တတော စဝိတွာ ဗာရာဏသိယာ အဝိဒူရေ ပေသကာရဂါမေ ပေသကာရဇေဋ္ဌကဿ ဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ, ပဒုမဝတိယာ ပုတ္တေ ပဉ္စသတေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ဒိသွာ သမ္ပိယာယမာနာ သဗ္ဗေ ဝန္ဒိတွာ ဘိက္ခံ အဒါသိ. တေ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ဂန္ဓမာဒနမေဝ အဂမံသု. သာပိ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ အမှာကံ သတ္ထု နိဗ္ဗတ္တိတော ပုရေတရမေဝ ဒေဝဒဟနဂရေ မဟာသုပ္ပဗုဒ္ဓဿ ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ, ဂေါတမီတိဿာ ဂေါတ္တာဂတမေဝ နာမံ အဟောသိ; မဟာမာယာယ ကနိဋ္ဌဘဂိနီ. လက္ခဏပါဌကာပိ ‘‘ဣမာသံ ဒွိန္နမ္ပိ ကုစ္ဆိယံ ဝသိတာ ဒါရကာ စက္ကဝတ္တိနော [Pg.145] ဘဝိဿန္တီ’’တိ ဗျာကရိံသု. သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာ ဝယပ္ပတ္တကာလေ ဒွေပိ မင်္ဂလံ ကတွာ အတ္တနော ဃရံ အဘိနေသိ.

她们也都终生行善，投生于天界。她们的首领从天界死后，投生到波罗奈（Bārāṇasī）不远的织工村，在织工首领的家中，长大后，她见到莲花女（Padumavatī）的五百位辟支佛儿子，心生喜爱，礼拜了所有辟支佛并供养了食物。他们用完斋饭后，便前往香醉山。她也终生行善，在天界与人间轮回，在我们的导师出生前，就先投生到天臂城（Devadaha）大善觉（Mahāsuppabuddha）的家中。她的名字乔达弥（Gotamī）即源于其氏族；她是摩诃摩耶（Mahāmāyā）的妹妹。相师们也预言道：“这两位女子腹中的孩子，都将成为转轮王。”净饭（Suddhodana）大王在她们成年时，迎娶了她们两位到自己家中。

အပရဘာဂေ အမှာကံ သတ္ထရိ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကေ အနုပုဗ္ဗေန တတ္ထ တတ္ထ ဝေနေယျာနံ အနုဂ္ဂဟံ ကရောန္တေ ဝေသာလိံ ဥပနိဿာယ ကူဋာဂါရသာလာယံ ဝိဟရန္တေ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာ သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ အရဟတ္တံ သစ္ဆိကတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိ. အထ မဟာပဇာပတိဂေါတမီ ပဗ္ဗဇိတုကာမာ ဟုတွာ သတ္ထာရံ ဧကဝါရံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစမာနာ အလဘိတွာ ဒုတိယဝါရံ ကေသေ ဆိန္ဒာပေတွာ ကာသာယာနိ အစ္ဆာဒေတွာ ကလဟဝိဝါဒသုတ္တန္တဒေသနာပရိယောသာနေ (သု. နိ. ၈၆၈ အာဒယော) နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိတာနံ ပဉ္စန္နံ သကျကုမာရသတာနံ ပါဒပရိစာရိကာဟိ သဒ္ဓိံ ဝေသာလိံ ဂန္တွာ အာနန္ဒတ္ထေရံ သတ္ထာရံ ယာစာပေတွာ အဋ္ဌဟိ ဂရုဓမ္မေဟိ (အ. နိ. ၈.၅၁; စူဠဝ. ၄၀၃) ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စ ဥပသမ္ပဒဉ္စ ပဋိလဘိ. ဣတရာ ပန သဗ္ဗာပိ ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ အဟေသုံ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရတော ပနေတံ ဝတ္ထု ပါဠိယံ အာဂတမေဝ.

后来，我们的导师出世，转动了无上法轮，次第地在各处利益应调伏者。当导师以毗舍离(Vesālī)为依止，住在重阁讲堂(Kūṭāgārasālā)时，净饭大王在白伞下证得阿罗汉果并般涅槃。当时，大爱道乔达弥想要出家，第一次向世尊请求出家未获允许；第二次，她在《争执经》(Kalahavivāda Sutta，《经集》第868颂等)说法结束时，自己剃去头发，穿上袈裟，与五百位已出家的释迦王子的侍女们一同前往毗舍离，通过阿难(Ānanda)长老向世尊请求，以八敬法(见《增支部》8.51；《小品》第十品)为前提，获得了出家与具足戒。其余的女性也都一起受了具足戒。此处为简述，其详细情节在圣典原文中已有记载。

ဧဝံ ဥပသမ္ပန္နာ ပန မဟာပဇာပတိဂေါတမီ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. အထဿာ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သာ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တီ န စိရဿေဝ အဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါပရိဝါရံ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. သေသာ ပန ပဉ္စသတာ ဘိက္ခုနိယော နန္ဒကောဝါဒပရိယောသာနေ (မ. နိ. ၃.၃၉၈ အာဒယော) ဆဠဘိညာ အဟေသုံ. အထေကဒိဝသံ သတ္ထာ ဇေတဝနမဟာဝိဟာရေ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော ဘိက္ခုနိယော ဌာနန္တရေ ဌပေန္တော မဟာပဇာပတိဂေါတမိံ ရတ္တညူနံ ဘိက္ခုနီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. သာ ဖလသုခေန နိဗ္ဗာနသုခေန စ ဝီတိနာမေန္တီ ကတညုတာယ ဌတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထု ဂုဏာဘိတ္ထဝနပုဗ္ဗကဥပကာရကဝိဘာဝနာမုခေန အညံ ဗျာကရောန္တီ –

如是受具足戒后，大爱道乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)前往世尊处，顶礼后，立于一旁。世尊即为她说示法。她于世尊处受持业处后，精勤修习，不久便证得阿罗汉果，具足神通与无碍解。其余五百位比丘尼，也在南达咖(Nandaka)的教诫结束时，都证得了六神通。一日，世尊在祇陀林大精舍的圣弟子众中安坐，在为比丘尼们安排地位时，将大爱道乔达弥置于长老比丘尼中第一位。她以果乐和涅槃乐度日，安住于感恩。一日，她赞叹世尊的功德，说明其恩惠，并宣说了如下偈颂——

၁၅၇.

157.

‘‘ဗုဒ္ဓဝီရ နမော တျတ္ထု, သဗ္ဗသတ္တာနမုတ္တမ;

ယော မံ ဒုက္ခာ ပမောစေသိ, အညဉ္စ ဗဟုကံ ဇနံ.

“佛陀勇士，我礼敬您，一切众生中的至上者！您使我解脱了痛苦，也解脱了其他许多人。

၁၅၈.

158.

‘‘သဗ္ဗဒုက္ခံ ပရိညာတံ, ဟေတုတဏှာ ဝိသောသိတာ;

ဘာဝိတော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, နိရောဓော ဖုသိတော မယာ.

“一切苦已被遍知，作为原因的渴爱已枯竭；八支圣道已被修习，我已触证寂灭。

၁၅၉.

159.

‘‘မာတာ [Pg.146] ပုတ္တော ပိတာ ဘာတာ, အယျကာ စ ပုရေ အဟုံ;

ယထာဘုစ္စမဇာနန္တီ, သံသရိံဟံ အနိဗ္ဗိသံ.

“往昔我曾为母、为子，为父、为兄，亦为祖母；因不如实了知，我于轮回中流转，无有出期。

၁၆၀.

160.

‘‘ဒိဋ္ဌော ဟိ မေ သော ဘဂဝါ, အန္တိမောယံ သမုဿယော;

ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

“我已亲见彼世尊，此是最后之身；生死轮回已尽，如今再无后有。

၁၆၁.

161.

‘‘အာရဒ္ဓဝီရိယေ ပဟိတတ္တေ, နိစ္စံ ဒဠှပရက္ကမေ;

သမဂ္ဂေ သာဝကေ ပဿေ, ဧသာ ဗုဒ္ဓါန ဝန္ဒနာ.

“当见到发起精进、心意坚定、恒常勇猛、和合无诤的声闻弟子们，这即是对诸佛的礼敬。

၁၆၂.

162.

‘‘ဗဟူနံ ဝတ အတ္ထာယ, မာယာ ဇနယိ ဂေါတမံ;

ဗျာဓိမရဏတုန္နာနံ, ဒုက္ခက္ခန္ဓံ ဗျပါနုဒီ’’တိ. – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ;

“诚然为利许多人，摩耶(Māyā)夫人生下乔达摩；为被老病死所刺者，他移除了众苦蕴。”——她诵出了这些偈颂。

တတ္ထ ဗုဒ္ဓဝီရာတိ စတုသစ္စဗုဒ္ဓေသု ဝီရ, သဗ္ဗဗုဒ္ဓါ ဟိ ဥတ္တမဝီရိယေဟိ စတုသစ္စဗုဒ္ဓေဟိ ဝါ စတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနဝီရိယနိပ္ဖတ္တိယာ ဝိဇိတဝိဇယတ္တာ ဝီရာ နာမ. ဘဂဝါ ပန ဝီရိယပါရမိပါရိပူရိယာ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတဝီရိယာဓိဋ္ဌာနေန သာတိသယစတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနကိစ္စနိပ္ဖတ္တိယာ တဿာ စ ဝေနေယျသန္တာနေ သမ္မဒေဝ ပတိဋ္ဌာပိတတ္တာ ဝိသေသတော ဝီရိယယုတ္တတာယ ဝီရောတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတိ. နမော တျတ္ထူတိ နမော နမက္ကာရော တေ ဟောတု. သဗ္ဗသတ္တာနမုတ္တမာတိ အပဒါဒိဘေဒေသု သတ္တေသု သီလာဒိဂုဏေဟိ ဥတ္တမော ဘဂဝါ. တဒေကဒေသံ သတ္ထုပကာရဂုဏံ ဒဿေတုံ, ‘‘ယော မံ ဒုက္ခာ ပမောစေသိ, အညဉ္စ ဗဟုကံ ဇန’’န္တိ ဝတွာ အတ္တနော ဒုက္ခာ ပမုတ္တဘာဝံ ဝိဘာဝေန္တီ ‘‘သဗ္ဗဒုက္ခ’’န္တိ ဂါထမာဟ.

其中，“佛陀勇士”(buddhavīra)是了悟四圣谛的勇士。因为一切佛陀都以最上的精进力了悟四圣谛，或以四正勤的精进力成就而赢得胜利，故名为“勇士”。而世尊，因圆满了精进波罗蜜，以具足四支的精进决意，卓越地完成了四正勤的事业，并将其善巧地确立在所教化众生的心流中，由于他特别具足精进，故堪称为“勇士”。“礼敬您”(namo tyatthu)是说：“愿对您有礼敬、顶礼”。“一切众生中的至上者”(sabbasattānamuttama)是说，在无足等种种众生中，世尊因戒等功德而为至上者。为了显示导师恩德的一个方面，她说了“您使我解脱了痛苦，也解脱了其他许多人”，并为了阐明自己已从痛苦中解脱的状态，接着说了“一切苦已被遍知”这首偈颂。

ပုန ယတော ပမောစေသိ, တံ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ ဧကဒေသေန ဒဿေန္တီ ‘‘မာတာ ပုတ္တော’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ယထာဘုစ္စမဇာနန္တီတိ ပဝတ္တိဟေတုအာဒိံ ယထာဘူတံ အနဝဗုဇ္ဈန္တီ. သံသရိံဟံ အနိဗ္ဗိသန္တိ သံသာရသမုဒ္ဒေ ပတိဋ္ဌံ အဝိန္ဒန္တီ အလဘန္တီ ဘဝါဒီသု အပရာပရုပ္ပတ္တိဝသေန သံသရိံ အဟန္တိ ကထေန္တီ အာဟ ‘‘မာတာ ပုတ္တော’’တိအာဒိ. ယသ္မိံ ဘဝေ ဧတဿ မာတာ အဟောသိ, တတော အညသ္မိံ ဘဝေ တဿေဝ ပုတ္တော, တတော အညသ္မိံ ဘဝေ ပိတာ ဘာတာ အဟူတိ အတ္ထော.

再者，为了部分地显示她所解脱的轮回之苦，她说了“往昔我曾为母”这首偈颂。其中，“因不如实了知”(yathābhuccamajānantī)是指不如实了知（生死）流转之因等。“我于轮回中流转，无有出期”(saṃsariṃhaṃ anibbisaṃ)是指，在轮回的海洋中找不到立足之处，由于在各种有(bhava)中一再生起，她说“我曾流转”，因此说了“往昔我曾为母”等。其意思是：在某一有中，她曾是他的母亲；在另一有中，是他的儿子；在又一有中，是他的父亲、兄弟。

‘‘ဒိဋ္ဌော [Pg.147] ဟိ မေ’’တိ ဂါထာယပိ အတ္တနော ဒုက္ခတော ပမုတ္တဘာဝမေဝ ဝိဘာဝေတိ. တတ္ထ ဒိဋ္ဌော ဟိ မေ သော ဘဂဝါတိ သော ဘဂဝါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အတ္တနာ ဒိဋ္ဌလောကုတ္တရဓမ္မဒဿနေန ဉာဏစက္ခုနာ မယာ ပစ္စက္ခတော ဒိဋ္ဌော. ယော ဟိ ဓမ္မံ ပဿတိ, သော ဘဂဝန္တံ ပဿတိ နာမ. ယထာဟ – ‘‘ယော ခေါ, ဝက္ကလိ, ဓမ္မံ ပဿတိ, သော မံ ပဿတီ’’တိအာဒိ (သံ. နိ. ၃.၈၇).

通过“我已亲见彼世尊”这首偈颂，她也阐明了自己从痛苦中解脱的状态。其中，“我已亲见彼世尊”(diṭṭho hi me so bhagavā)是指：那位世尊、正自觉者，已被我以亲见的出世间法之见，即以智慧之眼亲证。因为凡是见法者，即是见世尊。如所说：“瓦咖利(Vakkali)，见法者即见我”等（《相应部》22.87）。

အာရဒ္ဓဝီရိယေတိ ပဂ္ဂဟိတဝီရိယေ. ပဟိတတ္တေတိ နိဗ္ဗာနံ ပေသိတစိတ္တေ. နိစ္စံ ဒဠှပရက္ကမေတိ အပတ္တဿ ပတ္တိယာ ပတ္တဿ ဝေပုလ္လတ္ထာယ သဗ္ဗကာလံ ထိရပရက္ကမေ. သမဂ္ဂေတိ သီလဒိဋ္ဌိသာမညေန သံဟတဘာဝေန သမဂ္ဂေ. သတ္ထုဒေသနာယ သဝနန္တေ ဇာတတ္တာ သာဝကေ, ‘‘ဣမေ မဂ္ဂဋ္ဌာ ဣမေ ဖလဋ္ဌာ’’တိ ယာထာဝတော ပဿတိ. ဧသာ ဗုဒ္ဓါန ဝန္ဒနာတိ ယာ သတ္ထု ဓမ္မသရီရဘူတဿ အရိယသာဝကာနံ အရိယဘာဝဘူတဿ စ လောကုတ္တရဓမ္မဿ အတ္တပစ္စက္ခကိရိယာ, ဧသာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ သာဝကဗုဒ္ဓါနဉ္စ ဝန္ဒနာ ယာထာဝတော ဂုဏနိန္နတာ.

“已发起精进”是指已策励精进。“心已送出”是指心已投向涅槃。“常恒坚固精进”是为了未得的能得到，已得到的能增长，而时时具有坚固的精进力。“和合”是指在戒和见解上具有同一性，处于团结和谐的状态。他们如实地见到声闻众——因听闻导师的教导而生——“这些是住于道者，这些是住于果者”。此是诸佛之礼敬，即：亲证作为导师之法身与圣弟子之圣性的出世间法，此乃如实地随其功德而礼敬正自觉者与声闻佛。

‘‘ဗဟူနံ ဝတ အတ္ထာယာ’’တိ ဩသာနဂါထာယပိ သတ္ထု လောကဿ ဗဟူပကာရတံယေဝ ဝိဘာဝေတိ. ယံ ပနေတ္ထ အတ္ထတော န ဝိဘတ္တံ, တံ သုဝိညေယျမေဝ.

“为众多有情之利益故”，这结颂也阐明了导师对世间的极大帮助。其中未从义理上辨别的，也很容易理解。

အထေကဒါ မဟာပဇာပတိဂေါတမီ သတ္ထရိ ဝေသာလိယံ ဝိဟရန္တေ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ သယံ ဝေသာလိယံ ဘိက္ခုနုပဿယေ ဝိဟရန္တီ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ အတ္တနော ဒိဝါဋ္ဌာနေ ယထာပရိစ္ဆိန္နကာလံ ဖလသမာပတ္တိသုခေန ဝီတိနာမေတွာ ဖလသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ သောမနဿဇာတာ အတ္တနော အာယုသင်္ခါရေ အာဝဇ္ဇေန္တီ တေသံ ခီဏဘာဝံ ဉတွာ ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘ယံနူနာဟံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဘဂဝန္တံ အနုဇာနာပေတွာ မနောဘာဝနီယေ စ ထေရေ သဗ္ဗေဝ သဗြဟ္မစရိယေ အာပုစ္ဆိတွာ ဣဓေဝ အာဂန္တွာ ပရိနိဗ္ဗာယေယျ’’န္တိ. ယထာ စ ထေရိယာ, ဧဝံ တဿာ ပရိဝါရဘူတာနံ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုနိသတာနံ ပရိဝိတက္ကော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၂.၉၇-၂၈၈) –

有一次，当世尊住在毗舍离大林的重阁讲堂时，大爱道乔达弥自己住在毗舍离的比丘尼僧坊。她在上午时分到毗舍离乞食，用完餐后，在自己的日间住处，于限定的时间内以果定之乐度过。从果定出定后，她回顾自己的修行，生起喜悦，当她思察自己的寿行时，了知其已尽，于是心想：“我最好去到僧园，征得世尊的同意，向所有可敬的长老以及所有同梵行者告别后，回到这里般涅槃。”正如该长老尼的想法一样，作为她随从的五百位比丘尼也生起了同样的思虑。因此在《本行》(Apadāna)中说：

‘‘ဧကဒါ လောကပဇ္ဇောတော, ဝေသာလိယံ မဟာဝနေ;

ကူဋာဂါရေ ကုသာလာယံ, ဝသတေ နရသာရထိ.

“一时世间光，毗舍离大林；重阁讲堂中，调御丈夫住。

‘‘တဒါ [Pg.148] ဇိနဿ မာတုစ္ဆာ, မဟာဂေါတမိ ဘိက္ခုနီ;

တဟိံ ကတေ ပုရေ ရမ္မေ, ဝသီ ဘိက္ခုနုပဿယေ.

“彼时胜者之姨母，大乔达弥比丘尼，于彼悦意城郭中，安住于比丘尼僧坊。

‘‘ဘိက္ခုနီဟိ ဝိမုတ္တာဟိ, သတေဟိ သဟ ပဉ္စဟိ;

ရဟောဂတာယ တဿေဝံ, စိတဿာသိ ဝိတက္ကိတံ.

“与五百解脱比丘尼共住，彼女独处时，心中生起如是思惟：

‘‘ဗုဒ္ဓဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ, သာဝကဂ္ဂယုဂဿ ဝါ;

ရာဟုလာနန္ဒနန္ဒာနံ, နာဟံ လစ္ဆာမိ ပဿိတုံ.

“‘佛陀之般涅槃，或上首弟子双贤，以及罗睺罗、阿难、难陀，我将不得见。

‘‘ဗုဒ္ဓဿ ပရိနိဗ္ဗာနာ, သာဝကဂ္ဂယုဂဿ ဝါ;

မဟာကဿပနန္ဒာနံ, အာနန္ဒရာဟုလာန စ.

“‘于佛陀般涅槃前，或于双贤之前，以及于大迦叶(Mahākassapa)、难陀、阿难与罗睺罗之前，

‘‘ပဋိကစ္စာယုသင်္ခါရံ, ဩသဇ္ဇိတွာန နိဗ္ဗုတိံ;

ဂစ္ဆေယျံ လောကနာထေန, အနုညာတာ မဟေသိနာ.

“‘我应先舍弃寿行，获得世间导师、大仙的允许后，趣向寂灭。’

‘‘တထာ ပဉ္စသတာနမ္ပိ, ဘိက္ခုနီနံ ဝိတက္ကိတံ;

အာသိ ခေမာဒိကာနမ္ပိ, ဧတဒေဝ ဝိတက္ကိတံ.

“五百位比丘尼也同样生起此念，乃至差摩(Khemā)等人，也生起了这同样的想法。

‘‘ဘူမိစာလော တဒါ အသိ, နာဒိတာ ဒေဝဒုန္ဒုဘီ;

ဥပဿယာဓိဝတ္ထာယော, ဒေဝတာ သောကပီဠိတာ.

“彼时大地震动，天鼓鸣响；居住于僧坊的天神们，皆为忧苦所逼迫。

‘‘ဝိလပန္တာ သုကရုဏံ, တတ္ထဿူနိ ပဝတ္တယုံ;

မိတ္တာ ဘိက္ခုနိယော တာဟိ, ဥပဂန္တွာန ဂေါတမိံ.

“彼等悲伤地哀号，在那里流下眼泪；友善的比丘尼们走近乔达弥，

‘‘နိပစ္စ သိရသာ ပါဒေ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝုံ;

တတ္ထ တောယလဝါသိတ္တာ, မယမယျေ ရဟောဂတာ.

“她们头面顶礼其足，说出此言：‘尊者，我们于独处时，泪水沾襟，

‘‘သာ စလာ စလိတာ ဘူမိ, နာဒိတာ ဒေဝဒုန္ဒုဘီ;

ပရိဒေဝါ စ သုယျန္တေ, ကိမတ္ထံ နူန ဂေါတမီ.

“‘大地摇撼复震动，天鼓齐鸣，且听闻哀号，乔达弥，这究竟是为何？’

‘‘တဒါ အဝေါစ သာ သဗ္ဗံ, ယထာပရိဝိတက္ကိတံ;

တာယောပိ သဗ္ဗာ အာဟံသု, ယထာပရိဝိတက္ကိတံ.

“彼时她全盘托出，一如她心中所思；彼等亦皆如是说，一如她们心中所想。

‘‘ယဒိ တေ ရုစိတံ အယျေ, နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သိဝံ;

နိဗ္ဗာယိဿာမ သဗ္ဗာပိ, ဗုဒ္ဓါနုညာယ သုဗ္ဗတေ.

“‘尊者，善誓者啊！若您意在至上、吉祥的涅槃，那么获得佛陀允许后，我等众人亦将同入涅槃。

‘‘မယံ သဟာဝ နိက္ခန္တာ, ဃရာပိ စ ဘဝါပိ စ;

သဟာယေဝ ဂမိဿာမ, နိဗ္ဗာနံ ပဒမုတ္တမံ.

“‘我等一同出离，舍弃家庭与生存；我等亦将一同前往，那无上的涅槃之境。’

‘‘နိဗ္ဗာနာယ [Pg.149] ဝဇန္တီနံ, ကိံ ဝက္ခာမီတိ သာ ဝဒံ;

သဟ သဗ္ဗာဟိ နိဂ္ဂဉ္ဆိ, ဘိက္ခုနီနိလယာ တဒါ.

“她说道：‘对于要前往涅槃的你们，我能说什么呢？’于是，她与众人一同离开了比丘尼僧坊。

‘‘ဥပဿယေ ယာဓိဝတ္ထာ, ဒေဝတာ တာ ခမန္တု မေ;

ဘိက္ခုနီနိလယဿေဒံ, ပစ္ဆိမံ ဒဿနံ မမ.

“‘居住于此僧坊的天神们，愿你们原谅我；这是我最后一次见到此比丘尼僧坊。

‘‘န ဇရာ မစ္စု ဝါ ယတ္ထ, အပ္ပိယေဟိ သမာဂမော;

ပိယေဟိ န ဝိယောဂေါတ္ထိ, တံ ဝဇိဿံ အသင်္ခတံ.

“‘我将前往那无为之处，那里没有衰老与死亡，没有与不爱者相会，也没有与所爱者别离。’

‘‘အဝီတရာဂါ တံ သုတွာ, ဝစနံ သုဂတောရသာ;

သောကဋ္ဋာ ပရိဒေဝိံသု, အဟော နော အပ္ပပုညတာ.

“未离贪者闻善逝之女此言，为忧伤所苦而悲叹：‘唉，我等何其少福！’

‘‘ဘိက္ခုနီနိလယော သုညော, ဘူတော တာဟိ ဝိနာ အယံ;

ပဘာတေ ဝိယ တာရာယော, န ဒိဿန္တိ ဇိနောရသာ.

“‘没有了她们，这座比丘尼僧坊变得空荡；犹如黎明时的星辰，胜者之女已不复得见。’”

‘‘နိဗ္ဗာနံ ဂေါတမီ ယာတိ, သတေဟိ သဟ ပဉ္စဟိ;

နဒီသတေဟိဝ သဟ, ဂင်္ဂါ ပဉ္စဟိ သာဂရံ.

“乔达弥与五百比丘尼同赴涅槃，犹如恒河与五百河流同归大海。

‘‘ရထိယာယ ဝဇန္တိယော, ဒိသွာ သဒ္ဓါ ဥပါသိကာ;

ဃရာ နိက္ခမ္မ ပါဒေသု, နိပစ္စ ဣဒမဗြဝုံ.

“虔信的优婆夷(upāsikā)们见她们沿街而行，便从家中出来，俯伏于足下，如此说道：

‘‘ပသီဒဿု မဟာဘောဂေ, အနာထာယော ဝိဟာယ နော;

တယာ န ယုတ္တာ နိဗ္ဗာတုံ, ဣစ္ဆဋ္ဋာ ဝိလပိံသု တာ.

“‘大福者，请垂怜，莫弃我等令成无依；您不应入于涅槃。’她们如此渴求而悲诉。

‘‘တာသံ သောကပဟာနတ္ထံ, အဝေါစ မဓုရံ ဂိရံ;

ရုဒိတေန အလံ ပုတ္တာ, ဟာသကာလောယမဇ္ဇ ဝေါ.

“为遣除她们的忧伤，她说了甜蜜的话语：‘女儿们，别再哭泣，今日是欢笑之时。

‘‘ပရိညာတံ မယာ ဒုက္ခံ, ဒုက္ခဟေတု ဝိဝဇ္ဇိတော;

နိရောဓော မေ သစ္ဆိကတော, မဂ္ဂေါ စာပိ သုဘာဝိတော.

“‘诸苦我已遍知，苦因我已永断；灭谛我已亲证，道迹我已善修。

‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ;

ဩဟိတော ဂရုကော ဘာရော, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ.

“‘我已善承事导师，佛陀教法已奉行；沉重负担已卸下，有之导索已拔除。

‘‘ယဿတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိတာ, အဂါရသ္မာနဂါရိယံ;

သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော, သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယော.

“‘为之而出家，从家到无家；我已达此目的，一切结已尽除。

‘‘ဗုဒ္ဓေါ တဿ စ သဒ္ဓမ္မော, အနူနော ယာဝ တိဋ္ဌတိ;

နိဗ္ဗာတုံ တာဝ ကာလော မေ, မာ မံ သောစထ ပုတ္တိကာ.

“‘只要佛陀与彼正法，住世圆满未减损；我入涅槃时已至，女儿们莫为我悲伤。

‘‘ကောဏ္ဍညာနန္ဒနန္ဒာဒီ[Pg.150], တိဋ္ဌန္တိ ရာဟုလော ဇိနော;

သုခိတော သဟိတော သံဃော, ဟတဒဗ္ဗာ စ တိတ္ထိယာ.

“‘憍陈如(Koṇḍañña)、阿难、难陀等，罗睺罗与胜者俱存；僧团安乐和合，外道已被摧破。

‘‘ဩက္ကာကဝံသဿ ယသော, ဥဿိတော မာရမဒ္ဒနော;

နနု သမ္ပတိ ကာလော မေ, နိဗ္ဗာနတ္ထာယ ပုတ္တိကာ.

“‘奥嘎咖王族的声誉，因降魔者而高扬；女儿们，如今岂非我入涅槃之时？

‘‘စိရပ္ပဘုတိ ယံ မယှံ, ပတ္ထိတံ အဇ္ဇ သိဇ္ဈတေ;

အာနန္ဒဘေရိကာလောယံ, ကိံ ဝေါ အဿူဟိ ပုတ္တိကာ.

“‘我长久以来的愿望，于今日得以实现；此刻当击喜庆之鼓，女儿们何必流泪？

‘‘သစေ မယိ ဒယာ အတ္ထိ, ယဒိ စတ္ထိ ကတညုတာ;

သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ သဗ္ဗာ, ကရောထ ဝီရိယံ ဒဠှံ.

“‘若你们对我有慈悲，若你们心怀感恩，当为正法久住，皆作坚定努力。

‘‘ထီနံ အဒါသိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ယာစိတော မယာ;

တသ္မာ ယထာဟံ နန္ဒိဿံ, တထာ တမနုတိဋ္ဌထ.

“‘正自觉者因我所请，允予女性出家；是故，为令我欢喜，你们亦当如是行。

‘‘တာ ဧဝမနုသာသိတွာ, ဘိက္ခုနီဟိ ပုရက္ခတာ;

ဥပေစ္စ ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒိတွာ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ.

“如是教诲她们后，她在众比丘尼的簇拥下，前去顶礼佛陀，如此说道：

‘‘အဟံ သုဂတ တေ မာတာ, တွဉ္စ ဝီရ ပိတာ မမ;

သဒ္ဓမ္မသုခဒ နာထ, တယိ ဇာတာမှိ ဂေါတမ.

“‘善逝，我是您的母亲，而您，勇者，是我的父亲；正法之乐的施予者、依怙主啊，乔达摩，我由您而生。

‘‘သံဝဒ္ဓိတောယံ သုဂတ, ရူပကာယော မယာ တဝ;

အနိန္ဒိတော ဓမ္မကာယော, မမ သံဝဒ္ဓိတော တယာ.

“‘善逝啊，您的色身由我养育；我那无瑕的法身，则由您长养。

‘‘မုဟုတ္တံ တဏှာသမဏံ, ခီရံ တွံ ပါယိတော မယာ;

တယာဟံ သန္တမစ္စန္တံ, ဓမ္မခီရဉှိ ပါယိတာ.

“‘我曾哺您片刻止渴乳，您却令我饮下法之乳，那是无上的寂静甘露。

‘‘ဗန္ဓနာရက္ခဏေ မယှံ, အဏဏော တွံ မဟာမုနေ;

ပုတ္တကာမာ ထိယော ယာစံ, လဘန္တိ တာဒိသံ သုတံ.

“‘大牟尼啊，对于我曾抚育您的辛劳，您已无所亏欠。愿那些祈求儿子的女人们，能得到像您这样的儿子。

‘‘မန္ဓာတာဒိနရိန္ဒာနံ, ယာ မာတာ သာ ဘဝဏ္ဏဝေ;

နိမုဂ္ဂါဟံ တယာ ပုတ္တ, တာရိတာ ဘဝသာဂရာ.

“‘真言王等诸王的母亲，都沉溺于轮回之海；而我，儿子啊，却被您带领渡过了生死大洋。

‘‘ရညော မာတာ မဟေသီတိ, သုလဘံ နာမမိတ္ထိနံ;

ဗုဒ္ဓမာတာတိ ယံ နာမံ, ဧတံ ပရမဒုလ္လဘံ.

“‘“王母”或“王后”之名，女人容易获得；“佛母”这一称号，却是无比难得。

‘‘တဉ္စ လဒ္ဓံ မဟာဝီရ, ပဏိဓာနံ မမံ တယာ;

အဏုကံ ဝါ မဟန္တံ ဝါ, တံ သဗ္ဗံ ပူရိတံ မယာ.

“‘大雄啊，因您之故，我那愿望已然实现；无论大小职责，皆已被我圆满完成。

‘‘ပရိနိဗ္ဗာတုမိစ္ဆာမိ[Pg.151], ဝိဟာယေမံ ကဠေဝရံ;

အနုဇာနာဟိ မေ ဝီရ, ဒုက္ခန္တကရ နာယက.

“‘我欲舍弃此身而入般涅槃；勇者、终结苦者、导师啊，请允许我！

‘‘စက္ကင်္ကုသဓဇာကိဏ္ဏေ, ပါဒေ ကမလကောမလေ;

ပသာရေဟိ ပဏာမံ တေ, ကရိဿံ ပုတ္တဥတ္တမေ.

“‘最胜之子啊，请伸出您那遍布轮、钩、幢相，如莲花般柔软的双足；我将向您顶礼。’

‘‘သုဝဏ္ဏရာသိသင်္ကာသံ, သရီရံ ကုရု ပါကဋံ;

ကတွာ ဒေဟံ သုဒိဋ္ဌံ တေ, သန္တိံ ဂစ္ဆာမိ နာယက.

请显现您如金聚般的身躯；导师啊，善见尊身后，我将趣向寂静。

‘‘ဒွတ္တိံသလက္ခဏူပေတံ, သုပ္ပဘာလင်္ကတံ တနုံ;

သဉ္ဈာဃနာဝ ဗာလက္ကံ, မာတုစ္ဆံ ဒဿယီ ဇိနော.

胜者向姨母示现其身，具足三十二相，光辉庄严，犹如傍晚云层中的初日。

‘‘ဖုလ္လာရဝိန္ဒသံကာသေ, တရုဏာဒိစ္စသပ္ပဘေ;

စက္ကင်္ကိတေ ပါဒတလေ, တတော သာ သိရသာ ပတိ.

其足底有轮相，如盛开的莲花，似初升的太阳般光辉；于是她以头顶礼。

‘‘ပဏမာမိ နရာဒိစ္စ, အာဒိစ္စကုလကေတုကံ;

ပစ္ဆိမေ မရဏေ မယှံ, န တံ ဣက္ခာမဟံ ပုနော.

我礼敬人中之日，日种之旗帜；在我最后的死亡时，我将不再见到您。

‘‘ဣတ္ထိယော နာမ လောကဂ္ဂ, သဗ္ဗဒေါသာကရာ မတာ;

ယဒိ ကော စတ္ထိ ဒေါသော မေ, ခမဿု ကရုဏာကရ.

世间第一人啊，女子被认为是所有过失之源；若我有什么过失，慈悲者啊，请您宽恕。

‘‘ဣတ္ထိကာနဉ္စ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, ဟံ တံ ယာစိံ ပုနပ္ပုနံ;

တတ္ထ စေ အတ္ထိ ဒေါသော မေ, တံ ခမဿု နရာသဘ.

我曾一再请求您，允许女子出家；若此中有我之过失，人中之牛王，请宽恕。

‘‘မယာ ဘိက္ခုနိယော ဝီရ, တဝါနုညာယ သာသိတာ;

တတြ စေ အတ္ထိ ဒုန္နီတံ, တံ ခမဿု ခမာဓိပ.

勇者，比丘尼们由我教导，承蒙您的允许；若其中有不善行，忍辱之主，请宽恕。

‘‘အက္ခန္တေ နာမ ခန္တဗ္ဗံ, ကိံ ဘဝေ ဂုဏဘူသနေ;

ကိမုတ္တရံ တေ ဝတ္ထာမိ, နိဗ္ဗာနာယ ဝဇန္တိယာ.

于不容忍者，尚应容忍，何况于德庄严者？对于趣向涅槃的你，我复何言？

‘‘သုဒ္ဓေ အနူနေ မမ ဘိက္ခုသံဃေ, လောကာ ဣတော နိဿရိတုံ ခမန္တေ;

ပဘာတကာလေ ဗျသနင်္ဂတာနံ, ဒိသွာန နိယျာတိဝ စန္ဒလေခါ.

我的比丘僧团清净无缺，能够从此世间出离；犹如黎明时的月牙，见到遭遇不幸的人们便隐没而去。

‘‘တဒေတရာ ဘိက္ခုနိယော ဇိနဂ္ဂံ, တာရာဝ စန္ဒာနုဂတာ သုမေရုံ;

ပဒက္ခိဏံ ကစ္စ နိပစ္စ ပါဒေ, ဌိတာ မုခန္တံ သမုဒိက္ခမာနာ.

那些比丘尼围绕着最胜者，犹如众星随月亮环绕须弥山；她们向他右绕，顶礼其足，然后站立着，仰望着他的面容。

‘‘န တိတ္တိပုဗ္ဗံ တဝ ဒဿနေန, စက္ခုံ န သောတံ တဝ ဘာသိတေန;

စိတ္တံ မမံ ကေဝလမေကမေဝ, ပပ္ပုယျ တံ ဓမ္မရသေန တိတ္တိ.

我的眼睛从未因见到您而满足，我的耳朵也未因听闻您的言说而满足；唯独我的心，在领受了那法味后，才得到满足。

‘‘နဒတော [Pg.152] ပရိသာယံ တေ, ဝါဒိတဗ္ဗပဟာရိနော;

ယေ တေ ဒက္ခန္တိ ဝဒနံ, ဓညာ တေ နရပုင်္ဂဝ.

人中之牛王啊，当您在会中宣说妙法，声如雷震，那些能见到您面容的人，他们是幸运的。

‘‘ဒီဃင်္ဂုလီ တမ္ဗနခေ, သုဘေ အာယတပဏှိကေ;

ယေ ပါဒေ ပဏမိဿန္တိ, တေပိ ဓညာ ဂုဏန္ဓရ.

具功德者啊，您的双足指趾修长，趾甲赤红，美好且脚跟长；那些将顶礼您双足的人，他们也是幸运的。

‘‘မဓုရာနိ ပဟဋ္ဌာနိ, ဒေါသဂ္ဃာနိ ဟိတာနိ စ;

ယေ တေ ဝါကျာနိ သုယျန္တိ, တေပိ ဓညာ နရုတ္တမ.

人中之最上者啊，您的言语甜美、令人欣喜，能除过失且有益；那些能听闻您言语的人，他们也是幸运的。

‘‘ဓညာဟံ တေ မဟာဝီရ, ပါဒပူဇနတပ္ပရာ;

တိဏ္ဏသံသာရကန္တာရာ, သုဝါကျေန သိရီမတော.

大雄啊，我是幸运的，专注于供养您的双足；凭借具吉祥者的善语，我已渡过轮回的旷野。

‘‘တတော သာ အနုသာဝေတွာ, ဘိက္ခုသံဃမ္ပိ သုဗ္ဗတာ;

ရာဟုလာနန္ဒနန္ဒေ စ, ဝန္ဒိတွာ ဣဒမဗြဝိ.

于是，那位善行的她向比丘僧团宣告，在顶礼了罗睺罗、阿难和难陀后，说了这番话。

‘‘အာသီဝိသာလယသမေ, ရောဂါဝါသေ ကဠေဝရေ;

နိဗ္ဗိန္ဒာ ဒုက္ခသံဃာဋေ, ဇရာမရဏဂေါစရေ.

此身如同毒蛇之窟宅，疾病之住所；我已厌离这苦的聚合、老死的境域。

‘‘နာနာကလိမလာကိဏ္ဏေ, ပရာယတ္တေ နိရီဟကေ;

တေန နိဗ္ဗာတုမိစ္ဆာမိ, အနုမညထ ပုတ္တကာ.

它充满各种污垢，依赖他人，无所作为；因此我欲入涅槃，孩子们，请允许我。

‘‘နန္ဒော ရာဟုလဘဒ္ဒေါ စ, ဝီတသောကာ နိရာသဝါ;

ဌိတာစလဋ္ဌိတိ ထိရာ, ဓမ္မတမနုစိန္တယုံ.

难陀和贤善的罗睺罗，已离忧愁，已尽诸漏；他们安住于不动、坚固之境，思惟着法性。

‘‘ဓိရတ္ထု သင်္ခတံ လောလံ, အသာရံ ကဒလူပမံ;

မာယာမရီစိသဒိသံ, ဣတ္တရံ အနဝဋ္ဌိတံ.

可鄙的有为法，变动不居，无有实质，犹如芭蕉；如幻、如阳焰，短暂而不安定。

‘‘ယတ္ထ နာမ ဇိနဿာယံ, မာတုစ္ဆာ ဗုဒ္ဓပေါသိကာ;

ဂေါတမီ နိဓနံ ယာတိ, အနိစ္စံ သဗ္ဗသင်္ခတံ.

当胜者的姨母、佛陀的养母乔达弥走向死亡时，便知一切有为法皆是无常。

‘‘အာနန္ဒော စ တဒါ သေခေါ, သောကဋ္ဋော ဇိနဝစ္ဆလော;

တတ္ထဿူနိ ကရောန္တော သော, ကရုဏံ ပရိဒေဝတိ.

那时，阿难尚是学人，因爱戴胜者而心怀忧伤；他在那里流着泪，悲切地哀叹。

‘‘ဟာ သန္တိံ ဂေါတမီ ယာတိ, နူန ဗုဒ္ဓေါပိ နိဗ္ဗုတိံ;

ဂစ္ဆတိ န စိရေနေဝ, အဂ္ဂိရိဝ နိရိန္ဓနော.

唉！乔达弥趣向寂静，佛陀也必将不久后进入涅槃，如同无薪之火。

‘‘ဧဝံ ဝိလာပမာနံ တံ, အာနန္ဒံ အာဟ ဂေါတမီ;

သုတသာဂရဂမ္ဘီရ, ဗုဒ္ဓေါပဋ္ဌာန တပ္ပရ.

乔达弥对那般哀叹的阿难说：“你学识如海般深广，又专注于侍奉佛陀。”

‘‘န [Pg.153] ယုတ္တံ သောစိတုံ ပုတ္တ, ဟာသကာလေ ဥပဋ္ဌိတေ;

တယာ မေ သရဏံ ပုတ္တ, နိဗ္ဗာနံ တမုပါဂတံ.

孩子，在欢喜之时，不应悲伤；孩子，我是因你而得到皈依，那涅槃也已证得。

‘‘တယာ တာတ သမဇ္ဈိဋ္ဌော, ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနိ နော;

မာ ပုတ္တ ဝိမနော ဟောဟိ, သဖလော တေ ပရိဿမော.

孩子，因你的请求，他允许我们出家；孩子，不要心生不悦，你的努力已得成果。

‘‘ယံ န ဒိဋ္ဌံ ပုရာဏေဟိ, တိတ္ထိကာစရိယေဟိပိ;

တံ ပဒံ သုကုမာရီဟိ, သတ္တဝဿာဟိ ဝေဒိတံ.

古人未曾见，外道导师也未曾见；那样的境地，连七岁的少女也已证得。

‘‘ဗုဒ္ဓသာသနပါလေတ, ပစ္ဆိမံ ဒဿနံ တဝ;

တတ္ထ ဂစ္ဆာမဟံ ပုတ္တ, ဂတော ယတ္ထ န ဒိဿတေ.

佛陀教法的守护者啊，这是我最后一次见到你；孩子，我将去往那里，去到无人可见之处。

‘‘ကဒါစိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော, ခိပီ လောကဂ္ဂနာယကော;

တဒါဟံ အာသီသဝါစံ, အဝေါစံ အနုကမ္ပိကာ.

有一次，世间最上的导师在说法时打了个喷嚏；那时，我出于悲悯，说了祝福的话。

‘‘စိရံ ဇီဝ မဟာဝီရ, ကပ္ပံ တိဋ္ဌ မဟာမုနေ;

သဗ္ဗလောကဿ အတ္ထာယ, ဘဝဿု အဇရာမရော.

大雄，愿您长寿；大牟尼，愿您住世一劫；为了一切世间的利益，愿您无老无死。

‘‘တံ တထာဝါဒိနိံ ဗုဒ္ဓေါ, မမံ သော ဧတဒဗြဝိ;

န ဟေဝံ ဝန္ဒိယာ ဗုဒ္ဓါ, ယထာ ဝန္ဒသိ ဂေါတမီ.

对我这个如此说话的人，佛陀说道：“乔达弥，诸佛并非如你这般被礼敬。”

‘‘ကထံ စရဟိ သဗ္ဗညူ, ဝန္ဒိတဗ္ဗာ တထာဂတာ;

ကထံ အဝန္ဒိယာ ဗုဒ္ဓါ, တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော.

那么，一切知者啊，如来应如何被礼敬？佛陀如何不被礼敬？我问您，请告诉我。

‘‘အာရဒ္ဓဝီရိယေ ပဟိတတ္တေ, နိစ္စံ ဒဠှပရက္ကမေ;

သမဂ္ဂေ သာဝကေ ပဿ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါနဝန္ဒနံ.

当见到弟子们发起精进，心意坚定，恒常勇猛，和合无诤，这便是对诸佛的礼敬。

‘‘တတော ဥပဿယံ ဂန္တွာ, ဧကိကာဟံ ဝိစိန္တယိံ;

သမဂ္ဂပရိသံ နာထော, ရောဓေသိ တိဘဝန္တဂေါ.

于是我独自前往住所，思惟着：“导师，已断三有者，为何使和合的僧团哭泣？”

‘‘ဟန္ဒာဟံ ပရိနိဗ္ဗိဿံ, မာ ဝိပတ္တိတမဒ္ဒသံ;

ဧဝါဟံ စိန္တယိတွာန, ဒိသွာန ဣသိသတ္တမံ.

“那么，我将般涅槃，以免见到衰败。”我如此思惟后，见到了最上的仙人。

‘‘ပရိနိဗ္ဗာနကာလံ မေ, အာရောစေသိံ ဝိနာယကံ;

တတော သော သမနုညာသိ, ကာလံ ဇာနာဟိ ဂေါတမီ.

我向调御者禀告我般涅槃之时；于是他允许了：“乔达弥，你当知时。”

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ, ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ;

နာဂေါဝ ဗန္ဓနံ ဆေတွာ, ဝိဟရာမိ အနာသဝါ.

我的烦恼已烧尽，一切有已根除；犹如大象挣脱束缚，我无漏地安住。

‘‘သွာဂတံ [Pg.154] ဝတ မေ အာသိ, မမ ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

我真是善来，来到了佛陀面前；三明已证得，佛陀的教导已完成。

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ;

ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

四无碍解与八解脱，六神通已亲证，佛陀的教导已完成。

‘‘ထီနံ ဓမ္မာဘိသမယေ, ယေ ဗာလာ ဝိမတိံ ဂတာ;

တေသံ ဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနတ္ထံ, ဣဒ္ဓိံ ဒဿေဟိ ဂေါတမီ.

对于女性证悟佛法，那些愚痴者心生疑虑；为了让他们舍弃邪见，乔达弥，请示现神通。

‘‘တဒါ နိပစ္စ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဥပ္ပတိတွာန အမ္ဗရံ;

ဣဒ္ဓီ အနေကာ ဒဿေသိ, ဗုဒ္ဓါနုညာယ ဂေါတမီ.

那时，她顶礼正自觉者后，跃入空中；蒙佛陀允许，乔达弥示现了无数神通。

‘‘ဧကိကာ ဗဟုဓာ အာသိ, ဗဟုဓာ စေကိကာ တထာ;

အာဝိဘာဝံ တိရောဘာဝံ, တိရောကုဋ္ဋံ တိရောနဂံ.

她一人化为多身，多身亦复归一；显现与隐没，穿墙越山。

‘‘အသဇ္ဇမာနာ အဂမာ, ဘူမိယမ္ပိ နိမုဇ္ဇထ;

အဘိဇ္ဇမာနေ ဥဒကေ, အဂဉ္ဆိ မဟိယာ ယထာ.

她无碍地行走，亦能潜入地中；在水上行走而不沉，犹如在坚实的大地。

‘‘သကုဏီဝ တထာကာသေ, ပလ္လင်္ကေန ကမီ တဒါ;

ဝသံ ဝတ္တေသိ ကာယေန, ယာဝ ဗြဟ္မနိဝေသနံ.

犹如鸟儿在空中，那时她以跏趺坐姿飞行；她以身体行使自在力，直至梵天界。

‘‘သိနေရုံ ဒဏ္ဍံ ကတွာန, ဆတ္တံ ကတွာ မဟာမဟိံ;

သမူလံ ပရိဝတ္တေတွာ, ဓာရယံ စင်္ကမီ နဘေ.

以须弥山(Sineru)为杖，以大地为伞；连根拔起并旋转，持着它在空中行走。

‘‘ဆဿူရောဒယကာလေဝ, လောကဉ္စာကာသိ ဓူမိကံ;

ယုဂန္တေ ဝိယ လောကံ သာ, ဇာလာမာလာကုလံ အကာ.

犹如六日升起之时，她使世间烟雾弥漫；犹如劫末的世界，她使之充满火焰之网。

‘‘မုစလိန္ဒံ မဟာသေလံ, မေရုမူလနဒန္တရေ;

သာသပါရိဝ သဗ္ဗာနိ, ဧကေနဂ္ဂဟိ မုဋ္ဌိနာ.

目支邻陀(Mucalinda)大山，须弥山(Meru)根与河流之间的一切，都犹如芥子，被她一手掌握。

‘‘အင်္ဂုလဂ္ဂေန ဆာဒေသိ, ဘာကရံ သနိသာကရံ;

စန္ဒသူရသဟဿာနိ, အာဝေဠမိဝ ဓာရယိ.

她以指尖遮蔽太阳和月亮；数千日月，犹如花环般被她佩戴。

‘‘စတုသာဂရတောယာနိ, ဓာရယီ ဧကပါဏိနာ;

ယုဂန္တဇလဒါကာရံ, မဟာဝဿံ ပဝဿထ.

四海之水，被她以一只手持着；她化作劫末之云，降下滂沱大雨。

‘‘စက္ကဝတ္တိံ သပရိသံ, မာပယီ သာ နဘတ္တလေ;

ဂရုဠံ ဒွိရဒံ သီဟံ, ဝိနဒန္တံ ပဒဿယိ.

她于空中化现出转轮王及其眷属；她示现出吼叫着的金翅鸟(Garuḷa)、大象和狮子。

‘‘ဧကိကာ [Pg.155] အဘိနိမ္မိတွာ, အပ္ပမေယျံ ဘိက္ခုနီဂဏံ;

ပုန အန္တရဓာပေတွာ, ဧကိကာ မုနိမဗြဝိ.

她一人化现出无量比丘尼众；然后又使之隐没，她独自一人对牟尼说道：

‘‘မာတုစ္ဆာ တေ မဟာဝီရ, တဝ သာသနကာရိကာ;

အနုပ္ပတ္တာ သကံ အတ္ထံ, ပါဒေ ဝန္ဒာမိ စက္ခုမ.

“大雄啊，您的姨母，您教导的奉行者，已证得自己的目标，我礼敬具眼者的双足。”

‘‘ဒဿေတွာ ဝိဝိဓာ ဣဒ္ဓီ, ဩရောဟိတွာ နဘတ္တလာ;

ဝန္ဒိတွာ လောကပဇ္ဇောတံ, ဧကမန္တံ နိသီဒိ သာ.

示现了种种神通后，她从空中降下；礼敬世间之光后，她坐于一旁。

‘‘သာ ဝီသဝဿသတိကာ, ဇာတိယာဟံ မဟာမုနေ;

အလမေတ္တာဝတာ ဝီရ, နိဗ္ဗာယိဿာမိ နာယက.

“大牟尼啊，我生来已一百二十岁；勇士啊，导师啊，这已足够，我将般涅槃。”

‘‘တဒါတိဝိမှိတာ သဗ္ဗာ, ပရိသာ သာ ကတဉ္ဇလီ;

အဝေါစယျေ ကထံ အာသိ, အတုလိဒ္ဓိပရက္ကမာ.

那时，所有大众都极为惊叹，合掌说道：“尊者，您如何拥有如此无与伦比的神通与威力？”

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော, သဗ္ဗဓမ္မေသု စက္ခုမာ;

ဣတော သတသဟဿမှိ, ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

“有一位名叫莲花上佛(Padumuttara)的胜者，于一切法具足眼；在此十万劫前，那位导师出现于世。”

‘‘တဒါဟံ ဟံသဝတိယံ, ဇာတာမစ္စကုလေ အဟုံ;

သဗ္ဗောပကာရသမ္ပန္နေ, ဣဒ္ဓေ ဖီတေ မဟဒ္ဓနေ.

“那时我在天鹅城(Haṃsavatī)，出生于大臣家族；那家族生活优渥，繁荣富裕，财富巨大。”

‘‘ကဒါစိ ပိတုနာ သဒ္ဓိံ, ဒါသီဂဏပုရက္ခတာ;

မဟတာ ပရိဝါရေန, တံ ဥပေစ္စ နရာသဘံ.

“有一次，我与父亲一起，在婢女群的簇拥下，带着大批随从，前去拜见那位人中之雄。”

‘‘ဝါသဝံ ဝိယ ဝဿန္တံ, ဓမ္မမေဃံ အနာသဝံ;

သရဒါဒိစ္စသဒိသံ, ရံသိဇာလသမုဇ္ဇလံ.

“他犹如帝释天降下无漏的法雨，又如秋日骄阳，放射炽盛光芒。”

‘‘ဒိသွာ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, သုတွာ စဿ သုဘာသိတံ;

မာတုစ္ဆံ ဘိက္ခုနိံ အဂ္ဂေ, ဌပေန္တံ နရနာယကံ.

“见到那位人中导师正将其姨母比丘尼置于首位，并听闻他的善说后，我心生净信。”

‘‘သုတွာ ဒတွာ မဟာဒါနံ, သတ္တာဟံ တဿ တာဒိနော;

သသံဃဿ နရဂ္ဂဿ, ပစ္စယာနိ ဗဟူနိ စ.

“听闻之后，我作大布施，一连七日，以众多资具供养那位如是者、人中之最上者及其僧伽。”

‘‘နိပစ္စ ပါဒမူလမှိ, တံ ဌာနမဘိပတ္ထယိံ;

တတော မဟာပရိသတိံ, အဝေါစ ဣသိသတ္တမော.

“我顶礼其足下，祈求那个地位；然后，那位第七仙人在大众中说道：”

‘‘ယာ သသံဃံ အဘောဇေသိ, သတ္တာဟံ လောကနာယကံ;

တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ, သုဏာထ မမ ဘာသတော.

“‘那位一连七日供养世间导师及其僧伽的女子，我将赞颂她，你们且听我言。”

‘‘သတသဟဿိတော [Pg.156] ကပ္ပေ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ;

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

“‘在此十万劫后，将有一位导师出现于世，他出生于奥嘎咖(Okkāka)家族，族姓为乔达摩(Gotama)。”

တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒါ, ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ;

ဂေါတမီ နာမ နာမေန, ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝိကာ.

“‘他将有一位名为乔达弥(Gotamī)的女弟子，是其法中继承人，是法所化生的亲生子。”

‘‘တဿ ဗုဒ္ဓဿ မာတုစ္ဆာ, ဇီဝိတာပါဒိကာ အယံ;

ရတ္တညူနဉ္စ အဂ္ဂတ္တံ, ဘိက္ခုနီနံ လဘိဿတိ.

“‘她将是那位佛陀的姨母与养母；她将获得众比丘尼中资历第一者的首位。’”

‘‘တံ သုတွာန ပမောဒိတွာ, ယာဝဇီဝံ တဒါ ဇိနံ;

ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌိတွာ, တတော ကာလင်္ကတာ အဟံ.

“听闻此言后，我心生欢喜，终生以资具供养那位胜者，此后我便命终了。”

‘‘တာဝတိံသေသု ဒေဝေသု, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိသု;

နိဗ္ဗတ္တာ ဒသဟင်္ဂေဟိ, အညေ အဘိဘဝိံ အဟံ.

“在忉利天(Tāvatiṃsa)诸天人中，在一切欲乐圆满之处；我以十支(dasahaṅgehi)投生，超越了其他天人。”

‘‘ရူပသဒ္ဒေဟိ ဂန္ဓေဟိ, ရသေဟိ ဖုသနေဟိ စ;

အာယုနာပိ စ ဝဏ္ဏေန, သုခေန ယသသာပိ စ.

“以色、声、香、味、触；以及寿命、容貌、快乐、名声。”

‘‘တထေဝါဓိပတေယျေန, အဓိဂယှ ဝိရောစဟံ;

အဟောသိံ အမရိန္ဒဿ, မဟေသီ ဒယိတာ တဟိံ.

“同样以主宰力，我超越并闪耀；我在那里是天帝(Amarinda)受宠的王后。”

‘‘သံသာရေ သံသရန္တီဟံ, ကမ္မဝါယုသမေရိတာ;

ကာသိဿ ရညော ဝိသယေ, အဇာယိံ ဒါသဂါမကေ.

“我在轮回中流转，被业风所推动；在迦尸(Kāsi)国王的领地，我出生在奴隶村。”

‘‘ပဉ္စဒါသသတာနူနာ, နိဝသန္တိ တဟိံ တဒါ;

သဗ္ဗေသံ တတ္ထ ယော ဇေဋ္ဌော, တဿ ဇာယာ အဟောသဟံ.

“那时住在那里的人不足一千五百；在那里所有人的长者，我是他的妻子。”

‘‘သယမ္ဘုနော ပဉ္စသတာ, ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသုံ;

တေ ဒိသွာန အဟံ တုဋ္ဌာ, သဟ သဗ္ဗာဟိ ဣတ္ထိဘိ.

“五百位自觉者(Sayambhu)进入村庄乞食；我和所有妇女见到他们后欢喜。”

‘‘ပူဂါ ဟုတွာဝ သဗ္ဗာယော, စတုမာသေ ဥပဋ္ဌဟုံ;

တိစီဝရာနိ ဒတွာန, သံသရိမှ သသာမိကာ.

“所有妇女结成团体，供养了四个月；施予三衣，我们和丈夫一起流转。”

‘‘တတော စုတာ သဗ္ဗာပိ တာ, တာဝတိံသဂတာ မယံ;

ပစ္ဆိမေ စ ဘဝေ ဒါနိ, ဇာတာ ဒေဝဒဟေ ပုရေ.

“从那里命终后，我们所有妇女都投生到忉利天；现在在最后一生，出生在天臂城(Devadaha)。”

‘‘ပိတာ အဉ္ဇနသက္ကော မေ, မာတာ မမ သုလက္ခဏာ;

တတော ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ, သုဒ္ဓေါဒနဃရံ ဂတာ.

“我的父亲是安阇那释迦(Añjanasakka)，我的母亲是善相(Sulakkhaṇā)；然后在迦毗罗卫(Kapilavatthu)，我去了净饭王(Suddhodana)的家。”

‘‘သေသာ [Pg.157] သကျကုလေ ဇာတာ, သကျာနံ ဃရမာဂမုံ;

အဟံ ဝိသိဋ္ဌာ သဗ္ဗာသံ, ဇိနဿာပါဒိကာ အဟုံ.

“其余诸女皆生于释迦族，嫁入释迦族之家；我身超胜于她们所有，成为能仁之养母。”

‘‘မမ ပုတ္တောဘိနိက္ခမ္မ, ဗုဒ္ဓေါ အာသိ ဝိနာယကော;

ပစ္ဆာဟံ ပဗ္ဗဇိတွာန, သတေဟိ သဟ ပဉ္စဟိ.

“我的儿子出家，成为佛陀、导师；之后我出家，与五百人一起。”

‘‘သာကိယာနီဟိ ဓီရာဟိ, သဟ သန္တိသုခံ ဖုသိံ;

ယေ တဒါ ပုဗ္ဗဇာတိယံ, အမှာကံ အာသု သာမိနော.

“我与那些贤明的释迦女(Sākiyānī)，一起触证寂静之乐；她们在过去生中，曾是我们的主人。”

‘‘သဟပုညဿ ကတ္တာရော, မဟာသမယကာရကာ;

ဖုသိံသု အရဟတ္တံ တေ, သုဂတေနာနုကမ္ပိတာ.

“共同造福者，大集会(mahāsamaya)的参与者；他们蒙善逝悲悯，触证了阿罗汉果。”

‘‘တဒေတရာ ဘိက္ခုနိယော, အာရုဟိံသု နဘတ္တလံ;

သံဂတာ ဝိယ တာရာယော, ဝိရောစိံသု မဟိဒ္ဓိကာ.

彼诸比丘尼升上虚空，犹如群星汇聚，以大神通而辉耀。

‘‘ဣဒ္ဓီ အနေကာ ဒဿေသုံ, ပိဠန္ဓဝိကတိံ ယထာ;

ကမ္မာရော ကနကဿေဝ, ကမ္မညဿ သုသိက္ခိတော.

她们示现了种种神通，犹如饰物之变幻；如同善巧的金匠，善于处理柔软的黄金。

‘‘ဒဿေတွာ ပါဋိဟီရာနိ, ဝိစိတ္တာနိ ဗဟူနိ စ;

တောသေတွာ ဝါဒိပဝရံ, မုနိံ သပရိသံ တဒါ.

示现了种种奇妙神变，令最胜论师、牟尼及其会众心生欢喜。

‘‘ဩရောဟိတွာန ဂဂနာ, ဝန္ဒိတွာ ဣသိသတ္တမံ;

အနုညာတာ နရဂ္ဂေန, ယထာဌာနေ နိသီဒိသုံ.

从空中降下，礼敬最胜仙人；蒙人中之最胜者允许后，她们各就其位而坐。

‘‘အဟောနုကမ္ပိကာ အမှံ, သဗ္ဗာသံ စိရ ဂေါတမီ;

ဝါသိတာ တဝ ပုညေဟိ, ပတ္တာ နော အာသဝက္ခယံ.

啊，乔达弥，长久以来您对我们所有人都充满悲悯；因您的功德所熏习，我们已证得漏尽。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ အမှံ, ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ;

နာဂီဝ ဗန္ဓနံ ဆေတွာ, ဝိဟရာမ အနာသဝါ.

我们的烦恼已焚尽，一切有已根除；犹如大象断开束缚，我们安住于无漏。

‘‘သွာဂတံ ဝတ နော အာသိ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သန္တိကေ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

我们确实是善来，于最胜佛陀座前；已证得三明，佛陀的教法已奉行。

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ;

ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

四无碍解与八解脱，六神通已亲证，佛陀的教法已奉行。

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ ဟောမ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ;

စေတောပရိယဉာဏဿ, ဝသီ ဟောမ မဟာမုနေ.

我们于神通已得自在，于天耳界亦然；大牟尼啊，我们于他心智已得自在。

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ [Pg.158] ဇာနာမ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝါ.

我们知晓宿住，天眼已清净；一切漏已尽，今后更无再生。

‘‘အတ္ထေ ဓမ္မေ စ နေရုတ္တေ, ပဋိဘာနေ စ ဝိဇ္ဇတိ;

ဉာဏံ အမှံ မဟာဝီရ, ဥပ္ပန္နံ တဝ သန္တိကေ.

大雄啊，于义、法、词、辩，我们的智慧已在您座前生起。

‘‘အသ္မာဘိ ပရိစိဏ္ဏောသိ, မေတ္တစိတ္တာ ဟိ နာယက;

အနုဇာနာဟိ သဗ္ဗာသံ, နိဗ္ဗာနာယ မဟာမုနေ.

导师啊，我们已承事于您，您实具慈心；大牟尼啊，请允许我们所有人都趣入涅槃。

‘‘နိဗ္ဗာယိဿာမ ဣစ္စေဝံ, ကိံ ဝက္ခာမိ ဝဒန္တိယော;

ယဿ ဒါနိ စ ဝေါ ကာလံ, မညထာတိ ဇိနောဗြဝိ.

她们说“我们将入涅槃”，对此我还能说什么呢？能仁说道：“你们认为何时是时候，便可。”

‘‘ဂေါတမီအာဒိကာ တာယော, တဒါ ဘိက္ခုနိယော ဇိနံ;

ဝန္ဒိတွာ အာသနာ တမှာ, ဝုဋ္ဌာယ အာဂမိံသု တာ.

那时，以乔达弥为首的比丘尼们礼敬能仁，从座位上起身离去。

‘‘မဟတာ ဇနကာယေန, သဟ လောကဂ္ဂနာယကော;

အနုသံယာယီ သော ဝီရော, မာတုစ္ဆံ ယာဝကောဋ္ဌကံ.

世间最上导师与大众一起，那位英雄跟随姨母，直到她的住处。

‘‘တဒါ နိပတိ ပါဒေသု, ဂေါတမီ လောကဗန္ဓုနော;

သဟေဝ တာဟိ သဗ္ဗာဟိ, ပစ္ဆိမံ ပါဒဝန္ဒနံ.

那时，乔达弥与所有比丘尼一起，俯伏于世间亲属之足下，行最后的足礼。

‘‘ဣဒံ ပစ္ဆိမကံ မယှံ, လောကနာထဿ ဒဿနံ;

န ပုနော အမတာကာရံ, ပဿိဿာမိ မုခံ တဝ.

此是我最后一次得见世间导师；我将不再得见您那甘露般的容颜。

‘‘န စ မေ ဝန္ဒနံ ဝီရ, တဝ ပါဒေ သုကောမလေ;

သမ္ဖုသိဿတိ လောကဂ္ဂ, အဇ္ဇ ဂစ္ဆာမိ နိဗ္ဗုတိံ.

大雄啊，世间最上者，我的礼敬将不再触及您柔软的双足；今日我将趣入寂灭。

‘‘ရူပေန ကိံ တဝါနေန, ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ယထာတထေ;

သဗ္ဗံ သင်္ခတမေဝေတံ, အနဿာသိကမိတ္တရံ.

当法已被如实得见，要这色身何用？这一切皆是有为法，不可依恃，短暂无常。

‘‘သာ သဟ တာဟိ ဂန္တွာန, ဘိက္ခုနုပဿယံ သကံ;

အဍ္ဎပလ္လင်္ကမာဘုဇ္ဇ, နိသီဒိ ပရမာသနေ.

她与她们一同回到自己的比丘尼住处；结半跏趺坐，于最胜座上安坐。

‘‘တဒါ ဥပါသိကာ တတ္ထ, ဗုဒ္ဓသာသနဝစ္ဆလာ;

တဿာ ပဝတ္တိံ သုတွာန, ဥပေသုံ ပါဒဝန္ဒိကာ.

那时，当地敬爱佛陀教法的优婆夷们，听闻她的消息后，前来礼敬其足。

‘‘ကရေဟိ ဥရံ ပဟန္တာ, ဆိန္နမူလာ ယထာ လတာ;

ရောဒန္တာ ကရုဏံ ရဝံ, သောကဋ္ဋာ ဘူမိပါတိတာ.

她们以手捶胸，犹如断根之藤蔓；为悲伤所迫，倒卧于地，发出悲戚的哭声。

‘‘မာ [Pg.159] နော သရဏဒေ နာထေ, ဝိဟာယ ဂမိ နိဗ္ဗုတိံ;

နိပတိတွာန ယာစာမ, သဗ္ဗာယော သိရသာ မယံ.

庇护者、导师啊，请勿舍弃我们而趣入寂灭；我们所有人都俯伏于地，以头顶礼而恳求。

‘‘ယာ ပဓာနတမာ တာသံ, သဒ္ဓါ ပညာ ဥပါသိကာ;

တဿာ သီသံ ပမဇ္ဇန္တီ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ.

（乔达弥）抚摸着她们中那位具足信、慧的为首优婆夷的头，说了这番话。

‘‘အလံ ပုတ္တာ ဝိသာဒေန, မာရပါသာနုဝတ္တိနာ;

အနိစ္စံ သင်္ခတံ သဗ္ဗံ, ဝိယောဂန္တံ စလာစလံ.

够了，女儿们，不要悲伤，此乃随顺魔罗之网；一切有为法皆是无常，终将别离，动摇不定。

‘‘တတော သာ တာ ဝိသဇ္ဇိတွာ, ပဌမံ ဈာနမုတ္တမံ;

ဒုတိယဉ္စ တတိယဉ္စ, သမာပဇ္ဇိ စတုတ္ထကံ.

于是她遣散她们，进入最胜的初禅；然后次第进入第二、第三及第四禅。

‘‘အာကာသာယတနဉ္စေဝ, ဝိညာဏာယတနံ တထာ;

အာကိဉ္စံ နေဝသညဉ္စ, သမာပဇ္ဇိ ယထာက္ကမံ.

以及空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处，她依次入定。

‘‘ပဋိလောမေန ဈာနာနိ, သမာပဇ္ဇိတ္ထ ဂေါတမီ;

ယာဝတာ ပဌမံ ဈာနံ, တတော ယာဝစတုတ္ထကံ.

乔达弥逆次入诸禅定，下至初禅，复上至第四禅。

‘‘တတော ဝုဋ္ဌာယ နိဗ္ဗာယိ, ဒီပစ္စီဝ နိရာသဝါ;

ဘူမိစာလော မဟာ အာသိ, နဘသာ ဝိဇ္ဇုတာ ပတိ.

其后，她从第四禅出定，随即般涅槃，犹如无漏之灯火熄灭。此时大地剧烈震动，天空中电光闪耀。

‘‘ပနာဒိတာ ဒုန္ဒုဘိယော, ပရိဒေဝိံသု ဒေဝတာ;

ပုပ္ဖဝုဋ္ဌီ စ ဂဂနာ, အဘိဝဿထ မေဒနိံ.

天鼓自鸣，诸天悲叹；天降花雨，遍洒大地。

‘‘ကမ္ပိတော မေရုရာဇာပိ, ရင်္ဂမဇ္ဈေ ယထာ နဋော;

သောကေန စာတိဒီနောဝ, ဝိရဝေါ အာသိ သာဂရော.

须弥山王亦为震动，犹如舞台中央之舞者；大海亦因悲伤而哀号，发出巨大声响。

‘‘ဒေဝါ နာဂါသုရာ ဗြဟ္မာ, သံဝိဂ္ဂါဟိံသု တင်္ခဏေ;

အနိစ္စာ ဝတ သင်္ခါရာ, ယထာယံ ဝိလယံ ဂတာ.

诸天、龙、阿修罗、梵天，于彼刹那心生惊惧：“诸行确实无常，一如她已然逝去。”

‘‘ယာ စေ မံ ပရိဝါရိံသု, သတ္ထု သာသနကာရိကာ;

တယောပိ အနုပါဒါနာ, ဒီပစ္စိ ဝိယ နိဗ္ဗုတာ.

那些围绕着我、奉行导师教法的比丘尼，她们也无所执取，如灯火般熄灭了。

‘‘ဟာ ယောဂါ ဝိပ္ပယောဂန္တာ, ဟာနိစ္စံ သဗ္ဗသင်္ခတံ;

ဟာ ဇီဝိတံ ဝိနာသန္တံ, ဣစ္စာသိ ပရိဒေဝနာ.

“唉！相聚终有别离；唉！一切有为皆无常；唉！生命终归坏灭。”处处皆是如此的悲叹。

‘‘တတော ဒေဝါ စ ဗြဟ္မာ စ, လောကဓမ္မာနုဝတ္တနံ;

ကာလာနုရူပံ ကုဗ္ဗန္တိ, ဥပေတွာ ဣသိသတ္တမံ.

于是诸天与梵天，为随顺世间法，行适时之事，而前往亲近最胜仙人。

‘‘တဒါ [Pg.160] အာမန္တယီ သတ္ထာ, အာနန္ဒံ သုတသာဂရံ;

ဂစ္ဆာနန္ဒ နိဝေဒေဟိ, ဘိက္ခူနံ မာတု နိဗ္ဗုတိံ.

那时，导师对闻法如海的阿难说道：“去吧，阿难，告知比丘们，他们的母亲已般涅槃。”

‘‘တဒါနန္ဒော နိရာနန္ဒော, အဿုနာ ပုဏ္ဏလောစနော;

ဂဂ္ဂရေန သရေနာဟ, သမာဂစ္ဆန္တု ဘိက္ခဝေါ.

彼时阿难，心中无乐，泪满眼眶；以哽咽之声说道：“愿诸比丘前来集会。”

‘‘ပုဗ္ဗဒက္ခိဏပစ္ဆာသု, ဥတ္တရာယ စ သန္တိကေ;

သုဏန္တု ဘာသိတံ မယှံ, ဘိက္ခဝေါ သုဂတောရသာ.

于东方、南方、西方、北方及附近的比丘们，善逝的真子们啊，请听我一言。

‘‘ယာ ဝဍ္ဎယိ ပယတ္တေန, သရီရံ ပစ္ဆိမံ မုနေ;

သာ ဂေါတမီ ဂတာ သန္တိံ, တာရာဝ သူရိယောဒယေ.

那位曾悉心抚育牟尼最后身者，乔达弥，已趣入寂静，犹如星辰于日出时隐没。

‘‘ဗုဒ္ဓမာတာပိ ပညတ္တိံ, ဌပယိတွာ ဂတာသမံ;

န ယတ္ထ ပဉ္စနေတ္တောပိ, ဂတိံ ဒက္ခတိ နာယကော.

佛母已留下其名，趣入无与伦比之境；于彼处，纵是具五眼之导师，亦不见其所往。

‘‘ယဿတ္ထိ သုဂတေ သဒ္ဓါ, ယော စ ပိယော မဟာမုနေ;

ဗုဒ္ဓမာတုဿ သက္ကာရံ, ကရောတု သုဂတောရသော.

“若有于善逝具净信，若有敬爱大牟尼者，愿彼善逝之子恭敬佛母。”

‘‘သုဒူရဋ္ဌာပိ တံ သုတွာ, သီဃမာဂစ္ဆု ဘိက္ခဝေါ;

ကေစိ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန, ကေစိ ဣဒ္ဓီသု ကောဝိဒါ.

“纵处远方，比丘们闻此亦速来；或仗佛陀威神力，或因神通善巧故。”

‘‘ကူဋာဂါရဝရေ ရမ္မေ, သဗ္ဗသောဏ္ဏမယေ သုဘေ;

မဉ္စကံ သမာရောပေသုံ, ယတ္ထ သုတ္တာသိ ဂေါတမီ.

“于殊胜、悦意、纯金所造、庄严之楼阁中，彼等安置床榻，乔达弥(Gotamī)卧于其上。”

‘‘စတ္တာရော လောကပါလာ တေ, အံသေဟိ သမဓာရယုံ;

သေသာ သက္ကာဒိကာ ဒေဝါ, ကူဋာဂါရေ သမဂ္ဂဟုံ.

“四位护世天王以肩荷载，其余帝释(Sakka)等诸天，则聚集于楼阁中。”

‘‘ကူဋာဂါရာနိ သဗ္ဗာနိ, အာသုံ ပဉ္စသတာနိပိ;

သရဒါဒိစ္စဝဏ္ဏာနိ, ဝိဿကမ္မကတာနိ ဟိ.

“所有楼阁共五百座，皆如秋日之辉，实由毗首羯磨(Vissakamma)所造。”

‘‘သဗ္ဗာ တာပိ ဘိက္ခုနိယော, အာသုံ မဉ္စေသု သာယိတာ;

ဒေဝါနံ ခန္ဓမာရုဠှာ, နိယျန္တိ အနုပုဗ္ဗသော.

“所有彼等比丘尼，皆卧于床榻之上，乘于诸天之肩，次第而出。”

‘‘သဗ္ဗသော ဆာဒိတံ အာသိ, ဝိတာနေန နဘတ္တလံ;

သတာရာ စန္ဒသူရာ စ, လဉ္ဆိတာ ကနကာမယာ.

“天空完全为天幕所覆，其上饰有金色的星辰与日月。”

‘‘ပဋာကာ ဥဿိတာနေကာ, ဝိတတာ ပုပ္ဖကဉ္စုကာ;

ဩဂတာကာသပဒုမာ, မဟိယာ ပုပ္ဖမုဂ္ဂတံ.

“无数幡幢高高竖立，花幔遍覆；莲花从空中降下，鲜花自地上涌现。”

‘‘ဒိဿန္တိ [Pg.161] စန္ဒသူရိယာ, ပဇ္ဇလန္တိ စ တာရကာ;

မဇ္ဈံ ဂတောပိ စာဒိစ္စော, န တာပေသိ သသီ ယထာ.

“日月可见，星辰闪耀；纵然日正当中，亦如月亮般清凉不热。”

‘‘ဒေဝါ ဒိဗ္ဗေဟိ ဂန္ဓေဟိ, မာလေဟိ သုရဘီဟိ စ;

ဝါဒိတေဟိ စ နစ္စေဟိ, သင်္ဂီတီဟိ စ ပူဇယုံ.

“诸天以天香、芬芳花鬘、音乐、舞蹈及歌咏作供养。”

‘‘နာဂါသုရာ စ ဗြဟ္မာနော, ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ;

ပူဇယိံသု စ နိယျန္တိံ, နိဗ္ဗုတံ ဗုဒ္ဓမာတရံ.

“龙、阿修罗与梵天，亦各尽其力，供养着正在远行、已般涅槃的佛母。”

‘‘သဗ္ဗာယော ပုရတော နီတာ, နိဗ္ဗုတာ သုဂတောရသာ;

ဂေါတမီ နိယျတေ ပစ္ဆာ, သက္ကတာ ဗုဒ္ဓပေါသိကာ.

“所有已般涅槃的善逝之子皆行于前；受人恭敬的佛陀养母乔达弥，则在后随行。”

‘‘ပုရတော ဒေဝမနုဇာ, သနာဂါသုရဗြဟ္မကာ;

ပစ္ဆာ သသာဝကော ဗုဒ္ဓေါ, ပူဇတ္ထံ ယာတိ မာတုယာ.

“前方是天人、龙、阿修罗与梵天；后方是佛陀与其弟子们，为恭敬母亲而行。”

‘‘ဗုဒ္ဓဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ, နေဒိသံ အာသိ ယာဒိသံ;

ဂေါတမီပရိနိဗ္ဗာနံ, အတေဝစ္ဆရိယံ အဟု.

“佛陀的般涅槃，未曾有如此景象；乔达弥的般涅槃，实为极其稀有。”

‘‘ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓဿ နိဗ္ဗာနေ, နောပဋိယာဒိ ဘိက္ခဝေါ;

ဗုဒ္ဓေါ ဂေါတမိနိဗ္ဗာနေ, သာရိပုတ္တာဒိကာ တထာ.

“诸比丘，佛陀不因觉者之涅槃而忧恼；佛陀于乔达弥涅槃时亦然，舍利弗(Sāriputta)等亦复如是。”

‘‘စိတကာနိ ကရိတွာန, သဗ္ဗဂန္ဓမယာနိ တေ;

ဂန္ဓစုဏ္ဏပကိဏ္ဏာနိ, ဈာပယိံသု စ တာ တဟိံ.

“彼等建造了全由香木所成的柴堆，撒上香末，并于其处火化彼等。”

‘‘သေသဘာဂါနိ ဍယှိံသု, အဋ္ဌီ သေသာနိ သဗ္ဗသော;

အာနန္ဒော စ တဒါဝေါစ, သံဝေဂဇနကံ ဝစော.

“其余部分皆已焚尽，唯余骨骸；阿难(Ānanda)于是说出引人悚惧之语。”

‘‘ဂေါတမီ နိဓနံ ယာတာ, ဍယှဉ္စဿ သရီရကံ;

သင်္ကေတံ ဗုဒ္ဓနိဗ္ဗာနံ, န စိရေန ဘဝိဿတိ.

“乔达弥已然逝世，其身亦正火化；此乃佛陀涅槃之兆，此事不久将至。”

‘‘တတော ဂေါတမိဓာတူနိ, တဿာ ပတ္တဂတာနိ သော;

ဥပနာမေသိ နာထဿ, အာနန္ဒော ဗုဒ္ဓစောဒိတော.

“尔时，阿难受佛陀所促，将乔达弥的舍利置于其钵中，呈予怙主。”

‘‘ပါဏိနာ တာနိ ပဂ္ဂယှ, အဝေါစ ဣသိသတ္တမော;

မဟတော သာရဝန္တဿ, ယထာ ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော.

“第七仙人以手接取，并言：‘譬如一棵挺立、具坚实心材之大树，

‘‘ယော သော မဟတ္တရော ခန္ဓော, ပလုဇ္ဇေယျ အနိစ္စတာ;

တထာ ဘိက္ခုနိသံဃဿ, ဂေါတမီ ပရိနိဗ္ဗုတာ.

“其至大之树干，亦因无常而毁；如是，乔达弥于比丘尼僧团中，已般涅槃。’”

‘‘အဟော [Pg.162] အစ္ဆရိယံ မယှံ, နိဗ္ဗုတာယပိ မာတုယာ;

သာရီရမတ္တသေသာယ, နတ္ထိ သောကပရိဒ္ဒဝေါ.

“奇哉！我母虽已涅槃，仅余舍利，我竟无有忧悲苦恼。”

‘‘န သောစိယာ ပရေသံ သာ, တိဏ္ဏသံသာရသာဂရာ;

ပရိဝဇ္ဇိတသန္တာပါ, သီတိဘူတာ သုနိဗ္ဗုတာ.

“他人不应为彼女悲伤，彼女已渡轮回之海；已离诸热恼，清凉而善寂。”

‘‘ပဏ္ဍိတာသိ မဟာပညာ, ပုထုပညာ တထေဝ စ;

ရတ္တညူ ဘိက္ခုနီနံ သာ, ဧဝံ ဓာရေထ ဘိက္ခဝေါ.

“彼女是贤者、具大慧，亦复具广慧；于诸比丘尼中，彼女为第一上首。诸比丘，汝等当如是忆持。”

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ အာသိ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ;

စေတောပရိယဉာဏဿ, ဝသီ အာသိ စ ဂေါတမီ.

“乔达弥于诸神通、天耳界及他心智，皆得自在。”

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသမညာသိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ တဿာ ပုနဗ္ဘဝေါ.

“能知宿命，天眼已净；诸漏已尽，更无后有。”

‘‘အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တီသု, ပဋိဘာနေ တထေဝ စ;

ပရိသုဒ္ဓံ အဟု ဉာဏံ, တသ္မာ သောစနိယာ န သာ.

“于义、法、词、辩才，其智皆已清净；是故不应为彼女而悲伤。”

‘‘အယောဃနဟတဿေဝ, ဇလတော ဇာတဝေဒဿ;

အနုပုဗ္ဗူပသန္တဿ, ယထာ န ဉာယတေ ဂတိ.

“犹如铁锤击打之火焰，渐次熄灭后，其去向不可知。”

‘‘ဧဝံ သမ္မာ ဝိမုတ္တာနံ, ကာမဗန္ဓောဃတာရိနံ;

ပညာပေတုံ ဂတိ နတ္ထိ, ပတ္တာနံ အစလံ သုခံ.

“如是，于正解脱、渡欲流者，已证不动之乐，其去向无可描述。”

‘‘အတ္တဒီပါ တတော ဟောထ, သတိပဋ္ဌာနဂေါစရာ;

ဘာဝေတွာ သတ္တဗောဇ္ဈင်္ဂေ, ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿထာ’’တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၂.၉၇-၂၈၈);

“是故，汝等当自为洲渚，以念住为行境；修习七觉支，当尽苦边。”

မဟာပဇာပတိဂေါတမီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

大爱道·乔达弥长老尼偈释义终。

၇. ဂုတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

7. 古塔长老尼偈释义

ဂုတ္တေ ယဒတ္ထံ ပဗ္ဗဇ္ဇာတိအာဒိကာ ဂုတ္တာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ အနုက္ကမေန သမ္ဘတဝိမောက္ခသမ္ဘာရာ ဟုတွာ, ပရိပက္ကကုသလမူလာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တာ, ဂုတ္တာတိဿာ နာမံ အဟောသိ. သာ ဝိညုတံ ပတွာ ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိယာ စောဒိယမာနာ ဃရာဝါသံ ဇိဂုစ္ဆန္တီ မာတာပိတရော အနုဇာနာပေတွာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိ. ပဗ္ဗဇိတွာ [Pg.163] စ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇန္တိယာ တဿာ စိတ္တံ စိရကာလပရိစယေန ဗဟိဒ္ဓါရမ္မဏေ ဝိဓာဝတိ, ဧကဂ္ဂံ နာဟောသိ. သတ္ထာ ဒိသွာ တံ အနုဂ္ဂဏှန္တော, ဂန္ဓကုဋိယံ ယထာနိသိန္နောဝ ဩဘာသံ ဖရိတွာ တဿာ အာသန္နေ အာကာသေ နိသိန္နံ ဝိယ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ ဩဝဒန္တော –

“古塔，汝为而出家”等偈，乃古塔(Guttā)长老尼所说。此尼亦于过去诸佛时种下善因，于在在处处之生，积累导向解脱之善业，次第积集解脱资粮，善根已熟，唯流转于善趣。于此佛出世时，生于舍卫城(Sāvatthī)一婆罗门家，名为古塔。彼女长成后，因宿缘具足而受策励，厌离居家，说服父母后，于大爱道·乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)座下出家。出家后，建立观(vipassanā)，勤修禅定，然其心因长时串习，驰散外境，不得专一。导师见已，为摄受彼女，于香孤邸(gandhakuṭi)如常而坐，放光示现自身如坐其近处空中而教诫言：

၁၆၃.

163.

‘‘ဂုတ္တေ ယဒတ္ထံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, ဟိတွာ ပုတ္တံ ဝသုံ ပိယံ;

တမေဝ အနုဗြူဟေဟိ, မာ စိတ္တဿ ဝသံ ဂမိ.

“古塔，汝为而出家，舍子、财与爱物；当唯培育于此，莫为心所制。”

၁၆၄.

164.

‘‘စိတ္တေန ဝဉ္စိတာ သတ္တာ, မာရဿ ဝိသယေ ရတာ;

အနေကဇာတိသံသာရံ, သန္ဓာဝန္တိ အဝိဒ္ဒသူ.

“众生为心所欺，乐于魔罗(Māra)之境；无智者流转于，无量生死轮回。”

၁၆၅.

165.

‘‘ကာမာစ္ဆန္ဒဉ္စ ဗျာပါဒံ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိမေဝ စ;

သီလဗ္ဗတပရာမာသံ, ဝိစိကိစ္ဆံ စ ပဉ္စမံ.

“欲贪、瞋恚、身见、戒禁取，以及第五之疑。”

၁၆၆.

166.

‘‘သံယောဇနာနိ ဧတာနိ, ပဇဟိတွာန ဘိက္ခုနီ;

ဩရမ္ဘာဂမနီယာနိ, နယိဒံ ပုနရေဟိသိ.

“比丘尼，舍断此等下分结，汝将不复还来此世。”

၁၆၇.

167.

‘‘ရာဂံ မာနံ အဝိဇ္ဇဉ္စ, ဥဒ္ဓစ္စဉ္စ ဝိဝဇ္ဇိယ;

သံယောဇနာနိ ဆေတွာန, ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿသိ.

“舍离贪、慢、无明与掉举，斩断诸结，汝将尽苦边。”

၁၆၈.

168.

‘‘ခေပေတွာ ဇာတိသံသာရံ, ပရိညာယ ပုနဗ္ဘဝံ;

ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတာ, ဥပသန္တာ စရိဿသီ’’တိ. – ဣမာ ဂါထာ အာဘာသိ;

“灭尽生死轮回，遍知再有，于现法中无有渴爱，寂静而行。”——世尊说此诸偈。

တတ္ထ တမေဝ အနုဗြူဟေဟီတိ ယဒတ္ထံ ယဿ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနဿ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနဿ စ အတ္ထာယ. ဟိတွာ ပုတ္တံ ဝသုံ ပိယန္တိ ပိယာယိတဗ္ဗံ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ဘောဂက္ခန္ဓဉ္စ ဟိတွာ မမ သာသနေ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ဣစ္ဆိတော, တမေဝ ဝဍ္ဎေယျာသိ သမ္ပာဒေယျာသိ. မာ စိတ္တဿ ဝသံ ဂမီတိ ဒီဃရတ္တံ ရူပါဒိအာရမ္မဏဝသေန ဝဍ္ဎိတဿ ကူဋစိတ္တဿ ဝသံ မာ ဂစ္ဆိ.

于此，“当唯培育于此”者，谓为何义？为烦恼般涅槃与蕴般涅槃故。“舍子、财与爱物”者，谓舍弃可爱之亲眷与财富，于我教法中，希求出家与梵行，当令其增长、成就。“莫为心所制”者，谓莫为长夜以来随色等所缘而增长之虚伪心所制。

ယသ္မာ စိတ္တံ နာမေတံ မာယူပမံ, ယေန ဝဉ္စိတာ အန္ဓပုထုဇ္ဇနာ မာရဝသာနုဂါ သံသာရံ နာတိဝတ္တန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘စိတ္တေန ဝဉ္စိတာ’’တိအာဒိ.

因为这所谓的心如同幻术，无明的凡夫被它欺骗，追随魔罗的势力，无法超越轮回。因此说“为心所欺”等。

သံယောဇနာနိ [Pg.164] ဧတာနီတိ ဧတာနိ ‘‘ကာမစ္ဆန္ဒဉ္စ ဗျာပါဒ’’န္တိအာဒိနာ ယထာဝုတ္တာနိ ပဉ္စ ဗန္ဓနဋ္ဌေန သံယောဇနာနိ. ပဇဟိတွာနာတိ အနာဂါမိမဂ္ဂေန သမုစ္ဆိန္ဒိတွာ. ဘိက္ခုနီတိ တဿာ အာလပနံ. ဩရမ္ဘာဂမနီယာနီတိ ရူပါရူပဓာတုတော ဟေဋ္ဌာဘာဂေ ကာမဓာတုယံ မနုဿဇီဝဿ ဟိတာနိ ဥပကာရာနိ တတ္ထ ပဋိသန္ဓိယာ ပစ္စယဘာဝတော. မ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. ‘‘ဩရမာဂမနီယာနီ’’တိ ပါဠိ, သော ဧဝတ္ထော. နယိဒံ ပုနရေဟိသီတိ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနေန ဣဒံ ကာမဋ္ဌာနံ ကာမဘဝံ ပဋိသန္ဓိဝသေန ပုန နာဂမိဿသိ. ရ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. ‘‘ဣတ္ထ’’န္တိ ဝါ ပါဠိ, ဣတ္ထတ္တံ ကာမဘဝမိစ္စေဝ အတ္ထော.

“这些结”是指，如前所说以“欲贪与瞋恚”等开头的五种，因其有捆绑的作用而称为结。“已断除”是指以不还道彻底断除。“比丘尼”是称呼她的用语。“下分的”是指在色界与无色界之下的欲界中，因其作为结生的助缘而对人的生命有益。“Ma”是连接词。“Oramāgamanīyāni”也是一种巴利语读法，意思相同。“你不会再来到这里”是指通过断除下分结，你不会再以结生的方式来到这欲界。“Ra”是连接词。“Ittha”也是一种巴利语读法，意思是“此世”或“欲有”。

ရာဂန္တိ ရူပရာဂဉ္စ အရူပရာဂဉ္စ. မာနန္တိ အဂ္ဂမဂ္ဂဝဇ္ဈံ မာနံ. အဝိဇ္ဇဉ္စ ဥဒ္ဓစ္စဉ္စာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဝိဝဇ္ဇိယာတိ ဝိပဿနာယ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ. သံယောဇနာနိ ဆေတွာနာတိ ဧတာနိ ရူပရာဂါဒီနိ ပဉ္စုဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ အရဟတ္တမဂ္ဂေန သမုစ္ဆိန္ဒိတွာ. ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿသီတိ သဗ္ဗဿာပိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ပရိယန္တံ ပရိယောသာနံ ပါပုဏိဿသိ.

“贪”是指色贪与无色贪。“慢”是指最高道所应断的慢。“无明与掉举”也是同样的道理。“舍离”是指以观暂时抑制。“斩断了结”是指以阿罗汉道彻底斩断这些色贪等五种上分结。“你将终结痛苦”是指你将达到所有轮回之苦的终点和尽头。

ခေပေတွာ ဇာတိသံသာရန္တိ ဇာတိ သမူလိကသံသာရပဝတ္တိံ ပရိယောသာပေတွာ. နိစ္ဆာတာတိ နိတ္တဏှာ. ဥပသန္တာတိ သဗ္ဗသော ကိလေသာနံ ဝူပသမေန ဥပသန္တာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“穷尽了生死轮回”是指终结了以生为根本的生死相续。“离渴爱”即无渴爱。“寂静”即因一切烦恼的完全平息而寂静。其余的如前所说。

ဧဝံ သတ္ထာရာ ဣမာသု ဂါထာသု ဘာသိတာသု ဂါထာပရိယောသာနေ ထေရီ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ ဥဒါနဝသေန ဘဂဝတာ ဘာသိတနိယာမေနေဝ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ. တေနေဝ တာ ထေရိယာ ဂါထာ နာမ ဇာတာ.

世尊宣说这些偈颂后，在偈颂说完时，那位长老尼连同无碍解证得阿罗汉果，便以世尊所说的方式，作为感兴语诵出了这些偈颂。因此，它们被称为长老尼偈。

ဂုတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

古塔长老尼偈释义终。

၈. ဝိဇယာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

8. 毗阇耶长老尼偈释义

စတုက္ခတ္တုန္တိအာဒိကာ ဝိဇယာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ, အနုက္ကမေန ပရိဗြူဟိတကုသလမူလာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ, ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟေ အညတရသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ခေမာယ [Pg.165] ထေရိယာ ဂိဟိကာလေ သဟာယိကာ အဟောသိ. သာ တဿာ ပဗ္ဗဇိတဘာဝံ သုတွာ ‘‘သာပိ နာမ ရာဇမဟေသီ ပဗ္ဗဇိဿတိ ကိမင်္ဂံ ပနာဟ’’န္တိ ပဗ္ဗဇိတုကာမာယေဝ ဟုတွာ ခေမာထေရိယာ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိ. ထေရီ တဿာ အဇ္ဈာသယံ ဉတွာ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ, ယထာ သံသာရေ သံဝိဂ္ဂမာနသာ သာသနေ သာ အဘိပ္ပသန္နာ ဘဝိဿတိ. သာ တံ ဓမ္မံ သုတွာ သံဝေဂဇာတာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ စ ဟုတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. ထေရီ တံ ပဗ္ဗာဇေသိ. သာ ပဗ္ဗဇိတွာ ကတပုဗ္ဗကိစ္စာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ ဟေတုသမ္ပန္နတာယ, န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

“四度”等偈，是毗阇耶(Vijayā)长老尼的偈颂。此女亦曾于过去诸佛处累积善业，在所生之处增长趣向解脱之善业，逐渐圆满善根，于天人中轮回。于此佛陀出世时，她生于王舍城(Rājagaha)某个家族中，长大懂事后是谶摩(Khemā)长老尼在家时的朋友。她听说谶摩长老尼出家之事，心想：“她作为王后都能出家，更何况我呢？”于是生起出家之念，前往谶摩长老尼那里。长老尼知道她的心意，就为她说佛法，使她对轮回生起厌离，对教法生起净信。她听闻佛法后，生起悚惧，获得净信，便请求出家。长老尼令其出家。她出家后，完成前行事务，建立起观(vipassanā)，因缘具足，没过多久就证得俱四无碍解的阿罗汉果。她回顾自己修行的道路，以感兴语的方式说道：

၁၆၉.

169.

‘‘စတုက္ခတ္တုံ ပဉ္စက္ခတ္တုံ, ဝိဟာရာ ဥပနိက္ခမိံ;

အလဒ္ဓါ စေတသော သန္တိံ, စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီ.

“我四度、五度地，从住处中出来，未得心之寂静，心不自在。

၁၇၀.

170.

‘‘ဘိက္ခုနိံ ဥပသင်္ကမ္မ, သက္ကစ္စံ ပရိပုစ္ဆဟံ;

သာ မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ဓာတုအာယတနာနိ စ.

“我前往比丘尼处，恭敬地请问。她为我宣说法，以及界与处。

၁၇၁.

171.

‘‘စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ, ဣန္ဒြိယာနိ ဗလာနိ စ;

ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဥတ္တမတ္ထဿ ပတ္တိယာ.

“四圣谛，以及诸根与诸力，觉支与八支道，为证得无上义。

၁၇၂.

172.

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ကရောန္တီ အနုသာသနိံ;

ရတ္တိယာ ပုရိမေ ယာမေ, ပုဗ္ဗဇာတိမနုဿရိံ.

“我听闻她的言教，奉行其教诫。于初夜时分，忆念起宿命。

၁၇၃.

173.

‘‘ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမေ ယာမေ, ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓယိံ;

ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ, တမောခန္ဓံ ပဒါလယိံ.

“于中夜时分，我清净天眼。于后夜时分，我破除黑暗聚。

၁၇၄.

174.

‘‘ပီတိသုခေန စ ကာယံ, ဖရိတွာ ဝိဟရိံ တဒါ;

သတ္တမိယာ ပါဒေ ပသာရေသိံ, တမောခန္ဓံ ပဒါလိယာ’’တိ. –

“彼时，我以喜乐遍满身体而住。于第七日，我伸展双足，已破除黑暗聚。”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她诵出了这些偈颂。

တတ္ထ ဘိက္ခုနိန္တိ ခေမာထေရိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ.

此中“比丘尼”指的是谶摩长老尼。

ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂန္တိ သတ္တဗောဇ္ဈင်္ဂဉ္စ အဋ္ဌင်္ဂိကဉ္စ အရိယမဂ္ဂံ. ဥတ္တမတ္ထဿ ပတ္တိယာတိ အရဟတ္တဿ နိဗ္ဗာနဿေဝ ဝါ ပတ္တိယာ အဓိဂမာယ.

“觉支与八支道”是指七觉支与八支圣道。“为证得无上义”是指为了证得阿罗汉果或涅槃。

ပီတိသုခေနာတိ [Pg.166] ဖလသမာပတ္တိပရိယာပန္နာယ ပီတိယာ သုခေန စ. ကာယန္တိ တံသမ္ပယုတ္တံ နာမကာယံ တဒနုသာရေန ရူပကာယဉ္စ. ဖရိတွာတိ ဖုသိတွာ ဗျာပေတွာ ဝါ. သတ္တမိယာ ပါဒေ ပသာရေသိန္တိ ဝိပဿနာယ အာရဒ္ဓဒိဝသတော သတ္တမိယံ ပလ္လင်္ကံ ဘိန္ဒိတွာ ပါဒေ ပသာရေသိံ. ကထံ? တမောခန္ဓံ ပဒါလိယ, အပ္ပဒါလိတပုဗ္ဗံ မောဟက္ခန္ဓံ အဂ္ဂမဂ္ဂဉာဏာသိနာ ပဒါလေတွာ. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

“以喜乐”是指与果定相应的喜与乐。“身”是指与之相应的名身，以及依此而有的色身。“遍满”是指接触或遍布。“于第七日伸展双足”是指从开始修习观的第七天，破除跏趺坐而伸展双足。如何呢？在破除黑暗聚之后，即用顶道之智剑击破了前所未破的痴蕴之后。其余的如前所述。

ဝိဇယာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

毗阇耶长老尼偈释义终。

ဆက္ကနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

六集释义终。

၇. သတ္တကနိပါတော

7. 第七集

၁. ဥတ္တရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 优多罗长老尼偈释义

သတ္တကနိပါတေ [Pg.167] မုသလာနိ ဂဟေတွာနာတိ ဥတ္တရာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ, အနုက္ကမေန သမ္ဘာဝိတကုသလမူလာ သမုပစိတဝိမောက္ခသမ္ဘာရာ ပရိပက္ကဝိမုတ္တိပရိပါစနီယဓမ္မာ ဟုတွာ, ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ အညတရသ္မိံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဥတ္တရာတိ လဒ္ဓနာမာ အနုက္ကမေန ဝိညုတံ ပတွာ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိ. ထေရီ တဿာ ဓမ္မံ ကထေသိ. သာ ဓမ္မံ သုတွာ သံသာရေ ဇာတသံဝေဂါ သာသနေ အဘိပ္ပသန္နာ ဟုတွာ ပဗ္ဗဇိ. ပဗ္ဗဇိတွာ စ ကတပုဗ္ဗကိစ္စာ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ သန္တိကေ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တီ ဥပနိဿယသမ္ပန္နတာယ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ စ န စိရဿေဝ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

在七集篇中，〔以〕“手持木杵”〔为始〕的是优多罗(Uttarā)长老尼的偈颂。她也曾在过去诸佛处行持过功德，在每一生中积累能导向解脱的善业，循序具足善根，积集解脱资粮，成熟解脱之法。在这次佛陀出世时，她投生于舍卫城(Sāvatthī)的某个家庭，得名优多罗。她逐渐长大后，便去到芭达嘉拉(Paṭācārā)长老尼的跟前。长老尼为她说法。听闻法后，她对轮回生起悚惧感，对教法生起净信而出家。出家后，做完应做之事，她在芭达嘉拉长老尼的跟前确立了观(vipassanā)，精勤修习。由于具足助缘且诸根已经成熟，她不久便策励观智，证得了俱无碍解的阿罗汉果。证得阿罗汉果后，她省察自己的行道，以自说偈的方式说道：

၁၇၅.

175.

‘‘မုသလာနိ ဂဟေတွာန, ဓညံ ကောဋ္ဋေန္တိ မာဏဝါ;

ပုတ္တဒါရာနိ ပေါသေန္တာ, ဓနံ ဝိန္ဒန္တိ မာဏဝါ.

“青年们手持木杵，舂捣谷物；青年们养育妻儿，获得财富。

၁၇၆.

176.

‘‘ဃဋေထ ဗုဒ္ဓသာသနေ, ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတိ;

ခိပ္ပံ ပါဒါနိ ဓောဝိတွာ, ဧကမန္တံ နိသီဒထ.

“你们当于佛陀的教法中努力，做了之后就不会后悔；迅速洗净双足，到一旁坐下。

၁၇၇.

177.

‘‘စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတွာန, ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ;

ပစ္စဝေက္ခထ သင်္ခါရေ, ပရတော နော စ အတ္တတော.

“安立自心，令其专一、善等持；当省察诸行，视之为他者，而非我。

၁၇၈.

178.

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ပဋာစာရာနုသာသနိံ;

ပါဒေ ပက္ခာလယိတွာန, ဧကမန္တေ ဥပါဝိသိံ.

“我听闻她的言语，芭达嘉拉的教诫；洗净我的双足后，我到一旁坐下。

၁၇၉.

179.

‘‘ရတ္တိယာ ပုရိမေ ယာမေ, ပုဗ္ဗဇာတိမနုဿရိံ;

ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမေ ယာမေ, ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓယိံ.

“在初夜时分，我忆起宿世生命；在中夜时分，我清净了天眼。

၁၈၀.

180.

‘‘ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ, တမောက္ခန္ဓံ ပဒါလယိံ;

တေဝိဇ္ဇာ အထ ဝုဋ္ဌာသိံ, ကတာ တေ အနုသာသနီ.

“在后夜时分，我摧破了无明黑暗；我，三明者，于是起身，您的教诫已完成。

၁၈၁.

181.

‘‘သက္ကံဝ [Pg.168] ဒေဝါ တိဒသာ, သင်္ဂါမေ အပရာဇိတံ;

ပုရက္ခတွာ ဝိဟဿာမိ, တေဝိဇ္ဇာမှိ အနာသဝါ’’တိ. –

“如同三十三天的诸天神尊奉战场不败的帝释天(Sakka)，我亦将受尊奉而住；我是三明者，无漏者。”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她诵出了这些偈颂。

တတ္ထ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတွာနာတိ ဘာဝနာစိတ္တံ ကမ္မဋ္ဌာနေ ဥပဋ္ဌပေတွာ. ကထံ? ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ ပစ္စဝေက္ခထာတိ ပဋိပတ္တိံ အဝေက္ခထ, သင်္ခါရေ အနိစ္စာတိပိ, ဒုက္ခာတိပိ, အနတ္တာတိပိ လက္ခဏတ္တယံ ဝိပဿထာတိ အတ္ထော. ဣဒဉ္စ ဩဝါဒကာလေ အတ္တနော အညေသဉ္စ ဘိက္ခုနီနံ ထေရိယာဒီနံ ဩဝါဒဿ အနုဝါဒဝသေန ဝုတ္တံ. ပဋာစာရာနုသာသနိန္တိ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ အနုသိဋ္ဌိံ. ‘‘ပဋာစာရာယ သာသန’’န္တိပိ ဝါ ပါဌော.

