Tipiṭaka Translation

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

Con xin thành kính đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác.

ခုဒ္ဒကနိကာယေ

Tiểu Bộ Kinh

ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာ

Chú giải Tiểu Tụng

ဂန္ထာရမ္ဘကထာ

Lời Mở Đầu

ဗုဒ္ဓံ [Pg.1] သရဏံ ဂစ္ဆာမိ;

ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ;

သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီတိ.

Con xin quy y Phật; Con xin quy y Pháp; Con xin quy y Tăng.

အယံ သရဏဂမနနိဒ္ဒေသော ခုဒ္ဒကာနံ အာဒိ.

Phần giải về quy y Tam Bảo này là phần đầu của các Tiểu Kinh.

ဣမဿ ဒါနိ အတ္ထံ ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကဋ္ဌကထာယ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ –

Bây giờ, để giải thích, phân tích, và làm cho rõ ràng ý nghĩa của (bài kinh) này bằng bộ Chú giải Tiểu Tụng tên là Paramatthajotikā, điều sau đây được nói lên:

ဥတ္တမံ ဝန္ဒနေယျာနံ, ဝန္ဒိတွာ ရတနတ္တယံ;

ခုဒ္ဒကာနံ ကရိဿာမိ, ကေသဉ္စိ အတ္ထဝဏ္ဏနံ.

Sau khi đảnh lễ Tam Bảo, bậc tối thượng đáng được tán dương, tôi sẽ thực hiện việc chú giải ý nghĩa của một số kinh trong Tiểu Bộ.

ခုဒ္ဒကာနံ ဂမ္ဘီရတ္တာ, ကိဉ္စာပိ အတိဒုက္ကရာ;

ဝဏ္ဏနာ မာဒိသေနေသာ, အဗောဓန္တေန သာသနံ.

Mặc dù việc chú giải này rất khó thực hiện đối với người như tôi, người không thấu hiểu giáo pháp, vì sự thâm sâu của các kinh trong Tiểu Bộ.

အဇ္ဇာပိ တု အဗ္ဗောစ္ဆိန္နော, ပုဗ္ဗာစရိယနိစ္ဆယော;

တထေဝ စ ဌိတံ ယသ္မာ, နဝင်္ဂံ သတ္ထုသာသနံ.

Tuy nhiên, cho đến ngày nay, sự quyết định của các vị cổ sư vẫn không bị gián đoạn; và bởi vì giáo pháp chín chi phần của Bậc Đạo Sư vẫn tồn tại như vậy.

တသ္မာဟံ ကာတုမိစ္ဆာမိ, အတ္ထသံဝဏ္ဏနံ ဣမံ;

သာသနဉ္စေဝ နိဿာယ, ပေါရာဏဉ္စ ဝိနိစ္ဆယံ.

Do đó, nương tựa vào cả giáo pháp và sự quyết định của các vị cổ sư, tôi mong muốn thực hiện việc chú giải ý nghĩa này.

သဒ္ဓမ္မဗဟုမာနေန, နာတ္တုက္ကံသနကမျတာ;

နာညေသံ ဝမ္ဘနတ္ထာယ, တံ သုဏာထ သမာဟိတာတိ.

Với lòng tôn kính sâu sắc đối với Chánh pháp, không phải vì muốn tự tán dương mình, cũng không phải vì muốn chê bai người khác, xin quý vị hãy lắng nghe điều đó với tâm định tĩnh.

ခုဒ္ဒကဝဝတ္ထာနံ

Sự Phân Định Các Kinh Tiểu Bộ

တတ္ထ [Pg.2] ‘‘ခုဒ္ဒကာနံ ကရိဿာမိ, ကေသဉ္စိ အတ္ထဝဏ္ဏန’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ခုဒ္ဒကာနိ တာဝ ဝဝတ္ထပေတွာ ပစ္ဆာ အတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမိ. ခုဒ္ဒကာနိ နာမ ခုဒ္ဒကနိကာယဿ ဧကဒေသော, ခုဒ္ဒကနိကာယော နာမ ပဉ္စန္နံ နိကာယာနံ ဧကဒေသော. ပဉ္စ နိကာယာ နာမ –

Trong đó, vì đã được nói rằng: 'tôi sẽ thực hiện việc chú giải ý nghĩa của một số kinh trong Tiểu Bộ', nên trước hết, sau khi đã xác định các kinh Tiểu Bộ, tôi sẽ thực hiện việc chú giải ý nghĩa. Các kinh Tiểu Bộ là một phần của Tiểu Bộ Kinh (Khuddaka Nikāya), và Tiểu Bộ Kinh là một phần của năm Bộ Kinh (Nikāya). Năm Bộ Kinh là:

ဒီဃမဇ္ဈိမသံယုတ္တ, အင်္ဂုတ္တရိကခုဒ္ဒကာ;

နိကာယာ ပဉ္စ ဂမ္ဘီရာ, ဓမ္မတော အတ္ထတော စိမေ.

Trường Bộ, Trung Bộ, Tương Ưng Bộ, Tăng Chi Bộ và Tiểu Bộ; năm Bộ Kinh này thâm sâu cả về pháp và về nghĩa.

တတ္ထ ဗြဟ္မဇာလသုတ္တာဒီနိ စတုတ္တိံသ သုတ္တာနိ ဒီဃနိကာယော. မူလပရိယာယသုတ္တာဒီနိ ဒိယဍ္ဎသတံ ဒွေ စ သုတ္တာနိ မဇ္ဈိမနိကာယော. ဩဃတရဏသုတ္တာဒီနိ သတ္တ သုတ္တသဟဿာနိ သတ္တ စ သုတ္တသတာနိ ဒွါသဋ္ဌိ စ သုတ္တာနိ သံယုတ္တနိကာယော. စိတ္တပရိယာဒါနသုတ္တာဒီနိ နဝ သုတ္တသဟဿာနိ ပဉ္စ စ သုတ္တသတာနိ သတ္တပညာသဉ္စ သုတ္တာနိ အင်္ဂုတ္တရနိကာယော. ခုဒ္ဒကပါဌော, ဓမ္မပဒံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, သုတ္တနိပါတော, ဝိမာနဝတ္ထု, ပေတဝတ္ထု, ထေရဂါထာ, ထေရီဂါထာ, ဇာတကံ, နိဒ္ဒေသော, ပဋိသမ္ဘိဒါ, အပဒါနံ, ဗုဒ္ဓဝံသော, စရိယာပိဋကံ, ဝိနယာဘိဓမ္မပိဋကာနိ, ဌပေတွာ ဝါ စတ္တာရော နိကာယေ အဝသေသံ ဗုဒ္ဓဝစနံ ခုဒ္ဒကနိကာယော.

Trong đó, ba mươi bốn kinh bắt đầu bằng kinh Phạm Võng là Trường Bộ Kinh. Một trăm năm mươi hai kinh bắt đầu bằng kinh Căn Bản Pháp Môn là Trung Bộ Kinh. Bảy ngàn bảy trăm sáu mươi hai kinh bắt đầu bằng kinh Vượt Bộc Lưu là Tương Ưng Bộ Kinh. Chín ngàn năm trăm năm mươi bảy kinh bắt đầu bằng kinh Quán Tâm là Tăng Chi Bộ Kinh. Tiểu Tụng, Pháp Cú, Phật Tự Thuyết, Phật Thuyết Như Vậy, Kinh Tập, Chuyện Thiên Cung, Chuyện Ngạ Quỷ, Trưởng Lão Kệ, Trưởng Lão Ni Kệ, Bổn Sanh, Nghĩa Tích, Vô Ngại Giải Đạo, Thánh Nhân Ký Sự, Phật Sử, Hạnh Tạng, cùng với Tạng Luật và Tạng Vi Diệu Pháp, [tất cả] là Tiểu Bộ Kinh. Hoặc là, ngoại trừ bốn Bộ Kinh, phần còn lại của lời Phật dạy là Tiểu Bộ Kinh.

ကသ္မာ ပနေသ ခုဒ္ဒကနိကာယောတိ ဝုစ္စတိ? ဗဟူနံ ခုဒ္ဒကာနံ ဓမ္မက္ခန္ဓာနံ သမူဟတော နိဝါသတော စ. သမူဟနိဝါသာ ဟိ ‘‘နိကာယော’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အညံ ဧကနိကာယမ္ပိ သမနုပဿာမိ ဧဝံ စိတ္တံ, ယထယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ (သံ. နိ. ၃.၁၀၀). ပေါဏိကနိကာယော, စိက္ခလ္လိကနိကာယော’’တိ ဧဝမာဒီနိ စေတ္ထ သာဓကာနိ သာသနတော လောကတော စ. အယမဿ ခုဒ္ဒကနိကာယဿ ဧကဒေသော. ဣမာနိ သုတ္တန္တပိဋကပရိယာပန္နာနိ အတ္ထတော ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုဉ္စ အဓိပ္ပေတာနိ ခုဒ္ဒကာနိ, တေသမ္ပိ ခုဒ္ဒကာနံ သရဏသိက္ခာပဒဒွတ္တိံသာကာရကုမာရပဉှမင်္ဂလသုတ္တ- ရတနသုတ္တတိရောကုဋ္ဋနိဓိကဏ္ဍမေတ္တသုတ္တာနံ ဝသေန နဝပ္ပဘေဒေါ ခုဒ္ဒကပါဌော အာဒိ အာစရိယပရမ္ပရာယ ဝါစနာမဂ္ဂံ အာရောပိတဝသေန န ဘဂဝတာ ဝုတ္တဝသေန. ဘဂဝတာ ဟိ ဝုတ္တဝသေန –

Nhưng tại sao nó được gọi là Tiểu Bộ Kinh? Vì là nơi tập hợp và trú xứ của nhiều pháp uẩn nhỏ. Thật vậy, nơi tập hợp và trú xứ được gọi là 'nikāya'. 'Này các Tỳ khưu, Ta không thấy một tập hợp (nikāya) nào khác đa dạng như vậy, này các Tỳ khưu, đó là các loài bàng sanh. Tập hợp của Poṇika, tập hợp của Cikkhallika,' những câu như vậy là bằng chứng cho điều này, cả trong giáo pháp và trong thế gian. Đây là một phần của Tiểu Bộ Kinh này. Những kinh nhỏ này, thuộc về Tạng Kinh, được dự định để giải thích, phân tích và làm rõ về mặt ý nghĩa. Trong số những kinh nhỏ đó, Tiểu Tụng, với chín phần là Quy y, Học giới, Ba mươi hai thể trược, Vấn đáp Sa di, kinh Hạnh Phúc, kinh Châu Báu, kinh Ngoài Bức Tường, kinh Tích Trữ và kinh Từ Bi, là phần đầu theo cách được đưa vào dòng truyền khẩu của các vị thầy kế thừa, chứ không phải theo cách được Đức Thế Tôn thuyết giảng. Thật vậy, theo cách được Đức Thế Tôn thuyết giảng thì –

‘‘အနေကဇာတိသံသာရံ, သန္ဓာဝိဿံ အနိဗ္ဗိသံ;

ဂဟကာရံ ဂဝေသန္တော, ဒုက္ခာ ဇာတိ ပုနပ္ပုနံ.

Ta lang thang trong vòng luân hồi vô số kiếp, tìm kiếm kẻ xây nhà mà không gặp. Sanh đi sanh lại, thật là khổ!

‘‘ဂဟကာရက [Pg.3] ဒိဋ္ဌောသိ, ပုန ဂေဟံ န ကာဟသိ;

သဗ္ဗာ တေ ဖာသုကာ ဘဂ္ဂါ, ဂဟကူဋံ ဝိသင်္ခတံ;

ဝိသင်္ခါရဂတံ စိတ္တံ, တဏှာနံ ခယမဇ္ဈဂါ’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၅၃-၁၅၄) –

Hỡi kẻ xây nhà, ngươi đã bị thấy! Ngươi sẽ không xây nhà nữa. Tất cả rui mè của ngươi đã bị gãy, đòn nóc đã bị phá tan. Tâm đã đạt đến vô vi, đã chứng đắc sự đoạn tận ái dục.

ဣဒံ ဂါထာဒွယံ သဗ္ဗဿာပိ ဗုဒ္ဓဝစနဿ အာဒိ. တဉ္စ မနသာဝ ဝုတ္တဝသေန, န ဝစီဘေဒံ ကတွာ ဝုတ္တဝသေန. ဝစီဘေဒံ ပန ကတွာ ဝုတ္တဝသေန –

Hai bài kệ này là phần đầu của tất cả lời Phật dạy. Và đó là (phần đầu) theo cách được nói ra bằng ý, không phải theo cách được nói ra bằng lời. Nhưng theo cách được nói ra bằng lời thì –

‘‘ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ,အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ;

အထဿ ကင်္ခါ ဝပယန္တိ သဗ္ဗာ,ယတော ပဇာနာတိ သဟေတုဓမ္မ’’န္တိ. (ဥဒါ. ၁;

မဟာဝ. ၁) –

Khi các pháp hiện khởi đến vị Bà-la-môn nhiệt tâm, thiền định, bấy giờ mọi nghi ngờ của vị ấy đều tan biến, vì vị ấy đã tuệ tri pháp cùng với nhân của nó.

အယံ ဂါထာ အာဒိ. တသ္မာ ယွာယံ နဝပ္ပဘေဒေါ ခုဒ္ဒကပါဌော ဣမေသံ ခုဒ္ဒကာနံ အာဒိ, တဿ အာဒိတော ပဘုတိ အတ္ထသံဝဏ္ဏနံ အာရဘိဿာမိ.

Bài kệ này là phần đầu. Do đó, Tiểu Tụng có chín phần này là phần đầu của các kinh Tiểu Bộ này, và tôi sẽ bắt đầu việc chú giải ý nghĩa của nó kể từ phần đầu.

နိဒါနသောဓနံ

Sự Thẩm Tra Duyên Khởi

တဿ စာယမာဒိ ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ. တဿာယံ အတ္ထဝဏ္ဏနာယ မာတိကာ –

Và phần đầu của nó là: 'Con xin quy y Phật, con xin quy y Pháp, con xin quy y Tăng'. Đây là đề mục cho phần chú giải ý nghĩa của nó:

‘‘ကေန ကတ္ထ ကဒါ ကသ္မာ, ဘာသိတံ သရဏတ္တယံ;

ကသ္မာ စိဓာဒိတော ဝုတ္တ, မဝုတ္တမပိ အာဒိတော.

Tam Quy được ai nói ra, ở đâu, khi nào, tại sao? Và tại sao ở đây nó được nói ở phần đầu, mặc dù không được (Đức Như Lai) nói ở phần đầu?

‘‘နိဒါနသောဓနံ ကတွာ, ဧဝမေတ္ထ တတော ပရံ;

ဗုဒ္ဓံ သရဏဂမနံ, ဂမကဉ္စ ဝိဘာဝယေ.

Như vậy ở đây, sau khi đã thẩm tra duyên khởi, sau đó nên làm sáng tỏ sự quy y Phật và người quy y.

‘‘ဘေဒါဘေဒံ ဖလဉ္စာပိ, ဂမနီယဉ္စ ဒီပယေ;

ဓမ္မံ သရဏမိစ္စာဒိ, ဒွယေပေသ နယော မတော.

Nên trình bày sự phá vỡ và không phá vỡ (của sự quy y), quả của nó, và đối tượng được quy y. Phương pháp này cũng được hiểu tương tự đối với hai câu còn lại: 'quy y Pháp', v.v.

‘‘အနုပုဗ္ဗဝဝတ္ထာနေ, ကာရဏဉ္စ ဝိနိဒ္ဒိသေ;

သရဏတ္တယမေတဉ္စ, ဥပမာဟိ ပကာသယေ’’တိ.

Trong việc xác định thứ tự, nên chỉ rõ nguyên nhân; và nên làm sáng tỏ Tam Quy này bằng các ví dụ.

တတ္ထ ပဌမဂါထာယ တာဝ ဣဒံ သရဏတ္တယံ ကေန ဘာသိတံ, ကတ္ထ ဘာသိတံ, ကဒါ ဘာသိတံ, ကသ္မာ ဘာသိတံ အဝုတ္တမပိစာဒိတော တထာဂတေန ကသ္မာ ဣဓာဒိတော ဝုတ္တန္တိ ပဉ္စ ပဉှာ.

Trong đó, trước hết đối với bài kệ đầu tiên, có năm câu hỏi: Tam Quy này được ai nói ra, được nói ra ở đâu, được nói ra khi nào, tại sao được nói ra, và mặc dù không được Đức Như Lai nói ở phần đầu, tại sao ở đây nó lại được nói ở phần đầu?

တေသံ [Pg.4] ဝိဿဇ္ဇနာ ကေန ဘာသိတန္တိ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ, န သာဝကေဟိ, န ဣသီဟိ, န ဒေဝတာဟိ. ကတ္ထာတိ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. ကဒါတိ အာယသ္မန္တေ ယသေ သဒ္ဓိံ သဟာယကေဟိ အရဟတ္တံ ပတ္တေ ဧကသဋ္ဌိယာ အရဟန္တေသု ဗဟုဇနဟိတာယ လောကေ ဓမ္မဒေသနံ ကရောန္တေသု. ကသ္မာတိ ပဗ္ဗဇ္ဇတ္ထဉ္စ ဥပသမ္ပဒတ္ထဉ္စ. ယထာဟ –

Sự giải đáp cho những câu hỏi ấy (như sau): (Câu hỏi) ‘Do ai nói?’ (Đáp:) Do đức Thế Tôn nói, không phải do các vị Thinh văn, không phải do các vị ẩn sĩ, không phải do chư thiên. (Câu hỏi) ‘Ở đâu?’ (Đáp:) Tại vườn Lộc Uyển, nơi chư Tiên đọa xứ, ở thành Bārāṇasī. (Câu hỏi) ‘Khi nào?’ (Đáp:) Khi trưởng lão Yasa cùng với các bạn hữu đã chứng đắc A-la-hán quả, khi sáu mươi mốt vị A-la-hán đang thuyết pháp trong thế gian vì lợi ích cho nhiều người. (Câu hỏi) ‘Vì sao?’ (Đáp:) Vì mục đích xuất gia và vì mục đích cụ túc giới. Như đã nói rằng –

‘‘ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော. ပဌမံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒါပေတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကာရာပေတွာ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒာပေတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒါပေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဏှာပေတွာ ‘ဧဝံ ဝဒေဟီ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’’တိ (မဟာဝ. ၃၄).

‘Này các Tỳ khưu, nên cho xuất gia, nên cho thọ cụ túc giới như thế này. Trước tiên, cho cạo tóc râu, cho đắp y cà-sa, cho mặc y trên lệch một bên vai, cho đảnh lễ chân các vị Tỳ khưu, cho ngồi chồm hổm, cho chắp tay, rồi bảo rằng: ‘Hãy nói như vầy: Con xin quy y Phật, con xin quy y Pháp, con xin quy y Tăng.’’

ကသ္မာ စိဓာဒိတော ဝုတ္တန္တိ ဣဒဉ္စ နဝင်္ဂံ သတ္ထုသာသနံ တီဟိ ပိဋကေဟိ သင်္ဂဏှိတွာ ဝါစနာမဂ္ဂံ အာရောပေန္တေဟိ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ ယသ္မာ ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဒေဝမနုဿာ ဥပါသကဘာဝေန ဝါ ပဗ္ဗဇိတဘာဝေန ဝါ သာသနံ ဩတရန္တိ, တသ္မာ သာသနောတာရဿ မဂ္ဂဘူတတ္တာ ဣဓ ခုဒ္ဒကပါဌေ အာဒိတော ဝုတ္တန္တိ ဉာတဗ္ဗံ.

(Câu hỏi) ‘Vì sao ở đây được nói lúc ban đầu?’ (Đáp:) Nên biết rằng: Bởi vì các vị cổ sư, sau khi kết tập Tiểu Bộ này và giáo pháp của Bậc Đạo Sư gồm chín chi phần bằng ba tạng và thiết lập dòng văn cú, (đã đặt ở đầu) vì rằng do con đường này (tức là Tam quy) mà chư thiên và loài người đi vào giáo pháp với tư cách là cận sự nam hoặc với tư cách là người xuất gia. Do đó, vì là con đường để đi vào giáo pháp, nên (Tam quy) được nói ở phần đầu trong Tiểu Bộ này.

ကတံ နိဒါနသောဓနံ.

Phần thanh lọc duyên khởi đã xong.

၁. သရဏတ္တယဝဏ္ဏနာ

1. Giải Thích Về Tam Quy

ဗုဒ္ဓဝိဘာဝနာ

Giải Thích Rõ Về Phật

ဣဒါနိ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏဂမနံ, ဂမကဉ္စ ဝိဘာဝယေ’’တိ, တတ္ထ သဗ္ဗဓမ္မေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏနိမိတ္တာနုတ္တရဝိမောက္ခာဓိဂမပရိဘာဝိတံ ခန္ဓသန္တာနမုပါဒါယ, ပညတ္တိတော သဗ္ဗညုတညာဏပဒဋ္ဌာနံ ဝါ သစ္စာဘိသမ္ဗောဓိမုပါဒါယ ပညတ္တိတော သတ္တဝိသေသော ဗုဒ္ဓေါ. ယထာဟ –

Bây giờ, về lời đã được nói: ‘Nên giải thích rõ về sự quy y Phật và người quy y,’ trong đó, (ý nghĩa) nên được hiểu như vầy: Y cứ vào dòng tương tục các uẩn đã được huân tu bởi sự chứng đắc giải thoát vô thượng, có đối tượng là trí tuệ không bị ngăn ngại trong tất cả các pháp, (Ngài) là Phật; hoặc, về mặt chế định, y cứ vào sự giác ngộ chân chánh các chân lý, là nền tảng gần của trí toàn giác, một chúng sanh đặc biệt (được gọi là) Phật. Như đã nói rằng –

‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ [Pg.5] ယော သော ဘဂဝါ သယမ္ဘူ အနာစရိယကော ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံ သစ္စာနိ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ, တတ္ထ စ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော, ဗလေသု စ ဝသီဘာဝ’’န္တိ (မဟာနိ. ၁၉၂; စူဠနိ. ပါရာယနတ္ထုတိဂါထာနိဒ္ဒေသ ၉၇; ပဋိ. မ. ၁.၁၆၁).

‘Vị nào là Phật? Vị Thế Tôn ấy, bậc Tự Hiện Hữu, không có thầy chỉ dạy, đã tự mình giác ngộ chân chánh các chân lý trong các pháp chưa từng được nghe trước đây, và ở đó Ngài đã đạt đến toàn giác, và đạt đến sự thuần thục trong các lực.’

အယံ တာဝ အတ္ထတော ဗုဒ္ဓဝိဘာဝနာ.

Đây trước tiên là sự giải thích rõ về Phật theo ý nghĩa.

ဗျဉ္ဇနတော ပန ‘‘ဗုဇ္ဈိတာတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဗောဓေတာတိ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝုတ္တဉ္စေတံ –

Còn về mặt văn tự, nên hiểu theo phương pháp như sau: ‘Là bậc giác ngộ, nên là Phật; là bậc làm cho (chúng sanh khác) giác ngộ, nên là Phật.’ Và điều này đã được nói rằng –

‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ ကေနဋ္ဌေန ဗုဒ္ဓေါ? ဗုဇ္ဈိတာ သစ္စာနီတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဗောဓေတာ ပဇာယာတိ ဗုဒ္ဓေါ, သဗ္ဗညုတာယ ဗုဒ္ဓေါ, သဗ္ဗဒဿာဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါ, အနညနေယျတာယ ဗုဒ္ဓေါ, ဝိကသိတာယ ဗုဒ္ဓေါ, ခီဏာသဝသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါ, နိရုပက္ကိလေသသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတရာဂေါတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတဒေါသောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတမောဟောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တနိက္ကိလေသောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓေါ, အဗုဒ္ဓိဝိဟတတ္တာ ဗုဒ္ဓိပဋိလာဘာ ဗုဒ္ဓေါ. ဗုဒ္ဓေါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ, န ပိတရာ ကတံ, န ဘာတရာ ကတံ, န ဘဂိနိယာ ကတံ, န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ, န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ, န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ, န ဒေဝတာဟိ ကတံ, ဝိမောက္ခန္တိကမေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗောဓိယာ မူလေ သဟ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ပဋိလာဘာ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ (မဟာနိ. ၁၉၂; စူဠနိ. ပါရာယနတ္ထုတိဂါထာနိဒ္ဒေသ ၉၇; ပဋိ. မ. ၁.၁၆၂).

‘Do ý nghĩa nào mà gọi là Phật? Là bậc giác ngộ các chân lý, nên là Phật. Là bậc làm cho chúng sanh giác ngộ, nên là Phật. Do sự toàn giác, nên là Phật. Do sự thấy biết tất cả, nên là Phật. Do không cần người khác chỉ dạy, nên là Phật. Do sự nở rộ (các công đức), nên là Phật. Do được xem là bậc đã tận trừ các lậu hoặc, nên là Phật. Do được xem là bậc không còn phiền não, nên là Phật. Là bậc hoàn toàn ly tham, nên là Phật. Là bậc hoàn toàn ly sân, nên là Phật. Là bậc hoàn toàn ly si, nên là Phật. Là bậc hoàn toàn không còn phiền não, nên là Phật. Là bậc đã đi trên con đường độc nhất, nên là Phật. Là bậc một mình giác ngộ chân chánh quả vị Vô Thượng Chánh Đẳng Giác, nên là Phật. Do đã phá tan sự vô minh và đã đạt được trí tuệ, nên là Phật. Danh xưng ‘Phật’ này không phải do mẹ đặt, không phải do cha đặt, không phải do anh em đặt, không phải do chị em đặt, không phải do bạn bè và các quan chức đặt, không phải do quyến thuộc huyết thống đặt, không phải do các Sa-môn, Bà-la-môn đặt, không phải do chư thiên đặt; đây là một danh hiệu chế định được chứng thực vào lúc cuối cùng của sự giải thoát, cùng với sự chứng đắc trí toàn giác, tại cội Bồ-đề của các đức Phật, các bậc Thế Tôn.’

ဧတ္ထ စ ယထာ လောကေ အဝဂန္တာ အဝဂတောတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ဗုဇ္ဈိတာ သစ္စာနီတိ ဗုဒ္ဓေါ. ယထာ ပဏ္ဏသောသာ ဝါတာ ပဏ္ဏသုသာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဧဝံ ဗောဓေတာ ပဇာယာတိ ဗုဒ္ဓေါ. သဗ္ဗညုတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ သဗ္ဗဓမ္မဗုဇ္ဈနသမတ္ထာယ ဗုဒ္ဓိယာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သဗ္ဗဒဿာဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ သဗ္ဗဓမ္မဗောဓနသမတ္ထာယ ဗုဒ္ဓိယာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အနညနေယျတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ အညေန အဗောဓိတော သယမေဝ ဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝိကသိတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ နာနာဂုဏဝိကသနတော ပဒုမမိဝ ဝိကသနဋ္ဌေန ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ခီဏာသဝသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါတိ ဧဝမာဒီဟိ စိတ္တသင်္ကောစကရဓမ္မပဟာနတော [Pg.6] နိဒ္ဒါက္ခယဝိဗုဒ္ဓေါ ပုရိသော ဝိယ သဗ္ဗကိလေသနိဒ္ဒါက္ခယဝိဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓိယတ္ထာနံ ဂမနတ္ထပရိယာယတော ယထာ မဂ္ဂံ ဂတောပိ ပုရိသော ဂတောတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတတ္တာပိ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတီတိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ဧကော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓေါတိ န ပရေဟိ ဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါ, ကိန္တု သယမေဝ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဗုဒ္ဓိဝိဟတတ္တာ ဗုဒ္ဓိပဋိလာဘာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓိ ဗုဒ္ဓံ ဗောဓောတိ ပရိယာယဝစနမေတံ. တတ္ထ ယထာ နီလရတ္တဂုဏယောဂတော ‘‘နီလော ပဋော, ရတ္တော ပဋော’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ဗုဒ္ဓိဂုဏယောဂတော ဗုဒ္ဓေါတိ ဉာပေတုံ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတော ပရံ ဗုဒ္ဓေါတိ နေတံ နာမန္တိ ဧဝမာဒိ အတ္ထမနုဂတာ အယံ ပညတ္တီတိ ဗောဓနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ ဧဝရူပေန နယေန သဗ္ဗေသံ ပဒါနံ ဗုဒ္ဓသဒ္ဒဿ သာဓနသမတ္ထော အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

Ở đây, giống như trong đời, người đi được gọi là ‘đã đi,’ cũng vậy, bậc giác ngộ các chân lý được gọi là Phật. Giống như những ngọn gió làm khô lá được gọi là ‘làm khô lá,’ cũng vậy, bậc làm cho chúng sanh giác ngộ được gọi là Phật. ‘Do sự toàn giác, nên là Phật’ có nghĩa là: do trí tuệ có khả năng giác ngộ tất cả các pháp, nên là Phật. ‘Do sự thấy biết tất cả, nên là Phật’ có nghĩa là: do trí tuệ có khả năng biết tất cả các pháp, nên là Phật. ‘Do không cần người khác chỉ dạy, nên là Phật’ có nghĩa là: do tự mình giác ngộ mà không được người khác chỉ dạy, nên là Phật. ‘Do sự nở rộ, nên là Phật’ có nghĩa là: do sự nở rộ các công đức khác nhau, giống như hoa sen, nên là Phật theo ý nghĩa nở rộ. Bằng các câu như ‘Do được xem là bậc đã tận trừ các lậu hoặc, nên là Phật,’ có nghĩa là: do đã từ bỏ các pháp làm co rút tâm, giống như người đã tỉnh thức sau khi hết cơn buồn ngủ, do đã tỉnh thức sau khi cơn buồn ngủ là tất cả phiền não đã được tận trừ, nên là Phật. ‘Là bậc đã đi trên con đường độc nhất, nên là Phật’ được nói để chỉ ra rằng: theo nghĩa bóng của từ ‘giác ngộ’ là ‘đi,’ giống như người đã đi trên đường cũng được gọi là ‘đã đi,’ cũng vậy, do đã đi trên con đường độc nhất, nên cũng được gọi là Phật. ‘Là bậc một mình giác ngộ chân chánh quả vị Vô Thượng Chánh Đẳng Giác, nên là Phật’ có nghĩa là: không phải do người khác làm cho giác ngộ mà là Phật, mà là do tự mình giác ngộ chân chánh quả vị Vô Thượng Chánh Đẳng Giác, nên là Phật. ‘Do đã phá tan sự vô minh và đã đạt được trí tuệ, nên là Phật’ là một cách nói khác. Ở đây, giống như do sự kết hợp với đặc tính xanh hoặc đỏ mà người ta nói ‘vải xanh,’ ‘vải đỏ,’ cũng vậy, được nói để cho biết rằng do sự kết hợp với các công đức của trí tuệ mà gọi là Phật. Sau đó, những câu như ‘Danh xưng Phật này không phải...’ được nói để cho biết rằng ‘đây là một danh hiệu chế định theo đúng ý nghĩa.’ Theo phương pháp như vậy, ý nghĩa đầy đủ của từ ‘Phật’ trong tất cả các câu nên được hiểu.

အယံ ဗျဉ္ဇနတောပိ ဗုဒ္ဓဝိဘာဝနာ.

Đây cũng là sự giải thích rõ về Phật theo văn tự.

သရဏဂမနဂမကဝိဘာဝနာ

Giải Thích Rõ Về Sự Quy Y và Người Quy Y

ဣဒါနိ သရဏဂမနာဒီသု ဟိံသတီတိ သရဏံ, သရဏဂတာနံ တေနေဝ သရဏဂမနေန ဘယံ သန္တာသံ ဒုက္ခံ ဒုဂ္ဂတိံ ပရိက္ကိလေသံ ဟိံသတိ ဝိဓမတိ နီဟရတိ နိရောဓေတီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ဟိတေ ပဝတ္တနေန အဟိတာ စ နိဝတ္တနေန သတ္တာနံ ဘယံ ဟိံသတီတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဘဝကန္တာရာ ဥတ္တရဏေန အဿာသဒါနေန စ ဓမ္မော, အပ္ပကာနမ္ပိ ကာရာနံ ဝိပုလဖလပဋိလာဘကရဏေန သံဃော. တသ္မာ ဣမိနာပိ ပရိယာယေန တံ ရတနတ္တယံ သရဏံ. တပ္ပသာဒတဂ္ဂရုတာဟိ ဝိဟတဝိဒ္ဓံသိတကိလေသော တပ္ပရာယဏတာကာရပ္ပဝတ္တော အပရပ္ပစ္စယော ဝါ စိတ္တုပ္ပာဒေါ သရဏဂမနံ. တံသမင်္ဂီ သတ္တော တံ သရဏံ ဂစ္ဆတိ, ဝုတ္တပ္ပကာရေန စိတ္တုပ္ပာဒေန ‘‘ဧသ မေ သရဏံ, ဧသ မေ ပရာယဏ’’န္တိ ဧဝမေတံ ဥပေတီတိ အတ္ထော. ဥပေန္တော စ ‘‘ဧတေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ, ဓမ္မဉ္စ, ဥပါသကေ နော ဘဂဝါ ဓာရေတူ’’တိ တပုဿဘလ္လိကာဒယော [Pg.7] ဝိယ သမာဒါနေန ဝါ, ‘‘သတ္ထာ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၁၅၄) မဟာကဿပါဒယော ဝိယ သိဿဘာဝူပဂမနေန ဝါ, ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ တိက္ခတ္တုံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ ‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. နမော တဿ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’’တိ (မ. နိ. ၂.၃၈၈) ဗြဟ္မာယုအာဒယော ဝိယ တပ္ပောဏတ္တေန ဝါ, ကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂိနော ဝိယ အတ္တသန္နိယျာတနေန ဝါ, အရိယပုဂ္ဂလာ ဝိယ သရဏဂမနုပက္ကိလေသသမုစ္ဆေဒေန ဝါတိ အနေကပ္ပကာရံ ဝိသယတော ကိစ္စတော စ ဥပေတိ.

Bây giờ, đối với các từ như ‘quy y’ (saraṇagamana), ý nghĩa cần được hiểu như sau. Vì hủy diệt (hiṃsati) nên được gọi là nơi nương tựa (saraṇaṃ). Đối với những người đã quy y, chính nhờ sự quy y ấy mà sợ hãi (bhayaṃ), kinh hoàng (santāsaṃ), khổ đau (dukkhaṃ), ác thú (duggatiṃ), và phiền não (parikkilesaṃ) bị hủy diệt (hiṃsati), bị xua tan (vidhamati), bị loại trừ (nīharati), bị dập tắt (nirodheti). Đây là ý nghĩa. Hoặc là, Đức Phật được gọi là nơi nương tựa vì Ngài hủy diệt sự sợ hãi của chúng sanh bằng cách thúc đẩy điều lợi ích (hite pavattanena) và ngăn ngừa điều bất lợi (ahitā ca nivattanena). Pháp được gọi là nơi nương tựa vì giúp vượt qua hoang mạc của sự tồn tại (bhavakantārā uttaraṇena) và ban cho sự an ủi (assāsadānena). Tăng được gọi là nơi nương tựa vì làm cho thành tựu quả lớn lao ngay cả từ những sự cúng dường nhỏ bé (appakānampi kārānaṃ vipulaphalapaṭilābhakaraṇena). Do đó, theo phương diện này, Tam Bảo ấy là nơi nương tựa. Sự phát sanh của tâm (cittuppādo) mà các phiền não đã bị đả phá và hủy diệt (vihataviddhaṃsitakileso) nhờ lòng tịnh tín và tôn kính đối với Tam Bảo (Tappasādataggarutāhi), diễn tiến theo cách xem đó là nơi nương tựa tối hậu (tapparāyaṇatākārappavatto), và không do duyên nơi người khác (aparappaccayo), được gọi là sự quy y (saraṇagamanaṃ). Chúng sanh nào hội đủ tâm ấy (Taṃsamaṅgī satto) thì đi đến (gacchati) nơi nương tựa ấy (taṃ saraṇaṃ). Ý nghĩa là: với tâm phát sanh theo cách đã nói, người ấy đến gần (upeti) nơi nương tựa ấy với ý nghĩ rằng ‘Đây là nơi nương tựa của tôi, đây là cứu cánh của tôi’. Và người đến gần (upento) có thể thực hiện bằng nhiều cách: hoặc bằng sự thọ trì (samādānena) như hai anh em Tapussa và Bhallika đã nói: ‘Bạch Thế Tôn, chúng con xin quy y Thế Tôn và quy y Pháp. Xin Thế Tôn ghi nhận chúng con là những người cận sự nam’; hoặc bằng cách đến với thân phận đệ tử (sissabhāvūpagamanena) như ngài Mahākassapa và các vị khác đã nói: ‘Bạch Thế Tôn, Thế Tôn là bậc Đạo Sư của con, con là đệ tử’; hoặc bằng sự hướng tâm đến Ngài (tappoṇattena) như Bà-la-môn Brahmāyu, sau khi được nói như vậy, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và thốt lên lời cảm hứng ba lần: ‘Nam mô Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác. Nam mô… đấng Chánh Đẳng Giác’; hoặc bằng sự hiến dâng bản thân (attasanniyyātanena) như các hành giả tu tập đề mục thiền; hoặc bằng sự đoạn trừ các cấu uế của sự quy y (saraṇagamanupakkilesasamucchedena) như các bậc Thánh nhân. Như vậy, người ấy đến gần (nơi nương tựa) bằng nhiều cách, xét về đối tượng và xét về phận sự.

အယံ သရဏဂမနဿ ဂမကဿ စ ဝိဘာဝနာ.

Đây là sự giải thích về sự quy y và về người quy y.

ဘေဒါဘေဒဖလဒီပနာ

Giải thích về sự phá vỡ, không phá vỡ và kết quả

ဣဒါနိ ‘‘ဘေဒါဘေဒံ ဖလဉ္စာပိ, ဂမနီယဉ္စ ဒီပယေ’’တိ ဝုတ္တာနံ ဘေဒါဒီနံ အယံ ဒီပနာ, ဧဝံ သရဏဂတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဒုဝိဓော သရဏဂမနဘေဒေါ – သာဝဇ္ဇော စ အနဝဇ္ဇော စ. အနဝဇ္ဇော ကာလကိရိယာယ, သာဝဇ္ဇော အညသတ္ထရိ ဝုတ္တပ္ပကာရပ္ပဝတ္တိယာ, တသ္မိဉ္စ ဝုတ္တပ္ပကာရဝိပရီတပ္ပဝတ္တိယာ. သော ဒုဝိဓောပိ ပုထုဇ္ဇနာနမေဝ. ဗုဒ္ဓဂုဏေသု အညာဏသံသယမိစ္ဆာဉာဏပ္ပဝတ္တိယာ အနာဒရာဒိပ္ပဝတ္တိယာ စ တေသံ သရဏံ သံကိလိဋ္ဌံ ဟောတိ. အရိယပုဂ္ဂလာ ပန အဘိန္နသရဏာ စေဝ အသံကိလိဋ္ဌသရဏာ စ ဟောန္တိ. ယထာဟ ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော, ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော အညံ သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိသေယျာ’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၇၆; မ. နိ. ၃.၁၂၈; ဝိဘ. ၈၀၉). ပုထုဇ္ဇနာ တု ယာဝဒေဝ သရဏဘေဒံ န ပါပုဏန္တိ, တာဝဒေဝ အဘိန္နသရဏာ. သာဝဇ္ဇောဝ နေသံ သရဏဘေဒေါ, သံကိလေသော စ အနိဋ္ဌဖလဒေါ ဟောတိ. အနဝဇ္ဇော အဝိပါကတ္တာ အဖလော, အဘေဒေါ ပန ဖလတော ဣဋ္ဌမေဝ ဖလံ ဒေတိ.

Bây giờ, đây là sự giải thích về sự phá vỡ, v.v., đã được đề cập trong câu: ‘Nên giải thích sự phá vỡ và không phá vỡ, kết quả, và đối tượng quy y.’ Như vậy, đối với một người đã quy y, sự phá vỡ của việc quy y (saraṇagamanabhedo) có hai loại: có lỗi (sāvajjo) và không có lỗi (anavajjo). Loại không có lỗi là do sự qua đời (kālakiriyāya). Loại có lỗi là do hành xử theo cách đã nói đối với một vị thầy khác, và do hành xử trái ngược với cách đã nói đối với Tam Bảo. Cả hai loại này chỉ có ở hàng phàm phu. Đối với họ, sự quy y trở nên ô nhiễm (saṃkiliṭṭhaṃ) do sự khởi lên của vô minh, hoài nghi, và tà kiến về các đức tính của Phật, và do sự khởi lên của thái độ bất kính, v.v. Còn các bậc Thánh nhân (Ariyapuggalā) thì có sự quy y không bị phá vỡ (abhinnasaraṇā) và không bị ô nhiễm (asaṃkiliṭṭhasaraṇā). Như có lời dạy: ‘Này các Tỳ khưu, điều này không thể xảy ra, không thể có được, rằng một người có chánh kiến lại chỉ đến một vị thầy khác.’ Còn phàm phu, chừng nào họ chưa đạt đến sự phá vỡ quy y, chừng đó họ có sự quy y không bị phá vỡ. Sự phá vỡ quy y có lỗi (sāvajjova) và sự ô nhiễm (saṃkileso) của họ mang lại kết quả không mong muốn (aniṭṭhaphalado). Sự phá vỡ không có lỗi (do qua đời) thì không có kết quả (aphalo) vì không trổ quả (avipākattā). Nhưng sự không phá vỡ (abhedo), về mặt kết quả, chỉ mang lại kết quả mong muốn (iṭṭhameva phalaṃ).

ယထာဟ –

Như có lời dạy rằng –

‘‘ယေကေစိ [Pg.8] ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတာသေ, န တေ ဂမိဿန္တိ အပါယဘူမိံ;

ပဟာယ မာနုသံ ဒေဟံ, ဒေဝကာယံ ပရိပူရေဿန္တီ’’တိ. (ဒီ. နိ. ၂.၃၃၂;

သံ. နိ. ၁.၃၇);

‘Những ai đã quy y Phật, họ sẽ không đi đến cõi khổ; sau khi từ bỏ thân người, họ sẽ làm sung mãn thiên chúng.’

တတြ စ ယေ သရဏဂမနုပက္ကိလေသသမုစ္ဆေဒေန သရဏံ ဂတာ, တေ အပါယံ န ဂမိဿန္တိ. ဣတရေ ပန သရဏဂမနေန န ဂမိဿန္တီတိ ဧဝံ ဂါထာယ အဓိပ္ပာယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

Và ở đây, những ai đã quy y bằng cách đoạn trừ các cấu uế của sự quy y, họ sẽ không đi đến cõi khổ. Còn những người khác, nhờ vào sự quy y, họ sẽ không đi đến (cõi khổ). Ý nghĩa của bài kệ cần được hiểu như vậy.

အယံ တာဝ ဘေဒါဘေဒဖလဒီပနာ.

Trước hết, đây là sự giải thích về sự phá vỡ, không phá vỡ và kết quả.

ဂမနီယဒီပနာ

Giải thích về đối tượng quy y

ဂမနီယဒီပနာယံ စောဒကော အာဟ – ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဧတ္ထ ယော ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆတိ, ဧသ ဗုဒ္ဓံ ဝါ ဂစ္ဆေယျ သရဏံ ဝါ, ဥဘယထာပိ စ ဧကဿ ဝစနံ နိရတ္ထကံ. ကသ္မာ? ဂမနကိရိယာယ ကမ္မဒွယာဘာဝတော. န ဟေတ္ထ ‘‘အဇံ ဂါမံ နေတီ’’တိအာဒီသု ဝိယ ဒွိကမ္မကတ္တံ အက္ခရစိန္တကာ ဣစ္ဆန္တိ.

Trong phần giải thích về đối tượng quy y, người chất vấn nói: – Trong câu ‘con xin quy y Phật’ (buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi), người nào quy y Phật, người đó hoặc là đi đến Phật, hoặc là đi đến nơi nương tựa. Trong cả hai trường hợp, việc nói đến một trong hai (túc từ) là vô nghĩa. Tại sao? Vì hành động đi (gamanakiriyā) không có hai túc từ (kammadvaya). Ở đây, các nhà ngữ pháp học (akkharacintakā) không chấp nhận cấu trúc hai túc từ (dvikammakattaṃ) như trong các trường hợp ‘dẫn con dê về làng’ (ajaṃ gāmaṃ netī).

‘‘ဂစ္ဆတေဝ ပုဗ္ဗံ ဒိသံ, ဂစ္ဆတိ ပစ္ဆိမံ ဒိသ’’န္တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၁၅၉; ၃.၈၇) ဝိယ သာတ္ထကမေဝါတိ စေ? န, ဗုဒ္ဓသရဏာနံ သမာနာဓိကရဏဘာဝဿာနဓိပ္ပေတတော. ဧတေသဉှိ သမာနာဓိကရဏဘာဝေ အဓိပ္ပေတေ ပဋိဟတစိတ္တောပိ ဗုဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမန္တော ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတော သိယာ. ယဉှိ တံ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝိသေသိတံ သရဏံ, တမေဝေသ ဂတောတိ. ‘‘ဧတံ ခေါ သရဏံ ခေမံ, ဧတံ သရဏမုတ္တမ’’န္တိ (ဓ. ပ. ၁၉၂) ဝစနတော သမာနာဓိကရဏတ္တမေဝါတိ စေ? န, တတ္ထေဝ တဗ္ဘာဝတော. တတ္ထေဝ ဟိ ဂါထာပဒေ ဧတံ ဗုဒ္ဓါဒိရတနတ္တယံ သရဏဂတာနံ ဘယဟရဏတ္တသင်္ခါတေ သရဏဘာဝေ အဗျဘိစရဏတော ‘‘ခေမမုတ္တမဉ္စ သရဏ’’န္တိ အယံ သမာနာဓိကရဏဘာဝေါ အဓိပ္ပေတော, အညတ္ထ တု ဂမိသမ္ဗန္ဓေ သတိ သရဏဂမနဿ အပ္ပသိဒ္ဓိတော အနဓိပ္ပေတောတိ အသာဓကမေတံ. ‘‘ဧတံ [Pg.9] သရဏမာဂမ္မ, သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ ဧတ္ထ ဂမိသမ္ဗန္ဓေပိ သရဏဂမနပသိဒ္ဓိတော သမာနာဓိကရဏတ္တမေဝါတိ စေ? န ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တဒေါသပ္ပသင်္ဂတော. တတြာပိ ဟိ သမာနာဓိကရဏဘာဝေ သတိ ဧတံ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃသရဏံ ပဋိဟတစိတ္တောပိ အာဂမ္မ သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စေယျာတိ ဧဝံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တဒေါသပ္ပသင်္ဂေါ ဧဝ သိယာ, န စ နော ဒေါသေန အတ္ထိ အတ္ထောတိ အသာဓကမေတံ. ယထာ ‘‘မမဉှိ, အာနန္ဒ, ကလျာဏမိတ္တံ အာဂမ္မ ဇာတိဓမ္မာ သတ္တာ ဇာတိယာ ပရိမုစ္စန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁၂၉) ဧတ္ထ ဘဂဝတော ကလျာဏမိတ္တဿ အာနုဘာဝေန ပရိမုစ္စမာနာ သတ္တာ ‘‘ကလျာဏမိတ္တံ အာဂမ္မ ပရိမုစ္စန္တီ’’တိ ဝုတ္တာ. ဧဝမိဓာပိ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဿ သရဏဿာနုဘာဝေန မုစ္စမာနော ‘‘ဧတံ သရဏမာဂမ္မ, သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ ဝုတ္တောတိ ဧဝမေတ္ထ အဓိပ္ပာယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

Nếu nói rằng: ‘(Câu ấy) có ý nghĩa giống như trong các câu như: ‘Gacchateva pubbaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ’ (vị ấy đi đến phương đông, vị ấy đi đến phương tây) v.v...?’ (Đáp rằng): Không phải vậy, vì trạng thái đồng nhất cơ sở (samānādhikaraṇa) của ‘Buddha’ và ‘saraṇa’ là không được chủ trương. Thật vậy, nếu trạng thái đồng nhất cơ sở của các từ này được chủ trương, thì ngay cả người có tâm thù nghịch, khi đến gần đức Phật, cũng sẽ trở thành người đã quy y Phật. Bởi vì, nơi nương tựa nào được đặc định là ‘Phật,’ thì người ấy đã đi đến chính nơi nương tựa ấy. Nếu nói rằng: ‘Do câu ‘Etaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ, etaṃ saraṇamuttamaṃ’ (Đây thật là nơi nương tựa an ổn, đây là nơi nương tựa tối thượng), nên (hai từ ấy) phải là đồng nhất cơ sở?’ (Đáp rằng): Không phải vậy, vì trạng thái ấy chỉ có ở chính nơi đó. Thật vậy, chính trong câu kệ đó, trạng thái đồng nhất cơ sở này được chủ trương vì Tam Bảo gồm Phật v.v... này, đối với những người đã quy y, là không sai lệch trong vai trò là nơi nương tựa, được gọi là sự loại trừ sợ hãi, nên (được gọi là) ‘nơi nương tựa an ổn và tối thượng.’ Nhưng ở nơi khác, khi có sự liên hệ với động từ ‘gam’ (đi), thì điều đó không được chủ trương vì sự quy y (saraṇagamana) không được thành tựu (theo cách đó). Do đó, điều này không thể chứng minh được. Nếu nói rằng: ‘Trong câu ‘Etaṃ saraṇamāgamma, sabbadukkhā pamuccatī’ (Nương nhờ nơi nương tựa này, người ta thoát khỏi mọi khổ đau), mặc dù có sự liên hệ với động từ ‘gam,’ nhưng vì sự quy y đã được xác lập, nên (hai từ ấy) phải là đồng nhất cơ sở?’ (Đáp rằng): Không phải vậy, vì sẽ dẫn đến lỗi đã nói trước đây. Thật vậy, ở đó cũng vậy, nếu có trạng thái đồng nhất cơ sở, thì ngay cả người có tâm thù nghịch, khi nương nhờ nơi nương tựa là Phật, Pháp, và Tăng này, cũng sẽ thoát khỏi mọi khổ đau. Như vậy, sẽ dẫn đến lỗi đã nói trước đây, mà chúng ta không có mục đích gì với lỗi lầm. Do đó, điều này không thể chứng minh được. Giống như trong câu: ‘Này Ānanda, thật vậy, do nương nhờ ta là người bạn lành, các chúng sanh có sanh pháp được giải thoát khỏi sanh,’ ở đây, các chúng sanh được giải thoát nhờ oai lực của đức Thế Tôn, người bạn lành, được nói là ‘nương nhờ người bạn lành mà được giải thoát.’ Cũng vậy, ở đây, người được giải thoát nhờ oai lực của nơi nương tựa là Phật, Pháp, và Tăng, được nói là ‘nương nhờ nơi nương tựa này, người ta thoát khỏi mọi khổ đau.’ Cần phải hiểu chủ ý ở đây là như vậy.

ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ န ဗုဒ္ဓဿ ဂမနီယတ္တံ ယုဇ္ဇတိ, န သရဏဿ, န ဥဘယေသံ, ဣစ္ဆိတဗ္ဗဉ္စ ဂစ္ဆာမီတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဂမကဿ ဂမနီယံ, တတော ဝတ္တဗ္ဗာ ဧတ္ထ ယုတ္တီတိ. ဝုစ္စတေ –

Như vậy, về mọi phương diện, không hợp lý khi nói rằng đức Phật là đối tượng để đi đến, cũng không phải nơi nương tựa, cũng không phải cả hai. Và cần phải có một đối tượng để đi đến cho người thực hiện hành động đi được chỉ định bởi ‘gacchāmi.’ Do đó, lý lẽ cần được trình bày ở đây là hợp lý. (Đáp rằng): Xin được trình bày –

ဗုဒ္ဓေါယေဝေတ္ထ ဂမနီယော, ဂမနာကာရဒဿနတ္ထံ တု တံ သရဏဝစနံ, ဗုဒ္ဓံ သရဏန္တိ ဂစ္ဆာမိ. ဧသ မေ သရဏံ, ဧသ မေ ပရာယဏံ, အဃဿ, တာတာ, ဟိတဿ စ ဝိဓာတာတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပာယေန ဧတံ ဂစ္ဆာမိ ဘဇာမိ သေဝါမိ ပယိရုပါသာမိ, ဧဝံ ဝါ ဇာနာမိ ဗုဇ္ဈာမီတိ. ယေသဉှိ ဓာတူနံ ဂတိအတ္ထော ဗုဒ္ဓိပိ တေသံ အတ္ထောတိ. ဣတိ-သဒ္ဒဿ အပ္ပယောဂါ အယုတ္တမိတိ စေ? တံ န. တတ္ထ သိယာ – ယဒိ စေတ္ထ ဧဝမတ္ထော ဘဝေယျ, တတော ‘‘အနိစ္စံ ရူပံ အနိစ္စံ ရူပန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၃.၅၅, ၈၅) ဝိယ ဣတိ-သဒ္ဒေါ ပယုတ္တော သိယာ, န စ ပယုတ္တော, တသ္မာ အယုတ္တမေတန္တိ. တဉ္စ န, ကသ္မာ? တဒတ္ထသမ္ဘဝါ. ‘‘ယော စ ဗုဒ္ဓဉ္စ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ သရဏံ ဂတော’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဓ. ပ. ၁၉၀) ဝိယ ဣဓာပိ ဣတိ-သဒ္ဒဿ အတ္ထော သမ္ဘဝတိ, န စ ဝိဇ္ဇမာနတ္ထသမ္ဘဝါ ဣတိ-သဒ္ဒါ သဗ္ဗတ္ထ ပယုဇ္ဇန္တိ, အပ္ပယုတ္တဿာပေတ္ထ ပယုတ္တဿ ဝိယ ဣတိ-သဒ္ဒဿ အတ္ထော ဝိညာတဗ္ဗော အညေသု စ ဧဝံဇာတိကေသု, တသ္မာ အဒေါသော ဧဝ သောတိ. ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ သရဏဂမနေဟိ ပဗ္ဗဇ္ဇ’’န္တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၃၄) သရဏဿေဝ ဂမနီယတော ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ဂမနာကာရဒဿနတ္ထံ တု သရဏဝစန’’န္တိ, တံ န ယုတ္တမိတိ စေ. တံ [Pg.10] နာယုတ္တံ. ကသ္မာ? တဒတ္ထသမ္ဘဝါ ဧဝ. တတြာပိ ဟိ တဿ အတ္ထော သမ္ဘဝတိ, ယတော ပုဗ္ဗသဒိသမေဝ အပ္ပယုတ္တောပိ ပယုတ္တော ဝိယ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣတရထာ ဟိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တဒေါသပ္ပသင်္ဂေါ ဧဝ သိယာ, တသ္မာ ယထာနုသိဋ္ဌမေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ.

Ở đây, chính đức Phật là đối tượng để đi đến, còn từ ‘saraṇa’ (nơi nương tựa) là để chỉ rõ phương thức của việc đi đến: ‘Tôi đi đến đức Phật với tâm niệm rằng (Ngài là) nơi nương tựa.’ Với chủ ý rằng: ‘Vị ấy là nơi nương tựa của tôi, vị ấy là nơi cứu cánh của tôi, là người xua tan điều ác, là người mang lại lợi ích,’ tôi đi đến, phụng sự, hầu hạ, thân cận vị ấy, hoặc là tôi biết, tôi hiểu như vậy. Thật vậy, những động từ căn nào có nghĩa là ‘đi,’ chúng cũng có nghĩa là ‘biết.’ Nếu nói rằng: ‘Điều này không hợp lý vì không có từ ‘iti’ được sử dụng?’ (Đáp rằng): Điều đó không phải vậy. Ở đây có thể có (ý kiến) rằng: ‘Nếu ở đây có ý nghĩa như vậy, thì từ ‘iti’ đã được sử dụng giống như trong các câu như ‘aniccaṃ rūpaṃ aniccaṃ rūpanti yathābhūtaṃ pajānāti’ (vị ấy tuệ tri như thật ‘sắc là vô thường’ rằng ‘sắc là vô thường’), v.v... Nhưng nó không được sử dụng, do đó điều này không hợp lý.’ (Đáp rằng): Điều đó cũng không phải vậy. Tại sao? Vì ý nghĩa đó là khả hữu. Giống như trong các câu như ‘Yo ca buddhañca dhammañca saṅghañca saraṇaṃ gato’ (Và người nào đã quy y Phật, Pháp, và Tăng), ở đây ý nghĩa của từ ‘iti’ cũng khả hữu. Và không phải từ ‘iti’ được sử dụng ở mọi nơi chỉ vì ý nghĩa của nó hiện hữu. Ở đây, mặc dù không được sử dụng, ý nghĩa của từ ‘iti’ cần được hiểu như thể nó đã được sử dụng, và cũng vậy trong các trường hợp tương tự khác. Do đó, điều đó không có lỗi. Nếu nói rằng: ‘Trong các câu như ‘Anujānāmi, bhikkhave, tīhi saraṇagamanehi pabbajjaṃ’ (Này các Tỳ khưu, Ta cho phép xuất gia bằng ba phép quy y), chính nơi nương tựa là đối tượng để đi đến, do đó điều đã nói ‘từ saraṇa là để chỉ rõ phương thức của việc đi đến’ là không hợp lý?’ (Đáp rằng): Điều đó không phải là không hợp lý. Tại sao? Chính vì ý nghĩa đó là khả hữu. Thật vậy, ở đó ý nghĩa của nó cũng khả hữu, vì giống như trường hợp trước, mặc dù không được sử dụng, nó cần được hiểu như thể đã được sử dụng. Nếu không, sẽ dẫn đến lỗi đã nói trước đây. Do đó, cần phải chấp nhận đúng như đã được chỉ dạy.

အယံ ဂမနီယဒီပနာ.

Đây là phần giải minh về đối tượng để đi đến.

ဓမ္မသံဃသရဏဝိဘာဝနာ

Giải thích về sự quy y Pháp và Tăng

ဣဒါနိ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ဓမ္မံ သရဏမိစ္စာဒိ, ဒွယေပေသ နယော မတော’’တိ ဧတ္ထ ဝုစ္စတေ – ယွာယံ ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဧတ္ထ အတ္ထဝဏ္ဏနာနယော ဝုတ္တော, ‘‘ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဧတသ္မိမ္ပိ ပဒဒွယေ ဧသောဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတြာပိ ဟိ ဓမ္မသံဃာနံ အတ္ထတော ဗျဉ္ဇနတော စ ဝိဘာဝနမတ္တမေဝ အသဒိသံ, သေသံ ဝုတ္တသဒိသမေဝ. ယတော ယဒေဝေတ္ထ အသဒိသံ, တံ ဝုစ္စတေ – မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနာနိ ဓမ္မောတိ ဧကေ. ဘာဝိတမဂ္ဂါနံ သစ္ဆိကတနိဗ္ဗာနာနဉ္စ အပါယေသု အပတနဘာဝေန ဓာရဏတော ပရမဿာသဝိဓာနတော စ မဂ္ဂဝိရာဂါ ဧဝ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ဓမ္မောတိ အမှာကံ ခန္တိ, အဂ္ဂပ္ပသာဒသုတ္တဉ္စေဝ သာဓကံ. ဝုတ္တဉ္စေတ္ထ ‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သင်္ခတာ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိ ဧဝမာဒိ (အ. နိ. ၄.၃၄; ဣတိဝု. ၉၀).

Bây giờ, về điều đã được nói: ‘dhammaṃ saraṇamiccādi, dvayepesa nayo mato’ (phương pháp này cũng được xem là áp dụng cho hai trường hợp ‘quy y Pháp’ v.v...), xin được trình bày như sau: Phương pháp giải thích ý nghĩa nào đã được trình bày ở đây cho câu ‘buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi,’ thì cũng cần phải hiểu chính phương pháp ấy cho cả hai câu ‘dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi’ và ‘saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.’ Thật vậy, ở đó cũng chỉ có phần giải minh về Pháp và Tăng theo nghĩa và theo văn tự là khác biệt, phần còn lại thì giống như đã nói. Do đó, phần nào khác biệt ở đây sẽ được trình bày: Một số vị cho rằng Đạo, Quả và Niết-bàn là Pháp. (Nhưng) quan điểm của chúng tôi là: trong ý nghĩa này, chính Đạo và sự ly tham (tức Niết-bàn) là Pháp, vì chúng nâng đỡ những vị đã tu tập Đạo và chứng ngộ Niết-bàn bằng cách không để họ rơi vào các cõi khổ, và vì chúng mang lại sự an ủi tối thượng. Kinh Aggappasāda chính là bằng chứng. Và điều này đã được nói đến ở đây: ‘Này các Tỳ khưu, trong tất cả các pháp hữu vi, Thánh đạo Tám ngành được tuyên bố là tối thượng trong số đó,’ v.v...

စတုဗ္ဗိဓအရိယမဂ္ဂသမင်္ဂီနံ စတုသာမညဖလသမဓိဝါသိတခန္ဓသန္တာနာနဉ္စ ပုဂ္ဂလာနံ သမူဟော ဒိဋ္ဌိသီလသံဃာတေန သံဟတတ္တာ သံဃော. ဝုတ္တဉ္စေတံ ဘဂဝတာ –

Tập hợp của các vị đã thành tựu bốn Thánh đạo và các vị có dòng tương tục uẩn đã được thấm nhuần bởi định của bốn quả Sa-môn, được gọi là Tăng vì được kết hợp lại bởi sự hợp nhất của kiến và giới. Và điều này đã được đức Thế Tôn nói đến –

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာနန္ဒ, ယေ ဝေါ မယာ ဓမ္မာ အဘိညာ ဒေသိတာ, သေယျထိဒံ, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, ပဉ္စ ဗလာနိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ပဿသိ နော တွံ, အာနန္ဒ, ဣမေသု ဓမ္မေသု ဒွေပိ ဘိက္ခူ နာနာဝါဒေ’’တိ (မ. နိ. ၃.၄၃).

Này Ānanda, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Những pháp mà ta đã thuyết giảng cho các ngươi sau khi đã chứng ngộ với thắng trí, đó là: bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, Thánh đạo tám ngành. Này Ānanda, ngươi có thấy dù chỉ hai vị tỳ khưu có ý kiến khác nhau về những pháp này không?

အယဉှိ ပရမတ္ထသံဃော သရဏန္တိ ဂမနီယော. သုတ္တေ စ ‘‘အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ [Pg.11] (ဣတိဝု. ၉၀; အ. နိ. ၄.၃၄, ၁၈၁) ဝုတ္တော. ဧတံ ပန သရဏံ ဂတဿ အညသ္မိမ္ပိ ဘိက္ခုသံဃေ ဝါ ဘိက္ခုနိသံဃေ ဝါ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေ ဝါ သံဃေ သမ္မုတိသံဃေ ဝါ စတုဝဂ္ဂါဒိဘေဒေ ဧကပုဂ္ဂလေပိ ဝါ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတေ ဝန္ဒနာဒိကိရိယာယ သရဏဂမနံ နေဝ ဘိဇ္ဇတိ န သံကိလိဿတိ, အယမေတ္ထ ဝိသေသော. ဝုတ္တာဝသေသန္တု ဣမဿ ဒုတိယဿ စ သရဏဂမနဿ ဘေဒါဘေဒါဒိဝိဓာနံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အယံ တာဝ ‘‘ဓမ္မံ သရဏမိစ္စာဒိ, ဒွယေပေသ နယော မတော’’တိ ဧတဿ ဝဏ္ဏနာ.

Quả vậy, Tăng chúng chân đế này nên được xem là nơi nương tựa. Và trong kinh, Tăng chúng được nói là: ‘đáng được cúng dường, đáng được nghênh đón, đáng được bố thí, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô thượng của thế gian.’ Nhưng đối với người đã quy y nơi nương tựa ấy, dù ở nơi Tăng chúng tỳ khưu khác, hay Tăng chúng tỳ khưu ni, hay Tăng chúng do đức Phật làm vị chủ tọa, hay Tăng chúng tục đế, hay trong các nhóm được phân chia như nhóm bốn vị v.v..., hay thậm chí đối với một cá nhân đã xuất gia vì hướng đến đức Thế Tôn, thì việc quy y không bị phá vỡ, không bị ô nhiễm bởi hành động đảnh lễ v.v... Đây là điểm đặc biệt ở đây. Phần còn lại chưa được nói đến, tức là sự phân định về việc phá vỡ và không phá vỡ v.v... của việc quy y thứ hai này, nên được hiểu theo phương pháp đã được trình bày trước đây. Đây là phần giải thích cho câu ‘dhammaṃ saraṇamiccādi, dvayepesa nayo mato’.

အနုပုဗ္ဗဝဝတ္ထာနကာရဏနိဒ္ဒေသော

Chỉ rõ nguyên nhân của sự sắp đặt theo thứ tự

ဣဒါနိ အနုပုဗ္ဗဝဝတ္ထာနေ, ကာရဏဉ္စ ဝိနိဒ္ဒိသေတိ ဧတ္ထ ဧတေသု စ တီသု သရဏဝစနေသု သဗ္ဗသတ္တာနံ အဂ္ဂေါတိ ကတွာ ပဌမံ ဗုဒ္ဓေါ, တပ္ပဘဝတော တဒုပဒေသိတတော စ အနန္တရံ ဓမ္မော, တဿ ဓမ္မဿ အာဓာရကတော တဒါသေဝနတော စ အန္တေ သံဃော. သဗ္ဗသတ္တာနံ ဝါ ဟိတေ နိယောဇကောတိ ကတွာ ပဌမံ ဗုဒ္ဓေါ, တပ္ပဘဝတော သဗ္ဗသတ္တဟိတတ္တာ အနန္တရံ ဓမ္မော, ဟိတာဓိဂမာယ ပဋိပန္နော အဓိဂတဟိတော စာတိ ကတွာ အန္တေ သံဃော သရဏဘာဝေန ဝဝတ္ထပေတွာ ပကာသိတောတိ ဧဝံ အနုပုဗ္ဗဝဝတ္ထာနေ ကာရဏဉ္စ ဝိနိဒ္ဒိသေ.

Bây giờ, trong câu ‘trong sự sắp đặt theo thứ tự, hãy chỉ rõ nguyên nhân,’ thì trong ba lời quy y này, vì cho rằng (Ngài) là bậc tối thượng của tất cả chúng sanh, nên đức Phật được nêu lên trước tiên; kế đến là Pháp, vì Pháp bắt nguồn từ Ngài và được Ngài chỉ dạy; cuối cùng là Tăng, vì Tăng là nền tảng của Pháp ấy và là người thực hành Pháp ấy. Hoặc là, vì cho rằng (Ngài) là người hướng dẫn tất cả chúng sanh đến lợi ích, nên đức Phật được nêu lên trước tiên; kế đến là Pháp, vì Pháp bắt nguồn từ Ngài và là lợi ích cho tất cả chúng sanh; cuối cùng là Tăng, vì cho rằng Tăng là người đã thực hành để đạt được lợi ích và đã đạt được lợi ích, nên được thiết lập và tuyên bố là nơi nương tựa. Như vậy, trong sự sắp đặt theo thứ tự, hãy chỉ rõ nguyên nhân.

ဥပမာပကာသနာ

Sự trình bày bằng các ví dụ

ဣဒါနိ ယမ္ပိ ဝုတ္တံ ‘‘သရဏတ္တယမေတဉ္စ, ဥပမာဟိ ပကာသယေ’’တိ, တမ္ပိ ဝုစ္စတေ – ဧတ္ထ ပန ပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, စန္ဒကိရဏနိကရော ဝိယ တေန ဒေသိတော ဓမ္မော, ပုဏ္ဏစန္ဒကိရဏသမုပ္ပာဒိတပီဏိတော လောကော ဝိယ သံဃော. ဗာလသူရိယော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, တဿ ရသ္မိဇာလမိဝ ဝုတ္တပ္ပကာရော ဓမ္မော, တေန ဝိဟတန္ဓကာရော လောကော ဝိယ သံဃော. ဝနဒါဟကပုရိသော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, ဝနဒဟနဂ္ဂိ ဝိယ ကိလေသဝနဒဟနော ဓမ္မော, ဒဍ္ဎဝနတ္တာ ခေတ္တဘူတော ဝိယ ဘူမိဘာဂေါ ဒဍ္ဎကိလေသတ္တာ ပုညက္ခေတ္တဘူတော သံဃော. မဟာမေဃော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, သလိလဝုဋ္ဌိ ဝိယ ဓမ္မော, ဝုဋ္ဌိနိပါတူပသမိတရေဏု ဝိယ ဇနပဒေါ ဥပသမိတကိလေသရေဏု သံဃော. သုသာရထိ [Pg.12] ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, အဿာဇာနီယဝိနယူပါယော ဝိယ ဓမ္မော, သုဝိနီတဿာဇာနီယသမူဟော ဝိယ သံဃော. သဗ္ဗဒိဋ္ဌိသလ္လုဒ္ဓရဏတော သလ္လကတ္တော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, သလ္လုဒ္ဓရဏူပါယော ဝိယ ဓမ္မော, သမုဒ္ဓဋသလ္လော ဝိယ ဇနော သမုဒ္ဓဋဒိဋ္ဌိသလ္လော သံဃော. မောဟပဋလသမုပ္ပာဋနတော ဝါ သာလာကိယော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, ပဋလသမုပ္ပာဋနုပါယော ဝိယ ဓမ္မော, သမုပ္ပာဋိတပဋလော ဝိပ္ပသန္နလောစနော ဝိယ ဇနော သမုပ္ပာဋိတမောဟပဋလော ဝိပ္ပသန္နဉာဏလောစနော သံဃော. သာနုသယကိလေသဗျာဓိဟရဏသမတ္ထတာယ ဝါ ကုသလော ဝေဇ္ဇော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, သမ္မာ ပယုတ္တဘေသဇ္ဇမိဝ ဓမ္မော, ဘေသဇ္ဇပယောဂေန သမုပသန္တဗျာဓိ ဝိယ ဇနသမုဒါယော သမုပသန္တကိလေသဗျာဓာနုသယော သံဃော.

Bây giờ, điều đã được nói rằng: ‘Và hãy trình bày Tam Bảo này bằng các ví dụ,’ điều đó cũng sẽ được nói đến. Ở đây, đức Phật như trăng tròn, Pháp do Ngài thuyết giảng như ánh trăng, Tăng chúng như thế gian được hoan hỷ bởi ánh trăng tròn. Đức Phật như mặt trời lúc rạng đông, Pháp có các loại đã nói như mạng lưới tia sáng của mặt trời, Tăng chúng như thế gian đã được xua tan bóng tối. Đức Phật như người đốt rừng, Pháp thiêu đốt rừng phiền não như lửa đốt rừng, Tăng chúng trở thành ruộng phước do đã thiêu đốt phiền não như mảnh đất trở thành ruộng nương do rừng đã bị đốt. Đức Phật như đám mây lớn, Pháp như cơn mưa, Tăng chúng có bụi phiền não đã được lắng dịu như xứ sở có bụi được lắng dịu do mưa rơi. Đức Phật như người đánh xe giỏi, Pháp như phương pháp huấn luyện ngựa thuần chủng, Tăng chúng như đoàn ngựa thuần chủng đã được huấn luyện tốt. Đức Phật như vị lương y vì nhổ được mũi tên tà kiến, Pháp như phương pháp nhổ mũi tên, Tăng chúng đã được nhổ mũi tên tà kiến như người đã được nhổ mũi tên. Hoặc, đức Phật như vị y sĩ chuyên khoa mắt vì loại bỏ được màng si mê, Pháp như phương pháp loại bỏ màng che, Tăng chúng có con mắt trí tuệ trong sáng do đã loại bỏ được màng si mê như người có con mắt trong sáng do đã loại bỏ được màng che. Hoặc, đức Phật như vị thầy thuốc tài giỏi vì có khả năng chữa lành bệnh phiền não cùng với tùy miên, Pháp như thuốc đã được bào chế đúng cách, Tăng chúng có bệnh phiền não và tùy miên đã được lắng dịu như nhóm người có bệnh đã được lắng dịu nhờ dùng thuốc.

အထ ဝါ သုဒေသကော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, သုမဂ္ဂေါ ဝိယ ခေမန္တဘူမိ ဝိယ စ ဓမ္မော, မဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော ခေမန္တဘူမိပ္ပတ္တော ဝိယ သံဃော. သုနာဝိကော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, နာဝါ ဝိယ ဓမ္မော, ပါရပ္ပတ္တော သမ္ပတ္တိကော ဝိယ ဇနော သံဃော. ဟိမဝါ ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, တပ္ပဘဝေါသဓမိဝ ဓမ္မော, ဩသဓူပဘောဂေန နိရာမယော ဝိယ ဇနော သံဃော. ဓနဒေါ ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, ဓနံ ဝိယ ဓမ္မော, ယထာဓိပ္ပာယံ လဒ္ဓဓနော ဝိယ ဇနော သမ္မာလဒ္ဓအရိယဓနော သံဃော. နိဓိဒဿနကော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, နိဓိ ဝိယ ဓမ္မော, နိဓိပ္ပတ္တော ဝိယ ဇနော သံဃော.

Hoặc là, đức Phật như người chỉ đường giỏi, Pháp như con đường tốt và như vùng đất an ổn, Tăng chúng như người đi trên đường đã đến được vùng đất an ổn. Đức Phật như người lái thuyền giỏi, Pháp như con thuyền, Tăng chúng như người đã đến bờ bên kia, có được sự an lạc. Đức Phật như núi Hy Mã Lạp Sơn, Pháp như dược thảo bắt nguồn từ đó, Tăng chúng như người không còn bệnh tật nhờ dùng dược thảo. Đức Phật như người ban của cải, Pháp như của cải, Tăng chúng đã nhận được Thánh tài sản một cách chân chánh như người đã nhận được của cải theo ý muốn. Đức Phật như người chỉ kho báu, Pháp như kho báu, Tăng chúng như người đã đến được kho báu.

အပိစ အဘယဒေါ ဝိယ ဝီရပုရိသော ဗုဒ္ဓေါ, အဘယမိဝ ဓမ္မော, သမ္ပတ္တာဘယော ဝိယ ဇနော အစ္စန္တသဗ္ဗဘယော သံဃော. အဿာသကော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, အဿာသော ဝိယ ဓမ္မော, အဿတ္ထဇနော ဝိယ သံဃော. သုမိတ္တော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, ဟိတူပဒေသော ဝိယ ဓမ္မော, ဟိတူပယောဂေန ပတ္တသဒတ္ထော ဝိယ ဇနော သံဃော. ဓနာကရော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, ဓနသာရော ဝိယ ဓမ္မော, ဓနသာရူပဘောဂေါ ဝိယ ဇနော သံဃော. ရာဇကုမာရနှာပကော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, သီသနှာနသလိလံ ဝိယ ဓမ္မော, သုနှာတရာဇကုမာရဝဂ္ဂေါ ဝိယ သဒ္ဓမ္မသလိလသုနှာတော သံဃော. အလင်္ကာရကာရကော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, အလင်္ကာရော ဝိယ ဓမ္မော, အလင်္ကတရာဇပုတ္တဂဏော ဝိယ သဒ္ဓမ္မာလင်္ကတော သံဃော. စန္ဒနရုက္ခော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, တပ္ပဘဝဂန္ဓော ဝိယ ဓမ္မော, စန္ဒနုပဘောဂေန သန္တပရိဠာဟော ဝိယ ဇနော သဒ္ဓမ္မူပဘောဂေန သန္တပရိဠာဟော သံဃော. ဒါယဇ္ဇသမ္ပဒါနကော ဝိယ ပိတာ ဗုဒ္ဓေါ, ဒါယဇ္ဇံ ဝိယ ဓမ္မော, ဒါယဇ္ဇဟရော ပုတ္တဝဂ္ဂေါ ဝိယ သဒ္ဓမ္မဒါယဇ္ဇဟရော သံဃော. ဝိကသိတပဒုမံ [Pg.13] ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, တပ္ပဘဝမဓု ဝိယ ဓမ္မော, တဒုပဘောဂီဘမရဂဏော ဝိယ သံဃော. ဧဝံ သရဏတ္တယမေတဉ္စ, ဥပမာဟိ ပကာသယေ.

Lại nữa, đức Phật giống như người dũng sĩ ban cho sự vô úy, Chánh pháp giống như sự vô úy, Tăng chúng giống như người đã đạt đến sự vô úy, là hoàn toàn không còn sợ hãi. Đức Phật giống như người ban cho sự an ủi, Chánh pháp giống như sự an ủi, Tăng chúng giống như người đã được an ủi. Đức Phật giống như người bạn tốt, Chánh pháp giống như lời khuyên hữu ích, Tăng chúng giống như người đã đạt được lợi ích chân chánh nhờ thực hành điều hữu ích. Đức Phật giống như kho tàng của cải, Chánh pháp giống như tinh túy của của cải, Tăng chúng giống như người hưởng dụng tinh túy của của cải. Đức Phật giống như người tắm cho hoàng tử, Chánh pháp giống như nước gội đầu, Tăng chúng giống như đoàn hoàng tử đã được tắm gội sạch sẽ, đã được tắm gội trong dòng nước Chánh pháp. Đức Phật giống như người trang điểm, Chánh pháp giống như đồ trang sức, Tăng chúng giống như đoàn vương tử đã được trang điểm, đã được trang điểm bằng đồ trang sức Chánh pháp. Đức Phật giống như cây chiên-đàn, Chánh pháp giống như hương thơm xuất phát từ đó, Tăng chúng giống như người đã được dập tắt phiền não nhờ dùng chiên-đàn, đã được dập tắt phiền não nhờ hưởng dụng Chánh pháp. Đức Phật giống như người cha ban cho tài sản thừa kế, Chánh pháp giống như tài sản thừa kế, Tăng chúng giống như đoàn con trai thừa hưởng tài sản thừa kế, là người thừa hưởng tài sản thừa kế Chánh pháp. Đức Phật giống như đóa sen nở, Chánh pháp giống như mật ngọt xuất phát từ đó, Tăng chúng giống như đàn ong hưởng dụng mật ngọt ấy. Như vậy, nên dùng các ví dụ để làm sáng tỏ Tam bảo này.

ဧတ္တာဝတာ စ ယာ ပုဗ္ဗေ ‘‘ကေန ကတ္ထ ကဒါ ကသ္မာ, ဘာသိတံ သရဏတ္တယ’’န္တိအာဒီဟိ စတူဟိ ဂါထာဟိ အတ္ထဝဏ္ဏနာယ မာတိကာ နိက္ခိတ္တာ, သာ အတ္ထတော ပကာသိတာ ဟောတီတိ.

Và với chừng ấy, đề cương (mātikā) để giải thích ý nghĩa, vốn đã được trình bày trước đây bằng bốn câu kệ bắt đầu bằng ‘kena kattha kadā kasmā, bhāsitaṃ saraṇattayaṃ,’ đã được làm sáng tỏ về mặt ý nghĩa.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ

Trong bộ Paramatthajotikā, Chú giải Tiểu tụng,

သရဏတ္တယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

Phần giải về Tam quy đã hoàn tất.

၂. သိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

2. Giải về Học giới

သိက္ခာပဒပါဌမာတိကာ

Đề mục bài đọc về các học giới

ဧဝံ သရဏဂမနေဟိ သာသနောတာရံ ဒဿေတွာ သာသနံ ဩတိဏ္ဏေန ဥပါသကေန ဝါ ပဗ္ဗဇိတေန ဝါ ယေသု သိက္ခာပဒေသု ပဌမံ သိက္ခိတဗ္ဗံ, တာနိ ဒဿေတုံ နိက္ခိတ္တဿ သိက္ခာပဒပါဌဿ ဣဒါနိ ဝဏ္ဏနတ္ထံ အယံ မာတိကာ –

Như vậy, sau khi đã chỉ ra sự đi vào giáo pháp bằng các quy y, bây giờ để giải thích ý nghĩa của bài kinh về học giới đã được trình bày nhằm chỉ ra những học giới mà người đã đi vào giáo pháp, dù là cận sự nam hay người xuất gia, cần phải học tập trước tiên, đây là đề cương (mātikā):

‘‘ယေန ယတ္ထ ယဒါ ယသ္မာ, ဝုတ္တာနေတာနိ တံ နယံ;

ဝတွာ ကတွာ ဝဝတ္ထာနံ, သာဓာရဏဝိသေသတော.

“Bởi ai, ở đâu, khi nào, vì sao, những điều này đã được nói, sau khi nói lên phương pháp ấy và sau khi đã xác định về phương diện chung và riêng.”

‘‘ပကတိယာ စ ယံ ဝဇ္ဇံ, ဝဇ္ဇံ ပဏ္ဏတ္တိယာ စ ယံ;

ဝဝတ္ထပေတွာ တံ ကတွာ, ပဒါနံ ဗျဉ္ဇနတ္ထတော.

“Và lỗi nào là do tự nhiên, và lỗi nào là do chế định; sau khi đã phân biệt và thực hiện điều đó, (sẽ giải thích) theo văn tự và ý nghĩa của các từ.”

‘‘သာဓာရဏာနံ သဗ္ဗေသံ, သာဓာရဏဝိဘာဝနံ;

အထ ပဉ္စသု ပုဗ္ဗေသု, ဝိသေသတ္ထပ္ပကာသတော.

“Sự phân tích điều chung của tất cả những (học giới) chung; rồi trong năm giới đầu, bằng cách làm sáng tỏ ý nghĩa đặc biệt.”

‘‘ပါဏာတိပါတပဘုတိ-ဟေကတာနာနတာဒိတော;

အာရမ္မဏာဒါနဘေဒါ, မဟာသာဝဇ္ဇတော တထာ.

“Từ sự đồng nhất và khác biệt của những điều bắt đầu bằng sát sanh; từ sự khác biệt về đối tượng và sự thọ trì; và cũng vậy, từ sự có lỗi lớn.”

‘‘ပယောဂင်္ဂသမုဋ္ဌာနာ, ဝေဒနာမူလကမ္မတော;

ဝိရမတော စ ဖလတော, ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

“Sự quyết trạch cần được biết từ sự cố gắng, các chi phần, và sự phát sanh; từ thọ, gốc rễ, và nghiệp; và từ sự kiêng cữ và từ quả.”

‘‘ယောဇေတဗ္ဗံ [Pg.14] တတော ယုတ္တံ, ပစ္ဆိမေသွပိ ပဉ္စသု;

အာဝေဏိကဉ္စ ဝတ္တဗ္ဗံ, ဉေယျာ ဟီနာဒိတာပိ စာ’’တိ.

“Sau đó, điều thích hợp cần được áp dụng cho cả năm giới sau; và điều riêng biệt cần được nói đến; và cũng cần biết đến các tình trạng thấp kém v.v...”

တတ္ထ ဧတာနိ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏီတိအာဒီနိ ဒသ သိက္ခာပဒါနိ ဘဂဝတာ ဧဝ ဝုတ္တာနိ, န သာဝကာဒီဟိ. တာနိ စ သာဝတ္ထိယံ ဝုတ္တာနိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ ပဗ္ဗာဇေတွာ ကပိလဝတ္ထုတော သာဝတ္ထိံ အနုပ္ပတ္တေန သာမဏေရာနံ သိက္ခာပဒဝဝတ္ထာပနတ္ထံ. ဝုတ္တံ ဟေတံ –

Trong đó, mười học giới này, bắt đầu bằng ‘pāṇātipātāveramaṇī,’ đã được chính đức Thế Tôn nói ra, chứ không phải do các vị Thinh văn v.v... Và chúng đã được nói ra ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika, bởi ngài, sau khi đã cho Tôn giả Rāhula xuất gia từ Kapilavatthu và đã đến Sāvatthī, nhằm mục đích thiết lập các học giới cho các vị sa-di. Vì điều này đã được nói:

‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန သာဝတ္ထိ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန သာဝတ္ထိ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန …ပေ… အထ ခေါ သာမဏေရာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘ကတိ နု ခေါ အမှာကံ သိက္ခာပဒါနိ, ကတ္ထ စ အမှေဟိ သိက္ခိတဗ္ဗ’’’န္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သာမဏေရာနံ ဒသ သိက္ခာပဒါနိ, တေသု စ သာမဏေရေဟိ သိက္ခိတုံ, ပါဏာတိပါတာဝေရမဏီ…ပေ… ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ဝေရမဏီ’’တိ (မဟာဝ. ၁၀၅).

“Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi trú ở Kapilavatthu tùy thích, đã lên đường du hành đến Sāvatthī. Du hành tuần tự, ngài đã đến Sāvatthī. Tại đó, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika. Vào lúc bấy giờ... (v.v.)... bấy giờ các vị sa-di đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Chúng ta có bao nhiêu học giới, và chúng ta nên học tập ở đâu?’ Họ đã trình bày việc này lên đức Thế Tôn. – ‘Này các Tỳ khưu, Ta cho phép các sa-di mười học giới, và cho phép các sa-di học tập trong đó: kiêng cữ sát sanh... (v.v.)... kiêng cữ nhận vàng bạc.’” (Đại Phẩm, 105).

တာနေတာနိ ‘‘သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသူ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၉၃; မ. နိ. ၂.၂၄; ဝိဘ. ၅၀၈) သုတ္တာနုသာရေန သရဏဂမနေသု စ ဒဿိတပါဌာနုသာရေန ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဧဝံ ဝါစနာမဂ္ဂံ အာရောပိတာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ တာဝ ‘‘ယေန ယတ္ထ ယဒါ ယသ္မာ, ဝုတ္တာနေတာနိ တံ နယံ ဝတွာ’’တိ သော နယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

Cần phải biết rằng những học giới này đã được đặt vào lối nói như sau: ‘pāṇātipātā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmī,’ theo như kinh văn ‘samādāya sikkhati sikkhāpadesū’ (Trường Bộ 1.193; Trung Bộ 2.24; Phân Tích 508) và theo như bài kinh đã được chỉ ra trong phần quy y. Như vậy, trước tiên, cần phải hiểu phương pháp này: ‘bởi ai, ở đâu, khi nào, vì sao, những điều này đã được nói, sau khi nói lên phương pháp ấy.’

သာဓာရဏဝိသေသဝဝတ္ထာနံ

Sự xác định chung và riêng

ဧတ္ထ စ အာဒိတော ဒွေ စတုတ္ထပဉ္စမာနိ ဥပါသကာနံ သာမဏေရာနဉ္စ သာဓာရဏာနိ နိစ္စသီလဝသေန. ဥပေါသထသီလဝသေန ပန ဥပါသကာနံ သတ္တမဋ္ဌမံ စေကံ အင်္ဂံ ကတွာ သဗ္ဗပစ္ဆိမဝဇ္ဇာနိ သဗ္ဗာနိပိ သာမဏေရေဟိ သာဓာရဏာနိ, ပစ္ဆိမံ ပန သာမဏေရာနမေဝ ဝိသေသဘူတန္တိ ဧဝံ သာဓာရဏဝိသေသတော ဝဝတ္ထာနံ ကာတဗ္ဗံ. ပုရိမာနိ စေတ္ထ ပဉ္စ ဧကန္တအကုသလစိတ္တသမုဋ္ဌာနတ္တာ ပါဏာတိပါတာဒီနံ ပကတိဝဇ္ဇတော ဝေရမဏိယာ, သေသာနိ [Pg.15] ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇတောတိ ဧဝံ ပကတိယာ စ ယံ ဝဇ္ဇံ, ဝဇ္ဇံ ပဏ္ဏတ္တိယာ စ ယံ, တံ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗံ.

Và ở đây, hai giới đầu, giới thứ tư và thứ năm là chung cho cận sự nam và sa-di về phương diện thường giới. Nhưng về phương diện Bát quan trai giới, đối với cận sự nam, sau khi gộp giới thứ bảy và thứ tám thành một chi, tất cả các giới trừ giới cuối cùng đều chung với sa-di. Còn giới cuối cùng thì đặc biệt chỉ dành cho sa-di. Như vậy, cần phải thực hiện sự xác định về phương diện chung và riêng. Và ở đây, năm giới đầu tiên là những điều cần kiêng cữ vì là lỗi tự nhiên (pakativajja) do chúng hoàn toàn phát sanh từ tâm bất thiện; các giới còn lại là những điều cần kiêng cữ vì là lỗi do chế định (paṇṇattivajja). Như vậy, cần phải phân biệt lỗi nào là do tự nhiên và lỗi nào là do chế định.

သာဓာရဏဝိဘာဝနာ

Giải thích về phần chung

ယသ္မာ စေတ္ထ ‘‘ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဧတာနိ သဗ္ဗသာဓာရဏာနိ ပဒါနိ, တသ္မာ ဧတေသံ ပဒါနံ ဗျဉ္ဇနတော စ အတ္ထတော စ အယံ သာဓာရဏဝိဘာဝနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ –

Và vì ở đây, các từ ‘veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmī’ là chung cho tất cả (các học giới), do đó, cần phải biết sự phân tích chung này về các từ ấy, cả về văn tự lẫn ý nghĩa.

တတ္ထ ဗျဉ္ဇနတော တာဝ ဝေရံ မဏတီတိ ဝေရမဏီ, ဝေရံ ပဇဟတိ, ဝိနောဒေတိ, ဗျန္တီကရောတိ, အနဘာဝံ ဂမေတီတိ အတ္ထော. ဝိရမတိ ဝါ ဧတာယ ကရဏဘူတာယ ဝေရမှာ ပုဂ္ဂလောတိ, ဝိကာရဿ ဝေကာရံ ကတွာ ဝေရမဏီ. တေနေဝ စေတ္ထ ‘‘ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ ဝိရမဏိသိက္ခာပဒ’’န္တိ ဒွိဓာ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တိ. သိက္ခိတဗ္ဗာတိ သိက္ခာ, ပဇ္ဇတေ အနေနာတိ ပဒံ. သိက္ခာယ ပဒံ သိက္ခာပဒံ, သိက္ခာယ အဓိဂမူပါယောတိ အတ္ထော. အထ ဝါ မူလံ နိဿယော ပတိဋ္ဌာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝေရမဏီ ဧဝ သိက္ခာပဒံ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ, ဝိရမဏိသိက္ခာပဒံ ဝါ ဒုတိယေန နယေန. သမ္မာ အာဒိယာမိ သမာဒိယာမိ, အဝီတိက္ကမနာဓိပ္ပာယေန အခဏ္ဍကာရိတာယ အစ္ဆိဒ္ဒကာရိတာယ အသဗလကာရိတာယ စ အာဒိယာမီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

Trong đó, trước tiên về phương diện văn tự, nên hiểu như sau: Nó xua tan kẻ thù (veraṃ maṇati), vì vậy gọi là veramaṇī. Nghĩa là nó từ bỏ, xua tan, chấm dứt, đưa kẻ thù đến chỗ không hiện hữu. Hoặc là, do phương tiện này, người ta từ bỏ (viramati) kẻ thù (veramhā), vì vậy sau khi biến đổi 'vi' thành 've', nó trở thành veramaṇī. Chính vì vậy, ở đây người ta tụng đọc theo hai cách là "veramaṇisikkhāpadaṃ" và "viramaṇisikkhāpadaṃ". Cần phải học tập (sikkhitabbā), vì vậy gọi là sikkhā. Nhờ nó mà đạt đến (pajjate anena), vì vậy gọi là padaṃ. Nền tảng của học giới là sikkhāpadaṃ, nghĩa là phương tiện để chứng đắc học giới. Hoặc là, được nói là có nghĩa là cội rễ, nơi nương tựa, nền tảng. Chính sự tránh xa là điều học, (nên gọi là) veramaṇisikkhāpadaṃ, hoặc là viramaṇisikkhāpadaṃ theo cách thứ hai. Tôi thọ trì một cách chân chánh (sammā ādiyāmi), (nên gọi là) samādiyāmi. Được nói là có nghĩa là: "Tôi thọ trì với chủ ý không vi phạm, với việc thực hành không bị sứt mẻ, không bị thủng, và không bị lốm đốm."

အတ္ထတော ပန ဝေရမဏီတိ ကာမာဝစရကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝိရတိ, သာ ပါဏာတိပါတာ ဝိရမန္တဿ ‘‘ယာ တသ္မိံ သမယေ ပါဏာတိပါတာ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ အကိရိယာ အကရဏံ အနဇ္ဈာပတ္တိ ဝေလာအနတိက္ကမော သေတုဃာတော’’တိ ဧဝမာဒိနာ (ဝိဘ. ၇၀၄) နယေန ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တာ. ကာမဉ္စေသာ ဝေရမဏီ နာမ လောကုတ္တရာပိ အတ္ထိ, ဣဓ ပန သမာဒိယာမီတိ ဝုတ္တတ္တာ သမာဒါနဝသေန ပဝတ္တာရဟာ, တသ္မာ သာ န ဟောတီတိ ကာမာဝစရကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝိရတီတိ ဝုတ္တာ.

Còn về phương diện ý nghĩa, veramaṇī là sở hữu tâm kiêng cữ tương ưng với tâm thiện Dục giới. Sở hữu tâm kiêng cữ ấy, đối với người đang tránh xa sự sát sanh, đã được nói trong bộ Phân Tích theo phương pháp bắt đầu bằng: "Vào lúc ấy, sự tránh xa, sự kiêng cữ, sự từ bỏ, sự không làm, sự không thực hiện, sự không phạm vào, sự không vượt qua giới hạn, sự phá vỡ con đường (đến ác thú) đối với sự sát sanh". Và mặc dù sự tránh xa này cũng có cả ở bậc siêu thế, nhưng ở đây, vì được nói là "tôi xin thọ trì", nên (chỉ lấy) sự kiêng cữ thích hợp để phát sinh do năng lực của sự thọ trì. Vì vậy, (sự kiêng cữ siêu thế) ấy không có ở đây, do đó, được nói là sở hữu tâm kiêng cữ tương ưng với tâm thiện Dục giới.

သိက္ခာတိ တိဿော သိက္ခာ အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ, အဓိပညာသိက္ခာတိ. ဣမသ္မိံ ပနတ္ထေ သမ္ပတ္တဝိရတိသီလံ လောကိကာ ဝိပဿနာ ရူပါရူပဈာနာနိ အရိယမဂ္ဂေါ စ သိက္ခာတိ အဓိပ္ပေတာ. ယထာဟ –

Sikkhā (học giới) có ba loại: tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, và tăng thượng tuệ học. Nhưng trong trường hợp này, giới kiêng cữ trong từng trường hợp, tuệ quán hiệp thế, các thiền sắc giới và vô sắc giới, và Thánh đạo được xem là sikkhā. Như đã nói:

‘‘ကတမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ? ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရံ ကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ, သောမနဿသဟဂတံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ…ပေ… တသ္မိံ သမယေ [Pg.16] ဖဿော ဟောတိ…ပေ… အဝိက္ခေပေါ ဟောတိ, ဣမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ.

"Những pháp nào là học giới? Vào lúc tâm thiện Dục giới sanh khởi, câu hành với thọ hỷ, tương ưng với trí tuệ... (vân vân)... vào lúc ấy có xúc... (vân vân)... có sự không phóng dật (nhất tâm), những pháp này là học giới.

‘‘ကတမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ? ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ…ပေ… ပဉ္စမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… အဝိက္ခေပေါ ဟောတိ, ဣမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ.

"Những pháp nào là học giới? Vào lúc tu tập con đường để tái sanh vào cõi Sắc giới, ly dục, ly bất thiện pháp... (vân vân)... chứng và trú Sơ thiền... (vân vân)... Ngũ thiền... (vân vân)... có sự không phóng dật (nhất tâm), những pháp này là học giới.

‘‘ကတမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ? ယသ္မိံ သမယေ အရူပပတ္တိယာ…ပေ… နေဝသညာနာသညာယတနသဟဂတံ…ပေ… အဝိက္ခေပေါ ဟောတိ, ဣမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ.

"Những pháp nào là học giới? Vào lúc (tu tập con đường) để tái sanh vào cõi Vô sắc giới... (vân vân)... câu hành với Phi tưởng phi phi tưởng xứ... (vân vân)... có sự không phóng dật (nhất tâm), những pháp này là học giới.

‘‘ကတမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ? ယသ္မိံ သမယေ လောကုတ္တရံ ဈာနံ ဘာဝေတိ နိယျာနိကံ…ပေ… အဝိက္ခေပေါ ဟောတိ, ဣမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ’’တိ (ဝိဘ. ၇၁၂-၇၁၃).

"Những pháp nào là học giới? Vào lúc tu tập thiền siêu thế, đưa đến sự giải thoát... (vân vân)... có sự không phóng dật (nhất tâm), những pháp này là học giới."

ဧတာသု သိက္ခာသု ယာယ ကာယစိ သိက္ခာယ ပဒံ အဓိဂမူပါယော, အထ ဝါ မူလံ နိဿယော ပတိဋ္ဌာတိ သိက္ခာပဒံ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘သီလံ နိဿာယ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဘာဝေန္တော ဗဟုလီကရောန္တော’’တိ ဧဝမာဒိ (သံ. နိ. ၅.၁၈၂). ဧဝမေတ္ထ သာဓာရဏာနံ ပဒါနံ သာဓာရဏာ ဗျဉ္ဇနတော အတ္ထတော စ ဝိဘာဝနာ ကာတဗ္ဗာ.

Trong các học giới này, nền tảng (padaṃ) của bất kỳ học giới nào là phương tiện để chứng đắc; hoặc là cội rễ, nơi nương tựa, nền tảng, vì vậy gọi là sikkhāpadaṃ. Điều này đã được nói: "Nương vào giới, an trú trong giới, tu tập và làm cho sung mãn bảy giác chi" và v.v... Như vậy, ở đây cần phải thực hiện sự giải thích chung cho các thuật ngữ chung, cả về phương diện văn tự lẫn ý nghĩa.

ပုရိမပဉ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

Giải thích năm điều học đầu tiên

ဣဒါနိ ယံ ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ပဉ္စသု ပုဗ္ဗေသု, ဝိသေသတ္ထပ္ပကာသတော…ပေ… ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော’’တိ, တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ – ပါဏာတိပါတောတိ ဧတ္ထ တာဝ ပါဏောတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယပ္ပဋိဗဒ္ဓါ ခန္ဓသန္တတိ, တံ ဝါ ဥပါဒါယ ပညတ္တော သတ္တော. တသ္မိံ ပန ပါဏေ ပါဏသညိနော တဿ ပါဏဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒကဥပက္ကမသမုဋ္ဌာပိကာ ကာယဝစီဒွါရာနံ အညတရဒွါရပ္ပဝတ္တာ ဝဓကစေတနာ ပါဏာတိပါတော. အဒိန္နာဒါနန္တိ ဧတ္ထ အဒိန္နန္တိ ပရပရိဂ္ဂဟိတံ, ယတ္ထ ပရော ယထာကာမကာရိတံ အာပဇ္ဇန္တော အဒဏ္ဍာရဟော အနုပဝဇ္ဇော စ ဟောတိ, တသ္မိံ ပရပရိဂ္ဂဟိတေ ပရပရိဂ္ဂဟိတသညိနော တဒါဒါယကဥပက္ကမသမုဋ္ဌာပိကာ ကာယဝစီဒွါရာနံ အညတရဒွါရပ္ပဝတ္တာ ဧဝ ထေယျစေတနာ အဒိန္နာဒါနံ. အဗြဟ္မစရိယန္တိ အသေဋ္ဌစရိယံ, ဒွယံဒွယသမာပတ္တိမေထုနပ္ပဋိသေဝနာ ကာယဒွါရပ္ပဝတ္တာ အသဒ္ဓမ္မပ္ပဋိသေဝနဋ္ဌာနဝီတိက္ကမစေတနာ အဗြဟ္မစရိယံ[Pg.17]. မုသာဝါဒေါတိ ဧတ္ထ မုသာတိ ဝိသံဝါဒနပုရေက္ခာရဿ အတ္ထဘဉ္ဇနကော ဝစီပယောဂေါ ကာယပယောဂေါ ဝါ, ဝိသံဝါဒနာဓိပ္ပာယေန ပနဿ ပရဝိသံဝါဒကကာယဝစီပယောဂသမုဋ္ဌာပိကာ ကာယဝစီဒွါရာနမေဝ အညတရဒွါရပ္ပဝတ္တာ မိစ္ဆာစေတနာ မုသာဝါဒေါ. သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနန္တိ ဧတ္ထ ပန သုရာတိ ပဉ္စ သုရာ – ပိဋ္ဌသုရာ, ပူဝသုရာ, ဩဒနသုရာ, ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တာ, သမ္ဘာရသံယုတ္တာ စာတိ. မေရယမ္ပိ ပုပ္ဖာသဝေါ, ဖလာသဝေါ, ဂုဠာသဝေါ, မဓွာသဝေါ, သမ္ဘာရသံယုတ္တော စာတိ ပဉ္စဝိဓံ. မဇ္ဇန္တိ တဒုဘယမေဝ မဒနိယဋ္ဌေန မဇ္ဇံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အတ္ထိ မဒနိယံ, ယေန ပီတေန မတ္တော ဟောတိ ပမတ္တော, ဣဒံ ဝုစ္စတိ မဇ္ဇံ. ပမာဒဋ္ဌာနန္တိ ယာယ စေတနာယ တံ ပိဝတိ အဇ္ဈောဟရတိ, သာ စေတနာ မဒပ္ပမာဒဟေတုတော ပမာဒဋ္ဌာနန္တိ ဝုစ္စတိ, ယတော အဇ္ဈောဟရဏာဓိပ္ပာယေန ကာယဒွါရပ္ပဝတ္တာ သုရာမေရယမဇ္ဇာနံ အဇ္ဈောဟရဏစေတနာ ‘‘သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာန’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝံ တာဝေတ္ထ ပါဏာတိပါတပ္ပဘုတီဟိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Bây giờ, về điều đã nói: "Tiếp theo, trong năm điều học đầu... (vân vân)... sự quyết trạch cần được biết", điều này được nói đến ở đây: Trong từ "pāṇātipāta", trước tiên "pāṇa" là dòng tương tục của các uẩn gắn liền với mạng quyền, hoặc là chúng sanh được chế định dựa trên các uẩn ấy. Trong đó, đối với chúng sanh ấy, tư tâm sát hại phát sinh qua một trong hai cửa thân hoặc khẩu, được khởi lên bởi sự cố gắng nhằm cắt đứt mạng quyền của chúng sanh ấy, trong khi có nhận thức đó là chúng sanh, thì gọi là pāṇātipāta. Trong từ "adinnādāna", "adinna" là vật do người khác sở hữu, mà người khác có thể bị trừng phạt và khiển trách khi sử dụng tùy ý. Đối với vật do người khác sở hữu ấy, tư tâm trộm cắp phát sinh qua một trong hai cửa thân hoặc khẩu, được khởi lên bởi sự cố gắng nhằm lấy vật ấy, trong khi có nhận thức đó là vật do người khác sở hữu, thì gọi là adinnādāna. "Abrahmacariya" là hành vi không cao thượng; tư tâm vi phạm nơi hành dâm, là sự giao hợp của hai người, phát sinh qua cửa thân, thì gọi là abrahmacariya. Trong từ "musāvāda", "musā" là lời nói hoặc hành động làm tổn hại lợi ích (của người khác) đối với người có chủ ý lừa dối. Tà tư tâm phát sinh qua một trong hai cửa thân hoặc khẩu, được khởi lên bởi lời nói hoặc hành động lừa dối người khác với chủ ý lừa dối, thì gọi là musāvāda. Trong từ "surāmerayamajjapamādaṭṭhāna", "surā" có năm loại: rượu làm từ bột, rượu làm từ bánh, rượu làm từ cơm, rượu được cất với men, và rượu được pha chế từ các nguyên liệu. "Meraya" cũng có năm loại: rượu ngâm từ hoa, rượu ngâm từ trái cây, rượu ngâm từ đường mật, rượu ngâm từ mật ong, và rượu được pha chế từ các nguyên liệu kết hợp. "Majja" chính là cả hai loại trên vì có tính chất gây say. Hoặc bất cứ chất gây say nào khác, khi uống vào trở nên say sưa, dể duôi, thì được gọi là majja. "Pamādaṭṭhāna" là tư tâm mà do đó người ta uống, nuốt chất ấy. Tư tâm ấy được gọi là pamādaṭṭhāna vì là nguyên nhân của sự say sưa và dể duôi. Do đó, tư tâm muốn nuốt các chất surā, meraya, majja, phát sinh qua cửa thân với chủ ý muốn nuốt, cần được hiểu là "surāmerayamajjapamādaṭṭhāna". Như vậy, trước tiên ở đây, sự quyết trạch cần được biết qua các điều như sát sanh v.v...

ဧကတာနာနတာဒိဝိနိစ္ဆယံ

Sự quyết trạch về tính đồng nhất và dị biệt, v.v...

ဧကတာနာနတာဒိတောတိ ဧတ္ထ အာဟ – ကိံ ပန ဝဇ္ဈဝဓကပ္ပယောဂစေတနာဒီနံ ဧကတာယ ပါဏာတိပါတဿ အညဿ ဝါ အဒိန္နာဒါနာဒိနော ဧကတ္တံ, နာနတာယ နာနတ္တံ ဟောတိ, ဥဒါဟု နောတိ. ကသ္မာ ပနေတံ ဝုစ္စတိ? ယဒိ တာဝ ဧကတာယ ဧကတ္တံ, အထ ယဒါ ဧကံ ဝဇ္ဈံ ဗဟူ ဝဓကာ ဝဓေန္တိ, ဧကော ဝါ ဝဓကော ဗဟုကေ ဝဇ္ဈေ ဝဓေတိ, ဧကေန ဝါ သာဟတ္ထိကာဒိနာ ပယောဂေန ဗဟူ ဝဇ္ဈာ ဝဓီယန္တိ, ဧကာ ဝါ စေတနာ ဗဟူနံ ဝဇ္ဈာနံ ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒကပယောဂံ သမုဋ္ဌာပေတိ, တဒါ ဧကေန ပါဏာတိပါတေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ယဒိ ပန နာနတာယ နာနတ္တံ. အထ ယဒါ ဧကော ဝဓကော ဧကဿတ္ထာယ ဧကံ ပယောဂံ ကရောန္တော ဗဟူ ဝဇ္ဈေ ဝဓေတိ, ဗဟူ ဝါ ဝဓကာ ဒေဝဒတ္တယညဒတ္တသောမဒတ္တာဒီနံ ဗဟူနမတ္ထာယ ဗဟူ ပယောဂေ ကရောန္တာ ဧကမေဝ ဒေဝဒတ္တံ ယညဒတ္တံ သောမဒတ္တံ ဝါ ဝဓေန္တိ, ဗဟူဟိ ဝါ သာဟတ္ထိကာဒီဟိ ပယောဂေဟိ ဧကော ဝဇ္ဈော ဝဓီယတိ. ဗဟူ ဝါ စေတနာ ဧကဿေဝ ဝဇ္ဈဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒကပယောဂံ သမုဋ္ဌာပေန္တိ, တဒါ ဗဟူဟိ ပါဏာတိပါတေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ. ဥဘယမ္ပိ စေတမယုတ္တံ. အထ နေဝ ဧတေသံ ဝဇ္ဈာဒီနံ ဧကတာယ ဧကတ္တံ, နာနတာယ နာနတ္တံ, အညထေဝ တု ဧကတ္တံ နာနတ္တဉ္စ ဟောတိ, တံ ဝတ္တဗ္ဗံ ပါဏာတိပါတဿ, ဧဝံ သေသာနမ္ပီတိ.

Ở đây, về vấn đề tính đơn nhất và tính đa dạng, người chất vấn nói: Phải chăng do tính đơn nhất của đối tượng bị giết, người giết, sự cố gắng, tư tâm, v.v., mà có sự đơn nhất của tội sát sanh hoặc của tội khác như trộm cắp, v.v., hay do tính đa dạng mà có sự đa dạng, hay là không phải vậy? Tại sao lại nói điều này? Nếu như do tính đơn nhất mà có sự đơn nhất, thì khi nhiều người giết một đối tượng, hoặc một người giết nhiều đối tượng, hoặc do một sự cố gắng như tự tay làm v.v. mà nhiều đối tượng bị giết, hoặc một tư tâm làm phát sanh sự cố gắng cắt đứt mạng quyền của nhiều đối tượng, khi ấy, đáng lẽ chỉ có một tội sát sanh. Còn nếu do tính đa dạng mà có sự đa dạng, thì khi một người giết, vì lợi ích của một người, trong khi thực hiện một sự cố gắng, lại giết nhiều đối tượng, hoặc nhiều người giết, vì lợi ích của nhiều người như Devadatta, Yaññadatta, Somadatta, v.v., trong khi thực hiện nhiều sự cố gắng, lại chỉ giết một người là Devadatta, hoặc Yaññadatta, hoặc Somadatta, hoặc do nhiều sự cố gắng như tự tay làm v.v. mà một đối tượng bị giết, hoặc nhiều tư tâm làm phát sanh sự cố gắng cắt đứt mạng quyền của chỉ một đối tượng, khi ấy, đáng lẽ phải có nhiều tội sát sanh. Cả hai trường hợp này đều không hợp lý. Vậy thì, không phải do tính đơn nhất của đối tượng bị giết v.v. mà có sự đơn nhất, cũng không phải do tính đa dạng mà có sự đa dạng, mà sự đơn nhất và sự đa dạng xảy ra theo một cách khác. Điều đó cần được nói rõ đối với tội sát sanh, và cũng như vậy đối với các tội còn lại.

ဝုစ္စတေ [Pg.18] – တတ္ထ တာဝ ပါဏာတိပါတဿ န ဝဇ္ဈဝဓကာဒီနံ ပစ္စေကမေကတာယ ဧကတာ, နာနတာယ နာနတာ, ကိန္တု ဝဇ္ဈဝဓကာဒီနံ ယုဂနန္ဓမေကတာယ ဧကတာ, ဒွိန္နမ္ပိ တု တေသံ, တတော အညတရဿ ဝါ နာနတာယ နာနတာ. တထာ ဟိ ဗဟူသု ဝဓကေသု ဗဟူဟိ သရက္ခေပါဒီဟိ ဧကေန ဝါ ဩပါတခဏနာဒိနာ ပယောဂေန ဗဟူ ဝဇ္ဈေ ဝဓေန္တေသုပိ ဗဟူ ပါဏာတိပါတာ ဟောန္တိ. ဧကသ္မိံ ဝဓကေ ဧကေန, ဗဟူဟိ ဝါ ပယောဂေဟိ တပ္ပယောဂသမုဋ္ဌာပိကာယ စ ဧကာယ, ဗဟူဟိ ဝါ စေတနာဟိ ဗဟူ ဝဇ္ဈေ ဝဓေန္တေပိ ဗဟူ ပါဏာတိပါတာ ဟောန္တိ, ဗဟူသု စ ဝဓကေသု ယထာဝုတ္တပ္ပကာရေဟိ ဗဟူဟိ, ဧကေန ဝါ ပယောဂေန ဧကံ ဝဇ္ဈံ ဝဓေန္တေသုပိ ဗဟူ ပါဏာတိပါတာ ဟောန္တိ. ဧသ နယော အဒိန္နာဒါနာဒီသုပီတိ. ဧဝမေတ္ထ ဧကတာနာနတာဒိတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Được nói rằng: Ở đây, trước hết đối với tội sát sanh, không phải do tính đơn nhất riêng lẻ của đối tượng bị giết, người giết, v.v. mà có sự đơn nhất, cũng không phải do tính đa dạng mà có sự đa dạng; nhưng do sự kết hợp thành cặp của đối tượng bị giết và người giết v.v. mà có sự đơn nhất, và do sự đa dạng của cả hai hoặc của một trong hai mà có sự đa dạng. Thật vậy, ngay cả khi nhiều người giết nhiều đối tượng bằng nhiều sự cố gắng như bắn tên v.v., hoặc bằng một sự cố gắng như đào hố bẫy v.v., vẫn có nhiều tội sát sanh. Ngay cả khi một người giết nhiều đối tượng bằng một hoặc nhiều sự cố gắng, và do một hoặc nhiều tư tâm làm phát sanh sự cố gắng ấy, vẫn có nhiều tội sát sanh. Và ngay cả khi nhiều người giết một đối tượng bằng nhiều hoặc một sự cố gắng theo cách đã nói, vẫn có nhiều tội sát sanh. Phương pháp này cũng áp dụng cho tội trộm cắp v.v. Như vậy, ở đây, sự quyết định cần được hiểu theo phương diện tính đơn nhất và tính đa dạng.

အာရမ္မဏတောတိ ပါဏာတိပါတော စေတ္ထ ဇီဝိတိန္ဒြိယာရမ္မဏော. အဒိန္နာဒါနအဗြဟ္မစရိယသုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာနိ ရူပဓမ္မေသု ရူပါယတနာဒိအညတရသင်္ခါရာရမ္မဏာနိ. မုသာဝါဒေါ ယဿ မုသာ ဘဏတိ, တမာရဘိတွာ ပဝတ္တနတော သတ္တာရမ္မဏော. အဗြဟ္မစရိယမ္ပိ သတ္တာရမ္မဏန္တိ ဧကေ. အဒိန္နာဒါနဉ္စ ယဒါ သတ္တော ဟရိတဗ္ဗော ဟောတိ, တဒါ သတ္တာရမ္မဏန္တိ. အပိ စေတ္ထ သင်္ခါရဝသေနေဝ သတ္တာရမ္မဏံ, န ပဏ္ဏတ္တိဝသေနာတိ. ဧဝမေတ္ထ အာရမ္မဏတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Về phương diện đối tượng: Ở đây, tội sát sanh có mạng quyền làm đối tượng. Tội trộm cắp, tà dâm, uống rượu và các chất say là nguyên nhân của sự dể duôi có các pháp hành thuộc một trong các xứ như sắc xứ v.v. trong các sắc pháp làm đối tượng. Tội nói dối có chúng sanh làm đối tượng, vì nó diễn ra bằng cách nhắm đến người mà mình nói dối. Một số vị cho rằng tội tà dâm cũng có chúng sanh làm đối tượng. Và khi một chúng sanh bị bắt đi, họ cho rằng tội trộm cắp khi ấy có chúng sanh làm đối tượng. Tuy nhiên, ở đây, nó có chúng sanh làm đối tượng chỉ theo nghĩa là pháp hành, chứ không phải theo nghĩa là chế định. Như vậy, ở đây, sự quyết định cần được hiểu theo phương diện đối tượng.

အာဒါနတောတိ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိသိက္ခာပဒါဒီနိ စေတာနိ သာမဏေရေန ဘိက္ခုသန္တိကေ သမာဒိန္နာနေဝ သမာဒိန္နာနိ ဟောန္တိ, ဥပါသကေန ပန အတ္တနာ သမာဒိယန္တေနာပိ သမာဒိန္နာနိ ဟောန္တိ, ပရဿ သန္တိကေ သမာဒိယန္တေနာပိ. ဧကဇ္ဈံ သမာဒိန္နာနိပိ သမာဒိန္နာနိ ဟောန္တိ, ပစ္စေကံ သမာဒိန္နာနိပိ. ကိန္တု နာနံ ဧကဇ္ဈံ သမာဒိယတော ဧကာယေဝ ဝိရတိ, ဧကာဝ စေတနာ ဟောတိ, ကိစ္စဝသေန ပနေတာသံ ပဉ္စဝိဓတ္တံ ဝိညာယတိ. ပစ္စေကံ သမာဒိယတော ပန ပဉ္စေဝ ဝိရတိယော, ပဉ္စ စ စေတနာ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝမေတ္ထ အာဒါနတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Về phương diện thọ trì: Các học giới này, như học giới từ bỏ sát sanh, v.v., đối với sa-di, chỉ khi được thọ trì nơi một vị tỳ-khưu mới được gọi là đã thọ trì. Nhưng đối với cận sự nam, ngay cả khi tự mình thọ trì cũng được gọi là đã thọ trì, và ngay cả khi thọ trì nơi người khác cũng vậy. Ngay cả khi thọ trì chung một lần cũng được gọi là đã thọ trì, và ngay cả khi thọ trì riêng từng giới cũng vậy. Tuy nhiên, có sự khác biệt: đối với người thọ trì chung một lần, chỉ có một sự kiêng cữ, một tư tâm, nhưng tính chất năm phần của chúng được biết đến theo phận sự. Còn đối với người thọ trì riêng từng giới, cần biết rằng có năm sự kiêng cữ và năm tư tâm. Như vậy, ở đây, sự quyết định cần được hiểu theo phương diện thọ trì.

ဘေဒတောတိ သာမဏေရာနဉ္စေတ္ထ ဧကသ္မိံ ဘိန္နေ သဗ္ဗာနိပိ ဘိန္နာနိ ဟောန္တိ. ပါရာဇိကဋ္ဌာနိယာနိ ဟိ တာနိ တေသံ, ယံ တံ ဝီတိက္ကန္တံ ဟောတိ, တေနေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. ဂဟဋ္ဌာနံ ပန ဧကသ္မိံ ဘိန္နေ ဧကမေဝ ဘိန္နံ ဟောတိ, ယတော [Pg.19] တေသံ တံသမာဒါနေနေဝ ပုန ပဉ္စင်္ဂိကတ္တံ သီလဿ သမ္ပဇ္ဇတိ. အပရေ ပနာဟု – ‘‘ဝိသုံ ဝိသုံ သမာဒိန္နေသု ဧကသ္မိံ ဘိန္နေ ဧကမေဝ ဘိန္နံ ဟောတိ, ‘ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ သီလံ သမာဒိယာမီ’တိ ဧဝံ ပန ဧကတော သမာဒိန္နေသု ဧကသ္မိံ ဘိန္နေ သေသာနိပိ သဗ္ဗာနိ ဘိန္နာနိ ဟောန္တိ. ကသ္မာ? သမာဒိန္နဿ အဘိန္နတ္တာ, ယံ တံ ဝီတိက္ကန္တံ, တေနေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ’’တိ. ဧဝမေတ္ထ ဘေဒတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Về phương diện bị phá vỡ: Ở đây, đối với các sa-di, khi một giới bị phá vỡ, tất cả các giới đều bị phá vỡ. Vì rằng các giới ấy đối với họ ở địa vị của tội bất cộng trụ (pārājika). Người ấy bị ràng buộc bởi nghiệp do chính giới đã vi phạm. Nhưng đối với hàng tại gia, khi một giới bị phá vỡ, chỉ một giới đó bị phá vỡ, vì rằng đối với họ, sự đầy đủ năm chi phần của giới lại được thành tựu chỉ bằng cách thọ trì lại giới đó. Còn các vị khác thì nói: 'Trong các giới được thọ trì riêng rẽ, khi một giới bị phá vỡ, chỉ một giới đó bị phá vỡ. Nhưng trong các giới được thọ trì chung một lần với câu 'con xin thọ trì giới gồm đủ năm chi phần', khi một giới bị phá vỡ, các giới còn lại cũng đều bị phá vỡ. Tại sao? Vì sự thọ trì là không bị phân chia. Người ấy bị ràng buộc bởi nghiệp do chính giới đã vi phạm.' Như vậy, ở đây, sự quyết định cần được hiểu theo phương diện bị phá vỡ.

မဟာသာဝဇ္ဇတောတိ ဂုဏဝိရဟိတေသု တိရစ္ဆာနဂတာဒီသု ပါဏေသု ခုဒ္ဒကေ ပါဏေ ပါဏာတိပါတော အပ္ပသာဝဇ္ဇော, မဟာသရီရေ မဟာသာဝဇ္ဇော. ကသ္မာ? ပယောဂမဟန္တတာယ. ပယောဂသမတ္တေပိ ဝတ္ထုမဟန္တတာယ. ဂုဏဝန္တေသု ပန မနုဿာဒီသု အပ္ပဂုဏေ ပါဏာတိပါတော အပ္ပသာဝဇ္ဇော, မဟာဂုဏေ မဟာသာဝဇ္ဇော. သရီရဂုဏာနန္တု သမဘာဝေ သတိ ကိလေသာနံ ဥပက္ကမာနဉ္စ မုဒုတာယ အပ္ပသာဝဇ္ဇတာ, တိဗ္ဗတာယ မဟာသာဝဇ္ဇတာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. အပိ စေတ္ထ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနမေဝ မဟာသာဝဇ္ဇံ, န တထာ ပါဏာတိပါတာဒယော. ကသ္မာ? မနုဿဘူတဿာပိ ဥမ္မတ္တကဘာဝသံဝတ္တနေန အရိယဓမ္မန္တရာယကရဏတောတိ. ဧဝမေတ္ထ မဟာသာဝဇ္ဇတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Về phương diện tội lỗi lớn: Đối với các chúng sanh không có đức hạnh như loài bàng sanh, v.v., việc sát hại chúng sanh nhỏ có tội lỗi ít, (việc sát hại chúng sanh) có thân hình lớn có tội lỗi lớn. Tại sao? Do sự cố gắng lớn. Ngay cả khi sự cố gắng như nhau, (tội lỗi lớn) là do đối tượng lớn. Còn đối với các chúng sanh có đức hạnh như loài người, v.v., việc sát hại chúng sanh có ít đức hạnh có tội lỗi ít, (việc sát hại chúng sanh) có đức hạnh lớn có tội lỗi lớn. Nhưng khi thân hình và đức hạnh ngang bằng nhau, cần biết rằng tội lỗi ít là do phiền não và sự nỗ lực yếu ớt, và tội lỗi lớn là do (phiền não và nỗ lực) mãnh liệt. Phương pháp này cũng áp dụng cho các giới còn lại. Hơn nữa, ở đây, chỉ có giới uống rượu và các chất say là nguyên nhân của sự dể duôi là có tội lỗi lớn, các tội như sát sanh v.v. thì không như vậy. Tại sao? Vì nó dẫn đến tình trạng điên loạn ngay cả đối với người đã được sanh làm người, và vì nó gây chướng ngại cho Thánh pháp. Như vậy, ở đây, sự quyết định cần được hiểu theo phương diện tội lỗi lớn.

ပယောဂတောတိ ဧတ္ထ စ ပါဏာတိပါတဿ သာဟတ္ထိကော, အာဏတ္တိကော, နိဿဂ္ဂိယော, ထာဝရော, ဝိဇ္ဇာမယော, ဣဒ္ဓိမယောတိ ဆပ္ပယောဂါ. တတ္ထ ကာယေန ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ပဟရဏံ သာဟတ္ထိကော ပယောဂေါ, သော ဥဒ္ဒိဿာနုဒ္ဒိဿဘေဒတော ဒုဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ဥဒ္ဒိဿကေ ယံ ဥဒ္ဒိဿ ပဟရတိ, တဿေဝ မရဏေန ကမ္မုနာ ဗဇ္ဈတိ. ‘‘ယော ကောစိ မရတူ’’တိ ဧဝံ အနုဒ္ဒိဿကေ ပဟာရပစ္စယာ ယဿ ကဿစိ မရဏေန. ဥဘယထာပိ စ ပဟရိတမတ္တေ ဝါ မရတု, ပစ္ဆာ ဝါ တေနေဝ ရောဂေန, ပဟရိတက္ခဏေ ဧဝ ကမ္မုနာ ဗဇ္ဈတိ. မရဏာဓိပ္ပာယေန စ ပဟာရံ ဒတွာ တေန အမတဿ ပုန အညေန စိတ္တေန ပဟာရေ ဒိန္နေ ပစ္ဆာပိ ယဒိ ပဌမပဟာရေနေဝ မရတိ, တဒါ ဧဝ ကမ္မုနာ ဗဒ္ဓေါ ဟောတိ. အထ ဒုတိယပဟာရေန, နတ္ထိ ပါဏာတိပါတော. ဥဘယေဟိ မတေပိ ပဌမပဟာရေနေဝ ကမ္မုနာ ဗဒ္ဓေါ, ဥဘယေဟိပိ အမတေ နေဝတ္ထိ ပါဏာတိပါတော. ဧသ နယော ဗဟုကေဟိပိ [Pg.20] ဧကဿ ပဟာရေ ဒိန္နေ. တတြာပိ ဟိ ယဿ ပဟာရေန မရတိ, တဿေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ ဟောတိ.

Và ở đây, về phương tiện (payogato), tội sát sanh có sáu phương tiện là: tự tay (sāhatthika), ra lệnh (āṇattika), ném đi (nissaggiya), cố định (thāvara), do chú thuật (vijjāmaya), do thần thông (iddhimaya). Trong đó, việc đánh đập bằng thân hoặc bằng vật liên hệ đến thân là phương tiện tự tay. Phương tiện ấy có hai loại do sự khác biệt giữa có chỉ định và không chỉ định. Trong đó, trường hợp có chỉ định là nhắm đến chúng sanh nào mà đánh, thì bị trói buộc bởi nghiệp do cái chết của chính chúng sanh ấy. Trong trường hợp không chỉ định như là “ai chết cũng được”, thì (bị trói buộc bởi nghiệp) do cái chết của bất cứ ai do nhân là sự đánh đập. Và trong cả hai trường hợp, dù chết ngay khi vừa bị đánh, hay sau đó chết vì chính vết thương ấy, thì bị trói buộc bởi nghiệp ngay trong khoảnh khắc đánh. Và sau khi đã đánh với ý định giết, đối với người chưa chết do cú đánh đó, dù sau đó có đánh (thêm) với tâm khác, nếu chết do chính cú đánh đầu tiên, thì bị trói buộc bởi nghiệp ngay lúc đó. Còn do cú đánh thứ hai, không có tội sát sanh. Dù chết do cả hai (cú đánh), vẫn bị trói buộc bởi nghiệp do chính cú đánh đầu tiên. Nếu không chết do cả hai (cú đánh), thì không có tội sát sanh. Phương pháp này cũng (áp dụng) khi nhiều người đánh một người. Vì trong trường hợp đó cũng vậy, chết do cú đánh của người nào, chính người đó bị trói buộc bởi nghiệp.

အဓိဋ္ဌဟိတွာ ပန အာဏာပနံ အာဏတ္တိကော ပယောဂေါ. တတ္ထပိ သာဟတ္ထိကေ ပယောဂေ ဝုတ္တနယေနေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ အနုဿရိတဗ္ဗော. ဆဗ္ဗိဓော စေတ္ထ နိယမော ဝေဒိတဗ္ဗော –

Còn việc ra lệnh sau khi đã quyết định là phương tiện ra lệnh. Trong trường hợp đó cũng vậy, nên tùy niệm sự trói buộc của nghiệp theo phương pháp đã được nói trong phương tiện tự tay. Và ở đây, nên biết có sáu loại quy định:

‘‘ဝတ္ထု ကာလော စ ဩကာသော, အာဝုဓံ ဣရိယာပထော;

ကိရိယာဝိသေသောတိ ဣမေ, ဆ အာဏတ္တိနိယာမကာ’’တိ. (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၇၄);

“Đối tượng, thời gian, nơi chốn, vũ khí, oai nghi, và cách thức hành động đặc biệt; sáu điều này là những yếu tố quy định việc ra lệnh.”

တတ္ထ ဝတ္ထူတိ မာရေတဗ္ဗော ပါဏော. ကာလောတိ ပုဗ္ဗဏှသာယနှာဒိကာလော စ, ယောဗ္ဗနထာဝရိယာဒိကာလော စ. ဩကာသောတိ ဂါမော ဝါ နိဂမော ဝါ ဝနံ ဝါ ရစ္ဆာ ဝါ သိင်္ဃာဋကံ ဝါတိ ဧဝမာဒိ. အာဝုဓန္တိ အသိ ဝါ ဥသု ဝါ သတ္တိ ဝါတိ ဧဝမာဒိ. ဣရိယာပထောတိ မာရေတဗ္ဗဿ မာရကဿ စ ဌာနံ ဝါ နိသဇ္ဇာ ဝါတိ ဧဝမာဒိ.

Trong đó, đối tượng là chúng sanh cần bị giết. Thời gian là thời gian như buổi sáng, buổi chiều, v.v., và thời gian như tuổi trẻ, tuổi già, v.v. Nơi chốn là làng, thị trấn, rừng, đường phố, hoặc ngã tư, v.v. Vũ khí là gươm, tên, hoặc giáo, v.v. Oai nghi là (oai nghi) đứng hoặc ngồi, v.v., của người bị giết và người giết.

ကိရိယာဝိသေသောတိ ဝိဇ္ဈနံ ဝါ ဆေဒနံ ဝါ ဘေဒနံ ဝါ သင်္ခမုဏ္ဍိကံ ဝါတိ ဧဝမာဒိ. ယဒိ ဟိ ဝတ္ထုံ ဝိသံဝါဒေတွာ ‘‘ယံ မာရေဟီ’’တိ အာဏတ္တော, တတော အညံ မာရေတိ, အာဏာပကဿ နတ္ထိ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. အထ ဝတ္ထုံ အဝိသံဝါဒေတွာ မာရေတိ, အာဏာပကဿ အာဏတ္တိက္ခဏေ အာဏတ္တဿ မာရဏက္ခဏေတိ ဥဘယေသမ္ပိ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. ဧသ နယော ကာလာဒီသုပိ.

Cách thức hành động đặc biệt là đâm, cắt, chẻ, hoặc làm đầu trọc như vỏ ốc, v.v. Vì nếu làm sai lệch đối tượng, người được lệnh “hãy giết người đó” lại giết một người khác, thì người ra lệnh không bị trói buộc bởi nghiệp. Còn nếu giết mà không làm sai lệch đối tượng, thì người ra lệnh bị trói buộc bởi nghiệp trong khoảnh khắc ra lệnh, người được lệnh bị trói buộc bởi nghiệp trong khoảnh khắc giết, như vậy cả hai đều bị trói buộc bởi nghiệp. Phương pháp này cũng (áp dụng) trong các trường hợp thời gian, v.v.

မာရဏတ္ထန္တု ကာယေန ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ပဟရဏနိဿဇ္ဇနံ နိဿဂ္ဂိယော ပယောဂေါ. သောပိ ဥဒ္ဒိဿာနုဒ္ဒိဿဘေဒတော ဒုဝိဓော ဧဝ, ကမ္မဗဒ္ဓေါ စေတ္ထ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

Còn vì mục đích giết, việc ném vũ khí bằng thân hoặc bằng vật liên hệ đến thân là phương tiện ném đi. Phương tiện ấy cũng có hai loại do sự khác biệt giữa có chỉ định và không chỉ định, và ở đây, sự trói buộc của nghiệp nên được hiểu theo phương pháp đã nói trước đây.

မာရဏတ္ထမေဝ ဩပါတခဏနံ, အပဿေနဥပနိက္ခိပနံ, ဘေသဇ္ဇဝိသယန္တာဒိပ္ပယောဇနံ ဝါ ထာဝရော ပယောဂေါ. သောပိ ဥဒ္ဒိဿာနုဒ္ဒိဿဘေဒတော ဒုဝိဓော, ယတော တတ္ထပိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အယန္တု ဝိသေသော – မူလဋ္ဌေန ဩပါတာဒီသု ပရေသံ မူလေန ဝါ မုဓာ ဝါ ဒိန္နေသုပိ ယဒိ တပ္ပစ္စယာ ကောစိ မရတိ, မူလဋ္ဌဿေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. ယဒိပိ စ တေန အညေန ဝါ တတ္ထ ဩပါတေ ဝိနာသေတွာ ဘူမိသမေ ကတေပိ ပံသုဓောဝကာ ဝါ ပံသုံ ဂဏှန္တာ, မူလခဏကာ ဝါ မူလာနိ ခဏန္တာ အာဝါဋံ ကရောန္တိ[Pg.21], ဒေဝေ ဝါ ဝဿန္တေ ကဒ္ဒမော ဇာယတိ, တတ္ထ စ ကောစိ ဩတရိတွာ ဝါ လဂ္ဂိတွာ ဝါ မရတိ, မူလဋ္ဌဿေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. ယဒိ ပန ယေန လဒ္ဓံ, သော အညော ဝါ တံ ဝိတ္ထဋတရံ ဂမ္ဘီရတရံ ဝါ ကရောတိ, တပ္ပစ္စယာဝ ကောစိ မရတိ, ဥဘယေသမ္ပိ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. ယထာ တု မူလာနိ မူလေဟိ သံသန္ဒန္တိ, တထာ တတြ ထလေ ကတေ မုစ္စတိ. ဧဝံ အပဿေနာဒီသုပိ ယာဝ တေသံ ပဝတ္တိ, တာဝ ယထာသမ္ဘဝံ ကမ္မဗဒ္ဓေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

Chỉ vì mục đích giết, việc đào hố bẫy, việc đặt tấm ván tựa, hoặc việc sử dụng thuốc, chất độc, máy móc, v.v., là phương tiện cố định. Phương tiện ấy cũng có hai loại do sự khác biệt giữa có chỉ định và không chỉ định, vì trong trường hợp đó cũng vậy, sự trói buộc của nghiệp nên được hiểu theo phương pháp đã nói trước đây. Tuy nhiên, đây là điểm đặc biệt: Dù người chủ ban đầu đã cho người khác các hố bẫy, v.v., bằng giá hoặc cho không, nếu có ai chết do nhân đó, chính người chủ ban đầu bị trói buộc bởi nghiệp. Và dù cho người đó hoặc người khác đã phá hủy hố bẫy ở đó và làm cho mặt đất bằng phẳng, nếu những người dọn đất lấy đất đi, hoặc những người đào rễ cây đào rễ cây, tạo thành một cái hố, hoặc khi trời mưa, bùn lầy sinh ra, và ở đó có ai đó rơi xuống hoặc bị mắc kẹt mà chết, thì chính người chủ ban đầu bị trói buộc bởi nghiệp. Nhưng nếu người đã nhận được nó, hoặc một người khác, làm cho nó rộng hơn hoặc sâu hơn, và có ai đó chết do chính nhân đó, thì cả hai đều bị trói buộc bởi nghiệp. Tuy nhiên, cũng như các rễ cây nối liền với các rễ cây, cũng vậy, khi một gò đất được tạo ra ở đó, người đó được giải thoát. Tương tự như vậy, trong các trường hợp tấm ván tựa, v.v., chừng nào chúng còn tồn tại, chừng đó, sự trói buộc của nghiệp nên được hiểu tùy theo khả năng.

မာရဏတ္ထံ ပန ဝိဇ္ဇာပရိဇပ္ပနံ ဝိဇ္ဇာမယော ပယောဂေါ. ဒါဌာဝုဓာဒီနံ ဒါဌာကောဋနာဒိမိဝ မာရဏတ္ထံ ကမ္မဝိပါကဇိဒ္ဓိဝိကာရကရဏံ ဣဒ္ဓိမယော ပယောဂေါတိ. အဒိန္နာဒါနဿ တု ထေယျပသယှပဋိစ္ဆန္နပရိကပ္ပကုသာဝဟာရဝသပ္ပဝတ္တာ သာဟတ္ထိကာဏတ္တိကာဒယော ပယောဂါ, တေသမ္ပိ ဝုတ္တာနုသာရေနေဝ ပဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အဗြဟ္မစရိယာဒီနံ တိဏ္ဏမ္ပိ သာဟတ္ထိကော ဧဝ ပယောဂေါ လဗ္ဘတီတိ. ဧဝမေတ္ထ ပယောဂတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Còn việc trì tụng chú thuật vì mục đích giết là phương tiện do chú thuật. Giống như việc nghiến răng của các vị vua Dāṭhāvudha, v.v., việc thực hiện sự biến hóa thần thông do quả của nghiệp vì mục đích giết là phương tiện do thần thông. Còn đối với tội trộm cắp, các phương tiện như tự tay, ra lệnh, v.v., xảy ra do trộm cắp, dùng vũ lực, che giấu, lập kế hoạch, gian lận (thẻ tre). Sự phân loại của chúng cũng nên được hiểu theo cách đã nói. Đối với cả ba (điều học) là không phạm hạnh, v.v., chỉ có được phương tiện tự tay. Như vậy, ở đây, sự quyết đoán cũng nên được biết đến từ phương diện phương tiện.

အင်္ဂတောတိ ဧတ္ထ စ ပါဏာတိပါတဿ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ ဘဝန္တိ – ပါဏော စ ဟောတိ, ပါဏသညီ စ, ဝဓကစိတ္တဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, ဝါယမတိ, တေန စ မရတီတိ. အဒိန္နာဒါနဿာပိ ပဉ္စေဝ – ပရပရိဂ္ဂဟိတဉ္စ ဟောတိ, ပရပရိဂ္ဂဟိတသညီ စ, ထေယျစိတ္တဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, ဝါယမတိ, တေန စ အာဒါတဗ္ဗံ အာဒါနံ ဂစ္ဆတီတိ. အဗြဟ္မစရိယဿ ပန စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ ဘဝန္တိ – အဇ္ဈာစရိယဝတ္ထု စ ဟောတိ, တတ္ထ စ သေဝနစိတ္တံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, သေဝနပစ္စယာ ပယောဂဉ္စ သမာပဇ္ဇတိ, သာဒိယတိ စာတိ, တထာ ပရေသံ ဒွိန္နမ္ပိ. တတ္ထ မုသာဝါဒဿ တာဝ မုသာ စ ဟောတိ တံ ဝတ္ထု, ဝိသံဝါဒနစိတ္တဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, တဇ္ဇော စ ဝါယာမော, ပရဝိသံဝါဒနဉ္စ ဝိညာပယမာနာ ဝိညတ္တိ ပဝတ္တတီတိ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနဿ ပန သုရာဒီနဉ္စ အညတရံ ဟောတိ မဒနီယပါတုကမျတာစိတ္တဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, တဇ္ဇဉ္စ ဝါယာမံ အာပဇ္ဇတိ, ပီတေ စ ပဝိသတီတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ အင်္ဂါနီတိ. ဧဝမေတ္ထ အင်္ဂတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Về phương diện chi phần, ở đây, đối với tội sát sanh có năm chi phần: (1) có chúng sanh, (2) có tưởng là chúng sanh, (3) có sát tâm hiện khởi, (4) có sự cố gắng, (5) và do sự cố gắng ấy chúng sanh ấy chết. Đối với tội trộm cắp cũng có năm chi phần: (1) có tài sản của người khác đã gìn giữ, (2) có tưởng là tài sản của người khác đã gìn giữ, (3) có trộm tâm hiện khởi, (4) có sự cố gắng, (5) và do sự cố gắng ấy việc lấy vật đáng lấy được thành tựu. Còn đối với tội tà dâm thì có bốn chi phần: (1) có đối tượng không được xâm phạm, (2) và có tâm muốn hành dâm nơi đối tượng ấy hiện khởi, (3) do duyên muốn hành dâm, thực hiện sự cố gắng, (4) và có sự chấp nhận. Hai điều còn lại cũng vậy. Trong đó, trước hết đối với tội nói dối: (1) sự việc ấy là sai sự thật, (2) có tâm muốn lừa dối hiện khởi, (3) có sự cố gắng phát sinh từ đó, (4) và có sự biểu tri (lời nói) làm cho người khác hiểu sai sự thật. Nên biết có bốn chi phần như vậy. Còn đối với việc uống rượu và các chất say, là nền tảng của sự dể duôi thì: (1) có một trong các thứ như rượu..., (2) có tâm muốn uống chất gây say hiện khởi, (3) thực hiện sự cố gắng phát sinh từ đó, (4) và khi đã uống, nó đi vào trong. Đây là bốn chi phần. Như vậy, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện chi phần.

သမုဋ္ဌာနတောတိ ပါဏာတိပါတအဒိန္နာဒါနမုသာဝါဒါ စေတ္ထ ကာယစိတ္တတော, ဝါစာစိတ္တတော, ကာယဝါစာစိတ္တတော စာတိ တိသမုဋ္ဌာနာ ဟောန္တိ. အဗြဟ္မစရိယံ ကာယစိတ္တဝသေန ဧကသမုဋ္ဌာနမေဝ. သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ ကာယတော စ, ကာယစိတ္တတော စာတိ ဒွိသမုဋ္ဌာနန္တိ. ဧဝမေတ္ထ သမုဋ္ဌာနတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Về phương diện khởi sanh, ở đây, các tội sát sanh, trộm cắp, và nói dối có ba nguồn khởi sanh: do thân và tâm, do khẩu và tâm, và do thân, khẩu và tâm. Tội tà dâm chỉ có một nguồn khởi sanh do năng lực của thân và tâm. Tội uống rượu và các chất say có hai nguồn khởi sanh: do thân, và do thân và tâm. Như vậy, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện khởi sanh.

ဝေဒနာတောတိ [Pg.22] ဧတ္ထ စ ပါဏာတိပါတော ဒုက္ခဝေဒနာသမ္ပယုတ္တောဝ. အဒိန္နာဒါနံ တီသု ဝေဒနာသု အညတရဝေဒနာသမ္ပယုတ္တံ, တထာ မုသာဝါဒေါ. ဣတရာနိ ဒွေ သုခါယ ဝါ အဒုက္ခမသုခါယ ဝါ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာနီတိ. ဧဝမေတ္ထ ဝေဒနာတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Về phương diện thọ, ở đây, tội sát sanh chỉ tương ưng với khổ thọ. Tội trộm cắp tương ưng với một trong ba thọ, tội nói dối cũng vậy. Hai tội còn lại tương ưng với lạc thọ hoặc xả thọ. Như vậy, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện thọ.

မူလတောတိ ပါဏာတိပါတော စေတ္ထ ဒေါသမောဟမူလော. အဒိန္နာဒါနမုသာဝါဒါ လောဘမောဟမူလာ ဝါ ဒေါသမောဟမူလာ ဝါ. ဣတရာနိ ဒွေ လောဘမောဟမူလာနီတိ. ဧဝမေတ္ထ မူလတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Về phương diện căn, ở đây, tội sát sanh có căn là sân và si. Tội trộm cắp và nói dối hoặc có căn là tham và si, hoặc có căn là sân và si. Hai tội còn lại có căn là tham và si. Như vậy, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện căn.

ကမ္မတောတိ ပါဏာတိပါတအဒိန္နာဒါနအဗြဟ္မစရိယာနိ စေတ္ထ ကာယကမ္မမေဝ ကမ္မပထပ္ပတ္တာနေဝ စ, မုသာဝါဒေါ ဝစီကမ္မမေဝ. ယော ပန အတ္ထဘဉ္ဇကော, သော ကမ္မပထပ္ပတ္တော. ဣတရော ကမ္မမေဝ. သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ ကာယကမ္မမေဝါတိ. ဧဝမေတ္ထ ကမ္မတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Về phương diện nghiệp, ở đây, các tội sát sanh, trộm cắp, và tà dâm chỉ là thân nghiệp và cũng đã đạt đến nghiệp lộ. Tội nói dối chỉ là khẩu nghiệp. Nhưng lời nói dối nào làm tổn hại lợi ích (của người khác) thì lời nói dối đó đạt đến nghiệp lộ. Lời nói dối khác chỉ là nghiệp (khẩu nghiệp). Tội uống rượu và các chất say chỉ là thân nghiệp. Như vậy, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện nghiệp.

ဝိရမတောတိ ဧတ္ထ အာဟ ‘‘ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဝိရမန္တော ကုတော ဝိရမတီ’’တိ? ဝုစ္စတေ – သမာဒါနဝသေန တာဝ ဝိရမန္တော အတ္တနော ဝါ ပရေသံ ဝါ ပါဏာတိပါတာဒိအကုသလတော ဝိရမတိ. ကိမာရဘိတွာ? ယတော ဝိရမတိ, တဒေဝ. သမ္ပတ္တဝသေနာပိ ဝိရမန္တော ဝုတ္တပ္ပကာရာကုသလတောဝ. ကိမာရဘိတွာ? ပါဏာတိပါတာဒီနံ ဝုတ္တာရမ္မဏာနေဝ. ကေစိ ပန ဘဏန္တိ ‘‘သုရာမေရယမဇ္ဇသင်္ခါတေ သင်္ခါရေ အာရဘိတွာ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝိရမတိ, သတ္တသင်္ခါရေသု ယံ ပန အဝဟရိတဗ္ဗံ ဘဉ္ဇိတဗ္ဗဉ္စ, တံ အာရဘိတွာ အဒိန္နာဒါနာ မုသာဝါဒါ စ, သတ္တေယေဝါရဘိတွာ ပါဏာတိပါတာ အဗြဟ္မစရိယာ စာ’’တိ. တဒညေ ‘‘ဧဝံ သန္တေ ‘အညံ စိန္တေန္တော အညံ ကရေယျ, ယဉ္စ ပဇဟတိ, တံ န ဇာနေယျာ’တိ ဧဝံဒိဋ္ဌိကာ ဟုတွာ အနိစ္ဆမာနာ ယဒေဝ ပဇဟတိ, တံ အတ္တနော ပါဏာတိပါတာဒိအကုသလမေဝါရဘိတွာ ဝိရမတီ’’တိ ဝဒန္တိ. တဒယုတ္တံ. ကသ္မာ? တဿ ပစ္စုပ္ပန္နာဘာဝတော ဗဟိဒ္ဓါဘာဝတော စ. သိက္ခာပဒါနဉှိ ဝိဘင်္ဂပါဌေ ‘‘ပဉ္စန္နံ သိက္ခာပဒါနံ ကတိ ကုသလာ…ပေ… ကတိ အရဏာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ကုသလာယေဝ, သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ’’တိ (ဝိဘ. ၇၁၆) ဧဝံ ပဝတ္တမာနေ ဝိဿဇ္ဇနေ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏာ’’တိ စ ‘‘ဗဟိဒ္ဓါရမ္မဏာ’’တိ စ ဧဝံ ပစ္စုပ္ပန္နဗဟိဒ္ဓါရမ္မဏတ္တံ ဝုတ္တံ, တံ အတ္တနော ပါဏာတိပါတာဒိအကုသလံ အာရဘိတွာ ဝိရမန္တဿ န ယုဇ္ဇတိ. ယံ ပန ဝုတ္တံ – ‘‘အညံ [Pg.23] စိန္တေန္တော အညံ ကရေယျ, ယဉ္စ ပဇဟတိ, တံ န ဇာနေယျာ’’တိ. တတ္ထ ဝုစ္စတေ – န ကိစ္စသာဓနဝသေန ပဝတ္တေန္တော အညံ စိန္တေန္တော အညံ ကရောတီတိ ဝါ, ယဉ္စ ပဇဟတိ, တံ န ဇာနာတီတိ ဝါ ဝုစ္စတိ.

Về phương diện từ bỏ, ở đây có câu hỏi: ‘Người từ bỏ các tội như sát sanh, v.v... là từ bỏ cái gì?’ Xin thưa: Trước hết, người từ bỏ do năng lực của sự thọ trì là từ bỏ điều bất thiện như sát sanh của mình hoặc của người khác. Hướng đến cái gì? Hướng đến chính điều mà người ấy từ bỏ. Người từ bỏ do năng lực của sự đối diện (cơ hội phạm giới) cũng từ bỏ chính điều bất thiện đã được nói đến. Hướng đến cái gì? Hướng đến chính các đối tượng đã được nói của các tội như sát sanh, v.v... Nhưng một số vị nói rằng: ‘Người ấy từ bỏ việc uống rượu và chất say, nền tảng của sự dể duôi, bằng cách hướng đến các hành được gọi là rượu và chất say; từ bỏ tội trộm cắp và nói dối bằng cách hướng đến cái gì đáng bị lấy đi và đáng bị phá hoại trong các chúng sanh hữu tình; và từ bỏ tội sát sanh và tà dâm bằng cách hướng đến chính chúng sanh.’ Các vị khác, không chấp nhận điều đó và có quan điểm rằng ‘nếu vậy, người suy nghĩ một đằng lại làm một nẻo, và không biết điều mình đang từ bỏ’, nên nói rằng: ‘Người ấy từ bỏ bằng cách hướng đến chính điều bất thiện như sát sanh của mình, là điều mà người ấy đang từ bỏ.’ Điều đó không hợp lý. Tại sao? Vì nó không phải là đối tượng hiện tại và không phải là đối tượng bên ngoài. Thật vậy, trong đoạn văn Phân Tích về các học giới, sau khi hỏi ‘Năm học giới có bao nhiêu pháp thiện... bao nhiêu đối tượng?’, trong câu trả lời được đưa ra là ‘Chỉ là thiện, đôi khi tương ưng với lạc thọ’, đã nói rằng (sự từ bỏ) có ‘đối tượng là hiện tại’ và ‘đối tượng là bên ngoài’. Điều đó không phù hợp với người từ bỏ bằng cách hướng đến điều bất thiện như sát sanh của chính mình. Còn về điều đã được nói – ‘người suy nghĩ một đằng lại làm một nẻo, và không biết điều mình đang từ bỏ’ – về điều đó, xin thưa: không thể nói rằng người đang thực hiện phận sự, suy nghĩ một đằng lại làm một nẻo, hoặc không biết điều mình đang từ bỏ.

‘‘အာရဘိတွာန အမတံ, ဇဟန္တော သဗ္ဗပါပကေ;

နိဒဿနဉ္စေတ္ထ ဘဝေ, မဂ္ဂဋ္ဌောရိယပုဂ္ဂလော’’တိ.

‘Bậc Thánh nhân đang trong Đạo, hướng đến Bất Tử (Niết-bàn), từ bỏ tất cả các điều ác, có thể là một ví dụ ở đây.’

ဧဝမေတ္ထ ဝိရမတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Như vậy, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện từ bỏ.

ဖလတောတိ သဗ္ဗေ ဧဝ စေတေ ပါဏာတိပါတာဒယော ဒုဂ္ဂတိဖလနိဗ္ဗတ္တကာ ဟောန္တိ, သုဂတိယဉ္စ အနိဋ္ဌာကန္တာမနာပဝိပါကနိဗ္ဗတ္တကာ ဟောန္တိ, သမ္ပရာယေ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ ဧဝ စ အဝေသာရဇ္ဇာဒိဖလနိဗ္ဗတ္တကာ. အပိစ ‘‘ယော သဗ္ဗလဟုသော ပါဏာတိပါတဿ ဝိပါကော မနုဿဘူတဿ အပ္ပာယုကသံဝတ္တနိကော ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၈.၄၀) ဧဝမာဒိနာ နယေနေတ္ထ ဖလတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Về phương diện quả, tất cả các tội như sát sanh, v.v... đều tạo ra quả là ác thú; và trong thiện thú, chúng tạo ra quả không mong muốn, không đáng ưa, không vừa lòng; và trong đời sau cũng như trong hiện tại, chúng tạo ra quả như không dạn dĩ, v.v... Hơn nữa, theo phương pháp như ‘Quả nhẹ nhất của tội sát sanh, khi sanh làm người, là quả dẫn đến tuổi thọ ngắn’, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện quả.

အပိ စေတ္ထ ပါဏာတိပါတာဒိဝေရမဏီနမ္ပိ သမုဋ္ဌာနဝေဒနာမူလကမ္မဖလတော ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. တတ္ထာယံ ဝိညာပနာ – သဗ္ဗာ ဧဝ စေတာ ဝေရမဏိယော စတူဟိ သမုဋ္ဌဟန္တိ ကာယတော, ကာယစိတ္တတော, ဝါစာစိတ္တတော, ကာယဝါစာစိတ္တတော စာတိ. သဗ္ဗာ ဧဝ စ သုခဝေဒနာသမ္ပယုတ္တာ ဝါ, အဒုက္ခမသုခဝေဒနာသမ္ပယုတ္တာ ဝါ, အလောဘာဒေါသမူလာ ဝါ အလောဘာဒေါသာမောဟမူလာ ဝါ. စတဿောပိ စေတ္ထ ကာယကမ္မံ, မုသာဝါဒါဝေရမဏီ ဝစီကမ္မံ, မဂ္ဂက္ခဏေ စ စိတ္တတောဝ သမုဋ္ဌဟန္တိ, သဗ္ဗာပိ မနောကမ္မံ.

Hơn nữa, ở đây, sự quyết định về các sự kiêng cữ khỏi sát sanh v.v... cũng cần được biết theo phương diện khởi sanh, thọ, căn, và quả của nghiệp. Trong đó, đây là sự trình bày: Tất cả những sự kiêng cữ này đều khởi sanh từ bốn sự khởi sanh: từ thân, từ thân và tâm, từ khẩu và tâm, và từ thân, khẩu, và tâm. Và tất cả đều hoặc tương ưng với lạc thọ, hoặc tương ưng với thọ bất khổ bất lạc; hoặc có căn là vô tham và vô sân, hoặc có căn là vô tham, vô sân, và vô si. Trong đây, bốn (sự kiêng cữ đầu) là thân nghiệp, sự kiêng cữ nói dối là khẩu nghiệp. Và trong sát-na đạo, chúng chỉ khởi sanh từ tâm, tất cả cũng là ý nghiệp.

ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ စေတ္ထ အင်္ဂပစ္စင်္ဂသမ္ပန္နတာ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပတ္တိတာ ဇဝသမ္ပတ္တိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒတာ စာရုတာ မုဒုတာ သုစိတာ သူရတာ မဟဗ္ဗလတာ ဝိဿတ္ထဝစနတာ လောကပိယတာ နေလတာ အဘေဇ္ဇပရိသတာ အစ္ဆမ္ဘိတာ ဒုပ္ပဓံသိတာ ပရူပက္ကမေန အမရဏတာ အနန္တပရိဝါရတာ သုရူပတာ သုသဏ္ဌာနတာ အပ္ပာဗာဓတာ အသောကိတာ ပိယေဟိ မနာပေဟိ သဒ္ဓိံ အဝိပ္ပယောဂတာ ဒီဃာယုကတာတိ ဧဝမာဒီနိ ဖလာနိ.

Ở đây, do sự kiêng cữ sát sanh, (có được) những quả như sau: sự đầy đủ các chi phần lớn nhỏ, sự đầy đủ về vóc dáng cân đối, sự đầy đủ về sự nhanh nhẹn, có bàn chân đặt vững vàng, sự duyên dáng, sự mềm mại, sự trong sạch, sự dũng cảm, có sức mạnh lớn, có lời nói lưu loát, được người đời yêu mến, có đoàn tùy tùng không bị chia rẽ, không kinh sợ, không thể bị người khác hãm hại, không chết do sự mưu hại của người khác, có đoàn tùy tùng vô số, có sắc đẹp, có hình dáng đẹp, ít bệnh tật, không sầu muộn, không phải xa lìa những người thân yêu và khả ái, được sống lâu.

အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ မဟဒ္ဓနတာ ပဟူတဓနဓညတာ အနန္တဘောဂတာ အနုပ္ပန္နဘောဂုပ္ပတ္တိတာ ဥပ္ပန္နဘောဂထာဝရတာ ဣစ္ဆိတာနံ ဘောဂါနံ ခိပ္ပပ္ပဋိလာဘိတာ ရာဇစောရုဒကဂ္ဂိအပ္ပိယဒါယာဒေဟိ အသာဓာရဏဘောဂတာ [Pg.24] အသာဓာရဏဓနပ္ပဋိလာဘိတာ လောကုတ္တမတာ နတ္ထိကဘာဝဿ အဇာနနတာ သုခဝိဟာရိတာတိ ဧဝမာဒီနိ.

Do sự kiêng cữ lấy của không cho, (có được) những quả như sau: có tài sản lớn, có nhiều của cải và lúa gạo, có tài sản vô lượng, có khả năng làm phát sanh tài sản chưa phát sanh, có tài sản đã phát sanh được bền vững, có được nhanh chóng những tài sản mong muốn, có tài sản không chung đụng với vua, trộm, nước, lửa, và những người thừa kế không được yêu mến, có được tài sản không chung đụng, sự cao quý trong đời, không biết đến tình trạng "không có", sống an lạc.

အဗြဟ္မစရိယာ ဝေရမဏိယာ ဝိဂတပစ္စတ္ထိကတာ သဗ္ဗဇနပိယတာ အန္နပါနဝတ္ထသယနာဒီနံ လာဘိတာ သုခသယနတာ သုခပ္ပဋိဗုဇ္ဈနတာ အပါယဘယဝိနိမုတ္တတာ ဣတ္ထိဘာဝပ္ပဋိလာဘဿ ဝါ နပုံသကဘာဝပ္ပဋိလာဘဿ ဝါ အဘဗ္ဗတာ အက္ကောဓနတာ ပစ္စက္ခကာရိတာ အပတိတက္ခန္ဓတာ အနဓောမုခတာ ဣတ္ထိပုရိသာနံ အညမညပိယတာ ပရိပုဏ္ဏိန္ဒြိယတာ ပရိပုဏ္ဏလက္ခဏတာ နိရာသင်္ကတာ အပ္ပောဿုက္ကတာ သုခဝိဟာရိတာ အကုတောဘယတာ ပိယဝိပ္ပယောဂါဘာဝတာတိ ဧဝမာဒီနိ.

Do sự kiêng cữ tà hạnh, (có được) những quả như sau: không có kẻ thù, được mọi người yêu mến, dễ dàng có được đồ ăn, thức uống, y phục, chỗ ở v.v..., ngủ được an lạc, thức dậy an lạc, thoát khỏi nỗi sợ hãi cõi khổ, không có khả năng đạt được thân nữ hoặc thân bán nam bán nữ, không có sân hận, có thói quen làm việc trực diện, không có vai rũ xuống, không có mặt cúi xuống, được nam nữ yêu mến lẫn nhau, có các căn đầy đủ, có các tướng đầy đủ, không có sự nghi ngờ, không bận tâm, sống an lạc, không sợ hãi từ bất cứ đâu, không có sự chia lìa với người thân yêu.

မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ ဝိပ္ပသန္နိန္ဒြိယတာ ဝိဿဋ္ဌမဓုရဘာဏိတာ သမသိတသုဒ္ဓဒန္တတာ နာတိထူလတာ နာတိကိသတာ နာတိရဿတာ နာတိဒီဃတာ သုခသမ္ဖဿတာ ဥပ္ပလဂန္ဓမုခတာ သုဿူသကပရိဇနတာ အာဒေယျဝစနတာ ကမလုပ္ပလသဒိသမုဒုလောဟိတတနုဇိဝှတာ အနုဒ္ဓတတာ အစပလတာတိ ဧဝမာဒီနိ.

Do sự kiêng cữ nói dối, (có được) những quả như sau: có các căn trong sáng đặc biệt, có lời nói trong trẻo, ngọt ngào, có hàm răng đều đặn và trong sạch, không quá mập, không quá gầy, không quá thấp, không quá cao, có thân xúc êm dịu, có miệng thơm mùi hoa sen xanh, có đoàn tùy tùng biết lắng nghe, có lời nói được chấp nhận, có lưỡi mềm mại, đỏ, mỏng như hoa sen, không trạo cử, không dao động.

သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိယာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု သဗ္ဗကိစ္စကရဏီယေသု ခိပ္ပံ ပဋိဇာနနတာ သဒါ ဥပဋ္ဌိတသတိတာ အနုမ္မတ္တကတာ ဉာဏဝန္တတာ အနလသတာ အဇဠတာ အနေလမူဂတာ အမတ္တတာ အပ္ပမတ္တတာ အသမ္မောဟတာ အစ္ဆမ္ဘိတာ အသာရမ္ဘိတာ အနုဿင်္ကိတာ သစ္စဝါဒိတာ အပိသုဏာဖရုသာသမ္ဖပလာပဝါဒိတာ ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတတာ ကတညုတာ ကတဝေဒိတာ အမစ္ဆရိတာ စာဂဝန္တတာ သီလဝန္တတာ ဥဇုတာ အက္ကောဓနတာ ဟိရိမနတာ ဩတ္တပ္ပိတာ ဥဇုဒိဋ္ဌိကတာ မဟာပညတာ မေဓာဝိတာ ပဏ္ဍိတတာ အတ္ထာနတ္ထကုသလတာတိ ဧဝမာဒီနိ ဖလာနိ. ဧဝမေတ္ထ ပါဏာတိပါတာဒိဝေရမဏီနံ သမုဋ္ဌာနဝေဒနာမူလကမ္မဖလတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

Do sự kiêng cữ uống rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, (có được) những quả như sau: có khả năng biết nhanh chóng trong tất cả các công việc ở quá khứ, vị lai, và hiện tại, luôn có niệm được thiết lập, không điên cuồng, có trí tuệ, không lười biếng, không ngu đần, không câm ngọng, không say sưa, không dễ duôi, không mê mờ, không kinh sợ, không có sự xung đột, không bị người khác nghi ngờ, nói lời chân thật, không nói lời đâm thọc, thô ác, vô ích, không mệt mỏi ngày đêm, biết ơn, đền ơn, không keo kiệt, có sự xả ly, có giới hạnh, có sự ngay thẳng, không sân hận, có lòng tàm, có lòng quý, có chánh kiến, có trí tuệ lớn, có trí tuệ sắc bén, là bậc hiền trí, khéo léo trong điều lợi và không lợi. Như vậy, ở đây, sự quyết định về các sự kiêng cữ khỏi sát sanh v.v... cũng cần được biết theo phương diện khởi sanh, thọ, căn, và quả của nghiệp.

ပစ္ဆိမပဉ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

Giải thích về năm học giới sau

ဣဒါနိ ယံ ဝုတ္တံ –

Bây giờ, điều đã được nói là –

‘‘ယောဇေတဗ္ဗံ တတော ယုတ္တံ, ပစ္ဆိမေသွပိ ပဉ္စသု;

အာဝေဏိကဉ္စ ဝတ္တဗ္ဗံ, ဉေယျာ ဟီနာဒိတာပိ စာ’’တိ.

“Từ đó, điều thích hợp cần được áp dụng trong năm học giới sau cũng vậy; và điều riêng biệt cần được nói đến, các sự khác biệt như thấp kém v.v... cũng cần được biết.”

တဿာယံ [Pg.25] အတ္ထဝဏ္ဏနာ – ဧတိဿာ ပုရိမပဉ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာယ ယံ ယုဇ္ဇတိ, တံ တတော ဂဟေတွာ ပစ္ဆိမေသွပိ ပဉ္စသု သိက္ခာပဒေသု ယောဇေတဗ္ဗံ. တတ္ထာယံ ယောဇနာ – ယထေဝ ဟိ ပုရိမသိက္ခာပဒေသု အာရမ္မဏတော စ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ ရူပါယတနာဒိအညတရသင်္ခါရာရမ္မဏံ, တထာ ဣဓ ဝိကာလဘောဇနံ. ဧတေန နယေန သဗ္ဗေသံ အာရမ္မဏဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အာဒါနတော စ ယထာ ပုရိမာနိ သာမဏေရေန ဝါ ဥပါသကေန ဝါ သမာဒိယန္တေန သမာဒိန္နာနိ ဟောန္တိ, တထာ ဧတာနိပိ. အင်္ဂတောပိ ယထာ တတ္ထ ပါဏာတိပါတာဒီနံ အင်္ဂဘေဒေါ ဝုတ္တော, ဧဝမိဓာပိ ဝိကာလဘောဇနဿ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ – ဝိကာလော, ယာဝကာလိကံ, အဇ္ဈောဟရဏံ, အနုမ္မတ္တကတာတိ. ဧတေနာနုသာရေန သေသာနမ္ပိ အင်္ဂဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စ တတ္ထ သမုဋ္ဌာနတော သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ ကာယတော စ ကာယစိတ္တတော စာတိ ဒွိသမုဋ္ဌာနံ, ဧဝမိဓ ဝိကာလဘောဇနံ. ဧတေန နယေန သဗ္ဗေသံ သမုဋ္ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာ စ တတ္ထ ဝေဒနာတော အဒိန္နာဒါနံ တီသု ဝေဒနာသု အညတရဝေဒနာသမ္ပယုတ္တံ, တထာ ဣဓ ဝိကာလဘောဇနံ. ဧတေန နယေန သဗ္ဗေသံ ဝေဒနာသမ္ပယောဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စ တတ္ထ အဗြဟ္မစရိယံ လောဘမောဟမူလံ, ဧဝမိဓ ဝိကာလဘောဇနံ. အပရာနိ စ ဒွေ ဧတေန နယေန သဗ္ဗေသံ မူလဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စ တတ္ထ ပါဏာတိပါတာဒယော ကာယကမ္မံ, ဧဝမိဓာပိ ဝိကာလဘောဇနာဒီနိ. ဇာတရူပရဇတပ္ပဋိဂ္ဂဟဏံ ပန ကာယကမ္မံ ဝါ သိယာ ဝစီကမ္မံ ဝါ ကာယဒွါရာဒီဟိ ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝပရိယာယေန, န ကမ္မပထဝသေန. ဝိရမတောတိ ယထာ စ တတ္ထ ဝိရမန္တော အတ္တနော ဝါ ပရေသံ ဝါ ပါဏာတိပါတာဒိအကုသလတော ဝိရမတိ, ဧဝမိဓာပိ ဝိကာလဘောဇနာဒိအကုသလတော, ကုသလတောပိ ဝါ ဧကတော. ယထာ စ ပုရိမာ ပဉ္စ ဝေရမဏိယော စတုသမုဋ္ဌာနာ ကာယတော, ကာယစိတ္တတော, ဝါစာစိတ္တတော, ကာယဝါစာစိတ္တတော စာတိ, သဗ္ဗာ သုခဝေဒနာသမ္ပယုတ္တာ ဝါ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာသမ္ပယုတ္တာ ဝါ, အလောဘာဒေါသမူလာ ဝါ အလောဘာဒေါသာမောဟမူလာ ဝါ, သဗ္ဗာ စ နာနပ္ပကာရဣဋ္ဌဖလနိဗ္ဗတ္တကာ, တထာ ဣဓာပီတိ.

Đây là phần giải thích ý nghĩa của kệ ngôn ấy: Điều gì thích hợp trong phần giải thích năm học giới trước, điều ấy nên được lấy từ đó và áp dụng cho cả năm học giới sau. Ở đây, đây là cách áp dụng: Giống như trong các học giới trước, về phương diện đối tượng, việc uống rượu và các chất say là điều cần tránh có đối tượng là một hành pháp nào đó như sắc xứ v.v., cũng vậy, ở đây (học giới) ăn phi thời cũng thế. Theo phương pháp này, sự khác biệt về đối tượng của tất cả (các học giới sau) cần được hiểu. Về phương diện thọ trì, giống như các học giới trước được thọ trì bởi sa-di hoặc cận sự nam, các học giới này cũng vậy. Về phương diện chi phần, giống như ở đó sự phân chia chi phần của (tội) sát sanh v.v. đã được nói, cũng vậy, ở đây (tội) ăn phi thời có bốn chi phần: phi thời, vật thực yāvakālika, sự nuốt vào, và không phải là người điên. Theo cách này, sự phân chia chi phần của các (học giới) còn lại cũng cần được hiểu. Và giống như ở đó, về phương diện sanh khởi, việc uống rượu và các chất say là điều cần tránh có hai sanh khởi là từ thân và từ thân-tâm, cũng vậy, ở đây (tội) ăn phi thời cũng thế. Theo phương pháp này, sanh khởi của tất cả (các học giới) cần được biết. Và giống như ở đó, về phương diện cảm thọ, (tội) trộm cắp tương ưng với một trong ba cảm thọ, cũng vậy, ở đây (tội) ăn phi thời cũng thế. Theo phương pháp này, sự tương ưng với cảm thọ của tất cả (các học giới) cần được hiểu. Và giống như ở đó, (tội) tà dâm có gốc tham và si, cũng vậy, ở đây (tội) ăn phi thời cũng thế. Hai (học giới) còn lại cũng vậy. Theo phương pháp này, sự khác biệt về gốc của tất cả (các học giới) cần được hiểu. Và giống như ở đó, (tội) sát sanh v.v. là thân nghiệp, cũng vậy, ở đây (tội) ăn phi thời v.v. cũng thế. Tuy nhiên, việc nhận vàng bạc có thể là thân nghiệp hoặc khẩu nghiệp, theo cách diễn tiến qua thân môn v.v., chứ không phải theo cách của nghiệp đạo. Về (từ) viramato, giống như ở đó người từ bỏ, từ bỏ việc bất thiện như sát sanh v.v. của chính mình hoặc của người khác, cũng vậy, ở đây người ấy từ bỏ việc bất thiện như ăn phi thời v.v., hoặc từ bỏ một phần việc thiện. Và giống như năm sự chế ngự trước có bốn sanh khởi là từ thân, từ thân-tâm, từ khẩu-tâm, và từ thân-khẩu-tâm, và tất cả đều tương ưng với lạc thọ hoặc xả thọ, có gốc là vô tham, vô sân hoặc vô tham, vô sân, vô si, và tất cả đều tạo ra các quả tốt đẹp khác nhau, cũng vậy, ở đây cũng thế.

‘‘ယောဇေတဗ္ဗံ တတော ယုတ္တံ, ပစ္ဆိမေသွပိ ပဉ္စသု;

အာဝေဏိကဉ္စ ဝတ္တဗ္ဗံ, ဉေယျာ ဟီနာဒိတာပိ စာ’’တိ. –

“Điều thích hợp nên được áp dụng từ đó cho cả năm học giới sau; và điều riêng biệt cũng nên được nói đến, và cũng nên biết đến sự thấp kém v.v...”

ဧတ္ထ ပန ဝိကာလဘောဇနန္တိ မဇ္ဈနှိကဝီတိက္ကမေ ဘောဇနံ. ဧတဉှိ အနုညာတကာလေ ဝီတိက္ကန္တေ ဘောဇနံ, တသ္မာ ‘‘ဝိကာလဘောဇန’’န္တိ ဝုစ္စတိ[Pg.26], တတော ဝိကာလဘောဇနာ. နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနန္တိ ဧတ္ထ နစ္စံ နာမ ယံကိဉ္စိ နစ္စံ, ဂီတန္တိ ယံကိဉ္စိ ဂီတံ, ဝါဒိတန္တိ ယံကိဉ္စိ ဝါဒိတံ. ဝိသူကဒဿနန္တိ ကိလေသုပ္ပတ္တိပစ္စယတော ကုသလပက္ခဘိန္ဒနေန ဝိသူကာနံ ဒဿနံ, ဝိသူကဘူတံ ဝါ ဒဿနံ ဝိသူကဒဿနံ. နစ္စာ စ ဂီတာ စ ဝါဒိတာ စ ဝိသူကဒဿနာ စ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ. ဝိသူကဒဿနဉ္စေတ္ထ ဗြဟ္မဇာလေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ –

Ở đây, ‘ăn phi thời’ là ăn sau khi quá trưa. Vì đây là việc ăn sau khi thời gian được phép đã qua, do đó được gọi là ‘ăn phi thời’, (từ bỏ) việc ăn phi thời ấy. Về cụm từ ‘xem múa, hát, nhạc, các trò trình diễn’, ở đây ‘múa’ là bất cứ điệu múa nào, ‘hát’ là bất cứ bài hát nào, ‘nhạc’ là bất cứ loại nhạc cụ nào. ‘Xem các trò trình diễn’ (visūkadassana) là việc xem những thứ ‘trái nghịch’ (visūka) do phá hoại phe thiện vì là nhân sanh phiền não, hoặc việc xem những thứ đã trở thành ‘trái nghịch’. Múa, và hát, và nhạc, và xem các trò trình diễn (là) múa, hát, nhạc, xem các trò trình diễn. Và ở đây, ‘xem các trò trình diễn’ nên được hiểu theo cách đã được nói trong kinh Phạm Võng. Vì đã được nói ở đó rằng –

‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဝိသူကဒဿနမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ, သေယျထိဒံ, နစ္စံ ဂီတံ ဝါဒိတံ ပေက္ခံ အက္ခာနံ ပါဏိဿရံ ဝေတာလံ ကုမ္ဘထူဏံ သောဘနကံ စဏ္ဍာလံ ဝံသံ ဓောဝနံ ဟတ္ထိယုဒ္ဓံ အဿယုဒ္ဓံ မဟိံသယုဒ္ဓံ ဥသဘယုဒ္ဓံ အဇယုဒ္ဓံ မေဏ္ဍယုဒ္ဓံ ကုက္ကုဋယုဒ္ဓံ ဝဋ္ဋကယုဒ္ဓံ ဒဏ္ဍယုဒ္ဓံ မုဋ္ဌိယုဒ္ဓံ နိဗ္ဗုဒ္ဓံ ဥယျောဓိကံ ဗလဂ္ဂံ သေနာဗျူဟံ အနီကဒဿနံ ဣတိ ဝါ, ဣတိ ဧဝရူပါ ဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၂).

‘Hoặc như có một số sa-môn, bà-la-môn tôn quý, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, các vị ấy sống chuyên tâm vào việc xem các trò trình diễn như thế này, nghĩa là: múa, hát, nhạc, kịch, kể chuyện, vỗ tay, đánh phèng la, trống nồi, trò ảo thuật, trò của người chiên-đà-la, trò múa cột, trò rửa xương, đấu voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò, đấu dê, đấu cừu, đấu gà, đấu cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu vật, duyệt binh, tập trận, dàn trận, xem binh lực. Sa-môn Gotama từ bỏ việc xem các trò trình diễn như vậy.’

အထ ဝါ ယထာဝုတ္တေနတ္ထေန နစ္စဂီတဝါဒိတာနိ ဧဝ ဝိသူကာနိ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကာနိ, တေသံ ဒဿနံ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနံ, တသ္မာ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ. ‘‘ဒဿနသဝနာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ယထာ ‘‘သော စ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဝိပရီတဒဿနော’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၁.၃၀၈) အစက္ခုဒွါရပ္ပဝတ္တမ္ပိ ဝိသယဂ္ဂဟဏံ ‘‘ဒဿန’’န္တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ သဝနမ္ပိ ‘‘ဒဿန’’န္တွေဝ ဝုတ္တံ. ဒဿနကမျတာယ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဿတော ဧဝ စေတ္ထ ဝီတိက္ကမော ဟောတိ. ဌိတနိသိန္နသယနောကာသေ ပန အာဂတံ ဂစ္ဆန္တဿ ဝါ အာပါထဂတံ ပဿတော သိယာ သံကိလေသော, န ဝီတိက္ကမော. ဓမ္မူပသံဟိတမ္ပိ စေတ္ထ ဂီတံ န ဝဋ္ဋတိ, ဂီတူပသံဟိတော ပန ဓမ္မော ဝဋ္ဋတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

Hoặc là, theo ý nghĩa đã nói, chính múa, hát, nhạc là những thứ ‘trái nghịch’, (gọi là) múa-hát-nhạc-trái-nghịch; việc xem chúng là ‘xem múa-hát-nhạc-trái-nghịch’, do đó (từ bỏ) việc xem múa-hát-nhạc-trái-nghịch. Đáng lẽ phải nói là ‘xem và nghe’, nhưng giống như trong câu ‘vị ấy có tà kiến, có cái thấy sai lạc’ v.v., việc nắm bắt đối tượng dù không diễn ra qua mắt cũng được gọi là ‘thấy’ (dassana), cũng vậy, việc nghe cũng được gọi là ‘thấy’. Ở đây, sự vi phạm chỉ xảy ra đối với người đi đến gần với ý muốn xem. Tuy nhiên, đối với người xem (những trò diễn) đến tại nơi đứng, ngồi, nằm, hoặc đối với người đang đi mà thấy chúng hiện ra trong tầm mắt, có thể có sự ô nhiễm, nhưng không có sự vi phạm. Ở đây, ngay cả bài hát có liên quan đến Pháp cũng không được phép (hát), tuy nhiên, cần hiểu rằng Pháp được trình bày theo lối hát thì được phép (nghe).

မာလာဒီနိ ဓာရဏာဒီဟိ ယထာသင်္ချံ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. တတ္ထ မာလာတိ ယံကိဉ္စိ ပုပ္ဖဇာတံ. ဝိလေပနန္တိ ယံကိဉ္စိ ဝိလေပနတ္ထံ ပိသိတွာ ပဋိယတ္တံ. အဝသေသံ သဗ္ဗမ္ပိ ဝါသစုဏ္ဏဓူပနာဒိကံ ဂန္ဓဇာတံ ဂန္ဓော. တံ သဗ္ဗမ္ပိ မဏ္ဍနဝိဘူသနတ္ထံ န ဝဋ္ဋတိ, ဘေသဇ္ဇတ္ထန္တု ဝဋ္ဋတိ, ပူဇနတ္ထဉ္စ အဘိဟဋံ သာဒိယတော န ကေနစိ ပရိယာယေန န ဝဋ္ဋတိ. ဥစ္စာသယနန္တိ ပမာဏာတိက္ကန္တံ ဝုစ္စတိ. မဟာသယနန္တိ အကပ္ပိယသယနံ အကပ္ပိယတ္ထရဏဉ္စ. တဒုဘယမ္ပိ သာဒိယတော [Pg.27] န ကေနစိ ပရိယာယေန ဝဋ္ဋတိ. ဇာတရူပန္တိ သုဝဏ္ဏံ. ရဇတန္တိ ကဟာပဏော, လောဟမာသကဒါရုမာသကဇတုမာသကာဒိ ယံ ယံ တတ္ထ တတ္ထ ဝေါဟာရံ ဂစ္ဆတိ, တဒုဘယမ္ပိ ဇာတရူပရဇတံ. တဿ ယေန ကေနစိ ပကာရေန သာဒိယနံ ပဋိဂ္ဂဟော နာမ, သော န ယေန ကေနစိ ပရိယာယေန ဝဋ္ဋတီတိ ဧဝံ အာဝေဏိကံ ဝတ္တဗ္ဗံ.

Các thứ như vòng hoa v.v... nên được kết hợp với việc mang, đeo v.v... theo thứ tự. Trong đó, 'vòng hoa' là bất kỳ loại hoa nào. 'Vật thoa phết' là bất cứ thứ gì được nghiền nát và chuẩn bị để thoa phết. Tất cả các loại hương liệu còn lại như hương bột, hương xông v.v... được gọi là 'hương'. Tất cả những thứ đó không được phép dùng để trang điểm, trang sức, nhưng được phép dùng cho mục đích y dược. Và đối với người vui thích (hoa hương) được mang đến để cúng dường, thì không phải là không được phép theo bất kỳ cách nào. 'Giường ghế cao' được gọi là (giường ghế) vượt quá kích thước quy định. 'Giường ghế lớn' là giường không thích hợp và vật trải không thích hợp. Vui thích cả hai điều đó thì không được phép theo bất kỳ cách nào. 'Vàng' là vàng ròng. 'Bạc' là tiền kahāpaṇa; đồng māsaka, gỗ māsaka, cánh kiến māsaka, v.v... bất cứ thứ gì được dùng để giao dịch ở nơi này nơi kia, cả hai loại đó đều là vàng bạc. Việc vui thích (nhận) nó bằng bất kỳ cách nào được gọi là sự nhận lãnh, điều đó không được phép theo bất kỳ cách nào. Như vậy, điều đặc thù nên được nói đến.

ဒသပိ စေတာနိ သိက္ခာပဒါနိ ဟီနေန ဆန္ဒေန စိတ္တဝီရိယဝီမံသာဟိ ဝါ သမာဒိန္နာနိ ဟီနာနိ, မဇ္ဈိမေဟိ မဇ္ဈိမာနိ, ပဏီတေဟိ ပဏီတာနိ. တဏှာဒိဋ္ဌိမာနေဟိ ဝါ ဥပက္ကိလိဋ္ဌာနိ ဟီနာနိ, အနုပက္ကိလိဋ္ဌာနိ မဇ္ဈိမာနိ, တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟိတာနိ ပဏီတာနိ. ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တေန ဝါ ကုသလစိတ္တေန သမာဒိန္နာနိ ဟီနာနိ, သသင်္ခါရိကဉာဏသမ္ပယုတ္တေန မဇ္ဈိမာနိ, အသင်္ခါရိကေန ပဏီတာနီတိ ဧဝံ ဉေယျာ ဟီနာဒိတာပိ စာတိ.

Mười học giới này, nếu được thọ trì với ý muốn, hoặc với tâm, tinh tấn, trí tuệ hạ liệt thì là hạ liệt; với (những thứ) trung bình thì là trung bình; với (những thứ) cao thượng thì là cao thượng. Hoặc, (các học giới) bị ô nhiễm bởi tham ái, tà kiến, ngã mạn là hạ liệt; không bị ô nhiễm là trung bình; được trí tuệ hỗ trợ ở nơi này nơi kia là cao thượng. Hoặc, được thọ trì với tâm thiện không tương ưng trí là hạ liệt; với (tâm thiện) có trợ hành, tương ưng trí là trung bình; với (tâm thiện) vô trợ hành là cao thượng. Như vậy, cũng nên biết tính chất hạ liệt v.v...

ဧတ္တာဝတာ စ ယာ ပုဗ္ဗေ ‘‘ယေန ယတ္ထ ယဒါ ယသ္မာ’’တိအာဒီဟိ ဆဟိ ဂါထာဟိ သိက္ခာပဒပါဌဿ ဝဏ္ဏနတ္ထံ မာတိကာ နိက္ခိတ္တာ, သာ အတ္ထတော ပကာသိတာ ဟောတီတိ.

Và với chừng ấy (lời giải thích), đề mục nào trước đây đã được đặt ra bằng sáu kệ ngôn bắt đầu bằng «yena yattha yadā yasmā» để giải thích bài kinh về học giới, thì đề mục ấy đã được làm sáng tỏ về mặt ý nghĩa.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ

Trong bộ Paramatthajotikā, Chú giải Tiểu Bộ Kinh

သိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

Phần giải thích về các học giới đã kết thúc.

၃. ဒွတ္တိံသာကာရဝဏ္ဏနာ

3. Phần giải thích về ba mươi hai thể trược

ပဒသမ္ဗန္ဓဝဏ္ဏနာ

Giải thích về sự liên kết các từ

ဣဒါနိ ယဒိဒံ ဧဝံ ဒသဟိ သိက္ခာပဒေဟိ ပရိသုဒ္ဓပယောဂဿ သီလေ ပတိဋ္ဌိတဿ ကုလပုတ္တဿ အာသယပရိသုဒ္ဓတ္ထံ စိတ္တဘာဝနတ္ထဉ္စ အညတြ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒါ အပ္ပဝတ္တပုဗ္ဗံ သဗ္ဗတိတ္ထိယာနံ အဝိသယဘူတံ တေသု တေသု သုတ္တန္တေသု –

Bây giờ, đối với thiện gia nam tử đã an trú trong giới, có sự thực hành trong sạch qua mười học giới như vậy, để cho ý hướng được trong sạch và để cho tâm được tu tập, (pháp môn) chưa từng xảy ra trước đây ngoại trừ lúc Đức Phật xuất hiện, là cảnh giới không thuộc về tất cả các ngoại đạo, (được nói đến) trong các bài kinh này kinh kia –

‘‘ဧကဓမ္မော, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော မဟတော သံဝေဂါယ သံဝတ္တတိ. မဟတော အတ္ထာယ သံဝတ္တတိ. မဟတော ယောဂက္ခေမာယ သံဝတ္တတိ. မဟတော သတိသမ္ပဇညာယ သံဝတ္တတိ. ဉာဏဒဿနပ္ပဋိလာဘာယ သံဝတ္တတိ. ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ သံဝတ္တတိ. ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ သံဝတ္တတိ. ကတမော [Pg.28] ဧကဓမ္မော? ကာယဂတာ သတိ. အမတံ တေ, ဘိက္ခဝေ, န ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, ယေ ကာယဂတာသတိံ န ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. အမတံ တေ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, ယေ ကာယဂတာသတိံ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. အမတံ တေသံ, ဘိက္ခဝေ, အပရိဘုတ္တံ ပရိဘုတ္တံ, ပရိဟီနံ အပရိဟီနံ, ဝိရဒ္ဓံ အာရဒ္ဓံ, ယေသံ ကာယဂတာ သတိ အာရဒ္ဓါ’’တိ. (အ. နိ. ၁.၅၆၄-၅၇၀) –

«Này các Tỳ khưu, có một pháp khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến sự xúc động lớn. Đưa đến lợi ích lớn. Đưa đến sự an ổn khỏi các ách phược lớn. Đưa đến chánh niệm và tỉnh giác lớn. Đưa đến sự chứng đắc tri kiến. Đưa đến sự an lạc trong hiện tại. Đưa đến sự chứng ngộ quả minh và giải thoát. Một pháp ấy là gì? Là niệm thân. Này các Tỳ khưu, những ai không hưởng dụng niệm thân, họ không hưởng dụng bất tử. Này các Tỳ khưu, những ai hưởng dụng niệm thân, họ hưởng dụng bất tử. Này các Tỳ khưu, đối với những ai mà niệm thân chưa được hưởng dụng, thì bất tử đối với họ cũng chưa được hưởng dụng; (đối với những ai mà niệm thân) đã được hưởng dụng, thì bất tử đối với họ cũng đã được hưởng dụng; (đối với những ai mà niệm thân) bị suy giảm, thì bất tử đối với họ cũng bị suy giảm; (đối với những ai mà niệm thân) không bị suy giảm, thì bất tử đối với họ cũng không bị suy giảm; (đối với những ai mà niệm thân) bị bỏ lỡ, thì bất tử đối với họ cũng bị bỏ lỡ; (đối với những ai mà niệm thân) đã được tinh tấn, thì bất tử đối với họ cũng đã được tinh tấn.»