此中，“安立于心”意即，将修行之心安立于业处上。如何安立？“专一、善等持地省察”意即，省察行道，即是观照诸行具有无常、苦、无我此三相的意思。并且，这是在接受教诫时，以复述对自己及其他比丘尼、长老尼等所作教诫的方式而说的。“芭达嘉拉的教诫”意即，芭达嘉拉长老尼的教诲。或者，异读本作“芭达嘉拉的教法”。

အထ ဝုဋ္ဌာသိန္တိ တေဝိဇ္ဇာဘာဝပ္ပတ္တိတော ပစ္ဆာ အာသနတော ဝုဋ္ဌာသိံ. အယမ္ပိ ထေရီ ဧကဒိဝသံ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ သောဓေတွာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ပဝိသိတွာ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ နိသီဒိ. ‘‘န တာဝိမံ ပလ္လင်္ကံ ဘိန္ဒိဿာမိ, ယာဝ မေ န အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတီ’’တိ နိစ္ဆယံ ကတွာ သမ္မသနံ အာရဘိတွာ, အနုက္ကမေန ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါပရိဝါရံ အရဟတ္တံ ပတွာ ဧကူနဝီသတိယာ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏာယ ပဝတ္တာယ ‘‘ဣဒါနိမှိ ကတကိစ္စာ’’တိ သောမနဿဇာတာ ဣမာ ဂါထာ ဥဒါနေတွာ ပါဒေ ပသာရေသိ အရုဏုဂ္ဂမနဝေလာယံ. တတော သမ္မဒေဝ ဝိဘာတာယ ရတ္တိယာ ထေရိယာ သန္တိကံ ဥပဂန္တွာ ဣမာ ဂါထာ ပစ္စုဒါဟာသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကတာ တေ အနုသာသနီ’’တိအာဒိ. သေသံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

“于是起身”意即，在证得三明之后，我从座位上起身。这位长老尼也在某一天，到芭达嘉拉长老尼的跟前清净了业处后，回到自己的住处，结跏趺坐。她下定决心：“我将不打破此跏趺坐，直到我的心无所执取地从诸漏中解脱。”于是她开始观照，循序策励观智，依循道的次第，证得了伴随神通与无碍解的阿罗汉果。当十九种省察智生起时，她心生喜悦，想道：“如今我已完成应做之事。”于是在黎明时分，她自说了这些偈颂，并伸展双足。之后，就在天完全亮时，她去到长老尼的跟前，复述了这些偈颂。因此经中说“您的教诫已完成”等等。其余一切都如前述。

ဥတ္တရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

优多罗长老尼偈释义终。

၂. စာလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

2. 嘉娜长老尼偈释义

သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာနာတိအာဒိကာ စာလာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ မဂဓေသု နာလကဂါမေ ရူပသာရိဗြာဟ္မဏိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿာ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ စာလာတိ နာမံ အကံသု, တဿာ ကနိဋ္ဌာယ ဥပစာလာတိ, အထ တဿာ ကနိဋ္ဌာယ သီသူပစာလာတိ[Pg.169]. ဣမာ တိဿောပိ ဓမ္မသေနာပတိဿ ကနိဋ္ဌဘဂိနိယော, ဣမာသံ ပုတ္တာနမ္ပိ တိဏ္ဏံ ဣဒမေဝ နာမံ. ယေ သန္ဓာယ ထေရဂါထာယ ‘‘စာလေ ဥပစာလေ သီသူပစာလေ’’တိ (ထေရဂါ. ၄၂) အာဂတံ.

“确立正念”等偈是嘉娜(Cālā)长老尼所说。这位长老尼也在过去诸佛时种下善根，在各处生命中积累能够开启解脱的善业，在此佛出世时，投生于摩揭陀国的纳拉咖村，在卢波萨利(Rūpasārī)婆罗门女的腹中结生。在她的命名日，她被取名为嘉娜，她的妹妹名为邬巴嘉娜，更小的妹妹名为希苏邬巴嘉娜(Sīsūpacālā)。这三位都是法将舍利弗的妹妹，她们三个的儿子也都是同样的名字。这就是《长老偈》中“嘉娜、邬巴嘉娜、希苏邬巴嘉娜”所指的。

ဣမာ ပန တိဿောပိ ဘဂိနိယော ‘‘ဓမ္မသေနာပတိ ပဗ္ဗဇီ’’တိ သုတွာ ‘‘န ဟိ နူန သော ဩရကော ဓမ္မဝိနယော, န သာ ဩရိကာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, ယတ္ထ အမှာကံ အယျော ပဗ္ဗဇိတော’’တိ ဥဿာဟဇာတာ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒာ အဿုမုခံ ရုဒမာနံ ဉာတိပရိဇနံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိံသု. ပဗ္ဗဇိတွာ စ ဃဋေန္တိယော ဝါယမန္တိယော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု. အရဟတ္တံ ပန ပတွာ နိဗ္ဗာနသုခေန ဖလသုခေန ဝိဟရန္တိ.

那三位姐妹听闻“法将出家了”后，心想：“我们的兄长所出家之处，其法与律绝非低劣，其出家绝非平庸。”于是生起热忱与强烈的意愿，舍离了泪流满面的亲族眷属，出家了。出家后，她们努力精勤，不久即证得阿罗汉果。证得阿罗汉果后，她们安住于涅槃之乐与果乐中。

တာသု စာလာ ဘိက္ခုနီ ဧကဒိဝသံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ အန္ဓဝနံ ပဝိသိတွာ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. အထ နံ မာရော ဥပသင်္ကမိတွာ ကာမေဟိ ဥပနေသိ. ယံ သန္ဓာယ သုတ္တေ ဝုတ္တံ –

她们当中，嘉娜比丘尼有一天饭后从托钵乞食回来，进入盲林，为作日间住而坐下。那时，魔罗(Māra)走近她，以欲乐引诱她。关于此事，经中说道：

‘‘အထ ခေါ စာလာ ဘိက္ခုနီ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရံ အာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ယေန အန္ဓဝနံ, တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. အန္ဓဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. အထ ခေါ မာရော ပါပိမာ ယေန စာလာ ဘိက္ခုနီ, တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ စာလံ ဘိက္ခုနိံ ဧတဒဝေါစာ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁၆၇).

“那时，嘉娜比丘尼于上午时分，着好下裙，取了衣钵，进入舍卫城(Sāvatthī)乞食。在舍卫城乞食后，饭后从托钵乞食回来，为了日间住而前往盲林。进入盲林深处，在某棵树下坐下作日间住。那时，邪恶的魔罗来到嘉娜比丘尼之处，走近后，对嘉娜比丘尼说了这番话：”

အန္ဓဝနမှိ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နံ မာရော ဥပသင်္ကမိတွာ ဗြဟ္မစရိယဝါသတော ဝိစ္ဆိန္ဒိတုကာမော ‘‘ကံ နု ဥဒ္ဒိဿ မုဏ္ဍာသီ’’တိအာဒိံ ပုစ္ဆိ. အထဿ သတ္ထု ဂုဏေ ဓမ္မဿ စ နိယျာနိကဘာဝံ ပကာသေတွာ အတ္တနော ကတကိစ္စဘာဝဝိဘာဝနေန တဿ ဝိသယာတိက္ကမံ ပဝေဒေသိ. တံ သုတွာ မာရော ဒုက္ခီ ဒုမ္မနော တတ္ထေဝန္တရဓာယိ. အထ သာ အတ္တနာ မာရေန စ ဘာသိတာ ဂါထာ ဥဒါနဝသေန ကထေန္တီ –

在盲林日间住时，魔罗前来想要破坏她的梵行，问道：“你剃发是为了谁？”等等。于是她向他阐明导师的功德和法的出离特质，并通过阐明自己已完成所应做之事，表明已超越他的领域。听到这些，魔罗苦恼忧闷，就在那里消失了。然后她以自说语的形式，说出自己和魔罗所说的偈颂：

၁၈၂.

182.

‘‘သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာန, ဘိက္ခုနီ ဘာဝိတိန္ဒြိယာ;

ပဋိဝိဇ္ဈိ ပဒံ သန္တံ, သင်္ခါရူပသမံ သုခံ.

“比丘尼确立正念，诸根已修习；通达寂静之境，诸行止息之乐。

၁၈၃.

183.

‘‘ကံ [Pg.170] နု ဥဒ္ဒိဿ မုဏ္ဍာသိ, သမဏီ ဝိယ ဒိဿတိ;

န စ ရောစေသိ ပါသဏ္ဍေ, ကိမိဒံ စရသိ မောမုဟာ.

“你为谁故剃除发，看似一位沙门尼；既不喜好诸外道，为何如此迷惑地行止？

၁၈၄.

184.

‘‘ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပါသဏ္ဍာ, ဒိဋ္ဌိယော ဥပနိဿိတာ;

န တေ ဓမ္မံ ဝိဇာနန္တိ, န တေ ဓမ္မဿ ကောဝိဒါ.

“于此教法之外的诸外道，依附于各种见；他们不了知正法，他们不精通正法。

၁၈၅.

185.

‘‘အတ္ထိ သကျကုလေ ဇာတော, ဗုဒ္ဓေါ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော;

သော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ဒိဋ္ဌီနံ သမတိက္ကမံ.

“有生于释迦族者，是佛陀，是无与伦比之人；他为我教示了法，诸见的超越。

၁၈၆.

186.

‘‘ဒုက္ခံ ဒုက္ခသမုပ္ပာဒံ, ဒုက္ခဿ စ အတိက္ကမံ;

အရိယံ စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ.

“苦、苦之生起、苦之超越，以及导向苦止息的八支圣道。

၁၈၇.

187.

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဝိဟရိံ သာသနေ ရတာ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

“我听闻他的话语，乐住于其教法中；三明已经达到，佛陀的教法已完成。

၁၈၈.

188.

‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောက္ခန္ဓော ပဒါလိတော;

ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တကာ’’တိ. –

“一切喜乐皆已断除，黑暗之蕴已破除。邪恶者，你当如是知：终结者，你已被击败！”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这些偈颂。

တတ္ထ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာနာတိ သတိပဋ္ဌာနဘာဝနာဝသေန ကာယာဒီသု အသုဘဒုက္ခာနိစ္စာနတ္တဝသေန သတိံ သုဋ္ဌု ဥပဋ္ဌိတံ ကတွာ. ဘိက္ခုနီတိ အတ္တာနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဘာဝိတိန္ဒြိယာတိ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာယ ဘာဝိတသဒ္ဓါဒိပဉ္စိန္ဒြိယာ. ပဋိဝိဇ္ဈိ ပဒံ သန္တန္တိ သန္တံ ပဒံ နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကိရိယာပဋိဝေဓေန ပဋိဝိဇ္ဈိ သစ္ဆာကာသိ. သင်္ခါရူပသမန္တိ သဗ္ဗသင်္ခါရာနံ ဥပသမဟေတုဘူတံ. သုခန္တိ အစ္စန္တသုခံ.

此中，“确立正念”(satiṃ upaṭṭhapetvāna)是指通过四念处的修习，于身等方面，以不净、苦、无常、无我的方式善巧地确立正念。“比丘尼”(bhikkhunī)是指她自己。“诸根已修习”(bhāvitindriyā)是指通过圣道的修习，已修习信等五根。“通达寂静之境”(paṭivijjhi padaṃ santaṃ)是指以亲证的通达，证悟了寂静之境——涅槃。“诸行止息”(saṅkhārūpasamaṃ)是指作为一切行止息之因。“乐”(sukhaṃ)是指究竟之乐。

‘‘ကံ နု ဥဒ္ဒိဿာ’’တိ ဂါထာ မာရေန ဝုတ္တာ. တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ဣမသ္မိံ လောကေ ဗဟူ သမယာ တေသဉ္စ ဒေသေတာရော ဗဟူ ဧဝ တိတ္ထကရာ, တေသု ကံ နု ခေါ တွံ ဥဒ္ဒိဿ မုဏ္ဍာသိ မုဏ္ဍိတကေသာ အသိ. န ကေဝလံ မုဏ္ဍာဝ, အထ ခေါ ကာသာဝဓာရဏေန စ သမဏီ ဝိယ ဒိဿတိ. န စ ရောစေသိ ပါသဏ္ဍေတိ တာပသပရိဗ္ဗာဇကာဒီနံ အာဒါသဘူတေ ပါသဏ္ဍေ တေ တေ သမယန္တရေ နေဝ ရောစေသိ. ကိမိဒံ စရသိ မောမုဟာတိ ကိံ နာမိဒံ, ယံ ပါသဏ္ဍဝိဟိတံ ဥဇုံ နိဗ္ဗာနမဂ္ဂံ ပဟာယ အဇ္ဇ ကာလိကံ ကုမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇန္တီ အတိဝိယ မူဠှာ စရသိ ပရိဗ္ဘမသီတိ.

“‘你为了谁而剃发？’这句偈语是魔罗所说。此处的简要意思是：在这世间有许多宗派，也有许多教导它们的导师，即外道。在他们当中，你究竟是为了谁而剃发，成为光头？你不仅剃了头，还穿着袈裟，看起来像个沙门尼。你既不喜悦那些作为苦行者、游方者等典范的外道，也不喜悦他们的各种宗派。你为何如此迷惑地行事？这是怎么回事？你舍弃了外道所制定的正直涅槃之道，如今却走上暂时的邪道，极其愚痴地游荡徘徊？

တံ [Pg.171] သုတွာ ထေရီ ပဋိဝစနဒါနမုခေန တံ တဇ္ဇေန္တီ ‘‘ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပါသဏ္ဍာ နာမ ဣတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာသနတော ဗဟိဒ္ဓါ ကုဋီသကဗဟုကာရာဒိကာ. တေ ဟိ သတ္တာနံ တဏှာပါသံ ဒိဋ္ဌိပါသဉ္စ ဍေန္တိ ဩဍ္ဍေန္တီတိ ပါသဏ္ဍာတိ ဝုစ္စတိ. တေနာဟ – ‘‘ဒိဋ္ဌိယော ဥပနိဿိတာ’’တိ သဿတဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဥပေစ္စ နိဿိတာ, ဒိဋ္ဌိဂတာနိ အာဒိယိံသူတိ အတ္ထော. ယဒဂ္ဂေန စ ဒိဋ္ဌိသန္နိဿိတာ, တဒဂ္ဂေန ပါသဏ္ဍသန္နိဿိတာ. န တေ ဓမ္မံ ဝိဇာနန္တီတိ ယေ ပါသဏ္ဍိနော သဿတဒိဋ္ဌိဂတသန္နိဿိတာ ‘‘အယံ ပဝတ္တိ ဧဝံ ပဝတ္တတီ’’တိ ပဝတ္တိဓမ္မမ္ပိ ယထာဘူတံ န ဝိဇာနန္တိ. န တေ ဓမ္မဿ ကောဝိဒါတိ ‘‘အယံ နိဝတ္တိ ဧဝံ နိဝတ္တတီ’’တိ နိဝတ္တိဓမ္မဿာပိ အကုသလာ, ပဝတ္တိဓမ္မမဂ္ဂေပိ ဟိ တေ သံမူဠှာ, ကိမင်္ဂံ ပန နိဝတ္တိဓမ္မေတိ.

听到这话，长老尼以回答的方式呵斥他道：“在此之外……”等。这里所说的“此外诸外道”(ito bahiddhā pāsaṇḍā)，指的是在此正自觉者的教法之外，如造屋者(kuṭīsaka)、多作者(bahukāra)等外道。他们对众生投下贪爱之网与邪见之网，因此被称为“外道”(pāsaṇḍa)。所以说“依附诸见”(diṭṭhiyo upanissitā)，意思是他们亲近、依附于常见等诸见，也就是采纳了那些邪见。凡是依附邪见的，就是依附外道。“彼辈不了知法”(Na te dhammaṃ vijānanti)，是指那些依附常见的外道，他们对于“此流转法如是流转”的流转法，也不能如实了知。“彼辈不善于法”(Na te dhammassa kovidā)，意思是他们对于“此还灭如是还灭”的还灭法也不善巧，因为他们尚且对流转法之道感到迷惑，更何况是还灭法呢？

ဧဝံ ပါသဏ္ဍဝါဒါနံ အနိယျာနိကတံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ကံ နု ဥဒ္ဒိဿ မုဏ္ဍာသီတိ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေတုံ ‘‘အတ္ထိ သကျကုလေ ဇာတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဒိဋ္ဌီနံ သမတိက္ကမန္တိ သဗ္ဗာသံ ဒိဋ္ဌီနံ သမတိက္ကမနုပါယံ ဒိဋ္ဌိဇာလဝိနိဝေဌနံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

如是显示了外道之说非出离之后，如今为解答“你为了谁而剃发？”这个问题，而说了“有释迦族中生者……”等。这里，“诸见的超越”(diṭṭhīnaṃ samatikkamaṃ)是指超越一切见的方法，是解开见之网。其余的如前已说。

စာလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

遮罗长老尼偈释义终。

၃. ဥပစာလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

3. 邬巴嘉娜长老尼偈释义

သတိမတီတိအာဒိကာ ဥပစာလာယ ထေရိယာ ဂါထာ. တဿာ ဝတ္ထု စာလာယ ထေရိယာ ဝတ္ထုမှိ ဝုတ္တမေဝ. အယမ္ပိ ဟိ စာလာ ဝိယ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ အရဟတ္တံ ပတွာ ဥဒါနေန္တီ –

“具念者”等偈是邬巴嘉娜长老尼所说。她的事迹已在遮罗(Cālā)长老尼的事迹中说过。这位长老尼也像遮罗一样出家后，确立观，证得阿罗汉果，然后欢喜地宣说偈颂——

၁၈၉.

189.

‘‘သတိမတီ စက္ခုမတီ, ဘိက္ခုနီ ဘာဝိတိန္ဒြိယာ;

ပဋိဝိဇ္ဈိ ပဒံ သန္တံ, အကာပုရိသသေဝိတ’’န္တိ. –

具念、具慧眼的比丘尼，诸根已调御；她已通达寂静之境，为贤者所亲近。

ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ.

她说了这首偈颂。

တတ္ထ သတိမတီတိ သတိသမ္ပန္နာ, ပုဗ္ဗဘာဂေ ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတာ ဟုတွာ ပစ္ဆာ အရိယမဂ္ဂဿ ဘာဝိတတ္တာ သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တိယာ ဥတ္တမာယ သတိယာ သမန္နာဂတာတိ အတ္ထော. စက္ခုမတီတိ ပညာစက္ခုနာ သမန္နာဂတာ, အာဒိတော ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမန္နာဂတာ [Pg.172] ဟုတွာ ပညာဝေပုလ္လပ္ပတ္တိယာ ပရမေန ပညာစက္ခုနာ သမန္နာဂတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အကာပုရိသသေဝိတန္တိ အလာမကပုရိသေဟိ ဥတ္တမပုရိသေဟိ အရိယေဟိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ သေဝိတံ.

此处，“具念”是指具足念者；由于在前期具足了最高的念与明辨，后来又因修习圣道而达到念的圆满，具足了最上的念，这是其义。“具慧眼”是说具足智慧之眼；是说由于起初具足了观照生灭的、圣的、抉择性的智慧，后来又达到智慧的圆满，从而具足了最高的智慧之眼。“为贤者所亲近”(akāpurisasevita)是指为优异者、至上者、圣者，如佛陀等所亲近。

‘‘ကိန္နု ဇာတိံ န ရောစေသီ’’တိ ဂါထာ ထေရိံ ကာမေသု ဥပဟာရေတုကာမေန မာရေန ဝုတ္တာ. ‘‘ကိံ နု တွံ ဘိက္ခုနိ န ရောစေသီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁၆၇) ဟိ မာရေန ပုဋ္ဌာ ထေရီ အာဟ – ‘‘ဇာတိံ ခွာဟံ, အာဝုသော, န ရောစေမီ’’တိ. အထ နံ မာရော ဇာတဿ ကာမာ ပရိဘောဂါ, တသ္မာ ဇာတိပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ, ကာမာပိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာတိ ဒဿေန္တော –

“你为何不喜欢投生？”这首偈是魔罗(Māra)想要用欲乐引诱长老尼时所说。魔罗问：“比丘尼，你为何不喜欢呢？”（《相应部》1.167）长老尼回答说：“贤友，我确实不喜欢投生。”于是，魔罗为了显示投生的人可以享受欲乐，因此应该渴望投生，也应该享受欲乐，就说——

၁၉၀.

190.

‘‘ကိန္နု ဇာတိံ န ရောစေသိ, ဇာတော ကာမာနိ ဘုဉ္ဇတိ;

ဘုဉ္ဇာဟိ ကာမရတိယော, မာဟု ပစ္ဆာနုတာပိနီ’’တိ. –

何故不喜此生来，生者享受诸欲乐；恣情享受诸欲乐，莫教日后徒悲哀。

ဂါထမာဟ.

他说了一首偈颂。

တဿတ္ထော – ကိံ နု တံ ကာရဏံ, ယေန တွံ ဥပစာလေ ဇာတိံ န ရောစေသိ န ရောစေယျာသိ, န တံ ကာရဏံ အတ္ထိ. ယသ္မာ ဇာတော ကာမာနိ ဘုဉ္ဇတိ ဣဓ ဇာတော ကာမဂုဏသံဟိတာနိ ရူပါဒီနိ ပဋိသေဝန္တော ကာမသုခံ ပရိဘုဉ္ဇတိ. န ဟိ အဇာတဿ တံ အတ္ထိ, တသ္မာ ဘုဉ္ဇာဟိ ကာမရတိယော ကာမခိဍ္ဍာရတိယော အနုဘဝ. မာဟု ပစ္ဆာနုတာပိနီ ‘‘ယောဗ္ဗညေ သတိ ဝိဇ္ဇမာနေသု ဘောဂေသု န မယာ ကာမသုခမနုဘူတ’’န္တိ ပစ္ဆာနုတာပိနီ မာ အဟောသိ. ဣမသ္မိံ လောကေ ဓမ္မာ နာမ ယာဝဒေဝ အတ္ထာဓိဂမတ္ထော အတ္ထော စ ကာမသုခတ္ထောတိ ပါကဋောယမတ္ထောတိ အဓိပ္ပာယော.

其义是——邬巴嘉娜啊，是什么原因使你不喜欢投生，或者将来不喜欢投生？没有那样的原因。因为生于此世的人，可以享受诸欲，受用与欲乐相关的色等事物，体验感官之乐。未出生的人没有这种机会，所以你应该享受爱欲之乐，体验嬉戏之欢。不要成为将来后悔的人，不要说“正值青春年华，拥有财富，我却没有体验过感官之乐”。在这个世界上，所谓的法，只是为了达到利益的目的，而利益的目的就是感官之乐，这意义已经很明显了——这是他的意图。

တံ သုတွာ ထေရီ ဇာတိယာ ဒုက္ခနိမိတ္တတံ အတ္တနော စ တဿ ဝိသယာတိက္ကမံ ဝိဘာဝေတွာ တဇ္ဇေန္တီ –

听闻此言，长老尼思惟生的苦相，并观自身已超越此境，遂呵斥道——

၁၉၁.

191.

‘‘ဇာတဿ မရဏံ ဟောတိ, ဟတ္ထပါဒါန ဆေဒနံ;

ဝဓဗန္ဓပရိက္လေသံ, ဇာတော ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆတိ.

生者必有死，手足遭割截；杀害囚缚苦，生者陷诸苦。

၁၉၂.

192.

‘‘အတ္ထိ သကျကုလေ ဇာတော, သမ္ဗုဒ္ဓေါ အပရာဇိတော;

သော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ဇာတိယာ သမတိက္ကမံ.

释迦族中生觉者，正等正觉无能胜；彼为我开示正法，为令超越于投生。

၁၉၃.

193.

‘‘ဒုက္ခံ [Pg.173] ဒုက္ခသမုပ္ပာဒံ, ဒုက္ခဿ စ အတိက္ကမံ;

အရိယံ စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ.

苦与苦之集，以及苦之灭；并示八支圣道，能导苦止息。

၁၉၄.

194.

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဝိဟရိံ သာသနေ ရတာ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

我闻彼教言，安住于圣教；三明已圆满，佛陀教已行。

၁၉၅.

195.

‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောက္ခန္ဓော ပဒါလိတော;

ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တကာ’’တိ. –

一切欢喜皆已舍，愚痴黑闇尽破开；恶魔，你当知此事，终结者啊，你已被击败！

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这些偈颂。

တတ္ထ ဇာတဿ မရဏံ ဟောတီတိ ယသ္မာ ဇာတဿ သတ္တဿ မရဏံ ဟောတိ, န အဇာတဿ. န ကေဝလံ မရဏမေဝ, အထ ခေါ ဇရာရောဂါဒယော ယတ္တကာနတ္ထာ, သဗ္ဗေပိ တေ ဇာတဿ ဟောန္တိ ဇာတိဟေတုကာ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တီ’’တိ (မဟာဝ. ၁; ဝိဘ. ၂၂၅; ဥဒါ. ၁). တေနေဝါဟ – ‘‘ဟတ္ထပါဒါန ဆေဒန’’န္တိ ဟတ္ထပါဒါနံ ဆေဒနံ ဇာတဿေဝ ဟောတိ, န အဇာတဿ. ဟတ္ထပါဒဆေဒနာပဒေသေန စေတ္ထ ဗာတ္တိံသ ကမ္မကာရဏာပိ ဒဿိတာ ဧဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေနေဝါဟ – ‘‘ဝဓဗန္ဓပရိက္လေသံ, ဇာတော ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆတီ’’တိ. ဇီဝိတဝိယောဇနမုဋ္ဌိပ္ပဟာရာဒိသင်္ခါတံ ဝဓပရိက္လေသဉ္စေဝ အန္ဒုဗန္ဓနာဒိသင်္ခါတံ ဗန္ဓပရိက္လေသံ အညဉ္စ ယံကိဉ္စိ ဒုက္ခံ နာမ တံ သဗ္ဗံ ဇာတော ဧဝ နိဂစ္ဆတိ, န အဇာတော, တသ္မာ ဇာတိံ န ရောစေမီတိ.

此处，“生者必有死”：因为对于已出生的有情才有死亡，未出生的则没有。不仅是死亡，而且衰老、疾病等所有不幸，都是生者所有，以投生为因。因此世尊说：“以生为缘则有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。”（《大品》1；《分别论》225；《自说》1）。因此她说“手足遭割截”：手足的割截只发生在已生者身上，不发生在未生者身上。当知此处以割截手足为例，也显示了三十二种刑罚。因此她说“杀害囚缚苦，生者陷诸苦”：被称为夺取生命、拳打脚踢等的杀害之苦，以及被称为脚镣、束缚等的捆绑之苦，还有其他任何所谓的苦，所有这些都只有已生者才会承受，未生者则不会，因此我不喜欢投生。

ဣဒါနိ ဇာတိယာ ကာမာနဉ္စ အစ္စန္တမေဝ အတ္တနာ သမတိက္ကန္တဘာဝံ မူလတော ပဋ္ဌာယ ဒဿေန္တီ – ‘‘အတ္ထိ သကျကုလေ ဇာတော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အပရာဇိတောတိ ကိလေသမာရာဒိနာ ကေနစိ န ပရာဇိတော. သတ္ထာ ဟိ သဗ္ဗာဘိဘူ သဒေဝကံ လောကံ အညဒတ္ထု အဘိဘဝိတွာ ဌိတော, တသ္မာ အပရာဇိတော. သေသံ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနမေဝ.

如今，为显示已彻底超越生与欲，长老尼从根本上开示，说了以“生于释迦族”为首的偈颂。其中，“无能胜”(aparājito)是指不为烦恼魔等任何一者所击败。导师已征服了包含天神的世界而安住，因此是无能胜者。其余的如前所述，其义自明。

ဥပစာလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

邬巴嘉娜长老尼偈释义终。

သတ္တကနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

七集释义终。

၈. အဋ္ဌကနိပါတော

8. 第八集

၁. သီသူပစာလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 尸舍邬巴嘉娜长老尼偈释义

အဋ္ဌကနိပါတေ [Pg.174] ဘိက္ခုနီ သီလသမ္ပန္နာတိအာဒိကာ သီသူပစာလာယ ထေရိယာ ဂါထာ. ဣမိဿာပိ ဝတ္ထု စာလာယ ထေရိယာ ဝတ္ထုမှိ ဝုတ္တနယမေဝ. အယမ္ပိ ဟိ အာယသ္မတော ဓမ္မသေနာပတိဿ ပဗ္ဗဇိတဘာဝံ သုတွာ သယမ္ပိ ဥဿာဟဇာတာ ပဗ္ဗဇိတွာ ကတပုဗ္ဗကိစ္စာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ, ဃဋေန္တီ ဝါယမန္တီ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တံ ပတွာ ဖလသမာပတ္တိသုခေန ဝိဟရန္တီ ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကတကိစ္စာတိ သောမနဿဇာတာ ဥဒါနဝသေန –

在第八集中，以“具戒比丘尼”为首的偈颂，是尸舍邬巴嘉娜长老尼的偈颂。她的事迹也与遮罗(Cālā)长老尼的事迹中所说的一样。她也是在听闻具寿法将(Dhammasenāpati)舍利弗出家后，自己生起热忱而出家，完成了前行准备，建立了观(vipassanā)，努力精进，不久即证得阿罗汉果。证得阿罗汉果后，她安住于果定之乐。一日，她省察自己的修行，因已办所作而心生喜悦，自说感兴偈：

၁၉၆.

196.

‘‘ဘိက္ခုနီ သီလသမ္ပန္နာ, ဣန္ဒြိယေသု သုသံဝုတာ;

အဓိဂစ္ဆေ ပဒံ သန္တံ, အသေစနကမောဇဝ’’န္တိ. – ဂါထမာဟ;

“比丘尼戒行圆满，诸根善守护；能证寂静之境，无需外求的甘露。”

တတ္ထ သီလသမ္ပန္နာတိ ပရိသုဒ္ဓေန ဘိက္ခုနိသီလေန သမန္နာဂတာ ပရိပုဏ္ဏာ. ဣန္ဒြိယေသု သုသံဝုတာတိ မနစ္ဆဋ္ဌေသု ဣန္ဒြိယေသု သုဋ္ဌု သံဝုတာ, ရူပါဒိအာရမ္မဏေ ဣဋ္ဌေ ရာဂံ, အနိဋ္ဌေ ဒေါသံ, အသမပေက္ခနေ မောဟဉ္စ ပဟာယ သုဋ္ဌု ပိဟိတိန္ဒြိယာ. အသေစနကမောဇဝန္တိ ကေနစိ အနာသိတ္တကံ ဩဇဝန္တံ သဘာဝမဓုရံ သဗ္ဗဿာပိ ကိလေသရောဂဿ ဝူပသမနောသဓဘူတံ အရိယမဂ္ဂံ, နိဗ္ဗာနမေဝ ဝါ. အရိယမဂ္ဂမ္ပိ ဟိ နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗတော ကိလေသပရိဠာဟာဘာဝတော စ ပဒံ သန္တန္တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ.

此中，“戒行圆满”(sīlasampannā)是指具足圆满、完全清净的比丘尼戒。“诸根善守护”(indriyesu susaṃvutā)是指于意为第六的诸根善于守护，对可爱的色等所缘舍离贪，对不可爱的舍离瞋，对中性的舍离痴，是善闭诸根。“无需外求的甘露”(asecanakamojavaṃ)是指无需任何浇灌、富有滋养、本性甘美、作为能平息一切烦恼之病的良药的圣道，或即是涅槃。圣道也确实因为是求涅槃者所应行之道，且无有烦恼的炎热，故亦可称为“寂静之境”(padaṃ santaṃ)。

၁၉၇.

197.

‘‘တာဝတိံသာ စ ယာမာ စ, တုသိတာ စာပိ ဒေဝတာ;

နိမ္မာနရတိနော ဒေဝါ, ယေ ဒေဝါ ဝသဝတ္တိနော;

တတ္ထ စိတ္တံ ပဏီဓေဟိ, ယတ္ထ တေ ဝုသိတံ ပုရေ’’တိ. –

“三十三天(Tāvatiṃsā)与夜摩天(Yāmā)，以及兜率天(Tusitā)的天神；化乐天(Nimmānaratino)的天神，与他化自在天(Vasavattino)的天神；你当立意于彼处，你昔日曾居住之处。”

အယံ ဂါထာ ကာမသဂ္ဂေသု နိကန္တိံ ဥပ္ပာဒေဟီတိ တတ္ထ ဥယျောဇနဝသေန ထေရိံ သမာပတ္တိယာ စာဝေတုကာမေန မာရေန ဝုတ္တာ.

此偈是魔罗(Māra)所说，他意图使长老尼从三摩钵地(samāpatti)中退失，并以怂恿的方式，欲令她对欲界诸天生起喜爱。

တတ္ထ သဟပုညကာရိနော တေတ္တိံသ ဇနာ ယတ္ထ ဥပပန္နာ, တံ ဌာနံ တာဝတိံသန္တိ. တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တာ သဗ္ဗေပိ ဒေဝပုတ္တာ တာဝတိံသာ. ကေစိ ပန ‘‘တာဝတိံသာတိ [Pg.175] တေသံ ဒေဝါနံ နာမမေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ. ဒွီဟိ ဒေဝလောကေဟိ ဝိသိဋ္ဌံ ဒိဗ္ဗံ သုခံ ယာတာ ဥပယာတာ သမ္ပန္နာတိ ယာမာ. ဒိဗ္ဗာယ သမ္ပတ္တိယာ တုဋ္ဌာ ပဟဋ္ဌာတိ တုသိတာ. ပကတိပဋိယတ္တာရမ္မဏတော အတိရေကေန ရမိတုကာမတာကာလေ ယထာရုစိတေ ဘောဂေ နိမ္မိနိတွာ ရမန္တီတိ နိမ္မာနရတိနော. စိတ္တရုစိံ ဉတွာ ပရေဟိ နိမ္မိတေသု ဘောဂေသု ဝသံ ဝတ္တေန္တီတိ ဝသဝတ္တိနော. တတ္ထ စိတ္တံ ပဏီဓေဟီတိ တသ္မိံ တာဝတိံသာဒိကေ ဒေဝနိကာယေ တဝ စိတ္တံ ဌပေဟိ, ဥပပဇ္ဇနာယ နိကန္တိံ ကရောဟိ. စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဘောဂါ ဣတရေဟိ နိဟီနာတိ အဓိပ္ပာယေန တာဝတိံသာဒယောဝ ဝုတ္တာ. ယတ္ထ တေ ဝုသိတံ ပုရေတိ ယေသု ဒေဝနိကာယေသု တယာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္ထံ. အယံ ကိရ ပုဗ္ဗေ ဒေဝေသု ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ, တာဝတိံသတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စကာမသဂ္ဂေ သောဓေတွာ ပုန ဟေဋ္ဌတော ဩတရန္တီ, တုသိတေသု ဌတွာ တတော စဝိတွာ ဣဒါနိ မနုဿေသု နိဗ္ဗတ္တာ.

此中，“三十三天”(Tāvatiṃsā)是指三十三位共行福业者投生之处。所有生于彼处的天子都称为三十三天。但有人说，“三十三天”只是那些天神的名字。“夜摩天”(Yāmā)是指已达到、已获得、已具足了超胜于其下两天界的殊胜天乐者。“兜率天”(Tusitā)是指因天界的成就而满足、欢喜者。“化乐天”(Nimmānaratino)是指当想享乐时，能化现出合意的欲乐而享乐者。“他化自在天”(Vasavattino)是指能对他者所化现的欲乐行使自在力者。“你当立意于彼处”(Tattha cittaṃ paṇīdhehi)是指将你的心安立于三十三天等天众中，生起投生彼处的喜爱。“你昔日曾居住之处”(Yattha te vusitaṃ pure)是指你过去曾居住在那些天众中。据说这位长老尼过去曾生于天界，从三十三天开始，历经五欲诸天，复从下方天界降下，住于兜率天，从彼处命终后，如今生于人间。

တံ သုတွာ ထေရီ – ‘‘တိဋ္ဌတု, မာရ, တယာ ဝုတ္တကာမလောကော. အညောပိ သဗ္ဗော လောကော ရာဂဂ္ဂိအာဒီဟိ အာဒိတ္တော သမ္ပဇ္ဇလိတော. န တတ္ထ ဝိညူနံ စိတ္တံ ရမတီ’’တိ ကာမတော စ လောကတော စ အတ္တနော ဝိနိဝတ္တိတမာနသတံ ဒဿေတွာ မာရံ တဇ္ဇေန္တီ –

长老尼听后说道：“止住，魔罗！且不论你所说的欲界，整个世间都已被贪火等所点燃、烧着。智者之心不乐于此。”她如此开示自己心意已从欲乐和世间转离，并呵斥魔罗道：

၁၉၈.

198.

ယာမာ စ‘‘တာဝတိံသာ စ ယာမာ စ, တုသိတာ စာပိ ဒေဝတာ;

နိမ္မာနရတိနော ဒေဝါ, ယေ ဒေဝါ ဝသဝတ္တိနော.

“三十三天与夜摩天，以及兜率天的天神；化乐天的天神，与他化自在天的天神。

၁၉၉.

199.

‘‘ကာလံ ကာလံ ဘဝါ ဘဝံ, သက္ကာယသ္မိံ ပုရက္ခတာ;

အဝီတိဝတ္တာ သက္ကာယံ, ဇာတိမရဏသာရိနော.

“一次又一次，一生又一生，他们尊奉着有身(sakkāya)；未能超越于有身，终究不离生与死。

၂၀၀.

200.

‘‘သဗ္ဗော အာဒီပိတော လောကော, သဗ္ဗော လောကော ပဒီပိတော;

သဗ္ဗော ပဇ္ဇလိတော လောကော, သဗ္ဗော လောကော ပကမ္ပိတော.

“一切世间皆燃炽，一切世间皆炽燃；一切世间皆猛燃，一切世间皆震动。

၂၀၁.

201.

‘‘အကမ္ပိယံ အတုလိယံ, အပုထုဇ္ဇနသေဝိတံ;

ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မမဒေသေသိ, တတ္ထ မေ နိရတော မနော.

“不可动摇、无可比拟，非凡夫所亲近；佛陀宣说正法，我心乐于彼处。

၂၀၂.

202.

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဝိဟရိံ သာသနေ ရတာ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

“我闻彼言，乐住于教法中；已证三明，佛陀教诲已完成。

၂၀၃.

203.

‘‘သဗ္ဗတ္ထ [Pg.176] ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောက္ခန္ဓော ပဒါလိတော;

ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တကာ’’တိ. –

“一切欢喜皆已摧毁，黑暗之蕴已破除；恶魔当知，终结者啊，你已被击败！”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她说出了这些偈颂。

တတ္ထ ကာလံ ကာလန္တိ တံ တံ ကာလံ. ဘဝါ ဘဝန္တိ ဘဝတော ဘဝံ. သက္ကာယသ္မိန္တိ ခန္ဓပဉ္စကေ. ပုရက္ခတာတိ ပုရက္ခာရကာရိနော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – မာရ, တယာ ဝုတ္တာ တာဝတိံသာဒယော ဒေဝါ ဘဝတော ဘဝံ ဥပဂစ္ဆန္တာ အနိစ္စတာဒိအနေကာဒီနဝါကုလေ သက္ကာယေ ပတိဋ္ဌိတာ, တသ္မာ တသ္မိံ ဘဝေ ဥပ္ပတ္တိကာလေ, ဝေမဇ္ဈကာလေ, ပရိယောသာနကာလေတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ကာလေ သက္ကာယမေဝ ပုရက္ခတွာ ဌိတာ. တတော ဧဝ အဝီတိဝတ္တာ သက္ကာယံ နိဿရဏာဘိမုခါ အဟုတွာ သက္ကာယတီရမေဝ အနုပရိဓာဝန္တာ ဇာတိမရဏသာရိနော ရာဂါဒီဟိ အနုဂတတ္တာ ပုနပ္ပုနံ ဇာတိမရဏမေဝ အနုဿရန္တိ, တတော န ဝိမုစ္စန္တီတိ.

此处，“时时”(kālaṃ kālaṃ)是指在各个不同的时间；“一生又一生”(bhavā bhavaṃ)；“于有身中”(sakkāyasmiṃ)是指于五蕴中；“尊奉”(purakkhatā)是指作为前导者。此义是：魔啊，你所说的三十三天(Tāvatiṃsa)等天神，从一生到另一生，都立足于充满无常等众多过患的有身中。因此，在那一生中，无论是在生起时、中间时，还是在终结时，在每一个时刻，他们都住于以有身为前导。正因如此，他们无法超越有身，不朝向出离，反而只沿着有身的岸边徘徊。他们以生死为实质，被贪欲等所追随，故而不断地经历生死，无法从中解脱。

သဗ္ဗော အာဒီပိတော လောကောတိ, မာရ, န ကေဝလံ တယာ ဝုတ္တကာမလောကောယေဝ ဓာတုတ္တယသညိတော, သဗ္ဗောပိ လောကော ရာဂဂ္ဂိအာဒီဟိ ဧကာဒသဟိ အာဒိတ္တော. တေဟိယေဝ ပုနပ္ပုနံ အာဒီပိတတာယ ပဒီပိတော. နိရန္တရံ ဧကဇာလီဘူတတာယ ပဇ္ဇလိတော. တဏှာယ သဗ္ဗကိလေသေဟိ စ ဣတော စိတော စ ကမ္ပိတတာယ စလိတတာယ ပကမ္ပိတော.

“一切世间皆燃炽”的意思是：魔啊，不仅是你所说的欲界，而是被称为三界的一切世间，都被贪欲之火等十一种火所燃炽。由于一再被它们燃起，所以是“炽燃”(padīpito)；由于持续不断地成为一片火焰，所以是“猛燃”(pajjalito)；由于被渴爱和所有烦恼从此到彼地摇动和震动，所以是“震动”(pakampito)。

ဧဝံ အာဒိတ္တေ ပဇ္ဇလိတေ ပကမ္ပိတေ စ လောကေ ကေနစိပိ ကမ္ပေတုံ စာလေတုံ အသက္ကုဏေယျတာယ အကမ္ပိယံ, ဂုဏတော ‘‘ဧတ္တကော’’တိ တုလေတုံ အသက္ကုဏေယျတာယ အတ္တနာ သဒိသဿ အဘာဝတော စ အတုလိယံ. ဗုဒ္ဓါဒီဟိ အရိယေဟိ ဧဝ ဂေါစရဘာဝနာဘိဂမတော သေဝိတတ္တာ အပုထုဇ္ဇနသေဝိတံ. ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနပ္ပဘေဒံ နဝဝိဓံ လောကုတ္တရဓမ္မံ မဟာကရုဏာယ သဉ္စောဒိတမာနသော အဒေသေသိ သဒေဝကဿ လောကဿ ကထေသိ ပဝေဒေသိ. တတ္ထ တသ္မိံ အရိယဓမ္မေ မယှံ မနော နိရတော အဘိရတော, န တတော ဝိနိဝတ္တတီတိ အတ္ထော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

（此法）被称为“不可动摇”，是因为即使在如此燃炽、猛燃、震动的世间中，也没有任何事物能使其动摇；被称为“无可比拟”，是因为其功德无法衡量，也因为没有与它相等者；被称为“非凡夫所亲近”，是因为它仅为佛陀等圣者所行用。世尊以大悲心所激励，为包括天人在内的世间，教示、宣说、阐明了道、果、涅槃分类的九种出世间法。其义为：“于彼圣法，我心喜乐，不从此退转。”其余的如前所述。

သီသူပစာလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

尸舍优波遮罗长老尼偈释义终。

အဋ္ဌကနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

八集释义终。

၉. နဝကနိပါတော

9. 第九集

၁. ဝဍ္ဎမာတုထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 瓦达母长老尼偈释义

နဝကနိပါတေ [Pg.177] မာ သု တေ ဝဍ္ဎ လောကမှီတိအာဒိကာ ဝဍ္ဎမာတာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ, အနုက္ကမေန သမ္ဘတဝိမောက္ခသမ္ဘာရာ ဟုတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဘာရုကစ္ဆကနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ ပတိကုလံ ဂတာ ဧကံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. တဿ ဝဍ္ဎောတိ နာမံ အဟောသိ. တတော ပဋ္ဌာယ သာ ဝဍ္ဎမာတာတိ ဝေါဟရီယိတ္ထ. သာ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ပုတ္တံ ဉာတီနံ နိယျာဒေတွာ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇိ. ဣတော ပရံ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဝဍ္ဎတ္ထေရဿ ဝတ္ထုမှိ (ထေရဂါ. အဋ္ဌ. ၂.ဝဍ္ဎတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ) အာဂတမေဝ. ဝဍ္ဎတ္ထေရဉှိ အတ္တနော ပုတ္တံ သန္တရုတ္တရံ ဧကကံ ဘိက္ခုနုပဿယေ အတ္တနော ဒဿနတ္ထာယ ဥပဂတံ အယံ ထေရီ ‘‘ကသ္မာ တွံ ဧကကော သန္တရုတ္တရောဝ ဣဓာဂတော’’တိ စောဒေတွာ ဩဝဒန္တီ –

第九集中“瓦达，莫于世间……”等偈颂，是瓦达母(Vaḍḍhamātā)长老尼所说。这位长老尼也曾在过去诸佛处积集功德，在各处轮回中不断培植导向解脱的善法，逐渐圆满了各种解脱资粮。在这一佛陀出世的时代，她投生于跋入咖恰(Bhārukaccha)城的一个望族家庭，长大后出嫁，生了一个儿子，取名为瓦达(Vaḍḍha)。从此以后，人们就称她为瓦达母。她听闻比丘说法后生起信心，便把儿子托付给亲族，前往比丘尼住处出家。之后要讲述的事情，都已经在瓦达长老的故事里说过了（《长老偈注》二，〈瓦达长老偈释义〉）。当时，她的儿子瓦达长老独自一人，穿着上下衣，来到比丘尼住处想见她，这位长老尼责问并劝诫他说——

၂၀၄.

204.

‘‘မာ သု တေ ဝဍ္ဎ လောကမှိ, ဝနထော အဟု ကုဒါစနံ;

မာ ပုတ္တက ပုနပ္ပုနံ, အဟု ဒုက္ခဿ ဘာဂိမာ.

“瓦达，莫让你于世间，生起任何渴爱；孩子，莫要一再地，成为苦的承受者。

၂၀၅.

205.

‘‘သုခဉှိ ဝဍ္ဎ မုနယော, အနေဇာ ဆိန္နသံသယာ;

သီတိဘူတာ ဒမပ္ပတ္တာ, ဝိဟရန္တိ အနာသဝါ.

“瓦达，牟尼们确实安乐地安住，他们无有动摇，断除疑惑；已得清凉，已达调伏，是无漏者。

၂၀၆.

206.

‘‘တေဟာနုစိဏ္ဏံ ဣသီဟိ, မဂ္ဂံ ဒဿနပတ္တိယာ;

ဒုက္ခဿန္တကိရိယာယ, တွံ ဝဍ္ဎ အနုဗြူဟယာ’’တိ. –

“瓦达，你当培育那仙人们所行之道，以证得正见，以终结痛苦。”

ဣမာ တိဿော ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这三首偈颂。

တတ္ထ မာ သု တေ ဝဍ္ဎ လောကမှိ, ဝနထော အဟု ကုဒါစနန္တိ သူတိ နိပါတမတ္တံ. ဝဍ္ဎ, ပုတ္တက, သဗ္ဗသ္မိမ္ပိ သတ္တလောကေ, သင်္ခါရလောကေ စ ကိလေသဝနထော တုယှံ ကဒါစိပိ မာ အဟု မာ အဟောသိ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ – ‘‘မာ, ပုတ္တက, ပုနပ္ပုနံ, အဟု ဒုက္ခဿ ဘာဂိမာ’’တိ ဝနထံ အနုစ္ဆိန္ဒန္တော တံ နိမိတ္တဿ ပုနပ္ပုနံ အပရာပရံ ဇာတိအာဒိဒုက္ခဿ ဘာဂီ မာ အဟောသိ.

在此，“瓦达，莫让你于世间，生起任何渴爱”一句中，“su”只是一个助词。瓦达，孩子，在一切有情世间和行世间，愿烦恼渴爱永远不要在你身上生起。在此，她说明原因：“孩子，莫要一再地成为苦的承受者”，意思是：若不斩断那作为（轮回）之因的渴爱，你就会一再地、反复地成为生等苦的承受者。

ဧဝံ [Pg.178] ဝနထဿ အသမုစ္ဆေဒေ အာဒီနဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သမုစ္ဆေဒေ အာနိသံသံ ဒဿေန္တီ ‘‘သုခဉှိ ဝဍ္ဎာ’’တိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော – ပုတ္တက, ဝဍ္ဎ မောနေယျဓမ္မသမန္နာဂတေန မုနယော, ဧဇာသင်္ခါတာယ တဏှာယ အဘာဝေန အနေဇာ, ဒဿနမဂ္ဂေနေဝ ပဟီနဝိစိကိစ္ဆတာယ ဆိန္နသံသယာ, သဗ္ဗကိလေသပရိဠာဟာဘာဝေန သီတိဘူတာ, ဥတ္တမဿ ဒမထဿ အဓိဂတတ္တာ ဒမပ္ပတ္တာ အနာသဝါ ခီဏာသဝါ သုခံ ဝိဟရန္တိ, န တေသံ ဧတရဟိ စေတောဒုက္ခံ အတ္ထိ, အာယတိံ ပန သဗ္ဗမ္ပိ ဒုက္ခံ န ဘဝိဿတေဝ.

如此开示了不根除渴爱的过患后，现在为了开示根除渴爱的利益，她说了“瓦达，牟尼们确实安乐地安住……”等偈颂。其义为：孩子，瓦达，因具备牟尼之法而为牟尼；因无有被称为“动摇”的渴爱而无动摇；因仅以见道即断疑而断除疑惑；因无有一切烦恼的灼热而得清凉；因证得最上之调伏而达于调伏；他们是无漏者、漏尽者，安乐地安住。他们现在没有心的痛苦，未来也绝不会有任何痛苦。

ယသ္မာ စေတေဝံ, တသ္မာ တေဟာနုစိဏ္ဏံ ဣသီဟိ…ပေ… အနုဗြူဟယာတိ တေဟိ ခီဏာသဝေဟိ ဣသီဟိ အနုစိဏ္ဏံ ပဋိပန္နံ သမထဝိပဿနာမဂ္ဂံ ဉာဏဒဿနဿ အဓိဂမာယ သကလဿာပိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယ ဝဍ္ဎ, တွံ အနုဗြူဟယ ဝဍ္ဎေယျာသီတိ.

正因如此，所以说“你当培育那仙人们所行……乃至……培育”。意思是：瓦达，你应当培育、增长那些漏尽仙人所行、所实践的止(samatha)与观(vipassanā)之道，以证得智见，以彻底终结一切轮回之苦。

တံ သုတွာ ဝဍ္ဎတ္ထေရော ‘‘အဒ္ဓါ မမ မာတာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ စိန္တေတွာ တမတ္ထံ ပဝေဒေန္တော –

听闻此事后，瓦达长老心想：“确实我母亲已安住于阿罗汉果”，便阐明其义说道——

၂၀၇.

207.

‘‘ဝိသာရဒါဝ ဘဏသိ, ဧတမတ္ထံ ဇနေတ္တိ မေ;

မညာမိ နူန မာမိကေ, ဝနထော တေ န ဝိဇ္ဇတီ’’တိ. – ဂါထမာဟ;

“母亲，你确实无畏地宣说此义；我确信，亲爱的母亲，你已无有渴爱。”——他说了此偈；

တတ္ထ ဝိသာရဒါဝ ဘဏသိ, ဧတမတ္ထံ ဇနေတ္တိ မေတိ ‘‘မာ သု တေ ဝဍ္ဎ လောကမှိ, ဝနထော အဟု ကုဒါစန’’န္တိ ဧတမတ္ထံ ဧတံ ဩဝါဒံ, အမ္မ, ဝိဂတသာရဇ္ဇာ ကတ္ထစိ အလဂ္ဂါ အနလ္လီနာဝ ဟုတွာ မယှံ ဝဒသိ. တသ္မာ မညာမိ နူန မာမိကေ, ဝနထော တေ န ဝိဇ္ဇတီတိ, နူန မာမိကေ မယှံ, အမ္မ, ဂေဟသိတပေမမတ္တောပိ ဝနထော တုယှံ မယိ န ဝိဇ္ဇတီတိ မညာမိ, န မာမိကာတိ အတ္ထော.

在此，“母亲，你确实无畏地宣说此义”，意思是：母亲，你毫无畏惧，不依附、不执着于任何事物，就这样对我讲述“瓦达，莫让你于世间生起任何渴爱”这个道理，这个教诲。因此，“我确信，亲爱的母亲，你已无有渴爱”，意思是：我确信，亲爱的母亲，你对我，甚至连一丝基于家庭的爱恋所形成的渴爱都没有了，你已不再执着于“我的”了，此即其义。

တံ သုတွာ ထေရီ ‘‘အဏုမတ္တောပိ ကိလေသော ကတ္ထစိပိ ဝိသယေ မမ န ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ဝတွာ အတ္တနော ကတကိစ္စတံ ပကာသေန္တီ –

听闻此言，长老尼说道：“即使极微小的烦恼，在任何境地中对我来说都不存在了”，并宣示自己已完成应作之事——

၂၀၈.

208.

‘‘ယေ ကေစိ ဝဍ္ဎ သင်္ခါရာ, ဟီနာ ဥက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမာ;

အဏူပိ အဏုမတ္တောပိ, ဝနထော မေ န ဝိဇ္ဇတိ.

“瓦达，对于任何诸行，无论下劣、殊胜或中等，于我，连微尘般、丝毫的渴爱亦不存在。

၂၀၉.

209.

‘‘သဗ္ဗေ [Pg.179] မေ အာသဝါ ခီဏာ, အပ္ပမတ္တဿ ဈာယတော;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. –

“我因不放逸地禅修，诸漏已尽；三明已经证得，佛陀的教导已经完成。”

ဣမံ ဂါထာဒွယမာဟ.

她说了这两首偈颂。

တတ္ထ ယေ ကေစီတိ အနိယမဝစနံ. သင်္ခါရာတိ သင်္ခတဓမ္မာ. ဟီနာတိ လာမကာ ပတိကုဋ္ဌာ. ဥက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမာတိ ပဏီတာ စေဝ မဇ္ဈိမာ စ. တေသု ဝါ အသင်္ခတာ ဟီနာ ဇာတိသင်္ခတာ ဥက္ကဋ္ဌာ, ဥဘယဝိမိဿိတာ မဇ္ဈိမာ. ဟီနေဟိ ဝါ ဆန္ဒာဒီဟိ နိဗ္ဗတ္တိတာ ဟီနာ, မဇ္ဈိမေဟိ မဇ္ဈိမာ, ပဏီတေဟိ ဥက္ကဋ္ဌာ. အကုသလာ ဓမ္မာ ဝါ ဟီနာ, လောကုတ္တရာ ဓမ္မာ ဥက္ကဋ္ဌာ, ဣတရာ မဇ္ဈိမာ. အဏူပိ အဏုမတ္တောပီတိ န ကေဝလံ တယိ ဧဝ, အထ ခေါ ယေ ကေစိ ဟီနာဒိဘေဒဘိန္နာ သင်္ခါရာ. တေသု သဗ္ဗေသု အဏူပိ အဏုမတ္တောပိ အတိပရိတ္တကောပိ ဝနထော မယှံ န ဝိဇ္ဇတိ.

此处“任何”一词是不定语。“行”是指有为法。“劣”是下劣、可厌的。“殊胜与中等”是指殊胜的和中等的。或者，在这些行之中，无为法是劣的，有生之行是殊胜的，二者混合的是中等的。或者，由下劣的欲等所生的是劣的，由中等的（欲等所生）是中等的，由殊胜的（欲等所生）是殊胜的。或者，不善法是劣的，出世间法是殊胜的，其余的是中等的。“即使极微、极微小的”，意思是：不仅是指你，而是指任何分为下劣等差别的诸行。在所有这些行中，即使极微、极微量、极微小的渴爱，我也不存在。

တတ္ထ ကာရဏမာဟ – ‘‘သဗ္ဗေ မေ အာသဝါ ခီဏာ, အပ္ပမတ္တဿ ဈာယတော’’တိ. တတ္ထ အပ္ပမတ္တဿ ဈာယတောတိ အပ္ပမတ္တာယ ဈာယန္တိယာ, လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဟေတံ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ ယသ္မာ တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, တသ္မာ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ. ယသ္မာ အပ္ပမတ္တာ ဈာယိနီ, တသ္မာ သဗ္ဗေ မေ အာသဝါ ခီဏာ, အဏူပိ အဏုမတ္တောပိ ဝနထော မေ န ဝိဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ.

在此，她说明原因说：“我因不放逸地禅修，诸漏已尽”。此处“于不放逸禅修者”是指“于不放逸禅修的（女性）”，这是以性别转换(liṅgavipallāsena)而说。并且，因为已证得了三明，所以佛陀的教导已经完成。因为是不放逸的禅修者，所以“我的一切漏已尽，即使极微小的渴爱于我亦不存在”——应如是连结。

ဧဝံ ဝုတ္တဩဝါဒံ အင်္ကုသံ ကတွာ သဉ္ဇာတသံဝေဂေါ ထေရော ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဒိဝါဋ္ဌာနေ နိသိန္နော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ သဉ္ဇာတသောမနဿော မာတု သန္တိကံ ဂန္တွာ အညံ ဗျာကရောန္တော –

听闻这番训诫后，长老将教诲作为钩子，生起强烈的悚惧感。回到精舍后，他在白天的住处坐下，增长观(vipassanā)，证得阿罗汉果。他反思自己的修行，心中充满喜悦，于是前往母亲那里，以另一种方式宣告——

၂၁၀.

210.

‘‘ဥဠာရံ ဝတ မေ မာတာ, ပတောဒံ သမဝဿရိ;

ပရမတ္ထသဉှိတာ ဂါထာ, ယထာပိ အနုကမ္ပိကာ.

“啊，我母亲为我降下了殊胜的鞭策，那包含究竟义的偈颂，犹如一位慈悲者。

၂၁၁.

211.

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, အနုသိဋ္ဌိံ ဇနေတ္တိယာ;

ဓမ္မသံဝေဂမာပါဒိံ, ယောဂက္ခေမဿ ပတ္တိယာ.

“我听闻她的言语，生母的教诲；我生起法悚惧，为证得安稳。”

၂၁၂.

212.

‘‘သောဟံ ပဓာနပဟိတတ္တော, ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတော;

မာတရာ စောဒိတော သန္တေ, အဖုသိံ သန္တိမုတ္တမ’’န္တိ. –

“我，精勤努力，昼夜不倦，为母亲所激励，于寂静中，触及了最上寂静。”

ဣမာ တိဿော ဂါထာ အဘာသိ.

他说了这三首偈颂。

အထ [Pg.180] ထေရီ အတ္တနော ဝစနံ အင်္ကုသံ ကတွာ ပုတ္တဿ အရဟတ္တပ္ပတ္တိယာ အာရာဓိတစိတ္တာ တေန ဘာသိတဂါထာ သယံ ပစ္စနုဘာသိ. ဧဝံ တာပိ ထေရိယာ ဂါထာ နာမ ဇာတာ.

其后，长老尼因儿子证得阿罗汉果而心生欢喜，她以自己的话语为钩，亲自复诵了儿子所说的偈颂。如此，这些也成了长老尼的偈颂。

တတ္ထ ဥဠာရန္တိ ဝိပုလံ မဟန္တံ. ပတောဒန္တိ ဩဝါဒပတောဒံ. သမဝဿရီတိ သမ္မာ ပဝတ္တေသိ ဝတာတိ ယောဇနာ. ကော ပန သော ပတောဒေါတိ အာဟ ‘‘ပရမတ္ထသဉှိတာ ဂါထာ’’တိ. တံ ‘‘မာ သု တေ, ဝဍ္ဎ, လောကမှီ’’တိအာဒိကာ ဂါထာ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ယထာပိ အနုကမ္ပိကာတိ ယထာ အညာပိ အနုဂ္ဂါဟိကာ, ဧဝံ မယှံ မာတာ ပဝတ္တိနိဝတ္တိဝိဘာဝနဂါထာသင်္ခါတံ ဥဠာရံ ပတောဒံ ပါဇနဒဏ္ဍကံ မမ ဉာဏဝေဂသမုတ္တေဇံ ပဝတ္တေသီတိ အတ္ထော.

其中，“殊胜”(uḷāraṃ)是指广大、巨大。“鞭策”(patodaṃ)是指教诫之鞭策。“降下”(samavassari)，应连结为：“啊(vata)，她善巧地施行了！”那么，这个鞭策是什么呢？他说：“包含究竟义的偈颂”。这是指以“瓦达(Vaḍḍha)，莫令你于世间”等开头的偈颂。“犹如慈悲者”(yathāpi anukampikā)，意思是：犹如其他帮助者一样，我的母亲施行了那被称为“阐明流转与还灭之偈颂”的殊胜鞭策，即赶牛棒(pājanadaṇḍakaṃ)，以此激发我智慧的速度。

ဓမ္မသံဝေဂမာပါဒိန္တိ ဉာဏဘယာဝဟတ္တာ အတိဝိယ မဟန္တံ ဘိံသနံ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇိံ.

“我生起法悚惧”(dhammasaṃvegamāpādiṃ)，意思是：由于智所带来的怖畏，我生起了非常巨大而恐怖的悚惧感。

ပဓာနပဟိတတ္တောတိ စတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနယောဂေန ဒိဗ္ဗာနံ ပဋိပေသိတစိတ္တော. အဖုသိံ သန္တိမုတ္တမန္တိ အနုတ္တရံ သန္တိံ နိဗ္ဗာနံ ဖုသိံ အဓိဂစ္ဆိန္တိ အတ္ထော.

“精勤努力者”(padhānapahitatto)，意思是：以四正勤相应，心已投向精进。“我触及最上寂静”(aphusiṃ santimuttamaṃ)，意思是：我触及、证得了无上的寂静，即涅槃。

ဝဍ္ဎမာတုထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

瓦达母长老尼偈释义终。

နဝကနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

九集释义终。

၁၀. ဧကာဒသကနိပါတော

10. 第十一集

၁. ကိသာဂေါတမီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 瘦乔达弥长老尼偈释义

ဧကာဒသကနိပါတေ [Pg.181] ကလျာဏမိတ္တတာတိအာဒိကာ ကိသာဂေါတမိယာ ထေရိယာ ဂါထာ. အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ လူခစီဝရဓာရီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ. သာ ကပ္ပသတသဟဿံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ ဒုဂ္ဂတကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. ဂေါတမီတိဿာ နာမံ အဟောသိ. ကိသသရီရတာယ ပန ‘‘ကိသာဂေါတမီ’’တိ ဝေါဟရီယိတ္ထ. တံ ပတိကုလံ ဂတံ ဒုဂ္ဂတကုလဿ ဓီတာတိ ပရိဘဝိံသု. သာ ဧကံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. ပုတ္တလာဘေန စဿာ သမ္မာနံ အကံသု. သော ပနဿာ ပုတ္တော အာဓာဝိတွာ ပရိဓာဝိတွာ ကီဠနကာလေ ကာလမကာသိ. တေနဿာ သောကုမ္မာဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ.

在第十一集中，有以“善友”等为开头的偈颂，是瘦乔达弥长老尼所说。据说，在莲花上佛(Padumuttara)世尊时代，她出生在天鹅城(Haṃsavatī)的一个家庭，长大懂事后，一天在世尊面前听闻佛法，看见世尊将一位穿着粗糙袈裟的比丘尼安置在第一的位置，于是她做了相应的功德，发愿希望得到那个位置。她在十万劫中于天人和人间轮回，在这一佛出世时，出生在舍卫城(Sāvatthī)的一个贫困家庭，名字叫做乔达弥。因为身体瘦小，所以被称为“瘦乔达弥”。她嫁入夫家后，因为是贫困家庭的女儿而被轻视。她生了一个儿子，因为有了儿子，他们才开始尊重她。但是这个儿子在奔跑玩耍时夭折了，这使她生起悲伤与狂乱。

သာ ‘‘အဟံ ပုဗ္ဗေ ပရိဘဝပတ္တာ ဟုတွာ ပုတ္တဿ ဇာတကာလတော ပဋ္ဌာယ သက္ကာရံ ပါပုဏိံ, ဣမေ မယှံ ပုတ္တံ ဗဟိ ဆဍ္ဍေတုမ္ပိ ဝါယမန္တီ’’တိ သောကုမ္မာဒဝသေန မတကဠေဝရံ အင်္ကေနာဒါယ ‘‘ပုတ္တဿ မေ ဘေသဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ ဂေဟဒွါရပဋိပါဋိယာ နဂရေ ဝိစရတိ. မနုဿာ ‘‘ဘေသဇ္ဇံ ကုတော’’တိ ပရိဘာသန္တိ. သာ တေသံ ကထံ န ဂဏှာတိ. အထ နံ ဧကော ပဏ္ဍိတပုရိသော ‘‘အယံ ပုတ္တသောကေန စိတ္တဝိက္ခေပံ ပတ္တာ, ဧတိဿာ ဘေသဇ္ဇံ ဒသဗလောယေဝ ဇာနိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ, ‘‘အမ္မ, တဝ ပုတ္တဿ ဘေသဇ္ဇံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆာ’’တိ အာဟ. သာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနာဝေလာယံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ‘‘ပုတ္တဿ မေ ဘေသဇ္ဇံ ဒေထ ဘဂဝါ’’တိ အာဟ. သတ္ထာ တဿာ ဥပနိဿယံ ဒိသွာ ‘‘ဂစ္ဆ နဂရံ ပဝိသိတွာ ယသ္မိံ ဂေဟေ ကောစိ မတပုဗ္ဗော နတ္ထိ, တတော သိဒ္ဓတ္ထကံ အာဟရာ’’တိ အာဟ. သာ ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ တုဋ္ဌမာနသာ နဂရံ ပဝိသိတွာ ပဌမဂေဟေယေဝ ‘‘သတ္ထာ မမ ပုတ္တဿ ဘေသဇ္ဇတ္ထာယ သိဒ္ဓတ္ထကံ အာဟရာပေတိ. သစေ ဧတသ္မိံ ဂေဟေ ကောစိ မတပုဗ္ဗော နတ္ထိ, သိဒ္ဓတ္ထကံ မေ ဒေထာ’’တိ အာဟ. ကော ဣဓ မတေ ဂဏေတုံ သက္ကောတီတိ. ကိံ တေန ဟိ အလံ သိဒ္ဓတ္ထကေဟီတိ ဒုတိယံ တတိယံ ဃရံ ဂန္တွာ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဝိဂတုမ္မာဒါ ပကတိစိတ္တေ ဌိတာ စိန္တေသိ – ‘‘သကလနဂရေ [Pg.182] အယမေဝ နိယမော ဘဝိဿတိ, ဣဒံ ဟိတာနုကမ္ပိနာ ဘဂဝတာ ဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတီ’’တိ သံဝေဂံ လဘိတွာ တတောဝ ဗဟိ နိက္ခမိတွာ ပုတ္တံ အာမကသုသာနေ ဆဍ္ဍေတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

她想：“我以前备受轻视，自从儿子出生后才得到尊敬，如今这些人却想把我儿子丢到外面去。”她因悲伤而发狂，抱着儿子的尸体在城中挨家挨户游走，喊着：“给我儿子药啊！”人们斥责她：“哪有什么药？”她不理会他们的话。这时，一位智者心想：“这个妇人因丧子之痛而心智失常，只有十力(Dasabala)才能知道她的药。”便对她说：“母亲，去拜见正自觉者，求问你儿子的药吧。”她在导师说法的时候前往精舍，向世尊祈求：“请世尊赐给我儿子药吧！”导师观察到她的根机后说：“你进城去，到那从未有人死过的家中，取来芥子。”她欢喜地应允：“善哉，尊者。”便进入城中，在第一户人家门前就说：“导师为了我儿子的药，命我来取芥子。如果你们家从未有人去世，请给我芥子。”那家人回答说：“这里谁能数得清死人呢？”她又去第二家、第三家，因为佛陀的威力，疯狂消退，恢复了理智，思惟道：“整个城市都是这样，这一定是慈悲的世尊所预见的。”她生起了悚惧感，便出城将儿子丢弃在尸林，说了这首偈颂：

‘‘န ဂါမဓမ္မော နိဂမဿ ဓမ္မော, န စာပိယံ ဧကကုလဿ ဓမ္မော;

သဗ္ဗဿ လောကဿ သဒေဝကဿ, ဧသေဝ ဓမ္မော ယဒိဒံ အနိစ္စတာ’’တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၃.၈၂);

“非一村之法，非一镇之法，亦非仅一家族之法；此法遍及含括天人的整个世界，即是无常。”

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ သတ္ထု သန္တိကံ အဂမာသိ. အထ နံ သတ္ထာ ‘‘လဒ္ဓေါ တေ, ဂေါတမိ, သိဒ္ဓတ္ထကော’’တိ အာဟ. ‘‘နိဋ္ဌိတံ, ဘန္တေ, သိဒ္ဓတ္ထကေန ကမ္မံ, ပတိဋ္ဌာ ပန မေ ဟောထာ’’တိ အာဟ. အထဿာ သတ္ထာ –

如此说完后，她去到导师跟前。导师对她说：“乔达弥，你得到芥子了吗？”她说：“尊者，芥子之事已终，请您成为我的依止。”于是导师对她说：

‘‘တံ ပုတ္တပသုသမ္မတ္တံ, ဗျာသတ္တမနသံ နရံ;

သုတ္တံ ဂါမံ မဟောဃောဝ, မစ္စု အာဒါယ ဂစ္ဆတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၈၇) –

“沉溺于儿女与牲畜，心为此等所系缚之人；犹如大洪水冲走沉睡的村庄，死神将其带走。”

ဂါထမာဟ.

说了此偈。

ဂါထာပရိယောသာနေ ယထာဌိတာဝ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာယ သတ္ထာရံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. သတ္ထာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနိ. သာ သတ္ထာရံ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဝန္ဒိတွာ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဥပသမ္ပဒံ လဘိတွာ နစိရဿေဝ ယောနိသောမနသိကာရေန ကမ္မံ ကရောန္တီ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေသိ. အထဿာ သတ္ထာ –

偈颂结束时，她当即证得入流果，并向导师请求出家。导师允许她出家。她右绕导师三匝，礼拜后前往比丘尼住处，出家并受具足戒。不久，她以如理作意修行，增长观。于是导师对她——

‘‘ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေ, အပဿံ အမတံ ပဒံ;

ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော, ပဿတော အမတံ ပဒ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၁၁၄) –

“若人活百年，不见不死境；不如活一日，得见不死境。”

ဣမံ ဩဘာသဂါထမာဟ.

说了此光明偈。

သာ ဂါထာပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတွာ ပရိက္ခာရဝလဉ္ဇေ ပရမုက္ကဋ္ဌာ ဟုတွာ တီဟိ လူခေဟိ သမန္နာဂတံ စီဝရံ ပါရုပိတွာ ဝိစရိ. အထ နံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ နိသိန္နော ဘိက္ခုနိယော ပဋိပါဋိယာ ဌာနန္တရေ ဌပေန္တော လူခစီဝရဓာရီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. သာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ‘‘သတ္ထာရံ နိဿာယ မယာ အယံ ဝိသေသော လဒ္ဓေါ’’တိ ကလျာဏမိတ္တတာယ ပသံသာမုခေန ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

她在偈颂结束时证得阿罗汉果。她在受用资具方面最为卓越，穿着具有三种粗糙特质的衣袍游行。当时，导师坐在祇陀林(Jetavana)中，在为比丘尼(bhikkhunī)们安排位次时，将她置于穿着粗衣者中的第一位。她回顾自己的修行后想：“依靠导师，我才获得这份殊胜。”便以赞扬善友的方式，说了这些偈颂——

၂၁၃.

213.

‘‘ကလျာဏမိတ္တတာ [Pg.183] မုနိနာ, လောကံ အာဒိဿ ဝဏ္ဏိတာ;

ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနော, အပိ ဗာလော ပဏ္ဍိတော အဿ.

“善友之谊，为牟尼所称扬，普示于世间；亲近善友者，即使是愚人亦能成智者。”

၂၁၄.

214.

‘‘ဘဇိတဗ္ဗာ သပ္ပုရိသာ, ပညာ တထာ ဝဍ္ဎတိ ဘဇန္တာနံ;

ဘဇမာနော သပ္ပုရိသေ, သဗ္ဗေဟိပိ ဒုက္ခေဟိ ပမုစ္စေယျ.

“应亲近善士，亲近者智慧增长；亲近善士者，能从一切苦中解脱。”

၂၁၅.

215.

‘‘ဒုက္ခဉ္စ ဝိဇာနေယျ, ဒုက္ခဿ စ သမုဒယံ နိရောဓံ;

အဋ္ဌင်္ဂိကဉ္စ မဂ္ဂံ, စတ္တာရိပိ အရိယသစ္စာနိ.

“应了知苦、苦之集、苦之灭，以及八支圣道——此即四圣谛。”

၂၁၆.

216.

‘‘ဒုက္ခော ဣတ္ထိဘာဝေါ, အက္ခာတော ပုရိသဒမ္မသာရထိနာ;

သပတ္တိကမ္ပိ ဟိ ဒုက္ခံ, အပ္ပေကစ္စာ သကိံ ဝိဇာတာယော.

“女身是苦，为‘可化导丈夫之调御者’所宣说；为人之共妻亦是苦，有些仅生产一次（便遭遇不幸）。”

၂၁၇.

217.

‘‘ဂလကေ အပိ ကန္တန္တိ, သုခုမာလိနိယော ဝိသာနိ ခါဒန္တိ;

ဇနမာရကမဇ္ဈဂတာ, ဥဘောပိ ဗျသနာနိ အနုဘောန္တိ.

“（有些）甚至割喉，娇弱者亦服毒；陷入夺命者之手，两者皆遭厄难。”

၂၁၈.

218.

‘‘ဥပဝိဇညာ ဂစ္ဆန္တီ, အဒ္ဒသာဟံ ပတိံ မတံ;

ပန္ထမှိ ဝိဇာယိတွာန, အပ္ပတ္တာဝ သကံ ဃရံ.

“我临盆而行，看见丈夫已死；在路上分娩，未能回到自家。”

၂၁၉.

219.

‘‘ဒွေ ပုတ္တာ ကာလကတာ, ပတီ စ ပန္ထေ မတော ကပဏိကာယ;

မာတာ ပိတာ စ ဘာတာ, ဍယှန္တိ စ ဧကစိတကာယံ.

“两个儿子已死，我这不幸女人的丈夫也死在路上；母亲、父亲和兄弟，在同一个火葬堆上焚烧。”

၂၂၀.

220.

‘‘ခီဏကုလီနေ ကပဏေ, အနုဘူတံ တေ ဒုခံ အပရိမာဏံ;

အဿူ စ တေ ပဝတ္တံ, ဗဟူနိ စ ဇာတိသဟဿာနိ.

“家族败亡的不幸者啊，你已承受无量之苦；泪水已流淌，历经数千生。”

၂၂၁.

221.

‘‘ဝသိတာ သုသာနမဇ္ဈေ, အထောပိ ခါဒိတာနိ ပုတ္တမံသာနိ;

ဟတကုလိကာ သဗ္ဗဂရဟိတာ, မတပတိကာ အမတမဓိဂစ္ဆိံ.

“曾住于尸林中，亦曾吞食亲子之肉；家族被毁，备受责难，丈夫亡故，而今我已证得不死。”

၂၂၂.

222.

‘‘ဘာဝိတော မေ မဂ္ဂေါ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော အမတဂါမီ;

နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကတံ, ဓမ္မာဒါသံ အဝေက္ခိံဟံ.

“我已修习，通往不死的八支圣道；涅槃已亲证，我已观照法镜。”

၂၂၃.

223.

‘‘အဟမမှိ ကန္တသလ္လာ, ဩဟိတဘာရာ ကတဉှိ ကရဏီယံ;

ကိသာဂေါတမီ ထေရီ, ဝိမုတ္တစိတ္တာ ဣမံ ဘဏီ’’တိ.

“我已拔除（烦恼之）箭，已卸下重担，应作皆已作；瘦乔达弥(Kisāgotamī)长老尼，心已解脱，如是说。”

တတ္ထ ကလျာဏမိတ္တတာတိ ကလျာဏော ဘဒ္ဒေါ သုန္ဒရော မိတ္တော ဧတဿာတိ ကလျာဏမိတ္တော. ယော ယဿ သီလာဒိဂုဏသမာဒပေတာ, အဃဿ ဃာတာ, ဟိတဿ ဝိဓာတာ, ဧဝံ သဗ္ဗာကာရေန ဥပကာရော မိတ္တော [Pg.184] ဟောတိ, သော ပုဂ္ဂလော ကလျာဏမိတ္တော, တဿ ဘာဝေါ ကလျာဏမိတ္တတာ, ကလျာဏမိတ္တဝန္တတာ. မုနိနာတိ သတ္ထာရာ. လောကံ အာဒိဿ ဝဏ္ဏိတာတိ ကလျာဏမိတ္တေ အနုဂန္တဗ္ဗန္တိ သတ္တလောကံ ဥဒ္ဒိဿ –

此处，“善友谊”(kalyāṇamittatā)是指：其友良善、贤善、美好者，是为“善友”。若某人能劝导他人具足戒等功德，能断除祸患，能成办利益，像这样在各方面都有助益的朋友，此人(puggala)即是善友。其状态即是“善友谊”，或拥有善友。“为牟尼”即为导师。“普示于世间而称扬”是指，为了让众生追随善友而说——

‘‘သကလမေဝိဒံ, အာနန္ဒ, ဗြဟ္မစရိယံ ယဒိဒံ ကလျာဏမိတ္တတာ ကလျာဏသဟာယတာ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကတာ’’ (သံ. နိ. ၅.၂). ‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, မေဃိယ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ ယံ သီလဝါ ဘဝိဿတိ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရိဿတီ’’တိ (ဥဒါ. ၃၁) စ ဧဝမာဒိနာ ပသံသိတာ.

“阿难(Ānanda)，这整个梵行，就是善友谊、善伴侣、善随从。”（《相应部》5.2）“梅吉亚(Meghiya)，对于有善友、善伴侣、善随从的比丘，可以预期他将具足戒行，安住于波罗提木叉(pātimokkha)的防护中。”（《自说经》31）像这样（的经文）都是在赞扬（善友谊）。

ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနောတိအာဒိ ကလျာဏမိတ္တတာယ အာနိသံသဒဿနံ. တတ္ထ အပိ ဗာလော ပဏ္ဍိတော အဿာတိ ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနော ပုဂ္ဂလော ပုဗ္ဗေ သုတာဒိဝိရဟေန ဗာလောပိ သမာနော အဿုတသဝနာဒိနာ ပဏ္ဍိတော ဘဝေယျ.

“亲近善友者”等（偈颂）是为开示善友谊的利益。其中，“即使是愚人亦能成智者”是指：亲近善友的个人(puggala)，即使先前因未听闻（正法）等而愚痴，也能通过听闻未曾听闻之法等而成为智者。

ဘဇိတဗ္ဗာ သပ္ပုရိသာတိ ဗာလဿာပိ ပဏ္ဍိတဘာဝဟေတုတော ဗုဒ္ဓါဒယော သပ္ပုရိသာ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမနာဒိနာ သေဝိတဗ္ဗာ. ပညာ တထာ ပဝဍ္ဎတိ ဘဇန္တာနန္တိ ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇန္တာနံ တထာ ပညာ ဝဍ္ဎတိ ဗြူဟတိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ယထာ တေသု ယော ကောစိ ခတ္တိယာဒိကော ဘဇမာနော သပ္ပုရိသေ သဗ္ဗေဟိပိ ဇာတိအာဒိဒုက္ခေဟိ ပမုစ္စေယျာတိ ယောဇနာ.

“应亲近善士”是指：为使愚人也能成为智者，应当不时地通过拜访等方式亲近佛陀等善士。“亲近者智慧如是增长”是指：像这样亲近善友的人，其智慧就会增长、广大、达到圆满。其句法结构应理解为：正如他们当中任何亲近善士的刹帝利等人，都能从生等一切痛苦中解脱。

မုစ္စနဝိဓိံ ပန ကလျာဏမိတ္တဝိဓိနာ ဒဿေတုံ ‘‘ဒုက္ခဉ္စ ဝိဇာနေယျာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနီတိ ဒုက္ခဉ္စ ဒုက္ခသမုဒယဉ္စ နိရောဓဉ္စ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂဉ္စာတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဝိဇာနေယျ ပဋိဝိဇ္ဈေယျာတိ ယောဇနာ.

为以善友之道开示解脱之法，故说“应了知苦”等。于此，“四圣谛”之义为：应了知、彻知此四圣谛，即苦、苦集、苦灭及八支圣道。

‘‘ဒုက္ခော ဣတ္ထိဘာဝေါ’’တိအာဒိကာ ဒွေ ဂါထာ အညတရာယ ယက္ခိနိယာ ဣတ္ထိဘာဝံ ဂရဟန္တိယာ ဘာသိတာ. တတ္ထ ဒုက္ခော ဣတ္ထိဘာဝေါ အက္ခာတောတိ စပလတာ, ဂဗ္ဘဓာရဏံ, သဗ္ဗကာလံ ပရပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတာတိ ဧဝမာဒီဟိ အာဒီနဝေဟိ ဣတ္ထိဘာဝေါ ဒုက္ခောတိ, ပုရိသဒမ္မသာရထိနာ ဘဂဝတာ ကထိတော. သပတ္တိကမ္ပိ ဒုက္ခန္တိ သပတ္တဝါသော သပတ္တိယာ သဒ္ဓိံ သံဝါသောပိ [Pg.185] ဒုက္ခော, အယမ္ပိ ဣတ္ထိဘာဝေ အာဒီနဝေါတိ အဓိပ္ပာယော. အပ္ပေကစ္စာ သကိံ ဝိဇာတာယောတိ ဧကစ္စာ ဣတ္ထိယော ဧကဝါရမေဝ ဝိဇာတာ, ပဌမဂဗ္ဘေ ဝိဇာယနဒုက္ခံ အသဟန္တိယော. ဂလကေ အပိ ကန္တန္တီတိ အတ္တနော ဂီဝမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ. သုခုမာလိနိယော ဝိသာနိ ခါဒန္တီတိ သုခုမာလသရီရာ အတ္တနော သုခုမာလဘာဝေန ခေဒံ အဝိသဟန္တိယော ဝိသာနိပိ ခါဒန္တိ. ဇနမာရကမဇ္ဈဂတာတိ ဇနမာရကော ဝုစ္စတိ မူဠှဂဗ္ဘော. မာတုဂါမဇနဿ မာရကော, မဇ္ဈဂတာ ဇနမာရကာ ကုစ္ဆိဂတာ, မူဠှဂဗ္ဘာတိ အတ္ထော. ဥဘောပိ ဗျသနာနိ အနုဘောန္တီတိ ဂဗ္ဘော ဂဗ္ဘိနီ စာတိ ဒွေပိ ဇနာ မရဏဉ္စ မာရဏန္တိကဗျသနာနိ စ ပါပုဏန္တိ. အပရေ ပန ဘဏန္တိ ‘‘ဇနမာရကာ နာမ ကိလေသာ, တေသံ မဇ္ဈဂတာ ကိလေသသန္တာနပတိတာ ဥဘောပိ ဇာယာပတိကာ ဣဓ ကိလေသပရိဠာဟဝသေန, အာယတိံ ဒုဂ္ဂတိပရိက္ကိလေသဝသေန ဗျသနာနိ ပါပုဏန္တီ’’တိ. ဣမာ ကိရ ဒွေ ဂါထာ သာ ယက္ခိနီ ပုရိမတ္တဘာဝေ အတ္တနော အနုဘူတဒုက္ခံ အနုဿရိတွာ အာဟ. ထေရီ ပန ဣတ္ထိဘာဝေ အာဒီနဝဝိဘာဝနာယ ပစ္စနုဘာသန္တီ အဝေါစ.

“‘女身是苦’等二偈，是某位夜叉女(yakkhiṇī)呵责女身时所说。其中，‘女身是苦’，是说因心性轻浮、怀胎、终生依附他人等过患，故为调御丈夫的世尊(Bhagavā)说女身为苦。‘有共妻亦苦’，是指与共妻共住亦是苦，此亦是女身之过患。有些女人只生产一次，因不堪初次生产之苦，乃至割颈自尽。娇弱者因不堪自身娇弱所致之苦，乃至服毒。‘陷入夺命者之中(janamārakamajjhagatā)’，夺命者指难产(mūḷhagabbho)，是母人之夺命者，意为腹中死胎。‘二者皆遭厄难’，指胎儿与孕妇二者皆遭遇死亡及临死之灾。另有人言：‘所谓“夺命者”即是烦恼(kilesā)，陷入烦恼中的夫妇，今生因烦恼炽盛，来世因恶趣之苦而遭厄难。’据说此二偈是那位夜叉女忆念前世所受之苦而说。长老尼为阐明女身之过患，亦重述此偈。

‘‘ဥပဝိဇညာ ဂစ္ဆန္တီ’’တိအာဒိကာ ဒွေ ဂါထာ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ ပဝတ္တိံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတာ. တတ္ထ ဥပဝိဇညာ ဂစ္ဆန္တီတိ ဥပဂတဝိဇာယနကာလာ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တီ, အပတ္တာဝ သကံ ဂေဟံ ပန္ထေ ဝိဇာယိတွာန ပတိံ မတံ အဒ္ဒသံ အဟန္တိ ယောဇနာ.

“‘临产行路’等二偈，是就芭达嘉拉(Paṭācārā)长老尼之事而说。其中，‘临产行路(upavijaññā gacchantī)’，意指临产期至，尚在途中，未及抵家，便于路旁分娩，且见夫已亡。

ကပဏိကာယာတိ ဝရာကာယ. ဣမာ ကိရ ဒွေ ဂါထာ ပဋာစာရာယ တဒါ သောကုမ္မာဒပတ္တာယ ဝုတ္တာကာရဿ အနုကရဏဝသေန ဣတ္ထိဘာဝေ အာဒီနဝဝိဘာဝနတ္ထမေဝ ထေရိယာ ဝုတ္တာ.

“‘不幸女(kapaṇikā)’，意为可怜的女人。据说此二偈是长老尼为阐明女身之过患，模仿芭达嘉拉(Paṭācārā)当时悲伤致狂时所说之言行而说。

ဥဘယမ္ပေတံ ဥဒါဟရဏဘာဝေန အာနေတွာ ဣဒါနိ အတ္တနော အနုဘူတံ ဒုက္ခံ ဝိဘာဝေန္တီ ‘‘ခီဏကုလိနေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ခီဏကုလိနေတိ ဘောဂါဒီဟိ ပါရိဇုညပတ္တကုလိကေ. ကပဏေတိ ပရမအဝညာတံ ပတ္တေ. ဥဘယဉ္စေတံ အတ္တနော ဧဝ အာမန္တနဝစနံ. အနုဘူတံ တေ ဒုခံ အပရိမာဏန္တိ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ, ဣတော ပုရိမတ္တဘာဝေသု ဝါ အနပ္ပကံ ဒုက္ခံ တယာ အနုဘဝိတံ. ဣဒါနိ တံ ဒုက္ခံ ဧကဒေသေန ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အဿူ စ တေ ပဝတ္တ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.တဿတ္ထော – ဣမသ္မိံ အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ [Pg.186] ပရိဗ္ဘမန္တိယာ ဗဟုကာနိ ဇာတိသဟဿာနိ သောကာဘိဘူတာယ အဿု စ ပဝတ္တံ, အဝိသေသိတံ ကတွာ ဝုတ္တဉ္စေတံ, မဟာသမုဒ္ဒဿ ဥဒကတောပိ ဗဟုကမေဝ သိယာ.

引此二例后，今为阐明自身所历之苦，故说“于衰败之家(khīṇakuline)”等。其中，“于衰败之家”，指财富等方面衰落的家族。“可怜者(kapaṇe)”，指处于极度被轻视的状态。此二词皆为自称。“汝所历之苦无量”，意指于此生或于往昔诸生中，汝已历诸多痛苦。今为分别开示此苦之一部分，故说“汝泪已流(assū ca te pavattaṃ)”等。其义为：于此无始(anamatagge)轮回(saṃsāra)中漂泊时，因被悲伤所胜，汝已流过无数生之泪，此乃概说，其量实比大海之水更多。

ဝသိတာ သုသာနမဇ္ဈေတိ မနုဿမံသခါဒိကာ သုနခီ သိင်္ဂါလီ စ ဟုတွာ သုသာနမဇ္ဈေ ဝုသိတာ. ခါဒိတာနိ ပုတ္တမံသာနီတိ ဗျဂ္ဃဒီပိဗိဠာရာဒိကာလေ ပုတ္တမံသာနိ ခါဒိတာနိ. ဟတကုလိကာတိ ဝိနဋ္ဌကုလဝံသာ. သဗ္ဗဂရဟိတာတိ သဗ္ဗေဟိ ဃရဝါသီဟိ ဂရဟိတာ ဂရဟပ္ပတ္တာ. မတပတိကာတိ ဝိဓဝါ. ဣမေ ပန တယော ပကာရေ ပုရိမတ္တဘာဝေ အတ္တနော အနုပ္ပတ္တေ ဂဟေတွာ ဝဒတိ. ဧဝံဘူတာပိ ဟုတွာ အဓိစ္စ လဒ္ဓါယ ကလျာဏမိတ္တသေဝါယ အမတမဓိဂစ္ဆိ,နိဗ္ဗာနံ အနုပ္ပတ္တာ.

“‘住于冢间’，意为曾为食人肉的母狗(sunakhī)与雌豺(siṅgālī)，住于冢间。曾于为虎、豹、猫等之时，食己子之肉。曾为‘亡族女(hatakulikā)’，家族断绝。曾为‘众所呵责者’，为所有在家人所呵责。曾为‘亡夫女(matapatikā)’，即寡妇。长老尼忆念前世此三种状态而言：虽曾如是，然因偶遇善友(kalyāṇamitta)而亲近之，得证不死(amata)，逮得涅槃(Nibbāna)。

ဣဒါနိ တမေဝ အမတာဓိဂမံ ပါကဋံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဘာဝိတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဘာဝိတောတိ ဝိဘာဝိတော ဥပ္ပာဒိတော ဝဍ္ဎိတော ဘာဝနာဘိသမယဝသေန ပဋိဝိဒ္ဓေါ. ဓမ္မာဒါသံ အဝေက္ခိံဟန္တိ ဓမ္မမယံ အာဒါသံ အဒ္ဒက္ခိံ အပဿိံ အဟံ.

今为显明彼不死之证悟(amatādhigama)，故说“已修习(bhāvito)”等。其中，“已修习”，意为已显了、已生起、已增长，由修习与现观而彻见。“我已观法镜(Dhammādāsaṃ avekkhiṃhaṃ)”，意为我已见、已睹法所成之镜。

အဟမမှိ ကန္တသလ္လာတိ အရိယမဂ္ဂေန သမုစ္ဆိန္နဂါရာဒိသလ္လာ အဟံ အမှိ. ဩဟိတဘာရာတိ ဩရောပိတကာမခန္ဓကိလေသာဘိသင်္ခါရဘာရာ. ကတဉှိ ကရဏီယန္တိ ပရိညာဒိဘေဒံ သောဠသဝိဓမ္ပိ ကိစ္စံ ကတံ ပရိယောသိတံ. သုဝိမုတ္တစိတ္တာ ဣမံ ဘဏီတိ သဗ္ဗသော ဝိမုတ္တစိတ္တာ ကိသာဂေါတမီ ထေရီ ဣမမတ္ထံ ‘‘ကလျာဏမိတ္တတာ’’တိအာဒိနာ ဂါထာဗန္ဓဝသေန အဘဏီတိ အတ္တာနံ ပရံ ဝိယ ထေရီ ဝဒတိ. တတြိဒံ ဣမိဿာ ထေရိယာ အပဒါနံ (အပ. ထေရီ ၂.၃.၅၅-၉၄) –

“‘我已断箭’，意为我已以圣道断尽居家等诸箭。‘我已释重负’，意为我已卸下欲、蕴、烦恼、行之重负。‘我已作所应作’，意为遍知等十六种所作皆已完成。‘心善解脱的她说此’，意为心已完全解脱的瘦乔达弥(Kisāgotamī)长老尼，以‘善友’等偈颂形式，讲述此事，长老尼言说自身，犹如言说他人。以下是这位长老尼的譬喻(apadāna, Therī-apadāna 2.3.55-94)——

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော, သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ;

ဣတော သတသဟဿမှိ, ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

“莲花上佛(Padumuttara)乃胜者，彻知一切法；十万劫之前，彼导师出世。”

‘‘တဒါဟံ ဟံသဝတိယံ, ဇာတာ အညတရေ ကုလေ;

ဥပေတွာ တံ နရဝရံ, သရဏံ သမုပါဂမိံ.

“尔时我生于天鹅城(Haṃsavatī)，于某族姓家；趋彼人中尊，而作皈依止。”

‘‘ဓမ္မဉ္စ တဿ အဿောသိံ, စတုသစ္စူပသဉှိတံ;

မဓုရံ ပရမဿာဒံ, ဝဋ္ဋသန္တိသုခါဝဟံ.

“我闻彼之法，四谛相应义；甘美最上味，轮回寂静乐。”

‘‘တဒါ စ ဘိက္ခုနိံ ဝီရော, လူခစီဝရဓာရိနိံ;

ဌပေန္တော ဧတဒဂ္ဂမှိ, ဝဏ္ဏယီ ပုရိသုတ္တမော.

“尔时人中尊，勇者最上士，赞一比丘尼，着粗衣第一。”

‘‘ဇနေတွာနပ္ပကံ [Pg.187] ပီတိံ, သုတွာ ဘိက္ခုနိယာ ဂုဏေ;

ကာရံ ကတွာန ဗုဒ္ဓဿ, ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ.

“闻彼比丘尼，德行生大喜；我于佛陀前，尽力作供养。”

‘‘နိပစ္စ မုနိဝရံ တံ, တံ ဌာနမဘိပတ္ထယိံ;

တဒါနုမောဒိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဌာနလာဘာယ နာယကော.

“顶礼彼牟尼，发愿求其位；尔时正觉者，导师为随喜，授记我得此。”

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ;

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

“‘十万劫之后，奥嘎咖(Okkāka)族裔，姓氏为乔达摩(Gotama)，导师出于世。’”

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒါ, ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ;

ကိသာဂေါတမီ နာမေန, ဟေဿသိ သတ္ထု သာဝိကာ.

“‘汝于彼法为法嗣，法所化生亲生女；名为瘦乔达弥(Kisāgotamī)，将为导师之声闻。’”

‘‘တံ သုတွာ မုဒိတာ ဟုတွာ, ယာဝဇီဝံ တဒါ ဇိနံ;

မေတ္တစိတ္တာ ပရိစရိံ, ပစ္စယေဟိ ဝိနာယကံ.

“闻此心欢喜，我于彼胜者，尽形寿以慈，资具奉导师。”

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

“以此善业行，及思愿之力，舍此人身后，得生忉利天。”

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ, ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော;

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန, ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

“于此贤劫中，大名婆罗门，迦叶(Kassapa)为其姓，最胜说者生。”

‘‘ဥပဋ္ဌာကော မဟေသိဿ, တဒါ အာသိ နရိဿရော;

ကာသိရာဇာ ကိကီ နာမ, ဗာရာဏသိပုရုတ္တမေ.

“尔时迦尸(Kāsī)王，名为吉基(Kikī)者，于最胜之城，波罗奈(Bārāṇasī)，为彼大仙侍。”

‘‘ပဉ္စမီ တဿ ဓီတာသိံ, ဓမ္မာ နာမေန ဝိဿုတာ;

ဓမ္မံ သုတွာ ဇိနဂ္ဂဿ, ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယိံ.

“我为彼五女，名法(Dhammā)闻遐迩；得闻胜者法，心乐于出家。”

‘‘အနုဇာနိ န နော တာတော, အဂါရေဝ တဒါ မယံ;

ဝီသဝဿသဟဿာနိ, ဝိစရိမှ အတန္ဒိတာ.

“我父不应允，我等于家中，两万年之间，精勤不懈怠。”

‘‘ကောမာရိဗြဟ္မစရိယံ, ရာဇကညာ သုခေဓိတာ;

ဗုဒ္ဓေါပဋ္ဌာနနိရတာ, မုဒိတာ သတ္တ ဓီတရော.

“七女为王女，安乐中长成；欢喜奉侍佛，守童女梵行。”

‘‘သမဏီ သမဏဂုတ္တာ စ, ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုဒါယိကာ;

ဓမ္မာ စေဝ သုဓမ္မာ စ, သတ္တမီ သံဃဒါယိကာ.

“其名为沙弥尼(Samaṇī)、僧护(Samaṇaguttā)、比丘尼(Bhikkhunī)、比丘尼施(Bhikkhudāyikā)、法(Dhammā)、善法(Sudhammā)，以及第七位僧伽施(Saṅghadāyikā)。”

‘‘ခေမာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ, ပဋာစာရာ စ ကုဏ္ဍလာ;

အဟဉ္စ ဓမ္မဒိန္နာ စ, ဝိသာခါ ဟောတိ သတ္တမီ.

“克玛、莲花色、芭达嘉拉、昆达拉、我（瘦乔达弥）、法施，毘舍佉为第七。”

‘‘တေဟိ [Pg.188] ကမ္မေဟိ သုကတေဟိ, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

“以此善业，以及我的意向与志愿，在舍弃人身后，我往生到忉利天。”

‘‘ပစ္ဆိမေ စ ဘဝေ ဒါနိ, ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ အဟံ;

ဒုဂ္ဂတေ အဓနေ နဋ္ဌေ, ဂတာ စ သဓနံ ကုလံ.

“如今，在此最后一生，我出生于一个富商家庭，但家道已经中落，一贫如洗。后来我嫁入了一个富裕的家庭。”

‘‘ပတိံ ဌပေတွာ သေသာ မေ, ဒေဿန္တိ အဓနာ ဣတိ;

ယဒါ စ ပဿူတာ အာသိံ, သဗ္ဗေသံ ဒယိတာ တဒါ.

“除了我的丈夫，其余的人都因为我贫穷而憎恶我。但当我生下孩子后，就受到了所有人的喜爱。”

‘‘ယဒါ သော တရုဏော ဘဒ္ဒေါ, ကောမလကော သုခေဓိတော;

သပါဏမိဝ ကန္တော မေ, တဒါ ယမဝသံ ဂတော.

“我的儿子年轻、善良、娇嫩，在安乐中长大，我爱他如自己的生命，但他却被死神带走了。”

‘‘သောကဋ္ဋာဒီနဝဒနာ, အဿုနေတ္တာ ရုဒမ္မုခါ;

မတံ ကုဏပမာဒါယ, ဝိလပန္တီ ဂမာမဟံ.

“我满面愁容，神情悲惨，泪流满面，哭泣着抱起儿子的尸体，一边哀号一边走着。”

‘‘တဒါ ဧကေန သန္ဒိဋ္ဌာ, ဥပေတွာဘိသက္ကုတ္တမံ;

အဝေါစံ ဒေဟိ ဘေသဇ္ဇံ, ပုတ္တသဉ္ဇီဝနန္တိ ဘော.

“那时，有人指点我，于是我前去拜见那位最上的医王，对他说：‘尊者，请给我能救活我儿子的药吧！’”

‘‘န ဝိဇ္ဇန္တေ မတာ ယသ္မိံ, ဂေဟေ သိဒ္ဓတ္ထကံ တတော;

အာဟရာတိ ဇိနော အာဟ, ဝိနယောပါယကောဝိဒေါ.

“那位精通教化方便的胜者说：‘你从一户从未死过人的人家，取一粒芥子来。’”

‘‘တဒါ ဂမိတွာ သာဝတ္ထိံ, န လဘိံ တာဒိသံ ဃရံ;

ကုတော သိဒ္ဓတ္ထကံ တသ္မာ, တတော လဒ္ဓါ သတိံ အဟံ.

“于是我走遍舍卫城(Sāvatthī)，却找不到这样的人家，又从何处能得到芥子呢？由此，我恢复了正念。”

‘‘ကုဏပံ ဆဍ္ဍယိတွာန, ဥပေသိံ လောကနာယကံ;

ဒူရတောဝ မမံ ဒိသွာ, အဝေါစ မဓုရဿရော.

“我扔掉了儿子的尸体，去到世间导师那里。他从远处看见我，便以甜美的声音说：”

‘‘ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေ, အပဿံ ဥဒယဗ္ဗယံ;

ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော, ပဿတော ဥဒယဗ္ဗယံ.

“若人活百岁，不见生灭法，不如生一日，得见生灭法。”

‘‘န ဂါမဓမ္မော နိဂမဿ ဓမ္မော, န စာပိယံ ဧကကုလဿ ဓမ္မော;

သဗ္ဗဿ လောကဿ သဒေဝကဿ, ဧသေဝ ဓမ္မော ယဒိဒံ အနိစ္စတာ.

“此非一村之法，非一镇之法，亦非一家之法。此法乃是遍及含摄天人之整个世界的法，此法即是无常。”

‘‘သာဟံ သုတွာနိမာ ဂါထာ, ဓမ္မစက္ခုံ ဝိသောဓယိံ;

တတော ဝိညာတသဒ္ဓမ္မာ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

“我听闻此偈，法眼得以清净；于是了悟正法，出家而入于无家。”

‘‘တထာ ပဗ္ဗဇိတာ သန္တီ, ယုဉ္ဇန္တီ ဇိနသာသနေ;

န စိရေနေဝ ကာလေန, အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

“如是出家后，我于胜者教中勤勉；不久之后，我便证得了阿罗汉果。”

‘‘ဣဒ္ဓီသု [Pg.189] စ ဝသီ ဟောမိ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ;

ပရစိတ္တာနိ ဇာနာမိ, သတ္ထုသာသနကာရိကာ.

“我于诸神通自在，具足天耳界；我能了知他心，是导师教法的奉行者。”

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

ခေပေတွာ အာသဝေ သဗ္ဗေ, ဝိသုဒ္ဓါသိံ သုနိမ္မလာ.

“我了知宿住，天眼已清净；所有诸漏已尽，我已清净无瑕。”

‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ;

ဩဟိတော ဂရုကော ဘာရော, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ.

“我已承事导师，佛陀的教法已完成；重担已卸下，有导已根除。”

‘‘ယဿတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိတာ, အဂါရသ္မာနဂါရိယံ;

သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော, သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယော.

“我为之而出家，从家入于无家，我已证得彼目的：一切结的灭尽。”

‘‘အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တီသု, ပဋိဘာနေ တထေဝ စ;

ဉာဏံ မေ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ ဝါဟသာ.

“于义、于法、于词源，以及于辩才，因最胜佛陀之力，我的智识清净无瑕。”

‘‘သင်္ကာရကူဋာ အာဟိတွာ, သုသာနာ ရထိယာပိ စ;

တတော သံဃာဋိကံ ကတွာ, လူခံ ဓာရေမိ စီဝရံ.

“我从垃圾堆、墓地与街道拾来布料，制成僧伽梨，穿着这粗劣的衣袍。”

‘‘ဇိနော တသ္မိံ ဂုဏေ တုဋ္ဌော, လူခစီဝရဓာရဏေ;

ဌပေသိ ဧတဒဂ္ဂမှိ, ပရိသာသု ဝိနာယကော.