ဧဝံ ဘဂဝတာ အနေကာကာရေန ပသံသိတွာ –

Sau khi Đức Thế Tôn đã tán thán bằng nhiều cách như vậy –

‘‘ကထံ ဘာဝိတာ, ဘိက္ခဝေ, ကာယဂတာသတိ ကထံ ဗဟုလီကတာ မဟဗ္ဗလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ’’တိ (မ. နိ. ၃.၁၅၄) –

«Này các Tỳ khưu, niệm thân được tu tập như thế nào, được làm cho sung mãn như thế nào để có năng lực lớn, có lợi ích lớn? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu đi đến khu rừng...»

အာဒိနာ နယေန အာနာပါနပဗ္ဗံ ဣရိယာပထပဗ္ဗံ စတုသမ္ပဇညပဗ္ဗံ ပဋိကူလမနသိကာရပဗ္ဗံ ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗံ နဝ သိဝထိကပဗ္ဗာနီတိ ဣမေသံ စုဒ္ဒသန္နံ ပဗ္ဗာနံ ဝသေန ကာယဂတာသတိကမ္မဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. တဿ ဘာဝနာနိဒ္ဒေသော အနုပ္ပတ္တော. တတ္ထ ယသ္မာ ဣရိယာပထပဗ္ဗံ စတုသမ္ပဇညပဗ္ဗံ ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗန္တိ ဣမာနိ တီဏိ ဝိပဿနာဝသေန ဝုတ္တာနိ. နဝ သိဝထိကပဗ္ဗာနိ ဝိပဿနာဉာဏေသုယေဝ အာဒီနဝါနုပဿနာဝသေန ဝုတ္တာနိ. ယာပိ စေတ္ထ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီသု သမာဓိဘာဝနာ ဣစ္ဆေယျ, သာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝိတ္ထာရတော အသုဘဘာဝနာနိဒ္ဒေသေ ပကာသိတာ ဧဝ. အာနာပါနပဗ္ဗံ ပန ပဋိကူလမနသိကာရပဗ္ဗဉ္စေတိ ဣမာနေတ္ထ ဒွေ သမာဓိဝသေန ဝုတ္တာနိ. တေသု အာနာပါနပဗ္ဗံ အာနာပါနဿတိဝသေန ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနံယေဝ. ယံ ပနေတံ –

Theo phương pháp này, đề mục niệm thân đã được chỉ dẫn bằng cách của mười bốn chương này là: chương niệm hơi thở, chương oai nghi, chương bốn sự tỉnh giác, chương tác ý về sự bất tịnh, chương tác ý về các giới, và chín chương về tử thi. Phần chỉ dẫn về sự tu tiến của đề mục ấy đã đến. Ở đây, vì rằng chương oai nghi, chương bốn sự tỉnh giác, và chương tác ý về các giới, ba chương này được nói theo cách tu tập minh sát. Chín chương về tử thi được nói theo cách quán sự nguy hại ngay trong các tuệ minh sát. Và ở đây, nếu muốn tu tập định trong các đề mục tử thi trương phồng v.v..., thì điều ấy đã được trình bày chi tiết trong phần chỉ dẫn về tu tập bất tịnh ở Thanh Tịnh Đạo. Còn chương niệm hơi thở và chương tác ý về sự bất tịnh, hai chương này ở đây được nói theo cách tu tập định. Trong hai chương ấy, chương niệm hơi thở là một đề mục riêng biệt theo cách niệm hơi thở vô hơi thở ra. Còn điều này –

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ, လောမာ…ပေ… မုတ္တ’’န္တိ (မ. နိ. ၃.၁၅၄).

«Lại nữa, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được bao bọc bởi da, đầy những thứ bất tịnh khác nhau rằng: 'Trong thân này có tóc, lông... (vân vân)... nước tiểu'.»

ဧဝံ တတ္ထ တတ္ထ မတ္ထလုင်္ဂံ အဋ္ဌိမိဉ္ဇေန သင်္ဂဟေတွာ ဒေသိတံ ကာယဂတာသတိကောဋ္ဌာသဘာဝနာပရိယာယံ ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာနံ အာရဒ္ဓံ, တဿာယံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ –

Như vậy, đề mục thiền về ba mươi hai thể trược, là phương pháp tu tập các phần của niệm thân, được thuyết giảng ở nơi này nơi kia bằng cách bao gồm não trong tủy xương, đã được bắt đầu. Đây là phần giải thích ý nghĩa của nó –

တတ္ထ အတ္ထီတိ သံဝိဇ္ဇန္တိ. ဣမသ္မိန္တိ ယွာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တော ပူရော နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနောတိ ဝုစ္စတိ, တသ္မိံ[Pg.29]. ကာယေတိ သရီရေ. သရီရဉှိ အသုစိသဉ္စယတော, ကုစ္ဆိတာနံ ဝါ ကေသာဒီနဉ္စေဝ စက္ခုရောဂါဒီနဉ္စ ရောဂသတာနံ အာယဘူတတော ကာယောတိ ဝုစ္စတိ. ကေသာ…ပေ… မုတ္တန္တိ ဧတေ ကေသာဒယော ဒွတ္တိံသာကာရာ, တတ္ထ ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ အတ္ထိ လောမာ’’တိ ဧဝံ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. တေန ကိံ ကထိတံ ဟောတိ? ဣမသ္မိံ ပါဒတလာ ပဋ္ဌာယ ဥပရိ, ကေသမတ္ထကာ ပဋ္ဌာယ ဟေဋ္ဌာ, တစတော ပဋ္ဌာယ ပရိတောတိ ဧတ္တကေ ဗျာမမတ္တေ ကဠေဝရေ သဗ္ဗာကာရေနာပိ ဝိစိနန္တော န ကောစိ ကိဉ္စိ မုတ္တံ ဝါ မဏိံ ဝါ ဝေဠုရိယံ ဝါ အဂရုံ ဝါ စန္ဒနံ ဝါ ကုင်္ကုမံ ဝါ ကပ္ပူရံ ဝါ ဝါသစုဏ္ဏာဒိံ ဝါ အဏုမတ္တမ္ပိ သုစိဘာဝံ ပဿတိ, အထ ခေါ ပရမဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆံ အဿိရိကဒဿနံ နာနပ္ပကာရံ ကေသလောမာဒိဘေဒံ အသုစိမေဝ ပဿတီတိ.

Ở đây, (từ) ‘atthi’ (có) có nghĩa là hiện hữu. (Từ) ‘imasmim’ (trong cái này) có nghĩa là trong cái thân này, vốn được gọi là “đầy dẫy các loại vật bất tịnh, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, da bao bọc xung quanh”. (Từ) ‘kāye’ (trong thân) có nghĩa là trong thân thể. Quả vậy, thân thể được gọi là ‘kāya’ vì là nơi tích tụ của những vật bất tịnh, hoặc là nơi phát sinh của những thứ đáng ghê tởm như tóc v.v... và của hàng trăm thứ bệnh như bệnh về mắt v.v... Tóc... cho đến... nước tiểu, những thứ này là ba mươi hai thể trược bắt đầu bằng tóc. Ở đây, sự liên kết cần được hiểu như sau: “Có tóc trong thân này, có lông (trong thân này)”. Do đó, điều gì đã được nói ra? (Điều được nói ra là) trong tấm thân dài một sải tay này, bắt đầu từ lòng bàn chân trở lên, bắt đầu từ ngọn tóc trở xuống, bắt đầu từ da bao bọc xung quanh, khi tìm kiếm bằng mọi cách, không một ai thấy được bất cứ thứ gì dù chỉ là một chút nhỏ như hạt bụi về bản chất trong sạch, như ngọc trai, ngọc ma-ni, ngọc lưu ly, trầm hương, chiên-đàn, nghệ tây, long não, hay các loại bột thơm v.v... Trái lại, người ấy chỉ thấy những vật bất tịnh, có nhiều loại khác nhau như tóc, lông v.v..., có mùi hôi thối cực độ, đáng ghê tởm, và có vẻ ngoài khôngน่า ưa.

အယံ တာဝေတ္ထ ပဒသမ္ဗန္ဓတော ဝဏ္ဏနာ.

Trước hết, đây là phần giải thích theo cách liên kết các từ.

အသုဘဘာဝနာ

Phép tu tập về sự bất tịnh

အသုဘဘာဝနာဝသေန ပနဿ ဧဝံ ဝဏ္ဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဧဝမေတသ္မိံ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိသိက္ခာပဒါဒိဘေဒေ သီလေ ပတိဋ္ဌိတေန ပယောဂသုဒ္ဓေန အာဒိကမ္မိကေန ကုလပုတ္တေန အာသယသုဒ္ဓိယာ အဓိဂမနတ္ထံ ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာနုယောဂမနုယုဉ္ဇိတုကာမေန ပဌမံ တာဝဿ အာဝါသကုလလာဘဂဏကမ္မဒ္ဓါနဉာတိဂန္ထရောဂဣဒ္ဓိပလိဗောဓေန ကိတ္တိပလိဗောဓေန ဝါ သဟ ဒသ ပလိဗောဓာ ဟောန္တိ. အထာနေန အာဝါသကုလလာဘဂဏဉာတိကိတ္တီသု သင်္ဂပ္ပဟာနေန, ကမ္မဒ္ဓါနဂန္ထေသု အဗျာပါရေန, ရောဂဿ တိကိစ္ဆာယာတိ ဧဝံ တေ ဒသ ပလိဗောဓာ ဥပစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗာ, အထာနေန ဥပစ္ဆိန္နပလိဗောဓေန အနုပစ္ဆိန္နနေက္ခမ္မာဘိလာသေန ကောဋိပ္ပတ္တသလ္လေခဝုတ္တိတံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကမ္ပိ ဝိနယာစာရံ အပ္ပဇဟန္တေန အာဂမာဓိဂမသမန္နာဂတော တတော အညတရင်္ဂသမန္နာဂတော ဝါ ကမ္မဋ္ဌာနဒါယကော အာစရိယော ဝိနယာနုရူပေန ဝိဓိနာ ဥပဂန္တဗ္ဗော, ဝတ္တသမ္ပဒါယ စ အာရာဓိတစိတ္တဿ တဿ အတ္တနော အဓိပ္ပာယော နိဝေဒေတဗ္ဗော. တေန တဿ နိမိတ္တဇ္ဈာသယစရိယာဓိမုတ္တိဘေဒံ ဉတွာ ယဒိ ဧတံ ကမ္မဋ္ဌာနမနုရူပံ, အထ [Pg.30] ယသ္မိံ ဝိဟာရေ အတ္တနာ ဝသတိ, ယဒိ တသ္မိံယေဝ သောပိ ဝသိတုကာမော ဟောတိ, တတော သင်္ခေပတော ကမ္မဋ္ဌာနံ ဒါတဗ္ဗံ. အထ အညတြ ဝသိတုကာမော ဟောတိ, တတော ပဟာတဗ္ဗပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာဒိကထနဝသေန သပုရေက္ခာရံ ရာဂစရိတာနုကုလာဒိကထနဝသေန သပ္ပဘေဒံ ဝိတ္ထာရေန ကထေတဗ္ဗံ. တေန တံ သပုရေက္ခာရံ သပ္ပဘေဒံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစရိယံ အာပုစ္ဆိတွာ ယာနိ တာနိ –

Về phần giải thích của nó theo phương diện tu tập về sự bất tịnh, cần được hiểu như sau: Một thiện nam tử mới bắt đầu hành thiền, có sự tinh tấn trong sạch, đã an trú trong giới hạnh này vốn có nhiều loại khác nhau bắt đầu bằng học giới từ bỏ sát sanh, mong muốn thực hành pháp tu tập đề mục thiền ba mươi hai thể trược nhằm mục đích thanh lọc nơi nương tựa và chứng đắc, trước hết vị ấy có mười chướng ngại, cùng với chướng ngại về trú xứ, gia đình, lợi lộc, đoàn thể, công việc, đường đi, thân quyến, kinh điển, bệnh tật, thần thông, và chướng ngại về danh tiếng. Rồi vị ấy cần phải cắt đứt mười chướng ngại ấy như sau: bằng cách từ bỏ sự dính mắc trong trú xứ, gia đình, lợi lộc, đoàn thể, thân quyến, và danh tiếng; bằng cách không bận tâm đến công việc, đường đi, và kinh điển; và bằng cách chữa trị bệnh tật. Rồi, sau khi đã cắt đứt các chướng ngại, với ước muốn xuất ly không bị cắt đứt, sau khi đã chấp nhận đời sống khổ hạnh đã đến mức tột cùng, không từ bỏ cả những giới luật nhỏ nhặt nhất, vị ấy cần phải đến gần một vị thầy trao đề mục thiền theo phương thức phù hợp với Luật, vị thầy ấy là người thông suốt giáo pháp và hành pháp, hoặc là người có một trong hai phẩm chất ấy. Và sau khi đã làm cho vị thầy hài lòng bằng cách chu toàn các bổn phận, vị ấy nên trình bày ý định của mình cho vị thầy. Vị thầy ấy, sau khi biết được sự khác biệt về tướng, ý hướng, hạnh kiểm, và khuynh hướng của vị ấy, nếu đề mục thiền này là thích hợp, và nếu vị ấy muốn ở ngay tại tu viện mà vị thầy đang ở, thì đề mục thiền nên được trao một cách tóm tắt. Nếu vị ấy muốn ở nơi khác, thì (đề mục thiền) cần được giảng giải một cách chi tiết, với đầy đủ các phần, theo cách nói về những điều cần từ bỏ và những điều cần nắm giữ v.v..., và theo cách nói phù hợp với người có tham tính v.v... Vị ấy, sau khi đã học thuộc đề mục thiền ấy với đầy đủ các phần và chi tiết, sau khi đã xin phép vị thầy, (nên tránh) những nơi ấy là –

‘‘မဟာဝါသံ နဝါဝါသံ, ဇရာဝါသဉ္စ ပန္ထနိံ;

သောဏ္ဍိံ ပဏ္ဏဉ္စ ပုပ္ဖဉ္စ, ဖလံ ပတ္ထိတမေဝ စ.

“Tu viện lớn, tu viện mới, tu viện cũ và nơi ở ngã đường; nơi có ao hồ, nơi có rau, hoa, quả, và nơi được nhiều người mong muốn.”

‘‘နဂရံ ဒါရုနာ ခေတ္တံ, ဝိသဘာဂေန ပဋ္ဋနံ;

ပစ္စန္တသီမာသပ္ပာယံ, ယတ္ထ မိတ္တော န လဗ္ဘတိ.

“Nơi gần thành phố, nơi có cây gỗ, ruộng đồng, nơi có người không hợp tính, nơi gần bến cảng; nơi biên địa, nơi không thích hợp, và nơi không tìm được bạn hiền.”

‘‘အဋ္ဌာရသေတာနိ ဌာနာနိ, ဣတိ ဝိညာယ ပဏ္ဍိတော;

အာရကာ ပရိဝဇ္ဇေယျ, မဂ္ဂံ သပ္ပဋိဘယံ ယထာ’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၅၂) –

“Bậc trí sau khi biết mười tám nơi này như vậy, nên tránh xa, như người ta tránh con đường nguy hiểm.” (Visuddhi. 1.52) –

ဧဝံ အဋ္ဌာရသ သေနာသနာနိ ပရိဝဇ္ဇေတဗ္ဗာနီတိ ဝုစ္စန္တိ. တာနိ ဝဇ္ဇေတွာ, ယံ တံ –

Như vậy, mười tám trú xứ được gọi là những nơi cần phải tránh. Sau khi tránh những nơi ấy, (nên tìm đến) nơi nào mà –

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သေနာသနံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သေနာသနံ နာတိဒူရံ ဟောတိ, နစ္စာသန္နံ, ဂမနာဂမနသမ္ပန္နံ, ဒိဝါ အပ္ပာကိဏ္ဏံ, ရတ္တိံ အပ္ပသဒ္ဒံ အပ္ပနိဂ္ဃောသံ အပ္ပဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿံ. တသ္မိံ ခေါ ပန သေနာသနေ ဝိဟရန္တဿ အပ္ပကသိရေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ. တသ္မိံ ခေါ ပန သေနာသနေ ထေရာ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တိ ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ, တေ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆတိ ပရိပဉှတိ ‘ဣဒံ, ဘန္တေ, ကထံ, ဣမဿ ကော အတ္ထော’တိ? တဿ, တေ အာယသ္မန္တော အဝိဝဋဉ္စေဝ ဝိဝရန္တိ, အနုတ္တာနီကတဉ္စ ဥတ္တာနိံ ကရောန္တိ, အနေကဝိဟိတေသု စ ကင်္ခါဌာနိယေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခံ ပဋိဝိနောဒေန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သေနာသနံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁၁). –

“Này các Tỳ khưu, thế nào là một trú xứ có năm yếu tố? Ở đây, này các Tỳ khưu, trú xứ không quá xa, không quá gần (làng), thuận tiện cho việc đi lại. Ban ngày không ồn ào, ban đêm ít tiếng động, ít huyên náo, ít bị ruồi, muỗi, gió, nắng, và các loài bò sát xúc chạm. Hơn nữa, đối với vị đang ở trong trú xứ ấy, y, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh cùng các vật dụng dễ dàng phát sinh không khó khăn. Hơn nữa, trong trú xứ ấy có các vị Tỳ khưu trưởng lão trú ngụ, là những bậc đa văn, thông thuộc truyền thống, những bậc thông suốt Giáo pháp, thông suốt Luật, thông suốt các Mẫu đề. Vị ấy thỉnh thoảng đến gần các vị ấy và hỏi, thưa hỏi: ‘Bạch ngài, điều này là thế nào, ý nghĩa của điều này là gì?’ Các vị tôn giả ấy giải thích cho vị ấy những gì chưa được giải thích, làm cho rõ ràng những gì chưa được làm cho rõ ràng, và xua tan sự nghi ngờ trong nhiều pháp môn khác nhau vốn là cơ sở của sự nghi ngờ. Này các Tỳ khưu, như vậy là một trú xứ có năm yếu tố.” (A. Ni. 10.11). –

ဧဝံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ သေနာသနံ ဝုတ္တံ. တထာရူပံ သေနာသနံ ဥပဂမ္မ ကတသဗ္ဗကိစ္စေန ကာမေသု အာဒီနဝံ, နေက္ခမ္မေ စ အာနိသံသံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဗုဒ္ဓသုဗုဒ္ဓတာယ [Pg.31] ဓမ္မသုဓမ္မတာယ သံဃသုပ္ပဋိပန္နတာယ စ အနုဿရဏေန စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ယံ တံ –

Như vậy, một trú xứ có năm yếu tố đã được nói đến. Sau khi đến một trú xứ như vậy, sau khi đã làm xong mọi phận sự, sau khi quán xét sự nguy hại trong các dục và lợi ích trong sự xuất ly, và sau khi làm cho tâm trong sạch bằng cách tùy niệm về sự giác ngộ tốt đẹp của Đức Phật, về tính chất tốt đẹp của Giáo pháp, và về sự thực hành tốt đẹp của Tăng đoàn, (vị ấy nên thực hành) cái mà –

‘‘ဝစသာ မနသာ စေဝ, ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနတော ဒိသာ;

ဩကာသတော ပရိစ္ဆေဒါ, သတ္တဓုဂ္ဂဟဏံ ဝိဒူ’’တိ. –

“Bậc trí (biết) sự nắm bắt theo bảy cách: bằng lời nói và bằng ý, theo màu sắc và hình dáng, theo phương hướng, theo vị trí, và theo giới hạn.” –

ဧဝံ သတ္တဝိဓံ ဥဂ္ဂဟကောသလ္လံ; အနုပုဗ္ဗတော, နာတိသီဃတော, နာတိသဏိကတော, ဝိက္ခေပပ္ပဋိဗာဟနတော, ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမတော, အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနတော, အပ္ပနာတော, တယော စ သုတ္တန္တာတိ ဧဝံ ဒသဝိဓံ မနသိကာရကောသလ္လဉ္စ ဝုတ္တံ. တံ အပရိစ္စဇန္တေန ဒွတ္တိံသာကာရဘာဝနာ အာရဘိတဗ္ဗာ. ဧဝဉှိ အာရဘတော သဗ္ဗာကာရေန ဒွတ္တိံသာကာရဘာဝနာ သမ္ပဇ္ဇတိ နော အညထာ.

Như vậy, sự khéo léo trong việc nắm bắt có bảy loại; và sự khéo léo trong việc tác ý có mười loại cũng đã được nói đến: theo thứ tự, không quá nhanh, không quá chậm, bằng cách ngăn chặn sự phóng dật, bằng cách vượt qua khái niệm, bằng cách buông bỏ tuần tự, bằng cách đạt đến an chỉ, và ba bài kinh. Người không từ bỏ (sự khéo léo) ấy nên bắt đầu tu tập ba mươi hai thể trược. Quả vậy, đối với người bắt đầu như vậy, việc tu tập ba mươi hai thể trược sẽ thành tựu về mọi mặt, không thể khác được.

တတ္ထ အာဒိတောဝ တစပဉ္စကံ တာဝ ဂဟေတွာ အပိ တေပိဋကေန ‘‘ကေသာ လောမာ’’တိအာဒိနာ နယေန အနုလောမတော, တသ္မိံ ပဂုဏီဘူတေ ‘‘တစော ဒန္တာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ပဋိလောမတော, တသ္မိမ္ပိ ပဂုဏီဘူတေ တဒုဘယနယေနေဝ အနုလောမပ္ပဋိလောမတော ဗဟိ ဝိသဋဝိတက္ကဝိစ္ဆေဒနတ္ထံ ပါဠိပဂုဏီဘာဝတ္ထဉ္စ ဝစသာ ကောဋ္ဌာသသဘာဝပရိဂ္ဂဟတ္ထံ မနသာ စ အဒ္ဓမာသံ ဘာဝေတဗ္ဗံ. ဝစသာ ဟိဿ ဘာဝနာ ဗဟိ ဝိသဋဝိတက္ကေ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ မနသာ ဘာဝနာယ ပါဠိပဂုဏတာယ စ ပစ္စယော ဟောတိ, မနသာ ဘာဝနာ အသုဘဝဏ္ဏလက္ခဏာနံ အညတရဝသေန ပရိဂ္ဂဟဿ, အထ တေနေဝ နယေန ဝက္ကပဉ္စကံ အဒ္ဓမာသံ, တတော တဒုဘယမဒ္ဓမာသံ, တတော ပပ္ဖာသပဉ္စကမဒ္ဓမာသံ, တတော တံ ပဉ္စကတ္တယမ္ပိ အဒ္ဓမာသံ, အထ အန္တေ အဝုတ္တမ္ပိ မတ္ထလုင်္ဂံ ပထဝီဓာတုအာကာရေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကတော ဘာဝနတ္ထံ ဣဓ ပက္ခိပိတွာ မတ္ထလုင်္ဂပဉ္စကံ အဒ္ဓမာသံ, တတော ပဉ္စကစတုက္ကမ္ပိ အဒ္ဓမာသံ, အထ မေဒဆက္ကမဒ္ဓမာသံ, တတော မေဒဆက္ကေန သဟ ပဉ္စကစတုက္ကမ္ပိ အဒ္ဓမာသံ, အထ မုတ္တဆက္ကမဒ္ဓမာသံ, တတော သဗ္ဗမေဝ ဒွတ္တိံသာကာရမဒ္ဓမာသန္တိ ဧဝံ ဆ မာသေ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဒိသောကာသပရိစ္ဆေဒတော ဝဝတ္ထပေန္တေန ဘာဝေတဗ္ဗံ. ဧတံ မဇ္ဈိမပညံ ပုဂ္ဂလံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. မန္ဒပညေန တု ယာဝဇီဝံ ဘာဝေတဗ္ဗံ တိက္ခပညဿ န စိရေနေဝ ဘာဝနာ သမ္ပဇ္ဇတီတိ.

Trong pháp tu tập ấy, ngay từ đầu, một vị tỳ khưu thông thuộc Tam Tạng, sau khi đã học thuộc nhóm năm thể trược lấy da làm thứ năm, trước tiên nên tu tập trong nửa tháng theo chiều thuận với phương pháp 'tóc, lông...'; khi đã thuần thục theo chiều thuận ấy, thì (tu tập) theo chiều nghịch với phương pháp 'da, răng...'; khi đã thuần thục cả chiều nghịch ấy, thì (tu tập) theo cả hai phương pháp thuận và nghịch. (Việc tu tập này) nên được thực hiện bằng lời nói để cắt đứt các tầm tư tưởng lan man ra bên ngoài và để thuần thục Pāli, và bằng ý để nắm bắt được bản chất của các thể trược. Quả vậy, việc tu tập bằng lời nói của vị ấy, sau khi cắt đứt các tầm tư tưởng lan man ra bên ngoài, trở thành duyên cho việc tu tập bằng ý và cho sự thuần thục Pāli. Việc tu tập bằng ý là duyên cho sự nắm bắt (đề mục) theo một trong các phương diện như tướng bất tịnh, màu sắc. Kế đó, theo chính phương pháp ấy, (nên tu tập) nhóm năm thể trược thận trong nửa tháng; sau đó, cả hai nhóm ấy trong nửa tháng; sau đó, nhóm năm thể trược phổi trong nửa tháng; sau đó, cả ba nhóm năm ấy trong nửa tháng. Kế đó, não trong đầu, dù không được nói ở cuối, được thêm vào đây để tu tập chung cùng với các thể trược thuộc địa đại, (nên tu tập) nhóm năm thể trược não trong đầu trong nửa tháng; sau đó, cả bốn nhóm năm trong nửa tháng. Kế đó, (nên tu tập) nhóm sáu thể trược mỡ trong nửa tháng; sau đó, cả bốn nhóm năm cùng với nhóm sáu thể trược mỡ trong nửa tháng. Kế đó, (nên tu tập) nhóm sáu thể trược nước tiểu trong nửa tháng; sau đó, (nên tu tập) tất cả ba mươi hai thể trược trong nửa tháng. Như vậy, trong sáu tháng, nên tu tập trong khi xác định về phương diện màu sắc, hình dáng, phương hướng, vị trí, và giới hạn. Điều này được nói nhắm đến người có trí tuệ bậc trung. Còn người có trí tuệ chậm lụt thì nên tu tập cho đến trọn đời. Đối với người có trí tuệ sắc bén, việc tu tập thành tựu không bao lâu, nên biết như vậy.

ဧတ္ထာဟ [Pg.32] – ‘‘ကထံ ပနာယမိမံ ဒွတ္တိံသာကာရံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတီ’’တိ? အယဉှိ ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန တစပဉ္စကာဒိဝိဘာဂတော ဒွတ္တိံသာကာရံ ဘာဝေန္တော ကေသာ တာဝ ဝဏ္ဏတော ကာဠကာတိ ဝဝတ္ထပေတိ, ယာဒိသကာ ဝါနေန ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. သဏ္ဌာနတော ဒီဃဝဋ္ဋလိကာ တုလာဒဏ္ဍမိဝါတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ဒိသတော ပန ယသ္မာ ဣမသ္မိံ ကာယေ နာဘိတော ဥဒ္ဓံ ဥပရိမာ ဒိသာ အဓော ဟေဋ္ဌိမာတိ ဝုစ္စတိ, တသ္မာ ဣမဿ ကာယဿ ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ဩကာသတော နလာဋန္တကဏ္ဏစူဠိကဂလဝါဋကပရိစ္ဆိန္နေ သီသစမ္မေ ဇာတာတိ. တတ္ထ ယထာ ဝမ္မိကမတ္ထကေ ဇာတာနိ ကုဏ္ဌတိဏာနိ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဝမ္မိကမတ္ထကေ ဇာတာနီ’’တိ; နပိ ဝမ္မိကမတ္ထကော ဇာနာတိ ‘‘မယိ ကုဏ္ဌတိဏာနိ ဇာတာနီ’’တိ; ဧဝမေဝ န ကေသာ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ သီသစမ္မေ ဇာတာ’’တိ, နပိ သီသစမ္မံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ကေသာ ဇာတာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ အစေတနာ အဗျာကတာ သုညာ ပရမဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆပ္ပဋိကူလာ, န သတ္တော န ပုဂ္ဂလောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ပရိစ္ဆေဒတောတိ ဒုဝိဓော ပရိစ္ဆေဒေါ သဘာဂဝိသဘာဂဝသေန. တတ္ထ ကေသာ ဟေဋ္ဌာ ပတိဋ္ဌိတစမ္မတလေန တတ္ထ ဝီဟဂ္ဂမတ္တံ ပဝိသိတွာ ပတိဋ္ဌိတေန အတ္တနော မူလတလေန စ ဥပရိ အာကာသေန တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဧဝံ သဘာဂပရိစ္ဆေဒတော, ကေသာ န အဝသေသဧကတိံသာကာရာ. အဝသေသာ ဧကတိံသာ န ကေသာတိ ဧဝံ ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒတော စ ဝဝတ္ထပေတိ. ဧဝံ တာဝ ကေသေ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đây, có người hỏi: "Vị này xác định ba mươi hai thể trược này về phương diện màu sắc v.v... như thế nào?" Quả vậy, vị này, trong khi tu tập ba mươi hai thể trược theo phương pháp "có tóc trong thân này..." từ sự phân chia nhóm năm thể trược lấy da làm thứ năm v.v..., trước tiên xác định về tóc như sau: Về màu sắc, xác định rằng tóc có màu đen, hoặc là màu sắc nào mà vị ấy đã thấy. Về hình dáng, xác định rằng (tóc) dài và tròn như cán cân. Còn về phương hướng, vì trong thân này, từ rốn trở lên được gọi là phương trên, (từ rốn) trở xuống là phương dưới, do đó, xác định rằng (tóc) mọc ở phương trên của thân này. Về vị trí, (xác định rằng tóc) mọc trên da đầu, được giới hạn bởi trán, đỉnh tai, và gáy. Ở đây, ví như cỏ kuntha mọc trên đỉnh gò mối không biết rằng "chúng ta mọc trên đỉnh gò mối"; và đỉnh gò mối cũng không biết rằng "cỏ kuntha mọc trên ta"; cũng như vậy, tóc không biết rằng "chúng ta mọc trên da đầu", và da đầu cũng không biết rằng "tóc mọc trên ta". Quả vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét, chúng vô tri, vô ký, trống không, có mùi hôi thối, đáng ghê tởm, đáng kinh tởm; vị ấy xác định rằng (chúng) không phải là chúng sinh, không phải là con người. Về phương diện giới hạn, có hai loại giới hạn: giới hạn đồng loại và giới hạn dị loại. Ở đây, về giới hạn đồng loại, (vị ấy xác định) rằng tóc phía dưới được giới hạn bởi bề mặt da nơi nó mọc và bởi chân của chính nó, ăn sâu vào đó khoảng một hạt lúa; phía trên được giới hạn bởi không gian; bề ngang được giới hạn bởi nhau. Về giới hạn dị loại, (vị ấy xác định) rằng tóc không phải là ba mươi mốt thể trược còn lại, và ba mươi mốt thể trược còn lại không phải là tóc. Như vậy, trước tiên, vị ấy xác định về tóc theo phương diện màu sắc v.v...

အဝသေသေသု လောမာ ဝဏ္ဏတော ယေဘုယျေန နီလဝဏ္ဏာတိ ဝဝတ္ထပေတိ, ယာဒိသကာ ဝါနေန ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. သဏ္ဌာနတော ဩဏတစာပသဏ္ဌာနာ, ဥပရိ ဝင်္ကတာလဟီရသဏ္ဌာနာ ဝါ, ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတာ, ဩကာသတော ဟတ္ထတလပါဒတလေ ဌပေတွာ ယေဘုယျေန အဝသေသသရီရစမ္မေ ဇာတာတိ.

Trong các thể trược còn lại, (vị ấy) xác định về lông như sau: Về màu sắc, phần lớn có màu sẫm, hoặc là màu sắc nào mà vị ấy đã thấy. Về hình dáng, có hình dáng như cây cung cong, hoặc phần ngọn có hình dáng như sợi xơ lá cọ cong. Về phương hướng, mọc ở cả hai phương (trên và dưới). Về vị trí, trừ lòng bàn tay và lòng bàn chân, phần lớn mọc trên phần da còn lại của cơ thể.

တတ္ထ ယထာ ပုရာဏဂါမဋ္ဌာနေ ဇာတာနိ ဒဗ္ဗတိဏာနိ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ပုရာဏဂါမဋ္ဌာနေ ဇာတာနီ’’တိ, န စ ပုရာဏဂါမဋ္ဌာနံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဒဗ္ဗတိဏာနိ ဇာတာနီ’’တိ, ဧဝမေဝ န လောမာ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ သရီရစမ္မေ ဇာတာ’’တိ, နပိ သရီရစမ္မံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ လောမာ ဇာတာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ အစေတနာ အဗျာကတာ သုညာ [Pg.33] ပရမဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆပဋိကူလာ, န သတ္တော န ပုဂ္ဂလောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ ပတိဋ္ဌိတစမ္မတလေန တတ္ထ လိက္ခာမတ္တံ ပဝိသိတွာ ပတိဋ္ဌိတေန အတ္တနော မူလေန စ ဥပရိ အာကာသေန တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတေသံ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ လောမေ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đây, ví như cỏ tranh mọc ở nền làng cũ không biết rằng "chúng ta mọc ở nền làng cũ", và nền làng cũ cũng không biết rằng "cỏ tranh mọc trên ta"; cũng như vậy, lông không biết rằng "chúng ta mọc trên da thân", và da thân cũng không biết rằng "lông mọc trên ta". Quả vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét, chúng vô tri, vô ký, trống không, có mùi hôi thối, đáng ghê tởm, đáng kinh tởm; vị ấy xác định rằng (chúng) không phải là chúng sinh, không phải là con người. Về phương diện giới hạn, (vị ấy) xác định rằng phía dưới (lông) được giới hạn bởi bề mặt da nơi nó mọc và bởi chân của chính nó, ăn sâu vào đó khoảng một con chấy; phía trên được giới hạn bởi không gian; bề ngang được giới hạn bởi nhau. Đây là giới hạn đồng loại của chúng, còn giới hạn dị loại thì cũng giống như của tóc. Như vậy, vị ấy xác định về lông theo phương diện màu sắc v.v...

တတော ပရံ နခါ ယဿ ပရိပုဏ္ဏာ, တဿ ဝီသတိ. တေ သဗ္ဗေပိ ဝဏ္ဏတော မံသဝိနိမုတ္တောကာသေ သေတာ, မံသသမ္ဗန္ဓေ တမ္ဗဝဏ္ဏာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ယထာသကပတိဋ္ဌိတောကာသသဏ္ဌာနာ, ယေဘုယျေန မဓုကဖလဋ္ဌိကသဏ္ဌာနာ, မစ္ဆသကလိကသဏ္ဌာနာ ဝါတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတာ, ဩကာသတော အင်္ဂုလီနံ အဂ္ဂေသု ပတိဋ္ဌိတာတိ.

Kế đó là móng. Người nào có đầy đủ thì có hai mươi cái. (Vị ấy) xác định rằng tất cả chúng, về màu sắc, ở chỗ không dính với thịt thì có màu trắng, ở chỗ dính với thịt thì có màu hồng. (Vị ấy) xác định rằng, về hình dáng, chúng có hình dáng tùy theo vị trí mọc của mình; phần lớn có hình dáng như hạt trái bơ, hoặc có hình dáng như vảy cá. Về phương hướng, chúng mọc ở cả hai phương (trên và dưới). Về vị trí, chúng nằm ở đầu các ngón (tay và chân).

တတ္ထ ယထာ နာမ ဂါမဒါရကေဟိ ဒဏ္ဍကဂ္ဂေသု မဓုကဖလဋ္ဌိကာ ဌပိတာ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဒဏ္ဍကဂ္ဂေသု ဌပိတာ’’တိ, နပိ ဒဏ္ဍကာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေသု မဓုကဖလဋ္ဌိကာ ဌပိတာ’’တိ; ဧဝမေဝ နခါ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ အင်္ဂုလီနံ အဂ္ဂေသု ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ, နပိ အင်္ဂုလိယော ဇာနန္တိ ‘‘အမှာကံ အဂ္ဂေသု နခါ ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ အစေတနာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ မူလေ စ အင်္ဂုလိမံသေန, တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတတလေန ဝါ ဥပရိ အဂ္ဂေ စ အာကာသေန, ဥဘတောပဿေသု အင်္ဂုလီနံ ဥဘတောကောဋိစမ္မေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတေသံ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ နခေ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Trong đó, ví như những hột trái vú bò được bọn trẻ trong làng đặt trên đầu gậy không biết rằng: ‘Chúng ta được đặt trên đầu gậy’, và những cây gậy cũng không biết rằng: ‘Trên chúng ta, những hột trái vú bò được đặt’; cũng vậy, móng không biết rằng: ‘Chúng ta được gắn trên đầu các ngón’, và các ngón cũng không biết rằng: ‘Trên đầu chúng ta, móng được gắn’. Vị ấy xác định rằng: ‘Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét, là vô tri... là... không phải chúng sinh’. Về phương diện phân định, vị ấy xác định rằng: ‘(Móng) được phân định ở dưới tại gốc bởi thịt của ngón, hoặc bởi bề mặt mà nó được gắn vào đó; ở trên tại đầu bởi hư không; ở hai bên bởi da ở hai mép của các ngón’. Đây là sự phân định đồng phần của chúng, còn sự phân định dị phần thì cũng giống như của tóc. Như vậy, vị ấy xác định về móng theo màu sắc v.v...

တတော ပရံ ဒန္တာ ယဿ ပရိပုဏ္ဏာ, တဿ ဒွတ္တိံသ. တေ သဗ္ဗေပိ ဝဏ္ဏတော သေတဝဏ္ဏာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ယဿ သမသဏ္ဌိတာ ဟောန္တိ, တဿ ခရပတ္တစ္ဆိန္နသင်္ခပဋလမိဝ သမဂန္ထိတသေတကုသုမမကုဠမာလာ ဝိယ စ ခါယန္တိ. ယဿ ဝိသမသဏ္ဌိတာ, တဿ ဇိဏ္ဏအာသနသာလာပီဌကပဋိပါဋိ ဝိယ နာနာသဏ္ဌာနာတိ သဏ္ဌာနတော ဝဝတ္ထပေတိ. တေသဉှိ ဥဘယဒန္တပန္တိပရိယောသာနေသု ဟေဋ္ဌတော ဥပရိတော စ ဒွေ ဒွေ ကတွာ အဋ္ဌ ဒန္တာ စတုကောဋိကာ စတုမူလိကာ အာသန္ဒိကသဏ္ဌာနာ, တေသံ ဩရတော တေနေဝ [Pg.34] ကမေန သန္နိဝိဋ္ဌာ အဋ္ဌ ဒန္တာ တိကောဋိကာ တိမူလိကာ သိင်္ဃာဋကသဏ္ဌာနာ. တေသမ္ပိ ဩရတော တေနေဝ ကမေန ဟေဋ္ဌတော ဥပရိတော စ ဧကမေကံ ကတွာ စတ္တာရော ဒန္တာ ဒွိကောဋိကာ ဒွိမူလိကာ ယာနကူပတ္ထမ္ဘိနီသဏ္ဌာနာ. တေသမ္ပိ ဩရတော တေနေဝ ကမေန သန္နိဝိဋ္ဌာ စတ္တာရော ဒါဌာဒန္တာ ဧကကောဋိကာ ဧကမူလိကာ မလ္လိကာမကုဠသဏ္ဌာနာ. တတော ဥဘယဒန္တပန္တိဝေမဇ္ဈေ ဟေဋ္ဌာ စတ္တာရော ဥပရိ စတ္တာရော ကတွာ အဋ္ဌ ဒန္တာ ဧကကောဋိကာ ဧကမူလိကာ တုမ္ဗဗီဇသဏ္ဌာနာ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတာ. ဩကာသတော ဥပရိမာ ဥပရိမဟနုကဋ္ဌိကေ အဓောကောဋိကာ, ဟေဋ္ဌိမာ ဟေဋ္ဌိမဟနုကဋ္ဌိကေ ဥဒ္ဓံကောဋိကာ ဟုတွာ ပတိဋ္ဌိတာတိ.

Kế đó là răng. Người nào có đầy đủ thì có ba mươi hai cái. Vị ấy xác định rằng: ‘Tất cả chúng về màu sắc đều có màu trắng’. Người nào có răng mọc đều, răng của người đó trông giống như một phiến ốc xà cừ được cắt bằng cưa và giống như một vòng hoa kết bằng những nụ hoa lài trắng muốt. Người nào có răng mọc không đều, răng của người đó có nhiều hình dạng khác nhau giống như hàng ghế trong một ngôi nhà nghỉ cũ nát. Vị ấy xác định về hình dạng như vậy. Thật vậy, trong số những răng ấy, ở cuối hai hàng răng, có tám cái răng ở dưới và ở trên, mỗi bên hai cái, có bốn chỏm, bốn chân, hình dạng như ghế đẩu. Kế bên trong chúng, theo thứ tự đó, là tám cái răng có ba chỏm, ba chân, hình dạng như ngã ba đường. Kế bên trong chúng, theo thứ tự đó, ở dưới và ở trên, mỗi bên một cái, là bốn cái răng có hai chỏm, hai chân, hình dạng như cây chống xe. Kế bên trong chúng, theo thứ tự đó, là bốn răng nanh có một chỏm, một chân, hình dạng như nụ hoa lài. Sau đó, ở giữa hai hàng răng, có tám cái răng, gồm bốn cái ở dưới và bốn cái ở trên, có một chỏm, một chân, hình dạng như hạt bầu. Về phương hướng, chúng sinh ra ở phương trên. Về vị trí, răng hàm trên ở trong xương hàm trên, chỏm hướng xuống dưới; răng hàm dưới ở trong xương hàm dưới, chỏm hướng lên trên.

တတ္ထ ယထာ နဝကမ္မိကပုရိသေန ဟေဋ္ဌာ သိလာတလေ ပတိဋ္ဌာပိတာ ဥပရိမတလေ ပဝေသိတာ ထမ္ဘာ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဟေဋ္ဌာသိလာတလေ ပတိဋ္ဌာပိတာ, ဥပရိမတလေ ပဝေသိတာ’’တိ, န ဟေဋ္ဌာသိလာတလံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ထမ္ဘာ ပတိဋ္ဌာပိတာ’’တိ, န ဥပရိမတလံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ထမ္ဘာ ပဝိဋ္ဌာ’’တိ; ဧဝမေဝ ဒန္တာ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဟေဋ္ဌာဟနုကဋ္ဌိကေ ပတိဋ္ဌိတာ, ဥပရိမဟနုကဋ္ဌိကေ ပဝိဋ္ဌာ’’တိ, နာပိ ဟေဋ္ဌာဟနုကဋ္ဌိကံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဒန္တာ ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ, န ဥပရိမဟနုကဋ္ဌိကံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဒန္တာ ပဝိဋ္ဌာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ ဟနုကဋ္ဌိကူပေန ဟနုကဋ္ဌိကံ ပဝိသိတွာ ပတိဋ္ဌိတေန အတ္တနော မူလတလေန စ ဥပရိ အာကာသေန တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတေသံ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ဒန္တေ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Trong đó, ví như những cây cột được người thợ xây dựng trên phiến đá dưới và cắm vào mặt trên không biết rằng: ‘Chúng ta được dựng trên phiến đá dưới, cắm vào mặt trên’, phiến đá dưới không biết rằng: ‘Trên ta, những cây cột được dựng’, mặt trên cũng không biết rằng: ‘Vào trong ta, những cây cột đã cắm vào’; cũng vậy, răng không biết rằng: ‘Chúng ta được gắn vào xương hàm dưới, cắm vào xương hàm trên’, xương hàm dưới cũng không biết rằng: ‘Trên ta, răng được gắn’, xương hàm trên cũng không biết rằng: ‘Vào trong ta, răng đã cắm vào’. (Vị ấy xác định rằng:) ‘Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... không phải chúng sinh’. Về phương diện phân định, vị ấy xác định rằng: ‘(Răng) được phân định ở dưới bởi phần chân của chính nó đã đi vào và được gắn trong lỗ của xương hàm, ở trên bởi hư không, và theo chiều ngang bởi lẫn nhau’. Đây là sự phân định đồng phần của chúng, còn sự phân định dị phần thì cũng giống như của tóc. Như vậy, vị ấy xác định về răng theo màu sắc v.v...

တတော ပရံ အန္တောသရီရေ နာနာကုဏပသဉ္စယပ္ပဋိစ္ဆာဒကံ တစော ဝဏ္ဏတော သေတောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သော ဟိ ယဒိပိ ဆဝိရာဂရဉ္ဇိတတ္တာ ကာဠကောဒါတာဒိဝဏ္ဏဝသေန နာနာဝဏ္ဏော ဝိယ ဒိဿတိ, တထာပိ သဘာဂဝဏ္ဏေန သေတော ဧဝ. သော ပနဿ သေတဘာဝေါ အဂ္ဂိဇာလာဘိဃာတပဟရဏပဟာရာဒီဟိ ဝိဒ္ဓံသိတာယ ဆဝိယာ ပါကဋော ဟောတိ. သဏ္ဌာနတော သင်္ခေပေန ကဉ္စုကသဏ္ဌာနော, ဝိတ္ထာရေန နာနာသဏ္ဌာနောတိ. တထာ ဟိ ပါဒင်္ဂုလိတ္တစော ကောသကာရကကောသသဏ္ဌာနော, ပိဋ္ဌိပါဒတ္တစော ပုဋဗဒ္ဓူပါဟနသဏ္ဌာနော, ဇင်္ဃတ္တစော ဘတ္တပုဋကတာလပဏ္ဏသဏ္ဌာနော[Pg.35], ဦရုတ္တစော တဏ္ဍုလဘရိတဒီဃတ္ထဝိကသဏ္ဌာနော, အာနိသဒတ္တစော ဥဒကပူရိတပဋပရိဿာဝနသဏ္ဌာနော, ပိဋ္ဌိတ္တစော ဖလကောနဒ္ဓစမ္မသဏ္ဌာနော, ကုစ္ဆိတ္တစော ဝီဏာဒေါဏိကောနဒ္ဓစမ္မသဏ္ဌာနော, ဥရတ္တစော ယေဘုယျေန စတုရဿသဏ္ဌာနော, ဒွိဗာဟုတ္တစော တူဏီရောနဒ္ဓစမ္မသဏ္ဌာနော, ပိဋ္ဌိဟတ္ထတ္တစော ခုရကောသသဏ္ဌာနော ဖဏကတ္ထဝိကသဏ္ဌာနော ဝါ, ဟတ္ထင်္ဂုလိတ္တစော ကုဉ္စိကာကောသသဏ္ဌာနော, ဂီဝတ္တစော ဂလကဉ္စုကသဏ္ဌာနော, မုခတ္တစော ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒကိမိကုလာဝကသဏ္ဌာနော, သီသတ္တစော ပတ္တတ္ထဝိကသဏ္ဌာနောတိ.

Kế đó, vị ấy xác định rằng da, thứ che đậy sự tích tụ của nhiều loại tử thi bên trong thân, về màu sắc là màu trắng. Thật vậy, dù cho lớp da ấy do được nhuốm màu bởi sắc tố da nên trông như có nhiều màu sắc khác nhau tùy theo các màu như đen, trắng v.v., tuy nhiên, về màu sắc tự nhiên của nó thì chỉ là màu trắng. Trạng thái trắng của nó trở nên rõ ràng trên lớp da bị hủy hoại do bị va chạm, tấn công, đánh đập bởi ngọn lửa v.v. Về hình dạng, nói tóm lại, nó có hình dạng như chiếc áo; nói chi tiết, nó có nhiều hình dạng khác nhau. Thật vậy, da ngón chân có hình dạng như cái kén của con tằm; da mu bàn chân có hình dạng như chiếc giày được khâu lại; da cẳng chân có hình dạng như lá cọ dùng để gói cơm; da đùi có hình dạng như cái túi dài đựng đầy gạo; da mông có hình dạng như cái túi lọc nước bằng vải chứa đầy nước; da lưng có hình dạng như tấm da được căng trên tấm ván; da bụng có hình dạng như tấm da được căng trên bầu đàn tỳ bà; da ngực phần lớn có hình dạng tứ giác; da hai cánh tay có hình dạng như ống đựng tên bằng da; da mu bàn tay có hình dạng như bao dao cạo hoặc bao đựng lược; da ngón tay có hình dạng như bao đựng chìa khóa; da cổ có hình dạng như cổ áo; da mặt có hình dạng như tổ của loài sâu có nhiều lỗ lớn nhỏ; da đầu có hình dạng như túi đựng bình bát.

တစပရိဂ္ဂဏှကေန စ ယောဂါဝစရေန ဥတ္တရောဋ္ဌတော ပဋ္ဌာယ တစဿ မံသဿ စ အန္တရေန စိတ္တံ ပေသေန္တေန ပဌမံ တာဝ မုခတ္တစော ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗော, တတော သီသတ္တစော, အထ ဗဟိဂီဝတ္တစော, တတော အနုလောမေန ပဋိလောမေန စ ဒက္ခိဏဟတ္ထတ္တစော. အထ တေနေဝ ကမေန ဝါမဟတ္ထတ္တစော, တတော ပိဋ္ဌိတ္တစော, အထ အာနိသဒတ္တစော, တတော အနုလောမေန ပဋိလောမေန စ ဒက္ခိဏပါဒတ္တစော, အထ ဝါမပါဒတ္တစော, တတော ဝတ္ထိဥဒရဟဒယအဗ္ဘန္တရဂီဝတ္တစော, တတော ဟေဋ္ဌိမဟနုကတ္တစော, အထ အဓရောဋ္ဌတ္တစော. ဧဝံ ယာဝ ပုန ဥပရိ ဩဋ္ဌတ္တစောတိ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတော. ဩကာသတော သကလသရီရံ ပရိယောနန္ဓိတွာ ဌိတောတိ.

Vị hành giả nắm bắt (đề mục) da, bắt đầu từ môi trên, hướng tâm vào khoảng giữa da và thịt, trước hết cần xác định da mặt, rồi đến da đầu, kế đó da phía ngoài cổ, rồi đến da tay phải theo chiều xuôi và ngược. Kế đó, theo trình tự ấy là da tay trái, rồi đến da lưng, kế đó da mông, rồi đến da chân phải theo chiều xuôi và ngược, kế đó da chân trái, rồi đến da bàng quang, da bụng, da ngực, da phía trong cổ, rồi đến da hàm dưới, kế đó da môi dưới. Cứ như thế cho đến khi trở lại da môi trên. Về phương hướng, nó sanh khởi ở hai phương (trên và dưới). Về vị trí, nó đứng bao bọc toàn thân.

တတ္ထ ယထာ အလ္လစမ္မပရိယောနဒ္ဓါယ ပေဠာယ န အလ္လစမ္မံ ဇာနာတိ ‘‘မယာ ပေဠာ ပရိယောနဒ္ဓါ’’တိ, နပိ ပေဠာ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အလ္လစမ္မေန ပရိယောနဒ္ဓါ’’တိ; ဧဝမေဝ န တစော ဇာနာတိ ‘‘မယာ ဣဒံ စာတုမဟာဘူတိကံ သရီရံ ဩနဒ္ဓ’’န္တိ, နပိ ဣဒံ စာတုမဟာဘူတိကံ သရီရံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ တစေန ဩနဒ္ဓ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ကေဝလံ တု –

Ở đây, cũng như đối với một cái giỏ được bọc bằng da tươi, tấm da tươi không biết rằng: “Ta đã bọc cái giỏ”, và cái giỏ cũng không biết rằng: “Ta đã được bọc bằng da tươi”; cũng thế, da không biết rằng: “Ta đã bao bọc thân tứ đại này”, và thân tứ đại này cũng không biết rằng: “Ta đã được bao bọc bởi da”. Quả vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... (v.v.)... không phải là một cá nhân. Chỉ đơn thuần là –

‘‘အလ္လစမ္မပဋိစ္ဆန္နော, နဝဒွါရော မဟာဝဏော;

သမန္တတော ပဂ္ဃရတိ, အသုစိပူတိဂန္ဓိယော’’တိ.

“Được bao bọc bởi lớp da tươi, có chín cửa, là một vết thương lớn; từ khắp mọi phía, nó rỉ ra chất bất tịnh, hôi thối.”

ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ မံသေန တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတတလေန ဝါ ဥပရိ ဆဝိယာ ပရိစ္ဆိန္နောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ တစံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Về giới hạn, (hành giả) xác định rằng: phía dưới, nó được giới hạn bởi thịt hoặc bởi bề mặt nằm trên đó; phía trên, được giới hạn bởi lớp biểu bì. Đây là giới hạn đồng phần của nó. Còn giới hạn dị phần thì cũng giống như của tóc. Cứ như thế, hành giả xác định da từ phương diện màu sắc v.v...

တတော [Pg.36] ပရံ သရီရေ နဝပေသိသတပ္ပဘေဒံ မံသံ ဝဏ္ဏတော ရတ္တံ ပါလိဘဒ္ဒကပုပ္ဖသန္နိဘန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော နာနာသဏ္ဌာနန္တိ. တထာ ဟိ တတ္ထ ဇင်္ဃမံသံ တာလပတ္တပုဋဘတ္တသဏ္ဌာနံ, အဝိကသိတကေတကီမကုဠသဏ္ဌာနန္တိပိ ကေစိ. ဦရုမံသံ သုဓာပိသနနိသဒပေါတကသဏ္ဌာနံ, အာနိသဒမံသံ ဥဒ္ဓနကောဋိသဏ္ဌာနံ, ပိဋ္ဌိမံသံ တာလဂုဠပဋလသဏ္ဌာနံ, ဖာသုကဒွယမံသံ ဝံသမယကောဋ္ဌကုစ္ဆိပဒေသမှိ တနုမတ္တိကာလေပသဏ္ဌာနံ, ထနမံသံ ဝဋ္ဋေတွာ အဝက္ခိတ္တဒ္ဓမတ္တိကာပိဏ္ဍသဏ္ဌာနံ, ဒွေဗာဟုမံသံ နင်္ဂုဋ္ဌသီသပါဒေ ဆေတွာ နိစ္စမ္မံ ကတွာ ဌပိတမဟာမူသိကသဏ္ဌာနံ, မံသသူနကသဏ္ဌာနန္တိပိ ဧကေ. ဂဏ္ဍမံသံ ဂဏ္ဍပ္ပဒေသေ ဌပိတကရဉ္ဇဗီဇသဏ္ဌာနံ, မဏ္ဍူကသဏ္ဌာနန္တိပိ ဧကေ. ဇိဝှာမံသံ နုဟီပတ္တသဏ္ဌာနံ, နာသာမံသံ ဩမုခနိက္ခိတ္တပဏ္ဏကောသသဏ္ဌာနံ, ၀.အက္ခိကူပမံသံ အဒ္ဓပက္ကဥဒုမ္ဗရသဏ္ဌာနံ, သီသမံသံ ပတ္တပစနကဋာဟတနုလေပသဏ္ဌာနန္တိ. မံသပရိဂ္ဂဏှကေန စ ယောဂါဝစရေန ဧတာနေဝ ဩဠာရိကမံသာနိ သဏ္ဌာနတော ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာနိ. ဧဝဉှိ ဝဝတ္ထာပယတော သုခုမာနိ မံသာနိ ဉာဏဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တီတိ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတံ. ဩကာသတော သာဓိကာနိ တီဏိ အဋ္ဌိသတာနိ အနုလိမ္ပိတွာ ဌိတန္တိ.

Kế đó, hành giả xác định thịt trong thân, được phân loại thành chín trăm miếng, về màu sắc thì có màu đỏ, giống như hoa pālibhaddaka (cây vông nem). Về hình dạng thì có nhiều hình dạng khác nhau. Cụ thể là: thịt bắp chân có hình dạng như gói cơm trong lá cọ; một số vị nói nó có hình dạng như búp hoa ketakī chưa nở. Thịt đùi có hình dạng như cối đá giã vôi. Thịt mông có hình dạng như vành bếp lò. Thịt lưng có hình dạng như một phiến đường thốt nốt. Thịt ở hai bên sườn có hình dạng như lớp bùn trát mỏng bên trong vách kho lẫm bằng tre. Thịt vú có hình dạng như một cục đất sét ướt được vo tròn rồi ném xuống. Thịt hai cánh tay có hình dạng như một con chuột lớn bị lột da, cắt bỏ đuôi, đầu và chân rồi đặt xuống; một số vị nói nó có hình dạng như miếng thịt treo trên móc. Thịt má có hình dạng như hạt karañja đặt ở trong má; một số vị nói nó có hình dạng như con ếch. Thịt lưỡi có hình dạng như lá cây xương rồng. Thịt mũi có hình dạng như một cái phễu bằng lá đặt úp xuống. Thịt hốc mắt có hình dạng như quả sung chín một nửa. Thịt đầu có hình dạng như lớp đất sét trát mỏng trên nồi nung bát. Vị hành giả nắm bắt (đề mục) thịt cần xác định những miếng thịt thô này về mặt hình dạng. Vì khi xác định như vậy, những miếng thịt vi tế sẽ hiện rõ trong trí tuệ. Về phương hướng, nó sanh khởi ở hai phương. Về vị trí, nó đứng bao phủ hơn ba trăm khúc xương.

တတ္ထ ယထာ ထူလမတ္တိကာနုလိတ္တာယ ဘိတ္တိယာ န ထူလမတ္တိကာ ဇာနာတိ ‘‘မယာ ဘိတ္တိ အနုလိတ္တာ’’တိ, နပိ ဘိတ္တိ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ထူလမတ္တိကာယ အနုလိတ္တာ’’တိ, ဧဝမေဝံ န နဝပေသိသတပ္ပဘေဒံ မံသံ ဇာနာတိ ‘‘မယာ အဋ္ဌိသတတ္တယံ အနုလိတ္တ’’န္တိ, နပိ အဋ္ဌိသတတ္တယံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ နဝပေသိသတပ္ပဘေဒေန မံသေန အနုလိတ္တ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ကေဝလံ တု –

Ở đây, cũng như đối với một bức tường được trát bằng lớp bùn dày, lớp bùn dày không biết rằng: “Ta đã trát bức tường”, và bức tường cũng không biết rằng: “Ta đã được trát bằng bùn dày”; cũng thế, chín trăm miếng thịt không biết rằng: “Ta đã bao phủ ba trăm khúc xương”, và ba trăm khúc xương cũng không biết rằng: “Ta đã được bao phủ bởi chín trăm miếng thịt”. Quả vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... (v.v.)... không phải là một cá nhân. Chỉ đơn thuần là –

‘‘နဝပေသိသတာ မံသာ, အနုလိတ္တာ ကဠေဝရံ;

နာနာကိမိကုလာကိဏ္ဏံ, မီဠှဋ္ဌာနံဝ ပူတိက’’န္တိ.

“Chín trăm miếng thịt bao phủ thân xác; đầy dẫy các loài giun sán, hôi thối như một đống phân.”

ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ အဋ္ဌိသံဃာဋေန တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတတလေန ဝါ ဥပရိ တစေန တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ မံသံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Về giới hạn, (hành giả) xác định rằng: phía dưới, nó được giới hạn bởi bộ xương hoặc bởi bề mặt nằm trên đó; phía trên, bởi da; theo chiều ngang, bởi nhau. Đây là giới hạn đồng phần của nó. Còn giới hạn dị phần thì cũng giống như của tóc. Cứ như thế, hành giả xác định thịt từ phương diện màu sắc v.v...

တတော ပရံ သရီရေ နဝသတပ္ပဘေဒါ နှာရူ ဝဏ္ဏတော သေတာတိ ဝဝတ္ထပေတိ, မဓုဝဏ္ဏာတိပိ ဧကေ. သဏ္ဌာနတော နာနာသဏ္ဌာနာတိ. တထာ [Pg.37] ဟိ တတ္ထ မဟန္တာ မဟန္တာ နှာရူ ကန္ဒလမကုဠသဏ္ဌာနာ, တတော သုခုမတရာ သူကရဝါဂုရရဇ္ဇုသဏ္ဌာနာ, တတော အဏုကတရာ ပူတိလတာသဏ္ဌာနာ, တတော အဏုကတရာ သီဟဠမဟာဝီဏာတန္တိသဏ္ဌာနာ, တတော အဏုကတရာ ထူလသုတ္တကသဏ္ဌာနာ, ဟတ္ထပိဋ္ဌိပါဒပိဋ္ဌီသု နှာရူ သကုဏပါဒသဏ္ဌာနာ, သီသေ နှာရူ ဂါမဒါရကာနံ သီသေ ဌပိတဝိရဠတရဒုကူလသဏ္ဌာနာ, ပိဋ္ဌိယာ နှာရူ တေမေတွာ အာတပေ ပသာရိတမစ္ဆဇာလသဏ္ဌာနာ, အဝသေသာ ဣမသ္မိံ သရီရေ တံတံအင်္ဂပစ္စင်္ဂါနုဂတာ နှာရူ သရီရေ ပဋိမုက္ကဇာလကဉ္စုကသဏ္ဌာနာတိ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတာ. တေသု စ ဒက္ခိဏကဏ္ဏစူဠိကတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စ ကဏ္ဍရနာမကာ မဟာနှာရူ ပုရတော စ ပစ္ဆတော စ ဝိနန္ဓမာနာ ဝါမပဿံ ဂတာ, ဝါမကဏ္ဏစူဠိကတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စ ပုရတော စ ပစ္ဆတော စ ဝိနန္ဓမာနာ ဒက္ခိဏပဿံ ဂတာ, ဒက္ခိဏဂလဝါဋကတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စ ပုရတော စ ပစ္ဆတော စ ဝိနန္ဓမာနာ ဝါမပဿံ ဂတာ, ဝါမဂလဝါဋကတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စ ပုရတော စ ပစ္ဆတော စ ဝိနန္ဓမာနာ ဒက္ခိဏပဿံ ဂတာ, ဒက္ခိဏဟတ္ထံ ဝိနန္ဓမာနာ ပုရတော စ ပစ္ဆတော စ ပဉ္စ ပဉ္စာတိ ဒသ ကဏ္ဍရနာမကာ ဧဝ မဟာနှာရူ အာရုဠှာ. တထာ ဝါမဟတ္ထံ, ဒက္ခိဏပါဒံ, ဝါမပါဒဉ္စာတိ ဧဝမေတေ သဋ္ဌိ မဟာနှာရူ သရီရဓာရကာ သရီရနိယာမကာတိပိ ဝဝတ္ထပေတိ. ဩကာသတော သကလသရီရေ အဋ္ဌိစမ္မာနံ အဋ္ဌိမံသာနဉ္စ အန္တရေ အဋ္ဌီနိ အာဗန္ဓမာနာ ဌိတာတိ.

Sau đó, trong thân có chín trăm loại gân, nên xác định rằng về màu sắc thì chúng màu trắng; một số vị nói rằng chúng có màu mật ong. Về hình dáng, chúng có nhiều hình dáng khác nhau. Thật vậy, trong đó các gân rất lớn có hình dáng như nụ hoa lài; các gân nhỏ hơn có hình dáng như dây thừng bẫy heo; các gân nhỏ hơn nữa có hình dáng như dây leo thối; các gân nhỏ hơn nữa có hình dáng như dây đàn vīṇā lớn của người Tích Lan; các gân nhỏ hơn nữa có hình dáng như sợi chỉ thô; các gân ở mu bàn tay và mu bàn chân có hình dáng như chân chim; các gân ở đầu có hình dáng như tấm vải dukūla mỏng thưa được đặt trên đầu của trẻ em trong làng; các gân ở lưng có hình dáng như tấm lưới bắt cá được nhúng nước rồi phơi nắng; các gân còn lại đi theo các chi phần lớn nhỏ trong thân này có hình dáng như chiếc áo giáp lưới mặc vào thân. Về phương hướng, chúng sanh ra ở hai phương (trên và dưới). Trong số đó, bắt đầu từ chóp tai phải, có năm sợi đại gân tên là kaṇḍara đan kết phía trước và phía sau rồi đi sang hông bên trái; bắt đầu từ chóp tai trái, có năm sợi đan kết phía trước và phía sau rồi đi sang hông bên phải; bắt đầu từ cổ bên phải, có năm sợi đan kết phía trước và phía sau rồi đi sang hông bên trái; bắt đầu từ cổ bên trái, có năm sợi đan kết phía trước và phía sau rồi đi sang hông bên phải; đan kết cánh tay phải, có mười sợi đại gân tên là kaṇḍara, năm ở phía trước và năm ở phía sau, đi lên. Tương tự cho tay trái, chân phải, và chân trái. Như vậy, nên xác định rằng sáu mươi sợi đại gân này nâng đỡ thân và cũng là vật xác định thân. Về vị trí, chúng nằm trong toàn thân, ở giữa xương và da, và giữa xương và thịt, buộc chặt các xương lại.

တတ္ထ ယထာ ဝလ္လိသန္တာနဗဒ္ဓေသု ကုဋ္ဋဒါရူသု န ဝလ္လိသန္တာနာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေဟိ ကုဋ္ဋဒါရူနိ အာဗဒ္ဓါနီ’’တိ, နပိ ကုဋ္ဋဒါရူနိ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဝလ္လိသန္တာနေဟိ အာဗဒ္ဓါနီ’’တိ; ဧဝမေဝ န နှာရူ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေဟိ တီဏိ အဋ္ဌိသတာနိ အာဗဒ္ဓါနီ’’တိ, နပိ တီဏိ အဋ္ဌိသတာနိ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ နှာရူဟိ အာဗဒ္ဓါနီ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ကေဝလံ တု –

Trong đó, ví như trong các thanh gỗ vách được buộc bằng các dây leo, các dây leo không biết rằng: ‘Các thanh gỗ vách được chúng ta buộc lại,’ và các thanh gỗ vách cũng không biết rằng: ‘Chúng ta được các dây leo buộc lại;’ cũng vậy, các gân không biết rằng: ‘Ba trăm khúc xương được chúng ta buộc lại,’ và ba trăm khúc xương cũng không biết rằng: ‘Chúng ta được các gân buộc lại.’ Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét ...v.v... không phải là một cá nhân. Tuy nhiên, chỉ là –

‘‘နဝနှာရုသတာ ဟောန္တိ, ဗျာမမတ္တေ ကဠေဝရေ;

ဗန္ဓန္တိ အဋ္ဌိသံဃာဋံ, အဂါရမိဝ ဝလ္လိယော’’တိ.

‘Có chín trăm sợi gân trong tấm thân dài một sải tay; chúng buộc khối xương lại, như các dây leo buộc ngôi nhà.’

ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ တီဟိ အဋ္ဌိသတေဟိ တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတတလေဟိ ဝါ ဥပရိ တစမံသေဟိ တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတေသံ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ နှာရူ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Về sự phân định, nên xác định rằng chúng được phân định: phía dưới bởi ba trăm khúc xương hoặc bởi các mặt phẳng mà chúng tựa vào, phía trên bởi da và thịt, và bề ngang bởi lẫn nhau. Đây là sự phân định đồng loại của chúng; còn sự phân định khác loại thì giống như của tóc. Như vậy, nên xác định các gân về phương diện màu sắc v.v...

တတော [Pg.38] ပရံ သရီရေ ဒွတ္တိံသဒန္တဋ္ဌိကာနံ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ သေသာနိ စတုသဋ္ဌိ ဟတ္ထဋ္ဌိကာနိ စတုသဋ္ဌိ ပါဒဋ္ဌိကာနိ စတုသဋ္ဌိ မုဒုကဋ္ဌိကာနိ မံသနိဿိတာနိ ဒွေ ပဏှိကဋ္ဌီနိ ဧကေကသ္မိံ ပါဒေ ဒွေ ဒွေ ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိကာနိ ဒွေ ဇင်္ဃဋ္ဌိကာနိ ဧကံ ဇဏ္ဏုကဋ္ဌိ ဧကံ ဦရုဋ္ဌိ ဒွေ ကဋိဋ္ဌီနိ အဋ္ဌာရသ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကဋ္ဌီနိ စတုဝီသတိ ဖာသုကဋ္ဌီနိ စုဒ္ဒသ ဥရဋ္ဌီနိ ဧကံ ဟဒယဋ္ဌိ ဒွေ အက္ခကဋ္ဌီနိ ဒွေ ပိဋ္ဌိဗာဟဋ္ဌီနိ ဒွေ ဗာဟဋ္ဌီနိ ဒွေ ဒွေ အဂ္ဂဗာဟဋ္ဌီနိ သတ္တ ဂီဝဋ္ဌီနိ ဒွေ ဟနုကဋ္ဌီနိ ဧကံ နာသိကဋ္ဌိ ဒွေ အက္ခိဋ္ဌီနိ ဒွေ ကဏ္ဏဋ္ဌီနိ ဧကံ နလာဋဋ္ဌိ ဧကံ မုဒ္ဓဋ္ဌိ နဝ သီသကပါလဋ္ဌီနီတိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဝုတ္တပ္ပဘေဒါနိ အဋ္ဌီနိ သဗ္ဗာနေဝ ဝဏ္ဏတော သေတာနီတိ ဝဝတ္ထပေတိ.

Sau đó, trong thân, vì ba mươi hai xương răng đã được kể riêng, các xương còn lại là: sáu mươi bốn xương tay, sáu mươi bốn xương chân, sáu mươi bốn xương mềm nương vào thịt, hai xương gót chân, hai xương mắt cá ở mỗi chân, hai xương ống chân, một xương đầu gối, một xương đùi, hai xương hông, mười tám đốt xương sống, hai mươi bốn xương sườn, mười bốn xương ngực, một xương ức, hai xương đòn, hai xương bả vai, hai xương cánh tay, hai xương cẳng tay ở mỗi bên, bảy xương cổ, hai xương hàm, một xương mũi, hai xương hốc mắt, hai xương tai, một xương trán, một xương đỉnh đầu, và chín xương sọ. Nên xác định rằng các loại xương đã được nói đến theo phương pháp như vậy, tất cả chúng về màu sắc đều trắng.

သဏ္ဌာနတော နာနာသဏ္ဌာနာနိ. တထာ ဟိ တတ္ထ အဂ္ဂပါဒင်္ဂုလိယဋ္ဌီနိ ကတကဗီဇသဏ္ဌာနာနိ, တဒနန္တရာနိ အင်္ဂုလီနံ မဇ္ဈပဗ္ဗဋ္ဌီနိ အပရိပုဏ္ဏပနသဋ္ဌိသဏ္ဌာနာနိ, မူလပဗ္ဗဋ္ဌီနိ ပဏဝသဏ္ဌာနာနိ, မောရသကလိသဏ္ဌာနာနီတိပိ ဧကေ. ပိဋ္ဌိပါဒဋ္ဌီနိ ကောဋ္ဋိတကန္ဒလကန္ဒရာသိသဏ္ဌာနာနိ ပဏှိကဋ္ဌီနိ ဧကဋ္ဌိတာလဖလဗီဇသဏ္ဌာနာနိ, ဂေါပ္ဖကဋ္ဌီနိ ဧကတောဗဒ္ဓကီဠာဂေါဠကသဏ္ဌာနာနိ, ဇင်္ဃဋ္ဌိကေသု ခုဒ္ဒကံ ဓနုဒဏ္ဍသဏ္ဌာနံ, မဟန္တံ ခုပ္ပိပါသာမိလာတဓမနိပိဋ္ဌိသဏ္ဌာနံ, ဇင်္ဃဋ္ဌိကဿ ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိကေသု ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနံ အပနီတတစခဇ္ဇူရီကဠီရသဏ္ဌာနံ, ဇင်္ဃဋ္ဌိကဿ ဇဏ္ဏုကဋ္ဌိကေ ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနံ မုဒိင်္ဂမတ္ထကသဏ္ဌာနံ ဇဏ္ဏုကဋ္ဌိ ဧကပဿတော ဃဋ္ဋိတဖေဏသဏ္ဌာနံ, ဦရုဋ္ဌီနိ ဒုတ္တစ္ဆိတဝါသိဖရသုဒဏ္ဍသဏ္ဌာနာနိ, ဦရုဋ္ဌိကဿ ကဋဋ္ဌိကေ ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနံ သုဝဏ္ဏကာရာနံ အဂ္ဂိဇာလနကသလာကာဗုန္ဒိသဏ္ဌာနံ, တပ္ပတိဋ္ဌိတောကာသော အဂ္ဂစ္ဆိန္နပုန္နာဂဖလသဏ္ဌာနော, ကဋိဋ္ဌီနိ ဒွေပိ ဧကာဗဒ္ဓါနိ ဟုတွာ ကုမ္ဘကာရေဟိ ကတစုလ္လိသဏ္ဌာနာနိ, တာပသဘိသိကာသဏ္ဌာနာနီတိပိ ဧကေ. အာနိသဒဋ္ဌီနိ ဟေဋ္ဌာမုခဌပိတသပ္ပဖဏသဏ္ဌာနာနိ, သတ္တဋ္ဌဋ္ဌာနေသု ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒါနိ အဋ္ဌာရသ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကဋ္ဌီနိ အဗ္ဘန္တရတော ဥပရူပရိ ဌပိတသီသကပဋ္ဋဝေဌကသဏ္ဌာနာနိ, ဗာဟိရတော ဝဋ္ဋနာဝလိသဏ္ဌာနာနိ, တေသံ အန္တရန္တရာ ကကစဒန္တသဒိသာနိ ဒွေ တီဏိ ကဏ္ဋကာနိ ဟောန္တိ, စတုဝီသတိယာ [Pg.39] ဖာသုကဋ္ဌီသု ပရိပုဏ္ဏာနိ ပရိပုဏ္ဏသီဟဠဒါတ္တသဏ္ဌာနာနိ, အပရိပုဏ္ဏာနိ အပရိပုဏ္ဏသီဟဠဒါတ္တသဏ္ဌာနာနိ, သဗ္ဗာနေဝ ဩဒါတကုက္ကုဋဿ ပသာရိတပက္ခဒွယသဏ္ဌာနာနီတိပိ ဧကေ. စုဒ္ဒသ ဥရဋ္ဌီနိ ဇိဏ္ဏသန္ဒမာနိကဖလကပန္တိသဏ္ဌာနာနိ, ဟဒယဋ္ဌိ ဒဗ္ဗိဖဏသဏ္ဌာနံ, အက္ခကဋ္ဌီနိ ခုဒ္ဒကလောဟဝါသိဒဏ္ဍသဏ္ဌာနာနိ, တေသံ ဟေဋ္ဌာ အဋ္ဌိ အဒ္ဓစန္ဒသဏ္ဌာနံ, ပိဋ္ဌိဗာဟဋ္ဌီနိ ဖရသုဖဏသဏ္ဌာနာနိ, ဥပဍ္ဎစ္ဆိန္နသီဟဠကုဒါလသဏ္ဌာနာနီတိပိ ဧကေ. ဗာဟဋ္ဌီနိ အာဒါသဒဏ္ဍသဏ္ဌာနာနိ, မဟာဝါသိဒဏ္ဍသဏ္ဌာနာနီတိပိ ဧကေ. အဂ္ဂဗာဟဋ္ဌီနိ ယမကတာလကန္ဒသဏ္ဌာနာနိ, မဏိဗန္ဓဋ္ဌီနိ ဧကတော အလ္လိယာပေတွာ ဌပိတသီသကပဋ္ဋဝေဌကသဏ္ဌာနာနိ, ပိဋ္ဌိဟတ္ထဋ္ဌီနိ ကောဋ္ဋိတကန္ဒလကန္ဒရာသိသဏ္ဌာနာနိ, ဟတ္ထင်္ဂုလိမူလပဗ္ဗဋ္ဌီနိ ပဏဝသဏ္ဌာနာနိ, မဇ္ဈပဗ္ဗဋ္ဌီနိ အပရိပုဏ္ဏပနသဋ္ဌိသဏ္ဌာနာနိ, အဂ္ဂပဗ္ဗဋ္ဌီနိ ကတကဗီဇသဏ္ဌာနာနိ, သတ္တ ဂီဝဋ္ဌီနိ ဒဏ္ဍေ ဝိဇ္ဈိတွာ ပဋိပါဋိယာ ဌပိတဝံသကဠီရခဏ္ဍသဏ္ဌာနာနိ, ဟေဋ္ဌိမဟနုကဋ္ဌိ ကမ္မာရာနံ အယောကူဋယောတ္တကသဏ္ဌာနံ, ဥပရိမဟနုကဋ္ဌိ အဝလေခနသတ္ထကသဏ္ဌာနံ, အက္ခိနာသကူပဋ္ဌီနိ အပနီတမိဉ္ဇတရုဏတာလဋ္ဌိသဏ္ဌာနာနိ, နလာဋဋ္ဌိ အဓောမုခဌပိတဘိန္နသင်္ခကပါလသဏ္ဌာနံ, ကဏ္ဏစူဠိကဋ္ဌီနိ နှာပိတခုရကောသသဏ္ဌာနာနိ, နလာဋကဏ္ဏစူဠိကာနံ ဥပရိ ပဋ္ဋဗန္ဓနောကာသေ အဋ္ဌိဗဟလဃဋပုဏ္ဏပဋပိလောတိကခဏ္ဍသဏ္ဌာနံ, မုဒ္ဓနဋ္ဌိ မုခစ္ဆိန္နဝင်္ကနာဠိကေရသဏ္ဌာနံ, သီသဋ္ဌီနိ သိဗ္ဗေတွာ ဌပိတဇဇ္ဇရာလာဗုကဋာဟသဏ္ဌာနာနီတိ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတာနိ.

Về hình dạng, chúng có nhiều hình dạng khác nhau. Thật vậy, trong các xương ấy: các xương đốt ngón chân có hình dạng như hạt mã tiền; các xương đốt giữa của các ngón chân kế đó có hình dạng như hạt mít lép không đầy đặn; các xương đốt gốc có hình dạng như trống cơm; một số vị cho rằng có hình dạng như đốt cổ con công. Các xương mu bàn chân có hình dạng như một đống gân của củ huệ trắng đã được đập giập; các xương gót chân có hình dạng như hạt của quả thốt nốt chỉ có một hột; các xương mắt cá có hình dạng như những viên bi được cột chung lại với nhau; trong các xương ống chân, xương nhỏ có hình dạng như cán cung, xương lớn có hình dạng như sống lưng con trăn bị đói khát, ốm o; chỗ xương ống chân nối vào các xương mắt cá có hình dạng như măng chà là đã lột vỏ; chỗ xương ống chân nối vào xương đầu gối có hình dạng như mặt trống mudiṅga; xương đầu gối ở một bên có hình dạng như cái vá bị cọ xát; các xương đùi có hình dạng như cán búa, cán rìu được đẽo gọt không khéo; chỗ xương đùi nối vào xương hông có hình dạng như cái kẹp gắp lửa của thợ vàng; chỗ nối ấy có hình dạng như quả mù u bị cắt đầu; cả hai xương hông dính liền nhau có hình dạng như cái chỏm lò của thợ gốm; một số vị cho rằng có hình dạng như cái đệm ngồi của vị ẩn sĩ. Các xương mông có hình dạng như cái mang rắn hổ mang được đặt úp xuống; mười tám đốt xương sống có nhiều lỗ lớn nhỏ ở bảy tám chỗ, ở mặt trong có hình dạng như những cái dùi dẹp có đầu được xếp chồng lên nhau, ở mặt ngoài có hình dạng như đốt sậy tròn, ở giữa những đốt ấy có hai ba cái gai giống như răng cưa; trong hai mươi bốn xương sườn, những xương đầy đặn có hình dạng như cái liềm của người Tích Lan loại tốt, những xương không đầy đặn có hình dạng như cái liềm của người Tích Lan loại không tốt; một số vị cho rằng tất cả chúng có hình dạng như hai cánh gà trắng đang giang ra. Mười bốn xương ức có hình dạng như một hàng ván sàn cũ kỹ; xương mỏ ác có hình dạng như lưỡi vá; các xương đòn có hình dạng như cán búa nhỏ bằng sắt; xương ở dưới chúng có hình dạng như nửa vầng trăng; các xương bả vai có hình dạng như lưỡi búa; một số vị cho rằng có hình dạng như cái cuốc của người Tích Lan bị chặt mất một nửa. Các xương cánh tay có hình dạng như cán gương; một số vị cho rằng có hình dạng như cán búa lớn. Các xương cẳng tay có hình dạng như một cặp củ thốt nốt; các xương cổ tay có hình dạng như những cái dùi dẹp có đầu được đặt dính vào nhau; các xương mu bàn tay có hình dạng như một đống gân của củ huệ trắng đã được đập giập; các xương đốt gốc ngón tay có hình dạng như trống cơm; các xương đốt giữa có hình dạng như hạt mít lép không đầy đặn; các xương đốt ngọn có hình dạng như hạt mã tiền; bảy đốt xương cổ có hình dạng như những khoanh măng được xỏ vào một cái que và xếp theo thứ tự; xương hàm dưới có hình dạng như cái kẹp sắt của thợ rèn; xương hàm trên có hình dạng như con dao nhỏ dùng để róc mía; các xương hốc mắt và hốc mũi có hình dạng như hột thốt nốt non đã được lấy cơm; xương trán có hình dạng như mảnh vỏ ốc xà cừ vỡ được đặt úp xuống; các xương mỏm chũm có hình dạng như túi đựng dao cạo của thợ cạo; xương ở chỗ quấn khăn trên trán và mỏm chũm có hình dạng như một mảnh vải cũ được căng trên miệng một cái ghè dày; xương đỉnh đầu có hình dạng như quả dừa cong bị cắt miệng; các xương sọ có hình dạng như một cái gáo bầu cũ kỹ được khâu lại. Về phương diện, chúng sanh ở hai phương (trên và dưới).

ဩကာသတော အဝိသေသေန သကလသရီရေ ဌိတာနိ, ဝိသေသေန တု သီသဋ္ဌီနိ ဂီဝဋ္ဌိကေသု ပတိဋ္ဌိတာနိ, ဂီဝဋ္ဌီနိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကဋ္ဌီသု ပတိဋ္ဌိတာနိ, ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကဋ္ဌီနိ ကဋိဋ္ဌီသု ပတိဋ္ဌိတာနိ, ကဋိဋ္ဌီနိ ဦရုဋ္ဌိကေသု ပတိဋ္ဌိတာနိ, ဥရုဋ္ဌီနိ ဇဏ္ဏုကဋ္ဌိကေသု, ဇဏ္ဏုကဋ္ဌီနိ ဇင်္ဃဋ္ဌိကေသု, ဇင်္ဃဋ္ဌီနိ ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိကေသု, ဂေါပ္ဖကဋ္ဌီနိ ပိဋ္ဌိပါဒဋ္ဌိကေသု ပတိဋ္ဌိတာနိ, ပိဋ္ဌိပါဒဋ္ဌိကာနိ စ ဂေါပ္ဖကဋ္ဌီနိ ဥက္ခိပိတွာ ဌိတာနိ, ဂေါပ္ဖကဋ္ဌီနိ ဇင်္ဃဋ္ဌီနိ…ပေ… ဂီဝဋ္ဌီနိ သီသဋ္ဌီနိ ဥက္ခိပိတွာ ဌိတာနီတိ ဧတေနာနုသာရေန အဝသေသာနိပိ အဋ္ဌီနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

Về vị trí, một cách không đặc biệt, chúng nằm trong toàn thân. Nhưng một cách đặc biệt: các xương sọ nằm trên các xương cổ, các xương cổ nằm trên các xương sống, các xương sống nằm trên các xương hông, các xương hông nằm trên các xương đùi, các xương đùi trên các xương đầu gối, các xương đầu gối trên các xương ống chân, các xương ống chân trên các xương mắt cá, các xương mắt cá nằm trên các xương mu bàn chân. Và các xương mu bàn chân nâng đỡ các xương mắt cá, các xương mắt cá (nâng đỡ) các xương ống chân... (vân vân)... các xương cổ nâng đỡ các xương sọ. Theo phương pháp này, các xương còn lại cũng nên được hiểu như vậy.

တတ္ထ ယထာ ဣဋ္ဌကဂေါပါနသိစယာဒီသု န ဥပရိမာ ဣဋ္ဌကာဒယော ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဟေဋ္ဌိမေသု ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ, နပိ ဟေဋ္ဌိမာ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဥပရိမာနိ ဥက္ခိပိတွာ ဌိတာ’’တိ; ဧဝမေဝ န သီသဋ္ဌိကာနိ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဂီဝဋ္ဌိကေသု [Pg.40] ပတိဋ္ဌိတာနီ’’တိ…ပေ… န ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိကာနိ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ပိဋ္ဌိပါဒဋ္ဌိကေသု ပတိဋ္ဌိတာနီ’’တိ, နပိ ပိဋ္ဌိပါဒဋ္ဌိကာနိ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဂေါပ္ဖကဋ္ဌီနိ ဥက္ခိပိတွာ ဌိတာနီ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ကေဝလံ တု ဣမာနိ သာဓိကာနိ တီဏိ အဋ္ဌိသတာနိ နဝဟိ နှာရုသတေဟိ နဝဟိ စ မံသပေသိသတေဟိ အာဗဒ္ဓါနုလိတ္တာနိ, ဧကဃနစမ္မပရိယောနဒ္ဓါနိ, သတ္တရသဟရဏီသဟဿာနုဂတသိနေဟသိနေဟိတာနိ, နဝနဝုတိလောမကူပသဟဿပရိဿဝမာနသေဒဇလ္လိကာနိ အသီတိကိမိကုလာနိ, ကာယောတွေဝ သင်္ချံ ဂတာနိ, ယံ သဘာဝတော ဥပပရိက္ခန္တော ယောဂါဝစရော န ကိဉ္စိ ဂယှူပဂံ ပဿတိ, ကေဝလံ တု နှာရုသမ္ဗန္ဓံ နာနာကုဏပသင်္ကိဏ္ဏံ အဋ္ဌိသံဃာဋမေဝ ပဿတိ. ယံ ဒိသွာ ဒသဗလဿ ပုတ္တဘာဝံ ဥပေတိ. ယထာဟ –

Trong đó, ví như trong các đống gạch, rui mè, v.v., các viên gạch ở trên không biết rằng: ‘Chúng ta được đặt trên các viên gạch ở dưới’, và các viên gạch ở dưới cũng không biết rằng: ‘Chúng ta đang nâng đỡ các viên gạch ở trên’; cũng như thế, các xương sọ không biết rằng: ‘Chúng ta được đặt trên các xương cổ’... cho đến... các xương mắt cá không biết rằng: ‘Chúng ta được đặt trên các xương mu bàn chân’, và các xương mu bàn chân cũng không biết rằng: ‘Chúng ta đang nâng đỡ các xương mắt cá’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... cho đến... không phải là một chúng sinh. Chỉ là ba trăm lẻ mấy khúc xương này, được buộc và trét bởi chín trăm sợi gân và chín trăm miếng thịt, được bao bọc bởi một lớp da dày, được thấm nhuần bởi chất nhờn theo sau mười bảy ngàn ống dẫn, bị ướt đẫm bởi mồ hôi và cáu ghét rỉ ra từ chín mươi chín ngàn lỗ chân lông, là nơi ở của tám mươi loại giun sán, được gọi chung là ‘thân’. Khi vị hành giả xem xét thân này theo tự tánh, vị ấy không thấy có gì đáng để nắm giữ, mà chỉ thấy một khối xương được nối kết bởi gân, trộn lẫn với nhiều loại tử thi. Thấy điều đó, vị ấy đạt đến địa vị con của bậc Thập Lực. Như đã nói:

‘‘ပဋိပါဋိယဋ္ဌီနိ ဌိတာနိ ကောဋိယာ,အနေကသန္ဓိယမိတော န ကေဟိစိ;

ဗဒ္ဓေါ နဟာရူဟိ ဇရာယ စောဒိတော,အစေတနော ကဋ္ဌကလိင်္ဂရူပမော.

‘Các xương đứng theo thứ tự ở các đầu, được nối với nhau bằng nhiều khớp nối; không được buộc bởi bất cứ thứ gì, mà được buộc bởi các sợi gân, bị sự già nua làm cho hư hoại, vô tri, giống như một khúc gỗ mục.

‘‘ကုဏပံ ကုဏပေ ဇာတံ, အသုစိမှိ စ ပူတိနိ;

ဒုဂ္ဂန္ဓေ စာပိ ဒုဂ္ဂန္ဓံ, ဘေဒနမှိ စ ဝယဓမ္မံ.

‘Tử thi sinh ra từ tử thi, và vật hôi thối sinh ra từ vật bất tịnh; vật hôi thối (sinh ra) từ vật có mùi hôi, và (sinh ra) từ vật có tính tan rã, (nó) có tính hoại diệt.

‘‘အဋ္ဌိပုဋေ အဋ္ဌိပုဋော, နိဗ္ဗတ္တော ပူတိနိ ပူတိကာယမှိ;

တမှိ စ ဝိနေထ ဆန္ဒံ, ဟေဿထ ပုတ္တာ ဒသဗလဿာ’’တိ စ.

‘Một bọc xương được sinh ra trong một bọc xương, vật hôi thối được sinh ra trong thân thể hôi thối. Và trong đó, hãy loại bỏ lòng tham muốn, các vị sẽ là con của bậc Thập Lực.’

ပရိစ္ဆေဒတော အန္တော အဋ္ဌိမိဉ္ဇေန ဥပရိတော မံသေန အဂ္ဂေ မူလေ စ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာနီတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတေသံ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ အဋ္ဌီနိ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Về phương diện phân định, vị ấy xác định rằng: ‘(Các xương) bên trong được phân định bởi tủy xương, bên trên được phân định bởi thịt, ở đầu và gốc được phân định bởi nhau’. Đây là sự phân định cùng loại của chúng. Còn sự phân định khác loại thì giống như (đã nói trong phần) tóc. Như vậy, vị ấy xác định các xương về phương diện màu sắc v.v.

တတော ပရံ သရီရေ ယထာဝုတ္တပ္ပဘေဒါနံ အဋ္ဌီနံ အဗ္ဘန္တရဂတံ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝဏ္ဏတော သေတန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော အတ္တနော ဩကာသသဏ္ဌာနန္တိ. သေယျထိဒံ – မဟန္တမဟန္တာနံ အဋ္ဌီနံ အဗ္ဘန္တရဂတံ သေဒေတွာ ဝဋ္ဋေတွာ မဟန္တေသု ဝံသနဠကပဗ္ဗေသု ပက္ခိတ္တမဟာဝေတ္တင်္ကုရသဏ္ဌာနံ, ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနံ [Pg.41] အဗ္ဘန္တရဂတံ သေဒေတွာ ဝဋ္ဋေတွာ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကေသု ဝံသနဠကပဗ္ဗေသု ပက္ခိတ္တတနုဝေတ္တင်္ကုရသဏ္ဌာနန္တိ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတံ. ဩကာသတော အဋ္ဌီနံ အဗ္ဘန္တရေ ပတိဋ္ဌိတန္တိ.

Sau đó, vị ấy xác định tủy xương nằm bên trong các xương có các loại như đã nói trong thân này rằng: về màu sắc, nó màu trắng. Về hình dạng, nó có hình dạng của nơi nó trú ngụ. Ví như: tủy nằm bên trong các xương lớn có hình dạng như một mầm mây lớn được luộc, xoắn lại và nhét vào trong các đốt tre, đốt sậy lớn; tủy nằm bên trong các xương nhỏ có hình dạng như một mầm mây nhỏ được luộc, xoắn lại và nhét vào trong các đốt tre, đốt sậy nhỏ. Về phương hướng, nó sinh ra ở hai phương. Về vị trí, nó nằm ở bên trong các xương.

တတ္ထ ယထာ ဝေဠုနဠကာဒီနံ အန္တောဂတာနိ ဒဓိဖာဏိတာနိ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဝေဠုနဠကာဒီနံ အန္တောဂတာနီ’’တိ, နပိ ဝေဠုနဠကာဒယော ဇာနန္တိ ‘‘ဒဓိဖာဏိတာနိ အမှာကံ အန္တောဂတာနီ’’တိ; ဧဝမေဝ န အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အဋ္ဌီနံ အန္တောဂတ’’န္တိ, နပိ အဋ္ဌီနိ ဇာနန္တိ ‘‘အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ အမှာကံ အန္တောဂတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော အဋ္ဌီနံ အဗ္ဘန္တရတလေဟိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇဘာဂေန စ ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Trong đó, ví như sữa đông và đường phèn nằm bên trong tre, sậy, v.v., không biết rằng: ‘Chúng ta đang ở bên trong tre, sậy, v.v.’, và tre, sậy, v.v. cũng không biết rằng: ‘Sữa đông và đường phèn đang ở bên trong chúng ta’; cũng như thế, tủy xương không biết rằng: ‘Ta đang ở bên trong các xương’, và các xương cũng không biết rằng: ‘Tủy xương đang ở bên trong chúng ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... cho đến... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân định, vị ấy xác định rằng: ‘(Tủy) được phân định bởi các bề mặt bên trong của xương và bởi phần tủy xương’. Đây là sự phân định cùng loại của nó. Còn sự phân định khác loại thì giống như (đã nói trong phần) tóc. Như vậy, vị ấy xác định tủy xương về phương diện màu sắc v.v.

တတော ပရံ သရီရဿ အဗ္ဘန္တရေ ဒွိဂေါဠကပ္ပဘေဒံ ဝက္ကံ ဝဏ္ဏတော မန္ဒရတ္တံ ပါဠိဘဒ္ဒကဋ္ဌိဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဂါမဒါရကာနံ သုတ္တာဝုတကီဠာဂေါဠကသဏ္ဌာနံ, ဧကဝဏ္ဋသဟကာရဒွယသဏ္ဌာနန္တိပိ ဧကေ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော ဂလဝါဋကာ ဝိနိက္ခန္တေန ဧကမူလေန ထောကံ ဂန္တွာ ဒွိဓာ ဘိန္နေန ထူလနှာရုနာ ဝိနိဗဒ္ဓံ ဟုတွာ ဟဒယမံသံ ပရိက္ခိပိတွာ ဌိတန္တိ.

Sau đó, vị ấy xác định hai quả cật ở bên trong thân rằng: về màu sắc, chúng hơi đỏ, màu của hạt cây san hô. Về hình dạng, chúng có hình dạng như quả cầu chơi của trẻ làng được quấn bằng chỉ; một số vị nói rằng chúng có hình dạng như một cặp quả xoài chung một cuống. Về phương hướng, chúng sinh ra ở phương trên. Về vị trí, chúng được buộc chặt bởi một sợi gân lớn, đi ra từ vùng cổ họng với một gốc duy nhất, đi một đoạn ngắn rồi chia làm hai, và nằm bao quanh thịt tim.

တတ္ထ ယထာ ဝဏ္ဋူပနိဗဒ္ဓံ သဟကာရဒွယံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဝဏ္ဋေန ဥပနိဗဒ္ဓ’’န္တိ, နပိ ဝဏ္ဋံ ဇာနာတိ ‘‘မယာ သဟကာရဒွယံ ဥပနိဗဒ္ဓ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န ဝက္ကံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ထူလနှာရုနာ ဥပနိဗဒ္ဓ’’န္တိ, နပိ ထူလနှာရု ဇာနာတိ ‘‘မယာ ဝက္ကံ ဥပနိဗဒ္ဓ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဝက္ကံ ဝက္ကဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ဝက္ကံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Trong đó, ví như cặp quả xoài được buộc bởi cuống không biết rằng: ‘Ta được buộc bởi cuống’, và cuống cũng không biết rằng: ‘Cặp quả xoài được ta buộc’; cũng như thế, quả cật không biết rằng: ‘Ta được buộc bởi sợi gân lớn’, và sợi gân lớn cũng không biết rằng: ‘Quả cật được ta buộc’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... cho đến... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân định, vị ấy xác định rằng: ‘Quả cật được phân định bởi phần quả cật’. Đây là sự phân định cùng loại của nó. Còn sự phân định khác loại thì giống như (đã nói trong phần) tóc. Như vậy, vị ấy xác định quả cật về phương diện màu sắc v.v.

တတော ပရံ သရီရဿ အဗ္ဘန္တရေ ဟဒယံ ဝဏ္ဏတော ရတ္တံ ရတ္တပဒုမပတ္တပိဋ္ဌိဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဗာဟိရပတ္တာနိ အပနေတွာ အဓောမုခဌပိတပဒုမမကုဠသဏ္ဌာနံ, တဉ္စ အဂ္ဂစ္ဆိန္နပုန္နာဂဖလမိဝ ဝိဝဋေကပဿံ ဗဟိ မဋ္ဌံ အန္တော ကောသာတကီဖလဿ အဗ္ဘန္တရသဒိသံ. ပညာဗဟုလာနံ ထောကံ [Pg.42] ဝိကသိတံ, မန္ဒပညာနံ မကုဠိတမေဝ. ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ပဝတ္တန္တိ, တံ အပနေတွာ အဝသေသမံသပိဏ္ဍသင်္ခါတဟဒယဗ္ဘန္တရေ အဒ္ဓပသတမတ္တံ လောဟိတံ သဏ္ဌာတိ, တံ ရာဂစရိတဿ ရတ္တံ, ဒေါသစရိတဿ ကာဠကံ, မောဟစရိတဿ မံသဓောဝနောဒကသဒိသံ, ဝိတက္ကစရိတဿ ကုလတ္ထယူသဝဏ္ဏံ, သဒ္ဓါစရိတဿ ကဏိကာရပုပ္ဖဝဏ္ဏံ, ပညာစရိတဿ အစ္ဆံ ဝိပ္ပသန္နမနာဝိလံ, နိဒ္ဓေါတဇာတိမဏိ ဝိယ ဇုတိမန္တံ ခါယတိ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော သရီရဗ္ဘန္တရေ ဒွိန္နံ ထနာနံ မဇ္ဈေ ပတိဋ္ဌိတန္တိ.

Kế đó, bên trong thân, vị ấy xác định quả tim: Về màu sắc, nó màu đỏ, có màu như mặt ngoài của cánh sen hồng. Về hình dạng, nó có hình dạng như búp sen được đặt úp xuống sau khi đã lột các cánh bên ngoài; và quả tim ấy, giống như trái mù u đã được cắt phần ngọn, có một bên hở, bên ngoài trơn láng, bên trong giống như bên trong của trái mướp khía. Của những người có nhiều trí tuệ thì nó hơi nở ra, của những người có trí tuệ chậm lụt thì nó vẫn còn là búp. Nương vào sắc nào mà ý giới và ý thức giới sanh khởi, loại trừ sắc (ý vật) ấy ra, bên trong quả tim được gọi là cục thịt còn lại có chứa khoảng nửa vốc máu; máu ấy của người có tánh tham thì màu đỏ, của người có tánh sân thì màu đen, của người có tánh si thì giống như nước rửa thịt, của người có tánh tầm thì có màu như nước đậu móng ngựa luộc, của người có tánh tín thì có màu như hoa mai hoàng yến, của người có tánh trí thì trong, rất trong, không vẩn đục, hiện ra sáng chói như viên ngọc ma-ni thuần khiết đã được mài giũa. Về phương hướng, nó sanh ở phương trên. Về vị trí, nó được định vị ở giữa hai vú bên trong thân.

တတ္ထ ယထာ ဒွိန္နံ ဝါတပါနကဝါဋကာနံ မဇ္ဈေ ဌိတော အဂ္ဂဠတ္ထမ္ဘကော န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဒွိန္နံ ဝါတပါနကဝါဋကာနံ မဇ္ဈေ ဌိတော’’တိ, နပိ ဝါတပါနကဝါဋကာနိ ဇာနန္တိ ‘‘အမှာကံ မဇ္ဈေ အဂ္ဂဠတ္ထမ္ဘကော ဌိတော’’တိ; ဧဝမေဝံ န ဟဒယံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဒွိန္နံ ထနာနံ မဇ္ဈေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ထနာနိ ဇာနန္တိ ‘‘ဟဒယံ အမှာကံ မဇ္ဈေ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဟဒယံ ဟဒယဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ဟဒယံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Trong đó, ví như cây cột cài cửa đứng giữa hai cánh cửa sổ không biết rằng: "Ta đang đứng giữa hai cánh cửa sổ", và các cánh cửa sổ cũng không biết rằng: "Cây cột cài cửa đang đứng giữa chúng ta"; cũng vậy, quả tim không biết rằng: "Ta đang ở giữa hai vú", và hai vú cũng không biết rằng: "Quả tim đang ở giữa chúng ta". Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... (v.v.)... không phải là một cá thể. Về sự phân định, vị ấy xác định rằng quả tim được phân định bởi phần quả tim. Đây là sự phân định cùng loại của nó, còn sự phân định khác loại thì cũng giống như (trường hợp) tóc. Như vậy, vị ấy xác định quả tim từ màu sắc v.v...

တတော ပရံ သရီရဿ အဗ္ဘန္တရေ ယကနသညိတံ ယမကမံသပိဏ္ဍံ ဝဏ္ဏတော ရတ္တံ ရတ္တကုမုဒဗာဟိရပတ္တပိဋ္ဌိဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဧကမူလံ ဟုတွာ အဂ္ဂေ ယမကံ ကောဝိဠာရပတ္တသဏ္ဌာနံ, တဉ္စ ဒန္ဓာနံ ဧကံယေဝ ဟောတိ မဟန္တံ, ပညဝန္တာနံ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ခုဒ္ဒကာနီတိ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော ဒွိန္နံ ထနာနံ အဗ္ဘန္တရေ ဒက္ခိဏပဿံ နိဿာယ ဌိတန္တိ.

Kế đó, bên trong thân, vị ấy xác định khối thịt đôi được gọi là lá gan: Về màu sắc, nó màu đỏ, có màu như mặt ngoài của cánh hoa súng đỏ. Về hình dạng, nó có một gốc, ở ngọn thì thành một cặp, có hình dạng như lá cây kèn hồng; và lá gan ấy, đối với người chậm lụt thì chỉ là một khối và lớn, đối với người có trí tuệ thì là hai hoặc ba khối nhỏ. Về phương hướng, nó sanh ở phương trên. Về vị trí, nó nằm tựa vào bên hông phải, bên trong hai vú.

တတ္ထ ယထာ ပိဌရကပဿေ လဂ္ဂါ မံသပေသိ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ပိဌရကပဿေ လဂ္ဂါ’’တိ, နပိ ပိဌရကပဿံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ မံသပေသိ လဂ္ဂါ’’တိ; ဧဝမေဝ န ယကနံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဒွိန္နံ ထနာနံ အဗ္ဘန္တရေ ဒက္ခိဏပဿံ နိဿာယ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ထနာနံ အဗ္ဘန္တရေ ဒက္ခိဏပဿံ ဇာနာတိ ‘‘မံ နိဿာယ ယကနံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ပန ယကနံ ယကနဘာဂေန [Pg.43] ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ယကနံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Trong đó, ví như miếng thịt dính vào thành nồi không biết rằng: "Ta đang dính vào thành nồi", và thành nồi cũng không biết rằng: "Miếng thịt đang dính vào ta"; cũng vậy, lá gan không biết rằng: "Ta đang nằm tựa vào bên hông phải, bên trong hai vú", và bên hông phải bên trong hai vú cũng không biết rằng: "Lá gan đang nằm tựa vào ta". Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... (v.v.)... không phải là một cá thể. Về sự phân định, vị ấy xác định rằng lá gan được phân định bởi phần lá gan. Đây là sự phân định cùng loại của nó, còn sự phân định khác loại thì cũng giống như (trường hợp) tóc. Như vậy, vị ấy xác định lá gan từ màu sắc v.v...

တတော ပရံ သရီရေ ပဋိစ္ဆန္နာပဋိစ္ဆန္နဘေဒတော ဒုဝိဓံ ကိလောမကံ ဝဏ္ဏတော သေတံ ဒုကူလပိလောတိကဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော အတ္တနော ဩကာသသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတံ. ဩကာသတော ပဋိစ္ဆန္နကိလောမကံ ဟဒယဉ္စ ဝက္ကဉ္စ ပရိဝါရေတွာ, အပ္ပဋိစ္ဆန္နကိလောမကံ သကလသရီရေ စမ္မဿ ဟေဋ္ဌတော မံသံ ပရိယောနန္ဓိတွာ ဌိတန္တိ.

Kế đó, trong thân, vị ấy xác định màng nhầy có hai loại do sự khác biệt giữa màng bao và màng không bao: Về màu sắc, nó màu trắng, có màu như tấm vải mỏng dơ. Về hình dạng, nó có hình dạng của vị trí của nó. Về phương hướng, nó sanh ở hai phương. Về vị trí, màng nhầy bao bọc thì bao quanh quả tim và hai quả cật, màng nhầy không bao bọc thì nằm bao bọc lấy thịt bên dưới da trong toàn thân.

တတ္ထ ယထာ ပိလောတိကာယ ပလိဝေဌိတေ မံသေ န ပိလောတိကာ ဇာနာတိ ‘‘မယာ မံသံ ပလိဝေဌိတ’’န္တိ, နပိ မံသံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ပိလောတိကာယ ပလိဝေဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န ကိလောမကံ ဇာနာတိ ‘‘မယာ ဟဒယဝက္ကာနိ သကလသရီရေ စ စမ္မဿ ဟေဋ္ဌတော မံသံ ပလိဝေဌိတ’’န္တိ. နပိ ဟဒယဝက္ကာနိ သကလသရီရေ စ မံသံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ကိလောမကေန ပလိဝေဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ မံသေန ဥပရိ စမ္မေန တိရိယံ ကိလောမကဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ကိလောမကံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Trong đó, ví như khi miếng thịt được bọc bằng tấm vải cũ, tấm vải cũ không biết rằng: "Miếng thịt đã được ta bọc lại", và miếng thịt cũng không biết rằng: "Ta đã được tấm vải cũ bọc lại"; cũng vậy, màng nhầy không biết rằng: "Tim, cật và thịt bên dưới da trong toàn thân đã được ta bọc lại". Và tim, cật và thịt trong toàn thân cũng không biết rằng: "Ta đã được màng nhầy bọc lại". Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... (v.v.)... không phải là một cá thể. Về sự phân định, vị ấy xác định rằng nó được phân định bên dưới bởi thịt, bên trên bởi da, và theo chiều ngang bởi phần màng nhầy. Đây là sự phân định cùng loại của nó, còn sự phân định khác loại thì cũng giống như (trường hợp) tóc. Như vậy, vị ấy xác định màng nhầy từ màu sắc v.v...

တတော ပရံ သရီရဿ အဗ္ဘန္တရေ ပိဟကံ ဝဏ္ဏတော နီလံ မီလာတနိဂ္ဂုဏ္ဍီပုပ္ဖဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ယေဘုယျေန သတ္တင်္ဂုလပ္ပမာဏံ အဗန္ဓနံ ကာဠဝစ္ဆကဇိဝှာသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော ဟဒယဿ ဝါမပဿေ ဥဒရပဋလဿ မတ္ထကပဿံ နိဿာယ ဌိတံ, ယမှိ ပဟရဏပဟာရေန ဗဟိ နိက္ခန္တေ သတ္တာနံ ဇီဝိတက္ခယော ဟောတီတိ.

Kế đó, bên trong thân, vị ấy xác định lá lách: Về màu sắc, nó màu xanh sẫm, có màu như hoa cây thuốc giòi bị héo. Về hình dạng, phần lớn nó có kích thước bằng bảy ngón tay, không có dây chằng, có hình dạng như lưỡi của con bê đen. Về phương hướng, nó sanh ở phương trên. Về vị trí, nó nằm tựa vào phần trên của màng bụng, ở bên trái của quả tim; khi mà nó bị lòi ra ngoài do bị vũ khí đâm trúng, thì mạng sống của chúng sanh bị chấm dứt.

တတ္ထ ယထာ ကောဋ္ဌကမတ္ထကပဿံ နိဿာယ ဌိတာ န ဂေါမယပိဏ္ဍိ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ကောဋ္ဌကမတ္ထကပဿံ နိဿာယ ဌိတာ’’တိ, နပိ ကောဋ္ဌကမတ္ထကပဿံ ဇာနာတိ ‘‘ဂေါမယပိဏ္ဍိ မံ နိဿာယ ဌိတာ’’တိ; ဧဝမေဝ န ပိဟကံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဥဒရပဋလဿ မတ္ထကပဿံ နိဿာယ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ဥဒရပဋလဿ မတ္ထကပဿံ ဇာနာတိ ‘‘ပိဟကံ မံ နိဿာယ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော [Pg.44] ပိဟကံ ပိဟကဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ပိဟကံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đây, ví như cục phân bò đứng tựa vào mặt ngoài vách kho không biết rằng: “Ta đứng tựa vào mặt ngoài vách kho”, và mặt ngoài vách kho cũng không biết rằng: “Cục phân bò đứng tựa vào ta”; cũng thế, lá lách không biết rằng: “Ta đứng tựa vào mặt trên của màng bụng”, và mặt trên của màng bụng cũng không biết rằng: “Lá lách đứng tựa vào ta”. Các pháp này quả thật không có sự hướng tâm và quán xét ... (v.v.) ... không phải là chúng sanh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Lá lách được phân chia bằng phần của lá lách”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định lá lách từ màu sắc v.v...

တတော ပရံ သရီရဿ အဗ္ဘန္တရေ ဒွတ္တိံသမံသခဏ္ဍပ္ပဘေဒံ ပပ္ဖာသံ ဝဏ္ဏတော ရတ္တံ နာတိပရိပက္ကဥဒုမ္ဗရဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဝိသမစ္ဆိန္နပူဝသဏ္ဌာနံ, ဆဒနိဋ္ဌကခဏ္ဍပုဉ္ဇသဏ္ဌာနန္တိပိ ဧကေ. တဒေတံ အဗ္ဘန္တရေ အသိတပီတာဒီနံ အဘာဝေ ဥဂ္ဂတေန ကမ္မဇတေဇုသ္မနာ အဗ္ဘာဟတတ္တာ သင်္ခါဒိတပလာလပိဏ္ဍမိဝ နိရသံ နိရောဇံ ဟောတိ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော သရီရဗ္ဘန္တရေ ဒွိန္နံ ထနာနံ အဗ္ဘန္တရေ ဟဒယဉ္စ ယကနဉ္စ ဥပရိ ဆာဒေတွာ ဩလမ္ဗန္တံ ဌိတန္တိ.

Kế đó, nên xác định phổi, một loại trong ba mươi hai miếng thịt ở bên trong thân, về màu sắc thì có màu đỏ, màu của quả sung chưa chín lắm. Về hình dạng, có hình dạng của chiếc bánh bị cắt không đều; một số vị cho rằng có hình dạng của một đống mảnh ngói lợp nhà. Phổi ấy ở bên trong, do không có vật thực đã ăn, đã uống v.v... nên bị hơi nóng của hỏa đại do nghiệp sanh tác động, trở nên khô khan, không có chất bổ dưỡng, giống như một bó rơm bị vò nát. Về phương hướng, nó sanh ra ở phương trên. Về vị trí, nó nằm ở bên trong thân, ở khoảng giữa hai vú, che phủ tim và gan ở bên trên và treo lủng lẳng.

တတ္ထ ယထာ ဇိဏ္ဏကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရေ လမ္ဗမာနော သကုဏကုလာဝကော န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဇိဏ္ဏကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရေ လမ္ဗမာနော ဌိတော’’တိ, နပိ ဇိဏ္ဏကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရံ ဇာနာတိ ‘‘သကုဏကုလာဝကော မယိ လမ္ဗမာနော ဌိတော’’တိ; ဧဝမေဝ န ပပ္ဖာသံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သရီရဗ္ဘန္တရေ ဒွိန္နံ ထနာနံ အန္တရေ လမ္ဗမာနံ ဌိတ’’န္တိ, နပိ သရီရဗ္ဘန္တရေ ဒွိန္နံ ထနာနံ အန္တရံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ပပ္ဖာသံ လမ္ဗမာနံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ပပ္ဖာသံ ပပ္ဖာသဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ပပ္ဖာသံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đây, ví như tổ chim treo lủng lẳng bên trong một kho lúa cũ không biết rằng: “Ta đang treo lủng lẳng bên trong kho lúa cũ”, và bên trong kho lúa cũ cũng không biết rằng: “Tổ chim đang treo lủng lẳng trong ta”; cũng thế, phổi không biết rằng: “Ta đang treo lủng lẳng ở giữa hai vú bên trong thân”, và khoảng giữa hai vú bên trong thân cũng không biết rằng: “Phổi đang treo lủng lẳng trong ta”. Các pháp này quả thật không có sự hướng tâm và quán xét ... (v.v.) ... không phải là chúng sanh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Phổi được phân chia bằng phần của phổi”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định phổi từ màu sắc v.v...

တတော ပရံ အန္တောသရီရေ ပုရိသဿ ဒွတ္တိံသဟတ္ထံ, ဣတ္ထိယာ အဋ္ဌဝီသတိဟတ္ထံ, ဧကဝီသတိယာ ဌာနေသု ဩဘဂ္ဂံ အန္တံ ဝဏ္ဏတော သေတံ သက္ခရသုဓာဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော သီသံ ဆိန္ဒိတွာ လောဟိတဒေါဏိယံ သံဝေလ္လေတွာ ဌပိတဓမ္မနိသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတံ. ဩကာသတော ဥပရိ ဂလဝါဋကေ ဟေဋ္ဌာ စ ကရီသမဂ္ဂေ ဝိနိဗန္ဓတ္တာ ဂလဝါဋကကရီသမဂ္ဂပရိယန္တေ သရီရဗ္ဘန္တရေ ဌိတန္တိ.

Kế đó, nên xác định ruột già ở bên trong thân, của người nam dài ba mươi hai hắc tay, của người nữ dài hai mươi tám hắc tay, cuộn lại ở hai mươi mốt chỗ; về màu sắc thì có màu trắng, màu của vôi tôi. Về hình dạng, có hình dạng của con trăn bị cắt đầu được cuộn lại và đặt trong máng máu. Về phương hướng, nó sanh ra ở hai phương (trên và dưới). Về vị trí, do được buộc chặt ở trên tại cuống họng và ở dưới tại đường thoát phân, nên nó nằm bên trong thân, trong khoảng giới hạn bởi cuống họng và đường thoát phân.

တတ္ထ ယထာ လောဟိတဒေါဏိယံ ဌပိတံ ဆိန္နသီသံ ဓမ္မနိကဠေဝရံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ လောဟိတဒေါဏိယံ ဌိတ’’န္တိ, နပိ လောဟိတဒေါဏိ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဆိန္နသီသံ ဓမ္မနိကဠေဝရံ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န အန္တံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သရီရဗ္ဘန္တရေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ သရီရဗ္ဘန္တရံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ အန္တံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ [Pg.45] ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော အန္တံ အန္တဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ အန္တံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đây, ví như thân con trăn bị cắt đầu được đặt trong máng máu không biết rằng: “Ta đang nằm trong máng máu”, và máng máu cũng không biết rằng: “Thân con trăn bị cắt đầu đang nằm trong ta”; cũng thế, ruột già không biết rằng: “Ta đang nằm bên trong thân”, và bên trong thân cũng không biết rằng: “Ruột già đang nằm trong ta”. Các pháp này quả thật không có sự hướng tâm và quán xét ... (v.v.) ... không phải là chúng sanh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Ruột già được phân chia bằng phần của ruột già”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định ruột già từ màu sắc v.v...

တတော ပရံ အန္တောသရီရေ အန္တန္တရေ အန္တဂုဏံ ဝဏ္ဏတော သေတံ ဒကသီတလိကမူလဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဒကသီတလိကမူလသဏ္ဌာနမေဝါတိ, ဂေါမုတ္တသဏ္ဌာနန္တိပိ ဧကေ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတံ. ဩကာသတော ကုဒါလဖရသုကမ္မာဒီနိ ကရောန္တာနံ ယန္တာကဍ္ဎနကာလေ ယန္တသုတ္တကမိဝ ယန္တဖလကာနိ အန္တဘောဂေ ဧကတော အဂ္ဂဠန္တေ အာဗန္ဓိတွာ ပါဒပုဉ္ဆနရဇ္ဇုမဏ္ဍလကဿ အန္တရာ တံ သိဗ္ဗိတွာ ဌိတရဇ္ဇုကာ ဝိယ ဧကဝီသတိယာ အန္တဘောဂါနံ အန္တရာ ဌိတန္တိ.

Kế đó, nên xác định ruột non ở bên trong thân, giữa các cuộn ruột già; về màu sắc thì có màu trắng, màu của rễ cây rau đắng đất. Về hình dạng, cũng có hình dạng của rễ cây rau đắng đất; một số vị cho rằng có hình dạng của dòng nước tiểu bò. Về phương hướng, nó sanh ra ở hai phương. Về vị trí, nó nằm giữa hai mươi mốt cuộn ruột già, ví như sợi dây khâu xuyên qua giữa một tấm thảm chùi chân hình tròn bằng dây thừng, được buộc vào các cuộn ruột già ở các khúc cuộn cuối, giống như sợi dây máy được buộc vào chốt của các tấm ván máy khi người ta kéo máy trong lúc làm các công việc với cuốc, rìu v.v...

တတ္ထ ယထာ ပါဒပုဉ္ဆနရဇ္ဇုမဏ္ဍလကံ သိဗ္ဗိတွာ ဌိတရဇ္ဇုကာ န ဇာနာတိ ‘‘မယာ ပါဒပုဉ္ဆနရဇ္ဇုမဏ္ဍလကံ သိဗ္ဗိတ’’န္တိ, နပိ ပါဒပုဉ္ဆနရဇ္ဇုမဏ္ဍလကံ ဇာနာတိ ‘‘ရဇ္ဇုကာ မံ သိဗ္ဗိတွာ ဌိတာ’’တိ, ဧဝမေဝ အန္တဂုဏံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အန္တံ ဧကဝီသတိဘောဂဗ္ဘန္တရေ အာဗန္ဓိတွာ ဌိတ’’န္တိ, နပိ အန္တံ ဇာနာတိ ‘‘အန္တဂုဏံ မံ အာဗန္ဓိတွာ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော အန္တဂုဏံ အန္တဂုဏဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ အန္တဂုဏံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đây, ví như sợi dây được dùng để khâu tấm thảm chùi chân hình tròn bằng dây thừng không biết rằng: “Tấm thảm chùi chân hình tròn bằng dây thừng đã được ta khâu lại”, và tấm thảm chùi chân hình tròn bằng dây thừng cũng không biết rằng: “Sợi dây đã khâu ta lại”; cũng thế, ruột non không biết rằng: “Ta nằm buộc vào ruột già ở giữa hai mươi mốt cuộn”, và ruột già cũng không biết rằng: “Ruột non đã buộc vào ta”. Các pháp này quả thật không có sự hướng tâm và quán xét ... (v.v.) ... không phải là chúng sanh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Ruột non được phân chia bằng phần của ruột non”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định ruột non từ màu sắc v.v...

တတော ပရံ အန္တောသရီရေ ဥဒရိယံ ဝဏ္ဏတော အဇ္ဈောဟဋာဟာရဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ပရိဿာဝနေ သိထိလဗဒ္ဓတဏ္ဍုလသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော ဥဒရေ ဌိတန္တိ. ဥဒရံ နာမ ဥဘတော နိပ္ပီဠိယမာနဿ အလ္လသာဋကဿ မဇ္ဈေ သဉ္ဇာတဖောဋကသဒိသံ အန္တပဋလံ, ဗဟိ မဋ္ဌံ, အန္တော မံသကသမ္ဗုပလိဝေဌိတံ, ကိလိဋ္ဌပါဝါရပုပ္ဖသဒိသံ, ကုထိတပနသဖလဿ အဗ္ဘန္တရသဒိသန္တိပိ ဧကေ. တတ္ထ တက္ကောလကာ ဂဏ္ဍုပ္ပာဒကာတာလဟီရကာသူစိမုခကာပဋတန္တုသုတ္တကာတိ ဧဝမာဒိဒွတ္တိံသကုလပ္ပဘေဒါ ကိမယော အာကုလဗျာကုလာ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနော ဟုတွာ နိဝသန္တိ, ယေ ပါနဘောဇနာဒိမှိ အဝိဇ္ဇမာနေ ဥလ္လင်္ဃိတွာ ဝိရဝန္တာ [Pg.46] ဟဒယမံသံ အဘိတုဒန္တိ ပါနဘောဇနာဒီနိ အဇ္ဈောဟရဏဝေလာယဉ္စ ဥဒ္ဓံမုခါ ဟုတွာ ပဌမဇ္ဈောဟဋေ ဒွေ တယော အာလောပေ တုရိတတုရိတာ ဝိလုမ္ပန္တိ. ယံ ဧတေသံ ကိမီနံ ပသူတိဃရံ ဝစ္စကုဋိ ဂိလာနသာလာ သုသာနဉ္စ ဟောတိ, ယတ္ထ သေယျထာပိ နာမ စဏ္ဍာလဂါမဒွါရေ စန္ဒနိကာယ သရဒသမယေ ထူလဖုသိတကေ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဥဒကေန အာဝူဠှံ မုတ္တကရီသစမ္မဋ္ဌိနှာရုခဏ္ဍခေဠသိင်္ဃာဏိကာလောဟိတပ္ပဘုတိနာနာကုဏပဇာတံ နိပတိတွာ ကဒ္ဒမောဒကာလုဠိတံ သဉ္ဇာတကိမိကုလာကုလံ ဟုတွာ ဒွီဟတီဟစ္စယေန သူရိယာတပသန္တာပဝေဂကုထိတံ ဥပရိ ဖေဏပုပ္ဖုဠကေ မုဉ္စန္တံ အဘိနီလဝဏ္ဏံ ပရမဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆံ ဥပဂန္တုံ ဝါ ဒဋ္ဌုံ ဝါ အနရဟရူပတံ အာပဇ္ဇိတွာ တိဋ္ဌတိ, ပဂေဝ ဃာယိတုံ ဝါ သာယိတုံ ဝါ; ဧဝမေဝ နာနပ္ပကာရပါနဘောဇနာဒိ ဒန္တမုသလသံစုဏ္ဏိတံ ဇိဝှာဟတ္ထသမ္ပရိဝတ္တိတံ ခေဠလာလာပလိဗုဒ္ဓံ တင်္ခဏဝိဂတဝဏ္ဏဂန္ဓရသာဒိသမ္ပဒံ ကောလိယခလိသုဝါနဝမထုသဒိသံ နိပတိတွာ ပိတ္တသေမှဝါတပလိဝေဌိတံ ဟုတွာ ဥဒရဂ္ဂိသန္တာပဝေဂကုထိတံ ကိမိကုလာကုလံ ဥပရူပရိ ဖေဏပုပ္ဖုဠကာနိ မုဉ္စန္တံ ပရမကသမ္ဗုဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆဘာဝမာပဇ္ဇိတွာ တိဋ္ဌတိ. ယံ သုတွာပိ ပါနဘောဇနာဒီသု အမနုညတာ သဏ္ဌာတိ, ပဂေဝ ပညာစက္ခုနာ ဩလောကေတွာ. ယတ္ထ စ ပတိတံ ပါနဘောဇနာဒိ ပဉ္စဓာ ဝိဝေကံ ဂစ္ဆတိ, ဧကံ ဘာဂံ ပါဏကာ ခါဒန္တိ, ဧကံ ဘာဂံ ဥဒရဂ္ဂိ ဈာပေတိ, ဧကော ဘာဂေါ မုတ္တံ ဟောတိ, ဧကော ဘာဂေါ ကရီသံ ဟောတိ, ဧကော ဘာဂေါ ရသဘာဝံ အာပဇ္ဇိတွာ သောဏိတမံသာဒီနိ ဥပဗြူဟယတီတိ.

Kế đó, bên trong thân này, vị ấy xác định về thức ăn chưa tiêu (udariyaṃ) rằng: Về màu sắc, nó có màu của thức ăn đã được nuốt vào. Về hình dạng, nó có hình dạng như một gói gạo được buộc lỏng lẻo trong một cái túi lọc. Về phương hướng, nó phát sinh ở phương trên. Về vị trí, nó nằm trong dạ dày. Dạ dày (udaraṃ) giống như một cái bọc nổi lên ở giữa một tấm vải ướt đang được ép từ hai phía, là màng ruột, bên ngoài trơn láng, bên trong được bao bọc bởi thịt giống như thịt của con sò, giống như một bông hoa trên tấm vải choàng bị bẩn. Một số vị cho rằng nó giống như phần bên trong của quả mít thối. Ở đó, ba mươi hai loại giun sán khác nhau, chẳng hạn như takkolakā, gaṇḍuppādakā, tālahīrakā, sūcimukhakā, paṭatantusuttakā, v.v., sống lúc nhúc, di chuyển thành từng đàn. Khi không có thức ăn và thức uống, chúng nhảy lên, kêu la và cắn vào thịt tim. Và khi thức ăn và thức uống được nuốt vào, chúng ngẩng mặt lên và vội vàng tranh cướp hai hoặc ba miếng đầu tiên được nuốt vào. Nơi ấy là nhà hộ sinh, nhà vệ sinh, bệnh xá và nghĩa địa cho những loài giun sán này, nơi mà ví như ở cổng làng của người hạ tiện (caṇḍāla), trong một cái hố chứa nước thải, vào mùa thu, khi trời mưa những hạt mưa lớn, các loại xác chết khác nhau như nước tiểu, phân, da, xương, mảnh gân, nước bọt, nước mũi, máu, v.v., bị nước cuốn trôi rơi vào đó, trộn lẫn với nước bùn, lúc nhúc những loài giun sán, sau hai ba ngày, nó bị sức nóng của mặt trời làm cho thối rữa, sủi bọt và bong bóng lên trên, trở nên có màu xanh đậm, có mùi hôi thối và ghê tởm đến mức không thể đến gần hay nhìn vào được, huống chi là ngửi hay nếm; cũng vậy, các loại thức ăn và thức uống khác nhau, được nghiền nát bởi chày là răng, được lật qua lật lại bởi tay là lưỡi, được trộn lẫn với nước bọt và nước miếng, ngay lập tức mất đi màu sắc, mùi vị, hương thơm, v.v., rơi xuống giống như bãi nôn của chó trong máng ăn của chó, được bao bọc bởi mật, đờm và gió, bị sức nóng của vị hỏa làm cho thối rữa, lúc nhúc giun sán, sủi bọt và bong bóng lên trên, trở nên vô cùng hôi thối và ghê tởm như mùi sò thối và tồn tại như vậy. Chỉ nghe về điều này thôi cũng đã làm cho thức ăn và thức uống trở nên không đáng ưa thích, huống chi là nhìn thấy nó bằng con mắt trí tuệ. Và ở đó, thức ăn và thức uống rơi vào được phân chia thành năm phần: một phần bị các sinh vật ăn, một phần bị vị hỏa thiêu đốt, một phần trở thành nước tiểu, một phần trở thành phân, và một phần, sau khi trở thành dưỡng chất, nuôi dưỡng máu, thịt, v.v.

တတ္ထ ယထာ ပရမဇေဂုစ္ဆာယ သုဝါနဒေါဏိယာ ဌိတော သုဝါနဝမထု န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သုဝါနဒေါဏိယာ ဌိတော’’တိ; နပိ သုဝါနဒေါဏိ ဇာနာတိ ‘‘မယိ သုဝါနဝမထု ဌိတော’’တိ. ဧဝမေဝ န ဥဒရိယံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဣမသ္မိံ ပရမဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆေ ဥဒရေ ဌိတ’’န္တိ; နပိ ဥဒရံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဥဒရိယံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဥဒရိယံ ဥဒရိယဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ဥဒရိယံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đó, ví như bãi nôn của chó nằm trong máng ăn vô cùng ghê tởm của chó không biết rằng: "Ta đang nằm trong máng ăn của chó"; và máng ăn của chó cũng không biết rằng: "Bãi nôn của chó đang nằm trong ta". Cũng vậy, thức ăn chưa tiêu không biết rằng: "Ta đang nằm trong cái dạ dày vô cùng hôi thối và ghê tởm này"; và dạ dày cũng không biết rằng: "Thức ăn chưa tiêu đang nằm trong ta". Quả vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... v.v... không phải là một chúng sinh. Vị ấy xác định rằng: Về sự phân định, thức ăn chưa tiêu được phân định bởi phần thức ăn chưa tiêu. Đây là sự phân định đồng loại của nó. Còn sự phân định khác loại thì cũng giống như đối với tóc. Như vậy, vị ấy xác định về thức ăn chưa tiêu từ phương diện màu sắc, v.v.

တတော [Pg.47] ပရံ အန္တောသရီရေ ကရီသံ ဝဏ္ဏတော ယေဘုယျေန အဇ္ဈောဟဋာဟာရဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနံ, ဒိသတော ဟေဋ္ဌိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ, ဩကာသတော ပက္ကာသယေ ဌိတန္တိ. ပက္ကာသယော နာမ ဟေဋ္ဌာ နာဘိပိဋ္ဌိကဏ္ဋကမူလာနံ အန္တရေ အန္တာဝသာနေ ဥဗ္ဗေဓေန အဋ္ဌင်္ဂုလမတ္တော ဝံသနဠကဗ္ဘန္တရသဒိသော ပဒေသော, ယတ္ထ သေယျထာပိ နာမ ဥပရိဘူမိဘာဂေ ပတိတံ ဝဿောဒကံ ဩဂဠိတွာ ဟေဋ္ဌာဘူမိဘာဂံ ပူရေတွာ တိဋ္ဌတိ, ဧဝမေဝ ယံကိဉ္စိ အာမာသယေ ပတိတံ ပါနဘောဇနာဒိကံ ဥဒရဂ္ဂိနာ ဖေဏုဒ္ဒေဟကံ ပက္ကံ ပက္ကံ သဏှကရဏိယာ ပိဋ္ဌမိဝ သဏှဘာဝံ အာပဇ္ဇိတွာ အန္တဗိလေန ဩဂဠိတွာ ဩမဒ္ဒိတွာ ဝံသနဠကေ ပက္ခိတ္တပဏ္ဍုမတ္တိကာ ဝိယ သန္နိစိတံ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ.

Kế đó, bên trong thân này, vị ấy xác định về phân (karīsaṃ) rằng: Về màu sắc, phần lớn nó có màu của thức ăn đã được nuốt vào. Về hình dạng, nó có hình dạng của vị trí của nó. Về phương hướng, nó phát sinh ở phương dưới. Về vị trí, nó nằm trong ruột già. Ruột già là một vùng ở phía dưới, giữa rốn và gốc xương sống, ở cuối ruột, cao khoảng tám ngón tay, giống như bên trong một ống tre, ở đó, ví như nước mưa rơi trên vùng đất cao chảy xuống làm đầy vùng đất thấp và đọng lại ở đó; cũng vậy, bất cứ thức ăn và thức uống nào rơi vào dạ dày, sau khi được vị hỏa nấu cho sủi bọt, mỗi khi chín, nó được làm cho mịn, trở nên mềm như bột, chảy xuống qua lỗ ruột, được nén lại và tích tụ giống như đất sét vàng nhạt được nhồi vào một ống tre và tồn tại như vậy.

တတ္ထ ယထာ ဝံသနဠကေ ဩမဒ္ဒိတွာ ပက္ခိတ္တပဏ္ဍုမတ္တိကာ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဝံသနဠကေ ဌိတာ’’တိ, နပိ ဝံသနဠကော ဇာနာတိ ‘‘မယိ ပဏ္ဍုမတ္တိကာ ဌိတာ’’တိ; ဧဝမေဝ န ကရီသံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ပက္ကာသယေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ပက္ကာသယော ဇာနာတိ ‘‘မယိ ကရီသံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ကရီသံ ကရီသဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ကရီသံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đó, ví như đất sét vàng nhạt được nhồi và bỏ vào ống tre không biết rằng: "Ta đang ở trong ống tre"; và ống tre cũng không biết rằng: "Đất sét vàng nhạt đang ở trong ta"; cũng vậy, phân không biết rằng: "Ta đang ở trong ruột già"; và ruột già cũng không biết rằng: "Phân đang ở trong ta". Quả vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... v.v... không phải là một chúng sinh. Vị ấy xác định rằng: Về sự phân định, phân được phân định bởi phần phân. Đây là sự phân định đồng loại của nó. Còn sự phân định khác loại thì cũng giống như đối với tóc. Như vậy, vị ấy xác định về phân từ phương diện màu sắc, v.v.

တတော ပရံ သရီရေ သီသကဋာဟဗ္ဘန္တရေ မတ္ထလုင်္ဂံ ဝဏ္ဏတော သေတံ အဟိဆတ္တကပိဏ္ဍိဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. ပက္ကုထိတဒုဒ္ဓဝဏ္ဏန္တိပိ ဧကေ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော သီသကဋာဟဿ အဗ္ဘန္တရေ စတ္တာရော သိဗ္ဗိနိမဂ္ဂေ နိဿာယ သမောဓာယ ဌပိတာ စတ္တာရော ပိဋ္ဌပိဏ္ဍိကာ ဝိယ သမောဟိတံ စတုမတ္ထလုင်္ဂပိဏ္ဍပ္ပဘေဒံ ဟုတွာ ဌိတန္တိ.

Kế đó, trong thân này, bên trong hộp sọ, vị ấy xác định về não (matthaluṅgaṃ) rằng: Về màu sắc, nó có màu trắng, màu của một cụm nấm. Một số vị cho rằng nó có màu của sữa đông. Về hình dạng, nó có hình dạng của vị trí của nó. Về phương hướng, nó phát sinh ở phương trên. Về vị trí, nó nằm bên trong hộp sọ, tựa vào bốn đường nối, được kết hợp lại với nhau, giống như bốn khối bột được đặt lại với nhau, tạo thành bốn khối não riêng biệt.

တတ္ထ ယထာ ပုရာဏလာဗုကဋာဟေ ပက္ခိတ္တပိဋ္ဌပိဏ္ဍိ ပက္ကုထိတဒုဒ္ဓံ ဝါ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ပုရာဏလာဗုကဋာဟေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ပုရာဏလာဗုကဋာဟံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ပိဋ္ဌပိဏ္ဍိ ပက္ကုထိတဒုဒ္ဓံ ဝါ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န မတ္ထလုင်္ဂံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သီသကဋာဟဗ္ဘန္တရေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ သီသကဋာဟဗ္ဘန္တရံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ မတ္ထလုင်္ဂံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော မတ္ထလုင်္ဂံ မတ္ထလုင်္ဂဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ မတ္ထလုင်္ဂံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Trong đó, ví như cục bột được cho vào hay sữa đã nấu sôi trào trong cái gáo bầu cũ không biết rằng: ‘Ta đang ở trong cái gáo bầu cũ’, và cái gáo bầu cũ cũng không biết rằng: ‘Cục bột hay sữa đã nấu sôi trào đang ở trong ta’; cũng như thế ấy, óc não không biết rằng: ‘Ta đang ở bên trong hộp sọ’, và bên trong hộp sọ cũng không biết rằng: ‘Óc não đang ở trong ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm và xem xét ...v.v... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: ‘Óc não được phân chia bởi phần óc não’. Đây là sự phân chia cùng loại của nó, còn sự phân chia khác loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định óc não từ phương diện màu sắc v.v...

တတော [Pg.48] ပရံ သရီရေ ဗဒ္ဓါဗဒ္ဓဘေဒတော ဒုဝိဓမ္ပိ ပိတ္တံ ဝဏ္ဏတော ဗဟလမဓုကတေလဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အဗဒ္ဓပိတ္တံ မိလာတဗကုလပုပ္ဖဝဏ္ဏန္တိပိ ဧကေ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတံ. ဩကာသတော အဗဒ္ဓပိတ္တံ ကေသလောမနခဒန္တာနံ မံသဝိနိမုတ္တဋ္ဌာနံ ထဒ္ဓသုက္ခစမ္မဉ္စ ဝဇ္ဇေတွာ ဥဒကမိဝ တေလဗိန္ဒု အဝသေသသရီရံ ဗျာပေတွာ ဌိတံ, ယမှိ ကုပိတေ အက္ခီနိ ပီတကာနိ ဟောန္တိ ဘမန္တိ, ဂတ္တံ ကမ္ပတိ ကဏ္ဍူယတိ. ဗဒ္ဓပိတ္တံ ဟဒယပပ္ဖာသာနမန္တရေ ယကနမံသံ နိဿာယ ပတိဋ္ဌိတေ မဟာကောသာတကိကောသကသဒိသေ ပိတ္တကောသကေ ဌိတံ, ယမှိ ကုပိတေ သတ္တာ ဥမ္မတ္တကာ ဟောန္တိ, ဝိပလ္လတ္ထစိတ္တာ ဟိရောတ္တပ္ပံ ဆဍ္ဍေတွာ အကတ္တဗ္ဗံ ကရောန္တိ, အဘာသိတဗ္ဗံ ဘာသန္တိ, အစိန္တိတဗ္ဗံ စိန္တေန္တိ.

Sau đó, nên xác định cả hai loại mật trong thân, được phân biệt là mật trong và mật ngoài, về màu sắc, có màu như dầu mù u đặc. Một số vị nói rằng mật ngoài có màu như hoa bakula héo. Về hình dạng, có hình dạng của nơi nó trú ngụ. Về phương hướng, sanh khởi ở hai phương. Về vị trí, mật ngoài, trừ ra tóc, lông, móng, răng, những nơi không có thịt, và da khô cứng, thì thấm khắp phần còn lại của cơ thể giống như giọt dầu trên mặt nước; khi mật này bị kích động, mắt trở nên vàng và xoay tròn, thân thể run rẩy và ngứa ngáy. Mật trong thì nằm trong túi mật giống như vỏ trái mướp đắng lớn, được thiết lập nương vào lá gan ở giữa tim và phổi; khi mật này bị kích động, chúng sinh trở nên điên loạn, có tâm trí bị đảo lộn, từ bỏ tàm và quý, làm những điều không nên làm, nói những điều không nên nói, và suy nghĩ những điều không nên suy nghĩ.

တတ္ထ ယထာ ဥဒကံ ဗျာပေတွာ ဌိတံ တေလံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဥဒကံ ဗျာပေတွာ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ဥဒကံ ဇာနာတိ ‘‘တေလံ မံ ဗျာပေတွာ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န အဗဒ္ဓပိတ္တံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သရီရံ ဗျာပေတွာ ဌိတ’’န္တိ, နပိ သရီရံ ဇာနာတိ ‘‘အဗဒ္ဓပိတ္တံ မံ ဗျာပေတွာ ဌိတ’’န္တိ. ယထာ စ ကောသာတကိကောသကေ ဌိတံ ဝဿောဒကံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ကောသာတကိကောသကေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ကောသာတကိကောသကော ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဝဿောဒကံ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န ဗဒ္ဓပိတ္တံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ပိတ္တကောသကေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ပိတ္တကောသကော ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဗဒ္ဓပိတ္တံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ပိတ္တံ ပိတ္တဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ပိတ္တံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Trong đó, ví như giọt dầu thấm khắp mặt nước không biết rằng: ‘Ta đang thấm khắp mặt nước’, và nước cũng không biết rằng: ‘Dầu đang thấm khắp ta’; cũng như thế ấy, mật ngoài không biết rằng: ‘Ta đang thấm khắp cơ thể’, và cơ thể cũng không biết rằng: ‘Mật ngoài đang thấm khắp ta’. Và ví như nước mưa ở trong vỏ trái mướp đắng không biết rằng: ‘Ta đang ở trong vỏ trái mướp đắng’, và vỏ trái mướp đắng cũng không biết rằng: ‘Nước mưa đang ở trong ta’; cũng như thế ấy, mật trong không biết rằng: ‘Ta đang ở trong túi mật’, và túi mật cũng không biết rằng: ‘Mật trong đang ở trong ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm và xem xét ...v.v... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: ‘Mật được phân chia bởi phần mật’. Đây là sự phân chia cùng loại của nó, còn sự phân chia khác loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định mật từ phương diện màu sắc v.v...

တတော ပရံ သရီရဗ္ဘန္တရေ ဧကပတ္တပူရပ္ပမာဏံ သေမှံ ဝဏ္ဏတော သေတံ ကစ္ဆကပဏ္ဏရသဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော ဥဒရပဋလေ ဌိတန္တိ. ယံ [Pg.49] ပါနဘောဇနာဒိအဇ္ဈောဟရဏကာလေ သေယျထာပိ နာမ ဥဒကေ သေဝါလပဏကံ ကဋ္ဌေ ဝါ ကထလေ ဝါ ပတန္တေ ဆိဇ္ဇိတွာ ဒွိဓာ ဟုတွာ ပုန အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ဧဝမေဝ ပါနဘောဇနာဒိမှိ နိပတန္တေ ဆိဇ္ဇိတွာ ဒွိဓာ ဟုတွာ ပုန အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ယမှိ စ မန္ဒီဘူတေ ပက္ကမိဝ ဂဏ္ဍံ ပူတိကမိဝ ကုက္ကုဋဏ္ဍံ ဥဒရပဋလံ ပရမဇေဂုစ္ဆကုဏပဂန္ဓံ ဟောတိ. တတော ဥဂ္ဂတေန စ ဂန္ဓေန ဥဂ္ဂါရောပိ မုခမ္ပိ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ပူတိကုဏပသဒိသံ ဟောတိ, သော စ ပုရိသော ‘‘အပေဟိ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ဝါယသီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇတိ, ယဉ္စ အဘိဝဍ္ဎိတံ ဗဟလတ္တမာပန္နံ ပဋိကုဇ္ဇနဖလကမိဝ ဝစ္စကုဋိယာ ဥဒရပဋလဗ္ဘန္တရေ ဧဝ ကုဏပဂန္ဓံ သန္နိရုမ္ဘိတွာ တိဋ္ဌတိ.

Sau đó, nên xác định đờm ở bên trong thân, có số lượng bằng một miếng trầu, về màu sắc, có màu trắng như nước lá cây kacchaka. Về hình dạng, có hình dạng của nơi nó trú ngụ. Về phương hướng, sanh khởi ở phương trên. Về vị trí, nằm trên màng bao tử. Khi nuốt thức uống, thức ăn v.v..., ví như đám rêu rong trên mặt nước, khi một khúc gỗ hay mảnh sành rơi xuống, bị tách ra làm hai rồi lại bao phủ lại như cũ; cũng như thế ấy, khi thức uống, thức ăn v.v... rơi xuống, nó bị tách ra làm hai rồi lại bao phủ lại như cũ. Và khi đờm này giảm đi, màng bao tử trở nên có mùi tử thi rất đáng ghê tởm, giống như mụt nhọt đã chín, giống như quả trứng gà bị thối. Và do mùi hôi bốc lên từ đó, cả hơi ợ và miệng đều hôi thối, giống như mùi tử thi rữa, và người ấy trở thành người bị nói rằng: ‘Hãy tránh xa, ngươi bốc mùi hôi thối’. Và khi đờm này tăng trưởng, trở nên đặc lại, nó ngăn chặn mùi tử thi lại và nằm yên ngay bên trong màng bao tử, giống như tấm ván đậy trên hố xí.

တတ္ထ ယထာ စန္ဒနိကာယ ဥပရိဖေဏပဋလံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ စန္ဒနိကာယ ဌိတ’’န္တိ, နပိ စန္ဒနိကာ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဖေဏပဋလံ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န သေမှံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဥဒရပဋလေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ဥဒရပဋလံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ သေမှံ ဌိတန္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော သေမှံ သေမှဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ သေမှံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Trong đó, ví như lớp bọt trên mặt cống rãnh không biết rằng: ‘Ta đang ở trên cống rãnh’, và cống rãnh cũng không biết rằng: ‘Lớp bọt đang ở trên ta’; cũng như thế ấy, đờm không biết rằng: ‘Ta đang ở trên màng bao tử’, và màng bao tử cũng không biết rằng: ‘Đờm đang ở trên ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm và xem xét ...v.v... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: ‘Đờm được phân chia bởi phần đờm’. Đây là sự phân chia cùng loại của nó, còn sự phân chia khác loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định đờm từ phương diện màu sắc v.v...

တတော ပရံ သရီရေ ပုဗ္ဗော ဝဏ္ဏတော ပဏ္ဍုပလာသဝဏ္ဏောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနော. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတော. ဩကာသတော ပုဗ္ဗဿ ဩကာသော နာမ နိဗဒ္ဓေါ နတ္ထိ. ယတ္ထ ပုဗ္ဗော သန္နိစိတော တိဋ္ဌေယျ, ယတြ ယတြ ခါဏုကဏ္ဋကပ္ပဟရဏဂ္ဂိဇာလာဒီဟိ အဘိဟတေ သရီရပ္ပဒေသေ လောဟိတံ သဏ္ဌဟိတွာ ပစ္စတိ, ဂဏ္ဍပိဠကာဒယော ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တတြ တတြ တိဋ္ဌတိ.

Sau đó, nên xác định mủ trong thân, về màu sắc, có màu như lá úa. Về hình dạng, có hình dạng của nơi nó trú ngụ. Về phương hướng, sanh khởi ở hai phương. Về vị trí, gọi là vị trí của mủ thì không có nơi cố định. Ở bất cứ nơi nào trên phần cơ thể bị tổn thương bởi gốc cây, gai nhọn, va chạm, ngọn lửa v.v..., máu tụ lại và mưng mủ, hoặc các mụt nhọt, ung độc v.v... phát sanh, thì nó nằm ở nơi đó.

တတ္ထ ယထာ ရုက္ခဿ တတ္ထ တတ္ထ ဖရသုဓာရာဒီဟိ ပဟတပ္ပဒေသေ အဝဂဠိတွာ ဌိတော နိယျာသော န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ရုက္ခဿ ပဟတပ္ပဒေသေ ဌိတော’’တိ, နပိ ရုက္ခဿ ပဟတပ္ပဒေသော ဇာနာတိ ‘‘မယိ နိယျာသော ဌိတော’’တိ; ဧဝမေဝ န ပုဗ္ဗော ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သရီရဿ တတ္ထ တတ္ထ ခါဏုကဏ္ဋကာဒီဟိ အဘိဟတပ္ပဒေသေ ဂဏ္ဍပိဠကာဒီနံ ဥဋ္ဌိတပ္ပဒေသေ ဝါ ဌိတော’’တိ, နပိ သရီရပ္ပဒေသော ဇာနာတိ ‘‘မယိ ပုဗ္ဗော ဌိတော’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ [Pg.50] ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ပုဗ္ဗော ပုဗ္ဗဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ပုဗ္ဗံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đây, ví như nhựa cây chảy ra rồi đọng lại ở chỗ này chỗ kia trên thân cây bị búa rìu v.v... chặt vào, nó không biết rằng: “Ta đang đọng lại ở chỗ bị chặt của cây”, và chỗ bị chặt của cây cũng không biết rằng: “Nhựa cây đang đọng lại nơi ta”; cũng vậy, mủ không biết rằng: “Ta đang đọng lại ở chỗ này chỗ kia trên thân thể bị gốc cây, gai nhọn v.v... đâm phải, hoặc ở chỗ nổi lên của mụn nhọt, ung bướu v.v...”, và phần thân thể ấy cũng không biết rằng: “Mủ đang đọng lại nơi ta”. Thật vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét ... (như trên) ... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Mủ được phân chia bởi phần mủ”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì giống như của tóc. Như vậy, nên xác định mủ từ màu sắc v.v...

တတော ပရံ သရီရေ သန္နိစိတလောဟိတံ သံသရဏလောဟိတန္တိ ဧဝံ ဒုဝိဓေ လောဟိတေ သန္နိစိတလောဟိတံ တာဝ ဝဏ္ဏတော ဗဟလကုထိတလာခါရသဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ, သံသရဏလောဟိတံ အစ္ဆလာခါရသဝဏ္ဏန္တိ. သဏ္ဌာနတော သဗ္ဗမ္ပိ အတ္တနော ဩကာသသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော သန္နိစိတလောဟိတံ ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ, သံသရဏလောဟိတံ ဒွီသုပီတိ. ဩကာသတော သံသရဏလောဟိတံ ကေသလောမနခဒန္တာနံ မံသဝိနိမုတ္တဋ္ဌာနဉ္စေဝ ထဒ္ဓသုက္ခစမ္မဉ္စ ဝဇ္ဇေတွာ ဓမနိဇာလာနုသာရေန သဗ္ဗံ ဥပါဒိန္နကသရီရံ ဖရိတွာ ဌိတံ. သန္နိစိတလောဟိတံ ယကနဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂံ ပူရေတွာ ဧကပတ္တပူရဏမတ္တံ ဝက္ကဟဒယပပ္ဖာသာနံ ဥပရိ ထောကံ ထောကံ ဗိန္ဒုံ ပါတေန္တံ ဝက္ကဟဒယယကနပပ္ဖာသေ တေမေန္တံ ဌိတံ, ယမှိ ဝက္ကဟဒယာဒီနိ အတေမေန္တေ သတ္တာ ပိပါသိတာ ဟောန္တိ.

Kế đó, trong thân có hai loại máu là máu tụ và máu lưu thông. Trong hai loại máu ấy, trước tiên nên xác định về màu sắc rằng: “Máu tụ có màu như nước cánh kiến đặc đã đun sôi”, còn “máu lưu thông có màu như nước cánh kiến trong”. Về hình dáng, tất cả đều có hình dáng của nơi nó trú ngụ. Về phương hướng, máu tụ sinh khởi ở phương trên, còn máu lưu thông thì ở cả hai phương. Về vị trí, máu lưu thông, ngoại trừ tóc, lông, móng, răng, nơi không có thịt và da cứng khô, đã tràn khắp toàn bộ thân do nghiệp tạo này theo mạng lưới mạch máu. Máu tụ làm đầy phần dưới của gan, khoảng một bát đầy, làm rơi từng giọt nhỏ xuống trên tim, thận, phổi, và làm ẩm ướt thận, tim, gan, phổi. Khi nó không làm ẩm ướt thận, tim v.v... thì chúng sinh bị khát.

တတ္ထ ယထာ ဇဇ္ဇရကပါလေ ဌိတံ ဥဒကံ ဟေဋ္ဌာ လေဍ္ဍုခဏ္ဍာဒီနိ တေမေန္တံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဇဇ္ဇရကပါလေ ဌိတံ ဟေဋ္ဌာ လေဍ္ဍုခဏ္ဍာဒီနိ တေမေမီ’’တိ, နပိ ဇဇ္ဇရကပါလံ ဟေဋ္ဌာ လေဍ္ဍုခဏ္ဍာဒီနိ ဝါ ဇာနန္တိ ‘‘မယိ ဥဒကံ ဌိတံ, အမှေ ဝါ တေမေန္တံ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န လောဟိတံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ယကနဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂေ ဝက္ကဟဒယာဒီနိ တေမေန္တံ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ယကနဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂဋ္ဌာနံ ဝက္ကဟဒယာဒီနိ ဝါ ဇာနန္တိ ‘‘မယိ လောဟိတံ ဌိတံ, အမှေ ဝါ တေမေန္တံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော လောဟိတံ လောဟိတဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ လောဟိတံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đây, ví như nước đựng trong mảnh nồi vỡ làm ẩm ướt những mảnh gạch vụn v.v... ở dưới, nó không biết rằng: “Ta đựng trong mảnh nồi vỡ đang làm ẩm ướt những mảnh gạch vụn v.v... ở dưới”, và mảnh nồi vỡ hay những mảnh gạch vụn v.v... ở dưới cũng không biết rằng: “Nước đang đựng nơi ta, đang làm ẩm ướt chúng ta”; cũng vậy, máu không biết rằng: “Ta đang ở phần dưới của gan, làm ẩm ướt thận, tim v.v...”, và nơi ở phần dưới của gan hay thận, tim v.v... cũng không biết rằng: “Máu đang ở nơi ta, đang làm ẩm ướt chúng ta”. Thật vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét ... (như trên) ... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Máu được phân chia bởi phần máu”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì giống như của tóc. Như vậy, nên xác định máu từ màu sắc v.v...

တတော ပရံ သရီရေ သေဒေါ ဝဏ္ဏတော ပသန္နတိလတေလဝဏ္ဏောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနော. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတော. ဩကာသတော သေဒဿ ဩကာသော နာမ နိဗဒ္ဓေါ နတ္ထိ, ယတ္ထ သေဒေါ လောဟိတံ ဝိယ သဒါ တိဋ္ဌေယျ. ယသ္မာ ဝါ ယဒါ အဂ္ဂိသန္တာပသူရိယသန္တာပဥတုဝိကာရာဒီဟိ [Pg.51] သရီရံ သန္တပတိ, အထ ဥဒကတော အဗ္ဗူဠှမတ္တဝိသမစ္ဆိန္နဘိသမုဠာလကုမုဒနာလကလာပဥဒကမိဝ သဗ္ဗကေသလောမကူပဝိဝရေဟိ ပဂ္ဃရတိ. တသ္မာ တေသံ ကေသလောမကူပဝိဝရာနံ ဝသေန တံ သဏ္ဌာနတော ဝဝတ္ထပေတိ. ‘‘သေဒပရိဂ္ဂဏှကေန စ ယောဂါဝစရေန ကေသလောမကူပဝိဝရေ ပူရေတွာ ဌိတဝသေနေဝ သေဒေါ မနသိကာတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ.

Kế đó, nên xác định về màu sắc của mồ hôi trong thân rằng: “Nó có màu như dầu mè trong”. Về hình dáng, nó có hình dáng của nơi nó trú ngụ. Về phương hướng, nó sinh khởi ở cả hai phương. Về vị trí, mồ hôi không có vị trí cố định nào mà nó có thể luôn luôn ở đó như máu. Bởi vì khi thân bị nóng bức do sức nóng của lửa, sức nóng của mặt trời, sự thay đổi thời tiết v.v..., khi ấy nó chảy ra từ tất cả các lỗ chân tóc và chân lông giống như nước từ một bó củ sen, rễ sen, củ súng, ngó sen vừa mới được nhổ lên khỏi nước và cắt không đều. Do đó, nên xác định hình dáng của nó tùy theo các lỗ chân tóc và chân lông ấy. Và các vị cổ sư đã nói rằng: “Hành giả nắm bắt đề mục mồ hôi nên tác ý đến mồ hôi chỉ theo cách nó hiện hữu làm đầy các lỗ chân tóc và chân lông”.

တတ္ထ ယထာ ဘိသမုဠာလကုမုဒနာလကလာပဝိဝရေဟိ ပဂ္ဃရန္တံ ဥဒကံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဘိသမုဠာလကုမုဒနာလကလာပဝိဝရေဟိ ပဂ္ဃရာမီ’’တိ, နပိ ဘိသမုဠာလကုမုဒနာလကလာပဝိဝရာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေဟိ ဥဒကံ ပဂ္ဃရတီ’’တိ; ဧဝမေဝ န သေဒေါ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ကေသလောမကူပဝိဝရေဟိ ပဂ္ဃရာမီ’’တိ, နပိ ကေသလောမကူပဝိဝရာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေဟိ သေဒေါ ပဂ္ဃရတီ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော သေဒေါ သေဒဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ သေဒံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đây, ví như nước chảy ra từ các kẽ hở của bó củ sen, rễ sen, củ súng, ngó sen không biết rằng: “Ta đang chảy ra từ các kẽ hở của bó củ sen, rễ sen, củ súng, ngó sen”, và các kẽ hở của bó củ sen, rễ sen, củ súng, ngó sen cũng không biết rằng: “Nước đang chảy ra từ chúng ta”; cũng vậy, mồ hôi không biết rằng: “Ta đang chảy ra từ các lỗ chân tóc và chân lông”, và các lỗ chân tóc và chân lông cũng không biết rằng: “Mồ hôi đang chảy ra từ chúng ta”. Thật vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét ... (như trên) ... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Mồ hôi được phân chia bởi phần mồ hôi”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì giống như của tóc. Như vậy, nên xác định mồ hôi từ màu sắc v.v...

တတော ပရံ သရီရေ စမ္မမံသန္တရေ မေဒေါ ဝဏ္ဏတော ဖာလိတဟလိဒ္ဒိဝဏ္ဏောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနော. တထာ ဟိ သုခိနော ထူလသရီရဿ စမ္မမံသန္တရေ ဖရိတွာ ဌိတော ဟလိဒ္ဒိရတ္တဒုကူလပိလောတိကသဏ္ဌာနော, ကိသသရီရဿ ဇင်္ဃမံသဦရုမံသပိဋ္ဌိကဏ္ဋကနိဿိတပိဋ္ဌိမံသဥဒရပဋလမံသာနိ နိဿာယ သံဝေလ္လိတွာ ဌပိတဟလိဒ္ဒိရတ္တဒုကူလပိလောတိကခဏ္ဍသဏ္ဌာနော. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတော. ဩကာသတော ထူလသရီရဿ သကလသရီရံ ဖရိတွာ ကိသဿ ဇင်္ဃာမံသာဒီနိ နိဿာယ ဌိတော, ယော သိနေဟသင်္ခါတောပိ ဟုတွာ ပရမဇေဂုစ္ဆတ္တာ န မတ္ထကတေလတ္ထံ န ဂဏ္ဍူသတေလတ္ထံ န ဒီပဇာလနတ္ထံ သင်္ဂယှတိ.

Kế đó, nên xác định về màu sắc của mỡ đặc ở giữa da và thịt trong thân rằng: “Nó có màu như nghệ đã được chẻ ra”. Về hình dáng, nó có hình dáng của nơi nó trú ngụ. Thật vậy, đối với người khỏe mạnh, thân hình mập mạp, nó tràn khắp giữa da và thịt, có hình dáng như một tấm vải thô nhuộm nghệ; đối với người thân hình gầy gò, nó nương vào thịt ở bắp chân, thịt ở đùi, thịt lưng tựa vào xương sống, thịt ở thành bụng, có hình dáng như một mảnh vải thô nhuộm nghệ được đặt cuộn lại. Về phương hướng, nó sinh khởi ở cả hai phương. Về vị trí, đối với người mập mạp, nó tràn khắp toàn thân; đối với người gầy, nó nương vào thịt ở bắp chân v.v... Nó, tuy cũng được gọi là chất nhờn, nhưng do bản chất cực kỳ đáng ghê tởm nên không được lấy dùng làm dầu thoa đầu, không làm dầu trị ghẻ lở, không làm dầu thắp đèn.

တတ္ထ ယထာ မံသပုဉ္ဇံ နိဿာယ ဌိတာ ဟလိဒ္ဒိရတ္တဒုကူလပိလောတိကာ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ မံသပုဉ္ဇံ နိဿာယ ဌိတာ’’တိ, နပိ မံသပုဉ္ဇော ဇာနာတိ ‘‘ဟလိဒ္ဒိရတ္တဒုကူလပိလောတိကာ မံ နိဿာယ ဌိတာ’’တိ; ဧဝမေဝ န မေဒေါ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သကလသရီရံ ဇင်္ဃာဒီသု ဝါ မံသံ နိဿာယ ဌိတော’’တိ, နပိ သကလသရီရံ ဇာနာတိ ဇင်္ဃာဒီသု ဝါ မံသံ ‘‘မေဒေါ မံ နိဿာယ ဌိတော’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော မေဒေါ ဟေဋ္ဌာ မံသေန, ဥပရိ စမ္မေန, သမန္တတော မေဒဘာဂေန [Pg.52] ပရိစ္ဆိန္နောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ မေဒံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đây, ví như tấm vải cũ nhuộm nghệ nương vào đống thịt không biết rằng: “Ta nương vào đống thịt”, và đống thịt cũng không biết rằng: “Tấm vải cũ nhuộm nghệ nương vào ta”; cũng thế ấy, mỡ không biết rằng: “Ta nương vào toàn thân hoặc vào thịt ở bắp chân v.v...”, và toàn thân hoặc thịt ở bắp chân v.v... cũng không biết rằng: “Mỡ nương vào ta”. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự quán xét... (v.v)... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân định, nên xác định rằng mỡ được giới hạn bởi thịt ở phía dưới, bởi da ở phía trên, và bởi phần mỡ ở xung quanh. Đây là sự phân định cùng loại của nó, còn sự phân định khác loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định mỡ từ phương diện màu sắc v.v...

တတော ပရံ သရီရေ အဿု ဝဏ္ဏတော ပသန္နတိလတေလဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော အက္ခိကူပကေသု ဌိတန္တိ. န စေတံ ပိတ္တကောသကေ ပိတ္တမိဝ အက္ခိကူပကေသု သဒါ သန္နိစိတံ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ, ကိန္တု ယဒါ သောမနဿဇာတာ သတ္တာ မဟာဟသိတံ ဟသန္တိ, ဒေါမနဿဇာတာ ရောဒန္တိ ပရိဒေဝန္တိ, တထာရူပံ ဝိသမာဟာရံ ဝါ ဟရန္တိ, ယဒါ စ တေသံ အက္ခီနိ ဓူမရဇပံသုကာဒီဟိ အဘိဟညန္တိ, တဒါ ဧတေဟိ သောမနဿဒေါမနဿဝိသမာဟာရာဒီဟိ သမုဋ္ဌဟိတွာ အဿု အက္ခိကူပကေသု ပူရေတွာ တိဋ္ဌတိ ပဂ္ဃရတိ စ. ‘‘အဿုပရိဂ္ဂဏှကေန စ ယောဂါဝစရေန အက္ခိကူပကေ ပူရေတွာ ဌိတဝသေနေဝ တံ မနသိကာတဗ္ဗ’’န္တိ ပုဗ္ဗာစရိယာ ဝဏ္ဏယန္တိ.

Kế đó, trong thân này, nên xác định nước mắt về màu sắc là có màu như dầu mè trong. Về hình dạng, có hình dạng của nơi nó chiếm chỗ. Về phương hướng, sanh ở phương trên. Về vị trí, nằm trong hốc mắt. Và nó không phải luôn luôn tụ lại trong hốc mắt như mật trong túi mật, nhưng khi chúng sinh có tâm hoan hỷ cười lớn, khi có tâm ưu phiền thì khóc lóc, than van, hoặc dùng các loại vật thực không thích hợp, và khi mắt của họ bị khói, bụi, cát v.v... làm cho khó chịu, khi ấy do sự hoan hỷ, ưu phiền, vật thực không thích hợp v.v... này sanh khởi lên, nước mắt làm đầy hốc mắt rồi đứng lại và chảy ra. Các vị cổ sư giải thích rằng: “Và hành giả đang nắm bắt đề mục nước mắt nên tác ý đến nó chỉ khi nó làm đầy hốc mắt và đứng lại”.

တတ္ထ ယထာ မတ္ထကစ္ဆိန္နတရုဏတာလဋ္ဌိကူပကေသု ဌိတံ ဥဒကံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ မတ္ထကစ္ဆိန္နတရုဏတာလဋ္ဌိကူပကေသု ဌိတ’’န္တိ, နပိ မတ္ထကစ္ဆိန္နတရုဏတာလဋ္ဌိကူပကာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေသု ဥဒကံ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န အဿု ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အက္ခိကူပကေသု ဌိတ’’န္တိ, နပိ အက္ခိကူပကာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေသု အဿု ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော အဿု အဿုဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ အဿုံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đây, ví như nước đọng trong các lỗ của hột thốt nốt non bị cắt cuống không biết rằng: “Ta đang đọng trong các lỗ của hột thốt nốt non bị cắt cuống”, và các lỗ của hột thốt nốt non bị cắt cuống cũng không biết rằng: “Nước đang đọng trong chúng ta”; cũng thế ấy, nước mắt không biết rằng: “Ta đang ở trong hốc mắt”, và hốc mắt cũng không biết rằng: “Nước mắt đang ở trong chúng ta”. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự quán xét... (v.v)... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân định, nên xác định rằng nước mắt được giới hạn bởi phần nước mắt. Đây là sự phân định cùng loại của nó, còn sự phân định khác loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định nước mắt từ phương diện màu sắc v.v...

တတော ပရံ သရီရေ ဝိလီနသိနေဟသင်္ခါတာ ဝသာ ဝဏ္ဏတော အာစာမေ အာသိတ္တတေလဝဏ္ဏာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနာ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတာ. ဩကာသတော ဟတ္ထတလဟတ္ထပိဋ္ဌိပါဒတလပါဒပိဋ္ဌိနာသာပုဋနလာဋအံသကူဋေသု ဌိတာတိ. န စေသာ ဧတေသု ဩကာသေသု သဒါ ဝိလီနာ ဧဝ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ, ကိန္တု ယဒါ အဂ္ဂိသန္တာပသူရိယသန္တာပဥတုဝိသဘာဂဓာတုဝိသဘာဂေဟိ တေ ပဒေသာ ဥသ္မာဇာတာ ဟောန္တိ, တဒါ တတ္ထ ဝိလီနာဝ ဟုတွာ ပသန္နသလိလာသု ဥဒကသောဏ္ဍိကာသု နီဟာရော ဝိယ သရတိ.

Kế đó, trong thân này, nên xác định dầu trong, được gọi là chất nhờn tan chảy, về màu sắc là có màu như dầu đổ vào nước cơm. Về hình dạng, có hình dạng của nơi nó chiếm chỗ. Về phương hướng, sanh ở hai phương. Về vị trí, nằm ở lòng bàn tay, mu bàn tay, lòng bàn chân, mu bàn chân, chóp mũi, trán, và đỉnh vai. Và nó không phải luôn luôn tan chảy ở những vị trí này, nhưng khi những vùng đó trở nên nóng do sức nóng của lửa, sức nóng của mặt trời, thời tiết bất thường, và các giới bất thường, khi ấy nó tan chảy ở đó và chảy ra như sương trên các hồ nước trong.

တတ္ထ [Pg.53] ယထာ ဥဒကသောဏ္ဍိယော အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဌိတော နီဟာရော န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဥဒကသောဏ္ဍိယော အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဌိတော’’တိ, နပိ ဥဒကသောဏ္ဍိယော ဇာနန္တိ ‘‘နီဟာရော အမှေ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဌိတော’’တိ; ဧဝမေဝ န ဝသာ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဟတ္ထတလာဒီနိ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဌိတာ’’တိ, နပိ ဟတ္ထတလာဒီနိ ဇာနန္တိ ‘‘ဝသာ အမှေ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဌိတာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဝသာ ဝသာဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတိဿာ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ဝသံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Ở đây, ví như sương bao phủ các hồ nước không biết rằng: “Ta đang bao phủ các hồ nước”, và các hồ nước cũng không biết rằng: “Sương đang bao phủ chúng ta”; cũng thế ấy, dầu trong không biết rằng: “Ta đang bao phủ lòng bàn tay v.v...”, và lòng bàn tay v.v... cũng không biết rằng: “Dầu trong đang bao phủ chúng ta”. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự quán xét... (v.v)... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân định, nên xác định rằng dầu trong được giới hạn bởi phần dầu trong. Đây là sự phân định cùng loại của nó, còn sự phân định khác loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định dầu trong từ phương diện màu sắc v.v...

တတော ပရံ သရီရေ မုခဿဗ္ဘန္တရေ ခေဠော ဝဏ္ဏတော သေတော ဖေဏဝဏ္ဏောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနောတိ, သမုဒ္ဒဖေဏသဏ္ဌာနောတိပိ ဧကေ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတော. ဩကာသတော ဥဘောဟိ ကပေါလပဿေဟိ ဩရောဟိတွာ ဇိဝှာယ ဌိတောတိ. န စေသော ဧတ္ထ သဒါ သန္နိစိတော ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ, ကိန္တု ယဒါ သတ္တာ တထာရူပံ အာဟာရံ ပဿန္တိ ဝါ သရန္တိ ဝါ, ဥဏှတိတ္တကဋုကလောဏမ္ဗိလာနံ ဝါ ကိဉ္စိ မုခေ ဌပေန္တိ. ယဒါ စ တေသံ ဟဒယံ အာဂိလာယတိ, ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ဝါ ဇိဂုစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဒါ ခေဠော ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဥဘောဟိ ကပေါလပဿေဟိ ဩရောဟိတွာ ဇိဝှာယ သဏ္ဌာတိ. အဂ္ဂဇိဝှာယ စေသ ခေဠော တနုကော ဟောတိ, မူလဇိဝှာယ ဗဟလော, မုခေ ပက္ခိတ္တဉ္စ ပုထုကံ ဝါ တဏ္ဍုလံ ဝါ အညံ ဝါ ကိဉ္စိ ခါဒနီယံ နဒိပုလိနေ ခတကူပသလိလမိဝ ပရိက္ခယမဂစ္ဆန္တောဝ သဒါ တေမနသမတ္ထော ဟောတိ.

Kế đó, trong thân này, nên xác định nước bọt ở bên trong miệng về màu sắc là màu trắng, có màu như bọt. Về hình dạng, có hình dạng của nơi nó chiếm chỗ; một số vị nói có hình dạng như bọt biển. Về phương hướng, sanh ở phương trên. Về vị trí, chảy xuống từ hai bên má và nằm trên lưỡi. Và nó không phải luôn luôn tụ lại ở đây, nhưng khi chúng sinh thấy hoặc nghĩ đến một loại vật thực nào đó, hoặc đặt một thứ gì nóng, đắng, cay, mặn, chua vào miệng. Và khi tim của họ mệt mỏi, hoặc sự ghê tởm sanh khởi vì một lý do nào đó, khi ấy nước bọt sanh khởi, chảy xuống từ hai bên má và đọng lại trên lưỡi. Nước bọt này ở đầu lưỡi thì loãng, ở cuống lưỡi thì đặc, và đối với cốm, gạo, hay bất kỳ vật thực nào khác được đặt vào miệng, nó luôn có khả năng làm ẩm ướt, giống như nước trong giếng đào trên bãi cát sông không bao giờ cạn.

တတ္ထ ယထာ နဒိပုလိနေ ခတကူပတလေ သဏ္ဌိတံ ဥဒကံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ကူပတလေ သဏ္ဌိတ’’န္တိ, နပိ ကူပတလံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဥဒကံ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န ခေဠော ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဥဘောဟိ ကပေါလပဿေဟိ ဩရောဟိတွာ ဇိဝှာတလေ သဏ္ဌိတော’’တိ, နပိ ဇိဝှာတလံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဥဘောဟိ ကပေါလပဿေဟိ ဩရောဟိတွာ ခေဠော သဏ္ဌိတော’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ခေဠော ခေဠဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ခေဠံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Trong đó, ví như nước nằm yên trong cái giếng đào trên bãi cát bờ sông không biết rằng: ‘Ta đang nằm yên trong lòng giếng’, và lòng giếng cũng không biết rằng: ‘Nước đang nằm trong ta’; cũng thế ấy, nước miếng không biết rằng: ‘Ta từ hai bên má chảy xuống, đang nằm yên trên mặt lưỡi’, và mặt lưỡi cũng không biết rằng: ‘Nước miếng từ hai bên má chảy xuống, đang nằm yên trên ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự thẩm sát... cho đến... không phải là một sinh linh. Về sự phân chia, vị ấy xác định rằng: ‘Nước miếng được phân chia theo phần nước miếng’. Đây là sự phân chia theo đồng loại của nó, còn sự phân chia theo dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, vị ấy xác định nước miếng về phương diện màu sắc v.v...

တတော [Pg.54] ပရံ သရီရေ သိင်္ဃာဏိကာ ဝဏ္ဏတော သေတာ တရုဏတာလမိဉ္ဇဝဏ္ဏာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနာ, သေဒေတွာ သေဒေတွာ နာသာပုဋေ နိရန္တရံ ပက္ခိတ္တဝေတ္တင်္ကုရသဏ္ဌာနာတိပိ ဧကေ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတာ. ဩကာသတော နာသာပုဋေ ပူရေတွာ ဌိတာတိ. န စေသာ ဧတ္ထ သဒါ သန္နိစိတာ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ, ကိန္တု သေယျထာပိ နာမ ပုရိသော ပဒုမိနိပတ္တေ ဒဓိံ ဗန္ဓိတွာ ဟေဋ္ဌာ ပဒုမိနိပတ္တံ ကဏ္ဋကေန ဝိဇ္ဈေယျ, အထ တေန ဆိဒ္ဒေန ဒဓိပိဏ္ဍံ ဂဠိတွာ ဗဟိ ပပတေယျ; ဧဝမေဝ ယဒါ သတ္တာ ရောဒန္တိ, ဝိသဘာဂါဟာရဥတုဝသေန ဝါ သဉ္ဇာတဓာတုက္ခောဘာ ဟောန္တိ, တဒါ အန္တောသီသတော ပူတိသေမှဘာဝံ အာပန္နံ မတ္ထလုင်္ဂံ ဂဠိတွာ တာလုမတ္ထကဝိဝရေန ဩတရိတွာ နာသာပုဋေ ပူရေတွာ တိဋ္ဌတိ.

Kế đó, (vị ấy xác định) nước mũi trong thân. Vị ấy xác định rằng: ‘Về màu sắc, nó có màu trắng, màu của lõi trái thốt nốt non’. Về hình dáng, nó có hình dáng của nơi nó trú ngụ; một số vị nói rằng nó có hình dáng như đọt mây được nhét liên tục vào trong lỗ mũi sau khi đã được hơ nóng. Về phương hướng, nó sanh ra ở phương trên. Về vị trí, nó nằm đầy trong các lỗ mũi. Và nó không phải luôn luôn tụ lại và nằm ở đây, nhưng ví như một người gói sữa đông trong lá sen rồi dùng gai đâm vào lá sen bên dưới, khi ấy khối sữa đông sẽ chảy qua lỗ thủng đó mà rơi ra ngoài; cũng thế ấy, khi chúng sanh khóc lóc, hoặc khi các đại bị xáo trộn do thức ăn và thời tiết không thích hợp, khi ấy óc não đã trở thành đàm thối từ bên trong đầu chảy xuống qua khe hở trên vòm miệng rồi nằm đầy trong các lỗ mũi.

တတ္ထ ယထာ သိပ္ပိကာယ ပက္ခိတ္တံ ပူတိဒဓိ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သိပ္ပိကာယ ဌိတ’’န္တိ, နပိ သိပ္ပိကာ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ပူတိကံ ဒဓိ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န သိင်္ဃာဏိကာ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ နာသာပုဋေသု ဌိတာ’’တိ, နပိ နာသာပုဋာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေသု သိင်္ဃာဏိကာ ဌိတာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော သိင်္ဃာဏိကာ သိင်္ဃာဏိကဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတိဿာ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ သိင်္ဃာဏိကံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Trong đó, ví như sữa đông thối được đựng trong vỏ sò không biết rằng: ‘Ta đang nằm trong vỏ sò’, và vỏ sò cũng không biết rằng: ‘Sữa đông thối đang nằm trong ta’; cũng thế ấy, nước mũi không biết rằng: ‘Ta đang nằm trong các lỗ mũi’, và các lỗ mũi cũng không biết rằng: ‘Nước mũi đang nằm trong chúng ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự thẩm sát... cho đến... không phải là một sinh linh. Về sự phân chia, vị ấy xác định rằng: ‘Nước mũi được phân chia theo phần nước mũi’. Đây là sự phân chia theo đồng loại của nó, còn sự phân chia theo dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, vị ấy xác định nước mũi về phương diện màu sắc v.v...

တတော ပရံ အန္တောသရီရေ လသိကာတိ သရီရသန္ဓီနံ အဗ္ဘန္တရေ ပိစ္ဆိလကုဏပံ. သာ ဝဏ္ဏတော ကဏိကာရနိယျာသဝဏ္ဏာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနာ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတာ. ဩကာသတော အဋ္ဌိသန္ဓီနံ အဗ္ဘဉ္ဇနကိစ္စံ သာဓယမာနာ အသီတိသတသန္ဓီနံ အဗ္ဘန္တရေ ဌိတာတိ. ယဿ စေသာ မန္ဒာ ဟောတိ, တဿ ဥဋ္ဌဟန္တဿ နိသီဒန္တဿ အဘိက္ကမန္တဿ ပဋိက္ကမန္တဿ သမိဉ္ဇန္တဿ ပသာရေန္တဿ အဋ္ဌိကာနိ ကဋကဋာယန္တိ, အစ္ဆရိကာသဒ္ဒံ ကရောန္တော ဝိယ ဝိစရတိ, ဧကယောဇနဒွိယောဇနမတ္တမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဂတဿ ဝါယောဓာတု ကုပ္ပတိ, ဂတ္တာနိ ဒုက္ခန္တိ ယဿ ပန စေသာ ဗဟုကာ ဟောတိ, တဿ ဥဋ္ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု န အဋ္ဌီနိ ကဋကဋာယန္တိ, ဒီဃမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဂတဿ န ဝါယောဓာတု ကုပ္ပတိ, န ဂတ္တာနိ ဒုက္ခန္တိ.

Kế đó, chất nhờn ở bên trong thân là một loại thây ma nhớt nháp ở bên trong các khớp xương của cơ thể. Vị ấy xác định rằng: ‘Về màu sắc, nó có màu của nhựa cây kaṇikāra’. Về hình dáng, nó có hình dáng của nơi nó trú ngụ. Về phương hướng, nó sanh ra ở hai phương. Về vị trí, nó nằm bên trong một trăm tám mươi khớp xương, làm công việc bôi trơn các khớp xương. Người nào có ít chất nhờn này, thì xương của người ấy kêu răng rắc khi đứng dậy, ngồi xuống, đi tới, đi lui, co vào, duỗi ra, kêu như tiếng búng ngón tay; khi đi một quãng đường chỉ bằng một hay hai do-tuần, phong đại bị kích động, các chi bị đau nhức. Còn người nào có nhiều chất nhờn này, thì xương của người ấy không kêu răng rắc khi đứng dậy, ngồi xuống v.v...; khi đi một quãng đường dài, phong đại không bị kích động, các chi không bị đau nhức.

တတ္ထ [Pg.55] ယထာ အဗ္ဘဉ္ဇနတေလံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အက္ခံ အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ ဌိတ’’န္တိ, နပိ အက္ခော ဇာနာတိ ‘‘မံ တေလံ အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န လသိကာ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အသီတိသတသန္ဓိယော အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ ဌိတာ’’တိ, နပိ အသီတိသတသန္ဓိယော ဇာနန္တိ ‘‘လသိကာ အမှေ အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ ဌိတာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော လသိကာ လသိကဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတိဿာ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ လသိကံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Trong đó, ví như dầu bôi trơn không biết rằng: ‘Ta đang nằm bôi trơn trục xe’, và trục xe cũng không biết rằng: ‘Dầu đang nằm bôi trơn ta’; cũng thế ấy, chất nhờn không biết rằng: ‘Ta đang nằm bôi trơn một trăm tám mươi khớp xương’, và một trăm tám mươi khớp xương cũng không biết rằng: ‘Chất nhờn đang nằm bôi trơn chúng ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự thẩm sát... cho đến... không phải là một sinh linh. Về sự phân chia, vị ấy xác định rằng: ‘Chất nhờn được phân chia theo phần chất nhờn’. Đây là sự phân chia theo đồng loại của nó, còn sự phân chia theo dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, vị ấy xác định chất nhờn về phương diện màu sắc v.v...

တတော ပရံ အန္တောသရီရေ မုတ္တံ ဝဏ္ဏတော မာသခါရောဒကဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဥဒကံ ပူရေတွာ အဓောမုခဌပိတဥဒကကုမ္ဘအန္တရဂတဥဒကသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဟေဋ္ဌိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော ဝတ္ထိဿဗ္ဘန္တရေ ဌိတန္တိ. ဝတ္ထိ နာမ ဝတ္ထိပုဋော ဝုစ္စတိ, ယတ္ထ သေယျထာပိ နာမ စန္ဒနိကာယ ပက္ခိတ္တေ အမုခေ ပေဠာဃဋေ စန္ဒနိကာရသော ပဝိသတိ, န စဿ ပဝိသနမဂ္ဂေါ ပညာယတိ; ဧဝမေဝ သရီရတော မုတ္တံ ပဝိသတိ, န စဿ ပဝိသနမဂ္ဂေါ ပညာယတိ နိက္ခမနမဂ္ဂေါ ဧဝ တု ပါကဋော ဟောတိ, ယမှိ စ မုတ္တဿ ဘရိတေ ‘‘ပဿာဝံ ကရောမာ’’တိ သတ္တာနံ အာယူဟနံ ဟောတိ. တတ္ထ ယထာ စန္ဒနိကာယ ပက္ခိတ္တေ အမုခေ ပေဠာဃဋေ ဌိတော စန္ဒနိကာရသော န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အမုခေ ပေဠာဃဋေ ဌိတော’’တိ, နပိ ပေဠာဃဋော ဇာနာတိ ‘‘မယိ စန္ဒနိကာရသော ဌိတော’’တိ; ဧဝမေဝ မုတ္တံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဝတ္ထိမှိ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ဝတ္ထိ ဇာနာတိ ‘‘မယိ မုတ္တံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဝတ္ထိအဗ္ဘန္တရေန စေဝ မုတ္တဘာဂေန စ ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ မုတ္တံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. ဧဝမယံ ဣမံ ဒွတ္တိံသာကာရံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ.

Kế đó, (vị ấy xác định) nước tiểu ở bên trong thân. Vị ấy xác định rằng: ‘Về màu sắc, nó có màu của nước tro đậu’. Về hình dáng, nó có hình dáng của nước chứa bên trong một bình nước được đặt úp xuống. Về phương hướng, nó sanh ra ở phương dưới. Về vị trí, nó nằm bên trong bọng đái. Bọng đái được gọi là túi chứa nước tiểu, nơi ấy, ví như nước cống rãnh đi vào một cái bình không miệng được đặt trong cống rãnh, và đường vào của nó không được thấy rõ; cũng thế ấy, nước tiểu từ cơ thể đi vào (bọng đái), và đường vào của nó không được thấy rõ; chỉ có đường ra là rõ ràng. Và khi nó đầy nước tiểu, chúng sanh có sự cố gắng: ‘Chúng ta hãy đi tiểu’. Trong đó, ví như nước cống rãnh nằm trong cái bình không miệng được đặt trong cống rãnh không biết rằng: ‘Ta đang nằm trong cái bình không miệng’, và cái bình cũng không biết rằng: ‘Nước cống rãnh đang nằm trong ta’; cũng thế ấy, nước tiểu không biết rằng: ‘Ta đang nằm trong bọng đái’, và bọng đái cũng không biết rằng: ‘Nước tiểu đang nằm trong ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự thẩm sát... cho đến... không phải là một sinh linh. Về sự phân chia, vị ấy xác định rằng: ‘Nó được phân chia bởi phần bên trong bọng đái và bởi phần nước tiểu’. Đây là sự phân chia theo đồng loại của nó, còn sự phân chia theo dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, vị ấy xác định nước tiểu về phương diện màu sắc v.v... Như vậy, vị hành giả này xác định ba mươi hai thể trược này về phương diện màu sắc v.v...

တဿေဝံ ဣမံ ဒွတ္တိံသာကာရံ ဝဏ္ဏာဒိဝသေန ဝဝတ္ထပေန္တဿ တံ တံ ဘာဝနာနုယောဂံ အာဂမ္မ ကေသာဒယော ပဂုဏာ ဟောန္တိ, ကောဋ္ဌာသဘာဝေန ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တတော ပဘုတိ သေယျထာပိ နာမ စက္ခုမတော ပုရိသဿ ဒွတ္တိံသဝဏ္ဏာနံ ပုပ္ဖာနံ ဧကသုတ္တဂန္ထိတံ မာလံ ဩလောကေန္တဿ သဗ္ဗပုပ္ဖာနိ အပုဗ္ဗာပရိယမိဝ ပါကဋာနိ ဟောန္တိ; ဧဝမေဝ ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ [Pg.56] ကေသာ’’တိ ဣမံ ကာယံ သတိယာ ဩလောကေန္တဿ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ အပုဗ္ဗာပရိယမိဝ ပါကဋာ ဟောန္တိ. ကေသေသု အာဝဇ္ဇိတေသု အသဏ္ဌဟမာနာဝ သတိ ယာဝ မုတ္တံ, တာဝ ပဝတ္တတိ. တတော ပဘုတိ တဿ အာဟိဏ္ဍန္တာ မနုဿတိရစ္ဆာနာဒယော စ သတ္တာကာရံ ဝိဇဟိတွာ ကောဋ္ဌာသရာသိဝသေနေဝ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, တေဟိ စ အဇ္ဈောဟရိယမာနံ ပါနဘောဇနာဒိ ကောဋ္ဌာသရာသိမှိ ပက္ခိပ္ပမာနမိဝ ဥပဋ္ဌာတီတိ.