“胜者因我穿着粗劣衣袍此一德行而心生欢喜，这位调御者在众会中将我置于此项之首。”

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我的诸烦恼已被烧尽……（中略）……佛陀的教法已完成。”

ကိသာဂေါတမီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

瘦乔达弥长老尼偈释义终。

ဧကာဒသနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

十一集释义终。

၁၁. ဒွါဒသကနိပါတော

11. 第十二集

၁. ဥပ္ပလဝဏ္ဏာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 莲花色长老尼偈释义

ဒွါဒသကနိပါတေ [Pg.190] ဥဘော မာတာ စ ဓီတာ စာတိအာဒိကာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ, မဟာဇနေန သဒ္ဓိံ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ, ဓမ္မံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ဣဒ္ဓိမန္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ. သာ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသုံ သံသရန္တီ ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ဗာရာဏသိနဂရေ ကိကိဿ ကာသိရညော ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ သတ္တန္နံ ဘဂိနီနံ အဗ္ဘန္တရာ ဟုတွာ ဝီသတိဝဿသဟဿာနိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ ပရိဝေဏံ ကတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တာ.

在第十二集中，有以“母与女二人”等为开头的莲花色(Uppalavaṇṇā)长老尼的偈颂。她于莲花上佛(Padumuttara)世尊时代，生于天鹅城(Haṃsavatī)的一个家族中，长大成人后，与大众一同前往导师处听法。当她见到导师将一位比丘尼置于神通第一的地位时，便在七天中向以佛陀为首的比丘僧团作大布施，并发愿得到那个地位。她一生行善，于天人之间轮回。在迦叶(Kassapa)佛时代，她投生于波罗奈城(Bārāṇasī)迦尸国王吉奇(Kiki)的家中，成为七姐妹中的一员，修持梵行两万年，为比丘僧团建造了住所，之后投生于天界。

တတော စဝိတွာ ပုန မနုဿလောကံ အာဂစ္ဆန္တီ ဧကသ္မိံ ဂါမကေ သဟတ္ထာ ကမ္မံ ကတွာ ဇီဝနကဋ္ဌာနေ နိဗ္ဗတ္တာ. သာ ဧကဒိဝသံ ခေတ္တကုဋိံ ဂစ္ဆန္တီ အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကသ္မိံ သရေ ပါတောဝ ပုပ္ဖိတံ ပဒုမပုပ္ဖံ ဒိသွာ တံ သရံ ဩရုယှ တဉ္စေဝ ပုပ္ဖံ လာဇပက္ခိပနတ္ထာယ ပဒုမိနိပတ္တဉ္စ ဂဟေတွာ ကေဒါရေ သာလိသီသာနိ ဆိန္ဒိတွာ ကုဋိကာယ နိသိန္နာ လာဇေ ဘဇ္ဇိတွာ ပဉ္စ လာဇသတာနိ ကတွာ ဌပေသိ. တသ္မိံ ခဏေ ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတေ နိရောဓသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌိတော ဧကော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ အာဂန္တွာ တဿာ အဝိဒူရေ ဌာနေ အဋ္ဌာသိ. သာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ လာဇေဟိ သဒ္ဓိံ ပဒုမပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ, ကုဋိတော ဩရုယှ လာဇေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ပတ္တေ ပက္ခိပိတွာ ပဒုမပုပ္ဖေန ပတ္တံ ပိဓာယ အဒါသိ. အထဿာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ထောကံ ဂတေ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပဗ္ဗဇိတာ နာမ ပုပ္ဖေန အနတ္ထိကာ, အဟံ ပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ပိဠန္ဓိဿာမီ’’တိ ဂန္တွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဟတ္ထတော ပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ပုန စိန္တေသိ – ‘‘သစေ, အယျော, ပုပ္ဖေန အနတ္ထိကော အဘဝိဿာ, ပတ္တမတ္ထကေ ဌပေတုံ နာဒဿ, အဒ္ဓါ အယျဿ အတ္ထော ဘဝိဿတီ’’တိ ပုန ဂန္တွာ ပတ္တမတ္ထကေ ဌပေတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ခမာပေတွာ, ‘‘ဘန္တေ, ဣမေသံ မေ လာဇာနံ နိဿန္ဒေန လာဇဂဏနာယ ပုတ္တာ အဿု, ပဒုမပုပ္ဖဿ နိဿန္ဒေန နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ ပဒေ ပဒေ ပဒုမပုပ္ဖံ ဥဋ္ဌဟတူ’’တိ ပတ္ထနံ အကာသိ. ပစ္စေကုဗုဒ္ဓေါ တဿာ ပဿန္တိယာဝ အာကာသေန [Pg.191] ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတံ ဂန္တွာ တံ ပဒုမံ နန္ဒမူလကပဗ္ဘာရေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ အက္ကမနသောပါနသမီပေ ပါဒပုဉ္ဆနံ ကတွာ ဌပေသိ.

她从天界死去后，再次来到人间，投生于一个小村庄，靠亲手劳动维生。一天，她前往田间孤邸，途中看见一个池塘里清晨盛开着莲花。她便下到池塘，采了那朵莲花和一张莲叶，准备用来包裹炒米。她在稻田里割下稻穗，回到孤邸坐下，炒好米，制成五百份炒米放着。就在那时，一位独觉佛(paccekabuddha)从香醉山(Gandhamādana)的灭尽定而出，来到她不远处站立。她看见独觉佛，便拿着炒米和莲花，从孤邸里出来，将炒米放入独觉佛的钵中，用莲花盖住钵口作了布施。当独觉佛走了不远，她心想：“出家人是不需要花的，我还是把花拿来自己佩戴吧。”于是她上前从独觉佛手中取回莲花。但她又想：“如果尊者不需要这花，就不会让我把它放在钵上了，想必尊者是需要的。”于是她又走回去，将花放在钵顶上，向独觉佛请求原谅，并祈愿道：“尊者，愿我因这些炒米的果报，能拥有与炒米数量相当的儿子；愿我因这朵莲花的果报，在每一转生之处，每一步都生出莲花！”独觉佛就在她的注视下，腾空飞往香醉山，将那朵莲花放在欢喜根(Nandamūlaka)山窟中独觉佛们经行台阶的旁边，作为拭脚布。

သာပိ တဿ ကမ္မဿ နိဿန္ဒေန ဒေဝလောကေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. နိဗ္ဗတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ စဿာ ပဒေ ပဒေ မဟာပဒုမပုပ္ဖံ ဥဋ္ဌာသိ. သာ တတော စဝိတွာ ပဗ္ဗတပါဒေ ဧကသ္မိံ ပဒုမသရေ ပဒုမဂဗ္ဘေ နိဗ္ဗတ္တိ. တံ နိဿာယ ဧကော တာပသော ဝသတိ. သော ပါတောဝ မုခဓောဝနတ္ထာယ သရံ ဂန္တွာ တံ ပုပ္ဖံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘ဣဒံ ပုပ္ဖံ သေသေဟိ မဟန္တတရံ, သေသာနိ စ ပုပ္ဖိတာနိ ဣဒံ မကုလိတမေဝ, ဘဝိတဗ္ဗမေတ္ထ ကာရဏေနာ’’တိ ဥဒကံ ဩတရိတွာ တံ ပုပ္ဖံ ဂဏှိ. တံ တေန ဂဟိတမတ္တမေဝ ပုပ္ဖိတံ. တာပသော အန္တောပဒုမဂဗ္ဘေ နိပန္နဒါရိကံ အဒ္ဒသ. ဒိဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ စ ဓီတုသိနေဟံ လဘိတွာ ပဒုမေနေဝ သဒ္ဓိံ ပဏ္ဏသာလံ နေတွာ မဉ္စကေ နိပဇ္ဇာပေသိ. အထဿာ ပုညာနုဘာဝေန အင်္ဂုဋ္ဌကေ ခီရံ နိဗ္ဗတ္တိ. သော တသ္မိံ ပုပ္ဖေ မိလာတေ အညံ နဝံ ပုပ္ဖံ အာဟရိတွာ တံ နိပဇ္ဇာပေသိ. အထဿာ အာဓာဝနဝိဓာဝနေန ကီဠိတုံ သမတ္ထကာလတော ပဋ္ဌာယ ပဒဝါရေ ပဒဝါရေ ပဒုမပုပ္ဖံ ဥဋ္ဌာတိ, ကုင်္ကုမရာသိဿ ဝိယ အဿာ သရီရဝဏ္ဏော ဟောတိ. သာ အပတ္တာ ဒေဝဝဏ္ဏံ, အတိက္ကန္တာ မာနုသဝဏ္ဏံ အဟောသိ. သာ ပိတရိ ဖလာဖလတ္ထာယ ဂတေ ပဏ္ဏသာလာယံ ဩဟိယတိ.

她也因那业的果报，投生于天界。从出生时起，她每走一步，脚下就生出一朵大红莲(mahāpaduma)。她从那里去世后，投生到山脚下一个莲花池的莲花胎中。有一位苦行者住在附近。他一早为洗脸去池边，看见那朵莲花比其他的都大，而且其他的莲花都开了，唯独这朵还是花苞，心想：“这一定有原因。”便下水去取那朵莲花。他刚一拿到手，莲花就开了。苦行者看见一个女婴躺在莲花胎中。从看到她的那一刻起，他就生起了对女儿的爱，将她连同莲花一起带回草庵，让她躺在床上。由于她的福德威力，她的拇指生出了乳汁。当那朵莲花枯萎时，他就采来新的莲花让她睡在里面。等到她能跑跳玩耍时，她每走一步，脚下都会生出莲花，她的肤色如藏红花堆，超越了人的容貌，但未达到天的容貌。当父亲出去寻找果实时，她就留在草庵里。

အထေကဒိဝသံ တဿာ ဝယပ္ပတ္တကာလေ ပိတရိ ဖလာဖလတ္ထာယ ဂတေ ဧကော ဝနစရကော တံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘မနုဿာနံ နာမ ဧဝံဝိဓံ ရူပံ နတ္ထိ, ဝီမံသိဿာမိ န’’န္တိ တာပသဿ အာဂမနံ ဥဒိက္ခန္တော နိသီဒိ. သာ ပိတရိ အာဂစ္ဆန္တေ ပဋိပထံ ဂန္တွာ တဿ ဟတ္ထတော ကာဇကမဏ္ဍလုံ အဂ္ဂဟေသိ, အာဂန္တွာ နိသိန္နဿ စဿ အတ္တနော ကရဏဝတ္တံ ဒဿေသိ. တဒါ သော ဝနစရကော မနုဿဘာဝံ ဉတွာ တာပသံ အဘိဝါဒေတွာ နိသီဒိ. တာပသော တံ ဝနစရကံ ဝနမူလဖလေဟိ စ ပါနီယေန စ နိမန္တေတွာ, ‘‘ဘော ပုရိသ, ဣမသ္မိံယေဝ ဌာနေ ဝသိဿသိ, ဥဒါဟု ဂမိဿသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဂမိဿာမိ, ဘန္တေ, ဣဓ ကိံ ကရိဿာမီ’’တိ? ‘‘ဣဒံ တယာ ဒိဋ္ဌကာရဏံ ဧတ္တော ဂန္တွာ အကထေတုံ သက္ခိဿသီ’’တိ? ‘‘သစေ, အယျော, န ဣစ္ဆတိ, ကိံကာရဏာ ကထေဿာမီ’’တိ တာပသံ ဝန္ဒိတွာ ပုန အာဂမနကာလေ မဂ္ဂသဉ္ဇာနနတ္ထံ သာခါသညဉ္စ ရုက္ခသညဉ္စ ကရောန္တော ပက္ကာမိ.

一日，那女子到了适婚年龄，她父亲外出采摘果实时，一个林人(vanacaraka)看见了她，心想：“人类中没有这样的美貌，我得探查一番。”便坐下等待苦行者回来。那女子看见父亲回来，便到路上迎接，从他手中接过担子(kāja)和水瓶(kamaṇḍalu)，回来后服侍坐下的父亲，做她应做的事。那时，那个林人知道她是人类，便向苦行者行礼后坐下。苦行者用林中的根果和水招待他，问道：“这位先生，你是要住在这里，还是要离开？”他答道：“尊者，我要离开，留在这里做什么呢？”苦行者问：“你离开这里后，能不说出你所见之事吗？”他答道：“如果尊者您不愿意，我为何要说呢？”于是他向苦行者行礼后，为了记住回来的路，便一路做着树枝和树木的记号离开了。

သော [Pg.192] ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ရာဇာနံ အဒ္ဒသ. ရာဇာ ‘‘ကသ္မာ အာဂတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အဟံ, ဒေဝ, တုမှာကံ ဝနစရကော ပဗ္ဗတပါဒေ အစ္ဆရိယံ ဣတ္ထိရတနံ ဒိသွာ အာဂတောမှီ’’တိ သဗ္ဗံ ပဝတ္တိံ ကထေသိ. သော တဿ ဝစနံ သုတွာ ဝေဂေန ပဗ္ဗတပါဒံ ဂန္တွာ အဝိဒူရေ ဌာနေ ခန္ဓာဝါရံ နိဝါသေတွာ ဝနစရကေန စေဝ အညေဟိ စ ပုရိသေဟိ သဒ္ဓိံ တာပသဿ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ နိသိန္နဝေလာယ တတ္ထ ဂန္တွာ အဘိဝါဒေတွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ရာဇာ တာပသဿ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရဘဏ္ဍံ ပါဒမူလေ ဌပေတွာ, ‘‘ဘန္တေ, ဣမသ္မိံ ဌာနေ ကိံ ကရောမ, ဂမိဿာမာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဂစ္ဆ, မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘အာမ, ဂစ္ဆာမိ, ဘန္တေ, အယျဿ ပန သမီပေ ဝိသဘာဂပရိသာ အတ္ထီ’’တိ အဿုမှာ, အသာရုပ္ပာ ဧသာ ပဗ္ဗဇိတာနံ, မယာ သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆတု, ဘန္တေတိ. မနုဿာနံ နာမ စိတ္တံ ဒုတ္တောသယံ, ကထံ ဗဟူနံ မဇ္ဈေ ဝသိဿတီတိ? အမှာကံ ရုစိတကာလတော ပဋ္ဌာယ သေသာနံ ဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမ, ဘန္တေတိ.

他到了波罗奈(Bārāṇasī)城，见到了国王。国王问：“你为何而来？”他回答：“大王，我是您的林人，在山脚下看见了一位奇妙的女宝(itthiratana)，特来禀报。”便将事情经过详细叙述。国王听完他的话，立即前往山脚，在不远处扎营，与那位林人及其他随从一起为苦行者准备了饭食。待苦行者用完餐坐下时，国王前去拜见，问候后坐在一旁。国王将出家人的资具放在苦行者脚边，说道：“尊者，我们在此地该做什么呢？我们该离开吗？”苦行者说：“去吧，大王。”国王说：“是的，尊者，我走。但是我听说尊者您身边有不相称的同伴，这对出家人是不适宜的。尊者，请让她与我一同去吧。”苦行者心想：“人心难悦，她如何能住在众人之中呢？”国王说：“尊者，只要我们中意于她，便会将她立于首席之位，善加照顾。”

သော ရညော ကထံ သုတွာ ဒဟရကာလေ ဂဟိတနာမဝသေနေဝ, ‘‘အမ္မ, ပဒုမဝတီ’’တိ ဓီတရံ ပက္ကောသိ. သာ ဧကဝစနေနေဝ ပဏ္ဏသာလတော နိက္ခမိတွာ ပိတရံ အဘိဝါဒေတွာ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ ပိတာ အာဟ – ‘‘တွံ, အမ္မ, ဝယပ္ပတ္တာ, ဣမသ္မိံ ဌာနေ ရညာ ဒိဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ ဝသိတုံ အယုတ္တာ, ရညာ သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆ, အမ္မာ’’တိ. သာ ‘‘သာဓု, တာတာ’’တိ ပိတု ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အဘိဝါဒေတွာ ရောဒမာနာ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ ‘‘ဣမိဿာ ပိတု စိတ္တံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ တသ္မိံယေဝ ဌာနေ ကဟာပဏရာသိမှိ ဌပေတွာ အဘိသေကံ အကာသိ. အထ နံ ဂဟေတွာ အတ္တနော နဂရံ အာနေတွာ အာဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ သေသိတ္ထိယော အနောလောကေတွာ တာယ သဒ္ဓိံယေဝ ရမတိ. တာ ဣတ္ထိယော ဣဿာပကတာ တံ ရညော အန္တရေ ပရိဘိန္ဒိတုကာမာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘နာယံ, မဟာရာဇ, မနုဿဇာတိကာ, ကဟံ နာမ တုမှေဟိ မနုဿာနံ ဝိစရဏဋ္ဌာနေ ပဒုမာနိ ဥဋ္ဌဟန္တာနိ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာနိ, အဒ္ဓါ အယံ ယက္ခိနီ, နီဟရထ နံ, မဟာရာဇာ’’တိ. ရာဇာ တာသံ ကထံ သုတွာ တုဏှီ အဟောသိ.

隐士听了国王的话，便用小时候给她取的名字喊道：“女儿，莲花女(Padumavatī)！”她一听到呼唤，就从茅舍里出来，向父亲行礼后，站立一旁。于是她父亲对她说：“女儿啊，你已长大成人，自从被国王看见之时起，就不适合住在这里了。跟国王去吧，女儿。”她说：“好的，父亲。”接受了父亲的话，向他行礼后，哭泣着站立一旁。国王心想：“我要博取她父亲的欢心。”便当场放下一堆钱币，为她举行了册封仪式。然后，他带着她回到自己的都城，从她到来之后，便不看其他女人，只与她一人寻欢作乐。那些女人们心生嫉妒，想要在国王面前离间她，便如此说道：“大王，她不是人类。您何曾见过在人行走之处长出莲花？她必定是个夜叉女，请把她赶走吧，大王！”国王听了她们的话，默然不语。

အထဿာပရေန သမယေန ပစ္စန္တော ကုပိတော. သော ‘‘ဂရုဂဗ္ဘာ ပဒုမဝတီ’’တိ နဂရေ ဌပေတွာ ပစ္စန္တံ အဂမာသိ. အထ တာ ဣတ္ထိယော တဿာ ဥပဋ္ဌာယိကာယ လဉ္ဇံ ဒတွာ ‘‘ဣမိဿာ ဒါရကံ ဇာတမတ္တမေဝ အပနေတွာ [Pg.193] ဧကံ ဒါရုဃဋိကံ လောဟိတေန မက္ခိတွာ သန္တိကေ ဌပေဟီ’’တိ အာဟံသု. ပဒုမဝတိယာပိ နစိရဿေဝ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ အဟောသိ. မဟာပဒုမကုမာရော ဧကကောဝ ကုစ္ဆိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. အဝသေသာ ဧကူနပဉ္စသတာ ဒါရကာ မဟာပဒုမကုမာရဿ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမိတွာ နိပန္နကာလေ သံသေဒဇာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိံသု. အထဿာ ‘‘န တာဝ အယံ သတိံ ပဋိလဘတီ’’တိ ဉတွာ သာ ဥပဋ္ဌာယိကာ ဧကံ ဒါရုဃဋိကံ လောဟိတေန မက္ခိတွာ သမီပေ ဌပေတွာ တာသံ ဣတ္ထီနံ သညံ အဒါသိ. တာပိ ပဉ္စသတာ ဣတ္ထိယော ဧကေကာ ဧကေကံ ဒါရကံ ဂဟေတွာ စုန္ဒကာရကာနံ သန္တိကံ ပေသေတွာ ကရဏ္ဍကေ အာဟရာပေတွာ အတ္တနာ အတ္တနာ ဂဟိတဒါရကေ တတ္ထ နိပဇ္ဇာပေတွာ ဗဟိ လဉ္ဆနံ ကတွာ ဌပယိံသု.

此后不久，边境发生叛乱。国王心想：“莲花女身怀重孕。”便将她留在城中，自己前往边境。于是，那些女人们贿赂她的侍女，说：“等她刚生下孩子，你就把他移走，用一块涂了血的木块放在她身边。”不久，莲花女分娩了。大红莲王子(Mahāpadumakumāra)独自在母胎中受生。其余四百九十九个孩子，在大红莲王子从母胎中出来后，也随之而出，躺下之时，便化为湿生而生。那时，侍女知道她尚未恢复意识，便拿了一块涂了血的木块放在她旁边，并向那些女人们发出信号。那五百个女人也各自抱走一个孩子，并派人去纯陀匠人(cundakāraka)那里取来篮子，将各自抱走的孩子放入其中，在外面做好标记后放置好。

ပဒုမဝတီပိ ခေါ သညံ လဘိတွာ တံ ဥပဋ္ဌာယိကံ ‘‘ကိံ ဝိဇာတမှိ, အမ္မာ’’တိ ပုစ္ဆိ. သာ တံ သန္တဇ္ဇေတွာ ‘‘ကုတော တွံ ဒါရကံ လဘိဿသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘အယံ တဝ ကုစ္ဆိတော နိက္ခန္တဒါရကော’’တိ လောဟိတမက္ခိတံ ဒါရုဃဋိကံ ပုရတော ဌပေသိ. သာ တံ ဒိသွာ ဒေါမနဿပ္ပတ္တာ ‘‘သီဃံ တံ ဖာလေတွာ အပနေဟိ, သစေ ကောစိ ပဿေယျ, လဇ္ဇိတဗ္ဗံ ဘဝေယျာ’’တိ အာဟ. သာ တဿာ ကထံ သုတွာ အတ္ထကာမာ ဝိယ ဒါရုဃဋိကံ ဖာလေတွာ ဥဒ္ဓနေ ပက္ခိပိ.

莲花女恢复意识后，问那侍女：“阿姨，我生了什么？”她呵斥道：“你哪来的孩子？”然后把那块沾满血迹的木块放在她面前说：“这就是从你腹中出来的东西。”她看到后，陷入忧伤，说道：“快把它劈开拿走，如果被人看见，就太丢脸了。”侍女听了她的话，装作是为她着想的样子，将木块劈开，扔进了火炉。

ရာဇာပိ ပစ္စန္တတော အာဂန္တွာ နက္ခတ္တံ ပဋိမာနေန္တော ဗဟိနဂရေ ခန္ဓာဝါရံ ဗန္ဓိတွာ နိသီဒိ. အထ တာ ပဉ္စသတာ ဣတ္ထိယော ရညော ပစ္စုဂ္ဂမနံ အာဂန္တွာ အာဟံသု – ‘‘တွံ, မဟာရာဇ, န အမှာကံ သဒ္ဒဟသိ, အမှေဟိ ဝုတ္တံ အကာရဏံ ဝိယ ဟောတိ, တွံ မဟေသိယာ ဥပဋ္ဌာယိကံ ပက္ကောသာပေတွာ ပဋိပုစ္ဆ, ဒါရုဃဋိကံ တေ ဒေဝီ ဝိဇာတာ’’တိ. ရာဇာ တံ ကာရဏံ အနုပပရိက္ခိတွာဝ ‘‘အမနုဿဇာတိကာ ဘဝိဿတီ’’တိ တံ ဂေဟတော နိက္ကဍ္ဎိ. တဿာ ရာဇဂေဟတော သဟ နိက္ခမနေနေဝ ပဒုမပုပ္ဖာနိ အန္တရဓာယိံသု, သရီရစ္ဆဝီပိ ဝိဝဏ္ဏာ အဟောသိ. သာ ဧကိကာဝ အန္တရဝီထိယာ ပါယာသိ. အထ နံ ဧကာ ဝယပ္ပတ္တာ မဟလ္လိကာ ဣတ္ထီ ဒိသွာ ဓီတုသိနေဟံ ဥပ္ပာဒေတွာ ‘‘ကဟံ ဂစ္ဆသိ, အမ္မာ’’တိ အာဟ. ‘‘အာဂန္တုကမှိ, ဝသနဋ္ဌာနံ ဩလောကေန္တီ ဝိစရာမီ’’တိ. ‘‘ဣဓာဂစ္ဆ, အမ္မာ’’တိ ဝသနဋ္ဌာနံ ဒတွာ ဘောဇနံ ပဋိယာဒေသိ.

国王从边境回来后，为等待吉时，便在城外扎营安坐。于是那五百个女人前来迎接国王，说道：“大王，您不相信我们，我们说的话好像没有根据。您把王后的侍女叫来问问，您的王后生下了一块木头。”国王不加详查，便认为“她必是非人所生”，将她从宫中赶了出去。她刚一离开王宫，莲花便消失了，肤色也变得黯淡。她独自一人走在街上。这时，一位年长的老妇人看见她，生起如对女儿般的爱怜，问道：“孩子，你要去哪里？”她回答：“我是个外乡人，正在四处寻找住处。”老妇人说：“来这里吧，孩子。”便给了她住处，并为她准备了食物。

တဿာ ဣမိနာဝ နိယာမေန တတ္ထ ဝသမာနာယ တာ ပဉ္စသတာ ဣတ္ထိယော ဧကစိတ္တာ ဟုတွာ ရာဇာနံ အာဟံသု – ‘‘မဟာရာဇ, တုမှေသု ယုဒ္ဓံ [Pg.194] ဂတေသု အမှေဟိ ဂင်္ဂါဒေဝတာယ ‘အမှာကံ ဒေဝေ ဝိဇိတသင်္ဂါမေ အာဂတေ ဗလိကမ္မံ ကတွာ ဥဒကကီဠံ ကရိဿာမာ’တိ ပတ္ထိတံ အတ္ထိ, ဧတမတ္ထံ, ဒေဝ, ဇာနာပေမာ’’တိ. ရာဇာ တာသံ ဝစနေန တုဋ္ဌော ဂင်္ဂါယ ဥဒကကီဠံ ကာတုံ အဂမာသိ. တာပိ အတ္တနာ အတ္တနာ ဂဟိတကရဏ္ဍကံ ပဋိစ္ဆန္နံ ကတွာ အာဒါယ နဒိံ ဂန္တွာ တေသံ ကရဏ္ဍကာနံ ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထံ ပါရုပိတွာ ပါရုပိတွာ ဥဒကေ ပတိတွာ ကရဏ္ဍကေ ဝိဿဇ္ဇေသုံ. တေပိ ခေါ ကရဏ္ဍကာ သဗ္ဗေ သဟ ဂန္တွာ ဟေဋ္ဌာသောတေ ပသာရိတဇာလမှိ လဂ္ဂိံသု. တတော ဥဒကကီဠံ ကီဠိတွာ ရညော ဥတ္တိဏ္ဏကာလေ ဇာလံ ဥက္ခိပန္တာ တေ ကရဏ္ဍကေ ဒိသွာ ရညော သန္တိကံ အာနယိံသု.

她就这样在那里住下。那五百名女子同心一意地对国王说：“大王，您出征时，我们曾向恒河女神(Gaṅgādevatā)祈愿：‘若我们的君王得胜归来，我们将献上祭品，举行水上游戏。’大王，我们特此告知您此事。”国王听了她们的话很高兴，便前往恒河举行水上游戏。她们也各自拿着盖好的篮子，带到河边，为了遮掩篮子，她们用衣物包裹自己，跳入水中后，便将篮子放入水中。那些篮子全都一起顺流而下，被下游张开的网给网住了。之后，在国王玩完水上游戏上岸时，收网的人发现了那些篮子，便把它们带到国王那里。

ရာဇာ ကရဏ္ဍကေ ဩလောကေတွာ ‘‘ကိံ, တာတာ, ကရဏ္ဍကေသူ’’တိ အာဟ. ‘‘န ဇာနာမ, ဒေဝါ’’တိ. သော တေ ကရဏ္ဍကေ ဝိဝရာပေတွာ ဩလောကေန္တော ပဌမံ မဟာပဒုမကုမာရဿ ကရဏ္ဍကံ ဝိဝရာပေသိ. တေသံ ပန သဗ္ဗေသမ္ပိ ကရဏ္ဍကေသု နိပဇ္ဇာပိတဒိဝသေသုယေဝ ပုညိဒ္ဓိယာ အင်္ဂုဋ္ဌတော ခီရံ နိဗ္ဗတ္တိ. သက္ကော ဒေဝရာဇာ တဿ ရညော နိက္ကင်္ခဘာဝတ္ထံ အန္တောကရဏ္ဍကေ အက္ခရာနိ လိခါပေသိ – ‘‘ဣမေ ကုမာရာ ပဒုမဝတိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တာ ဗာရာဏသိရညော ပုတ္တာ, အထ နေ ပဒုမဝတိယာ သပတ္တိယော ပဉ္စသတာ ဣတ္ထိယော ကရဏ္ဍကေသု ပက္ခိပိတွာ ဥဒကေ ခိပိံသု, ရာဇာ ဣမံ ကာရဏံ ဇာနာတူ’’တိ. ကရဏ္ဍကေ ဝိဝဋမတ္တေ ရာဇာ အက္ခရာနိ ဝါစေတွာ ဒါရကေ ဒိသွာ မဟာပဒုမကုမာရံ ဥက္ခိပိတွာ ဝေဂေန ရထေ ယောဇေတွာ ‘‘အဿေ ကပ္ပေထ, အဟံ အဇ္ဇ အန္တောနဂရံ ပဝိသိတွာ ဧကစ္စာနံ မာတုဂါမာနံ ပိယံ ကရိဿာမီ’’တိ ပါသာဒဝရံ အာရုယှ ဟတ္ထိဂီဝါယ သဟဿဘဏ္ဍိကံ ဌပေတွာ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ – ‘‘ယော ပဒုမဝတိံ ပဿတိ, သော ဣမံ သဟဿံ ဂဏှာတူ’’တိ.

国王查看篮子后问道：“诸位，这些篮子里有什么？”他们回答：“我们不知道，陛下。”于是他让人打开篮子查看，首先打开了大红莲王子(Mahāpadumakumāra)的篮子。这些婴儿在被放入篮子的那一天，因其福德神力，拇指上就流出乳汁。天帝释(Sakko devarājā)为了让国王不起疑惑，在篮子里面写下文字：“这些王子是莲花夫人(Padumavatī)腹中所生，是波罗奈(Bārāṇasī)国王的儿子。后来莲花夫人的五百名敌对妻子将他们装入篮子投入水中，愿国王知晓此事。”篮子一打开，国王读了文字，看到孩子们，便抱起大红莲王子，迅速套好马车，下令：“备马！我今天就要进城去取悦某些妇人。”他登上华丽的宫殿，在象颈上放置一个千金钱袋，并派人在城中击鼓宣告：“谁见到莲花夫人，谁就可以拿走这一千金。”

တံ ကထံ သုတွာ ပဒုမဝတီ မာတု သညံ အဒါသိ – ‘‘ဟတ္ထိဂီဝတော သဟဿံ ဂဏှ, အမ္မာ’’တိ. ‘‘နာဟံ ဧဝရူပံ ဂဏှိတုံ ဝိသဟာမီ’’တိ အာဟ. သာ ဒုတိယမ္ပိ တတိယမ္ပိ ဝုတ္တေ ‘‘ကိံ ဝတွာ ဂဏှာမိ, အမ္မာ’’တိ အာဟ. ‘‘‘မမ ဓီတာ ပဒုမဝတိံ ဒေဝိံ ပဿတီ’တိ ဝတွာ ဂဏှာဟီ’’တိ. သာ ‘‘ယံ ဝါ တံ ဝါ ဟောတူ’’တိ ဂန္တွာ သဟဿစင်္ကောဋကံ ဂဏှိ. အထ နံ မနုဿာ ပုစ္ဆိံသု – ‘‘ပဒုမဝတိံ ဒေဝိံ ပဿသိ, အမ္မာ’’တိ? ‘‘အဟံ န ပဿာမိ, ဓီတာ ကိရ မေ ပဿတီ’’တိ အာဟ. တေ ‘‘ကဟံ ပန သာ, အမ္မာ’’တိ ဝတွာ တာယ သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ [Pg.195] ပဒုမဝတိံ သဉ္ဇာနိတွာ ပါဒေသု နိပတိံသု. တသ္မိံ ကာလေ သာ ‘‘ပဒုမဝတီ ဒေဝီ အယ’’န္တိ ဉတွာ ‘‘ဘာရိယံ ဝတ ဣတ္ထိယာ ကမ္မံ ကတံ, ယာ ဧဝံဝိဓဿ ရညော မဟေသီ သမာနာ ဧဝရူပေ ဌာနေ နိရာရက္ခာ ဝသီ’’တိ အာဟ.

莲花夫人听了这话，便对母亲示意：“妈妈，去从象颈上拿那一千金吧。”母亲说：“我不敢拿这样的东西。”当她第二次、第三次说了之后，母亲问道：“女儿，那我该说什么才能拿呢？”她说：“你就说：‘我的女儿见到了莲花王后。’”母亲心想：“管它呢！”便前去拿了那个千金钱袋。于是人们问她：“老人家，您见到莲花王后了吗？”她说：“我没见到，但我女儿见到了。”他们问：“那她在哪儿呢，老人家？”便与她一同前往，认出了莲花夫人，并跪倒在她脚下。那时，母亲知道了“这位就是莲花王后”，便说道：“女人的业真是沉重啊！身为这样一位国王的正后，却在这样的地方无人保护地居住。”

တေပိ ရာဇပုရိသာ ပဒုမဝတိယာ နိဝေသနံ သေတသာဏီဟိ ပရိက္ခိပါပေတွာ ဒွါရေ အာရက္ခံ ဌပေတွာ ဂန္တွာ ရညော အာရောစေသုံ. ရာဇာ သုဝဏ္ဏသိဝိကံ ပေသေသိ. သာ ‘‘အဟံ ဧဝံ န ဂမိဿာမိ, မမ ဝသနဋ္ဌာနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ရာဇဂေဟံ ဧတ္ထန္တရေ ဝရပေါတ္ထကစိတ္တတ္ထရဏေ အတ္ထရာပေတွာ ဥပရိ သုဝဏ္ဏတာရကဝိစိတ္တံ စေလဝိတာနံ ဗန္ဓာပေတွာ ပသာဓနတ္ထာယ သဗ္ဗာလင်္ကာရေသု ပဟိတေသု ပဒသာဝ ဂမိဿာမိ, ဧဝံ မေ နာဂရာ သမ္ပတ္တိံ ပဿိဿန္တီ’’တိ အာဟ. ရာဇာ ‘‘ပဒုမဝတိယာ ယထာရုစိံ ကရောထာ’’တိ အာဟ. တတော ပဒုမဝတီ သဗ္ဗပသာဓနံ ပသာဓေတွာ ‘‘ရာဇဂေဟံ ဂမိဿာမီ’’တိ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. အထဿာ အက္ကန္တအက္ကန္တဋ္ဌာနေ ဝရပေါတ္ထကစိတ္တတ္ထရဏာနိ ဘိန္ဒိတွာ ပဒုမပုပ္ဖာနိ ဥဋ္ဌဟိံသု. သာ မဟာဇနဿ အတ္တနော သမ္ပတ္တိံ ဒဿေတွာ ရာဇနိဝေသနံ အာရုယှ သဗ္ဗေပိ တေ စေလစိတ္တတ္ထရဏေ တဿာ မဟလ္လိကာယ ပေါသာဝနိကမူလံ ကတွာ ဒါပေသိ.

那些侍卫用白布围起莲花的住所，在大门处设置守卫后，就去向国王报告。国王派出了金轿。她说：“我不能这样去。从我的住处到王宫，要铺设精美的刺绣地毯，上面悬挂饰有金星的布天篷，并送来所有装饰品，我要步行前往，这样城里的人们就能看到我的财富。”国王说：“就按照莲花喜欢的方式去做吧。”之后，莲花盛装打扮，说：“我要去王宫了”，便动身前往。在她每踏出一步的地方，精美的刺绣地毯就会破裂，从中涌现出莲花。她向大众展示了自己的财富后，进入王宫，把所有那些天篷和刺绣地毯，都赏赐给了那位老妇人，作为养育的费用。

ရာဇာပိ ခေါ တာ ပဉ္စသတာ ဣတ္ထိယော ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဣမာယော တေ, ဒေဝိ, ဒါသိယော ကတွာ ဒေမီ’’တိ အာဟ. ‘‘သာဓု, မဟာရာဇ, ဧတာသံ မယှံ ဒိန္နဘာဝံ သကလနဂရေ ဇာနာပေဟီ’’တိ. ရာဇာ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ ‘‘ပဒုမဝတိယာ ဒုဗ္ဘိကာ ပဉ္စသတာ ဣတ္ထိယော ဧတိဿာဝ ဒါသိယော ကတွာ ဒိန္နာ’’တိ. သာ ‘‘တာသံ သကလနာဂရေန ဒါသိဘာဝေါ သလ္လက္ခိတော’’တိ ဉတွာ ‘‘အဟံ မမ ဒါသိယော ဘုဇိဿာ ကာတုံ လဘာမိ, ဒေဝါ’’တိ ရာဇာနံ ပုစ္ဆိ. ‘‘တဝ ဣစ္ဆာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ သန္တေ တမေဝ ဘေရိစာရိကံ ပက္ကောသာပေတွာ – ‘ပဒုမဝတိဒေဝိယာ အတ္တနော ဒါသိယော ကတွာ ဒိန္နာ ပဉ္စသတာ ဣတ္ထိယော သဗ္ဗာဝ ဘုဇိဿာ ကတာ’တိ ပုန ဘေရိံ စရာပေထာ’’တိ အာဟ. သာ တာသံ ဘုဇိဿဘာဝေ ကတေ ဧကူနာနိ ပဉ္စပုတ္တသတာနိ တာသံယေဝ ဟတ္ထေ ပေါသနတ္ထာယ ဒတွာ သယံ မဟာပဒုမကုမာရံယေဝ ဂဏှိ.

国王也召来那五百名女子，对王后说：“王后，我把这些女子赐给你为奴。”“善哉，大王，请让全城都知道她们被赐给了我。”国王便在城中击鼓宣告：“五百名饥荒时的女子已被赐予莲花为奴。”她知道“全城的人都已注意到她们的奴隶身份了”之后，问国王：“大王，我可以让我自己的女奴们获得自由吗？”“随你的意愿，王后。”“既然如此，就叫来那个击鼓者，让他再次击鼓宣告：‘莲花王后已将赐予她的五百名女奴全部释放为自由人。’”在她们获得自由后，她把四百九十九个儿子交由她们抚养，自己只带了大红莲王子。

အထာပရဘာဂေ တေသံ ကုမာရာနံ ကီဠနဝယေ သမ္ပတ္တေ ရာဇာ ဥယျာနေ နာနာဝိဓံ ကီဠနဋ္ဌာနံ ကာရေသိ. တေ အတ္တနော သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကကာလေ သဗ္ဗေဝ ဧကတော ဟုတွာ ဥယျာနေ ပဒုမသဉ္ဆန္နာယ မင်္ဂလပေါက္ခရဏိယာ [Pg.196] ကီဠန္တာ နဝပဒုမာနိ ပုပ္ဖိတာနိ ပုရာဏပဒုမာနိ စ ဝဏ္ဋတော ပတန္တာနိ ဒိသွာ ‘‘ဣမဿ တာဝ အနုပါဒိန္နကဿ ဧဝရူပါ ဇရာ ပါပုဏာတိ, ကိမင်္ဂံ ပန အမှာကံ သရီရဿ. ဣဒမ္ပိ ဟိ ဧဝံဂတိကမေဝ ဘဝိဿတီ’’တိ အာရမ္မဏံ ဂဟေတွာ သဗ္ဗေဝ ပစ္စေကဗောဓိဉာဏံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဥဋ္ဌာယုဋ္ဌာယ ပဒုမကဏ္ဏိကာသု ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိံသု.

后来，这些王子到了玩耍的年纪，国王便在御苑里建造了各种各样的游乐场所。当他们十六岁左右时，全都一起来到御苑，在长满莲花的吉祥池中玩耍，看到新莲盛开，而旧莲则从花梗上凋落，心想：“这无执取的莲花尚且会如此衰败，更何况我们的身体呢？它也必定会有同样的归宿。”以此为所缘，他们都生起了独觉智，然后依次起身，在莲台上结跏趺坐。

အထ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဂတရာဇပုရိသာ ဗဟုဂတံ ဒိဝသံ ဉတွာ ‘‘အယျပုတ္တာ, တုမှာကံ ဝေလံ ဇာနာထာ’’တိ အာဟံသု. တေ တုဏှီ အဟေသုံ. ပုရိသာ ဂန္တွာ ရညော အာရောစေသုံ – ‘‘ကုမာရာ, ဒေဝ, ပဒုမကဏ္ဏိကာသု နိသိန္နာ, အမှေသု ကထေန္တေသုပိ ဝစီဘေဒံ န ကရောန္တီ’’တိ. ‘‘ယထာရုစိယာ နေသံ နိသီဒိတုံ ဒေထာ’’တိ. တေ သဗ္ဗရတ္တိံ ဂဟိတာရက္ခာ ပဒုမကဏ္ဏိကာသု နိသိန္နနိယာမေနေဝ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေသုံ. ပုရိသာ ပုနဒိဝသေ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဒေဝါ, ဝေလံ ဇာနာထာ’’တိ အာဟံသု. ‘‘န မယံ ဒေဝါ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ နာမ မယံ အမှာ’’တိ. ‘‘အယျာ, တုမှေ ဘာရိယံ ကထံ ကထေထ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ နာမ တုမှာဒိသာ န ဟောန္တိ, ဒွင်္ဂုလကေသမဿုဓရာ ကာယေ ပဋိမုက္ကအဋ္ဌပရိက္ခာရာ ဟောန္တီ’’တိ. တေ ဒက္ခိဏဟတ္ထေန သီသံ ပရာမသိံသု, တာဝဒေဝ ဂိဟိလိင်္ဂံ အန္တရဓာယိ. အဋ္ဌ ပရိက္ခာရာ ကာယေ ပဋိမုက္ကာ စ အဟေသုံ. တတော ပဿန္တဿေဝ မဟာဇနဿ အာကာသေန နန္ဒမူလကပဗ္ဘာရံ အဂမံသု.

那时，随行的王臣们见时候不早了，就说：“王子们，请知晓时辰。”他们默默不语。臣子们回去禀告国王：“大王，王子们坐在莲台上，我们对他们说话，他们也不开口。”国王说：“随他们喜欢坐着吧。”他们整夜由卫兵守护，以坐在莲台上的姿态一直到黎明。第二天，臣子们又上前说：“天神们，请知晓时辰。”他们回答：“我们不是天神，我们是独觉佛。”臣子们说：“尊者们，你们说的是何等重大的话！独觉佛不是你们这样的，他们留着两指长的头发和胡须，身上带着八种资具。”他们用右手抚摸头部，瞬间，在家的相貌就消失了，八种资具也出现在身上。之后，在众人的注视下，他们从空中飞往难陀母罗迦(Nandamūlaka)山坡。

သာပိ ခေါ ပဒုမဝတီ ဒေဝီ ‘‘အဟံ ဗဟုပုတ္တာ ဟုတွာ နိပုတ္တာ ဇာတာ’’တိ ဟဒယသောကံ ပတွာ တေနေဝ သောကေန ကာလင်္ကတွာ ရာဇဂဟနဂရေ ဒွါရဂါမကေ သဟတ္ထေန ကမ္မံ ကတွာ ဇီဝနဋ္ဌာနေ နိဗ္ဗတ္တိ. အထာပရဘာဂေ ကုလဃရံ ဂတာ ဧကဒိဝသံ သာမိကဿ ခေတ္တံ ယာဂုံ ဟရမာနာ တေသံ အတ္တနော ပုတ္တာနံ အန္တရေ အဋ္ဌ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ဘိက္ခာစာရဝေလာယ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တေ ဒိသွာ သီဃံ သီဃံ ဂန္တွာ သာမိကဿ အာရောစေသိ – ‘‘ပဿ, အယျ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ, ဧတေ နိမန္တေတွာ ဘောဇေဿာမာ’’တိ. သော အာဟ – ‘‘သမဏသကုဏာ နာမေတေ အညတ္ထာပိ ဧဝံ စရန္တိ, န ဧတေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ’’တိ တေ တေသံ ကထေန္တာနံယေဝ အဝိဒူရေ ဌာနေ ဩတရိံသု. သာ ဣတ္ထီ တံ ဒိဝသံ အတ္တနော ဘတ္တခဇ္ဇဘောဇနံ တေသံ ဒတွာ ‘‘သွေပိ အဋ္ဌ ဇနာ မယှံ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ အာဟ. ‘‘သာဓု, ဥပါသိကေ, တဝ သက္ကာရော ဧတ္တကောဝ ဟောတု, အာသနာနိ စ အဋ္ဌေဝ ဟောန္တု, အညေပိ ဗဟူ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ [Pg.197] ဒိသွာ တဝ စိတ္တံ ပသီဒေယျာသီ’’တိ. သာ ပုနဒိဝသေ အဋ္ဌ အာသနာနိ ပညာပေတွာ အဋ္ဌန္နံ သက္ကာရသမ္မာနံ ပဋိယာဒေတွာ နိသီဒိ.

那位莲花王后(Padumavatī devī)心想：“我曾有很多子女，如今却一无所有。”因伤心过度而去世，转生到王舍城(Rājagaha)的一个村庄，靠双手劳动维持生计。后来她嫁入一户人家，一天给丈夫去田里送粥时，看见她的儿子们——那八位独觉佛——正在空中飞行乞食。她急忙跑去告诉丈夫：“夫君，快看，是独觉佛，我们请他们来供养吧。”丈夫却说：“那些只是像鸟一样到处游荡的沙门，不是独觉佛。”他们正说着，那些独觉佛已经降落在离他们不远的地方。那妇人当天就把自己的食物供养给他们，并说：“明天也请八位来接受我的供养。”他们说：“善哉，优婆夷(upāsike)，你的供养就准备八人份，座位也准备八个即可。愿你见到其他众多独觉佛时，内心能生起净信。”第二天，她准备了八个座位，备办了八份供养品，等待他们到来。

နိမန္တိတပစ္စေကဗုဒ္ဓါ သေသာနံ သညံ အဒံသု – ‘‘မာရိသာ အဇ္ဇ အညတ္ထ အဂန္တွာ သဗ္ဗေဝ တုမှာကံ မာတု သင်္ဂဟံ ကရောထာ’’တိ. တေ တေသံ ဝစနံ သုတွာ သဗ္ဗေဝ ဧကတော အာကာသေန အာဂန္တွာ မာတုဃရဒွါရေ ပါတုရဟေသုံ. သာပိ ပဌမံ လဒ္ဓသညတာယ ဗဟူပိ ဒိသွာ န ကမ္ပိတ္ထ. သဗ္ဗေပိ တေ ဂေဟံ ပဝေသေတွာ အာသနေသု နိသီဒါပေသိ. တေသု ပဋိပါဋိယာ နိသီဒန္တေသု နဝမော အညာနိ အဋ္ဌ အာသနာနိ မာပေတွာ သယံ ဓုရာသနေ နိသီဒတိ, ယာဝ အာသနာနိ ဝဍ္ဎန္တိ, တာဝ ဂေဟံ ဝဍ္ဎတိ. ဧဝံ တေသု သဗ္ဗေသုပိ နိသိန္နေသု သာ ဣတ္ထီ အဋ္ဌန္နံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ပဋိယာဒိတံ သက္ကာရံ ပဉ္စသတာနမ္ပိ ယာဝဒတ္ထံ ဒတွာ အဋ္ဌ နီလုပ္ပလဟတ္ထကေ အာဟရိတွာ နိမန္တိတပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံယေဝ ပါဒမူလေ ဌပေတွာ အာဟ – ‘‘မယှံ, ဘန္တေ, နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ သရီရဝဏ္ဏော ဣမေသံ နီလုပ္ပလာနံ အန္တောဂဗ္ဘဝဏ္ဏော ဝိယ ဟောတူ’’တိ ပတ္ထနံ အကာသိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ မာတု အနုမောဒနံ ကတွာ ဂန္ဓမာဒနံယေဝ အဂမံသု.

受邀的独觉佛对其他人说：“贤者们，今天不要去别的地方，都来接受你们母亲的供养吧。”他们听到这话后，都一起从空中来到母亲家门口显现。这位母亲因为事先得到了授意，即使见到众多圣者也不惊慌。她把所有人都请进屋子，安排他们坐下。在他们依次坐下时，座位不断变现出来；随着座位不断增加，房屋也随之扩大。等所有人都坐好后，那位妇人将原为八位独觉佛准备的供养，随其所需地分给了所有五百位，又拿来八束青莲花，放在最初受邀的独觉佛的脚下，发愿说：“尊者，愿我生生世世身体的颜色，都像这些青莲花的花蕊一般。”独觉佛们为母亲随喜祝福后，就返回香醉山(Gandhamādana)去了。

သာပိ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ တတော စုတာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ သာဝတ္ထိယံ သေဋ္ဌိကုလေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. နီလုပ္ပလဂဗ္ဘသမာနဝဏ္ဏတာယ စဿာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာတွေဝ နာမံ အကံသု. အထဿာ ဝယပ္ပတ္တကာလေ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရာဇာနော စ သေဋ္ဌိနော စ သေဋ္ဌိဿ သန္တိကံ ဒူတံ ပဟိဏိံသု ‘‘ဓီတရံ အမှာကံ ဒေတူ’’တိ. အပဟိဏန္တော နာမ နာဟောသိ. တတော သေဋ္ဌိ စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ သဗ္ဗေသံ မနံ ဂဟေတုံ န သက္ခိဿာမိ, ဥပါယံ ပနေကံ ကရိဿာမီ’’တိ ဓီတရံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ပဗ္ဗဇိတုံ, အမ္မ, သက္ခိဿသီ’’တိ အာဟ. တဿာ ပစ္ဆိမဘဝိကတ္တာ ပိတု ဝစနံ သီသေ အာသိတ္တသတပါကတေလံ ဝိယ အဟောသိ. တသ္မာ ပိတရံ ‘‘ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တာတာ’’တိ အာဟ. သော တဿာ သက္ကာရံ ကတွာ ဘိက္ခုနုပဿယံ နေတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ. တဿာ အစိရပဗ္ဗဇိတာယ ဧဝ ဥပေါသထာဂါရေ ကာလဝါရော ပါပုဏိ. သာ ပဒီပံ ဇာလေတွာ ဥပေါသထာဂါရံ သမ္မဇ္ဇိတွာ ဒီပသိခါယ နိမိတ္တံ ဂဏှိတွာ ဌိတာဝ ပုနပ္ပုနံ ဩလောကယမာနာ တေဇောကသိဏာရမ္မဏံ ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ တဒေဝ ပါဒကံ ကတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တဖလေန သဒ္ဓိံယေဝ စ [Pg.198] အဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါပိ ဣဇ္ဈိံသု. ဝိသေသတော ပန ဣဒ္ဓိဝိကုဗ္ဗနေ စိဏ္ဏဝသီ အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၂.ဥပ္ပလဝဏ္ဏာထေရီအပဒါန, အညမညဝိသဒိသံ) –

她一生行善，命终后投生天界。在此佛出世时，她投生于舍卫城(Sāvatthī)一位富商之家。因其肤色如青莲花蕊，便为她取名为莲花色(Uppalavaṇṇā)。当她成年时，全瞻部洲(Jambudīpa)的国王与富商，无不派使者到富商家求亲，说：“请将女儿嫁给我们。”于是富商心想：“我无法满足所有人的心愿，必须想个办法。”便叫来女儿问道：“女儿啊，你愿意出家吗？”因为这是她的最后一世，父亲的话对她而言，就如百炼之油浇灌于顶。因此，她对父亲说：“父亲，我愿出家。”他为她做了安排，将她带到比丘尼(bhikkhunī)寺院出家。她出家不久，便轮到她在布萨(uposatha)堂值事。她点燃油灯，打扫布萨堂，以灯焰为相，反复观看，生起了以火遍为所缘的禅那，并以此为基础证得阿罗汉果。伴随着阿罗汉果，她也成就了神通与无碍解，尤其擅长神变。因此，在《长老尼譬喻》中说：

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော, သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ;

ဣတော သတသဟဿမှိ, ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

莲花上佛(Padumuttara)乃胜者，通达一切法；于十万劫之前，彼引导者出世间。

‘‘တဒါဟံ ဟံသဝတိယံ, ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ အဟုံ;

နာနာရတနပဇ္ဇောတေ, မဟာသုခသမပ္ပိတာ.

那时，我在天鹅城(Haṃsavatī)中，生于长者家；在种种珍宝的光辉中，具足大乐。

‘‘ဥပေတွာ တံ မဟာဝီရံ, အဿောသိံ ဓမ္မဒေသနံ;

တတော ဇာတပ္ပသာဒါဟံ, ဥပေမိ သရဏံ ဇိနံ.

我走近那位大雄，听闻其法教；由此我生起净信，皈依于胜者。

‘‘ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိမန္တီနံ, အဂ္ဂံ ဝဏ္ဏေသိ နာယကော;

ဘိက္ခုနိံ လဇ္ဇိနိံ တာဒိံ, သမာဓိဈာနကောဝိဒံ.

世尊，那位导师，赞叹一位具惭、稳固、精通定与禅那的比丘尼为神通第一。

‘‘တဒါ မုဒိတစိတ္တာဟံ, တံ ဌာနံ အဘိကင်္ခိနီ;

နိမန္တိတွာ ဒသဗလံ, သသံဃံ လောကနာယကံ.

那时我心生欢喜，渴望获得那个地位，便邀请了十力者、世间导师及其僧团，

‘‘ဘောဇယိတွာန သတ္တာဟံ, ဒတွာန စ တိစီဝရံ;

သတ္တမာလံ ဂဟေတွာန, ဥပ္ပလာဒေဝဂန္ဓိကံ.

供养了七天，并布施了三衣。我手持七串具天香的青莲花，

‘‘သတ္ထု ပါဒေ ဌပေတွာန, ဉာဏမှိ အဘိပူဇယိံ;

နိပစ္စ သိရသာ ပါဒေ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိံ.

将花置于导师足下，我敬奉其智，以头顶礼其足，说了这番话：

‘‘ယာဒိသာ ဝဏ္ဏိတာ ဝီရ, ဣတော အဋ္ဌမကေ မုနိ;

တာဒိသာဟံ ဘဝိဿာမိ, ယဒိ သိဇ္ဈတိ နာယက.

“英雄啊，您所赞叹的那位比丘尼是怎样的，导师啊，若此愿得成，愿我在第八位牟尼出世时，亦能如是。”

‘‘တဒါ အဝေါစ မံ သတ္ထာ, ဝိဿဋ္ဌာ ဟောတိ ဒါရိကေ;

အနာဂတမှိ အဒ္ဓါနေ, လစ္ဆသေ တံ မနောရထံ.

那时导师对我说：“少女，请安心！在未来世，你将得偿所愿。”

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ;

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

“从此十万劫后，将有一位导师出现于世，他出身于奥嘎咖(Okkāka)家族，名为乔达摩(Gotama)。

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒါ, ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ;

နာမေနုပ္ပလဝဏ္ဏာတိ, ရူပေန စ ယသဿိနီ.

“你将成为他的法嗣，是法所生的亲子，名为莲花色，容貌显赫。

‘‘အဘိညာသု ဝသိပ္ပတ္တာ, သတ္ထုသာသနကာရိကာ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, ဟေဿသီ သတ္ထု သာဝိကာ.

“你将证得诸神通自在，奉行导师的教诲，断尽一切漏，成为导师的声闻弟子。”

‘‘တဒါဟံ [Pg.199] မုဒိတာ ဟုတွာ, ယာဝဇီဝံ တဒါ ဇိနံ;

မေတ္တစိတ္တာ ပရိစရိံ, သသံဃံ လောကနာယကံ.

那时我心生欢喜，尽其一生，以慈心侍奉那位胜者、世间导师及其僧团。

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

以彼善行及其思与愿，我舍弃人身后，往生到三十三天。

‘‘တတော စုတာဟံ မနုဇေ, ဥပပန္နာ သယမ္ဘုနော;

ဥပ္ပလေဟိ ပဋိစ္ဆန္နံ, ပိဏ္ဍပါတမဒါသဟံ.

从那里死后，我投生人间，曾将以青莲花覆盖的食物布施给一位自觉者。

‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ဝိပဿီ နာမ နာယကော;

ဥပ္ပဇ္ဇိ စာရုဒဿနော, သဗ္ဗဓမ္မေသု စက္ခုမာ.

九十一劫前，一位名为毗婆尸(Vipassī)的导师出现，他容貌俊美，于一切法具足法眼。

‘‘သေဋ္ဌိဓီတာ တဒါ ဟုတွာ, ဗာရာဏသိပုရုတ္တမေ;

နိမန္တေတွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ, သသံဃံ လောကနာယကံ.

那时，我身为长者之女，在最胜的波罗奈城(Bārāṇasī)，邀请了正自觉者、世间导师及其僧团。

‘‘မဟာဒါနံ ဒဒိတွာန, ဥပ္ပလေဟိ ဝိနာယကံ;

ပူဇယိတွာ စေတသာဝ, ဝဏ္ဏသောဘံ အပတ္ထယိံ.

我作了大布施，并以青莲花供养了那位调御者，以至诚心祈求美妙的容色。

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ, ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော;

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန, ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

于此贤劫中，一位名为迦叶(Kassapa)的佛陀出现，他是梵天之亲、大名声者、最胜言说者。

‘‘ဥပဋ္ဌာကော မဟေသိဿ, တဒါ အာသိ နရိဿရော;

ကာသိရာဇာ ကိကီ နာမ, ဗာရာဏသိပုရုတ္တမေ.

那时，在最胜的波罗奈城，有一位人主，即迦尸国(Kāsi)王，名叫基基(Kikī)，他是那位大仙的侍者。

‘‘တဿာသိံ ဒုတိယာ ဓီတာ, သမဏဂုတ္တသဝှယာ;

ဓမ္မံ သုတွာ ဇိနဂ္ဂဿ, ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယိံ.

我是他的次女，名为沙摩那瞿多(Samaṇaguttā)。听闻最胜之胜者的法后，我欣然欲求出家。

‘‘အနုဇာနိ န နော တာတော, အဂါရေဝ တဒါ မယံ;

ဝီသဝဿသဟဿာနိ, ဝိစရိမှ အတန္ဒိတာ.

我们的父亲不应允，于是我们便在家中，精勤不懈地修行了二万年。

‘‘ကောမာရိဗြဟ္မစရိယံ, ရာဇကညာ သုခေဓိတာ;

ဗုဒ္ဓေါပဋ္ဌာနနိရတာ, မုဒိတာ သတ္တဓီတရော.

我们七位公主，生活优裕，奉行童女梵行，乐于侍奉佛陀，心生欢喜。

‘‘သမဏီ သမဏဂုတ္တာ စ, ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုဒါယိကာ;

ဓမ္မာ စေဝ သုဓမ္မာ စ, သတ္တမီ သံဃဒါယိကာ.

（我们是）沙门尼(Samaṇī)、沙门护(Samaṇaguttā)、比丘尼(Bhikkhunī)、比丘施(Bhikkhudāyikā)、法(Dhammā)、善法(Sudhammā)，以及第七位僧团施(Saṅghadāyikā)。

‘‘အဟံ ခေမာ စ သပ္ပညာ, ပဋာစာရာ စ ကုဏ္ဍလာ;

ကိသာဂေါတမီ ဓမ္မဒိန္နာ, ဝိသာခါ ဟောတိ သတ္တမီ.

（我们是）我（莲花色）、具慧的翅摩(Khemā)、芭达嘉拉(Paṭācārā)、军达拉(Kuṇḍalā)、瘦乔达弥(Kisāgotamī)、法施(Dhammadinnā)，以及第七位毘舍佉(Visākhā)。

‘‘တေဟိ [Pg.200] ကမ္မေဟိ သုကတေဟိ, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

以那些善行及其思与愿，我舍弃人身后，往生到三十三天。

‘‘တတော စုတာ မနုဿေသု, ဥပပန္နာ မဟာကုလေ;

ပီတံ မဋ္ဌံ ဝရံ ဒုဿံ, အဒံ အရဟတော အဟံ.

从那里死后，我投生于人间的大姓族中，曾布施一件黄色、光滑、上等的衣料给一位阿罗汉。

‘‘တတော စုတာရိဋ္ဌပုရေ, ဇာတာ ဝိပ္ပကုလေ အဟံ;

ဓီတာ တိရိဋိဝစ္ဆဿ, ဥမ္မာဒန္တီ မနောဟရာ.

从那里死后，我生于阿利吒城(Ariṭṭhapura)，在一个婆罗门家庭中，是提利帝瓦查(Tiriṭivaccha)的女儿，名叫乌玛丹提(Ummādantī)，容貌迷人。

‘‘တတော စုတာ ဇနပဒေ, ကုလေ အညတရေ အဟံ;

ပသူတာ နာတိဖီတမှိ, သာလိံ ဂေါပေမဟံ တဒါ.

从那里死后，我出生在乡间一个不甚富裕的家庭里，那时我负责看守稻田。

‘‘ဒိသွာ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓံ, ပဉ္စလာဇသတာနိဟံ;

ဒတွာ ပဒုမစ္ဆန္နာနိ, ပဉ္စ ပုတ္တသတာနိဟံ.

我见到一位独觉佛，便将五百份以莲花覆盖的炒米布施给他，并祈愿能有五百个儿子。

‘‘ပတ္ထယိံ တေပိ ပတ္ထေသုံ, မဓုံ ဒတွာ သယမ္ဘုနော;

တတော စုတာ အရညေဟံ, အဇာယိံ ပဒုမောဒရေ.

我作此祈愿。他们也曾祈愿，并布施蜂蜜给自觉者。从那里死后，我于林中从莲花腹中出生。

‘‘ကာသိရညော မဟေသီဟံ, ဟုတွာ သက္ကတပူဇိတာ;

အဇနိံ ရာဇပုတ္တာနံ, အနူနံ သတပဉ္စကံ.

我曾是迦尸(Kāsi)王的王后，备受尊敬与供养；我生下了足足五百位王子。

‘‘ယဒါ တေ ယောဗ္ဗနပ္ပတ္တာ, ကီဠန္တာ ဇလကီဠိတံ;

ဒိသွာ ဩပတ္တပဒုမံ, အာသုံ ပစ္စေကနာယကာ.

当他们到达青春年华，在水中嬉戏时，见到一朵飘落的莲花，便成为了独觉者。

‘‘သာဟံ တေဟိ ဝိနာဘူတာ, သုတဝီရေဟိ သောကိနီ;

စုတာ ဣသိဂိလိပဿေ, ဂါမကမှိ အဇာယိဟံ.

我与那些英雄儿子们分离，满怀忧伤；从那一生死后，我出生在吞仙山(Isigili)旁的一个村庄里。

‘‘ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ သုတမတီ, သုတာနံ ဘတ္တုနောပိ စ;

ယာဂုံ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တီ, အဋ္ဌ ပစ္စေကနာယကေ.

当时佛陀是闻慧者，亦是其子弟的依怙；我正拿着粥，走向八位独觉者。

‘‘ဘိက္ခာယ ဂါမံ ဂစ္ဆန္တေ, ဒိသွာ ပုတ္တေ အနုဿရိံ;

ခီရဓာရာ ဝိနိဂ္ဂစ္ဆိ, တဒါ မေ ပုတ္တပေမသာ.

见到他们正为乞食而走向村庄，我忆起他们是我的儿子；那时，出于对儿子的慈爱，我的乳汁不禁流出。

‘‘တတော တေသံ အဒံ ယာဂုံ, ပသန္နာ သေဟိ ပါဏိဘိ;

တတော စုတာဟံ တိဒသံ, နန္ဒနံ ဥပပဇ္ဇဟံ.

于是，我以清净喜悦之心，亲手将粥供养给他们。从那一生死后，我投生到三十三天，在欢喜园(Nandana)中。

‘‘အနုဘောတွာ သုခံ ဒုက္ခံ, သံသရိတွာ ဘဝါဘဝေ;

တဝတ္ထာယ မဟာဝီရ, ပရိစ္စတ္တဉ္စ ဇီဝိတံ.

在一次次的轮回中，我经历了乐与苦，不断地流转；大雄(Mahāvīra)啊，为了您，我曾屡次舍弃生命。

‘‘ဓီတာ [Pg.201] တုယှံ မဟာဝီရ, ပညဝန္တ ဇုတိန္ဓရ;

ဗဟုဉ္စ ဒုက္ကရံ ကမ္မံ, ကတံ မေ အတိဒုက္ကရံ.

大雄啊，作为您的女儿，我具足智慧与光辉；我曾做过许多难行之事，极其艰困的业行。

‘‘ရာဟုလော စ အဟဉ္စေဝ, နေကဇာတိသတေ ဗဟူ;

ဧကသ္မိံ သမ္ဘဝေ ဇာတာ, သမာနစ္ဆန္ဒမာနသာ.

罗睺罗与我，在许多百千生中，都投生于同一处，有着相同的意愿与心志。

‘‘နိဗ္ဗတ္တိ ဧကတော ဟောတိ, ဇာတိယာပိ စ ဧကတော;

ပစ္ဆိမေ ဘဝေ သမ္ပတ္တေ, ဥဘောပိ နာနာသမ္ဘဝါ.

我们的结生总是在一处，出生也总是在一起；但当到达这最后一世时，我们二人都来自不同的家世。

‘‘ပုရိမာနံ ဇိနဂ္ဂါနံ, သင်္ဂမံ တေ နိဒဿိတံ;

အဓိကာရံ ဗဟုံ မယှံ, တုယှတ္ထာယ မဟာမုနိ.

您已开示我曾亲近过往的至上胜者；大牟尼(Mahāmuni)啊，我所立下的广大誓愿，都是为了您。

‘‘ယံ မယာ ပူရိတံ ကမ္မံ, ကုသလံ သရ မေ မုနိ;

တဝတ္ထာယ မဟာဝီရ, ပုညံ ဥပစိတံ မယာ.

牟尼啊，请忆念我所圆满的善业；大雄啊，为了您，我积累了诸多功德。

‘‘အဘဗ္ဗဋ္ဌာနေ ဝဇ္ဇေတွာ, ဝါရယန္တိ အနာစာရံ;

တဝတ္ထာယ မဟာဝီရ, စတ္တံ မေ ဇီဝိတံ ဗဟုံ.

我避开了不当之行，防止了不法之举；大雄啊，为了您，我曾无数次舍弃生命。

‘‘ဧဝံ ဗဟုဝိဓံ ဒုက္ခံ, သမ္ပတ္တိ စ ဗဟုဗ္ဗိဓာ;

ပစ္ဆိမေ ဘဝေ သမ္ပတ္တေ, ဇာတာ သာဝတ္ထိယံ ပုရေ.

就这样，我经历了多种痛苦，也获得了多种成就；当到达这最后一世时，我出生在舍卫城(Sāvatthī)中。

‘‘မဟာဓနသေဋ္ဌိကုလေ, သုခိတေ သဇ္ဇိတေ တထာ;

နာနာရတနပဇ္ဇောတေ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနေ.

我生于一个巨富长者的家庭，生活安乐，资具丰足，家中为种种珍宝所照亮，一切欲求皆得满足。

‘‘သက္ကတာ ပူဇိတာ စေဝ, မာနိတာပစိတာ တထာ;

ရူပသီရိမနုပ္ပတ္တာ, ကုလေသု အဘိသက္ကတာ.

我备受尊敬、供养、敬重与礼遇，获得了美貌与祥瑞，在各大家族中都深受敬仰。

‘‘အတီဝ ပတ္ထိတာ စာသိံ, ရူပသောဘသိရီဟိ စ;

ပတ္ထိတာ သေဋ္ဌိပုတ္တေဟိ, အနေကေဟိ သတေဟိပိ.

因我的美貌、优雅与祥瑞，我被众人极度渴求；成百上千的长者之子都对我心生向往。

‘‘အဂါရံ ပဇဟိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ;

အဍ္ဎမာသေ အသမ္ပတ္တေ, စတုသစ္စမပါပုဏိံ.

我舍弃了家庭，出家而入于无家生活；在不到半个月的时间里，我便证得了四圣谛。

‘‘ဣဒ္ဓိယာ အဘိနိမ္မိတွာ, စတုရဿံ ရထံ အဟံ;

ဗုဒ္ဓဿ ပါဒေ ဝန္ဒိဿံ, လောကနာထဿ တာဒိနော.

我以神通力化现出一辆四方大车，前去礼敬佛陀——世间怙主、如是者——的双足。

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ ဟောမိ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ;

စေတောပရိယဉာဏဿ, ဝသီ ဟောမိ မဟာမုနေ.

大牟尼啊，我于诸神通自在，于天耳界自在，亦于他心智自在。

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ [Pg.202] ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

我了知宿住，天眼已得清净；一切漏已尽，如今再无后有。

‘‘အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တီသု, ပဋိဘာနေ တထေဝ စ;

ဉာဏံ မေ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ, ပဘာဝေန မဟေသိနော.

于义、法、词与辩才，我之智识皆无垢清净，此皆仰仗大仙(Mahesi)之威德。

‘‘စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ;

ခဏေန ဥပနာမေန္တိ, သဟဿာနိ သမန္တတော.

袈裟、钵食、资具与床座，刹那之间，便有成千上万的供养从四面八方送来。

‘‘ဇိနော တမှိ ဂုဏေ တုဋ္ဌော, ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ;

အဂ္ဂါ ဣဒ္ဓိမတီနန္တိ, ပရိသာသု ဝိနာယကော.

胜者因我此项功德而心生欢喜，导师在僧团大众中，将我置于此项之首，宣称：“在具神通者中，她为第一”。

‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ;

ဩဟိတော ဂရုကော ဘာရော, ဘဝနေတ္တိသမူဟတာ.

我已承事导师，佛陀的教法我已奉行；重担已经卸下，有结之导索已被根除。

‘‘ယဿတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိတာ, အဂါရသ္မာနဂါရိယံ;

သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော, သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယော.

我为之而出家，从家入于无家，我已证得那个目标，即一切结缚的灭尽。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

我的烦恼已被烧尽……（中略）……我已奉行佛陀的教法。

အယံ ပန ထေရီ ယဒါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိနဂရဒွါရေ ယမကပါဋိဟာရိယံ ကာတုံ ကဏ္ဍမ္ဗရုက္ခမူလံ ဥပဂဉ္ဆိ, တဒါ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, ပါဋိဟာရိယံ ကရိဿာမိ, ယဒိ ဘဂဝါ အနုဇာနာတီ’’တိ သီဟနာဒံ နဒိ. သတ္ထာ ဣဒံ ကာရဏံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ ဇေတဝနမဟာဝိဟာရေ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော ပဋိပါဋိယာ ဘိက္ခုနိယော ဌာနန္တရေ ဌပေန္တော ဣမံ ထေရိံ ဣဒ္ဓိမန္တီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. သာ ဈာနသုခေန ဖလသုခေန နိဗ္ဗာနသုခေန စ ဝီတိနာမေန္တီ ဧကဒိဝသံ ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသဉ္စ ပစ္စဝေက္ခမာနာ ဂင်္ဂါတီရိယတ္ထေရဿ မာတုယာ ဓီတာယ သဒ္ဓိံ သပတ္တိဝါသံ ဥဒ္ဒိဿ သံဝေဂဇာတာယ ဝုတ္တဂါထာ ပစ္စနုဘာသန္တီ –

这位长老尼，当世尊在舍卫城(Sāvatthī)门口，为示现双神变而前往干达(Kaṇḍa)芒果树下时，她走近导师，礼敬后如此说道：“大德，如果世尊允许，我愿示现神变。”她发出了狮子吼。导师便以此事为缘起，当他坐在祇陀林(Jetavana)大精舍的圣众中间，依次将比丘尼们安置在不同等级时，便将这位长老尼置于具神通者中的第一位。她以禅那之乐、果之乐与涅槃之乐度日。一日，当她省察诸欲的过患、卑劣与染污时，忆念起与恒河岸(Gaṅgātīriya)长老之母及女儿共为一夫之妻的生活，生起了悚惧之心，于是重诵过去所说之偈颂如下：

၂၂၄.

224.

‘‘ဥဘော မာတာ စ ဓီတာ စ, မယံ အာသုံ သပတ္တိယော;

တဿာ မေ အဟု သံဝေဂေါ, အဗ္ဘုတော လောမဟံသနော.

母女二人，我们曾是情敌；因此我生起悚惧，奇特而毛骨悚然。

၂၂၅.

225.

‘‘ဓိရတ္ထု ကာမာ အသုစီ, ဒုဂ္ဂန္ဓာ ဗဟုကဏ္ဋကာ;

ယတ္ထ မာတာ စ ဓီတာ စ, သဘရိယာ မယံ အဟုံ.

可耻的欲乐，不净、恶臭、多刺；在那里，母女二人，我们曾是共同的妻子。

၂၂၆.

226.

‘‘ကာမေသွာဒီနဝံ [Pg.203] ဒိသွာ, နေက္ခမ္မံ ဒဋ္ဌု ခေမတော;

သာ ပဗ္ဗဇိံ ရာဇဂဟေ, အဂါရသ္မာနဂါရိယ’’န္တိ. –

见欲乐之过患，见出离为安稳；我便在王舍城（Rājagaha）出家，从家至无家。

ဣမာ တိဿော ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这三首偈颂。

တတ္ထ ဥဘော မာတာ စ ဓီတာ စ, မယံ အာသုံ သပတ္တိယောတိ မာတာ စ ဓီတာ စာတိ ဥဘော မယံ အညမညံ သပတ္တိယော အဟုမှ.

其中，“母女二人，我们曾是情敌”，意即母女二人，我们彼此曾是情敌。

သာဝတ္ထိယံ ကိရ အညတရဿ ဝါဏိဇဿ ဘရိယာယ ပစ္စူသဝေလာယံ ကုစ္ဆိယံ ဂဗ္ဘော သဏ္ဌာသိ, သာ တံ န အညာသိ. ဝါဏိဇော ဝိဘာတာယ ရတ္တိယာ သကဋေသု ဘဏ္ဍံ အာရောပေတွာ ရာဇဂဟံ ဥဒ္ဒိဿ ဂတော. တဿာ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ဂဗ္ဘော ဝဍ္ဎေတွာ ပရိပါကံ အဂမာသိ. အထ နံ သဿု ဧဝမာဟ – ‘‘မမ ပုတ္တော စိရပ္ပဝုတ္ထော တွဉ္စ ဂဗ္ဘိနီ, ပါပကံ တယာ ကတ’’န္တိ. သာ ‘‘တဝ ပုတ္တတော အညံ ပုရိသံ န ဇာနာမီ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာပိ သဿု အသဒ္ဒဟန္တီ တံ ဃရတော နိက္ကဍ္ဎိ. သာ သာမိကံ ဂဝေသန္တီ အနုက္ကမေန ရာဇဂဟံ သမ္ပတ္တာ. တာဝဒေဝ စဿာ ကမ္မဇဝါတေသု စလန္တေသု မဂ္ဂသမီပေ အညတရံ သာလံ ပဝိဋ္ဌာယ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ အဟောသိ. သာ သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗသဒိသံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိတွာ အနာထသာလာယံ သယာပေတွာ ဥဒကကိစ္စတ္ထံ ဗဟိ နိက္ခန္တာ. အထညတရော အပုတ္တကော သတ္ထဝါဟော တေန မဂ္ဂေန ဂစ္ဆန္တော ‘‘အဿာမိကာယ ဒါရကော, မမ ပုတ္တော ဘဝိဿတီ’’တိ တံ ဓာတိယာ ဟတ္ထေ အဒါသိ. အထဿ မာတာ ဥဒကကိစ္စံ ကတွာ ဥဒကံ ဂဟေတွာ ပဋိနိဝတ္တိတွာ ပုတ္တံ အပဿန္တီ သောကာဘိဘူတာ ပရိဒေဝိတွာ ရာဇဂဟံ အပ္ပဝိသိတွာဝ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. တံ အညတရော စောရဇေဋ္ဌကော အန္တရာမဂ္ဂေ ဒိသွာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော အတ္တနော ပဇာပတိံ အကာသိ. သာ တဿ ဂေဟေ ဝသန္တီ ဧကံ ဓီတရံ ဝိဇာယိ. အထ သာ ဧကဒိဝသံ ဓီတရံ ဂဟေတွာ ဌိတာ သာမိကေန ဘဏ္ဍိတွာ ဓီတရံ မဉ္စကေ ခိပိ. ဒါရိကာယ သီသံ ထောကံ ဘိန္ဒိ. တတော သာပိ သာမိကံ ဘာယိတွာ ရာဇဂဟမေဝ ပစ္စာဂန္တွာ သေရိဝိစာရေန ဝိစရတိ. တဿာ ပုတ္တော ပဌမယောဗ္ဗနေ ဌိတော ‘‘မာတာ’’တိ အဇာနန္တော အတ္တနော ပဇာပတိံ အကာသိ. အပရဘာဂေ တံ စောရဇေဋ္ဌကဓီတရံ ဘဂိနိဘာဝံ အဇာနန္တော ဝိဝါဟံ ကတွာ အတ္တနော ဂေဟံ အာနေသိ. ဧဝံ သော အတ္တနော မာတရံ ဘဂိနိဉ္စ ပဇာပတီ ကတွာ ဝါသေသိ. တေန တာ ဥဘောပိ သပတ္တိဝါသံ ဝသိံသု. အထေကဒိဝသံ မာတာ [Pg.204] ဓီတု ကေသဝဋ္ဋိံ မောစေတွာ ဦကံ ဩလောကေန္တီ သီသေ ဝဏံ ဒိသွာ ‘‘အပ္ပေဝနာမာယံ မမ ဓီတာ ဘဝေယျာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ သံဝေဂဇာတာ ဟုတွာ ရာဇဂဟေ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ကတပုဗ္ဗကိစ္စာ ဝိဝေကဝါသံ ဝသန္တီ အတ္တနော စ ပုဗ္ဗပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ‘‘ဥဘော မာတာ’’တိအာဒိကာ ဂါထာ အဘာသိ. တာ ပန တာယ ဝုတ္တဂါထာဝ ကာမေသု အာဒီနဝဒဿနဝသေန ပစ္စနုဘာသန္တီ အယံ ထေရီ ‘‘ဥဘော မာတာ စ ဓီတာ စာ’’တိအာဒိမာဟ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘သာ ဈာနသုခေန ဖလသုခေန နိဗ္ဗာနသုခေန စ ဝီတိနာမေန္တီ ဣမာ တိဿော ဂါထာ အဘာသီ’’တိ.

据说在舍卫城（Sāvatthī），某位商人的妻子在清晨时怀了孕，但她自己并不知道。天亮后，商人将货物装上车，便动身前往王舍城。在他离去后，胎儿渐渐长大成熟。于是婆婆对她说：“我儿子离家很久了，你却怀了孕，你做了坏事。”她回答说：“除了你儿子之外，我不知道其他男人。”婆婆听了也不相信，就把她赶出了家门。她寻找丈夫，一路辗转来到了王舍城。就在那时，她的产痛开始发作，她在路旁走进一棵娑罗树下，分娩了。她生下了一个如同黄金塑像般的儿子，将他放在一间无人照看的屋子里，自己出去取水。这时，一位没有儿子的商队首领路过，心想：“这孩子没有主人，就让他做我的儿子吧。”于是将孩子交给一位奶妈。孩子的母亲打完水回来，没看见孩子，悲痛欲绝，哭喊着，还没进王舍城就又踏上了路。在路上，被一个盗贼头领看见，心生爱慕，便娶她为妻。她住在盗贼的家中，生了一个女儿。有一天，她抱着女儿站着，与丈夫争吵后，将女儿摔在床上。女孩的头稍微磕破了。之后她害怕丈夫，便又逃回王舍城，以卖淫为生。她的儿子长大成人，正值青年，却不知道那是自己的母亲，便娶她为妻。后来，他又在不知道是自己妹妹的情况下，娶了那个盗贼头领的女儿，带回了家中。就这样，他让自己的母亲和妹妹都做了自己的妻子。因此她们两人都作为共夫之妻生活。有一天，母亲为女儿解开发髻梳头时，看到她头上的伤疤，心想：“难道这会是我的女儿吗？”一问之下，生起悚惧，于是前往王舍城的比丘尼（bhikkhunī）住处出家。做完应做之事后，她过着独住的生活，在回顾自己过去的行为时，说出了以“母女二人”等开头的偈颂。这位长老尼，以见到欲乐过患的方式，重温了她所说的那些偈颂，而说了“母女二人”等偈。因此，经中说：“她以禅那之乐、果之乐与涅槃之乐度日，说了这三首偈颂。”

တတ္ထ အသုစီတိ ကိလေသာသုစိပဂ္ဃရဏေန အသုစီ. ဒုဂ္ဂန္ဓာတိ ဝိသဂန္ဓဝါယနေန ပူတိဂန္ဓာ. ဗဟုကဏ္ဋကာတိ ဝိသူယိကပ္ပဝတ္တိယာ သုစရိတဝိနိဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန ဗဟုဝိဓကိလေသကဏ္ဋကာ. တထာ ဟိ တေ သတ္တိသူလူပမာ ကာမာတိ ဝုတ္တာ. ယတ္ထာတိ ယေသု ကာမေသု ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗေသု. သဘရိယာတိ သမာနဘရိယာ, သပတ္တိယောတိ အတ္ထော.

其中，“不净”是指因烦恼的不净流出而不净。“恶臭”是指因散发毒气而有腐臭。“多刺”是指因诽谤的生起，以刺穿善行的意义来说，是多种烦恼之刺。的确，那些欲乐被称为像矛与桩一样。“在那里”是指在那些应被享受的欲乐中。“共夫之妻”(sabhariyā)是指有共同的丈夫，意即“情敌”。

၂၂၇.

227.

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓိတံ;

စေတောပရိစ္စဉာဏဉ္စ, သောတဓာတု ဝိသောဓိတာ.

我知宿住，天眼已清净；以及他心智，耳界已清净。

၂၂၈.

228.

‘‘ဣဒ္ဓီပိ မေ သစ္ဆိကတာ, ပတ္တော မေ အာသဝက္ခယော;

ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’.

神通我亦已亲证，我已得诸漏尽；六神通已亲证，佛陀之教已行。

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသ’’န္တိအာဒိကာ ဒွေ ဂါထာ အတ္တနော အဓိဂတဝိသေသံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပီတိသောမနဿဇာတာယ ထေရိယာ ဝုတ္တာ. တတ္ထ စေတောပရိစ္စဉာဏန္တိ စေတောပရိယဉာဏံ, သစ္ဆိကတံ, ပတ္တန္တိ ဝါ သမ္ဗန္ဓော.

“‘宿住’等两偈是长老尼在省察自己所证得的殊胜后，因生起的喜悦与喜乐而说。于此，‘他心智’（cetopariccañāṇa）即是他心智（cetopariyañāṇa），或与‘已作证’、‘已得’相关联。”

၂၂၉.

229.

‘‘ဣဒ္ဓိယာ အဘိနိမ္မိတွာ, စတုရဿံ ရထံ အဟံ;

ဗုဒ္ဓဿ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ, လောကနာထဿ တာဒိနော’’တိ. –

“我以神通力，幻化四方辇；礼敬佛陀之足，世间怙主、如是者。”

အယံ ဂါထာ ယဒါ ဘဂဝါ ယမကပါဋိဟာရိယံ ကာတုံ ကဏ္ဍမ္ဗရုက္ခမူလံ ဥပသင်္ကမိ, တဒါ အယံ ထေရီ ဧဝရူပံ ရထံ နိမ္မိနိတွာ တေန သဒ္ဓိံ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဘဂဝါ ‘‘အဟံ ပါဋိဟာရိယံ ကရိဿာမိ တိတ္ထိယမဒနိမ္မထနာယ, အနုဇာနာထာ’’တိ ဝတွာ သတ္ထု သန္တိကေ အဋ္ဌာသိ, တံ သဒ္ဓါယ ဝုတ္တာ. တတ္ထ ဣဒ္ဓိယာ အဘိနိမ္မိတွာ, စတုရဿံ ရထံ အဟန္တိ စတူဟိ အဿေဟိ ယောဇိတံ ရထံ ဣဒ္ဓိယာ အဘိနိမ္မိနိတွာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိန္တိ အဓိပ္ပာယော.

此偈是当世尊为示现双神变（yamakapāṭihāriya）而前往干达（Kaṇḍa）芒果树下时，这位长老尼幻化出这样的一辆车，乘此车去到导师那里。她对世尊说：“我将为摧伏外道的我慢而行神变，请您允许。”说完便站在导师身边。此偈是她出于信心而说。其中，“我以神通力，幻化四方辇”意为：以神通力幻化出一辆由四匹马所驾驭的车，礼敬世尊、佛陀的双足后，站于一旁。

၂၃၀.

230.

‘‘သုပုပ္ဖိတဂ္ဂံ [Pg.205] ဥပဂမ္မ ပါဒပံ, ဧကာ တုဝံ တိဋ္ဌသိ သာလမူလေ;

န စာပိ တေ ဒုတိယော အတ္ထိ ကောစိ, ဗာလေ န တွံ ဘာယသိ ဓုတ္တကာနံ’’.

“你走近一棵顶上繁花盛开的树，独自一人站在娑罗树下；你也没有任何同伴，傻姑娘，难道你不害怕那些恶棍吗？”

တတ္ထ သုပုပ္ဖိတဂ္ဂန္တိ သုဋ္ဌု ပုပ္ဖိတအဂ္ဂံ, အဂ္ဂတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗဖာလိပုလ္လန္တီ အတ္ထော. ပါဒပန္တိ ရုက္ခံ, ဣဓ ပန သာလရုက္ခော အဓိပ္ပေတော. ဧကာ တုဝန္တိ ဧကိကာ တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသိ. န စာပိ တေ ဒုတိယော အတ္ထိ ကောစီတိ တဝ သဟာယဘူတော အာရက္ခကော ကောစိပိ နတ္ထိ, ရူပသမ္ပတ္တိယာ ဝါ တုယှံ ဒုတိယော ကောစိပိ နတ္ထိ, အသဒိသရူပါ ဧကိကာဝ ဣမသ္မိံ ဇနဝိဝိတ္တေ ဌာနေ တိဋ္ဌသိ. ဗာလေ န တွံ ဘာယသိ ဓုတ္တကာနန္တိ တရုဏိကေ တွံ ဓုတ္တပုရိသာနံ ကထံ န ဘာယသိ, သကိဉ္စနကာရိနော ဓုတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော. ဣမံ ကိရ ဂါထံ မာရော ဧကဒိဝသံ ထေရိံ သုပုပ္ဖိတေ သာလဝနေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နံ ဒိသွာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝိဝေကတော ဝိစ္ဆိန္ဒိတုကာမော ဝီမံသန္တော အာဟ. အထ နံ ထေရီ သန္တဇ္ဇေန္တီ အတ္တနော အာနုဘာဝဝသေန –

于此，“顶上繁花盛开”（supupphitagganti）意为顶端美好地开着花，即从顶端开始完全绽放。“树”（pādapanti）指树木，于此则意指娑罗树。“你独自一人”（ekā tuvanti）意为你独自一人站在这里。“你也没有任何同伴”（na cāpi te dutiyo atthi kocīti）意为你没有任何作为同伴的守护者，或是在容貌的圆满上没有能与你相比者，你以无与伦比的美貌独自站在这远离人群的地方。“傻姑娘，难道你不害怕那些恶棍吗？”（bāle na tvaṃ bhāyasi dhuttakānanti）意为：年轻的女子啊，你为何不害怕那些恶棍呢？“恶棍”意指会制造麻烦的人。据说，有一次魔罗（Māra）看见这位长老尼在一片繁花盛开的娑罗树林中坐禅日住，便走上前去，想要中断她的独住，试探地说了此偈。于是长老尼为了威吓他，以自己的威力说道：

၂၃၁.

231.

‘‘သတံ သဟဿာနိပိ ဓုတ္တကာနံ, သမာဂတာ ဧဒိသကာ ဘဝေယျုံ;

လောမံ န ဣဉ္ဇေ နပိ သမ္ပဝေဓေ, ကိံ မေ တုဝံ မာရ ကရိဿသေကော.

“即使有十万个像你这样的恶棍，一同前来；我一根毫毛也不会动摇，也不会战栗。魔罗，你独自一人能奈我何？”

၂၃၂.

232.

‘‘ဧသာ အန္တရဓာယာမိ, ကုစ္ဆိံ ဝါ ပဝိသာမိ တေ;

ဘမုကန္တရေ တိဋ္ဌာမိ, တိဋ္ဌန္တိံ မံ န ဒက္ခသိ.

“我将就此隐没，或进入你的腹中；我能站在你的眉间，而你看不见站在这里的我。”

၂၃၃.

233.

‘‘စိတ္တမှိ ဝသီဘူတာဟံ, ဣဒ္ဓိပါဒါ သုဘာဝိတာ;

ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

“于心我已得自在，神足已善加修习；六种神通已作证，佛陀教法我已行。”

၂၃၄.

234.

‘‘သတ္တိသူလူပမာ ကာမာ, ခန္ဓာသံ အဓိကုဋ္ဋနာ;

ယံ တွံ ကာမရတိံ ဗြူသိ, အရတီ ဒါနိ သာ မမ.

“诸欲好比矛与戟，五蕴是其砧板；你所谓的欲乐，如今于我实为无乐。”

၂၃၅.

235.

‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောခန္ဓော ပဒါလိတော;

ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တကာ’’တိ. –

“于一切处爱喜已除，黑暗之蕴已被摧破；恶者，你当如是知，终结者，你已被击败！”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她说了这些偈颂。

တတ္ထ [Pg.206] သတံ သဟဿာနိပိ ဓုတ္တကာနံ, သမာဂတာ ဧဒိသကာ ဘဝေယျုန္တိ ယာဒိသကော တွံ ဧဒိသကာ ဧဝရူပါ အနေကသတသဟဿမတ္တာပိ ဓုတ္တကာ သမာဂတာ ယဒိ ဘဝေယျုံ. လောမံ န ဣဉ္ဇေ နပိ သမ္ပဝေဓေတိ လောမမတ္တမ္ပိ န ဣဉ္ဇေယျ န သမ္ပဝေဓေယျ. ကိံ မေ တုဝံ မာရ ကရိဿသေကောတိ မာရ, တွံ ဧကကောဝ မယှံ ကိံ ကရိဿသိ?

于此，“即使有十万个像你这样的恶棍，一同前来”意为：如果像你这样、如此模样的数十万恶棍聚集而来。“我一根毫毛也不会动摇，也不会战栗”意为：连一根毫毛的程度都不会动摇，不会战栗。“魔罗，你独自一人能奈我何？”意为：魔罗，你独自一人能对我做什么呢？

ဣဒါနိ မာရဿ အတ္တနော ကိဉ္စိပိ ကာတုံ အသမတ္ထတံယေဝ ဝိဘာဝေန္တီ ‘‘ဧသာ အန္တရဓာယာမီ’’တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – မာရ, ဧသာဟံ တဝ ပုရတော ဌိတာဝ အန္တရဓာယာမိ အဒဿနံ ဂစ္ဆာမိ, အဇာနန္တဿေဝ တေ ကုစ္ဆိံ ဝါ ပဝိသာမိ, ဘမုကန္တရေ ဝါ တိဋ္ဌာမိ, ဧဝံ တိဋ္ဌန္တိဉ္စ မံ တွံ န ပဿသိ.

现在，为了阐明魔罗对自己完全无能为力，她说了“我将就此隐没”一偈。其义为：魔罗，我就在你面前站着而隐没不见，在你不知不觉中进入你的腹中，或站在你的眉间，即使我这样站着，你也看不见我。

ကသ္မာတိ စေ? စိတ္တမှိ ဝသီဘူတာဟံ, ဣဒ္ဓိပါဒါ သုဘာဝိတာ, အဟံ စမှိ မာရ, မယှံ စိတ္တံ ဝသီဘာဝပ္ပတ္တံ, စတ္တာရောပိ ဣဒ္ဓိပါဒါ မယာ သုဋ္ဌု ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ, တသ္မာ အဟံ ယထာဝုတ္တာယ ဣဒ္ဓိဝိသယတာယ ပဟောမီတိ. သေသံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနမေဝ.

（问：）这是为什么呢？（答：）“于心我已得自在，神足已善加修习。”（此偈义为：）魔罗，我的心已达到自在的状态，四神足也已被我善加修习、多多修习，因此我能有如前所说的神通境界。其余的一切，因其方式已在前面说过，其义自明。

ဥပ္ပလဝဏ္ဏာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

莲花色长老尼偈释义终。

ဒွါဒသနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

十二集释义终。

၁၂. သောဠသနိပါတော

12. 十六集

၁. ပုဏ္ဏာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 富那长老尼偈释义

သောဠသနိပါတေ [Pg.207] ဥဒဟာရီ အဟံ သီတေတိအာဒိကာ ပုဏ္ဏာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဟေတုသမ္ပန္နတာယ သဉ္ဇာတသံဝေဂါ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ လဒ္ဓပ္ပသာဒါ ပဗ္ဗဇိတွာ ပရိသုဒ္ဓသီလာ တီဏိ ပိဋကာနိ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မကထိကာ စ အဟောသိ. ယထာ စ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော သာသနေ, ဧဝံ သိခိဿ ဝေဿဘုဿ ကကုသန္ဓဿ ကောဏာဂမနဿ ကဿပဿ စ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ သီလသမ္ပန္နာ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မကထိကာ စ အဟောသိ. မာနဓာတုကတ္တာ ပန ကိလေသေ သမုစ္ဆိန္ဒိတုံ နာသက္ခိ. မာနောပနိဿယဝသေန ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ သေဋ္ဌိနော ဃရဒါသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ, ပုဏ္ဏာတိဿာ နာမံ အဟောသိ. သာ သီဟနာဒသုတ္တန္တဒေသနာယ (မ. နိ. ၁.၁၄၆ အာဒယော) သောတာပန္နာ ဟုတွာ ပစ္ဆာ ဥဒကသုဒ္ဓိကံ ဗြာဟ္မဏံ ဒမေတွာ သေဋ္ဌိနာ သမ္ဘာဝိတာ ဟုတွာ တေန ဘုဇိဿဘာဝံ ပါပိတာ တံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနာပေတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၄.၁၈၄-၂၀၃) –

在十六集中，以“我乃汲水女，于寒冬”等为开头的偈颂，是富那（Puṇṇā）长老尼所作。此尼亦于过去诸佛时广修善业，处处受生，以出离为依止，积集善根。至毗婆尸世尊时，生于良家，聪慧过人，因善根具足，顿生悚惧，往诣比丘尼众，闻法生信，遂即出家。持戒清净，通达三藏，博学多闻，善于说法。如于毗婆尸世尊教法中，于尸弃（Sikhī）世尊、毗舍浮世尊、拘留孙世尊、拘那含牟尼世尊、迦叶世尊的教法中亦皆出家，戒行圆满，博学多闻，善持法义，善能说法。然因慢的习性，未能断尽烦恼。由以慢为依止所造之业，于此佛出世时，她投生于给孤独长者家中的婢女之胎，名为富那。她听闻《师子吼经》的开示（《中部》1.146等）后成为入流者，之后调伏了一位行水净法的婆罗门，蒙长者敬重，获得自由身，并得到允许出家。出家后修习观，不久即证得阿罗汉果，具足四无碍解。故《本行》（Apadāna）中说（《长老尼譬喻》2.4.184-203）：

‘‘ဝိပဿိနော ဘဂဝတော, သိခိနော ဝေဿဘုဿ စ;

ကကုသန္ဓဿ မုနိနော, ကောဏာဂမနတာဒိနော.

“于毗婆尸世尊，尸弃与毗舍浮，于拘留孙牟尼，及不动者拘那含牟尼。

‘‘ကဿပဿ စ ဗုဒ္ဓဿ, ပဗ္ဗဇိတွာန သာသနေ;

ဘိက္ခုနီ သီလသမ္ပန္နာ, နိပကာ သံဝုတိန္ဒြိယာ.

“亦于迦叶佛的教法中出家，为具戒比丘尼，贤明而守护诸根。

‘‘ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ, ဓမ္မတ္ထပဋိပုစ္ဆိကာ;

ဥဂ္ဂဟေတာ စ ဓမ္မာနံ, သောတာ ပယိရုပါသိတာ.

“我多闻、持法，询问法与义；我已受持诸法，并亲近承事听闻。

‘‘ဒေသေန္တီ ဇနမဇ္ဈေဟံ, အဟောသိံ ဇိနသာသနေ;

ဗာဟုသစ္စေန တေနာဟံ, ပေသလာ အဘိမညိသံ.

“我曾在胜者教法中，于众人间宣说。因此，因我的多闻，我被认为是贤善的。

‘‘ပစ္ဆိမေ [Pg.208] စ ဘဝေ ဒါနိ, သာဝတ္ထိယံ ပုရုတ္တမေ;

အနာထပိဏ္ဍိနော ဂေဟေ, ဇာတာဟံ ကုမ္ဘဒါသိယာ.

“如今在此最后生，于至上之城舍卫城，我生于给孤独家中，为一汲水婢女。

‘‘ဂတာ ဥဒကဟာရိယံ, သောတ္ထိယံ ဒိဇမဒ္ဒသံ;

သီတဋ္ဋံ တောယမဇ္ဈမှိ, တံ ဒိသွာ ဣဒမဗြဝိံ.

“为汲水而去时，我看见婆罗门苏提亚（Sotthiya），他正因寒冷立于水中，见此情景我便说：

‘‘ဥဒဟာရီ အဟံ သီတေ, သဒါ ဥဒကမောတရိံ;

အယျာနံ ဒဏ္ဍဘယဘီတာ, ဝါစာဒေါသဘယဋ္ဋိတာ.

“‘我乃汲水女，于寒冬，恒常入水中；因畏惧主人的杖罚，与言语的过失。’

‘‘ကဿ ဗြာဟ္မဏ တွံ ဘီတော, သဒါ ဥဒကမောတရိ;

ဝေဓမာနေဟိ ဂတ္တေဟိ, သီတံ ဝေဒယသေ ဘုသံ.

“‘婆罗门，你畏惧何人，恒常入此水中？你肢体颤抖，感受着剧烈的寒冷。’

‘‘ဇာနန္တီ ဝတ မံ ဘောတိ, ပုဏ္ဏိကေ ပရိပုစ္ဆသိ;

ကရောန္တံ ကုသလံ ကမ္မံ, ရုန္ဓန္တံ ကတပါပကံ.

“‘富尼迦（Puṇṇikā）女士，你明知故问我，我正行善业，以遮止已作之恶。’

‘‘ယော စ ဝုဍ္ဎော ဒဟရော ဝါ, ပါပကမ္မံ ပကုဗ္ဗတိ;

ဒကာဘိသေစနာ သောပိ, ပါပကမ္မာ ပမုစ္စတိ.

“‘无论是老是少，若造作了恶业，经由水中沐浴，他便能从恶业中解脱。’

‘‘ဥတ္တရန္တဿ အက္ခာသိံ, ဓမ္မတ္ထသံဟိတံ ပဒံ;

တဉ္စ သုတွာ သ သံဝိဂ္ဂေါ, ပဗ္ဗဇိတွာရဟာ အဟု.

“我向正从水中上岸的他，宣说了包含法义的言辞。他听后心生悚惧，出家成为阿罗汉。

‘‘ပူရေန္တီ ဦနကသတံ, ဇာတာ ဒါသိကုလေ ယတော;

တတော ပုဏ္ဏာတိ နာမံ မေ, ဘုဇိဿံ မံ အကံသု တေ.

“因我补足百数，生于奴隶之家，故我名为富那，他们使我自由。

‘‘သေဋ္ဌိံ တတောနုဇာနေတွာ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ;

န စိရေနေဝ ကာလေန, အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

“于是我获得长者允许，出家而入无家生活。不久之后，我便证得了阿罗汉果。

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ ဟောမိ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ;

စေတောပရိယဉာဏဿ, ဝသီ ဟောမိ မဟာမုနေ.

“大牟尼，我于诸神通自在，于天耳界自在，亦于他心智自在。

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

“我知宿住事，天眼已清净；诸漏皆已尽，今已无后有。

‘‘အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တီသု, ပဋိဘာနေ တထေဝ စ;

ဉာဏံ မေ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ ဝါဟသာ.

“于义、法、辞、辩，我智清净无染，此乃凭借最胜佛陀之力。

‘‘ဘာဝနာယ [Pg.209] မဟာပညာ, သုတေနေဝ သုတာဝိနီ;

မာနေန နီစကုလဇာ, န ဟိ ကမ္မံ ဝိနဿတိ.

“由修习而得大慧，由听闻而为多闻者；因我慢而生于下族，业实不亡失。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我诸烦恼已烧尽……佛陀之教法已奉行。”

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

证得阿罗汉果后，她省察自己的修行，以自说偈的方式说道：

၂၃၆.

236.

‘‘ဥဒဟာရီ အဟံ သီတေ, သဒါ ဥဒကမောတရိံ;

အယျာနံ ဒဏ္ဍဘယဘီတာ, ဝါစာဒေါသဘယဋ္ဋိတာ.

“我乃汲水女，于寒冬，恒常入水中；因畏惧主人的杖罚，与言语的过失。

၂၃၇.

237.

‘‘ကဿ ဗြာဟ္မဏ တွံ ဘီတော, သဒါ ဥဒကမောတရိ;

ဝေဓမာနေဟိ ဂတ္တေဟိ, သီတံ ဝေဒယသေ ဘုသံ.

“婆罗门，你畏惧什么，恒常入于水中？肢体颤抖，感受着剧烈的寒冷。”

၂၃၈.

238.

‘‘ဇာနန္တီ ဝတ မံ ဘောတိ, ပုဏ္ဏိကေ ပရိပုစ္ဆသိ;

ကရောန္တံ ကုသလံ ကမ္မံ, ရုန္ဓန္တံ ကတပါပကံ.

“贤女普尼迦(Puṇṇikā)，你明知故问我；我正在行善业，以阻止已造的恶业。”

၂၃၉.

239.

‘‘ယော စ ဝုဍ္ဎော ဒဟရော ဝါ, ပါပကမ္မံ ပကုဗ္ဗတိ;

ဒကာဘိသေစနာ သောပိ, ပါပကမ္မာ ပမုစ္စတိ.

“无论是年老或年轻，若造作了恶业，他也能通过水浴而从恶业中解脱。”

၂၄၀.

240.

‘‘ကော နု တေ ဣဒမက္ခာသိ, အဇာနန္တဿ အဇာနကော;

‘ဒကာဘိသေစနာ နာမ, ပါပကမ္မာ ပမုစ္စတိ’.

“是哪个无知者对你这无知之人宣说：‘通过水浴，便能从恶业中解脱’？”

၂၄၁.

241.

‘‘သဂ္ဂံ နူန ဂမိဿန္တိ, သဗ္ဗေ မဏ္ဍူကကစ္ဆပါ;

နာဂါ စ သုသုမာရာ စ, ယေ စညေ ဥဒကေ စရာ.

“那么，所有的青蛙和乌龟，龙和鳄鱼，以及其他所有在水中游行的生物，必定都会去天界了。”

၂၄၂.

242.

‘‘ဩရဗ္ဘိကာ သူကရိကာ, မစ္ဆိကာ မိဂဗန္ဓကာ;

စောရာ စ ဝဇ္ဈဃာတာ စ, ယေ စညေ ပါပကမ္မိနော;

ဒကာဘိသေစနာ တေပိ, ပါပကမ္မာ ပမုစ္စရေ.

“屠羊者、屠猪者、渔夫、猎人、盗贼、刽子手，以及其他所有作恶者——他们也能通过水浴而从恶业中解脱了。”

၂၄၃.

243.

‘‘သစေ ဣမာ နဒိယော တေ, ပါပံ ပုဗ္ဗေ ကတံ ဝဟုံ;

ပုညမ္ပိ မာ ဝဟေယျုံ တေ, တေန တွံ ပရိဗာဟိရော.

“如果这些河水能带走你以前所造的众多恶业，那它们也会带走你的福德；这样你就会被弃于福德之外了。”

၂၄၄.

244.

‘‘ယဿ ဗြာဟ္မဏ တွံ ဘီတော, သဒါ ဥဒကမောတရိ;

တမေဝ ဗြဟ္မေ မာကာသိ, မာ တေ သီတံ ဆဝိံ ဟနေ.

“婆罗门，你所畏惧而恒常入水之事，婆罗门，切莫再造作，也别让寒冷伤害你的皮肤。”

၂၄၅.

245.

‘‘ကုမ္မဂ္ဂပဋိပန္နံ မံ, အရိယမဂ္ဂံ သမာနယိ;

ဒကာဘိသေစနာ ဘောတိ, ဣမံ သာဋံ ဒဒါမိ တေ.

“你将我这误入歧途者，引向了圣道。贤女，这便是我的水浴之礼，我将这件衣袍赠予你。”

၂၄၆.

246.

‘‘တုယှေဝ [Pg.210] သာဋကော ဟောတု, နာဟမိစ္ဆာမိ သာဋကံ;

သစေ ဘာယသိ ဒုက္ခဿ, သစေ တေ ဒုက္ခမပ္ပိယံ.

“这件衣袍还是你的吧，我不要它。如果你畏惧痛苦，如果你不喜痛苦，”

၂၄၇.

247.

‘‘မာကာသိ ပါပကံ ကမ္မံ, အာဝိ ဝါ ယဒိ ဝါ ရဟော;

သစေ စ ပါပကံ ကမ္မံ, ကရိဿသိ ကရောသိ ဝါ.

“就不要造作恶业，无论是公开还是私下。而如果你将要或正在造作恶业，”

၂၄၈.

248.

‘‘န တေ ဒုက္ခာ ပမုတျတ္ထိ, ဥပေစ္စာပိ ပလာယတော;

သစေ ဘာယသိ ဒုက္ခဿ, သစေ တေ ဒုက္ခမပ္ပိယံ.

“那么即使你逃跑，也无法从痛苦中解脱。如果你畏惧痛苦，如果你不喜痛苦，”

၂၄၉.

249.

‘‘ဥပေဟိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မံ သံဃဉ္စ တာဒိနံ;

သမာဒိယာဟိ သီလာနိ, တံ တေ အတ္ထာယ ဟေဟိတိ.

“就去皈依佛陀、法与如是的僧伽。受持戒律，那将为你的利益。”

၂၅၀.

250.

‘‘ဥပေမိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မံ သံဃဉ္စ တာဒိနံ;

သမာဒိယာမိ သီလာနိ, တံ မေ အတ္ထာယ ဟေဟိတိ.

“我皈依佛陀、法与如是的僧伽。我受持戒律，那将为我的利益。”

၂၅၁.

251.

‘‘ဗြဟ္မဗန္ဓု ပုရေ အာသိံ, အဇ္ဇမှိ သစ္စဗြာဟ္မဏော;

တေဝိဇ္ဇော ဝေဒသမ္ပန္နော, သောတ္တိယော စမှိ နှာတကော’’တိ. –

“我往昔仅是梵裔，今日实是婆罗门；我具三明，通达真知，是已沐浴的知圣典者。”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

他说了这些偈颂。

တတ္ထ ဥဒဟာရီတိ ဃဋေန ဥဒကံ ဝါဟိကာ. သီတေ တဒါ ဥဒကမောတရိန္တိ သီတကာလေပိ သဗ္ဗဒါ ရတ္တိန္ဒိဝံ ဥဒကံ ဩတရိံ. ယဒါ ယဒါ အယျကာနံ ဥဒကေန အတ္ထော, တဒါ တဒါ ဥဒကံ ပါဝိသိံ, ဥဒကမောတရိတွာ ဥဒကံ ဥပနေသိန္တိ အဓိပ္ပာယော. အယျာနံ ဒဏ္ဍဘယဘီတာတိ အယျကာနံ ဒဏ္ဍဘယေန ဘီတာ. ဝါစာဒေါသဘယဋ္ဋိတာတိ ဝစီဒဏ္ဍဘယေန စေဝ ဒေါသဘယေန စ အဋ္ဋိတာ ပီဠိတာ, သီတေပိ ဥဒကမောတရိန္တိ ယောဇနာ.

在此，“持水者”(udahārī)指用罐子运水的人。“那时我在寒冷中下到水里”(Sīte tadā udakamotariṃ)是指：即使在寒冷的季节，我也总是日夜下到水里。其意为：每当主人们需要用水时，我就进入水中，下到水里后把水取来给他们。“害怕主人们的棍棒”(Ayyānaṃ daṇḍabhayabhītā)是指：害怕主人们用棍棒责打。“因害怕言语和责备而苦恼”(Vācādosabhayaṭṭitā)是指：因害怕言语的惩罚和责备而受折磨、被压迫，（因此）“即使在寒冷中也下到水里”，应这样连接文意。

အထေကဒိဝသံ ပုဏ္ဏာ ဒါသီ ဃဋေန ဥဒကံ အာနေတုံ ဥဒကတိတ္ထံ ဂတာ. တတ္ထ အဒ္ဒသ အညတရံ ဗြာဟ္မဏံ ဥဒကသုဒ္ဓိကံ ဟိမပါတသမယေ မဟတိ သီတေ ဝတ္တမာနေ ပါတောဝ ဥဒကံ ဩတရိတွာ သသီသံ နိမုဇ္ဇိတွာ မန္တေ ဇပ္ပိတွာ ဥဒကတော ဥဋ္ဌဟိတွာ အလ္လဝတ္ထံ အလ္လကေသံ ပဝေဓန္တံ ဒန္တဝီဏံ ဝါဒယမာနံ. တံ ဒိသွာ ကရုဏာယ သဉ္စောဒိတမာနသာ တတော နံ ဒိဋ္ဌိဂတာ ဝိဝေစေတုကာမာ ‘‘ကဿ, ဗြာဟ္မဏ, တွံ ဘီတော’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ကဿ, ဗြာဟ္မဏ, တွံ ကုတော စ နာမ ဘယဟေတုတော ဘီတော ဟုတွာ သဒါ [Pg.211] ဥဒကမောတရိ သဗ္ဗကာလံ သာယံ ပါတံ ဥဒကံ ဩတရိ. ဩတရိတွာ စ ဝေဓမာနေဟိ ကမ္ပမာနေဟိ ဂတ္တေဟိ သရီရာဝယဝေဟိ သီတံ ဝေဒယသေ ဘုသံ သီတဒုက္ခံ အတိဝိယ ဒုဿဟံ ပဋိသံဝေဒယသိ ပစ္စနုဘဝသိ.

有一天，婢女普尼迦(Puṇṇā)带着水罐去取水处。在那里，她看见一位婆罗门，在霜降时节、天气严寒之时，为修水净法，一大早就下到水里，连头都浸入水中，诵念着咒语，然后从水里起来，衣发湿透，浑身发抖，牙齿打颤。看见他后，普尼迦心生悲悯，想要使他脱离邪见，便以偈颂问道：“婆罗门，你畏惧什么？”在此，“婆罗门，你畏惧什么”是指：婆罗门，你究竟是出于何种恐惧的缘由，而总是下到水中，日夜不分、早晚都下到水里？下水之后，你以颤抖、摇晃的肢体与身躯感受寒冷，体验、遭受着极其难忍的寒苦。

ဇာနန္တီ ဝတ မံ ဘောတီတိ, ဘောတိ ပုဏ္ဏိကေ, တွံ တံ ဥပစိတံ ပါပကမ္မံ ရုန္ဓန္တံ နိဝါရဏသမတ္ထံ ကုသလံ ကမ္မံ ဣမိနာ ဥဒကောရောဟနေန ကရောန္တံ မံ ဇာနန္တီ ဝတ ပရိပုစ္ဆသိ.

“贤女，你明知故问我”(Jānantī vata maṃ bhoti)的意思是：贤女普尼迦(Puṇṇike)，你明知我正通过这下水之行，造作能够阻止、防止已积聚恶业的善业，却还是这样问我。

နနု အယမတ္ထော လောကေ ပါကဋော ဧဝ. ကထာပိ မယံ တုယှံ ဝဒါမာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယော စ ဝုဍ္ဎော’’တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ဝုဍ္ဎော ဝါ ဒဟရော ဝါ မဇ္ဈိမော ဝါ ယော ကောစိ ဟိံသာဒိဘေဒံ ပါပကမ္မံ ပကုဗ္ဗတိ အတိဝိယ ကရောတိ, သောပိ ဘုသံ ပါပကမ္မနိရတော ဒကာဘိသေစနာ သိနာနေန တတော ပါပကမ္မာ ပမုစ္စတိ အစ္စန္တမေဝ ဝိမုစ္စတီတိ.

“这个道理在世间难道不是很明显吗？不过我还是告诉你吧。”为了显示此意，他说了“无论是年老”(yo ca vuḍḍho)这首偈颂。其义为：无论是年老、年轻或中年，任何人若造作了杀生等恶业，造作了许多恶业，即使他非常沉溺于恶业，也能通过水浴、沐浴而从那恶业中解脱，完全地解脱。

တံ သုတွာ ပုဏ္ဏိကာ တဿ ပဋိဝစနံ ဒေန္တီ ‘‘ကော နု တေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကော နု တေ ဣဒမက္ခာသိ, အဇာနန္တဿ အဇာနကောတိ ကမ္မဝိပါကံ အဇာနန္တဿ တေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ကမ္မဝိပါကံ အဇာနတော အဇာနကော အဝိဒ္ဒသု ဗာလော ဥဒကာဘိသေစနဟေတု ပါပကမ္မတော ပမုစ္စတီတိ, ဣဒံ အတ္ထဇာတံ ကော နု နာမ အက္ခာသိ, န သော သဒ္ဓေယျဝစနော, နာပိ စေတံ ယုတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော.

听闻此言，普尼迦(Puṇṇikā)在回答他时，说了以“究竟是谁”(ko nu te)等开头的偈颂。其中，“究竟是谁对你这无知者说了”(ko nu te idamakkhāsi, ajānantassa ajānako)的意思是：究竟是谁对你这不了知业报者说了此事，即一个完全不了知业报的无知、不贤、愚蠢之人，会因为下水沐浴而从恶业中解脱？其意为：说这话的人，其言语不可信，此理也不成立。

ဣဒါနိဿ တမေဝ ယုတ္တိအဘာဝံ ဝိဘာဝေန္တီ ‘‘သဂ္ဂံ နူန ဂမိဿန္တီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နာဂါတိ ဝိဇ္ဈသာ. သုသုမာရာတိ ကုမ္ဘီလာ. ယေ စညေ ဥဒကေ စရာတိ ယေ စညေပိ ဝါရိဂေါစရာ မစ္ဆမကရနန္ဒိယာဝတ္တာဒယော စ, တေပိ သဂ္ဂံ နူန ဂမိဿန္တိ ဒေဝလောကံ ဥပပဇ္ဇိဿန္တိ မညေ, ဥဒကာဘိသေစနာ ပါပကမ္မတော မုတ္တိ ဟောတိ စေတိ အတ္ထော.

现在，为了阐明其不合理之处，她说了以“它们必定会升天吧”(saggaṃ nūna gamissanti)等开头的偈颂。其中，“龙”(nāgā)指眼镜蛇；“鳄鱼”(susumārā)指鳄鱼(kumbhīlā)。“以及其他在水中游行者”(ye caññe udake carā)指其他水行生物，如鱼、摩竭罗(makara)等。它们也必定会升天，会投生到天界吧。其含义是：如果通过下水沐浴就能从恶业中解脱。

ဩရဗ္ဘိကာတိ ဥရဗ္ဘဃာတကာ. သူကရိကာတိ သူကရဃာတကာ. မစ္ဆိကာတိ ကေဝဋ္ဋာ. မိဂဗန္ဓကာတိ မာဂဝိကာ. ဝဇ္ဈဃာတာတိ ဝဇ္ဈဃာတကမ္မေ နိယုတ္တာ.

“屠羊者”(Orabbhikā)指屠羊的人。“屠猪者”(Sūkarikā)指屠猪的人。“捕鱼者”(Macchikā)指渔夫。“猎鹿者”(Migabandhakā)指猎人。“刽子手”(Vajjhaghātā)指从事行刑工作的人。

ပုညမ္ပိ မာ ဝဟေယျုန္တိ ဣမာ အစိရဝတိအာဒယော နဒိယော ယထာ တယာ ပုဗ္ဗေ ကတံ ပါပံ တတ္ထ ဥဒကာဘိသေစနေန သစေ ဝဟုံ နီဟရေယျုံ, တထာ တယာ ကတံ ပုညမ္ပိ ဣမာ နဒိယော ဝဟေယျုံ ပဝါဟေယျုံ. တေန တွံ ပရိဗာဟိရော [Pg.212] အဿ တထာ သတိ တေန ပုညကမ္မေန တွံ ပရိဗာဟိရော ဝိရဟိတောဝ ဘဝေယျာတိ န စေတံ ယုတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော. ယထာ ဝါ ဥဒကေန ဥဒကောရောဟကဿ ပုညပဝါဟနံ န ဟောတိ, ဧဝံ ပါပပဝါဟနမ္ပိ န ဟောတိ ဧဝ. ကသ္မာ? နှာနဿ ပါပဟေတူနံ အပ္ပဋိပက္ခဘာဝတော. ယော ယံ ဝိနာသေတိ, သော တဿ ပဋိပက္ခော. ယထာ အာလောကော အန္ဓကာရဿ, ဝိဇ္ဇာ စ အဝိဇ္ဇာယ, န ဧဝံ နှာနံ ပါပဿ. တသ္မာ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ ‘‘န ဥဒကာဘိသေစနာ ပါပတော ပရိမုတ္တီ’’တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

“功德也不要让它漂走”(Puññampi mā vaheyyuṃ)：如果阿致罗筏底(Aciravatī)等河流，能通过水浴将你以前所造的众多恶业带走，那么它们也会将你所造的福德带走、冲刷掉。这样一来，你就会被那福德业排除在外而一无所有了，但这并不合理。又如，水无法冲走下水者的福德，同样也无法冲走恶业。为什么呢？因为沐浴并非恶业之因的对治法。能摧毁某物者，即是其对治法。譬如光明是黑暗的对治法，明是无明的对治法，但沐浴并非恶业的对治法。因此，于此应得出结论：‘通过水浴不能从恶业中解脱。’所以世尊说——

‘‘န ဥဒကေန သုစီ ဟောတိ, ဗဟွေတ္ထ နှာယတီ ဇနော;

ယမှိ သစ္စဉ္စ ဓမ္မော စ, သော သုစီ သော စ ဗြာဟ္မဏော’’တိ. (ဥဒါ. ၉;

နေတ္တိ. ၁၀၄);

“一个人不会因水而清净，纵使众人于此沐浴。谁具足真谛与法，他才是清净者，他才是婆罗门。”

ဣဒါနိ ယဒိ ပါပံ ပဝါဟေတုကာမောသိ, သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ပါပံ မာ ကရောဟီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယဿ, ဗြာဟ္မဏာ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ တမေဝ ဗြဟ္မေ မာကာသီတိ ယတော ပါပတော တွံ ဘီတော, တမေဝ ပါပံ ဗြဟ္မေ, ဗြာဟ္မဏ, တွံ မာ အကာသိ. ဥဒကောရောဟနံ ပန ဤဒိသေ သီတကာလေ ကေဝလံ သရီရမေဝ ဗာဓတိ. တေနာဟ – ‘‘မာ တေ သီတံ ဆဝိံ ဟနေ’’တိ, ဤဒိသေ သီတကာလေ ဥဒကာဘိသေစနေန ဇာတသီတံ တဝ သရီရစ္ဆဝိံ မာ ဟနေယျ မာ ဗာဓေသီတိ အတ္ထော.

现在，为了开示“如果你想洗去恶业，就完全不要造恶”，她说了以“婆罗门”(yassa, brāhmaṇa)开头的偈颂。其中，“婆罗门，切莫再造作”(Tameva brahme mākāsi)的意思是：婆罗门，你所畏惧的那个恶，你不要去做。而在这样寒冷的季节下到水里，只会伤害身体。因此她说：“也别让寒冷伤害你的皮肤”(mā te sītaṃ chaviṃ hane)，意思是，在这样寒冷的季节下水沐浴所生的寒冷，愿它不要打击、伤害你身体的皮肤。

ကုမ္မဂ္ဂပဋိပန္နံ မန္တိ ‘‘ဥဒကာဘိသေစနေန သုဒ္ဓိ ဟောတီ’’တိ ဣမံ ကုမ္မဂ္ဂံ မိစ္ဆာဂါဟံ ပဋိပန္နံ ပဂ္ဂယှ ဌိတံ မံ. အရိယမဂ္ဂံ သမာနယီတိ ‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ, ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၉၀; ဓ. ပ. ၁၈၃; နေတ္တိ. ၃၀, ၁၁၆, ၁၂၄; ပေဋကော. ၂၉) ဣမံ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ အရိယေဟိ ဂတမဂ္ဂံ သမာနယိ, သမ္မဒေဝ ဥပနေသိ, တသ္မာ ဘောတိ ဣမံ သာဋကံ တုဋ္ဌိဒါနံ အာစရိယဘာဂံ တုယှံ ဒဒါမိ, တံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ အတ္ထော.

“对于走上迷途的我”：这是指我，一个曾走上“以水沐浴得清净”这条迷途，并执持此邪见的人。“你引导我至圣道”：你已将我正确地引导至佛陀等圣者所行走的道路，即“诸恶莫作，众善奉行”。因此，“女士，我将此衣给你，请接受”的意思是：我将这件衣袍作为谢礼与师礼赠送给你，请你接受它。

သာ တံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဓမ္မံ ကထေတွာ သရဏေသု သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာပေတုံ ‘‘တုယှေဝ သာဋကော ဟောတု, နာဟမိစ္ဆာမိ သာဋက’’န္တိ ဝတွာ ‘‘သစေ ဘာယသိ ဒုက္ခဿာ’’တိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော – ယဒိ တုဝံ သကလာပါယိကေ သုဂတိယဉ္စ အဖာသုကတာဒေါဘဂ္ဂတာဒိဘေဒါ ဒုက္ခာ ဘာယသိ. ယဒိ တေ တံ အပ္ပိယံ န ဣဋ္ဌံ. အာဝိ ဝါ ပရေသံ ပါကဋဘာဝေန အပ္ပဋိစ္ဆန္နံ [Pg.213] ကတွာ ကာယေန ဝါစာယ ပါဏာတိပါတာဒိဝသေန ဝါ ယဒိ ဝါ ရဟော အပါကဋဘာဝေန ပဋိစ္ဆန္နံ ကတွာ မနောဒွါရေယေဝ အဘိဇ္ဈာဒိဝသေန ဝါ အဏုမတ္တမ္ပိ ပါပကံ လာမကံ ကမ္မံ မာကာသိ မာ ကရိ. အထ ပန တံ ပါပကမ္မံ အာယတိံ ကရိဿသိ, ဧတရဟိ ကရောသိ ဝါ, ‘‘နိရယာဒီသု စတူသု အပါယေသု မနုဿေသု စ တဿ ဖလဘူတံ ဒုက္ခံ ဣတော ဧတ္တော ဝါ ပလာယန္တေ မယိ နာနုဗန္ဓိဿတီ’’တိ အဓိပ္ပာယေန ဥပေစ္စ သဉ္စိစ္စ ပလာယတောပိ တေ တတော ပါပတော မုတ္တိ မောက္ခာ နတ္ထိ, ဂတိကာလာဒိပစ္စယန္တရသမဝါယေ သတိ ဝိပစ္စတေ ဧဝါတိ အတ္ထော. ‘‘ဥပ္ပစ္စာ’’တိ ဝါ ပါဌော, ဥပ္ပတိတွာတိ အတ္ထော. ဧဝံ ပါပဿ အကရဏေန ဒုက္ခာဘာဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပုညဿ ကရဏေနပိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘သစေ ဘာယသီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တာဒိနန္တိ ဒိဋ္ဌာဒီသု တာဒိဘာဝပ္ပတ္တံ. ယထာ ဝါ ပုရိမကာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ ပဿိတဗ္ဗာ, တထာ ပဿိတဗ္ဗတော တာဒိ, တံ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဥပေဟီတိ ယောဇနာ. ဓမ္မသံဃေသုပိ ဧသေဝ နယော. တာဒီနံ ဝရဗုဒ္ဓါနံ ဓမ္မံ, အဋ္ဌန္နံ အရိယပုဂ္ဂလာနံ သံဃံ သမူဟန္တိ ယောဇနာ. တန္တိ သရဏဂမနံ သီလာနံ သမာဒါနဉ္စ. ဟေဟိတီတိ ဘဝိဿတိ.

她拒绝了它，在说法后，为了使他确立于诸归依处与诸戒中，说道：“‘这件外衣就归你吧，我不要这外衣。’”接着说了“如果你害怕痛苦……”等。其义为：如果你害怕所有恶趣之苦，以及善趣中不安、不幸等种种苦，如果你不喜爱它，那么，无论是公开地、不隐藏地以身、语造作杀生等，还是秘密地、隐藏地仅以意门造作贪欲等，你都不要做，连微量邪恶、低劣的业都不要造作。再者，如果你将来会造作，或现在正在造作那恶业，并带着“在诸地狱等四恶趣中及在人中，其果报之苦将不会追随逃离此处的我”这样的意图，即使你故意逃跑，也无法从那恶业中解脱、释放，当行处、时间等其他诸缘和合时，它必然会成熟。此即其义。或者经文作“uppaccā”，其义为“跳起”。如此，在开示了以不造恶而无苦之后，现在为了开示以造福也能无苦，而说了“如果你害怕……”等。其中，“tādinanti”（像那样者）是指在所见等方面已达到“如是”状态者。或者，如过去的诸正自觉者应被看待，如此应被看待，故为“tādi”（如是者），应归依那位佛，此为连接。于法与僧伽，此理亦同。诸如是者的、最胜的诸佛之法，以及八圣者(ariyapuggala)之僧团，此为连接。“Tanti”（彼）指归依三宝与受持诸戒。“Hehitīti”（将会）是“bhavissati”（将会成为）。

သော ဗြာဟ္မဏော သရဏေသု သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာယ အပရဘာဂေ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော န စိရဿေဝ တေဝိဇ္ဇော ဟုတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနေန္တော ‘‘ဗြဟ္မဗန္ဓူ’’တိ ဂါထမာဟ.

那位婆罗门确立于诸归依处与诸戒后，后来在导师处听闻法后，获得信心而出家，精勤、努力，不久即成三明者。他省察自己的行道，发出自说语，诵出“婆罗门亲”此偈。

တဿတ္ထော – အဟံ ပုဗ္ဗေ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဥပ္ပတ္တိမတ္တေန ဗြဟ္မဗန္ဓု နာမာသိံ. တထာ ဣရုဗ္ဗေဒါဒီနံ အဇ္ဈေနာဒိမတ္တေန တေဝိဇ္ဇော ဝေဒသမ္ပန္နော သောတ္တိယော နှာတကော စ နာမာသိံ. ဣဒါနိ သဗ္ဗသော ဗာဟိတပါပတာယ သစ္စဗြာဟ္မဏော ပရမတ္ထဗြာဟ္မဏော, ဝိဇ္ဇတ္တယာဓိဂမေန တေဝိဇ္ဇော, မဂ္ဂဉာဏသင်္ခါတေန ဝေဒေန သမန္နာဂတတ္တာ ဝေဒသမ္ပန္နော, နိတ္ထရသဗ္ဗပါပတာယ နှာတကော စ အမှီတိ. ဧတ္ထ စ ဗြာဟ္မဏေန ဝုတ္တဂါထာပိ အတ္တနာ ဝုတ္တဂါထာပိ ပစ္ဆာ ထေရိယာ ပစ္စေကံ ဘာသိတာတိ သဗ္ဗာ ထေရိယာ ဂါထာ ဧဝ ဇာတာတိ.

其义为：我先前仅因出生于婆罗门家，而名为婆罗门亲。同样，仅因学习《梨俱吠陀》等，而名为三明者、吠陀通达者、精通吠陀者与沐浴者。如今，因完全排除了恶，我是真实婆罗门、胜义婆罗门；因证得三明，是三明者；因具备了称为道智的吠陀，是吠陀通达者；因已洗净一切恶，是沐浴者。于此，婆罗门所说之偈，以及长老尼自己所说之偈，后来都由长老尼单独诵说，因此全部都成为长老尼的偈颂。

ပုဏ္ဏာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

满慈长老尼偈释义终。

သောဠသနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

十六集释义终。

၁၃. ဝီသတိနိပါတော

13. 第二十集

၁. အမ္ဗပါလီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 庵婆波利长老尼偈释义

ဝီသတိနိပါတေ [Pg.214] ကာဠကာ ဘမရဝဏ္ဏသာဒိသာတိအာဒိကာ အမ္ဗပါလိယာ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ သိခိဿ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဥပသမ္ပန္နာ ဟုတွာ ဘိက္ခုနိသိက္ခာပဒံ သမာဒါယ ဝိဟရန္တီ, ဧကဒိဝသံ သမ္ဗဟုလာဟိ ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ စေတိယံ ဝန္ဒိတွာ ပဒက္ခိဏံ ကရောန္တီ ပုရေတရံ ဂစ္ဆန္တိယာ ခီဏာသဝတ္ထေရိယာ ခိပန္တိယာ သဟသာ ခေဠပိဏ္ဍံ စေတိယင်္ဂဏေ ပတိတံ, ခီဏာသဝတ္ထေရိယာ အပဿိတွာ ဂတာယ အယံ ပစ္ဆတော ဂစ္ဆန္တီ တံ ခေဠပိဏ္ဍံ ဒိသွာ ‘‘ကာ နာမ ဂဏိကာ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ခေဠပိဏ္ဍံ ပါတေသီ’’တိ အက္ကောသိ. သာ ဘိက္ခုနိကာလေ သီလံ ရက္ခန္တီ ဂဗ္ဘဝါသံ ဇိဂုစ္ဆိတွာ ဩပပါတိကတ္တဘာဝေ စိတ္တံ ဌပေသိ. တေန စရိမတ္တဘာဝေ ဝေသာလိယံ ရာဇုယျာနေ အမ္ဗရုက္ခမူလေ ဩပပါတိကာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တံ ဒိသွာ ဥယျာနပါလော နဂရံ ဥပနေသိ. အမ္ဗရုက္ခမူလေ နိဗ္ဗတ္တတာယ သာ အမ္ဗပါလီတွေဝ ဝေါဟရီယိတ္ထ. အထ နံ အဘိရူပံ ဒဿနီယံ ပါသာဒိကံ ဝိလာသကန္တတာဒိဂုဏဝိသေသသမုဒိတံ ဒိသွာ သမ္ဗဟုလာ ရာဇကုမာရာ အတ္တနော အတ္တနော ပရိဂ္ဂဟံ ကာတုကာမာ အညမညံ ကလဟံ အကံသု. တေသံ ကလဟဝူပသမတ္ထံ တဿာ ကမ္မသဉ္စောဒိတာ ဝေါဟာရိကာ ‘‘သဗ္ဗေသံ ဟောတူ’’တိ ဂဏိကာဋ္ဌာနေ ဌပေသုံ. သာ သတ္ထရိ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ အတ္တနော ဥယျာနေ ဝိဟာရံ ကတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ နိယျာဒေတွာ ပစ္ဆာ အတ္တနော ပုတ္တဿ ဝိမလကောဏ္ဍညတ္ထေရဿ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ အတ္တနော သရီရဿ ဇရာဇိဏ္ဏဘာဝံ နိဿာယ သံဝေဂဇာတာ သင်္ခါရာနံ အနိစ္စတံ ဝိဘာဝေန္တီ –

《二十集》中“我发黑如蜂”等偈颂，是庵婆波利长老尼的作品。她也曾在过去诸佛处种下善根，于各处轮回中积累解脱之因，在尸弃(Sikhi)世尊的教法中出家受具足戒，受持比丘尼学处而住。一日，她与众多比丘尼一同礼拜塔，右绕塔时，一位漏尽长老尼走在前面，不小心吐了一口唾沫在塔院里，长老尼没有看见就离开了。走在后面的庵婆波利(Ambapālī)看见了那口唾沫，就呵斥说：“哪个妓女竟然在这种地方吐唾沫？”她在做比丘尼时严持戒律，厌恶胎生，发愿化生。因此，在她的最后一世，她在毗舍离的王家园林中，于一棵芒果树下化生。园丁看见后，就把她送到了城里。因为在芒果树下出生，所以被称为庵婆波利。后来因为她容貌美丽，仪态端庄，妩媚动人，很多王子都想娶她为妻，互相争斗。为了平息争端，官员们说：“不如让她为众人所有”，于是就把她安排做了妓女。她对导师生起信心后，在自己的园林中建造了精舍，供养给以佛陀为首的比丘僧团。之后她又在自己的儿子维摩罗·憍陈如(Vimalakoṇḍañña)长老那里听闻佛法而出家，修习观(vipassanā)，观察到自己身体的衰老，生起了悚惧感，深刻体会到诸行无常——

၂၅၂.

252.

‘‘ကာဠကာ ဘမရဝဏ္ဏသာဒိသာ, ဝေလ္လိတဂ္ဂါ မမ မုဒ္ဓဇာ အဟုံ;

တေ ဇရာယ သာဏဝါကသာဒိသာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

乌黑秀发如蜂色，发梢卷曲覆我首；彼等因老如麻纤维，真实语者言不异。

၂၅၃.

253.

‘‘ဝါသိတောဝ [Pg.215] သုရဘီ ကရဏ္ဍကော, ပုပ္ဖပူရ မမ ဥတ္တမင်္ဂဇော;

တံ ဇရာယထ သလောမဂန္ဓိကံ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

如香熏盒般芬芳，我顶发曾满鲜花；彼因老而有毛发气味，真实语者言不异。

၂၅၄.

254.

‘‘ကာနနံဝ သဟိတံ သုရောပိတံ, ကောစ္ဆသူစိဝိစိတဂ္ဂသောဘိတံ;

တံ ဇရာယ ဝိရလံ တဟိံ တဟိံ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

如栽种紧密之林，以梳针巧饰发梢而庄严；彼因老而此处彼处稀疏，真实语者言不异。

၂၅၅.

255.

‘‘ကဏှခန္ဓကသုဝဏ္ဏမဏ္ဍိတံ, သောဘတေ သုဝေဏီဟိလင်္ကတံ;

တံ ဇရာယ ခလိတံ သိရံ ကတံ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

黑发束以金饰，以美辫庄严而光彩；那头颅因衰老而秃顶，真实语者言不异。

၂၅၆.

256.

‘‘စိတ္တကာရသုကတာဝ လေခိကာ, သောဘရေ သု ဘမုကာ ပုရေ မမ;

တာ ဇရာယ ဝလိဘိပ္ပလမ္ဗိတာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

我眉昔日如画师精绘之笔迹般光彩；彼等因老而下垂皱纹，真实语者言不异。

၂၅၇.

257.

‘‘ဘဿရာ သုရုစိရာ ယထာ မဏီ, နေတ္တဟေသုမဘိနီလမာယတာ;

တေ ဇရာယဘိဟတာ န သောဘရေ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

我眼昔日如宝珠般明亮、极美、深蓝而修长；彼等因老而受损，不再光彩，真实语者言不异。

၂၅၈.

258.

‘‘သဏှတုင်္ဂသဒိသီ စ နာသိကာ, သောဘတေ သု အဘိယောဗ္ဗနံ ပတိ;

သာ ဇရာယ ဥပကူလိတာ ဝိယ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

我鼻曾精致高挺，正当青春年华；如今因衰老而塌陷，真实语者言不异。

၂၅၉.

259.

‘‘ကင်္ကဏံဝ သုကတံ သုနိဋ္ဌိတံ, သောဘရေ သု မမ ကဏ္ဏပါဠိယော;

တာ ဇရာယ ဝလိဘိပ္ပလမ္ဗိတာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

我耳垂昔日如精制之手镯般光彩；彼等因老而下垂皱纹，真实语者言不异。

၂၆၀.

260.

‘‘ပတ္တလီမကုလဝဏ္ဏသာဒိသာ[Pg.216], သောဘရေ သု ဒန္တာ ပုရေ မမ;

တေ ဇရာယ ခဏ္ဍိတာ စာသိတာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

我齿昔日如芭蕉花蕾般光彩；彼等因老而断裂且变黑，真实语者言不异。

၂၆၁.

261.

‘‘ကာနနမှိ ဝနသဏ္ဍစာရိနီ, ကောကိလာဝ မဓုရံ နိကူဇိဟံ;

တံ ဇရာယ ခလိတံ တဟိံ တဟိံ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

“我昔漫游林苑中，歌声甜美如杜鹃；今因衰老而蹇涩，真实语者言不异。”

၂၆၂.

262.

‘‘သဏှကမ္ဗုရိဝ သုပ္ပမဇ္ဇိတာ, သောဘတေ သု ဂီဝါ ပုရေ မမ;

သာ ဇရာယ ဘဂ္ဂါ ဝိနာမိတာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

“我颈昔日甚光洁，犹如精磨之螺贝；今因衰老而摧折，真实语者言不异。”

၂၆၃.

263.

‘‘ဝဋ္ဋပလိဃသဒိသောပမာ ဥဘော, သောဘရေ သု ဗာဟာ ပုရေ မမ;

တာ ဇရာယ ယထာ ပါဋလိဗ္ဗလိတာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

“我双臂昔日圆实，犹如坚固之门闩；今因衰老如枯枝，真实语者言不异。”

၂၆၄.

264.

‘‘သဏှမုဒ္ဒိကသုဝဏ္ဏမဏ္ဍိတာ, သောဘရေ သု ဟတ္ထာ ပုရေ မမ;

တေ ဇရာယ ယထာ မူလမူလိကာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

“我手昔日甚光洁，饰以精致金指环；今因衰老如根茎，真实语者言不异。”

၂၆၅.

265.

‘‘ပီနဝဋ္ဋသဟိဘုဂ္ဂတာ ဥဘော, သောဘရေ သု ထနကာ ပုရေ မမ;

ထေဝိကီဝ လမ္ဗန္တိ နောဒကာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

“我双乳昔日丰圆，坚实挺拔甚美丽；今如无水皮囊垂，真实语者言不异。”

၂၆၆.

266.

‘‘ကဉ္စနဿ ဖလကံဝ သမ္မဋ္ဌံ, သောဘတေ သု ကာယော ပုရေ မမ;

သော ဝလီဟိ သုခုမာဟိ ဩတတော, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

“我身昔日甚光洁，犹如精磨之金板；今为细微皱纹覆，真实语者言不异。”

၂၆၇.

267.

‘‘နာဂဘောဂသဒိသောပမာ [Pg.217] ဥဘော, သောဘရေ သု ဦရူ ပုရေ မမ;

တေ ဇရာယ ယထာ ဝေဠုနာဠိယော, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

“我双腿昔日优美，犹如巨蛇之身躯；今因衰老如竹竿，真实语者言不异。”

၂၆၈.

268.

‘‘သဏှနူပုရသုဝဏ္ဏမဏ္ဍိတာ, သောဘရေ သု ဇင်္ဃာ ပုရေ မမ;

တာ ဇရာယ တိလဒဏ္ဍကာရိဝ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

“我胫昔日甚光洁，饰以精致金脚镯；今因衰老如麻秆，真实语者言不异。”

၂၆၉.

269.

‘‘တူလပုဏ္ဏသဒိသောပမာ ဥဘော, သောဘရေ သု ပါဒါ ပုရေ မမ;

တေ ဇရာယ ဖုဋိတာ ဝလီမတာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ.

“我双足昔日饱满，犹如棉絮之柔软；今因衰老而皲裂，真实语者言不异。”

၂၇၀.

270.

‘‘ဧဒိသော အဟု အယံ သမုဿယော, ဇဇ္ဇရော ဗဟုဒုခါနမာလယော;

သောပလေပပတိတော ဇရာဃရော, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ’’တိ. –

“此身躯曾是这般，今已衰朽众苦聚；犹如败坏之老屋，真实语者言不异。”

ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ.

她诵说了这些偈颂。

တတ္ထ ကာဠကာတိ ကာဠကဝဏ္ဏာ. ဘမရဝဏ္ဏသာဒိသာတိ ကာဠကာ ဟောန္တာပိ ဘမရသဒိသဝဏ္ဏာ, သိနိဒ္ဓနီလာတိ အတ္ထော. ဝေလ္လိတဂ္ဂါတိ ကုဉ္စိတဂ္ဂါ, မူလတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အဂ္ဂါ ကုဉ္စိတာ ဝေလ္လိတာတိ အတ္ထော. မုဒ္ဓဇာတိ ကေသာ. ဇရာယာတိ ဇရာဟေတု ဇရာယ ဥပဟတသောဘာ. သာဏဝါကသာဒိသာတိ သာဏသဒိသာ ဝါကသဒိသာ စ, သာဏဝါကသဒိသာ စေဝ မကစိဝါကသဒိသာ စာတိပိ အတ္ထော. သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာတိ သစ္စဝါဒိနော အဝိတထဝါဒိနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ‘‘သဗ္ဗံ ရူပံ အနိစ္စံ ဇရာဘိဘူတ’’န္တိအာဒိဝစနံ အနညထာ ယထာဘူတမေဝ, န တတ္ထ ဝိတထံ အတ္ထီတိ.

于此，“黑发”(kāḷakā)者，谓其色黑。“如蜂色”(bhamaravaṇṇasādisā)者，谓虽黑而色如蜜蜂，意即油亮之深蓝色。“卷曲末梢”(vellitaggā)者，谓发梢卷曲，意即从根至梢皆卷曲。“顶生”(muddhajā)者，即是头发。“因老”(jarāya)者，谓因衰老，美貌为老所毁。“如麻与树皮”(sāṇavākasādisā)者，谓如麻、如树皮，亦有如麻皮与makaci皮之意。“真实语者言不异”(saccavādivacanaṃ anaññathā)者，谓真实语者、不虚语者、正等觉者所说“一切色无常，为老所胜伏”等语，真实不虚，如其本然，其中并无虚妄。

ဝါသိတောဝ သုရဘီ ကရဏ္ဍကောတိ ပုပ္ဖဂန္ဓဝါသစုဏ္ဏာဒီဟိ ဝါသိတော ဝါသံ ဂါဟာပိတော ပသာဓနသမုဂ္ဂေါ ဝိယ သုဂန္ဓိ. ပုပ္ဖပူရ မမ ဥတ္တမင်္ဂဇောတိ စမ္ပကသုမနမလ္လိကာဒီဟိ ပုပ္ဖေဟိ ပူရိတော ပုဗ္ဗေ မမ ကေသကလာပေါ နိမ္မလောတိ [Pg.218] အတ္ထော. တန္တိ ဥတ္တမင်္ဂဇံ. အထ ပစ္ဆာ ဧတရဟိ သလောမဂန္ဓိကံ ပါကတိကလောမဂန္ဓမေဝ ဇာတံ. အထ ဝါ သလောမဂန္ဓိကန္တိ မေဏ္ဍကလောမေဟိ သမာနဂန္ဓံ. ‘‘ဧဠကလောမဂန္ဓ’’န္တိပိ ဝဒန္တိ.

“如香熏盒般芬芳”(Vāsitova surabhī karaṇḍako)者，谓如以花香、香粉等熏染而散发香气之妆奁般芳香。“我顶发曾满鲜花”(Pupphapūra mama uttamaṅgajo)者，意即往昔我之发束，满饰瞻波迦(campaka)花、素馨(sumana)花、茉莉(mallikā)花等而洁净。此指顶发。其后，如今则有体毛之气，即变为天然毛发之气味。或“有体毛之气”(salomagandhikaṃ)者，谓其气味与公羊毛相同。亦有人言“是山羊毛之气味”。

ကာနနံဝ သဟိတံ သုရောပိတန္တိ သုဋ္ဌု ရောပိတံ သဟိတံ ဃနသန္နိဝေသံ ဥဒ္ဓမေဝ ဥဋ္ဌိတံ ဥဇုကဒီဃသာခံ ဥပဝနံ ဝိယ. ကောစ္ဆသူစိဝိစိတဂ္ဂသောဘိတန္တိ ပုဗ္ဗေ ကောစ္ဆေန သုဝဏ္ဏသူစိယာ စ ကေသဇဋာဝိဇဋနေန ဝိစိတဂ္ဂံ ဟုတွာ သောဘိတံ, ဃနဘာဝေန ဝါ ကောစ္ဆသဒိသံ ဟုတွာ ပဏဒန္တသူစီဟိ ဝိစိတဂ္ဂတာယ သောဘိတံ. တန္တိ ဥတ္တမင်္ဂဇံ. ဝိရလံ တဟိံ တဟိန္တိ တတ္ထ တတ္ထ ဝိရလံ ဝိလူနကေသံ.

“如栽种紧密之林”(Kānanaṃva sahitaṃ suropitaṃ)者，谓如精心栽种、密集、枝干笔直挺拔之林苑。“以梳针巧饰发梢而庄严”(Kocchasūcivicitaggasobhitaṃ)者，谓往昔以梳与金针解开缠结之发，使发梢华丽而庄严；或因其浓密如梳，以梳齿般之针饰其发梢而庄严。此指顶发。“此处彼处稀疏”(Viralaṃ tahiṃ tahiṃ)者，谓头发在此处彼处变得稀疏、脱落。

ကဏှခန္ဓကသုဝဏ္ဏမဏ္ဍိတန္တိ သုဝဏ္ဏဝဇိရာဒီဟိ ဝိဘူသိတံ ကဏှကေသပုဉ္ဇကံ. ယေ ပန ‘‘သဏှကဏ္ဍကသုဝဏ္ဏမဏ္ဍိတ’’န္တိ ပဌန္တိ, တေသံ သဏှာဟိ သုဝဏ္ဏသူစီဟိ ဇဋာဝိဇဋနေန မဏ္ဍိတန္တိ အတ္ထော. သောဘတေ သုဝေဏီဟိလင်္ကတန္တိ သုန္ဒရေဟိ ရာဇရုက္ခမာလာ သဒိသေဟိ ကေသဝေဏီဟိ အလင်္ကတံ ဟုတွာ ပုဗ္ဗေ ဝိရာဇတေ. တံ ဇရာယ ခလိတံ သိရံ ကတန္တိ တံ တထာ သောဘိတံ သိရံ ဣဒါနိ ဇရာယ ခလိတံ ခဏ္ဍိတာခဏ္ဍိတံ ဝိလူနကေသံ ကတံ.

“以金饰庄严之黑发束”(Kaṇhakhandhakasuvaṇṇamaṇḍitaṃ)者，谓以黄金、钻石等装饰之黑色发束。而读作“以金饰庄严之细发束”(saṇhakaṇḍakasuvaṇṇamaṇḍitaṃ)者，其意为以细金针解开缠结之发髻作为装饰。“以美辫庄严而光彩”(Sobhate suveṇīhilaṅkataṃ)者，谓往昔以如美丽王树(rājarukkha)花环般之发辫装饰而光彩照人。“其头因老而秃”(Taṃ jarāya khalitaṃ siraṃ kataṃ)者，谓那曾如此庄严之头颅，如今因衰老而秃，头发斑驳脱落。

စိတ္တကာရသုကတာဝ လေခိကာတိ စိတ္တကာရေန သိပ္ပိနာ နီလာယ ဝဏ္ဏဓာတုယာ သုဋ္ဌု ကတာ လေခါ ဝိယ သောဘတေ. သု ဘမုကာ ပုရေ မမာတိ သုန္ဒရာ ဘမုကာ ပုဗ္ဗေ မမ သောဘနံ ဂတာ. ဝလိဘိပ္ပလမ္ဗိတာတိ နလာဋန္တေ ဥပ္ပန္နာဟိ ဝလီဟိ ပလမ္ဗန္တာ ဌိတာ.

“如画师巧绘之线条”(Cittakārasukatāva lekhikā)者，谓如同由技艺精湛之画师用蓝色颜料精心绘制之线条般美丽。“昔时我眉甚美”(Su bhamukā pure mama)者，谓往昔我美丽之双眉曾光彩照人。“为皱纹所垂覆”(Valibhippalambitā)者，谓被额头上生出之皱纹所覆盖而下垂。

ဘဿရာတိ ဘာသုရာ. သုရုစိရာတိ သုဋ္ဌု ရုစိရာ. ယထာ မဏီတိ မဏိမုဒ္ဒိကာ ဝိယ. နေတ္တဟေသုန္တိ သုနေတ္တာ အဟေသုံ. အဘိနီလမာယတာတိ အဘိနီလာ ဟုတွာ အာယတာ. တေတိ နေတ္တာ. ဇရာယဘိဟတာတိ ဇရာယ အဘိဟတာ.

“明亮”(Bhassarā)者，即光芒四射。“极可爱”(Surucirā)者，即非常可爱。“犹如宝石”(Yathā maṇī)者，即如同宝石戒指。“曾是双眼”(Nettahesuṃ)者，即曾是美丽之双眼。“深蓝而修长”(Abhinīlamāyatā)者，即既深蓝又修长。“彼等”(Te)者，即指双眼。“为老所击”(Jarāyabhihatā)者，即被衰老所伤害。

သဏှတုင်္ဂသဒိသီ စာတိ သဏှာ တုင်္ဂါ သေသမုခါဝယဝါနံ အနုရူပါ စ. သောဘတေတိ ဝဋ္ဋေတွာ ဌပိတဟရိတာလဝဋ္ဋိ ဝိယ မမ နာသိကာ သောဘတေ. သု အဘိယောဗ္ဗနံ ပတီတိ သုန္ဒရေ အဘိနဝယောဗ္ဗနကာလေ သာ နာသိကာ ဣဒါနိ ဇရာယ နိဝါရိတသောဘတာယ ပရိသေဒိတာ ဝိယ ဝရတ္တာ ဝိယ စ ဇာတာ.

“匀称且高挺”(Saṇhatuṅgasadisī ca)者，谓鼻光滑、高挺，且与其他面部器官相称。“它曾闪耀”(Sobhate)者，谓我鼻曾如塑好形之雌黄条般闪耀。“在美好青春年华”(Su abhiyobbanaṃ pati)者，谓那鼻子在美好青春之时，如今因年老而光彩尽失，变得干瘪如皮绳一般。

ကင်္ကဏံဝ [Pg.219] သုကတံ သုနိဋ္ဌိတန္တိ သုပရိကမ္မကတံ သုဝဏ္ဏကင်္ကဏံ ဝိယ ဝဋ္ဋုလဘာဝံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. သောဘရေတိ သောဘန္တေ. ‘‘သောဘန္တေ’’တိ ဝါ ပါဌော. သုဣတိ နိပါတမတ္တံ. ကဏ္ဏပါဠိယောတိ ကဏ္ဏဂန္ဓာ. ဝလိဘိပ္ပလမ္ဗိတာတိ တဟိံ တဟိံ ဥပ္ပန္နဝလီဟိ ဝလိတာ ဟုတွာ ဝဋ္ဋနိယာ ပဏာမိတဝတ္ထခန္ဓာ ဝိယ ဘဿန္တာ ဩလမ္ဗန္တိ.

“如制作精良、工艺完美之镯”(Kaṅkaṇaṃva sukataṃ suniṭṭhitaṃ)者，谓就其圆润之状，言其如制作精良之金镯。“它们曾闪耀”(Sobhare)者，即“它们闪耀”(sobhante)，或作此读。“Su”仅为助词。“耳垂”(Kaṇṇapāḷiyo)者，即耳廓。“为皱纹所垂覆”(Valibhippalambitā)者，谓被各处生出之皱纹所缠绕，如布块挂于绳上而松弛下垂。

ပတ္တလီမကုလဝဏ္ဏသာဒိသာတိ ကဒလိမကုလသဒိသဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာ. ခဏ္ဍိတာတိ ဘေဒနပတနေဟိ ခဏ္ဍိတာ ခဏ္ဍဘာဝံ ဂတာ. အသိတာတိ ဝဏ္ဏဘေဒေန အသိတဘာဝံ ဂတာ.

“颜色如巴特利(Pattalī)树芽”(Pattalīmakulavaṇṇasādisā)者，谓其颜色与形状如芭蕉芽。“断裂”(Khaṇḍitā)者，谓因破碎脱落而断裂。“变黑”(Asitā)者，谓因颜色改变而变黑。

ကာနနမှိ ဝနသဏ္ဍစာရိနီ, ကောကိလာဝ မဓုရံ နိကူဇိဟန္တိ ဝနသဏ္ဍေ ဂေါစရစရဏေန ဝနသဏ္ဍစာရိနီ ကာနနေ အနုသံဂီတနိဝါသိနီ ကောကိလာ ဝိယ မဓုရာလာပံ နိကူဇိဟံ. တန္တိ နိကူဇိတံ အာလာပံ. ခလိတံ တဟိံ တဟိန္တိ ခဏ္ဍဒန္တာဒိဘာဝေန တတ္ထ တတ္ထ ပက္ခလိတံ ဇာတံ.

“我昔漫游林苑中，歌声甜美如杜鹃”(Kānanamhi vanasaṇḍacārinī, kokilāva madhuraṃ nikūjihaṃ)者，谓因在林苑中觅食而游走，如居住林中、鸣声如歌之杜鹃(kokilā)般，我曾发出甜美之言语。其中“那”(Taṃ)者，指那鸣唱、那言语。“此处彼处蹇涩”(khalitaṃ tahiṃ tahiṃ)者，谓因牙齿脱落等故，言语处处变得蹇涩不畅。

သဏှကမ္ဗုရိဝ သုပ္ပမဇ္ဇိတာတိ သုဋ္ဌု ပမဇ္ဇိတာ သဏှာ သုဝဏ္ဏသင်္ခါ ဝိယ. ဘဂ္ဂါ ဝိနာမိတာတိ မံသပရိက္ခယေန ဝိဘူတသိရာဇာလတာယ ဘဂ္ဂါ ဟုတွာ ဝိနတာ.

“如精磨之螺贝”(Saṇhakamburiva suppamajjitā)者，谓如善加擦拭之光滑金螺。“摧折”(Bhaggā vināmitā)者，谓因肌肉消减，脉络显露，从而摧折、弯曲。

ဝဋ္ဋပလိဃသဒိသောပမာတိ ဝဋ္ဋေန ပလိဃဒဏ္ဍေန သမသမာ. တာတိ တာ ဥဘောပိ ဗာဟာယော. ယထာ ပါဋလိဗ္ဗလိတာတိ ဇဇ္ဇရဘာဝေန ပလိတပါဋလိသာခါသဒိသာ.

“犹如坚固之门闩”(Vaṭṭapalighasadisopamā)者，谓与圆形门闩相等同。“彼等”(Tā)者，指那双臂。“如波吒厘枯枝”(Yathā pāṭalibbalitā)者，谓因衰朽而如灰白之波吒厘(pāṭali)树枝。

သဏှမုဒ္ဒိကသုဝဏ္ဏမဏ္ဍိတာတိ သုဝဏ္ဏမယာဟိ မဋ္ဌဘာသုရာဟိ မုဒ္ဒိကာဟိ ဝိဘူသိတာ. ယထာ မူလမူလိကာတိ မူလကကဏ္ဍသဒိသာ.

“饰以精致金指环”(Saṇhamuddikasuvaṇṇamaṇḍitā)者，谓被黄金所制、光滑闪亮之指环所装饰。“如根茎”(Yathā mūlamūlikā)者，谓如萝卜之根茎。

ပီနဝဋ္ဋသဟိတုဂ္ဂတာတိ ပီနာ ဝဋ္ဋာ အညမညံ သဟိတာဝ ဟုတွာ ဥဂ္ဂတာ ဥဒ္ဓမုခါ. သောဘတေ သု ထနကာ ပုရေ မမာတိ မမ ဥဘောပိ ထနာ ယထာဝုတ္တရူပါ ဟုတွာ သုဝဏ္ဏကလသိယော ဝိယ သောဘိံသု. ပုထုတ္တေ ဟိ ဣဒံ ဧကဝစနံ, အတီတတ္ထေ စ ဝတ္တမာနဝစနံ. ထေဝိကီဝ လမ္ဗန္တိ နောဒကာတိ တေ ဥဘောပိ မေ ထနာ နောဒကာ ဂလိတဇလာ ဝေဏုဒဏ္ဍကေ ဌပိတဥဒကဘသ္မာ ဝိယ လမ္ဗန္တိ.

“丰满、圆润、紧贴、高耸”是说，（双乳）丰满、圆润、彼此紧贴、向上挺立。“我往昔的乳房曾多么美丽”是说，我的双乳曾具有如上所述的形态，像金壶一样美丽。此处的单数用于复数义，现在时用于过去时义。“如无水的水袋般下垂”是说，我的那双乳房无水，水已流尽，像放在竹竿上的水袋一样下垂。

ကဉ္စနဖလကံဝ [Pg.220] သမ္မဋ္ဌန္တိ ဇာတိဟိင်္ဂုလကေန မက္ခိတွာ စိရပရိမဇ္ဇိတသောဝဏ္ဏဖလကံ ဝိယ သောဘတေ. သော ဝလီဟိ သုခုမာဟိ ဩတတောတိ သော မမ ကာယော ဣဒါနိ သုခုမာဟိ ဝလီဟိ တဟိံ တဟိံ ဝိတတော ဝလိတ္တစတံ အာပန္နော.

“如擦拭过的金板”是说，像涂上天然朱砂后，长时间擦拭的金板一样闪耀。“它被细密的皱纹所覆盖”是说，我的那个身体，如今被细密的皱纹处处遍布，皮肤已变得褶皱。

နာဂဘောဂသဒိသောပမာတိ ဟတ္ထိနာဂဿ ဟတ္ထေန သမသမာ. ဟတ္ထော ဟိ ဣဓ ဘုဉ္ဇတိ ဧတေနာတိ ဘောဂေါတိ ဝုတ္တော. တေတိ ဦရုယော. ယထာ ဝေဠုနာဠိယောတိ ဣဒါနိ ဝေဠုပဗ္ဗသဒိသာ အဟေသုံ.

“如龙象之躯”是说，与龙象的鼻子一样。此处的“躯”(bhoga)之所以被用来指象鼻(hattha)，是因为大象用它来享用（食物）。“那”(te)指双大腿。“如竹管”是说，如今已变得像竹节一样。

သဏှနူပုရသုဝဏ္ဏမဏ္ဍိတာတိ သိနိဒ္ဓမဋ္ဌေဟိ သုဝဏ္ဏနူပုရေဟိ ဝိဘူသိတာ. ဇင်္ဃာတိ အဋ္ဌိဇင်္ဃာယော. တာတိ တာ ဇင်္ဃာယော. တိလဒဏ္ဍကာရိဝါတိ အပ္ပမံသလောဟိတတ္တာ ကိသဘာဝေန လူနာဝသိဋ္ဌဝိသုက္ခတိလဒဏ္ဍကာ ဝိယ အဟေသုံ. ရ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော.

“以光滑的金脚镯装饰”是说，被光滑、磨亮的金脚镯所装饰。“小腿”(jaṅghā)指胫骨。“那”(tā)指那两条小腿。“如芝麻秆”是说，因少肉少血而瘦弱，变得像收割后剩下、完全干枯的芝麻秆一样。“ra”这个音是用于连接词语的。

တူလပုဏ္ဏသဒိသောပမာတိ မုဒုသိနိဒ္ဓဘာဝေန သိမ္ဗလိတူလပုဏ္ဏပလိဂုဏ္ဌိတဥပါဟနသဒိသာ. တေ မမ ပါဒါ ဣဒါနိ ဖုဋိတာ ဖလိတာ, ဝလီမတာ ဝလိမန္တော ဇာတာ.

“如充满棉絮”是说，因其柔软光滑，而像塞满了木棉絮并包裹起来的鞋子。我的那双脚，如今已开裂、爆裂，布满了皱纹。

ဧဒိသောတိ ဧဝရူပေါ. အဟု အဟောသိ ယထာဝုတ္တပ္ပကာရော. အယံ သမုဿယောတိ အယံ မမ ကာယော. ဇဇ္ဇရောတိ သိထိလာဗန္ဓော. ဗဟုဒုခါနမာလယောတိ ဇရာဒိဟေတုကာနံ ဗဟူနံ ဒုက္ခာနံ အာလယဘူတော. သောပလေပပတိတောတိ သော အယံ သမုဿယော အပလေပပတိတော အဘိသင်္ခါရာလေပပရိက္ခယေန ပတိတော ပါတာဘိမုခေါတိ အတ္ထော. သောပိ အလေပပတိတောတိ ဝါ ပဒဝိဘာဂေါ, သော ဧဝတ္ထော. ဇရာဃရောတိ ဇိဏ္ဏဃရသဒိသော. ဇရာယ ဝါ ဃရဘူတော အဟောသိ. တသ္မာ သစ္စဝါဒိနော ဓမ္မာနံ ယထာဘူတံ သဘာဝံ သမ္မဒေဝ ဉတွာ ကထနတော အဝိတထဝါဒိနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ မမ သတ္ထုဝစနံ အနညထာ.

“像这样”即是如此的形态。“曾经是”即是曾经是如前所述的样子。“这个集合体”即是我的这个身体。“衰朽的”即是松散地结合。“众多痛苦的住所”即是因衰老等因而成为众多痛苦的住所。“其灰泥已剥落”意为此集合体因诸行(abhisaṅkhāra)之灰泥的耗尽而剥落，已倒下，面向倾覆。或者，词语可划分为“那个也灰泥剥落”，其义相同。“衰老之屋”即是像一栋破旧的房子，或曾是衰老的住所。因此，真实语者、不虚妄语者、正自觉者——我的导师之言，因其正确了知并宣说诸法的如实自性，故真实不虚。

ဧဝံ အယံ ထေရီ အတ္တနော အတ္တဘာဝေ အနိစ္စတာယ သလ္လက္ခဏမုခေန သဗ္ဗေသုပိ တေဘူမကဓမ္မေသု အနိစ္စတံ ဥပဓာရေတွာ တဒနုသာရေန တတ္ထ ဒုက္ခလက္ခဏံ အနတ္တလက္ခဏဉ္စ အာရောပေတွာ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေန္တီ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၄.၂၀၄-၂၁၉) –

如此，这位长老尼以观照自身无常之相为开端，进而于三界一切法中确认无常，并依此随顺地观照苦相与无我相，努力修习观(vipassanā)，依循道次第证得阿罗汉果。因此，在《长老尼譬喻》(Therī-apadāna)中说——

‘‘ယော ရံသိဖုသိတာဝေဠော, ဖုဿော နာမ မဟာမုနိ;

တဿာဟံ ဘဂိနီ အာသိံ, အဇာယိံ ခတ္တိယေ ကုလေ.

“其光芒遍照世间，大仙名号为弗沙(Phussa)；我曾是他的妹妹，生于刹帝利家族。

‘‘တဿ [Pg.221] ဓမ္မံ သုဏိတွာဟံ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ;

မဟာဒါနံ ဒဒိတွာန, ပတ္ထယိံ ရူပသမ္ပဒံ.

“听闻他的法之后，我以澄净之心，行大布施后，祈愿形色圆满。

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ, သိခီ လောကဂ္ဂနာယကော;

ဥပ္ပန္နော လောကပဇ္ဇောတော, တိလောကသရဏော ဇိနော.

“由此上溯三十一劫，世界顶导者尸弃(Sikhī)，世界之光、三界归依处、胜者出世。

‘‘တဒါရုဏပုရေ ရမ္မေ, ဗြဟ္မညကုလသမ္ဘဝါ;

ဝိမုတ္တစိတ္တံ ကုပိတာ, ဘိက္ခုနိံ အဘိသာပယိံ.

“当时在悦意的阿卢那城(Aruṇapura)，我生于婆罗门家；对心解脱的比丘尼生起愤怒，我诅咒了她。

‘‘ဝေသိကာဝ အနာစာရာ, ဇိနသာသနဒူသိကာ;

ဧဝံ အက္ကောသယိတွာန, တေန ပါပေန ကမ္မုနာ.

“‘如同妓女行为不端，败坏胜者之教法！’我如此辱骂她，因那罪恶的业行，

‘‘ဒါရုဏံ နိရယံ ဂန္တွာ, မဟာဒုက္ခသမပ္ပိတာ;

တတော စုတာ မနုဿေသု, ဥပပန္နာ တပဿိနီ.

“我堕入恐怖地狱，遭受巨大痛苦；从彼处死后，投生人间为苦行女。

‘‘ဒသဇာတိသဟဿာနိ, ဂဏိကတ္တမကာရယိံ;

တမှာ ပါပါ န မုစ္စိဿံ, ဘုတွာ ဒုဋ္ဌဝိသံ ယထာ.

“一万生中我为妓女，未曾脱离那罪业，犹如服下剧毒般。

‘‘ဗြဟ္မစရိယမသေဝိဿံ, ကဿပေ ဇိနသာသနေ;

တေန ကမ္မဝိပါကေန, အဇာယိံ တိဒသေ ပုရေ.

“我于迦叶(Kassapa)胜者教中修习梵行；以此业果，我得生三十三天城。

‘‘ပစ္ဆိမေ ဘဝေ သမ္ပတ္တေ, အဟောသိံ ဩပပါတိကာ;

အမ္ဗသာခန္တရေ ဇာတာ, အမ္ဗပါလီတိ တေနဟံ.

“当到达最后一生时，我为化生者；生于芒果树枝间，因此我名庵婆波利(Ambapālī)。

‘‘ပရိဝုတာ ပါဏကောဋီဟိ, ပဗ္ဗဇိံ ဇိနသာသနေ;

ပတ္တာဟံ အစလံ ဌာနံ, ဓီတာ ဗုဒ္ဓဿ ဩရသာ.

“为千万众生所围绕，我于胜者教出家；我已达不动之境，为佛陀的亲生女。

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ ဟောမိ, သောတဓာတုဝိသုဒ္ဓိယာ;

စေတောပရိယဉာဏဿ, ဝသီ ဟောမိ မဟာမုနိ.

“大牟尼，我于诸神通自在，天耳界清净，亦于他心智自在。

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

“我知晓宿命，天眼已清净；一切漏已尽，今再无后有。

‘‘အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တီသု, ပဋိဘာနေ တထေဝ စ;

ဉာဏံ မေ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ ဝါဟသာ.

“于义、法、词、辩才，我的智慧清净无垢，皆因最胜佛陀之力。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ, ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ;

နာဂီဝ ဗန္ဓနံ ဆေတွာ, ဝိဟရာမိ အနာသဝါ.

“我的烦恼已烧尽，一切诸有已根除；如母象挣脱束缚，我住于无漏。

‘‘သွာဂတံ [Pg.222] ဝတ မေ အာသိ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သန္တိကေ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

“我来到最胜佛陀座前，真是善来！三明已得，佛陀之教已成办。

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ;

ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“四无碍解，以及此八解脱，六神通已亲证，佛陀之教已成办。”

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန တာ ဧဝ ဂါထာ ပစ္စုဒါဟာသီတိ.

然而，证得阿罗汉果后，她省察自己的修行，以自说感兴语的方式重述了那些偈颂。

အမ္ဗပါလီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

庵婆波利长老尼偈释义终。

၂. ရောဟိနီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

2. 罗希尼长老尼偈释义

သမဏာတိ ဘောတိ သုပီတိအာဒိကာ ရောဟိနိယာ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဣတော ဧကနဝုတိကပ္ပေ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ, ဧကဒိဝသံ ဗန္ဓုမတီနဂရေ ဘဂဝန္တံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဒိသွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ပူဝဿ ပူရေတွာ ဘဂဝတော ဒတွာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ အနုက္ကမေန ဥပစိတဝိမောက္ခသမ္ဘာရာ ဟုတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝေသာလိယံ မဟာဝိဘဝဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ရောဟိနီတိ လဒ္ဓနာမာ ဝိညုတံ ပတွာ, သတ္ထရိ ဝေသာလိယံ ဝိဟရန္တေ ဝိဟာရံ ဂန္တဝါ ဓမ္မံ သုတွာ သောတာပန္နာ ဟုတွာ မာတာပိတူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ သာသနေ ပသာဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ တေ အနုဇာနာပေတွာ သယံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ –

罗希尼(Rohinī)长老尼的偈颂以“Samaṇāti bhoti supi”等句为始。她也曾在过去诸佛处种下善根，于一一世中积累能导向解脱的善业。九十一劫前，于毗婆尸(Vipassī)世尊之时，她生于一良家中，长大成人。一日，在班杜玛提(Bandhumatī)城，见世尊行乞，便取其钵，盛满糕点供养世尊，心生欢喜，行五体投地礼。她因这一善业，于天人中轮回，次第积累解脱资粮。于此佛陀出世之时，她生于毗舍离(Vesālī)一富有的婆罗门家，得名罗希尼。长大后，导师住于毗舍离时，她前往精舍闻法，证得入流果。之后为父母说法，令他们于教法中生起净信，并征得他们同意后，自己出家，修习观(vipassanā)，不久便与四无碍解一同证得阿罗汉果。因此而说——

‘‘နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ, ဝိပဿိဿ မဟေသိနော;

ပိဏ္ဍာယ ဝိစရန္တဿ, ပူဝေဒါသိမဟံ တဒါ.

“于班杜玛提城，毗婆尸大仙尊；乞食行化之时，我曾布施糕饼供。

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

“以此善业所成就，以及心愿与意向；心生净信喜悦，我得生三十三天。

‘‘ဆတ္တိံသဒေဝရာဇူနံ[Pg.223], မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

ပညာသစက္ကဝတ္တီနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

“我曾为三十六位天王之王后，我曾为五十位转轮王之王后。

‘‘မနသာ ပတ္ထိတာ နာမ, သဗ္ဗာ မယှံ သမိဇ္ဈထ;

သမ္ပတ္တိံ အနုဘောတွာန, ဒေဝေသု မနုဇေသု စ.

“凡我心所愿，一切皆成就；于天界与人间，享受诸圆满。

‘‘ပစ္ဆိမေ ဘဝသမ္ပတ္တေ, ဇာတော ဝိပ္ပကုလေ အဟံ;

ရောဟိနီ နာမ နာမေန, ဉာတကေဟိ ပိယာယိတာ.

“于最后有生时，我出生于婆罗门族；名为罗希尼，为亲族所爱。

‘‘ဘိက္ခူနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ, ဓမ္မံ သုတွာ ယထာတထံ;

သံဝိဂ္ဂမာနသာ ဟုတွာ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

“我诣比丘处，如实闻正法；心生紧迫感，舍家入无家。

‘‘ယောနိသော ပဒဟန္တီနံ, အရဟတ္တမပါပုဏိံ;

ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပူဝဒါနဿိဒံ ဖလံ.

“我如理精勤，证得阿罗汉果。因九十一劫前所作布施，我未曾堕入恶趣，此是糕饼布施之果。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我诸烦恼已焚尽……（略）……佛陀之教已奉行。”

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပုဗ္ဗေ သောတာပန္နကာလေ ပိတရာ အတ္တနာ စ ဝစနပဋိဝစနဝသေန ဝုတ္တဂါထာ ဥဒါနဝသေန ဘာသန္တီ –

证得阿罗汉果后，她回顾自己的修行，忆起往昔为入流者时，与父亲以问答方式所说之偈，遂以自说语诵出：

၂၇၁.

271.

‘‘သမဏာတိ ဘောတိ သုပိ, သမဏာတိ ပဗုဇ္ဈသိ;

သမဏာနေဝ ကိတ္တေသိ, သမဏီ နူန ဘဝိဿသိ.

“‘沙门’，女儿，你睡时念着；‘沙门’，你醒时也念着；你只称赞沙门，将来必成沙门尼。

၂၇၂.

272.

‘‘ဝိပုလံ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, သမဏာနံ ပဝေစ္ဆသိ;

ရောဟိနီ ဒါနိ ပုစ္ဆာမိ, ကေန တေ သမဏာ ပိယာ.

“你布施丰饶饮食予沙门；罗希尼，我现在问你，你为何喜爱沙门？

၂၇၃.

273.

‘‘အကမ္မကာမာ အလသာ, ပရဒတ္တူပဇီဝိနော;

အာသံသုကာ သာဒုကာမာ, ကေန တေ သမဏာ ပိယာ.

“他们不喜劳作，懈怠，仰赖他人供养维生；他们期盼利养，贪求美味，你为何喜爱沙门？”

၂၇၄.

274.

‘‘စိရဿံ ဝတ မံ တာတ, သမဏာနံ ပရိပုစ္ဆသိ;

တေသံ တေ ကိတ္တယိဿာမိ, ပညာသီလပရက္ကမံ.

“父亲啊，你隔了这么久才问我沙门之事；我将向你称赞他们的智慧、戒行与精进。

၂၇၅.

275.

‘‘ကမ္မကာမာ အနလသာ, ကမ္မသေဋ္ဌဿ ကာရကာ;

ရာဂံ ဒေါသံ ပဇဟန္တိ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ.

“他们乐于劳作，毫不懈怠，作最胜之业；他们舍弃贪欲与嗔恨，因此我喜爱沙门。

၂၇၆.

276.

‘‘တီဏိ ပါပဿ မူလာနိ, ဓုနန္တိ သုစိကာရိနော;

သဗ္ဗံ ပါပံ ပဟီနေသံ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ.

“他们是清净行者，摧毁三恶之根；他们已舍弃一切恶，因此我喜爱沙门。

၂၇၇.

277.

‘‘ကာယကမ္မံ [Pg.224] သုစိ နေသံ, ဝစီကမ္မဉ္စ တာဒိသံ;

မနောကမ္မံ သုစိ နေသံ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ.

“他们身业清净，语业亦然；他们意业清净，因此我喜爱沙门。

၂၇၈.

278.

‘‘ဝိမလာ သင်္ခမုတ္တာဝ, သုဒ္ဓါ သန္တရဗာဟိရာ;

ပုဏ္ဏာ သုက္ကာန ဓမ္မာနံ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ.

“他们如螺贝般无垢，内外清净；他们圆满具足诸善法，因此我喜爱沙门。

၂၇၉.

279.

‘‘ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ, အရိယာ ဓမ္မဇီဝိနော;

အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဒေသေန္တိ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ.

“他们多闻持法，是依法维生的圣者；他们宣说义理与法，因此我喜爱沙门。

၂၈၀.

280.

‘‘ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ, အရိယာ ဓမ္မဇီဝိနော;

ဧကဂ္ဂစိတ္တာ သတိမန္တော, တေန မေ သမဏာ ပိယာ.

“他们多闻持法，是依法维生的圣者；他们心一境性，具足正念，因此我喜爱沙门。

၂၈၁.

281.

‘‘ဒူရင်္ဂမာ သတိမန္တော, မန္တဘာဏီ အနုဒ္ဓတာ;

ဒုက္ခဿန္တံ ပဇာနန္တိ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ.

“他们远行，具足正念，言语有智，不骄慢；他们了知苦的尽头，因此我喜爱沙门。

၂၈၂.

282.

‘‘ယသ္မာ ဂါမာ ပက္ကမန္တိ, န ဝိလောကေန္တိ ကိဉ္စနံ;

အနပေက္ခာဝ ဂစ္ဆန္တိ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ.

“他们从村落离去，不回顾任何事物；他们无所牵挂地行走，因此我喜爱沙门。

၂၈၃.

283.

‘‘န တေ သံ ကောဋ္ဌေ ဩပေန္တိ, န ကုမ္ဘိံ န ခဠောပိယံ;

ပရိနိဋ္ဌိတမေသာနာ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ.

“他们不将食物储藏于仓库，不储藏于瓮中或罐中；他们已终结寻求，因此我喜爱沙门。

၂၈၄.

284.

‘‘န တေ ဟိရညံ ဂဏှန္တိ, န သုဝဏ္ဏံ န ရူပိယံ;

ပစ္စုပ္ပန္နေန ယာပေန္တိ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ.

“他们不接受金银；他们以当下所得维生，因此我喜爱沙门。”

၂၈၅.

285.

‘‘နာနာကုလာ ပဗ္ဗဇိတာ, နာနာဇနပဒေဟိ စ;

အညမညံ ပိဟယန္တိ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ.

“从不同家族出家，从不同地方而来；他们彼此相亲，因此我喜爱沙门。

၂၈၆.

286.

‘‘အတ္ထာယ ဝတ နော ဘောတိ, ကုလေ ဇာတာသိ ရောဟိနီ;

သဒ္ဓါ ဗုဒ္ဓေ စ ဓမ္မေ စ, သံဃေ စ တိဗ္ဗဂါရဝါ.

“罗希尼(Rohinī)，你生于我家，实为我们的利益；你对佛、法、僧伽(Saṅgha)有信心与深切的恭敬。

၂၈၇.

287.

‘‘တုဝဉှေတံ ပဇာနာသိ, ပုညက္ခေတ္တံ အနုတ္တရံ;

အမှမ္ပိ ဧတေ သမဏာ, ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ ဒက္ခိဏံ.

“你知晓这是无上福田；这些沙门也接受我们的供养。

၂၈၈.

288.

‘‘ပတိဋ္ဌိတော ဟေတ္ထ ယညော, ဝိပုလော နော ဘဝိဿတိ;

သစေ ဘာယသိ ဒုက္ခဿ, သစေ တေ ဒုက္ခမပ္ပိယံ.

“若在此处建立祭祀，我们的福报将是广大的；如果你畏惧苦，如果你不喜爱苦。

၂၈၉.

289.

‘‘ဥပေဟိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မံ သံဃဉ္စ တာဒိနံ;

သမာဒိယာဟိ သီလာနိ, တံ တေ အတ္ထာယ ဟေဟိတိ.

“去皈依佛、法，以及如是的僧伽；受持诸戒，那将对你有益。

၂၉၀.

290.

‘‘ဥပေမိ [Pg.225] သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မံ သံဃဉ္စ တာဒိနံ;

သမာဒိယာမိ သီလာနိ, တံ မေ အတ္ထာယ ဟေဟိတိ.

“我皈依佛、法，以及如是的僧伽；我受持诸戒，那将对我有利。

၂၉၁.

291.

‘‘ဗြဟ္မဗန္ဓု ပုရေ အာသိံ, သော ဣဒါနိမှိ ဗြာဟ္မဏော;

တေဝိဇ္ဇော သောတ္တိယော စမှိ, ဝေဒဂူ စမှိ နှာတကော’’တိ. –

“我昔为梵裔，如今是真婆罗门；我是三明者、圣典通达者，是明达者、已沐浴者。”

ဣမာ ဂါထာ ပစ္စုဒါဟာသိ.

她诵念了这些偈颂。

တတ္ထ အာဒိတော တိဿော ဂါထာ အတ္တနော ဓီတု ဘိက္ခူသု သမ္မုတိံ အနိစ္ဆန္တေန ဝုတ္တာ. တတ္ထ သမဏာတိ ဘောတိ သုပီတိ ဘောတိ တွံ သုပနကာလေပိ ‘‘သမဏာ သမဏာ’’တိ ကိတ္တေန္တီ သမဏပဋိဗဒ္ဓံယေဝ ကထံ ကထေန္တီ သုပသိ. သမဏာတိ ပဗုဇ္ဈသီတိ သုပနတော ဥဋ္ဌဟန္တီပိ ‘‘သမဏာ’’ဣစ္စေဝံ ဝတွာ ပဗုဇ္ဈသိ နိဒ္ဒါယ ဝုဋ္ဌာသိ. သမဏာနေဝ ကိတ္တေသီတိ သဗ္ဗကာလမ္ပိ သမဏေ ဧဝ သမဏာနမေဝ ဝါ ဂုဏေ ကိတ္တေသိ အဘိတ္ထဝသိ. သမဏီ နူန ဘဝိဿသီတိ ဂိဟိရူပေန ဌိတာပိ စိတ္တေန သမဏီ ဧဝ မညေ ဘဝိဿသိ. အထ ဝါ သမဏီ နူန ဘဝိဿသီတိ ဣဒါနိ ဂိဟိရူပေန ဌိတာပိ န စိရေနေဝ သမဏီ ဧဝ မညေ ဘဝိဿသိ သမဏေသု ဧဝ နိန္နပေါဏဘာဝတော.

其中，最初的三首偈颂是父亲因不愿其女赞同比丘们而说的。其中，“‘沙门’，女儿，你睡时念着”意为：女儿啊，你即使在睡梦中也一直称赞“沙门、沙门”，说着只与沙门相关的话而睡着了。“‘沙门’，你醒时也念着”意为：你从睡梦中醒来，也是说了“沙门”这样的话才醒来的，才从睡眠中起来的。“你只称赞沙门”意为：你无论何时都只称赞沙门，或者只称赞沙门们的功德，赞美他们。“将来必成沙门尼”意为：即使现在以居士的身份存在，我也认为你的心一定会成为沙门尼。或者说，“将来必成沙门尼”意为：即使现在以居士的身份存在，我认为你不久就会成为沙门尼，因为你的心已经完全倾向于沙门。

ပဝေစ္ဆသီတိ ဒေသိ. ရောဟိနီ ဒါနိ ပုစ္ဆာမီတိ, အမ္မ ရောဟိနိ, တံ အဟံ ဣဒါနိ ပုစ္ဆာမီတိ ဗြာဟ္မဏော အတ္တနော ဓီတရံ ပုစ္ဆန္တော အာဟ. ကေန တေ သမဏာ ပိယာတိ, အမ္မ ရောဟိနိ, တွံ သယန္တီပိ ပဗုဇ္ဈန္တီပိ အညဒါပိ သမဏာနမေဝ ဂုဏေ ကိတ္တယသိ, ကေန နာမ ကာရဏေန တုယှံ သမဏာ ပိယာယိတဗ္ဗာ ဇာတာတိ အတ္ထော.

“你布施”即“你给予”。“罗希尼，我现在问你”意为：婆罗门问自己的女儿说：“女儿罗希尼，我现在问你。”“你为何喜爱沙门”意为：女儿罗希尼，你无论是睡着还是醒来，甚至其他时候，都称赞沙门的功德，到底是什么原因让你觉得沙门值得喜爱呢？

ဣဒါနိ ဗြာဟ္မဏော သမဏေသု ဒေါသံ ဓီတု အာစိက္ခန္တော ‘‘အကမ္မကာမာ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ အကမ္မကာမာတိ န ကမ္မကာမာ, အတ္တနော ပရေသဉ္စ အတ္ထာဝဟံ ကိဉ္စိ ကမ္မံ န ကာတုကာမာ. အလသာတိ ကုသီတာ. ပရဒတ္တူပဇီဝိနောတိ ပရေဟိ ဒိန္နေနေဝ ဥပဇီဝနသီလာ. အာသံသုကာတိ တတော ဧဝ ဃာသစ္ဆာဒနာဒီနံ အာသီသနကာ. သာဒုကာမာတိ သာဒုံ မဓုရမေဝ အာဟာရံ ဣစ္ဆနကာ. သဗ္ဗမေတံ ဗြာဟ္မဏော သမဏာနံ ဂုဏေ အဇာနန္တော အတ္တနာဝ ပရိကပ္ပိတံ ဒေါသမာဟ.

如今婆罗门在向女儿指出沙门的过失时，说了“不喜劳作”这首偈颂。其中，“不喜劳作”意为：不喜欢劳作，不愿做任何对自己和他人有益的事情。“懈怠”即是懒惰。“仰赖他人供养维生”是指习惯靠别人布施来生活。“期盼利养”即是从那里希望得到食物、衣服等。“贪求美味”即是想要美味甘甜的食物。这一切都是婆罗门不了解沙门的功德，只是自己臆想出来的过失。

တံ [Pg.226] သုတွာ ရောဟိနီ ‘‘လဒ္ဓေါ ဒါနိ မေ ဩကာသော အယျာနံ ဂုဏေ ကထေတု’’န္တိ တုဋ္ဌမာနသာ ဘိက္ခူနံ ဂုဏေ ကိတ္တေတုကာမာ ပဌမံ တာဝ တေသံ ကိတ္တနေ သောမနဿံ ပဝေဒေန္တီ ‘‘စီရဿံ ဝတ မံ, တာတာ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ စိရဿံ ဝတာတိ စိရေန ဝတ. တာတာတိ ပိတရံ အာလပတိ. သမဏာနန္တိ သမဏေ သမဏာနံ ဝါ မယှံ ပိယာယိတဗ္ဗံ ပရိပုစ္ဆသိ. တေသန္တိ သမဏာနံ. ပညာသီလပရက္ကမန္တိ ပညဉ္စ သီလဉ္စ ဥဿာဟဉ္စ.

罗希尼听了后，心想：“现在我得到机会来宣说尊者们的功德了！”她内心欢喜，想要称扬比丘们的功德，首先为了在称扬时表达喜悦之情，便说了此偈：“父亲啊，你隔了这么久才问我！”。于此，“隔了这么久”即“经过了很久”。“父亲啊”是称呼父亲。“沙门之事”是指你问及我所喜爱的沙门们。“他们的”指沙门们。“智慧、戒行与精进”是指智慧、戒律和努力。

ကိတ္တယိဿာမီတိ ကထယိဿာမိ. ပဋိဇာနေတွာ တေ ကိတ္တေန္တီ ‘‘အကမ္မကာမာ အလသာ’’တိ တေန ဝုတ္တံ ဒေါသံ တာဝ နိဗ္ဗေဌေတွာ တပ္ပဋိပက္ခဘူတံ ဂုဏံ ဒဿေတုံ ‘‘ကမ္မကာမာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကမ္မကာမာတိ ဝတ္တပဋိဝတ္တာဒိဘေဒံ ကမ္မံ သမဏကိစ္စံ ပရိပူရဏဝသေန ကာမေန္တိ ဣစ္ဆန္တီတိ ကမ္မကာမာ. တတ္ထ ယုတ္တပ္ပယုတ္တာ ဟုတွာ ဥဋ္ဌာယ သမုဋ္ဌာယ ဝါယမနတော န အလသာတိ အနလသာ. တံ ပန ကမ္မံ သေဋ္ဌံ ဥတ္တမံ နိဗ္ဗာနာဝဟမေဝ ကရောန္တီတိ ကမ္မသေဋ္ဌဿ ကာရကာ. ကရောန္တာ ပန တံ ပဋိပတ္တိယာ အနဝဇ္ဇဘာဝတော ရာဂံ ဒေါသံ ပဇဟန္တိ, ယထာ ရာဂဒေါသာ ပဟီယန္တိ, ဧဝံ သမဏာ ကမ္မံ ကရောန္တိ. တေန မေ သမဏာ ပိယာတိ တေန ယထာဝုတ္တေန သမ္မာပဋိပဇ္ဇနေန မယှံ သမဏာ ပိယာယိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော.

“我将称赞”即“我将讲述”。她承诺之后，为了驳斥他所说的“不喜劳作，懈怠”这个过失，并显示与之相反的功德，便说了“乐于劳作”等句。其中，“乐于劳作”是指喜爱并渴望圆满完成作为沙门应做的各种本分职责。因为他们勤勉投入，奋起努力，所以不懈怠。“作最胜之业者”，指的是他们所做的工作是最好、最高尚的，是能带来涅槃的。由于他们的修行无有瑕疵，他们舍弃贪与嗔。沙门们如此工作，从而舍断了贪与嗔。“因此我喜爱沙门”意为：因为他们有如上所述的正当修行，所以我喜爱沙门。

တီဏိ ပါပဿ မူလာနီတိ လောဘဒေါသမောဟသင်္ခါတာနိ အကုသလဿ တီဏိ မူလာနိ. ဓုနန္တီတိ နိဂ္ဃာတေန္တိ, ပဇဟန္တီတိ အတ္ထော. သုစိကာရိနောတိ အနဝဇ္ဇကမ္မကာရိနော. သဗ္ဗံ ပါပံ ပဟီနေသန္တိ အဂ္ဂမဂ္ဂါဓိဂမေန ဧသံ သဗ္ဗမ္ပိ ပါပံ ပဟီနံ.

“三恶之根”是指被称为贪、嗔、痴的不善三根。“摧毁”即是消灭、舍弃的意思。“清净行者”是指行为无过失者。“他们已舍弃一切恶”是指通过证得最上道，他们的一切恶都已断除。

ဧဝံ ‘‘သမဏာ သုစိကာရိနော’’တိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ကာယကမ္မ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တံ သုဝိညေယျမေဝ.

如是，为详细解释“沙门是清净行者”此略说之义，故说“身业”此偈。此偈易于了知。

ဝိမလာ သင်္ခမုတ္တာဝါတိ သုဓောတသင်္ခါ ဝိယ မုတ္တာ ဝိယ စ ဝိဂတမလာ ရာဂါဒိမလရဟိတာ. သုဒ္ဓါ သန္တရဗာဟိရာတိ သန္တရဉ္စ ဗာဟိရဉ္စ သန္တရဗာဟိရံ. တတော သန္တရဗာဟိရတော သုဒ္ဓါ, သုဒ္ဓါသယပယောဂါတိ အတ္ထော. ပုဏ္ဏာ သုက္ကာန ဓမ္မာနန္တိ ဧကန္တသုက္ကေဟိ အနဝဇ္ဇဓမ္မေဟိ ပရိပုဏ္ဏာ, အသေခေဟိ သီလက္ခန္ဓာဒီဟိ သမန္နာဂတာတိ အတ္ထော.

“无垢如螺贝与珍珠”是说：犹如洗净的螺贝与珍珠一般，远离尘垢，无有贪等诸垢。“内外清净”是说：内心与外在，此即内外。因此，内外清净，意即意乐与行为皆清净。“圆满白法”是说：完全具足纯白、无过失之法，意即具备无学者的戒蕴等。

သုတ္တဂေယျာဒိဗဟုံ [Pg.227] သုတံ ဧတေသံ, သုတေန ဝါ ဥပ္ပန္နာတိ ဗဟုဿုတာ, ပရိယတ္တိဗာဟုသစ္စေန ပဋိဝေဓဗာဟုသစ္စေန စ သမန္နာဂတာတိ အတ္ထော. တမေဝ ဒုဝိဓမ္ပိ ဓမ္မံ ဓာရေန္တီတိ ဓမ္မဓရာ. သတ္တာနံ အာစာရသမာစာရသိက္ခာပဒေန အရီယန္တီတိ အရိယာ. ဓမ္မေန ဉာယေန ဇီဝန္တီတိ ဓမ္မဇီဝိနော. အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဒေသေန္တီတိ ဘာသိတတ္ထဉ္စ ဒေသနာဓမ္မဉ္စ ကထေန္တိ ပကာသေန္တိ. အထ ဝါ အတ္ထတော အနပေတံ ဓမ္မတော အနပေတဉ္စ ဒေသေန္တိ အာစိက္ခန္တိ.

“多闻者”是说：他们听闻了许多经、应诵等，或由听闻而生起，意即具备教理多闻与通达多闻。“持法者”是说：他们受持此二种法。“圣者”是说：他们因其行为、正行与学处而被众生亲近。“法命者”是说：他们如法、如理地生活。“宣讲义与法者”是说：他们讲述、阐明所说之义与教法；或者，他们宣讲、教导不背离义理与法的内容。

ဧကဂ္ဂစိတ္တာတိ သမာဟိတစိတ္တာ. သတိမန္တောတိ ဥပဋ္ဌိတသတိနော.

“心一境性者”是说心已得等持。“具念者”是说念已现前。

ဒူရင်္ဂမာတိ အရညဂတာ, မနုဿူပစာရံ မုဉ္စိတွာ ဒူရံ ဂစ္ဆန္တာ, ဣဒ္ဓါနုဘာဝေန ဝါ ယထာရုစိတံ ဒူရံ ဌာနံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဒူရင်္ဂမာ. မန္တာ ဝုစ္စတိ ပညာ, တာယ ဘဏနသီလတာယ မန္တဘာဏီ. န ဥဒ္ဓတာတိ အနုဒ္ဓတာ, ဥဒ္ဓစ္စရဟိတာ ဝူပသန္တစိတ္တာ. ဒုက္ခဿန္တံ ပဇာနန္တီတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ပရိယန္တဘူတံ နိဗ္ဗာနံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ.

“远行者”是说：去到森林者，舍弃人际交往而远行者，或以神通力随心所欲前往远处者。“智”即是慧(paññā)，因他们善于言说此慧，故为“慧语者”。“不掉举者”是说：不掉举，远离掉举，心已寂静。“知苦之终者”是说：他们彻证作为轮回苦之终点的涅槃。

န ဝိလောကေန္တိ ကိဉ္စနန္တိ ယတော ဂါမတော ပက္ကမန္တိ, တသ္မိံ ဂါမေ ကဉ္စိ သတ္တံ ဝါ သင်္ခါရံ ဝါ အပေက္ခာဝသေန န ဩလောကေန္တိ, အထ ခေါ ပန အနပေက္ခာဝ ဂစ္ဆန္တိ ပက္ကမန္တိ.

“不回顾任何事物”是说：当他们从村落出发时，不因留恋而回顾村中的任何有情或事物，而是无所留恋地离去。

န တေ သံ ကောဋ္ဌေ ဩပေန္တီတိ တေ သမဏာ သံ အတ္တနော သန္တကံ သာပတေယျံ ကောဋ္ဌေ န ဩပေန္တိ န ပဋိသာမေတွာ ဌပေန္တိ တာဒိသဿ ပရိဂ္ဂဟဿ အဘာဝတော. ကုမ္ဘိန္တိ ကုမ္ဘိယံ. ခဠောပိယန္တိ ပစ္ဆိယံ. ပရိနိဋ္ဌိတမေသာနာတိ ပရကုလေသု ပရေသံ အတ္ထာယ သိဒ္ဓမေဝ ဃာသံ ပရိယေသန္တာ.

“他们不在仓库中储藏”是说：那些沙门不将自己的财物与财产放入仓库，不收拾存放，因为没有那样的所有物。“在罐中”是说在陶罐中。“在篮中”是说在篮子中。“寻觅已成办之食者”是说：他们在其他家庭中寻觅他人已准备好的食物。

ဟိရညန္တိ ကဟာပဏံ. ရူပိယန္တိ ရဇတံ. ပစ္စုပ္ပန္နေန ယာပေန္တီတိ အတီတံ အနနုသောစန္တာ အနာဂတဉ္စ အပစ္စာသီသန္တာ ပစ္စုပ္ပန္နေန ယာပေန္တိ အတ္တဘာဝံ ပဝတ္တေန္တိ.

“金”是指咖哈帕那(kahāpaṇa)。“银”是指白银。“以现在之物维生”是说：不追悔过去，不期盼未来，他们以现在之物维生，维持生命。

အညမညံ ပိဟယန္တီတိ အညမညသ္မိံ မေတ္တိံ ကရောန္တိ. ‘‘ပိဟာယန္တိ’’ပိ ပါဌော, သော ဧဝ အတ္ထော.

“互相喜爱者”是说：他们彼此间修习慈心。“Pihāyanti”也是一种读法，其义相同。

ဧဝံ သော ဗြာဟ္မဏော ဓီတုယာ သန္တိကေ ဘိက္ခူနံ ဂုဏေ သုတွာ ပသန္နမာနသော ဓီတရံ ပသံသန္တော ‘‘အတ္ထာယ ဝတာ’’တိအာဒိမာဟ.

如是，彼婆罗门于女儿处听闻比丘之功德后，内心欢喜，称赞女儿说：“实在有利益啊”等。

အမှမ္ပီတိ အမှာကမ္ပိ. ဒက္ခိဏန္တိ ဒေယျဓမ္မံ.

“于我等亦”即“于我们亦”。“供物”是指应布施之物。

ဧတ္ထာတိ [Pg.228] ဧတေသု သမဏေသု. ယညောတိ ဒါနဓမ္မော. ဝိပုလောတိ ဝိပုလဖလော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“于此”，谓于此等沙门之中。“祭祀”，谓布施之法。“广大”，谓果报广大。其余部分与前述相同。

ဧဝံ ဗြာဟ္မဏော သရဏေသု သီလေသု စ ပတိဋ္ဌိတော အပရဘာဂေ သဉ္ဇာတသံဝေဂေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာယ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနေန္တော ‘‘ဗြဟ္မဗန္ဓူ’’တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ.

如是，彼婆罗门于皈依处与戒律上安住，其后生起悚惧感而出家，增长观(vipassanā)，安住于阿罗汉果，反观自己之行道，自说感兴偈：“婆罗门族”。此偈之义已于下方述及。

ရောဟိနီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

罗希尼长老尼偈释义终。

၃. စာပါထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

3. 叉钵长老尼偈释义

လဋ္ဌိဟတ္ထော ပုရေ အာသီတိအာဒိကာ စာပါယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ, အနုက္ကမေန ဥပစိတကုသလမူလာ သမ္ဘတဝိမောက္ခသမ္ဘာရာ ဟုတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဝင်္ဂဟာရဇနပဒေ အညတရသ္မိံ မိဂလုဒ္ဒကဂါမေ ဇေဋ္ဌကမိဂလုဒ္ဒကဿ ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, စာပါတိဿာ နာမံ အဟောသိ. တေန စ သမယေန ဥပကော အာဇီဝကော ဗောဓိမဏ္ဍတော ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတုံ ဗာရာဏသိံ ဥဒ္ဒိဿ ဂစ္ဆန္တေန သတ္ထာရာ သမာဂတော ‘‘ဝိပ္ပသန္နာနိ ခေါ တေ, အာဝုသော, ဣန္ဒြိယာနိ, ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော, ကံသိ တွံ, အာဝုသော, ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတော, ကော ဝါ တေ သတ္ထာ, ကဿ ဝါ တွံ ဓမ္မံ ရောစေသီ’’တိ (မဟာဝ. ၁၁; မ. နိ. ၁.၂၈၅) ပုစ္ဆိတွာ –

“往昔手持棍杖”等偈，是叉钵(Cāpā)长老尼所说。她也曾在过去诸佛时立下誓愿，在生生世世中积累能导向解脱的善业，依次积累善根，备妥解脱的资粮后，在此佛陀出世时，她投生于邦加哈拉国(Vaṅgahārajanapada)一个猎鹿村中，成为首席猎鹿人的女儿，名为叉钵。当时，裸行顺命外道优波迦(Upaka)从菩提座出发，欲前往波罗奈城(Bārāṇasī)转法轮时，与世尊相遇，他问道：“贤友，你的诸根明净，肤色纯净光洁。贤友，你为谁而出家？谁是你的导师？你信奉谁的法？”

‘‘သဗ္ဗာဘိဘူ သဗ္ဗဝိဒူဟမသ္မိ, သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု အနူပလိတ္တော;

သဗ္ဗဉ္ဇဟော တဏှာက္ခယေ ဝိမုတ္တော, သယံ အဘိညာယ ကမုဒ္ဒိသေယျံ. (ဓ. ပ. ၃၅၃;

မဟာဝ. ၁၁;

ကထာ. ၄၀၅;

မ. နိ. ၁.၂၈၅);

“我已胜伏一切，我已了知一切，于一切法中无所染著；我已舍弃一切，于爱尽中解脱，由自亲证，我当指谁为师？”

‘‘န မေ အာစရိယော အတ္ထိ, သဒိသော မေ န ဝိဇ္ဇတိ;

သဒေဝကသ္မိံ လောကသ္မိံ, နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလော.

“我无有老师，无有与我等同者；于包含天神的世界，无有与我匹敌者。”

‘‘အဟဉှိ [Pg.229] အရဟာ လောကေ, အဟံ သတ္ထာ အနုတ္တရော;

ဧကောမှိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, သီတိဘူတောမှိ နိဗ္ဗုတော.

“我实为世间阿罗汉，我是无上导师；我是唯一的正自觉者，我已清凉，已达涅槃。”

‘‘ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတုံ, ဂစ္ဆာမိ ကာသိနံ ပုရံ;

အန္ဓီဘူတသ္မိံ လောကသ္မိံ, အာဟဉ္ဆံ အမတဒုန္ဒုဘိ’’န္တိ. (မဟာဝ. ၁၁;

ကထာ. ၄၀၅;

မ. နိ. ၁.၂၈၅) –

“为转动法轮，我前往迦尸城；于盲暗的世界中，我将敲响不死之鼓。”

သတ္ထာရာ အတ္တနော သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓဘာဝေ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနေ စ ပဝေဒိတေ ပသန္နစိတ္တော သော ‘‘ဟုပေယျပါဝုသော, အရဟသိ အနန္တဇိနော’’တိ (မဟာဝ. ၁၁; မ. နိ. ၁.၂၈၅) ဝတွာ ဥမ္မဂ္ဂံ ဂဟေတွာ ပက္ကန္တော ဝင်္ဂဟာရဇနပဒံ အဂမာသိ. သော တတ္ထ ဧကံ မိဂလုဒ္ဒကဂါမကံ ဥပနိဿာယ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. တံ တတ္ထ ဇေဋ္ဌကမိဂလုဒ္ဒကော ဥပဋ္ဌာသိ. သော ဧကဒိဝသံ ဒူရံ မိဂဝံ ဂစ္ဆန္တော ‘‘မယှံ အရဟန္တေ မာ ပမဇ္ဇီ’’တိ အတ္တနော ဓီတရံ စာပံ အာဏာပေတွာ အဂမာသိ သဒ္ဓိံ ပုတ္တဘာတုကေဟိ. သာ စဿ ဓီတာ အဘိရူပါ ဟောတိ ဒဿနီယာ.

当世尊宣说自己已证得全知佛果并将转动法轮时，他心生净信，说道：“贤友，但愿如此，你堪为无尽的胜利者！”说完，他便走上另一条路，离开了，前往邦加哈拉国。他在那里靠近一个猎鹿小村庄住了下来。当地的猎人首领前来侍奉他。一天，猎人首领要到远处去猎鹿，他命令女儿叉钵说：“不要疏忽了我的阿罗汉。”然后便与他的儿子和兄弟们一同离去。他的这位女儿容貌秀丽，端庄可喜。

အထ ခေါ ဥပကော အာဇီဝကော ဘိက္ခာစာရဝေလာယံ မိဂလုဒ္ဒကဿ ဃရံ ဂတော ပရိဝိသိတုံ ဥပဂတံ စာပံ ဒိသွာ ရာဂေန အဘိဘူတော ဘုဉ္ဇိတုမ္ပိ အသက္ကောန္တော ဘာဇနေန ဘတ္တံ အာဒါယ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဘတ္တံ ဧကမန္တေ နိက္ခိပိတွာ ‘‘သစေ စာပံ လဘိဿာမိ, ဇီဝါမိ, နော စေ, မရိဿာမီ’’တိ နိရာဟာရော နိပဇ္ဇိ. သတ္တမေ ဒိဝသေ မိဂလုဒ္ဒကော အာဂန္တွာ ဓီတရံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကိံ မယှံ အရဟန္တေ န ပမဇ္ဇီ’’တိ? သာ ‘‘ဧကဒိဝသမေဝ အာဂန္တွာ ပုန နာဂတပုဗ္ဗော’’တိ အာဟ. မိဂလုဒ္ဒကော စ တာဝဒေဝဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, အဖာသုက’’န္တိ ပါဒေ ပရိမဇ္ဇန္တော ပုစ္ဆိ. ဥပကော နိတ္ထုနန္တော ပရိဝတ္တတိယေဝ. သော ‘‘ဝဒထ, ဘန္တေ, ယံ မယာ သက္ကာ ကာတုံ, သဗ္ဗံ တံ ကရိဿာမီ’’တိ အာဟ. ဥပကော ဧကေန ပရိယာယေန အတ္တနော အဇ္ဈာသယံ အာရောစေသိ. ‘‘ဣတရော ဇာနာသိ ပန, ဘန္တေ, ကိဉ္စိ သိပ္ပ’’န္တိ. ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ. ‘‘န, ဘန္တေ, ကိဉ္စိ သိပ္ပံ အဇာနန္တေန သက္ကာ ဃရံ အာဝသိတု’’န္တိ. သော အာဟ – ‘‘နာဟံ ကိဉ္စိ သိပ္ပံ ဇာနာမိ, အပိစ တုမှာကံ မံသဟာရကော ဘဝိဿာမိ, မံသဉ္စ ဝိက္ကိဏိဿာမီ’’တိ. မာဂဝိကော ‘‘အမှာကမ္ပိ ဧတဒေဝ ရုစ္စတီ’’တိ ဥတ္တရသာဋကံ ဒတွာ အတ္တနော သဟာယကဿ ဂေဟေ ကတိပါဟံ ဝသာပေတွာ တာဒိသေ ဒိဝသေ ဃရံ အာနေတွာ ဓီတရံ အဒါသိ.

于是，裸行顺命外道优波迦(Upaka)在托钵乞食的时候，来到猎人的家。当他看见前来供食的卡帕(Cāpā)时，即被贪欲所征服，甚至无法进食。他拿着钵回到住处，将食物搁置一旁，心想：“如果能得到卡帕，我就活下去；如果不能，我就死。”于是他绝食躺下。到了第七天，猎人回来问女儿：“你没有怠慢我的阿罗汉吧？”她说：“他只来过一天，之后就再也没来过了。”猎人立刻前往他的住处，一边按摩他的脚一边问道：“尊者，您哪里不舒服吗？”优波迦只是呻吟着翻来覆去。猎人说：“尊者，请说吧，凡是我能做到的，我都会为您办到。”优波迦便拐弯抹角地表明了自己的心意。对方问道：“那么，尊者，您懂什么手艺吗？”“我不懂。”“尊者，不懂任何手艺，是无法居家生活的。”他说：“我虽然不懂任何手艺，但我可以为你们运送和贩卖肉食。”猎人说：“我们也正合此意。”便给了他一件上衣，让他在朋友家住了几天，然后选了一个合适的日子，把他带回家，并将女儿嫁给了他。

အထ [Pg.230] ကာလေ ဂစ္ဆန္တေ တေသံ သံဝါသမနွာယ ပုတ္တော နိဗ္ဗတ္တိ, သုဘဒ္ဒေါတိဿ နာမံ အကံသု. စာပါ တဿ ရောဒနကာလေ ‘‘ဥပကဿ ပုတ္တ, အာဇီဝကဿ ပုတ္တ, မံသဟာရကဿ ပုတ္တ, မာ ရောဒိ မာ ရောဒီ’’တိအာဒိနာ ပုတ္တတောသနဂီတေန ဥပကံ ဥပ္ပဏ္ဍေသိ. သော ‘‘မာ တွံ စာပေ မံ ‘အနာထော’တိ မညိ, အတ္ထိ မေ သဟာယော အနန္တဇိနော နာမ, တဿာဟံ သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ အာဟ. စာပါ ‘‘ဧဝမယံ အဋ္ဋီယတီ’’တိ ဉတွာ ပုနပ္ပုနံ တထာ ကထေသိယေဝ. သော ဧကဒိဝသံ တာယ တထာ ဝုတ္တော ကုဇ္ဈိတွာ ဂန္တုမာရဒ္ဓေါ. တာယ တံ တံ ဝတွာ အနုနီယမာနောပိ သညတ္တိံ အနာဂစ္ဆန္တော ပစ္ဆိမဒိသာဘိမုခေါ ပက္ကာမိ.