Đối với vị hành giả ấy, người đang phân định ba mươi hai thể trược này theo cách về màu sắc v.v..., do nhờ sự chuyên tâm tu tập thiền định như thế như thế, các thể như tóc v.v... trở nên thuần thục, chúng hiện khởi với tính cách là một khối các thể phần. Kể từ đó, ví như đối với người có mắt đang nhìn một vòng hoa được kết bằng một sợi chỉ gồm các loài hoa có ba mươi hai màu sắc, tất cả các đóa hoa đều hiện ra rõ ràng dường như không có trước có sau; cũng vậy, đối với vị đang nhìn thân này bằng niệm với (sự tác ý) rằng: 'Có tóc trong thân này', tất cả các pháp ấy đều hiện ra rõ ràng dường như không có trước có sau. Khi hướng tâm đến tóc, niệm vốn không dừng lại, vận hành cho đến (thể phần) nước tiểu. Kể từ đó, đối với vị ấy, những chúng sanh như loài người, loài bàng sanh v.v... đang đi lại, sau khi từ bỏ tướng trạng là chúng sanh, hiện khởi chỉ thuần theo cách là một khối các thể phần, và các thứ như thức uống, vật thực v.v... đang được các chúng sanh ấy nuốt vào, hiện khởi dường như đang được bỏ vào trong khối các thể phần.

ဧတ္ထာဟ ‘‘အထာနေန တတော ပရံ ကိံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ? ဝုစ္စတေ – တဒေဝ နိမိတ္တံ အာသေဝိတဗ္ဗံ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဗဟုလီကာတဗ္ဗံ သုဝဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗံ. ကထံ ပနာယံ တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သုဝဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတီတိ? အယဉှိ တံ ကေသာဒီနံ ကောဋ္ဌာသဘာဝေန ဥပဋ္ဌာနနိမိတ္တံ အာသေဝတိ, သတိယာ အလ္လိယတိ ဘဇတိ ဥပဂစ္ဆတိ, သတိဂဗ္ဘံ ဂဏှာပေတိ. တတ္ထ လဒ္ဓံ ဝါ သတိံ ဝဍ္ဎေန္တော တံ ဘာဝေတီတိ ဝုစ္စတိ. ဗဟုလီကရောတီတိ ပုနပ္ပုနံ သတိသမ္ပယုတ္တံ ဝိတက္ကဝိစာရဗ္ဘာဟတံ ကရောတိ. သုဝဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတီတိ ယထာ သုဋ္ဌု ဝဝတ္ထိတံ ဟောတိ, န ပုန အန္တရဓာနံ ဂစ္ဆတိ, တထာ တံ သတိယာ ဝဝတ္ထပေတိ, ဥပဓာရေတိ ဥပနိဗန္ဓတိ.

Ở đây, có người hỏi: 'Vậy, sau đó, vị này phải làm gì?' Được trả lời rằng: Chính tướng ấy cần được thực hành, cần được tu tập, cần được làm cho sung mãn, cần được phân định một cách khéo léo. Nhưng làm thế nào vị này thực hành, tu tập, làm cho sung mãn, phân định một cách khéo léo tướng ấy? Vị này thực hành tướng hiện khởi ấy với tính cách là một khối các thể phần của tóc v.v..., (nghĩa là) vị ấy bám sát, gần gũi, đi đến bằng niệm, làm cho nắm giữ được thai tạng của niệm. Trong đó, trong khi làm tăng trưởng niệm đã đắc được, vị ấy được gọi là tu tập tướng ấy. (Nói rằng) làm cho sung mãn là vị ấy thực hiện sự tác động của tầm và tứ tương ưng với niệm một cách lặp đi lặp lại. (Nói rằng) phân định một cách khéo léo là để cho nó được phân định một cách tốt đẹp, không biến mất trở lại, vị ấy phân định, ghi nhớ, ràng buộc nó bằng niệm như vậy.

အထ ဝါ ယံ ပုဗ္ဗေ အနုပုဗ္ဗတော, နာတိသီဃတော, နာတိသဏိကတော, ဝိက္ခေပပ္ပဟာနတော, ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနတော, အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနတော, လက္ခဏတော, တယော စ သုတ္တန္တာတိ ဧဝံ ဒသဝိဓံ မနသိကာရကောသလ္လံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အနုပုဗ္ဗတော မနသိကရောန္တော အာသေဝတိ, နာတိသီဃတော နာတိသဏိကတော စ မနသိကရောန္တော ဘာဝေတိ, ဝိက္ခေပပ္ပဟာနတော မနသိကရောန္တော ဗဟုလီ ကရောတိ, ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနာဒိတော မနသိကရောန္တော သုဝဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

Hoặc là, sự khéo léo trong tác ý có mười loại đã được nói trước đây, như vầy: theo thứ tự, không quá nhanh, không quá chậm, do từ bỏ sự phóng dật, do vượt qua chế định, do buông bỏ theo thứ tự, theo đặc tính, và ba kinh. Trong đó, cần phải hiểu rằng: trong khi tác ý theo thứ tự, vị ấy thực hành; trong khi tác ý không quá nhanh và không quá chậm, vị ấy tu tập; trong khi tác ý do từ bỏ sự phóng dật, vị ấy làm cho sung mãn; trong khi tác ý do vượt qua chế định v.v..., vị ấy phân định một cách khéo léo.

ဧတ္ထာဟ ‘‘ကထံ ပနာယံ အနုပုဗ္ဗာဒိဝသေန ဧတေ ဓမ္မေ မနသိ ကရောတီ’’တိ? ဝုစ္စတေ – အယဉှိ ကေသေ မနသိ ကရိတွာ တဒနန္တရံ လောမေ မနသိ ကရောတိ, န နခေ. တထာ လောမေ မနသိ ကရိတွာ တဒနန္တရံ နခေ မနသိ ကရောတိ, န ဒန္တေ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ကသ္မာ? ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ဟိ မနသိကရောန္တော သေယျထာပိ နာမ အကုသလော ပုရိသော ဒွတ္တိံသပဒံ နိဿေဏိံ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ အာရောဟန္တော ကိလန္တကာယော တတော နိဿေဏိတော [Pg.57] ပပတတိ, န အာရောဟနံ သမ္ပာဒေတိ; ဧဝမေဝ ဘာဝနာသမ္ပတ္တိဝသေန အဓိဂန္တဗ္ဗဿ အဿာဒဿ အနဓိဂမနတော ကိလန္တစိတ္တော ဒွတ္တိံသာကာရဘာဝနာတော ပပတတိ, န ဘာဝနံ သမ္ပာဒေတီတိ.

Ở đây, có người hỏi: 'Nhưng làm thế nào vị này tác ý các pháp ấy theo cách tuần tự v.v...?' Được trả lời rằng: Vị này, sau khi tác ý đến tóc, ngay sau đó tác ý đến lông, chứ không (tác ý) đến móng. Tương tự, sau khi tác ý đến lông, ngay sau đó tác ý đến móng, chứ không (tác ý) đến răng. Phương pháp này (áp dụng) ở tất cả mọi nơi. Tại sao? Bởi vì người tác ý không theo thứ tự, ví như một người không khéo léo, trong khi leo lên một cái thang có ba mươi hai bậc không theo thứ tự, thân thể mệt mỏi, bị rơi xuống từ cái thang đó, không hoàn thành được việc leo lên; cũng vậy, do không đạt được sự an lạc cần phải chứng ngộ bằng sự thành tựu của thiền định, tâm bị mệt mỏi, bị rơi ra khỏi pháp tu tập ba mươi hai thể trược, không hoàn thành được việc tu tập.

အနုပုဗ္ဗတော မနသိကရောန္တောပိ စ ကေသာ လောမာတိ နာတိသီဃတောပိ မနသိ ကရောတိ. အတိသီဃတော ဟိ မနသိကရောန္တော သေယျထာပိ နာမ အဒ္ဓါနံ ဂစ္ဆန္တော ပုရိသော သမဝိသမရုက္ခထလနိန္နဒွေဓာပထာဒီနိ မဂ္ဂနိမိတ္တာနိ ဥပလက္ခေတုံ န သက္ကောတိ, တတော န မဂ္ဂကုသလော ဟောတိ, အဒ္ဓါနဉ္စ ပရိက္ခယံ နေတိ; ဧဝမေဝ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒီနိ ဒွတ္တိံသာကာရနိမိတ္တာနိ ဥပလက္ခေတုံ န သက္ကောတိ, တတော န ဒွတ္တိံသာကာရေ ကုသလော ဟောတိ, ကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ ပရိက္ခယံ နေတိ.

Và ngay cả khi tác ý theo thứ tự 'tóc, lông', vị ấy cũng tác ý không quá nhanh. Bởi vì người tác ý quá nhanh, ví như một người đang đi trên một đoạn đường dài không thể nhận biết được các dấu hiệu của con đường như chỗ bằng phẳng, chỗ gồ ghề, cây cối, vùng đất cao, vùng đất thấp, ngã ba đường v.v..., do đó không trở nên khéo léo về đường đi, và làm cho đoạn đường bị hao tổn; cũng vậy, vị ấy không thể nhận biết được các tướng của ba mươi hai thể trược như màu sắc, hình dáng v.v..., do đó không trở nên khéo léo về ba mươi hai thể trược, và làm cho đề mục thiền bị hao tổn.

ယထာ စ နာတိသီဃတော, ဧဝံ နာတိသဏိကတောပိ မနသိ ကရောတိ. အတိသဏိကတော ဟိ မနသိကရောန္တော သေယျထာပိ နာမ ပုရိသော အဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပန္နော အန္တရာမဂ္ဂေ ရုက္ခပဗ္ဗတတဠာကာဒီသု ဝိလမ္ဗမာနော ဣစ္ဆိတပ္ပဒေသံ အပါပုဏန္တော အန္တရာမဂ္ဂေယေဝ သီဟဗျဂ္ဃာဒီဟိ အနယဗျသနံ ပါပုဏာတိ; ဧဝမေဝ ဒွတ္တိံသာကာရဘာဝနာသမ္ပဒံ အပါပုဏန္တော ဘာဝနာဝိစ္ဆေဒေန အန္တရာယေဝ ကာမဝိတက္ကာဒီဟိ အနယဗျသနံ ပါပုဏာတိ.

Và cũng như không quá nhanh, cũng vậy, vị ấy tác ý không quá chậm. Bởi vì người tác ý quá chậm, ví như một người đã đi vào con đường dài, bị trì hoãn giữa đường bởi cây cối, núi non, hồ nước v.v..., không đến được nơi mong muốn, gặp phải tai họa bất hạnh bởi sư tử, cọp v.v... ngay giữa đường; cũng vậy, vị ấy không đạt được sự thành tựu của pháp tu tập ba mươi hai thể trược, do sự gián đoạn của việc tu tập, gặp phải tai họa bất hạnh bởi các dục tầm v.v... ngay giữa chừng.

နာတိသဏိကတော မနသိကရောန္တောပိ စ ဝိက္ခေပပ္ပဟာနတောပိ မနသိ ကရောတိ. ဝိက္ခေပပ္ပဟာနတော နာမ ယထာ အညေသု နဝကမ္မာဒီသု စိတ္တံ န ဝိက္ခိပတိ, တထာ မနသိ ကရောတိ. ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခေပမာနစိတ္တော ဟိ ကေသာဒီသွေဝ အသမာဟိတစေတောဝိတက္ကော ဘာဝနာသမ္ပဒံ အပါပုဏိတွာ အန္တရာဝ အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇတိ တက္ကသိလာဂမနေ ဗောဓိသတ္တဿ သဟာယကာ ဝိယ. အဝိက္ခိပမာနစိတ္တော ပန ကေသာဒီသွေဝ သမာဟိတစေတောဝိတက္ကော ဘာဝနာသမ္ပဒံ ပါပုဏာတိ ဗောဓိသတ္တော ဝိယ တက္ကသိလရဇ္ဇသမ္ပဒန္တိ. တဿေဝံ ဝိက္ခေပပ္ပဟာနတော မနသိကရောတော အဓိကာရစရိယာဓိမုတ္တီနံ ဝသေန တေ ဓမ္မာ အသုဘတော ဝါ ဝဏ္ဏတော ဝါ သုညတော ဝါ ဥပဋ္ဌဟန္တိ.

Và ngay cả khi tác ý không quá chậm, vị ấy cũng tác ý bằng cách từ bỏ sự phóng dật. Từ bỏ sự phóng dật có nghĩa là tác ý theo cách mà tâm không bị phân tán vào những việc khác như công việc mới v.v... Bởi vì người có tâm bị phân tán ra bên ngoài, có tư duy và tâm không định tĩnh chỉ trong các thể phần như tóc v.v..., không đạt được sự thành tựu của thiền định, sẽ gặp phải tai họa bất hạnh giữa chừng, giống như những người bạn đồng hành của vị Bồ-tát trên đường đến Takkasilā. Nhưng người có tâm không bị phân tán, có tư duy và tâm định tĩnh chỉ trong các thể phần như tóc v.v..., sẽ đạt được sự thành tựu của thiền định, giống như vị Bồ-tát đã đạt được sự thành tựu của vương quốc Takkasilā. Đối với vị ấy, người tác ý bằng cách từ bỏ sự phóng dật như vậy, tùy theo quyền năng, hạnh nguyện và thiên hướng, các pháp ấy hiện khởi hoặc là theo khía cạnh bất tịnh, hoặc là theo khía cạnh màu sắc, hoặc là theo khía cạnh tánh không.

အထ ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနတော တေ ဓမ္မေ မနသိ ကရောတိ. ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနတောတိ ကေသာ လောမာတိ ဧဝမာဒိဝေါဟာရံ သမတိက္ကမိတွာ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ယထူပဋ္ဌိတာနံ အသုဘာဒီနံယေဝ ဝသေန မနသိ ကရောတိ. ကထံ[Pg.58]? ယထာ အရညနိဝါသူပဂတာ မနုဿာ အပရိစိတဘူမိဘာဂတ္တာ ဥဒကဋ္ဌာနသဉ္ဇာနနတ္ထံ သာခါဘင်္ဂါဒိနိမိတ္တံ ကတွာ တဒနုသာရေန ဂန္တွာ ဥဒကံ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, ယဒါ ပန ပရိစိတဘူမိဘာဂါ ဟောန္တိ, အထ တံ နိမိတ္တံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အမနသိကတွာဝ ဥဒကဋ္ဌာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, ဧဝမေဝါယံ ကေသာ လောမာတိအာဒိနာ တံတံဝေါဟာရဿ ဝသေန ပဌမံ တေ ဓမ္မေ မနသာကာသိ, တေသု ဓမ္မေသု အသုဘာဒီနံ အညတရဝသေန ဥပဋ္ဌဟန္တေသု တံ ဝေါဟာရံ သမတိက္ကမိတွာ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အသုဘာဒိတောဝ မနသိ ကရောတိ.

Bấy giờ, vị ấy tác ý đến các pháp ấy bằng cách vượt qua chế định. Vượt qua chế định có nghĩa là: Vượt qua và từ bỏ cách gọi tên như là ‘tóc, lông,’ v.v..., vị ấy tác ý theo cách của các pháp bất tịnh v.v... đúng như chúng hiện khởi. Như thế nào? Ví như những người sống trong rừng, do không quen thuộc địa thế, để biết được chỗ lấy nước, họ làm dấu hiệu bằng cách bẻ cành cây v.v..., rồi đi theo dấu hiệu đó mà lấy nước dùng. Nhưng khi họ đã quen thuộc địa thế, bấy giờ họ từ bỏ dấu hiệu ấy, không cần tác ý đến nữa, mà đi thẳng đến chỗ lấy nước và lấy nước dùng. Cũng vậy, vị này lúc đầu đã tác ý đến các pháp ấy bằng tâm theo cách gọi tên từng pháp một như ‘tóc, lông,’ v.v... Khi các pháp ấy hiện khởi theo một trong các khía cạnh bất tịnh v.v..., vị ấy vượt qua và từ bỏ cách gọi tên đó, mà chỉ tác ý theo khía cạnh bất tịnh v.v... mà thôi.

ဧတ္ထာဟ ‘‘ကထံ ပနဿ ဧတေ ဓမ္မာ အသုဘာဒိတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ကထံ ဝဏ္ဏတော, ကထံ သုညတော ဝါ, ကထဉ္စာယမေတေ အသုဘတော မနသိ ကရောတိ, ကထံ ဝဏ္ဏတော, ကထံ သုညတော ဝါ’’တိ? ကေသာ တာဝဿ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဂန္ဓာသယောကာသဝသေန ပဉ္စဓာ အသုဘတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ပဉ္စဓာ ဧဝ အယမေတေ အသုဘတော မနသိ ကရောတိ. သေယျထိဒံ – ကေသာ နာမေတေ ဝဏ္ဏတော အသုဘာ ပရမပ္ပဋိကူလဇေဂုစ္ဆာ. တထာ ဟိ မနုဿာ ဒိဝါ ပါနဘောဇနေ ပတိတံ ကေသဝဏ္ဏံ ဝါကံ ဝါ သုတ္တံ ဝါ ဒိသွာ ကေသသညာယ မနောရမမ္ပိ ပါနဘောဇနံ ဆဍ္ဍေန္တိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆန္တိ ဝါ. သဏ္ဌာနတောပိ အသုဘာ. တထာ ဟိ ရတ္တိံ ပါနဘောဇနေ ပတိတံ ကေသသဏ္ဌာနံ ဝါကံ ဝါ သုတ္တံ ဝါ ဖုသိတွာ ကေသသညာယ မနောရမမ္ပိ ပါနဘောဇနံ ဆဍ္ဍေန္တိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆန္တိ ဝါ. ဂန္ဓတောပိ အသုဘာ. တထာ ဟိ တေလမက္ခနပုပ္ဖဓူမာဒိသင်္ခါရေဟိ ဝိရဟိတာနံ ကေသာနံ ဂန္ဓော ပရမဇေဂုစ္ဆော ဟောတိ, အဂ္ဂီသု ပက္ခိတ္တဿ ကေသဿ ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ သတ္တာ နာသိကံ ပိဓေန္တိ, မုခမ္ပိ ဝိကုဇ္ဇေန္တိ. အာသယတောပိ အသုဘာ. တထာ ဟိ နာနာဝိဓေန မနုဿာသုစိနိဿန္ဒေန သင်္ကာရဋ္ဌာနေ တဏ္ဍုလေယျကာဒီနိ ဝိယ ပိတ္တသေမှပုဗ္ဗလောဟိတနိဿန္ဒေန တေ အာစိတာ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ ဂမိတာတိ. ဩကာသတောပိ အသုဘာ. တထာ ဟိ သင်္ကာရဋ္ဌာနေ ဝိယ တဏ္ဍုလေယျကာဒီနိ ပရမဇေဂုစ္ဆေ လောမာဒိဧကတိံသကုဏပရာသိမတ္ထကေ မနုဿာနံ သီသပလိဝေဌကေ အလ္လစမ္မေ ဇာတာတိ. ဧသ နယော လောမာဒီသု. ဧဝံ တာဝ အယမေတေ ဓမ္မေ အသုဘတော ဥပဋ္ဌဟန္တေ အသုဘတော မနသိ ကရောတိ.

Ở đây, có người hỏi: “Nhưng làm thế nào các pháp ấy hiện khởi đến vị ấy theo khía cạnh bất tịnh, theo khía cạnh màu sắc, hay theo khía cạnh tánh không? Và làm thế nào vị ấy tác ý đến chúng theo khía cạnh bất tịnh, theo khía cạnh màu sắc, hay theo khía cạnh tánh không?” Trước hết, tóc hiện khởi đến vị ấy là bất tịnh theo năm cách: về màu sắc, hình dạng, mùi, nơi sanh, và vị trí. Và vị ấy tác ý đến chúng là bất tịnh cũng theo năm cách ấy. Cụ thể là: Tóc này, về màu sắc, là bất tịnh, đáng ghê tởm và kinh tởm tột cùng. Thật vậy, ban ngày, khi thấy một sợi vỏ cây hay sợi chỉ có màu giống tóc rơi vào đồ ăn thức uống, người ta vì tưởng là tóc mà vứt bỏ hoặc ghê tởm cả đồ ăn thức uống dù là ngon lành. Về hình dạng cũng bất tịnh. Thật vậy, ban đêm, khi chạm phải một sợi vỏ cây hay sợi chỉ có hình dạng giống tóc rơi vào đồ ăn thức uống, người ta vì tưởng là tóc mà vứt bỏ hoặc ghê tởm cả đồ ăn thức uống dù là ngon lành. Về mùi cũng bất tịnh. Thật vậy, mùi của tóc không được tô điểm bằng dầu, hoa, hương liệu v.v... thì rất đáng kinh tởm; khi ngửi mùi tóc bị đốt trong lửa, chúng sanh bịt mũi và nhăn mặt. Về nơi sanh cũng bất tịnh. Thật vậy, chúng được nuôi dưỡng để tăng trưởng, phát triển, và lan rộng bởi các chất tiết bất tịnh khác nhau của con người, như mật, đàm, mủ, và máu, giống như các loại rau dền mọc trên đống rác từ các chất thải bất tịnh của con người. Về vị trí cũng bất tịnh. Thật vậy, chúng mọc trên lớp da ẩm ướt bao quanh đầu người, trên đỉnh của khối ba mươi mốt tử thi bao gồm lông v.v..., một nơi vô cùng đáng ghê tởm, giống như các loại rau dền trên đống rác. Phương pháp này cũng áp dụng cho lông v.v... Như vậy, trước hết, vị ấy tác ý đến các pháp này theo khía cạnh bất tịnh khi chúng hiện khởi theo khía cạnh bất tịnh.

ယဒိ ပနဿ ဝဏ္ဏတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, အထ ကေသာ နီလကသိဏဝသေန ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တထာ လောမာ ဒန္တာ ဩဒါတကသိဏဝသေနာတိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ[Pg.59]. တံတံကသိဏဝသေနေဝ အယမေတေ မနသိ ကရောတိ, ဧဝံ ဝဏ္ဏတော ဥပဋ္ဌဟန္တေ ဝဏ္ဏတော မနသိ ကရောတိ. ယဒိ ပနဿ သုညတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, အထ ကေသာ ဃနဝိနိဗ္ဘောဂဝဝတ္ထာနေန ဩဇဋ္ဌမကသမူဟဝသေန ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တထာ လောမာဒယော, ယထာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. အယမေတေ တထေဝ မနသိ ကရောတိ. ဧဝံ သုညတော ဥပဋ္ဌဟန္တေ သုညတော မနသိ ကရောတိ.

Nhưng nếu chúng hiện khởi đến vị ấy theo khía cạnh màu sắc, thì tóc hiện khởi theo cách của biến xứ xanh (nīla-kasiṇa). Tương tự, lông cũng vậy, còn răng thì theo cách của biến xứ trắng (odāta-kasiṇa). Phương pháp này áp dụng cho tất cả. Vị ấy tác ý đến chúng theo cách của từng biến xứ tương ứng. Như vậy, vị ấy tác ý theo khía cạnh màu sắc khi chúng hiện khởi theo khía cạnh màu sắc. Nhưng nếu chúng hiện khởi đến vị ấy theo khía cạnh tánh không, thì tóc hiện khởi theo cách của một tập hợp có tám yếu tố với vật thực là thứ tám, qua việc xác định sự phân giải của khối đặc. Tương tự đối với lông v.v..., chúng hiện khởi như thế nào, vị ấy tác ý đến chúng đúng như vậy. Như vậy, vị ấy tác ý theo khía cạnh tánh không khi chúng hiện khởi theo khía cạnh tánh không.

ဧဝံ မနသိကရောန္တော အယမေတေ ဓမ္မေ အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနတော မနသိ ကရောတိ. အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနတောတိ အသုဘာဒီနံ အညတရဝသေန ဥပဋ္ဌိတေ ကေသေ မုဉ္စိတွာ လောမေ မနသိကရောန္တော သေယျထာပိ နာမ ဇလူကာ နင်္ဂုဋ္ဌေန ဂဟိတပ္ပဒေသေ သာပေက္ခာဝ ဟုတွာ တုဏ္ဍေန အညံ ပဒေသံ ဂဏှာတိ, ဂဟိတေ စ တသ္မိံ ဣတရံ မုဉ္စတိ, ဧဝမေဝ ကေသေသု သာပေက္ခောဝ ဟုတွာ လောမေ မနသိ ကရောတိ, လောမေသု စ ပတိဋ္ဌိတေ မနသိကာရေ ကေသေ မုဉ္စတိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ဧဝံ ဟိဿ အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနတော မနသိကရောတော အသုဘာဒီသု အညတရဝသေန တေ ဓမ္မာ ဥပဋ္ဌဟန္တာ အနဝသေသတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ပါကဋတရူပဋ္ဌာနာ စ ဟောန္တိ.

Khi tác ý như vậy, vị ấy tác ý đến các pháp này bằng cách buông bỏ tuần tự. Buông bỏ tuần tự có nghĩa là: khi tác ý đến lông sau khi đã buông bỏ tóc, vốn đã hiện khởi theo một trong các khía cạnh bất tịnh v.v..., giống như con đỉa, trong khi vẫn còn bám vào chỗ đã bám bằng đuôi, nó dùng miệng để bám vào một chỗ khác, và chỉ khi đã bám chắc vào chỗ mới, nó mới nhả chỗ cũ ra. Cũng vậy, trong khi vẫn còn quyến luyến với tóc, vị ấy tác ý đến lông, và khi sự tác ý đã được thiết lập vững chắc trên lông, vị ấy mới buông bỏ tóc. Phương pháp này áp dụng cho tất cả. Thật vậy, khi vị ấy tác ý bằng cách buông bỏ tuần tự như vậy, các pháp ấy, hiện khởi theo một trong các khía cạnh bất tịnh v.v..., sẽ hiện khởi một cách không còn sót lại và sự hiện khởi trở nên rõ ràng hơn.

အထ ယဿ တေ ဓမ္မာ အသုဘတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ပါကဋတရူပဋ္ဌာနာ စ ဟောန္တိ, တဿ သေယျထာပိ နာမ မက္ကဋော ဒွတ္တိံသတာလကေ တာလဝနေ ဗျာဓေန ပရိပါတိယမာနော ဧကရုက္ခေပိ အသဏ္ဌဟန္တော ပရိဓာဝိတွာ ယဒါ နိဝတ္တော ဟောတိ ကိလန္တော, အထ ဧကမေဝ ဃနတာလပဏ္ဏပရိဝေဌိတံ တာလသုစိံ နိဿာယ တိဋ္ဌတိ; ဧဝမေဝ စိတ္တမက္ကဋော ဒွတ္တိံသကောဋ္ဌာသကေ ဣမသ္မိံ ကာယေ တေနေဝ ယောဂိနာ ပရိပါတိယမာနော ဧကကောဋ္ဌာသကေပိ အသဏ္ဌဟန္တော ပရိဓာဝိတွာ ယဒါ အနေကာရမ္မဏဝိဓာဝနေ အဘိလာသာဘာဝေန နိဝတ္တော ဟောတိ ကိလန္တော. အထ ယွာဿ ကေသာဒီသု ဓမ္မော ပဂုဏတရော စရိတာနုရူပတရော ဝါ, ယတ္ထ ဝါ ပုဗ္ဗေ ကတာဓိကာရော ဟောတိ, တံ နိဿာယ ဥပစာရဝသေန တိဋ္ဌတိ. အထ တမေဝ နိမိတ္တံ ပုနပ္ပုနံ တက္ကာဟတံ ဝိတက္ကာဟတံ ကရိတွာ ယထာက္ကမံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပ္ပာဒေတိ, တတ္ထ ပတိဋ္ဌာယ ဝိပဿနမာရဘိတွာ အရိယဘူမိံ ပါပုဏာတိ.

Bấy giờ, đối với vị nào mà các pháp ấy hiện khởi theo khía cạnh bất tịnh và sự hiện khởi trở nên rõ ràng hơn, thì cũng giống như một con khỉ trong một rừng cọ có ba mươi hai cây, bị người thợ săn đuổi theo, nó chạy nhảy lung tung không đứng yên trên một cây nào, và khi đã mệt mỏi, nó dừng lại, nương vào một búp cọ duy nhất được bao bọc bởi những lá cọ dày đặc mà đứng yên. Cũng vậy, con khỉ tâm, bị chính vị hành giả ấy đuổi theo trong thân này gồm ba mươi hai thể trược, nó chạy nhảy lung tung không đứng yên trên một thể trược nào, và khi đã mệt mỏi, nó dừng lại do không còn ham muốn chạy theo nhiều đối tượng. Bấy giờ, trong số các pháp như tóc v.v..., pháp nào vị ấy đã thuần thục hơn, hoặc phù hợp với tánh của mình hơn, hoặc là nơi vị ấy đã có sự tu tập trong quá khứ, tâm nương vào pháp ấy mà an trú bằng cận định. Bấy giờ, sau khi đã tầm và tứ trên chính tướng ấy nhiều lần, vị ấy tuần tự chứng đắc sơ thiền. An trú trong đó, vị ấy bắt đầu tu tập minh sát và đạt đến Thánh địa.

ယဿ ပန တေ ဓမ္မာ ဝဏ္ဏတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, တဿာပိ သေယျထာပိ နာမ မက္ကဋော…ပေ… အထ ယွာဿ ကေသာဒီသု ဓမ္မော ပဂုဏတရော စရိတာနုရူပတရော [Pg.60] ဝါ, ယတ္ထ ဝါ ပုဗ္ဗေ ကတာဓိကာရော ဟောတိ, တံ နိဿာယ ဥပစာရဝသေန တိဋ္ဌတိ. အထ တမေဝ နိမိတ္တံ ပုနပ္ပုနံ တက္ကာဟတံ ဝိတက္ကာဟတံ ကရိတွာ ယထာက္ကမံ နီလကသိဏဝသေန ပီတကသိဏဝသေန ဝါ ပဉ္စပိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ ဥပ္ပာဒေတိ, တေသဉ္စ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ပတိဋ္ဌာယ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ အရိယဘူမိံ ပါပုဏာတိ.

Còn đối với người nào mà các pháp ấy hiện khởi về phương diện màu sắc, đối với người ấy cũng vậy, ví như con khỉ... (vân vân)... Bấy giờ, trong số các pháp như tóc v.v..., pháp nào đã được thực hành thuần thục hơn, hoặc phù hợp với tánh hạnh hơn, hoặc ở nơi nào đã có sự tích lũy từ trước, vị ấy nương vào đó mà an trú bằng sức mạnh của cận hành. Bấy giờ, sau khi làm cho chính đề mục ấy được tác động bởi tầm, tác động bởi tứ lặp đi lặp lại, vị ấy tuần tự phát sinh cả năm thiền sắc giới bằng sức mạnh của biến xứ xanh hoặc bằng sức mạnh của biến xứ vàng. Và sau khi an trú trong bất kỳ thiền nào trong số các thiền ấy, vị ấy khởi sự tu tập minh sát và đạt đến Thánh địa.

ယဿ ပန တေ ဓမ္မာ သုညတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, သော လက္ခဏတော မနသိ ကရောတိ, လက္ခဏတော မနသိကရောန္တော တတ္ထ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနဝသေန ဥပစာရဇ္ဈာနံ ပါပုဏာတိ. အထ မနသိကရောန္တော တေ ဓမ္မေ အနိစ္စဒုက္ခာနတ္တသုတ္တတ္တယဝသေန မနသိ ကရောတိ. အယမဿ ဝိပဿနာနယော. သော ဣမံ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ ယထာက္ကမဉ္စ ပဋိပဇ္ဇိတွာ အရိယဘူမိံ ပါပုဏာတီတိ.

Còn đối với người nào mà các pháp ấy hiện khởi về phương diện tánh không, vị ấy tác ý về phương diện đặc tính. Khi tác ý về phương diện đặc tính, vị ấy đạt đến cận hành thiền bằng sức mạnh của sự xác định tứ đại ở nơi ấy. Bấy giờ, trong khi tác ý, vị ấy tác ý các pháp ấy bằng phương pháp của ba kinh về vô thường, khổ, vô ngã. Đây là phương pháp minh sát của vị ấy. Vị ấy, sau khi khởi sự tu tập minh sát này và thực hành theo tuần tự, đạt đến Thánh địa.

ဧတ္တာဝတာ စ ယံ ဝုတ္တံ – ‘‘ကထံ ပနာယံ အနုပုဗ္ဗာဒိဝသေန ဧတေ ဓမ္မေ မနသိ ကရောတီ’’တိ, တံ ဗျာကတံ ဟောတိ. ယဉ္စာပိ ဝုတ္တံ – ‘‘ဘာဝနာဝသေန ပနဿ ဧဝံ ဝဏ္ဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ, တဿတ္ထော ပကာသိတော ဟောတီတိ.

Với chừng ấy, lời đã được nói rằng: 'Làm thế nào vị này tác ý các pháp ấy bằng phương pháp tuần tự v.v...?' đã được giải thích. Và lời đã được nói rằng: 'Nên biết sự giải thích về vị này bằng sức mạnh của sự tu tập như vậy' cũng đã được làm sáng tỏ ý nghĩa.

ပကိဏ္ဏကနယော

Phương pháp tạp loại

ဣဒါနိ ဣမသ္မိံယေဝ ဒွတ္တိံသာကာရေ ဝဏ္ဏနာပရိစယပါဋဝတ္ထံ အယံ ပကိဏ္ဏကနယော ဝေဒိတဗ္ဗော –

Bây giờ, chính trong ba mươi hai thể trược này, để cho sự thông thạo và thành thục trong việc giải thích, nên biết phương pháp tạp loại này –

‘‘နိမိတ္တတော လက္ခဏတော, ဓာတုတော သုညတောပိ စ;

ခန္ဓာဒိတော စ ဝိညေယျော, ဒွတ္တိံသာကာရနိစ္ဆယော’’တိ.

Sự quyết trạch về ba mươi hai thể trược nên được biết từ phương diện đề mục, từ phương diện đặc tính, từ phương diện giới, từ phương diện tánh không, và từ phương diện uẩn v.v...

တတ္ထ နိမိတ္တတောတိ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေ ဣမသ္မိံ ဒွတ္တိံသာကာရေ သဋ္ဌိသတံ နိမိတ္တာနိ ဟောန္တိ, ယေသံ ဝသေန ယောဂါဝစရော ဒွတ္တိံသာကာရံ ကောဋ္ဌာသတော ပရိဂ္ဂဏှာတိ. သေယျထိဒံ – ကေသဿ ဝဏ္ဏနိမိတ္တံ, သဏ္ဌာနနိမိတ္တံ, ဒိသာနိမိတ္တံ, ဩကာသနိမိတ္တံ, ပရိစ္ဆေဒနိမိတ္တန္တိ ပဉ္စ နိမိတ္တာနိ ဟောန္တိ. ဧဝံ လောမာဒီသု.

Trong đó, 'từ phương diện đề mục' có nghĩa là: trong ba mươi hai thể trược này, theo cách đã nói như vậy, có một trăm sáu mươi đề mục. Bằng sức mạnh của các đề mục này, hành giả nắm bắt ba mươi hai thể trược theo từng phần. Ví như: đối với tóc, có năm đề mục là đề mục màu sắc, đề mục hình dáng, đề mục phương hướng, đề mục vị trí, và đề mục giới hạn. Tương tự như vậy đối với lông v.v...

လက္ခဏတောတိ ဒွတ္တိံသာကာရေ အဋ္ဌဝီသတိသတံ လက္ခဏာနိ ဟောန္တိ, ယေသံ ဝသေန ယောဂါဝစရော ဒွတ္တိံသာကာရံ လက္ခဏတော မနသိ ကရောတိ[Pg.61]. သေယျထိဒံ – ကေသဿ ထဒ္ဓလက္ခဏံ, အာဗန္ဓနလက္ခဏံ, ဥဏှတ္တလက္ခဏံ, သမုဒီရဏလက္ခဏန္တိ စတ္တာရိ လက္ခဏာနိ ဟောန္တိ. ဧဝံ လောမာဒီသု.

'Từ phương diện đặc tính' có nghĩa là: trong ba mươi hai thể trược, có một trăm hai mươi tám đặc tính. Bằng sức mạnh của các đặc tính này, hành giả tác ý ba mươi hai thể trược về phương diện đặc tính. Ví như: đối với tóc, có bốn đặc tính là đặc tính cứng, đặc tính kết dính, đặc tính nóng, và đặc tính chuyển động. Tương tự như vậy đối với lông v.v...

ဓာတုတောတိ ဒွတ္တိံသာကာရေ ‘‘ဆဓာတုရော, ဘိက္ခဝေ, အယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော’’တိ (မ. နိ. ၃.၃၄၃-၃၄၄) ဧတ္ထ ဝုတ္တာသု ဓာတူသု အဋ္ဌဝီသတိသတံ ဓာတုယော ဟောန္တိ, ယာသံ ဝသေန ယောဂါဝစရော ဒွတ္တိံသာကာရံ ဓာတုတော ပရိဂ္ဂဏှာတိ. သေယျထိဒံ – ယာ ကေသေ ထဒ္ဓတာ, သာ ပထဝီဓာတု; ယာ အာဗန္ဓနတာ, သာ အာပေါဓာတု; ယာ ပရိပါစနတာ, သာ တေဇောဓာတု; ယာ ဝိတ္ထမ္ဘနတာ, သာ ဝါယောဓာတူတိ စတဿော ဓာတုယော ဟောန္တိ. ဧဝံ လောမာဒီသု.

'Từ phương diện giới' có nghĩa là: trong ba mươi hai thể trược, trong số các giới đã được nói đến ở đây: 'Này các Tỳ khưu, con người này là sáu giới', có một trăm hai mươi tám giới. Bằng sức mạnh của các giới này, hành giả nắm bắt ba mươi hai thể trược về phương diện giới. Ví như: trong tóc, tánh cứng là địa đại; tánh kết dính là thủy đại; tánh làm cho chín muồi là hỏa đại; tánh nâng đỡ là phong đại. Như vậy có bốn giới. Tương tự như vậy đối với lông v.v...

သုညတောတိ ဒွတ္တိံသာကာရေ အဋ္ဌဝီသတိသတံ သုညတာ ဟောန္တိ, ယာသံ ဝသေန ယောဂါဝစရော ဒွတ္တိံသာကာရံ သုညတော ဝိပဿတိ. သေယျထိဒံ – ကေသေ တာဝ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတွာဒီဟိ သုညာ, တထာ အာပေါဓာတွာဒယော ပထဝီဓာတွာဒီဟီတိ စတဿော သုညတာ ဟောန္တိ. ဧဝံ လောမာဒီသု.

'Từ phương diện tánh không' có nghĩa là: trong ba mươi hai thể trược, có một trăm hai mươi tám tánh không. Bằng sức mạnh của các tánh không này, hành giả quán thấy ba mươi hai thể trược về phương diện tánh không. Ví như: trước hết, trong tóc, địa đại thì không có thủy đại v.v...; cũng vậy, thủy đại v.v... thì không có địa đại v.v... Như vậy có bốn tánh không. Tương tự như vậy đối với lông v.v...

ခန္ဓာဒိတောတိ ဒွတ္တိံသာကာရေ ကေသာဒီသု ခန္ဓာဒိဝသေန သင်္ဂယှမာနေသု ‘‘ကေသာ ကတိ ခန္ဓာ ဟောန္တိ, ကတိ အာယတနာနိ, ကတိ ဓာတုယော, ကတိ သစ္စာနိ, ကတိ သတိပဋ္ဌာနာနီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝဉ္စဿ ဝိဇာနတော တိဏကဋ္ဌသမူဟော ဝိယ ကာယော ခါယတိ. ယထာဟ –

'Từ phương diện uẩn v.v...' có nghĩa là: trong ba mươi hai thể trược, khi tóc v.v... được nhiếp thọ bằng sức mạnh của uẩn v.v..., sự quyết trạch nên được biết theo phương pháp như sau: 'Tóc là bao nhiêu uẩn, bao nhiêu xứ, bao nhiêu giới, bao nhiêu đế, bao nhiêu niệm xứ?' v.v... Và đối với người biết như vậy, thân này hiện ra như một đống cỏ và củi. Như có lời dạy rằng –

‘‘နတ္ထိ သတ္တော နရော ပေါသော, ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ;

သုညဘူတော အယံ ကာယော, တိဏကဋ္ဌသမူပမော’’တိ.

Không có chúng sinh, không có người, không có nam nhân, không tìm thấy cá nhân nào; thân này trở nên trống không, giống như một đống cỏ và củi.

အထဿ ယာ သာ –

Bấy giờ, đối với vị ấy, cái mà là –

‘‘သုညာဂါရံ ပဝိဋ္ဌဿ, သန္တစိတ္တဿ တာဒိနော;

အမာနုသီ ရတိ ဟောတိ, သမ္မာ ဓမ္မံ ဝိပဿတော’’တိ. –

Đối với người đã vào ngôi nhà trống, có tâm an tịnh, vững vàng, khi thấy rõ các pháp một cách chân chánh, có một sự hoan hỷ phi nhân loại.

ဧဝံ အမာနုသီ ရတိ ဝုတ္တာ, သာ အဒူရတရာ ဟောတိ. တတော ယံ တံ –

Như vậy, sự hoan hỷ phi nhân loại đã được nói đến, nó không còn xa nữa. Sau đó, cái mà là –

‘‘ယတော ယတော သမ္မသတိ, ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ;

လဘတီ ပီတိပါမောဇ္ဇံ, အမတံ တံ ဝိဇာနတ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၃၇၃-၃၇၄) –

Mỗi khi quán xét sự sinh diệt của các uẩn, vị ấy đạt được hỷ và duyệt. Đó là bất tử đối với những người hiểu biết.

ဧဝံ [Pg.62] ဝိပဿနာမယံ ပီတိပါမောဇ္ဇာမတံ ဝုတ္တံ. တံ အနုဘဝန္တော န စိရေနေဝ အရိယဇနသေဝိတံ အဇရာမရံ နိဗ္ဗာနာမတံ သစ္ဆိကရောတီတိ.

Như vậy, hỷ và duyệt bất tử do minh sát tạo thành đã được nói đến. Khi trải nghiệm điều đó, không bao lâu, vị ấy chứng ngộ Niết Bàn bất tử, không già không chết, được các bậc Thánh thường lui tới.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ

Trong Paramatthajotikā, Chú giải Tiểu Bộ Kinh

ဒွတ္တိံသာကာရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

Phần giải về ba mươi hai thể trược đã hoàn tất.

၄. ကုမာရပဉှဝဏ္ဏနာ

4. Phần giải về các câu hỏi của đồng tử

အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ

Sự tích

ဣဒါနိ ဧကံ နာမ ကိန္တိ ဧဝမာဒီနံ ကုမာရပဉှာနံ အတ္ထဝဏ္ဏနာက္ကမော အနုပ္ပတ္တော. တေသံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနဉ္စ ဝတွာ ဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမ –

Bây giờ đã đến lượt giải thích ý nghĩa của các câu hỏi của đồng tử, bắt đầu bằng 'Cái gì là một?'. Sau khi nói về sự tích và mục đích trình bày chúng ở đây, chúng tôi sẽ giải thích.

အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ တာဝ နေသံ သောပါကော နာမ ဘဂဝတော မဟာသာဝကော အဟောသိ. တေနာယသ္မတာ ဇာတိယာ သတ္တဝဿေနေဝ အညာ အာရာဓိတာ, တဿ ဘဂဝါ ပဉှဗျာကရဏေန ဥပသမ္ပဒံ အနုညာတုကာမော အတ္တနာ အဓိပ္ပေတတ္ထာနံ ပဉှာနံ ဗျာကရဏသမတ္ထတံ ပဿန္တော ‘‘ဧကံ နာမ ကိ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ပဉှေ ပုစ္ဆိ. သော ဗျာကာသိ. တေန စ ဗျာကရဏေန ဘဂဝတော စိတ္တံ အာရာဓေသိ. သာဝ တဿာယသ္မတော ဥပသမ္ပဒါ အဟောသိ.

Trước hết, sự tích của chúng là: có một vị đại đệ tử của Đức Thế Tôn tên là Sopāka. Vị trưởng lão ấy đã chứng đắc A-la-hán quả chỉ mới bảy tuổi. Đức Thế Tôn, muốn cho phép vị ấy thọ cụ túc giới bằng cách trả lời câu hỏi, khi thấy khả năng trả lời các câu hỏi có ý nghĩa mà Ngài mong muốn, đã hỏi các câu hỏi bắt đầu bằng 'Cái gì là một?'. Vị ấy đã trả lời. Và bằng câu trả lời đó, vị ấy đã làm hài lòng tâm của Đức Thế Tôn. Đó chính là lễ thọ cụ túc giới của vị trưởng lão ấy.

အယံ တေသံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ.

Đây là sự tích của chúng.

နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ

Mục đích trình bày

ယသ္မာ ပန သရဏဂမနေဟိ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃာနုဿတိဝသေန စိတ္တဘာဝနာ, သိက္ခာပဒေဟိ သီလဘာဝနာ, ဒွတ္တိံသာကာရေန စ ကာယဘာဝနာ ပကာသိတာ, တသ္မာ ဣဒါနိ နာနပ္ပကာရတော ပညာဘာဝနာမုခဒဿနတ္ထံ ဣမေ ပဉှဗျာကရဏာ ဣဓ နိက္ခိတ္တာ. ယသ္မာ ဝါ သီလပဒဋ္ဌာနော သမာဓိ, သမာဓိပဒဋ္ဌာနာ စ ပညာ; ယထာဟ – ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော, စိတ္တံ [Pg.63] ပညဉ္စ ဘာဝယ’’န္တိ (သံ. နိ. ၁.၂၃, ၁၉၂), တသ္မာ သိက္ခာပဒေဟိ သီလံ ဒွတ္တိံသာကာရေန တံဂေါစရံ သမာဓိဉ္စ ဒဿေတွာ သမာဟိတစိတ္တဿ နာနာဓမ္မပရိက္ခာရာယ ပညာယ ပဘေဒဒဿနတ္ထံ ဣဓ နိက္ခိတ္တာတိပိ ဝိညာတဗ္ဗာ.

Lại nữa, vì rằng sự tu tập tâm đã được trình bày qua các pháp quy y bằng cách tùy niệm Phật, Pháp, Tăng; sự tu tập giới đã được trình bày qua các học giới; và sự tu tập thân đã được trình bày qua ba mươi hai thể trược; do đó, bây giờ những câu hỏi và trả lời này được đặt vào đây với mục đích chỉ ra phần đầu của sự tu tập tuệ theo nhiều cách khác nhau. Hoặc là, vì rằng định có giới làm nền tảng gần, và tuệ có định làm nền tảng gần; như đã nói: ‘Người có trí tuệ, an trú trong giới, nên tu tập tâm và tuệ,’ do đó, cũng nên được hiểu là (những câu hỏi và trả lời này) được đặt vào đây với mục đích chỉ ra sự phân loại của tuệ có các pháp khác nhau làm vật trợ của người có tâm định tĩnh, sau khi đã chỉ ra giới qua các học giới và định có đối tượng là ba mươi hai thể trược.

ဣဒံ တေသံ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ.

Đây là mục đích của việc đặt những câu hỏi ấy vào đây.

ပဉှဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Về Câu Hỏi

ဧကံ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Về Câu Hỏi ‘Một Là Gì?’

ဣဒါနိ တေသံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဟောတိ – ဧကံ နာမ ကိန္တိ ဘဂဝါ ယသ္မိံ ဧကဓမ္မသ္မိံ ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, ယသ္မိံ စာယမာယသ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တမကာသိ, တံ ဓမ္မံ သန္ဓာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ. ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ထေရော ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယ ဝိဿဇ္ဇေတိ. ‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၈) ဧဝမာဒီနိ စေတ္ထ သုတ္တာနိ ဧဝံ ဝိဿဇ္ဇနယုတ္တိသမ္ဘဝေ သာဓကာနိ. ဧတ္ထ ယေနာဟာရေန သဗ္ဗေ သတ္တာ ‘‘အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, သော အာဟာရော တံ ဝါ နေသံ အာဟာရဋ္ဌိတိကတ္တံ ‘‘ဧကံ နာမ ကိ’’န္တိ ပုဋ္ဌေန ထေရေန နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တဉှိ ဘဂဝတာ ဣဓ ဧကန္တိ အဓိပ္ပေတံ, န တု သာသနေ လောကေ ဝါ အညံ ဧကံ နာမ နတ္ထီတိ ဉာပေတုံ ဝုတ္တံ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

Bây giờ là phần giải thích ý nghĩa của những câu hỏi ấy. Về câu ‘Một là gì?’, Đức Thế Tôn hỏi câu hỏi nhắm đến pháp ấy, pháp mà trong đó vị tỳ khưu, khi nhàm chán một cách chân chánh, tuần tự trở thành người chấm dứt khổ, và cũng là pháp mà trong đó vị tôn giả này, khi nhàm chán, đã tuần tự chấm dứt khổ. (Với câu trả lời) ‘Tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực,’ vị trưởng lão trả lời bằng bài thuyết giảng dựa trên căn bản cá nhân. Các bài kinh như ‘Này các tỳ khưu, thế nào là chánh niệm? Này các tỳ khưu, ở đây vị tỳ khưu sống quán thân trên thân’... là bằng chứng cho sự phù hợp của câu trả lời như vậy ở đây. Ở đây, nên được hiểu là: vật thực nào mà bởi đó tất cả chúng sanh được gọi là ‘tồn tại nhờ vật thực,’ thì vật thực ấy, hoặc trạng thái tồn tại nhờ vật thực ấy của chúng, đã được vị trưởng lão chỉ ra khi được hỏi ‘Một là gì?’. Thật vậy, điều đó được Đức Thế Tôn chủ ý là ‘một’ ở đây, chứ không phải được nói để cho biết rằng không có pháp nào khác tên là ‘một’ trong giáo pháp hay trên đời. Điều này đã được Đức Thế Tôn nói:

‘‘ဧကဓမ္မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော သမ္မာ ဝိရဇ္ဇမာနော သမ္မာ ဝိမုစ္စမာနော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မတ္တံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမသ္မိံ ဧကဓမ္မေ? သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ. ဣမသ္မိံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဧကဓမ္မေ ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘ဧကော ပဉှော ဧကော ဥဒ္ဒေသော ဧကံ ဝေယျာကရဏ’န္တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇).

‘Này các tỳ khưu, trong một pháp, vị tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh, ly tham một cách chân chánh, giải thoát một cách chân chánh, thấy được tận cùng một cách chân chánh, sau khi đã chứng ngộ sự tịch tịnh, trở thành người chấm dứt khổ ngay trong hiện tại. Trong một pháp nào? (Đó là) tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực. Này các tỳ khưu, chính trong một pháp này, vị tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh... (vân vân)... trở thành người chấm dứt khổ. Điều đã được nói rằng: ‘Một câu hỏi, một đề mục, một lời giải đáp,’ là được nói duyên theo điều này.’

အာဟာရဋ္ဌိတိကာတိ စေတ္ထ ယထာ ‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သုဘနိမိတ္တံ. တတ္ထ အယောနိသော မနသိကာရဗဟုလီကာရော, အယမာဟာရော အနုပ္ပန္နဿ ဝါ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ဥပ္ပာဒါယာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၅.၂၃၂) ပစ္စယော အာဟာရောတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ [Pg.64] ပစ္စယံ အာဟာရသဒ္ဒေန ဂဟေတွာ ပစ္စယဋ္ဌိတိကာ ‘‘အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ဝုတ္တာ. စတ္တာရော ပန အာဟာရေ သန္ဓာယ – ‘‘အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ဝုစ္စမာနေ ‘‘အသညသတ္တာ ဒေဝါ အဟေတုကာ အနာဟာရာ အဖဿကာ အဝေဒနကာ’’တိ ဝစနတော (ဝိဘ. ၁၀၁၇) ‘‘သဗ္ဗေ’’တိ ဝစနမယုတ္တံ ဘဝေယျ.

Ở đây, trong cụm từ ‘tồn tại nhờ vật thực’ (āhāraṭṭhitikā), giống như trong các đoạn kinh như: ‘Này các tỳ khưu, có tịnh tướng. Ở đó, việc thường xuyên tác ý không như lý, đây là vật thực (āhāra) cho sự sanh khởi của dục tham chưa sanh khởi,’ ‘duyên’ (paccaya) được gọi là ‘vật thực’ (āhāra); như vậy, sau khi lấy nghĩa ‘duyên’ cho từ ‘āhāra,’ (chúng sanh) tồn tại nhờ duyên được gọi là ‘tồn tại nhờ vật thực.’ Tuy nhiên, nếu nhắm đến bốn loại vật thực mà nói là ‘tồn tại nhờ vật thực,’ thì theo như đã nói: ‘Chư thiên ở cõi vô tưởng là vô nhân, không có vật thực, không có xúc, không có thọ,’ lời nói ‘tất cả’ sẽ không hợp lý.

တတ္ထ သိယာ – ဧဝမ္ပိ ဝုစ္စမာနေ ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ သပစ္စယာ? ပဉ္စက္ခန္ဓာ – ရူပက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏက္ခန္ဓော’’တိ (ဓ. သ. ၁၀၈၉) ဝစနတော ခန္ဓာနံယေဝ ပစ္စယဋ္ဌိတိကတ္တံ ယုတ္တံ, သတ္တာနန္တု အယုတ္တမေဝေတံ ဝစနံ ဘဝေယျာတိ. န ခေါ ပနေတံ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကသ္မာ? သတ္တေသု ခန္ဓောပစာရသိဒ္ဓိတော. သတ္တေသု ဟိ ခန္ဓောပစာရော သိဒ္ဓေါ. ကသ္မာ? ခန္ဓေ ဥပါဒါယ ပညာပေတဗ္ဗတော. ကထံ? ဂေဟေ ဂါမောပစာရော ဝိယ. သေယျထာပိ ဟိ ဂေဟာနိ ဥပါဒါယ ပညာပေတဗ္ဗတ္တာ ဂါမဿ ဧကသ္မိမ္ပိ ဒွီသု တီသုပိ ဝါ ဂေဟေသု ဒဍ္ဎေသု ‘‘ဂါမော ဒဍ္ဎော’’တိ ဧဝံ ဂေဟေ ဂါမောပစာရော သိဒ္ဓေါ, ဧဝမေဝ ခန္ဓေသု ပစ္စယဋ္ဌေန အာဟာရဋ္ဌိတိကေသု ‘‘သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ အယံ ဥပစာရော သိဒ္ဓေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပရမတ္ထတော စ ခန္ဓေသု ဇာယမာနေသု ဇီယမာနေသု မီယမာနေသု စ ‘‘ခဏေ ခဏေ တွံ ဘိက္ခု ဇာယသေ စ ဇီယသေ စ မီယသေ စာ’’တိ ဝဒတာ ဘဂဝတာ တေသု သတ္တေသု ခန္ဓောပစာရော သိဒ္ဓေါတိ ဒဿိတော ဧဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယတော ယေန ပစ္စယာချေန အာဟာရေန သဗ္ဗေ သတ္တာ တိဋ္ဌန္တိ, သော အာဟာရော တံ ဝါ နေသံ အာဟာရဋ္ဌိတိကတ္တံ ဧကန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အာဟာရော ဟိ အာဟာရဋ္ဌိတိကတ္တံ ဝါ အနိစ္စတာကာရဏတော နိဗ္ဗိဒါဋ္ဌာနံ ဟောတိ. အထ တေသု သဗ္ဗသတ္တသညိတေသု သင်္ခါရေသု အနိစ္စတာဒဿနေန နိဗ္ဗိန္ဒမာနော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိံ ပါပုဏာတိ. ယထာဟ –

Ở đó, có thể có ý kiến rằng: ngay cả khi được nói như vậy, theo như đã nói: ‘Các pháp nào là hữu duyên? Năm uẩn – sắc uẩn... (vân vân)... thức uẩn,’ thì chỉ có trạng thái tồn tại nhờ duyên của các uẩn là hợp lý, còn đối với chúng sanh, lời nói này sẽ không hợp lý. Nhưng điều này không nên được hiểu như vậy. Tại sao? Vì sự thành tựu của phép ẩn dụ về uẩn đối với chúng sanh. Thật vậy, phép ẩn dụ về uẩn đối với chúng sanh đã được thành tựu. Tại sao? Vì (chúng sanh) được chế định dựa vào các uẩn. Như thế nào? Giống như phép ẩn dụ về làng đối với nhà. Giống như, vì làng được chế định dựa vào các ngôi nhà, nên khi một, hai, hoặc ba ngôi nhà bị cháy, phép ẩn dụ về làng đối với nhà được thành tựu như là ‘làng bị cháy’; cũng vậy, nên hiểu rằng khi các uẩn tồn tại nhờ vật thực theo nghĩa là duyên, thì phép ẩn dụ ‘chúng sanh tồn tại nhờ vật thực’ này được thành tựu. Và về mặt chân đế, nên hiểu rằng bởi Đức Thế Tôn, người đã nói: ‘Sát-na, sát-na, này tỳ khưu, ngươi đang sanh, đang già, và đang chết’ khi các uẩn đang sanh, đang già, và đang chết, Ngài đã chỉ ra rằng phép ẩn dụ về uẩn đối với chúng sanh ấy đã được thành tựu. Do đó, bởi vật thực được gọi là duyên nào mà tất cả chúng sanh tồn tại, thì vật thực ấy, hoặc trạng thái tồn tại nhờ vật thực ấy của chúng, nên được hiểu là ‘một.’ Thật vậy, vật thực hoặc trạng thái tồn tại nhờ vật thực là nền tảng cho sự nhàm chán do tính chất vô thường. Khi ấy, trong các pháp hữu vi được nhận thức là tất cả chúng sanh ấy, người nhàm chán do thấy được tính vô thường sẽ tuần tự trở thành người chấm dứt khổ, đạt đến sự thanh tịnh tối thượng. Như đã nói:

‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာတိ, ယဒါ ပညာယ ပဿတိ;

အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ, ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၇၇);

‘Tất cả các pháp hữu vi là vô thường,’ khi nào thấy bằng trí tuệ; Bấy giờ nhàm chán trong khổ, đó là con đường đến sự thanh tịnh.’

ဧတ္ထ စ ‘‘ဧကံ နာမ ကိ’’န္တိ စ ‘‘ကိဟာ’’တိ စ ဒုဝိဓော ပါဌော, တတ္ထ သီဟဠာနံ ကိဟာတိ ပါဌော. တေ ဟိ ‘‘ကိ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ကိဟာ’’တိ ဝဒန္တိ. ကေစိ ဘဏန္တိ ‘‘ဟ-ဣတိ နိပါတော, ထေရိယာနမ္ပိ အယမေဝ ပါဌော’’တိ ဥဘယထာပိ ပန ဧကောဝ အတ္ထော. ယထာ ရုစ္စတိ, တထာ ပဌိတဗ္ဗံ. ယထာ ပန ‘‘သုခေန ဖုဋ္ဌော အထ ဝါ ဒုခေန (ဓ. ပ. ၈၃), ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု [Pg.65] ကတ္ထစိ ဒုခန္တိ စ ကတ္ထစိ ဒုက္ခန္တိ စ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ကတ္ထစိ ဧကန္တိ, ကတ္ထစိ ဧက္ကန္တိ ဝုစ္စတိ. ဣဓ ပန ဧကံ နာမာတိ အယမေဝ ပါဌော.

Ở đây, có hai cách đọc là “ekaṃ nāma kiṃ” và “kihā”. Trong đó, cách đọc của người Tích Lan là “kihā”. Thật vậy, khi muốn nói “kiṃ”, họ lại nói “kihā”. Một số vị nói rằng: “ha là một bất biến từ (nipāta), và đây cũng chính là cách đọc trong Trưởng Lão Ni Kệ”. Tuy nhiên, cả hai cách đọc đều chỉ có một nghĩa. Tùy theo sở thích mà nên đọc tụng. Ví như trong các đoạn kinh như: “được cảm xúc bởi lạc hay bởi khổ” (Pháp Cú 83), “cảm thọ khổ ưu”, có chỗ được nói là “dukha”, có chỗ được nói là “dukkha”; cũng vậy, có chỗ được nói là “ekaṃ”, có chỗ được nói là “ekkaṃ”. Tuy nhiên, ở đây, chính là cách đọc “ekaṃ nāma”.

ဒွေ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu hỏi: Hai là gì?

ဧဝံ ဣမိနာ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ပုရိမနယေနေဝ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ ဒွေ နာမ ကိန္တိ? ထေရော ဒွေတိ ပစ္စနုဘာသိတွာ ‘‘နာမဉ္စ ရူပဉ္စာ’’တိ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယ ဝိဿဇ္ဇေတိ. တတ္ထ အာရမ္မဏာဘိမုခံ နမနတော, စိတ္တဿ စ နတိဟေတုတော သဗ္ဗမ္ပိ အရူပံ ‘‘နာမ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဣဓ ပန နိဗ္ဗိဒါဟေတုတ္တာ သာသဝဓမ္မမေဝ အဓိပ္ပေတံ ရုပ္ပနဋ္ဌေန စတ္တာရော စ မဟာဘူတာ, သဗ္ဗဉ္စ တဒုပါဒါယ ပဝတ္တမာနံ ရူပံ ‘‘ရူပ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, တံ သဗ္ဗမ္ပိ ဣဓာဓိပ္ပေတံ. အဓိပ္ပာယဝသေနေဝ စေတ္ထ ‘‘ဒွေ နာမ နာမဉ္စ ရူပဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တံ, န အညေသံ ဒွိန္နမဘာဝတော. ယထာဟ –

Như vậy, bậc Đạo Sư, với tâm hoan hỷ bởi lời giải đáp câu hỏi này, đã hỏi câu hỏi tiếp theo theo cách thức trước: “Hai là gì?”. Vị Trưởng lão lặp lại “Hai là” rồi giải đáp bằng bài thuyết pháp dựa trên các pháp rằng: “Danh và sắc”. Trong đó, vì có sự hướng đến đối tượng và vì là nhân cho tâm hướng đến, tất cả pháp vô sắc được gọi là “danh”. Tuy nhiên, ở đây, vì là nhân của sự nhàm chán, chỉ có ý nói đến các pháp hữu lậu. Vì có đặc tính biến hoại, bốn đại chủng và tất cả sắc do chúng tạo thành được gọi là “sắc”; tất cả những thứ đó đều được đề cập ở đây. Và ở đây, chính do ý nghĩa muốn nói mà “danh và sắc” được gọi là “hai”, chứ không phải vì không có những cặp hai pháp khác. Như Ngài đã nói:

‘‘ဒွီသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု ဒွီသု? နာမေ စ ရူပေ စ. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒွီသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘ဒွေ ပဉှာ, ဒွေ ဥဒ္ဒေသာ, ဒွေ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇).

“Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh đối với hai pháp... sẽ chấm dứt khổ đau. Đối với hai pháp nào? Đối với danh và sắc. Này các Tỳ khưu, chính trong hai pháp này, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh... sẽ chấm dứt khổ đau. Điều đã được nói rằng: ‘Hai câu hỏi, hai đề mục, hai lời giải đáp’, chính là nói duyên theo điều này.” (A. Ni. 10.27).

ဧတ္ထ စ နာမရူပမတ္တဒဿနေန အတ္တဒိဋ္ဌိံ ပဟာယ အနတ္တာနုပဿနာမုခေနေဝ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိံ ပါပုဏာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာဟ –

Và ở đây, cần phải hiểu rằng: Bằng cách thấy chỉ là danh và sắc, vị ấy từ bỏ ngã kiến, và khi nhàm chán chính bằng phương pháp vô ngã tùy quán, vị ấy tuần tự chấm dứt khổ đau, đạt đến sự thanh tịnh tối hậu. Như Ngài đã nói:

‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာတိ, ယဒါ ပညာယ ပဿတိ;

အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ, ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၇၉);

“Khi với trí tuệ thấy được, tất cả các pháp là vô ngã; bấy giờ nhàm chán trong khổ, đó là con đường thanh tịnh.” (Pháp Cú 279);

တီဏိ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu hỏi: Ba là gì?

ဣဒါနိ ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ပုရိမနယေနေဝ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ တီဏိ နာမ ကိန္တိ? ထေရော တီဏီတိ ပစ္စနုဘာသိတွာ ပုန ဗျာကရိတဗ္ဗဿ အတ္ထဿ လိင်္ဂါနုရူပံ သင်္ချံ ဒဿေန္တော ‘‘တိဿော ဝေဒနာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. အထ ဝါ ‘‘ယာ ဘဂဝတာ ‘တိဿော ဝေဒနာ’တိ ဝုတ္တာ, ဣမာသမတ္ထမဟံ [Pg.66] တီဏီတိ ပစ္စေမီ’’တိ ဒဿေန္တော အာဟာတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အနေကမုခါ ဟိ ဒေသနာ ပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒေန ဒေသနာဝိလာသပ္ပတ္တာနံ. ကေစိ ပနာဟု ‘‘တီဏီတိ အဓိကပဒမိဒ’’န္တိ. ပုရိမနယေနေဝ စေတ္ထ ‘‘တိဿော ဝေဒနာ’’တိ ဝုတ္တံ, န အညေသံ တိဏ္ဏမဘာဝတော. ယထာဟ –

Bây giờ, bậc Đạo Sư, với tâm hoan hỷ bởi lời giải đáp câu hỏi này, đã hỏi câu hỏi tiếp theo theo cách thức trước: “Ba là gì?”. Vị Trưởng lão lặp lại “Ba là”, rồi để chỉ ra số từ phù hợp với tính (liṅga) của ý nghĩa cần giải thích, đã giải đáp là “ba thọ”. Hoặc là, ý nghĩa ở đây cũng nên được hiểu như vầy: Ngài nói để chỉ ra rằng: “Những thọ nào đã được Đức Thế Tôn nói là ‘ba thọ’, con tin rằng ý nghĩa này là ‘ba’”. Thật vậy, bài thuyết pháp có nhiều phương diện, ý nghĩa cần được hiểu bởi những người đã đạt đến sự huy hoàng của bài thuyết pháp qua các phân loại của Vô ngại giải. Tuy nhiên, một số vị nói rằng: “Từ ‘tīṇi’ này là một từ thừa”. Và ở đây, theo cách thức trước, đã nói là “ba thọ”, chứ không phải vì không có những bộ ba pháp khác. Như Ngài đã nói:

‘‘တီသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု တီသု? တီသု ဝေဒနာသု. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘တယော ပဉှာ, တယော ဥဒ္ဒေသာ, တီဏိ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇).

“Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh đối với ba pháp... sẽ chấm dứt khổ đau. Đối với ba pháp nào? Đối với ba thọ. Này các Tỳ khưu, chính trong ba pháp này, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh... sẽ chấm dứt khổ đau. Điều đã được nói rằng: ‘Ba câu hỏi, ba đề mục, ba lời giải đáp’, chính là nói duyên theo điều này.” (A. Ni. 10.27).

ဧတ္ထ စ ‘‘ယံကိဉ္စိ ဝေဒယိတံ, သဗ္ဗံ တံ ဒုက္ခသ္မိန္တိ ဝဒါမီ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၂၅၉) ဝုတ္တသုတ္တာနုသာရေန ဝါ. –

Và ở đây, hoặc là theo kinh đã được thuyết rằng: “Bất cứ cái gì được cảm thọ, tất cả cái đó (nằm) trong khổ, Ta nói như vậy.” (S. Ni. 4.259).

‘‘ယော သုခံ ဒုက္ခတော အဒ္ဒ, ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ သလ္လတော;

အဒုက္ခမသုခံ သန္တံ, အဒ္ဒက္ခိ နံ အနိစ္စတော’’တိ. (ဣတိဝု. ၅၃) –

“Người nào thấy lạc là khổ, thấy khổ là mũi tên; thấy bất khổ bất lạc, vốn tịch tịnh, là vô thường.” (Itivu. 53) –

ဧဝံ ဒုက္ခဒုက္ခတာဝိပရိဏာမဒုက္ခတာသင်္ခါရဒုက္ခတာနုသာရေန ဝါ တိဿန္နံ ဝေဒနာနံ ဒုက္ခဘာဝဒဿနေန သုခသညံ ပဟာယ ဒုက္ခာနုပဿနာမုခေန နိဗ္ဗိန္ဒမာနော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိံ ပါပုဏာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာဟ –

Như vậy, cần phải hiểu rằng: Hoặc là theo (ba loại khổ): khổ khổ, hoại khổ, và hành khổ, bằng cách thấy bản chất khổ của ba thọ, vị ấy từ bỏ lạc tưởng, và khi nhàm chán bằng phương pháp khổ tùy quán, vị ấy tuần tự chấm dứt khổ đau, đạt đến sự thanh tịnh tối hậu. Như Ngài đã nói:

‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာတိ, ယဒါ ပညာယ ပဿတိ;

အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ, ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၇၈);

“Khi với trí tuệ thấy được, tất cả các hành là khổ; bấy giờ nhàm chán trong khổ, đó là con đường thanh tịnh.” (Pháp Cú 278);

စတ္တာရိ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu hỏi: Bốn là gì?

ဧဝံ ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ပုရိမနယေနေဝ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ စတ္တာရိ နာမ ကိန္တိ? တတ္ထ ဣမဿ ပဉှဿ ဗျာကရဏပက္ခေ ကတ္ထစိ ပုရိမနယေနေဝ စတ္တာရော အာဟာရာ အဓိပ္ပေတာ. ယထာဟ –

Như vậy, bậc Đạo Sư, với tâm hoan hỷ bởi lời giải đáp câu hỏi này, đã hỏi câu hỏi tiếp theo theo cách thức trước: “Bốn là gì?”. Trong phần giải đáp câu hỏi này, ở một vài nơi, theo cách thức trước, có ý nói đến bốn loại vật thực (āhāra). Như Ngài đã nói:

‘‘စတူသု[Pg.67], ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု စတူသု? စတူသု အာဟာရေသု. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘စတ္တာရော ပဉှာ စတ္တာရော ဥဒ္ဒေသာ စတ္တာရိ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇).

“Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh đối với bốn pháp... sẽ chấm dứt khổ đau. Đối với bốn pháp nào? Đối với bốn loại vật thực. Này các Tỳ khưu, chính trong bốn pháp này, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh... sẽ chấm dứt khổ đau. Điều đã được nói rằng: ‘Bốn câu hỏi, bốn đề mục, bốn lời giải đáp’, chính là nói duyên theo điều này.” (A. Ni. 10.27).

ကတ္ထစိ ယေသု သုဘာဝိတစိတ္တော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, တာနိ စတ္တာရိ သတိပဋ္ဌာနာနိ. ယထာဟ ကဇင်္ဂလာ ဘိက္ခုနီ –

Ở một vài nơi, những pháp mà trong đó, người có tâm được tu tập tốt đẹp sẽ tuần tự chấm dứt khổ đau, đó là bốn niệm xứ. Như Tỳ khưu ni Kajaṅgalā đã nói:

‘‘စတူသု, အာဝုသော, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မတ္တံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု စတူသု? စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု. ဣမေသု ခေါ, အာဝုသော, စတူသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘စတ္တာရော ပဉှာ စတ္တာရော ဥဒ္ဒေသာ စတ္တာရိ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၈).

‘Này chư hiền, vị tỳ khưu có tâm được khéo tu tập trong bốn pháp, khéo thấy được tận cùng, sau khi đã liễu ngộ sự tịch tịnh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Trong bốn pháp nào? Trong bốn niệm xứ. Này chư hiền, chính trong bốn pháp này, vị tỳ khưu có tâm được khéo tu tập... (v.v.)... trở thành người chấm dứt khổ đau. ‘Bốn câu hỏi, bốn đề mục, bốn lời giải đáp,’ điều này đã được đức Thế Tôn nói đến, chính là nói duyên theo điều này.’

ဣဓ ပန ယေသံ စတုန္နံ အနုဗောဓပ္ပဋိဝေဓတော ဘဝတဏှာဆေဒေါ ဟောတိ, ယသ္မာ တာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ အဓိပ္ပေတာနိ. ယသ္မာ ဝါ ဣမိနာ ပရိယာယေန ဗျာကတံ သုဗျာကတမေဝ ဟောတိ, တသ္မာ ထေရော စတ္တာရီတိ ပစ္စနုဘာသိတွာ ‘‘အရိယသစ္စာနီ’’တိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. တတ္ထ စတ္တာရီတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. အရိယသစ္စာနီတိ အရိယာနိ သစ္စာနိ, အဝိတထာနိ အဝိသံဝါဒကာနီတိ အတ္ထော. ယထာဟ –

Ở đây, do sự giác ngộ và thông suốt bốn pháp nào mà hữu ái được đoạn trừ, vì bốn Thánh đế ấy được nhắm đến. Hoặc vì lời giải đáp theo phương pháp này là lời giải đáp khéo léo, do đó, trưởng lão sau khi lặp lại ‘bốn’ đã giải đáp là ‘các Thánh đế.’ Trong đó, ‘bốn’ là sự phân định về số lượng. ‘Các Thánh đế’ (ariyasaccāni) có nghĩa là các sự thật cao quý (ariyāni saccāni), không sai lệch (avitathāni), không lừa dối (avisaṃvādakāni). Như có lời dạy rằng:

‘‘ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ တထာနိ အဝိတထာနိ အနညထာနိ, တသ္မာ အရိယသစ္စာနီတိ ဝုစ္စန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၉၇).

‘Này các tỳ khưu, bốn Thánh đế này là chân thật (tathāni), không sai lệch (avitathāni), không khác đi (anaññathāni), do đó chúng được gọi là các Thánh đế.’

ယသ္မာ ဝါ သဒေဝကေန လောကေန အရဏီယတော အဘိဂမနီယတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, ဝါယမိတဗ္ဗဋ္ဌာနသညိတေ အယေ ဝါ ဣရိယနတော, အနယေ ဝါ န ဣရိယနတော, သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယအရိယဓမ္မသမာယောဂတော ဝါ အရိယသမ္မတာ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကာ ဧတာနိ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ, တသ္မာပိ ‘‘အရိယသစ္စာနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ယထာဟ –

Hoặc vì chúng được thế gian cùng với chư thiên tìm đến (araṇīyato) và chứng đạt (abhigamanīyato) nên được nói như vậy. Hoặc vì chúng tạo ra (iriyanato) những điều lợi ích (aye) được xem là nền tảng cần phải nỗ lực, hoặc vì chúng không tạo ra (na iriyanato) những điều bất lợi (anaye). Hoặc vì các vị Phật, Độc Giác Phật, và Phật tử, những vị được xem là bậc Thánh (ariya) do sự tương ưng với ba mươi bảy Thánh pháp trợ Bồ-đề, đã thông suốt chúng, do đó chúng cũng được gọi là ‘các Thánh đế.’ Như có lời dạy rằng:

‘‘စတ္တာရိမာနိ[Pg.68], ဘိက္ခဝေ, အရိယသစ္စာနိ…ပေ… ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ, အရိယာ ဣမာနိ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ, တသ္မာ အရိယသစ္စာနီတိ ဝုစ္စန္တီ’’တိ.

‘Này các tỳ khưu, có bốn Thánh đế này... (v.v.)... Này các tỳ khưu, có bốn Thánh đế này, các bậc Thánh thông suốt chúng, do đó chúng được gọi là các Thánh đế.’

အပိစ အရိယဿ ဘဂဝတော သစ္စာနီတိပိ အရိယသစ္စာနိ. ယထာဟ –

Lại nữa, chúng là các sự thật (saccāni) của đức Thế Tôn, bậc Thánh (ariyassa), nên cũng là các Thánh đế. Như có lời dạy rằng:

‘‘သဒေဝကေ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သဒေဝမနုဿာယ တထာဂတော အရိယော, တသ္မာ အရိယသစ္စာနီတိ ဝုစ္စန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၉၈).

‘Này các tỳ khưu, trong thế gian cùng với chư thiên... (v.v.)... giữa trời và người, Như Lai là bậc Thánh, do đó chúng được gọi là các Thánh đế.’

အထ ဝါ ဧတေသံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ အရိယဘာဝသိဒ္ဓိတောပိ အရိယသစ္စာနိ. ယထာဟ –

Hoặc là, do sự giác ngộ chúng mà thành tựu được Thánh tánh, nên chúng là các Thánh đế. Như có lời dạy rằng:

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ ယထာဘူတံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၉၃).

‘Này các tỳ khưu, chính do đã giác ngộ bốn Thánh đế này như thật mà Như Lai được gọi là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.’

အယမေတေသံ ပဒတ္ထော. ဧတေသံ ပန အရိယသစ္စာနံ အနုဗောဓပ္ပဋိဝေဓတော ဘဝတဏှာဆေဒေါ ဟောတိ. ယထာဟ –

Đây là ý nghĩa của từ ngữ về chúng. Hơn nữa, do sự giác ngộ và thông suốt các Thánh đế này mà hữu ái được đoạn trừ. Như có lời dạy rằng:

‘‘တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ…ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ, ဥစ္ဆိန္နာ ဘဝတဏှာ, ခီဏာ ဘဝနေတ္တိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၉၁).

‘Này các tỳ khưu, Thánh đế về Khổ này đã được giác ngộ, đã được thông suốt... (v.v.)... Thánh đế về Con Đường Đưa Đến Sự Diệt Khổ đã được giác ngộ, đã được thông suốt, hữu ái đã được đoạn trừ, dây dẫn đến tái sanh đã được tận diệt, nay không còn tái sanh nữa.’

ပဉ္စ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu hỏi: Năm là gì?

ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ပုရိမနယေနေဝ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ ပဉ္စ နာမ ကိန္တိ? ထေရော ပဉ္စာတိ ပစ္စနုဘာသိတွာ ‘‘ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. တတ္ထ ပဉ္စာတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. ဥပါဒါနဇနိတာ ဥပါဒါနဇနကာ ဝါ ခန္ဓာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ယံကိဉ္စိ ရူပံ, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရာ, ဝိညာဏဉ္စ သာသဝါ ဥပါဒါနိယာ, ဧတေသမေတံ အဓိဝစနံ. ပုဗ္ဗနယေနေဝ စေတ္ထ ‘‘ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ’’တိ ဝုတ္တံ, န အညေသံ ပဉ္စန္နမဘာဝတော. ယထာဟ –

Với lời giải đáp câu hỏi này, bậc Đạo Sư hoan hỷ, theo cách thức trước, hỏi tiếp câu hỏi cao hơn: ‘Năm là gì?’ Trưởng lão lặp lại ‘năm’ và giải đáp: ‘Các thủ uẩn.’ Trong đó, ‘năm’ là sự phân định về số lượng. Các uẩn do thủ sinh ra (upādānajanitā) hoặc là nhân sinh ra thủ (upādānajanakā) là các thủ uẩn. Bất cứ sắc, thọ, tưởng, hành, và thức nào có lậu hoặc, là đối tượng của thủ, đây là tên gọi của chúng. Và ở đây, theo cách thức trước, đã nói là ‘năm thủ uẩn,’ chứ không phải vì không có năm pháp nào khác. Như có lời dạy rằng:

‘‘ပဉ္စသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု ပဉ္စသု? ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘ပဉ္စ ပဉှာ, ပဉ္စ ဥဒ္ဒေသာ[Pg.69], ပဉ္စ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇).

‘Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu khi chán nản một cách chân chánh đối với năm pháp... (v.v.)... trở thành người chấm dứt khổ đau. Đối với năm pháp nào? Đối với năm thủ uẩn. Này các tỳ khưu, chính trong năm pháp này, vị tỳ khưu khi chán nản một cách chân chánh... (v.v.)... trở thành người chấm dứt khổ đau. ‘Năm câu hỏi, năm đề mục, năm lời giải đáp,’ điều này đã được nói đến, chính là nói duyên theo điều này.’

ဧတ္ထ စ ပဉ္စက္ခန္ဓေ ဥဒယဗ္ဗယဝသေန သမ္မသန္တော ဝိပဿနာမတံ လဒ္ဓါ အနုပုဗ္ဗေန နိဗ္ဗာနာမတံ သစ္ဆိကရောတိ. ယထာဟ –

Và ở đây, người quán xét năm uẩn theo phương diện sinh diệt, sau khi đạt được tuệ quán, tuần tự chứng ngộ Niết-bàn bất tử. Như có lời dạy rằng:

‘‘ယတော ယတော သမ္မသတိ, ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ;

လဘတီ ပီတိပါမောဇ္ဇံ, အမတံ တံ ဝိဇာနတ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၃၇၄);

‘Khi nào quán xét, sự sinh diệt của các uẩn; Người ấy đạt được hỷ và duyệt, đó là bất tử của những người hiểu biết.’

ဆ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu hỏi: Sáu là gì?

ဧဝံ ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ပုရိမနယေနေဝ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ ‘‘ဆ နာမ ကိ’’န္တိ? ထေရော ဆဣတိ ပစ္စနုဘာသိတွာ ‘အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနီ’တိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. တတ္ထ ဆဣတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ, အဇ္ဈတ္တေ နိယုတ္တာနိ, အတ္တာနံ ဝါ အဓိကတွာ ပဝတ္တာနိ အဇ္ဈတ္တိကာနိ. အာယတနတော, အာယဿ ဝါ တနနတော, အာယတဿ ဝါ သံသာရဒုက္ခဿ နယနတော အာယတနာနိ, စက္ခုသောတဃာနဇိဝှာကာယမနာနမေတံ အဓိဝစနံ. ပုဗ္ဗနယေန စေတ္ထ ‘‘ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနီ’’တိ ဝုတ္တံ, န အညေသံ ဆန္နမဘာဝတော. ယထာဟ –

Cũng vậy, với lời giải đáp câu hỏi này, bậc Đạo Sư hoan hỷ, theo cách thức trước, hỏi tiếp câu hỏi cao hơn: ‘Sáu là gì?’ Trưởng lão lặp lại ‘sáu’ và giải đáp: ‘Các nội xứ.’ Trong đó, ‘sáu’ là sự phân định về số lượng. ‘Nội’ (ajjhattikāni) là những gì thuộc về bên trong (ajjhatte niyuttāni), hoặc những gì diễn ra lấy tự thân làm chủ (attānaṃ adhikatvā pavattāni). ‘Xứ’ (āyatanāni) là vì chúng mở rộng (tananato) nguồn gốc (āyānaṃ), hoặc vì chúng mở rộng (tananato) nguồn gốc (āyassa), hoặc vì chúng dẫn đến (nayanato) khổ đau luân hồi (saṃsāradukkhassa) kéo dài (āyatassa); đây là tên gọi của mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, và ý. Và ở đây, theo cách thức trước, đã nói là ‘sáu nội xứ,’ chứ không phải vì không có sáu pháp nào khác. Như có lời dạy rằng:

‘‘ဆသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု ဆသု? ဆသု အဇ္ဈတ္တိကေသု အာယတနေသု. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဆသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘ဆ ပဉှာ ဆ ဥဒ္ဒေသာ ဆ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇).

‘Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu khi chán nản một cách chân chánh đối với sáu pháp... (v.v.)... trở thành người chấm dứt khổ đau. Đối với sáu pháp nào? Đối với sáu nội xứ. Này các tỳ khưu, chính trong sáu pháp này, vị tỳ khưu khi chán nản một cách chân chánh... (v.v.)... trở thành người chấm dứt khổ đau. ‘Sáu câu hỏi, sáu đề mục, sáu lời giải đáp,’ điều này đã được nói đến, chính là nói duyên theo điều này.’

ဧတ္ထ စ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ, ‘‘သုညော ဂါမောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစန’’န္တိ (သံ. နိ. ၄.၂၃၈) ဝစနတော သုညတော ပုဗ္ဗုဠကမရီစိကာဒီနိ ဝိယ အစိရဋ္ဌိတိကတော တုစ္ဆတော ဝဉ္စနတော စ သမနုပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တံ ကတွာ မစ္စုရာဇဿ အဒဿနံ ဥပေတိ. ယထာဟ –

Và ở đây, sáu nội xứ, do lời dạy rằng: "Này các Tỳ khưu, 'ngôi làng trống không' là tên gọi của sáu nội xứ này," nên khi quán xét (chúng) là trống không, là không tồn tại lâu dài như bọt nước, ảo ảnh, v.v., là rỗng tuếch, và là lừa dối, vị ấy nhàm chán, tuần tự chấm dứt khổ đau, đạt đến nơi mà tử thần không thể thấy. Như đã nói:

‘‘ယထာ [Pg.70] ပုဗ္ဗုဠကံ ပဿေ, ယထာ ပဿေ မရီစိကံ;

ဧဝံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ, မစ္စုရာဇာ န ပဿတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၇၀);

“Như người nhìn bọt nước, như người nhìn ảo ảnh; người nhìn đời như vậy, tử thần không nhìn thấy.” (Pháp Cú 170);

သတ္တ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu hỏi “Bảy là gì?”

ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ သတ္တ နာမ ကိန္တိ? ထေရော ကိဉ္စာပိ မဟာပဉှဗျာကရဏေ သတ္တ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော ဝုတ္တာ, အပိစ ခေါ ပန ယေသု ဓမ္မေသု သုဘာဝိတစိတ္တော ဘိက္ခု ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, တေ ဒဿေန္တော ‘‘သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’’တိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. အယမ္ပိ စတ္ထော ဘဂဝတာ အနုမတော ဧဝ. ယထာဟ –

Bậc Đạo Sư, với tâm hoan hỷ bởi lời giải đáp câu hỏi này, đã hỏi câu hỏi tiếp theo: “Bảy là gì?” Vị Trưởng lão, mặc dù trong phần giải đáp câu hỏi lớn, bảy Thức trú đã được nói đến, nhưng vì Tỳ khưu có tâm khéo tu tập trong những pháp nào thì trở thành người chấm dứt khổ đau, để chỉ ra những pháp ấy, ngài đã trả lời: “Bảy giác chi.” Ý nghĩa này cũng đã được Đức Thế Tôn chấp thuận. Như đã nói:

‘‘ပဏ္ဍိတာ ဂဟပတယော ကဇင်္ဂလိကာ ဘိက္ခုနီ, မဟာပညာ ဂဟပတယော ကဇင်္ဂလိကာ ဘိက္ခုနီ, မဉ္စေပိ တုမှေ ဂဟပတယော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ, အဟမ္ပိ စေတံ ဧဝမေဝ ဗျာကရေယျံ, ယထာ တံ ကဇင်္ဂလိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဗျာကတ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၈).

“Này các gia chủ, Tỳ khưu ni ở Kajaṅgalā là bậc hiền trí. Này các gia chủ, Tỳ khưu ni ở Kajaṅgalā có trí tuệ lớn. Này các gia chủ, nếu các ông đến hỏi Ta về ý nghĩa này, Ta cũng sẽ giải thích y như vậy, như đã được Tỳ khưu ni ở Kajaṅgalā giải thích.” (A. Ni. 10.28).

တာယ စ ဧဝံ ဗျာကတံ –

Và vị ấy đã giải thích như sau:

‘‘သတ္တသု, အာဝုသော, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု သတ္တသု? သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု. ဣမေသု ခေါ, အာဝုသော, သတ္တသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘သတ္တ ပဉှာ သတ္တ ဥဒ္ဒေသာ သတ္တ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၈).

“Này chư hiền, Tỳ khưu có tâm được tu tập một cách chân chính trong bảy pháp… trở thành người chấm dứt khổ đau. Trong bảy pháp nào? Trong bảy giác chi. Này chư hiền, chính trong bảy pháp này, Tỳ khưu có tâm được tu tập một cách chân chính… trở thành người chấm dứt khổ đau. Điều mà Đức Thế Tôn đã nói: ‘Bảy câu hỏi, bảy đề mục, bảy lời giải đáp,’ chính là nói duyên theo điều này.” (A. Ni. 10.28).

ဧဝမယမတ္ထော ဘဂဝတာ အနုမတော ဧဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

Như vậy, nên hiểu rằng ý nghĩa này đã được Đức Thế Tôn chấp thuận.

တတ္ထ သတ္တာတိ ဦနာဓိကနိဝါရဏဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ သတိအာဒီနံ ဓမ္မာနမေတံ အဓိဝစနံ. တတြာယံ ပဒတ္ထော – ဧတာယ လောကိယလောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာယ လီနုဒ္ဓစ္စပတိဋ္ဌာနာယူဟနကာမသုခတ္တကိလမထာနုယောဂဥစ္ဆေဒသဿတာဘိနိဝေသာဒိ- အနေကုပဒ္ဒဝပ္ပဋိပက္ခဘူတာယ သတိဓမ္မဝိစယဝီရိယပီတိပ္ပဿဒ္ဓိသမာဓုပေက္ခာသင်္ခါတာယ ဓမ္မသာမဂ္ဂိယာ အရိယသာဝကော ဗုဇ္ဈတီတိ ကတွာ ဗောဓိ, ကိလေသသန္တာနနိဒ္ဒါယ ဥဋ္ဌဟတိ, စတ္တာရိ ဝါ အရိယသစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ, နိဗ္ဗာနမေဝ ဝါ သစ္ဆိကရောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယထာဟ – ‘‘သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဘာဝေတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ [Pg.71] အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. ယထာဝုတ္တပ္ပကာရာယ ဝါ ဧတာယ ဓမ္မသာမဂ္ဂိယာ ဗုဇ္ဈတီတိ ကတွာ အရိယသာဝကောပိ ဗောဓိ. ဣတိ တဿာ ဓမ္မသာမဂ္ဂိသင်္ခါတာယ ဗောဓိယာ အင်္ဂဘူတတ္တာ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဈာနင်္ဂမဂ္ဂင်္ဂါနိ ဝိယ, တဿ ဝါ ဗောဓီတိ လဒ္ဓဝေါဟာရဿ အရိယသာဝကဿ အင်္ဂဘူတတ္တာပိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ သေနင်္ဂရထင်္ဂါဒယော ဝိယ.

Trong đó, “bảy” là sự xác định số lượng, ngăn ngừa (số) ít hơn hay nhiều hơn. “Giác chi” là tên gọi của các pháp như niệm, v.v. Trong đó, đây là ý nghĩa của từ: Do sự hợp nhất của các pháp này – phát sinh trong khoảnh khắc của đạo thế gian và siêu thế, là đối nghịch với nhiều tai họa như sự nỗ lực thiết lập hôn trầm và trạo cử, sự thực hành hưởng thụ dục lạc và khổ hạnh, sự chấp thủ đoạn kiến và thường kiến, v.v., và được gọi là niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, và xả – bậc Thánh đệ tử giác ngộ, nên gọi là “giác” (bodhi); (nghĩa là) thức dậy khỏi giấc ngủ của dòng phiền não, hoặc thâm nhập bốn Thánh đế, hoặc chứng ngộ chính Niết-bàn, được nói như vậy. Như đã nói: “Sau khi tu tập bảy giác chi, Ngài đã chứng đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Giác.” Hoặc, do giác ngộ bởi sự hợp nhất của các pháp theo cách đã nói, nên bậc Thánh đệ tử cũng là “giác” (bodhi). Vì vậy, do là thành phần của sự giác ngộ được gọi là sự hợp nhất của các pháp ấy, chúng được gọi là “giác chi,” giống như thiền chi và đạo chi; hoặc, do là thành phần của bậc Thánh đệ tử được gọi là “giác,” chúng cũng được gọi là “giác chi,” giống như các thành phần của quân đội, xe, v.v.

အပိစ ‘‘ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ ကေနဋ္ဌေန ဗောဇ္ဈင်္ဂါ? ဗောဓာယ သံဝတ္တန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, ဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, အနုဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, ပဋိဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, သမ္ဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’’တိ (ပဋိ. မ. ၂.၁၇) ဣမိနာပိ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ ဝုတ္တေန ဝိဓိနာ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝမိမေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဘာဝေန္တော ဗဟုလီကရောန္တော န စိရဿေဝ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါဒိဂုဏပဋိလာဘီ ဟောတိ, တေန ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတီတိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉ္စေတံ ဘဂဝတာ –

Hơn nữa, ý nghĩa của “giác chi” nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong bộ Vô Ngại Giải Đạo này: “ ‘Giác chi’ theo nghĩa nào là giác chi? Chúng dẫn đến giác ngộ, nên là giác chi; chúng giác ngộ, nên là giác chi; chúng tùy giác, nên là giác chi; chúng tỉnh giác, nên là giác chi; chúng chánh giác, nên là giác chi.” (Paṭi. Ma. 2.17). Như vậy, khi tu tập, làm cho sung mãn bảy giác chi này, vị ấy không bao lâu sẽ đạt được các phẩm chất như sự nhàm chán hoàn toàn, v.v., do đó, được nói rằng vị ấy trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Và điều này đã được Đức Thế Tôn nói:

‘‘သတ္တိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၂၀၁).