时光流逝，他们共同生活后生下一个儿子，为他取名为须跋陀(Subhaddo)。卡帕在他啼哭时，用“优波迦之子，裸行顺命外道之子，贩肉者之子，别哭，别哭”等哄孩子的歌谣来戏弄优波迦。优波迦说：“卡帕，你不要以为我没有依靠，我有个朋友名叫无尽胜(Anantajina)，我要去他那里。”卡帕知道他已心生厌烦，便一再地那样说。一日，优波迦被她这样说后，生气地准备离开。即使卡帕再三劝说，他也不接受，朝着西方走去。

ဘဂဝါ စ တေန သမယေန သာဝတ္ထိယံ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဘိက္ခူနံ အာစိက္ခိ – ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, အဇ္ဇ ‘ကုဟိံ အနန္တဇိနော’တိ ဣဓာဂန္တွာ ပုစ္ဆတိ, တံ မမ သန္တိကံ ပေသေထာ’’တိ. ဥပကောပိ ‘‘ကုဟိံ အနန္တဇိနော ဝသတီ’’တိ တတ္ထ တတ္ထ ပုစ္ဆန္တော အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ဝိဟာရမဇ္ဈေ ဌတွာ ‘‘ကုဟိံ အနန္တဇိနော’’တိ ပုစ္ဆိ. တံ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော သန္တိကံ နယိံသု. သော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ‘‘ဇာနာထ မံ ဘဂဝါ’’တိ အာဟ. ‘‘အာမ, ဇာနာမိ, ကုဟိံ ပန တွံ ဧတ္တကံ ကာလံ ဝသီ’’တိ? ‘‘ဝင်္ဂဟာရဇနပဒေ, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဥပက, ဣဒါနိ မဟလ္လကော ဇာတော ပဗ္ဗဇိတုံ သက္ခိဿသီ’’တိ? ‘‘ပဗ္ဗဇိဿာမိ, ဘန္တေ’’တိ. သတ္ထာ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာဏာပေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဣမံ ပဗ္ဗာဇေဟီ’’တိ. သော တံ ပဗ္ဗာဇေသိ. သော ပဗ္ဗဇိတော သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇန္တော န စိရဿေဝ အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌာယ ကာလံ ကတွာ အဝိဟေသု နိဗ္ဗတ္တော, နိဗ္ဗတ္တက္ခဏေယေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အဝိဟေသု နိဗ္ဗတ္တမတ္တာ သတ္တ ဇနာ အရဟတ္တံ ပတ္တာ, တေသံ အယံ အညတရော. ဝုတ္တဉှေတံ –

当时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇陀林，对比丘们说：“诸位比丘，今天若有人来此询问‘无尽胜在哪里？’，你们就把他带到我这里来。”优波迦也四处询问“无尽胜住在哪里？”，次第来到舍卫城，进入精舍后，站在精舍中间问道：“无尽胜在哪里？”比丘们便将他引至世尊面前。他见到世尊便说：“世尊认识我吗？”“是的，我认识。但你这么长时间住在哪里？”“世尊，在Vaṅgahāra国。”“优波迦，你现在年老了，还能出家吗？”“世尊，我愿出家。”导师便吩咐一位比丘：“来，比丘，你为他剃度。”于是那位比丘为他剃度。他出家后，从导师处领受业处，精勤修习，不久便证得不还果，命终后投生于无烦天(Aviha)，在投生的刹那即证得阿罗汉果。在无烦天投生的七人都证得了阿罗汉果，他便是其中之一。如是说：

‘‘အဝိဟံ ဥပပန္နာသေ, ဝိမုတ္တာ သတ္တ ဘိက္ခဝေါ;

ရာဂဒေါသပရိက္ခီဏာ, တိဏ္ဏာ လောကေ ဝိသတ္တိကံ.

“七位比丘生于无烦天，已得解脱；贪瞋已尽，已渡世间之缠缚。

‘‘ဥပကောပလဂဏ္ဍော စ, ပက္ကုသာတိ စ တေ တယော;

ဘဒ္ဒိယော ခဏ္ဍဒေဝေါ စ, ဗာဟုရဂ္ဂိ စ သိင်္ဂိယော;

တေ ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, ဒိဗ္ဗယောဂံ ဥပစ္စဂု’’န္တိ. (သံ. နိ. ၁.၁၀၅);

“优波迦(Upaka)、波罗犍陀(Palagaṇḍa)，以及布库萨提(Pukkusāti)，此三人；跋提(Bhaddiya)与犍陀提婆(Khaṇḍadeva)，巴护罗耆(Bāhuraggi)与星吉亚(Siṅgiya)；彼等舍离人身后，已达天界之境地。”

ဥပကေ [Pg.231] ပန ပက္ကန္တေ နိဗ္ဗိန္ဒဟဒယာ စာပါ ဒါရကံ အယျကဿ နိယျာဒေတွာ ပုဗ္ဗေ ဥပကေန ဂတမဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တီ သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌိတာ, အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပုဗ္ဗေ ဥပကေန အတ္တနာ စ ကထိတဂါထာယော ဥဒါနဝသေန ဧကဇ္ဈံ ကတွာ –

优波迦离开后，卡帕(Cāpā)心生厌离，把孩子交给祖父，自己沿着优波迦走过的路前往舍卫城。抵达舍卫城后，她在比丘尼处出家，修习观(vipassanā)业处，依道次第证得阿罗汉果。她回顾自己的修行，想起先前优波迦和自己说过的偈颂，便将它们汇集起来作为自说(udāna)：

၂၉၂.

292.

‘‘လဋ္ဌိဟတ္ထော ပုရေ အာသိ, သော ဒါနိ မိဂလုဒ္ဒကော;

အာသာယ ပလိပါ ဃောရာ, နာသက္ခိ ပါရမေတဝေ.

“昔日执杖人，今作猎鹿者；欲念如泥淖，难越生死河。

၂၉၃.

293.

‘‘သုမတ္တံ မံ မညမာနာ, စာပိ ပုတ္တမတောသယိ;

စာပါယ ဗန္ဓနံ ဆေတွာ, ပဗ္ဗဇိဿံ ပုနောပဟံ.

“你以为我已沉醉，还用儿子来取悦；我将斩断卡帕的束缚，再次出家。”

၂၉၄.

294.

‘‘မာ မေ ကုဇ္ဈိ မဟာဝီရ, မာ မေ ကုဇ္ဈိ မဟာမုနိ;

န ဟိ ကောဓပရေတဿ, သုဒ္ဓိ အတ္ထိ ကုတော တပေါ.

“大雄莫对我嗔恚，大牟尼莫对我嗔恚；为嗔恚所征服者，清净苦行又何觅？”

၂၉၅.

295.

‘‘ပက္ကမိဿဉ္စ နာဠာတော, ကောဓ နာဠာယ ဝစ္ဆတိ;

ဗန္ဓန္တီ ဣတ္ထိရူပေန, သမဏေ ဓမ္မဇီဝိနော.

“我将离开那罗(Nāḷā)，谁还会去那罗？你以女色来束缚，那些如法生活的沙门。”

၂၉၆.

296.

‘‘ဧဟိ ကာဠ နိဝတ္တဿု, ဘုဉ္ဇ ကာမေ ယထာ ပုရေ;

အဟဉ္စ တေ ဝသီကတာ, ယေ စ မေ သန္တိ ဉာတကာ.

“来吧，黑郎(Kāḷa)，请回心转意，如往昔般享受欲乐；我已顺从于你，我的亲族们也是。”

၂၉၇.

297.

‘‘ဧတ္တော စာပေ စတုဗ္ဘာဂံ, ယထာ ဘာသသိ တွဉ္စ မေ;

တယိ ရတ္တဿ ပေါသဿ, ဥဠာရံ ဝတ တံ သိယာ.

“卡帕(Cāpā)，你对我所说的，哪怕只有四分之一是真的，对于一个迷恋你的人来说，那也真是太好了！”

၂၉၈.

298.

‘‘ကာဠင်္ဂိနိံဝ တက္ကာရိံ, ပုပ္ဖိတံ ဂိရိမုဒ္ဓနိ;

ဖုလ္လံ ဒါလိမလဋ္ဌိံဝ, အန္တောဒီပေဝ ပါဋလိံ.

“如山巅盛开的黑枝檀伽利树(takkārī)，如花满枝头的石榴，又如岛屿上的巴塔拉花(pāṭali)；

၂၉၉.

299.

‘‘ဟရိစန္ဒနလိတ္တင်္ဂိံ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနိံ;

တံ မံ ရူပဝတိံ သန္တိံ, ကဿ ဩဟာယံ ဂစ္ဆသိ.

“身涂黄旃檀，身着迦尸衣；我这般貌美，舍我欲何去？”

၃၀၀.

300.

‘‘သာကုန္တိကောဝ သကုဏိံ, ယထာ ဗန္ဓိတုမိစ္ဆတိ;

အာဟရိမေန ရူပေန, န မံ တွံ ဗာဓယိဿသိ.

“犹如捕鸟人，设饵欲捕鸟；你无法用你诱人的美色，来将我束缚。”

၃၀၁.

301.

‘‘ဣမဉ္စ မေ ပုတ္တဖလံ, ကာဠ ဥပ္ပာဒိတံ တယာ;

တံ မံ ပုတ္တဝတိံ သန္တိံ, ကဿ ဩဟာယ ဂစ္ဆသိ.

“黑郎(Kāḷa)，这儿子的果实，是你所带来的；如今我已是孩子的母亲，你为何要舍我而去？”

၃၀၂.

302.

‘‘ဇဟန္တိ [Pg.232] ပုတ္တေ သပ္ပညာ, တတော ဉာတီ တတော ဓနံ;

ပဗ္ဗဇန္တိ မဟာဝီရာ, နာဂေါ ဆေတွာဝ ဗန္ဓနံ.

“有智慧者舍弃儿子，然后是亲属，然后是财富；大英雄们出家，如大象切断束缚。”

၃၀၃.

303.

‘‘ဣဒါနိ တေ ဣမံ ပုတ္တံ, ဒဏ္ဍေန ဆုရိကာယ ဝါ;

ဘူမိယံ ဝါ နိသုမ္ဘိဿံ, ပုတ္တသောကာ န ဂစ္ဆသိ.

“现在，我要用棍子或小刀，或将你的这个儿子摔在地上；如此你便不会因丧子之痛而离去。”

၃၀၄.

304.

‘‘သစေ ပုတ္တံ သိင်္ဂါလာနံ, ကုက္ကုရာနံ ပဒါဟိသိ;

န မံ ပုတ္တကတ္တေ ဇမ္မိ, ပုနရာဝတ္တယိဿသိ.

“即使你把儿子喂给豺狼和狗，女子，你也不能为了儿子的缘故再使我回头。”

၃၀၅.

305.

‘‘ဟန္ဒ ခေါ ဒါနိ ဘဒ္ဒန္တေ, ကုဟိံ ကာဠ ဂမိဿသိ;

ကတမံ ဂါမနိဂမံ, နဂရံ ရာဇဓာနိယော.

“那么，尊者，黑郎(Kāḷa)，你现在要去哪里？要去哪个村庄、乡镇、城市或都城呢？”

၃၀၆.

306.

‘‘အဟုမှ ပုဗ္ဗေ ဂဏိနော, အဿမဏာ သမဏမာနိနော;

ဂါမေန ဂါမံ ဝိစရိမှ, နဂရေ ရာဇဓာနိယော.

“以前，我们是有徒众的人，虽非沙门，却自认为是沙门。我们从一村到另一村，在城市和都城中游荡。”

၃၀၇.

307.

‘‘ဧသော ဟိ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓေါ, နဒိံ နေရဉ္ဇရံ ပတိ;

သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဟာနာယ, ဓမ္မံ ဒေသေတိ ပါဏိနံ;

တဿာဟံ သန္တိကံ ဂစ္ဆံ, သော မေ သတ္ထာ ဘဝိဿတိ.

“那位世尊，佛陀，正在尼连禅河边。为了断除一切苦，他为众生宣说法。我将去他那里，他将成为我的导师。”

၃၀၈.

308.

‘‘ဝန္ဒနံ ဒါနိ မေ ဝဇ္ဇာသိ, လောကနာထံ အနုတ္တရံ;

ပဒက္ခိဏဉ္စ ကတွာန, အာဒိသေယျာသိ ဒက္ခိဏံ.

“现在，请你代我礼敬那位无上的世间怙主。在右绕他之后，请为我回向功德。”

၃၀၉.

309.

‘‘ဧတံ ခေါ လဗ္ဘမမှေဟိ, ယထာ ဘာသသိ တွဉ္စ မေ;

ဝန္ဒနံ ဒါနိ တေ ဝဇ္ဇံ, လောကနာထံ အနုတ္တရံ;

ပဒက္ခိဏဉ္စ ကတွာန, အာဒိသိဿာမိ ဒက္ခိဏံ.

“你对我所说的，我能做到。我现在就将你的敬意转达给那位无上的世间怙主，在右绕他之后，我将为你回向功德。”

၃၁၀.

310.

‘‘တတော စ ကာဠော ပက္ကာမိ, နဒိံ နေရဉ္ဇရံ ပတိ;

သော အဒ္ဒသာသိ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဒေသေန္တံ အမတံ ပဒံ.

“于是黑郎(Kāḷa)出发，前往尼连禅河。他看见了正自觉者，正在开示不死之境。”

၃၁၁.

311.

‘‘ဒုက္ခံ ဒုက္ခသမုပ္ပာဒံ, ဒုက္ခဿ စ အတိက္ကမံ;

အရိယံ စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ.

苦、苦之集、苦之超越，以及导向苦寂灭的圣八支道。

၃၁၂.

312.

‘‘တဿ ပါဒါနိ ဝန္ဒိတွာ, ကတွာန နံ ပဒက္ခိဏံ;

စာပါယ အာဒိသိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. –

我顶礼他的双足，右绕他，向恰帕(Cāpā)言明后，出家进入无家生活。我已证得三明，佛陀的教导已被奉行。

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

他说了这些偈颂。

တတ္ထ [Pg.233] လဋ္ဌိဟတ္ထောတိ ဒဏ္ဍဟတ္ထော. ပုရေတိ ပုဗ္ဗေ ပရိဗ္ဗာဇကကာလေ စဏ္ဍဂေါဏကုက္ကုရာဒီနံ ပရိဟရဏတ္ထံ ဒဏ္ဍံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ဝိစရဏကော အဟောသိ. သော ဒါနိ မိဂလုဒ္ဒကောတိ သော ဣဒါနိ မိဂလုဒ္ဒေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္ဘောဂသံဝါသေဟိ မိဂလုဒ္ဒေါ မာဂဝိကော ဇာတော. အာသာယာတိ တဏှာယ. ‘‘အာသယာ’’တိပိ ပါဌော, အဇ္ဈာသယဟေတူတိ အတ္ထော. ပလိပါတိ ကာမပင်္ကတော ဒိဋ္ဌိပင်္ကတော စ. ဃောရာတိ အဝိဒိတဝိပုလာနတ္ထာဝဟတ္တာ ဒါရုဏတော ဃောရာ. နာသက္ခိ ပါရမေတဝေတိ တဿေဝ ပလိပဿ ပါရဘူတံ နိဗ္ဗာနံ ဧတုံ ဂန္တုံ န အသက္ခိ, န အဘိသမ္ဘုနီတိ အတ္တာနမေဝ သန္ဓာယ ဥပကော ဝဒတိ.

在此，“执杖者”(laṭṭhihattho)即是手持棍棒者。“往昔”(pure)是说：以前作游方者时，为了避开凶猛的牛、狗等，他曾是一个手持棍棒四处行走的人。“他如今是猎鹿者”(so dāni migaluddo)是说：他如今因与猎鹿者们共住共食，而成了猎鹿者、猎人。“因期望”(āsāya)即是因贪爱。另有读法作“因意向”(āsayā)，意思是“因倾向之故”。“从泥淖中”(palipā)即是从欲的泥淖和见的泥淖中。“可怖”(ghorā)是说：因其会带来未知的巨大不幸，故而骇人、可怖。“他没能渡过”(nāsakkhi pārametave)是说：他没能去到、抵达那泥淖的彼岸——涅槃，他未能证悟——优波迦(Upaka)是针对自己而这么说的。

သုမတ္တံ မံ မညမာနာတိ အတ္တနိ သုဋ္ဌု မတ္တံ မဒပ္ပတ္တံ ကာမဂေဓဝသေန လဂ္ဂံ ပမတ္တံ ဝါ ကတွာ မံ သလ္လက္ခန္တီ. စာပါ ပုတ္တမတောသယီတိ မိဂလုဒ္ဒဿ ဓီတာ စာပါ ‘‘အာဇီဝကဿ ပုတ္တာ’’တိအာဒိနာ မံ ဃဋ္ဋေန္တီ ပုတ္တံ တောသေသိ ကေဠာယသိ. ‘‘သုပတိ မံ မညမာနာ’’တိ စ ပဌန္တိ, သုပတီတိ မံ မညမာနာတိ အတ္ထော. စာပါယ ဗန္ဓနံ ဆေတွာတိ စာပါယ တယိ ဥပ္ပန္နံ ကိလေသဗန္ဓနံ ဆိန္ဒိတွာ. ပဗ္ဗဇိဿံ ပုနောပဟန္တိ ပုန ဒုတိယဝါရမ္ပိ အဟံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ.

“认为我极醉”(sumattaṃ maṃ maññamānā)是说：她把我标记为对自己沉醉、迷醉，因欲贪而执著，或放逸的人。“恰帕逗弄儿子”(Cāpā puttamatosayī)是说：猎鹿者的女儿恰帕(Cāpā)，用“裸行顺命外道的儿子”等话语来冲击我，以此取悦、逗弄她的儿子。另有读法作“认为我睡着了”(supati maṃ maññamānā)，意思是“认为我正在睡觉”。“切断对恰帕的束缚”(Cāpāya bandhanaṃ chetvā)是说：切断因恰帕而在你心中生起的烦恼束缚。“我将再次出家”(pabbajissaṃ punopahaṃ)是说：我将再次，第二次出家。

ဣဒါနိ တဿာ ‘‘မယှံ အတ္ထော နတ္ထီ’’တိ ဝဒတိ, တံ သုတွာ စာပါ ခမာပေန္တီ ‘‘မာ မေ ကုဇ္ဈီ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ မာ မေ ကုဇ္ဈီတိ ကေဠိကရဏမတ္တေန မာ မယှံ ကုဇ္ဈိ. မဟာဝီရ, မဟာမုနီတိ ဥပကံ အာလပတိ. တဉှိ သာ ပုဗ္ဗေပိ ပဗ္ဗဇိတော, ဣဒါနိပိ ပဗ္ဗဇိတုကာမောတိ ကတွာ ခန္တိဉ္စ ပစ္စာသီသန္တီ ‘‘မဟာမုနီ’’တိ အာဟ. တေနေဝါဟ – ‘‘န ဟိ ကောဓပရေတဿ, သုဒ္ဓိ အတ္ထိ ကုတော တပေါ’’တိ, တွံ ဧတ္တကမ္ပိ အသဟန္တော ကထံ စိတ္တံ ဒမေဿသိ, ကထံ ဝါ တပံ စရိဿသီတိ အဓိပ္ပာယော.

如今他(优波迦)说：“我不需要她了。”听到这话，恰帕请求原谅，说了“莫对我生气”的偈颂。其中，“莫对我生气”(mā me kujjhi)是说：不要仅因为开玩笑而对我生气。她称呼优波迦为“大英雄，大牟尼”(mahāvīra, mahāmuni)。因为她知道他以前出过家，现在又想出家，并且她也期盼他的忍耐，所以称他为“大牟尼”。因此她说道：“被愤怒征服者，无清净可言，何来苦行？”其意为：你连这点小事都无法忍受，要如何调伏你的心，又如何能修苦行呢？

အထ နာဠံ ဂန္တွာ ဇီဝိတုကာမောသီတိ စာပါယ ဝုတ္တော အာဟ – ‘‘ပက္ကမိဿဉ္စ နာဠာတော, ကောဓ နာဠာယ ဝစ္ဆတီ’’တိ ကော ဣဓ နာဠာယ ဝသိဿတိ, နာဠာတောဝ အဟံ ပက္ကမိဿာမေဝ. သော ဟိ တဿ ဇာတဂါမော, တတော နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိ. သော စ မဂဓရဋ္ဌေ ဗောဓိမဏ္ဍဿ အာသန္နပဒေသေ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဗန္ဓန္တီ ဣတ္ထိရူပေန, သမဏေ ဓမ္မဇီဝိနောတိ စာပေ တွံ ဓမ္မေန ဇီဝန္တေ ဓမ္မိကေ ပဗ္ဗဇိတေ အတ္တနော ဣတ္ထိရူပေန ဣတ္ထိကုတ္တာကပ္ပေဟိ ဗန္ဓန္တီ တိဋ္ဌသိ. ယေနာဟံ ဣဒါနိ ဧဒိသော ဇာတော, တသ္မာ တံ ပရိစ္စဇာမီတိ အဓိပ္ပာယော.

于是，他到了那罗(Nāḷa)后，被恰帕(Cāpā)问：“你想活下去吗？”他回答道：“我将从那罗离开，谁会住在那罗呢？”意思是：谁会住在这那罗呢？我必将从那罗离开。那里是他的出生村庄，他从那里离开后就出家了。他在摩揭陀国的菩提道场附近，这是针对此事而说。“以女色束缚，以法为生的沙门”，（此偈是说：）“恰帕，你以你的女色、女人的伎俩和姿态，束缚着以法为生、如法出家的沙门。”“正因此，我现在才变成这样，所以我才要舍弃你”——这是（他的）意趣。

ဧဝံ [Pg.234] ဝုတ္တေ စာပါ တံ နိဝတ္တေတုကာမာ ‘‘ဧဟိ, ကာဠာ’’တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ကာဠဝဏ္ဏတာယ, ကာဠ, ဥပက, ဧဟိ နိဝတ္တဿု မာ ပက္ကမိ, ပုဗ္ဗေ ဝိယ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇ, အဟဉ္စ ယေ စ မေ သန္တိ ဉာတကာ, တေ သဗ္ဗေဝ တုယှံ မာ ပက္ကမိတုကာမတာယ ဝသီကတာ ဝသဝတ္တိနော ကတာတိ.

如是说后，恰帕想要阻止他，便说了这首偈颂：“来吧，迦罗(Kāḷa)！”此偈的意思是：因为你肤色黝黑，（所以称你为）迦罗。优波迦(Upaka)，来吧，回去吧，不要离开，像以前一样享受欲乐。我和我所有的亲属，都因不愿你离开而被你掌控，受你支配。

တံ သုတွာ ဥပကော ‘‘ဧတ္တော စာပေ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ စာပေတိ စာပေ. စာပသဒိသအင်္ဂလဋ္ဌိတာယ ဟိ သာ, စာပါတိ နာမံ လဘိ, တသ္မာ, စာပါတိ ဝုစ္စတိ. တွံ စာပေ, ယထာ ဘာသသိ, ဣဒါနိ ယာဒိသံ ကထေသိ, ဣတော စတုဗ္ဘာဂမေဝ ပိယသမုဒါစာရံ ကရေယျာသိ. တယိ ရတ္တဿ ရာဂါဘိဘူတဿ ပုရိသဿ ဥဠာရံ ဝတ တံ သိယာ, အဟံ ပနေတရဟိ တယိ ကာမေသု စ ဝိရတ္တော, တသ္မာ စာပါယ ဝစနေ န တိဋ္ဌာမီတိ အဓိပ္ပာယော.

听闻此言，优波迦说了这首偈颂：“恰帕，到此为止！”此中“恰佩”(cāpe)就是指恰帕。因为她的身姿如弓(cāpa)，她才得到恰帕这个名字，因此被称为恰帕。“恰帕，如你所说，你现在所说的这些，若能表现出四分之一的爱语善行，那么对于迷恋你、被贪欲征服的男人来说，那会是多么美妙啊！但我现在对你和欲乐都已离贪，因此我不会听从恰帕的话”——这是（他的）意趣。

ပုန, စာပါ, အတ္တနိ တဿ အာသတ္တိံ ဥပ္ပာဒေတုကာမာ ‘‘ကာဠင်္ဂိနိ’’န္တိ အာဟ. တတ္ထ, ကာဠာတိ တဿာလပနံ. အင်္ဂိနိန္တိ အင်္ဂလဋ္ဌိသမ္ပန္နံ. ဣဝါတိ ဥပမာယ နိပါတော. တက္ကာရိံ ပုပ္ဖိတံ ဂိရိမုဒ္ဓနီတိ ပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိ ဌိတံ သုပုပ္ဖိတဒါလိမလဋ္ဌိံ ဝိယ. ‘‘ဥက္ကာဂါရိ’’န္တိ စ ကေစိ ပဌန္တိ, အင်္ဂတ္ထိလဋ္ဌိံ ဝိယာတိ အတ္ထော. ဂိရိမုဒ္ဓနီတိ စ ဣဒံ ကေနစိ အနုပဟတသောဘတာဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ကေစိ ‘‘ကာလိင်္ဂိနိ’’န္တိ ပါဌံ ဝတွာ တဿ ကုမ္ဘဏ္ဍလတာသဒိသန္တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. ဖုလ္လံ ဒါလိမလဋ္ဌိံဝါတိ ပုပ္ဖိတံ ဗီဇပူရလတံ ဝိယ. အန္တောဒီပေဝ ပါဋလိန္တိ ဒီပကဗ္ဘန္တရေ ပုပ္ဖိတပါဋလိရုက္ခံ ဝိယ, ဒီပဂ္ဂဟဏဉ္စေတ္ထ သောဘာပါဋိဟာရိယဒဿနတ္ထမေဝ.

再者，恰帕为了在他心中生起爱恋，说了“kāḷaṅgini”等偈颂。其中：“kāḷa”是称呼她。“aṅginī”是说她肢体优美。“iva”是比喻词。“如同山顶盛开的takkārī”，意思是如同山峰上盛开的石榴枝。有些人读作“ukkāgāri”，意思是像一根火炭。说“山顶”是为了显示其未受损毁的美。有些人说读作“kāliṅgini”(迦陵伽尼)，并解释其意为“如葫芦藤”。“如盛开的石榴枝”，意思是如同盛开的香橼藤。“如岛屿中的波吒厘”，意思是如同岛屿内部盛开的波吒厘树(pāṭali)。此处提及“岛屿”，只是为了显示其非凡之美。

ဟရိစန္ဒနလိတ္တင်္ဂိန္တိ လောဟိတစန္ဒနေန အနုလိတ္တသဗ္ဗင်္ဂိံ. ကာသိကုတ္တမဓာရိနိန္တိ ဥတ္တမကာသိကဝတ္ထဓရံ. တံ မန္တိ တာဒိသံ မံ. ရူပဝတိံ သန္တိန္တိ ရူပသမ္ပန္နံ သမာနံ. ကဿ ဩဟာယ ဂစ္ဆသီတိ ကဿ နာမ သတ္တဿ, ကဿ ဝါ ဟေတုနော, ကေန ကာရဏေန, ဩဟာယ ပဟာယ ပရိစ္စဇိတွာ ဂစ္ဆသိ.

“身涂黄檀香”(Haricandanalittaṅgiṃ)意为全身涂抹了红檀香。“身穿极上迦尸衣”(Kāsikuttamadhārininti)意为穿着最好的迦尸(Kāsika)衣。“这样的我”(Taṃ maṃ)意为像我这样的人。“正当貌美时”(Rūpavatiṃ santiṃ)意为正当拥有美貌时。“你为谁而舍弃我远去”(Kassa ohāya gacchasi)意为为了哪个有情，或为了什么缘由，以什么原因，你舍弃、抛弃、离弃我而去？

ဣတော ပရမ္ပိ တေသံ ဝစနပဋိဝစနဂါထာဝ ဌပေတွာ ပရိယောသာနေ တိဿော ဂါထာ. တတ္ထ သာကုန္တိကောဝါတိ သကုဏလုဒ္ဒေါ ဝိယ. အာဟရိမေန ရူပေနာတိ ကေသမဏ္ဍနာဒိနာ သရီရဇဂ္ဂနေန စေဝ ဝတ္ထာဘရဏာဒိနာ [Pg.235] စ အဘိသင်္ခါရိကေန ရူပေန ဝဏ္ဏေန ကိတ္တိမေန စာတုရိယေနာတိ အတ္ထော. န မံ တွံ ဗာဓယိဿသီတိ ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဣဒါနိ မံ တွံ န ဗာဓိတုံ သက္ခိဿသိ.

此后，他们问答的偈颂之外，最后还有三首偈颂。其中，“如捕鸟人”(sākuntiko)意为如同捕鸟的猎人。“以诱人的形色”(Āharimena rūpena)意为通过头发装饰等身体修饰，以及衣服饰品等，以刻意造作的形色、美貌、人为的技巧（来诱惑），这是其义。“你将无法束缚我”(Na maṃ tvaṃ bādhayissasi)意为：你现在将无法像以前那样束缚我了。

ပုတ္တဖလန္တိ ပုတ္တသင်္ခါတံ ဖလံ ပုတ္တပသဝေါ.

“儿子之果”(Puttaphalaṃ)即名为“儿子”的果实，也就是生下儿子。

သပ္ပညာတိ ပညဝန္တော, သံသာရေ အာဒီနဝဝိဘာဝိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတာတိ အဓိပ္ပာယော. တေ ဟိ အပ္ပံ ဝါ မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ဘောဂက္ခန္ဓံ ဝါ ပဟာယ ပဗ္ဗဇန္တိ. တေနာဟ – ‘‘ပဗ္ဗဇန္တိ မဟာဝီရာ, နာဂေါ ဆေတွာဝ ဗန္ဓန’’န္တိ, အယဗန္ဓနံ ဝိယ ဟတ္ထိနာဂေါ ဂိဟိဗန္ဓနံ ဆိန္ဒိတွာ မဟာဝီရိယာဝ ပဗ္ဗဇန္တိ, န နိဟီနဝီရိယာတိ အတ္ထော.

“有慧者”(Sappaññā)即有智慧的人，意指他们具备了能辨明轮回过患的智慧。他们舍弃或多或少的亲族圈与财富而出家。因此说：“大英雄出家，如龙象断其缚。”意思是：如同象王(hatthināgo)切断铁缚，他们以大精进(mahāvīriyā)切断在家生活的束缚而出家，并非精进低下者。

ဒဏ္ဍေနာတိ ယေန ကေနစိ ဒဏ္ဍေန. ဆုရိကာယာတိ ခုရေန. ဘူမိယံ ဝါ နိသုမ္ဘိဿန္တိ ပထဝိယံ ပါတေတွာ ပေါထနဝိဇ္ဈနာဒိနာ ဝိဗာဓိဿာမိ. ပုတ္တသောကာ န ဂစ္ဆသီတိ ပုတ္တသောကနိမိတ္တံ န ဂစ္ဆိဿသိ.

“以棍棒”(Daṇḍena)意为以任何棍棒。“以小刀”(Churikāya)意为以剃刀。“或将在地上将你击倒”(Bhūmiyaṃ vā nisumbhissanti)意为（我）将你摔倒在地上，通过捶打、刺穿等方式来折磨你。“你不会因儿子的忧伤而去”(Puttasokā na gacchasi)意为你不会因为对儿子的忧伤而离开。

ပဒါဟိသီတိ ဒဿသိ. ပုတ္တကတ္တေတိ ပုတ္တကာရဏာ. ဇမ္မီတိ တဿာ အာလပနံ, လာမကေတိ အတ္ထော.

“你会给”(Padāhisi)意为你会给予。“为儿子故”(Puttakatte)意为因为儿子的缘故。“贱人”(Jammi)是称呼她，意思是“卑劣者”。

ဣဒါနိ တဿ ဂမနံ အနုဇာနိတွာ ဂမနဋ္ဌာနံ ဇာနိတုံ ‘‘ဟန္ဒ ခေါ’’တိ ဂါထမာဟ.

现在，她应允他离去，为想知道他要去往何处，便说了以“好吧”(handa kho)开头的偈颂。

ဣတရော ပုဗ္ဗေ အဟံ အနိယျာနိကံ သာသနံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိံ, ဣဒါနိ ပန နိယျာနိကေ အနန္တဇိနဿ သာသနေ ဌာတုကာမော, တသ္မာ တဿ သန္တိကံ ဂမိဿာမီတိ ဒဿေန္တော ‘‘အဟုမှာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဂဏိနောတိ ဂဏဓရာ. အဿမဏာတိ န သမိတပါပါ. သမဏမာနိနောတိ သမိတပါပါတိ ဧဝံ သညိနော. ဝိစရိမှာတိ ပူရဏာဒီသု အတ္တာနံ ပက္ခိပိတွာ ဝဒတိ.

另一个人为了表明“我过去曾执持不能导向解脱的教法而住，但现在想要安住于无尽胜者(anantajina)能导向解脱的教法中，因此我要前往他那里”，而说了以“我们曾是”开头的偈颂。其中，“拥有徒众者”(gaṇino)是指教派的导师。“非沙门”(assamaṇā)是指没有平息恶法的人。“自认为是沙门”(samaṇamānino)是指自认为“已平息恶法”的人。“我们游行”(vicarimhā)是把自己算入富兰那(Pūraṇa)等人之中而说。

နေရဉ္ဇရံ ပတီတိ နေရဉ္ဇရာယ နဒိယာ သမီပေ တဿာ တီရေ. ဗုဒ္ဓေါတိ အဘိသမ္ဗောဓိံ ပတ္တော, အဘိသမ္ဗောဓိံ ပတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော သဗ္ဗကာလံ ဘဂဝါ တတ္ထေဝ ဝသီတိ အဓိပ္ပာယေန ဝဒတိ.

“在尼连禅河边”(Nerañjaraṃ pati)意思是尼连禅河附近，在那条河的岸边。“佛陀”(Buddho)意思是证得了无上正觉；（此偈）是带着“证得无上正觉后，世尊宣说着法，一直都住在那里”的意趣而说。

ဝန္ဒနံ ဒါနိ မေ ဝဇ္ဇာသီတိ မမ ဝန္ဒနံ ဝဒေယျာသိ, မမ ဝစနေန လောကနာထံ အနုတ္တရံ ဝဒေယျာသီတိ အတ္ထော. ပဒက္ခိဏဉ္စ ကတွာန, အာဒိသေယျာသိ ဒက္ခိဏန္တိ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာပိ စတူသု ဌာနေသု [Pg.236] ဝန္ဒိတွာ, တတော ပုညတော မယှံ ပတ္တိဒါနံ ဒေန္တော ပဒက္ခိဏံ အာဒိသေယျာသိ ဗုဒ္ဓဂုဏာနံ သုတပုဗ္ဗတ္တာ ဟေတုသမ္ပန္နတာယ စ ဧဝံ ဝဒတိ.

“现在请你代我致敬”(Vandanaṃ dāni me vajjāsi)是说：“你应该代我致敬，以我的名义向无上的世间怙主(lokanātha)致敬”。“右绕之后，你应回向供养”(Padakkhiṇañca katvāna, ādiseyyāsi dakkhiṇan”ti)是说：右绕佛陀、世尊三遍，在四个地方礼拜，然后将此功德回向给我。因为先前听闻过佛陀的功德，且因缘具足，所以他这样说。

ဧတံ ခေါ လဗ္ဘမမှေဟီတိ ဧတံ ပဒက္ခိဏကရဏံ ပုညံ အမှေဟိ တဝ ဒါတုံ သက္ကာ, န နိဝတ္တနံ, ပုဗ္ဗေ ဝိယ ကာမူပဘောဂေါ စ န သက္ကာတိ အဓိပ္ပာယော. တေ ဝဇ္ဇန္တိ တဝ ဝန္ဒနံ ဝဇ္ဇံ ဝက္ခာမိ.

“此实我等所能”(Etaṃ kho labbhamamhehīti)是说：我们能把这份右绕的功德给你，但不能（让你）还俗，不能像以前那样享受欲乐，这是（此偈的）意趣。“我将为你言说”(Te vajjanti)是说：“我将为你转达敬礼之辞”。

သောတိ ကာဠော, အဒ္ဒသာသီတိ အဒ္ဒက္ခိ.

“彼”(so)是指迦罗(Kāḷa)。“看见”(addasāsi)的意思是“看见了”(addakkhi)。

သတ္ထုဒေသနာယံ သစ္စကထာယ ပဓာနတ္တာ တဗ္ဗိနိမုတ္တာယ အဘာဝတော ‘‘ဒုက္ခ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ, သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

在导师的教导中，由于真实之语是主要的，并且（教导）没有脱离它，所以说了“苦”等。其余如前所述。

စာပါထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

遮波长老尼偈释义终。

၄. သုန္ဒရီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

4. 孙陀利长老尼偈释义

ပေတာနိ ဘောတိ ပုတ္တာနီတိအာဒိကာ သုန္ဒရိယာ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဣတော ဧကတိံသကပ္ပေ ဝေဿဘုဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသာ ဘိက္ခံ ဒတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိ. သတ္ထာ တဿာ စိတ္တပ္ပသာဒံ ဉတွာ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ တတော စုတာ အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ပရိပက္ကဉာဏာ ဟုတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဗာရာဏသိယံ သုဇာတဿ နာမ ဗြာဟ္မဏဿ ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿာ ရူပသမ္ပတ္တိယာ သုန္ဒရီတိ နာမံ အဟောသိ. ဝယပ္ပတ္တကာလေ စဿာ ကနိဋ္ဌဘာတာ ကာလမကာသိ. အထဿာ ပိတာ ပုတ္တသောကေန အဘိဘူတော တတ္ထ တတ္ထ ဝိစရန္တော ဝါသိဋ္ဌိတ္ထေရိယာ သမာဂန္တွာ တံ သောကဝိနောဒနကာရဏံ ပုစ္ဆန္တော ‘‘ပေတာနိ ဘောတိ ပုတ္တာနီ’’တိအာဒိကာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ. ထေရီ တံ သောကာဘိဘူတံ ဉတွာ သောကံ ဝိနောဒေတုကာမာ ‘‘ဗဟူနိ ပုတ္တသတာနီ’’တိအာဒိကာ ဒွေ ဂါထာ ဝတွာ အတ္တနော အသောကဘာဝံ ကထေသိ. တံ [Pg.237] သုတွာ ဗြာဟ္မဏော ‘‘ကထံ တွံ, အယျေ, ဧဝံ အသောကာ ဇာတာ’’တိ အာဟ. တဿ ထေရီ ရတနတ္တယဂုဏံ ကထေသိ.

以“尊者，我的孩子们死了”(Petāni bhoti puttāni)等为开篇的是善妙(Sundarī)长老尼的偈颂。这位长老尼也在过去的诸佛座下奠定基础，在各个轮回中不断积累能导向解脱的善业。在距今三十一劫前，毗舍浮(Vessabhu)世尊的时代，她出生在一个良善的家庭，长大后有一天看见导师外出乞食，内心充满喜悦，布施食物后行五体投地礼。导师知道她心意虔诚，为她随喜后离去。她因为这个善业而往生到忉利天(Tāvatiṃsa)，在那里享尽天寿，体验天界的福报，从那里死后，不断在善趣中轮回，直到智慧成熟。在这一佛出世期间，她出生在波罗奈(Bārāṇasī)城，成为一位名叫善生(Sujāta)的婆罗门之女。因其容貌美丽，得名善妙。在她成年时，她的弟弟去世了。于是她的父亲被丧子之痛所压倒，四处游荡时遇到了婆私吒(Vāsiṭṭhī)长老尼，向她询问消除悲伤的方法，说了以“尊者，我的孩子们死了”开头的两首偈颂。长老尼知道他被悲伤所压倒，想要消除他的悲伤，便说了以“数以百计的儿子”(bahūni puttasatāni)开头的两首偈颂，讲述了自己无忧的状态。婆罗门听后问道：“尊者，您是如何变得如此无忧的呢？”长老尼便为他讲述了三宝的功德。

အထ ဗြာဟ္မဏော ‘‘ကုဟိံ သတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣဒါနိ မိထိလာယံ ဝိဟရတီ’’တိ တံ သုတွာ တာဝဒေဝ ရထံ ယောဇေတွာ ရထေန မိထိလံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ သမ္မောဒနီယံ ကထံ ကတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. တဿ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သော ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော တတိယေ ဒိဝသေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အထ သာရထိ ရထံ အာဒါယ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ဗြာဟ္မဏိယာ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ. သုန္ဒရီ အတ္တနော ပိတု ပဗ္ဗဇိတဘာဝံ သုတွာ, ‘‘အမ္မ, အဟမ္ပိ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ မာတရံ အာပုစ္ဆိ. မာတာ ‘‘ယံ ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ဘောဂဇာတံ, သဗ္ဗံ တံ တုယှံ သန္တကံ, တွံ ဣမဿ ကုလဿ ဒါယာဒိကာ ပဋိပဇ္ဇ, ဣမံ သဗ္ဗဘောဂံ ပရိဘုဉ္ဇ, မာ ပဗ္ဗဇီ’’တိ အာဟ. သာ ‘‘န မယှံ ဘောဂေဟိ အတ္ထော, ပဗ္ဗဇိဿာမေဝါဟံ, အမ္မာ’’တိ မာတရံ အနုဇာနာပေတွာ မဟတိံ သမ္ပတ္တိံ ခေဠပိဏ္ဍံ ဝိယ ဆဍ္ဍေတွာ ပဗ္ဗဇိ. ပဗ္ဗဇိတွာ စ သိက္ခမာနာယေဝ ဟုတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ ဃဋေန္တီ ဝါယမန္တီ ဟေတုသမ္ပန္နတာယ ဉာဏဿ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ –

那时，婆罗门问道：“导师在哪里？”听说“现在住在弥提罗(Mithilā)”后，立刻套上马车，乘车到弥提罗，来到导师面前，顶礼并致以亲切问候后，坐于一旁。导师为他说法。他听法后生起信心，随即出家，开始修习观，精进努力，第三天就证得阿罗汉果。然后车夫驾着马车回到波罗奈(Bārāṇasī)，把这件事告诉了婆罗门妇。善妙(Sundarī)听说父亲出家后，对母亲说：“妈妈，我也要出家。”母亲说：“这家里所有的财富，全部都是你的，你是这个家族的继承人，你应该继承这份家业，享受这些财富，不要出家。”她说：“我不需要这些财富，妈妈，我一定要出家。”得到母亲允许后，她舍弃如唾沫般的大量财富而出家了。出家后成为在学尼，修习观，精进努力，由于具备充足的因缘，智慧成熟，连同四无碍解一起证得阿罗汉果。因此在《本行》(Apadāna)中说：

‘‘ပိဏ္ဍပါတံ စရန္တဿ, ဝေဿဘုဿ မဟေသိနော;

ကဋစ္ဆုဘိက္ခမုဂ္ဂယှ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿဒါသဟံ.

“当毗舍浮(Vessabhu)大仙，游行乞食时；我取一勺食物，施予最胜佛陀。

‘‘ပဋိဂ္ဂဟေတွာ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဝေဿဘူ လောကနာယကော;

ဝီထိယာ သဏ္ဌိတော သတ္ထာ, အကာ မေ အနုမောဒနံ.

“正自觉者、世间领导者毗舍浮，接受后，彼导师立于街中，为我作了随喜。

‘‘ကဋစ္ဆုဘိက္ခံ ဒတွာန, တာဝတိံသံ ဂမိဿသိ;

ဆတ္တိံသဒေဝရာဇူနံ, မဟေသိတ္တံ ကရိဿသိ.

“‘布施一勺之食，汝将生三十三天；汝将为三十六位天王之后。

‘‘ပညာသံ စက္ကဝတ္တီနံ, မဟေသိတ္တံ ကရိဿသိ;

မနသာ ပတ္ထိတံ သဗ္ဗံ, ပဋိလစ္ဆသိ သဗ္ဗဒါ.

“‘汝将为五十位转轮王之后；心中所有愿求，一切时中皆得。

‘‘သမ္ပတ္တိံ အနုဘောတွာန, ပဗ္ဗဇိဿသိ ကိဉ္စနာ;

သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, နိဗ္ဗာယိဿသိနာသဝါ.

“‘享受福报之后，汝将舍离一切而出家；遍知一切诸漏，无漏而证涅槃。’

‘‘ဣဒံ [Pg.238] ဝတွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဝေဿဘူ လောကနာယကော;

နဘံ အဗ္ဘုဂ္ဂမီ ဝီရော, ဟံသရာဇာဝ အမ္ဗရေ.

“正自觉者、世间领导者毗舍浮，说完此话；彼勇者腾入空中，如天鹅王在天际。

‘‘သုဒိန္နံ မေ ဒါနဝရံ, သုယိဋ္ဌာ ယာဂသမ္ပဒါ;

ကဋစ္ဆုဘိက္ခံ ဒတွာန, ပတ္တာဟံ အစလံ ပဒံ.

“我善行此殊胜施，我善作此圆满供；布施一勺之食，我已证得不动位。

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ, ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဘိက္ခာဒါနဿိဒံ ဖလံ.

“于此之前的第三十一劫，我于彼时作此布施；我不曾堕于恶趣，此即布施食物之果报。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“我之诸烦恼已焚尽……我已奉行佛陀之教。”

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဖလသုခေန နိဗ္ဗာနသုခေန စ ဝိဟရန္တီ အပရဘာဂေ ‘‘သတ္ထု ပုရတော သီဟနာဒံ နဒိဿာမီ’’တိ ဥပဇ္ဈာယံ အာပုစ္ဆိတွာ ဗာရာဏသိတော နိက္ခမိတွာ သမ္ဗဟုလာဟိ ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ အနုက္ကမေန သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ ဌိတာ သတ္ထာရာ ကတပဋိသန္ထာရာ သတ္ထု ဩရသဓီတုဘာဝါဒိဝိဘာဝနေန အညံ ဗျာကာသိ. အထဿာ မာတရံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗော ဉာတိဂဏော ပရိဇနော စ ပဗ္ဗဇိ. သာ အပရဘာဂေ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပိတရာ ဝုတ္တဂါထံ အာဒိံ ကတွာ ဥဒါနဝသေန –

然而，当她证得阿罗汉果后，安住于果乐与涅槃乐中。之后她心想：“我当在导师面前作狮子吼”，便向戒师(upajjhāya)告假，从波罗奈出发，与众多比丘尼一同次第前往舍卫城(Sāvatthī)。她去到导师处，顶礼导师后立于一旁。导师对她亲切问候，并以“导师的亲生女”等方式宣说她的证智。之后，以她的母亲为首，所有亲族和随从都出家了。后来她回顾自己的修行，以父亲所说的偈颂为开端，自说感兴偈道：

၃၁၃.

313.

‘‘ပေတာနိ ဘောတိ ပုတ္တာနိ, ခါဒမာနာ တုဝံ ပုရေ;

တုဝံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ, အတီဝ ပရိတပ္ပသိ.

“夫人，汝之诸子已逝，汝往昔曾吞食他们；为此你曾日日夜夜，感受极度的悲伤。

၃၁၄.

314.

‘‘သာဇ္ဇ သဗ္ဗာနိ ခါဒိတွာ, သတပုတ္တာနိ ဗြာဟ္မဏီ;

ဝါသေဋ္ဌိ ကေန ဝဏ္ဏေန, န ဗာဠှံ ပရိတပ္ပသိ.

“婆罗门女，今日吞食所有百子；婆私吒(Vāseṭṭhī)，是何缘故，汝不极度悲伤？”

၃၁၅.

315.

‘‘ဗဟူနိ ပုတ္တသတာနိ, ဉာတိသံဃသတာနိ စ;

ခါဒိတာနိ အတီတံသေ, မမ တုဉှဉ္စ ဗြာဟ္မဏ.

“婆罗门，在过去的轮回中，我与你已吞食了成百的儿子，以及成百的亲族。

၃၁၆.

316.

‘‘သာဟံ နိဿရဏံ ဉတွာ, ဇာတိယာ မရဏဿ စ;

န သောစာမိ န ရောဒါမိ, န စာပိ ပရိတပ္ပယိံ.

“我已知晓生与死的出离之道，故不忧愁，不哭泣，亦不悲伤。”

၃၁၇.

317.

‘‘အဗ္ဘုတံ ဝတ ဝါသေဋ္ဌိ, ဝါစံ ဘာသသိ ဧဒိသိံ;

ကဿ တွံ ဓမ္မမညာယ, ဂိရံ ဘာသသိ ဧဒိသိံ.

“婆私吒，汝说此言，实是稀有！汝了知谁之法，而说此言？”

၃၁၈.

318.

‘‘ဧသ ဗြာဟ္မဏ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, နဂရံ မိထိလံ ပတိ;

သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဟာနာယ, ဓမ္မံ ဒေသေသိ ပါဏိနံ.

“婆罗门，有位正自觉者，他来到弥提罗城；为断除一切苦，他为众生说法。

၃၁၉.

319.

‘‘တဿ [Pg.239] ဗြဟ္မေ အရဟတော, ဓမ္မံ သုတွာ နိရူပဓိံ;

တတ္ထ ဝိညာတသဒ္ဓမ္မာ, ပုတ္တသောကံ ဗျပါနုဒိံ.

“梵志，我听闻了彼阿罗汉无所依附之法；于彼处了知正法，我已遣除丧子之忧。”

၃၂၀.

320.

‘‘သော အဟမ္ပိ ဂမိဿာမိ, နဂရံ မိထိလံ ပတိ;

အပ္ပေဝ မံ သော ဘဂဝါ, သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမောစယေ.

“我亦将前往弥提罗城；愿彼世尊，能令我解脱一切苦。”

၃၂၁.

321.

‘‘အဒ္ဒသ ဗြာဟ္မဏော ဗုဒ္ဓံ, ဝိပ္ပမုတ္တံ နိရူပဓိံ;

သွဿ ဓမ္မမဒေသေသိ, မုနိ ဒုက္ခဿ ပါရဂူ.

婆罗门见到佛陀，已解脱、无所依；那位已达苦之彼岸的牟尼，为他开示了法。

၃၂၂.

322.

‘‘ဒုက္ခံ ဒုက္ခသမုပ္ပာဒံ, ဒုက္ခဿ စ အတိက္ကမံ;

အရိယံ စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ.

苦、苦之集起，以及苦之超越；以及导向苦之止息的八圣道。

၃၂၃.

323.

‘‘တတ္ထ ဝိညာတသဒ္ဓမ္မော, ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယိ;

သုဇာတော တီဟိ ရတ္တီဟိ, တိဿော ဝိဇ္ဇာ အဖဿယိ.

在那里了知正法后，善生(Sujāta)欣然出家；于三夜中，他触证了三明。

၃၂၄.

324.

‘‘ဧဟိ သာရထိ ဂစ္ဆာဟိ, ရထံ နိယျာဒယာဟိမံ;

အာရောဂျံ ဗြာဟ္မဏိံ ဝဇ္ဇ, ပဗ္ဗဇိ ဒါနိ ဗြာဟ္မဏော;

သုဇာတော တီဟိ ရတ္တီဟိ, တိဿော ဝိဇ္ဇာ အဖဿယိ.

“来，车夫，去吧，将此车送回；告知婆罗门妇安康，婆罗门现已出家；善生于三夜中，触证了三明。”

၃၂၅.

325.

‘‘တတော စ ရထမာဒါယ, သဟဿဉ္စာပိ သာရထိ;

အာရောဂျံ ဗြာဟ္မဏိံဝေါစ, ‘ပဗ္ဗဇိ ဒါနိ ဗြာဟ္မဏော;

သုဇာတော တီဟိ ရတ္တီဟိ, တိဿော ဝိဇ္ဇာ အဖဿယိ.

于是车夫取了车与一千金，告知婆罗门妇安康：“婆罗门现已出家；善生于三夜中，触证了三明。”

၃၂၆.

326.

‘‘ဧတဉ္စာဟံ အဿရထံ, သဟဿဉ္စာပိ သာရထိ;

တေဝိဇ္ဇံ ဗြာဟ္မဏံ သုတွာ, ပုဏ္ဏပတ္တံ ဒဒါမိ တေ.

“车夫，听闻婆罗门已具三明，我将这马车与一千金作为满赏赠予你。”

၃၂၇.

327.

‘‘တုယှေဝ ဟောတွဿရထော, သဟဿဉ္စာပိ ဗြာဟ္မဏိ;

အဟမ္ပိ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, ဝရပညဿ သန္တိကေ.

“婆罗门妇，这马车与一千金都归你吧；我也将要去那位具胜慧者座下出家。”

၃၂၈.

328.

‘‘ဟတ္ထီ ဂဝဿံ မဏိကုဏ္ဍလဉ္စ, ဖီတဉ္စိမံ ဂဟဝိဘဝံ ပဟာယ;

ပိတာ ပဗ္ဗဇိတော တုယှံ, ဘုဉ္ဇ ဘောဂါနိ သုန္ဒရီ;

တုဝံ ဒါယာဒိကာ ကုလေ.

“你的父亲舍弃了象、牛马、宝珠、耳环，以及这丰饶的家产而出家了。孙陀利(Sundarī)，享受这些财富吧，你是家族的继承人。”

၃၂၉.

329.

‘‘ဟတ္ထီ [Pg.240] ဂဝဿံ မဏိကုဏ္ဍလဉ္စ, ရမ္မံ စိမံ ဂဟဝိဘဝံ ပဟာယ;

ပိတာ ပဗ္ဗဇိတော မယှံ, ပုတ္တသောကေန အဋ္ဋိတော;

အဟမ္ပိ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, ဘာတုသောကေန အဋ္ဋိတာ.

“我的父亲因丧子之痛所折磨，舍弃了象、牛马、宝珠、耳环，以及这可喜的家产而出家了；我也因丧兄之痛所折磨，将要出家。”

၃၃၀.

330.

‘‘သော တေ ဣဇ္ဈတု သင်္ကပ္ပော, ယံ တွံ ပတ္ထေသိ သုန္ဒရီ;

ဥတ္တိဋ္ဌပိဏ္ဍော ဥဉ္ဆော စ, ပံသုကူလဉ္စ စီဝရံ;

ဧတာနိ အဘိသမ္ဘောန္တီ, ပရလောကေ အနာသဝါ.

“孙陀利，愿你所希求的决心得以实现。受用残食与拾穗，以及粪扫衣，愿你来世无漏。”

၃၃၁.

331.

‘‘သိက္ခမာနာယ မေ အယျေ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ယတ္ထ မေ ဝုသိတံ ပုရေ.

“尊者，我作为在学尼，天眼已清净；我了知宿住，即我往昔所住之处。”

၃၃၂.

332.

‘‘တုဝံ နိဿာယ ကလျာဏိ, ထေရိ သံဃဿ သောဘနေ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

“贤善者，僧团之光辉者，长老尼，依止您，我已证得三明，完成了佛陀的教导。”

၃၃၃.

333.

‘‘အနုဇာနာဟိ မေ အယျေ, ဣစ္ဆေ သာဝတ္ထိ ဂန္တဝေ;

သီဟနာဒံ နဒိဿာမိ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သန္တိကေ.

“尊者，请允许我，我想到舍卫城去；我将在最胜佛陀面前作狮子吼。”

၃၃၄.

334.

‘‘ပဿ သုန္ဒရိ သတ္ထာရံ, ဟေမဝဏ္ဏံ ဟရိတ္တစံ;

အဒန္တာနံ ဒမေတာရံ, သမ္ဗုဒ္ဓမကုတောဘယံ.

“孙陀利，看那位导师，金色、黄金肤色，未调伏者的调伏者，无所畏惧的正自觉者。”

၃၃၅.

335.

‘‘ပဿ သုန္ဒရိမာယန္တိံ, ဝိပ္ပမုတ္တံ နိရူပဓိံ;

ဝီတရာဂံ ဝိသံယုတ္တံ, ကတကိစ္စမနာသဝံ.

“看，孙陀利来了，她已解脱、无所依，离贪、无系缚，所作已办、无有诸漏。”

၃၃၆.

336.

‘‘ဗာရာဏသိတော နိက္ခမ္မ, တဝ သန္တိကမာဂတာ;

သာဝိကာ တေ မဟာဝီရ, ပါဒေ ဝန္ဒတိ သုန္ဒရီ.

“大勇者，您的女弟子孙陀利从波罗奈出离，来到您的面前，顶礼您的双足。”

၃၃၇.

337.

‘‘တုဝံ ဗုဒ္ဓေါ တုဝံ သတ္ထာ, တုယှံ ဓီတာမှိ ဗြာဟ္မဏ;

ဩရသာ မုခတော ဇာတာ, ကတကိစ္စာ အနာသဝါ.

“您是佛陀，您是导师；婆罗门，我是您的女儿，从您口中所生的亲生女，所作已办，无有诸漏。”

၃၃၈.

338.

‘‘တဿာ တေ သွာဂတံ ဘဒ္ဒေ, တတော တေ အဒုရာဂတံ;

ဧဝဉှိ ဒန္တာ အာယန္တိ, သတ္ထု ပါဒါနိ ဝန္ဒိကာ;

ဝီတရာဂါ ဝိသံယုတ္တာ, ကတကိစ္စာ အနာသဝါ’’တိ. –

“贤女，欢迎你！你的到来是善来。确实，已调伏者就是这样前来，顶礼导师的双足，他们离贪、无系缚、所作已办、无有诸漏。”

ဣမာ ဂါထာ ပစ္စုဒါဟာသိ.

他诵出了这些偈颂。

တတ္ထ [Pg.241] ပေတာနီတိ မတာနိ. ဘောတီတိ တံ အာလပတိ. ပုတ္တာနီတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ, ပေတေ ပုတ္တေတိ အတ္ထော. ဧကော ဧဝ စ တဿာ ပုတ္တော မတော, ဗြာဟ္မဏော ပန ‘‘စိရကာလံ အယံ သောကေန အဋ္ဋာ ဟုတွာ ဝိစရိ, ဗဟူ မညေ ဣမိဿာ ပုတ္တာ မတာ’’တိ ဧဝံသညီ ဟုတွာ ဗဟုဝစနေနာဟ. တထာ စ ‘‘သာဇ္ဇ သဗ္ဗာနိ ခါဒိတွာ သတပုတ္တာနီ’’တိ. ခါဒမာနာတိ လောကဝေါဟာရဝသေန ခုံသနဝစနမေတံ. လောကေ ဟိ ယဿာ ဣတ္ထိယာ ဇာတဇာတာ ပုတ္တာ မရန္တိ, တံ ဂရဟန္တာ ‘‘ပုတ္တခါဒိနီ’’တိအာဒိံ ဝဒန္တိ. အတီဝါတိ အတိဝိယ ဘုသံ. ပရိတပ္ပသီတိ သန္တပ္ပသိ, ပုရေတိ ယောဇနာ. အယဉှေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – ဘောတိ ဝါသေဋ္ဌိ, ပုဗ္ဗေ တွံ မတပုတ္တာ ဟုတွာ သောစန္တီ ပရိဒေဝန္တီ အတိဝိယ သောကာယ သမပ္ပိတာ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော အာဟိဏ္ဍသိ.

在此，“petāni”意为“已死的”。“Bhotī”是称呼她。“Puttāni”是因语法性别转换而说，意为“已死的儿子”。实际上她只有一个儿子死了，但婆罗门想：“此人长久以来为忧苦所折磨而四处游荡，我想她的许多儿子都死了”，由于这样想，他便用了复数。同样，如“她今天吃掉了一百个儿子”。“Khādamānā”是依世俗用法而说的斥责之语。在世间，若有女人生下的儿子接连死去，人们斥责她时就会说“食子者”等。“Atīva”意为“非常、猛烈地”。“Paritappasi”意为“你悲伤”，与“pure”（以前）连用。此处的简义是：婆私吒(Vāseṭṭhi)女士，你从前因儿子死去而悲伤、哀号，被极度的忧苦所征服，在村庄、市镇、王都中游荡。

သာဇ္ဇာတိ သာ အဇ္ဇ, သာ တွံ ဧတရဟီတိ အတ္ထော. ‘‘သဇ္ဇာ’’တိ ဝါ ပါဌော. ကေန ဝဏ္ဏေနာတိ ကေန ကာရဏေန.

“Sājjā”即“sā ajja”，意为“她今天”，也就是“你现在”。或有读作“Sajjā”。“Kena vaṇṇena”意为“以何原因”。

ခါဒိတာနီတိ ထေရီပိ ဗြာဟ္မဏေန ဝုတ္တပရိယာယေနေဝ ဝဒတိ. ခါဒိတာနိ ဝါ ဗျဂ္ဃဒီပိဗိဠာရာဒိဇာတိယော သန္ဓာယေဝမာဟ. အတီတံသေတိ အတီတကောဋ္ဌာသေ, အတိက္ကန္တဘဝေသူတိ အတ္ထော. မမ တုယှဉ္စာတိ မယာ စ တယာ စ.

“Khāditāni”：长老尼也以婆罗门所说的方式言说。或者，她是针对被虎、豹、猫等类动物所食而这么说的。“Atītaṃse”意为“在过去的部分”，即“在过去的诸有中”。“Mama tuyhañca”意为“由我与由你”。

နိဿရဏံ ဉတွာ ဇာတိယာ မရဏဿ စာတိ ဇာတိဇရာမရဏာနံ နိဿရဏဘူတံ နိဗ္ဗာနံ မဂ္ဂဉာဏေန ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ. န စာပိ ပရိတပ္ပယိန္တိ န စာပိ ဥပါယာသာသိံ, အဟံ ဥပါယာသံ န အာပဇ္ဇိန္တိ အတ္ထော.

“了知生与死的出离”，即以道智洞见了作为生、老、死之出离的涅槃。“我既不苦恼，也不绝望”，其义为：我未曾陷入绝望。

အဗ္ဘုတံ ဝတာတိ အစ္ဆရိယံ ဝတ. တဉှိ အဗ္ဘုတံ ပုဗ္ဗေ အဘူတံ အဗ္ဘုတန္တိ ဝုစ္စတိ. ဧဒိသိန္တိ ဧဝရူပိံ, ‘‘န သောစာမိ န ရောဒါမိ, န စာပိ ပရိတပ္ပယိ’’န္တိ ဧဝံ သောစနာဒီနံ အဘာဝဒီပနိံ ဝါစံ. ကဿ တွံ ဓမ္မမညာယာတိ ကေဝလံ ယထာ ဧဒိသော ဓမ္မော လဒ္ဓုံ န သက္ကာ, တသ္မာ ကဿ နာမ သတ္ထုနော ဓမ္မမညာယ ဂိရံ ဘာသသိ ဧဒိသန္တိ သတ္ထာရံ သာသနဉ္စ ပုစ္ဆတိ.

“Abbhutaṃ vatā”ti，即“真是稀有啊！”。它之所以稀有(abbhutaṃ)，是因为前所未有(pubbe abhūtaṃ)。“Edisin”ti”指“我不忧伤，不哭泣，也不苦恼”这样显示无忧伤等的言语。“Kassa tvaṃ dhammamaññāyā”ti，意指这样的法不易获得，故问：“你了知了哪位导师的法而说出如此的言语？”这是在询问导师与教法。

နိရူပဓိန္တိ နိဒ္ဒုက္ခံ. ဝိညာတသဒ္ဓမ္မာတိ ပဋိဝိဒ္ဓအရိယသစ္စဓမ္မာ. ဗျပါနုဒိန္တိ နီဟရိံ ပဇဟိံ.

“Nirūpadhin”ti意为无苦。“Viññātasaddhammā”ti意为已通达圣谛法。“Byapānudin”ti意为去除、舍弃。

ဝိပ္ပမုတ္တန္တိ [Pg.242] သဗ္ဗသော ဝိမုတ္တံ, သဗ္ဗကိလေသေဟိ သဗ္ဗဘဝေဟိ စ ဝိသံယုတ္တံ. သွဿာတိ သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဿ ဗြာဟ္မဏဿ.

“Vippamuttan”ti指完全解脱，与一切烦恼及一切有皆分离。“Svassā”ti指彼正等觉者对婆罗门而言。

တတ္ထာတိ တဿံ စတုသစ္စဓမ္မဒေသနာယံ.

“Tatthā”ti指于彼四圣谛之教法中。

ရထံ နိယျာဒယာဟိမန္တိ ဣမံ ရထံ ဗြာဟ္မဏိယာ နိယျာဒေဟိ.

“Rathaṃ niyyādayāhin”ti意为将此车交付予彼婆罗门女。

သဟဿဉ္စာပီတိ မဂ္ဂပရိဗ္ဗယတ္ထံ နီတံ ကဟာပဏသဟဿဉ္စာပိ အာဒါယ နိယျာဒေဟီတိ ယောဇနာ.

“Sahassañcāpī”ti此句，乃为提供道路资费，意为取走一千钱(kahāpaṇa)并交付。

အဿရထန္တိ အဿယုတ္တရထံ. ပုဏ္ဏပတ္တန္တိ တုဋ္ဌိဒါနံ.

“Assarathan”ti指马车。“Puṇṇapattan”ti意为满足之施。

ဧဝံ ဗြာဟ္မဏိယာ တုဋ္ဌိဒါနေ ဒိယျမာနေ တံ အသမ္ပဋိစ္ဆန္တော သာရထိ ‘‘တုယှေဝ ဟောတူ’’တိ ဂါထံ ဝတွာ သတ္ထု သန္တိကမေဝ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇိ. ပဗ္ဗဇိတေ ပန သာရထိမှိ ဗြာဟ္မဏီ အတ္တနော ဓီတရံ သုန္ဒရိံ အာမန္တေတွာ ဃရာဝါသေ နိယောဇေန္တီ ‘‘ဟတ္ထီ ဂဝဿ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ဟတ္ထီတိ ဟတ္ထိနော. ဂဝဿန္တိ ဂါဝေါ စ အဿာ စ. မဏိကုဏ္ဍလဉ္စာတိ မဏိ စ ကုဏ္ဍလာနိ စ. ဖီတဉ္စိမံ ဂဟဝိဘဝံ ပဟာယာတိ ဣမံ ဟတ္ထိအာဒိပ္ပဘေဒံ ယထာဝုတ္တံ အဝုတ္တဉ္စ ခေတ္တဝတ္ထုဟိရညသုဝဏ္ဏာဒိဘေဒံ ဖီတံ ပဟူတဉ္စ ဂဟဝိဘဝံ ဂေဟူပကရဏံ အညဉ္စ ဒါသိဒါသာဒိကံ သဗ္ဗံ ပဟာယ တဝ ပိတာ ပဗ္ဗဇိတော. ဘုဉ္ဇ ဘောဂါနိ သုန္ဒရီတိ သုန္ဒရိ, တွံ ဣမေ ဘောဂေ ဘုဉ္ဇဿု. တုဝံ ဒါယာဒိကာ ကုလေတိ တုဝဉှိ ဣမသ္မိံ ကုလေ ဒါယဇ္ဇာရဟာတိ.

婆罗门女施予满足之施时，车夫不接受，说了“这些都归你吧”的偈颂后，便去导师处出家了。车夫出家后，婆罗门女唤来其女孙陀利，安排她料理家务，说了“象、牛、马”的偈颂。此处，“象”指大象，“牛马”指牛与马。“宝珠耳环”指宝珠与耳环。“舍弃这丰饶的家产”指舍弃此等象等，以及如前所述及未述之田地、房屋、金银等各种丰饶、众多之家庭财产、居家用品，以及其他仆婢等一切，你父亲已出家了。“享受财富吧，孙陀利”是说：孙陀利，你来享用这些财富吧。“你是家族的继承人”意为：你才是此家族中，有资格继承遗产之人。

တံ သုတွာ သုန္ဒရီ အတ္တနော နေက္ခမ္မဇ္ဈာသယံ ပကာသေန္တီ ‘‘ဟတ္ထီဂဝဿ’’န္တိအာဒိမာဟ.

听闻此言，孙陀利表明自己出离之意向，说出“象、牛、马”等偈颂。

အထ နံ မာတာ နေက္ခမ္မေယေဝ နိယောဇေန္တီ ‘‘သော တေ ဣဇ္ဈတူ’’တိအာဒိနာ ဒိယဍ္ဎဂါထမာဟ. တတ္ထ ယံ တွံ ပတ္ထေသိ သုန္ဒရီတိ သုန္ဒရိ တွံ ဣဒါနိ ယံ ပတ္ထေသိ အာကင်္ခသိ. သော တဝ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ သင်္ကပ္ပော ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဆန္ဒော ဣဇ္ဈတု အနန္တရာယေန သိဇ္ဈတု. ဥတ္တိဋ္ဌပိဏ္ဍောတိ ဃရေ ဃရေ ပတိဋ္ဌိတွာ လဒ္ဓဗ္ဗဘိက္ခာပိဏ္ဍော. ဥဉ္ဆောတိ တဒတ္ထံ ဃရပဋိပါဋိယာ အာဟိဏ္ဍနံ ဥဒ္ဒိဿ ဌာနဉ္စ. ဧတာနီတိ ဥတ္တိဋ္ဌပိဏ္ဍာဒီနိ. အဘိသမ္ဘောန္တီတိ အနိဗ္ဗိန္နရူပါ ဇင်္ဃဗလံ နိဿာယ အဘိသမ္ဘဝန္တီ, သာဓေန္တီတိ အတ္ထော.

于是其母劝她出家，说了一句半偈：“愿你如愿”等。此处“你所希求的，孙陀利(yaṃ tvaṃ patthesi sundarī)”即：孙陀利啊，你如今所希求、所渴望的。你出家之决心、出家之意愿，愿得无碍成就。“站立得食(Uttiṭṭhapiṇḍo)”即挨家挨户站立而应得的乞食。“行乞(Uñcho)”即为此目的，挨家挨户地行走乞食，以及站立之处。“这些(Etāni)”指站立得食等。“能够胜任(Abhisambhontī)”指不疲倦，依靠腿力能够完成，即能够做到。

အထ သုန္ဒရီ ‘‘သာဓု, အမ္မာ’’တိ မာတုယာ ပဋိဿုဏိတွာ နိက္ခမိတွာ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ သိက္ခမာနာယေဝ သမာနာ တိဿော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆိကတွာ ‘‘သတ္ထု [Pg.243] သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ ဥပဇ္ဈာယံ အာရောစေတွာ ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ သာဝတ္ထိံ အဂမာသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သိက္ခမာနာယ မေ, အယျေ’’တိအာဒိ. တတ္ထ သိက္ခမာနာယ မေတိ သိက္ခမာနာယ သမာနာယ မယာ. အယျေတိ အတ္တနော ဥပဇ္ဈာယံ အာလပတိ.

于是，孙陀利回答母亲说：“好的，母亲。”答应后便离开，前往比丘尼的住所，在作为在学尼时就证得了三明，她向戒师报告说：“我要去导师那里。”之后便与众比丘尼一同前往舍卫城(Sāvatthī)。因此经文说“我为在学尼时，尊者”等等。此处“我为在学尼时”，意为“作为在学尼的我”。“尊者”是她称呼自己的戒师。

တုဝံ နိဿာယ ကလျာဏိ, ထေရိ သံဃဿ သောဘနေတိ ဘိက္ခုနိသံဃေ ဝုဒ္ဓတရဘာဝေန ထိရဂုဏယောဂေန စ သံဃတ္ထေရိ သောဘနေဟိ သီလာဒီဟိ သမန္နာဂတတ္တာ သောဘနေ ကလျာဏိ ကလျာဏမိတ္တေ, အယျေ, တံ နိဿာယ မယာ တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနန္တိ ယောဇနာ.

“善友啊，长老尼，僧团的庄严者，依靠您”，其义为：在比丘尼僧团中，因年长且具足坚固德行而为僧团长老，又因具备戒等美好功德而为庄严者、善友，尊者啊，依止于您，我已证得三明，完成了佛陀的教导。此为句义的连接。

ဣစ္ဆေတိ ဣစ္ဆာမိ. သာဝတ္ထိ ဂန္တဝေတိ သာဝတ္ထိံ ဂန္တုံ. သီဟနာဒံ နဒိဿာမီတိ အညာဗျာကရဏမေဝ သန္ဓာယာဟ.

“想要(Icche)”即“我想要(icchāmi)”。“要到舍卫城去(Sāvatthi gantave)”即“去舍卫城(sāvatthiṃ gantuṃ)”。“我将作狮子吼(Sīhanādaṃ nadissāmi)”是针对宣告最终智而言。

အထ သုန္ဒရီ အနုက္ကမေန သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ သတ္ထာရံ ဓမ္မာသနေ နိသိန္နံ ဒိသွာ ဥဠာရံ ပီတိသောမနဿံ ပဋိသံဝေဒယမာနာ အတ္တာနမေဝ အာလပန္တီ အာဟ ‘‘ပဿ သုန္ဒရီ’’တိ. ဟေမဝဏ္ဏန္တိ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ. ဟရိတ္တစန္တိ ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစံ. ဧတ္ထ စ ဘဂဝါ ပီတဝဏ္ဏေန ‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော’’တိ ဝုစ္စတိ. အထ ခေါ သမ္မဒေဝ ဃံသိတွာ ဇာတိဟိင်္ဂုလကေန အနုလိမ္ပိတွာ သုပရိမဇ္ဇိတကဉ္စနာဒါသသန္နိဘောတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဟေမဝဏ္ဏ’’န္တိ ဝတွာ ‘‘ဟရိတ္တစ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

于是孙陀利缓缓地走向舍卫城，进入寺院，看见导师坐在法座上，心中生起极大的喜悦，她自言自语地说：“孙陀利，看啊！”“金色身相(Hemavaṇṇa)”指黄金之色。“金色皮肤(Harittaca)”指如纯金般的皮肤。此处，世尊因其金色之故被称为“金色身相”。为了显示其如同被天然朱砂涂抹后又被彻底擦拭干净的金镜一般，故在说了“金色身相”后，又说“金色皮肤”。

ပဿ သုန္ဒရိမာယန္တိန္တိ တံ သုန္ဒရိနာမိကံ မံ ဘဂဝါ အာဂစ္ဆန္တိ ပဿ. ‘‘ဝိပ္ပမုတ္တ’’န္တိအာဒိနာ အညံ ဗျာကရောန္တီ ပီတိဝိပ္ဖာရဝသေန ဝဒတိ.

“看孙陀利走来(Passa sundarimāyanti)”是说：世尊，请看我，那个名叫孙陀利的，正在走来。她因喜悦充溢而宣说以“完全解脱(vippamutta)”等开头的其他法义。

ကုတော ပန အာဂတာ, ကတ္ထ စ အာဂတာ, ကီဒိသာ စာယံ သုန္ဒရီတိ အာသင်္ကန္တာနံ အာသင်္ကံ နိဝတ္တေတုံ ‘‘ဗာရာဏသိတော’’တိ ဂါထံ ဝတွာ တတ္ထ ‘‘သာဝိကာ စာ’’တိ ဝုတ္တမတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘တုဝံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ဣမသ္မိံ သဒေဝကေ လောကေ တုဝမေဝေကော သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေါ, ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကပရမတ္ထေဟိ ယထာရဟံ အနုသာသနတော တုဝံ မေ သတ္ထာ, အဟဉ္စ ခီဏာသဝဗြာဟ္မဏီ ဘဂဝါ တုယှံ ဥရေ ဝါယာမ ဇနိတာဘိဇာတိတာယ ဩရသာ, မုခတော ပဝတ္တဓမ္မဃောသေန သာသနဿ စ မုခဘူတေန အရိယမဂ္ဂေန ဇာတတ္တာ မုခတော ဇာတာ, နိဋ္ဌိတပရိညာတာဒိကရဏီယတာယ ကတကိစ္စာ, သဗ္ဗသော အာသဝါနံ ခေပိတတ္တာ အနာသဝါတိ.

为了消除众人“她从何处来？又来到何处？这位孙陀利是怎么样的人？”等疑惑，（佛陀）先说了“从波罗奈城(Bārāṇasī)来”的偈颂；继而为了使“她是女弟子”的含义更加明显，又说了“唯你为佛陀”的偈颂。其义是：世尊啊，在此有天神的世界中，唯有你是遍知佛陀；你根据现世、来世及究竟义理而如理教诫，故你是我的导师。而我，是漏尽的婆罗门女；因由精进而生的优良出身，我是你的亲生女(orasā)；因由你口中宣说的法音及作为教法之口的圣道而生，我是你口生之女(mukhato jātā)；因已完成遍知等诸事，故所作已办(katakiccā)；因诸漏已完全灭尽，故为无漏(anāsavā)。

အထဿာ [Pg.244] သတ္ထာ အာဂမနံ အဘိနန္ဒန္တော ‘‘တဿာ တေ သွာဂတ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ယာ တွံ မယာ အဓိဂတံ ဓမ္မံ ယာထာဝတော အဓိဂစ္ဆိ. တဿာ တေ, ဘဒ္ဒေ သုန္ဒရိ, ဣဓ မမ သန္တိကေ အာဂတံ အာဂမနံ သုအာဂတံ. တတော ဧဝ တံ အဒုရာဂတံ န ဒုရာဂတံ ဟောတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ဧဝဉှိ ဒန္တာ အာယန္တီတိ, ယထာ တွံ သုန္ဒရိ, ဧဝဉှိ ဥတ္တမေန အရိယမဂ္ဂဒမထေန ဒန္တာ တတော ဧဝ သဗ္ဗဓိ ဝီတရာဂါ, သဗ္ဗေသံ သံယောဇနာနံ သမုစ္ဆိန္နတ္တာ ဝိသံယုတ္တာ ကတကိစ္စာ အနာသဝါ သတ္ထု ပါဒါနံ ဝန္ဒိကာ အာဂစ္ဆန္တိ, တသ္မာ တဿာ တေ သွာဂတံ အဒုရာဂတန္တိ ယောဇနာ.

导师欢喜她的到来，说了“于汝，此乃善来”的偈颂。其义是：你已如实地证得我所证悟之法。贤善的孙陀利啊，你此次来到我这里，是善来。因此你的到来并非恶来。为何？因为“诸已调伏者，如是前来故”。孙陀利啊，你已通过最殊胜的圣道调伏，因此在一切处都远离贪欲，因所有结缚都已被断除故为无系缚，所作已办，无有诸漏，前来礼敬导师的双足。因此，于汝，此乃善来，非恶来。应如是连结文义。

သုန္ဒရီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

孙陀利长老尼偈释义终。

၅. သုဘာကမ္မာရဓီတုထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

5. 金匠女苏芭长老尼偈释义

ဒဟရာဟန္တိအာဒိကာ သုဘာယ ကမ္မာရဓီတာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ အနုက္ကမေန သမ္ဘာဝိတကုသလမူလာ ဥပစိတဝိမောက္ခသမ္ဘာရာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ပရိပက္ကဉာဏာ ဟုတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟေ အညတရဿ သုဝဏ္ဏကာရဿ ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, ရူပသမ္ပတ္တိသောဘာယ သုဘာတိ တဿာ နာမံ အဟောသိ. သာ အနုက္ကမေန ဝိညုတံ ပတွာ, သတ္ထု ရာဇဂဟပ္ပဝေသနေ သတ္ထရိ သဉ္ဇာတပ္ပသာဒါ ဧကဒိဝသံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. သတ္ထာ တဿာ ဣန္ဒြိယပရိပါကံ ဒိသွာ အဇ္ဈာသယာနုရူပံ စတုသစ္စဂဗ္ဘဓမ္မံ ဒေသေသိ. သာ တာဝဒေဝ သဟဿနယပဋိမဏ္ဍိတေ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ. သာ အပရဘာဂေ ဃရာဝါသေ ဒေါသံ ဒိသွာ မဟာပဇာပတိယာ ဂေါတမိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဘိက္ခုနိသီလေ ပတိဋ္ဌိတာ ဥပရိမဂ္ဂတ္ထာယ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇိ. တံ ဉာတကာ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ကာမေဟိ နိမန္တေန္တာ ပဟူတဓနံ ဝိဘဝဇာတဉ္စ ဒဿေတွာ ပလောဘေန္တိ. သာ ဧကဒိဝသံ အတ္တနော သန္တိကံ ဥပဂတာနံ ဃရာဝါသေသု ကာမေသု စ အာဒီနဝံ ပကာသေန္တီ ‘‘ဒဟရာဟ’’န္တိအာဒီဟိ စတုဝီသတိယာ ဂါထာဟိ ဓမ္မံ ကထေတွာ တေ နိရာသေ ကတွာ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ ဣန္ဒြိယာနိ ပရိယောဒပေန္တီ [Pg.245] ဘာဝနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တံ ပန ပတွာ –

“我当时年轻”等开头的偈颂，是金匠之女苏芭(Subhā)长老尼所说。她亦曾在过去诸佛时种下善因，在生生世世中积累能导向解脱的善业，逐渐积集善根，圆满解脱资粮，只在善趣中轮回。待智慧成熟时，在此佛陀出世之际，她投生于王舍城(Rājagaha)一位金匠之家，成为其女，因容貌秀美而得名“苏芭”。她逐渐长大，聪慧明理，当世尊进入王舍城时，她对世尊生起净信。一日，她前去拜见世尊，顶礼后坐于一旁。世尊见她根机成熟，便随其意乐宣说了含摄四圣谛的法。她当下即证得须陀洹果。后来，她见到在家生活的过患，便到大爱道乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)处出家，安住于比丘尼戒，为证得更高的道果而精进修习。她的亲属时常前来，以种种欲乐引诱，展示丰厚的财富想要动摇她。一日，她对前来劝诱的亲属阐述在家与欲乐的过患，以“我当时年轻”等二十四首偈颂为他们说法，使他们断念而返。之后，她勤修观(vipassanā)，净化诸根，策励修行，不久便与四无碍解一同证得阿罗汉果。证得阿罗汉果后——

၃၃၉.

339.

‘‘ဒဟရာဟံ သုဒ္ဓဝသနာ, ယံ ပုရေ ဓမ္မမဿုဏိံ;

တဿာ မေ အပ္ပမတ္တာယ, သစ္စာဘိသမယော အဟု.

我当时年轻，身着净衣， 昔日得闻正法； 我于此法精勤不懈， 遂证悟了真实。

၃၄၀.

340.

‘‘တတောဟံ သဗ္ဗကာမေသု, ဘုသံ အရတိမဇ္ဈဂံ;

သက္ကာယသ္မိံ ဘယံ ဒိသွာ, နေက္ခမ္မမေဝ ပီဟယေ.

由此我于诸欲乐， 深生厌离之意； 见此身中之怖畏， 唯欣求出离。

၃၄၁.

341.

‘‘ဟိတွာနဟံ ဉာတိဂဏံ, ဒါသကမ္မကရာနိ စ;

ဂါမခေတ္တာနိ ဖီတာနိ, ရမဏီယေ ပမောဒိတေ.

我已舍弃亲族众， 以及奴仆与劳工； 富饶村庄和沃土， 悦意美景亦抛空。

၃၄၂.

342.

‘‘ပဟာယဟံ ပဗ္ဗဇိတာ, သာပတေယျမနပ္ပကံ;

ဧဝံ သဒ္ဓါယ နိက္ခမ္မ, သဒ္ဓမ္မေ သုပ္ပဝေဒိတေ.

我已出家，舍弃巨大财富； 如是怀信而出离， 于善说之正法中。

၃၄၃.

343.

‘‘နေတံ အဿ ပတိရူပံ, အာကိဉ္စညဉှိ ပတ္ထယေ;

ယော ဇာတရူပံ ရဇတံ, ဆဍ္ဍေတွာ ပုနရာဂမေ.

我希求于无所有，此行实不相称； 谁人既已弃金银，岂会复返将它寻？

၃၄၄.

344.

‘‘ရဇတံ ဇာတရူပံ ဝါ, န ဗောဓာယ န သန္တိယာ;

နေတံ သမဏသာရုပ္ပံ, န ဧတံ အရိယဒ္ဓနံ.

金与银，非为觉悟，非为寂静； 此非沙门所宜，此非圣者之财。

၃၄၅.

345.

‘‘လောဘနံ မဒနဉ္စေတံ, မောဟနံ ရဇဝဍ္ဎနံ;

သာသင်္ကံ ဗဟုအာယာသံ, နတ္ထိ စေတ္ထ ဓုဝံ ဌိတိ.

此是贪婪与沉醉， 是痴迷，令尘垢增； 充满怖畏多辛劳， 于此绝无恒常安。

၃၄၆.

346.

‘‘ဧတ္ထ ရတ္တာ ပမတ္တာ စ, သံကိလိဋ္ဌမနာ နရာ;

အညမညေန ဗျာရုဒ္ဓါ, ပုထူ ကုဗ္ဗန္တိ မေဓဂံ.

心意染污之人，于此沉溺放逸； 他们彼此相敌对，制造诸多纷争。

၃၄၇.

347.

‘‘ဝဓော ဗန္ဓော ပရိက္လေသော, ဇာနိ သောကပရိဒ္ဒဝေါ;

ကာမေသု အဓိပန္နာနံ, ဒိဿတေ ဗျသနံ ဗဟုံ.

杀害、系缚与苦恼， 以及失、忧与悲伤； 于耽溺欲乐之人， 可见诸多之灾殃。

၃၄၈.

348.

‘‘တံ မံ ဉာတီ အမိတ္တာဝ, ကိံ ဝေါ ကာမေသု ယုဉ္ဇထ;

ဇာနာထ မံ ပဗ္ဗဇိတံ, ကာမေသု ဘယဒဿိနိံ.

亲族于我如仇敌， 为何将我缚于欲？ 当知我已出家去， 视诸欲乐为怖畏。

၃၄၉.

349.

‘‘န ဟိရညသုဝဏ္ဏေန, ပရိက္ခီယန္တိ အာသဝါ;

အမိတ္တာ ဝဓကာ ကာမာ, သပတ္တာ သလ္လဗန္ဓနာ.

金银不能灭尽诸漏； 欲乐是敌是凶手，是怨仇是箭是束缚。

၃၅၀.

350.

‘‘တံ မံ ဉာတီ အမိတ္တာဝ, ကိံ ဝေါ ကာမေသု ယုဉ္ဇထ;

ဇာနာထ မံ ပဗ္ဗဇိတံ, မုဏ္ဍံ သံဃာဋိပါရုတံ.

亲族于我如仇敌， 为何将我缚于欲？ 当知我已出家去， 剃除须发披僧伽梨。

၃၅၁.

351.

‘‘ဥတ္တိဋ္ဌပိဏ္ဍော [Pg.246] ဥဉ္ဆော စ, ပံသုကူလဉ္စ စီဝရံ;

ဧတံ ခေါ မမ သာရုပ္ပံ, အနဂါရူပနိဿယော.

乞食所得与拾遗， 以及粪扫之衣物； 此实为我所适宜， 是无家者的依处。

၃၅၂.

352.

‘‘ဝန္တာ မဟေသီဟိ ကာမာ, ယေ ဒိဗ္ဗာ ယေ စ မာနုသာ;

ခေမဋ္ဌာနေ ဝိမုတ္တာ တေ, ပတ္တာ တေ အစလံ သုခံ.

大仙已吐弃诸欲， 无论是人间或天上； 他们于安稳处解脱， 他们已达不动之乐。

၃၅၃.

353.

‘‘မာဟံ ကာမေဟိ သံဂစ္ဆိံ, ယေသု တာဏံ န ဝိဇ္ဇတိ;

အမိတ္တာ ဝဓကာ ကာမာ, အဂ္ဂိက္ခန္ဓူပမာ ဒုခါ.

愿我永不遇欲乐， 于彼实无庇护处； 欲乐是敌是凶手， 如大火聚是痛苦。

၃၅၄.

354.

‘‘ပရိပန္ထော ဧသ ဘယော, သဝိဃာတော သကဏ္ဋကော;

ဂေဓော သုဝိသမော စေသော, မဟန္တော မောဟနာမုခေါ.

此是险途是怖畏， 充满障碍与荆棘； 此贪欲极险恶， 是通往愚痴的大门。

၃၅၅.

355.

‘‘ဥပသဂ္ဂေါ ဘီမရူပေါ, ကာမာ သပ္ပသိရူပမာ;

ယေ ဗာလာ အဘိနန္ဒန္တိ, အန္ဓဘူတာ ပုထုဇ္ဇနာ.

欲乐是灾难，形貌可怖， 犹如毒蛇之首； 凡夫愚暗，已成盲目， 反于其中，心生欢喜。

၃၅၆.

356.

‘‘ကာမပင်္ကေန သတ္တာ ဟိ, ဗဟူ လောကေ အဝိဒ္ဒသူ;

ပရိယန္တံ န ဇာနန္တိ, ဇာတိယာ မရဏဿ စ.

世间多有无知者， 深陷于欲乐之泥； 不知生与死， 其终点何在。

၃၅၇.

357.

‘‘ဒုဂ္ဂတိဂမနံ မဂ္ဂံ, မနုဿာ ကာမဟေတုကံ;

ဗဟုံ ဝေ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, အတ္တနော ရောဂမာဝဟံ.

世人为了欲乐故， 多行此路，导向恶趣， 为己招来诸病苦。

၃၅၈.

358.

‘‘ဧဝံ အမိတ္တဇနနာ, တာပနာ သံကိလေသိကာ;

လောကာမိသာ ဗန္ဓနီယာ, ကာမာ မရဏဗန္ဓနာ.

欲乐如是生怨敌， 带来折磨与染污； 是世间的诱饵， 是束缚，是死亡的束缚。

၃၅၉.

359.

‘‘ဥမ္မာဒနာ ဥလ္လပနာ, ကာမာ စိတ္တပ္ပမာထိနော;

သတ္တာနံ သံကိလေသာယ, ခိပ္ပံ မာရေန ဩဍ္ဍိတံ.

欲乐令人狂，言语善引诱， 能将心意扰； 为染污众生，是魔罗所设之陷阱。

၃၆၀.

360.

‘‘အနန္တာဒီနဝါ ကာမာ, ဗဟုဒုက္ခာ မဟာဝိသာ;

အပ္ပဿာဒါ ရဏကရာ, သုက္ကပက္ခဝိသောသနာ.

欲乐过患无穷尽， 多有痛苦是剧毒； 其味甚少引争斗， 能令善品干枯竭。

၃၆၁.

361.

‘‘သာဟံ ဧတာဒိသံ ကတွာ, ဗျသနံ ကာမဟေတုကံ;

န တံ ပစ္စာဂမိဿာမိ, နိဗ္ဗာနာဘိရတာ သဒါ.

我既见此由欲乐所致的灾殃， 绝不再回头，恒常乐于涅槃。

၃၆၂.

362.

‘‘ရဏံ တရိတွာ ကာမာနံ, သီတိဘာဝါဘိကင်္ခိနီ;

အပ္ပမတ္တာ ဝိဟဿာမိ, သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယေ.

已渡欲乐之战场， 渴求清凉之境界； 我将精勤安住于， 一切结的灭尽。

၃၆၃.

363.

‘‘အသောကံ ဝိရဇံ ခေမံ, အရိယဋ္ဌင်္ဂိကံ ဥဇုံ;

တံ မဂ္ဂံ အနုဂစ္ဆာမိ, ယေန တိဏ္ဏာ မဟေသိနော.

无忧、无尘、安稳， 笔直的八圣道； 我随顺此道而行， 大仙们由此而渡。

၃၆၄.

364.

‘‘ဣမံ [Pg.247] ပဿထ ဓမ္မဋ္ဌံ, သုဘံ ကမ္မာရဓီတရံ;

အနေဇံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ, ရုက္ခမူလမှိ ဈာယတိ.

且看这位住于法者， 金匠之女苏芭（Subhā）； 她已证得不动， 正在树下修禅。

၃၆၅.

365.

‘‘အဇ္ဇဋ္ဌမီ ပဗ္ဗဇိတာ, သဒ္ဓါ သဒ္ဓမ္မသောဘနာ;

ဝိနီတုပ္ပလဝဏ္ဏာယ, တေဝိဇ္ဇာ မစ္စုဟာယိနီ.

今日是她出家第八日， 具足信心，为正法庄严； 她由莲花色（Uppalavaṇṇā）所教导， 得三明，已降伏死神。

၃၆၆.

366.

‘‘သာယံ ဘုဇိဿာ အဏဏာ, ဘိက္ခုနီ ဘာဝိတိန္ဒြိယာ;

သဗ္ဗယောဂဝိသံယုတ္တာ, ကတကိစ္စာ အနာသဝါ.

此乃自由无债的比丘尼， 诸根已修习， 已解一切轭， 所作已办，诸漏已尽。

၃၆၇.

367.

‘‘တံ သက္ကော ဒေဝသံဃေန, ဥပသင်္ကမ္မ ဣဒ္ဓိယာ;

နမဿတိ ဘူတပတိ, သုဘံ ကမ္မာရဓီတရ’’န္တိ. – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ;

“帝释，有情之主，与天众一起，以神通力前来亲近，礼敬金匠之女苏芭。”——他说了这些偈颂。

တတ္ထ ဒဟရာဟံ သုဒ္ဓဝသနာ, ယံ ပုရေ ဓမ္မမဿုဏိန္တိ ယသ္မာ အဟံ ပုဗ္ဗေ ဒဟရာ တရုဏီ ဧဝ သုဒ္ဓဝသနာ သုဒ္ဓဝတ္ထနိဝတ္ထာ အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ အဿောသိံ. တဿာ မေ အပ္ပမတ္တာယ, သစ္စာဘိသမယော အဟူတိ ယသ္မာ စ တဿာ မေ မယှံ ယထာသုတံ ဓမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ အပ္ပမတ္တာယ ဥပဋ္ဌိတဿတိယာ သီလံ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇန္တိယာဝ စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ အဘိသမယော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၁.၃၂) ပဋိဝေဓော အဟောသိ.

其中，“我当时年轻，身着净衣，昔日曾听闻正法”意为：因为我往昔年轻时，是一位少女，身着净衣，穿着洁净的服装，装饰整齐，在世尊面前听闻了正法。“我精勤不放逸，遂证悟诸谛”意为：因为我如所闻法进行审察，精勤不放逸，安住正念，受持戒律，勤修培育，因此证悟、洞见了四圣谛，即“此是苦”等。

တတောဟံ သဗ္ဗကာမေသု, ဘုသံ အရတိမဇ္ဈဂန္တိ တတော တေန ကာရဏေန သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မဿ သုတတ္တာ သစ္စာနဉ္စ အဘိသမိတတ္တာ မနုဿေသု ဒိဗ္ဗေသု စာတိ သဗ္ဗေသုပိ ကာမေသု ဘုသံ အတိဝိယ အရတိံ ဥက္ကဏ္ဌိံ အဓိဂစ္ဆိံ. သက္ကာယသ္မိံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓပဉ္စကေ, ဘယံ သပ္ပဋိဘယဘာဝံ ဉာဏစက္ခုနာ ဒိသွာ, နေက္ခမ္မမေဝ ပဗ္ဗဇ္ဇံ နိဗ္ဗာနမေဝ, ပီဟယေ ပိဟယာမိ ပတ္ထယာမိ.

“由此我于诸欲乐，深生厌离”意为：为此，由于在世尊面前听闻正法并证悟诸谛，我对人间与天界的一切欲乐，都生起了极大的厌离与厌倦。“见有身可畏，唯欣求解脱”意为：以智慧之眼见到有身（sakkāya），即五取蕴中的危险与怖畏后，“我欣求”即我向往、我希求的，唯是出离，即出家与涅槃。

ဒါသကမ္မကရာနိ စာတိ ဒါသေ စ ကမ္မကာရေ စ, လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဟေတံ ဝုတ္တံ. ဂါမခေတ္တာနီတိ ဂါမေ စ ပုဗ္ဗဏ္ဏာပရဏ္ဏဝိရုဟနက္ခေတ္တာနိ စ, ဂါမပရိယာပန္နာနိ ဝါ ခေတ္တာနိ. ဖီတာနီတိ သမိဒ္ဓါနိ. ရမဏီယေတိ မနုညေ. ပမောဒိတေတိ ပမုဒိတေ, ဘောဂက္ခန္ဓေ ဟိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. သာပတေယျန္တိ သန္တကံ ဓနံ, မဏိကနကရဇတာဒိပရိဂ္ဂဟဝတ္ထုံ. အနပ္ပကန္တိ မဟန္တံ, ပဟာယာတိ ယောဇနာ. ဧဝံ သဒ္ဓါယ နိက္ခမ္မာတိ ‘‘ဟိတွာနဟံ ဉာတိဂဏ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေန [Pg.248] မဟန္တံ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ မဟန္တဉ္စ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ ကမ္မကမ္မဖလာနိ ရတနတ္တယဉ္စာတိ သဒ္ဓေယျဝတ္ထုံ သဒ္ဓါယ သဒ္ဒဟိတွာ ဃရတော နိက္ခမ္မ, သဒ္ဓမ္မေ သုပ္ပဝေဒိတေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သုဋ္ဌု ပဝေဒိတေ အရိယဝိနယေ အဟံ ပဗ္ဗဇိတာ.

“以及奴仆劳工”：即奴仆与劳工，此处作中性是语法性别的转换。“村庄与田地”：指村庄以及生长早熟与晚熟谷物的田地，或指村庄所属的田地。“富饶”：指丰裕。“欢愉”：指悦意。“喜悦的”：指令人愉悦的，此词与“舍弃财富堆”相连。“财富”：指自己的财产，如珠宝、金、银等所有物。“非少”：指巨大，与“舍弃”相连。“如是怀信而出”意为：如“我已舍弃亲族众”等偈颂所说，舍弃了庞大的亲族与巨大的财富，信受业、业果及三宝等可信之事，怀着信心离家，于正等觉者善说的正法、圣律中出家。

ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတာယ ပန နေတံ အဿ ပတိရူပံ, ယဒိဒံ ဆဍ္ဍိတာနံ ကာမာနံ ပစ္စာဂမနံ. အာကိဉ္စညဉှိ ပတ္ထယေတိ အဟံ အကိဉ္စနဘာဝံ အပရိဂ္ဂဟဘာဝမေဝ ပတ္ထယာမိ. ယော ဇာတရူပရဇတံ, ဆဍ္ဍေတွာ ပုနရာဂမေတိ ယော ပုဂ္ဂလော သုဝဏ္ဏံ ရဇတံ အညမ္ပိ ဝါ ကိဉ္စိ ဓနဇာတံ ဆဍ္ဍေတွာ ပုန တံ ဂဏှေယျ, သော ပဏ္ဍိတာနံ အန္တရေ ကထံ သီသံ ဥက္ခိပေယျ?

然而，对于这样出家的人，回归已舍弃的欲乐是不相称的。“我希求一无所有”意为：我只向往一无所有、无所拥有的状态。“谁人既已弃金银，复又回头拾取之”意为：若有人舍弃了金、银或任何其他财富后又重新取回，此人如何在智者中抬起头来？

ယသ္မာ ရဇတံ ဇာတရူပံ ဝါ, န ဗောဓာယ န သန္တိယာ န မဂ္ဂဉာဏာယ န နိဗ္ဗာနာယ ဟောတီတိ အတ္ထော. နေတံ သမဏသာရုပ္ပန္တိ ဧတံ ဇာတရူပရဇတာဒိပရိဂ္ဂဟဝတ္ထု, တဿ ဝါ ပရိဂ္ဂဏှနံ သမဏာနံ သာရုပ္ပံ န ဟောတိ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘န ကပ္ပတိ သမဏာနံ သကျပုတ္တိယာနံ ဇာတရူပရဇတ’’န္တိအာဒိ (စူဠဝ. ၄၄၆). န ဧတံ အရိယဒ္ဓနန္တိ ဧတံ ယထာဝုတ္တပရိဂ္ဂဟဝတ္ထု သဒ္ဓါဒိဓနံ ဝိယ အရိယဓမ္မမယမ္ပိ ဓနံ န ဟောတိ, န အရိယဘာဝါဝဟတော. တေနာဟ ‘‘လောဘန’’န္တိအာဒိ.

因为金银对觉悟、寂静、道智、涅槃没有帮助。“这不适合沙门”，即持有金银等物的行为与沙门不相称。诚如所说：“释迦子比丘不应持有金银”等（《小品》446）。“这也不是圣财”，即这如前所说的持有物，不像由信等构成的圣财，也不能带来圣者的状态。因此说它是“贪”等。

တတ္ထ လောဘနန္တိ လောဘုပ္ပာဒနံ. မဒနန္တိ မဒါဝဟံ. မောဟနန္တိ သမ္မောဟဇနနံ. ရဇဝဍ္ဎနန္တိ ရာဂရဇာဒိသံဝဍ္ဎနံ. ယေန ပရိဂ္ဂဟိတံ, တဿ အာသင်္ကာဝဟတ္တာ သဟ အာသင်္ကာယ ဝတ္တတီတိ သာသင်္ကံ, ယေန ပရိဂ္ဂဟိတံ, တဿ ယတော ကုတော အာသင်္ကာဝဟန္တိ အတ္ထော. ဗဟုအာယာသန္တိ သဇ္ဇနရက္ခဏာဒိဝသေန ဗဟုပရိဿမံ. နတ္ထိ စေတ္ထ ဓုဝံ ဌိတီတိ ဧတသ္မိံ ဓနေ ဓုဝဘာဝေါ စ ဌိတိဘာဝေါ စ နတ္ထိ, စဉ္စလမနဝဋ္ဌိတမေဝါတိ အတ္ထော.

此处“贪”即是生起贪欲。“令人迷醉”即是带来陶醉。“令人迷惑”即是产生迷惑。“增长尘垢”即是增长贪欲等烦恼尘垢。“有忧患”，因为它对执取者带来忧虑，所以是与忧虑共存；意思是，对执取它的人，它从任何地方都会带来忧虑。“多劳苦”即因为获取、守护等而付出许多努力。“此中无有坚固与安住”，意思是，在这财富中没有恒常与稳固，只是动摇不定。

ဧတ္ထ ရတ္တာ ပမတ္တာ စာတိ ဧတသ္မိံ ဓနေ ရတ္တာ သဉ္ဇာတရာဂါ ဒသကုသလဓမ္မေသု သတိယာ ဝိပ္ပဝါသေန ပမတ္တာ. သံကိလိဋ္ဌမနာ လောဘာဒိသံကိလေသေန သံကိလိဋ္ဌစိတ္တာဝ နာမ ဟောန္တိ. တတော စ အညမညမှိ ဗျာရုဒ္ဓါ, ပုထူ ကုဗ္ဗန္တိ မေဓဂံ အန္တမသော မာတာပိ ပုတ္တေန, ပုတ္တောပိ မာတရာတိ ဧဝံ အညမညံ ပဋိရုဒ္ဓါ ဟုတွာ ပုထူ သတ္တာ မေဓဂံ ကလဟံ [Pg.249] ကရောန္တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ…ပေ… မာတာပိ ပုတ္တေန ဝိဝဒတိ ပုတ္တောပိ မာတရာ ဝိဝဒတီ’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၁.၁၆၈, ၁၇၈).

“于此贪著与放逸”，即因对这些财宝生起贪欲，又因远离正念而于十善法放逸。“心被染污”，即他们的心确实被贪等杂染所染污。“由此互相敌对，兴起争斗”，即是甚至母亲与儿子、儿子与母亲，就这样互相敌对，众多有情制造争斗与冲突。因此世尊说：“再者，诸比丘！以欲为因，以欲为源，以欲为由……母亲与儿子争吵，儿子与母亲争吵”等（《中部》1.168, 178）。

ဝဓောတိ မရဏံ. ဗန္ဓောတိ အဒ္ဒုဗန္ဓနာဒိဗန္ဓနံ. ပရိက္လေသောတိ ဟတ္ထစ္ဆေဒါဒိပရိကိလေသာပတ္တိ. ဇာနီတိ ဓနဇာနိ စေဝ ပရိဝါရဇာနိ စ. သောကပရိဒ္ဒဝေါတိ သောကော စ ပရိဒေဝေါ စ. အဓိပန္နာနန္တိ အဇ္ဈောသိတာနံ. ဒိဿတေ ဗျသနံ ဗဟုန္တိ ယထာဝုတ္တဝဓဗန္ဓနာဒိဘေဒံ အဝုတ္တဉ္စ ဒေါမနဿုပါယာသာဒိံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ သမ္ပရာယိကဉ္စ ဗဟုံ ဗဟုဝိဓံ ဗျသနံ အနတ္ထော ကာမေသု ဒိဿတေဝ.