“Này các Tỳ khưu, bảy giác chi này, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ dẫn đến sự nhàm chán hoàn toàn, đến ly tham, đến đoạn diệt, đến an tịnh, đến thắng trí, đến giác ngộ, đến Niết-bàn.” (S. Ni. 5.201).

အဋ္ဌ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu hỏi “Tám là gì?”

ဧဝံ ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ အဋ္ဌ နာမ ကိန္တိ? ထေရော ကိဉ္စာပိ မဟာပဉှဗျာကရဏေ အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ ဝုတ္တာ, အပိစ ခေါ ပန ယေသု ဓမ္မေသု သုဘာဝိတစိတ္တော ဘိက္ခု ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, တေ ဒဿေန္တော ‘‘အရိယာနိ အဋ္ဌ မဂ္ဂင်္ဂါနီ’’တိ အဝတွာ ယသ္မာ အဋ္ဌင်္ဂဝိနိမုတ္တော မဂ္ဂေါ နာမ နတ္ထိ, အဋ္ဌင်္ဂမတ္တမေဝ တု မဂ္ဂေါ, တသ္မာ တမတ္ထံ သာဓေန္တော ဒေသနာဝိလာသေန အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါတိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. ဘဂဝတာပိ စာယမတ္ထော ဒေသနာနယော စ အနုမတော ဧဝ. ယထာဟ –

Như vậy, Bậc Đạo Sư, với tâm hoan hỷ bởi lời giải đáp câu hỏi này, đã hỏi câu hỏi tiếp theo: “Tám là gì?” Vị Trưởng lão, mặc dù trong phần giải đáp câu hỏi lớn, tám pháp thế gian đã được nói đến, nhưng vì Tỳ khưu có tâm khéo tu tập trong những pháp nào thì trở thành người chấm dứt khổ đau, để chỉ ra những pháp ấy, ngài đã không nói “tám Thánh đạo chi,” vì không có con đường nào gọi là đạo mà lại tách rời tám chi, mà đạo chính là tám chi. Do đó, để làm rõ ý nghĩa ấy, với vẻ đẹp của pháp thoại, ngài đã trả lời: “Thánh đạo Tám ngành.” Và ý nghĩa này cùng với phương pháp thuyết giảng này cũng đã được Đức Thế Tôn chấp thuận. Như đã nói:

‘‘ပဏ္ဍိတာ ဂဟပတယော ကဇင်္ဂလိကာ ဘိက္ခုနီ…ပေ… အဟမ္ပိ ဧဝမေဝ ဗျာကရေယျံ, ယထာ တံ ကဇင်္ဂလိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဗျာကတ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၈).

“Này các gia chủ, Tỳ khưu ni ở Kajaṅgalā là bậc hiền trí… Ta cũng sẽ giải thích y như vậy, như đã được Tỳ khưu ni ở Kajaṅgalā giải thích.” (A. Ni. 10.28).

တာယ [Pg.72] စ ဧဝံ ဗျာကတံ –

Và vị ấy đã giải thích như sau:

‘‘အဋ္ဌသု, အာဝုသော, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘အဋ္ဌ ပဉှာ, အဋ္ဌ ဥဒ္ဒေသာ, အဋ္ဌ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၈).

“Này chư hiền, Tỳ khưu có tâm được tu tập một cách chân chính trong tám pháp… trở thành người chấm dứt khổ đau. Điều mà Đức Thế Tôn đã nói: ‘Tám câu hỏi, tám đề mục, tám lời giải đáp,’ chính là nói duyên theo điều này.” (A. Ni. 10.28).

ဧဝမယံ အတ္ထော စ ဒေသနာနယော စ ဘဂဝတာ အနုမတော ဧဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

Như vậy, nên hiểu rằng ý nghĩa này và phương pháp thuyết giảng này đã được Đức Thế Tôn chấp thuận.

တတ္ထ အရိယောတိ နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ အဘိဂန္တဗ္ဗော, အပိစ အာရကာ ကိလေသေဟိ ဝတ္တနတော, အရိယဘာဝကရဏတော, အရိယဖလပဋိလာဘတော စာပိ အရိယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. အဋ္ဌ အင်္ဂါနိ အဿာတိ အဋ္ဌင်္ဂိကော. သွာယံ စတုရင်္ဂိကာ ဝိယ သေနာ, ပဉ္စင်္ဂိကံ ဝိယ စ တူရိယံ အင်္ဂဝိနိဗ္ဘောဂေန အနုပလဗ္ဘသဘာဝတော အင်္ဂမတ္တမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. မဂ္ဂတိ ဣမိနာ နိဗ္ဗာနံ, သယံ ဝါ မဂ္ဂတိ, ကိလေသေ မာရေန္တော ဝါ ဂစ္ဆတီတိ မဂ္ဂေါ.

Trong đó, Ariyo (Thánh) là vì được những người mong cầu Niết-bàn hướng đến; lại nữa, cũng nên biết là Ariyo (Thánh) vì diễn tiến xa lìa các phiền não, vì tạo ra trạng thái bậc Thánh, và vì thành tựu được quả vị Thánh. Aṭṭhaṅgiko (Bát chi) là vì có tám chi phần. Pháp này giống như đạo quân có bốn binh chủng, giống như dàn nhạc có năm loại nhạc cụ, vì không thể tìm thấy bản chất riêng khi tách rời các chi phần, nên được biết chỉ là tập hợp các chi phần. Maggo (Đạo) là vì nhờ vào pháp này người ta tìm kiếm Niết-bàn, hoặc tự nó tìm đến Niết-bàn, hoặc diệt trừ phiền não mà đi đến Niết-bàn.

ဧဝမဋ္ဌပ္ပဘေဒဉ္စိမံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝေန္တော ဘိက္ခု အဝိဇ္ဇံ ဘိန္ဒတိ, ဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပာဒေတိ, နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရောတိ, တေန ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတီတိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ –

Vị Tỳ khưu tu tập con đường Bát chi này, vốn có nhiều ý nghĩa khác nhau như vậy, sẽ phá tan vô minh, làm phát sinh minh, chứng ngộ Niết-bàn, và nhờ đó, vị ấy trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại, như được nói đến. Điều này đã được nói rằng:

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သာလိသူကံ ဝါ ယဝသူကံ ဝါ သမ္မာ ပဏိဟိတံ ဟတ္ထေန ဝါ ပါဒေန ဝါ အက္ကန္တံ ဟတ္ထံ ဝါ ပါဒံ ဝါ ဘေစ္ဆတိ, လောဟိတံ ဝါ ဥပ္ပာဒေဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သမ္မာ ပဏိဟိတတ္တာ, ဘိက္ခဝေ, သူကဿ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော ဝတ ဘိက္ခု သမ္မာ ပဏိဟိတာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမ္မာ ပဏိဟိတာယ မဂ္ဂဘာဝနာယ အဝိဇ္ဇံ ဘေစ္ဆတိ, ဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပာဒေဿတိ, နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ (အ. နိ. ၁.၄၂).

“Này các Tỳ khưu, ví như cái gai lúa tẻ hay gai lúa mạch được đặt đúng cách, khi bị tay hay chân giẫm phải, sẽ đâm thủng tay hay chân, hoặc làm chảy máu, trường hợp này có thể xảy ra. Vì sao vậy? Này các Tỳ khưu, vì cái gai được đặt đúng cách. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu ấy với chánh kiến được thiết lập đúng đắn, với sự tu tập đạo lộ được thiết lập đúng đắn, sẽ phá tan vô minh, sẽ làm phát sinh minh, sẽ chứng ngộ Niết-bàn, trường hợp này có thể xảy ra.”

နဝ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu hỏi ‘Như thế nào?’ thứ chín

ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ နဝ နာမ ကိန္တိ? ထေရော နဝဣတိ ပစ္စနုဘာသိတွာ ‘‘သတ္တာဝါသာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. တတ္ထ နဝါတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. သတ္တာတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယပ္ပဋိဗဒ္ဓေ ခန္ဓေ [Pg.73] ဥပါဒါယ ပညတ္တာ ပါဏိနော ပဏ္ဏတ္တိ ဝါ. အာဝါသာတိ အာဝသန္တိ ဧတေသူတိ အာဝါသာ, သတ္တာနံ အာဝါသာ သတ္တာဝါသာ. ဧသ ဒေသနာမဂ္ဂေါ, အတ္ထတော ပန နဝဝိဓာနံ သတ္တာနမေတံ အဓိဝစနံ. ယထာဟ –

Đức Đạo Sư, với tâm hoan hỷ vì câu trả lời này, lại hỏi câu hỏi tiếp theo: “Chín là gì?” Vị Trưởng lão lặp lại “Chín là” rồi trả lời: “là các chúng sanh trú.” Trong đó, “chín” là để chỉ số lượng. “Sattā” là chúng sanh, một khái niệm được chế định dựa trên các uẩn liên quan đến mạng quyền, hoặc là một sự chế định. “Āvāsā” là nơi ở, vì chúng sanh (sattā) sống (āvasanti) trong đó (etesu); nơi ở của chúng sanh là chúng sanh trú. Đó là cách trình bày, nhưng về mặt ý nghĩa, đây là tên gọi cho chín loại chúng sanh. Như đã nói:

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ, အယံ ပဌမော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ, ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ, ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တာ, အယံ ဒုတိယော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ, ဒေဝါ အာဘဿရာ, အယံ တတိယော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ, ဒေဝါ သုဘကိဏှာ, အယံ စတုတ္ထော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ အသညိနော အပ္ပဋိသံဝေဒိနော, သေယျထာပိ, ဒေဝါ အသညသတ္တာ, အယံ ပဉ္စမော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ…ပေ… အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါ, အယံ ဆဋ္ဌော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ…ပေ… ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါ, အယံ သတ္တမော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ…ပေ… အာကိဉ္စညာယတနူပဂါ, အယံ အဋ္ဌမော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ…ပေ… နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါ, အယံ နဝမော သတ္တာဝါသော’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၁).

“Này chư Hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng khác nhau, ví như loài người, một số chư thiên và một số ngạ quỷ. Đây là chúng sanh trú thứ nhất. Này chư Hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Phạm chúng, khi mới tái sanh. Đây là chúng sanh trú thứ hai. Này chư Hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng khác nhau, ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là chúng sanh trú thứ ba. Này chư Hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là chúng sanh trú thứ tư. Này chư Hiền, có những chúng sanh không có tưởng, không có cảm thọ, ví như chư thiên cõi Vô Tưởng. Đây là chúng sanh trú thứ năm. Này chư Hiền, có những chúng sanh đạt đến Không Vô Biên Xứ... Đây là chúng sanh trú thứ sáu. Này chư Hiền, có những chúng sanh... đạt đến Thức Vô Biên Xứ. Đây là chúng sanh trú thứ bảy. Này chư Hiền, có những chúng sanh... đạt đến Vô Sở Hữu Xứ. Đây là chúng sanh trú thứ tám. Này chư Hiền, có những chúng sanh... đạt đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là chúng sanh trú thứ chín.”

ပုရိမနယေနေဝ စေတ္ထ ‘‘နဝ သတ္တာဝါသာ’’တိ ဝုတ္တံ, န အညေသံ နဝန္နမဘာဝတော. ယထာဟ –

Và ở đây, cũng theo phương pháp trước, đã được nói là “chín chúng sanh trú”, chứ không phải vì không có các pháp số chín nào khác. Như đã nói:

‘‘နဝသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု နဝသု? နဝသု သတ္တာဝါသေသု. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘နဝ ပဉှာ, နဝ ဥဒ္ဒေသာ, နဝ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇).

“Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh đối với chín pháp... trở thành người chấm dứt khổ đau. Chín pháp nào? Chín chúng sanh trú. Này các Tỳ khưu, chính trong chín pháp này, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh... trở thành người chấm dứt khổ đau. Điều đã được nói rằng: ‘Chín câu hỏi, chín đề mục, chín câu trả lời,’ là được nói duyên theo điều này.”

ဧတ္ထ [Pg.74] စ ‘‘နဝ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ. ကတမေ နဝ? နဝ သတ္တာဝါသာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၅၉) ဝစနတော နဝသု သတ္တာဝါသေသု ဉာတပရိညာယ ဓုဝသုဘသုခတ္တဘာဝဒဿနံ ပဟာယ သုဒ္ဓသင်္ခါရပုဉ္ဇမတ္တဒဿနေန နိဗ္ဗိန္ဒမာနော တီရဏပရိညာယ အနိစ္စာနုပဿနေန ဝိရဇ္ဇမာနော ဒုက္ခာနုပဿနေန ဝိမုစ္စမာနော အနတ္တာနုပဿနေန သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ ပဟာနပရိညာယ သမ္မတ္တမဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. တေနေတံ ဝုတ္တံ –

Và ở đây, theo như đã nói: “Có chín pháp cần được liễu tri. Chín pháp nào? Chín chúng sanh trú,” vị ấy, đối với chín chúng sanh trú, bằng biến tri, từ bỏ cái thấy về thường, tịnh, lạc, ngã, và bằng cách thấy chúng chỉ là một khối các hành thuần túy, trở nên nhàm chán; bằng thẩm sát tri, qua quán vô thường, trở nên ly tham; qua quán khổ, được giải thoát; qua quán vô ngã, thấy được tận cùng một cách chân chánh; bằng đoạn tận tri, sau khi đã thấu triệt sự tịch tịnh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Do đó, điều này đã được nói:

‘‘နဝသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု နဝသု? နဝသု သတ္တာဝါသေသူ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇).

“Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh đối với chín pháp... trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Chín pháp nào? Chín chúng sanh trú.”

ဒသ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu hỏi ‘Như thế nào?’ thứ mười

ဧဝံ ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ ဒသ နာမ ကိန္တိ? တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဣမဿ ပဉှဿ ဣတော အညတြ ဝေယျာကရဏေသု ဒသ အကုသလကမ္မပထာ ဝုတ္တာ. ယထာဟ –

Như vậy, Đức Đạo Sư, với tâm hoan hỷ vì câu trả lời này, lại hỏi câu hỏi tiếp theo: “Mười là gì?” Ở đây, mặc dù vị Trưởng lão đã đưa ra những câu trả lời khác cho câu hỏi này, mười con đường nghiệp bất thiện đã được nói đến. Như đã nói:

‘‘ဒသသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု ဒသသု? ဒသသု အကုသလကမ္မပထေသု. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒသသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ. … ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘ဒသ ပဉှာ ဒသ ဥဒ္ဒေသာ ဒသ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇).

“Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh đối với mười pháp... trở thành người chấm dứt khổ đau. Mười pháp nào? Mười con đường nghiệp bất thiện. Này các Tỳ khưu, chính trong mười pháp này, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh... trở thành người chấm dứt khổ đau. Điều đã được nói rằng: ‘Mười câu hỏi, mười đề mục, mười câu trả lời,’ là được nói duyên theo điều này.”

ဣဓ ပန ယသ္မာ အယမာယသ္မာ အတ္တာနံ အနုပနေတွာ အညံ ဗျာကာတုကာမော, ယသ္မာ ဝါ ဣမိနာ ပရိယာယေန ဗျာကတံ သုဗျာကတမေဝ ဟောတိ, တသ္မာ ယေဟိ ဒသဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော အရဟာတိ ပဝုစ္စတိ, တေသံ အဓိဂမံ ဒီပေန္တော ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော အရဟာတိ ပဝုစ္စတီတိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယ ဝိဿဇ္ဇေတိ. ယတော ဧတ္ထ ယေဟိ ဒသဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော အရဟာတိ ပဝုစ္စတိ, တာနိ ဒသင်္ဂါနိ ‘‘ဒသ နာမ ကိ’’န္တိ ပုဋ္ဌေန ထေရေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တာနိ စ ဒသ –

Lại nữa, ở đây, vì Tôn giả này không muốn đề cập đến bản thân mà muốn tuyên bố về một người khác, và vì khi được trả lời theo phương pháp này thì câu trả lời chắc chắn là khéo léo, do đó, trong khi chỉ rõ sự chứng đắc của những vị được gọi là bậc A-la-hán khi đã thành tựu mười chi phần, ngài đã trả lời bằng bài thuyết giảng đặt nền tảng trên cá nhân rằng: “Người thành tựu mười chi phần được gọi là bậc A-la-hán.” Bởi vì ở đây, người thành tựu mười chi phần nào được gọi là bậc A-la-hán, nên cần phải hiểu rằng mười chi phần ấy đã được vị trưởng lão chỉ ra khi được hỏi: “Mười là gì?” Và mười điều ấy là –

‘‘အသေခေါ အသေခေါတိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ, ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု အသေခေါ ဟောတီတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အသေခါယ [Pg.75] သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာသင်္ကပ္ပေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာဝါစာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာကမ္မန္တေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာအာဇီဝေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာဝါယာမေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာသတိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာသမာဓိနာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာဉာဏေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အသေခေါ ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁၁၁). –

“Bạch ngài, ‘vô học, vô học’ được gọi như vậy. Bạch ngài, do thành tựu đến mức độ nào mà một vị tỳ khưu là bậc vô học? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu thành tựu chánh kiến của bậc vô học, thành tựu chánh tư duy của bậc vô học, thành tựu chánh ngữ của bậc vô học, thành tựu chánh nghiệp của bậc vô học, thành tựu chánh mạng của bậc vô học, thành tựu chánh tinh tấn của bậc vô học, thành tựu chánh niệm của bậc vô học, thành tựu chánh định của bậc vô học, thành tựu chánh trí của bậc vô học, thành tựu chánh giải thoát của bậc vô học. Này các tỳ khưu, chính do như vậy mà vị tỳ khưu là bậc vô học.” (a. ni. 10.111). –

ဧဝမာဒီသု သုတ္တေသု ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနီတိ.

Nên được hiểu chỉ theo phương pháp đã được nói trong các kinh như vậy, v.v.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ

Trong Paramatthajotikā, chú giải Khuddakapāṭha.

ကုမာရပဉှဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

Phần giải thích về Kumārapañha đã kết thúc.

၅. မင်္ဂလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. Giải thích Kinh Điềm Lành

နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ

Mục đích của việc sắp đặt

ဣဒါနိ ကုမာရပဉှာနန္တရံ နိက္ခိတ္တဿ မင်္ဂလသုတ္တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာက္ကမော အနုပ္ပတ္တော, တဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ ဝတွာ အတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမ. သေယျထိဒံ – ဣဒဉှိ သုတ္တံ ဣမိနာ အနုက္ကမေန ဘဂဝတာ အဝုတ္တမ္ပိ ယွာယံ သရဏဂမနေဟိ သာသနောတာရော, သိက္ခာပဒဒွတ္တိံသာကာရကုမာရပဉှေဟိ စ သီလသမာဓိပညာပ္ပဘေဒနယော ဒဿိတော, သဗ္ဗောပေသ ပရမမင်္ဂလဘူတော, ယတော မင်္ဂလတ္ထိကေန ဧတ္ထေဝ အဘိယောဂေါ ကာတဗ္ဗော, သော စဿ မင်္ဂလဘာဝေါ ဣမိနာ သုတ္တာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ.

Bây giờ, đã đến lượt giải thích ý nghĩa của kinh Điềm Lành, được đặt sau Kumārapañha. Sau khi nói về mục đích của việc đặt kinh ấy ở đây, chúng ta sẽ giải thích ý nghĩa. Cụ thể là – mặc dù kinh này không được Đức Thế Tôn thuyết theo thứ tự này, nhưng phương pháp phân loại giới, định, tuệ đã được chỉ ra qua sự đi vào giáo pháp bằng các phép quy y, và qua các học giới, ba mươi hai thể trược, và các câu hỏi của đồng tử, tất cả phương pháp này đều là điềm lành tối thượng. Do đó, người mong cầu điềm lành nên thực hành chính ở đây. Và bản chất điềm lành của nó nên được hiểu theo kinh này. (Kinh này) được nói ra để chỉ rõ điều này.

ဣဒမဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ.

Đây là mục đích của việc đặt kinh ấy ở đây.

ပဌမမဟာသင်္ဂီတိကထာ

Câu chuyện về lần kết tập vĩ đại đầu tiên

ဧဝံ [Pg.76] နိက္ခိတ္တဿ ပနဿ အတ္ထဝဏ္ဏနတ္ထံ အယံ မာတိကာ –

Và đây là đề mục để giải thích ý nghĩa của kinh đã được đặt như vậy –

‘‘ဝုတ္တံ ယေန ယဒါ ယသ္မာ, စေတံ ဝတွာ ဣမံ ဝိဓိံ;

ဧဝမိစ္စာဒိပါဌဿ, အတ္ထံ နာနပ္ပကာရတော.

“Được nói bởi ai, khi nào, và tại sao; sau khi nói điều này, phương pháp này; ý nghĩa của đoạn văn bắt đầu bằng ‘evaṃ,’ theo nhiều cách khác nhau.

‘‘ဝဏ္ဏယန္တော သမုဋ္ဌာနံ, ဝတွာ ယံ ယတ္ထ မင်္ဂလံ;

ဝဝတ္ထပေတွာ တံ တဿ, မင်္ဂလတ္တံ ဝိဘာဝယေ’’တိ.

“Trong khi giải thích, sau khi nói về nguồn gốc, và sau khi xác định điềm lành nào ở đâu, người ấy nên làm sáng tỏ bản chất điềm lành của nó.”

တတ္ထ ‘‘ဝုတ္တံ ယေန ယဒါ ယသ္မာ, စေတံ ဝတွာ ဣမံ ဝိဓိ’’န္တိ အယံ တာဝ အဒ္ဓဂါထာ ယဒိဒံ ‘‘ဧဝံ မေ သုတံ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ…ပေ… ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသီ’’တိ, ဣဒံ ဝစနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တာ. ဣဒဉှိ အနုဿဝဝသေန ဝုတ္တံ, သော စ ဘဂဝါ သယမ္ဘူ အနာစရိယကော, တသ္မာ နေဒံ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. ယတော ဝတ္တဗ္ဗမေတံ ‘‘ဣဒံ ဝစနံ ကေန ဝုတ္တံ, ကဒါ, ကသ္မာ စ ဝုတ္တ’’န္တိ. ဝုစ္စတေ – အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ဝုတ္တံ, တဉ္စ ပဌမမဟာသင်္ဂီတိကာလေ.

Trong đó, trước hết, nửa kệ này: “Được nói bởi ai, khi nào, và tại sao; sau khi nói điều này, phương pháp này,” được nói liên quan đến lời này: “Tôi nghe như vầy, một thời Đức Thế Tôn… đã bạch với Đức Thế Tôn bằng một bài kệ.” Lời này được nói theo truyền thống nghe lại, và Đức Thế Tôn ấy là bậc Tự Giác, không có thầy; do đó, đây không phải là lời của Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì vậy, nên hỏi rằng: “Lời này được nói bởi ai, khi nào, và tại sao?” Câu trả lời là: được nói bởi Tôn giả Ānanda, và vào thời điểm kết tập vĩ đại đầu tiên.

ပဌမမဟာသင်္ဂီတိ စေသာ သဗ္ဗသုတ္တနိဒါနကောသလ္လတ္ထမာဒိတော ပဘုတိ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနဉှိ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ သုဘဒ္ဒပရိဗ္ဗာဇကဝိနယနာ, ကတဗုဒ္ဓကိစ္စေ ကုသိနာရာယံ ဥပဝတ္တနေ မလ္လာနံ သာလဝနေ ယမကသာလာနမန္တရေ ဝိသာခပုဏ္ဏမဒိဝသေ ပစ္စူသသမယေ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတေ, ဘဂဝတိ လောကနာထေ ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗာနေ သန္နိပတိတာနံ သတ္တန္နံ ဘိက္ခုသတသဟဿာနံ သံဃတ္ထေရော အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ သတ္တာဟပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ သုဘဒ္ဒေန ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတေန ‘‘အလံ, အာဝုသော, မာ သောစိတ္ထ, မာ ပရိဒေဝိတ္ထ, သုမုတ္တာ မယံ တေန မဟာသမဏေန, ဥပဒ္ဒုတာ စ ဟောမ ‘ဣဒံ ဝေါ ကပ္ပတိ ဣဒံ ဝေါ န ကပ္ပတီ’တိ, ဣဒါနိ ပန မယံ ယံ ဣစ္ဆိဿာမ တံ ကရိဿာမ, ယံ န ဣစ္ဆိဿာမ န တံ ကရိဿာမာ’’တိ (စူဠဝ. ၄၃၇; ဒီ. နိ. ၂.၂၃၂) ဝုတ္တဝစနမနုဿရန္တော ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပါပဘိက္ခူ ‘အတီတသတ္ထုကံ ပါဝစန’န္တိ မညမာနာ ပက္ခံ လဘိတွာ န စိရဿေဝ သဒ္ဓမ္မံ အန္တရဓာပေယျုံ. ယာဝ စ ဓမ္မဝိနယော တိဋ္ဌတိ, တာဝ အနတီတသတ္ထုကမေဝ ပါဝစနံ ဟောတိ. ယထာဟ ဘဂဝါ –

Lần kết tập vĩ đại đầu tiên này, để có sự khéo léo về duyên khởi của tất cả các kinh, nên được hiểu từ đầu như sau. Khi Đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư của thế gian, đã nhập vô dư y Niết-bàn vào lúc rạng đông ngày rằm tháng Visākha, tại Upavattana của Kusinārā, trong khu rừng Sāla của dòng họ Malla, giữa hai cây Sāla song đôi, sau khi đã hoàn thành Phật sự, bắt đầu từ việc chuyển Pháp luân cho đến khi giáo hóa du sĩ Subhadda; Tôn giả Mahākassapa, vị trưởng lão của Tăng đoàn trong số bảy trăm ngàn vị tỳ khưu đã tụ họp lại nhân sự kiện Đức Thế Tôn nhập diệt, khi Đức Thế Tôn đã nhập diệt được bảy ngày, trong khi nhớ lại lời đã được nói bởi Subhadda, người xuất gia lúc về già: “Thôi, chư hiền, đừng sầu muộn, đừng than khóc. Chúng ta đã được giải thoát hoàn toàn khỏi vị đại sa-môn ấy. Chúng ta đã bị phiền nhiễu bởi lời dạy: ‘Điều này hợp lệ cho các ông, điều này không hợp lệ cho các ông.’ Nhưng bây giờ, chúng ta muốn làm gì thì sẽ làm điều đó, chúng ta không muốn làm gì thì sẽ không làm điều đó” (Cūḷava. 437; Dī. Ni. 2.232), (ngài đã nghĩ): “Có khả năng là các tỳ khưu xấu ác, nghĩ rằng ‘lời dạy đã mất đi bậc Đạo Sư,’ sau khi có được phe phái, sẽ không bao lâu làm cho Chánh pháp biến mất. Và chừng nào Pháp và Luật còn tồn tại, chừng đó lời dạy vẫn còn có bậc Đạo Sư, chưa qua đời. Như Đức Thế Tôn đã nói –

‘‘ယော [Pg.77] ဝေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မော စ ဝိနယော စ ဒေသိတော ပညတ္တော, သော ဝေါ မမစ္စယေန သတ္ထာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၁၆).

“Này Ānanda, Pháp và Luật nào đã được ta thuyết giảng và chế định cho các ông, Pháp và Luật ấy sẽ là bậc Đạo Sư của các ông sau khi ta qua đời.” (Dī. Ni. 2.216).

‘‘ယံနူနာဟံ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ သင်္ဂါယေယျံ, ယထယိဒံ သာသနံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ’’.

“Hay là ta nên kết tập Pháp và Luật, để giáo pháp này có thể trường tồn, tồn tại lâu dài.”

ယဉ္စာဟံ ဘဂဝတာ –

Và ta, người đã được Đức Thế Tôn –

‘‘ဓာရေဿသိ ပန မေ တွံ, ကဿပ, သာဏာနိ ပံသုကူလာနိ နိဗ္ဗသနာနီ’’တိ ဝတွာ စီဝရေ သာဓာရဏပရိဘောဂေန စေဝ –

sau khi nói: “Này Kassapa, ông có thể mặc những y phấn tảo bằng vải gai đã cũ của ta không?” và bằng cách dùng chung y –

‘‘အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ယာဝဒေ အာကင်္ခါမိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ, ကဿပေါပိ, ဘိက္ခဝေ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ –

“Này các tỳ khưu, khi nào ta muốn, ly dục… ta chứng và trú thiền thứ nhất. Này các tỳ khưu, Kassapa cũng vậy, khi nào ông ấy muốn, ly dục… ông ấy chứng và trú thiền thứ nhất.” –

ဧဝမာဒိနာ နယေန နဝါနုပုဗ္ဗဝိဟာရဆဠဘိညာပ္ပဘေဒေ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ အတ္တနာ သမသမဋ္ဌပနေန စ အနုဂ္ဂဟိတော, တဿ မေ ကိမညံ အာဏဏျံ ဘဝိဿတိ? ‘‘နနု မံ ဘဂဝါ ရာဇာ ဝိယ သကကဝစဣဿရိယာနုပ္ပဒါနေန အတ္တနော ကုလဝံသပ္ပတိဋ္ဌာပကံ ပုတ္တံ ‘သဒ္ဓမ္မဝံသပ္ပတိဋ္ဌာပကော မေ အယံ ဘဝိဿတီ’တိ မန္တွာ ဣမိနာ အသာဓာရဏေန အနုဂ္ဂဟေန အနုဂ္ဂဟေသီ’’တိ စိန္တယန္တော ဓမ္မဝိနယသင်္ဂါယနတ္ထံ ဘိက္ခူနံ ဥဿာဟံ ဇနေသိ? ယထာဟ –

(Ta) đã được hỗ trợ bởi việc (Đức Thế Tôn) đặt (ta) ngang bằng với chính Ngài về các pháp thượng nhân, tức là chín bậc thiền chứng tuần tự và sáu loại thắng trí, theo phương pháp như vậy v.v... còn có sự trả ơn nào khác cho ta nữa? Chẳng phải Đức Thế Tôn, sau khi suy xét rằng: ‘Vị này sẽ là người thiết lập dòng dõi Chánh pháp của ta,’ đã hỗ trợ ta bằng sự hỗ trợ đặc biệt này, giống như một vị vua hỗ trợ người con trai kế thừa dòng dõi của mình bằng cách trao cho quyền lực và vương miện của mình sao? Suy nghĩ như vậy, ngài đã khơi dậy lòng nhiệt thành của các tỳ khưu đối với việc kết tập Pháp và Luật. Như có lời rằng:

‘‘အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ဧကမိဒါဟံ, အာဝုသော, သမယံ ပါဝါယ ကုသိနာရံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၃၁; စူဠဝ. ၄၃၇) သဗ္ဗံ သုဘဒ္ဒကဏ္ဍံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

“Bấy giờ, trưởng lão Đại Ca-diếp nói với các tỳ khưu: ‘Này chư hiền, một thời tôi đang đi trên con đường dài từ Pāvā đến Kusinārā cùng với đại chúng tỳ khưu, với khoảng năm trăm vị tỳ khưu.’” Toàn bộ chương Subhadda nên được trình bày chi tiết.

တတော ပရံ အာဟ –

Sau đó, ngài nói:

‘‘ဟန္ဒ မယံ, အာဝုသော, ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ သင်္ဂါယေယျာမ, ပုရေ အဓမ္မော ဒိပ္ပတိ, ဓမ္မော ပဋိဗာဟိယျတိ, အဝိနယော ဒိပ္ပတိ, ဝိနယော ပဋိဗာဟိယျတိ, ပုရေ အဓမ္မဝါဒိနော ဗလဝန္တော ဟောန္တိ, ဓမ္မဝါဒိနော ဒုဗ္ဗလာ ဟောန္တိ, အဝိနယဝါဒိနော ဗလဝန္တော ဟောန္တိ, ဝိနယဝါဒိနော ဒုဗ္ဗလာ ဟောန္တီ’’တိ (စူဠဝ. ၄၃၇).

“Này chư hiền, chúng ta hãy cùng nhau kết tập Pháp và Luật, trước khi phi pháp trở nên hưng thịnh và Chánh pháp bị suy tàn, trước khi phi luật trở nên hưng thịnh và Chánh luật bị suy tàn, trước khi những người nói phi pháp trở nên mạnh mẽ và những người nói Chánh pháp trở nên yếu thế, trước khi những người nói phi luật trở nên mạnh mẽ và những người nói Chánh luật trở nên yếu thế.”

ဘိက္ခူ [Pg.78] အာဟံသု ‘‘တေန ဟိ, ဘန္တေ, ထေရော ဘိက္ခူ ဥစ္စိနတူ’’တိ. ထေရော သကလနဝင်္ဂသတ္ထုသာသနပရိယတ္တိဓရေ ပုထုဇ္ဇနသောတာပန္နသကဒါဂါမိအနာဂါမိသုက္ခဝိပဿကခီဏာသဝဘိက္ခူ အနေကသတေ အနေကသဟဿေ စ ဝဇ္ဇေတွာ တိပိဋကသဗ္ဗပရိယတ္တိပ္ပဘေဒဓရေ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တေ မဟာနုဘာဝေ ယေဘုယျေန ဘဂဝတာ ဧတဒဂ္ဂံ အာရောပိတေ တေဝိဇ္ဇာဒိဘေဒေ ခီဏာသဝဘိက္ခူယေဝ ဧကူနပဉ္စသတေ ပရိဂ္ဂဟေသိ. ယေ သန္ဓာယ ဣဒံ ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဧကေနူနပဉ္စအရဟန္တသတာနိ ဥစ္စိနီ’’တိ (စူဠဝ. ၄၃၇).

Các tỳ khưu thưa rằng: “Bạch ngài, nếu vậy, xin trưởng lão hãy chọn lựa các tỳ khưu.” Vị trưởng lão, sau khi loại trừ hàng trăm, hàng ngàn tỳ khưu là phàm phu, Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, và các vị A-la-hán thuần quán, những vị chỉ thông thuộc toàn bộ giáo pháp của Bậc Đạo Sư gồm chín chi, đã chọn lấy bốn trăm chín mươi chín vị tỳ khưu lậu tận, những vị thông thuộc các loại trong toàn bộ kinh điển Tam Tạng, đã chứng đắc Vô ngại giải, có đại oai lực, phần lớn đã được Đức Thế Tôn đặt vào địa vị tối thắng, và có các loại như Tam minh. Về những vị này, có lời được nói rằng: “Bấy giờ, trưởng lão Đại Ca-diếp đã chọn lựa bốn trăm chín mươi chín vị A-la-hán.”

ကိဿ ပန ထေရော ဧကေနူနမကာသီတိ? အာယသ္မတော အာနန္ဒတ္ထေရဿ ဩကာသကရဏတ္ထံ. တေန ဟာယသ္မတာ သဟာပိ ဝိနာပိ န သက္ကာ ဓမ္မသင်္ဂီတိ ကာတုံ. သော ဟာယသ္မာ သေခေါ သကရဏီယော, တသ္မာ သဟ န သက္ကာ, ယသ္မာ ပနဿ ကိဉ္စိ ဒသဗလဒေသိတံ သုတ္တဂေယျာဒိကံ ဘဂဝတော အသမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ဝိနာပိ န သက္ကာ. ယဒိ ဧဝံ သေခေါပိ သမာနော ဓမ္မသင်္ဂီတိယာ ဗဟူကာရတ္တာ ထေရေန ဥစ္စိနိတဗ္ဗော အဿ, အထ ကသ္မာ န ဥစ္စိနိတောတိ? ပရူပဝါဒဝိဝဇ္ဇနတော. ထေရော ဟိ အာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ အတိဝိယ ဝိဿတ္ထော အဟောသိ. တထာ ဟိ နံ သိရသ္မိံ ပလိတေသု ဇာတေသုပိ ‘‘န ဝါယံ ကုမာရကော မတ္တမညာသီ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၁၅၄) ကုမာရကဝါဒေန ဩဝဒတိ. သကျကုလပ္ပသုတော စာယံ အာယသ္မာ တထာဂတဿ ဘာတာ စူဠပိတု ပုတ္တော, တတြ ဘိက္ခူ ဆန္ဒာဂမနံ ဝိယ မညမာနာ ‘‘ဗဟူ အသေခပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တေ ဘိက္ခူ ဌပေတွာ အာနန္ဒံ သေခပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တံ ထေရော ဥစ္စိနီ’’တိ ဥပဝဒေယျုံ. တံ ပရူပဝါဒံ ပရိဝိဝဇ္ဇေန္တော ‘‘အာနန္ဒံ ဝိနာ သင်္ဂီတိ န သက္ကာ ကာတုံ, ဘိက္ခူနံယေဝ အနုမတိယာ ဂဟေဿာမီ’’တိ န ဥစ္စိနိ.

Nhưng tại sao trưởng lão lại chọn thiếu một vị? Để dành một chỗ cho trưởng lão Ānanda. Vì rằng, việc kết tập Pháp không thể thực hiện được dù có hay không có vị trưởng lão ấy. Vị trưởng lão ấy là bậc hữu học, còn phận sự phải làm, do đó không thể (kết tập) cùng với ngài. Lại nữa, vì rằng không có bất cứ điều gì như kinh, kệ v.v... do Bậc Thập Lực thuyết giảng mà ngài đã tiếp nhận khi không có mặt Đức Thế Tôn, do đó cũng không thể (kết tập) nếu không có ngài. Nếu vậy, dù là bậc hữu học, ngài vẫn nên được trưởng lão chọn lựa vì có nhiều đóng góp cho việc kết tập Pháp, vậy tại sao ngài không được chọn? Để tránh sự chỉ trích của người khác. Vì trưởng lão (Đại Ca-diếp) rất thân thiết với trưởng lão Ānanda. Thật vậy, ngay cả khi tóc trên đầu ngài đã bạc, trưởng lão (Đại Ca-diếp) vẫn khuyên răn ngài bằng cách gọi là ‘cậu bé’: “Cậu bé này không biết chừng mực.” Vị trưởng lão này cũng xuất thân từ dòng họ Thích-ca, là em họ của Như Lai, con của người chú. Do đó, các tỳ khưu có thể nghĩ rằng đây là một hành động thiên vị và có thể chỉ trích rằng: “Trưởng lão đã bỏ qua nhiều tỳ khưu vô học đã chứng đắc Vô ngại giải để chọn Ānanda, một bậc hữu học đã chứng đắc Vô ngại giải.” Để tránh sự chỉ trích đó của người khác, và nghĩ rằng: “Việc kết tập không thể thực hiện nếu không có Ānanda, ta sẽ chọn ngài với sự đồng thuận của chính các tỳ khưu,” nên ngài đã không chọn.

အထ သယမေဝ ဘိက္ခူ အာနန္ဒဿတ္ထာယ ထေရံ ယာစိံသု. ယထာဟ –

Bấy giờ, chính các tỳ khưu đã thỉnh cầu trưởng lão vì lợi ích của ngài Ānanda. Như có lời rằng:

‘‘ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘အယံ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကိဉ္စာပိ သေခေါ, အဘဗ္ဗော ဆန္ဒာ ဒေါသာ မောဟာ ဘယာ အဂတိံ ဂန္တုံ, ဗဟု စာနေန ဘဂဝတော သန္တိကေ ဓမ္မော စ ဝိနယော စ ပရိယတ္တော, တေန ဟိ, ဘန္တေ, ထေရော [Pg.79] အာယသ္မန္တမ္ပိ အာနန္ဒံ ဥစ္စိနတူ’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ အာယသ္မန္တမ္ပိ အာနန္ဒံ ဥစ္စိနီ’’တိ (စူဠဝ. ၄၃၇).

“Các tỳ khưu bạch với trưởng lão Đại Ca-diếp rằng: ‘Bạch ngài, trưởng lão Ānanda này, tuy là bậc hữu học, nhưng không có khả năng đi vào đường tà do tham ái, sân hận, si mê, hay sợ hãi. Ngài đã học hỏi nhiều về Pháp và Luật từ nơi Đức Thế Tôn. Vì vậy, bạch ngài, xin trưởng lão hãy chọn cả trưởng lão Ānanda.’ Bấy giờ, trưởng lão Đại Ca-diếp đã chọn cả trưởng lão Ānanda.”

ဧဝံ ဘိက္ခူနံ အနုမတိယာ ဥစ္စိနိတေန တေနာယသ္မတာ သဒ္ဓိံ ပဉ္စထေရသတာနိ အဟေသုံ.

Như vậy, cùng với vị trưởng lão được chọn lựa theo sự đồng thuận của các tỳ khưu, đã có đủ năm trăm vị trưởng lão.

အထ ခေါ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ မယံ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ သင်္ဂါယေယျာမာ’’တိ. အထ ခေါ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ ‘‘ရာဇဂဟံ ခေါ မဟာဂေါစရံ ပဟူတသေနာသနံ, ယံနူန မယံ ရာဇဂဟေ ဝဿံ ဝသန္တာ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ သင်္ဂါယေယျာမ, နညေ ဘိက္ခူ ရာဇဂဟေ ဝဿံ ဥပဂစ္ဆေယျု’’န္တိ. ကသ္မာ ပန နေသံ ဧတဒဟောသိ? ဣဒံ အမှာကံ ထာဝရကမ္မံ, ကောစိ ဝိသဘာဂပုဂ္ဂလော သံဃမဇ္ဈံ ပဝိသိတွာ ဥက္ကောဋေယျာတိ. အထာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဉတ္တိဒုတိယေန ကမ္မေန သာဝေသိ. တံ သင်္ဂီတိက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ. ၄၃၇) ဝုတ္တနယေနေဝ ဉာတဗ္ဗံ.

Bấy giờ, các tỳ khưu trưởng lão khởi lên ý nghĩ này: “Chúng ta nên kết tập Pháp và Luật ở đâu nhỉ?” Rồi các tỳ khưu trưởng lão lại khởi lên ý nghĩ này: “Thành Rājagaha có nhiều nơi khất thực và trú xứ dồi dào. Hay là chúng ta hãy an cư mùa mưa tại Rājagaha và kết tập Pháp và Luật, và các tỳ khưu khác không nên đến an cư mùa mưa tại Rājagaha.” Nhưng tại sao họ lại có ý nghĩ đó? (Họ nghĩ rằng:) “Đây là công việc lâu dài của chúng ta, có thể có người không đồng quan điểm nào đó xen vào giữa Tăng chúng và gây rối.” Bấy giờ, trưởng lão Đại Ca-diếp đã thông báo cho Tăng chúng bằng một biểu quyết với bạch văn là lần thứ hai. Điều này nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong chương Saṅgīti.

အထ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနတော သတ္တသု သာဓုကီဠနဒိဝသေသု သတ္တသု စ ဓာတုပူဇာဒိဝသေသု ဝီတိဝတ္တေသု ‘‘အဍ္ဎမာသော အတိက္ကန္တော, ဣဒါနိ ဂိမှာနံ ဒိယဍ္ဎော မာသော သေသော, ဥပကဋ္ဌာ ဝဿူပနာယိကာ’’တိ မန္တွာ မဟာကဿပတ္ထေရော ‘‘ရာဇဂဟံ, အာဝုသော, ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဥပဍ္ဎံ ဘိက္ခုသံဃံ ဂဟေတွာ ဧကံ မဂ္ဂံ ဂတော. အနုရုဒ္ဓတ္ထေရောပိ ဥပဍ္ဎံ ဂဟေတွာ ဧကံ မဂ္ဂံ ဂတော, အာနန္ဒတ္ထေရော ပန ဘဂဝတော ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ရာဇဂဟံ ဂန္တုကာမော ယေန သာဝတ္ထိ, တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အာနန္ဒတ္ထေရေန ဂတဂတဋ္ဌာနေ မဟာပရိဒေဝေါ အဟောသိ, ‘‘ဘန္တေ အာနန္ဒ, ကုဟိံ သတ္ထာရံ ဌပေတွာ အာဂတောသီ’’တိ? အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ အနုပ္ပတ္တေ ထေရေ ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗာနသမယေ ဝိယ မဟာပရိဒေဝေါ အဟောသိ.

Bấy giờ, sau khi đức Như Lai nhập Niết-bàn, bảy ngày đại lễ cúng dường và bảy ngày cúng dường xá-lợi đã trôi qua. Suy nghĩ rằng: “Nửa tháng đã trôi qua, nay mùa hạ còn lại một tháng rưỡi, mùa an cư đã gần kề,” trưởng lão Mahākassapa nói: “Này chư hiền, chúng ta hãy đi đến thành Rājagaha,” rồi dẫn một nửa Tăng chúng đi theo một con đường. Trưởng lão Anuruddha cũng dẫn một nửa Tăng chúng đi theo một con đường khác. Còn trưởng lão Ānanda, sau khi mang y bát của đức Thế Tôn, được Tăng chúng vây quanh, đi đến thành Sāvatthī, và vì muốn đi đến thành Rājagaha, ngài đã du hành theo hướng đến Sāvatthī. Bất cứ nơi nào trưởng lão Ānanda đi đến, đều có sự than khóc lớn: “Thưa ngài Ānanda, ngài đã để đức Đạo Sư ở đâu mà đến đây?” Khi trưởng lão tuần tự đến thành Sāvatthī, lại có sự than khóc lớn như lúc đức Thế Tôn nhập Niết-bàn.

တတြ သုဒံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အနိစ္စတာဒိပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မိယာ ကထာယ တံ မဟာဇနံ သညာပေတွာ ဇေတဝနံ ပဝိသိတွာ ဒသဗလေန ဝသိတဂန္ဓကုဋိယာ ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ မဉ္စပီဌံ နီဟရိတွာ ပပ္ဖောဋေတွာ ဂန္ဓကုဋိံ သမ္မဇ္ဇိတွာ မိလာတမာလာကစဝရံ ဆဍ္ဍေတွာ မဉ္စပီဌံ အတိဟရိတွာ ပုန ယထာဌာနေ ဌပေတွာ ဘဂဝတော ဌိတကာလေ ကရဏီယံ ဝတ္တံ သဗ္ဗမကာသိ. အထ [Pg.80] ထေရော ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗာနတော ပဘုတိ ဌာနနိသဇ္ဇဗဟုလတ္တာ ဥဿန္နဓာတုကံ ကာယံ သမဿာသေတုံ ဒုတိယဒိဝသေ ခီရဝိရေစနံ ပိဝိတွာ ဝိဟာရေယေဝ နိသီဒိ, ယံ သန္ဓာယ သုဘေန မာဏဝေန ပဟိတံ မာဏဝကံ ဧတဒဝေါစ –

Khi ấy, tôn giả Ānanda sau khi dùng pháp thoại liên quan đến vô thường v.v... để khuyên giải đại chúng, ngài đi vào tu viện Jetavana, mở cửa hương thất nơi đức Thập Lực đã ngự, mang giường ghế ra ngoài, phủi bụi, quét dọn hương thất, vứt bỏ rác và hoa héo, rồi mang giường ghế trở vào, đặt lại chỗ cũ, và làm tất cả các phận sự cần phải làm như khi đức Thế Tôn còn tại thế. Sau đó, vì thân thể của trưởng lão sinh đàm do đi đứng và ngồi nhiều kể từ khi đức Thế Tôn nhập Niết-bàn, để cho thân được nhẹ nhàng, vào ngày thứ hai, ngài đã uống thuốc xổ có pha sữa và ngồi lại trong tu viện. Chính vì lý do này mà ngài đã nói với người thanh niên được thanh niên Subha phái đến như sau:

‘‘အကာလော ခေါ, မာဏဝက, အတ္ထိ မေ အဇ္ဇ ဘေသဇ္ဇမတ္တာ ပီတာ, အပ္ပေဝ နာမ သွေပိ ဥပသင်္ကမေယျာမာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၄၄၇).

“Này thanh niên, thật không phải lúc. Hôm nay ta đã uống một liều thuốc. Có lẽ ngày mai chúng ta có thể đến gặp được.”

ဒုတိယဒိဝသေ စေတကတ္ထေရေန ပစ္ဆာသမဏေန ဂန္တွာ သုဘေန မာဏဝေန ပုဋ္ဌော ဒီဃနိကာယေ သုဘသုတ္တံ နာမ ဒသမံ သုတ္တမဘာသိ.

Vào ngày thứ hai, ngài cùng đi với trưởng lão Cetaka là vị thị giả, và khi được thanh niên Subha hỏi, ngài đã thuyết bài kinh thứ mười trong Trường Bộ Kinh, tên là kinh Subha.

အထ ခေါ ထေရော ဇေတဝနေ ဝိဟာရေ ခဏ္ဍဖုလ္လပ္ပဋိသင်္ခရဏံ ကာရာပေတွာ ဥပကဋ္ဌာယ ဝဿူပနာယိကာယ ရာဇဂဟံ ဂတော. တထာ မဟာကဿပတ္ထေရော အနုရုဒ္ဓတ္ထေရော စ သဗ္ဗံ ဘိက္ခုသံဃံ ဂဟေတွာ ရာဇဂဟမေဝ ဂတာ.

Bấy giờ, trưởng lão sau khi cho sửa chữa những chỗ hư hỏng trong tu viện Jetavana, khi mùa an cư đã gần kề, ngài đã đi đến thành Rājagaha. Tương tự, trưởng lão Mahākassapa và trưởng lão Anuruddha cũng dẫn toàn thể Tăng chúng đi đến chính thành Rājagaha.

တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟေ အဋ္ဌာရသ မဟာဝိဟာရာ ဟောန္တိ. တေ သဗ္ဗေပိ ဆဍ္ဍိတပတိတဥက္လာပါ အဟေသုံ. ဘဂဝတော ဟိ ပရိနိဗ္ဗာနေ သဗ္ဗေ ဘိက္ခူ အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ဝိဟာရေ စ ပရိဝေဏေ စ ဆဍ္ဍေတွာ အဂမံသု. တတ္ထ ထေရာ ဘဂဝတော ဝစနပူဇနတ္ထံ တိတ္ထိယဝါဒပရိမောစနတ္ထဉ္စ ‘‘ပဌမံ မာသံ ခဏ္ဍဖုလ္လပ္ပဋိသင်္ခရဏံ ကရောမာ’’တိ စိန္တေသုံ. တိတ္ထိယာ ဟိ ဝဒေယျုံ ‘‘သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာ သတ္ထရိ ဌိတေယေဝ ဝိဟာရေ ပဋိဇဂ္ဂိံသု, ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆဍ္ဍေသု’’န္တိ. တေသံ ဝါဒပရိမောစနတ္ထဉ္စ စိန္တေသုန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

Vào lúc bấy giờ, tại thành Rājagaha có mười tám ngôi đại tu viện. Tất cả chúng đều bị bỏ hoang, đổ nát và đầy rác rưởi. Vì khi đức Thế Tôn nhập Niết-bàn, tất cả các vị tỳ-khưu đã mang y bát của mình, rời bỏ các tu viện và tịnh xá mà đi. Tại đó, các vị trưởng lão, vì mục đích tôn vinh lời dạy của đức Thế Tôn và để tránh sự chỉ trích của các người ngoại đạo, đã suy nghĩ rằng: “Chúng ta hãy dùng tháng đầu tiên để sửa chữa những chỗ hư hỏng.” Vì những người ngoại đạo có thể nói rằng: “Các đệ tử của Sa-môn Gotama chỉ chăm sóc tu viện khi thầy của họ còn sống; khi ông ấy nhập diệt thì họ liền bỏ đi.” Và cũng được nói rằng các ngài đã suy nghĩ như vậy để tránh sự chỉ trích của họ. Và điều này đã được nói đến:

‘‘အထ ခေါ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ဘဂဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ခဏ္ဍဖုလ္လပ္ပဋိသင်္ခရဏံ ဝဏ္ဏိတံ, ဟန္ဒ မယံ, အာဝုသော, ပဌမံ မာသံ ခဏ္ဍဖုလ္လပ္ပဋိသင်္ခရဏံ ကရောမ, မဇ္ဈိမံ မာသံ သန္နိပတိတွာ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ သင်္ဂါယိဿာမာ’’တိ (စူဠဝ. ၄၃၈).

“Bấy giờ, các vị trưởng lão tỳ-khưu đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Này chư hiền, đức Thế Tôn đã tán thán việc sửa chữa những chỗ hư hỏng. Này chư hiền, chúng ta hãy dùng tháng đầu tiên để sửa chữa những chỗ hư hỏng. Vào tháng giữa, sau khi tập hợp lại, chúng ta sẽ kết tập Pháp và Luật.’”

တေ ဒုတိယဒိဝသေ ဂန္တွာ ရာဇဒွါရေ အဋ္ဌံသု. အဇာတသတ္တု ရာဇာ အာဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, ကိံ ကရောမိ, ကေနတ္ထော’’တိ ပဝါရေသိ. ထေရာ အဋ္ဌာရသမဟာဝိဟာရပ္ပဋိသင်္ခရဏတ္ထာယ ဟတ္ထကမ္မံ ပဋိဝေဒေသုံ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ရာဇာ ဟတ္ထကမ္မကာရကေ မနုဿေ အဒါသိ. ထေရာ ပဌမံ မာသံ သဗ္ဗဝိဟာရေ ပဋိသင်္ခရာပေသုံ.

Vào ngày thứ hai, các ngài đi đến và đứng ở cổng hoàng cung. Vua Ajātasattu đến, đảnh lễ và thỉnh mời: “Thưa chư tôn đức, con phải làm gì? Các ngài cần gì ạ?” Các vị trưởng lão đã cho vua biết về việc cần nhân công để sửa chữa mười tám ngôi đại tu viện. Vua nói: “Lành thay, thưa chư tôn đức,” và đã cấp cho các ngài những người thợ. Các vị trưởng lão đã cho sửa chữa tất cả các tu viện trong tháng đầu tiên.

အထ [Pg.81] ရညော အာရောစေသုံ – ‘‘နိဋ္ဌိတံ, မဟာရာဇ, ဝိဟာရပ္ပဋိသင်္ခရဏံ, ဣဒါနိ ဓမ္မဝိနယသင်္ဂဟံ ကရောမာ’’တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ, ဝိဿတ္ထာ ကရောထ, မယှံ အာဏာစက္ကံ, တုမှာကံ ဓမ္မစက္ကံ ဟောတု. အာဏာပေထ, ဘန္တေ, ကိံ ကရောမီ’’တိ? ‘‘ဓမ္မသင်္ဂဟံ ကရောန္တာနံ ဘိက္ခူနံ သန္နိသဇ္ဇဋ္ဌာနံ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ကတ္ထ ကရောမိ, ဘန္တေ’’တိ? ‘‘ဝေဘာရပဗ္ဗတပဿေ သတ္တပဏ္ဏိဂုဟာဒွါရေ ကာတုံ ယုတ္တံ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ, ရာဇာ အဇာတသတ္တု, ဝိဿကမ္မုနာ နိမ္မိတသဒိသံ သုဝိဘတ္တဘိတ္တိထမ္ဘသောပါနံ နာနာဝိဓမာလာကမ္မလတာကမ္မဝိစိတြံ မဟာမဏ္ဍပံ ကာရာပေတွာ ဝိဝိဓကုသုမဒါမဩလမ္ဗကဝိနိဂ္ဂလန္တစာရုဝိတာနံ ရတနဝိစိတြမဏိကောဋ္ဋိမတလမိဝ စ နံ နာနာပုပ္ဖူပဟာရဝိစိတြံ သုပရိနိဋ္ဌိတဘူမိကမ္မံ ဗြဟ္မဝိမာနသဒိသံ အလင်္ကရိတွာ တသ္မိံ မဟာမဏ္ဍပေ ပဉ္စသတာနံ ဘိက္ခူနံ အနဂ္ဃာနိ ပဉ္စကပ္ပိယပစ္စတ္ထရဏသတာနိ ပညာပေတွာ ဒက္ခိဏဘာဂံ နိဿာယ ဥတ္တရာဘိမုခံ ထေရာသနံ, မဏ္ဍပမဇ္ဈေ ပုရတ္ထာဘိမုခံ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အာသနာရဟံ ဓမ္မာသနံ ပညာပေတွာ ဒန္တခစိတံ စိတ္တဗီဇနိဉ္စေတ္ထ ဌပေတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ အာရောစာပေသိ ‘‘နိဋ္ဌိတံ, ဘန္တေ, ကိစ္စ’’န္တိ.

Bấy giờ, các ngài tâu với vua: “Tâu đại vương, việc sửa chữa các tu viện đã hoàn tất. Bây giờ chúng tôi sẽ tiến hành kết tập Pháp và Luật.” Vua đáp: “Lành thay, thưa chư tôn đức, xin các ngài cứ tự nhiên tiến hành. Vương quyền là của trẫm, còn Pháp luân là của chư ngài. Xin chư tôn đức hãy ra lệnh, con phải làm gì?” “Tâu đại vương, xin hãy chuẩn bị một nơi hội họp cho các vị tỳ-khưu tiến hành kết tập Pháp.” “Thưa chư tôn đức, con nên làm ở đâu ạ?” “Tâu đại vương, nên làm ở cửa hang Sattapaṇṇi, bên sườn núi Vebhāra.” “Lành thay, thưa chư tôn đức.” Vua Ajātasattu đã cho xây một đại giảng đường giống như do trời Vissakamma tạo ra, với tường, cột, và cầu thang được phân chia rõ ràng, được trang trí đa dạng với các họa tiết hoa lá và dây leo; có mái che lộng lẫy với những tràng hoa và dây hoa đủ loại rủ xuống; nền nhà được hoàn thiện một cách hoàn hảo, trang hoàng với nhiều loại hoa cúng dường, giống như sàn nhà được khảm bằng các loại bảo thạch quý giá, được trang hoàng giống như cung điện của Phạm thiên. Trong đại giảng đường ấy, vua cho trải năm trăm tấm tọa cụ vô giá, thích hợp cho năm trăm vị tỳ-khưu. Về phía nam, hướng về phía bắc, vua cho đặt pháp tọa của vị trưởng lão. Ở giữa giảng đường, hướng về phía đông, vua cho đặt pháp tọa xứng đáng với đức Phật, đức Thế Tôn, rồi đặt lên đó một chiếc quạt đẹp đẽ được khảm bằng ngà voi, và cho người báo tin đến Tăng chúng: “Thưa chư tôn đức, công việc đã hoàn tất.”

ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာဟံသု ‘‘သွေ, အာဝုသော အာနန္ဒ, သံဃသန္နိပါတော, တွဉ္စ သေခေါ သကရဏီယော, တေန တေ န ယုတ္တံ သန္နိပါတံ ဂန္တုံ, အပ္ပမတ္တော ဟောဟီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ‘‘သွေ သန္နိပါတော, န ခေါ ပန မေတံ ပတိရူပံ, ယွာဟံ သေခေါ သမာနော သန္နိပါတံ ဂစ္ဆေယျ’’န္တိ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ကာယဂတာယ သတိယာ ဝီတိနာမေတွာ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယေ စင်္ကမာ ဩရောဟိတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ‘‘နိပဇ္ဇိဿာမီ’’တိ ကာယံ အာဝဇ္ဇေသိ. ဒွေ ပါဒါ ဘူမိတော မုတ္တာ, အပ္ပတ္တဉ္စ သီသံ ဗိမ္ဗောဟနံ, ဧတသ္မိံ အန္တရေ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ. အယဉှိ အာယသ္မာ စင်္ကမေန ဗဟိ ဝီတိနာမေတွာ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တော စိန္တေသိ ‘‘နနု မံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘ကတပုညောသိ တွံ, အာနန္ဒ, ပဓာနမနုယုဉ္ဇ, ခိပ္ပံ ဟောဟိသိ အနာသဝေါ’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၀၇). ဗုဒ္ဓါနဉ္စ ကထာဒေါသော နာမ နတ္ထိ, မမ ပန အစ္စာရဒ္ဓံ ဝီရိယံ, တေန မေ စိတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စာယ သံဝတ္တတိ, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယသမတံ ယောဇေမီ’’တိ စင်္ကမာ ဩရောဟိတွာ ပါဒဓောဝနဋ္ဌာနေ ဌတွာ ပါဒေ ဓောဝိတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ မဉ္စကေ နိသီဒိတွာ ‘‘ထောကံ ဝိဿမိဿာမီ’’တိ ကာယံ မဉ္စကေ ဥပနာမေသိ. ဒွေ ပါဒါ [Pg.82] ဘူမိတော မုတ္တာ, သီသဉ္စ ဗိမ္ဗောဟနမသမ္ပတ္တံ, ဧတသ္မိံ အန္တရေ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ. စတုဣရိယာပထဝိရဟိတံ ထေရဿ အရဟတ္တံ. တေန ‘‘ဣမသ္မိံ သာသနေ အနိသိန္နော အနိပန္နော အဋ္ဌိတော အစင်္ကမန္တော ကော ဘိက္ခု အရဟတ္တံ ပတ္တော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အာနန္ဒတ္ထေရော’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ.

Các Tỳ khưu nói với Tôn giả Ānanda rằng: “Này hiền giả Ānanda, ngày mai là ngày họp Tăng, mà ngài vẫn còn là bậc hữu học, vẫn còn việc phải làm. Vì thế, không thích hợp để ngài đến buổi họp. Hãy tinh tấn lên.” Bấy giờ, Tôn giả Ānanda suy nghĩ: “Ngày mai là ngày họp Tăng, thật không thích hợp cho ta, một người còn là hữu học, lại đến buổi họp.” Ngài đã trải qua phần lớn đêm trong niệm thân, đến lúc rạng đông, ngài đi xuống khỏi nơi kinh hành, đi vào tịnh xá và nghiêng mình với ý định “Ta sẽ nằm xuống.” Hai chân vừa rời khỏi mặt đất, đầu chưa chạm đến gối, trong khoảnh khắc ấy, tâm ngài giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ. Vị Tôn giả này, sau khi trải qua thời gian kinh hành bên ngoài mà không thể chứng đắc pháp đặc biệt, đã suy nghĩ: “Chẳng phải Thế Tôn đã nói với ta điều này sao: ‘Này Ānanda, ngươi đã tạo nhiều công đức, hãy nỗ lực tinh tấn, ngươi sẽ sớm trở thành bậc vô lậu.’ Lời của các vị Phật không bao giờ có lỗi. Nhưng sự tinh tấn của ta lại quá mức, do đó tâm ta sanh trạo cử. Thôi, ta hãy quân bình sự tinh tấn.” Nghĩ vậy, ngài đi xuống khỏi nơi kinh hành, đứng ở chỗ rửa chân, rửa chân xong, đi vào tịnh xá, ngồi trên giường và nghiêng mình trên giường với ý định “Ta sẽ nghỉ ngơi một chút.” Hai chân vừa rời khỏi mặt đất, đầu chưa chạm đến gối, trong khoảnh khắc ấy, tâm ngài giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ. Sự chứng đắc A-la-hán của vị Trưởng lão không thuộc bốn oai nghi. Vì thế, khi được hỏi: “Trong giáo pháp này, vị Tỳ khưu nào đã chứng đắc A-la-hán mà không ngồi, không nằm, không đứng, không đi kinh hành?” thì nên trả lời là: “Trưởng lão Ānanda.”

အထ ထေရာ ဘိက္ခူ ဒုတိယဒိဝသေ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ပတ္တစီဝရံ ပဋိသာမေတွာ ဓမ္မသဘာယံ သန္နိပတိတာ. အာနန္ဒတ္ထေရော ပန အတ္တနော အရဟတ္တပ္ပတ္တိံ ဉာပေတုကာမော ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ န ဂတော. ဘိက္ခူ ယထာဝုဍ္ဎံ အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တာသနေ နိသီဒန္တာ အာနန္ဒတ္ထေရဿ အာသနံ ဌပေတွာ နိသိန္နာ. တတ္ထ ကေဟိစိ ‘‘ဧတမာသနံ ကဿာ’’တိ ဝုတ္တေ အာနန္ဒဿာတိ. ‘‘အာနန္ဒော ပန ကုဟိံ ဂတော’’တိ. တသ္မိံ သမယေ ထေရော စိန္တေသိ ‘‘ဣဒါနိ မယှံ ဂမနကာလော’’တိ. တတော အတ္တနော အာနုဘာဝံ ဒဿေန္တော ပထဝိယံ နိမုဇ္ဇိတွာ အတ္တနော အာသနေယေဝ အတ္တာနံ ဒဿေသိ. အာကာသေနာဂန္တွာ နိသီဒီတိပိ ဧကေ.

Bấy giờ, vào ngày thứ hai, các vị Trưởng lão Tỳ khưu sau khi làm xong việc thọ thực, cất dọn y bát, đã tụ họp tại pháp đường. Còn Trưởng lão Ānanda, vì muốn cho biết về sự chứng đắc A-la-hán của mình, đã không đi cùng với các Tỳ khưu. Các Tỳ khưu, trong khi ngồi vào chỗ của mình theo thứ tự hạ lạp, đã chừa lại chỗ ngồi của Trưởng lão Ānanda rồi mới ngồi xuống. Khi ấy, có người hỏi: “Chỗ ngồi này của ai vậy?” liền được trả lời: “Của ngài Ānanda.” “Vậy ngài Ānanda đã đi đâu?” Vào lúc đó, vị Trưởng lão suy nghĩ: “Bây giờ là lúc ta nên đi.” Sau đó, để biểu hiện thần thông của mình, ngài độn thổ và hiện thân ngay tại chỗ ngồi của mình. Cũng có một số vị nói rằng ngài đã đi đến bằng hư không rồi ngồi xuống.

ဧဝံ နိသိန္နေ တသ္မိံ အာယသ္မန္တေ မဟာကဿပတ္ထေရော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ, ‘‘အာဝုသော, ကိံ ပဌမံ သင်္ဂါယာမ ဓမ္မံ ဝါ ဝိနယံ ဝါ’’တိ? ဘိက္ခူ အာဟံသု, ‘‘ဘန္တေ မဟာကဿပ, ဝိနယောနာမဗုဒ္ဓသာသနဿ အာယု, ဝိနယေ ဌိတေ သာသနံ ဌိတံ ဟောတိ, တသ္မာ ပဌမံ ဝိနယံ သင်္ဂါယာမာ’’တိ. ‘‘ကံ ဓုရံ ကတွာ ဝိနယော သင်္ဂါယိတဗ္ဗော’’တိ? ‘‘အာယသ္မန္တံ ဥပါလိ’’န္တိ. ‘‘ကိံ အာနန္ဒော နပ္ပဟောတီ’’တိ? ‘‘နော နပ္ပဟောတိ, အပိစ ခေါ ပန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓရမာနောယေဝ ဝိနယပရိယတ္တိံ နိဿာယ အာယသ္မန္တံ ဥပါလိံ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ – ‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝိနယဓရာနံ ယဒိဒံ ဥပါလီ’’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၂၈). တသ္မာ ဥပါလိတ္ထေရံ ပုစ္ဆိတွာ ဝိနယံ သင်္ဂါယာမာတိ. တတော ထေရော ဝိနယံ ပုစ္ဆနတ္ထာယ အတ္တနာဝ အတ္တာနံ သမ္မန္နိ. ဥပါလိတ္ထေရောပိ ဝိဿဇ္ဇနတ္ထာယ သမ္မန္နိ. တတြာယံ ပါဠိ –

Khi Tôn giả ấy đã ngồi như vậy, Trưởng lão Mahākassapa nói với các Tỳ khưu: “Này chư hiền, chúng ta nên kết tập điều gì trước, Pháp hay Luật?” Các Tỳ khưu thưa: “Bạch ngài Mahākassapa, Luật được gọi là mạng mạch của Phật giáo. Khi Luật còn tồn tại thì giáo pháp còn tồn tại. Vì thế, chúng ta hãy kết tập Luật trước.” “Nên cử ai làm người chủ trì để kết tập Luật?” “Tôn giả Upāli.” “Sao? Ngài Ānanda không có khả năng sao?” “Không phải là không có khả năng, nhưng khi bậc Chánh Đẳng Giác còn tại thế, dựa vào sự thông suốt Luật tạng, Ngài đã đặt Tôn giả Upāli vào vị trí tối thắng: ‘Này các Tỳ khưu, trong số các đệ tử Tỳ khưu của ta, những vị trì Luật, Upāli là bậc tối thắng.’ Vì thế, chúng ta hãy hỏi Trưởng lão Upāli để kết tập Luật.” Sau đó, vị Trưởng lão tự mình đề cử chính mình cho việc hỏi Luật. Trưởng lão Upāli cũng tự mình đề cử chính mình cho việc trả lời. Về việc đó, đây là đoạn Pāli:

အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ သံဃံ ဉာပေသိ –

Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapa bạch với Tăng chúng:

‘‘သုဏာတု မေ, အာဝုသော, သံဃော, ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ ဥပါလိံ ဝိနယံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ.

“Thưa chư hiền, xin Tăng chúng hãy nghe con. Nếu Tăng chúng thấy đã đến lúc thích hợp, con xin hỏi Tôn giả Upāli về Luật.”

အာယသ္မာပိ [Pg.83] ဥပါလိ သံဃံ ဉာပေသိ –

Tôn giả Upāli cũng bạch với Tăng chúng:

‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော, ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ အာယသ္မတာ မဟာကဿပေန ဝိနယံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေယျ’’န္တိ.

“Kính bạch chư Tôn giả, xin Tăng chúng hãy nghe con. Nếu Tăng chúng thấy đã đến lúc thích hợp, con xin trả lời khi được Tôn giả Mahākassapa hỏi về Luật.”

ဧဝံ အတ္တနာဝ အတ္တာနံ သမ္မန္နိတွာ အာယသ္မာ, ဥပါလိ, ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ ဝန္ဒိတွာ ဓမ္မာသနေ နိသီဒိ ဒန္တခစိတံ ဗီဇနိံ ဂဟေတွာ. တတော မဟာကဿပတ္ထေရော ဥပါလိတ္ထေရံ ပဌမပါရာဇိကံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗံ ဝိနယံ ပုစ္ဆိ, ဥပါလိတ္ထေရော ဝိဿဇ္ဇေသိ. သဗ္ဗေ ပဉ္စသတာ ဘိက္ခူ ပဌမပါရာဇိကသိက္ခာပဒံ သနိဒါနံ ကတွာ ဧကတော ဂဏသဇ္ဈာယမကံသု. ဧဝံ သေသာနိပီတိ သဗ္ဗံ ဝိနယဋ္ဌကထာယ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဧတေန နယေန သဥဘတောဝိဘင်္ဂံ သခန္ဓကပရိဝါရံ သကလံ ဝိနယပိဋကံ သင်္ဂါယိတွာ ဥပါလိတ္ထေရော ဒန္တခစိတံ ဗီဇနိံ နိက္ခိပိတွာ ဓမ္မာသနာ ဩရောဟိတွာ ဝုဍ္ဎေ ဘိက္ခူ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနော ပတ္တာသနေ နိသီဒိ.

Sau khi tự mình đề cử chính mình như vậy, Tôn giả Upāli đứng dậy khỏi chỗ ngồi, vắt y qua một bên vai, đảnh lễ các vị Trưởng lão Tỳ khưu, rồi ngồi trên pháp tọa, tay cầm chiếc quạt bằng ngà voi. Sau đó, Trưởng lão Mahākassapa đã hỏi Trưởng lão Upāli toàn bộ Luật tạng, bắt đầu từ giới Pārājika thứ nhất. Trưởng lão Upāli đã trả lời. Tất cả năm trăm vị Tỳ khưu đã cùng nhau đồng thanh tụng đọc học giới Pārājika thứ nhất cùng với phần duyên khởi. Cũng như vậy với các học giới còn lại, tất cả nên được hiểu theo Chú giải Luật. Theo phương pháp này, sau khi kết tập toàn bộ Tạng Luật, bao gồm cả Ubhatovibhaṅga, Khandhaka và Parivāra, Trưởng lão Upāli đặt chiếc quạt bằng ngà voi xuống, đi xuống khỏi pháp tọa, đảnh lễ các vị Trưởng lão Tỳ khưu rồi ngồi vào chỗ của mình.

ဝိနယံ သင်္ဂါယိတွာ ဓမ္မံ သင်္ဂါယိတုကာမော အာယသ္မာ မဟာကဿပတ္ထေရော ဘိက္ခူ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဓမ္မံ သင်္ဂါယန္တေဟိ ကံ ပုဂ္ဂလံ ဓုရံ ကတွာ ဓမ္မော သင်္ဂါယိတဗ္ဗော’’တိ? ဘိက္ခူ ‘‘အာနန္ဒတ္ထေရံ ဓုရံ ကတွာ’’တိ အာဟံသု.

Sau khi kết tập Luật, Tôn giả Mahākassapa, với mong muốn kết tập Pháp, đã hỏi các Tỳ khưu: “Khi kết tập Pháp, nên cử ai làm người chủ trì để kết tập Pháp?” Các Tỳ khưu thưa: “Nên cử Trưởng lão Ānanda làm người chủ trì.”

အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ သံဃံ ဉာပေသိ –

Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapa bạch với Tăng chúng:

‘‘သုဏာတု မေ, အာဝုသော, သံဃော, ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ အာနန္ဒံ ဓမ္မံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ.

“Thưa chư hiền, xin Tăng chúng hãy nghe con. Nếu Tăng chúng thấy đã đến lúc thích hợp, con xin hỏi Tôn giả Ānanda về Pháp.”

အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သံဃံ ဉာပေသိ –

Bấy giờ, Tôn giả Ānanda bạch với Tăng chúng:

‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော, ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ အာယသ္မတာ မဟာကဿပေန ဓမ္မံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေယျ’’န္တိ.

“Kính bạch chư Tôn giả, xin Tăng chúng hãy nghe con. Nếu Tăng chúng thấy đã đến lúc thích hợp, con xin trả lời khi được Tôn giả Mahākassapa hỏi về Pháp.”

အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ ဝန္ဒိတွာ ဓမ္မာသနေ နိသီဒိ ဒန္တခစိတံ ဗီဇနိံ ဂဟေတွာ. အထ မဟာကဿပတ္ထေရော အာနန္ဒတ္ထေရံ ဓမ္မံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဗြဟ္မဇာလံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ကတ္ထ ဘာသိတ’’န္တိ? ‘‘အန္တရာ စ, ဘန္တေ, ရာဇဂဟံ အန္တရာ စ နာဠန္ဒံ ရာဇာဂါရကေ အမ္ဗလဋ္ဌိကာယ’’န္တိ. ‘‘ကံ အာရဗ္ဘာ’’တိ? ‘‘သုပ္ပိယဉ္စ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဗြဟ္မဒတ္တဉ္စ မာဏဝက’’န္တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဗြဟ္မဇာလဿ နိဒါနမ္ပိ ပုစ္ဆိ, ပုဂ္ဂလမ္ပိ ပုစ္ဆိ. ‘‘သာမညဖလံ; ပနာဝုသော အာနန္ဒ, ကတ္ထ ဘာသိတ’’န္တိ? ‘‘ရာဇဂဟေ, ဘန္တေ, ဇီဝကမ္ဗဝနေ’’တိ. ‘‘ကေန သဒ္ဓိ’’န္တိ? ‘‘အဇာတသတ္တုနာ [Pg.84] ဝေဒေဟိပုတ္တေန သဒ္ဓိ’’န္တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ သာမညဖလဿ နိဒါနမ္ပိ ပုစ္ဆိ, ပုဂ္ဂလမ္ပိ ပုစ္ဆိ. ဧတေနေဝ ဥပါယေန ပဉ္စပိ နိကာယေ ပုစ္ဆိ, ပုဋ္ဌော ပုဋ္ဌော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဝိဿဇ္ဇေသိ. အယံ ပဌမမဟာသင်္ဂီတိ ပဉ္စဟိ ထေရသတေဟိ ကတာ –

Bấy giờ, Tôn giả Ānanda từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp y vắt qua một bên vai, đảnh lễ các vị trưởng lão Tỳ khưu, rồi cầm cây quạt được khảm bằng ngà voi và ngồi xuống pháp tọa. Khi ấy, trưởng lão Mahākassapa đã hỏi pháp đến trưởng lão Ānanda: "Này hiền giả Ānanda, kinh Phạm Võng đã được thuyết ở đâu?" "Thưa ngài, tại nhà nghỉ của vua ở Ambalaṭṭhikā, giữa thành Rājagaha và Nāḷandā." "Nhân ai (mà thuyết)?" "Nhân du sĩ Suppiya và thanh niên Brahmadatta." Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapo đã hỏi Tôn giả Ānanda về nhân duyên của kinh Phạm Võng và cũng hỏi về nhân vật. "Này hiền giả Ānanda, còn kinh Sa Môn Quả đã được thuyết ở đâu?" "Thưa ngài, tại vườn xoài của Jīvaka ở thành Rājagaha." "Cùng với ai?" "Cùng với vua Ajātasattu, con của bà Vedehi." Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapo đã hỏi Tôn giả Ānanda về nhân duyên của kinh Sa Môn Quả và cũng hỏi về nhân vật. Bằng phương pháp ấy, ngài đã hỏi về cả năm bộ Nikāya, và mỗi khi được hỏi, Tôn giả Ānanda đều trả lời. Cuộc kết tập vĩ đại lần thứ nhất này đã được thực hiện bởi năm trăm vị trưởng lão –

‘‘သတေဟိ ပဉ္စဟိ ကတာ, တေန ပဉ္စသတာတိ စ;

ထေရေဟေဝ ကတတ္တာ စ, ထေရိကာတိ ပဝုစ္စတီ’’တိ.

"Được thực hiện bởi năm trăm vị, nên gọi là Pañcasatā (Năm Trăm); và vì được thực hiện bởi chính các vị trưởng lão, nên được gọi là Therikā (của các Trưởng lão)."

ဣမိဿာ ပဌမမဟာသင်္ဂီတိယာ ဝတ္တမာနာယ သဗ္ဗံ ဒီဃနိကာယံ မဇ္ဈိမနိကာယာဒိဉ္စ ပုစ္ဆိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ခုဒ္ဒကနိကာယံ ပုစ္ဆန္တေန အာယသ္မတာ မဟာကဿပေန ‘‘မင်္ဂလသုတ္တံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ကတ္ထ ဘာသိတ’’န္တိ ဧဝမာဒိဝစနာဝသာနေ ‘‘နိဒါနမ္ပိ ပုစ္ဆိ, ပုဂ္ဂလမ္ပိ ပုစ္ဆီ’’တိ ဧတ္ထ နိဒါနေ ပုစ္ဆိတေ တံ နိဒါနံ ဝိတ္ထာရေတွာ ယထာ စ ဘာသိတံ, ယေန စ သုတံ, ယဒါ စ သုတံ, ယေန စ ဘာသိတံ, ယတ္ထ စ ဘာသိတံ, ယဿ စ ဘာသိတံ, တံ သဗ္ဗံ ကထေတုကာမေန ‘‘ဧဝံ ဘာသိတံ မယာ သုတံ, ဧကံ သမယံ သုတံ, ဘဂဝတာ ဘာသိတံ, သာဝတ္ထိယံ ဘာသိတံ, ဒေဝတာယ ဘာသိတ’’န္တိ ဧတမတ္ထံ ဒဿေန္တေန အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ…ပေ… ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသီ’’တိ. ဧဝမိဒံ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ဝုတ္တံ, တဉ္စ ပန ပဌမမဟာသင်္ဂီတိကာလေ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

Trong khi cuộc kết tập vĩ đại lần thứ nhất này đang diễn ra, sau khi đã hỏi toàn bộ Trường Bộ Kinh, Trung Bộ Kinh, v.v., Tôn giả Mahākassapa, trong khi đang hỏi tuần tự đến Tiểu Bộ Kinh, vào cuối những lời như là: "Này hiền giả Ānanda, kinh Hạnh Phúc đã được thuyết ở đâu?", ở đây, trong đoạn "cũng hỏi nhân duyên, cũng hỏi nhân vật", khi nhân duyên được hỏi, Tôn giả Ānanda, với ý muốn trình bày chi tiết nhân duyên đó và nói lên tất cả những điều như: đã được thuyết như thế nào, ai đã nghe, đã nghe khi nào, ai đã thuyết, đã được thuyết ở đâu, và đã được thuyết cho ai, trong khi chỉ ra ý nghĩa này là "đã được thuyết như vầy, tôi đã nghe, đã nghe vào một thời, do Đức Thế Tôn thuyết, tại Sāvatthī, cho vị trời", đã nói rằng: "Tôi nghe như vầy – một thời Đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika... (vân vân)... đã bạch hỏi Đức Thế Tôn bằng kệ ngôn." Như vậy, điều này đã được Tôn giả Ānanda nói, và nên biết rằng điều ấy đã được nói trong thời kỳ kết tập lần thứ nhất.

ဣဒါနိ ‘‘ကသ္မာ ဝုတ္တ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝုစ္စတေ – ယသ္မာ အယမာယသ္မာ မဟာကဿပတ္ထေရေန နိဒါနံ ပုဋ္ဌော, တသ္မာနေန တံ နိဒါနံ အာဒိတော ပဘုတိ ဝိတ္ထာရေတုံ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ဝါ အာနန္ဒံ ဓမ္မာသနေ နိသိန္နံ ဝသီဂဏပရိဝုတံ ဒိသွာ ဧကစ္စာနံ ဒေဝတာနံ စိတ္တမုပ္ပန္နံ ‘‘အယမာယသ္မာ ဝေဒေဟမုနိ ပကတိယာပိ သကျကုလမနွယော ဘဂဝတော ဒါယာဒေါ, ဘဂဝတာပိ ပဉ္စက္ခတ္တုံ ဧတဒဂ္ဂေ နိဒ္ဒိဋ္ဌော, စတူဟိ အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော, စတုန္နံ ပရိသာနံ ပိယော မနာပေါ, ဣဒါနိ မညေ ဘဂဝတော ဓမ္မရဇ္ဇဒါယဇ္ဇံ ပတွာ ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော’’တိ. တသ္မာ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တာသံ ဒေဝတာနံ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ တံ အဘူတဂုဏသမ္ဘာဝနံ အနဓိဝါသေန္တော အတ္တနော သာဝကဘာဝမေဝ ဒီပေတုံ အာဟ ‘‘ဧဝံ မေ သုတံ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ [Pg.85] …ပေ… အဇ္ဈဘာသီ’’တိ. ဧတ္ထန္တရေ ပဉ္စ အရဟန္တသတာနိ အနေကာနိ စ ဒေဝတာသဟဿာနိ ‘‘သာဓု သာဓူ’’တိ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိနန္ဒိံသု, မဟာဘူမိစာလော အဟောသိ, နာနာဝိဓကုသုမဝဿံ အန္တလိက္ခတော ပပတိ, အညာနိ စ ဗဟူနိ အစ္ဆရိယာနိ ပါတုရဟေသုံ, ဗဟူနဉ္စ ဒေဝတာနံ သံဝေဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ ‘‘ယံ အမှေဟိ ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတံ, ဣဒါနေဝ တံ ပရောက္ခာ ဇာတ’’န္တိ. ဧဝမိဒံ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ပဌမမဟာသင်္ဂီတိကာလေ ဝဒန္တေနာပိ ဣမိနာ ကာရဏေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတ္တာဝတာ စ ‘‘ဝုတ္တံ ယေန ယဒါ ယသ္မာ, စေတံ ဝတွာ ဣမံ ဝိဓိ’’န္တိ ဣမိဿာ အဒ္ဓဂါထာယ အတ္ထော ပကာသိတော ဟောတိ.

Bây giờ, ở đây, câu trả lời cho câu hỏi "tại sao lại nói như vậy?" được nói đến: vì Tôn giả này đã được trưởng lão Mahākassapa hỏi về nhân duyên, do đó ngài đã nói để trình bày chi tiết nhân duyên ấy từ đầu. Hoặc là vì, khi thấy Tôn giả Ānanda đang ngồi trên pháp tọa, được chúng hội những bậc đã làm chủ tâm vây quanh, tâm của một số chư thiên đã khởi lên rằng: "Tôn giả này, bậc hiền triết Vedeha, vốn thuộc dòng dõi Sakya, là người thừa tự của Đức Thế Tôn, cũng đã được Đức Thế Tôn chỉ định năm lần vào địa vị tối thắng, có đầy đủ bốn pháp hy hữu kỳ diệu, được bốn chúng hội yêu mến quý trọng, nay ta nghĩ rằng ngài đã đạt đến sự thừa tự pháp vương của Đức Thế Tôn và đã trở thành một vị Phật." Do đó, Tôn giả Ānanda, đã biết được tư tưởng trong tâm của các vị trời ấy bằng tâm của mình, không chấp nhận sự tán thán về những phẩm chất không có thật đó, để chỉ rõ chính địa vị thinh văn của mình, đã nói: "Tôi nghe như vầy, một thời Đức Thế Tôn... (vân vân)... đã bạch hỏi." Trong lúc đó, năm trăm vị A-la-hán và nhiều ngàn chư thiên đã hoan hỷ với Tôn giả Ānanda, nói rằng "Lành thay! Lành thay!", một trận động đất lớn đã xảy ra, một trận mưa hoa nhiều loại đã rơi xuống từ hư không, và nhiều điều kỳ diệu khác đã xuất hiện. Và sự xúc động đã khởi lên nơi nhiều vị trời: "Điều mà chúng ta đã nghe từ kim khẩu của Đức Thế Tôn, ngay bây giờ đây đã trở thành gián tiếp." Như vậy, nên biết rằng điều này đã được Tôn giả Ānanda nói trong thời kỳ kết tập lần thứ nhất cũng vì lý do này. Và với chừng ấy, ý nghĩa của nửa câu kệ này "Được nói bởi ai, khi nào, vì sao, và đã nói điều này theo phương cách này" đã được làm sáng tỏ.

ဧဝမိစ္စာဒိပါဌဝဏ္ဏနာ

Giải thích về đoạn văn bắt đầu bằng "Evaṃ".

၁. ဣဒါနိ ‘‘ဧဝမိစ္စာဒိပါဌဿ, အတ္ထံ နာနပ္ပကာရတော’’တိ ဧဝမာဒိမာတိကာယ သင်္ဂဟိတတ္ထပ္ပကာသနတ္ထံ ဝုစ္စတေ – ဧဝန္တိ အယံ သဒ္ဒေါ ဥပမူပဒေသသမ္ပဟံသနဂရဟဏဝစနသမ္ပဋိဂ္ဂဟာကာရနိဒဿနာဝဓာရဏာဒီသု အတ္ထေသု ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တထာ ဟေသ ‘‘ဧဝံ ဇာတေန မစ္စေန, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ ဗဟု’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (ဓ. ပ. ၅၃) ဥပမာယံ ဒိဿတိ. ‘‘ဧဝံ တေ အဘိက္ကမိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒီသု (အ. နိ. ၄.၁၂၂) ဥပဒေသေ. ‘‘ဧဝမေတံ ဘဂဝါ, ဧဝမေတံ သုဂတာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၃.၆၆) သမ္ပဟံသနေ. ‘‘ဧဝမေဝံ ပနာယံ ဝသလီ ယသ္မိံ ဝါ တသ္မိံ ဝါ တဿ မုဏ္ဍကဿ သမဏကဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၁၈၇) ဂရဟဏေ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေတိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသု’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၁) ဝစနသမ္ပဋိဂ္ဂဟေ. ‘‘ဧဝံ ဗျာ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၉၈) အာကာရေ. ‘‘ဧဟိ တွံ, မာဏဝက, ယေန သမဏော အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမ, ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန သမဏံ အာနန္ဒံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ. ‘သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဝန္တံ အာနန္ဒံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ, ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ သာဓု ကိရ ဘဝံ အာနန္ဒော ယေန သုဘဿ မာဏဝဿ တောဒေယျပုတ္တဿ နိဝေသနံ, တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၄၄၅) နိဒဿနေ. ‘‘တံ ကိံ မညထ ကာလာမာ, ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ ဝါ အကုသလာ ဝါတိ? အကုသလာ, ဘန္တေ. သာဝဇ္ဇာ ဝါ အနဝဇ္ဇာ ဝါတိ? သာဝဇ္ဇာ, ဘန္တေ. ဝိညုဂရဟိတာ ဝါ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ [Pg.86] ဝါတိ? ဝိညုဂရဟိတာ, ဘန္တေ. သမတ္တာ သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝါ, ကထံ ဝေါ ဧတ္ထ ဟောတီတိ? သမတ္တာ, ဘန္တေ, သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တိ, ဧဝံ နော ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၃.၆၆) အဝဓာရဏေ. ဣဓ ပန အာကာရနိဒဿနာဝဓာရဏေသု ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

1. Bây giờ, để giải thích ý nghĩa đã được thâu tóm trong đề mục (mātikā) bắt đầu bằng câu ‘evamiccādipāṭhassa, atthaṃ nānappakārato’ (ý nghĩa của đoạn văn bắt đầu bằng evaṃ, theo nhiều cách khác nhau), điều sau đây được nói đến: Từ ‘evaṃ’ này nên được hiểu theo các nghĩa như: ví dụ (upamā), chỉ dẫn (upadesa), tán thán (sampahaṃsana), khiển trách (garahaṇa), chấp nhận lời nói (vacanasampaṭiggaha), thể cách (ākāra), chỉ thị (nidassana), xác quyết (avadhāraṇa), v.v. Thật vậy, từ này được thấy trong nghĩa ví dụ (upamā) ở những đoạn như: ‘Evaṃ jātena maccena, kattabbaṃ kusalaṃ bahu’ (Người смертный sinh ra như vậy, nên làm nhiều điều thiện). Trong nghĩa chỉ dẫn (upadesa) ở những đoạn như: ‘Evaṃ te abhikkamitabbaṃ, evaṃ te paṭikkamitabbaṃ’ (Ngươi nên đi tới như vầy, ngươi nên đi lui như vầy). Trong nghĩa tán thán (sampahaṃsana) ở những đoạn như: ‘Evametaṃ bhagavā, evametaṃ sugatā’ (Thật đúng như vậy, bạch Thế Tôn; thật đúng như vậy, bạch Thiện Thệ). Trong nghĩa khiển trách (garahaṇa) ở những đoạn như: ‘Evamevaṃ panāyaṃ vasalī yasmiṃ vā tasmiṃ vā tassa muṇḍakassa samaṇakassa vaṇṇaṃ bhāsatī’ (Cũng vậy, kẻ hạ tiện này lại tán thán đức hạnh của vị sa-môn trọc đầu kia trong bất cứ trường hợp nào). Trong nghĩa chấp nhận lời nói (vacanasampaṭiggaha) ở những đoạn như: ‘Evaṃ, bhante, te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ’ (Bạch Thế Tôn, vâng ạ. Các vị tỳ-khưu ấy đã vâng đáp Thế Tôn). Trong nghĩa thể cách (ākāra) ở những đoạn như: ‘Evaṃ byā kho ahaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi’ (Bạch Thế Tôn, con hiểu giáo pháp do Thế Tôn thuyết giảng theo thể cách như vậy). Trong nghĩa chỉ thị (nidassana) ở những đoạn như: ‘Này thanh niên, ngươi hãy đi đến chỗ sa-môn Ānanda, sau khi đến, nhân danh ta, hãy hỏi thăm sa-môn Ānanda về ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái. Và hãy nói như vầy: ‘Thanh niên Subha, con của Todeyya, xin hỏi thăm Tôn giả Ānanda về ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái.’ Xin Tôn giả Ānanda, do lòng bi mẫn, hãy đến trú xá của thanh niên Subha, con của Todeyya’. Trong nghĩa xác quyết (avadhāraṇa) ở những đoạn như: ‘Này các vị Kālāma, các vị nghĩ thế nào? Các pháp này là thiện hay bất thiện? – Bạch Thế Tôn, là bất thiện. Có tội hay không có tội? – Bạch Thế Tôn, có tội. Bị người trí chê bai hay được người trí tán thán? – Bạch Thế Tôn, bị người trí chê bai. Khi được thực hành và chấp nhận, chúng đưa đến bất hạnh và đau khổ hay không, hay ở đây các vị nghĩ thế nào? – Bạch Thế Tôn, khi được thực hành và chấp nhận, chúng đưa đến bất hạnh và đau khổ, ở đây chúng con nghĩ như vậy’. Còn ở đây (trong bài kinh này), từ này nên được hiểu theo các nghĩa: thể cách (ākāra), chỉ thị (nidassana), và xác quyết (avadhāraṇa).