“杀害”即是死亡。“束缚”即是绳索等束缚。“折磨”即是遭受断手等折磨。“损失”即是财富的损失与眷属的损失。“忧与悲”即是忧愁与悲叹。“于沉溺者”即是于执迷者。“可见许多灾难”，即在欲乐中确实可见许多种类的灾难与祸患，如前述的杀害、束缚等，以及未述的苦恼、绝望等，无论是现世的还是来世的。

တံ မံ ဉာတီ အမိတ္တာဝ, ကိံ ဝေါ ကာမေသု ယုဉ္ဇထာတိ တာဒိသံ မံ ယထာ ကာမေသု ဝိရတ္တံ တုမှေ ဉာတီ ဉာတကာ သမာနာ အနတ္ထကာမာ အမိတ္တာ ဝိယ ကိံ ကေန ကာရဏေန ကာမေသု ယုဉ္ဇထ နိယောဇေထ. ဇာနာထ မံ ပဗ္ဗဇိတံ, ကာမေသု ဘယဒဿိနိန္တိ ကာမေ ဘယတော ပဿန္တိံ ပဗ္ဗဇိတံ မံ အာဇာနာထ, ကိံ ဧတ္တကံ တုမှေဟိ အနညာတန္တိ အဓိပ္ပာယော.

我的亲属如同仇敌，为何你们还让我沉迷欲乐？像我这样已于欲乐离染的人，你们这些本应是亲属的人，却像不怀好意的仇敌一样，为何还要让我沉迷欲乐、引诱我？你们应当知道我已经出家，视欲乐为怖畏。难道你们还不了解我吗？

န ဟိရညသုဝဏ္ဏေန, ပရိက္ခီယန္တိ အာသဝါတိ ကာမာသဝါဒယော ဟိရညသုဝဏ္ဏေန န ကဒါစိ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, အထ ခေါ တေဟိ ဧဝ ပရိဝဍ္ဎန္တေဝ. တေနာဟ – ‘‘အမိတ္တာ ဝဓကာ ကာမာ, သပတ္တာ သလ္လဗန္ဓနာ’’တိ. ကာမာ ဟိ အဟိတာဝဟတ္တာ မေတ္တိယာ အဘာဝေန အမိတ္တာ, မရဏဟေတုတာယ ဥက္ခိတ္တာသိကဝဓကသဒိသတ္တာ ဝဓကာ, အနုဗန္ဓိတွာပိ အနတ္ထာဝဟနတာယ ဝေရာနုဗန္ဓသပတ္တသဒိသတ္တာ သပတ္တာ, ရာဂါဒီနံ သလ္လာနံ ဗန္ဓနတော သလ္လဗန္ဓနာ.

不是用黄金白银来灭尽诸漏，欲漏等永远不会因黄金白银而消灭，反而会因此增长。所以说：“欲乐如仇敌、如杀手、如敌人、如毒箭的束缚。”欲乐因带来损害且缺乏友善，所以是仇敌；因是死亡之因，像举起利剑的杀手，所以是杀手；因持续追随带来损害，像怀恨在心的敌人，所以是敌人；因是贪欲等毒箭的束缚，所以是毒箭的束缚。

မုဏ္ဍန္တိ မုဏ္ဍိတကေသံ. တတ္ထ တတ္ထ နန္တကာနိ ဂဟေတွာ သံဃာဋိစီဝရပါရုပနေန သံဃာဋိပါရုတံ.

“光头”即是剃除头发。“身披僧伽梨”，即是穿着由各处收集的碎布所成的僧伽梨(saṅghāṭi)。

ဥတ္တိဋ္ဌပိဏ္ဍောတိ ဝိဝဋဒွါရေ ဃရေ ဃရေ ပတိဋ္ဌိတွာ လဘနကပိဏ္ဍော. ဥဉ္ဆောတိ တဒတ္ထံ ဥဉ္ဆာစရိယာ. အနဂါရူပနိဿယောတိ အနဂါရာနံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ဥပဂန္တွာ နိဿိတဗ္ဗတော ဥပနိဿယဘူတော ဇီဝိတပရိက္ခာရော. တဉှိ နိဿာယ ပဗ္ဗဇိတာ ဇီဝန္တိ.

“站立乞食”，即是在敞开门户的各家各户依次站立而获得的食物。“拾穗”，即是为此目的而行拾穗之法。“无家者的依靠”，即是作为已出家的无家者前去依靠的生存资具。因为出家者依靠这些而活。

ဝန္တာတိ [Pg.250] ဆဍ္ဍိတာ. မဟေသီဟီတိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ မဟေသီဟိ. ခေမဋ္ဌာနေတိ ကာမယောဂါဒီဟိ အနုပဒ္ဒဝဋ္ဌာနဘူတေ နိဗ္ဗာနေ. တေတိ မဟေသယော. အစလံ သုခန္တိ နိဗ္ဗာနသုခံ ပတ္တာ. တသ္မာ တံ ပတ္ထေန္တေန ကာမာ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပာယော.

“已吐出”即是已抛弃。“由大仙们”即是由佛陀等大仙们。“于安稳处”即是于远离欲轭等灾患的涅槃。那些大仙们。“不动之乐”即是已证得涅槃之乐。意思是，因此，希求它的人应当舍弃诸欲。

မာဟံ ကာမေဟိ သံဂစ္ဆိန္တိ အဟံ ကဒါစိပိ ကာမေဟိ န သမာဂစ္ဆေယျံ. ကသ္မာတိ စေ အာဟ – ‘‘ယေသု တာဏံ န ဝိဇ္ဇတီ’’တိအာဒိ, ယေသု ကာမေသု ဥပပရိက္ခိယမာနေသု ဧကသ္မိမ္ပိ အနတ္ထပရိတ္တာဏံ နာမ နတ္ထိ. အဂ္ဂိက္ခန္ဓူပမာ မဟာဘိတာပဋ္ဌေန. ဒုခါ ဒုက္ခမဋ္ဌေန.

“愿我不要与欲乐相合”，即愿我无论何时都不要与欲乐相合。为什么呢？（经中）说：“于其中无有庇护”等。在这些欲乐中仔细省察，连一点免于不幸的庇护都没有。它们如火蕴，因其极为炽热；是苦的，因其本质是苦。

ပရိပန္ထော ဧသ ဘယော ယဒိဒံ ကာမာ နာမ အဝိဒိတဝိပုလာနတ္ထာဝဟတ္တာ. သဝိဃာတော စိတ္တဝိဃာတကရတ္တာ. သကဏ္ဋကော ဝိနိဝိဇ္ဈနတ္တာ. ဂေဓော သုဝိသမော စေသောတိ ဂိဒ္ဓိဟေတုတာယ ဂေဓော. သုဋ္ဌု ဝိသမော မဟာပလိဗောဓော သော. ဒုရတိက္ကမနဋ္ဌေန မဟန္တော. မောဟနာမုခေါ မုစ္ဆာပတ္တိဟေတုတော.

“障碍”即是怖畏，此即所谓的欲乐，因其带来不为人知的巨大不幸。是“恼害”，因其恼乱心意。是“荆棘”，因其能刺穿。是“贪欲”，且极不平，因其是贪婪之因，故为“贪”。其极不平，是巨大的障碍。因其难以逾越而是巨大。是“痴之门”，因其是昏迷之因。

ဥပသဂ္ဂေါ ဘီမရူပေါတိ အတိဘိံသနကသဘာဝေါ, မဟန္တော ဒေဝတူပသဂ္ဂေါ ဝိယ အနတ္ထကာဒိဒုက္ခာဝဟနတော. သပ္ပသိရူပမာ ကာမာ သပ္ပဋိဘယဋ္ဌေန.

“灾患可怖相”，即其自性极其恐怖，犹如巨大的天神之灾，因其能带来不幸等痛苦。欲乐如蛇头，因其可畏。

ကာမပင်္ကေန သတ္တာတိ ကာမသင်္ခါတေန ပင်္ကေန သတ္တာ လဂ္ဂါ.

“为欲泥所著”，即执著于名为“欲乐”的泥沼中。

ဒုဂ္ဂတိဂမနံ မဂ္ဂန္တိ နိရယာဒိအပါယဂါမိနံ မဂ္ဂံ. ကာမဟေတုကန္တိ ကာမောပဘောဂဟေတုကံ. ဗဟုန္တိ ပါဏာတိပါတာဒိဘေဒေန ဗဟုဝိဓံ. ရောဂမာဝဟန္တိ ရုဇ္ဇနဋ္ဌေန ရောဂသင်္ခါတဿ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိဘေဒဿ ဒုက္ခဿ အာဝဟနကံ.

“趣向恶趣之道”，即通往地狱等恶趣的道路。“以欲为因”，即以享受欲乐为因。“多种”，即以杀生等而有多种差别。“引生疾病”，因其有折磨之性，故能带来名为“病”的、具有现法等差别的痛苦。

ဧဝန္တိ ‘‘အမိတ္တာ ဝဓကာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေန. အမိတ္တဇနနာတိ အမိတ္တဘာဝဿ နိဗ္ဗတ္တနကာ. တာပနာတိ သန္တာပနကာ, တပနီယာတိ အတ္ထော. သံကိလေသိကာတိ သံကိလေသာဝဟာ. လောကာမိသာတိ လောကေ အာမိသဘူတာ. ဗန္ဓနိယာတိ ဗန္ဓဘူတေဟိ သံယောဇနေဟိ ဝဍ္ဎိတဗ္ဗာ, သံယောဇနိယာတိ အတ္ထော. မရဏဗန္ဓနာတိ ဘဝါဒီသု နိဗ္ဗတ္တိနိမိတ္တတာယ ပဝတ္တကာရဏတော စ မရဏဝိဗန္ဓနာ.

“如是”：即依“是怨敌，是杀手”等所说的方式。“生怨敌”：即产生怨敌状态者。“能烧灼”：即能烧恼者，意为“能折磨”。“能染污”：即带来染污者。“世间饵”：即在世间中成为诱饵者。“能束缚”：意即“能结缚”。“死亡之缚”：因其是在诸有等中生起的征兆，且是（轮回）持续的原因，故为死亡的系缚。

ဥမ္မာဒနာတိ [Pg.251] ဝိပရိဏာမဓမ္မာနံ ဝိယောဂဝသေန သောကုမ္မာဒကရာ, ဝဍ္ဎိယာ ဝါ ဥပရူပရိမဒါဝဟာ. ဥလ္လပနာတိ ‘‘အဟော သုခံ အဟော သုခ’’န္တိ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ လပါပနကာ. ‘‘ဥလ္လောလနာ’’တိပိ ပါဌော, ဘတ္တပိဏ္ဍနိမိတ္တံ နင်္ဂုဋ္ဌံ ဥလ္လောလေန္တော သုနခေါ ဝိယ အာမိသဟေတု သတ္တေ ဥပရူပရိလာလနာ, ပရာဘဝါဝညာတပါပနကာတိ အတ္ထော. စိတ္တပ္ပမာထိနောတိ ပရိဠာဟုပ္ပာဒနာဒိနာ သမ္ပတိ အာယတိဉ္စ စိတ္တဿ ပမထနသီလာ. ‘‘စိတ္တပ္ပမဒ္ဒိနော’’တိ ဝါ ပါဌော, သော ဧဝတ္ထော. ယေ ပန ‘‘စိတ္တပ္ပမာဒိနော’’တိ ဝဒန္တိ, တေသံ စိတ္တဿ ပမာဒါဝဟာတိ အတ္ထော. သံကိလေသာယာတိ ဝိဗာဓနာယ ဥပတာပနာယ ဝါ. ခိပ္ပံ မာရေန ဩဍ္ဍိတန္တိ ကာမာ နာမေတေ မာရေန ဩဍ္ဍိတံ ကုမိနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ သတ္တာနံ အနတ္ထာဝဟနတော.

“能令疯狂”：因有为法之变易离散而引生愁苦与疯狂，或因（欲乐）增长而一再带来迷醉。“能令高谈”：即令人一再高喊“啊，乐哉！啊，乐哉！”。亦有读作“能令摇动”者，犹如狗为食物而摇尾，（欲乐）为诱饵而一再引诱众生，其义为“能令至衰败与轻贱”。“能扰乱心”：即通过引生热恼等，而有在现时与未来扰乱心意之性。亦有读作“能压碎心”者，其义相同。至于说“能令心放逸”者，其义为“能为心带来放逸”。“为染污”：即为恼害或为烧灼。“速为魔所制”：当知此等欲乐乃魔罗所设之罗网，因其为众生带来不幸。

အနန္တာဒီနဝါတိ ‘‘လောဘနံ မဒနဉ္စေတ’’န္တိအာဒိနာ, ‘‘ဣဓ သီတဿ ပုရက္ခတော ဥဏှဿ ပုရက္ခတော’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၁၆၇) စ ဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ္တာဒီသု ဝုတ္တနယေန အပရိယန္တာဒီနဝါ ဗဟုဒေါသာ. ဗဟုဒုက္ခာတိ အာပါယိကာဒိဗဟုဝိဓဒုက္ခာနုဗန္ဓာ. မဟာဝိသာတိ ကဋုကာသယှဖလတာယ ဟလာဟလာဒိမဟာဝိသသဒိသာ. အပ္ပဿာဒါတိ သတ္ထဓာရာဂတမဓုဗိန္ဒု ဝိယ ပရိတ္တဿာဒါ. ရဏကရာတိ သာရာဂါဒိသံဝဍ္ဎကာ. သုက္ကပက္ခဝိသောသနာတိ သတ္တာနံ အနဝဇ္ဇကောဋ္ဌာသဿ ဝိနာသကာ.

“无尽过患”：即依“此是诱惑，是迷醉”等，以及如《大苦蕴经》（中部13）等中所说“于此，为寒所迫，为热所迫”等方式，而有过患无边、过失众多。“多苦”：即与恶趣等多种痛苦相连。“剧毒”：因其果报苦涩难忍，故如哈拉哈拉(halāhala)等剧毒。“少味”：即如刀刃上的一滴蜜，滋味极少。“引生争斗”：即能增长贪爱等。“损耗白品”：即毁灭众生无罪的部分。

သာဟန္တိ သာ အဟံ, ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ကာမေ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ ဌိတာတိ အတ္ထော. ဧတာဒိသန္တိ ဧဝရူပံ ဝုတ္တပ္ပကာရံ. ကတွာတိ ဣတိ ကတွာ, ယထာဝုတ္တကာရဏေနာတိ အတ္ထော. န တံ ပစ္စာဂမိဿာမီတိ တံ မယာ ပုဗ္ဗေ ဝန္တကာမေ ပုန န ပရိဘုဉ္ဇိဿာမိ. နိဗ္ဗာနာဘိရတာ သဒါတိ ယသ္မာ ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗကာလံ နိဗ္ဗာနာဘိရတာ, တသ္မာ န တံ ပစ္စာဂမိဿာမီတိ ယောဇနာ.

“彼我”，即“彼个我”。其义为：我已如前述，于导师处听闻正法，获得信心，舍弃欲乐而出家安住。“如此”，即如是形态、如前所述。“已作”，即“如是而作”，其义为“因前述之理由”。“我将不复返”，即我将不再享用先前已吐除的欲乐。“常乐于涅槃”，其贯通为：因自出家之时起，我即恒常乐于涅槃，是故“我将不复返”。

ရဏံ တရိတွာ ကာမာနန္တိ ကာမာနံ ရဏံ တရိတွာ, တဉ္စ မယာ ကာတဗ္ဗံ အရိယမဂ္ဂသံပဟာရံ ကတွာ. သီတိဘာဝါဘိကင်္ခိနီတိ သဗ္ဗကိလေသဒရထပရိဠာဟဝူပသမေန သီတိဘာဝသင်္ခါတံ အရဟတ္တံ အဘိကင်္ခန္တီ. သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယေတိ သဗ္ဗေသံ သံယောဇနာနံ ခယဘူတေ နိဗ္ဗာနေ အဘိရတာ.

“已越欲争”：即已越过欲乐的争斗，此乃我以圣道之击破而达成。“期盼清凉”：即通过平息一切烦恼、苦恼与热恼，而期盼名为“清凉”的阿罗汉果。“于诸结已尽”：即乐于诸结已尽之涅槃。

ယေန [Pg.252] တိဏ္ဏာ မဟေသိနောတိ ယေန အရိယမဂ္ဂေန ဗုဒ္ဓါဒယော မဟေသိနော သံသာရမဟောဃံ တိဏ္ဏာ, အဟမ္ပိ တေဟိ ဂတမဂ္ဂံ အနုဂစ္ဆာမိ, သီလာဒိပဋိပတ္တိယာ အနုပါပုဏာမီတိ အတ္ထော.

“诸大仙所渡之处”：意指诸佛等大仙以圣道渡越轮回大洪流，我亦随顺其所行之道，通过戒等行持而抵达。

ဓမ္မဋ္ဌန္တိ အရိယဖလဓမ္မေ ဌိတံ. အနေဇန္တိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓ ဧဇတာယ အနေဇန္တိ လဒ္ဓနာမံ အဂ္ဂဖလံ. ဥပသမ္ပဇ္ဇာတိ သမ္ပာဒေတွာ အဂ္ဂမဂ္ဂါဓိဂမေန အဓိဂန္တွာ. ဈာယတီတိ တမေဝ ဖလဇ္ဈာနံ ဥပနိဇ္ဈာယတိ.

“住法者”：即安住于圣果法者。“无动者”：因动摇已止息而得“无动”之名，指最上之果。“证得”：即通过证得最上道而成就、获得。“禅修者”：即审思彼果定者。

အဇ္ဇဋ္ဌမီ ပဗ္ဗဇိတာတိ ပဗ္ဗဇိတာ ဟုတွာ ပဗ္ဗဇိတတော ပဋ္ဌာယ အဇ္ဇ အဋ္ဌမဒိဝသော, ဣတော အတီတေ အဋ္ဌမိယံ ပဗ္ဗဇိတာတိ အတ္ထော. သဒ္ဓါတိ သဒ္ဓါသမ္ပန္နာ. သဒ္ဓမ္မသောဘနာတိ သဒ္ဓမ္မာဓိဂမေန သောဘနာ.

“今第八日出家”：意为自出家算起，今日是第八天；或意为于过去第八日出家。

ဘုဇိဿာတိ ဒါသဘာဝသဒိသာနံ ကိလေသာနံ ပဟာနေန ဘုဇိဿာ. ကာမစ္ဆန္ဒာဒိဣဏာပဂမေန အဏဏာ.

“自在者”：因舍弃如奴隶状态般的诸烦恼而得自在。“无负债”：因远离欲贪等债务而无负债。

ဣမာ ကိရ တိဿော ဂါထာ ပဗ္ဗဇိတွာ အဋ္ဌမေ ဒိဝသေ အရဟတ္တံ ပတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဖလသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသိန္နံ ထေရိံ ဘိက္ခူနံ ဒဿေတွာ ပသံသန္တေန ဘဂဝတာ ဝုတ္တာ.

据说此三首偈颂，是世尊为赞叹一位长老尼而出示于比丘众所说。彼长老尼于出家后第八日证得阿罗汉果，于某树下入果定而坐。

အထ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော တံ ပဝတ္တိံ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဒိသွာ ‘‘ဧဝံ သတ္ထာရာ ပသံသီယမာနာ အယံ ထေရီ ယသ္မာ ဒေဝေဟိ စ ပယိရုပါသိတဗ္ဗာ’’တိ တာဝဒေဝ တာဝတိံသေဟိ ဒေဝေဟိ သဒ္ဓိံ ဥပသင်္ကမိတွာ အဘိဝါဒေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ. တံ သန္ဓာယ သင်္ဂီတိကာရေဟိ ဝုတ္တံ –

尔时，天主帝释(Sakko)以天眼见此事，心念：“此长老尼既为导师所赞叹，亦应为诸天所奉事。”遂实时与忉利天(Tāvatiṃsa)诸天同诣，顶礼合掌，立于一旁。缘此，结集者说：

‘‘တံ သက္ကော ဒေဝသံဃေန, ဥပသင်္ကမ္မ ဣဒ္ဓိယာ;

နမဿတိ ဘူတပတိ, သုဘံ ကမ္မာရဓီတရ’’န္တိ.

“帝释与天众，以神通力亲近，众生主礼敬，善妙铁匠女苏跋。”

တတ္ထ တီသု ကာမဘဝေသု ဘူတာနံ သတ္တာနံ ပတိ ဣဿရောတိ ကတွာ ဘူတပတီတိ လဒ္ဓနာမော သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဒေဝသံဃေန သဒ္ဓိံ တံ သုဘံ ကမ္မာရဓီတရံ အတ္တနော ဒေဝိဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမ္မ နမဿတိ, ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒတီတိ အတ္ထော.

此中，天王帝释(Sakko)因于三欲有中为有情众生之主、自在者，故得“众生主”(bhūtapati)之名。彼与天众，以己天神威力，亲近善妙铁匠女苏跋而礼敬，意即以五体投地而顶礼。

သုဘာကမ္မာရဓီတုထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

铁匠女苏跋长老尼偈释义 终。

ဝီသတိနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

二十集释义 终。

၁၄. တိံသနိပါတော

14. 三十集

၁. သုဘာဇီဝကမ္ဗဝနိကာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 耆婆芒果园苏跋长老尼偈释义

တိံသနိပါတေ [Pg.253] ဇီဝကမ္ဗဝနံ ရမ္မန္တိအာဒိကာ သုဘာယ ဇီဝကမ္ဗဝနိကာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ, သမ္ဘာဝိတကုသလမူလာ အနုက္ကမေန ပရိဗြူဟိတဝိမောက္ခသမ္ဘာရာ ပရိပက္ကဉာဏာ ဟုတွာ, ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရာဇဂဟေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ, သုဘာတိဿာ နာမမဟောသိ. တဿာ ကိရ သရီရာဝယဝါ သောဘနဝဏ္ဏယုတ္တာ အဟေသုံ, တသ္မာ သုဘာတိ အနွတ္ထမေဝ နာမံ ဇာတံ. သာ သတ္ထု ရာဇဂဟပ္ပဝေသနေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ဥပါသိကာ ဟုတွာ အပရဘာဂေ သံသာရေ ဇာတသံဝေဂါ ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ နေက္ခမ္မဉ္စ ခေမတော သလ္လက္ခန္တီ မဟာပဇာပတိယာ ဂေါတမိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ ကတိပါဟေနေဝ အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ.

于三十集中，“耆婆芒果园乐”等偈颂为耆婆芒果园(Jīvakambavana)苏跋(Subhā)长老尼所说。此长老尼亦曾于过去诸佛前立愿，于一一有生中，积集导向解脱之善业，善根已熟，次第圆满解脱资粮，智慧成熟。于此佛陀出世时，生于王舍城(Rājagaha)一大富婆罗门家，名为苏跋。据说其身肢体容色端严，故“苏跋”之名实为贴切。世尊进入王舍城时，她生起信心成为优婆夷。其后，于轮回生起悚惧，见诸欲过患，视出离为安稳，遂于大爱道乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)座下出家，修习观(vipassanā)，不日即证不还果。

အထ နံ ဧကဒိဝသံ အညတရော ရာဇဂဟဝါသီ ဓုတ္တပုရိသော တရုဏော ပဌမယောဗ္ဗနေ ဌိတော ဇီဝကမ္ဗဝနေ ဒိဝါဝိဟာရာယ ဂစ္ဆန္တိံ ဒိသွာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော ဟုတွာ မဂ္ဂံ ဩဝရန္တော ကာမေဟိ နိမန္တေသိ. သာ တဿ နာနပ္ပကာရေဟိ ကာမာနံ အာဒီနဝံ အတ္တနော စ နေက္ခမ္မဇ္ဈာသယံ ပဝေဒေန္တီ ဓမ္မံ ကထေသိ. သော ဓမ္မကထံ သုတွာပိ န ပဋိက္ကမတိ, နိဗန္ဓတိယေဝ. ထေရီ နံ အတ္တနော ဝစနေ အတိဋ္ဌန္တံ အက္ခိမှိ စ အဘိရတ္တံ ဒိသွာ, ‘‘ဟန္ဒ, တယာ သမ္ဘာဝိတံ အက္ခိ’’န္တိ အတ္တနော ဧကံ အက္ခိံ ဥပ္ပာဋေတွာ တဿ ဥပနေသိ. တတော သော ပုရိသော သန္တာသော သံဝေဂဇာတော တတ္ထ ဝိဂတရာဂေါဝ ဟုတွာ ထေရိံ ခမာပေတွာ ဂတော. ထေရီ သတ္ထု သန္တိကံ အဂမာသိ. သတ္ထုနော သဟ ဒဿနေနေဝဿာ အက္ခိ ပဋိပါကတိကံ အဟောသိ. တတော သာ ဗုဒ္ဓဂတာယ ပီတိယာ နိရန္တရံ ဖုဋာ ဟုတွာ အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ တဿာ စိတ္တာစာရံ ဉတွာ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ အဂ္ဂမဂ္ဂတ္ထာယ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိ. သာ ပီတိံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ တာဝဒေဝ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဖလသုခေန နိဗ္ဗာနသုခေန ဝိဟရန္တီ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ အတ္တနာ တေန စ ဓုတ္တပုရိသေန ဝုတ္တဂါထာ ဥဒါနဝသေန –

尔时，一日，王舍城中一浪荡青年，正值青春年少，于耆婆芒果园见苏跋比丘尼前往日住，心生爱恋，遂拦其去路，以欲引诱。长老尼为彼开示诸欲种种过患，并表明自己出离之志。彼闻法后仍不退转，纠缠不休。长老尼见其不听己言，且对自己双眼贪恋不已，便道：“来，你所珍爱之眼在此。”随即自剜一目，递与彼人。彼青年见状，心生惊怖悚惧，当即贪欲消退，向长老尼忏谢而去。长老尼诣世尊处，甫见世尊，其眼即恢复如初。于是，她为佛陀所感，喜乐遍满，持续安住。世尊知其心行，为说正法，并开示趋向最上道之业处。她平息喜乐，即刻增益观禅，与四无碍解一同证得阿罗汉果。证阿罗汉果后，安住于果乐与涅槃乐中，回顾自身行道及与彼浪荡青年之经历，遂以自说偈言：

၃၆၈.

368.

‘‘ဇီဝကမ္ဗဝနံ [Pg.254] ရမ္မံ, ဂစ္ဆန္တိံ ဘိက္ခုနိံ သုဘံ;

ဓုတ္တကော သန္နိဝါရေသိ, တမေနံ အဗြဝီ သုဘာ.

“耆婆芒果园悦意，苏跋比丘尼行于彼；浪荡子将其拦阻，苏跋对他如是言。”

၃၆၉.

369.

‘‘ကိံ တေ အပရာဓိတံ မယာ, ယံ မံ ဩဝရိယာန တိဋ္ဌသိ;

န ဟိ ပဗ္ဗဇိတာယ အာဝုသော, ပုရိသော သမ္ဖုသနာယ ကပ္ပတိ.

“我于汝有何过犯，汝为何拦我而立？贤友，出家之人，实不宜与男子相触。”

၃၇၀.

370.

‘‘ဂရုကေ မမ သတ္ထုသာသနေ, ယာ သိက္ခာ သုဂတေန ဒေသိတာ;

ပရိသုဒ္ဓပဒံ အနင်္ဂဏံ, ကိံ မံ ဩဝရိယာန တိဋ္ဌသိ.

“我师善逝之教法，所说学处我敬奉；此道清净且无瑕，汝为何拦我而立？”

၃၇၁.

371.

‘‘အာဝိလစိတ္တော အနာဝိလံ, သရဇော ဝီတရဇံ အနင်္ဂဏံ;

သဗ္ဗတ္ထ ဝိမုတ္တမာနသံ, ကိံ မံ ဩဝရိယာန တိဋ္ဌသိ.

“汝心混浊我澄清，汝心有尘我离尘，我心无瑕已解脱，汝为何拦我而立？”

၃၇၂.

372.

‘‘ဒဟရာ စ အပါပိကာ စသိ, ကိံ တေ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ကရိဿတိ;

နိက္ခိပ ကာသာယစီဝရံ, ဧဟိ ရမာမ သုပုပ္ဖိတေ ဝနေ.

“汝既年轻又无过，出家于汝有何益？且弃此袈裟，来，于繁花林中共享欢乐。”

၃၇၃.

373.

‘‘မဓုရဉ္စ ပဝန္တိ သဗ္ဗသော, ကုသုမရဇေန သမုဋ္ဌိတာ ဒုမာ;

ပဌမဝသန္တော သုခေါ ဥတု, ဧဟိ ရမာမ သုပုပ္ဖိတေ ဝနေ.

“花粉纷飞诸树木，四处飘散甜香气；初春时节甚愉悦，来，于繁花林中共享欢乐。”

၃၇၄.

374.

‘‘ကုသုမိတသိခရာ စ ပါဒပါ, အဘိဂဇ္ဇန္တိဝ မာလုတေရိတာ;

ကာ တုယှံ ရတိ ဘဝိဿတိ, ယဒိ ဧကာ ဝနမောဂဟိဿသိ.

“树木顶上繁花开，风吹摇曳如轰鸣；若汝独入此林中，能有何乐趣可言？”

၃၇၅.

375.

‘‘ဝါဠမိဂသံဃသေဝိတံ, ကုဉ္ဇရမတ္တကရေဏုလောဠိတံ;

အသဟာယိကာ ဂန္တုမိစ္ဆသိ, ရဟိတံ ဘိံသနကံ မဟာဝနံ.

“此大林充满兽群，醉象母象所搅扰；此林僻静而恐怖，汝竟欲无伴而入？”

၃၇၆.

376.

‘‘တပနီယကတာဝ [Pg.255] ဓီတိကာ, ဝိစရသိ စိတ္တလတေဝ အစ္ဆရာ;

ကာသိကသုခုမေဟိ ဝဂ္ဂုဘိ, သောဘသီ သုဝသနေဟိ နူပမေ.

“汝如金铸之女，如质多罗陀林(Cittalatā)中天女(accharā)游行；无比之人，汝身着迦尸(Kāsī)国精美细软之衣而焕彩。”

၃၇၇.

377.

‘‘အဟံ တဝ ဝသာနုဂေါ သိယံ, ယဒိ ဝိဟရေမသေ ကာနနန္တရေ;

န ဟိ မတ္ထိ တယာ ပိယတ္တရော, ပါဏော ကိန္နရိမန္ဒလောစနေ.

“若我俩同住林中，我必对你顺从；眼如紧那罗女(kinnarī)之人啊，世间无有生灵比你更可爱。”

၃၇၈.

378.

‘‘ယဒိ မေ ဝစနံ ကရိဿသိ, သုခိတာ ဧဟိ အဂါရမာဝသ;

ပါသာဒနိဝါတဝါသိနီ, ပရိကမ္မံ တေ ကရောန္တု နာရိယော.

“若汝听我之言，便可快乐地来住我家；居于殿堂避风处，让众女子服侍汝。”

၃၇၉.

379.

‘‘ကာသိကသုခုမာနိ ဓာရယ, အဘိရောပေဟိ စ မာလဝဏ္ဏကံ;

ကဉ္စနမဏိမုတ္တကံ ဗဟုံ, ဝိဝိဓံ အာဘရဏံ ကရောမိ တေ.

“请穿迦尸国细软衣，戴上花环与饰物；我将为汝备办众多黄金、摩尼、珍珠等各式饰品。”

၃၈၀.

380.

‘‘သုဓောတရဇပစ္ဆဒံ သုဘံ, ဂေါနကတူလိကသန္ထတံ နဝံ;

အဘိရုဟ သယနံ မဟာရဟံ, စန္ဒနမဏ္ဍိတသာရဂန္ဓိကံ.

“请登上此珍贵床榻，铺有洁净华美之床单，及崭新长羊毛毯与棉垫；此床以檀香涂饰，散发木心之芬芳。”

၃၈၁.

381.

‘‘ဥပ္ပလံ စုဒကာ သမုဂ္ဂတံ, ယထာ တံ အမနုဿသေဝိတံ;

ဧဝံ တွံ ဗြဟ္မစာရိနီ, သကေသင်္ဂေသု ဇရံ ဂမိဿသိ.

犹如青莲出于水，却无人得以享用；梵行女啊，你亦将如此，在自己的身体中走向衰老。

၃၈၂.

382.

‘‘ကိံ တေ ဣဓ သာရသမ္မတံ, ကုဏပပူရမှိ သုသာနဝဍ္ဎနေ;

ဘေဒနဓမ္မေ ကဠေဝရေ, ယံ ဒိသွာ ဝိမနော ဥဒိက္ခသိ.

在这充满尸骸、增长墓地、注定坏灭的躯体里，你认为什么是精华，竟如此心乱地注视着它？

၃၈၃.

383.

‘‘အက္ခီနိ [Pg.256] စ တူရိယာရိဝ, ကိန္နရိယာရိဝ ပဗ္ဗတန္တရေ;

တဝ မေ နယနာနိ ဒက္ခိယ, ဘိယျော ကာမရတီ ပဝဍ္ဎတိ.

你的眼睛犹如母鹿，又像山中的紧那罗女(kinnarī)；我一见到你的眼睛，爱欲就更加增长。

၃၈၄.

384.

‘‘ဥပ္ပလသိခရောပမာနိ တေ, ဝိမလေ ဟာဋကသန္နိဘေ မုခေ;

တဝ မေ နယနာနိ ဒက္ခိယ, ဘိယျော ကာမဂုဏော ပဝဍ္ဎတိ.

在你无瑕如金的面容上，你的眼睛犹如青莲花瓣的尖端；我一见到你的眼睛，感官的欲乐就更加增长。

၃၈၅.

385.

‘‘အပိ ဒူရဂတာ သရမှသေ, အာယတပမှေ ဝိသုဒ္ဓဒဿနေ;

န ဟိ မတ္ထိ တယာ ပိယတ္တရော, နယနာ ကိန္နရိမန္ဒလောစနေ.

即使你远去，我仍会思念你那长睫毛、目光清澈的眼睛。哦，有着紧那罗女般眼眸的人啊，对我而言，没有什么比你的眼睛更可爱了。

၃၈၆.

386.

‘‘အပထေန ပယာတုမိစ္ဆသိ, စန္ဒံ ကီဠနကံ ဂဝေသသိ;

မေရုံ လင်္ဃေတုမိစ္ဆသိ, ယော တွံ ဗုဒ္ဓသုတံ မဂ္ဂယသိ.

你想要走上邪道，你寻求月亮作为玩具，你想要跨越须弥山(Meru)——你这试图引诱佛陀弟子的人。

၃၈၇.

387.

‘‘နတ္ထိ ဟိ လောကေ သဒေဝကေ, ရာဂေါ ယတ္ထပိ ဒါနိ မေ သိယာ;

နပိ နံ ဇာနာမိ ကီရိသော, အထ မဂ္ဂေန ဟတော သမူလကော.

在包含天神的世界里，我已没有任何贪欲。我甚至不知道它是什么样子，因为它已被道连根拔除。

၃၈၈.

388.

‘‘ဣင်္ဂါလကုယာဝ ဥဇ္ဈိတော, ဝိသပတ္တောရိဝ အဂ္ဂိတော ကတော;

နပိ နံ ပဿာမိ ကီရိသော, အထ မဂ္ဂေန ဟတော သမူလကော.

犹如被弃于炭火坑，犹如被倒空的毒钵；我甚至不见其形貌，它已被道连根拔除。

၃၈၉.

389.

‘‘ယဿာ သိယာ အပစ္စဝေက္ခိတံ, သတ္ထာ ဝါ အနုပါသိတော သိယာ;

တွံ တာဒိသိကံ ပလောဘယ, ဇာနန္တိံ သော ဣမံ ဝိဟညသိ.

若有谁尚未省察，或未曾亲近导师，你就去引诱那样的人吧。你骚扰我这个明了者，只会自取其恼。

၃၉၀.

390.

‘‘မယှဉှိ [Pg.257] အက္ကုဋ္ဌဝန္ဒိတေ, သုခဒုက္ခေ စ သတီ ဥပဋ္ဌိတာ;

သင်္ခတမသုဘန္တိ ဇာနိယ, သဗ္ဗတ္ထေဝ မနော န လိမ္ပတိ.

于我，在毁谤与赞叹中，在苦与乐中，正念都已安立。了知有为法皆为不净，我的心在一切处都不染着。

၃၉၁.

391.

‘‘သာဟံ သုဂတဿ သာဝိကာ, မဂ္ဂဋ္ဌင်္ဂိကယာနယာယိနီ;

ဥဒ္ဓဋသလ္လာ အနာသဝါ, သုညာဂါရဂတာ ရမာမဟံ.

我是善逝(Sugata)的声闻弟子，乘着八支圣道的车乘而行。我已拔除贪爱之箭，无有诸漏；我乐于安住空寂之所。

၃၉၂.

392.

‘‘ဒိဋ္ဌာ ဟိ မယာ သုစိတ္တိတာ, သောမ္ဘာ ဒါရုကပိလ္လကာနိ ဝါ;

တန္တီဟိ စ ခီလကေဟိ စ, ဝိနိဗဒ္ဓါ ဝိဝိဓံ ပနစ္စကာ.

我曾见过彩绘精美的木偶，或是在幻戏(sombhā)中，由线与栓销系缚而跳起各种舞蹈的木制玩偶。

၃၉၃.

393.

‘‘တမှုဒ္ဓဋေ တန္တိခီလကေ, ဝိဿဋ္ဌေ ဝိကလေ ပရိကြိတေ;

န ဝိန္ဒေယျ ခဏ္ဍသော ကတေ, ကိမှိ တတ္ထ မနံ နိဝေသယေ.

当那些线和栓销被移除，它便散落、残缺、四下抛弃。当它被拆成碎片时，你就找不到它了。那么，心应安住在它的哪一部分呢？

၃၉၄.

394.

‘‘တထူပမာ ဒေဟကာနိ မံ, တေဟိ ဓမ္မေဟိ ဝိနာ န ဝတ္တန္တိ;

ဓမ္မေဟိ ဝိနာ န ဝတ္တတိ, ကိမှိ တတ္ထ မနံ နိဝေသယေ.

这些身体也与此类似：没有了那些法，它们就无法运作。没有了诸法，它就无法运作。那么，心应安住在它的哪一部分呢？

၃၉၅.

395.

‘‘ယထာ ဟရိတာလေန မက္ခိတံ, အဒ္ဒသ စိတ္တိကံ ဘိတ္တိယာ ကတံ;

တမှိ တေ ဝိပရီတဒဿနံ, သညာ မာနုသိကာ နိရတ္ထိကာ.

就像你看到墙上用雌黄(haritāla)画的图画，你对它的看法是颠倒的。你这凡夫的认知是毫无价值的。

၃၉၆.

396.

‘‘မာယံ ဝိယ အဂ္ဂတော ကတံ, သုပိနန္တေဝ သုဝဏ္ဏပါဒပံ;

ဥပဂစ္ဆသိ အန္ဓ ရိတ္တကံ, ဇနမဇ္ဈေရိဝ ရုပ္ပရူပကံ.

哦，盲目的人啊！你正在趋向空洞之物——它就像在你面前施展的幻术，就像梦中的金树，就像人群中的幻影。

၃၉၇.

397.

‘‘ဝဋ္ဋနိရိဝ [Pg.258] ကောဋရောဟိတာ, မဇ္ဈေ ပုဗ္ဗုဠကာ သအဿုကာ;

ပီဠကောဠိကာ စေတ္ထ ဇာယတိ, ဝိဝိဓာ စက္ခုဝိဓာ စ ပိဏ္ဍိတာ.

犹如置于孔穴中的球体，中间是含泪的水泡；此处生出眼垢，聚集着各种眼素。

၃၉၈.

398.

‘‘ဥပ္ပာဋိယ စာရုဒဿနာ, န စ ပဇ္ဇိတ္ထ အသင်္ဂမာနသာ;

ဟန္ဒ တေ စက္ခုံ ဟရဿု တံ, တဿ နရဿ အဒါသိ တာဝဒေ.

那位容颜姣好者，以无执着之心，毫不犹豫地将眼睛拔出。她随即对那人说：“来，拿去这只眼睛！”并立刻把它给了他。

၃၉၉.

399.

‘‘တဿ စ ဝိရမာသိ တာဝဒေ, ရာဂေါ တတ္ထ ခမာပယီ စ နံ;

သောတ္ထိ သိယာ ဗြဟ္မစာရိနီ, န ပုနော ဧဒိသကံ ဘဝိဿတိ.

他的贪欲当下止息，他随即请求她宽恕，说：“梵行女，愿你安好！这样的事再也不会发生了。”

၄၀၀.

400.

‘‘အာသာဒိယ ဧဒိသံ ဇနံ, အဂ္ဂိံ ပဇ္ဇလိတံဝ လိင်္ဂိယ;

ဂဏှိယ အာသီဝိသံ ဝိယ, အပိ နု သောတ္ထိ သိယာ ခမေဟိ နော.

冒犯了这样一位圣人，就像是拥抱了熊熊烈火，就像是抓住了致命的毒蛇。这哪里还会有安宁呢？请原谅我！

၄၀၁.

401.

‘‘မုတ္တာ စ တတော သာ ဘိက္ခုနီ, အဂမီ ဗုဒ္ဓဝရဿ သန္တိကံ;

ပဿိယ ဝရပုညလက္ခဏံ, စက္ခု အာသိ ယထာ ပုရာဏက’’န္တိ. –

那位比丘尼(bhikkhunī)从他那里解脱后，去到了最胜佛陀的面前。一见到佛陀殊胜的福德之相，她的眼睛就恢复了原状。

ဣမာ ဂါထာ ပစ္စုဒါဟာသိ.

她复述了这些偈颂。

တတ္ထ ဇီဝကမ္ဗဝနန္တိ ဇီဝကဿ ကောမာရဘစ္စဿ အမ္ဗဝနံ. ရမ္မန္တိ ရမဏီယံ. တံ ကိရ ဘူမိဘာဂသမ္ပတ္တိယာ ဆာယူဒကသမ္ပတ္တိယာ စ ရုက္ခာနံ ရောပိတာကာရေန အတိဝိယ မနုညံ မနောရမံ. ဂစ္ဆန္တိန္တိ အမ္ဗဝနံ ဥဒ္ဒိဿ ဂတံ, ဒိဝါဝိဟာရာယ ဥပဂစ္ဆန္တိံ. သုဘန္တိ ဧဝံနာမိကံ. ဓုတ္တကောတိ ဣတ္ထိဓုတ္တော. ရာဇဂဟဝါသီ ကိရေကော မဟာဝိဘဝဿ သုဝဏ္ဏကာရဿ ပုတ္တော ယုဝါ အဘိရူပေါ ဣတ္ထိဓုတ္တော ပုရိသော မတ္တော ဝိစရတိ. သော တံ ပဋိပထေ [Pg.259] ဒိသွာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော မဂ္ဂံ ဥပရုန္ဓိတွာ အဋ္ဌာသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဓုတ္တကော သန္နိဝါရေသီ’’တိ, မမ ဂမနံ နိသေဓေသီတိ အတ္ထော. တမေနံ အဗြဝီ သုဘာတိ တမေနံ နိဝါရေတွာ ဌိတံ ဓုတ္တံ သုဘာ ဘိက္ခုနီ ကထေသိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဂစ္ဆန္တိံ ဘိက္ခုနိံ သုဘံ, အဗြဝိ သုဘာ’’တိ စ အတ္တာနမေဝ ထေရီ အညံ ဝိယ ကတွာ ဝဒတိ. ထေရိယာ ဝုတ္တဂါထာနံ သမ္ဗန္ဓဒဿနဝသေန သင်္ဂီတိကာရေဟိ အယံ ဂါထာ ဝုတ္တာ.

其中，“耆婆芒果园”是指耆婆王子育的芒果园。“优美”是指令人愉悦。据说那里因地势优越、林荫与水源丰沛，以及树木种植有致，而格外赏心悦目。“前往”是指朝向芒果园而去，为了日间禅住而前往的比丘尼。“苏芭(Subhā)”是她的名字。“恶棍”是指好色之徒。据说王舍城有一位大富金匠的儿子，年轻英俊，沉迷女色，醉醺醺地游荡。他在路上看见她，心生贪恋，便拦住去路。因此说：“恶棍阻拦”，意思是“他阻止我前行”。于是苏芭比丘尼对那拦路站着的恶棍说话。这里“前往的比丘尼苏芭，苏芭说”等语句，实际上是长老尼把自己当成另一个人来说。结集者为了说明长老尼所说偈颂的关联，才说了这首偈颂。

‘‘အဗြဝီ သုဘာ’’တိ ဝတွာ တဿာ ဝုတ္တာကာရဒဿနတ္ထံ အာဟ ‘‘ကိံ တေ အပရာဓိတ’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ ကိံ တေ အပရာဓိတံ မယာတိ ကိံ တုယှံ, အာဝုသော, မယာ အပရဒ္ဓံ. ယံ မံ ဩဝရိယာန တိဋ္ဌသီတိ ယေန အပရာဓေန မံ ဂစ္ဆန္တိံ ဩဝရိတွာ ဂမနံ နိသေဓေတွာ တိဋ္ဌသိ, သော နတ္ထေဝါတိ အဓိပ္ပာယော. အထ ဣတ္ထီတိသညာယ ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇသိ, ဧဝမ္ပိ န ယုတ္တန္တိ ဒဿေန္တီ အာဟ – ‘‘န ဟိ ပဗ္ဗဇိတာယ, အာဝုသော, ပုရိသော သမ္ဖုသနာယ ကပ္ပတီ’’တိ, အာဝုသော သုဝဏ္ဏကာရပုတ္တ, လောကိယစာရိတ္တေနပိ ပုရိသဿ ပဗ္ဗဇိတာနံ သမ္ဖုသနာယ န ကပ္ပတိ, ပဗ္ဗဇိတာယ ပန ပုရိသော တိရစ္ဆာနဂတောပိ သမ္ဖုသနာယ န ကပ္ပတိ, တိဋ္ဌတု တာဝ ပုရိသဖုသနာ, ရာဂဝသေနဿာ နိဿဂ္ဂိယေန ပုရိသဿ နိဿဂ္ဂိယဿာပိ ဖုသနာ န ကပ္ပတေဝ.

说了“苏芭说”之后，为了说明她所说的话，便说道：“我于你何罪”等等。在此，“我于你何罪”意思是：贤友，我到底有什么地方得罪了你呢？“而你拦住我”是指：你因为什么过错而拦住我，禁止我前行？其意是说，根本没有这样的过错。接着，为了表明即使你因为我是女人才这样做，这也是不恰当的，她说道：“贤友，出家女子不应被男子触摸。”贤友，金匠之子啊，即使按照世俗礼仪，男子也不应触摸出家女子，更何况对于出家女子，即使是畜生也不应触摸。暂且不说男子触摸，即使是出于贪欲，男子触摸出家女，也会构成尼萨耆波逸提的过失。

တေနာဟ ‘‘ဂရုကေ မမ သတ္ထုသာသနေ’’တိအာဒိ. တဿတ္ထော – ဂရုကေ ပါသာဏစ္ဆတ္တံ ဝိယ ဂရုကာတဗ္ဗေ မယှံ သတ္ထု သာသနေ ယာ သိက္ခာ ဘိက္ခုနိယော ဥဒ္ဒိဿ သုဂတေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတာ ပညတ္တာ. တာဟိ ပရိသုဒ္ဓပဒံ ပရိသုဒ္ဓကုသလကောဋ္ဌာသံ, ရာဂါဒိအင်္ဂဏာနံ သဗ္ဗသော အဘာဝေန အနင်္ဂဏံ, ဧဝံဘူတံ မံ ဂစ္ဆန္တိံ ကေန ကာရဏေန အာဝရိတွာ တိဋ္ဌသီတိ.

因此她说：“于我导师教法是重”等等。其含义是：在我导师如石伞般应受尊重的沉重教法中，有善逝、正自觉者为比丘尼们所开示、制定的学处。通过这些学处，我已达清净道迹、清净善业，因完全没有贪欲等垢染而无垢。你为何要阻拦如此行进的我呢？

အာဝိလစိတ္တောတိ စိတ္တဿ အာဝိလဘာဝကရာနံ ကာမဝိတက္ကာဒီနံ ဝသေန အာဝိလစိတ္တော, တွံ တဒဘာဝတော အနာဝိလံ, ရာဂရဇာဒီနံ ဝသေန သရဇော, သာင်္ဂဏော တဒဘာဝတော ဝီတရဇံ အနင်္ဂဏံ သဗ္ဗတ္ထ ခန္ဓပဉ္စကေ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တမာနသံ, မံ ကသ္မာ ဩဝရိတွာ တိဋ္ဌသီတိ?

“心染污者”是指由于欲寻等使心染污的因素而心染污。你（指男子）是心染污者，而我（指比丘尼）则无染污；你因贪欲等尘垢而有尘垢，而我则已离尘垢、无垢染；在一切五蕴中，我以断灭解脱而心得解脱。你为何要挡住我？

ဧဝံ ထေရိယာ ဝုတ္တေ ဓုတ္တကော အတ္တနော အဓိပ္ပာယံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ဒဟရာ စာ’’တိအာဒိနာ ဒသ ဂါထာ အဘာသိ. တတ္ထ ဒဟရာတိ တရုဏီ ပဌမေ ယောဗ္ဗနေ ဌိတာ. အပါပိကာ စသီတိ ရူပေန အလာမိကာ စ အသိ[Pg.260], ဥတ္တမရူပဓရာ စာဟောသီတိ အဓိပ္ပာယော. ကိံ တေ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ကရိဿတီတိ တုယှံ ဧဝံ ပဌမဝယေ ဌိတာယ ရူပသမ္ပန္နာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ကိံ ကရိဿတိ, ဝုဍ္ဎာယ ဗီဘစ္ဆရူပါယ ဝါ ပဗ္ဗဇိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပာယေန ဝဒတိ. နိက္ခိပါတိ ဆဍ္ဍေဟိ. ‘‘ဥက္ခိပါ’’တိ ဝါ ပါဌော, အပနေဟီတိ အတ္ထော.

当长老尼说了这些话后，那恶棍为了阐明自己的意图，便说了以“你年轻貌美”等开头的十首偈颂。其中，“年轻”是指她正值妙龄，处于青春期的开端。“你并非丑陋”是指你容貌不丑陋，并且拥有绝佳的姿色，这是他的意思。“出家对你有什么用”是说：你正值妙龄，容貌又如此端庄美丽，出家对你有什么用呢？难道要等到年老丑陋时才出家吗？这是他话中的意思。“舍弃”(Nikkhipa)就是抛弃的意思。另有读作“Ukkhipā”的，意思是“除去”或“放弃”。

မဓုရန္တိ သုဘံ, သုဂန္ဓန္တိ အတ္ထော. ပဝန္တီတိ ဝါယန္တိ. သဗ္ဗသောတိ သမန္တတော. ကုသုမရဇေန သမုဋ္ဌိတာ ဒုမာတိ ဣမေ ရုက္ခာ မန္ဒဝါတေန သမုဋ္ဌဟမာနကုသုမရေဏုဇာတေန အတ္တနော ကုသုမရဇေန သယံ သမုဋ္ဌိတာ ဝိယ ဟုတွာ သမန္တတော သုရဘီ ဝါယန္တိ. ပဌမဝသန္တော သုခေါ ဥတူတိ အယံ ပဌမော ဝသန္တမာသော သုခသမ္ဖဿော စ ဥတု ဝတ္တတီတိ အတ္ထော.

“甜蜜”是美好，意为芳香。“吹动”是吹拂。“一切处”是周遍。“因花粉而兴起的树木”是指这些树木，因微风吹起的花粉，仿佛由自身的花粉而兴起，从周遍散发芳香。“初春是令人愉快的季节”是指这是第一个春月，也是一个令人感到舒适的时节。

ကုသုမိတသိခရာတိ သုပုပ္ဖိတဂ္ဂါ. အဘိဂဇ္ဇန္တိဝ မာလုတေရိတာတိ ဝါတေန သဉ္စလိတာ အဘိဂဇ္ဇန္တိဝ အဘိတ္ထနိတာ ဝိယ တိဋ္ဌန္တိ. ယဒိ ဧကာ ဝနမောဂဟိဿသီတိ သစေ တွံ ဧကိကာ ဝနမောဂါဟိဿသိ, ကာ နာမ တေ တတ္ထ ရတိ ဘဝိဿတီတိ အတ္တနာ ဗဒ္ဓသုခါဘိရတ္တတ္တာ ဧဝမာဟ.

“花开满枝头”是指顶端盛开鲜花。“被风吹动，犹如咆哮”是指被风吹动时，犹如咆哮或打雷一般矗立。“你若独自入林”是指你若独自一人进入森林，在那里会有什么乐趣呢？因为他自己沉溺于束缚之乐，所以这样说。

ဝါဠမိဂသံဃသေဝိတန္တိ သီဟဗျဂ္ဃာဒိဝါဠမိဂသမူဟေဟိ တတ္ထ တတ္ထ ဥပသေဝိတံ. ကုဉ္ဇရမတ္တကရေဏုလောဠိတန္တိ မတ္တကုဉ္ဇရေဟိ ဟတ္ထိနီဟိ စ မိဂါနံ စိတ္တတာပနေန ရုက္ခဂစ္ဆာဒီနံ သာခါဘဉ္ဇနေန စ အာလောဠိတပဒေသံ. ကိဉ္စာပိ တသ္မိံ ဝနေ ဤဒိသံ တဒါ နတ္ထိ, ဝနံ နာမ ဧဝရူပန္တိ တံ ဘိံသာပေတုကာမော ဧဝမာဟ. ရဟိတန္တိ ဇနရဟိတံ ဝိဇနံ. ဘိံသနကန္တိ ဘယဇနကံ.

“为猛兽群所栖息”是指被狮子、老虎等猛兽群在各处出没。“为醉象与母象所搅扰”是指被醉象和母象通过惊吓野兽、折断树木枝干等行为所搅扰的区域。即使当时那森林中并无此景，但为了恐吓她，他才这样说：森林本就是如此。“无人”是指远离人群，无人居住。“可怖”是指能引生怖畏。

တပနီယကတာဝ ဓီတိကာတိ ရတ္တသုဝဏ္ဏေန ဝိစရိတာ ဓီတလိကာ ဝိယ သုကုသလေန ယန္တာစရိယေန ယန္တယောဂဝသေန သဇ္ဇိတာ သုဝဏ္ဏပဋိမာ ဝိယ ဝိစရသိ, ဣဒါနေဝ ဣတော စိတော စ သဉ္စရသိ. စိတ္တလတေဝ အစ္ဆရာတိ စိတ္တလတာနာမကေ ဥယျာနေ ဒေဝစ္ဆရာ ဝိယ. ကာသိကသုခုမေဟီတိ ကာသိရဋ္ဌေ ဥပ္ပန္နေဟိ အတိဝိယ သုခုမေဟိ. ဝဂ္ဂုဘီတိ သိနိဒ္ဓမဋ္ဌေဟိ. သောဘသီ သုဝသနေဟိ နူပမေတိ နိဝါသနပါရုပနဝတ္ထေဟိ အနုပမေ ဥပမာရဟိတေ တွံ ဣဒါနိ မေ ဝသာနုဂေါ သောဘသီတိ ဘာဝိနံ အတ္တနော အဓိပ္ပာယဝသေန ဧကန္တိကံ ဝတ္တမာနံ ဝိယ ကတွာ ဝဒတိ.

“你犹如赤金所制之玩偶”是指你犹如由技艺精湛的工匠以机械装置组装的黄金雕像一般行走，如今在此处来回走动。“犹如奇特拉塔林中的天女”是指犹如在名为奇特拉塔(Cittalatā)的园林中的天女。“以迦尸国极细衣”是指以迦尸国(Kāsiraṭṭha)所产的极其细滑之衣。“以华美”是指以柔软光滑。“你穿美衣，无与伦比”是指你穿着无与伦比、无可比拟的下裙与外衣，如今顺从于我而显得庄严。他是将自己未来的意图当作确定无疑的现在之事来说。

အဟံ တဝ ဝသာနုဂေါ သိယန္တိ အဟမ္ပိ တုယှံ ဝသာနုဂေါ ကိံကာရပဋိဿာဝီ ဘဝေယျံ. ယဒိ ဝိဟရေမသေ ကာနနန္တရေတိ ယဒိ မယံ ဥဘောပိ ဝနန္တရေ [Pg.261] သဟ ဝသာမ ရမာမ. န ဟိ မတ္ထိ တယာ ပိယတ္တရောတိ ဝသာနုဂဘာဝဿ ကာရဏမာဟ. ပါဏောတိ သတ္တော, အညော ကောစိပိ သတ္တော တယာ ပိယတရော မယှံ န ဟိ အတ္ထီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ပါဏောတိ အတ္တနော ဇီဝိတံ သန္ဓာယ ဝဒတိ, မယှံ ဇီဝိတံ တယာ ပိယတရံ န ဟိ အတ္ထီတိ အတ္ထော. ကိန္နရိမန္ဒလောစနေတိ ကိန္နရိယာ ဝိယ မန္ဒပုထုဝိလောစနေ.

“我愿顺从你”是指我也愿顺从你，听候差遣。“若我俩共住林中”是指若我们二人在林中一同生活、嬉戏。“无有比你更可爱”是说明他愿意顺从的理由。“有生”是指有情，意即：对我而言，无有任何其他有情比你更可爱。或者，“有生”是指自己的生命，意即：我的生命亦无比你更珍贵。“有紧那罗女圆眼者”是指有如紧那罗女般又圆又大的眼睛。

ယဒိ မေ ဝစနံ ကရိဿသိ, သုခိတာ ဧဟိ အဂါရမာဝသာတိ သစေ တွံ မမ ဝစနံ ကရိဿသိ, ဧကာသနံ ဧကသေယျံ ဗြဟ္မစရိယဒုက္ခံ ပဟာယ ဧဟိ ကာမဘောဂေဟိ သုခိတာ ဟုတွာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသ. ‘‘သုခိတာ ဟေတိ အဂါရမာဝသန္တီ’’တိ ကေစိ ပဌန္တိ, တေသံ သုခိတာ ဘဝိဿတိ, အဂါရံ အဇ္ဈာဝသန္တီတိ အတ္ထော. ပါသာဒနိဝါတဝါသိနီတိ နိဝါတေသု ပါသာဒေသု ဝါသိနီ. ‘‘ပါသာဒဝိမာနဝါသိနီ’’တိ စ ပါဌော, ဝိမာနသဒိသေသု ပါသာဒေသု ဝါသိနီတိ အတ္ထော. ပရိကမ္မန္တိ ဝေယျာဝစ္စံ.

“你若听我言，且来乐居家”是指：你若听我的话，就舍弃独坐独卧的梵行之苦，来享受欲乐，快乐地居家生活吧。有人读作“居家者快乐”(Sukhitā heti agāramāvasantī)，其意为：居家生活者将会快乐。“住于无风楼阁”是指住在避风的楼阁中。亦有读作“住于天宫楼阁”(Pāsādavimānavāsinī)，其意为：住在如同天宫般的楼阁中。“服侍”即侍奉。

ဓာရယာတိ ပရိဒဟ, နိဝါသေဟိ စေဝ ဥတ္တရိယဉ္စ ကရောဟိ. အဘိရောပေဟီတိ မဏ္ဍနဝိဘူသနဝသေန ဝါ သရီရံ အာရောပယ, အလင်္ကရောဟီတိ အတ္ထော. မာလဝဏ္ဏကန္တိ မာလဉ္စေဝ ဂန္ဓဝိလေပနဉ္စ. ကဉ္စနမဏိမုတ္တကန္တိ ကဉ္စနေန မဏိမုတ္တာဟိ စ ယုတ္တံ, သုဝဏ္ဏမယမဏိမုတ္တာဟိ ခစိတန္တိ အတ္ထော. ဗဟုန္တိ ဟတ္ထူပဂါဒိဘေဒတော ဗဟုပ္ပကာရံ. ဝိဝိဓန္တိ ကရဏဝိကတိယာ နာနာဝိဓံ.

“穿戴”是指穿上，即穿上内衣与外衣。“装饰”是指以饰品庄严身体，意为打扮。“花与香”即花鬘与涂香。“金、宝、珠”是指饰有黄金、宝石与珍珠，意为镶嵌黄金、宝石与珍珠。“众多”是指因手镯等类别而有多种。“种种”是指因制作工艺而有各样。

သုဓောတရဇပစ္ဆဒန္တိ သုဓောတတာယ ပဝါဟိတရဇံ ဥတ္တရစ္ဆဒံ. သုဘန္တိ သောဘနံ. ဂေါနကတူလိကသန္ထတန္တိ ဒီဃလောမကာဠကောဇဝေန စေဝ ဟံသလောမာဒိပုဏ္ဏာယ တူလိကာယ စ သန္ထတံ. နဝန္တိ အဘိနဝံ. မဟာရဟန္တိ မဟဂ္ဃံ. စန္ဒနမဏ္ဍိတသာရဂန္ဓိကန္တိ ဂေါသီသကာဒိသာရစန္ဒနေန မဏ္ဍိတတာယ သုရဘိဂန္ဓိကံ, ဧဝရူပံ သယနမာရုဟ, တံ အာရုဟိတွာ ယထာသုခံ သယာဟိ စေဝ နိသီဒ စာတိ အတ္ထော.

“极净无尘之床罩”即因洗涤极净而除去尘垢的床罩。“美好”即庄严。“铺设长毛毯与褥垫”即铺设有长毛的黑羊毛毯以及由天鹅毛等填充的褥垫。“崭新”即全新。“贵重”即价值高昂。“以旃檀装饰而芳香”即因以牛头旃檀等上等旃檀装饰而有芳香。登上这样的床，意为登上之后随自己所乐而或卧或坐。

ဥပ္ပလံ စုဒကာ သမုဂ္ဂတန္တိ စ-ကာရော နိပါတမတ္တံ, ဥဒကတော ဥဂ္ဂတံ ဥဋ္ဌိတံ အစ္စုဂ္ဂမ္မ ဌိတံ သုဖုလ္လမုပ္ပလံ. ယထာ တံ အမနုဿသေဝိတန္တိ တဉ္စ ရက္ခသပရိဂ္ဂဟိတာယ ပေါက္ခရဏိယာ ဇာတတ္တာ နိမ္မနုဿေဟိ သေဝိတံ ကေနစိ အပရိဘုတ္တမေဝ ဘဝေယျ. ဧဝံ တွံ ဗြဟ္မစာရိနီတိ ဧဝမေဝ တံ သုဋ္ဌု ဖုလ္လမုပ္ပလံ ဝိယ တုဝံ ဗြဟ္မစာရိနီ. သကေသင်္ဂေသု အတ္တနော သရီရာဝယဝေသု ကေနစိ အပရိဘုတ္တေသုယေဝ ဇရံ ဂမိဿသိ, မုဓာယေဝ ဇရာဇိဏ္ဏာ ဘဝိဿသိ.

“莲花从水中升起”：此处的“ca”仅为虚词，指从水中升起、挺立、完全盛开的莲花。“犹如为非人所享用”是指因为它生长在为罗刹所占据的莲池中，所以为非人所享用，未曾为任何人所受用。“你这梵行女亦如是”是指你这梵行女，亦如是完全盛开的莲花。“于自身肢体”是指你的身体肢分未曾为任何人所受用，就将衰老，徒然老朽。

ဧဝံ [Pg.262] ဓုတ္တကေန အတ္တနော အဓိပ္ပာယေ ပကာသိတေ ထေရီ သရီရသဘာဝဝိဘာဝနေန တံ တတ္ထ ဝိစ္ဆိန္ဒေန္တီ ‘‘ကိံ တေ ဣဓာ’’တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – အာဝုသော သုဝဏ္ဏကာရပုတ္တ, ကေသာဒိကုဏပပူရေ ဧကန္တေန ဘေဒနဓမ္မေ သုသာနဝဍ္ဎနေ, ဣဓ ဣမသ္မိံ ကာယသညိတေ အသုစိကဠေဝရေ ကိံ နာမ တဝ သာရန္တိ သမ္မတံ သမ္ဘာဝိတံ, ယံ ဒိသွာ ဝိမနော အညတရသ္မိံ အာရမ္မဏေ ဝိဂတမနသင်္ကပ္ပော, ဧတ္ထေဝ ဝါ အဝိမနော သောမနဿိကော ဟုတွာ ဥဒိက္ခသိ, တံ မယှံ ကထေဟီတိ.

如是，当浪子表明自己的意图时，长老尼通过观想身体的自性来截断其念，说出“你于此有何求”之偈。其义为：贤友(āvuso)金匠之子(suvaṇṇakāraputta)，于此充满发等死尸、必然败坏、增长冢间、名为“身”的不净尸骸中，你认为有何可视为精华，以至于见到它后，或心意散乱，于另一所缘上心行消失；或于此处心意不乱，满怀喜悦地注视？请告诉我。

တံ သုတွာ ဓုတ္တကော ကိဉ္စာပိ တဿာ ရူပံ စာတုရိယသောဘိတံ, ပဌမဒဿနတော ပန ပဋ္ဌာယ ယသ္မိံ ဒိဋ္ဌိပါတေ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော, တမေဝ အပဒိသန္တော ‘‘အက္ခီနိ စ တူရိယာရိဝါ’’တိအာဒိမာဟ. ကာမဉ္စာယံ ထေရီ သုဋ္ဌု သံယတတာယ သန္တိန္ဒြိယာ, တာယ ထိရဝိပ္ပသန္နသောမ္မသန္တနယနနိပါတေသု ကမ္မာနုဘာဝနိပ္ဖန္နေသု ပသန္နပဉ္စပ္ပသာဒပဋိမဏ္ဍိတေသု နယနေသု လဗ္ဘမာနေ ပဘာဝိသိဋ္ဌစာတုရိယေ ဒိဋ္ဌိပါတေ, ယသ္မာ သယံ စရိတဟာဝဘာဝဝိလာသာဒိပရိကပ္ပဝဉ္စိတော သော ဓုတ္တော ဇာတော, တသ္မာဿ ဒိဋ္ဌိရာဂေါ သဝိသေသံ ဝေပုလ္လံ အဂမာသိ. တတ္ထ အက္ခီနိ စ တူရိယာရိဝါတိ တူရိ ဝုစ္စတိ မိဂီ, စ-သဒ္ဒေါ နိပါတမတ္တံ, မိဂစ္ဆာပါယ ဝိယ တေ အက္ခီနီတိ အတ္ထော. ‘‘ကောရိယာရိဝါ’’တိ ဝါ ပါဠိ, ကုဉ္စကာရကုက္ကုဋိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကိန္နရိယာရိဝ ပဗ္ဗတန္တရေတိ ပဗ္ဗတကုစ္ဆိယံ ဝိစရမာနာယ ကိန္နရိဝနိတာယ ဝိယ စ တေ အက္ခီနီတိ အတ္ထော. တဝ မေ နယနာနိ ဒက္ခိယာတိ တဝ ဝုတ္တဂုဏဝိသေသာနိ နယနာနိ ဒိသွာ, ဘိယျော ဥပရူပရိ မေ ကာမာဘိရတိ ပဝဍ္ဎတိ.

听了这话，浪子虽然见她容色巧妙庄严，但从初见起，心便系于其一瞥，于是指着那目光说：“眼如tūrī”等。诚然，此长老尼极为律己，诸根寂静。她那由业力所成、为清净五根所庄严的双眼，在稳定、清澈、柔和、宁静的注视中，显现出殊胜的光彩与巧妙。然而，那浪子却被自己对她的行止、情态、姿容等的想象所欺，因此他对所见的贪爱格外增长。其中“眼如tūrī”：tūrī被称为雌鹿，“ca”仅为虚词，意为“你的眼睛犹如小鹿”。或有读作“Koriyārivā”，据说意为“犹如鹧鸪”。“如山中紧那罗女”是指你的眼睛犹如在山谷中漫游的紧那罗女。“见你双眼”是指见到你具有上述特质的双眼后，“我的欲乐更增长”。

ဥပ္ပလသိခရောပမာနိ တေတိ ရတ္တုပ္ပလအဂ္ဂသဒိသာနိ ပမှာနိ တဝ. ဝိမလေတိ နိမ္မလေ. ဟာဋကသန္နိဘေတိ ကဉ္စနရူပကဿ မုခသဒိသေ တေ မုခေ, နယနာနိ ဒက္ခိယာတိ ယောဇနာ.

“你的睫毛如青莲花顶”是指你的睫毛如同红莲花的顶端。“于无垢”是指于清净无垢。“于黄金似”是指于你如同金像面容的脸上，此句与“见双眼”相连接。

အပိ ဒူရဂတာတိ ဒူရံ ဌာနံ ဂတာပိ. သရမှသေတိ အညံ ကိဉ္စိ အစိန္တေတွာ တဝ နယနာနိ ဧဝ အနုဿရာမိ. အာယတပမှေတိ ဒီဃပခုမေ. ဝိသုဒ္ဓဒဿနေတိ နိမ္မလလောစနေ. န ဟိ မတ္ထိ တယာ ပိယတ္တရော နယနာတိ တဝ နယနတော အညော ကောစိ မယှံ ပိယတရော နတ္ထိ. တယာတိ ဟိ သာမိအတ္ထေ ဧဝ ကရဏဝစနံ.

“即使你已远行”：指即使你去了遥远的地方。“我只忆念”：指我不思念任何其他事物，只忆念你的双眼。“有修长睫毛者”：指有长睫毛者。“有清净视见者”：指有无垢之眼者。“没有比你的眼睛更可爱者”：指对我而言，没有比你的眼睛更可爱的了。此处的“tayā”一词，虽为作格，然作所有格义。

ဧဝံ [Pg.263] စက္ခုသမ္ပတ္တိယာ ဥမ္မာဒိတဿ ဝိယ တံ တံ ဝိပ္ပလပတော တဿ ပုရိသဿ မနောရထံ ဝိပရိဝတ္တေန္တီ ထေရီ ‘‘အပထေနာ’’တိအာဒိနာ ဒွါဒသ ဂါထာ အဘာသိ. တတ္ထ အပထေန ပယာတုမိစ္ဆသီတိ, အာဝုသော သုဝဏ္ဏကာရပုတ္တ, သန္တေ အညသ္မိံ ဣတ္ထိဇနေ ယော တွံ ဗုဒ္ဓသုတံ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဩရသဓီတရံ မံ မဂ္ဂယသိ ပတ္ထေသိ, သော တွံ သန္တေ ခေမေ ဥဇုမဂ္ဂေ အပထေန ကဏ္ဋကနိဝုတေန သဘယေန ကုမ္မဂ္ဂေန ပယာတုမိစ္ဆသိ ပဋိပဇ္ဇိတုကာမောသိ, စန္ဒံ ကီဠနကံ ဂဝေသသိ စန္ဒမဏ္ဍလံ ကီဠာဂေါဠကံ ကာတုကာမောသိ, မေရုံ လင်္ဃေတုမိစ္ဆသိ စတုရာသီတိယောဇနသဟဿုဗ္ဗေဓံ သိနေရုပဗ္ဗတရာဇံ လင်္ဃယိတွာ အပရဘာဂေ ဌာတုကာမောသိ, သော တွံ မံ ဗုဒ္ဓသုတံ မဂ္ဂယသီတိ ယောဇနာ.

就这样，对于那个因她双眼的美貌而仿佛疯癫、胡言乱语的男人，长老尼为了扭转他的欲望，便说了以“你欲行于非道”等开头的十二首偈颂。其中，“你欲行于非道”的意思是：贤友，金匠之子，当有其他女人时，你却追求、希求我——世尊佛陀的亲生女儿。这就像有安全、笔直的正道，你却想走上充满荆棘、充满危险的邪道；就像你寻求月亮作为玩具，想把月轮当作玩球；就像你想跳过八万四千由旬高的须弥山(Sineru)山王，想站到它的另一边。你追求我这佛陀之女，便是如此。

ဣဒါနိ တဿ အတ္တနော အဝိသယဘာဝံ ပတ္ထနာယ စ ဝိဃာတာဝဟတံ ဒဿေတုံ ‘‘နတ္ထီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ရာဂေါ ယတ္ထပိ ဒါနိ မေ သိယာတိ ယတ္ထ ဣဒါနိ မေ ရာဂေါ သိယာ ဘဝေယျ, တံ အာရမ္မဏံ သဒေဝကေ လောကေ နတ္ထိ ဧဝ. နပိ နံ ဇာနာမိ ကီရိသောတိ နံ ရာဂံ ကီရိသောတိပိ န ဇာနာမိ. အထ မဂ္ဂေန ဟတော သမူလကောတိ အထာတိ နိပါတမတ္တံ. အယောနိသောမနသိကာရသင်္ခါတေန မူလေန သမူလကော ရာဂေါ အရိယမဂ္ဂေန ဟတော သမုဂ္ဃာတိတော.

如今，为了显示那贪欲并非自己的境界，且希求它会带来危害，故说“无有”等偈。其中，“于我，如今贪欲何由而生”意指：如今能令我生起贪欲的所缘，在天人世间中根本不存在。“我亦不知其为何状”的意思是：我也不知道那贪欲是什么样子。“又，已被道连根拔除”中的“又”(atha)只是一个虚词。以“不如理作意”为根的贪欲，已被圣道连根拔除。

ဣင်္ဂါလကုယာတိ အင်္ဂါရကာသုယာ. ဥဇ္ဈိတောတိ ဝါတုက္ခိတ္တော ဝိယ ယော ကောစိ, ဒဟနိယာ ဣန္ဓနံ ဝိယာတိ အတ္ထော. ဝိသပတ္တောရိဝါတိ ဝိသဂတဘာဇနံ ဝိယ. အဂ္ဂိတော ကတောတိ အဂ္ဂိတော အင်္ဂါရတော အပဂတော ကတော, ဝိသဿ လေသမ္ပိ အသေသေတွာ အပနီတော ဝိနာသိတောတိ အတ္ထော.

“如炭火坑”：即如燃炭之坑。“已弃”：犹如被风吹走之物，其义为如投向火中之燃料。“如毒器”：犹如盛毒之器。“从火中取出”：指从火、从炭火中移开，其义为：丝毫不留余毒，已被移除、毁灭。

ယဿာ သိယာ အပစ္စဝေက္ခိတန္တိ ယဿာ ဣတ္ထိယာ ဣဒံ ခန္ဓပဉ္စကံ ဉာဏေန အပ္ပဋိဝေက္ခိတံ အပရိညာတံ သိယာ. သတ္တာ ဝါ အနုသာသိတော သိယာတိ သတ္တာ ဝါ ဓမ္မသရီရဿ အဒဿနေန ယဿာ ဣတ္ထိယာ အနနုသာသိတော သိယာ. တွံ တာဒိသိကံ ပလောဘယာတိ, အာဝုသော, တွံ တထာရူပံ အပရိမဒ္ဒိတသင်္ခါရံ အပစ္စဝေက္ခိတလောကုတ္တရဓမ္မံ ကာမေဟိ ပလောဘယ ဥပဂစ္ဆ. ဇာနန္တိံ သော ဣမံ ဝိဟညသီတိ သော တွံ ပဝတ္တိံ နိဝတ္တိဉ္စ [Pg.264] ယာထာဝတော ဇာနန္တိံ ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စံ ဣမံ သုဘံ ဘိက္ခုနိံ အာဂမ္မ ဝိဟညသိ, သမ္ပတိ အာယတိဉ္စ ဝိဃာတံ ဒုက္ခံ အာပဇ္ဇသိ.

“于其未省察”：意指若有女子，其五蕴未以智慧审察、了知。“或师未教诫”：意指或有女子，因未见法身而未蒙导师教诫。“你当诱此辈”：意指：贤友，你当以欲乐去引诱、亲近那般诸行未调伏、出世间法未省察的女子。“恼害知者，汝自恼”：意指你因亲近这位善品(Subhā)比丘尼——她如实了知流转与还灭，已通达实相——而自寻烦恼，于现在和未来都将遭遇危害与痛苦。

ဣဒါနိဿ ဝိဃာတာပတ္တိတံ ကာရဏဝိဘာဝနေန ဒဿေန္တီ ‘‘မယှံ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဟီတိ ဟေတုအတ္ထေ နိပါတော. အက္ကုဋ္ဌဝန္ဒိတေတိ အက္ကောသေ ဝန္ဒနာယ စ. သုခဒုက္ခေတိ သုခေ စ ဒုက္ခေ စ, ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဝိသယသမာယောဂေ ဝါ. သတီ ဥပဋ္ဌိတာတိ ပစ္စဝေက္ခဏယုတ္တာ သတိ သဗ္ဗကာလံ ဥပဋ္ဌိတာ. သင်္ခတမသုဘန္တိ ဇာနိယာတိ တေဘူမကံ သင်္ခါရဂတံ ကိလေသာသုစိပဂ္ဃရဏေန အသုဘန္တိ ဉတွာ. သဗ္ဗတ္ထေဝါတိ သဗ္ဗသ္မိံယေဝ ဘဝတ္တယေ မယှံ မနော တဏှာလေပါဒိနာ န ဥပလိမ္ပတိ.

如今，她通过分析原由，显示他将陷入苦恼，说道：“于我”等。其中，“hi”是表原因的虚词。“于辱骂与礼敬”：即于辱骂与礼敬中。“于乐与苦”：即于乐与苦中，或于遭遇可意与不可意所缘时。“念已现前”：即具省察之念恒时现前。“知有为法为不净”：即了知三界有为法因烦恼之不净流溢而为不净。“于一切处”：即于所有三有中，我心不为贪爱等所染着。

မဂ္ဂဋ္ဌင်္ဂိကယာနယာယိနီတိ အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂသင်္ခါတေန အရိယယာနေန နိဗ္ဗာနပုရံ ယာယိနီ ဥပဂတာ. ဥဒ္ဓဋသလ္လာတိ အတ္တနော သန္တာနတော သမုဒ္ဓဋရာဂါဒိသလ္လာ.

“乘八支道车者”：意指乘坐名为八支圣道的圣车，前往涅槃之城者。“已拔箭者”：意指已从自身相续中拔除贪欲等烦恼之箭者。

သုစိတ္တိတာတိ ဟတ္ထပါဒမုခါဒိအာကာရေန သုဋ္ဌု စိတ္တိတာ ဝိရစိတာ. သောမ္ဘာတိ သုမ္ဘကာ. ဒါရုကပိလ္လကာနိ ဝါတိ ဒါရုဒဏ္ဍာဒီဟိ ဥပရစိတရူပကာနိ. တန္တီဟီတိ နှာရုသုတ္တကေဟိ. ခီလကေဟီတိ ဟတ္ထပါဒပိဋ္ဌိကဏ္ဏာဒိအတ္ထာယ ဌပိတဒဏ္ဍေဟိ. ဝိနိဗဒ္ဓါတိ ဝိဝိဓေနာကာရေန ဗဒ္ဓါ. ဝိဝိဓံ ပနစ္စကာတိ ယန္တသုတ္တာဒီနံ အဉ္ဆနဝိဿဇ္ဇနာဒိနာ ပဋ္ဌပိတနစ္စကာ, ပနစ္စန္တာ ဝိယ ဒိဋ္ဌာတိ ယောဇနာ.

“善彩绘”：即以手、足、面等形状善加描画、制作。“善装饰”：即装饰华丽。“或如木偶”：即以木棍等制作的形象。“以线”：即以筋腱或丝线。“以楔”：即为支撑手、足、背、耳等而设置的木棍。“被捆绑”：即以各种方式被捆绑。“跳种种舞”：即通过牵引、放松机关线等而使其跳舞，应连结为“看似正在跳舞”。

တမှုဒ္ဓဋေ တန္တိခီလကေတိ သန္နိဝေသဝိသိဋ္ဌရစနာဝိသေသယုတ္တံ ဥပါဒါယ ရူပကသမညာ တမှိ တန္တိမှိ ခီလကေ စ ဌာနတော ဥဒ္ဓဋေ ဗန္ဓန္တော ဝိဿဋ္ဌေ, ဝိသုံ ကရဏေန အညမညံ ဝိကလေ, တဟိံ တဟိံ ခိပနေန ပရိကြိတေ ဝိကိရိတေ. န ဝိန္ဒေယျ ခဏ္ဍသော ကတေတိ ပေါတ္ထကရူပဿ အဝယဝေ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိတေ ကတေ ပေါတ္ထကရူပံ န ဝိန္ဒေယျ, န ဥပလဘေယျ. ဧဝံ သန္တေ ကိမှိ တတ္ထ မနံ နိဝေသယေ တသ္မိံ ပေါတ္ထကရူပါဝယဝေ ကိမှိ ကိံ ခါဏုကေ, ဥဒါဟု ရဇ္ဇုကေ, မတ္တိကာပိဏ္ဍာဒိကေ ဝါ မနံ မနသညံ နိဝေသေယျ, ဝိသင်္ခါရေ အဝယဝေ သာ သညာ ကဒါစိပိ နပတေယျာတိ အတ္ထော.

“从中拔出线与楔”：意指所谓“形象”之名，乃依其特定配置与特殊构造而有；当那线与楔从其位置被拔出，捆绑被解开，因分离而彼此不全，被抛掷于各处而散落时。“不见其已碎为片段”：意指当那模型的各部分被拆解成碎片后，就找不到那个模型了，无法得见。“于此，心于何住？”：意指在那模型的哪个部分上呢？是在木桩上，还是在绳子上，或是在泥团上，安立其心念呢？其义为：那种对整体形象的想，绝不会落于已分解的各个部分上。

တထူပမာတိ တံသဒိသာ တေန ပေါတ္ထကရူပေန သဒိသာ. ကိန္တိ စေ အာဟ ‘‘ဒေဟကာနီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဒေဟကာနီတိ ဟတ္ထပါဒမုခါဒိဒေဟာဝယဝါ. မန္တိ မေ ပဋိဗဒ္ဓါ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တေဟိ ဓမ္မေဟီတိ တေဟိ ပထဝိအာဒီဟိ [Pg.265] စ စက္ခာဒီဟိ စ ဓမ္မေဟိ. ဝိနာ န ဝတ္တန္တီတိ န ဟိ တထာ တထာ သန္နိဝိဋ္ဌေ ပထဝိအာဒိဓမ္မေ မုဉ္စိတွာ ဒေဟာ နာမ သန္တိ. ဓမ္မေဟိ ဝိနာ န ဝတ္တတီတိ ဒေဟော အဝယဝေဟိ အဝယဝဓမ္မေဟိ ဝိနာ န ဝတ္တတိ န ဥပလဗ္ဘတိ. ဧဝံ သန္တေ ကိမှိ တတ္ထ မနံ နိဝေသယေတိ ကိမှိ ကိံ ပထဝိယံ, ဥဒါဟု အာပါဒိကေ ဒေဟောတိ ဝါ ဟတ္ထပါဒါဒီနီတိ ဝါ မနံ မနသညံ နိဝေသေယျ. ယသ္မာ ပထဝိအာဒိပသာဒဓမ္မမတ္တေ ဧသာ သမညာ, ယဒိဒံ ဒေဟောတိ ဝါ ဟတ္ထပါဒါဒီနီတိ ဝါ သတ္တောတိ ဝါ ဣတ္ထီတိ ဝါ ပုရိသောတိ ဝါ, တသ္မာ န ဧတ္ထ ဇာနတော ကောစိ အဘိနိဝေသော ဟောတီတိ.

“如同彼喻”：是说与那相似，即与那模型的形象相似。若问“身体诸部分”等是何义？其中，“身体诸部分”(dehakāni)指手、足、口等身体的组成部分。“于我”(Maṃ)：指它们作为依附于我的而现起。“以彼等法”：即以地等诸法及眼等诸法。“离此则不存”：是说若离开如此组合的地等诸法，则无有名为“身体”者。“离法则不存”：是说身体若离开其组成部分及诸法，则不存在，亦不可得。既然如此，心于何住？是安住于地等法上，还是安住于所谓的身体或手足等上呢？因为这只是在地大等法及净色法上的一个名称，即所谓的“身体”，或“手足等”，或“有情”，或“女人”，或“男人”，所以对此，知者不会有任何执著。

ယထာ ဟရိတာလေန မက္ခိတံ, အဒ္ဒသ စိတ္တိကံ ဘိတ္တိယာ ကတန္တိ ယထာ ကုသလေန စိတ္တကာရေန ဘိတ္တိယံ ဟရိတာလေန မက္ခိတံ လိတ္တံ တေန လေပံ ဒတွာ ကတံ အာလိခိတံ စိတ္တိကံ ဣတ္ထိရူပံ အဒ္ဒသ ပဿေယျ. တတ္ထ ယာ ဥပထမ္ဘနခေပနာဒိကိရိယာသမ္ပတ္တိယာ မာနုသိကာ နု ခေါ အယံ ဘိတ္တိ အပဿာယ ဌိတာတိ သညာ, သာ နိရတ္ထကာ မနုဿဘာဝသင်္ခါတဿ အတ္ထဿ တတ္ထ အဘာဝတော, မာနုသီတိ ပန ကေဝလံ တဟိံ တဿ စ ဝိပရီတဒဿနံ, ယာထာဝတော ဂဟဏံ န ဟောတိ, ဓမ္မပုဉ္ဇမတ္တေ ဣတ္ထိပုရိသာဒိဂဟဏမ္ပိ ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပာယော.

“譬如以雌黄涂抹，见墙上所作之像”：是说犹如看见由善巧画师在墙上以雌黄涂抹、上色后所画的图像，即女人的形象。其中，由于支撑、造型等技艺的完美，而产生“这难道是一位倚墙而立的真人女子吗？”此想。此想是无益的，因为那里没有名为“人性”的实体。而认为“是真人女子”，则纯粹是对它的颠倒见，并非如实地把握。其意为：于诸法之聚合，执取为女人、男人等，亦当如是观。

မာယံ ဝိယ အဂ္ဂတော ကတန္တိ မာယာကာရေန ပုရတော ဥပဋ္ဌာပိတံ မာယာသဒိသံ. သုပိနန္တေဝ သုဝဏ္ဏပါဒပန္တိ သုပိနမေဝ သုပိနန္တံ, တတ္ထ ဥပဋ္ဌိတသုဝဏ္ဏမယရုက္ခံ ဝိယ. ဥပဂစ္ဆသိ အန္ဓ ရိတ္တကန္တိ အန္ဓဗာလ ရိတ္တကံ တုစ္ဆကံ အန္တောသာရရဟိတံ ဣမံ အတ္တဘာဝံ ‘‘ဧတံ မမာ’’တိ သာရဝန္တံ ဝိယ ဥပဂစ္ဆသိ အဘိနိဝိသသိ. ဇနမဇ္ဈေရိဝ ရုပ္ပရူပကန္တိ မာယာကာရေန မဟာဇနမဇ္ဈေ ဒဿိတံ ရူပိယရူပသဒိသံ သာရံ ဝိယ ဥပဋ္ဌဟန္တံ, အသာရန္တိ အတ္ထော.

“如幻师于前所作”，是说如同幻术师在面前呈现的、与幻术相似之物。“犹如梦中金树”，是说如同在梦境中出现的金树。“汝盲人，趋近空虚”，是说你这愚痴的盲人，趋近并执取此空虚、空洞、无有内实的自体，视之为有实而认为“此乃我所”。“犹如人群中银像”，是说如同幻术师在众人中展示的银像，显现为有实质，其义为“无实质”。

ဝဋ္ဋနိရိဝါတိ လာခါယ ဂုဠိကာ ဝိယ. ကောဋရောဟိတာတိ ကောဋရေ ရုက္ခသုသိရေ ဌပိတာ. မဇ္ဈေ ပုဗ္ဗုဠကာတိ အက္ခိဒလမဇ္ဈေ ဌိတဇလပုဗ္ဗုဠသဒိသာ. သအဿုကာတိ အဿုဇလသဟိတာ. ပီဠကောဠိကာတိ အက္ခိဂူထကော. ဧတ္ထ ဇာယတီတိ ဧတသ္မိံ အက္ခိမဏ္ဍလေ ဥဘောသု ကောဋီသု ဝိသဂန္ဓံ ဝါယန္တော နိဗ္ဗတ္တတိ. ပီဠကောဠိကာတိ ဝါ အက္ခိဒလေသု နိဗ္ဗတ္တနကာ ပီဠကာ ဝုစ္စတိ. ဝိဝိဓာတိ သေတနီလမဏ္ဍလာနဉ္စေဝ ရတ္တပီတာဒီနံ သတ္တန္နံ ပဋလာနဉ္စ ဝသေန အနေကဝိဓာ. စက္ခုဝိဓာတိ စက္ခုဘာဂါ စက္ခုပ္ပကာရာ ဝါ တဿ အနေကကလာပဂတဘာဝတော. ပိဏ္ဍိတာတိ သမုဒိတာ.

“如圆球”，是说如同涂上紫胶的圆球。“置于洞中者”，是说安置在树的空洞中。“中间的水泡”，是说如同位于眼中的水泡。“含泪者”，是说伴随着泪水。“有眼垢者”，即眼屎。“在此处生起”，是说在此眼球中，于两个眼角散发恶臭而产生。或者，“有眼垢者”，是指在眼睑处产生的疮垢。“种种”，是说由于有白色和蓝色的圆轮，以及红色、黄色等七层膜，而有多种。“眼的种类”，是说眼的各部分或种类，因为它由众多部分组成。“积聚者”，是说集合在一起。

ဧဝံ [Pg.266] စက္ခုသ္မိံ သာရဇ္ဇန္တဿ စက္ခုနော အသုဘတံ အနဝဋ္ဌိတတာယ အနိစ္စတဉ္စ ဝိဘာဝေသိ. ဝိဘာဝေတွာ စ ယထာ နာမ ကောစိ လောဘနီယံ ဘဏ္ဍံ ဂဟေတွာ စောရကန္တာရံ ပဋိပဇ္ဇန္တော စောရေဟိ ပလိဗုဒ္ဓေါ တံ လောဘနီယဘဏ္ဍံ ဒတွာ ဂစ္ဆတိ, ဧဝမေဝ စက္ခုမှိ သာရတ္တေန တေန ပုရိသေန ပလိဗုဒ္ဓါ ထေရီ အတ္တနော စက္ခုံ ဥပ္ပာဋေတွာ တဿ အဒါသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥပ္ပာဋိယ စာရုဒဿနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဥပ္ပာဋိယာတိ ဥပ္ပာဋေတွာ စက္ခုကူပတော နီဟရိတွာ. စာရုဒဿနာတိ ပိယဒဿနာ မနောဟရဒဿနာ. န စ ပဇ္ဇိတ္ထာတိ တသ္မိံ စက္ခုသ္မိံ သင်္ဂံ နာပဇ္ဇိ. အသင်္ဂမာနသာတိ ကတ္ထစိပိ အာရမ္မဏေ အနာသတ္တစိတ္တာ. ဟန္ဒ တေ စက္ခုန္တိ တယာ ကာမိတံ တတော ဧဝ မယာ ဒိန္နတ္တာ တေ စက္ခုသညိတံ အသုစိပိဏ္ဍံ ဂဏှ, ဂဟေတွာ ဟရဿု ပသာဒယုတ္တံ ဣစ္ဆိတံ ဌာနံ နေဟိ.

如此，她为那位贪著于眼睛的人开示了眼睛的不净，以及其因不稳固而有的无常。开示之后，就像有人拿着悦意的物品进入盗贼出没的荒野，被盗贼所困时，便舍弃那悦意的物品而去；同样地，这位长老尼被那对她的眼睛怀有贪欲的男子所困，便挖出自己的眼睛给了他。因此经中说：“挖出美目”等。于此，“挖出”，是说从眼眶中挖出、取出。“美目”，是说可爱悦目。“不再执著”，是说对那眼睛不生起执著。“心无系缚”，是说心于任何所缘都不染著。“来，这是你的眼睛”，是说：“你既然渴求它，而我也因此给了你，那么就拿去这团名为‘眼睛’的不净之物吧。拿去，带到你所中意的地方去吧。”

တဿ စ ဝိရမာသိ တာဝဒေတိ တဿ ဓုတ္တပုရိသဿ တာဝဒေဝ အက္ခိမှိ ဥပ္ပာဋိတက္ခဏေ ဧဝ ရာဂေါ ဝိဂစ္ဆိ. တတ္ထာတိ အက္ခိမှိ, တဿံ ဝါ ထေရိယံ. အထ ဝါ တတ္ထာတိ တသ္မိံယေဝ ဌာနေ. ခမာပယီတိ ခမာပေသိ. သောတ္ထိ သိယာ ဗြဟ္မစာရိနီတိ သေဋ္ဌစာရိနိ မဟေသိကေ တုယှံ အာရောဂျမေဝ ဘဝေယျ. န ပုနော ဧဒိသကံ ဘဝိဿတီတိ ဣတော ပရံ ဧဝရူပံ အနာစာရစရဏံ န ဘဝိဿတိ, န ကရိဿာမီတိ အတ္ထော.

“那时他便止息”，是说就在眼睛被挖出的那一刻，那浪荡子的贪欲便消失了。“于彼”，是指对于那眼睛，或对于那位长老尼。或者，“于彼”就是指在那个地方。“他请求宽恕”，即他请求原谅。“愿梵行女安好”，是说：“哦，行最高尚行者，大仙女！愿你健康。”“再不会有如此行径”，其义为：“此后，不会再有如此不当的行为，我不会再做了。”

အာသာဒိယာတိ ဃဋ္ဋေတွာ. ဧဒိသန္တိ ဧဝရူပံ သဗ္ဗတ္ထ ဝီတရာဂံ. အဂ္ဂိံ ပဇ္ဇလိတံဝ လိင်္ဂိယာတိ ပဇ္ဇလိတံ အဂ္ဂိံ အာလိင်္ဂေတွာ ဝိယ.

“触犯”，即是冲撞。“像这样的人”，是指在一切处都离贪的人。“犹如拥抱燃烧的火焰”，是指就像拥抱燃烧的火焰一样。

တတောတိ တသ္မာ ဓုတ္တပုရိသာ. သာ ဘိက္ခုနီတိ သာ သုဘာ ဘိက္ခုနီ. အဂမီ ဗုဒ္ဓဝရဿ သန္တိကန္တိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကံ ဥပဂစ္ဆိ ဥပသင်္ကမိ. ပဿိယ ဝရပုညလက္ခဏန္တိ ဥတ္တမေဟိ ပုညသမ္ဘာရေဟိ နိဗ္ဗတ္တမဟာပုရိသလက္ခဏံ ဒိသွာ. ယထာ ပုရာဏကန္တိ ပေါရာဏံ ဝိယ ဥပ္ပာဋနတော ပုဗ္ဗေ ဝိယ စက္ခု ပဋိပါကတိကံ အဟောသိ. ယမေတ္ထ အန္တရန္တရာ န ဝုတ္တံ, တံ ဝုတ္တနယတ္တာ သုဝိညေယျမေဝ.

“从那里”，是指从那浪荡子那里。“那位比丘尼”，就是苏芭(Subhā)比丘尼。“她来到最胜佛陀的跟前”，即去到正自觉者的近处，靠近他。“看见殊胜的福德相”，即看见由殊胜的福德资粮所成就的大士相。“如同先前一样”，即像被挖出之前一样，眼睛恢复了原状。这里有些中间没有说到的，依据已说的道理，也很容易理解。

သုဘာဇီဝကမ္ဗဝနိကာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

耆婆芒果园苏芭长老尼偈释义终。

တိံသနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

三十集释义终。

၁၅. စတ္တာလီသနိပါတော

15. 四十集

၁. ဣသိဒါသီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 伊西达西长老尼偈释义

စတ္တာလီသနိပါတေ [Pg.267] နဂရမှိ ကုသုမနာမေတိအာဒိကာ ဣသိဒါသိယာ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုရိသတ္တဘာဝေ ဌတွာ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ စရိမဘဝတော သတ္တမေ ဘဝေ အကလျာဏသန္နိဿယေန ပရဒါရိကကမ္မံ ကတွာ, ကာယဿ ဘေဒါ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတ္ထ ဗဟူနိ ဝဿသတာနိ နိရယေ ပစ္စိတွာ, တတော စုတာ တီသု ဇာတီသု တိရစ္ဆာနယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတော စုတာ ဒါသိယာ ကုစ္ဆိသ္မိံ နပုံသကော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တတော ပန စုတာ ဧကဿ ဒလိဒ္ဒဿ သာကဋိကဿ ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တံ ဝယပ္ပတ္တံ ဂိရိဒါသော နာမ အညတရဿ သတ္ထဝါဟဿ ပုတ္တော အတ္တနော ဘရိယံ ကတွာ ဂေဟံ အာနေသိ. တဿ စ ဘရိယာ အတ္ထိ သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ. တဿံ ဣဿာပကတာ သာမိနော တဿာ ဝိဒ္ဒေသနကမ္မံ အကာသိ. သာ တတ္ထ ယာဝဇီဝံ ဌတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဥဇ္ဇေနိယံ ကုလပဒေသသီလာစာရာဒိဂုဏေဟိ အဘိသမ္မတဿ ဝိဘဝသမ္ပန္နဿ သေဋ္ဌိဿ ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, ဣသိဒါသီတိဿာ နာမံ အဟောသိ.

四十集中的“在名为花之城中”等偈颂为伊西达西(Isidāsī)长老尼所作。此（长老尼）也曾在过去诸佛时累积功德，在各处轮回中多为男身，累积导向解脱的善业。至其最后一生之前的第七世时，因亲近恶友而行邪淫，身坏命终，投生于地狱，在那里受苦无数百年。从那里死去后，在三生中投生于畜生道。从那里死去后，又转生为婢女腹中的无性之人。从那里死去后，又投生为一贫穷车夫之女。她到了适婚年龄时，被一个名叫吉利达萨(Giridāso)的商队主之子娶为妻子带回家。那个男子已有妻子，是一位持戒、具善德的女子。伊西达西对她生起嫉妒，对主人（丈夫）说了她的坏话以离间他们。她在那里住了一生，身坏命终，在此佛出世时，投生为优禅尼(Ujjenī)城中一位因家族、品行、戒德等功德而受人尊崇、家境富裕的长者之女，她的名字是伊西达西。

တံ ဝယပ္ပတ္တကာလေ မာတာပိတရော ကုလရူပဝယဝိဘဝါဒိသဒိသဿ အညတရဿ သေဋ္ဌိပုတ္တဿ အဒံသု. သာ တဿ ဂေဟေ ပတိဒေဝတာ ဟုတွာ မာသမတ္တံ ဝသိ. အထဿာ ကမ္မဗလေန သာမိကော ဝိရတ္တရူပေါ ဟုတွာ တံ ဃရတော နီဟရိ. တံ သဗ္ဗံ ပါဠိတော ဧဝ ဝိညာယတိ. တေသံ တေသံ ပန သာမိကာနံ အရုစ္စနေယျတာယ သံဝေဂဇာတာ ပိတရံ အနုဇာနာပေတွာ, ဇိနဒတ္တာယ ထေရိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ နစိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ, ဖလသုခေန နိဗ္ဗာနသုခေန စ ဝီတိနာမေန္တီ ဧကဒိဝသံ ပါဋလိပုတ္တနဂရေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ မဟာဂင်္ဂါယံ ဝါလုကပုလိနေ နိသီဒိတွာ ဗောဓိတ္ထေရိယာ နာမ အတ္တနော သဟာယတ္ထေရိယာ ပုဗ္ဗပဋိပတ္တိံ ပုစ္ဆိတာ တမတ္ထံ ဂါထာဗန္ဓဝသေန ဝိဿဇ္ဇေသိ ‘‘ဥဇ္ဇေနိယာ ပုရဝရေ’’တိအာဒိနာ. တေသံ ပန ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာနံ သမ္ဗန္ဓံ ဒဿေတုံ –

她到了适婚年龄时，父母将她许配给一位与她家族、容貌、年龄、财富等相称的另一位长者之子。她在夫家犹如侍奉天神般尽心尽力，住了一个月左右。后来由于业力的作用，丈夫对她生起了厌离心，将她从家中逐出。所有这些都从巴利原文中可知。由于被这些丈夫们所厌弃，她生起了紧迫感，得到父亲的同意后，在金达达(Jinadattā)长老尼处出家。修习观(vipassanā)不久，便连同无碍解证得了阿罗汉果，享受着果乐和涅槃乐。有一天，她在华氏城(Pāṭaliputta)乞食完毕，饭后从乞食中返回，坐在恒河边的沙滩上。她的朋友，名叫菩提(Bodhi)的长老尼询问她的前生行持，她便以偈颂的形式回答了此事，开头是“在优禅尼这座卓越的城市”等等。为了显示她们问答的关联，（结集者在此插入偈颂）——

၄၀၂.

402.

‘‘နဂရမှိ ကုသုမနာမေ, ပါဋလိပုတ္တမှိ ပထဝိယာ မဏ္ဍေ;

သကျကုလကုလီနာယော, ဒွေ ဘိက္ခုနိယော ဟိ ဂုဏဝတိယော.

“在名为花之城，即华氏城(Pāṭaliputta)，大地的庄严；有两位出身释迦族、具德的比丘尼。

၄၀၃.

403.

‘‘ဣသိဒါသီ [Pg.268] တတ္ထ ဧကာ, ဒုတိယာ ဗောဓီတိ သီလသမ္ပန္နာ စ;

ဈာနဇ္ဈာယနရတာယော, ဗဟုဿုတာယော ဓုတကိလေသာယော.

“其中一位是伊西达西(Isidāsī)，第二位是菩提(Bodhi)，她们都具足戒德；乐于禅修与研习，多闻博学，已除烦恼。

၄၀၄.

404.

‘‘တာ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ, ဘတ္တတ္ထံ ကရိယ ဓောတပတ္တာယော;

ရဟိတမှိ သုခနိသိန္နာ, ဣမာ ဂိရာ အဗ္ဘုဒီရေသု’’န္တိ. –

“她们乞食完毕，用完餐食，洗净钵后；在僻静处安乐而坐，说出这些话——”

ဣမာ တိဿော ဂါထာ သင်္ဂီတိကာရေဟိ ဌပိတာ.

这三首偈颂由结集者所加入。

၄၀၅.

405.

‘‘ပါသာဒိကာသိ အယျေ, ဣသိဒါသိ ဝယောပိ တေ အပရိဟီနော;

ကိံ ဒိသွာန ဗျာလိကံ, အထာသိ နေက္ခမ္မမနုယုတ္တာ.

“尊者伊西达西(Isidāsī)，你容貌庄严，年龄也未衰退；见到什么过患，你才致力于出离呢？”

၄၀၆.

406.

‘‘ဧဝမနုယုဉ္ဇိယမာနာ သာ, ရဟိတေ ဓမ္မဒေသနာကုသလာ;

ဣသိဒါသီ ဝစနမဗြဝိ, သုဏ ဗောဓိ ယထာမှိ ပဗ္ဗဇိတာ.

她被如此询问时，在僻静处善于说法；伊西达西(Isidāsī)说出此言：“菩提(Bodhi)，请听我为何出家。”

ဣတော ပရံ ဝိဿဇ္ဇနဂါထာ.

此后是回答偈。

၄၀၇.

407.

‘‘ဥဇ္ဇေနိယာ ပုရဝရေ, မယှံ ပိတာ သီလသံဝုတော သေဋ္ဌိ;

တဿမှိ ဧကဓီတာ, ပိယာ မနာပါ စ ဒယိတာ စ.

“在优禅尼(Ujjenī)城中，我父亲是一位持戒的长者；我是他唯一的女儿，可爱、可喜、受宠爱。

၄၀၈.

408.

‘‘အထ မေ သာကေတတော ဝရကာ, အာဂစ္ဆုမုတ္တမကုလီနာ;

သေဋ္ဌီ ပဟူတရတနော, တဿ မမံ သုဏုမဒါသိ တာတော.

“后来，有来自娑枳多(Sāketa)的高贵门第的求婚者来到我家；一位拥有巨额财富的富商(Seṭṭhī)，我父亲把我作为儿媳送给了他。”

၄၀၉.

409.