တတ္ထ အာကာရတ္ထေန ဧဝံ-သဒ္ဒေန ဧတမတ္ထံ ဒီပေတိ – နာနာနယနိပုဏမနေကဇ္ဈာသယသမုဋ္ဌာနံ အတ္ထဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နံ ဝိဝိဓပါဋိဟာရိယံ ဓမ္မတ္ထဒေသနာပဋိဝေဓဂမ္ဘီရံ သဗ္ဗသတ္တာနံ သကသကဘာသာနုရူပတော သောတပထမာဂစ္ဆန္တံ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ သဗ္ဗပ္ပကာရေန ကော သမတ္ထော ဝိညာတုံ, သဗ္ဗထာမေန ပန သောတုကာမတံ ဇနေတွာပိ ဧဝံ မေ သုတံ, မယာပိ ဧကေနာကာရေန သုတန္တိ.

Trong số đó, với từ ‘evaṃ’ theo nghĩa thể cách (ākāra), nó chỉ ra ý nghĩa này: Lời dạy của Đức Thế Tôn ấy – vốn tinh tế qua nhiều phương pháp, phát sinh từ nhiều ý hướng, đầy đủ cả nghĩa và văn, có nhiều phép lạ, sâu sắc về pháp, về nghĩa, về cách thuyết giảng, và về sự thâm nhập, đến tai của tất cả chúng sinh phù hợp với ngôn ngữ riêng của họ – ai có thể hiểu được một cách toàn diện? Tuy nhiên, dù có thể làm phát sinh lòng mong muốn được nghe bằng mọi cách, tôi đã nghe như vầy, tức là tôi cũng đã nghe theo một thể cách (duy nhất).

နိဒဿနတ္ထေန ‘‘နာဟံ သယမ္ဘူ, န မယာ ဣဒံ သစ္ဆိကတ’’န္တိ အတ္တာနံ ပရိမောစေန္တော ‘‘ဧဝံ မေ သုတံ, မယာပိ ဧဝံ သုတ’’န္တိ ဣဒါနိ ဝတ္တဗ္ဗံ သကလသုတ္တံ နိဒဿေတိ.

Với nghĩa chỉ thị (nidassana), ngài (Ānanda) tự miễn trừ cho mình rằng: ‘Ta không phải là bậc Tự Giác (sayambhū), điều này không phải do ta tự mình chứng ngộ,’ và ngài chỉ ra toàn bộ bài kinh sắp được tụng đọc bằng câu: ‘evaṃ me sutaṃ’ (tôi đã nghe như vầy), tức là ‘tôi cũng đã nghe như vầy’.

အဝဓာရဏတ္ထေန ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗဟုဿုတာနံ ယဒိဒံ အာနန္ဒော, ဂတိမန္တာနံ, သတိမန္တာနံ, ဓိတိမန္တာနံ, ဥပဋ္ဌာကာနံ ယဒိဒံ အာနန္ဒော’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၁၉-၂၂၃) ဧဝံ ဘဂဝတာ ပသတ္ထဘာဝါနုရူပံ အတ္တနော ဓာရဏဗလံ ဒဿေန္တော သတ္တာနံ သောတုကမျတံ ဇနေတိ ‘‘ဧဝံ မေ သုတံ, တဉ္စ ခေါ အတ္ထတော ဝါ ဗျဉ္ဇနတော ဝါ အနူနမနဓိကံ, ဧဝမေဝ, န အညထာ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ.

Với nghĩa xác quyết (avadhāraṇa), ngài (Ānanda) thể hiện năng lực ghi nhớ của mình, tương xứng với việc được Đức Thế Tôn tán thán rằng: ‘Này các tỳ-khưu, trong số các đệ tử tỳ-khưu của ta là bậc đa văn, đứng đầu là Ānanda; trong số những người có trí nhớ, có sự kiên định, là thị giả, đứng đầu là Ānanda,’ và ngài làm phát sinh nơi chúng sinh lòng mong muốn được nghe, (với ý rằng): ‘Tôi đã nghe đúng như vầy, và điều đó không thiếu không thừa, cả về nghĩa lẫn văn; phải được hiểu đúng như vậy, không thể khác đi’.

မေ-သဒ္ဒေါ တီသု အတ္ထေသု ဒိဿတိ. တထာ ဟိဿ ‘‘ဂါထာဘိဂီတံ မေ အဘောဇနေယျ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (သု. နိ. ၈၁) မယာတိ အတ္ထော. ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတူ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၄.၈၈) မယှန္တိ အတ္ထော. ‘‘ဓမ္မဒါယာဒါ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘဝထာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၉) မမာတိ အတ္ထော. ဣဓ ပန ‘‘မယာ သုတ’’န္တိ စ ‘‘မမ သုတ’’န္တိ စ အတ္ထဒွယေ ယုဇ္ဇတိ.

Từ ‘me’ được thấy trong ba nghĩa. Thật vậy, trong những câu như ‘gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ’ (vật thực nhận được qua lời ca kệ là không thể thọ dụng đối với tôi), nó có nghĩa là ‘mayā’ (bởi tôi). Trong những câu như ‘Sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetū’ (Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết pháp tóm tắt cho con), nó có nghĩa là ‘mayhaṃ’ (cho tôi). Trong những câu như ‘Dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavathā’ (Này các tỳ-khưu, hãy là những người thừa tự Pháp của ta), nó có nghĩa là ‘mama’ (của tôi). Nhưng ở đây, nó phù hợp với cả hai nghĩa: ‘mayā sutaṃ’ (được nghe bởi tôi) và ‘mama sutaṃ’ (sự nghe của tôi).

သုတန္တိ အယံ သုတသဒ္ဒေါ သဥပသဂ္ဂေါ အနုပသဂ္ဂေါ စ ဂမနချာတရာဂါဘိဘူတူပစိတာနုယောဂသောတဝိညေယျသောတဒွါရဝိညာတာဒိအနေကတ္ထပ္ပဘေဒေါ. တထာ ဟိဿ ‘‘သေနာယ ပသုတော’’တိ ဧဝမာဒီသု ဂစ္ဆန္တောတိ [Pg.87] အတ္ထော. ‘‘သုတဓမ္မဿ ပဿတော’’တိ ဧဝမာဒီသု ချာတဓမ္မဿာတိ အတ္ထော. ‘‘အဝဿုတာ အဝဿုတဿာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ပါစိ. ၆၅၇) ရာဂါဘိဘူတာ ရာဂါဘိဘူတဿာတိ အတ္ထော. ‘‘တုမှေဟိ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပက’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (ခု. ပါ. ၇.၁၂) ဥပစိတန္တိ အတ္ထော. ‘‘ယေ ဈာနပ္ပသုတာ ဓီရာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဓ. ပ. ၁၈၁) ဈာနာနုယုတ္တာတိ အတ္ထော. ‘‘ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၄၁) သောတဝိညေယျန္တိ အတ္ထော. ‘‘သုတဓရော သုတသန္နိစယော’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၃၉) သောတဒွါရာနုသာရဝိညာတဓရောတိ အတ္ထော. ဣဓ ပန သုတန္တိ သောတဝိညာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာယ ဝိညာဏဝီထိယာ ဥပဓာရိတန္တိ ဝါ ဥပဓာရဏန္တိ ဝါတိ အတ္ထော. တတ္ထ ယဒါ မေ-သဒ္ဒဿ မယာတိ အတ္ထော, တဒါ ‘‘ဧဝံ မယာ သုတံ, သောတဝိညာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာယ ဝိညာဏဝီထိယာ ဥပဓာရိတ’’န္တိ ယုဇ္ဇတိ. ယဒါ မေ-သဒ္ဒဿ မမာတိ အတ္ထော, တဒါ ‘‘ဧဝံ မမ သုတံ သောတဝိညာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာယ ဝိညာဏဝီထိယာ ဥပဓာရဏ’’န္တိ ယုဇ္ဇတိ.

Từ ‘suta’ này, dù có tiếp đầu ngữ hay không, có nhiều nghĩa khác nhau như: đi (gamana), được biết đến (khyāta), bị tham ái chế ngự (rāgābhibhūta), được tích lũy (upacita), chuyên tâm (anuyoga), được nhận biết qua nhĩ thức (sotaviññeyya), được biết qua nhĩ môn (sotadvāraviññāta), v.v. Thật vậy, trong những câu như ‘senāya pasuto’ (tiến quân), nó có nghĩa là ‘gacchanto’ (đi). Trong ‘sutadhammassa passato’ (của người đã thấy pháp được nghe), nó có nghĩa là ‘khyātadhammassa’ (của người có pháp đã được tuyên thuyết). Trong ‘avassutā avassutassa’ (người nữ dâm đãng đối với người nam dâm đãng), nó có nghĩa là ‘rāgābhibhūtā rāgābhibhūtassa’ (người nữ bị tham ái chế ngự đối với người nam bị tham ái chế ngự). Trong ‘tumhehi puññaṃ pasutaṃ anappakaṃ’ (các ngươi đã tích lũy không ít công đức), nó có nghĩa là ‘upacitaṃ’ (được tích lũy). Trong ‘ye jhānappasutā dhīrā’ (những bậc trí chuyên tâm vào thiền định), nó có nghĩa là ‘jhānānuyuttā’ (chuyên tâm vào thiền định). Trong ‘diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ’ (cái được thấy, được nghe, được nhận biết), nó có nghĩa là ‘sotaviññeyyaṃ’ (được nhận biết qua nhĩ thức). Trong ‘sutadharo sutasannicayo’ (người ghi nhớ điều đã nghe, tích lũy điều đã nghe), nó có nghĩa là ‘sotadvārānusāraviññātadharo’ (người ghi nhớ những gì được biết qua nhĩ môn). Nhưng ở đây, ‘sutaṃ’ có nghĩa là ‘được ghi nhận’ (upadhāritaṃ) hoặc ‘sự ghi nhận’ (upadhāraṇaṃ) bởi một lộ trình tâm (viññāṇavīthi) được dẫn đầu bởi nhĩ thức (sotaviññāṇa). Trong đó, khi từ ‘me’ có nghĩa là ‘mayā’, thì câu ‘evaṃ mayā sutaṃ’ (như vầy được nghe bởi tôi) phù hợp với nghĩa ‘được ghi nhận bởi một lộ trình tâm được dẫn đầu bởi nhĩ thức’. Khi từ ‘me’ có nghĩa là ‘mama’, thì câu ‘evaṃ mama sutaṃ’ (sự nghe của tôi như vầy) phù hợp với nghĩa ‘là sự ghi nhận bởi một lộ trình tâm được dẫn đầu bởi nhĩ thức’.

ဧဝမေတေသု တီသု ပဒေသု ဧဝန္တိ သောတဝိညာဏကိစ္စနိဒဿနံ. မေတိ ဝုတ္တဝိညာဏသမင်္ဂီပုဂ္ဂလနိဒဿနံ. သုတန္တိ အဿဝနဘာဝပ္ပဋိက္ခေပတော အနူနာနဓိကာဝိပရီတဂ္ဂဟဏနိဒဿနံ. တထာ ဧဝန္တိ သဝနာဒိစိတ္တာနံ နာနပ္ပကာရေန အာရမ္မဏေ ပဝတ္တဘာဝနိဒဿနံ. မေတိ အတ္တနိဒဿနံ. သုတန္တိ ဓမ္မနိဒဿနံ.

Như vầy, trong ba câu này, câu 'evaṃ' chỉ rõ phận sự của nhĩ thức. Câu 'me' chỉ rõ người được trang bị sự biết bằng ý thức đối với pháp đã được thuyết. Câu 'sutaṃ', do phủ định trạng thái không nghe, chỉ rõ sự tiếp nhận không thiếu, không thừa, không sai lệch. Tương tự, câu 'evaṃ' chỉ rõ trạng thái sanh khởi của các tâm bắt đầu bằng sự nghe trong đối tượng bằng nhiều cách khác nhau. Câu 'me' chỉ rõ bản thân. Câu 'sutaṃ' chỉ rõ Pháp.

တထာ ဧဝန္တိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဓမ္မနိဒဿနံ. မေတိ ပုဂ္ဂလနိဒဿနံ. သုတန္တိ ပုဂ္ဂလကိစ္စနိဒဿနံ.

Tương tự, câu 'evaṃ' chỉ rõ pháp cần được chỉ ra. Câu 'me' chỉ rõ người. Câu 'sutaṃ' chỉ rõ phận sự của người.

တထာ ဧဝန္တိ ဝီထိစိတ္တာနံ အာကာရပညတ္တိဝသေန နာနပ္ပကာရနိဒ္ဒေသော. မေတိ ကတ္တာရနိဒ္ဒေသော. သုတန္တိ ဝိသယနိဒ္ဒေသော.

Tương tự, từ 'evaṃ' là sự chỉ rõ nhiều cách khác nhau do năng lực của chế định về cách thức của các tâm lộ trình. Từ 'me' là sự chỉ rõ tác giả. Từ 'sutaṃ' là sự chỉ rõ đối tượng.

တထာ ဧဝန္တိ ပုဂ္ဂလကိစ္စနိဒ္ဒေသော. သုတန္တိ ဝိညာဏကိစ္စနိဒ္ဒေသော. မေတိ ဥဘယကိစ္စယုတ္တပုဂ္ဂလနိဒ္ဒေသော.

Tương tự, từ 'evaṃ' là sự chỉ rõ phận sự của người. Từ 'sutaṃ' là sự chỉ rõ phận sự của sự biết. Từ 'me' là sự chỉ rõ người được kết hợp với cả hai phận sự.

တထာ ဧဝန္တိ ဘာဝနိဒ္ဒေသော. မေတိ ပုဂ္ဂလနိဒ္ဒေသော. သုတန္တိ တဿ ကိစ္စနိဒ္ဒေသော.

Tương tự, từ 'evaṃ' là sự chỉ rõ trạng thái. Từ 'me' là sự chỉ rõ người. Từ 'sutaṃ' là sự chỉ rõ phận sự của người ấy.

တတ္ထ ဧဝန္တိ စ မေတိ စ သစ္ဆိကဋ္ဌပရမတ္ထဝသေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ. သုတန္တိ ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ. တထာ ဧဝန္တိ စ မေတိ စ တံ တံ ဥပါဒါယ ဝတ္တဗ္ဗတော [Pg.88] ဥပါဒါပညတ္တိ. သုတန္တိ ဒိဋ္ဌာဒီနိ ဥပနိဓာယ ဝတ္တဗ္ဗတော ဥပနိဓာပညတ္တိ.

Trong đó, cả 'evaṃ' và 'me' do năng lực của pháp chân đế có ý nghĩa chân thật, chỉ rõ chế định không hiện hữu. Câu 'sutaṃ' chỉ rõ chế định hiện hữu. Tương tự, cả 'evaṃ' và 'me' do được nói lên bằng cách nương vào điều này điều kia, chỉ rõ chế định do nương tựa. Câu 'sutaṃ' do được nói lên bằng cách đối chiếu với cái được thấy v.v..., chỉ rõ chế định do đối chiếu.

ဧတ္ထ စ ဧဝန္တိ ဝစနေန အသမ္မောဟံ ဒီပေတိ, သုတန္တိ ဝစနေန သုတဿ အသမ္မောသံ. တထာ ဧဝန္တိ ဝစနေန ယောနိသောမနသိကာရံ ဒီပေတိ အယောနိသော မနသိကရောတော နာနပ္ပကာရပ္ပဋိဝေဓာဘာဝတော. သုတန္တိ ဝစနေန အဝိက္ခေပံ ဒီပေတိ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တဿ သဝနာဘာဝတော. တထာ ဟိ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တော ပုဂ္ဂလော သဗ္ဗသမ္ပတ္တိယာ ဝုစ္စမာနောပိ ‘‘န မယာ သုတံ, ပုန ဘဏထာ’’တိ ဘဏတိ. ယောနိသောမနသိကာရေန စေတ္ထ အတ္တသမ္မာပဏိဓိံ ပုဗ္ဗေ ကတပုညတဉ္စ သာဓေတိ, အဝိက္ခေပေန သဒ္ဓမ္မဿဝနံ သပ္ပုရိသူပနိဿယဉ္စ. ဧဝန္တိ စ ဣမိနာ ဘဒ္ဒကေန အာကာရေန ပစ္ဆိမစက္ကဒွယသမ္ပတ္တိံ အတ္တနော ဒီပေတိ, သုတန္တိ သဝနယောဂေန ပုရိမစက္ကဒွယသမ္ပတ္တိံ. တထာ အာသယသုဒ္ဓိံ ပယောဂသုဒ္ဓိဉ္စ, တာယ စ အာသယသုဒ္ဓိယာ အဓိဂမဗျတ္တိံ, ပယောဂသုဒ္ဓိယာ အာဂမဗျတ္တိံ.

Và ở đây, bằng lời 'evaṃ', chỉ rõ sự không si mê; bằng lời 'sutaṃ', chỉ rõ sự không quên lãng điều đã nghe. Tương tự, bằng lời 'evaṃ', chỉ rõ sự tác ý như lý, vì người tác ý không như lý không có sự thấu triệt các pháp khác nhau. Bằng lời 'sutaṃ', chỉ rõ sự không tán loạn, vì người có tâm tán loạn không có sự nghe. Thật vậy, người có tâm tán loạn, dù được nói cho đầy đủ mọi sự thành tựu, vẫn nói rằng: "Tôi không nghe, xin hãy nói lại". Và ở đây, bằng sự tác ý như lý, người ấy thành tựu được sự khéo đặt mình và phước đã làm từ trước; bằng sự không tán loạn, (thành tựu được) sự nghe diệu pháp và sự thân cận bậc chân nhân. Và bằng 'evaṃ', với cách thức tốt đẹp này, chỉ rõ sự viên mãn hai bánh xe sau của mình; bằng 'sutaṃ', qua sự thực hành nghe, chỉ rõ sự viên mãn hai bánh xe trước. Tương tự, (chỉ rõ) sự trong sạch của ý muốn và sự trong sạch của sự tinh tấn; và do sự trong sạch của ý muốn ấy, (chỉ rõ) sự thành thạo trong chứng đắc; do sự trong sạch của sự tinh tấn, (chỉ rõ) sự thành thạo trong học tập.

ဧဝန္တိ စ ဣမိနာ နာနပ္ပကာရပဋိဝေဓဒီပကေန ဝစနေန အတ္တနော အတ္ထပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါသမ္ပဒံ ဒီပေတိ. သုတန္တိ ဣမိနာ သောတဗ္ဗဘေဒပဋိဝေဓဒီပကေန ဓမ္မနိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါသမ္ပဒံ ဒီပေတိ. ဧဝန္တိ စ ဣဒံ ယောနိသောမနသိကာရဒီပကံ ဝစနံ ဘဏန္တော ‘‘ဧတေ မယာ ဓမ္မာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ’’တိ ဉာပေတိ. သုတန္တိ ဣဒံ သဝနယောဂဒီပကဝစနံ ဘဏန္တော ‘‘ဗဟူ မယာ ဓမ္မာ သုတာ ဓာတာ ဝစသာ ပရိစိတာ’’တိ ဉာပေတိ. တဒုဘယေနပိ အတ္ထဗျဉ္ဇနပါရိပူရိံ ဒီပေန္တော သဝနေ အာဒရံ ဇနေတိ.

Và bằng lời 'evaṃ' này, là lời chỉ rõ sự thấu triệt nhiều cách khác nhau, ngài chỉ rõ sự viên mãn về Nghĩa phân tích và Biện tài phân tích của mình. Bằng lời 'sutaṃ' này, là lời chỉ rõ sự thấu triệt các loại điều cần nghe, ngài chỉ rõ sự viên mãn về Pháp phân tích và Ngữ nguyên phân tích. Và khi nói lời 'evaṃ' này, là lời chỉ rõ sự tác ý như lý, ngài làm cho biết rằng: "Những pháp này đã được tôi quán xét bằng ý, đã được thấu suốt bằng trí tuệ". Khi nói lời 'sutaṃ' này, là lời chỉ rõ sự thực hành nghe, ngài làm cho biết rằng: "Nhiều pháp đã được tôi nghe, ghi nhớ, quen thuộc bằng lời nói". Bằng cả hai điều đó, trong khi chỉ rõ sự đầy đủ về nghĩa và văn, ngài làm phát sanh lòng tôn kính trong việc nghe.

ဧဝံ မေ သုတန္တိ ဣမိနာ ပန သကလေနပိ ဝစနေန အာယသ္မာ အာနန္ဒော တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မံ အတ္တနော အဒဟန္တော အသပ္ပုရိသဘူမိံ, အတိက္ကမတိ, သာဝကတ္တံ ပဋိဇာနန္တော သပ္ပုရိသဘူမိံ ဩက္ကမတိ. တထာ အသဒ္ဓမ္မာ စိတ္တံ ဝုဋ္ဌာပေတိ, သဒ္ဓမ္မေ စိတ္တံ ပတိဋ္ဌာပေတိ. ‘‘ကေဝလံ သုတမေဝေတံ မယာ, တဿေဝ တု ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ စ ဒီပေန္တော အတ္တာနံ ပရိမောစေတိ, သတ္ထာရံ အပဒိသတိ, ဇိနဝစနံ အပ္ပေတိ, ဓမ္မနေတ္တိံ ပတိဋ္ဌာပေတိ.

Nhưng bằng toàn bộ lời nói "Evaṃ me sutaṃ" này, Tôn giả Ānanda, không cho rằng pháp do Như Lai tuyên thuyết là của mình, đã vượt qua địa vị của kẻ không phải chân nhân; trong khi thừa nhận thân phận thinh văn, ngài đã bước vào địa vị của bậc chân nhân. Tương tự, ngài làm cho tâm ra khỏi phi pháp, làm cho tâm an trú trong diệu pháp. Và trong khi chỉ rõ rằng: "Điều này chỉ đơn thuần được tôi nghe, chính là lời của chính Đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác", ngài đã giải thoát cho chính mình, chỉ đến Bậc Đạo Sư, trao lại lời của Bậc Chiến Thắng, và thiết lập mạng mạch của giáo pháp.

အပိစ ‘‘ဧဝံ မေ သုတ’’န္တိ အတ္တနာ ဥပ္ပာဒိတဘာဝံ အပ္ပဋိဇာနန္တော ပုရိမဿဝနံ ဝိဝရန္တော ‘‘သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတမိဒံ မယာ တဿ ဘဂဝတော စတုဝေသာရဇ္ဇဝိသာရဒဿ [Pg.89] ဒသဗလဓရဿ အာသဘဋ္ဌာနဋ္ဌာယိနော သီဟနာဒနာဒိနော သဗ္ဗသတ္တုတ္တမဿ ဓမ္မိဿရဿ ဓမ္မရာဇဿ ဓမ္မာဓိပတိနော ဓမ္မဒီပဿ ဓမ္မပ္ပဋိသရဏဿ သဒ္ဓမ္မဝရစက္ကဝတ္တိနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. န ဧတ္ထ အတ္ထေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ ပဒေ ဝါ ဗျဉ္ဇနေ ဝါ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ ကာတဗ္ဗာ’’တိ သဗ္ဗဒေဝမနုဿာနံ ဣမသ္မိံ ဓမ္မေ အဿဒ္ဓိယံ ဝိနာသေတိ, သဒ္ဓါသမ္ပဒံ ဥပ္ပာဒေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဟောတိ စေတ္ထ –

Hơn nữa, với câu "evaṃ me sutaṃ", không thừa nhận rằng đó là điều do mình tạo ra, trong khi khai mở sự nghe trước đây (ngài làm cho biết rằng): "Điều này đã được tôi tiếp nhận trực tiếp từ Đức Thế Tôn ấy, bậc thành tựu Tứ Vô Sở Úy, bậc mang Thập Lực, bậc đứng ở vị trí của bậc Ngưu vương, bậc rống tiếng rống sư tử, bậc tối thượng trong tất cả chúng sanh, bậc Chúa tể của Pháp, bậc Pháp vương, bậc Pháp chủ, ngọn đèn của Pháp, nơi nương tựa của Pháp, bậc Chuyển luân vương của diệu pháp, bậc Chánh Đẳng Giác. Ở đây, không nên có sự nghi ngờ hay sự phân vân nào về nghĩa, hay về pháp, hay về câu, hay về văn tự". Như vậy, đối với tất cả chư thiên và nhân loại, ngài hủy diệt sự không tin trong pháp này, làm phát sanh sự viên mãn về đức tin, nên biết như vậy. Và ở đây có (kệ tóm tắt):

‘‘ဝိနာသယတိ အဿဒ္ဓံ, သဒ္ဓံ ဝဍ္ဎေတိ သာသနေ;

ဧဝံ မေ သုတမိစ္စေဝံ, ဝဒံ ဂေါတမသာဝကော’’တိ.

"Vị thinh văn của Gotama, khi nói rằng 'Tôi nghe như vầy', đã hủy diệt sự không tin, làm tăng trưởng đức tin trong giáo pháp."

ဧကန္တိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒနိဒ္ဒေသော. သမယန္တိ ပရိစ္ဆိန္နနိဒ္ဒေသော. ဧကံ သမယန္တိ အနိယမိတပရိဒီပနံ. တတ္ထ သမယသဒ္ဒေါ –

'Ekaṃ' là sự chỉ rõ sự phân định bằng số đếm. 'Samayaṃ' là sự chỉ rõ thời gian đã được phân định. Câu 'ekaṃ samayaṃ' là sự chỉ rõ điều không xác định. Trong đó, từ 'samaya' –

သမဝါယေ ခဏေ ကာလေ, သမူဟေ ဟေတုဒိဋ္ဌိသု;

ပဋိလာဘေ ပဟာနေ စ, ပဋိဝေဓေ စ ဒိဿတိ.

(Từ 'samaya') được thấy trong nghĩa là sự hội đủ, khoảnh khắc, thời gian, tập hợp, nguyên nhân và tà kiến, sự chứng đắc, sự từ bỏ, và sự thấu triệt.

တထာ ဟိဿ ‘‘အပ္ပေဝ နာမ သွေပိ ဥပသင်္ကမေယျာမ ကာလဉ္စ သမယဉ္စ ဥပါဒါယာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၄၄၇) သမဝါယော အတ္ထော. ‘‘ဧကောဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ခဏော စ သမယော စ ဗြဟ္မစရိယဝါသာယာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၈.၂၉) ခဏော. ‘‘ဥဏှသမယော ပရိဠာဟသမယော’’တိ ဧဝမာဒီသု (ပါစိ. ၃၅၈) ကာလော. ‘‘မဟာသမယော ပဝနသ္မိ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု သမူဟော. ‘‘သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ, ဘဂဝါ ခေါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ, သောပိ မံ ဇာနိဿတိ, ‘ဘဒ္ဒါလိ, နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ, အယမ္ပိ ခေါ တေ ဘဒ္ဒါလိ သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၂.၁၃၅) ဟေတု. ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော သမယပ္ပဝါဒကေ တိန္ဒုကာစီရေ ဧကသာလကေ မလ္လိကာယ အာရာမေ ပဋိဝသတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၂.၂၆၀) ဒိဋ္ဌိ.

Thật vậy, trong các đoạn như: «Biết đâu ngày mai chúng ta lại đến, tùy theo thời gian và sự hội đủ duyên» (dī. ni. 1.447), từ này có nghĩa là sự hội đủ (duyên). Trong các đoạn như: «Này các Tỳ khưu, chỉ có một thời điểm và một thời cơ để sống đời phạm hạnh» (a. ni. 8.29), nó có nghĩa là thời điểm. Trong các đoạn như: «Thời nóng, thời bức bối» (pāci. 358), nó có nghĩa là thời gian. Trong các đoạn như: «Đại hội trong khu rừng» (Mahāsamaya Sutta), nó có nghĩa là hội chúng. Trong các đoạn như: «Này Bhaddāli, ông đã không thấu triệt được nguyên nhân này: ‘Đức Thế Tôn đang trú ở Sāvatthī, Ngài sẽ biết về ta rằng: “Tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư”’. Này Bhaddāli, ông đã không thấu triệt được cả nguyên nhân này» (ma. ni. 2.135), nó có nghĩa là nguyên nhân. Trong các đoạn như: «Vào lúc bấy giờ, du sĩ Uggāhamāna, con của bà Samaṇamuṇḍikā, đang cư ngụ tại vườn của hoàng hậu Mallikā, trong một ngôi nhà một mái che lợp bằng lá cây tinduka, nơi tranh luận các quan điểm» (ma. ni. 2.260), nó có nghĩa là quan điểm.

‘‘ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ စ ယော အတ္ထော, ယော စတ္ထော သမ္ပရာယိကော;

အတ္ထာဘိသမယာ ဓီရော, ပဏ္ဍိတောတိ ပဝုစ္စတီ’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၁၂၉) –

«Lợi ích nào trong hiện tại, và lợi ích nào trong đời sau; do chứng đạt được lợi ích, người trí được gọi là bậc hiền trí» (saṃ. ni. 1.129).

ဧဝမာဒီသု ပဋိလာဘော. ‘‘သမ္မာ မာနာဘိသမယာ အန္တမကာသိ ဒုက္ခဿာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၈) ပဟာနံ. ‘‘ဒုက္ခဿ ပီဠနဋ္ဌော သင်္ခတဋ္ဌော သန္တာပဋ္ဌော [Pg.90] ဝိပရိဏာမဋ္ဌော အဘိသမယဋ္ဌော’’တိ ဧဝမာဒီသု (ပဋိ. မ. ၂.၈) ပဋိဝေဓော. ဣဓ ပနဿ ကာလော အတ္ထော. တေန ဧကံ သမယန္တိ သံဝစ္ဆရဥတုမာသအဍ္ဎမာသရတ္တိဒိဝပုဗ္ဗဏှမဇ္ဈနှိကသာယနှပဌမမဇ္ဈိမ- ပစ္ဆိမယာမမုဟုတ္တာဒီသု ကာလချေသု သမယေသု ဧကံ သမယန္တိ ဒီပေတိ.

Trong các đoạn như trên, nó có nghĩa là sự chứng đắc. Trong các đoạn như: «Do đoạn trừ hoàn toàn ngã mạn, đã chấm dứt khổ đau» (ma. ni. 1.28), nó có nghĩa là sự đoạn trừ. Trong các đoạn như: «Khổ có nghĩa là bị bức bách, có nghĩa là bị tạo tác, có nghĩa là bị thiêu đốt, có nghĩa là bị biến hoại, có nghĩa là cần được thấu triệt» (paṭi. ma. 2.8), nó có nghĩa là sự thấu triệt. Tuy nhiên, ở đây, nó có nghĩa là thời gian. Do đó, (cụm từ) ekaṃ samayaṃ chỉ ra một thời trong các thời được gọi là thời gian, như là: năm, mùa, tháng, nửa tháng, đêm, ngày, buổi sáng, buổi trưa, buổi chiều, canh đầu, canh giữa, canh cuối, khoảnh khắc, v.v.

ယေ ဝါ ဣမေ ဂဗ္ဘောက္ကန္တိသမယော ဇာတိသမယော သံဝေဂသမယော အဘိနိက္ခမနသမယော ဒုက္ကရကာရိကသမယော မာရဝိဇယသမယော အဘိသမ္ဗောဓိသမယော ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရသမယော ဒေသနာသမယော ပရိနိဗ္ဗာနသမယောတိ ဧဝမာဒယော ဘဂဝတော ဒေဝမနုဿေသု အတိဝိယ ပကာသာ အနေကကာလချာ ဧဝ သမယာ. တေသု သမယေသု ဒေသနာသမယသင်္ခါတံ ဧကံ သမယန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယော စာယံ ဉာဏကရုဏာကိစ္စသမယေသု ကရုဏာကိစ္စသမယော, အတ္တဟိတပရဟိတပ္ပဋိပတ္တိသမယေသု ပရဟိတပ္ပဋိပတ္တိသမယော, သန္နိပတိတာနံ ကရဏီယဒွယသမယေသု ဓမ္မီကထာသမယော, ဒေသနာပဋိပတ္တိသမယေသု ဒေသနာသမယော, တေသုပိ သမယေသု ယံ ကိဉ္စိ သန္ဓာယ ‘‘ဧကံ သမယ’’န္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

Hoặc là, có những thời của Đức Thế Tôn rất nổi bật giữa chư thiên và nhân loại, được gọi bằng nhiều tên chỉ thời gian, như là: thời nhập thai, thời đản sanh, thời cảm động, thời xuất gia, thời khổ hạnh, thời chiến thắng Ma vương, thời chứng đắc Chánh Đẳng Giác, thời an trú trong lạc hiện tại, thời thuyết pháp, thời nhập Niết-bàn, v.v. Trong những thời ấy, (cụm từ) ekaṃ samayaṃ được nói đến để chỉ một thời được gọi là thời thuyết pháp. Và thời này, trong các thời phận sự của trí tuệ và phận sự của lòng bi, là thời phận sự của lòng bi; trong các thời thực hành lợi mình và lợi người, là thời thực hành lợi người; trong hai phận sự cần làm cho hội chúng đã tụ tập, là thời pháp thoại; trong các thời thuyết giảng và thực hành, là thời thuyết giảng. Cũng trong những thời ấy, (cụm từ) ekaṃ samayaṃ được nói đến để ám chỉ một thời gian nào đó.

ဧတ္ထာဟ – အထ ကသ္မာ ယထာ အဘိဓမ္မေ ‘‘ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရ’’န္တိ စ ဣတော အညေသု သုတ္တပဒေသု ‘‘ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိ စ ဘုမ္မဝစနေန နိဒ္ဒေသော ကတော, ဝိနယေ စ ‘‘တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’တိ ကရဏဝစနေန, တထာ အကတွာ ဣဓ ‘‘ဧကံ သမယ’’န္တိ ဥပယောဂဝစနနိဒ္ဒေသော ကတောတိ. တတ္ထ တထာ, ဣဓ စ အညထာ အတ္ထသမ္ဘဝတော. တတ္ထ ဟိ အဘိဓမ္မေ ဣတော အညေသု သုတ္တပဒေသု စ အဓိကရဏတ္ထော ဘာဝေနဘာဝလက္ခဏတ္ထော စ သမ္ဘဝတိ. အဓိကရဏဉှိ ကာလတ္ထော သမူဟတ္ထော စ သမယော, တတ္ထ ဝုတ္တာနံ ဖဿာဒိဓမ္မာနံ ခဏသမဝါယဟေတုသင်္ခါတဿ စ သမယဿ ဘာဝေန တေသံ ဘာဝေါ လက္ခီယတိ, တသ္မာ တဒတ္ထဇောတနတ္ထံ တတ္ထ ဘုမ္မဝစနနိဒ္ဒေသော ကတော.

Ở đây, có người chất vấn rằng: – Vậy tại sao, giống như trong Abhidhamma: «Vào thời điểm nào, (tâm) dục giới…» và trong các đoạn kinh khác: «Này các Tỳ khưu, vào thời điểm nào, vị Tỳ khưu ly dục…» được chỉ định bằng cách dùng vị trí cách (bhummavacana), và trong Vinaya: «Vào thời ấy, Đức Phật, Đức Thế Tôn…» được chỉ định bằng cách dùng công cụ cách (karaṇavacana), mà ở đây lại không làm như vậy, lại chỉ định bằng cách dùng đối cách (upayogavacana) là ekaṃ samayaṃ? (Đáp rằng:) Bởi vì ở đó (ý nghĩa) có thể có như vậy, còn ở đây (ý nghĩa) có thể có cách khác. Thật vậy, ở đó, trong Abhidhamma và trong các đoạn kinh khác, có thể có nghĩa chỉ nơi chốn (adhikaraṇa) và nghĩa chỉ đặc điểm của một hành động thông qua một hành động khác (bhāvenabhāvalakkhaṇa). Thật vậy, từ samaya có nghĩa là thời gian và hội chúng, là nơi chốn (adhikaraṇa); sự hiện hữu của các pháp như xúc, v.v., được nói đến ở đó, được đánh dấu bởi sự hiện hữu của samaya, được gọi là sự hội đủ trong khoảnh khắc và nguyên nhân. Do đó, để làm rõ ý nghĩa đó, sự chỉ định bằng vị trí cách đã được thực hiện ở đó.

ဝိနယေ စ ဟေတွတ္ထော ကရဏတ္ထော စ သမ္ဘဝတိ. ယော ဟိ သော သိက္ခာပဒပညတ္တိသမယော သာရိပုတ္တာဒီဟိပိ ဒုဗ္ဗိညေယျော, တေန သမယေန ဟေတုဘူတေန ကရဏဘူတေန စ သိက္ခာပဒါနိ ပညပေန္တော သိက္ခာပဒပညတ္တိဟေတုဉ္စ အပေက္ခမာနော ဘဂဝါ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဟာသိ, တသ္မာ တဒတ္ထဇောတနတ္ထံ တတ္ထ ကရဏဝစနနိဒ္ဒေသော ကတော.

Còn trong Vinaya, có thể có nghĩa là nguyên nhân (hetu) và nghĩa là công cụ (karaṇa). Thật vậy, thời điểm chế định học giới đó rất khó biết ngay cả đối với các vị như ngài Sāriputta; với thời điểm đó, vốn là nguyên nhân và là công cụ, trong khi chờ đợi nguyên nhân để chế định học giới, Đức Thế Tôn đã trú ở nơi này nơi kia. Do đó, để làm rõ ý nghĩa đó, sự chỉ định bằng công cụ cách đã được thực hiện ở đó.

ဣဓ [Pg.91] ပန အညသ္မိဉ္စ ဧဝံဇာတိကေ သုတ္တန္တပါဌေ အစ္စန္တသံယောဂတ္ထော သမ္ဘဝတိ. ယဉှိ သမယံ ဘဂဝါ ဣမံ အညံ ဝါ သုတ္တန္တံ ဒေသေသိ, အစ္စန္တမေဝ တံ သမယံ ကရုဏာဝိဟာရေန ဝိဟာသိ. တသ္မာ တဒတ္ထဇောတနတ္ထံ ဣဓ ဥပယောဂဝစနနိဒ္ဒေသော ကတောတိ ဝိညေယျော. ဟောတိ စေတ္ထ –

Còn ở đây và trong các bài kinh tương tự khác, có thể có nghĩa là sự liên tục không gián đoạn (accantasaṃyoga). Thật vậy, trong suốt thời gian nào mà Đức Thế Tôn thuyết giảng bài kinh này hay bài kinh khác, Ngài đã an trú bằng sự an trú trong lòng bi trong suốt toàn bộ thời gian đó. Do đó, cần phải hiểu rằng sự chỉ định bằng đối cách đã được thực hiện ở đây để làm rõ ý nghĩa đó. Và ở đây có (kệ tóm tắt):

‘‘တံ တံ အတ္ထမပေက္ခိတွာ, ဘုမ္မေန ကရဏေန စ;

အညတြ သမယော ဝုတ္တော, ဥပယောဂေန သော ဣဓာ’’တိ.

«Tùy theo mỗi ý nghĩa, ở nơi khác (từ) samaya được nói bằng vị trí cách và công cụ cách; còn ở đây, nó được nói bằng đối cách».

ဘဂဝါတိ ဂုဏဝိသိဋ္ဌသတ္တုတ္တမဂရုဂါရဝါဓိဝစနမေတံ. ယထာဟ –

Bhagavā: Đây là một danh xưng chỉ sự tôn kính và kính trọng đối với bậc tối thượng giữa các chúng sanh, người đặc biệt do các đức hạnh. Như có lời rằng:

‘‘ဘဂဝါတိ ဝစနံ သေဋ္ဌံ, ဘဂဝါတိ ဝစနမုတ္တမံ;

ဂရု ဂါရဝယုတ္တော သော, ဘဂဝါ တေန ဝုစ္စတီ’’တိ.

«Từ Bhagavā là cao quý, từ Bhagavā là tối thượng; Vị ấy xứng đáng được tôn kính và kính trọng, do đó được gọi là Bhagavā».

စတုဗ္ဗိဓဉှိ နာမံ အာဝတ္ထိကံ, လိင်္ဂိကံ, နေမိတ္တကံ, အဓိစ္စသမုပ္ပန္နန္တိ. အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ နာမ ‘‘ယဒိစ္ဆက’’န္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတ္ထ ဝစ္ဆော ဒမ္မော ဗလိဗဒ္ဓေါတိ ဧဝမာဒိ အာဝတ္ထိကံ, ဒဏ္ဍီ ဆတ္တီ သိခီ ကရီတိ ဧဝမာဒိ လိင်္ဂိကံ, တေဝိဇ္ဇော ဆဠဘိညောတိ ဧဝမာဒိ နေမိတ္တကံ, သိရိဝဍ္ဎကော ဓနဝဍ္ဎကောတိ ဧဝမာဒိ ဝစနတ္ထမနပေက္ခိတွာ ပဝတ္တံ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ. ဣဒံ ပန ဘဂဝါတိ နာမံ ဂုဏနေမိတ္တကံ, န မဟာမာယာယ, န သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇေန, န အသီတိယာ ဉာတိသဟဿေဟိ ကတံ, န သက္ကသန္တုသိတာဒီဟိ ဒေဝတာဝိသေသေဟိ ကတံ. ယထာဟ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ‘‘ဘဂဝါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဘဂဝါ’’တိ (မဟာနိ. ၈၄).

Thật vậy, danh có bốn loại: danh do trạng thái (āvatthika), danh do đặc điểm (liṅgika), danh do nguyên nhân (nemittaka), và danh ngẫu nhiên (adhiccasamuppanna). Danh ngẫu nhiên (adhiccasamuppanna) được gọi là ‘tùy ý’ (yadicchaka). Trong đó, các danh như ‘bê con’ (vaccho), ‘bò đã thuần’ (dammo), ‘bò đực’ (balibadda) là danh do trạng thái. Các danh như ‘người có gậy’ (daṇḍī), ‘người có lọng’ (chattī), ‘người có búi tóc’ (sikhī), ‘người có vòi (voi)’ (karī) là danh do đặc điểm. Các danh như ‘người có tam minh’ (tevijjo), ‘người có lục thông’ (chaḷabhiñño) là danh do nguyên nhân. Các danh như Sirivaḍḍhaka, Dhanavaḍḍhaka, v.v... được dùng không xét đến ý nghĩa của từ, là danh ngẫu nhiên. Còn danh hiệu Bhagavā này là danh do nguyên nhân là các đức hạnh, không phải do bà Mahāmāyā đặt, không phải do đức vua Suddhodana đặt, không phải do tám mươi ngàn quyến thuộc đặt, không phải do các vị trời đặc biệt như Sakka, Santusita, v.v... đặt. Như Tôn giả Trưởng lão Sāriputta đã nói: ‘Danh hiệu Bhagavā này không phải do mẹ đặt... (v.v.)... Đây là một chế định được chứng ngộ, đó là Bhagavā’ (Mahāni. 84).

ယံ ဂုဏနေမိတ္တကဉ္စေတံ နာမံ, တေသံ ဂုဏာနံ ပကာသနတ္ထံ ဣမံ ဂါထံ ဝဒန္တိ –

Và danh hiệu này là do nguyên nhân là các đức hạnh, để làm rõ những đức hạnh ấy, họ nói lên kệ này:

‘‘ဘဂီ ဘဇီ ဘာဂီ ဝိဘတ္တဝါ ဣတိ,အကာသိ ဘဂ္ဂန္တိ ဂရူတိ ဘာဂျဝါ;

ဗဟူဟိ ဉာယေဟိ သုဘာဝိတတ္တနော,ဘဝန္တဂေါ သော ဘဂဝါတိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

“Ngài có các hồng ân (bhagī), được phụng sự (bhajī), là bậc phân phát (bhāgī), và đã phân tích (vibhattavā). Ngài đã bẻ gãy (bhaggaṃ akāsi), là bậc đáng tôn kính (garu) và may mắn (bhāgyavā). Ngài đã khéo tu tập tự thân (subhāvitattano) bằng nhiều phương pháp (bahūhi ñāyehi). Vị ấy đã đi đến tận cùng các cõi hữu (bhavantago), do đó được gọi là Bhagavā.”

နိဒ္ဒေသာဒီသု (မဟာနိ. ၈၄; စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၂) ဝုတ္တနယေနေဝ စဿ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

Và ý nghĩa của từ này nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong các bộ Niddesa, v.v... (Mahāni. 84; Cūḷani. Ajitamāṇavapucchāniddesa 2).

အယံ ပန အပရော ပရိယာယော –

Và đây là một phương pháp giải thích khác:

‘‘ဘာဂျဝါ ဘဂ္ဂဝါ ယုတ္တော, ဘဂေဟိ စ ဝိဘတ္တဝါ;

ဘတ္တဝါ ဝန္တဂမနော, ဘဝေသု ဘဂဝါ တတော’’တိ.

“Ngài có sự may mắn (bhāgyavā), đã bẻ gãy (bhaggavā), và có các hồng ân (bhagehi yutto), đã phân tích (vibhattavā), đã phụng sự (bhattavā), đã từ bỏ các cõi hữu (bhavesu vantagamano), do đó là Bhagavā.”

တတ္ထ [Pg.92] ‘‘ဝဏ္ဏာဂမော ဝဏ္ဏဝိပရိယာယော’’တိ ဧဝံ နိရုတ္တိလက္ခဏံ ဂဟေတွာ သဒ္ဒနယေန ဝါ ပိသောဒရာဒိပက္ခေပလက္ခဏံ ဂဟေတွာ ယသ္မာ လောကိယလောကုတ္တရသုခါဘိနိဗ္ဗတ္တကံ ဒါနသီလာဒိပါရပ္ပတ္တံ ဘာဂျမဿ အတ္ထိ, တသ္မာ ဘာဂျဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဘဂဝါတိ ဝုစ္စတီတိ ဉာတဗ္ဗံ. ယသ္မာ ပန လောဘဒေါသမောဟဝိပရီတမနသိကာရအဟိရိကာနောတ္တပ္ပကောဓူပနာဟမက္ခပလာ- ဣဿာမစ္ဆရိယမာယာသာဌေယျထမ္ဘသာရမ္ဘမာနာတိမာနမဒပမာဒတဏှာဝိဇ္ဇာတိဝိဓာကုသလမူလဒုစ္စရိတ- သံကိလေသမလဝိသမသညာဝိတက္ကပပဉ္စစတုဗ္ဗိဓဝိပရိယေသအာသဝဂန္ထဩဃယောဂအဂတိတဏှုပါဒါန- ပဉ္စစေတောခိလဝိနိဗန္ဓနီဝရဏာဘိနန္ဒနဆဝိဝါဒမူလတဏှာကာယသတ္တာနုသယ- အဋ္ဌမိစ္ဆတ္တနဝတဏှာမူလကဒသာကုသလကမ္မပထဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဂတ- အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတပ္ပဘေဒသဗ္ဗဒရထပရိဠာဟကိလေသသတသဟဿာနိ, သင်္ခေပတော ဝါ ပဉ္စ ကိလေသက္ခန္ဓအဘိသင်္ခါရမစ္စုဒေဝပုတ္တမာရေ အဘဉ္ဇိ, တသ္မာ ဘဂ္ဂတ္တာ ဧတေသံ ပရိဿယာနံ ဘဂ္ဂဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဘဂဝါတိ ဝုစ္စတိ. အာဟ စေတ္ထ –

Trong đó, nên hiểu rằng: bằng cách áp dụng đặc điểm ngữ nguyên như ‘sự thêm vào một âm’ (vaṇṇāgamo) và ‘sự hoán đổi âm’ (vaṇṇavipariyāyo), hoặc theo phương pháp ngữ pháp, áp dụng đặc điểm của nhóm từ Pisodara, v.v..., vì Ngài có sự may mắn (bhāgya) là sự viên mãn các ba-la-mật như bố thí, trì giới, v.v... tạo ra hạnh phúc thế gian và siêu thế, nên đáng lẽ phải gọi là Bhāgyavā, nhưng lại được gọi là Bhagavā. Và vì Ngài đã bẻ gãy (abhañji) hàng trăm ngàn phiền não như tham, sân, si, tác ý sai lầm, không hổ thẹn, không ghê sợ tội lỗi, phẫn nộ, não hại, gièm pha, sanh não, tật đố, xan tham, lừa dối, xảo trá, ngoan cố, tranh cạnh, ngã mạn, quá mạn, say sưa, phóng dật, ái, vô minh; ba bất thiện căn, ba ác hạnh, ba cấu uế, ba trược uế, ba tưởng bất bình đẳng, ba tầm, ba hý luận; bốn điên đảo, bốn lậu hoặc, bốn triền phược, bốn ách, bốn ách, bốn thiên vị, bốn thủ; năm tâm hoang vu, năm triền phược, năm triền cái, năm hoan hỷ; sáu căn rễ tranh cãi, sáu thân ái; bảy tùy miên; tám tà hạnh; chín căn rễ ái; mười bất thiện nghiệp đạo; sáu mươi hai tà kiến; một trăm lẻ tám loại ái dục; và tất cả các loại phiền não, ưu não, nhiệt não khác nhau; hoặc nói tóm lại, năm loại ma là phiền não ma, uẩn ma, hành ma, tử ma, và thiên tử ma, do đó, vì đã bẻ gãy (bhaggattā) những hiểm nguy này, nên đáng lẽ phải gọi là Bhaggavā, nhưng lại được gọi là Bhagavā. Và về điều này, có lời nói rằng:

‘‘ဘဂ္ဂရာဂေါ ဘဂ္ဂဒေါသော, ဘဂ္ဂမောဟော အနာသဝေါ;

ဘဂ္ဂါဿ ပါပကာ ဓမ္မာ, ဘဂဝါ တေန ဝုစ္စတီ’’တိ.

“Ngài đã bẻ gãy tham, bẻ gãy sân, bẻ gãy si, không còn lậu hoặc. Các pháp ác của Ngài đã bị bẻ gãy, do đó Ngài được gọi là Bhagavā.”

ဘာဂျဝတာယ စဿ သတပုညလက္ခဏဓရဿ ရူပကာယသမ္ပတ္တိ ဒီပိတာ ဟောတိ, ဘဂ္ဂဒေါသတာယ ဓမ္မကာယသမ္ပတ္တိ. တထာ လောကိယသရိက္ခကာနံ ဗဟုမာနဘာဝေါ, ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတေဟိ အဘိဂမနီယတာ. တထာ အဘိဂတာနဉ္စ နေသံ ကာယစိတ္တဒုက္ခာပနယနေ ပဋိဗလဘာဝေါ, အာမိသဒါနဓမ္မဒါနေဟိ ဥပကာရိတာ. လောကိယလောကုတ္တရသုခေဟိ စ သံယောဇနသမတ္ထတာ ဒီပိတာ ဟောတိ.

Và do có sự may mắn (bhāgyavatā), sự viên mãn của sắc thân (rūpakāyasampatti) của Ngài, người mang những tướng phước báu, được chỉ rõ; do đã bẻ gãy các lỗi lầm (bhaggadosatā), sự viên mãn của pháp thân (dhammakāyasampatti) được chỉ rõ. Tương tự, sự tôn kính lớn lao từ những người tầm thường trong thế gian, và việc được hàng tại gia và xuất gia tìm đến cũng được chỉ rõ. Tương tự, đối với những người đã tìm đến, khả năng loại bỏ khổ thân và khổ tâm, sự giúp đỡ bằng tài thí và pháp thí cũng được chỉ rõ. Và khả năng kết hợp với hạnh phúc thế gian và siêu thế cũng được chỉ rõ.

ယသ္မာ စ လောကေ ဣဿရိယဓမ္မယသသိရိကာမပယတ္တေသု ဆသု ဓမ္မေသု ဘဂသဒ္ဒေါ ဝတ္တတိ, ပရမဉ္စဿ သကစိတ္တေ ဣဿရိယံ, အဏိမာလဃိမာဒိကံ ဝါ လောကိယသမ္မတံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ အတ္ထိ, တထာ လောကုတ္တရော ဓမ္မော, လောကတ္တယဗျာပကော ယထာဘုစ္စဂုဏာဓိဂတော အတိဝိယ ပရိသုဒ္ဓေါ ယသော, ရူပကာယဒဿနဗျာဝဋဇနနယနမနပ္ပသာဒဇနနသမတ္ထာ သဗ္ဗာကာရပရိပူရာ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂသိရီ, ယံ ယံ အနေန ဣစ္ဆိတံ ပတ္ထိတံ အတ္တဟိတံ ပရဟိတံ ဝါ, တဿ တဿ တထေဝ အဘိနိပ္ဖန္နတ္တာ ဣစ္ဆိတတ္ထနိပ္ဖတ္တိသညိတော ကာမော, သဗ္ဗလောကဂရုဘာဝပ္ပတ္တိဟေတုဘူတော သမ္မာဝါယာမသင်္ခါတော ပယတ္တော စ အတ္ထိ, တသ္မာ ဣမေဟိ ဘဂေဟိ ယုတ္တတ္တာပိ ဘဂါ အဿ သန္တီတိ ဣမိနာ အတ္ထေန ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝုစ္စတိ.

Và vì trong đời, từ ‘bhaga’ được dùng cho sáu pháp: quyền uy (issariya), pháp (dhamma), danh tiếng (yasa), vẻ đẹp (siri), ước muốn (kāma), và nỗ lực (payatta); và vì Ngài có: 1) quyền uy tối thượng trên tâm mình, hoặc các thần thông như vi hóa, khinh thân, v.v... được thế gian công nhận, viên mãn mọi phương diện; 2) cũng như có pháp siêu thế; 3) có danh tiếng vô cùng thanh tịnh, lan khắp ba cõi, có được nhờ các đức hạnh chân thật; 4) có vẻ đẹp của tất cả các tướng chính và phụ, viên mãn mọi phương diện, có khả năng làm phát sinh niềm tịnh tín trong mắt và tâm của những người bận tâm chiêm ngưỡng sắc thân; 5) có ước muốn được gọi là sự thành tựu các điều mong muốn, vì bất cứ điều gì Ngài mong muốn, ao ước, dù là lợi ích cho mình hay cho người khác, đều được thành tựu đúng như vậy; 6) và có nỗ lực, được gọi là chánh tinh tấn, là nguyên nhân để đạt đến trạng thái được toàn thế gian tôn kính; do đó, vì có đầy đủ sáu loại ‘bhaga’ này, nên theo ý nghĩa này, Ngài được gọi là ‘Bhagavā’.

ယသ္မာ [Pg.93] ပန ကုသလာဒိဘေဒေဟိ သဗ္ဗဓမ္မေ, ခန္ဓာယတနဓာတုသစ္စဣန္ဒြိယပဋိစ္စသမုပ္ပာဒါဒီဟိ ဝါ ကုသလာဒိဓမ္မေ, ပီဠနသင်္ခတသန္တာပဝိပရိဏာမဋ္ဌေန ဝါ ဒုက္ခမရိယသစ္စံ, အာယူဟနနိဒါနသံယောဂပလိဗောဓဋ္ဌေန သမုဒယံ, နိဿရဏဝိဝေကာသင်္ခတအမတဋ္ဌေန နိရောဓံ, နိယျာနိကဟေတုဒဿနာဓိပတေယျဋ္ဌေန မဂ္ဂံ ဝိဘတ္တဝါ, ဝိဘဇိတွာ ဝိဝရိတွာ ဒေသိတဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, တသ္မာ ဝိဘတ္တဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝုစ္စတိ.

Và vì Ngài đã phân tích (vibhattavā) tất cả các pháp theo các loại như thiện, v.v...; hoặc các pháp thiện, v.v... theo uẩn, xứ, giới, đế, quyền, duyên khởi, v.v...; hoặc phân tích Khổ thánh đế theo nghĩa bức bách, hữu vi, thiêu đốt, biến hoại; Tập đế theo nghĩa tích lũy, nguyên nhân, trói buộc, chướng ngại; Diệt đế theo nghĩa xuất ly, viễn ly, vô vi, bất tử; Đạo đế theo nghĩa xuất thế, nhân, thấy, chủ tể; (điều này) có nghĩa là Ngài đã phân tích, đã làm rõ, đã thuyết giảng; do đó, đáng lẽ phải gọi là Vibhattavā, nhưng lại được gọi là ‘Bhagavā’.

ယသ္မာ စ ဧသ ဒိဗ္ဗဗြဟ္မအရိယဝိဟာရေ ကာယစိတ္တဥပဓိဝိဝေကေ သုညတာပ္ပဏိဟိတာနိမိတ္တဝိမောက္ခေ အညေ စ လောကိယလောကုတ္တရေ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ ဘဇိ သေဝိ ဗဟုလမကာသိ, တသ္မာ ဘတ္တဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝုစ္စတိ.

Và vì vị này đã phụng sự (bhaji), đã thân cận (sevi), đã thực hành nhiều lần (bahulamakāsi) các pháp như thiên trú, phạm trú, thánh trú; thân viễn ly, tâm viễn ly, sanh y viễn ly; không giải thoát, vô nguyện giải thoát, vô tướng giải thoát; và các pháp thượng nhân khác, thế gian và siêu thế; do đó, đáng lẽ phải gọi là Bhattavā, nhưng lại được gọi là ‘Bhagavā’.

ယသ္မာ ပန တီသု ဘဝေသု တဏှာသင်္ခါတံ ဂမနံ အနေန ဝန္တံ, တသ္မာ ဘဝေသု ဝန္တဂမနောတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဘဝသဒ္ဒတော ဘကာရံ ဂမနသဒ္ဒတော ဂကာရံ ဝန္တသဒ္ဒတော ဝကာရဉ္စ ဒီဃံ ကတွာ အာဒါယ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝုစ္စတိ, ယထာ လောကေ ‘‘မေဟနဿ ခဿ မာလာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘မေခလာ’’တိ.

Và vì vị này đã từ bỏ (vantaṃ) sự đi lại (gamanaṃ) được gọi là ái trong ba cõi hữu (bhavesu), do đó, đáng lẽ phải nói là ‘bhavesu vantagamano’, nhưng bằng cách lấy âm ‘bha’ từ chữ ‘bhava’, âm ‘ga’ từ chữ ‘gamana’, và âm ‘va’ từ chữ ‘vanta’ rồi kéo dài nó, Ngài được gọi là ‘Bhagavā’; giống như trong đời, đáng lẽ nói ‘mehanassa khassa mālā’ (vòng hoa của nơi kín đáo), nhưng lại nói là ‘mekhalā’ (dây lưng).

ဧတ္တာဝတာ စေတ္ထ ဧဝံ မေ သုတန္တိ ဝစနေန ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ပစ္စက္ခံ ကတွာ ဘဂဝတော ဓမ္မသရီရံ ပကာသေတိ, တေန ‘‘နယိဒံ အတီတသတ္ထုကံ ပါဝစနံ, အယံ ဝေါ သတ္ထာ’’တိ ဘဂဝတော အဒဿနေန ဥက္ကဏ္ဌိတဇနံ သမဿာသေတိ.

Bằng chừng ấy lời, và ở đây, bằng câu nói “evaṃ me sutaṃ”, khi thuyết giảng Pháp đúng như đã được nghe, đúng như đã được học thuộc, (ngài Ānanda) đã làm cho (Pháp) trở nên trực tiếp và đã tuyên thuyết về Pháp thân của đức Thế Tôn. Do đó, ngài đã an ủi những người đang phiền muộn vì không được thấy đức Thế Tôn rằng: “Giáo huấn này không phải của một vị đạo sư đã quá vãng, đây là vị đạo sư của các vị.”

ဧကံ သမယံ ဘဂဝါတိ ဝစနေန တသ္မိံ သမယေ ဘဂဝတော အဝိဇ္ဇမာနဘာဝံ ဒဿေန္တော ရူပကာယပရိနိဗ္ဗာနံ ဒဿေတိ. တေန ‘‘ဧဝံဝိဓဿ ဣမဿ အရိယဓမ္မဿ ဒေသေတာ ဒသဗလဓရော ဝဇိရသံဃာတကာယော သောပိ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗုတော, တတ္ထ ကေနညေန ဇီဝိတေ အာသာ ဇနေတဗ္ဗာ’’တိ ဇီဝိတမဒမတ္တံ ဇနံ သံဝေဇေတိ, သဒ္ဓမ္မေ စဿ ဥဿာဟံ ဇနေတိ.

Bằng câu nói “Ekaṃ samayaṃ bhagavā”, khi chỉ ra trạng thái không hiện hữu của đức Thế Tôn vào thời điểm ấy, (ngài Ānanda) đã chỉ ra sự viên tịch của sắc thân. Do đó, ngài đã làm cho những người say sưa trong sự kiêu mạn về đời sống phải xúc động rằng: “Ngay cả đức Thế Tôn ấy, bậc Thập Lực, người có thân thể vững chắc như kim cương, vị Thầy đã thuyết giảng Thánh Pháp như thế này, cũng đã viên tịch rồi. Trong trường hợp đó, còn ai khác có thể khởi lên lòng ham muốn đối với sự sống chứ?” Và ngài đã làm phát sinh sự nỗ lực trong Chánh Pháp cho người ấy.

ဧဝန္တိ စ ဘဏန္တော ဒေသနာသမ္ပတ္တိံ နိဒ္ဒိသတိ, မေ သုတန္တိ သာဝကသမ္ပတ္တိံ, ဧကံ သမယန္တိ ကာလသမ္ပတ္တိံ, ဘဂဝါတိ ဒေသကသမ္ပတ္တိံ.

Và khi nói “Evaṃ”, ngài chỉ ra sự hoàn hảo của bài thuyết giảng; bằng câu “me sutaṃ”, ngài chỉ ra sự hoàn hảo của người thính chúng; bằng câu “ekaṃ samayaṃ”, ngài chỉ ra sự hoàn hảo của thời điểm; bằng từ “bhagavā”, ngài chỉ ra sự hoàn hảo của bậc Thầy.

သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတီတိ ဧတ္ထ သာဝတ္ထီတိ သဝတ္ထဿ ဣသိနော နိဝါသဋ္ဌာနဘူတံ နဂရံ, ယထာ ကာကန္ဒီ မာကန္ဒီတိ, ဧဝံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန သာဝတ္ထီတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ အက္ခရစိန္တကာ. အဋ္ဌကထာစရိယာ ပန ဘဏန္တိ ‘‘ယံကိဉ္စိ [Pg.94] မနုဿာနံ ဥပဘောဂပရိဘောဂံ သဗ္ဗမေတ္ထ အတ္ထီ’’တိ သာဝတ္ထီ. သတ္ထသမာယောဂေ စ ‘‘ကိံ ဘဏ္ဍမတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိတေ ‘‘သဗ္ဗမတ္ထီ’’တိ ဝစနမုပါဒါယ သာဝတ္ထီ.

Trong câu “Sāvatthiyaṃ viharati”, ở đây “Sāvatthī” là thành phố từng là nơi ở của ẩn sĩ Savattha. Giống như các từ “Kākandī” và “Mākandī”, từ “Sāvatthī” được gọi như vậy theo nữ tính. Các nhà ngữ pháp học nói như thế. Tuy nhiên, các vị Chú giải sư nói rằng: “Bất cứ thứ gì thuộc vật dụng và đồ dùng của con người, tất cả đều có ở đây,” do đó có tên là Sāvatthī. Và khi có sự hội họp của đoàn lữ hành, lúc được hỏi: “Có hàng hóa gì không?”, do câu trả lời “Có tất cả mọi thứ” mà có tên là Sāvatthī.

‘‘သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗူပကရဏံ, သာဝတ္ထိယံ သမောဟိတံ;

တသ္မာ သဗ္ဗမုပါဒါယ, သာဝတ္ထီတိ ပဝုစ္စတိ.

“Luôn luôn có đủ mọi vật dụng, được tập trung tại Sāvatthī; Do đó, vì có ‘tất cả mọi thứ’, nên được gọi là Sāvatthī.”

‘‘ကောသလာနံ ပုရံ ရမ္မံ, ဒဿနေယျံ မနောရမံ;

ဒသဟိ သဒ္ဒေဟိ အဝိဝိတ္တံ, အန္နပါနသမာယုတံ.

“Thành phố của xứ Kosala thật đáng vui thích, đáng chiêm ngưỡng, làm say đắm lòng người; Không bao giờ vắng lặng mười loại âm thanh, và luôn đầy đủ đồ ăn thức uống.”

‘‘ဝုဍ္ဎိံ ဝေပုလ္လတံ ပတ္တံ, ဣဒ္ဓံ ဖီတံ မနောရမံ;

အာဠကမန္ဒာဝ ဒေဝါနံ, သာဝတ္ထိပုရမုတ္တမ’’န္တိ. (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၄);

“Thành Sāvatthī tối thượng đã đạt đến sự tăng trưởng và phát triển, thịnh vượng, giàu có, và làm say đắm lòng người, giống như thành Āḷakamandā của chư thiên.”

တဿံ သာဝတ္ထိယံ. သမီပတ္ထေ ဘုမ္မဝစနံ.

Tassaṃ sāvatthiyaṃ: (Nghĩa là) tại thành Sāvatthī ấy. Đây là cách dùng biến cách thứ bảy (locative) với ý nghĩa chỉ sự gần gũi.

ဝိဟရတီတိ အဝိသေသေန ဣရိယာပထဒိဗ္ဗဗြဟ္မအရိယဝိဟာရေသု အညတရဝိဟာရသမင်္ဂိပရိဒီပနမေတံ. ဣဓ ပန ဌာနဂမနာသနသယနပ္ပဘေဒေသု ဣရိယာပထေသု အညတရဣရိယာပထသမာယောဂပရိဒီပနံ, တေန ဌိတောပိ ဂစ္ဆန္တောပိ နိသိန္နောပိ သယာနောပိ ဘဂဝါ ဝိဟရတိစ္စေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. သော ဟိ ဧကံ ဣရိယာပထဗာဓနံ အပရေန ဣရိယာပထေန ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ အပရိပတန္တံ အတ္တဘာဝံ ဟရတိ ပဝတ္တေတိ. တသ္မာ ဝိဟရတီတိ ဝုစ္စတိ.

Từ “Viharati” (trú ngụ) này, một cách tổng quát, là sự biểu thị việc an trú trong một trong các lối an trú như: an trú trong oai nghi, an trú của chư thiên, an trú của phạm thiên, hoặc an trú của bậc thánh. Tuy nhiên, ở đây, nó là sự biểu thị việc đang ở trong một oai nghi nào đó trong số các oai nghi được phân loại là đứng, đi, ngồi, và nằm. Do đó, dù đang đứng, đang đi, đang ngồi, hay đang nằm, đức Thế Tôn cũng phải được hiểu là đang “trú ngụ”. Bởi vì ngài duy trì và tiếp tục sự tồn tại của thân mình mà không bị suy sụp, bằng cách cắt đứt sự mệt mỏi của một oai nghi bằng một oai nghi khác. Vì vậy, ngài được gọi là đang “trú ngụ”.

ဇေတဝနေတိ ဧတ္ထ အတ္တနော ပစ္စတ္ထိကဇနံ ဇိနာတီတိ ဇေတော, ရညာ ဝါ အတ္တနော ပစ္စတ္ထိကဇနေ ဇိတေ ဇာတောတိ ဇေတော, မင်္ဂလကမျတာယ ဝါ တဿ ဧဝံ နာမမေဝ ကတန္တိပိ ဇေတော. ဝနယတီတိ ဝနံ, အတ္တသမ္ပဒါယ သတ္တာနံ ဘတ္တိံ ကာရေတိ, အတ္တနိ သိနေဟံ ဥပ္ပာဒေတီတိ အတ္ထော. ဝနုတေ ဣတိ ဝါ ဝနံ, နာနာဝိဓကုသုမဂန္ဓသမ္မောဒမတ္တကောကိလာဒိဝိဟင်္ဂဝိရုတေဟိ မန္ဒမာလုတစလိတရုက္ခသာခါဝိဋပပုပ္ဖဖလပလ္လဝပလာသေဟိ စ ‘‘ဧထ မံ ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ ပါဏိနော ယာစတိ ဝိယာတိ အတ္ထော. ဇေတဿ ဝနံ ဇေတဝနံ. တဉှိ ဇေတေန ရာဇကုမာရေန ရောပိတံ သံဝဍ္ဎိတံ ပရိပါလိတံ, သော စ တဿ သာမီ အဟောသိ, တသ္မာ ဇေတဝနန္တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံ ဇေတဝနေ.

Trong từ “Jetavane”, ở đây, “Jeto” (người chiến thắng) là vì vị ấy chiến thắng kẻ thù của mình; hoặc là “Jeto” vì vị ấy được sinh ra sau khi nhà vua chiến thắng kẻ thù của mình; hoặc là tên ấy được đặt như vậy chỉ vì mong muốn sự tốt lành. “Vanaṃ” (khu rừng) là vì nó thu hút người ta; nghĩa là, do sự sung túc của chính nó, nó làm cho chúng sinh phải tìm đến và làm phát sinh tình cảm yêu mến đối với nó. Hoặc là “vanaṃ” vì nó được tìm đến; nghĩa là, với tiếng hót của các loài chim như chim cu gáy say sưa trong hương thơm của các loài hoa đa dạng, và với cành, nhánh, hoa, quả, chồi, lá của cây cối lay động trong gió nhẹ, nó dường như đang mời gọi chúng sinh rằng: “Hãy đến và tận hưởng ta.” Khu rừng của Jeta là Jetavana. Khu rừng ấy thực sự đã được thái tử Jeta trồng, vun trồng và bảo vệ, và vị ấy là chủ nhân của nó. Do đó, nó được gọi là Jetavana. (Nghĩa là) tại khu rừng Jetavana ấy.

အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေတိ ဧတ္ထ သုဒတ္တော နာမ သော ဂဟပတိ မာတာပိတူဟိ ကတနာမဝသေန, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိတာယ တု ဝိဂတမလမစ္ဆေရတာယ ကရုဏာဒိဂုဏသမင်္ဂိတာယ စ နိစ္စကာလံ အနာထာနံ ပိဏ္ဍံ [Pg.95] အဒါသိ, တေန အနာထပိဏ္ဍိကောတိ သင်္ချံ ဂတော. အာရမန္တိ ဧတ္ထ ပါဏိနော, ဝိသေသေန ဝါ ပဗ္ဗဇိတာတိ အာရာမော, တဿ ပုပ္ဖဖလပလ္လဝါဒိသောဘနတာယ နာတိဒူရနာစ္စာသန္နတာဒိပဉ္စဝိဓသေနာသနင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ စ တတော တတော အာဂမ္မ ရမန္တိ အဘိရမန္တိ အနုက္ကဏ္ဌိတာ ဟုတွာ နိဝသန္တီတိ အတ္ထော. ဝုတ္တပ္ပကာရာယ ဝါ သမ္ပတ္တိယာ တတ္ထ တတ္ထ ဂတေပိ အတ္တနော အဗ္ဘန္တရံယေဝ အာနေတွာ ရမေတီတိ အာရာမော. သော ဟိ အနာထပိဏ္ဍိကေန ဂဟပတိနာ ဇေတဿ ရာဇကုမာရဿ ဟတ္ထတော အဋ္ဌာရသဟိရညကောဋိသန္ထာရေန ကိဏိတွာ အဋ္ဌာရသဟိရညကောဋီဟိ သေနာသနံ ကာရာပေတွာ အဋ္ဌာရသဟိရညကောဋီဟိ ဝိဟာရမဟံ နိဋ္ဌာပေတွာ ဧဝံ စတုပညာသာယ ဟိရညကောဋိပရိစ္စာဂေန ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ နိယျာတိတော, တသ္မာ ‘‘အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမော’’တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ.

Trong câu “Anāthapiṇḍikassa ārāme”, ở đây, vị gia chủ ấy tên là Sudatta, theo tên do cha mẹ đặt. Tuy nhiên, do sự sung túc về mọi mong muốn, do không còn vết nhơ của sự keo kiệt, và do được trang bị các phẩm chất như lòng bi mẫn, ông luôn luôn cúng dường vật thực (piṇḍa) cho những người không nơi nương tựa (anātha); do đó, ông được biết đến với tên gọi Anāthapiṇḍika. “Ārāmo” (khu tịnh viên) là nơi chúng sinh, và đặc biệt là các vị xuất gia, tìm thấy sự vui thích. Hoặc, do vẻ đẹp của hoa, quả, chồi non, v.v., và do sự hoàn hảo của năm yếu tố của một nơi trú ngụ như không quá xa, không quá gần, v.v., nên (các vị) từ khắp nơi đến, sống và vui thích ở đó mà không cảm thấy nhàm chán. Hoặc, do sự hoàn hảo đã nói, nó mang cả những người đã đi nơi khác vào bên trong chính nó và làm cho họ vui thích, do đó nó là “ārāmo”. Khu tịnh viên ấy thực sự đã được gia chủ Anāthapiṇḍika mua lại từ tay thái tử Jeta bằng cách trải 180 triệu đồng tiền vàng, cho xây dựng nơi trú ngụ với giá 180 triệu đồng tiền vàng, và hoàn tất lễ khánh thành tịnh xá với giá 180 triệu đồng tiền vàng. Như vậy, sau khi đã chi ra 540 triệu đồng tiền vàng, ông đã dâng cúng nó cho Tăng đoàn do đức Phật dẫn đầu. Do đó, nó được gọi là “khu tịnh viên của Anāthapiṇḍika”. (Nghĩa là) tại khu tịnh viên của Anāthapiṇḍika ấy.

ဧတ္ထ စ ‘‘ဇေတဝနေ’’တိ ဝစနံ ပုရိမသာမိပရိကိတ္တနံ, ‘‘အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ’’တိ ပစ္ဆိမသာမိပရိကိတ္တနံ. ကိမေတေသံ ပရိကိတ္တနေ ပယောဇနန္တိ? ဝုစ္စတေ – အဓိကာရတော တာဝ ‘‘ကတ္ထ ဘာသိတ’’န္တိ ပုစ္ဆာနိယာမကရဏံ အညေသံ ပုညကာမာနံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိအာပဇ္ဇနေ နိယောဇနဉ္စ. တတ္ထ ဟိ ဒွါရကောဋ္ဌကပါသာဒမာပနေ ဘူမိဝိက္ကယလဒ္ဓါ အဋ္ဌာရသ ဟိရညကောဋိယော အနေကကောဋိအဂ္ဃနကာ ရုက္ခာ စ ဇေတဿ ပရိစ္စာဂေါ, စတုပညာသ ကောဋိယော အနာထပိဏ္ဍိကဿ. ယတော တေသံ ပရိကိတ္တနေန ‘‘ဧဝံ ပုညကာမာ ပုညာနိ ကရောန္တီ’’တိ ဒဿေန္တော အာယသ္မာ အာနန္ဒော အညေပိ ပုညကာမေ တေသံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိအာပဇ္ဇနေ နိယောဇေတိ. ဧဝမေတ္ထ ပုညကာမာနံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိအာပဇ္ဇနေ နိယောဇနံ ပယောဇနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

Và ở đây, câu nói “jetavane” là sự tuyên dương người chủ cũ, còn câu “anāthapiṇḍikassa ārāme” là sự tuyên dương người chủ sau này. Mục đích của việc tuyên dương họ là gì? Xin được trả lời: Trước hết, về mặt quyền hạn, đó là để xác định câu trả lời cho câu hỏi “Kinh này được nói ở đâu?” và cũng là để khuyến khích những người khác có lòng mong muốn phước báu noi theo tấm gương đã thấy. Ở đó, 180 triệu đồng tiền vàng nhận được từ việc bán đất, các cổng chào và các tòa nhà, cùng với những cây cối trị giá nhiều triệu, là sự cúng dường của Jeta. 540 triệu là sự cúng dường của Anāthapiṇḍika. Do đó, bằng việc tuyên dương họ, Tôn giả Ānanda, khi chỉ ra rằng “Những người mong muốn phước báu làm các việc phước như vậy,” đã khuyến khích những người mong muốn phước báu khác noi theo tấm gương đã thấy của họ. Như vậy, ở đây, cần phải hiểu rằng mục đích là sự khuyến khích những người mong muốn phước báu noi theo tấm gương đã thấy.

ဧတ္ထာဟ – ‘‘ယဒိ တာဝ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ, ‘ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. အထ တတ္ထ ဝိဟရတိ, ‘သာဝတ္ထိယ’န္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. န ဟိ သက္ကာ ဥဘယတ္ထ ဧကံ သမယံ ဝိဟရိတု’’န္တိ. ဝုစ္စတေ – နနု ဝုတ္တမေတံ ‘‘သမီပတ္ထေ ဘုမ္မဝစန’’န္တိ, ယတော ယထာ ဂင်္ဂါယမုနာဒီနံ သမီပေ ဂေါယူထာနိ စရန္တာနိ ‘‘ဂင်္ဂါယ စရန္တိ, ယမုနာယ စရန္တီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, ဧဝမိဓာပိ ယဒိဒံ သာဝတ္ထိယာ သမီပေ ဇေတဝနံ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမော, တတ္ထ ဝိဟရန္တော ဝုစ္စတိ ‘‘သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ [Pg.96] အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဂေါစရဂါမနိဒဿနတ္ထံ ဟိဿ သာဝတ္ထိဝစနံ, ပဗ္ဗဇိတာနုရူပနိဝါသဋ္ဌာနနိဒဿနတ္ထံ သေသဝစနံ.

Ở đây có người nói: “Nếu như đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, thì không nên nói ‘tại Jetavana, trong tịnh xá của ngài Anāthapiṇḍika.’ Còn nếu ngài trú ở nơi ấy, thì không nên nói ‘tại Sāvatthī.’ Vì không thể trú ở cả hai nơi trong cùng một thời điểm.” Được trả lời rằng: Chẳng phải điều này đã được nói là “cách nói ở thể cách thứ bảy (bhummavacana) với ý nghĩa ở gần (samīpatthe)” hay sao? Bởi vì, cũng giống như các đàn bò đang ăn cỏ ở gần sông Gaṅgā, Yamunā, v.v… được nói là “chúng đang ăn cỏ ở sông Gaṅgā, chúng đang ăn cỏ ở sông Yamunā,” tương tự như vậy, ở đây cũng thế, khu rừng Jetavana này ở gần Sāvatthī, là tịnh xá của ngài Anāthapiṇḍika, vị đang trú ở nơi ấy được nói là “trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong tịnh xá của ngài Anāthapiṇḍika,” cần phải được hiểu như vậy. Quả vậy, lời nói về Sāvatthī là để chỉ rõ ngôi làng khất thực của ngài, phần còn lại là để chỉ rõ nơi ở thích hợp cho hàng xuất gia.

တတ္ထ သာဝတ္ထိကိတ္တနေန ဘဂဝတော ဂဟဋ္ဌာနုဂ္ဂဟကရဏံ ဒဿေတိ, ဇေတဝနာဒိကိတ္တနေန ပဗ္ဗဇိတာနုဂ္ဂဟကရဏံ. တထာ ပုရိမေန ပစ္စယဂ္ဂဟဏတော အတ္တကိလမထာနုယောဂဝိဝဇ္ဇနံ, ပစ္ဆိမေန ဝတ္ထုကာမပ္ပဟာနတော ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂဝဇ္ဇနူပါယဒဿနံ. ပုရိမေန စ ဓမ္မဒေသနာဘိယောဂံ, ပစ္ဆိမေန ဝိဝေကာဓိမုတ္တိံ. ပုရိမေန ကရုဏာယ ဥပဂမနံ, ပစ္ဆိမေန စ ပညာယ အပဂမနံ. ပုရိမေန သတ္တာနံ ဟိတသုခနိပ္ဖာဒနာဓိမုတ္တိတံ, ပစ္ဆိမေန ပရဟိတသုခကရဏေ နိရုပလေပတံ. ပုရိမေန ဓမ္မိကသုခါပရိစ္စာဂနိမိတ္တံ ဖာသုဝိဟာရံ, ပစ္ဆိမေန ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာနုယောဂနိမိတ္တံ. ပုရိမေန မနုဿာနံ ဥပကာရဗဟုလတံ, ပစ္ဆိမေန ဒေဝါနံ. ပုရိမေန လောကေ ဇာတဿ လောကေ သံဝဍ္ဎဘာဝံ, ပစ္ဆိမေန လောကေန အနုပလိတ္တတန္တိ ဧဝမာဒိ.

Ở đó, qua việc đề cập đến Sāvatthī, ngài chỉ ra việc đức Thế Tôn tế độ hàng tại gia; qua việc đề cập đến Jetavana v.v…, ngài chỉ ra việc tế độ hàng xuất gia. Tương tự, qua vế trước, ngài chỉ ra việc tránh khổ hạnh ép xác thông qua việc thọ nhận các vật dụng; qua vế sau, ngài chỉ ra phương pháp từ bỏ sự đam mê dục lạc thông qua việc từ bỏ dục vọng đối với các đối tượng. Và qua vế trước, ngài chỉ ra sự chuyên tâm thuyết pháp; qua vế sau, ngài chỉ ra sự hướng tâm đến nơi vắng lặng. Qua vế trước, ngài chỉ ra sự đến gần (thế gian) bằng lòng bi mẫn; qua vế sau, ngài chỉ ra sự rời xa bằng trí tuệ. Qua vế trước, ngài chỉ ra sự quyết tâm mang lại lợi ích và hạnh phúc cho chúng sanh; qua vế sau, ngài chỉ ra sự không vướng mắc trong việc tạo ra lợi ích và hạnh phúc cho người khác. Qua vế trước, ngài chỉ ra sự an trú thoải mái, là dấu hiệu của việc không từ bỏ hạnh phúc hợp pháp; qua vế sau, ngài chỉ ra (sự an trú) là dấu hiệu của việc thực hành các pháp siêu nhân. Qua vế trước, ngài chỉ ra sự giúp đỡ nhiều cho loài người; qua vế sau, (ngài chỉ ra sự giúp đỡ nhiều) cho chư thiên. Qua vế trước, ngài chỉ ra việc sanh ra trong đời và lớn lên trong đời; qua vế sau, ngài chỉ ra việc không bị đời làm ô nhiễm, v.v…

အထာတိ အဝိစ္ဆေဒတ္ထေ, ခေါတိ အဓိကာရန္တရနိဒဿနတ္ထေ နိပါတော. တေန အဝိစ္ဆိန္နေယေဝ တတ္ထ ဘဂဝတော ဝိဟာရေ ဣဒမဓိကာရန္တရံ ဥဒပါဒီတိ ဒဿေတိ. ကိံ တန္တိ? အညတရာ ဒေဝတာတိအာဒိ. တတ္ထ အညတရာတိ အနိယမိတနိဒ္ဒေသော. သာ ဟိ နာမဂေါတ္တတော အပါကဋာ, တသ္မာ ‘‘အညတရာ’’တိ ဝုတ္တာ. ဒေဝေါ ဧဝ ဒေဝတာ, ဣတ္ထိပုရိသသာဓာရဏမေတံ. ဣဓ ပန ပုရိသော ဧဝ, သော ဒေဝပုတ္တော ကိန္တု, သာဓာရဏနာမဝသေန ဒေဝတာတိ ဝုတ္တော.

Từ athā là một tiểu từ có nghĩa là không gián đoạn. Từ kho là một tiểu từ có nghĩa là chỉ ra một sự việc đặc biệt khác. Do đó, ngài chỉ ra rằng: “Chính trong lúc không gián đoạn ấy, tại nơi trú của đức Thế Tôn, sự việc đặc biệt khác này đã khởi lên.” Sự việc ấy là gì? Đó là (câu bắt đầu bằng) aññatarā devatā (một vị thiên). Ở đây, aññatarā là một sự chỉ định không xác định. Vị thiên ấy quả thật không được biết đến về tên và dòng họ, do đó được gọi là aññatarā. Deva chính là devatā, từ này dùng chung cho cả nam và nữ. Nhưng ở đây, đó là một nam nhân, một vị thiên tử, tuy nhiên, vị ấy được gọi là devatā theo cách dùng tên chung.

အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာတိ ဧတ္ထ အဘိက္ကန္တသဒ္ဒေါ ခယသုန္ဒရာဘိရူပအဗ္ဘနုမောဒနာဒီသု ဒိဿတိ. တတ္ထ ‘‘အဘိက္ကန္တာ, ဘန္တေ, ရတ္တိ, နိက္ခန္တော ပဌမော ယာမော, စိရနိသိန္နော ဘိက္ခုသံဃော, ဥဒ္ဒိသတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခူနံ ပါတိမောက္ခ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (စူဠဝ. ၃၈၃; အ. နိ. ၈.၂၀) ခယေ ဒိဿတိ. ‘‘အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၄.၁၀၀) သုန္ဒရေ.

Trong cụm từ abhikkantāya rattiyā, từ abhikkanta được thấy có các nghĩa như: đã qua, tốt đẹp, xinh đẹp, tán thán, v.v… Trong đó, ở những câu như: “Bạch ngài, đêm đã qua, canh đầu đã mãn, Tăng chúng đã ngồi lâu. Bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy đọc Pātimokkha cho các tỳ khưu,” từ này được thấy có nghĩa là “đã qua.” Ở những câu như: “Vị này trong bốn người này là tốt đẹp hơn và cao thượng hơn,” từ này có nghĩa là “tốt đẹp.”

‘‘ကော မေ ဝန္ဒတိ ပါဒါနိ, ဣဒ္ဓိယာ ယသသာ ဇလံ;

အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန, သဗ္ဗာ ဩဘာသယံ ဒိသာ’’တိ. (ဝိ. ဝ. ၈၅၇);

–

“Ai đang đảnh lễ đôi chân của ta, rực rỡ với thần thông và danh tiếng; với dung sắc xinh đẹp, tỏa sáng khắp mọi phương?”

ဧဝမာဒီသု [Pg.97] အဘိရူပေ. ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၂.၁၆; ပါရာ. ၁၅) အဗ္ဘနုမောဒနေ. ဣဓ ပန ခယေ. တေန အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာတိ ပရိက္ခီဏာယ ရတ္တိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

Ở những câu như trên, từ này có nghĩa là “xinh đẹp.” Ở những câu như: “Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! Thật vi diệu, thưa ngài Gotama!” từ này có nghĩa là “tán thán.” Nhưng ở đây, nó có nghĩa là “đã qua.” Do đó, abhikkantāya rattiyā có nghĩa là parikkhīṇāya rattiyā (khi đêm đã tàn).

အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာတိ ဧတ္ထ အဘိက္ကန္တသဒ္ဒေါ အဘိရူပေ, ဝဏ္ဏသဒ္ဒေါ ပန ဆဝိထုတိကုလဝဂ္ဂကာရဏသဏ္ဌာနပမာဏရူပါယတနာဒီသု ဒိဿတိ. တတ္ထ ‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏောသိ ဘဂဝါ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၂.၃၉၉; သု. နိ. ၅၅၃) ဆဝိယံ. ‘‘ကဒါ သညူဠှာ ပန တေ ဂဟပတိ ဣမေ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝဏ္ဏာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၂.၇၇) ထုတိယံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘော ဂေါတမ, ဝဏ္ဏာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဒီ. နိ. ၃.၁၁၅) ကုလဝဂ္ဂေ. ‘‘အထ ကေန နု ဝဏ္ဏေန, ဂန္ဓထေနောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၂၃၄) ကာရဏေ. ‘‘မဟန္တံ ဟတ္ထိရာဇဝဏ္ဏံ အဘိနိမ္မိနိတွာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၁၃၈) သဏ္ဌာနေ. ‘‘တယော ပတ္တဿ ဝဏ္ဏာ’’တိ ဧဝမာဒီသု ပမာဏေ. ‘‘ဝဏ္ဏော ဂန္ဓော ရသော ဩဇာ’’တိ ဧဝမာဒီသု ရူပါယတနေ. သော ဣဓ ဆဝိယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာတိ အဘိရူပစ္ဆဝီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

Trong từ abhikkantavaṇṇā, từ abhikkanta có nghĩa là “xinh đẹp.” Còn từ vaṇṇa được thấy có các nghĩa như: màu da, lời tán thán, giai cấp, lý do, hình dáng, kích thước, sắc trần, v.v… Trong đó, ở những câu như: “Đức Thế Tôn có màu da vàng ròng,” từ này có nghĩa là “màu da.” Ở những câu như: “Này gia chủ, khi nào những lời tán thán này về Sa-môn Gotama sẽ được ông ghi nhớ?” từ này có nghĩa là “lời tán thán.” Ở những câu như: “Thưa ngài Gotama, có bốn giai cấp này,” từ này có nghĩa là “giai cấp.” Ở những câu như: “Vậy do lý do nào mà được gọi là kẻ trộm hương?” từ này có nghĩa là “lý do.” Ở những câu như: “Hóa hiện ra hình dáng một con voi chúa to lớn,” từ này có nghĩa là “hình dáng.” Ở những câu như: “Có ba kích thước của cái bát,” từ này có nghĩa là “kích thước.” Ở những câu như: “Sắc, hương, vị, chất bổ dưỡng,” từ này có nghĩa là “sắc trần.” Ở đây, từ này nên được hiểu theo nghĩa “màu da.” Do đó, abhikkantavaṇṇā có nghĩa là abhirūpacchavī (có màu da xinh đẹp).

ကေဝလကပ္ပန္တိ ဧတ္ထ ကေဝလသဒ္ဒေါ အနဝသေသယေဘုယျအဗျာမိဿာနတိရေကဒဠှတ္ထဝိသံယောဂါဒိအနေကတ္ထော. တထာ ဟိဿ ‘‘ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (ပါရာ. ၁) အနဝသေသတာ အတ္ထော. ‘‘ကေဝလကပ္ပာ စ အင်္ဂမာဂဓာ ပဟူတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ အာဒါယ ဥပသင်္ကမိဿန္တီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မဟာဝ. ၄၃) ယေဘုယျတာ. ‘‘ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဝိဘ. ၂၂၅) အဗျာမိဿတာ. ‘‘ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကံ နူန အယမာယသ္မာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မဟာဝ. ၂၄၄) အနတိရေကတာ. ‘‘အာယသ္မတော, ဘန္တေ, အနုရုဒ္ဓဿ ဗာဟိယော နာမ သဒ္ဓိဝိဟာရိကော ကေဝလကပ္ပံ သံဃဘေဒါယ ဌိတော’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၄.၂၄၃) ဒဠှတ္ထတာ. ‘‘ကေဝလီ ဝုသိတဝါ ဥတ္တမပုရိသောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၃.၅၇) ဝိသံယောဂေါ. ဣဓ ပနဿ အနဝသေသတ္တမတ္ထော အဓိပ္ပေတော.

Trong từ kevalakappaṃ, từ kevala có nhiều nghĩa như: toàn bộ, phần lớn, thuần túy, chỉ là, hoàn toàn, tách biệt, v.v… Quả vậy, ở những câu như: “Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, thanh tịnh,” từ này có nghĩa là “toàn bộ.” Ở những câu như: “Hầu hết người dân xứ Aṅga và Māgadha sẽ mang nhiều vật thực và món ăn đến,” từ này có nghĩa là “phần lớn.” Ở những câu như: “Sự sanh khởi của khối khổ thuần túy,” từ này có nghĩa là “thuần túy.” Ở những câu như: “Vị tôn giả này chắc chỉ có đức tin mà thôi,” từ này có nghĩa là “chỉ là.” Ở những câu như: “Bạch ngài, vị đồng trú tên Bāhiya của tôn giả Anuruddha hoàn toàn đứng về phía chia rẽ Tăng đoàn,” từ này có nghĩa là “hoàn toàn.” Ở những câu như: “Người đã sống tách biệt (với phiền não) được gọi là bậc tối thượng,” từ này có nghĩa là “tách biệt.” Nhưng ở đây, ý nghĩa được nhắm đến là “toàn bộ.”