‘‘သဿုယာ သသုရဿ စ, သာယံ ပါတံ ပဏာမမုပဂမ္မ;

သိရသာ ကရောမိ ပါဒေ, ဝန္ဒာမိ ယထာမှိ အနုသိဋ္ဌာ.

“对婆婆和公公，我每天早晚都前去顶礼，如我受到的教导一般，我以头触地顶礼他们的双足。”

၄၁၀.

410.

‘‘ယာ မယှံ သာမိကဿ, ဘဂိနိယော ဘာတုနော ပရိဇနော ဝါ;

တမေကဝရကမ္ပိ ဒိသွာ, ဥဗ္ဗိဂ္ဂါ အာသနံ ဒေမိ.

“凡是我丈夫的姐妹、兄弟或仆从，哪怕只是见到他们中的一个，我也会恭敬地站起来让座。”

၄၁၁.

411.

‘‘အန္နေန စ ပါနေန စ, ခဇ္ဇေန စ ယဉ္စ တတ္ထ သန္နိဟိတံ;

ဆာဒေမိ ဥပနယာမိ စ, ဒေမိ စ ယံ ယဿ ပတိရူပံ.

“我将准备好的饮食和点心摆放好并端上去，根据每个人的需要适当地给予。”

၄၁၂.

412.

‘‘ကာလေန ဥပဋ္ဌဟိတွာ, ဃရံ သမုပဂမာမိ ဥမ္မာရေ;

ဓောဝန္တီ ဟတ္ထပါဒေ, ပဉ္ဇလိကာ သာမိကမုပေမိ.

“在适当的时间侍奉，我在门口等待丈夫归家；我为他清洗手脚，并合掌走到丈夫面前。”

၄၁၃.

413.

‘‘ကောစ္ဆံ ပသာဒံ အဉ္ဇနိဉ္စ, အာဒါသကဉ္စ ဂဏှိတွာ;

ပရိကမ္မကာရိကာ ဝိယ, သယမေဝ ပတိံ ဝိဘူသေမိ.

“我拿着梳子、润肤膏、眼影和镜子，像侍女一样，亲自动手为丈夫梳妆。”

၄၁၄.

414.

‘‘သယမေဝ ဩဒနံ သာဓယာမိ, သယမေဝ ဘာဇနံ ဓောဝန္တီ;

မာတာဝ ဧကပုတ္တကံ, တထာ ဘတ္တာရံ ပရိစရာမိ.

“我亲自动手煮饭，亲自清洗餐具；就像母亲照顾独生子一样，我也这样侍奉我的丈夫。”

၄၁၅.

415.

‘‘ဧဝံ [Pg.269] မံ ဘတ္တိကတံ, အနုရတ္တံ ကာရိကံ နိဟတမာနံ;

ဥဋ္ဌာယိကံ အနလသံ, သီလဝတိံ ဒုဿတေ ဘတ္တာ.

“尽管我如此忠诚、关爱、勤勉、谦卑、努力、不懒惰且持戒清净，丈夫却依然讨厌我。”

၄၁၆.

416.

‘‘သော မာတရဉ္စ ပိတရဉ္စ, ဘဏတိ အာပုစ္ဆဟံ ဂမိဿာမိ;

ဣသိဒါသိယာ န သဟ ဝစ္ဆံ, ဧကာဂါရေဟံ သဟ ဝတ္ထုံ.

“他对他父母说：‘我要告辞离去。我不能与伊丝妲希(Isidāsī)一起生活，我无法与她同住一室。’”

၄၁၇.

417.

‘‘မာ ဧဝံ ပုတ္တ အဝစ, ဣသိဒါသီ ပဏ္ဍိတာ ပရိဗျတ္တာ;

ဥဋ္ဌာယိကာ အနလသာ, ကိံ တုယှံ န ရောစတေ ပုတ္တ.

“‘孩子，不要这样说。伊丝妲希贤良又聪明，勤劳而不懒惰。孩子，你有什么不满意她的呢？’”

၄၁၈.

418.

‘‘န စ မေ ဟိံသတိ ကိဉ္စိ, န စဟံ ဣသိဒါသိယာ သဟ ဝစ္ဆံ;

ဒေဿာဝ မေ အလံ မေ, အပုစ္ဆာဟံ ဂမိဿာမိ.

“‘她没有任何伤害我的地方，但我就是无法与伊丝妲希共同生活。她令我生厌，我已经受够了，我要告辞离开。’”

၄၁၉.

419.

‘‘တဿ ဝစနံ သုဏိတွာ, သဿု သသုရော စ မံ အပုစ္ဆိံသု;

ကိဿ တယာ အပရဒ္ဓံ, ဘဏ ဝိဿဋ္ဌာ ယထာဘူတံ.

“听了他的话，公婆问我：‘你做错了什么？请坦诚地如实告诉我们。’”

၄၂၀.

420.

‘‘နပိဟံ အပရဇ္ဈံ ကိဉ္စိ, နပိ ဟိံသေမိ န ဘဏာမိ ဒုဗ္ဗစနံ;

ကိံ သက္ကာ ကာတုယျေ, ယံ မံ ဝိဒ္ဒေဿတေ ဘတ္တာ.

“‘我没做错任何事，没有伤害过谁，也没说过恶言。夫人，既然丈夫如此讨厌我，我还能怎么办呢？’”

၄၂၁.

421.

‘‘တေ မံ ပိတုဃရံ ပဋိနယိံသု, ဝိမနာ ဒုခေန အဓိဘူတာ;

ပုတ္တမနုရက္ခမာနာ, ဇိတာမှသေ ရူပိနိံ လက္ခိံ.

“他们把我送回了我父亲家，他们因悲伤而沮丧。为了顺从他们的儿子，他们失去了我这位如吉祥天女(Lakkhī)般美丽的媳妇。”

၄၂၂.

422.

‘‘အထ မံ အဒါသိ တာတော, အဍ္ဎဿ ဃရမှိ ဒုတိယကုလိကဿ;

တတော ဥပဍ္ဎသုင်္ကေန, ယေန မံ ဝိန္ဒထ သေဋ္ဌိ.

“然后父亲将我送入第二个富有的人家；在那之后，那位长者(seṭṭhi)以一半的聘礼娶了我。”

၄၂၃.

423.

‘‘တဿပိ ဃရမှိ မာသံ, အဝသိံ အထ သောပိ မံ ပဋိစ္ဆရယိ;

ဒါသီဝ ဥပဋ္ဌဟန္တိံ, အဒူသိကံ သီလသမ္ပန္နံ.

“在他的家中我也住了一个月，接着他也嫌弃了我；尽管我像婢女一样伺候，无过失且具足戒行。”

၄၂၄.

424.

‘‘ဘိက္ခာယ စ ဝိစရန္တံ, ဒမကံ ဒန္တံ မေ ပိတာ ဘဏတိ;

ဟောဟိသိ မေ ဇာမာတာ, နိက္ခိပ ပေါဋ္ဌိဉ္စ ဃဋိကဉ္စ.

“父亲对一位正在乞食、自制且调伏的人说：‘你将成为我的女婿，放下你的行囊与钵吧。’”

၄၂၅.

425.

‘‘သောပိ ဝသိတွာ ပက္ခံ, အထ တာတံ ဘဏတိ ‘ဒေဟိ မေ ပေါဋ္ဌိံ;

ဃဋိကဉ္စ မလ္လကဉ္စ, ပုနပိ ဘိက္ခံ စရိဿာမိ’.

“他在那住了一半个月后，便对父亲说：‘请把我的行囊、钵和碗还给我，我将再次去乞食。’”

၄၂၆.

426.

‘‘အထ နံ ဘဏတီ တာတော, အမ္မာ သဗ္ဗော စ မေ ဉာတိဂဏဝဂ္ဂေါ;

ကိံ တေ န ကီရတိ ဣဓ, ဘဏ ခိပ္ပံ တံ တေ ကရိဟိတိ.

“于是父亲、母亲以及我所有的亲族对他说：‘在这里有什么是没为你做的吗？快说出来，会为你办妥的。’”

၄၂၇.

427.

‘‘ဧဝံ ဘဏိတော ဘဏတိ, ယဒိ မေ အတ္တာ သက္ကောတိ အလံ မယှံ;

ဣသိဒါသိယာ န သဟ ဝစ္ဆံ, ဧကဃရေဟံ သဟ ဝတ္ထုံ.

“被这样问到时，他说道：‘只要我能随己意，对我而言就够了；我不会与伊丝达希(Isidāsī)同住，在同一屋檐下生活。’”

၄၂၈.

428.

‘‘ဝိဿဇ္ဇိတော [Pg.270] ဂတော သော, အဟမ္ပိ ဧကာကိနီ ဝိစိန္တေမိ;

အာပုစ္ဆိတူန ဂစ္ဆံ, မရိတုယေ ဝါ ပဗ္ဗဇိဿံ ဝါ.

“他被准许离开了，我也独自思忖：‘请求许可后我将离去，或是寻死，或是出家。’”

၄၂၉.

429.

‘‘အထ အယျာ ဇိနဒတ္တာ, အာဂစ္ဆီ ဂေါစရာယ စရမာနာ;

တာတ ကုလံ ဝိနယဓရီ, ဗဟုဿုတာ သီလသမ္ပန္နာ.

“接着，金那达答(Jinadattā)长老尼在行乞时来到了我父亲家；她精通律藏(Vinaya)，博学且具足戒行。”

၄၃၀.

430.

‘‘တံ ဒိသွာန အမှာကံ, ဥဋ္ဌာယာသနံ တဿာ ပညာပယိံ;

နိသိန္နာယ စ ပါဒေ, ဝန္ဒိတွာ ဘောဇနမဒါသိံ.

“见到她后，我起身为她敷设了座位；待她坐定，我顶礼其足并供养了食物。”

၄၃၁.

431.

‘‘အန္နေန စ ပါနေန စ, ခဇ္ဇေန စ ယဉ္စ တတ္ထ သန္နိဟိတံ;

သန္တပ္ပယိတွာ အဝစံ, အယျေ ဣစ္ဆာမိ ပဗ္ဗဇိတုံ.

“我用饮食、硬食以及当时备好的一切供养她；在令她满足后，我说道：‘长老尼，我想要出家。’”

၄၃၂.

432.

‘‘အထ မံ ဘဏတီ တာတော, ဣဓေဝ ပုတ္တက စရာဟိ တွံ ဓမ္မံ;

အန္နေန စ ပါနေန စ, တပ္ပယ သမဏေ ဒွိဇာတီ စ.

“父亲接着对我说：‘我的孩子，就在这里修习佛法吧；用饮食供养沙门与婆罗门。’”

၄၃၃.

433.

‘‘အထဟံ ဘဏာမိ တာတံ, ရောဒန္တီ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ;

ပါပဉှိ မယာ ပကတံ, ကမ္မံ တံ နိဇ္ဇရေဿာမိ.

“于是我哭泣着合掌向父亲说：‘我曾造作了恶业，我要磨灭那业障。’”

၄၃၄.

434.

‘‘အထ မံ ဘဏတီ တာတော, ပါပုဏ ဗောဓိဉ္စ အဂ္ဂဓမ္မဉ္စ;

နိဗ္ဗာနဉ္စ လဘဿု, ယံ သစ္ဆိကရီ ဒွိပဒသေဋ္ဌော.

“父亲接着对我说：‘去证得觉悟与最上法，获得那二足尊(dvipadaseṭṭho)所证悟的涅槃吧。’”

၄၃၅.

435.

‘‘မာတာပိတူ အဘိဝါဒ, ယိတွာ သဗ္ဗဉ္စ ဉာတိဂဏဝဂ္ဂံ;

သတ္တာဟံ ပဗ္ဗဇိတာ, တိဿော ဝိဇ္ဇာ အဖဿယိံ.

“我向父母及所有的亲族告别后，出家仅七日，便证得了三明(tisso vijjā)。”

၄၃၆.

436.

‘‘ဇာနာမိ အတ္တနော သတ္တ, ဇာတိယော ယဿယံ ဖလဝိပါကော;

တံ တဝ အာစိက္ခိဿံ, တံ ဧကမနာ နိသာမေဟိ.

“我知道我自己的七次转世，这就是那些业力的果报；我将向你诉说，请一心倾听。”

၄၃၇.

437.

‘‘နဂရမှိ ဧရကစ္ဆေ, သုဝဏ္ဏကာရော အဟံ ပဟူတဓနော;

ယောဗ္ဗနမဒေန မတ္တော, သော ပရဒါရံ အသေဝိဟံ.

“在埃拉卡恰城(Erakaccha)，我曾是一个拥有巨额财富的金匠；因青春而沉醉狂傲，我曾与他人的妻子通奸。”

၄၃၈.

438.

‘‘သောဟံ တတော စဝိတွာ, နိရယမှိ အပစ္စိသံ စိရံ;

ပက္ကော တတော စ ဥဋ္ဌဟိတွာ, မက္ကဋိယာ ကုစ္ဆိမောက္ကမိံ.

“我从那死后，在泥梨(Niraya)中受苦长久；从那受报结束出来后，投生进了母猴的腹中。”

၄၃၉.

439.

‘‘သတ္တာဟဇာတကံ မံ, မဟာကပိ ယူထပေါ နိလ္လစ္ဆေသိ;

တဿေတံ ကမ္မဖလံ, ယထာပိ ဂန္တွာန ပရဒါရံ.

“当我出生仅七天时，猴群的首领大猴阉割了我；这就是那业力的果报，正因为我曾与他人的妻子通奸。”

၄၄၀.

440.

‘‘သောဟံ တတော စဝိတွာ, ကာလံ ကရိတွာ သိန္ဓဝါရညေ;

ကာဏာယ စ ခဉ္ဇာယ စ, ဧဠကိယာ ကုစ္ဆိမောက္ကမိံ.

“我从那死后，命终于信度(Sindhu)森林；之后投生进了一只独眼且跛足的母羊腹中。”

၄၄၁.

441.

‘‘ဒွါဒသ [Pg.271] ဝဿာနိ အဟံ, နိလ္လစ္ဆိတော ဒါရကေ ပရိဝဟိတွာ;

ကိမိနာဝဋ္ဋော အကလ္လော, ယထာပိ ဂန္တွာန ပရဒါရံ.

“我被阉割后，驮运着幼童度过了十二年；我因生虫而衰弱不健康，这就是因为我曾与他人的妻子通奸。”

၄၄၂.

442.

‘‘သောဟံ တတော စဝိတွာ, ဂေါဝါဏိဇကဿ ဂါဝိယာ ဇာတော;

ဝစ္ဆော လာခါတမ္ဗော, နိလ္လစ္ဆိတော ဒွါဒသေ မာသေ.

“我从那死后，投生为牛贩子的一头母牛所产；我是一头紫红色的牛犊，在十二个月大时就被阉割了。”

၄၄၃.

443.

‘‘ဝေါဎူန နင်္ဂလမဟံ, သကဋဉ္စ ဓာရယာမိ;

အန္ဓောဝဋ္ဋော အကလ္လော, ယထာပိ ဂန္တွာန ပရဒါရံ.

“我拉着犁，还要拖着大车；我双目失明且衰弱不健康，这就是因为我曾与他人的妻子通奸。”

၄၄၄.

444.

‘‘သောဟံ တတော စဝိတွာ, ဝီထိယာ ဒါသိယာ ဃရေ ဇာတော;

နေဝ မဟိလာ န ပုရိသော, ယထာပိ ဂန္တွာန ပရဒါရံ.

“我从那死后，投生在街上一名女奴家中；我既非女也非男，这就是因为我曾与他人的妻子通奸。”

၄၄၅.

445.

‘‘တိံသတိဝဿမှိ မတော, သာကဋိကကုလမှိ ဒါရိကာ ဇာတာ;

ကပဏမှိ အပ္ပဘောဂေ, ဓနိကပုရိသပါတဗဟုလမှိ.

“我三十岁死后，投生为一名马车夫家的女孩；家境贫寒，资财匮乏，且总是遭到许多债主的逼迫。”

၄၄၆.

446.

‘‘တံ မံ တတော သတ္ထဝါဟော, ဥဿန္နာယ ဝိပုလာယ ဝဍ္ဎိယာ;

ဩကဍ္ဎတိ ဝိလပန္တိံ, အစ္ဆိန္ဒိတွာ ကုလဃရသ္မာ.

“后来，因为日益增大的巨额债息，一名商主将我强行带走；他将我从家门中拽走，任凭我悲切哭喊。”

၄၄၇.

447.

‘‘အထ သောဠသမေ ဝဿေ, ဒိသွာ မံ ပတ္တယောဗ္ဗနံ ကညံ;

ဩရုန္ဓတဿ ပုတ္တော, ဂိရိဒါသော နာမ နာမေန.

“在我十六岁那年，有一位名叫吉里达萨(Giridāsa)的人，他是奥伦陀多(Orundhata)之子，他见我已长成青春少女。”

၄၄၈.

448.

‘‘တဿပိ အညာ ဘရိယာ, သီလဝတီ ဂုဏဝတီ ယသဝတီ စ;

အနုရတ္တာ ဘတ္တာရံ, တဿာဟံ ဝိဒ္ဒေသနမကာသိံ.

他另有一位妻子，具戒、具德、有名望；她深爱着丈夫，我却使她被丈夫憎恨。

၄၄၉.

449.

‘‘တဿေတံ ကမ္မဖလံ, ယံ မံ အပကီရိတူန ဂစ္ဆန္တိ;

ဒါသီဝ ဥပဋ္ဌဟန္တိံ, တဿပိ အန္တော ကတော မယာ’’တိ.

这就是那业的果报：他们（丈夫们）抛弃我而去，尽管我像婢女一样服侍着。我也曾那样终结了她。”

တတ္ထ နဂရမှိ ကုသုမနာမေတိ ‘‘ကုသုမပုရ’’န္တိ ဧဝံ ကုသုမသဒ္ဒေန ဂဟိတနာမကေ နဂရေ, ဣဒါနိ တံ နဂရံ ပါဋလိပုတ္တမှီတိ သရူပတော ဒဿေတိ. ပထဝိယာ မဏ္ဍေတိ သကလာယ ပထဝိယာ မဏ္ဍဘူတေ. သကျကုလကုလီနာယောတိ သကျကုလေ ကုလဓီတရော, သကျပုတ္တဿ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတတာယ ဧဝံ ဝုတ္တံ.

在此，“在名为拘苏摩的城市”是指：在一座以“拘苏摩”(kusuma，花)一词得名的城市，即“花城”(Kusumapura)。现在，它以其本来的样子被指出：“那座城市就是华氏城(Pāṭaliputta)”。“大地的庄严”是说：作为整个大地的庄严。“释迦族的名门之女”是说：释迦族中的贵族女子；因为在释迦子、世尊的教法中出家，故而这么说。

တတ္ထာတိ တာသု ဒွီသု ဘိက္ခုနီသု. ဗောဓီတိ ဧဝံနာမိကာ ထေရီ. ဈာနဇ္ဈာယနရတာယောတိ လောကိယလောကုတ္တရဿ ဈာနဿ ဈာယနေ အဘိရတာ. ဗဟုဿုတာယောတိ ပရိယတ္တိဗာဟုသစ္စေန ဗဟုဿုတာ. ဓုတကိလေသာယောတိ အဂ္ဂမဂ္ဂေန သဗ္ဗသော သမုဂ္ဃာတိတကိလေသာ. ဘတ္တတ္ထံ ကရိယာတိ [Pg.272] ဘတ္တကိစ္စံ နိဋ္ဌာပေတွာ. ရဟိတမှီတိ ဇနရဟိတမှိ ဝိဝိတ္တဋ္ဌာနေ. သုခနိသိန္နာတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာသုခေန ဝိဝေကသုခေန စ သုခနိသိန္နာ. ဣမာ ဂိရာတိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာ သုခါ လာပနာ. အဗ္ဘုဒီရေသုန္တိ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနဝသေန ကထယိံသု.

“其中”是指：在那两位比丘尼中。“菩提”是指：一位名叫菩提(Bodhi)的长老尼。“乐于禅修”是指：乐于修习世间与出世间的禅定。“多闻”是指：因博通经教而多闻。“已除烦恼”是指：通过顶道已完全根除烦恼。“做完饭食之事”是指：用完餐后。“在僻静处”是指：在无人、僻静的地方。“安乐而坐”是指：因出家之乐与独住之乐而安乐而坐。“此等言语”是指：现在所说的愉快的交谈。“说出”是指：以问答的方式交谈。

‘‘ပါသာဒိကာသီ’’တိ ဂါထာ ဗောဓိတ္ထေရိယာ ပုစ္ဆာဝသေန ဝုတ္တာ. ‘‘ဧဝမနုယုဉ္ဇိယမာနာ’’တိ ဂါထာ သင်္ဂီတိကာရေဟေဝ ဝုတ္တာ. ‘‘ဥဇ္ဇေနိယာ’’တိအာဒိကာ ဟိ သဗ္ဗာပိ ဣသိဒါသိယာဝ ဝုတ္တာ. တတ္ထ ပါသာဒိကာသီတိ ရူပသမ္ပတ္တိယာ ပဿန္တာနံ ပသာဒါဝဟာ အသိ. ဝယောပိ တေ အပရိဟီနောတိ တုယှံ ဝယောပိ န ပရိဟီနော, ပဌမဝယေ ဌိတာသီတိ အတ္ထော. ကိံ ဒိသွာန ဗျာလိကန္တိ ကီဒိသံ ဗျာလိကံ ဒေါသံ ဃရာဝါသေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ. အထာသိ နေက္ခမ္မမနုယုတ္တာတိ အထာတိ နိပါတမတ္တံ, နေက္ခမ္မံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုယုတ္တာ အသိ.

“你很端庄”这首偈颂是菩提长老尼以提问的方式说的。“被如此追问”这首偈颂是结集者们说的。而“在优禅尼”等之后的所有偈颂，则都是伊西达西(Isidāsī)自己说的。其中，“你很端庄”是指：因形色之美而令见者心生喜悦。“你的青春也未衰退”是指：你的青春年华并未逝去，意思是正处于青春之初。“见到什么过患”是指：见到在家生活有什么样的过患、缺点与危险。“于是你致力于出离”：其中的“于是”(atha)只是一个虚词；（致力于出离）是指你致力于出家。

အနုယုဉ္ဇိယမာနာတိ ပုစ္ဆိယမာနာ, သာ ဣသိဒါသီတိ ယောဇနာ. ရဟိတေတိ သုညဋ္ဌာနေ. သုဏ ဗောဓိ ယထာမှိ ပဗ္ဗဇိတာတိ ဗောဓိတ္ထေရိ အဟံ ယထာ ပဗ္ဗဇိတာ အမှိ, တံ တံ ပုရာဏံ သုဏ သုဏာဟိ.

“被追问时”(anuyuñjiyamānā)即被询问时；“她是伊西达西”(sā isidāsīti)，应如此连结。“在独处时”(rahite)即在空寂之处。“菩提，请听我如何出家”(suṇa bodhi yathāmhi pabbajitā)意为：菩提长老尼，关于我如何出家，那件往事你听，请仔细听。

ဥဇ္ဇေနိယာ ပုရဝရေတိ ဥဇ္ဇေနီနာမကေ အဝန္တိရဋ္ဌေ ဥတ္တမနဂရေ. ပိယာတိ ဧကဓီတုဘာဝေန ပိယာယိတဗ္ဗာ. မနာပါတိ သီလာစာရဂုဏေန မနဝဍ္ဎနကာ. ဒယိတာတိ အနုကမ္ပိတဗ္ဗာ.

“在优禅尼(Ujjenī)这座首要城市”(Ujjeniyā puravare)，意即在阿槃提国(Avantiraṭṭhe)中名为优禅尼的最上等城市。“可爱”(piyā)，即因是独生女而应被喜爱。“悦意”(manāpā)，即因戒行与品德而令人心生欢喜。“可爱的”(dayitā)，即应被怜爱。

အထာတိ ပစ္ဆာ မမ ဝယပ္ပတ္တကာလေ. မေ သာကေတတော ဝရကာတိ သာကေတနဂရတော မမ ဝရကာ မံ ဝါရေန္တာ အာဂစ္ဆုံ. ဥတ္တမကုလီနာတိ တသ္မိံ နဂရေ အဂ္ဂကုလိကာ, ယေန တေ ပေသိတာ, သော သေဋ္ဌိ ပဟူတရတနော. တဿ မမံ သုဏှမဒါသိ တာတောတိ တဿ သာကေတသေဋ္ဌိနော သုဏိသံ ပုတ္တဿ ဘရိယံ ကတွာ မယှံ ပိတာ မံ အဒါသိ.

“然后”(atha)即后来，在我达到适婚年龄时。“从娑枳多(Sāketa)有求婚者于我”(me sāketato varakā)意为：从娑枳多城有我的求婚者前来求婚。“出身高贵者”(uttamakulīna)意为：在那座城里最上等的家族；派遣他们前来的那位长者拥有众多珍宝。“父亲将我作为儿媳给了他”(tassa mamaṃ suṇhamadāsi tāto)意为：我的父亲将我作为那位娑枳多长者的儿媳，即他儿子的妻子，而给了他。

သာယံ ပါတန္တိ သာယနှေ ပုဗ္ဗဏှေ စ. ပဏာမမုပဂမ္မ သိရသာ ကရောမီတိ သဿုယာ သသုရဿ စ သန္တိကံ ဥပဂန္တွာ သိရသာ ပဏာမံ ကရောမိ, တေသံ ပါဒေ ဝန္ဒာမိ. ယထာမှိ အနုသိဋ္ဌာတိ တေဟိ ယထာ အနုသိဋ္ဌာ အမှိ, တထာ ကရောမိ, တေသံ အနုသိဋ္ဌိံ န အတိက္ကမာမိ.

“朝夕”(sāyaṃ pātaṃ)即在傍晚和上午。“我走近并以头行礼”(paṇāmamupagamma sirasā karomi)意为：我走近岳母和岳父，以头行礼，礼拜他们的双足。“如我所被教导”(yathāmhi anusiṭṭhā)意为：他们如何教导我，我就如何做，不违越他们的教导。

တမေကဝရကမ္ပီတိ ဧကဝလ္လဘမ္ပိ. ဥဗ္ဗိဂ္ဂါတိ တသန္တာ. အာသနံ ဒေမီတိ ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ယံ အနုစ္ဆဝိကံ, တံ တဿ ဒေမိ.

“即使对那一位尊贵的亲属”(tam ekavarakaṃpi)，即即使对一位心爱的人。“我战栗”(ubbiggā)即恐惧。“我给予座位”(āsanaṃ demi)意为：对哪个人适合什么，我就给予他什么。

တတ္ထာတိ [Pg.273] ပရိဝေသနဋ္ဌာနေ. သန္နိဟိတန္တိ သဇ္ဇိတံ ဟုတွာ ဝိဇ္ဇမာနံ. ဆာဒေမီတိ ဥပစ္ဆာဒေမိ, ဥပစ္ဆာဒေတွာ ဥပနယာမိ စ, ဥပနေတွာ ဒေမိ, ဒေန္တီပိ ယံ ယဿ ပတိရူပံ, တဒေဝ ဒေမီတိ အတ္ထော.

“在那里”(tattha)即在服务食物的地方。“已备妥的”(sannihitaṃ)即准备好后存在的。“我覆盖”(chādemi)意为：我遮盖，遮盖后并且端上，端上后给予；给予时，对谁适合什么，就只给那个，此为其义。

ဥမ္မာရေတိ ဒွါရေ. ဓောဝန္တီ ဟတ္ထပါဒေတိ ဟတ္ထပါဒေ ဓောဝိနီ အာသိံ, ဓောဝိတွာ ဃရံ သမုပဂမာမီတိ ယောဇနာ.

“在门槛上”(ummāre)即在门口。“清洗手足”(dhovantī hatthapāde)意为：我是清洗手足的人，清洗后我走近屋子，应如此连结。

ကောစ္ဆန္တိ မဿူနံ ကေသာနဉ္စ ဥလ္လိခနကောစ္ဆံ. ပသာဒန္တိ ဂန္ဓစုဏ္ဏာဒိမုခဝိလေပနံ. ‘‘ပသာဓန’’န္တိပိ ပါဌော, ပသာဓနဘဏ္ဍံ. အဉ္ဇနိန္တိ အဉ္ဇနနာဠိံ. ပရိကမ္မကာရိကာ ဝိယာတိ အဂ္ဂကုလိကာ ဝိဘဝသမ္ပန္နာပိ ပတိပရိစာရိကာ စေဋိကာ ဝိယ.

“梳子”(kocchaṃ)即梳理胡须和头发的梳子。“化妆品”(pasādaṃ)即香粉等面部涂抹物。“装饰品”(pasādhanaṃ)也是一种读法，意为装饰用具。“眼影管”(añjaniṃ)即眼影管。“如同侍女”(parikammakārikā viya)意为：即使是出身最上等家族、富有之人，也像服侍的女仆一样。

သာဓယာမီတိ ပစာမိ. ဘာဇနန္တိ လောဟဘာဇနဉ္စ. ဓောဝန္တီ ပရိစရာမီတိ ယောဇနာ.

“我准备”(sādhayāmi)即我烹煮。“器皿”(bhājanaṃ)即金属器皿等。“清洗”(dhovantī)，我服侍(paricarāmi)，应如此连结。

ဘတ္တိကတန္တိ ကတသာမိဘတိကံ. အနုရတ္တန္တိ အနုရတ္တဝန္တိံ. ကာရိကန္တိ တဿ တဿေဝ ဣတိ ကတ္တဗ္ဗဿ ကာရိကံ. နိဟတမာနန္တိ အပနီတမာနံ. ဥဋ္ဌာယိကန္တိ ဥဋ္ဌာနဝီရိယသမ္ပန္နံ. အနလသန္တိ တတော ဧဝ အကုသီတံ. သီလဝတိန္တိ သီလာစာရသမ္ပန္နံ. ဒုဿတေတိ ဒုဿတိ, ကုဇ္ဈိတွာ ဘဏတိ.

“忠于丈夫的”(bhattikataṃ)即已为丈夫服务。“有爱意的”(anurattaṃ)即拥有爱意者。“做事者”(kārikaṃ)即对那件又那件应做之事皆能胜任者。“已除慢者”(nihatamānaṃ)即已去除我慢。“勤奋者”(uṭṭhāyikaṃ)即具足勤奋活力者。“不懈怠者”(analasaṃ)即因此而不懒惰。“具戒者”(sīlavatiṃ)即具足戒行者。“他憎恶”(dussate)即他憎恶，生气地说话。

ဘဏတိ အာပုစ္ဆဟံ ဂမိဿာမီတိ ‘‘အဟံ တုမှေ အာပုစ္ဆိတွာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဂမိဿာမီ’’တိ သော မမ သာမိကော အတ္တနော မာတရဉ္စ ပိတရဉ္စ ဘဏတိ. ကိံ ဘဏတီတိ စေ အာဟ – ‘‘ဣသိဒါသိယာ န သဟ ဝစ္ဆံ, ဧကာဂါရေဟံ သဟ ဝတ္ထု’’န္တိ. တတ္ထ ဝစ္ဆန္တိ ဝသိဿံ.

“他说‘我将告辞离去’”(bhaṇati āpucchahaṃ gamissāmi)意为：我的那位丈夫对自己的母亲和父亲说：‘我将告辞你们，去往任何地方。’若问：‘他说什么？’答曰：‘我不要与伊西达西共住，不要与她同住一屋。’此中“我将住”(vacchaṃ)即我将生活(vasissaṃ)。

ဒေဿာတိ အပ္ပိယာ. အလံ မေတိ ပယောဇနံ မေ တာယ ဣတ္ထီတိ အတ္ထော. အပုစ္ဆာဟံ ဂမိဿာမီတိ ယဒိ မေ တုမှေ တာယ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ဣစ္ဆထ, အဟံ တုမှေ အပုစ္ဆိတွာ ဝိဒေသံ ပက္ကမိဿာမိ.

“可憎的”(dessā)即可厌的。“我受够了”(alaṃ me)意为：我对那个女人没有用了，此为其义。“我将不告而别”(apucchāhaṃ gamissāmi)意为：如果你们希望我与她共住，我将不告辞你们而前往异国。

တဿာတိ မမ ဘတ္တုနော. ကိဿာတိ ကိံ အဿ တဝ သာမိကဿ. တယာ အပရဒ္ဓံ ဗျာလိကံ ကတံ.

“对他的”(tassa)即对我的丈夫。“为何”(kissa)即：你的丈夫怎么了？是你犯了过错，做了坏事。

နပိဟံ အပရဇ္ဈန္တိ နပိ အဟံ တဿ ကိဉ္စိ အပရဇ္ဈိံ. အယမေဝ ဝါ ပါဌော. နပိ ဟိံသေမီတိ နပိ ဗာဓေမိ. ဒုဗ္ဗစနန္တိ ဒုရုတ္တဝစနံ. ကိံ သက္ကာ ကာတုယျေတိ ကိံ မယာ ကာတုံ အယျေ သက္ကာ. ယံ မံ ဝိဒ္ဒေဿတေ ဘတ္တာတိ ယသ္မာ အကာရဏေနေဝ ဘတ္တာ မယှံ ဝိဒ္ဒေဿတေ ဝိဒ္ဒေဿံ စိတ္တပ္ပကောပံ ကရောတိ.

“我实无过错”(napihaṃ aparajjhaṃ)即我没有对他犯任何过错。或者这就是读法：“我实不伤害”(napi hiṃsemi)即我也不恼害。“恶语”(dubbacananti)即粗恶之语。“能做什么呢”(kiṃ sakkā kātuṃ)即：夫人，我能做什么呢？“丈夫憎恶我”(yaṃ maṃ viddessate bhattā)意为：因为丈夫无缘无故地憎恶我，生起憎恶，心意激动。

ဝိမနာတိ [Pg.274] ဒေါမနဿိကာ. ပုတ္တမနုရက္ခမာနာတိ အတ္တနော ပုတ္တံ မယှံ သာမိကံ စိတ္တမနုရက္ခဏေန အနုရက္ခန္တာ. ဇိတာမှသေ ရူပိနိံ လက္ခိန္တိ ဇိတာ အမှသေ ဇိတာ ဝတာမှ ရူပဝတိံ သိရိံ, မနုဿဝေသေန စရန္တိယာ သိရိဒေဝတာယ ပရိဟီနာ ဝတာတိ အတ္ထော.

“心意不悦”(vimanā)即忧愁。“守护着儿子”(puttamanurakkhamānā)即守护着自己的儿子——也就是我的丈夫——的心意。“我们被美貌的幸运天女战胜”(jitāmhase rūpiniṃ lakkhiṃ)意为：我们被战胜了，我们确实被战胜了，（失去了）美丽的吉祥(siri)，我们确实被化作人形行走的吉祥天女(siridevatā)所舍弃，此为其义。

အဍ္ဎဿ ဃရမှိ ဒုတိယကုလိကဿာတိ ပဌမသာမိကံ ဥပါဒါယ ဒုတိယဿ အဍ္ဎဿ ကုလပုတ္တဿ ဃရမှိ မံ အဒါသိ, ဒေန္တော စ တတော ပဌမသုင်္ကတော ဥပဍ္ဎသုင်္ကေန အဒါသိ. ယေန မံ ဝိန္ဒထ သေဋ္ဌီတိ ယေန သုင်္ကေန မံ ပဌမံ သေဋ္ဌိ ဝိန္ဒထ ပဋိလဘိ, တတော ဥပဍ္ဎသုင်္ကေနာတိ ယောဇနာ.

“在第二位富有的良家子家中”(aḍḍhassa gharamhi dutiyakulikassa)是指：相对于第一位丈夫，（父亲）把我给了第二位富有的良家子家中，给予时，是以第一笔聘金的一半给的。“长者以何价获得我”(Yena maṃ vindatha seṭṭhīti)的关联是：长者最初以何聘金获得我，（父亲）就以其一半的聘金（把我给出）。

သောပီတိ ဒုတိယသာမိကောပိ. မံ ပဋိစ္ဆရယီတိ မံ နီဟရိ, သော မံ ဂေဟတော နိက္ကဍ္ဎိ. ဥပဋ္ဌဟန္တိန္တိ ဒါသီ ဝိယ ဥပဋ္ဌဟန္တိံ ဥပဋ္ဌာနံ ကရောန္တိံ. အဒူသိကန္တိ အဒုဗ္ဘနကံ.

“他也”指第二位丈夫也（如此）。“他抛弃我”意即他把我赶走，他把我从家里拉了出去。“服侍”意即像女仆一样服侍，做侍奉之事。“无害的”(adūsikaṃ)意即不加害的。

ဒမကန္တိ ကာရုညာဓိဋ္ဌာနတာယ ပရေသံ စိတ္တဿ ဒမကံ. ယထာ ပရေ ကိဉ္စိ ဒဿန္တိ, ဧဝံ အတ္တနော ကာယံ ဝါစဉ္စ ဒန္တံ ဝူပသန္တံ ကတွာ ပရဒတ္တဘိက္ခာယ ဝိစရဏကံ. ဇာမာတာတိ ဒုဟိတုပတိ. နိက္ခိပ ပေါဋ္ဌိဉ္စ ဃဋိကဉ္စာတိ တယာ ပရိဒဟိတံ ပိလောတိကာခဏ္ဍဉ္စ ဘိက္ခာကပါလဉ္စ ဆဍ္ဍေဟိ.

“调伏者”(damakaṃ)意即以慈悲为立足点而调伏他人之心的人；也是为了让别人乐于布施，而将自己的身语调伏、平息，并以他人所施的净资维生的人。“女婿”(jāmātā)意即女儿的丈夫。“放下布包和小罐”(nikkhipa poṭṭhiñca ghaṭikañca)意即：丢掉你所穿的旧布片和乞食钵。

သောပိ ဝသိတွာ ပက္ခန္တိ သောပိ ဘိက္ခကော ပုရိသော မယာ သဒ္ဓိံ အဒ္ဓမာသမတ္တံ ဝသိတွာ ပက္ကာမိ.

“他也住下后离开了”意即：那位比丘与我一起住了大约半个月后离开了。

အထ နံ ဘဏတီ တာတောတိ တံ ဘိက္ခကံ မမ ပိတာ မာတာ သဗ္ဗော စ မေ ဉာတိဂဏော ဝဂ္ဂဝဂ္ဂေါ ဟုတွာ ဘဏတိ. ကထံ? ကိံ တေ န ကီရတိ ဣဓ တုယှံ ကိံ နာမ န ကိရတိ န သာဓိယတိ, ဘဏ ခိပ္ပံ. တံ တေ ကရိဟိတီတိ တံ တုယှံ ကရိဿတိ.

“于是父亲对他说”意即：我的父亲、母亲以及我所有的亲戚，分成一组组地对那位比丘说。他们怎么说呢？“你在这里有什么我们不能为你做的？究竟有什么不能为你做、不能为你办成的？快说！”“那将为你做”意即：那将为你做。

ယဒိ မေ အတ္တာ သက္ကောတီတိ ယဒိ မယှံ အတ္တာ အတ္တာဓီနော ဘုဇိဿော စ ဟောတိ, အလံ မယှံ ဣသိဒါသိယာ တာယ ပယောဇနံ နတ္ထိ, တသ္မာ န သဟ ဝစ္ဆံ န သဟ ဝသိဿံ, ဧကဃရေ အဟံ တာယ သဟ ဝတ္ထုန္တိ ယောဇနာ.

“如果我能自主”意即：如果我能独立自主，“我受够伊西达西(Isidāsī)了”，（因为）她对我没有用处。因此，“我将不与她共住”，即我将不与她一起生活，其关联是：我不与她同住在一个屋檐下。

ဝိဿဇ္ဇိတော ဂတော သောတိ သော ဘိက္ခကော ပိတရာ ဝိဿဇ္ဇိတော ယထာရုစိ ဂတော. ဧကာကိနီတိ ဧကိကာဝ. အာပုစ္ဆိတူန ဂစ္ဆန္တိ [Pg.275] မယှံ ပိတရံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဂစ္ဆာမိ. မရိတုယေတိ မရိတုံ. ဝါတိ ဝိကပ္ပတ္ထေ နိပါတော.

“他被遣走离去”意即：那位比丘被父亲遣走，随其心意而去。“独自一人”(ekākinī)意即只有自己一人。“告辞后离去”意即：我告别我父亲后离去。“为了死去”(marituye)意即为了死去。“或”(vā)是表示选择的不变词。

ဂေါစရာယာတိ ဘိက္ခာယ, တာတ-ကုလံ အာဂစ္ဆီတိ ယောဇနာ.

“为了行食处”(gocarāya)意即为了乞食；其关联是“来到了父亲的家”。

တန္တိ တံ ဇိနဒတ္တတ္ထေရိံ. ဥဋ္ဌာယာသနံ တဿာ ပညာပယိန္တိ ဥဋ္ဌဟိတွာ အာသနံ တဿာ ထေရိယာ ပညာပေသိံ.

“她”指那位耆那达多(Jinadattā)长老尼。“我起身为她设座”意即：我起身为那位长老尼设置座位。

ဣဓေဝါတိ ဣမသ္မိံ ဧဝ ဂေဟေ ဌိတာ. ပုတ္တကာတိ သာမညဝေါဟာရေန ဓီတရံ အနုကမ္ပေန္တော အာလပတိ. စရာဟိ တွံ ဓမ္မန္တိ တွံ ပဗ္ဗဇိတွာ စရိတဗ္ဗံ ဗြဟ္မစရိယာဒိဓမ္မံ စရ. ဒွိဇာတီတိ ဗြာဟ္မဏဇာတီ.

“就在这里”意即站在这座屋里。“孩子”(puttaka)：这是（父亲）出于怜悯，用通俗的称呼来呼唤女儿。“你当行于法”意即：你出家后，应当修行应修的梵行等法。“二生者”(dvijāti)意即婆罗门种姓。

နိဇ္ဇရေဿာမီတိ ဇီရာပေဿာမိ ဝိနာသေဿာမိ.

“我将使之灭尽”意即：我将使之衰朽，我将使之消灭。

ဗောဓိန္တိ သစ္စာဘိသမ္ဗောဓိံ, မဂ္ဂဉာဏန္တိ အတ္ထော. အဂ္ဂဓမ္မန္တိ ဖလဓမ္မံ, အရဟတ္တံ. ယံ သစ္ဆိကရီ ဒွိပဒသေဋ္ဌောတိ ယံ မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနသညိတံ လောကုတ္တရဓမ္မံ ဒွိပဒါနံ သေဋ္ဌော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သစ္ဆိ အကာသိ, တံ လဘဿူတိ ယောဇနာ.

“觉悟”(bodhi)意即对诸谛的圆满觉悟，义为道智。“至上法”(aggadhamma)意即果法，即阿罗汉果。“二足中之最胜者所亲证的”，其关联是：愿你证得那由二足中的最胜者——正自觉者所亲证的、被称为道、果、涅槃的出世间法。

သတ္တာဟံ ပဗ္ဗဇိတာတိ ပဗ္ဗဇိတာ ဟုတွာ သတ္တာဟေန. အဖဿယိန္တိ ဖုသိံ သစ္ဆာကာသိံ.

“我出家七日”意即：出家之后，于七日中。“我已触证”意即：我触及、我亲证。

ယဿယံ ဖလဝိပါကောတိ ယဿ ပါပကမ္မဿ, အယံ သာမိကဿ အမနာပဘာဝသင်္ခါတော နိဿန္ဒဖလဘူတော ဝိပါကော. တံ တဝ အာစိက္ခိဿန္တိ တံ ကမ္မံ တဝ ကထေဿာမိ. တန္တိ အာစိက္ခိယမာနံ တမေဝ ကမ္မံ, တံ ဝါ မမ ဝစနံ. ဧကမနာတိ ဧကဂ္ဂမနာ. အယမေဝ ဝါ ပါဌော.

“此乃其果报”意即：某恶业的果报，即此被称为“令主人不悦”的等流果。“我将为你述说”意即：我将为你讲述那个业。“那”指正在被讲述的那个业，或指我的话。“专心”意即心一境性。或者这就是（正确的）读法。

နဂရမှိ ဧရကစ္ဆေတိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. သော ပရဒါရံ အသေဝိဟန္တိ သော အဟံ ပရဿ ဒါရံ အသေဝိံ.

“在伊罗迦车(Erakaccha)城”意即：在那个名字的城市里。“他与他人之妻交往”意即：我与他人之妻交往。

စိရံ ပက္ကောတိ ဗဟူနိ ဝဿသတသဟဿာနိ နိရယဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎော. တတော စ ဥဋ္ဌဟိတွာတိ တတော နိရယတော ဝုဋ္ဌိတော စုတော. မက္ကဋိယာ ကုစ္ဆိမောက္ကမိန္တိ ဝါနရိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိံ.

“长久被烧煮”意即：被地狱之火烧了许多百千年。“从彼处出”意即：从那地狱中出来、死去。“我入母猴胎”意即：我在母猴的腹中结生。

ယူထပေါတိ ယူထပတိ. နိလ္လစ္ဆေသီတိ ပုရိသဘာဝဿ လက္ခဏဘူတာနိ ဗီဇကာနိ နိလ္လစ္ဆေသိ နီဟရိ. တဿေတံ ကမ္မဖလန္တိ တဿ မယှံ ဧတံ အတီတေ ကတဿ ကမ္မဿ ဖလံ. ယထာပိ ဂန္တွာန ပရဒါရန္တိ ယထာ တံ ပရဒါရံ အတိက္ကမိတွာ.

“猴王”意即猴群首领。“他切断”意即：他切断、移除了作为男性特征的睾丸。“此乃其业果”意即：这是我过去所造之业的果报。“正如去到他人之妻那里”意即：正如侵犯了那位他人之妻。

တတောတိ [Pg.276] မက္ကဋယောနိတော. သိန္ဓဝါရညေတိ သိန္ဓဝရဋ္ဌေ အရညဋ္ဌာနေ. ဧဠကိယာတိ အဇိယာ.

“从那里”意即从猴胎。“在信度瓦林”(Sindhavāraññe)意即在信度瓦国(Sindhava)的森林地带。“母绵羊的”(eḷakiyā)意即母山羊的。

ဒါရကေ ပရိဝဟိတွာတိ ပိဋ္ဌိံ အာရုယှ ကုမာရကေ ဝဟိတွာ. ကိမိနာဝဋ္ဋောတိ အဘိဇာတဋ္ဌာနေ ကိမိပရိဂတောဝ ဟုတွာ အဋ္ဋော အဋ္ဋိတော. အကလ္လောတိ ဂိလာနော, အဟောသီတိ ဝစနသေသော.

“背负幼子”是指让幼童骑在背上背着他们。“被虫侵扰”是指生于卑贱之处，如被虫围绕般苦恼、受折磨。“不健康”是指生病，“曾是”是应补充的词。

ဂေါဝါဏိဇကဿာတိ ဂါဝိယော ဝိက္ကိဏိတွာ ဇီဝကဿ. လာခါတမ္ဗောတိ လာခါရသရတ္တေဟိ ဝိယ တမ္ဗေဟိ လောမေဟိ သမန္နာဂတော.

“以牛为业者”是指靠贩卖牛为生的人。“红铜色”是指具有像被紫胶汁染红的铜那样颜色的毛发。

ဝေါဎူနာတိ ဝဟိတွာ. နင်္ဂလန္တိ သီရံ, သကဋဉ္စ ဓာရယာမီတိ အတ္ထော. အန္ဓောဝဋ္ဋောတိ ကာဏောဝ ဟုတွာ အဋ္ဋော ပီဠိတော.

“去运载”的意思是运载。“犁”就是犁，意思是“我也拉车”。“如盲人一般”是指如独眼人一般，苦恼、受压迫。

ဝီထိယာတိ နဂရဝီထိယံ. ဒါသိယာ ဃရေ ဇာတောတိ ဃရဒါသိယာ ကုစ္ဆိမှိ ဇာတော. ‘‘ဝဏ္ဏဒါသိယာ’’တိပိ ဝဒန္တိ. နေဝ မဟိလာ န ပုရိသောတိ ဣတ္ထီပိ ပုရိသောပိ န ဟောမိ, ဇာတိနပုံသကောတိ အတ္ထော.

“在街道上”即在城市的街道上。“生于女奴之家”即生于家奴的腹中。也有人说是“买来的女奴”。“既不是女人也不是男人”，意思是天生的中性人。

တိံသတိဝဿမှိ မတောတိ နပုံသကော ဟုတွာ တိံသဝဿကာလေ မတော. သာကဋိကကုလမှီတိ သူတကကုလေ. ဓနိကပုရိသပါတဗဟုလမှီတိ ဣဏာယိကာနံ ပုရိသာနံ အဓိပတနဗဟုလေ ဗဟူဟိ ဣဏာယိကေဟိ အဘိဘဝိတဗ္ဗေ.

“三十岁时死去”是指作为中性人，在三十岁时死去。“在车夫家族中”是指在御者家族中。“富人逼债频繁之处”是指债主们频繁出没，会被众多债主压倒的地方。

ဥဿန္နာယာတိ ဥပစိတာယ. ဝိပုလာယာတိ မဟတိယာ. ဝဍ္ဎိယာတိ ဣဏဝဍ္ဎိယာ. ဩကဍ္ဎတီတိ အဝကဍ္ဎတိ. ကုလဃရသ္မာတိ မမ ဇာတကုလဂေဟတော.

“丰厚的”是指增长的；“广大的”是指巨大的；“增长”是指债务的增长；“拖累”是指拉下去；“从家族之家”是指从我出生的家族之家。

ဩရုန္ဓတဿ ပုတ္တောတိ အဿ သတ္ထဝါဟဿ ပုတ္တော, မယိ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော နာမေန ဂိရိဒါသော နာမ အဝရုန္ဓတိ အတ္တနော ပရိဂ္ဂဟဘာဝေန ဂေဟေ ကရောတိ.

“那位儿子将她留下”是指：这位商队首领的儿子，名叫吉利达萨(Giridāsa)，对我心生爱恋，把我当作自己的所有物留在家里。

အနုရတ္တာ ဘတ္တာရန္တိ ဘတ္တာရံ အနုဝတ္တိကာ. တဿာဟံ ဝိဒ္ဒေသနမကာသိန္တိ တဿ ဘတ္တုနော တံ ဘရိယံ သပတ္တိံ ဝိဒ္ဒေသနကမ္မံ အကာသိံ. ယထာ တံ သော ကုဇ္ဈတိ, ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇိံ.

“妻子爱恋丈夫”是指顺从丈夫。“我对她进行了离间”是指我对那位丈夫的妻子，我的情敌，做了离间之事。我如此行事，就是为了让他对她生气。

ယံ [Pg.277] မံ အပကီရိတူန ဂစ္ဆန္တီတိ ယံ ဒါသီ ဝိယ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟန္တိံ မံ တတ္ထ တတ္ထ ပတိနော အပကိရိတွာ ဆဍ္ဍေတွာ အနပေက္ခာ အပဂစ္ဆန္တိ. ဧတံ တဿာ မယှံ တဒါ ကတဿ ပရဒါရိကကမ္မဿ သပတ္တိံ ဝိဒ္ဒေသနကမ္မဿ စ နိဿန္ဒဖလံ. တဿပိ အန္တော ကတော မယာတိ တဿပိ တထာ အနုနယပါပကကမ္မဿ ဒါရုဏဿ ပရိယန္တော ဣဒါနိ မယာ အဂ္ဂမဂ္ဂံ အဓိဂစ္ဆန္တိယာ ကတော, ဣတော ပရံ ကိဉ္စိ ဒုက္ခံ နတ္ထီတိ. ယံ ပနေတ္ထ အန္တရန္တရာ န ဝိဘတ္တံ, တံ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

“他们抛弃我而去”是指：虽然我像女奴一样恭敬地侍奉，丈夫们却把我到处嫌弃、抛弃，毫不在意地离去。这是我当时所造的与人通奸之业以及离间情敌之业的果报。“那也已被我终结”是指：那可怕的、引诱的恶业，其终结如今已被证得最高圣道的我所达成，从此以后再无任何痛苦。此处中间未加辨析之处，因其叙述方式，其义自明。

ဣသိဒါသီထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

伊西达西长老尼偈释义终。

စတ္တာလီသနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

四十集释义终。

၁၆. မဟာနိပါတော

16. 大品

၁. သုမေဓာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

1. 须弥陀长老尼偈释义

မဟာနိပါတေ [Pg.278] မန္တာဝတိယာ နဂရေတိအာဒိကာ သုမေဓာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ, သက္ကစ္စံ ဝိမောက္ခသမ္ဘာရေ သမ္ဘာရေန္တီ ကောဏာဂမနဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ, အတ္တနော သခီဟိ ကုလဓီတာဟိ သဒ္ဓိံ ဧကဇ္ဈာသယာ ဟုတွာ မဟန္တံ အာရာမံ ကာရေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ နိယျာဒေသိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန ကာယဿ ဘေဒါ တာဝတိံသံ ဥပဂစ္ဆိ. တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ တတော စုတာ ယာမေသု ဥပပဇ္ဇိ. တတော စုတာ တုသိတေသု, တတော စုတာ နိမ္မာနရတီသု, တတော စုတာ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီသူတိ အနုက္ကမေန ပဉ္စသု ကာမသဂ္ဂေသု ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဒေဝရာဇူနံ မဟေသီ ဟုတွာ တတော စုတာ ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ မဟာဝိဘဝဿ သေဋ္ဌိနော ဓီတာ ဟုတွာ အနုက္ကမေန ဝိညုတံ ပတွာ သာသနေ အဘိပ္ပသန္နာ ဟုတွာ ရတနတ္တယံ ဥဒ္ဒိဿ ဥဠာရပုညကမ္မံ အကာသိ.

大品中，以“在曼陀瓦提(Mantāvatī)城”等开头的偈颂是须弥陀长老尼的。她也在过去诸佛时立下誓愿，在各处轮回中积累作为解脱助缘的善业，殷勤地积聚解脱的资粮。在拘那含牟尼世尊的时代，她出生于良家中，长大后，与自己的女友及其他良家女们志同道合，建造了一座大园林，奉献给以佛陀为首的比丘僧团。她凭此福业，身坏之后生于三十三天。在那里尽其寿量享受天福，从那里死后，生于夜摩天；从那里死后，生于兜率天；从那里死后，生于化乐天；从那里死后，生于他化自在天。如此，她依次生于五座欲界天，在每一处都成为天王的正后。从那里死后，在迦叶世尊的时代，她成为一位大富长者的女儿，长大后，对教法深具信心，为三宝做了殊胜的福业。

တတ္ထ ယာဝဇီဝံ ဓမ္မူပဇီဝိနီ ကုသလဓမ္မနိရတာ ဟုတွာ တတော စုတာ တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ, ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ မန္တာဝတီနဂရေ ကောဉ္စဿ နာမ ရညော ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿာ မာတာပိတရော သုမေဓာတိ နာမံ အကံသု. တံ အနုက္ကမေန ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တဝယပ္ပတ္တကာလေ မာတာပိတရော ‘‘ဝါရဏဝတီနဂရေ အနိကရတ္တဿ နာမ ရညော ဒဿာမာ’’တိ သမ္မန္တေသုံ. သာ ပန ဒဟရကာလတော ပဋ္ဌာယ အတ္တနော သမာနဝယာဟိ ရာဇကညာဟိ ဒါသိဇနေဟိ စ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ စိရကာလတော ပဋ္ဌာယ ကတာဓိကာရတာယ သံသာရေ ဇာတသံဝေဂါ သာသနေ အဘိပ္ပသန္နာ ဟုတွာ ဝယပ္ပတ္တကာလေ ကာမေဟိ ဝိနိဝတ္တိတမာနသာ အဟောသိ. တေန သာ မာတာပိတူနံ ဉာတီနံ သမ္မန္တနံ သုတွာ ‘‘န မယှံ ဃရာဝါသေန ကိစ္စံ, ပဗ္ဗဇိဿာမဟ’’န္တိ အာဟ. တံ မာတာပိတရော ဃရာဝါသေ နိယောဇေန္တာ နာနပ္ပကာရေန ယာစန္တာပိ သညာပေတုံ နာသက္ခိံသု. သာ ‘‘ဧဝံ မေ [Pg.279] ပဗ္ဗဇိတုံ လဗ္ဘတီ’’တိ ခဂ္ဂံ ဂဟေတွာ သယမေဝ အတ္တနော ကေသေ ဆိန္ဒိတွာ တေ ဧဝ ကေသေ အာရဗ္ဘ ပဋိက္ကူလမနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တီ တတ္ထ ကတာဓိကာရတာယ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ မနသိကာရဝိဓာနဿ သုတပုဗ္ဗတ္တာ စ အသုဘနိမိတ္တံ ဥပ္ပာဒေတွာ တတ္ထ ပဌမဇ္ဈာနံ အဓိဂစ္ဆိ. အဓိဂတပဌမဇ္ဈာနာ စ အတ္တနာ ဃရာဝါသေ ဥယျောဇေတုံ ဥပဂတေ မာတာပိတရော အာဒိံ ကတွာ အန္တောဇနပရိဇနံ သဗ္ဗံ ရာဇကုလံ သာသနေ အဘိပ္ပသန္နံ ကာရေတွာ ဃရတော နိက္ခမိတွာ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇိ. ပဗ္ဗဇိတွာ စ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ သမ္မဒေဝ ပရိပက္ကဉာဏာ ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယာနံ ဓမ္မာနံ ဝိသေသိတာယ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၁.၁-၁၉) –

在那里，她一生以法为生，乐于善法，从那里死后生于三十三天，之后辗转于善趣中轮回。在这次佛陀出世时，她生于曼陀瓦提城(Mantāvatī)，成为拘нца(Koñca)王的女儿。她的父母为她取名为须弥陀(Sumedhā)。当她长大成人时，父母商议道：“我们把她嫁给瓦拉那瓦提城(Vāraṇavatī)的阿尼迦拉(Anikaratta)王。”但她自幼便与同龄的公主和侍女们一起去比丘尼住处，在比丘尼们座下听闻法义，由于长久以来所作的功德，她对轮回生起了紧迫感，对教法深具信心，成年后心已远离欲乐。因此，当她听到父母亲属的商议时，便说：“我于居家生活无所求，我将出家。”她的父母想让她过居家生活，用各种方式请求，但无法说服她。她想：“这样我就能出家了。”便拿起剑，亲自削去自己的头发，然后就以这些头发为对象，进行不净作意。由于她过去所作的功德，且曾从比丘尼们座下听闻过作意的方法，便生起了不净相，证得了初禅。证得初禅后，她使前来劝她过居家生活的父母等所有内宫眷属及整个王室都对教法生起了信心，然后离家前往比丘尼住处出家。出家后，她建立起观(vipassanā)，因智慧已经成熟，且有助于解脱成熟的诸法已达卓越，不久即连同诸无碍解证得了阿罗汉果。因此，在《本行》(Apadāna, therī 2.1.1-19)中说：

‘‘ဘဂဝတိ ကောဏာဂမနေ, သံဃာရာမမှိ နဝနိဝေသမှိ;

သခိယော တိဿော ဇနိယော, ဝိဟာရဒါနံ အဒါသိမှ.

“于拘那含牟尼世尊时，在一座新建的僧伽蓝，我们三位女友，作了精舍的布施。

‘‘ဒသက္ခတ္တုံ သတက္ခတ္တုံ, ဒသသတက္ခတ္တုံ သတာနိ စ သတက္ခတ္တုံ;

ဒေဝေသု ဥပပဇ္ဇိမှ, ကော ပန ဝါဒေါ မနုဿေသု.

“十次、百次、一千次及万次，我们生于天界，更何况在人间？

‘‘ဒေဝေသု မဟိဒ္ဓိကာ အဟုမှ, မာနုသကမှိ ကော ပန ဝါဒေါ;

သတ္တရတနဿ မဟေသီ, ဣတ္ထိရတနံ အဟံ အာသိံ.

“在天界我们有大神通，更何况在人间？我曾是拥有七宝者的正后，我曾是女宝。

‘‘ဣဓ သဉ္စိတကုသလာ, သုသမိဒ္ဓကုလပ္ပဇာ;

ဓနဉ္ဇာနီ စ ခေမာ စ, အဟမ္ပိ စ တယော ဇနာ.

“在此积累善业后，我们三人——檀那迦尼(Dhanañjānī)、翅摩(Khemā)与我，皆生于富裕之家。

‘‘အာရာမံ သုကတံ ကတွာ, သဗ္ဗာဝယဝမဏ္ဍိတံ;

ဗုဒ္ဓပ္ပမုခသံဃဿ, နိယျာဒေတွာ ပမောဒိတာ.

“我们建造了一座善造的园林，装饰得全然完备，奉献给以佛陀为首的僧团后，心生欢喜。

‘‘ယတ္ထ ယတ္ထူပပဇ္ဇာမိ, တဿ ကမ္မဿ ဝါဟသာ;

ဒေဝေသု အဂ္ဂတံ ပတ္တာ, မနုဿေသု တထေဝ စ.

“无论我生于何处，皆因那业力的缘故，我在天界中达到卓越，在人间也是如此。”

‘‘ဣမသ္မိံယေဝ ကပ္ပမှိ, ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော;

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန, ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

“就在此劫中，一位大名声的婆罗门，姓迦叶，作为最胜言说者出世。

‘‘ဥပဋ္ဌာကော မဟေသိဿ, တဒါ အာသိ နရိဿရော;

ကာသိရာဇာ ကိကီ နာမ, ဗာရာဏသိပုရုတ္တမေ.

“当时，在最胜的波罗奈城(Bārāṇasī)，名为奇奇(Kikī)的迦尸王，一位人主，是那位大仙的侍者。

‘‘တဿာသုံ [Pg.280] သတ္တ ဓီတရော, ရာဇကညာ သုခေဓိတာ;

ဗုဒ္ဓေါပဋ္ဌာနနိရတာ, ဗြဟ္မစရိယံ စရိံသု တာ.

“他有七个女儿，是娇养的公主；她们乐于奉侍佛陀，修持着梵行。

‘‘တာသံ သဟာယိကာ ဟုတွာ, သီလေသု သုသမာဟိတာ;

ဒတွာ ဒါနာနိ သက္ကစ္စံ, အဂါရေဝ ဝတံ စရိံ.

“作为她们的同伴，我于诸戒善安住，恭敬布施，就在家中持守净行。

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ;

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသူပဂါ အဟံ.

“以那善作业，以及思与愿，舍弃人身后，我生于三十三天。

‘‘တတော စုတာ ယာမမဂံ, တတောဟံ တုသိတံ ဂတာ;

တတော စ နိမ္မာနရတိံ, ဝသဝတ္တိပုရံ ဂတာ.

“从那里死后，我去了夜摩天(Yāma)，从那里我去了兜率天(Tusita)，然后又去了化乐天，又去了他化自在天(Vasavatti)。

‘‘ယတ္ထ ယတ္ထူပပဇ္ဇာမိ, ပုညကမ္မသမောဟိတာ;

တတ္ထ တတ္ထေဝ ရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမဟာရယိံ.

“无论我生于何处，由所积福业，就在那里的诸王中，我获得了正后之位。

‘‘တတော စုတာ မနုဿတ္တေ, ရာဇူနံ စက္ကဝတ္တိနံ;

မဏ္ဍလီနဉ္စ ရာဇူနံ, မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

“从那里死后，在人间，我担当了转轮王们以及地方王们的正后之位。

‘‘သမ္ပတ္တိမနုဘောတွာန, ဒေဝေသု မာနုသေသု စ;

သဗ္ဗတ္ထ သုခိတာ ဟုတွာ, နေကဇာတီသု သံသရိံ.

“在天界和人间享受了成就，在一切处都成为幸福者，我在许多生中轮回。

‘‘သော ဟေတု သော ပဘဝေါ, တမ္မူလံ သာဝ သာသနေ ခန္တီ;

တံ ပဌမသမောဓာနံ, တံ ဓမ္မရတာယ နိဗ္ဗာနံ.

“那是因，那是源，其根即是在教法中的信忍；那是最初的会合，那是乐法者的涅槃。

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ, ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ;

နာဂီဝ ဗန္ဓနံ ဆေတွာ, ဝိဟရာမိ အနာသဝါ.

“我的烦恼已被烧尽，一切有皆被根除；如龙象切断束缚，我住于无漏。

‘‘သွာဂတံ ဝတ မေ အာသိ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သန္တိကေ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

“我真是善来，来到最胜佛陀的面前；三明已被证得，佛陀的教法已被完成。

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ;

ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

“四无碍解、八解脱、六神通皆已亲证，佛陀的教法已被完成。”

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

证得阿罗汉果后，她省察自己的修持，发出自说语道：

၄၅၀.

450.

‘‘မန္တာဝတိယာ နဂရေ, ရညော ကောဉ္စဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ;

ဓီတာ အာသိံ သုမေဓာ, ပသာဒိတာ သာသနကရေဟိ.

“在曼陀瓦提城，我是拘нца王正后的女儿须弥陀，被教法奉行者所启发。

၄၅၁.

451.

‘‘သီလဝတီ စိတ္တကထာ, ဗဟုဿုတာ ဗုဒ္ဓသာသနေ ဝိနိတာ;

မာတာပိတရော ဥပဂမ္မ, ဘဏတိ ဥဘယော နိသာမေထ.

“具戒、言谈美妙、多闻、于佛陀教法中善调伏的她，走近父母说道：‘请你们二位听我说。

၄၅၂.

452.

‘‘နိဗ္ဗာနာဘိရတာဟံ[Pg.281], အသဿတံ ဘဝဂတံ ယဒိပိ ဒိဗ္ဗံ;

ကိမင်္ဂံ ပန တုစ္ဆာ ကာမာ, အပ္ပဿာဒါ ဗဟုဝိဃာတာ.

“我乐于涅槃。有是无常的，即使是天界的有；更何况空洞的欲乐呢？它们味少而恼多。

၄၅၃.

453.

‘‘ကာမာ ကဋုကာ အာသီ, ဝိသူပမာ ယေသု မုစ္ဆိတာ ဗာလာ;

တေ ဒီဃရတ္တံ နိရယေ, သမပ္ပိတာ ဟညန္တေ ဒုက္ခိတာ.

“欲乐苦涩如毒，愚人沉迷其中；他们长夜在地狱中，痛苦地遭受折磨。

၄၅၄.

454.

‘‘သောစန္တိ ပါပကမ္မာ, ဝိနိပါတေ ပါပဝဒ္ဓိနော သဒါ;

ကာယေန စ ဝါစာယ စ, မနသာ စ အသံဝုတာ ဗာလာ.

“身语意不防护的愚人，常增长罪恶，在堕处中恒常忧愁。

၄၅၅.

455.

‘‘ဗာလာ တေ ဒုပ္ပညာ, အစေတနာ ဒုက္ခသမုဒယောရုဒ္ဓါ;

ဒေသေန္တေ အဇာနန္တာ, န ဗုဇ္ဈရေ အရိယသစ္စာနိ.

“那些愚人、劣慧者、无知者，被苦集所障，当法被开示时，他们不了解，不能觉悟诸圣谛。

၄၅၆.

456.

‘‘သစ္စာနိ ‘အမ္မ’ဗုဒ္ဓဝရဒေသိ, တာနိ တေ ဗဟုတရာ အဇာနန္တာ ယေ;

အဘိနန္ဒန္တိ ဘဝဂတံ, ပိဟေန္တိ ဒေဝေသု ဥပပတ္တိံ.

“母亲！最胜佛陀开示了诸谛，但大多数人不了解它们；他们乐于有，希求生于天界。

၄၅၇.

457.

‘‘ဒေဝေသုပိ ဥပပတ္တိ, အသဿတာ ဘဝဂတေ အနိစ္စမှိ;

န စ သန္တသန္တိ ဗာလာ, ပုနပ္ပုနံ ဇာယိတဗ္ဗဿ.

“即使生于天界，在无常的有之中也非永恒；愚人们不为必须一再出生而恐惧。

၄၅၈.

458.

‘‘စတ္တာရော ဝိနိပါတာ, ဒုဝေ စ ဂတိယော ကထဉ္စိ လဗ္ဘန္တိ;

န စ ဝိနိပါတဂတာနံ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ အတ္ထိ နိရယေသု.

“有四堕处，而二善趣难得；对于生于堕处者，尤其是在地狱中，不得出家。

၄၅၉.

459.

‘‘အနုဇာနာထ မံ ဥဘယော, ပဗ္ဗဇိတုံ ဒသဗလဿ ပါဝစနေ;

အပ္ပောဿုက္ကာ ဃဋိဿံ, ဇာတိမရဏပ္ပဟာနာယ.

“请你们二位允许我，在十力者的言教中出家；我将少挂虑而努力，为断除生与死。

၄၆၀.

460.

‘‘ကိံ ဘဝဂတေ အဘိနန္ဒိ, တေန ကာယကလိနာ အသာရေန;

ဘဝတဏှာယ နိရောဓာ, အနုဇာနာထ ပဗ္ဗဇိဿာမိ.

“为何要乐于有，以这无实义的污秽之身？为有爱之止灭，请允许我，我将出家。

၄၆၁.

461.

‘‘ဗုဒ္ဓါနံ ဥပ္ပာဒေါ, ဝိဝဇ္ဇိတော အက္ခဏော ခဏော လဒ္ဓေါ;

သီလာနိ ဗြဟ္မစရိယံ, ယာဝဇီဝံ န ဒူသေယျံ.

“诸佛出世，恶时已避，良机已得；诸戒与梵行，我将终生不毁。’

၄၆၂.

462.

‘‘ဧဝံ ဘဏတိ သုမေဓာ, မာတာပိတရော ‘န တာဝ အာဟာရံ;

အာဟရိဿံ ဂဟဋ္ဌာ, မရဏဝသံ ဂတာဝ ဟေဿာမိ’.

须弥陀对父母如是说：“若为在家人，我将不进食，我宁愿死去。”

၄၆၃.

463.

‘‘မာတာ ဒုက္ခိတာ ရောဒတိ ပိတာ စ;

အဿာ သဗ္ဗသော သမဘိဟတော;

ဃဋေန္တိ သညာပေတုံ, ပါသာဒတလေ ဆမာပတိတံ.

母亲痛苦地哭泣，父亲亦然，他完全被悲伤所击倒。他们努力劝说那倒在宫殿地上的女儿。

၄၆၄.

464.

‘‘ဥဋ္ဌေဟိ [Pg.282] ပုတ္တက ကိံ သောစိ, တေန ဒိန္နာသိ ဝါရဏဝတိမှိ;

ရာဇာ အနီကရတ္တော, အဘိရူပေါ တဿ တွံ ဒိန္နာ.

（父亲说：）“起来，孩子，为何忧伤？你已被许配给瓦拉那瓦提城英俊的阿尼迦拉王。

၄၆၅.

465.

‘‘အဂ္ဂမဟေသီ ဘဝိဿသိ, အနိကရတ္တဿ ရာဇိနော ဘရိယာ;

သီလာနိ ဗြဟ္မစရိယံ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဒုက္ကရာ ပုတ္တက.

“你将成为阿尼迦拉王的正后、他的妻子。孩子，持戒、梵行、出家是难行之事。

၄၆၆.

466.

‘‘ရဇ္ဇေ အာဏာ ဓနမိဿရိယံ, ဘောဂါ သုခါ ဒဟရိကာသိ;

ဘုဉ္ဇာဟိ ကာမဘောဂေ, ဝါရေယျံ ဟောတု တေ ပုတ္တ.

“王权、号令、财富、主权、享乐、幸福，你正年轻；享受感官之乐吧，孩子，愿婚姻成为你的选择。”

၄၆၇.

467.

‘‘အထ နေ ဘဏတိ သုမေဓာ, မာ ဧဒိသိကာနိ ဘဝဂတမသာရံ;

ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဝါ ဟောဟိတိ, မရဏံ ဝါ မေ န စေဝ ဝါရေယျံ.

于是善慧（Sumedhā）对他们说：“不要这样！诸有无实。我要么出家，要么死亡，我绝不选择婚姻。”

၄၆၈.

468.

‘‘ကိမိဝ ပူတိကာယမသုစိံ, သဝနဂန္ဓံ ဘယာနကံ ကုဏပံ;

အဘိသံဝိသေယျံ ဘသ္တံ, အသကိံ ပဂ္ဃရိတံ အသုစိပုဏ္ဏံ.

“这不净的腐烂之身，散发着尸臭，是一具可怖的死尸，我怎能与它共卧？它是一个皮囊，不断流溢，充满不净。”

၄၆၉.

469.

‘‘ကိမိဝ တဟံ ဇာနန္တီ, ဝိကူလကံ မံသသောဏိတုပလိတ္တံ;

ကိမိကုလလယံ သကုဏဘတ္တံ, ကဠေဝရံ ကိဿ ဒိယတီတိ.

“我既知此身是可厌的，涂满了血肉，是虫群的巢穴，是鸟类的食物，为何要将它（在婚姻中）交出？”

၄၇၀.

470.

‘‘နိဗ္ဗုယှတိ သုသာနံ, အစိရံ ကာယော အပေတဝိညာဏော;

ဆုဒ္ဓေါ ကဠိင်္ဂရံ ဝိယ, ဇိဂုစ္ဆမာနေဟိ ဉာတီဟိ.

“不久，这失去意识的身体将被带到墓地，被厌恶的亲属像木头一样丢弃。”

၄၇၁.

471.

‘‘ဆုဒ္ဓူန နံ သုသာနေ, ပရဘတ္တံ နှာယန္တိ ဇိဂုစ္ဆန္တာ;

နိယကာ မာတာပိတရော, ကိံ ပန သာဓာရဏာ ဇနတာ.

“自己的父母将它丢弃在墓地，成为他者的食物，然后厌恶地沐浴自身。更何况是普通人呢？”

၄၇၂.

472.

‘‘အဇ္ဈောသိတာ အသာရေ, ကဠေဝရေ အဋ္ဌိနှာရုသံဃာတေ;

ခေဠဿုစ္စာရဿဝပရိပုဏ္ဏေ ပူတိကာယမှိ.

“（人们）执着于这无实义的身体，这筋骨的集合体，这充满唾液、眼泪、粪便和尿液的腐烂之躯。”

၄၇၃.

473.

‘‘ယော နံ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ, အဗ္ဘန္တရမဿ ဗာဟိရံ ကယိရာ;

ဂန္ဓဿ အသဟမာနာ, သကာပိ မာတာ ဇိဂုစ္ဆေယျ.

“若有人将它剖开，把内部翻到外面，就连自己的母亲也会因无法忍受其臭味而感到厌恶。”

၄၇၄.

474.

‘‘ခန္ဓဓာတုအာယတနံ, သင်္ခတံ ဇာတိမူလကံ ဒုက္ခံ;

ယောနိသော အနုဝိစိနန္တီ, ဝါရေယျံ ကိဿ ဣစ္ဆေယျံ.

“蕴、界、处皆为有为法，以生为根，是苦。如理思惟此，我为何还欲求婚姻呢？”

၄၇၅.

475.

‘‘ဒိဝသေ ဒိဝသေ တိသတ္တိ, သတာနိ နဝနဝါ ပတေယျုံ ကာယမှိ;

ဝဿသတမ္ပိ စ ဃာတော, သေယျော ဒုက္ခဿ စေဝံ ခယော.

“即使日复一日有三百支新矛落在身上，即使被屠戮一百年，若能如此灭尽痛苦，那也更好。”

၄၇၆.

476.

‘‘အဇ္ဈုပဂစ္ဆေ [Pg.283] ဃာတံ, ယော ဝိညာယေဝံ သတ္ထုနော ဝစနံ;

ဒီဃော တေသံ သံသာရော, ပုနပ္ပုနံ ဟညမာနာနံ.

“了知导师之言者，宁可承受杀戮（以求灭苦）。而对于那些在轮回中一再被杀戮者，其轮回是漫长的。”

၄၇၇.

477.

‘‘ဒေဝေသု မနုဿေသု စ, တိရစ္ဆာနယောနိယာ အသုရကာယေ;

ပေတေသု စ နိရယေသု စ, အပရိမိတာ ဒိဿန္တေ ဃာတာ.

“在天界、人间、畜生道、阿修罗界、饿鬼道和地狱中，都能看到无量的杀戮。”

၄၇၈.

478.

‘‘ဃာတာ နိရယေသု ဗဟူ, ဝိနိပါတဂတဿ ပီဠိယမာနဿ;

ဒေဝေသုပိ အတ္တာဏံ, နိဗ္ဗာနသုခါ ပရံ နတ္ထိ.

“地狱中有诸多杀戮，折磨着堕入恶趣者。即使在天界也无依怙，没有比涅槃之乐更殊胜的安乐了。”

၄၇၉.

479.

‘‘ပတ္တာ တေ နိဗ္ဗာနံ, ယေ ယုတ္တာ ဒသဗလဿ ပါဝစနေ;

အပ္ပောဿုက္ကာ ဃဋေန္တိ, ဇာတိမရဏပ္ပဟာနာယ.

“那些致力于十力者（佛陀）教言的人，已证得涅槃。他们无忧地努力，以断除生与死。”

၄၈၀.

480.

‘‘အဇ္ဇေဝ တာတဘိနိက္ခမိဿံ, ဘောဂေဟိ ကိံ အသာရေဟိ;

နိဗ္ဗိန္နာ မေ ကာမာ, ဝန္တသမာ တာလဝတ္ထုကတာ.

“父亲，我今日就要出家。这些无实义的财富有何用？我已厌离感官欲乐，它们于我如呕吐物，如被砍断的棕榈树头（无法再生）。”

၄၈၁.

481.

‘‘သာ စေဝံ ဘဏတိ ပိတရမနီကရတ္တော, စ ယဿ သာ ဒိန္နာ;

ဥပယာသိ ဝါရဏဝတေ, ဝါရေယျမုပဋ္ဌိတေ ကာလေ.

她对父亲和已被许配的阿尼伽罗多（Anīkaratta）王子如此说道。当婚期来临，阿尼伽罗多来到了象城（Vāraṇavata）。

၄၈၂.

482.

‘‘အထ အသိတနိစိတမုဒုကေ, ကေသေ ခဂ္ဂေန ဆိန္ဒိယ သုမေဓာ;

ပါသာဒံ ပိဒဟိတွာ, ပဌမဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ.

然后，善慧用剑削去她乌黑、浓密、柔软的头发，关上宫殿的门，进入了初禅。

၄၈၃.

483.

‘‘သာ စ တဟိံ သမာပန္နာ, အနီကရတ္တော စ အာဂတော နဂရံ;

ပါသာဒေ စ သုမေဓာ, အနိစ္စသညံ သုဘာဝေတိ.

她在那儿入定，而阿尼伽罗多已来到城中。善慧在宫殿里，培育着无常想。

၄၈၄.

484.

‘‘သာ စ မနသိ ကရောတိ, အနီကရတ္တော စ အာရုဟီ တုရိတံ;

မဏိကနကဘူသိတင်္ဂေါ, ကတဉ္ဇလီ ယာစတိ သုမေဓံ.

她正专注修行，阿尼伽罗多则迅速登上宫殿。他身上饰满珠宝黄金，合掌恳求善慧。

၄၈၅.

485.

‘‘ရဇ္ဇေ အာဏာ ဓနမိဿရိယံ, ဘောဂါ သုခါ ဒဟရိကာသိ;

ဘုဉ္ဇာဟိ ကာမဘောဂေ, ကာမသုခါ ဒုလ္လဘာ လောကေ.

“王国、权力、财富、主权，你正年轻，当享安乐。享受感官欲乐吧，世间的感官之乐是难得的。”

၄၈၆.

486.

‘‘နိဿဋ္ဌံ တေ ရဇ္ဇံ, ဘောဂေ ဘုဉ္ဇဿု ဒေဟိ ဒါနာနိ;

မာ ဒုမ္မနာ အဟောသိ, မာတာပိတရော တေ ဒုက္ခိတာ.

“王国已交给你，享受财富，广行布施吧。不要忧愁，你的父母正为此悲伤。”

၄၈၇.

487.

‘‘တံ တံ ဘဏတိ သုမေဓာ, ကာမေဟိ အနတ္ထိကာ ဝိဂတမောဟာ;

မာ ကာမေ အဘိနန္ဒိ, ကာမေသွာဒီနဝံ ပဿ.

已无痴迷、不求欲乐的善慧对他说：“不要欣喜于感官欲乐，要看到感官欲乐中的过患。”

၄၈၈.

488.

‘‘စာတုဒ္ဒီပေါ ရာဇာ, မန္ဓာတာ အာသိ ကာမဘောဂိနမဂ္ဂေါ;

အတိတ္တော ကာလင်္ကတော, န စဿ ပရိပူရိတာ ဣစ္ဆာ.

“四洲之王真言王（Mandhātā）是享受欲乐者的第一人，但他死时仍不满足，其欲望未能被填满。”

၄၈၉.

489.

‘‘သတ္တ [Pg.284] ရတနာနိ ဝဿေယျ, ဝုဋ္ဌိမာ ဒသဒိသာ သမန္တေန;

န စတ္ထိ တိတ္တိ ကာမာနံ, အတိတ္တာဝ မရန္တိ နရာ.

“即使天如云雨般从十方降下七宝，人们对感官欲乐也无满足之时；他们至死也未得满足。”

၄၉၀.

490.

‘‘အသိသူနူပမာ ကာမာ, ကာမာ သပ္ပသိရောပမာ;

ဥက္ကောပမာ အနုဒဟန္တိ, အဋ္ဌိကင်္ကလသန္နိဘာ.

“感官欲乐如屠刀，如蛇头；它们如火炬般燃烧，又如一具骸骨。”

၄၉၁.

491.

‘‘အနိစ္စာ အဓုဝါ ကာမာ, ဗဟုဒုက္ခာ မဟာဝိသာ;

အယောဂုဠောဝ သန္တတ္တော, အဃမူလာ ဒုခပ္ဖလာ.

“感官欲乐是无常、不坚固的，充满痛苦，是剧毒；它们如同烧红的铁球，是祸患之根，结出痛苦之果。”

၄၉၂.

492.

‘‘ရုက္ခဖလူပမာ ကာမာ, မံသပေသူပမာ ဒုခါ;

သုပိနောပမာ ဝဉ္စနိယာ, ကာမာ ယာစိတကူပမာ.

“感官欲乐如树上的果实，如带来痛苦的肉块；它们如梦一般虚假，如借来的物品。”

၄၉၃.

493.

‘‘သတ္တိသူလူပမာ ကာမာ, ရောဂေါ ဂဏ္ဍော အဃံ နိဃံ;

အင်္ဂါရကာသုသဒိသာ, အဃမူလံ ဘယံ ဝဓော.

“感官欲乐如矛与刺，是疾病、脓疮、灾祸、苦难；它们如同炭火坑，是灾祸、怖畏与杀戮的根源。”

၄၉၄.

494.

‘‘ဧဝံ ဗဟုဒုက္ခာ ကာမာ, အက္ခာတာ အန္တရာယိကာ;

ဂစ္ဆထ န မေ ဘဝဂတေ, ဝိဿာသော အတ္ထိ အတ္တနော.

“感官欲乐如此多苦，被称为障碍。你们走吧！我对轮回中的生命毫无信赖。”

၄၉၅.

495.

‘‘ကိံ မမ ပရော ကရိဿတိ, အတ္တနော သီသမှိ ဍယှမာနမှိ;

အနုဗန္ဓေ ဇရာမရဏေ, တဿ ဃာတာယ ဃဋိတဗ္ဗံ.

“当我的头已在燃烧，他人能为我做什么？老死紧随不舍，必须努力将其摧毁。”

၄၉၆.

496.

‘‘ဒွါရံ အပါပုရိတွာနဟံ, မာတာပိတရော အနီကရတ္တဉ္စ;

ဒိသွာန ဆမံ နိသိန္နေ, ရောဒန္တေ ဣဒမဝေါစံ.

我开启门扉，见到父母与阿尼伽罗多（Anīkaratta）；他们坐在地上哭泣，我如此说道。

၄၉၇.

497.

‘‘ဒီဃော ဗာလာနံ သံသာရော, ပုနပ္ပုနဉ္စ ရောဒတံ;

အနမတဂ္ဂေ ပိတု မရဏေ, ဘာတု ဝဓေ အတ္တနော စ ဝဓေ.

“愚者的轮回路漫漫，一再哭泣复一再；于无始轮回中，为父死、为兄亡、为己亡。”

၄၉၈.

498.

‘‘အဿု ထညံ ရုဓိရံ, သံသာရံ အနမတဂ္ဂတော သရထ;

သတ္တာနံ သံသရတံ, သရာဟိ အဋ္ဌီနဉ္စ သန္နိစယံ.

“当忆念无始轮回中的眼泪、母乳与血液；当忆念轮回众生骸骨的堆积。”

၄၉၉.

499.

‘‘သရ စတုရောဒဓီ, ဥပနီတေ အဿုထညရုဓိရမှိ;

သရ ဧကကပ္ပမဋ္ဌီနံ, သဉ္စယံ ဝိပုလေန သမံ.

“当忆念，与泪乳血相比，四大洋亦显渺小；当忆念，一劫之骨骸堆积，等同毗富罗山（Vipula）。”

၅၀၀.

500.

‘‘အနမတဂ္ဂေ သံသရတော, မဟိံ ဇမ္ဗုဒီပမုပနီတံ;

ကောလဋ္ဌိမတ္တဂုဠိကာ, မာတာ မာတုသွေဝ နပ္ပဟောန္တိ.

“于无始轮回中流转，若将瞻部洲之土，搓成枣核大小的丸粒，亦不足以计数历代母亲。”

၅၀၁.

501.

‘‘တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသံ, ဥပနီတံ အနမတဂ္ဂတော သရ;

စတုရင်္ဂုလိကာ ဃဋိကာ, ပိတုပိတုသွေဝ နပ္ပဟောန္တိ.

“当忆念，若将（此洲所有）草、木、枝、叶，聚集成四指长的小棍，亦不足以计数历代父亲。”

၅၀၂.

502.

‘‘သရ [Pg.285] ကာဏကစ္ဆပံ ပုဗ္ဗသမုဒ္ဒေ, အပရတော စ ယုဂဆိဒ္ဒံ;

သိရံ တဿ စ ပဋိမုက္ကံ, မနုဿလာဘမှိ ဩပမ္မံ.

“当忆念东海的盲龟，与西海的独孔之轭；其头穿入轭孔中，此乃得人身之譬喻。”

၅၀၃.

503.

‘‘သရ ရူပံ ဖေဏပိဏ္ဍောပမဿ, ကာယကလိနော အသာရဿ;

ခန္ဓေ ပဿ အနိစ္စေ, သရာဟိ နိရယေ ဗဟုဝိဃာတေ.

“当忆念色如泡沫，此身为不净、无实之物；当观诸蕴无常，当忆念地狱的众多苦难。”

၅၀၄.

504.

‘‘သရ ကဋသိံ ဝဍ္ဎေန္တေ, ပုနပ္ပုနံ တာသု တာသု ဇာတီသု;

သရ ကုမ္ဘီလဘယာနိ စ, သရာဟိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ.

“当忆念尸林的增长，于种种再生中一再重复；当忆念鳄鱼之怖畏，并当忆念四圣谛。”

၅၀၅.

505.

‘‘အမတမှိ ဝိဇ္ဇမာနေ, ကိံ တဝ ပဉ္စကဋုကေန ပီတေန;

သဗ္ဗာ ဟိ ကာမရတိယော, ကဋုကတရာ ပဉ္စကဋုကေန.

“不死（甘露）既已存在，何用饮此五苦药？要知道，一切感官之乐，比五苦药更为苦涩。”

၅၀၆.

506.

‘‘အမတမှိ ဝိဇ္ဇမာနေ, ကိံ တဝ ကာမေဟိ ယေ ပရိဠာဟာ;

သဗ္ဗာ ဟိ ကာမရတိယော, ဇလိတာ ကုထိတာ ကမ္ပိတာ သန္တာပိတာ.

“不死（甘露）既已存在，何用那带来热恼的欲乐？要知道，一切感官之乐，皆在燃烧、沸腾、战栗、灼热。”

၅၀၇.

507.

‘‘အသပတ္တမှိ သမာနေ, ကိံ တဝ ကာမေဟိ ယေ ဗဟုသပတ္တာ;

ရာဇဂ္ဂိစောရဥဒကပ္ပိယေဟိ, သာဓာရဏာ ကာမာ ဗဟုသပတ္တာ.

无敌之境既已存在，何用那多敌的欲乐？欲乐为王、火、盗贼、水与不可爱的继承人所共享，故而多敌。

၅၀၈.

508.

‘‘မောက္ခမှိ ဝိဇ္ဇမာနေ, ကိံ တဝ ကာမေဟိ ယေသု ဝဓဗန္ဓော;

ကာမေသု ဟိ အသကာမာ, ဝဓဗန္ဓဒုခါနိ အနုဘောန္တိ.

解脱既已存在，何用那内含杀戮与束缚的欲乐？于欲乐中，未离欲者实受杀戮与束缚之苦。

၅၀၉.

509.

‘‘အာဒီပိတာ တိဏုက္ကာ, ဂဏှန္တံ ဒဟန္တိ နေဝ မုဉ္စန္တံ;

ဥက္ကောပမာ ဟိ ကာမာ, ဒဟန္တိ ယေ တေ န မုဉ္စန္တိ.

燃着的草炬，烧灼执持者，而不烧灼放开者；欲乐譬如火炬，烧灼那些不放开它们的人。

၅၁၀.

510.

‘‘မာ အပ္ပကဿ ဟေတု, ကာမသုခဿ ဝိပုလံ ဇဟီ သုခံ;

မာ ပုထုလောမောဝ ဗဠိသံ, ဂိလိတွာ ပစ္ဆာ ဝိဟညသိ.

莫为少许欲乐之故，舍弃广大之乐；莫如粗鳞鱼吞钩后，追悔莫及。

၅၁၁.

511.

‘‘ကာမံ ကာမေသု ဒမဿု, တာဝ သုနခေါဝ သင်္ခလာဗဒ္ဓေါ;

ကာဟိန္တိ ခု တံ ကာမာ, ဆာတာ သုနခံဝ စဏ္ဍာလာ.

你将被欲乐所调伏，犹如被链子系住的狗；欲乐将折磨你，犹如旃陀罗对待饥饿的狗。

၅၁၂.

512.

‘‘အပရိမိတဉ္စ ဒုက္ခံ, ဗဟူနိ စ စိတ္တဒေါမနဿာနိ;

အနုဘောဟိသိ ကာမယုတ္တော, ပဋိနိဿဇ အဒ္ဓုဝေ ကာမေ.

耽著于欲乐，你将体验无量的痛苦与众多的心忧；当舍弃这无常的欲乐！

၅၁၃.

513.

‘‘အဇရမှိ ဝိဇ္ဇမာနေ, ကိံ တဝ ကာမေဟိ ယေသု ဇရာ;

မရဏဗျာဓိဂဟိတာ, သဗ္ဗာ သဗ္ဗတ္ထ ဇာတိယော.

不老之境既已存在，何用那内含衰老的欲乐？一切生类，在在处处，皆为死亡与疾病所攫取。

၅၁၄.

514.

‘‘ဣဒမဇရမိဒမမရံ, ဣဒမဇရာမရံ ပဒမသောကံ;

အသပတ္တမသမ္ဗာဓံ, အခလိတမဘယံ နိရုပတာပံ.

此是不老，此是不死，此是不老不死、无忧的境界；无敌、无碍、无失、无畏、无恼。

၅၁၅.

515.

‘‘အဓိဂတမိဒံ [Pg.286] ဗဟူဟိ, အမတံ အဇ္ဇာပိ စ လဘနီယမိဒံ;

ယော ယောနိသော ပယုဉ္ဇတိ, န စ သက္ကာ အဃဋမာနေန.

此不死（甘露）已为众多人证得，今日亦可获得；凡如理精进者即能证得，不精进者则无可能。

၅၁၆.

516.

‘‘ဧဝံ ဘဏတိ သုမေဓာ, သင်္ခါရဂတေ ရတိံ အလဘမာနာ;

အနုနေန္တီ အနိကရတ္တံ, ကေသေ စ ဆမံ ခိပိ သုမေဓာ.

善慧(Sumedhā)如是说，于诸行中不得乐趣；她劝说着阿尼伽罗多(Anikaratta)王，并将自己的头发掷于地上。

၅၁၇.

517.

‘‘ဥဋ္ဌာယ အနိကရတ္တော, ပဉ္ဇလိကော ယာစတဿာ ပိတရံ သော;

ဝိဿဇ္ဇေထ သုမေဓံ, ပဗ္ဗဇိတုံ ဝိမောက္ခသစ္စဒဿာ.

阿尼伽罗多王起身，合掌，向她的父亲请求：“请允许善慧出家，以见解脱之谛。”

၅၁၈.

518.

‘‘ဝိဿဇ္ဇိတာ မာတာပိတူဟိ, ပဗ္ဗဇိ သောကဘယဘီတာ;

ဆ အဘိညာ သစ္ဆိကတာ, အဂ္ဂဖလံ သိက္ခမာနာယ.

被父母允许后，她因畏惧忧愁与怖畏而出家；身为在学尼，她亲证了六神通，证得了最上果。

၅၁၉.

519.

‘‘အစ္ဆရိယမဗ္ဘုတံ တံ, နိဗ္ဗာနံ အာသိ ရာဇကညာယ;

ပုဗ္ဗေနိဝါသစရိတံ, ယထာ ဗျာကရိ ပစ္ဆိမေ ကာလေ.

王女之证入涅槃，以及她在晚年宣说自己过去生平的方式，真是稀有、奇特！

၅၂၀.

520.

‘‘ဘဂဝတိ ကောဏာဂမနေ, သံဃာရာမမှိ နဝနိဝေသမှိ;

သခိယော တိဿော ဇနိယော, ဝိဟာရဒါနံ အဒါသိမှ.

于拘那含牟尼世尊之时，在僧团的一所新住处，我与两位女性朋友一起供养了一座精舍。

၅၂၁.

521.

‘‘ဒသက္ခတ္တုံ သတက္ခတ္တုံ, ဒသသတက္ခတ္တုံ သတာနိ စ သတက္ခတ္တုံ;

ဒေဝေသု ဥပပဇ္ဇိမှ, ကော ပန ဝါဒေါ မနုဿေသု.

十次、百次、千次，乃至十万次；我们投生于天界，更何况在人间呢？

၅၂၂.

522.

‘‘ဒေဝေသု မဟိဒ္ဓိကာ အဟုမှ, မာနုသကမှိ ကော ပန ဝါဒေါ;

သတ္တရတနဿ မဟေသီ, ဣတ္ထိရတနံ အဟံ အာသိံ.

在天界我们曾具大神通，更何况在人间呢？我曾是七宝转轮王之王后，是女宝。

၅၂၃.

523.

‘‘သော ဟေတု သော ပဘဝေါ, တံ မူလံ သာဝ သာသနေ ခန္တီ;

တံ ပဌမသမောဓာနံ, တံ ဓမ္မရတာယ နိဗ္ဗာနံ.

那是因，那是源，那是根，那是在教法中的信忍；那是最初的会合，那是为法乐而趣向涅槃。

၅၂၄.

524.

‘‘ဧဝံ ကရောန္တိ ယေ သဒ္ဒဟန္တိ, ဝစနံ အနောမပညဿ;

နိဗ္ဗိန္ဒန္တိ ဘဝဂတေ, နိဗ္ဗိန္ဒိတွာ ဝိရဇ္ဇန္တီ’’တိ. –

那些信受无上智慧者之言语的人，即如是行；他们厌离于有，因厌离而离染。”

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

她诵出了这些偈颂。

တတ္ထ မန္တဝတိယာ နဂရေတိ မန္တဝတီတိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. ရညော ကောဉ္စဿာတိ ကောဉ္စဿ နာမ ရညော မဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ ဇာတာ ဓီတာ အာသိံ. သုမေဓာတိ နာမေန သုမေဓာ. ပသာဒိတာ သာသနကရေဟီတိ သတ္ထုသာသနကရေဟိ အရိယေဟိ ဓမ္မဒေသနာယ သာသနေ ပသာဒိတာ သဉ္ဇာတရတနတ္တယပ္ပသာဒါ ကတာ.

“在曼陀婆提(Mantavatī)城中”：在一个名为曼陀婆提的城市里。“拘絺(Koñca)王的”：我曾是名为拘絺的国王的王后腹中所生的女儿。“善慧(Sumedhā)”：名为善慧。“被教法奉行者所净信”：被导师教法的奉行者，即圣者们，通过说法而在教法中令其生起净信，即对三宝生起了净信。

သီလဝတီတိ [Pg.287] အာစာရသီလသမ္ပန္နာ. စိတ္တကထာတိ စိတ္တဓမ္မကထာ. ဗဟုဿုတာတိ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ ပရိယတ္တိဓမ္မဿုတိယုတာ. ဗုဒ္ဓသာသနေ ဝိနီတာတိ ဧဝံ ပဝတ္တိ, ဧဝံ နိဝတ္တိ, ဣတိ သီလံ, ဣတိ သမာဓိ, ဣတိ ပညာတိ သုတ္တာနုဂတေန (ဒီ. နိ. ၂.၁၈၆) ယောနိသောမနသိကာရေန တဒင်္ဂတော ကိလေသာနံ ဝိနိဝတ္တတ္တာ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနေ ဝိနီတာ သံယတကာယဝါစာစိတ္တာ. ဥဘယော နိသာမေထာတိ တုမှေ ဒွေပိ မမ ဝစနံ နိသာမေထ, မာတာပိတရော ဥပဂန္တွာ ဘဏတီတိ ယောဇနာ.

“具戒者”：具足正行与戒。“善说者”：善于宣说种种法者。“多闻者”：在比丘尼处听闻教理法。“于佛陀教法中已调伏”：如此行，如此止；此是戒，此是定，此是慧。依循经文（长部2.186）如理作意，由此暂时止息了烦恼，因此在诸佛的教法中已调伏，身语意受到约束。“你们两位都应听”：你们两位都应听我的话，（这是与）“前往父母那里说”相连接。

ယဒိပိ ဒိဗ္ဗန္တိ ဒေဝလောကပရိယာပန္နမ္ပိ ဘဝဂတံ နာမ သဗ္ဗမ္ပိ အသဿတံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ. ကိမင်္ဂံ ပန တုစ္ဆာ ကာမာတိ ကိမင်္ဂံ ပန မာနုသကာ ကာမာ, တေ သဗ္ဗေပိ အသာရကဘာဝတော တုစ္ဆာ ရိတ္တာ, သတ္ထဓာရာယံ မဓုဗိန္ဒု ဝိယ အပ္ပဿာဒါ, ဧတရဟိ အာယတိဉ္စ ဝိပုလဒုက္ခတာယ ဗဟုဝိဃာတာ.

“纵使是天界的”：即使是天界所摄的任何存在，也都是不永恒、无常、苦、变易法。“何况是空虚的欲乐”：何况是人间的欲乐呢？它们都因无实质而空虚、空洞，犹如刀刃上的蜜滴般少许滋味，于现在和未来都有巨大的痛苦与众多障碍。

ကဋုကာတိ အနိဋ္ဌာ. သပ္ပဋိဘယဋ္ဌေန အာသီဝိသူပမာ. ယေသု ကာမေသု. မုစ္ဆိတာတိ အဇ္ဈောသိတာ. သမပ္ပိတာတိ သကမ္မုနာ သဗ္ဗသော အပ္ပိတာ ခိတ္တာ, ဥပပန္နာတိ အတ္ထော. ဟညန္တေတိ ဗာဓီယန္တိ.

“苦涩”：不如意。“如毒蛇”：因其可畏，故譬如毒蛇。“于那些欲乐中”。“沉迷”：执着。“完全投入”：被自己的业完全投入、抛掷，意思是投生。“被伤害”：被恼害。

ဝိနိပါတေတိ အပါယေ.

“在堕处”：在恶趣中。

အစေတနာတိ အတ္တဟိတစေတနာယ အဘာဝေန အစေတနာ. ဒုက္ခသမုဒယောရုဒ္ဓါတိ တဏှာနိမိတ္တသံသာရေ အဝရုဒ္ဓါ. ဒေသေန္တေတိ စတုသစ္စဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ. အဇာနန္တာတိ အတ္ထံ အဇာနန္တာ. န ဗုဇ္ဈရေ အရိယသစ္စာနီတိ ဒုက္ခာဒီနိ အရိယသစ္စာနိ န ပဋိဗုဇ္ဈန္တိ.

“无思虑者”：因无自利之思虑而无思虑。“被苦集所困”：在以渴爱为相的轮回中被困。“当……被开示时”：当四圣谛法被宣说时。“不知晓者”：不知晓其义。“不觉悟圣谛”：不觉悟苦等圣谛。

အမ္မာတိ မာတရံ ပမုခံ ကတွာ အာလပတိ. တေ ဗဟုတရာ အဇာနန္တာတိ ယေ အဘိနန္ဒန္တိ ဘဝဂတံ ပိဟေန္တိ ဒေဝေသု ဥပပတ္တိံ ဗုဒ္ဓဝရဒေသိတာနိ သစ္စာနိ အဇာနန္တာ, တေယေဝ စ ဣမသ္မိံ လောကေ ဗဟုတရာတိ ယောဇနာ.

“母亲”：以母亲为首而称呼。“那些多数不知者”：那些欢喜存在、渴望投生天界、不知晓最胜佛陀所开示之真谛者，他们在此世间占多数，（这是）连接。

ဘဝဂတေ အနိစ္စမှီတိ သဗ္ဗသ္မိံ ဘဝေ အနိစ္စေ ဒေဝေသု ဥပပတ္တိ န သဿတာ, ဧဝံ သန္တေပိ န စ သန္တသန္တိ ဗာလာ န ဥတ္တသန္တိ န သံဝေဂံ အာပဇ္ဇန္တိ. ပုနပ္ပုနံ ဇာယိတဗ္ဗဿာတိ အပရာပရံ ဥပပဇ္ဇမာနဿ.

“于无常的存在中”：于一切存在皆无常中，投生天界亦非永恒，即使如此，愚人也不惊恐，不害怕，不生起悚惧。“对于不断再生者”：对于一次又一次地投生者。

စတ္တာရော ဝိနိပါတာတိ နိရယော တိရစ္ဆာနယောနိ ပေတ္တိဝိသယော အသုရယောနီတိ ဣမေ စတ္တာရော သုခသမုဿယတော ဝိနိပါတဂတိယော. မနုဿဒေဝူပပတ္တိသညိတာ [Pg.288] ပန ဒွေဝ ဂတိယော ကထဉ္စိ ကိစ္ဆေန ကသိရေန လဗ္ဘန္တိ ပုညကမ္မဿ ဒုက္ကရတ္တာ. နိရယေသူတိ သုခရဟိတေသု အပါယေသု.

“四堕处”：地狱、畜生道、饿鬼道、阿修罗道，这四者是从乐之积聚中堕落的去处，是恶趣。然而，名为人趣和天趣的两种趣，由于善业难以实行，故好不容易才艰难地获得。“在地狱中”：在无乐的恶趣中。

အပ္ပောဿုက္ကာတိ အညကိစ္စေသု နိရုဿုက္ကာ. ဃဋိဿန္တိ ဝါယမိဿံ ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇိဿာမိ, ကာယကလိနာ အသာရေန ဘဝဂတေ ကိံ အဘိနန္ဒိတေနာတိ ယောဇနာ.

“少事务”：对其他事务无所挂虑。“我将努力”：我将努力、精进、致力于修行，（这是与）“于此身之污秽、无实义的存在中，有何可喜？”的连接。

ဘဝတဏှာယ နိရောဓာတိ ဘဝဂတာယ တဏှာယ နိရောဓဟေတု နိရောဓတ္ထံ.

“为有爱之止息”：为了止息对存在的渴爱，为了灭尽。

ဗုဒ္ဓါနံ ဥပ္ပာဒေါ လဒ္ဓေါ, ဝိဝဇ္ဇိတော နိရယူပပတ္တိအာဒိကော အဋ္ဌဝိဓော အက္ခဏော, ခဏော နဝမော ခဏော လဒ္ဓေါတိ ယောဇနာ. သီလာနီတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလာနိ. ဗြဟ္မစရိယန္တိ သာသနဗြဟ္မစရိယံ. န ဒူသေယျန္တိ န ကောပေယျာမိ.

“已得诸佛出世”：（这是与）“已得诸佛出世，已避开地狱投生等八种非时，已得第九时（即人中善时）”的连接。“诸戒”：四遍清净戒。“梵行”：教法之梵行。“不玷污”：我不会毁坏。

န တာဝ အာဟာရံ အာဟရိဿံ ဂဟဋ္ဌာတိ ‘‘နေဝ တာဝ အဟံ ဂဟဋ္ဌာ ဟုတွာ အာဟာရံ အာဟရိဿာမိ, သစေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ န လဘိဿာမိ, မရဏဝသမေဝ ဂတာ ဘဝိဿာမီ’’တိ ဧဝံ သုမေဓာ မာတာပိတရော ဘဏတီတိ ယောဇနာ.

“作为在家者，我还不进食”：（这是与）“我还不作为在家者进食，如果我不能获得出家，我将只会走向死亡。”善慧(Sumedhā)如是对父母说，（这是）连接。

အဿာတိ သုမေဓာယ. သဗ္ဗသော သမဘိဟတောတိ အဿူဟိ သဗ္ဗသော အဘိဟတမုခေါ. ဃဋေန္တိ သညာပေတုန္တိ ပါသာဒတလေ ဆမာပတိတံ သုမေဓံ မာတာ စ ပိတာ စ ဂိဟိဘာဝါယ သညာပေတုံ ဃဋေန္တိ ဝါယမန္တိ. ‘‘ဃဋေန္တိ ဝါယမန္တီ’’တိပိ ပါဌော, သော ဧဝတ္ထော.

“她的”：善慧(Sumedhā)的。“完全被击打”：（父亲的）脸完全被泪水击打。“他们努力劝说”：母亲和父亲努力劝说倒在宫殿地面上的善慧，试图说服她恢复在家生活。也有“他们努力、他们精进”的读法，意思相同。

ကိံ သောစိတေနာတိ ‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇံ န လဘိဿာမီ’’တိ ကိံ သောစနေန. ဒိန္နာသိ ဝါရဏဝတိမှီတိ ဝါရဏဝတီနဂရေ ဒိန္နာ အသိ. ‘‘ဒိန္နာသီ’’တိ ဝတွာ ပုနပိ ‘‘တွံ ဒိန္နာ’’တိ ဝစနံ ဒဠှံ ဒိန္နဘာဝဒဿနတ္ထံ.

“为何忧愁”是说：因为‘我将无法出家’而有什么好忧愁的呢？“你已被许配在瓦拉纳瓦提”是说：你已被许配在瓦拉纳瓦提(Vāraṇavatī)城。说了“你已被许配”之后，又说“你已被许配”，是为了显示被许配一事的确定。

ရဇ္ဇေ အာဏာတိ အနိကရတ္တဿ ရဇ္ဇေ တဝ အာဏာ ပဝတ္တတိ. ဓနမိဿရိယန္တိ ဣမသ္မိံ ကုလေ ပတိကုလေ စ ဓနံ ဣဿရိယဉ္စ, ဘောဂါ သုခါ အတိဝိယ ဣဋ္ဌာ ဘောဂါတိ သဗ္ဗမိဒံ တုယှံ ဥပဋ္ဌိတံ ဟတ္ထဂတံ. ဒဟရိကာသီတိ တရုဏီ စာသိ, တသ္မာ ဘုဉ္ဇာဟိ ကာမဘောဂေ. တေန ကာရဏေန ဝါရေယျံ ဟောတု တေ ပုတ္တာတိ ယောဇနာ.

“在王国中有权力”是说：在你的王国中，你的权力通行。“财富与主权”是说：在此家族与夫家，有财富与主权、资财与快乐、极可意的资财，所有这一切都已为你备妥，唾手可得。“你还年轻”是说：你还年轻，因此享受感官欲乐吧。以此因缘，与“愿你有子”一句相连接。

နေတိ မာတာပိတရော. မာ ဧဒိသိကာနီတိ ဧဝရူပါနိ ရဇ္ဇေ အာဏာဒီနိ မာ ဘဝန္တု. ကသ္မာတိ စေ အာဟ ‘‘ဘဂဝတမသာရ’’န္တိအာဒိ.

“不”是指对父母说。“不要有这样的”是说：愿不要有像这样在王国中的权力等等。若问为何，（她）说“有为的存在是无实质的”等等。

ကိမိဝါတိ [Pg.289] ကိမိ ဝိယ. ပူတိကာယန္တိ ဣမံ ပူတိကဠေဝရံ. သဝနဂန္ဓန္တိ ဝိဿဋ္ဌဝိဿဂန္ဓံ. ဘယာနကန္တိ အဝီတရာဂါနံ ဘယာဝဟံ. ကုဏပံ အဘိသံဝိသေယျံ ဘသ္တန္တိ ကုဏပဘရိတံ စမ္မပသိဗ္ဗကံ, အသကိံ ပဂ္ဃရိတံ အသုစိပုဏ္ဏံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပုဏ္ဏံ ဟုတွာ အသကိံ သဗ္ဗကာလံ အဓိပဂ္ဃရန္တံ ‘‘မမ ဣဒ’’န္တိ အဘိနိဝေသေယျံ.

“如什么”即如虫一般。“腐烂之身”是指此腐烂的躯体。“流出臭气”是指散发腥臭味。“可怖”是指对未离贪者而言是引生怖畏的。“我愿与尸袋共住”是说：我愿执着于一个充满尸骸、不断渗漏、充满不净的皮囊——它充满各种不净，恒常不断地大量流漏——（而我还执取它）说“这是我的”。

ကိမိဝ တဟံ ဇာနန္တီ, ဝိကူလကန္တိ အတိဝိယ ပဋိက္ကူလံ အသုစီဟိ မံသပေသီဟိ သောဏိတေဟိ စ ဥပလိတ္တံ အနေကေသံ ကိမိကုလာနံ အာလယံ သကုဏာနံ ဘတ္တဘူတံ. ‘‘ကိမိကုလာလသကုဏဘတ္တ’’န္တိပိ ပါဌော, ကိမီနံ အဝသိဋ္ဌသကုဏာနဉ္စ ဘတ္တဘူတန္တိ အတ္ထော. တံ အဟံ ကဠေဝရံ ဇာနန္တီ ဌိတာ. တံ မံ ဣဒါနိ ဝါရေယျဝသေန ကိဿ ကေန နာမ ကာရဏေန ဒိယျတီတိ ဒဿေတိ. တဿ တဉ္စ ဒါနံ ကိမိဝ ကိံ ဝိယ ဟောတီတိ ယောဇနာ.

“可厌的”(vikūlakaṃ)是说：极其令人反感，涂满了不净的肉块和血，是许多虫类的住处，成为鸟的食物。也有读作“kimikulālasakuṇabhatta”，意思是成为蛆虫和啄食残骸的鸟类的食物。她表明：“我了知那样的身体。现在，为了劝我成婚，为何、以何理由将它给我呢？那样的给予又像什么呢？”这是文句的连接。

နိဗ္ဗုယှတိ သုသာနံ, အစိရံ ကာယော အပေတဝိညာဏောတိ အယံ ကာယော အစိရေနေဝ အပဂတဝိညာဏော သုသာနံ နိဗ္ဗုယှတိ ဥပနီယတိ. ဆုဒ္ဓေါတိ ဆဍ္ဍိတော. ကဠိင်္ဂရံ ဝိယာတိ နိရတ္ထကကဋ္ဌခဏ္ဍသဒိသော. ဇိဂုစ္ဆမာနေဟိ ဉာတီဟီတိ ဉာတိဇနေဟိပိ ဇိဂုစ္ဆမာနေဟိ.

“不久，失去识的身体被带到墓地”是说：这个身体很快就失去识，被带走，被运到墓地。“被丢弃”是说被抛弃。“如木块”是说像无用的木片。“被亲戚们厌恶”是说甚至被自己的亲人所厌恶。

ဆုဒ္ဓူန နံ သုသာနေတိ နံ ကဠေဝရံ သုသာနေ ဆဍ္ဍေတွာ. ပရဘတ္တန္တိ ပရေသံ သောဏသိင်္ဂါလာဒီနံ ဘတ္တဘူတံ. နှာယန္တိ ဇိဂုစ္ဆန္တာတိ ‘‘ဣမဿ ပစ္ဆတော အာဂတာ’’တိ ဧတ္တကေနာပိ ဇိဂုစ္ဆမာနာ သသီသံ နိမုဇ္ဇန္တာ နှာယန္တိ, ပဂေဝ ဖုဋ္ဌဝန္တော. နိယကာ မာတာပိတရောတိ အတ္တနော မာတာပိတရောပိ. ကိံ ပန သာဓာရဏာ ဇနတာတိ ဣတရော ပန သမူဟော ဇိဂုစ္ဆတီတိ ကိမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ.

“在墓地丢弃它之后”是说：在墓地抛弃那具尸体之后。“成为他者的食物”是说：成为他者，如狗、豺狼等的食物。“他们厌恶地沐浴”是说：仅仅因为“我们跟在这（尸体）后面走来”，他们就感到厌恶而连头一起浸入水中沐浴，更何况是那些碰触到它的人呢？“自己的父母”是说：连自己的父母也是如此。“何况是普通大众”是说：至于其他人会厌恶，这又有什么好说的呢？

အဇ္ဈောသိတာတိ တဏှာဝသေန အဘိနိဝိဋ္ဌာ. အသာရေတိ နိစ္စသာရာဒိသာရရဟိတေ.

“执着”是说：因渴爱而固执。“于无实质者”是说：于没有恒常等实质者。

ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာတိ ဝိညာဏဝိနိဗ္ဘောဂံ ကတွာ. ဂန္ဓဿ အသဟမာနာတိ ဂန္ဓံ အဿ ကာယဿ အသဟန္တီ. သကာပိ မာတာတိ အတ္တနော မာတာပိ ဇိဂုစ္ဆေယျ ကောဋ္ဌာသာနံ ဝိနိဗ္ဘုဇ္ဇနေန ပဋိက္ကူလဘာဝါယ သုဋ္ဌုတရံ ဥပဋ္ဌဟနတော.

“分解之后”是说：与识分离之后。“无法忍受其气味”是说：无法忍受此身的气味。“即使是自己的母亲”是说：连自己的母亲也会厌恶，因为当其各部分分解时，其令人反感的性质会更加显著地呈现。

ခန္ဓဓာတုအာယတနန္တိ [Pg.290] ရူပက္ခန္ဓာဒယော ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ, စက္ခုဓာတုအာဒယော ဣမာ အဋ္ဌာရသဓာတုယော, စက္ခာယတနာဒီနိ ဣမာနိ ဒွါဒသာယတနာနီတိ ဧဝံ ခန္ဓာ ဓာတုယော အာယတနာနိ စာတိ သဗ္ဗံ ဣဒံ ရူပါရူပဓမ္မဇာတံ သမေစ္စ သမ္ဘုယျ ပစ္စယေဟိ ကတတ္တာ သင်္ခတံ, တယိဒံ တသ္မိံ ဘဝေ ပဝတ္တမာနံ ဒုက္ခံ, ဇာတိပစ္စယတ္တာ ဇာတိမူလကန္တိ. ဧဝံ ယောနိသော ဥပါယေန အနုဝိစိနန္တီ စိန္တယန္တီ, ဝါရေယျံ ဝိဝါဟံ, ကိဿ ကေန ကာရဏေန ဣစ္ဆိဿာမိ.

“蕴、界、处”是说：色蕴等这五蕴，眼界等这十八界，眼处等这十二处。如此，蕴、界、处——这一切色法与无色法的集合，由诸缘和合而成，故为有为法；它在生命存在中延续，是苦；因以生为缘，故以生为根。如此如理、善巧地审察、思惟，（我自问）我为何、以何理由会希求这桩婚事呢？

‘‘သီလာနိ ဗြဟ္မစရိယံ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဒုက္ကရာ’’တိ ယဒေတံ မာတာပိတူဟိ ဝုတ္တံ တဿ ပဋိဝစနံ ဒါတုံ ‘‘ဒိဝသေ ဒိဝသေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဒိဝသေ ဒိဝသေ တိသတ္တိသတာနိ နဝနဝါ ပတေယျုံ ကာယမှီတိ ဒိနေ ဒိနေ တီဏိ သတ္တိသတာနိ တာဝဒေဝ ပီတနိသိတဘာဝေန အဘိနဝါနိ ကာယသ္မိံ သမ္ပတေယျုံ. ဝဿသတမ္ပိ စ ဃာတော သေယျောတိ နိရန္တရံ ဝဿသတမ္ပိ ပတမာနော ယထာဝုတ္တော သတ္တိဃာတော သေယျော. ဒုက္ခဿ စေဝံ ခယောတိ ဧဝံ စေ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ပရိက္ခယော ဘဝေယျ, ဧဝံ မဟန္တမ္ပိ ပဝတ္တိဒုက္ခံ အဓိဝါသေတွာ နိဗ္ဗာနာဓိဂမာယ ဥဿာဟော ကရဏီယောတိ အဓိပ္ပာယော.

“持戒、梵行和出家，确实艰难”，这是父母所说的话。为了回应这句话，才说了“日复一日”等语。这里，“日复一日三百矛，新新刺入身”的意思是：每天有三百支矛，因其磨砺锋利而崭新，刺入身体。而“纵经百岁苦”的意思是：即使是连续一百年遭受如前所述的矛之伤害，也（是）更好的。“如是灭众苦”的意思是：如果这样能够灭尽轮回的痛苦，那么即使忍受如此巨大的流转之苦，也应该努力证得涅槃，这就是它的意图。

အဇ္ဈုပဂစ္ဆေတိ သမ္ပဋိစ္ဆေယျ. ဧဝန္တိ ဝုတ္တနယေန. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယော ပုဂ္ဂလော အနမတဂ္ဂံ သံသာရံ အပရိမာဏဉ္စ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ ဒီပေန္တံ သတ္ထုနော ဝစနံ ဝိညာယ ဌိတော ယထာဝုတ္တံ သတ္တိဃာတဒုက္ခံ သမ္ပဋိစ္ဆေယျ, တေန စေဝ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ပရိက္ခယော သိယာတိ. တေနာဟ – ‘‘ဒီဃော တေသံ သံသာရော, ပုနပ္ပုနဉ္စ ဟညမာနာန’’န္တိ, အပရာပရံ ဇာတိဇရာဗျာဓိမရဏာဒီဟိ ဗာဓိယမာနာနန္တိ အတ္ထော.

“应领受”意为应接受。“如是”意为如前所述。这是说：若有个人(puggala)了解导师所说，明白无始的轮回和无量的轮回之苦，并如前所述接受那矛之伤害的痛苦，那么这样就能灭尽轮回之苦。因此（世尊）说：“他们的轮回漫长，一再遭受伤害”，意思是不断地被生、老、病、死等等所逼迫。

အသုရကာယေတိ ကာလကဉ္စိကာဒိ ပေတာသုရနိကာယေ. ဃာတာတိ ကာယစိတ္တာနံ ဥပဃာတာ ဝဓာ.

“在阿修罗身中”指在黑甘肢咖(kālakañcikā)等饿鬼阿修罗众中。“伤害”即对身和心的损害或杀害。

ဗဟူတိ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနာဒိကမ္မကာရဏဝသေန ပဝတ္တိယမာနာ ဗဟူ အနေကဃာတာ. ဝိနိပါတဂတဿာတိ သေသာပါယသင်္ခါတံ ဝိနိပါတံ ဥပဂတဿာပိ. ပီဠိယမာနဿာတိ တိရစ္ဆာနာဒိအတ္တဘာဝေ အဘိဃာတာဒီဟိ အာဗာဓိယမာနဿ. ဒေဝေသုပိ အတ္တာဏန္တိ ဒေဝတ္တဘာဝေသုပိ တာဏံ နတ္ထိ ရာဂပရိဠာဟာဒိနာ သဒုက္ခသဝိဃာတဘာဝတော. နိဗ္ဗာနသုခါ ပရံ နတ္ထီတိ နိဗ္ဗာနသုခတော ပရံ အညံ ဥတ္တမံ သုခံ နာမ နတ္ထိ လောကိယသုခဿ ဝိပရိဏာမသင်္ခါရဒုက္ခသဘာဝတ္တာ[Pg.291]. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခ’’န္တိ (ဓ. ပ. ၂၀၃-၂၀၄).

“众多”是指以五种束缚等业行为因缘而生起，包含众多种种伤害。“堕恶趣者”是指堕入被称为恶趣的其余恶道。“受逼迫”是指在畜生等自体中，因打击等而受苦。“诸天亦无救护”是指即使在天界中也没有救护，因为有贪欲的煎熬等，处于充满痛苦和灾难的状态。“涅槃乐无上”是指没有比涅槃之乐更殊胜的快乐了，因为世俗的快乐具有变异苦与行苦的本质。因此，世尊说：“涅槃是最高的快乐”(dha. pa. 203-204)。

ပတ္တာ တေ နိဗ္ဗာနန္တိ တေ နိဗ္ဗာနံ ပတ္တာယေဝ နာမ. အထ ဝါ တေယေဝ နိဗ္ဗာနံ ပတ္တာ. ယေ ယုတ္တာ ဒသဗလဿ ပါဝစနေတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ယေ ယုတ္တာ ပယုတ္တာ.

“他们已达涅槃”的意思是，他们确实已经到达涅槃。或者说，正是他们到达了涅槃。“他们与十力者的教导相应”的意思是，他们在正等觉佛陀的教法中精进修行。

နိဗ္ဗိန္နာတိ ဝိရတ္တာ. မေတိ မယာ. ဝန္တသမာတိ သုဝါနဝမထုသဒိသာ. တာလဝတ္ထုကတာတိ တာလဿ ပတိဋ္ဌာနသဒိသာ ကတာ.

“厌离”(nibbinnā)指离染。“我”(me)指“由我”(mayā)。“如所吐之物”(vantasamā)指如同狗的呕吐物。“被作成如棕榈树桩”(tālavatthukatā)指被作成如同棕榈树的残基。

အထာတိ ပစ္ဆာ, မာတာပိတူနံ အတ္တနော အဇ္ဈာသယံ ပဝေဒေတွာ အနိကရတ္တဿ စ အာဂတဘာဝံ သုတွာ. အသိတနိစိတမုဒုကေတိ ဣန္ဒနီလဘမရသမာနဝဏ္ဏတာယ အသိတေ, ဃနဘာဝေန နိစိတေ, သိမ္ဗလိတူလသမသမ္ဖဿတာယ မုဒုကေ. ကေသေ ခဂ္ဂေန ဆိန္ဒိယာတိ အတ္တနော ကေသေ သုနိသိတေန အသိနာ ဆိန္ဒိတွာ. ပါသာဒံ ပိဒဟိတွာတိ အတ္တနော ဝသနပါသာဒေ သိရိဂဗ္ဘံ ပိဓာယ, တဿ ဒွါရံ ထကေတွာတိ အတ္ထော. ပဌမဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇီတိ ခဂ္ဂေန ဆိန္နေ အတ္တနော ကေသေ ပုရတော ဌပေတွာ တတ္ထ ပဋိက္ကူလမနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တီ ယထာဥပဋ္ဌိတေ နိမိတ္တေ ဥပ္ပန္နံ ပဌမံ ဈာနံ ဝသီဘာဝံ အာပါဒေတွာ သမာပဇ္ဇိ.

“之后”(athā)是说：在向父母表明自己的意愿，并听说阿尼伽罗陀已经到来之后。“乌黑、浓密、柔软”(asitanicitamuduke)是说：因颜色如同蓝宝石与黑蜂而乌黑，因其厚实而浓密，因触感柔软如同木棉絮而柔软。“用剑斩断头发”(kese khaggena chindiya)是说：用磨利的剑斩断自己的头发。“关闭宫殿”(pāsādaṃ pidahitvā)是说：关闭自己所住宫殿的内室，意思是关上其门。“证入初禅”(paṭhamajjhānaṃ samāpajji)是说：她将用剑斩断的头发置于面前，于彼生起不净作意，于如是现起的相中，令生起的初禅达到自在后而证入。

သာ စ သုမေဓာ တဟိံ ပါသာဒေ သမာပန္နာ ဈာနန္တိ အဓိပ္ပာယော. အနိစ္စသညံ သုဘာဝေတီတိ ဈာနတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ ‘‘ယံကိဉ္စိ ရူပ’’န္တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၄.၁၈၁; မ. နိ. ၁.၂၄၄; ပဋိ. မ. ၁.၄၈) အနိစ္စာနုပဿနံ သုဋ္ဌု ဘာဝေတိ, အနိစ္စသညာဂဟဏေနေဝ စေတ္ထ ဒုက္ခသညာဒီနမ္ပိ ဂဟဏံ ကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

苏美达于彼宫殿中入定，此为其意趣。所谓“善修无常想”，即从禅定出定后，以禅定为足处，建立观（vipassanā），依“凡所有色”等（《增支部》4.181；《中部》1.244；《无碍解道》1.48），善修无常随观。当知此处仅取无常想，亦已摄取苦想等。

မဏိကနကဘူသိတင်္ဂေါတိ မဏိဝိစိတ္တေဟိ ဟေမမာလာလင်္ကာရေဟိ ဝိဘူသိတဂတ္တော.

珠玉黄金饰其身——以宝石点缀的黄金花环装饰身体。

ရဇ္ဇေ အာဏာတိအာဒိ ယာစိတာကာရနိဒဿနံ. တတ္ထ အာဏာတိ အာဓိပစ္စံ. ဣဿရိယန္တိ ယသော ဝိဘဝသမ္ပတ္တိ. ဘောဂါ သုခါတိ ဣဋ္ဌာ မနာပိယာ ကာမူပဘောဂါ. ဒဟရိကာသီတိ တွံ ဣဒါနိ ဒဟရာ တရုဏီ အသိ.

“于国中行令”等，是说明请求的原因。其中，“令”（āṇā）即主权。“权势”（issariya）即声誉、财富与成就。“受乐”（bhogā sukhā）即可意、可喜的欲乐享受。“你尚年少”（daharikāsi）是说：你现在是年轻的少女。

နိဿဋ္ဌံ တေ ရဇ္ဇန္တိ မယှံ သဗ္ဗမ္ပိ တိယောဇနိကံ ရဇ္ဇံ တုယှံ ပရိစ္စတ္တံ, တံ ပဋိပဇ္ဇိတွာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇဿု, အယံ မံ ကာမေဟိယေဝ နိမန္တေတီတိ မာ [Pg.292] ဒုမ္မနာ အဟောသိ. ဒေဟိ ဒါနာနီတိ ယထာရုစိယာ မဟန္တာနိ ဒါနာနိ သမဏဗြာဟ္မဏေသု ပဝတ္တေဟိ, မာတာပိတရော တေ ဒုက္ခိတာ ဒေါမနဿပ္ပတ္တာ တဝ ပဗ္ဗဇ္ဇာဓိပ္ပာယံ သုတွာ တသ္မာ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တီ. တေပိ ဥပဋ္ဌဟန္တီ တေသံ စိတ္တံ ဒုက္ခာ မောစေဟီတိ ဧဝမေတ္ထ ပဒတ္ထယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

“我已舍国与你”，即：我已将这三由旬的整个王国舍弃给你，你接受后，当享受财富，不要因“他这是用欲乐来引诱我”而心生不悦。“你当行布施”，即是说：“你当随己所好，对沙门、婆罗门广行大布施。你的父母听闻你有出家之意，感到痛苦忧恼，因此你当享受欲乐，亦当侍奉他们，使其心离于苦。”于此，当如是了知文句之义。

မာ ကာမေ အဘိနန္ဒီတိ ဝတ္ထုကာမေ ကိလေသကာမေ မာ အဘိနန္ဒိ. အထ ခေါ တေသု ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒေါသံ မယှံ ဝစနာနုသာရေန ပဿ ဉာဏစက္ခုနာ ဩလောကေဟိ.

“莫欢喜诸欲”，即是说：莫欢喜事欲（vatthukāma）与烦恼欲（kilesakāma）。反之，你当依照我的言教，以智慧之眼看待，观察此等欲乐中的过患与过失。

စာတုဒ္ဒီပေါတိ ဇမ္ဗုဒီပါဒီနံ စတုန္နံ မဟာဒီပါနံ ဣဿရော. မန္ဓာတာတိ ဧဝံနာမော ရာဇာ, ကာမဘောဂီနံ အဂ္ဂေါ အဂ္ဂဘူတော အာသိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ရာဟုဂ္ဂံ အတ္တဘာဝီနံ, မန္ဓာတာ ကာမဘောဂိန’’န္တိ (အ. နိ. ၄.၁၅). အတိတ္တော ကာလင်္ကတောတိ စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ကုမာရကီဠာဝသေန စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဩပရဇ္ဇဝသေန စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ စက္ကဝတ္တီ ရာဇာ ဟုတွာ ဒေဝဘောဂသဒိသေ ဘောဂေ ဘုဉ္ဇိတွာ ဆတ္တိံသာယ သက္ကာနံ အာယုပ္ပမာဏကာလံ တာဝတိံသဘဝနေ သဂ္ဂသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာပိ ကာမေဟိ အတိတ္တောဝ ကာလင်္ကတော. န စဿ ပရိပူရိတာ ဣစ္ဆာ အဿ မန္ဓာတုရညော ကာမေသု အာသာ န စ ပရိပုဏ္ဏာ အာသိ.

“四大洲主”，即是瞻部洲（Jambudīpa）等四大洲的主人。“真言王”（Mandhātu），是这样一位国王的名字，他是享受欲乐者中的第一人、最上者。因此世尊说：“罗睺（Rāhu）是个体魁伟者之最，真言王是享受欲乐者之最。”（《增支部》4.15）“他不满足地死去”，即是说：他以童子之身嬉戏了八万四千年，作为副王八万四千年，作为转轮王八万四千年，享受了天神般的欲乐，又在三十三天界享受了三十六位帝释天寿命那么长的天界福报，但仍然对欲乐不满足而死去。这位真言王的欲求没有被满足，他对欲乐的渴求也没有圆满。

သတ္တ ရတနာနိ ဝဿေယျာတိ သတ္တပိ ရတနာနိ, ဝုဋ္ဌိမာ ဒေဝေါ ဒသဒိသာ ဗျာပေတွာ, သမန္တေန သမန္တတော ပုရိသဿ ရုစိဝသေန ယဒိပိ ဝဿေယျ, ယထာ တံ မန္ဓာတုမဟာရာဇဿ ဧဝံ သန္တေပိ န စတ္ထိ တိတ္တိ ကာမာနံ, အတိတ္တာဝ မရန္တိ နရာ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘န ကဟာပဏဝဿေန, တိတ္တိ ကာမေသု ဝိဇ္ဇတီ’’တိ (ဓ. ပ. ၁၈၆; ဇာ. ၁.၃.၂၃).

“即使降下七宝雨”，即是说，纵使天神普降七宝之雨，遍满十方，完全随人之所欲，如那位真言王大王那样，即便如此，于诸欲乐也无满足，人们总是不满足地死去。因此，世尊说：“即使降下钱币雨，也无法在欲乐中得到满足。”（《法句经》186；《本生经》1.3.23）

အသိသူနူပမာ ကာမာ အဓိကုဋ္ဋနဋ္ဌေန, သပ္ပသိရောပမာ သပ္ပဋိဘယဋ္ဌေန, ဥက္ကောပမာ တိဏုက္ကူပမာ အနုဒဟနဋ္ဌေန. တေနာဟ ‘‘အနုဒဟန္တီ’’တိ. အဋ္ဌိကင်္ကလသန္နိဘာ အပ္ပဿာဒဋ္ဌေန.

欲乐如屠夫砧板（asisūnā），因其有切割伤害之义；如蛇头，因其有恐怖之义；如火炬，如草火炬，因其有燃烧之义。因此说“不断燃烧”。如骨架，因其乐趣少之义。

မဟာဝိသာတိ ဟလာဟလာဒိမဟာဝိသသဒိသာ. အဃမူလာတိ အဃဿ ဒုက္ခဿ မူလာ ကာရဏဘူတာ. တေနာဟ ‘‘ဒုခပ္ဖလာ’’တိ.

“剧毒”，即是说如同哈拉哈拉（Hālahāla）等剧毒。“祸根”，即是说它们是祸患（agha）与痛苦（dukkha）的根源与原因。因此说“结苦果”。

ရုက္ခပ္ဖလူပမာ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ ဖလိဘဉ္ဇနဋ္ဌေန. မံသပေသူပမာ ဗဟုသာဓာရဏဋ္ဌေန. သုပိနောပမာ ဣတ္တရပစ္စုပဋ္ဌာနဋ္ဌေန မာယာ ဝိယ ပလောဘနတော. တေနာဟ [Pg.293] ‘‘ဝဉ္စနိယာ’’တိ, ဝဉ္စကာတိ အတ္ထော. ယာစိတကူပမာတိ ယာစိတကဘဏ္ဍသဒိသာ တာဝကာလိကဋ္ဌေန.

如树果，因有（为之争夺而致）肢体毁伤之义。如肉块，因有为众共争之义。如梦，因其显现短暂，且如幻术般诱人。因此说“是骗人的”，意即“骗子”。“如借来之物”，即是说如同借来的物品，因其暂时之义。

သတ္တိသူလူပမာ ဝိနိဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန. ရုဇ္ဇနဋ္ဌေန ရောဂေါ ဒုက္ခတာသုလဘတ္တာ. ဂဏ္ဍော ကိလေသာသုစိပဂ္ဃရဏတော. ဒုက္ခုပ္ပာဒနဋ္ဌေန အဃံ. မရဏသမ္ပာပနေန နိဃံ. အင်္ဂါရကာသုသဒိသာ မဟာဘိတာပနဋ္ဌေန. ဘယဟေတုတာယ စေဝ ဝဓကပဟူတတာယ စ ဘယံ ဝဓော နာမ, ကာမာတိ ယောဇနာ.

如矛与桩，因有穿刺之义。（如）疾病，因有毁坏之义。（如）痈疮，因有烦恼不净流出之义。（如）祸患，因有产生痛苦之义。（如）灾殃，因有引致死亡之义。如火炭坑，因有酷热烧灼之义。因是怖畏之因，且多有杀戮者，故名“怖畏”与“杀戮”——此即欲乐之喻。

အက္ခာတာ အန္တရာယိကာတိ ‘‘သဂ္ဂမဂ္ဂါဓိဂမဿ နိဗ္ဗာနဂါမိမဂ္ဂဿ စ အန္တရာယကရာ’’တိ စက္ခုဘူတေဟိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ဝုတ္တာ. ဂစ္ဆထာတိ အနိကရတ္တံ သပရိသံ ဝိဿဇ္ဇေတိ.

“已说为障碍法”，即：已成眼目之佛陀等宣说：“（欲乐）是证得天界之道与趣向涅槃之道的障碍。”“你们去吧！”即是说，他无所留恋地将侍从们遣散。

ကိံ မမ ပရော ကရိဿတီတိ ပရော အညော မမ ကိံ နာမ ဟိတံ ကရိဿတိ အတ္တနော သီသမှိ ဥတ္တမင်္ဂေ ဧကာဒသဟိ အဂ္ဂီဟိ ဍယှမာနေ. တေနာဟ ‘‘အနုဗန္ဓေ ဇရာမရဏေ’’တိ. တဿ ဇရာမရဏဿ သီသဍာဟဿ, ဃာတာယ သမုဂ္ဃာတာယ, ဃဋိတဗ္ဗံ ဝါယမိတဗ္ဗံ.

“他人能为我做什么？”即是说：当自己的头，这最上的肢体，正被十一種火燃烧时，他人又能为我做什么好事呢？因此说“在衰老与死亡的追逐下”。为了击破、根除那衰老与死亡的头燃之火，应当努力，应当奋斗。

ဆမန္တိ ဆမာယံ. ဣဒမဝေါစန္တိ ဣဒံ ‘‘ဒီဃော ဗာလာနံ သံသာရော’’တိအာဒိကံ သံဝေဂသံဝတ္တနကံ ဝစနံ အဝေါစံ.

“于地上”（chamā），即是在地面上。“我说了此话”，即是说：我说了“愚者的轮回是漫长的”等能引生紧迫感之语。

ဒီဃော ဗာလာနံ သံသာရောတိ ကိလေသကမ္မဝိပါကဝဋ္ဋဘူတာနံ ခန္ဓာယတနာဒီနံ ပဋိပါဋိပဝတ္တိသင်္ခါတော သံသာရော အပရိညာတဝတ္ထုကာနံ အန္ဓဗာလာနံ ဒီဃော ဗုဒ္ဓဉာဏေနပိ အပရိစ္ဆိန္ဒနိယော. ယထာ ဟိ အနုပစ္ဆိန္နတ္တာ အဝိဇ္ဇာတဏှာနံ အပရိစ္ဆိန္နတာယေဝ ဘဝပဗန္ဓဿ ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ, ဧဝံ ပရာပိ ကောဋီတိ. ပုနပ္ပုနဉ္စ ရောဒတန္တိ အပရာပရံ သောကဝသေန ရုဒန္တာနံ. ဣမိနာပိ အဝိဇ္ဇာတဏှာနံ အနုပစ္ဆိန္နတံယေဝ တေသံ ဝိဘာဝေတိ.

“愚者的轮回是漫长的”，即：由烦恼、业、果报之轮转所构成的蕴、处等，其次第相续流转，此谓轮回。对于未遍知其事的盲昧愚者而言，此轮回是漫长的，纵以佛智亦不可测度。正如因无明与渴爱未断，故有之相续的始端不可知，末端亦复如是。“一再哭泣”，即因悲伤而一再哭泣。此亦阐明其无明与渴爱未曾断绝。

အဿု ထညံ ရုဓိရန္တိ ယံ ဉာတိဗျသနာဒိနာ ဖုဋ္ဌာနံ ရောဒန္တာနံ အဿု စ ဒါရကကာလေ မာတုထနတော ပီတံ ထညဉ္စ ယဉ္စ ပစ္စတ္ထိကေဟိ ဃာတိတာနံ ရုဓိရံ. သံသာရံ အနမတဂ္ဂတော သံသာရဿ အနု အမတဂ္ဂတ္တာ ဉာဏေန အနုဂန္တွာပိ အမတအဂ္ဂတ္တာ အဝိဒိတဂ္ဂတ္တာ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ သတ္တာနံ သံသရတံ, အပရာပရံ သံသရန္တာနံ သံသရိတံ သရာဟိ, တံ ‘‘ကီဝ ဗဟုက’’န္တိ အနုဿရာဟိ, အဋ္ဌီနံ သန္နိစယံ သရာဟိ အနုဿရ, ဥပဓာရေဟီတိ အတ္ထော.

“泪、乳与血”，即：因亲族遭难等而哭泣者所流之泪，孩童时从母乳所饮之乳，以及被敌人所杀者之血。“于无始轮回中”，因轮回无始，纵以智慧追溯，其始亦不可知、不可见。于此长时中，有情辗转轮回，你当忆念此轮回，当忆念其“何其多”，当忆念骨骸之堆积，当思惟此义。

ဣဒါနိ [Pg.294] အာဒီနဝဿ ဗဟုဘာဝဉ္စ ဥပမာယ ဒဿေတုံ ‘‘သရ စတုရောဒဓီ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ သရ စတုရောဒဓီ ဥပနီတေ အဿုထညရုဓိရမှီတိ ဣမေသံ သတ္တာနံ အနမတဂ္ဂသံသာရေ သံသရန္တာနံ ဧကေကဿပိ အဿုမှိ ထညေ ရုဓိရမှိ စ ပမာဏတော ဥပမေတဗ္ဗေ စတုရောဒဓီ စတ္တာရော မဟာသမုဒ္ဒေ ဥပမာဝသေန ဗုဒ္ဓေဟိ ဥပနီတေ သရ သရာဟိ. ဧကကပ္ပမဋ္ဌီနံ, သဉ္စယံ ဝိပုလေန သမန္တိ ဧကဿ ပုဂ္ဂလဿ ဧကသ္မိံ ကပ္ပေ အဋ္ဌီနံ သဉ္စယံ ဝေပုလ္လပဗ္ဗတေန သမံ ဥပနီတံ သရ. ဝုတ္တမ္ပိ စေသံ –

如今为以譬喻显示过患之多，（世尊）说偈：“当忆四大洋”。其中，“当忆四大洋，比之泪乳血”，即：此等众生于无始轮回中流转，每一众生之泪、乳与血，其量可比于四大海洋，此乃诸佛所作之譬喻，当忆念之。“一劫骨骸聚，量等毗富罗”，即：当忆念一个人(puggala)于一劫中所积骨骸，其量等同毗富罗(Vepulla)山。如所说言：

‘‘ဧကဿေကေန ကပ္ပေန, ပုဂ္ဂလဿဋ္ဌိသဉ္စယော;

သိယာ ပဗ္ဗတသမော ရာသိ, ဣတိ ဝုတ္တံ မဟေသိနာ.

“一人一劫所积骨，其堆积可与山等同，大仙（mahesi）如是说。”

‘‘သော ခေါ ပနာယံ အက္ခာတော, ဝေပုလ္လော ပဗ္ဗတော မဟာ;

ဥတ္တရော ဂိဇ္ဈကူဋဿ, မဂဓာနံ ဂိရိဗ္ဗဇေ’’တိ. (သံ. နိ. ၂.၁၃၃);

“此山名为毗富罗（Vepulla），乃大山；在摩揭陀（Magadha）的山城（Giribbaja）中，位于鹫峰山（Gijjhakūṭa）之北。”

မဟိံ ဇမ္ဗုဒီပမုပနီတံ. ကောလဋ္ဌိမတ္တဂုဠိကာ, မာတာ မာတုသွေဝ နပ္ပဟောန္တီတိ ဇမ္ဗုဒီပေါတိသင်္ခါတံ မဟာပထဝိံ ကောလဋ္ဌိမတ္တာ ဗဒရဋ္ဌိမတ္တာ ဂုဠိကာ ကတွာ တတ္ထေကေကာ ‘‘အယံ မေ မာတု, အယံ မေ မာတုမာတူ’’တိ ဧဝံ ဝိဘာဇိယမာနေ တာ ဂုဠိကာ မာတာ မာတူသွေဝ နပ္ပဟောန္တိ, မာတာ မာတူသု အခီဏာသွေဝ ပရိယန္တိကာ တာ ဂုဠိကာ ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆေယျုံ, န တွေဝ အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ သံသရတော သတ္တဿ မာတုမာတရောတိ. ဧဝံ ဇမ္ဗုဒီပမဟိံ သံသာရဿ ဒီဃဘာဝေန ဥပမာဘာဝေန ဥပနီတံ မနသိ ကရောဟီတိ.

将瞻部洲(Jambudīpa)大地比作小丸。即使将名为瞻部洲的广大地球做成枣核大小的小丸，每一颗分开，并说“这是我母亲的，这是我母亲的母亲的”，这样分下去，那些小丸还不够分给（历代）母亲与母系祖先。在母亲与母系祖先的数量尚未穷尽之时，那些小丸就已经耗尽了，但对于在无始轮回中流转的众生来说，其母亲与母系祖先的数量却无法穷尽。所以，当思惟将瞻部洲大地比作譬喻，以此来显示轮回的漫长。

တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသန္တိ တိဏဉ္စ ကဋ္ဌဉ္စ သာခါပလာသဉ္စ. ဥပနီတန္တိ ဥပမာဘာဝေန ဥပနီတံ. အနမတဂ္ဂတောတိ သံသာရဿ အနမတဂ္ဂဘာဝတော. စတုရင်္ဂုလိကာ ဃဋိကာတိ စတုရင်္ဂုလပ္ပမာဏာနိ ခဏ္ဍာနိ. ပိတုပိတုသွေဝ နပ္ပဟောန္တီတိ ပိတုပိတာမဟေသု ဧဝ တာ ဃဋိကာ နပ္ပဟောန္တိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဣမသ္မိံ လောကေ သဗ္ဗံ တိဏဉ္စ ကဋ္ဌဉ္စ သာခါပလာသဉ္စ စတုရင်္ဂုလိကာ ကတွာ တတ္ထေကေကာ ‘‘အယံ မေ ပိတု, အယံ မေ ပိတာမဟဿာ’’တိ ဝိဘာဇိယမာနေ တာ ဃဋိကာဝ ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆေယျုံ, န တွေဝ အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ သံသရတော သတ္တဿ ပိတုပိတာမဟာတိ. ဧဝံ တိဏဉ္စ ကဋ္ဌဉ္စ သာခါပလာသဉ္စ သံသာရဿ ဒီဃဘာဝေန ဥပနီတံ သရာဟီတိ. ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ –

草、木、枝、叶，即草、木头、树枝和树叶。“引为譬喻”，即以譬喻方式引述。“无始”，即轮回无始之故。“四指长的小块”，即四指量的小段。“不足以分配给父亲与父系祖先”，即那些小块甚至不足以分给父亲和祖父。此话意思是：如果把世间所有的草、木头、树枝和树叶都截成四指长的小段，然后一块一块地分，说“这是给我父亲的，这是给我祖父的”，这样分下去，这些小段会先用完，但对于在无始轮回中流转的众生来说，其父亲与祖父的数量却无穷尽。所以，当忆念草、木头、树枝和树叶被引为譬喻，以显示轮回的漫长。然而在此处——

‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ[Pg.295], ဘိက္ခဝေ, သံသာရော, ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ကတမံ နု ခေါ ဗဟုတရံ, ယံ ဝါ ဝေါ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ အမနာပသမ္ပယောဂါ မနာပဝိပ္ပယောဂါ ကန္ဒန္တာနံ ရောဒန္တာနံ အဿုပဿန္နံ ပဂ္ဃရိတံ, ယံ ဝါ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒက’’န္တိအာဒိကာ (သံ. နိ. ၂.၁၂၆) – ‘အနမတဂ္ဂပါဠိ’ အာဟရိတဗ္ဗာ.

“诸比丘，此轮回是无始的。对于为无明所障、为渴爱所缚而流转、轮回的众生，其开端是不可知的。诸比丘，你们怎么认为？你们在这漫长的道路上流转、轮回，因与不爱者结合、与所爱者分离而哭泣、恸哭，所流下的泪水，与四大海中的水，哪个更多呢？”等等（《相应部》2.126）——应引用《无始经》。

သရ ကာဏကစ္ဆပန္တိ ဥဘယက္ခိကာဏံ ကစ္ဆပံ အနုဿရ. ပုဗ္ဗသမုဒ္ဒေ အပရတော စ ယုဂဆိဒ္ဒန္တိ ပုရတ္ထိမသမုဒ္ဒေ အပရတော စ ပစ္ဆိမုတ္တရဒက္ခိဏသမုဒ္ဒေ ဝါတဝေဂေန ပရိဗ္ဘမန္တဿ ယုဂဿ ဧကစ္ဆိဒ္ဒံ. သိရံ တဿ စ ပဋိမုက္ကန္တိ ကာဏကစ္ဆပဿ သီသံ တဿ စ ဝဿသတဿ ဝဿသတဿ အစ္စယေန ဂီဝံ ဥက္ခိပန္တဿ သီသဿ ယုဂစ္ဆိဒ္ဒေ ပဝေသနဉ္စ သရ. မနုဿလာဘမှိ ဩပမ္မန္တိ တယိဒံ သဗ္ဗမ္ပိ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒဓမ္မဒေသနာသု ဝိယ မနုဿတ္တလာဘေ ဩပမ္မံ ကတွာ ပညာယ သရ, တဿ အတီဝ ဒုလ္လဘသဘာဝတ္တံ သာရဇ္ဇဘယဿာပိ အတိစ္စသဘာဝတ္တာ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော မဟာသမုဒ္ဒေ ဧကစ္ဆိဂ္ဂဠှံ ယုဂံ ပက္ခိပေယျာ’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၃.၂၅၂; သံ. နိ. ၅.၁၁၁၇).

“当忆念盲龟，即忆念那双目失明的海龟。‘东海及其他海中的轭木孔’，即在东海，以及在西、北、南海中，被风力吹动而漂浮的轭木上的那个孔洞。当忆念那盲龟每过百年才伸出一次头，其头得以进入那轭木孔洞之中。‘于人身之获得的比喻’，即当以智慧忆念此获得人身的比喻，如同佛陀出世与说法一般，因其状态极为难得，也因其状态能超越怯懦之惧。正如经中所说：‘诸比丘，譬如有人将一个带有一个孔的轭木投入大海……’等等（《中部》3.252；《相应部》5.1117）。”

သရ ရူပံ ဖေဏပိဏ္ဍောပမဿာတိ ဝိမဒ္ဒါသဟနတော ဖေဏပိဏ္ဍသဒိသဿ အနေကာနတ္ထသန္နိပါတတော ကာယသင်္ခါတဿ ကလိနော, နိစ္စသာရာဒိဝိရဟေန အသာရဿ ရူပံ အသုစိဒုဂ္ဂန္ဓံ ဇေဂုစ္ဆပဋိက္ကူလဘာဝံ သရ. ခန္ဓေ ပဿ အနိစ္စေတိ ပဉ္စပိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓေ ဟုတွာ အဘာဝဋ္ဌေန အနိစ္စေ ပဿ ဉာဏစက္ခုနာ ဩလောကေဟိ. သရာဟိ နိရယေ ဗဟုဝိဃာတေတိ အဋ္ဌ မဟာနိရယေ သောဠသဥဿဒနိရယေ စ ဗဟုဝိဃာတေ ဗဟုဒုက္ခေ မဟာဒုက္ခေ စ အနုဿရ.

“‘色如泡沫团’，即当忆念此色身，因其经不起揉搓而犹如泡沫团；因其是众多无益之事的集合，是名为‘身体’的污秽之物；因其缺乏常、实等而无实质，当忆念其不净、恶臭、可厌、可憎的本性。‘当观诸蕴无常’，即当以智慧之眼观察五取蕴，因其‘有而后无’之义而为无常。‘当忆念地狱多险恶’，即当忆念于八大地狱及十六小地狱中的众多险恶、众多痛苦与巨大痛苦。”

သရ ကဋသိံ ဝဍ္ဎေန္တေတိ ပုနပ္ပုနံ တာသု တာသု ဇာတီသု အပရာပရံ ဥပ္ပတ္တိယာ ပုနပ္ပုနံ ကဋသိံ သုသာနံ အာဠဟနမေဝ ဝဍ္ဎေန္တေ သတ္တေ အနုဿရ. ‘‘ဝဍ္ဎန္တော’’တိ ဝါ ပါဠိ, တွံ ဝဍ္ဎန္တောတိ ယောဇနာ. ကုမ္ဘီလဘယာနီတိ ဥဒရပေါသနတ္ထံ အကိစ္စကာရိတာဝသေန ဩဒရိကတ္တဘယာနိ. ဝုတ္တဉှိ ‘‘ကုမ္ဘီလဘယန္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဩဒရိကတ္တဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ (အ. နိ. ၄.၁၂၂). သရာဟိ စတ္တာရိ [Pg.296] သစ္စာနီတိ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ…ပေ… အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါ အရိယသစ္စ’’န္တိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ယာထာဝတော အနုဿရ ဥပဓာရေဟိ.

“‘当忆念增长坟场者’，即当忆念那些在各种生有中一再投生，从而不断增益坟场、墓地与火葬场的众生。或者，经文作‘增长者’（vaḍḍhanto），应理解为‘你在增长’。‘鳄鱼之惧’，即指为了填饱肚子而行不当之事的贪食之惧。正如经中所说：‘诸比丘，鳄鱼之惧，实是贪食的同义词。’（《增支部》4.122）。‘当忆念四谛’，即当如实地忆念并审察四圣谛：‘此是苦圣谛……此是导向苦灭之道圣谛。’”

ဧဝံ ရာဇပုတ္တီ အနေကာကာရဝေါကာရံ အနုဿရဏဝသေန ကာမေသု သံသာရေ စ အာဒီနဝံ ပကာသေတွာ ဣဒါနိ ဗျတိရေကေနပိ တံ ပကာသေတုံ ‘‘အမတမှိ ဝိဇ္ဇမာနေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အမတမှိ ဝိဇ္ဇမာနေတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန မဟာကရုဏာယ ဥပနီတေ သဒ္ဓမ္မာမတေ ဥပလဗ္ဘမာနေ. ကိံ တဝ ပဉ္စကဋုကေန ပီတေနာတိ ပရိယေသနာ ပရိဂ္ဂဟော အာရက္ခာ ပရိဘောဂေါ ဝိပါကော စာတိ ပဉ္စသုပိ ဌာနေသု တိခိဏတရဒုက္ခာနုဗန္ဓတာယ သဝိဃာတတ္တာ သဥပါယာသတ္တာ ကိံ တုယှံ ပဉ္စကဋုကေန ပဉ္စကာမဂုဏရသေန ပီတေန? ဣဒါနိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကရောန္တီ အာဟ – ‘‘သဗ္ဗာ ဟိ ကာမရတိယော, ကဋုကတရာ ပဉ္စကဋုကေနာ’’တိ, အတိဝိယ ကဋုကတရာတိ အတ္ထော.

“如是，公主（rājaputtī）通过忆念种种过患的方式，阐明了欲乐与轮回的过患之后，现在为了也通过对比来阐明它，便说了‘当有不死时’等偈颂。其中，‘当有不死时’是指，当由正自觉者以大悲心所带来的正法甘露可得之时。‘你饮此五辛何用？’是说：在寻求、获取、守护、享用与果报这五个方面，由于伴随着更为剧烈的痛苦，且有恼害与绝望，你饮此五辛，即五种欲乐之味，有何用呢？现在，为了使已说之义更为显明，她说道：‘一切诸欲乐，实比五辛更辛辣’，其义为：极其辛辣。”

ယေ ပရိဠာဟာတိ ယေ ကာမာ သမ္ပတိ ကိလေသပရိဠာဟေန အာယတိံ ဝိပါကပရိဠာဟေန စ သပရိဠာဟာ မဟာဝိဃာတာ. ဇလိတာ ကုထိတာ ကမ္ပိတာ သန္တာပိတာတိ ဧကာဒသဟိ အဂ္ဂီဟိ ပဇ္ဇလိတာ ပက္ကုထိတာ စ ဟုတွာ တံသမင်္ဂီနံ ကမ္ပနကာ သန္တာပနကာ စ.

“‘彼等是热恼’，即那些欲乐，因现在有烦恼的热恼，未来有果报的热恼，故为有热恼者、有大险恶者。‘燃烧、沸腾、震动、烧灼’，即它们被十一种火所燃烧、煮沸，从而使具足彼者震动与烧灼。”

အသပတ္တမှီတိ သပတ္တရဟိတေ နေက္ခမ္မေ. သမာနေတိ သန္တေ ဝိဇ္ဇမာနေ. ‘‘ဗဟုသပတ္တာ’’တိ ဝတွာ ယေဟိ ဗဟူ သပတ္တာ, တေ ဒဿေတုံ ‘‘ရာဇဂ္ဂီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ရာဇူဟိ စ အဂ္ဂိနာ စ စောရေဟိ စ ဥဒကေန စ ဒါယာဒါဒိအပ္ပိယေဟိ စ ရာဇဂ္ဂိစောရဥဒကပ္ပိယေဟိ သာဓာရဏတော တေသွေဝေါပမာ ဝုတ္တာ.

“‘无敌’是指在无敌对的出离中。‘当……存在时’（samāne）的义为‘当它们存在时’。说了‘多敌’之后，为了指出是哪些众多的敌人，就说了‘国王、火’等。因为财富为国王、火、盗贼、水以及不可爱的继承人所共有，所以才用它们来作譬喻。”

ယေသု ဝဓဗန္ဓောတိ ယေသု ကာမေသု ကာမနိမိတ္တံ မရဏပေါထနာဒိပရိက္ကိလေသော အန္ဒုဗန္ဓနာဒိဗန္ဓော စ ဟောတီတိ အတ္ထော. ကာမေသူတိအာဒိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ ပါကဋကရဏံ. တတ္ထ ဟီတိ ဟေတုအတ္ထေ နိပါတော. ယသ္မာ ကာမေသု ကာမဟေတု ဣမေ သတ္တာ ဝဓဗန္ဓနဒုက္ခာနိ အနုဘဝန္တိ ပါပုဏန္တိ, တသ္မာ အာဟ – ‘‘အသကာမာ’’တိ, ကာမာ နာမေတေ အသန္တော ဟီနာ လာမကာတိ အတ္ထော. ‘‘အဟကာမာ’’တိ ဝါ ပါဌော, သော ဧဝတ္ထော. အဟာတိ ဟိ လာမကပရိယာယော ‘‘အဟလောကိတ္ထိယော နာမာ’’တိအာဒီသု ဝိယ.

“‘于其中有杀与缚’（Yesu vadhabandho）的意思是：在这些欲中，因为欲的缘故，而有死亡、殴打等苦恼，以及脚镣、束缚等捆绑。‘于诸欲中’等语，是为了阐明前文之义。此中的‘hi’是表原因的助词。因为众生由于欲的缘故，会遭受杀害、捆绑等痛苦，所以他说‘非欲’（asakāmā），意思是：‘这些不是（真正的）欲，它们是不实的、卑劣的、下贱的。’或者读作‘卑劣之欲’（ahakāmā），其义相同。因为‘aha’是‘卑劣’的同义词，如在‘所谓的卑劣世间女’（ahalokitthiyo nāmā）等语中。”

အာဒီပိတာတိ [Pg.297] ပဇ္ဇလိတာ. တိဏုက္ကာတိ တိဏေဟိ ကတာ ဥက္ကာ. ဒဟန္တိ ယေ တေ မုဉ္စန္တီတိ ယေ သတ္တာ တေ ကာမေ န မုဉ္စန္တိ, အညဒတ္ထု ဂဏှန္တိ, တေ ဒဟန္တိယေဝ, သမ္ပတိ အာယတိဉ္စ ဈာပေန္တိ.

“‘燃烧’（Ādīpitā）即是炽燃。‘草炬’（Tiṇukkā）是用草制作的火把。‘它们焚烧……’（Dahanti）是指：那些不舍弃诸欲，反而执取的众生，（诸欲）就在当下焚烧他们，并在未来烧毁他们。”

မာ အပ္ပကဿ ဟေတူတိ ပုပ္ဖဿာဒသဒိသဿ ပရိတ္တကဿ ကာမသုခဿ ဟေတု ဝိပုလံ ဥဠာရံ ပဏီတဉ္စ လောကုတ္တရံ သုခံ မာ ဇဟိ မာ ဆဍ္ဍေဟိ. မာ ပုထုလောမောဝ ဗဠိသံ ဂိလိတွာတိ အာမိသလောဘေန ဗဠိသံ ဂိလိတွာ ဗျသနံ ပါပုဏန္တော ‘‘ပုထုလောမော’’တိ လဒ္ဓနာမော မစ္ဆော ဝိယ ကာမေ အပရိစ္စဇိတွာ မာ ပစ္ဆာ ဝိဟညသိ ပစ္ဆာ ဝိဃာဋံ အာပဇ္ဇသိ.

“不要为了少许”是指：不要为了如花味般微小、少许的欲乐，而舍弃广大、殊胜、上妙的出世间之乐。“不要像大口鱼吞钩”是指：不要像那条名叫“大口鱼”(puthuloma)的鱼，因贪图鱼饵而吞下鱼钩，从而遭遇灾祸；（你也不要）因不舍弃诸欲，而日后苦恼，日后遭遇不幸。

သုနခေါဝ သင်္ခလာဗဒ္ဓေါတိ ယထာ ဂဒ္ဒုလေန ဗဒ္ဓေါ သုနခေါ ဂဒ္ဒုလဗန္ဓေန ထမ္ဘေ ဥပနိဗဒ္ဓေါ အညတော ဂန္တုံ အသက္ကောန္တော တတ္ထေဝ ပရိဗ္ဘမတိ, ဧဝံ တွံ ကာမတဏှာယ ဗဒ္ဓေါ, ဣဒါနိ ကာမံ ယဒိပိ ကာမေသု တာဝ ဒမဿု ဣန္ဒြိယာနိ ဒမေဟိ. ကာဟိန္တိ ခု တံ ကာမာ, ဆာတာ သုနခံဝ စဏ္ဍာလာတိ ခူတိ နိပါတမတ္တံ. တေ ပန ကာမာ တံ တထာ ကရိဿန္တိ, ယထာ ဆာတဇ္ဈတ္တာ သပါကာ သုနခံ လဘိတွာ အနယဗျသနံ ပါပေန္တီတိ အတ္ထော.

“如狗被链缚”是指：就像一只狗被皮带绑在柱子上，无法去别处，只能在原地打转；同样地，你也被欲爱所束缚。现在，你确实应当调伏、抑制自己的诸根。“诸欲将对你如何？如饥饿的旃陀罗对狗”，此中的“khu”只是一个助词。其义为：那些欲乐将会如此对你，就像食狗者(sapākā)在极度饥饿时，抓到一只狗，便让它遭受不幸与灾祸一样。

အပရိမိတဉ္စ ဒုက္ခန္တိ အပရိမာဏံ ‘‘ဧတ္တက’’န္တိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတုံ အသက္ကုဏေယျံ နိရယာဒီသု ကာယိကံ ဒုက္ခံ. ဗဟူနိ စ စိတ္တဒေါမနဿာနီတိ စိတ္တေ လဗ္ဘမာနာနိ ဗဟူနိ အနေကာနိ ဒေါမနဿာနိ စေတောဒုက္ခာနိ. အနုဘောဟိသီတိ အနုဘဝိဿသိ. ကာမယုတ္တောတိ ကာမေဟိ ယုတ္တော, တေ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇန္တော. ပဋိနိဿဇ အဒ္ဓုဝေ ကာမေတိ အဒ္ဓုဝေဟိ အနိစ္စေဟိ ကာမေဟိ ဝိနိဿဇ အပေဟီတိ အတ္ထော.

“无量苦”是指：在地狱等处，那无法估量、无法限定为“这么多”的身体之苦。“及众多心忧”是指：在心中生起的许多、各种的忧恼，即心的痛苦。“你将感受”即你将体验。“执著于欲者”是指与诸欲结合、不舍弃它们的人。“舍弃无常欲”的意思是：从无常、不恒久的诸欲中解脱、远离。

ဇရာမရဏဗျာဓိဂဟိတာ, သဗ္ဗာ သဗ္ဗတ္ထ ဇာတိယောတိ ယသ္မာ ဟီနာဒိဘေဒဘိန္နာ သဗ္ဗတ္ထ ဘဝါဒီသု ဇာတိယော ဇရာမရဏဗျာဓိနာ စ ဂဟိတာ, တေဟိ အပရိမုတ္တာ, တသ္မာ အဇရမှိ နိဗ္ဗာနေ ဝိဇ္ဇမာနေ ဇရာဒီဟိ အပရိမုတ္တေဟိ ကာမေဟိ ကိံ တဝ ပယောဇနန္တိ ယောဇနာ.

“为老病死所执，一切处的一切生”。因为在各种存在中，所有或高或低的出生，都被老、病、死所执取，未曾解脱，所以，当不老的涅槃存在时，于你而言，那些未解脱于老等的诸欲又有何用呢？应如是连贯文义。

ဧဝံ နိဗ္ဗာနဂုဏဒဿနမုခေန ကာမေသု ဘဝေသု စ အာဒီနဝံ ပကာသေတွာ ဣဒါနိ နိဗ္ဗတ္တိတံ နိဗ္ဗာနဂုဏမေဝ ပကာသေန္တီ ‘‘ဣဒမဇရ’’န္တိအာဒိနာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ. တတ္ထ ဣဒမဇရန္တိ ဣဒမေဝေကံ အတ္တနိ ဇရာဘာဝတော အဓိဂတဿ စ ဇရာဘာဝဟေတုတော အဇရံ. ဣဒမမရန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ [Pg.298] နယော. ဣဒမဇရာမရန္တိ တဒုဘယမေကဇ္ဈံ ကတွာ ထောမနာဝသေန ဝဒတိ. ပဒန္တိ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော မုစ္စိတုကာမေဟိ ပဗ္ဗဇိတဗ္ဗတော ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗတော ပဒံ. သောကဟေတူနံ အဘာဝတော သောကာဘာဝတော စ အသောကံ. သပတ္တကရဓမ္မာဘာဝတော အသပတ္တံ. ကိလေသသမ္ဗာဓာဘာဝတော အသမ္ဗာဓံ. ခလိတသင်္ခါတာနံ ဒုစ္စရိတာနံ အဘာဝေန အခလိတံ. အတ္တာနုဝါဒါဒိဘယာနံ ဝဋ္ဋဘယဿ စ သဗ္ဗသော အဘာဝါ အဘယံ. ဒုက္ခူပတာပဿ ကိလေသဿာပိ အဘာဝေန နိရုပတာပံ. သဗ္ဗမေတံ အမတမဟာနိဗ္ဗာနမေဝ သန္ဓာယ ဝဒတိ. တဉှိ သာ အနုဿဝါဒိသိဒ္ဓေန အာကာရေန အတ္တနော ဥပဋ္ဌဟန္တီ တေသံ ပစ္စက္ခတော ဒဿေန္တီ ဝိယ ‘‘ဣဒ’’န္တိ အဝေါစ.

如是，在以显示涅槃功德的方式阐明了诸欲与诸有的过患之后，现在，为了阐明已实现的涅槃功德，她说了以“此不老”等开头的两首偈颂。其中，“此不老”是指，唯此（涅槃）自身无老，且是证得者无老之因，故为不老。“此不死”，于此亦是同理。“此不老不死”，是合两者而作赞叹之语。说“境地”(pada)，是因为它是欲解脱轮回之苦者应前往、应修行之处。无忧(asokaṃ)，因无忧之因，亦无忧。无敌对(asapattaṃ)，因无导致敌对之法。无壅塞(asambādhaṃ)，因无烦恼之壅塞。无过错(akhalitaṃ)，因无所谓过错的恶行。无畏(abhayaṃ)，因完全没有自我谴责等怖畏及轮回之畏。无热恼(nirupatāpaṃ)，因无苦之折磨及烦恼。所有这些都是针对不死大涅槃而说。因为当它通过听闻等方式而成就并呈现于她自身时，她仿佛要将它直接展示给他们看，因此说了“此”。

အဝိဂတမိဒံ ဗဟူဟိ အမတန္တိ ဣဒံ အမတံ နိဗ္ဗာနံ ဗဟူဟိ အနန္တအပရိမာဏေဟိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ အရိယေဟိ အဓိဂတံ ဉာတံ အတ္တနော ပစ္စက္ခံ ကတံ. န ကေဝလံ တေဟိ အဓိဂတမေဝ သန္ဓာယ ဝဒတိ, အထ ခေါ အဇ္ဇာပိ စ လဘနီယံ ဣဒါနိပိ အဓိဂမနီယံ အဓိဂန္တုံ သက္ကာ. ကေန လဘနီယန္တိ အာဟ ‘‘ယော ယောနိသော ပယုဉ္ဇတီ’’တိ, ယော ပုဂ္ဂလော ယောနိသော ဥပါယေန သတ္ထာရာ ဒိန္နဩဝါဒေ ဌတွာ ယုဉ္ဇတိ သမ္မာပယောဂဉ္စ ကရောတိ, တေန လဘနီယန္တိ ယောဇနာ. န စ သက္ကာ အဃဋမာနေနာတိ ယော ပန ယောနိသော န ပယုဉ္ဇတိ, တေန အဃဋမာနေန န စ သက္ကာ, ကဒါစိပိ လဒ္ဓုံ န သက္ကာယေဝါတိ အတ္ထော.

“此不死为众多人所证”是指，此不死涅槃已被无量无边的诸佛等圣者所证得、所了知、所亲证。这不仅是针对他们已经证得而言，而且至今仍可获得，现在仍可证得，是能够证得的。由谁而得呢？（她）说：“若有个人如理勤修。”其关联是：若有个人(puggala)依循善巧的方法，安住于导师所给予的教诫中，付出正当的努力，他便能获得。“不努力者则不能”是指，不如理勤修者，不努力者则不能，其义为：无论何时都不可能获得。

ဧဝံ ဘဏတိ သုမေဓာတိ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန သုမေဓာ ရာဇကညာ သံသာရေ အတ္တနော သံဝေဂဒီပနိံ ကာမေသု နိဗ္ဗေဓဘာဂိနိံ ဓမ္မကထံ ကထေတိ. သင်္ခါရဂတေ ရတိံ အလဘမာနာတိ အဏုမတ္တေပိ သင်္ခါရပဝတ္တေ အဘိရတိံ အဝိန္ဒန္တီ. အနုနေန္တီ အနိကရတ္တန္တိ အနိကရတ္တံ ရာဇာနံ သညာပေန္တီ. ကေသေ စ ဆမံ ခိပီတိ အတ္တနော ခဂ္ဂေန ဆိန္နေ ကေသေ စ ဘူမိယံ ခိပိ ဆဍ္ဍေသိ.

“苏美达(Sumedhā)如是说”是指，苏美达公主以如上所述的方式，宣说了能在轮回中警醒自己、并导向对诸欲厌离的法。“于诸行中不乐”是指，即使在最微细的诸行相续中也找不到乐趣。“劝导阿尼伽罗陀”是指，她在说服阿尼伽罗陀(Anikaratta)王。“投发于地”是指，她用自己的剑割下头发，将之抛弃于地。

ယာစတဿာ ပိတရံ သောတိ သော အနိကရတ္တော အဿာ သုမေဓာယ ပိတရံ ကောဉ္စရာဇာနံ ယာစတိ. ကိန္တိ ယာစတီတိ အာဟ ‘‘ဝိဿဇ္ဇေထ သုမေဓံ, ပဗ္ဗဇိတုံ ဝိမောက္ခသစ္စဒဿာ’’တိ, သုမေဓံ ရာဇပုတ္တိံ ပဗ္ဗဇိတုံ ဝိဿဇ္ဇေထ, သာ စ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိမောက္ခသစ္စဒဿာ အဝိပရီတနိဗ္ဗာနဒဿာဝိနီ ဟောတူတိ အတ္ထော.

“他请求她的父亲”是指，那位阿尼伽罗陀(Anikaratta)王向她，即苏美达的父亲贡伽(Koñca)王请求。他如何请求呢？（他）说：“请让苏美达出家，为见解脱实相。”意思是，请让公主苏美达出家，而她出家后，愿她成为得见解脱实相者、无颠倒地得见涅槃者。

သောကဘယဘီတာတိ [Pg.299] ဉာတိဝိယောဂါဒိဟေတုတော သဗ္ဗသ္မာပိ သံသာရဘယတော ဘီတာ ဉာဏုတ္တရဝသေန ဥတြာသိတာ. သိက္ခမာနာယာတိ သိက္ခမာနာယ သမာနာယ ဆ အဘိညာ သစ္ဆိကတာ, တတော ဧဝ အဂ္ဂဖလံ အရဟတ္တံ သစ္ဆိကတံ.

“为忧与畏所惧”是指，因亲属离别等原因而对一切轮回之畏感到怖畏，并因卓越的智慧而感到惊惧。“为在学尼时”是指，当她还是在学尼(sikkhamānā)时，证得了六神通，并由此证得了最高果位，即阿罗汉果。

အစ္ဆရိယမဗ္ဘုတံ တံ, နိဗ္ဗာနံ အာသိ ရာဇကညာယာတိ ရာဇပုတ္တိယာ သုမေဓာယ ကိလေသေဟိ ပရိနိဗ္ဗာနံ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဉ္စ အာသိ. ဆဠဘိညာဝ သိဒ္ဓိယာ ကထန္တိ စေ ပုဗ္ဗေနိဝါသစရိတံ, ယထာ ဗျာကရိ ပစ္ဆိမေ ကာလေတိ, ပစ္ဆိမေ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနကာလေ အတ္တနော ပုဗ္ဗေနိဝါသပရိယာပန္နစရိတံ ယထာ ဗျာကာသိ, တထာ တံ ဇာနိတဗ္ဗန္တိ.

“公主之涅槃，稀有又奇妙！”是指，公主苏美达的烦恼永尽之般涅槃，是稀有又奇妙的。若问：她如何成就六神通及宿住事迹？应知，就如她在最后，即诸蕴般涅槃之时，亲自讲述了自己过去生中的事迹那样。

ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ပန တာယ ယထာ ဗျာကတံ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဘဂဝတိ ကောဏာဂမနေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဘဂဝတိ ကောဏာဂမနေတိ ကောဏာဂမနေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ လောကေ ဥပ္ပန္နေ. သံဃာရာမမှိ နဝနိဝေသမှီတိ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ အဘိနဝနိဝေသိတေ အာရာမေ. သခိယော တိဿော ဇနိယော, ဝိဟာရဒါနံ အဒါသိမှာတိ ဓနဉ္ဇာနီ ခေမာ အဟဉ္စာတိ မယံ တိဿော သခိယော အာရာမံ သံဃဿ ဝိဟာရဒါနံ အဒမှ.

至于她所宣说的过去生平，为了加以说明，才说了“于世尊拘那含牟尼时”等。其中，“于世尊拘那含牟尼时”是指，当拘那含牟尼(Koṇāgamana)正自觉者出兴于世时。“于僧伽园林，于新住所中”是指，在为僧团新建立的园林中。“三位女友，我们施予住处”是指，达难阇尼(Dhanañjānī)、翅摩(Khemā)与我，我们三位女友将园林作为住处布施给了僧团。

ဒသက္ခတ္တုံ သတက္ခတ္တုန္တိ တဿ ဝိဟာရဒါနဿ အာနုဘာဝေန ဒသဝါရေ ဒေဝေသု ဥပပဇိမှ, တတော မနုဿေသု ဥပပဇ္ဇိတွာ ပုန သတက္ခတ္တုံ ဒေဝေသု ဥပပဇ္ဇိမှ, တတောပိ မနုဿေသု ဥပပဇ္ဇိတွာ ပုန ဒသသတက္ခတ္တုံ သဟဿဝါရံ ဒေဝေသု ဥပပဇ္ဇိမှ, တတောပိ မနုဿေသု ဥပပဇ္ဇိတွာ ပုန သတာနိ သတက္ခတ္တုံ ဒသသဟဿဝါရေ ဒေဝေသု ဥပပဇ္ဇိမှ, ကော ပန ဝါဒေါ မနုဿေသု. ဧဝံ မနုဿေသု ဥပ္ပန္နဝါရေသု ကထာဝ နတ္ထိ, အနေကသဟဿဝါရံ ဥပပဇ္ဇိမှာတိ အတ္ထော.

“十次百次”是指：由于布施住处的威力，我们十次投生于天界，之后投生于人间后又一百次投生于天界；从那里投生于人间后，又一千次投生于天界；从那里投生于人间后，又一万次投生于天界，更不用说在人间了。如此，在人间出生的次数是无法言说的，意思是投生了许多千次。

ဒေဝေသု မဟိဒ္ဓိကာ အဟုမှာတိ ဒေဝေသု ဥပပန္နကာလေ တသ္မိံ တသ္မိံ ဒေဝနိကာယေ မဟိဒ္ဓိကာ မဟာနုဘာဝါ အဟုမှ. မာနုသကမှိ ကော ပန ဝါဒေါတိ မနုဿတ္တလာဘေ မဟိဒ္ဓိကတာယ ကထာဝ နတ္ထိ. ဣဒါနိ တမေဝ မနုဿတ္တဘာဝေ ဥက္ကံသတံ မဟိဒ္ဓိကတံ ဒဿေန္တီ ‘‘သတ္တရတနဿ မဟေသီ, ဣတ္ထိရတနံ အဟံ အာသိ’’န္တိ အာဟ. တတ္ထ စက္ကရတနာဒီနိ သတ္တ ရတနာနိ ဧတဿ သန္တီတိ သတ္တရတနော, စက္ကဝတ္တီ, တဿ သတ္တရတနဿ. ဆဒေါသရဟိတာ [Pg.300] ပဉ္စကလျာဏာ အတိက္ကန္တမနုဿဝဏ္ဏာ အပတ္တဒိဗ္ဗဝဏ္ဏာတိ ဧဝမာဒိဂုဏသမန္နာဂမေန ဣတ္ထီသု ရတနဘူတာ အဟံ အဟောသိံ.

“‘于诸天中有大神通’，意指往生于天界时，在彼彼天众中，我等有大神通、大威力。‘于人间则何待言哉’，意指获得人身时，其神通广大更不待言。如今为显示其于人身中的超胜神通，而说：‘我为七宝之主的王后，我曾是女宝。’于此，‘七宝之主’(sattaratano)即拥有轮宝等七宝的转轮王(cakkavattī)；‘为彼七宝之主’(tassa sattaratanassa)即指为那位转轮王。‘女宝’(itthiratana)是指：远离六种过失，具足五种美德，肤色超越凡人而未及天人，因具足如是功德而成为女人中的珍宝。

သော ဟေတူတိ ယံ တံ ကောဏာဂမနဿ ဘဂဝတော ကာလေ သံဃဿ ဝိဟာရဒါနံ ကတံ, သော ယထာဝုတ္တာယ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိယာ စ ဟေတု. သော ပဘဝေါ တံ မူလန္တိ တဿေဝ ပရိယာယဝစနံ. သာဝ သာသနေ ခန္တီတိ သာ ဧဝ ဣဓ သတ္ထုသာသနေ ဓမ္မေ နိဇ္ဈာနက္ခန္တီ. တံ ပဌမသမောဓာနန္တိ တဒေဝ သတ္ထုသာသနဓမ္မေန ပဌမံ သမောဓာနံ ပဌမော သမာဂမော, တဒေဝ သတ္ထုသာသနဓမ္မေ အဘိရတာယ ပရိယောသာနေ နိဗ္ဗာနန္တိ ဖလူပစာရေန ကာရဏံ ဝဒတိ. ဣမာ ပန စတဿော ဂါထာ ထေရိယာ အပဒါနဿ ဝိဘာဝနဝသေန ပဝတ္တတ္တာ အပဒါနပါဠိယမ္ပိ သင်္ဂဟံ အာရောပိတာ.

“此因”是指在拘那含牟尼(Koṇāgamana)世尊的时代，为僧团布施精舍的行为，是获得如前所述天界成就的原因。“此根源”是“此因”的同义词。“彼于教法中的忍”是指在此导师的教法中对法的审虑忍。“那最初的结合”就是与导师的教法最初的结合、最初的相遇，就是欣喜于导师的教法，并最终证得涅槃——这是以果说因。这四首偈颂由于是为阐明长老尼的本行(apadāna)而说，所以也被收录到《本行》中。

ဩသာနဂါထာယ ဧဝံ ကရောန္တီတိ ယထာ မယာ ပုရိမတ္တဘာဝေ ဧတရဟိ စ ကတံ ပဋိပန္နံ, ဧဝံ အညေပိ ကရောန္တိ ပဋိပဇ္ဇန္တိ. ကေ ဧဝံ ကရောန္တီတိ အာဟ – ‘‘ယေ သဒ္ဒဟန္တိ ဝစနံ အနောမပညဿာ’’တိ, ဉေယျပရိယန္တိကဉာဏတာယ ပရိပုဏ္ဏပညဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဝစနံ ယေ ပုဂ္ဂလာ သဒ္ဒဟန္တိ ‘‘ဧဝမေတ’’န္တိ ဩကပ္ပန္တိ, တေ ဧဝံ ကရောန္တိ ပဋိပဇ္ဇန္တိ. ဣဒါနိ တာယ ဥက္ကံသဂတာယ ပဋိပတ္တိယာ တံ ဒဿေတုံ ‘‘နိဗ္ဗိန္ဒန္တိ ဘဝဂတေ, နိဗ္ဗိန္ဒိတွာ ဝိရဇ္ဇန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ယေ ဘဂဝတော ဝစနံ ယာထာဝတော သဒ္ဒဟန္တိ, တေ ဝိသုဒ္ဓိပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇန္တာ သဗ္ဗသ္မိံ ဘဝဂတေ တေဘူမကေ သင်္ခါရေ ဝိပဿနာပညာယ နိဗ္ဗိန္ဒန္တိ, နိဗ္ဗိန္ဒိတွာ စ ပန အရိယမဂ္ဂေန သဗ္ဗသော ဝိရဇ္ဇန္တိ, သဗ္ဗသ္မာပိ ဘဝဂတာ ဝိမုစ္စန္တီတိ အတ္ထော. ဝိရာဂေ အရိယမဂ္ဂေ အဓိဂတေ ဝိမုတ္တာယေဝ ဟောန္တီတိ.

关于结颂中的“他们如此行”：正如我在前世及今生所做、所行，其他人也如此做、如此行。谁如此行呢？说道：“那些信受无上慧者之言的人。”意思是：那些对正自觉者——其智慧因了知一切所知而圆满——的话语，信受且认可“诚然如此”的个人(puggala)，他们便如此做、如此行。现在，为了显示那已达究竟的修行，而说：“他们厌离于有，厌离后即离染。”其义为：那些如实信受世尊话语的人，行于清净之道，以观(vipassanā)慧厌离三界一切有为的存在；厌离之后，则通过圣道完全离染，意即从一切有中解脱。当证得离染的圣道时，他们便已解脱。

ဧဝမေတာ ထေရိကာဒယော သုမေဓာပရိယောသာနာ ဂါထာသဘာဂေန ဣဓ ဧကဇ္ဈံ သင်္ဂဟံ အာရူဠှာ ‘‘တိသတ္တတိပရိမာဏာ’’တိ. ဘာဏဝါရတော ပန ဒွါဓိကာ ဆသတမတ္တာ ထေရိယော ဂါထာ စ. တာ သဗ္ဗာပိ ယထာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာဝိကာဘာဝေန ဧကဝိဓာ, တထာ အသေခဘာဝေန ဥက္ခိတ္တပလိဃတာယ သံကိဏ္ဏပရိက္ခတာယ အဗ္ဗူဠှေသိကတာယ နိရဂ္ဂလတာယ ပန္နဘာရတာယ ဝိသညုတ္တတာယ ဒသသု အရိယဝါသေသု ဝုဋ္ဌဝါသတာယ စ, တထာ ဟိ တာ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနာ ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတာ ဧကာရက္ခာ စတုရာပဿေနာ [Pg.301] ပဏုန္နပစ္စေကသစ္စာ သမဝယသဋ္ဌေသနာ အနာဝိလသင်္ကပ္ပာ ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရာ သုဝိမုတ္တစိတ္တာ သုဝိမုတ္တပညာ စာတိ ဧဝမာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၃.၃၆၀) နယေန ဧကဝိဓာ.

如此，以长老尼(Therikā)为始，以须弥达(Sumedhā)为终的这些长老尼，其偈颂共计七十三首，被汇集于此。从诵品的角度来看，则有六百零二位长老尼及其偈颂。她们全部，既因是正自觉者的女弟子而为一类，也因是无学，已举起门闩、已填平壕沟、已拔出柱桩、无有门闩、已放下重担(pannabhāra)、已离系缚、已完成于十种圣住处安住而为一类。同样地，她们已舍断五支、具足六支、有单一的护卫、有四种依止、已去除个人谛、已平息寻觅、思惟无浊、身行轻安、心得善解脱、慧得善解脱，依此（见《长部》3.360）等方式亦为一类。

သမ္မုခါပရမ္မုခါဘေဒတော ဒုဝိဓာ. ယာ ဟိ သတ္ထုဓရမာနကာလေ အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိအာဒယော, တာ သမ္မုခါသာဝိကာ နာမ. ယာ ပန ဘဂဝတော ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနတော ပစ္ဆာ အဓိဂတဝိသေသာ, တာ သတိပိ သတ္ထုဓမ္မသရီရဿ ပစ္စက္ခဘာဝေ သတ္ထုသရီရဿ အပစ္စက္ခဘာဝတော ပရမ္မုခါသာဝိကာ နာမ. တထာ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တိပညာဝိမုတ္တိတာဝသေန. ဣဓ ပါဠိယာဂတာ ပန ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တာယေဝ. တထာ သာပဒါနနာပဒါနဘေဒတော. ယာသဉှိ ပုရိမေသု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေသု ပစ္စေကဗုဒ္ဓေသု သာဝကဗုဒ္ဓေသု ဝါ ပုညကိရိယာဝသေန ကတာဓိကာရတာသင်္ခါတံ အတ္ထိ အပဒါနံ, တာ သာပဒါနာ. ယာသံ တံ နတ္ထိ, တာ နာပဒါနာ. တထာ သတ္ထုလဒ္ဓူပသမ္ပဒါ သံဃတော လဒ္ဓူပသမ္ပဒါတိ ဒုဝိဓာ. ဂရုဓမ္မပဋိဂ္ဂဟဏမှိ လဒ္ဓူပသမ္ပဒါ မဟာပဇာပတိဂေါတမီ သတ္ထုသန္တိကာဝ လဒ္ဓူပသမ္ပဒတ္တာ သတ္ထုလဒ္ဓူပသမ္ပဒါ နာမ. သေသာ သဗ္ဗာပိ သံဃတော လဒ္ဓူပသမ္ပဒါ. တာပိ ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဥဘတောဥပသမ္ပန္နာတိ ဒုဝိဓာ. တတ္ထ ယာ တာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သဒ္ဓိံ နိက္ခန္တာ ပဉ္စသတာ သာကိယာနိယော, တာ ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုသံဃတော ဧဝ လဒ္ဓူပသမ္ပဒတ္တာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိံ ဌပေတွာ. ဣတရာ ဥဘတောဥပသမ္ပန္နာ ဥဘတောသံဃေ ဥပသမ္ပဒတ္တာ.

依当面与不当面之别而有两种。在导师住世时，出生于圣种的大爱道·乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)等人，称为当面女弟子。在世尊蕴般涅槃后证得殊胜的，即使导师的法身存在，但导师的色身已不在，因此称为不当面女弟子。又分为俱分解脱与慧解脱。此处巴利文中只提到俱分解脱者。再分为有本缘和无本缘。那些在过去诸佛、独觉佛或声闻佛处，因修习善行而积累了足够功德的，称为有本缘者；没有积累足够功德的，称为无本缘者。又分为从导师处获得具足戒和从僧团处获得具足戒两种。大爱道·乔达弥因接受八敬法而从导师处获得具足戒，所以是从导师处获得具足戒。其余所有比丘尼都从僧团处获得具足戒。她们又分为单部受具足戒和双部受具足戒两种。与大爱道·乔达弥一同出家的五百位释迦女，因为仅从比丘僧团获得了具足戒（大爱道·乔达弥除外），所以是单部受具足戒者。其他从比丘、比丘尼二部僧团获得具足戒的，是双部受具足戒者。

ဧဟိဘိက္ခုဒုကော ဝိယ ဧဟိဘိက္ခုနိဒုကော ဣဓ န လဗ္ဘတိ. ကသ္မာ? ဘိက္ခုနီနံ တထာ ဥပသမ္ပဒါယ အဘာဝတော. ယဒိ ဧဝံ ယံ တံ ထေရိဂါထာယ သုဘဒ္ဒါယ ကုဏ္ဍလကေသာယ ဝုတ္တံ –

此处不像“来，比丘！”那样有“来，比丘尼！”。为什么呢？因为比丘尼没有那样的受具足戒法。如果这样，那么在《长老尼偈》中，苏跋达·昆达拉给萨(Subhaddā Kuṇḍalakesā)所说：

‘‘နိဟစ္စ ဇာဏုံ ဝန္ဒိတွာ, သမ္မုခါ အဉ္ဇလိံ အကံ;

ဧဟိ ဘဒ္ဒေတိ မံ အဝစ, သာ မေ အာသူပသမ္ပဒါ’’တိ. (ထေရီဂါ. ၁၀၉);

“屈膝敬礼已，当面我合掌；彼告我‘来，贤善女！’，此即我之具足戒。”

တထာ အပဒါနေပိ –

同样，在《本行》(Apadāna)中也说：

‘‘အာယာစိတော တဒါ အာဟ, ဧဟိ ဘဒ္ဒေတိ နာယကော;

တဒါဟံ ဥပသမ္ပန္နာ, ပရိတ္တံ တောယမဒ္ဒသ’’န္တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၃.၄၄);

“我时恳切请，导师告我言：‘来，贤善女！’我即得具足戒，只见少许水。”

တံ [Pg.302] ကထန္တိ? နယိဒံ ဧဟိဘိက္ခုနိဘာဝေန ဥပသမ္ပဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဥပသမ္ပဒါယ ပန ဟေတုဘာဝတော ယာ သတ္ထု အာဏတ္တိ, သာ မေ အာသူပသမ္ပဒါတိ ဝုတ္တံ.

这怎么说呢？这不是指以“来，比丘尼！”的方式而受具足戒。而是说，由于导师的教令是得具足戒的因缘，她才说：“那便是我的具足戒”。

တထာ ဟိ ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဧဟိ, ဘဒ္ဒေ, ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇ ဥပသမ္ပဇ္ဇဿူတိ မံ အဝေါစ အာဏာပေသိ. သာ သတ္ထု အာဏာ မယှံ ဥပသမ္ပဒါယ ကာရဏတ္တာ ဥပသမ္ပဒါ အဟောသီ’’တိ. ဧတေနေဝ အပဒါနဂါထာယပိ အတ္ထော သံဝဏ္ဏိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

诚然，义注(aṭṭhakathā)中如是说：“‘来，贤善女！去比丘尼的住处，在比丘尼们面前出家、受具足戒吧’，他这样对我说，命令我。导师的那个命令，因为是我得具足戒的因缘，所以它本身就是具足戒。”应当明白，《本行》偈颂的含义也由此得到了解释。

ဧဝမ္ပိ ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂေ ဧဟိ ဘိက္ခုနီတိ ဣဒံ ကထန္တိ? ဧဟိဘိက္ခုနိဘာဝေန ဘိက္ခုနီနံ ဥပသမ္ပဒါယ အသဘာဝဇောတနဝစနံ တထာ ဥပသမ္ပဒါယ ဘိက္ခုနီနံ အဘာဝတော. ယဒိ ဧဝံ, ကထံ ဧဟိဘိက္ခုနီတိ ဝိဘင်္ဂေ နိဒ္ဒေသော ကတောတိ? ဒေသနာနယသောတပတိတဘာဝေန. အယဉှိ သောတပတိတတာ နာမ ကတ္ထစိ လဗ္ဘမာနဿာပိ အနာဟဋံ ဟောတိ.

同样，在《比丘尼分别》(Bhikkhunīvibhaṅga)中，“来，比丘尼！”此言何解？这是不阐明真实情况的言说，因为比丘尼并没有以“来，比丘尼！”的方式得具足戒。如果这样，为何在《分别》中要作“来，比丘尼！”的解释(niddesa)呢？是因其落入了教法的流类。这种所谓的“落入流类”，是指某个项目即使在某处可以找到，在此处也未被引述。

ယထာ အဘိဓမ္မေ မနောဓာတုနိဒ္ဒေသေ (ဓ. သ. ၅၆၆-၅၆၇) လဗ္ဘမာနမ္ပိ ဈာနင်္ဂံ ပဉ္စဝိညာဏသောတပတိတတာယ န ဥဒ္ဓဋံ ကတ္ထစိ ဒေသနာယ အသမ္ဘဝတော. ယထာ တတ္ထေဝ ဝတ္ထုနိဒ္ဒေသေ ဟဒယဝတ္ထု, ကတ္ထစိ အလဗ္ဘမာနဿာပိ ဂဟဏဝသေန. တထာ ဌိတကပ္ပိနိဒ္ဒေသေ. ယထာဟ –

正如在阿毗达摩(abhidhamma)的意界解释(manodhātuniddesa)（《法集论》566-567）中，禅支虽然可以得到，但因其落入五识之流，所以在任何教说中都没有被提出，因为它不可能存在。又如在那里关于所依(vatthu)的解释中，心所依处(hadayavatthu)虽然在某些地方无法获得，但却被接受。关于住劫者的解释也是如此。如说：

‘‘ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဌိတကပ္ပီ? အယဉ္စ ပုဂ္ဂလော သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော အဿ, ကပ္ပဿ စ ဥဍ္ဍယှနဝေလာ အဿ, နေဝ တာဝ ကပ္ပော ဥဍ္ဍယှေယျ, ယာဝါယံ ပုဂ္ဂလော န သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရောတီ’’တိ (ပု. ပ. ၁၇).

“又，何等人为住劫者？此人正为证悟须陀洹果而行道，又值此劫坏灭之时，然只要此人尚未证悟须陀洹果，此劫即不坏灭。”（《人施设论》17）

ဧဝမိဓာပိ အလဗ္ဘမာနဂဟဏဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ပရိကပ္ပဝစနဉှေတံ သစေ ဘဂဝါ ဘိက္ခုနိဘာဝယောဂျံ ကဉ္စိ မာတုဂါမံ ဧဟိ ဘိက္ခုနီတိ ဝဒေယျ, ဧဝမ္ပိ ဘိက္ခုနိဘာဝေါ သိယာတိ. ကသ္မာ ပန ဘဂဝါ ဧဝံ န ကထေသီတိ? တထာ ကတာဓိကာရာနံ အဘာဝတော. ယေ ပန ‘‘အနာသန္နသန္နိဟိတဘာဝတော’’တိ ကာရဏံ ဝတွာ ‘‘ဘိက္ခူ ဧဝ ဟိ သတ္ထု အာသန္နစာရီ သဒါ သန္နိဟိတာဝ, တသ္မာ တေ ‘ဧဟိဘိက္ခူ’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟန္တိ, န ဘိက္ခုနိယော’’တိ ဝဒန္တိ, တံ တေသံ မတိမတ္တံ. သတ္ထု အာသန္နဒူရဘာဝဿ ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗဘာဝါသိဒ္ဓတ္တာ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

于此亦应知，是就不可得者而言。此仅为假设之说——若世尊对某位具足比丘尼资格之女言：“来，比丘尼！”如是亦可得比丘尼之身份。然世尊何故不说此言？因无已作此功德者。至于有人以“不常亲近故”为由，谓“唯有比丘常随导师左右，故堪受‘来，比丘’之称，比丘尼则不堪”者，此仅彼等之臆见而已。因亲近或疏远导师，并不能证成其具格与否。诚如世尊所言——

‘‘သံဃာဋိကဏ္ဏေ [Pg.303] စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဂဟေတွာ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓော အဿ ပဒေ ပဒံ နိက္ခိပန္တော, သော စ ဟောတိ အဘိဇ္ဈာလု ကာမေသု တိဗ္ဗသာရာဂေါ ဗျာပန္နစိတ္တော ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပော မုဋ္ဌဿတိ အသမ္ပဇာနော အသမာဟိတော ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော ပါကတိန္ဒြိယော, အထ ခေါ သော အာရကာဝ မယှံ, အဟဉ္စ တဿ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဓမ္မဉှိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ပဿတိ, ဓမ္မံ အပဿန္တော န မံ ပဿတိ.

“诸比丘，纵有比丘执我僧伽梨角，步步紧随于后，然彼于诸欲贪婪、染着深重、心怀嗔恚、意念邪恶、失念、不正知、心无定、意散乱、诸根放逸，则彼实远离我，我亦远离彼。此何以故？诸比丘，彼比丘不见法故。不见法者，即不见我。

‘‘ယောဇနသတေ စေပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဟရေယျ. သော စ ဟောတိ အနဘိဇ္ဈာလု ကာမေသု န တိဗ္ဗသာရာဂေါ အဗျာပန္နစိတ္တော အပ္ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပော ဥပဋ္ဌိတဿတိ သမ္ပဇာနော သမာဟိတော ဧကဂ္ဂစိတ္တော သံဝုတိန္ဒြိယော, အထ ခေါ သော သန္တိကေဝ မယှံ, အဟဉ္စ တဿ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဓမ္မဉှိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဿတိ, ဓမ္မံ ပဿန္တော မံ ပဿတီ’’တိ (ဣတိဝု. ၉၂).

“诸比丘，纵彼比丘住于百由旬外，然彼于诸欲不贪、染着不深、心无嗔恚、意念清净、正念现前、正知、心定、意专、诸根守护，则彼实邻近我，我亦邻近彼。此何以故？诸比丘，彼比丘见法故。见法者，即见我。”（《如是语》92）

တသ္မာ အကာရဏံ ဒေသတော သတ္ထု အာသန္နာနာသန္နတာ. အကတာဓိကာရတာယ ပန ဘိက္ခုနီနံ တတ္ထ အယောဂျတာ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဧဟိဘိက္ခုနိဒုကော ဣဓ န လဗ္ဘတီ’’တိ. ဧဝံ ဒုဝိဓာ.

是故，就处所而言，亲近或疏远导师并非其因。然因比丘尼未作此功德，故于此不堪受。是故言：“于此不得‘来，比丘尼’二字（之授戒）。”如是为二种。

အဂ္ဂသာဝိကာ, မဟာသာဝိကာ, ပကတိသာဝိကာတိ တိဝိဓာ. တတ္ထ ခေမာ, ဥပ္ပလဝဏ္ဏာတိ ဣမာ ဒွေ ထေရိယော အဂ္ဂသာဝိကာ နာမ. ကာမံ သဗ္ဗာပိ ခီဏာသဝတ္ထေရိယော သီလသုဒ္ဓိအာဒိကေ သမ္ပာဒေန္တိယော စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပဋ္ဌိတစိတ္တာ သတ္တဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေတွာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အနဝသေသတော ကိလေသေ ခေပေတွာ အဂ္ဂဖလေ ပတိဋ္ဌဟန္တိ. တထာပိ ယထာ သဒ္ဓါဝိမုတ္တတော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တဿ ပညာဝိမုတ္တတော စ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တဿ ပုဗ္ဗဘာဂဘာဝနာဝိသေသသိဒ္ဓေါ ဣစ္ဆိတော ဝိသေသော, ဧဝံ အဘိနီဟာရမဟန္တတာပုဗ္ဗယောဂမဟန္တတာဟိသသန္တာနေ သာတိသယဂုဏဝိသေသဿ နိပ္ဖာဒိတတ္တာ သီလာဒီဟိ ဂုဏေဟိ မဟန္တာ သာဝိကာတိ မဟာသာဝိကာ. တေသုယေဝ ပန ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေသု ပါမောက္ခဘာဝေန ဓုရဘူတာနံ သမ္မာဒိဋ္ဌိသမ္မာသမာဓီနံ သာတိသယကိစ္စာနုဘာဝနိဗ္ဗတ္တိယာ ကာရဏဘူတာယ တဇ္ဇာဘိနီဟာရတာယ သက္ကစ္စံ နိရန္တရံ စိရကာလသမ္ဘူတာယ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ ယထာက္ကမံ ပညာယ သမာဓိမှိ စ ဥက္ကံသပါရမိပ္ပတ္တိယာ သဝိသေသံ [Pg.304] သဗ္ဗဂုဏေဟိ အဂ္ဂဘာဝေ ဌိတတ္တာ တာ ဒွေပိ အဂ္ဂသာဝိကာ နာမ. မဟာပဇာပတိဂေါတမိအာဒယော ပန အဘိနီဟာရမဟန္တတာယ ပုဗ္ဗယောဂမဟန္တတာယ စ ပဋိလဒ္ဓဂုဏဝိသေသဝသေန မဟတိယော သာဝိကာတိ မဟာသာဝိကာ နာမ. ဣတရာ ထေရိကာ တိဿာ ဝီရာ ဓီရာတိ ဧဝမာဒိကာ အဘိနီဟာရမဟန္တတာဒီနံ အဘာဝေန ပကတိသာဝိကာ နာမ. တာ ပန အဂ္ဂသာဝိကာ ဝိယ မဟာသာဝိကာ ဝိယ စ န ပရိမိတာ, အထ ခေါ အနေကသတာနိ အနေကသဟဿာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ အဂ္ဂသာဝိကာဒိဘေဒတော တိဝိဓာ. တထာ သုညတဝိမောက္ခာဒိဘေဒတော တိဝိဓာ.

女弟子有上首女弟子、大女弟子、普通女弟子三种。其中，谶摩(Khemā)与莲花色此二位长老尼，名为上首女弟子。诚然，所有漏尽长老尼皆圆满戒清净等，于四念处善安住心，如实修习七觉支，依道次第尽除诸漏，安住于最高果位。即便如此，犹如信解脱者与见至者、慧解脱者与俱分解脱者，虽同样证得前分修习之殊胜，然仍有其所求之差异；同理，此等圣者因宿愿宏大、往昔修行宏大，于自身相续中成就超胜功德，以戒等功德广大故，名为大女弟子。而彼二位又于菩提分法中居于首要，正见与正定生起超胜作用，此乃源于相应之宿愿，以恭敬心、无间断、长时期修习正行，次第于慧、定达到究竟波罗蜜，以一切功德超胜而住于最上之位，故此二位名为上首女弟子。至于大爱道·乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)等，则因宿愿宏大、往昔修行宏大而得殊胜功德，为大女弟子，故名大女弟子。其他长老尼，如帝须(Tissā)、毗罗(Vīrā)、智贤(Dhīrā)等，因无宏大宿愿等，名为普通女弟子。然此等普通女弟子，不像上首女弟子与大女弟子数量有限，当知有成百上千之多。如是，依上首女弟子等之别，分为三种。同样，依空解脱等之别，亦分为三种。

ပဋိပဒါဒိဝိဘာဂေန စတုဗ္ဗိဓာ. ဣန္ဒြိယာဓိကဝိဘာဂေန ပဉ္စဝိဓာ. တထာ ပဋိပတ္တိယာဒိဝိဘာဂေန ပဉ္စဝိဓာ. အနိမိတ္တဝိမုတ္တာဒိဝသေန ဆဗ္ဗိဓာ. အဓိမုတ္တိဘေဒေန သတ္တဝိဓာ. ဓုရပဋိပဒါဒိဝိဘာဂေန အဋ္ဌဝိဓာ. ဝိမုတ္တိဝိဘာဂေန နဝဝိဓာ ဒသဝိဓာ စ. တာ ပနေတာ ယထာဝုတ္တေန ဓုရဘေဒေန ဝိဘဇ္ဇမာနာ ဝီသတိ ဟောန္တိ, ပဋိပဒါဝိဘာဂေန ဝိဘဇ္ဇမာနာ စတ္တာလီသ ဟောန္တိ. ပုန ပဋိပဒါဘေဒေန ဓုရဘေဒေန ဝိဘဇ္ဇမာနာ အသီတိ ဟောန္တိ. အထ ဝါ သုညတာဝိမုတ္တာဒိဝိဘာဂေန ဝိဘဇ္ဇမာနာ စတ္တာလီသာဓိကာနိ ဒွေသတာနိ ဟောန္တိ. ပုန ဣန္ဒြိယာဓိကဝိဘာဂေန ဝိဘဇ္ဇမာနာ ဒွိသတုတ္တရသဟဿံ ဟောန္တီတိ. ဧဝမေတာသံ ထေရီနံ အတ္တနော ဂုဏဝသေနေဝ အနေကဘေဒဘိန္နတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရော ပန ဟေဋ္ဌာ ထေရဂါထာသံဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ.

依行道等之别，分为四种。依根增上之别，分为五种。同样，依行道等之别，亦分为五种。依无相解脱等，分为六种。依胜解之别，分为七种。依行道之重担等之别，分为八种。依解脱之别，分为九种及十种。又，此等若依前述重担之别分，则有二十种；若依行道之别分，则有四十种。复次，若依行道之别与重担之别分，则有八十种。又或，若依空解脱等之别分，则有二百四十种。复次，若依根增上之别分，则有一千二百种。如是当知，此等长老尼因自身功德之力，而有多种类别。此为纲要，广说则当下依《长老偈》释义所述之理趣而知。

သုမေဓာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

须弥陀长老尼偈释义终。

မဟာနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

大品释义终。

နိဂမနဂါထာ

结语偈

ဧတ္တာဝတာ [Pg.305] စ –

至此——

‘‘ယေ တေ သမ္ပန္နသဒ္ဓမ္မာ, ဓမ္မရာဇဿ သတ္ထုနော;

ဩရသာ မုခဇာ ပုတ္တာ, ဒါယာဒါ ဓမ္မနိမ္မိတာ.

彼等正法具足者，法王导师之胸生子、口生子，法嗣、法所化生者。

‘‘သီလာဒိဂုဏသမ္ပန္နာ, ကတကိစ္စာ အနာသဝါ;

သုဘူတိအာဒယော ထေရာ, ထေရိယော ထေရိကာဒယော.

戒等功德具足，所作已办，无有诸漏；须菩提等诸长老，及诸长老尼等。

‘‘တေဟိ ယာ ဘာသိတာ ဂါထာ, အညဗျာကရဏာဒိနာ;

တာ သဗ္ဗာ ဧကတော ကတွာ, ထေရဂါထာတိ သင်္ဂဟံ.

彼等以自证宣说等所说诸偈，将此一切汇集一处，成《长老偈》之合集。

‘‘အာရောပေသုံ မဟာထေရာ, ထေရီဂါထာတိ တာဒိနော;

တာသံ အတ္ထံ ပကာသေတုံ, ပေါရာဏဋ္ဌကထာနယံ.

诸大长老，如是者，亦编集《长老尼偈》；为阐明其义，遵循古义注之法。

‘‘နိဿာယ ယာ သမာရဒ္ဓါ, အတ္ထသံဝဏ္ဏနာ မယာ;

သာ တတ္ထ ပရမတ္ထာနံ, တတ္ထ တတ္ထ ယထာရဟံ.

我所依循而作之义释，于其中处处随宜，阐明究竟之义，

‘‘ပကာသနာ ပရမတ္ထဒီပနီ, နာမ နာမတော;

သမ္ပတ္တာ ပရိနိဋ္ဌာနံ, အနာကုလဝိနိစ္ဆယာ;

ဒွါနဝုတိပရိမာဏာ, ပါဠိယာ ဘာဏဝါရတော.

名为《胜义灯》之阐释，抉择明晰，已臻圆满；依巴利圣典之诵品计，其量为九十二。

‘‘ဣတိ တံ သင်္ခရောန္တေန, ယံ တံ အဓိဂတံ မယာ;

ပုညံ တဿာနုဘာဝေန, လောကနာထဿ သာသနံ.

如是编纂此释，我所获之一切功德，愿以彼力，令世间怙主之教法，

‘‘ဩဂါဟေတွာ ဝိသုဒ္ဓါယ, သီလာဒိပဋိပတ္တိယာ;

သဗ္ဗေပိ ဒေဟိနော ဟောန္တု, ဝိမုတ္တိရသဘာဂိနော.

令一切有情深入清净之戒等行道，皆得同飨解脱之味。

‘‘စိရံ တိဋ္ဌတု လောကသ္မိံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနံ;

တသ္မိံ သဂါရဝါ နိစ္စံ, ဟောန္တု သဗ္ဗေပိ ပါဏိနော.

愿正等觉者教法，久住于世间；愿一切有情众，恒于此法生恭敬。

‘‘သမ္မာ ဝဿတု ကာလေန, ဒေဝေါပိ ဇဂတီပတိ;

သဒ္ဓမ္မနိရတော လောကံ, ဓမ္မေနေဝ ပသာသတူ’’တိ.

愿天神应时降甘霖，世间主乐于正法，以正法治理天下。

ဗဒရတိတ္ထဝိဟာရဝါသိနာ အာစရိယဓမ္မပါလတ္ထေရေန

住于跋陀罗铁塔寺之法护阿阇梨长老

ကတာ

所造

ထေရီဂါထာနံ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《长老尼偈》义释终。

ထေရီဂါထာ-အဋ္ဌကထာ နိဋ္ဌိတာ.

《长老尼偈》义注终。