ကပ္ပသဒ္ဒေါ ပနာယံ အဘိသဒ္ဒဟနဝေါဟာရကာလပညတ္တိဆေဒနဝိကပ္ပလေသသမန္တဘာဝါဒိအနေကတ္ထော. တထာ ဟိဿ ‘‘ဩကပ္ပနီယမေတံ [Pg.98] ဘောတော ဂေါတမဿ, ယထာ တံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၈၇) အဘိသဒ္ဒဟနမတ္ထော. ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟိ သမဏကပ္ပေဟိ ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (စူဠဝ. ၂၅၀) ဝေါဟာရော. ‘‘ယေန သုဒံ နိစ္စကပ္ပံ ဝိဟရာမီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၈၇) ကာလော. ‘‘ဣစ္စာယသ္မာ ကပ္ပော’’တိ ဧဝမာဒီသု (သု. နိ. ၁၀၉၈; စူဠနိ. ကပ္ပမာဏဝပုစ္ဆာ ၁၁၇, ကပ္ပမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၆၁) ပညတ္တိ. ‘‘အလင်္ကတော ကပ္ပိတကေသမဿူ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဇာ. ၂.၂၂.၁၃၆၈) ဆေဒနံ. ‘‘ကပ္ပတိ ဒွင်္ဂုလကပ္ပော’’တိ ဧဝမာဒီသု (စူဠဝ. ၄၄၆) ဝိကပ္ပော. ‘‘အတ္ထိ ကပ္ပော နိပဇ္ဇိတု’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၈.၈၀) လေသော. ‘‘ကေဝလကပ္ပံ ဝေဠုဝနံ ဩဘာသေတွာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၉၄) သမန္တဘာဝေါ. ဣဓ ပနဿ သမန္တဘာဝေါ အတ္ထော အဓိပ္ပေတော. ယတော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနန္တိ ဧတ္ထ အနဝသေသံ သမန္တတော ဇေတဝနန္တိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

Về từ `kappa` này, nó có nhiều nghĩa như là: sự tin tưởng, sự gọi tên, thời gian, sự chế định, sự cắt xén, sự sắp đặt, lý do cớ, và trạng thái bao trùm. Thật vậy, trong các câu như ‘Điều này đáng tin cậy đối với tôn giả Gotama, cũng như đối với bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy,’ từ này có nghĩa là sự tin tưởng. Trong các câu như ‘Này các Tỳ khưu, Ta cho phép hưởng dụng trái cây theo năm cách gọi tên của sa-môn,’ nó có nghĩa là sự gọi tên. Trong các câu như ‘Do vậy, tôi sống thường xuyên,’ nó có nghĩa là thời gian. Trong các câu như ‘Như vậy là trưởng lão Kappa,’ nó có nghĩa là sự chế định. Trong các câu như ‘Được trang điểm, với râu tóc đã được cắt tỉa,’ nó có nghĩa là sự cắt xén. Trong các câu như ‘Sự sắp đặt hai ngón tay là hợp lệ,’ nó có nghĩa là sự sắp đặt. Trong các câu như ‘Có lý do cớ để nằm xuống,’ nó có nghĩa là lý do cớ. Trong các câu như ‘Làm tỏa sáng toàn bộ khu rừng Veluvana,’ nó có nghĩa là trạng thái bao trùm. Tuy nhiên, ở đây, ý nghĩa được chủ định là trạng thái bao trùm. Do đó, trong câu ‘toàn bộ khu vườn Jetavana,’ ý nghĩa cần được hiểu là ‘khu vườn Jetavana khắp tất cả, không còn sót lại.’

ဩဘာသေတွာတိ အာဘာယ ဖရိတွာ, စန္ဒိမာ ဝိယ သူရိယော ဝိယ စ ဧကောဘာသံ ဧကပဇ္ဇောတံ ကရိတွာတိ အတ္ထော.

`Obhāsetvā` (làm tỏa sáng) có nghĩa là: sau khi đã lan tỏa ánh sáng, làm cho thành một luồng quang minh duy nhất, một sự chiếu rọi duy nhất, giống như mặt trăng và giống như mặt trời.

ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီတိ ဘုမ္မတ္ထေ ကရဏဝစနံ. ယတော ယတ္ထ ဘဂဝါ, တတ္ထ ဥပသင်္ကမီတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယေန ဝါ ကာရဏေန ဘဂဝါ ဒေဝမနုဿေဟိ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော, တေနေဝ ကာရဏေန ဥပသင်္ကမီတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ကေန စ ကာရဏေန ဘဂဝါ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော? နာနပ္ပကာရဂုဏဝိသေသာဓိဂမာဓိပ္ပာယေန, သာဒုရသဖလူပဘောဂါဓိပ္ပာယေန ဒိဇဂဏေဟိ နိစ္စဖလိတမဟာရုက္ခော ဝိယ. ဥပသင်္ကမီတိ စ ဂတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥပသင်္ကမိတွာတိ ဥပသင်္ကမနပရိယောသာနဒီပနံ. အထ ဝါ ဧဝံ ဂတာ တတော အာသန္နတရံ ဌာနံ ဘဂဝတော သမီပသင်္ခါတံ ဂန္တွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာတိ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ပဏမိတွာ နမဿိတွာ.

Trong câu `Yena bhagavā tenupasaṅkami` (đến nơi Thế Tôn ngự), đây là cách dùng công cụ cách trong ý nghĩa của vị trí cách. Do đó, ý nghĩa ở đây cần được hiểu là: ‘Nơi nào có Thế Tôn, vị ấy đã đến gần nơi đó.’ Hoặc, ý nghĩa ở đây cần được hiểu là: ‘Vì lý do nào mà Thế Tôn đáng được chư thiên và nhân loại đến gần, vị ấy đã đến gần chính vì lý do đó.’ Và vì lý do nào mà Thế Tôn đáng được đến gần? Với ý muốn chứng đắc các phẩm chất đặc biệt khác nhau, giống như đàn chim đến gần cây đại thụ luôn sai quả với ý muốn hưởng dụng những trái cây có vị ngọt ngon. Và `upasaṅkami` (đã đến gần) có nghĩa là `gatā` (đã đi đến). `Upasaṅkamitvā` (sau khi đã đến gần) là sự chỉ rõ sự kết thúc của việc đến gần. Hoặc là, có nghĩa là: sau khi đã đi đến như vậy, từ đó đã đi đến một nơi gần hơn, một địa điểm được gọi là ở gần Thế Tôn. `Bhagavantaṃ abhivādetvā` (sau khi đảnh lễ Thế Tôn) có nghĩa là: sau khi đã vái lạy, cúi mình, và tôn kính Thế Tôn.

ဧကမန္တန္တိ ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသော ဧကောကာသံ ဧကပဿန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဘုမ္မတ္ထေ ဝါ ဥပယောဂဝစနံ. အဋ္ဌာသီတိ နိသဇ္ဇာဒိပဋိက္ခေပေါ, ဌာနံ ကပ္ပေသိ, ဌိတာ အဟောသီတိ အတ္ထော.

`Ekamantaṃ` (một bên) là sự chỉ định danh từ trung tính chỉ hành động, có nghĩa là ‘một nơi,’ ‘một phía.’ Hoặc, đó là cách dùng đối cách trong ý nghĩa của vị trí cách. `Aṭṭhāsi` (đã đứng) là sự loại bỏ (oai nghi) ngồi, v.v.; có nghĩa là: đã thực hiện oai nghi đứng, đã đứng lại.

ကထံ [Pg.99] ဌိတာ ပန သာ ဧကမန္တံ ဌိတာ အဟူတိ?

Nhưng làm thế nào mà vị ấy đứng, lại là đứng một bên (một cách hợp lẽ)?

‘‘န ပစ္ဆတော န ပုရတော, နာပိ အာသန္နဒူရတော;

န ကစ္ဆေ နောပိ ပဋိဝါတေ, န စာပိ ဩဏတုဏ္ဏတေ;

ဣမေ ဒေါသေ ဝိဝဇ္ဇေတွာ, ဧကမန္တံ ဌိတာ အဟူ’’တိ.

‘Không ở phía sau, không ở phía trước, cũng không quá gần hay quá xa; không ở bên hông, cũng không ở đầu gió, và cũng không ở nơi thấp hay nơi cao; sau khi đã tránh những lỗi này, vị ấy đã đứng một bên.’

ကသ္မာ ပနာယံ အဋ္ဌာသိ ဧဝ, န နိသီဒီတိ? လဟုံ နိဝတ္တိတုကာမတာယ. ဒေဝတာယော ဟိ ကဉ္စိဒေဝ အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ သုစိပုရိသော ဝိယ ဝစ္စဋ္ဌာနံ မနုဿလောကံ အာဂစ္ဆန္တိ. ပကတိယာ ပန တာသံ ယောဇနသတတော ပဘုတိ မနုဿလောကော ဒုဂ္ဂန္ဓတာယ ပဋိကူလော ဟောတိ, န ဧတ္ထ အဘိရမန္တိ, တေန သာ အာဂတကိစ္စံ ကတွာ လဟုံ နိဝတ္တိတုကာမတာယ န နိသီဒိ. ယဿ စ ဂမနာဒိဣရိယာပထပရိဿမဿ ဝိနောဒနတ္ထံ နိသီဒန္တိ, သော ဒေဝါနံ ပရိဿမော နတ္ထိ, တသ္မာပိ န နိသီဒိ. ယေ စ မဟာသာဝကာ ဘဂဝန္တံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ, တေ ပတိမာနေတိ, တသ္မာပိ န နိသီဒိ. အပိစ ဘဂဝတိ ဂါရဝေနေဝ န နိသီဒိ. ဒေဝတာနဉှိ နိသီဒိတုကာမာနံ အာသနံ နိဗ္ဗတ္တတိ, တံ အနိစ္ဆမာနာ နိသဇ္ဇာယ စိတ္တမ္ပိ အကတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ.

Tại sao vị này chỉ đứng mà không ngồi? Do mong muốn quay về nhanh chóng. Thật vậy, chư thiên đến thế giới loài người vì một mục đích nào đó, giống như người ưa sạch sẽ đi đến nhà vệ sinh. Vốn dĩ, đối với họ, thế giới loài người từ khoảng cách trăm do-tuần trở đi đã là đáng ghê tởm vì mùi hôi thối, họ không hoan hỷ ở đó. Vì thế, vị thiên ấy sau khi làm xong việc đã đến, do mong muốn quay về nhanh chóng nên đã không ngồi. Và sự mệt nhọc của oai nghi đi lại, v.v., mà người ta ngồi xuống để xua tan, sự mệt nhọc đó không có đối với chư thiên; vì vậy, vị ấy cũng không ngồi. Và vị thiên ấy tôn trọng các vị đại thinh văn đang đứng vây quanh Thế Tôn; vì vậy, vị ấy cũng không ngồi. Hơn nữa, chính vì lòng tôn kính đối với Thế Tôn mà vị ấy không ngồi. Thật vậy, đối với chư thiên muốn ngồi, chỗ ngồi sẽ hiện ra. Do không muốn điều đó, vị ấy thậm chí không khởi lên tâm niệm ngồi xuống mà đã đứng một bên.

ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာတိ ဧဝံ ဣမေဟိ ကာရဏေဟိ ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ. ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသီတိ ဘဂဝန္တံ အက္ခရပဒနိယမိတဂန္ထိတေန ဝစနေန အဘာသီတိ အတ္ထော. ကထံ? ဗဟူ ဒေဝါ မနုဿာ စ…ပေ… ဗြူဟိ မင်္ဂလမုတ္တမန္တိ.

`Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā` (Vị thiên ấy, sau khi đứng một bên) có nghĩa là: như vậy, vì những lý do này, vị thiên ấy đã đứng một bên. `Bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi` (đã bạch với Thế Tôn bằng kệ ngôn) có nghĩa là: đã thưa với Thế Tôn bằng lời nói được kết lại theo quy định về âm và chữ. Bằng cách nào? (Bằng câu kệ:) `Bahū devā manussā ca…pe… brūhi maṅgalamuttamanti` (Nhiều chư thiên và nhân loại... xin hãy nói về điềm lành tối thượng).

မင်္ဂလပဉှသမုဋ္ဌာနကထာ

Câu chuyện về sự phát khởi của vấn đề điềm lành.

တတ္ထ ယသ္မာ ‘‘ဧဝမိစ္စာဒိပါဌဿ, အတ္ထံ နာနပ္ပကာရတော. ဝဏ္ဏယန္တော သမုဋ္ဌာနံ, ဝတွာ’’တိ မာတိကာ ဌပိတာ, တဿ စ သမုဋ္ဌာနဿ အယံ ဝတ္တဗ္ဗတာယ ဩကာသော, တသ္မာ မင်္ဂလပဉှသမုဋ္ဌာနံ တာဝ ဝတွာ ပစ္ဆာ ဣမေသံ ဂါထာပဒါနမတ္ထံ ဝဏ္ဏယိဿာမိ. ကိဉ္စ မင်္ဂလပဉှသမုဋ္ဌာနံ? ဇမ္ဗုဒီပေ ကိရ တတ္ထ တတ္ထ နဂရဒွါရသန္ထာဂါရသဘာဒီသု မဟာဇနော သန္နိပတိတွာ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဒတွာ နာနပ္ပကာရံ သီတာဟရဏာဒိကထံ ကထာပေတိ, ဧကေကာ ကထာ စတုမာသစ္စယေန နိဋ္ဌာတိ. တတ္ထ ဧကဒိဝသံ မင်္ဂလကထာ သမုဋ္ဌာသိ ‘‘ကိံ နု ခေါ မင်္ဂလံ, ကိံ ဒိဋ္ဌံ မင်္ဂလံ, သုတံ မင်္ဂလံ, မုတံ မင်္ဂလံ, ကော မင်္ဂလံ ဇာနာတီ’’တိ.

Trong đó, vì đề mục đã được đặt ra rằng: ‘Khi giải thích ý nghĩa của bài kinh bắt đầu bằng chữ `evaṃ` theo nhiều cách khác nhau, trước tiên hãy nói về sự phát khởi,’ và đây là dịp để nói về sự phát khởi ấy, do đó, trước tiên tôi sẽ nói về sự phát khởi của vấn đề điềm lành, sau đó sẽ giải thích ý nghĩa của các câu kệ này. Và sự phát khởi của vấn đề điềm lành là gì? Tương truyền, tại cõi Diêm-phù-đề, ở nhiều nơi khác nhau như cổng thành, nhà hội, nghị trường, v.v., đại chúng tụ tập lại, bỏ vàng bạc ra để cho người ta kể những câu chuyện khác nhau như chuyện bắt cóc nàng Sītā; mỗi câu chuyện phải mất bốn tháng mới kết thúc. Tại đó, vào một ngày nọ, câu chuyện về điềm lành đã phát khởi: ‘Thế nào là điềm lành? Cái được thấy có phải là điềm lành không? Cái được nghe có phải là điềm lành không? Cái được cảm nhận có phải là điềm lành không? Ai là người biết về điềm lành?’

အထ [Pg.100] ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကော နာမေကော ပုရိသော အာဟ ‘‘အဟံ မင်္ဂလံ ဇာနာမိ, ဒိဋ္ဌံ လောကေ မင်္ဂလံ ဒိဋ္ဌံ နာမ အဘိမင်္ဂလသမ္မတံ ရူပံ. သေယျထိဒံ – ဣဓေကစ္စော ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ စာတကသကုဏံ ဝါ ပဿတိ, ဗေလုဝလဋ္ဌိံ ဝါ ဂဗ္ဘိနိံ ဝါ ကုမာရကေ ဝါ အလင်္ကတပဋိယတ္တေ ပုဏ္ဏဃဋေ ဝါ အလ္လရောဟိတမစ္ဆံ ဝါ အာဇညံ ဝါ အာဇညရထံ ဝါ ဥသဘံ ဝါ ဂါဝိံ ဝါ ကပိလံ ဝါ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ ဧဝရူပံ အဘိမင်္ဂလသမ္မတံ ရူပံ ပဿတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလ’’န္တိ. တဿ ဝစနံ ဧကစ္စေ အဂ္ဂဟေသုံ, ဧကစ္စေ န အဂ္ဂဟေသုံ. ယေ န အဂ္ဂဟေသုံ, တေ တေန သဟ ဝိဝဒိံသု.

Khi ấy, một người đàn ông tên là Diṭṭhamaṅgalika (Người tin điềm lành ở cái thấy) nói rằng: ‘Ta biết điềm lành, ở đời cái được thấy là điềm lành. Cái được thấy, gọi là sắc được xem là điềm lành tối thượng. Ví như là, ở đây có người thức dậy từ sáng sớm, thấy con chim sơn ca, hoặc người cầm bó sen, hoặc người phụ nữ mang thai, hoặc các bé trai được trang điểm sửa soạn, hoặc những bình đầy nước, hoặc con cá trôi còn tươi, hoặc con ngựa nòi, hoặc cỗ xe do ngựa nòi kéo, hoặc con bò đực tơ, hoặc con bò cái, hoặc con khỉ, hoặc thấy bất cứ sắc nào khác tương tự như vậy được xem là điềm lành tối thượng, cái này được gọi là điềm lành do thấy.’ Lời nói của người ấy, một số người chấp nhận, một số người không chấp nhận. Những người không chấp nhận đã tranh luận với người ấy.

အထ သုတမင်္ဂလိကော နာမ ဧကော ပုရိသော အာဟ – ‘‘စက္ခုနာမေတံ, ဘော, သုစိမ္ပိ ပဿတိ အသုစိမ္ပိ, တထာ သုန္ဒရမ္ပိ, အသုန္ဒရမ္ပိ, မနာပမ္ပိ, အမနာပမ္ပိ. ယဒိ တေန ဒိဋ္ဌံ မင်္ဂလံ သိယာ, သဗ္ဗမ္ပိ မင်္ဂလံ သိယာ. တသ္မာ န ဒိဋ္ဌံ မင်္ဂလံ, အပိစ ခေါ ပန သုတံ မင်္ဂလံ. သုတံ နာမ အဘိမင်္ဂလသမ္မတော သဒ္ဒေါ. သေယျထိဒံ? ဣဓေကစ္စော ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ ဝဍ္ဎာတိ ဝါ ဝဍ္ဎမာနာတိ ဝါ ပုဏ္ဏာတိ ဝါ ဖုဿာတိ ဝါ သုမနာတိ ဝါ သိရီတိ ဝါ သိရိဝဍ္ဎာတိ ဝါ အဇ္ဇ သုနက္ခတ္တံ သုမုဟုတ္တံ သုဒိဝသံ သုမင်္ဂလန္တိ ဧဝရူပံ ဝါ ယံကိဉ္စိ အဘိမင်္ဂလသမ္မတံ သဒ္ဒံ သုဏာတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ သုတမင်္ဂလ’’န္တိ. တဿာပိ ဝစနံ ဧကစ္စေ အဂ္ဂဟေသုံ, ဧကစ္စေ န အဂ္ဂဟေသုံ. ယေ န အဂ္ဂဟေသုံ, တေ တေန သဟ ဝိဝဒိံသု.

Khi ấy, một người đàn ông tên là Sutamaṅgalika nói rằng: ‘Này các bạn, con mắt này thấy cả cái thanh tịnh và cái không thanh tịnh, cũng vậy, thấy cả cái đẹp và cái không đẹp, thấy cả cái vừa ý và cái không vừa ý. Nếu do đó mà cái được thấy là điềm lành, thì tất cả (cái được thấy) đều là điềm lành. Vì vậy, cái được thấy không phải là điềm lành, mà thật ra, cái được nghe mới là điềm lành. Cái được nghe, gọi là âm thanh được xem là điềm lành tối thượng. Ví như là? Ở đây, có người thức dậy từ sáng sớm, nghe (tiếng nói) ‘tăng trưởng’, hoặc ‘đang tăng trưởng’, hoặc ‘viên mãn’, hoặc ‘Phussa’, hoặc ‘Sumana’, hoặc ‘Sirī’, hoặc ‘Sirivaḍḍha’, hoặc ‘Hôm nay là sao tốt, giờ tốt, ngày tốt, điềm lành tốt’, hoặc nghe bất cứ âm thanh nào tương tự như vậy được xem là điềm lành tối thượng, cái này được gọi là điềm lành do nghe.’ Lời nói của người ấy cũng vậy, một số người chấp nhận, một số người không chấp nhận. Những người không chấp nhận đã tranh luận với người ấy.

အထ မုတမင်္ဂလိကော နာမေကော ပုရိသော အာဟ ‘‘သောတမ္ပိ ဟိ နာမေတံ, ဘော, သာဓုမ္ပိ အသာဓုမ္ပိ မနာပမ္ပိ အမနာပမ္ပိ သဒ္ဒံ သုဏာတိ. ယဒိ တေန သုတံ မင်္ဂလံ သိယာ, သဗ္ဗမ္ပိ မင်္ဂလံ သိယာ. တသ္မာ န သုတံ မင်္ဂလံ, အပိစ ခေါ ပန မုတံ မင်္ဂလံ. မုတံ နာမ အဘိမင်္ဂလသမ္မတံ ဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗံ. သေယျထိဒံ – ဣဓေကစ္စော ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ ပဒုမဂန္ဓာဒိပုပ္ဖဂန္ဓံ ဝါ ဃာယတိ, ဖုဿဒန္တကဋ္ဌံ ဝါ ခါဒတိ, ပထဝိံ ဝါ အာမသတိ, ဟရိတသဿံ ဝါ အလ္လဂေါမယံ ဝါ ကစ္ဆပံ ဝါ တိလံ ဝါ ပုပ္ဖံ ဝါ ဖလံ ဝါ အာမသတိ, ဖုဿမတ္တိကာယ ဝါ သမ္မာ လိမ္ပတိ, ဖုဿသာဋကံ ဝါ နိဝါသေတိ, ဖုဿဝေဌနံ ဝါ ဓာရေတိ. ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ ဧဝရူပံ အဘိမင်္ဂလသမ္မတံ ဂန္ဓံ ဝါ ဃာယတိ, ရသံ ဝါ သာယတိ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဝါ ဖုသတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ မုတမင်္ဂလ’’န္တိ. တဿာပိ ဝစနံ ဧကစ္စေ အဂ္ဂဟေသုံ, ဧကစ္စေ န အဂ္ဂဟေသုံ.

Khi ấy, một người đàn ông tên là Mutamaṅgalika nói rằng: ‘Này các bạn, cái tai này cũng vậy, nghe cả âm thanh tốt và không tốt, vừa ý và không vừa ý. Nếu do đó mà cái được nghe là điềm lành, thì tất cả (âm thanh) đều là điềm lành. Vì vậy, cái được nghe không phải là điềm lành, mà thật ra, cái được cảm nhận mới là điềm lành. Cái được cảm nhận, gọi là hương, vị, và xúc chạm được xem là điềm lành tối thượng. Ví như là, ở đây có người thức dậy từ sáng sớm, hoặc ngửi mùi hương của hoa sen và các loại hoa khác, hoặc nhai que xỉa răng có xúc chạm dễ chịu, hoặc chạm vào đất, hoặc chạm vào lúa xanh, hoặc phân bò tươi, hoặc con rùa, hoặc hạt vừng, hoặc hoa, hoặc quả, hoặc xoa khắp mình bằng đất sét mịn có xúc chạm dễ chịu, hoặc mặc y phục có xúc chạm dễ chịu, hoặc mang khăn quấn đầu có xúc chạm dễ chịu. Hoặc ngửi mùi hương, hoặc nếm vị, hoặc cảm xúc xúc chạm nào khác tương tự như vậy được xem là điềm lành tối thượng, cái này được gọi là điềm lành do cảm nhận.’ Lời nói của người ấy cũng vậy, một số người chấp nhận, một số người không chấp nhận.

တတ္ထ [Pg.101] န ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကော သုတမုတမင်္ဂလိကေ အသက္ခိ ဉာပေတုံ, န တေသံ အညတရော ဣတရေ ဒွေ. တေသု စ မနုဿေသု ယေ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကဿ ဝစနံ ဂဏှိံသု, တေ ‘‘ဒိဋ္ဌံယေဝ မင်္ဂလ’’န္တိ ဂတာ. ယေ သုတမုတမင်္ဂလိကာနံ, တေ ‘‘သုတံယေဝ မုတံယေဝ မင်္ဂလ’’န္တိ ဂတာ. ဧဝမယံ မင်္ဂလကထာ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ပါကဋာ ဇာတာ.

Trong số ấy, người Diṭṭhamaṅgalika đã không thể làm cho những người Sutamaṅgalika và Mutamaṅgalika hiểu được, và trong số họ, không một ai có thể làm cho hai người còn lại hiểu được. Và trong số những người đó, những ai đã chấp nhận lời của người Diṭṭhamaṅgalika thì có quan niệm rằng ‘chỉ có cái được thấy mới là điềm lành’. Những ai (chấp nhận lời) của những người Sutamaṅgalika và Mutamaṅgalika thì có quan niệm rằng ‘chỉ có cái được nghe, chỉ có cái được cảm nhận mới là điềm lành’. Như vậy, câu chuyện về điềm lành này đã trở nên nổi tiếng khắp toàn cõi Diêm-phù-đề.

အထ သကလဇမ္ဗုဒီပေ မနုဿာ ဂုမ္ဗဂုမ္ဗာ ဟုတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ မင်္ဂလ’’န္တိ မင်္ဂလာနိ စိန္တယိံသု. တေသံ မနုဿာနံ အာရက္ခဒေဝတာ တံ ကထံ သုတွာ တထေဝ မင်္ဂလာနိ စိန္တယိံသု. တာသံ ဒေဝတာနံ ဘုမ္မဒေဝတာ မိတ္တာ ဟောန္တိ, အထ တတော သုတွာ ဘုမ္မဒေဝတာပိ တထေဝ မင်္ဂလာနိ စိန္တယိံသု, တာသံ ဒေဝတာနံ အာကာသဋ္ဌဒေဝတာ မိတ္တာ ဟောန္တိ, အာကာသဋ္ဌဒေဝတာနံ စတုမဟာရာဇိကာ ဒေဝတာ မိတ္တာ ဟောန္တိ, ဧတေနုပါယေန ယာဝ သုဒဿီဒေဝတာနံ အကနိဋ္ဌဒေဝတာ မိတ္တာ ဟောန္တိ, အထ တတော သုတွာ အကနိဋ္ဌဒေဝတာပိ တထေဝ ဂုမ္ဗဂုမ္ဗာ ဟုတွာ မင်္ဂလာနိ စိန္တယိံသု. ဧဝံ ယာဝ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠေသု သဗ္ဗတ္ထ မင်္ဂလစိန္တာ ဥဒပါဒိ. ဥပ္ပန္နာ စ ‘‘ဣဒံ မင်္ဂလံ ဣဒံ မင်္ဂလ’’န္တိ ဝိနိစ္ဆယမာနာပိ အပ္ပတ္တာ ဧဝ ဝိနိစ္ဆယံ ဒွါဒသ ဝဿာနိ အဋ္ဌာသိ. သဗ္ဗေ မနုဿာ စ ဒေဝါ စ ဗြဟ္မာနော စ ဌပေတွာ အရိယသာဝကေ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝသေန တိဓာ ဘိန္နာ. ဧကောပိ ‘‘ဣဒမေဝ မင်္ဂလ’’န္တိ ယထာဘုစ္စတော နိဋ္ဌင်္ဂတော နာဟောသိ, မင်္ဂလကောလာဟလံ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ.

Khi ấy, khắp toàn cõi Diêm-phù-đề, loài người tụ tập thành từng nhóm và suy tư về các điềm lành rằng: ‘Thế nào là điềm lành?’. Các vị hộ thần của những người ấy nghe câu chuyện đó, cũng suy tư về các điềm lành y như vậy. Các vị địa thần là bạn của các vị thiên thần ấy. Khi ấy, nghe từ đó, các vị địa thần cũng suy tư về các điềm lành y như vậy. Các vị không thần là bạn của các vị thiên thần ấy. Các vị trời ở cõi Tứ Đại Thiên Vương là bạn của các vị không thần. Bằng cách này, cho đến các vị trời ở cõi Sắc Cứu Cánh là bạn của các vị trời ở cõi Thiện Kiến. Khi ấy, nghe từ đó, các vị trời ở cõi Sắc Cứu Cánh cũng tụ tập thành từng nhóm và suy tư về các điềm lành y như vậy. Như vậy, sự suy tư về điềm lành đã khởi lên ở khắp mọi nơi cho đến mười ngàn thế giới. Và khi đã khởi lên, dù cố gắng phán quyết rằng ‘đây là điềm lành, đây là điềm lành’, họ vẫn không đi đến được sự phán quyết cuối cùng và (cuộc tranh luận) đã kéo dài suốt mười hai năm. Tất cả loài người, chư thiên và phạm thiên, ngoại trừ các bậc Thánh đệ tử, đã bị chia thành ba phái theo quan niệm về thấy, nghe, và cảm nhận. Không một ai có thể đi đến kết luận đúng như thật rằng ‘chỉ có điều này mới là điềm lành’. Tiếng đồn lớn về điềm lành đã khởi lên trong thế gian.

ကောလာဟလံ နာမ ပဉ္စဝိဓံ ကပ္ပကောလာဟလံ, စက္ကဝတ္တိကောလာဟလံ, ဗုဒ္ဓကောလာဟလံ, မင်္ဂလကောလာဟလံ, မောနေယျကောလာဟလန္တိ. တတ္ထ ကာမာဝစရဒေဝါ မုတ္တသိရာ ဝိကိဏ္ဏကေသာ ရုဒမ္မုခါ အဿူနိ ဟတ္ထေဟိ ပုဉ္ဆမာနာ ရတ္တဝတ္ထနိဝတ္ထာ အတိဝိယ ဝိရူပဝေသဓာရိနော ဟုတွာ ‘‘ဝဿသတသဟဿစ္စယေန ကပ္ပုဋ္ဌာနံ ဟောဟိတိ, အယံ လောကော ဝိနဿိဿတိ, မဟာသမုဒ္ဒေါ သုဿိဿတိ, အယဉ္စ မဟာပထဝီ သိနေရု စ ပဗ္ဗတရာဇာ ဥဍ္ဎယှိဿတိ ဝိနဿိဿတိ, ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ လောကဝိနာသော ဘဝိဿတိ, မေတ္တံ မာရိသာ ဘာဝေထ, ကရုဏံ မုဒိတံ ဥပေက္ခံ မာရိသာ ဘာဝေထ, မာတရံ ဥပဋ္ဌဟထ, ပိတရံ ဥပဋ္ဌဟထ, ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော ဟောထ, ဇာဂရထ မာ ပမာဒတ္ထာ’’တိ မနုဿပထေ ဝိစရိတွာ အာရောစေန္တိ. ဣဒံ ကပ္ပကောလာဟလံ နာမ.

Tiếng đồn lớn có năm loại: tiếng đồn về kiếp hoại, tiếng đồn về Chuyển luân vương, tiếng đồn về Đức Phật, tiếng đồn về điềm lành, và tiếng đồn về pháp Mâu-ni. Trong số đó, (về tiếng đồn kiếp hoại), các vị trời ở cõi Dục bỏ trang sức trên đầu, tóc tai rối bù, mặt đẫm lệ, lấy tay lau nước mắt, mặc y phục màu đỏ, mang hình dạng vô cùng xấu xí, đi lại trên đường của loài người và loan báo rằng: ‘Sau một trăm ngàn năm nữa, kiếp hoại sẽ xảy ra. Thế gian này sẽ bị hủy diệt, biển lớn sẽ khô cạn, đại địa này và vua núi Tu-di sẽ bị thiêu rụi và hủy diệt, sự hủy diệt thế gian sẽ xảy ra cho đến cõi Phạm thiên. Này các bạn, hãy tu tập tâm từ, hãy tu tập tâm bi, tâm hỷ, tâm xả. Hãy phụng dưỡng mẹ, hãy phụng dưỡng cha, hãy kính trọng những người lớn tuổi trong gia tộc. Hãy tỉnh thức, chớ có dễ duôi.’ Đây gọi là tiếng đồn về kiếp hoại.

ကာမာဝစရဒေဝါယေဝ ‘‘ဝဿသတဿစ္စယေန စက္ကဝတ္တိရာဇာ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ မနုဿပထေ ဝိစရိတွာ အာရောစေန္တိ. ဣဒံ စက္ကဝတ္တိကောလာဟလံ နာမ. သုဒ္ဓါဝါသာ ပန ဒေဝါ ဗြဟ္မာဘရဏေန အလင်္ကရိတွာ ဗြဟ္မဝေဌနံ [Pg.102] သီသေ ကတွာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဗုဒ္ဓဂုဏဝါဒိနော ‘‘ဝဿသဟဿစ္စယေန ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ မနုဿပထေ ဝိစရိတွာ အာရောစေန္တိ. ဣဒံ ဗုဒ္ဓကောလာဟလံ နာမ. သုဒ္ဓါဝါသာ ဧဝ ဒေဝါ ဒေဝမနုဿာနံ စိတ္တံ ဉတွာ ‘‘ဒွါဒသန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ မင်္ဂလံ ကထေဿတီ’’တိ မနုဿပထေ ဝိစရိတွာ အာရောစေန္တိ. ဣဒံ မင်္ဂလကောလာဟလံ နာမ. သုဒ္ဓါဝါသာ ဧဝ ဒေဝါ ‘‘သတ္တန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမာဂမ္မ မောနေယျပ္ပဋိပဒံ ပုစ္ဆိဿတီ’’တိ မနုဿပထေ ဝိစရိတွာ အာရောစေန္တိ. ဣဒံ မောနေယျကောလာဟလံ နာမ. ဣမေသု ပဉ္စသု ကောလာဟလေသု ဒေဝမနုဿာနံ ဣဒံ မင်္ဂလကောလာဟလံ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ.

Chính các vị trời cõi Dục giới đi lại trong cõi người và loan báo rằng: “Sau khi một trăm năm trôi qua, một vị Chuyển luân vương sẽ xuất hiện trên thế gian.” Đây gọi là tiếng đồn về Chuyển luân vương. Còn các vị trời ở cõi Tịnh Cư, sau khi trang hoàng bằng trang sức của Phạm thiên, đội mão Phạm thiên trên đầu, sanh tâm hoan hỷ, tán thán các đức hạnh của Đức Phật, đi lại trong cõi người và loan báo rằng: “Sau khi một ngàn năm trôi qua, một vị Phật sẽ xuất hiện trên thế gian.” Đây gọi là tiếng đồn về Đức Phật. Chính các vị trời ở cõi Tịnh Cư, sau khi biết được tâm của chư thiên và loài người, đi lại trong cõi người và loan báo rằng: “Sau khi mười hai năm trôi qua, bậc Chánh Đẳng Giác sẽ thuyết về điềm lành.” Đây gọi là tiếng đồn về điềm lành. Chính các vị trời ở cõi Tịnh Cư đi lại trong cõi người và loan báo rằng: “Sau khi bảy năm trôi qua, một vị tỳ khưu nào đó sau khi gặp gỡ Đức Thế Tôn sẽ hỏi về pháp hành Mâu-ni.” Đây gọi là tiếng đồn về Mâu-ni. Trong năm tiếng đồn này, tiếng đồn về điềm lành này đã khởi lên trên thế gian cho chư thiên và loài người.

အထ ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ ဝိစိနိတွာ ဝိစိနိတွာ မင်္ဂလာနိ အလဘမာနေသု ဒွါဒသန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန တာဝတိံသကာယိကာ ဒေဝတာ သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ ဧဝံ သမစိန္တေသုံ ‘‘သေယျထာပိ နာမ ဃရသာမိကော အန္တောဃရဇနာနံ, ဂါမသာမိကော ဂါမဝါသီနံ, ရာဇာ သဗ္ဗမနုဿာနံ, ဧဝမေဝ အယံ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အမှာကံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ ယဒိဒံ ပုညေန တေဇေန ဣဿရိယေန ပညာယ ဒွိန္နံ ဒေဝလောကာနံ အဓိပတိ, ယံနူန မယံ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျာမာ’’တိ. တာ သက္ကဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ တင်္ခဏာနုရူပနိဝါသနာဘရဏသဿိရိကသရီရံ အဍ္ဎတေယျကောဋိအစ္ဆရာဂဏပရိဝုတံ ပါရိစ္ဆတ္တကမူလေ ပဏ္ဍုကမ္ဗလဝရာသနေ နိသိန္နံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ ဌတွာ ဧတဒဝေါစုံ ‘‘ယဂ္ဃေ, မာရိသ, ဇာနေယျာသိ, ဧတရဟိ မင်္ဂလပဉှာ သမုဋ္ဌိတာ, ဧကေ ‘ဒိဋ္ဌံ မင်္ဂလ’န္တိ ဝဒန္တိ, ဧကေ ‘သုတံ မင်္ဂလ’န္တိ, ဧကေ ‘မုတံ မင်္ဂလ’န္တိ, တတ္ထ မယဉ္စ အညေ စ အနိဋ္ဌင်္ဂတာ, သာဓု ဝတ နော တွံ ယာထာဝတော ဗျာကရောဟီ’’တိ. ဒေဝရာဇာ ပကတိယာပိ ပညဝါ ‘‘အယံ မင်္ဂလကထာ ကတ္ထ ပဌမံ သမုဋ္ဌိတာ’’တိ အာဟ. ‘‘မယံ, ဒေဝ, စာတုမဟာရာဇိကာနံ အဿုမှာ’’တိ အာဟံသု. တတော စာတုမဟာရာဇိကာ အာကာသဋ္ဌဒေဝတာနံ, အာကာသဋ္ဌဒေဝတာ ဘုမ္မဒေဝတာနံ, ဘုမ္မဒေဝတာ မနုဿာရက္ခဒေဝတာနံ, မနုဿာရက္ခဒေဝတာ ‘‘မနုဿလောကေ သမုဋ္ဌိတာ’’တိ အာဟံသု.

Bấy giờ, khi chư thiên và loài người tìm kiếm điềm lành trong cõi trời và cõi người mà không tìm thấy, sau khi mười hai năm trôi qua, các vị trời ở cõi trời Ba Mươi Ba tụ họp, hội kiến và cùng nhau suy nghĩ như vầy: “Ví như người chủ nhà lo cho người trong nhà, trưởng làng lo cho dân làng, đức vua lo cho toàn thể dân chúng, cũng vậy, vua trời Đế Thích này là bậc tối thượng, bậc cao cả của chúng ta. Vị ấy là chủ của hai cõi trời nhờ phước báu, uy lực, quyền thế, và trí tuệ. Vậy thì, chúng ta hãy hỏi vua trời Đế Thích về vấn đề này.” Các vị trời ấy đi đến chỗ vua Đế Thích, thấy vua trời Đế Thích với thân hình rực rỡ trong y phục và trang sức phù hợp với khoảnh khắc ấy, được vây quanh bởi hai mươi lăm triệu thiên nữ, đang ngự trên bảo tọa Pāṇḍukambala dưới gốc cây Pāricchattaka, họ đảnh lễ rồi đứng một bên và nói lời này: “Thưa ngài, xin ngài hãy biết cho, hiện nay vấn đề về điềm lành đã khởi lên. Một số nói ‘cái được thấy là điềm lành’, một số nói ‘cái được nghe là điềm lành’, một số nói ‘cái được cảm nhận là điềm lành’. Về việc đó, chúng tôi và những người khác chưa đi đến kết luận. Lành thay, xin ngài hãy giải thích cho chúng tôi đúng như thật.” Vua trời, vốn có trí tuệ, hỏi rằng: “Câu chuyện về điềm lành này khởi lên đầu tiên ở đâu?” Họ thưa: “Thưa ngài, chúng tôi nghe từ các vị trời Tứ Đại Thiên Vương.” Rồi các vị trời Tứ Đại Thiên Vương (nghe) từ các vị trời ở hư không, các vị trời ở hư không (nghe) từ các vị địa thiên, các vị địa thiên (nghe) từ các vị trời bảo hộ loài người, và các vị trời bảo hộ loài người nói rằng: “(Vấn đề này) khởi lên ở cõi người.”

အထ ဒေဝါနမိန္ဒော ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကတ္ထ ဝသတီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မနုဿလောကေ ဒေဝါ’’တိ အာဟံသု. တံ ဘဂဝန္တံ ကောစိ ပုစ္ဆီတိ, န ကောစိ ဒေဝါတိ[Pg.103]. ကိန္နု နာမ တုမှေ မာရိသာ အဂ္ဂိံ ဆဍ္ဍေတွာ ခဇ္ဇောပနကံ ဥဇ္ဇာလေထ, ယေန တုမှေ အနဝသေသမင်္ဂလဒေသကံ တံ ဘဂဝန္တံ အတိက္ကမိတွာ မံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ မညထ, အာဂစ္ဆထ မာရိသာ, တံ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆာမ, အဒ္ဓါ သဿိရိကံ ပဉှဝေယျာကရဏံ လဘိဿာမာတိ ဧကံ ဒေဝပုတ္တံ အာဏာပေသိ ‘‘တံ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆာ’’တိ. သော ဒေဝပုတ္တော တင်္ခဏာနုရူပေန အလင်္ကာရေန အတ္တာနံ အလင်္ကရိတွာ ဝိဇ္ဇုရိဝ ဝိဇ္ဇောတမာနော ဒေဝဂဏပရိဝုတော ဇေတဝနမဟာဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ ဌတွာ မင်္ဂလပဉှံ ပုစ္ဆန္တော ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ ‘‘ဗဟူ ဒေဝါ မနုဿာ စာ’’တိ.

Bấy giờ, vua trời hỏi: “Bậc Chánh Đẳng Giác trú ở đâu?” Họ thưa: “Thưa ngài, ở cõi người.” “Có ai đã hỏi Đức Thế Tôn đó chưa?” “Thưa ngài, chưa có ai.” “Này các bạn, tại sao các bạn lại bỏ lửa đi mà thắp sáng con đom đóm? Bởi vì các bạn đã bỏ qua Đức Thế Tôn, bậc thuyết giảng về điềm lành một cách không còn dư sót, mà lại nghĩ rằng nên hỏi ta. Này các bạn, hãy đến đây, chúng ta hãy hỏi Đức Thế Tôn đó. Chắc chắn chúng ta sẽ nhận được câu trả lời rực rỡ cho câu hỏi.” (Vua trời) ra lệnh cho một vị thiên tử: “Hãy hỏi Đức Thế Tôn đó.” Vị thiên tử ấy tự trang hoàng bằng những trang sức phù hợp với khoảnh khắc ấy, tỏa sáng như tia chớp, được đoàn chư thiên vây quanh, đi đến đại tịnh xá Jetavana, đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi đứng một bên, muốn hỏi về vấn đề điềm lành, đã thốt lên bằng một bài kệ bắt đầu bằng: “Bahū devā manussā cā” (Nhiều chư thiên và loài người).

ဣဒံ မင်္ဂလပဉှသမုဋ္ဌာနံ.

Đây là sự khởi lên của vấn đề về điềm lành.

ဗဟူဒေဝါတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ bắt đầu bằng ‘Bahū devā’

၂. ဣဒါနိ ဂါထာပဒါနံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဟောတိ. ဗဟူတိ အနိယမိတသင်္ချာနိဒ္ဒေသော, တေန အနေကသတာ အနေကသဟဿာ အနေကသတသဟဿာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဒိဗ္ဗန္တီတိ ဒေဝါ, ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ ကီဠန္တိ, အတ္တနော ဝါ သိရိယာ ဇောတေန္တီတိ အတ္ထော. အပိစ ဒေဝါတိ တိဝိဓာ ဒေဝါ သမ္မုတိဥပပတ္တိဝိသုဒ္ဓိဝသေန. ယထာဟ –

Bây giờ là phần giải thích ý nghĩa các câu kệ. "Bahū" (nhiều) là từ chỉ số lượng không xác định, do đó, nó có nghĩa là nhiều trăm, nhiều ngàn, nhiều trăm ngàn. Họ tỏa sáng, nên gọi là "devā" (chư thiên); họ vui chơi với năm dục lạc; hoặc nghĩa là họ tỏa sáng với vẻ rực rỡ của chính mình. Hơn nữa, "devā" có ba loại: theo quy ước, theo sự tái sanh, và theo sự thanh tịnh. Như đã nói:

‘‘ဒေဝါတိ တယော ဒေဝါ – သမ္မုတိဒေဝါ, ဥပပတ္တိဒေဝါ, ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ. တတ္ထ သမ္မုတိဒေဝါ နာမ ရာဇာနော ဒေဝိယော ရာဇကုမာရာ. ဥပပတ္တိဒေဝါ နာမ စာတုမဟာရာဇိကေ ဒေဝေ ဥပါဒါယ တဒုတ္တရိဒေဝါ. ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ နာမ အရဟန္တော ဝုစ္စန္တီ’’တိ (စူဠနိ. ဓောတကမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၃၂, ပါရာယနာနုဂီတိဂါထာနိဒ္ဒေသ ၁၁၉).

2. “Devā (chư thiên) có ba loại: chư thiên theo quy ước, chư thiên do tái sanh, và chư thiên do thanh tịnh. Trong đó, chư thiên theo quy ước là các vị vua, hoàng hậu, và hoàng tử. Chư thiên do tái sanh là các vị trời từ cõi Tứ Đại Thiên Vương trở lên. Chư thiên do thanh tịnh được gọi là các bậc A-la-hán.”

တေသု ဣဓ ဥပပတ္တိဒေဝါ အဓိပ္ပေတာ. မနုနော အပစ္စာတိ မနုဿာ. ပေါရာဏာ ပန ဘဏန္တိ – မနသော ဥဿန္နတာယ မနုဿာ. တေ ဇမ္ဗုဒီပကာ, အပရဂေါယာနကာ, ဥတ္တရကုရုကာ, ပုဗ္ဗဝိဒေဟကာတိ စတုဗ္ဗိဓာ, ဣဓ ဇမ္ဗုဒီပကာ အဓိပ္ပေတာ. မင်္ဂလန္တိ မဟန္တိ ဣမေဟိ သတ္တာတိ မင်္ဂလာနိ, ဣဒ္ဓိံ ဝုဒ္ဓိဉ္စ ပါပုဏန္တီတိ အတ္ထော. အစိန္တယုန္တိ စိန္တေသုံ အာကင်္ခမာနာတိ ဣစ္ဆမာနာ ပတ္ထယမာနာ ပိဟယမာနာ. သောတ္ထာနန္တိ သောတ္ထိဘာဝံ, သဗ္ဗေသံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကာနံ သောဘနာနံ သုန္ဒရာနံ ကလျာဏာနံ ဓမ္မာနမတ္ထိတန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဗြူဟီတိ ဒေသေဟိ ပကာသေဟိ, အာစိက္ခ ဝိဝရ [Pg.104] ဝိဘဇ ဥတ္တာနီကရောဟိ. မင်္ဂလန္တိ ဣဒ္ဓိကာရဏံ ဝုဒ္ဓိကာရဏံ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိကာရဏံ. ဥတ္တမန္တိ ဝိသိဋ္ဌံ ပဝရံ သဗ္ဗလောကဟိတသုခါဝဟန္တိ အယံ ဂါထာယ အနုပုဗ္ဗပဒဝဏ္ဏနာ.

Trong ba loại đó, ở đây muốn nói đến chư thiên do tái sanh. Con cháu của Manu, nên gọi là "manussā" (loài người). Nhưng các bậc xưa nói: do tâm phát triển, nên gọi là "manussā". Họ có bốn loại: người ở châu Diêm-phù-đề, người ở châu Tây-ngưu-hóa, người ở châu Bắc-câu-lô, và người ở châu Đông-thắng-thần; ở đây muốn nói đến người ở châu Diêm-phù-đề. "Maṅgalāni" (điềm lành) là những điều mà chúng sanh nhờ đó trở nên vĩ đại; nghĩa là họ đạt được sự thành tựu và phát triển. "Acintayuṃ" nghĩa là họ đã suy nghĩ. "Ākaṅkhamānā" nghĩa là mong muốn, ao ước, khao khát. "Sotthānaṃ" là trạng thái an lành; có nghĩa là sự hiện hữu của tất cả các pháp tốt đẹp, thiện lành, cao thượng, liên quan đến lợi ích hiện tại và tương lai. "Brūhi" nghĩa là hãy thuyết giảng, hãy tuyên bố, hãy chỉ dạy, hãy mở bày, hãy phân tích, hãy làm cho rõ ràng. "Maṅgalaṃ" là nguyên nhân của sự thành tựu, nguyên nhân của sự phát triển, nguyên nhân của mọi tài sản. "Uttamaṃ" là thù thắng, cao thượng, mang lại lợi ích và hạnh phúc cho toàn thế gian. Đây là phần giải thích tuần tự các từ trong bài kệ.

အယံ ပန ပိဏ္ဍတ္ထော – သော ဒေဝပုတ္တော ဒသသဟဿစက္ကဝါဠေသု ဒေဝတာ မင်္ဂလပဉှံ သောတုကာမတာယ ဣမသ္မိံ စက္ကဝါဠေ သန္နိပတိတွာ ဧကဝါလဂ္ဂကောဋိဩကာသမတ္တေ ဒသပိ ဝီသမ္ပိ တိံသမ္ပိ စတ္တာလီသမ္ပိ ပညာသမ္ပိ သဋ္ဌိပိ သတ္တတိပိ အသီတိပိ သုခုမတ္တဘာဝေ နိမ္မိနိတွာ သဗ္ဗဒေဝမာရဗြဟ္မာနော သိရိယာ စ တေဇသာ စ အဓိဂ္ဂယှ ဝိရောစမာနံ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသိန္နံ ဘဂဝန္တံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ ဒိသွာ တသ္မိဉ္စ သမယေ အနာဂတာနမ္ပိ သကလဇမ္ဗုဒီပကာနံ မနုဿာနံ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ သဗ္ဗဒေဝမနုဿာနံ ဝိစိကိစ္ဆာသလ္လသမုဒ္ဓရဏတ္ထံ အာဟ –

Còn đây là nghĩa tóm tắt – Vị thiên tử ấy, thấy chư thiên trong mười ngàn thế giới, vì muốn nghe câu hỏi về điềm lành, đã tụ hội trong thế giới này, hóa hiện thân hình vi tế, mười vị, hai mươi vị, ba mươi vị, bốn mươi vị, năm mươi vị, sáu mươi vị, bảy mươi vị, tám mươi vị trong một khoảng không gian chỉ bằng đầu một sợi lông, đang đứng vây quanh Đức Thế Tôn, người đang ngự trên pháp tọa Phật bảo cao quý đã được trải sẵn, tỏa sáng rực rỡ, vượt trội hơn tất cả chư thiên, ma vương và phạm thiên về vẻ uy nghiêm và oai lực; và vào lúc ấy, biết được ý nghĩ trong tâm của những người chưa đến trong toàn cõi Diêm-phù-đề bằng tâm của mình, vị ấy đã thưa lên để nhổ lên mũi tên hoài nghi của tất cả chư thiên và loài người –

‘‘ဗဟူ ဒေဝါ မနုဿာ စ, မင်္ဂလာနိ အစိန္တယုံ;

အာကင်္ခမာနာ သောတ္ထာနံ, ဗြူဟိ မင်္ဂလမုတ္တမ’’န္တိ.

“Nhiều chư thiên và loài người, mong cầu sự an lành, đã suy tư về các điềm lành. Xin Ngài hãy nói lên điềm lành tối thượng.”

တာသံ ဒေဝတာနံ အနုမတိယာ မနုဿာနဉ္စ အနုဂ္ဂဟေန မယာ ပုဋ္ဌော သမာနော ယံ သဗ္ဗေသမေဝ အမှာကံ ဧကန္တဟိတသုခါဝဟတော ဥတ္တမံ မင်္ဂလံ, တံ နော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ ဗြူဟိ ဘဂဝါတိ.

Với sự đồng thuận của chư thiên ấy và vì lòng thương tưởng đến loài người, con đã hỏi Ngài. Điềm lành nào là tối thượng, chắc chắn mang lại lợi ích và hạnh phúc cho tất cả chúng con, xin Đức Thế Tôn vì lòng bi mẫn mà nói lên điềm lành ấy cho chúng con.

အသေဝနာစာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích kệ ngôn bắt đầu bằng Asevanā

၃. ဧဝမေတံ ဒေဝပုတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ ဘဂဝါ ‘‘အသေဝနာ စ ဗာလာန’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ အသေဝနာတိ အဘဇနာ အပယိရုပါသနာ. ဗာလာနန္တိ ဗလန္တိ အဿသန္တီတိ ဗာလာ, အဿသိတပဿသိတမတ္တေန ဇီဝန္တိ, န ပညာဇီဝိတေနာတိ အဓိပ္ပာယော. တေသံ ဗာလာနံ. ပဏ္ဍိတာနန္တိ ပဏ္ဍန္တီတိ ပဏ္ဍိတာ, သန္ဒိဋ္ဌိကသမ္ပရာယိကေသု အတ္ထေသု ဉာဏဂတိယာ ဂစ္ဆန္တီတိ အဓိပ္ပာယော. တေသံ ပဏ္ဍိတာနံ. သေဝနာတိ ဘဇနာ ပယိရုပါသနာ တံသဟာယတာ တံသမ္ပဝင်္ကတာ တံသမင်္ဂိတာ ပူဇာတိ သက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနာ. ပူဇနေယျာနန္တိ ပူဇာရဟာနံ. ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမန္တိ ယာ စ ဗာလာနံ အသေဝနာ, ယာ စ ပဏ္ဍိတာနံ သေဝနာ, ယာ စ ပူဇနေယျာနံ ပူဇာ, တံ သဗ္ဗံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အာဟ ‘‘ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမ’’န္တိ. ယံ တယာ ပုဋ္ဌံ ‘‘ဗြူဟိ မင်္ဂလမုတ္တမ’’န္တိ, ဧတ္ထ တာဝ ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမန္တိ ဂဏှာဟီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အယမေတိဿာ ဂါထာယ ပဒဝဏ္ဏနာ.

3. Sau khi nghe những lời ấy của vị thiên tử, Đức Thế Tôn đã nói lên kệ ngôn: “Không kết giao với kẻ ngu,” v.v. Ở đây, không kết giao (asevanā) nghĩa là không thân cận, không gần gũi. Với kẻ ngu (bālānaṃ): những người chỉ biết thở (balanti assasanti) được gọi là kẻ ngu (bālā); ý nghĩa là họ sống chỉ bằng hơi thở vào ra, chứ không sống bằng đời sống trí tuệ. Của những kẻ ngu ấy. Với người trí (paṇḍitānaṃ): những người có trí tuệ (paṇḍanti) được gọi là người trí (paṇḍitā); ý nghĩa là họ tiến bước bằng sự đi của trí tuệ trong các mục đích thuộc hiện tại và tương lai. Của những người trí ấy. Kết giao (sevanā) nghĩa là thân cận, gần gũi, làm bạn với họ, kết bè với họ, hòa hợp với họ. Cúng dường (pūjā) là sự tôn trọng, kính trọng, tôn kính, đảnh lễ. Những bậc đáng cúng dường (pūjaneyyānaṃ) là những người đáng được cúng dường. Đây là điềm lành tối thượng (etaṃ maṅgalamuttamaṃ): việc không kết giao với kẻ ngu, việc kết giao với người trí, và việc cúng dường những bậc đáng cúng dường, Ngài đã gộp tất cả những điều này lại và nói: “Đây là điềm lành tối thượng.” Điều mà ngươi đã hỏi: “Xin hãy nói lên điềm lành tối thượng,” thì ở đây, trước hết hãy hiểu rằng: “Đây là điềm lành tối thượng.” Đây là phần giải thích từng từ của kệ ngôn này.

အတ္ထဝဏ္ဏနာ [Pg.105] ပနဿာ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဧဝမေတံ ဒေဝပုတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ ဘဂဝါ ‘‘အသေဝနာ စ ဗာလာန’’န္တိ ဣမံ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ယသ္မာ စတုဗ္ဗိဓာ ဂါထာ ပုစ္ဆိတဂါထာ, အပုစ္ဆိတဂါထာ, သာနုသန္ဓိကဂါထာ, အနနုသန္ဓိကဂါထာတိ. တတ္ထ ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ, ဂေါတမ, ဘူရိပည, ကထင်္ကရော သာဝကော သာဓု ဟောတီ’’တိ (သု. နိ. ၃၇၈) စ ‘‘ကထံ နု တွံ, မာရိသ, ဩဃမတရီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁) စ ဧဝမာဒီသု ပုစ္ဆိတေန ကထိတာ ပုစ္ဆိတဂါထာ. ‘‘ယံ ပရေ သုခတော အာဟု, တဒရိယာ အာဟု ဒုက္ခတော’’တိ ဧဝမာဒီသု (သု. နိ. ၇၆၇) အပုစ္ဆိတေန အတ္တဇ္ဈာသယဝသေန ကထိတာ အပုစ္ဆိတဂါထာ. သဗ္ဗာပိ ဗုဒ္ဓါနံ ဂါထာ ‘‘သနိဒါနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၂၆; ကထာ. ၈၀၆) ဝစနတော သာနုသန္ဓိကဂါထာ. အနနုသန္ဓိကဂါထာ ဣမသ္မိံ သာသနေ နတ္ထိ. ဧဝမေတာသု ဂါထာသု အယံ ဒေဝပုတ္တေန ပုစ္ဆိတေန ဘဂဝတာ ကထိတတ္တာ ပုစ္ဆိတဂါထာ. အယဉ္စ ယထာ ဆေကော ပုရိသော ကုသလော မဂ္ဂဿ ကုသလော အမဂ္ဂဿ မဂ္ဂံ ပုဋ္ဌော ပဌမံ ဝိဇဟိတဗ္ဗံ အာစိက္ခိတွာ ပစ္ဆာ ဂဟေတဗ္ဗံ အာစိက္ခတိ ‘‘အသုကသ္မိံ နာမ ဌာနေ ဒွေဓာပထော ဟောတိ, တတ္ထ ဝါမံ မုဉ္စိတွာ ဒက္ခိဏံ ဂဏှထာ’’တိ, ဧဝံ သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗေသု အသေဝိတဗ္ဗံ အာစိက္ခိတွာ သေဝိတဗ္ဗံ အာစိက္ခတိ. ဘဂဝါ စ မဂ္ဂကုသလပုရိသသဒိသော. ယထာဟ –

Còn phần giải thích ý nghĩa của kệ ngôn này nên được hiểu như sau – Sau khi nghe những lời ấy của vị thiên tử, Đức Thế Tôn đã nói lên kệ ngôn này: “Không kết giao với kẻ ngu,” v.v. Ở đây, vì kệ ngôn có bốn loại: kệ ngôn được hỏi (pucchitagāthā), kệ ngôn không được hỏi (apucchitagāthā), kệ ngôn có liên hệ nhân duyên (sānusandhikagāthā), và kệ ngôn không có liên hệ nhân duyên (ananusandhikagāthā). Trong đó, những kệ ngôn được nói lên do có người hỏi, như trong các câu: “Thưa ngài Gotama, bậc trí tuệ rộng lớn, con xin hỏi ngài, người đệ tử phải làm thế nào để trở nên tốt lành?” và “Thưa ngài, ngài đã vượt qua bộc lưu như thế nào?”, được gọi là kệ ngôn được hỏi. Những kệ ngôn được nói lên không do có người hỏi, mà do tự ý muốn nói, như trong câu: “Điều mà người khác cho là lạc, bậc Thánh nhân cho đó là khổ,” được gọi là kệ ngôn không được hỏi. Tất cả các kệ ngôn của chư Phật đều là kệ ngôn có liên hệ nhân duyên, vì có câu nói: “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ thuyết Pháp có nhân duyên.” Kệ ngôn không có liên hệ nhân duyên không có trong giáo pháp này. Trong các loại kệ ngôn ấy, kệ ngôn này được gọi là kệ ngôn được hỏi, vì đã được Đức Thế Tôn nói lên do vị thiên tử hỏi. Và cũng giống như một người khéo léo, rành rẽ đường đi và không rành rẽ đường đi, khi được hỏi đường, trước tiên chỉ ra con đường cần phải tránh, sau đó mới chỉ ra con đường cần phải đi, rằng: “Tại một nơi tên là như vậy, có một ngã hai, ở đó hãy bỏ con đường bên trái mà đi con đường bên phải,” cũng vậy, trong số những người nên và không nên kết giao, Ngài trước tiên nói về những người không nên kết giao, rồi mới nói về những người nên kết giao. Và Đức Thế Tôn cũng giống như người rành rẽ đường đi. Như có lời dạy rằng –

‘‘ပုရိသော မဂ္ဂကုသလောတိ ခေါ, တိဿ, တထာဂတဿေတံ အဓိဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. သော ဟိ ကုသလော ဣမဿ လောကဿ, ကုသလော ပရဿ လောကဿ, ကုသလော မစ္စုဓေယျဿ, ကုသလော အမစ္စုဓေယျဿ, ကုသလော မာရဓေယျဿ, ကုသလော အမာရဓေယျဿာ’’တိ.

“Này Tissa, ‘người rành rẽ đường đi’ quả thật là một danh hiệu của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì Ngài rành rẽ về thế giới này, rành rẽ về thế giới bên kia, rành rẽ về cảnh giới của thần chết, rành rẽ về cảnh giới bất tử, rành rẽ về cảnh giới của Ma vương, rành rẽ về cảnh giới không thuộc Ma vương.”

တသ္မာ ပဌမံ အသေဝိတဗ္ဗံ အာစိက္ခန္တော အာဟ – ‘‘အသေဝနာ စ ဗာလာနံ, ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ’’တိ. ဝိဇဟိတဗ္ဗမဂ္ဂေါ ဝိယ ဟိ ပဌမံ ဗာလာ န သေဝိတဗ္ဗာ န ပယိရုပါသိတဗ္ဗာ, တတော ဂဟေတဗ္ဗမဂ္ဂေါ ဝိယ ပဏ္ဍိတာ သေဝိတဗ္ဗာ ပယိရုပါသိတဗ္ဗာတိ. ကသ္မာ ပန ဘဂဝတာ မင်္ဂလံ ကထေန္တေန ပဌမံ ဗာလာနမသေဝနာ ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ ကထိတာတိ? ဝုစ္စတေ – ယသ္မာ ဣမံ ဒိဋ္ဌာဒီသု မင်္ဂလဒိဋ္ဌိံ ဗာလသေဝနာယ ဒေဝမနုဿာ ဂဏှိံသု, သာ စ အမင်္ဂလံ, တသ္မာ တေသံ တံ ဣဓလောကပရလောကတ္ထဘဉ္ဇကံ အကလျာဏမိတ္တသံသဂ္ဂံ ဂရဟန္တေန ဥဘယလောကတ္ထသာဓကဉ္စ ကလျာဏမိတ္တသံသဂ္ဂံ [Pg.106] ပသံသန္တေန ဘဂဝတာ ပဌမံ ဗာလာနမသေဝနာ ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ ကထိတာတိ.

Do đó, khi chỉ dạy về điều không nên kết giao trước tiên, Ngài đã nói: “Không kết giao với kẻ ngu, và kết giao với người trí.” Giống như con đường cần phải tránh, trước tiên không nên kết giao, không nên gần gũi kẻ ngu; sau đó, giống như con đường cần phải đi, nên kết giao, nên gần gũi người trí. Nhưng tại sao khi nói về điềm lành, Đức Thế Tôn lại nói về việc không kết giao với kẻ ngu và kết giao với người trí trước tiên? Xin thưa – Bởi vì chư thiên và loài người đã chấp thủ tà kiến về điềm lành trong những việc như thấy, v.v., là do kết giao với kẻ ngu, và điều đó là không phải điềm lành. Do đó, Đức Thế Tôn, trong khi quở trách sự giao du với bạn xấu, điều phá hoại lợi ích ở đời này và đời sau của họ, và trong khi tán thán sự giao du với bạn tốt, điều mang lại lợi ích ở cả hai đời, đã nói về việc không kết giao với kẻ ngu và kết giao với người trí trước tiên.

တတ္ထ ဗာလာ နာမ ယေ ကေစိ ပါဏာတိပါတာဒိအကုသလကမ္မပထသမန္နာဂတာ သတ္တာ, တေ တီဟာကာရေဟိ ဇာနိတဗ္ဗာ. ယထာဟ ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလဿ ဗာလလက္ခဏာနီ’’တိ သုတ္တံ (အ. နိ. ၃.၃; မ. နိ. ၃.၂၄၆). အပိစ ပူရဏကဿပါဒယော ဆ သတ္ထာရော, ဒေဝဒတ္တကောကာလိကကဋမောဒကတိဿခဏ္ဍဒေဝိယာပုတ္တသမုဒ္ဒဒတ္တစိဉ္စမာဏဝိကာဒယော အတီတကာလေ စ ဒီဃဝိဒဿ ဘာတာတိ ဣမေ အညေ စ ဧဝရူပါ သတ္တာ ဗာလာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

Ở đây, kẻ ngu là bất kỳ chúng sinh nào có những con đường nghiệp bất thiện như sát sinh, v.v. Họ có thể được nhận biết qua ba đặc điểm. Như có lời dạy trong kinh: “Này các Tỳ khưu, có ba đặc điểm này của kẻ ngu.” Hơn nữa, sáu vị thầy như Pūraṇa Kassapa, v.v., và những người như Devadatta, Kokālika, Kaṭamorakatissaka, con trai của hoàng hậu Khaṇḍā, Samuddadatta, Ciñcāmāṇavikā, v.v., và trong quá khứ là anh trai của Dīghavida – những chúng sinh này và những chúng sinh khác tương tự như vậy nên được biết là kẻ ngu.

တေ အဂ္ဂိပဒိတ္တမိဝ အဂါရံ အတ္တနာ ဒုဂ္ဂဟိတေန အတ္တာနဉ္စေဝ အတ္တနော ဝစနကာရကေ စ ဝိနာသေန္တိ. ယထာ ဒီဃဝိဒဿ ဘာတာ စတုဗုဒ္ဓန္တရံ သဋ္ဌိယောဇနမတ္တေန အတ္တဘာဝေန ဥတ္တာနော ပတိတော မဟာနိရယေ ပစ္စတိ, ယထာ စ တဿ ဒိဋ္ဌိံ အဘိရုစနကာနိ ပဉ္စ ကုလသတာနိ တဿေဝ သဟဗျတံ ဥပပန္နာနိ မဟာနိရယေ ပစ္စန္တိ. ဝုတ္တဉ္စေတံ ဘဂဝတာ –

Những kẻ ấy, với tà kiến của mình, tự hủy hoại bản thân và những người nghe theo lời họ, giống như ngôi nhà đang bốc cháy. Ví như anh của Dīghavida, trong khoảng thời gian bốn vị Phật, với thân hình dài sáu mươi do-tuần, ngã ngửa và bị nung nấu trong đại địa ngục; và ví như năm trăm gia tộc ưa thích tà kiến của người ấy, đã trở thành bạn đồng hành của y, cũng bị nung nấu trong đại địa ngục. Điều này đã được đức Thế Tôn nói đến –

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, နဠာဂါရာ ဝါ တိဏာဂါရာ ဝါ အဂ္ဂိ မုတ္တော ကူဋာဂါရာနိပိ ဍဟတိ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တာနိ နိဝါတာနိ ဖုသိတဂ္ဂဠာနိ ပိဟိတဝါတပါနာနိ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယာနိ ကာနိစိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော. ယေ ကေစိ ဥပဒ္ဒဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ…ပေ… ယေ ကေစိ ဥပသဂ္ဂါ…ပေ… နော ပဏ္ဍိတတော. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပဋိဘယော ဗာလော, အပ္ပဋိဘယော ပဏ္ဍိတော. သဥပဒ္ဒဝေါ ဗာလော, အနုပဒ္ဒဝေါ ပဏ္ဍိတော, သဥပသဂ္ဂေါ ဗာလော, အနုပသဂ္ဂေါ ပဏ္ဍိတော’’တိ (အ. နိ. ၃.၁).

“Này các Tỳ khưu, ví như ngọn lửa phát ra từ một ngôi nhà lợp bằng sậy hay lợp bằng cỏ, nó cũng thiêu rụi cả những ngôi nhà có nóc nhọn, được trát vữa trong ngoài, kín gió, cài then chắc chắn, đóng kín cửa sổ; cũng vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ nỗi sợ hãi nào khởi lên, tất cả chúng đều khởi lên từ kẻ ngu, không phải từ người trí. Bất cứ tai họa nào khởi lên... bất cứ chướng ngại nào... không phải từ người trí. Do đó, này các Tỳ khưu, kẻ ngu có hiểm nguy, người trí không có hiểm nguy. Kẻ ngu có tai họa, người trí không có tai họa. Kẻ ngu có chướng ngại, người trí không có chướng ngại.”

အပိစ ပူတိမစ္ဆသဒိသော ဗာလော, ပူတိမစ္ဆဗန္ဓပတ္တပုဋသဒိသော ဟောတိ တဒုပသေဝီ, ဆဍ္ဍနီယတံ ဇိဂုစ္ဆနီယတဉ္စ ပါပုဏာတိ ဝိညူနံ. ဝုတ္တဉ္စေတံ –

Lại nữa, kẻ ngu giống như cá thối, người thân cận kẻ ngu giống như lá gói cá thối, trở nên đáng vứt bỏ và đáng ghê tởm đối với người có trí. Điều này đã được nói đến –

‘‘ပူတိမစ္ဆံ ကုသဂ္ဂေန, ယော နရော ဥပနယှတိ;

ကုသာပိ ပူတီ ဝါယန္တိ, ဧဝံ ဗာလူပသေဝနာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၁၈၃;

၂.၂၂.၁၂၅၇);

“Người nào dùng cỏ kusa, để gói con cá ươn thối; Cỏ kusa cũng bốc mùi hôi, giao du kẻ ngu cũng vậy.”

အကိတ္တိပဏ္ဍိတော စာပိ သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ဝရေ ဒိယျမာနေ ဧဝမာဟ –

Cũng vậy, nhà hiền triết Akitti, khi được Sakka, vua của chư thiên, ban cho một điều ước, đã nói như sau –

‘‘ဗာလံ [Pg.107] န ပဿေ န သုဏေ, န စ ဗာလေန သံဝသေ;

ဗာလေနလ္လာပသလ္လာပံ, န ကရေ န စ ရောစယေ.

“Mong đừng thấy, đừng nghe kẻ ngu, cũng đừng chung sống với kẻ ngu; Đừng trò chuyện, đàm luận với kẻ ngu, cũng đừng ưa thích điều đó.”

‘‘ကိန္နု တေ အကရံ ဗာလော, ဝဒ ကဿပ ကာရဏံ;

ကေန ကဿပ ဗာလဿ, ဒဿနံ နာဘိကင်္ခသိ.

“Kẻ ngu đã làm gì ngươi, hỡi Kassapa, hãy nói lý do; Tại sao, hỡi Kassapa, ngươi không mong muốn nhìn thấy kẻ ngu?”

‘‘အနယံ နယတိ ဒုမ္မေဓော, အဓုရာယံ နိယုဉ္ဇတိ;

ဒုန္နယော သေယျသော ဟောတိ, သမ္မာ ဝုတ္တော ပကုပ္ပတိ;

ဝိနယံ သော န ဇာနာတိ, သာဓု တဿ အဒဿန’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၃.၉၀-၉၂);

“Kẻ thiểu trí dẫn đến chỗ sai lầm, dấn thân vào việc không phải đường lối. Bị dẫn dắt sai lầm lại cho là hay, được nói đúng đắn thì nổi giận. Kẻ ấy không biết đến kỷ luật, không thấy kẻ ấy là điều tốt lành.”

ဧဝံ ဘဂဝါ သဗ္ဗာကာရေန ဗာလူပသေဝနံ ဂရဟန္တော ‘‘ဗာလာနမသေဝနာ မင်္ဂလ’’န္တိ ဝတွာ ဣဒါနိ ပဏ္ဍိတသေဝနံ ပသံသန္တော ‘‘ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ မင်္ဂလ’’န္တိ အာဟ. တတ္ထ ပဏ္ဍိတာ နာမ ယေ ကေစိ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိအာဒိဒသကုသလကမ္မပထသမန္နာဂတာ သတ္တာ, တေ တီဟာကာရေဟိ ဇာနိတဗ္ဗာ. ယထာဟ ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတဿ ပဏ္ဍိတလက္ခဏာနီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၃; မ. နိ. ၃.၂၅၃) သုတ္တံ. အပိစ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓအသီတိမဟာသာဝကာ အညေ စ တထာဂတဿ သာဝကာ သုနေတ္တမဟာဂေါဝိန္ဒဝိဓုရသရဘင်္ဂမဟောသဓသုတသောမနိမိရာဇ- အယောဃရကုမာရအကိတ္တိပဏ္ဍိတာဒယော စ ပဏ္ဍိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

Như vậy, đức Thế Tôn sau khi khiển trách việc giao du với kẻ ngu bằng mọi cách và nói rằng “không giao du với kẻ ngu là một điềm lành”, bây giờ, để tán thán việc giao du với người trí, Ngài nói “và giao du với người trí là một điềm lành”. Ở đây, “người trí” là những chúng sanh nào có đầy đủ mười thiện nghiệp đạo, bắt đầu bằng việc từ bỏ sát sanh; họ được nhận biết qua ba đặc điểm. Như Ngài đã nói trong kinh: “Này các Tỳ khưu, đây là ba đặc điểm của người trí...”. Hơn nữa, các vị Phật, Bích-chi Phật, tám mươi vị đại thinh văn, và các vị thinh văn khác của Như Lai, cùng với Sunetta, Mahāgovinda, Vidhura, Sarabhaṅga, Mahosadha, Sutasoma, vua Nimi, hoàng tử Ayoghara, nhà hiền triết Akitti, và những vị khác, cần được biết là “người trí”.

တေ ဘယေ ဝိယ ရက္ခာ အန္ဓကာရေ ဝိယ ပဒီပေါ ခုပ္ပိပါသာဒိဒုက္ခာဘိဘဝေ ဝိယ အန္နပါနာဒိပ္ပဋိလာဘော အတ္တနော ဝစနကရာနံ သဗ္ဗဘယုပဒ္ဒဝူပသဂ္ဂဝိဒ္ဓံသနသမတ္ထာ ဟောန္တိ. တထာ ဟိ တထာဂတံ အာဂမ္မ အသင်္ချေယျာ အပရိမာဏာ ဒေဝမနုဿာ အာသဝက္ခယံ ပတ္တာ, ဗြဟ္မလောကေ ပတိဋ္ဌိတာ, ဒေဝလောကေ ပတိဋ္ဌိတာ, သုဂတိလောကေ ဥပ္ပန္နာ, သာရိပုတ္တတ္ထေရေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ စတူဟိ စ ပစ္စယေဟိ ထေရံ ဥပဋ္ဌဟိတွာ အသီတိ ကုလသဟဿာနိ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တာနိ. တထာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနမဟာကဿပပ္ပဘုတီသု သဗ္ဗမဟာသာဝကေသု, သုနေတ္တဿ သတ္ထုနော သာဝကာ အပ္ပေကစ္စေ ဗြဟ္မလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု, အပ္ပေကစ္စေ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ…ပေ… အပ္ပေကစ္စေ ဂဟပတိမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

Đối với những người nghe theo lời họ, những bậc trí tuệ ấy giống như người bảo vệ trong lúc hiểm nguy, như ngọn đèn trong bóng tối, như có được thức ăn và nước uống khi bị khổ đau vì đói khát v.v. chi phối, và có khả năng tiêu diệt mọi hiểm nguy, tai họa và chướng ngại. Thật vậy, nhờ có Như Lai mà vô số, vô lượng chư thiên và loài người đã đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, được tái sanh trong cõi Phạm thiên, được tái sanh trong cõi trời, sanh về cõi lành. Sau khi phát sanh tín tâm nơi trưởng lão Sāriputta và phụng sự ngài với bốn món vật dụng, tám mươi ngàn gia tộc đã được tái sanh trên thiên giới. Tương tự như vậy đối với tất cả các vị đại thinh văn, như Mahāmoggallāna, Mahākassapa, v.v. Một số đệ tử của đạo sư Sunetta đã sanh về cõi Phạm thiên, một số sanh làm bạn đồng hành của chư thiên ở cõi Paranimmitavasavattī... một số sanh làm bạn đồng hành của các gia chủ giàu có. Điều này cũng đã được nói đến –

‘‘နတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတတော ဘယံ, နတ္ထိ ပဏ္ဍိတတော ဥပဒ္ဒဝေါ, နတ္ထိ ပဏ္ဍိတတော ဥပသဂ္ဂေါ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁).

“Này các Tỳ khưu, từ người trí không có hiểm nguy, từ người trí không có tai họa, từ người trí không có chướng ngại.”

အပိစ [Pg.108] တဂရမာလာဒိဂန္ဓသဒိသော ပဏ္ဍိတော, တဂရမာလာဒိဂန္ဓဗန္ဓပလိဝေဌနပတ္တသဒိသော ဟောတိ တဒုပသေဝီ, ဘာဝနီယတံ မနုညတဉ္စ အာပဇ္ဇတိ ဝိညူနံ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

Lại nữa, người trí giống như hương thơm của vòng hoa tagara, người thân cận người trí giống như chiếc lá dùng để bao bọc vòng hoa tagara thơm ngát; người ấy trở nên đáng được quý mến và làm hài lòng những người có trí. Điều này cũng đã được nói đến –

‘‘တဂရဉ္စ ပလာသေန, ယော နရော ဥပနယှတိ;

ပတ္တာပိ သုရဘီ ဝါယန္တိ, ဧဝံ ဓီရူပသေဝနာ’’တိ. (ဣတိဝု. ၇၆;

ဇာ. ၁.၁၅.၁၈၄;

၂.၂၂.၁၂၅၈);

“Người nào dùng lá cây palāsa, để gói bột chiên đàn (tagara); Lá cây cũng tỏa mùi thơm ngát, giao du người trí cũng vậy.”

အကိတ္တိပဏ္ဍိတော စာပိ သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ဝရေ ဒိယျမာနေ ဧဝမာဟ –

Cũng vậy, nhà hiền triết Akitti, khi được Sakka, vua của chư thiên, ban cho một điều ước, đã nói như sau –

‘‘ဓီရံ ပဿေ သုဏေ ဓီရံ, ဓီရေန သဟ သံဝသေ;

ဓီရေနလ္လာပသလ္လာပံ, တံ ကရေ တဉ္စ ရောစယေ.

“Mong được thấy, được nghe người trí, được chung sống với người trí; Được trò chuyện, đàm luận với người trí, làm điều đó và ưa thích điều đó.”

‘‘ကိန္နု တေ အကရံ ဓီရော, ဝဒ ကဿပ ကာရဏံ;

ကေန ကဿပ ဓီရဿ, ဒဿနံ အဘိကင်္ခသိ.

“Người trí đã làm gì cho ngươi, hỡi Kassapa, hãy nói lý do; Tại sao, hỡi Kassapa, ngươi lại mong mỏi được nhìn thấy người trí?”

‘‘နယံ နယတိ မေဓာဝီ, အဓုရာယံ န ယုဉ္ဇတိ;

သုနယော သေယျသော ဟောတိ, သမ္မာ ဝုတ္တော န ကုပ္ပတိ;

ဝိနယံ သော ပဇာနာတိ, သာဓု တေန သမာဂမော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၃.၉၄-၉၆);

“Người có trí tuệ dẫn đến điều đúng đắn, không dấn thân vào việc sai đường. Được dẫn dắt đúng đắn thì trở nên tốt hơn, được nói đúng đắn thì không nổi giận. Vị ấy hiểu rõ kỷ luật, giao du với vị ấy là điều tốt lành.”

ဧဝံ ဘဂဝါ သဗ္ဗာကာရေန ပဏ္ဍိတသေဝနံ ပသံသန္တော ‘‘ပဏ္ဍိတာနံ သေဝနာ မင်္ဂလ’’န္တိ ဝတွာ ဣဒါနိ တာယ ဗာလာနံ အသေဝနာယ ပဏ္ဍိတာနံ သေဝနာယ စ အနုပုဗ္ဗေန ပူဇနေယျဘာဝံ ဥပဂတာနံ ပူဇံ ပသံသန္တော ‘‘ပူဇာ စ ပူဇနေယျာနံ မင်္ဂလ’’န္တိ အာဟ. တတ္ထ ပူဇနေယျာ နာမ သဗ္ဗဒေါသဝိရဟိတတ္တာ သဗ္ဗဂုဏသမန္နာဂတတ္တာ စ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော, တတော ပစ္ဆာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ, အရိယသာဝကာ စ. တေသဉှိ ပူဇာ အပ္ပကာပိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဟောတိ, သုမနမာလာကာရမလ္လိကာဒယော စေတ္ထ နိဒဿနံ.

Như vậy, đức Thế Tôn sau khi tán thán việc giao du với người trí bằng mọi cách và nói rằng “giao du với người trí là một điềm lành”, bây giờ, nhờ vào việc không giao du với kẻ ngu và giao du với người trí ấy, Ngài tán thán sự cúng dường đến những bậc đã tuần tự trở nên đáng cúng dường, và nói rằng “và cúng dường những bậc đáng cúng dường là một điềm lành”. Ở đây, “những bậc đáng cúng dường” là các đức Phật, các đấng Thế Tôn, vì các ngài đã thoát khỏi mọi lỗi lầm và có đầy đủ mọi phẩm hạnh; sau đó là các vị Bích-chi Phật và các vị thánh thinh văn. Sự cúng dường đến các ngài, dù chỉ là nhỏ nhoi, cũng mang lại lợi ích và hạnh phúc trong một thời gian dài. Ở đây, người bán hoa Sumana, hoàng hậu Mallikā, và những vị khác là những ví dụ.

တတ္ထေကံ နိဒဿနမတ္တံ ဘဏာမ – ဘဂဝါ ဟိ ဧကဒိဝသံ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အထ ခေါ သုမနမာလာကာရော ရညော မာဂဓဿ သေနိယဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ ပုပ္ဖာနိ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တော အဒ္ဒသ ဘဂဝန္တံ နဂရဒွါရမနုပ္ပတ္တံ ပါသာဒိကံ ပသာဒနီယံ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာသီတာနုဗျဉ္ဇနပ္ပဋိမဏ္ဍိတံ ဗုဒ္ဓသိရိယာ ဇလန္တံ, ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘ရာဇာ ပုပ္ဖာနိ ဂဟေတွာ သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ ဒဒေယျ[Pg.109], တဉ္စ ဣဓလောကမတ္တမေဝ သုခံ ဘဝေယျ, ဘဂဝတော ပန ပူဇာ အပ္ပမေယျအသင်္ချေယျဖလာ ဒီဃရတ္တံ ဟိတသုခါဝဟာ ဟောတိ, ဟန္ဒာဟံ ဣမေဟိ ပုပ္ဖေဟိ ဘဂဝန္တံ ပူဇေမီ’’တိ ပသန္နစိတ္တော ဧကံ ပုပ္ဖမုဋ္ဌိံ ဂဟေတွာ ဘဂဝတော ပဋိမုခံ ခိပိ, ပုပ္ဖာနိ အာကာသေန ဂန္တွာ ဘဂဝတော ဥပရိ မာလာဝိတာနံ ဟုတွာ အဋ္ဌံသု. မာလာကာရော တမာနုဘာဝံ ဒိသွာ ပသန္နတရစိတ္တော ပုန ဧကံ ပုပ္ဖမုဋ္ဌိံ ခိပိ, တာနိပိ ဂန္တွာ မာလာကဉ္စုကော ဟုတွာ အဋ္ဌံသု. ဧဝံ အဋ္ဌ ပုပ္ဖမုဋ္ဌိယော ခိပိ, တာနိ ဂန္တွာ ပုပ္ဖကူဋာဂါရံ ဟုတွာ အဋ္ဌံသု.

Ở đây, chúng tôi xin kể một ví dụ. Quả thật, vào một ngày nọ, vào buổi sáng, Đức Thế Tôn sau khi đắp y, mang y bát, đã đi vào thành Rājagaha để khất thực. Bấy giờ, người làm vòng hoa tên Sumana, trong khi mang hoa đến cho vua Bimbisāra, thuộc dòng Seniya, vua xứ Māgadha, đã thấy Đức Thế Tôn vừa đến cổng thành, trông thật khả ái, đáng kính, được trang nghiêm với ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân và tám mươi vẻ đẹp phụ, tỏa sáng với uy đức của một vị Phật. Sau khi thấy Ngài, anh ta khởi lên ý nghĩ này: "Nhà vua sau khi nhận hoa này, có thể sẽ cho ta một trăm hay một ngàn (đồng tiền), và (phần thưởng) đó chỉ mang lại hạnh phúc trong đời này mà thôi. Nhưng việc cúng dường lên Đức Thế Tôn thì có quả báo vô lượng, không thể đếm xuể, mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài. Thôi, ta sẽ dùng những bông hoa này để cúng dường Đức Thế Tôn." Với tâm hoan hỷ, anh ta lấy một nắm hoa và tung về phía trước mặt Đức Thế Tôn. Những bông hoa bay lên không trung, kết thành một tán hoa ở trên đầu Đức Thế Tôn rồi dừng lại. Người làm vòng hoa thấy được thần lực ấy, tâm càng thêm hoan hỷ, lại tung thêm một nắm hoa nữa. Những bông hoa ấy cũng bay lên, kết thành một chiếc áo choàng bằng vòng hoa rồi dừng lại. Cứ như thế, anh ta đã tung cả tám nắm hoa, và chúng bay lên kết thành một tòa lầu hoa có chóp nhọn rồi dừng lại.

ဘဂဝါ အန္တောကူဋာဂါရေ အဟောသိ, မဟာဇနကာယော သန္နိပတိ. ဘဂဝါ မာလာကာရံ ပဿန္တော သိတံ ပါတွာကာသိ. အာနန္ဒတ္ထေရော ‘‘န ဗုဒ္ဓါ အဟေတူ အပစ္စယာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ သိတကာရဏံ ပုစ္ဆိ. ဘဂဝါ အာဟ ‘‘ဧသော, အာနန္ဒ, မာလာကာရော ဣမိဿာ ပူဇာယ အာနုဘာဝေန သတသဟဿကပ္ပေ ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ သံသရိတွာ ပရိယောသာနေ သုမနိဿရော နာမ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီ’’တိ. ဝစနပရိယောသာနေ ဓမ္မဒေသနတ္ထံ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

Đức Thế Tôn ở bên trong tòa lầu hoa, một đám đông dân chúng tụ tập lại. Đức Thế Tôn nhìn người làm vòng hoa và mỉm cười. Trưởng lão Ānanda, nghĩ rằng: "Chư Phật không mỉm cười mà không có nguyên nhân, không có duyên cớ," nên đã hỏi về lý do của nụ cười. Đức Thế Tôn nói: "Này Ānanda, người làm vòng hoa này, nhờ oai lực của sự cúng dường này, sau khi luân hồi trong cõi trời và cõi người suốt một trăm ngàn kiếp, vào cuối cùng sẽ trở thành một vị Phật Độc Giác tên là Sumanissara." Vào cuối lời nói, để thuyết pháp, Ngài đã nói lên kệ này:

‘‘တဉ္စ ကမ္မံ ကတံ သာဓု, ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတိ;

ယဿ ပတီတော သုမနော, ဝိပါကံ ပဋိသေဝတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၆၈);

“Làm nghiệp ấy thật là tốt, nghiệp mà sau khi làm không hối hận; nghiệp mà người làm hoan hỷ, vui mừng thọ hưởng quả báo.”

ဂါထာဝသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. ဧဝံ အပ္ပကာပိ တေသံ ပူဇာ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ စ အာမိသပူဇာဝ, ကော ပန ဝါဒေါ ပဋိပတ္တိပူဇာယ? ယတော ယေ ကုလပုတ္တာ သရဏဂမနသိက္ခာပဒပ္ပဋိဂ္ဂဟဏေန ဥပေါသထင်္ဂသမာဒါနေန စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလာဒီဟိ စ အတ္တနော ဂုဏေဟိ ဘဂဝန္တံ ပူဇေန္တိ, ကော တေသံ ပူဇာဖလံ ဝဏ္ဏယိဿတိ? တေ ဟိ တထာဂတံ ပရမာယ ပူဇာယ ပူဇေန္တီတိ ဝုတ္တာ. ယထာဟ –

Vào cuối bài kệ, tám mươi bốn ngàn chúng sinh đã chứng ngộ Chánh pháp. Cần phải hiểu rằng, như vậy, dù sự cúng dường của họ chỉ là nhỏ nhoi, cũng mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài. Và đó chỉ là sự cúng dường bằng vật phẩm, huống chi là sự cúng dường bằng sự thực hành? Bởi vì những thiện nam tử nào cúng dường Đức Thế Tôn bằng chính những phẩm hạnh của mình, qua việc thọ trì tam quy và học giới, qua việc giữ gìn các chi phần của ngày trai giới, và qua Tứ Thanh Tịnh Giới, v.v., ai có thể mô tả hết quả báo của sự cúng dường của họ? Quả thật, họ được gọi là những người cúng dường Như Lai bằng sự cúng dường tối thượng. Như đã được nói:

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဝါ ဘိက္ခုနီ ဝါ ဥပါသကော ဝါ ဥပါသိကာ ဝါ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဝိဟရတိ သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တထာဂတံ သက္ကရောတိ ဂရုံ ကရောတိ မာနေတိ ပူဇေတိ အပစိယတိ ပရမာယ ပူဇာယာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၉၉).

“Này Ānanda, bất kỳ Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ hay nữ cư sĩ nào sống thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp, người ấy tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, và sùng kính Như Lai bằng sự cúng dường tối thượng.”

ဧတေနာနုသာရေန ပစ္စေကဗုဒ္ဓအရိယသာဝကာနမ္ပိ ပူဇာယ ဟိတသုခါဝဟတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

Theo cách tương tự này, cũng cần được hiểu rằng sự cúng dường đến các vị Phật Độc Giác và các vị Thánh đệ tử cũng mang lại lợi ích và hạnh phúc.

အပိစ [Pg.110] ဂဟဋ္ဌာနံ ကနိဋ္ဌဿ ဇေဋ္ဌော ဘာတာပိ ဘဂိနီပိ ပူဇနေယျာ, ပုတ္တဿ မာတာပိတရော, ကုလဝဓူနံ သာမိကသဿုသသုရာတိ ဧဝမေတ္ထ ပူဇနေယျာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧတေသမ္ပိ ဟိ ပူဇာ ကုသလဓမ္မသင်္ခါတတ္တာ အာယုအာဒိဝုဍ္ဎိဟေတုတ္တာ စ မင်္ဂလမေဝ. ဝုတ္တဉှေတံ –

Hơn nữa, đối với hàng tại gia, đối với người em, anh trai và chị gái là những người đáng cúng dường; đối với người con, cha mẹ (là những người đáng cúng dường); đối với các nàng dâu trong gia đình, chồng và cha mẹ chồng (là những người đáng cúng dường). Như vậy, ở đây cần phải hiểu về những người đáng cúng dường. Quả thật, sự cúng dường đến những người này, vì được xem là thiện pháp và là nguyên nhân cho sự tăng trưởng tuổi thọ, v.v., chính là điềm lành. Điều này đã được nói:

‘‘တေ မတ္တေယျာ ဘဝိဿန္တိ ပေတ္တေယျာ သာမညာ ဗြဟ္မညာ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော, ဣဒံ ကုသလံ ဓမ္မံ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ, တေ တေသံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာဒါနဟေတု အာယုနာပိ ဝဍ္ဎိဿန္တိ, ဝဏ္ဏေနပိ ဝဍ္ဎိဿန္တီ’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၃.၁၀၅).

“Họ sẽ hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, tôn trọng Sa-môn, tôn trọng Bà-la-môn, kính trọng những người lớn tuổi trong gia đình. Họ sẽ thọ trì và thực hành thiện pháp này. Họ, do nhân duyên thọ trì các thiện pháp ấy, sẽ được tăng trưởng về tuổi thọ, và cũng sẽ được tăng trưởng về sắc đẹp, v.v.”

ဣဒါနိ ယသ္မာ ‘‘ယံ ယတ္ထ မင်္ဂလံ. ဝဝတ္ထပေတွာ တံ တဿ, မင်္ဂလတ္တံ ဝိဘာဝယေ’’တိ ဣတိ မာတိကာ နိက္ခိတ္တာ, တသ္မာ ဣဒံ ဝုစ္စတိ – ဧဝမေတိဿာ ဂါထာယ ဗာလာနံ အသေဝနာ, ပဏ္ဍိတာနံ သေဝနာ, ပူဇနေယျာနဉ္စ ပူဇာတိ တီဏိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. တတ္ထ ဗာလာနံ အသေဝနာ ဗာလသေဝနပစ္စယဘယာဒိပရိတ္တာဏေန ဥဘယလောကတ္ထဟေတုတ္တာ, ပဏ္ဍိတာနံ သေဝနာ ပူဇနေယျာနံ ပူဇာ စ တာသံ ဖလဝိဘူတိဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ နိဗ္ဗာနသုဂတိဟေတုတ္တာ မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣတော ပရံ တု မာတိကံ အဒဿေတွာ ဧဝ ယံ ယတ္ထ မင်္ဂလံ, တံ ဝဝတ္ထပေတွာ တဿ မင်္ဂလတ္တံ ဝိဘာဝယိဿာမာတိ.

Bây giờ, vì đề mục đã được đặt ra rằng: "Điềm lành nào ở đâu, hãy xác định nó, rồi làm sáng tỏ tính chất điềm lành của nó," do đó, điều này được nói: Như vậy, trong bài kệ này, ba điềm lành đã được nói đến: không giao du với kẻ ngu, giao du với người trí, và cúng dường những người đáng cúng dường. Trong đó, việc không giao du với kẻ ngu là điềm lành vì nó bảo vệ khỏi những nguy hiểm v.v. do giao du với kẻ ngu, và là nguyên nhân cho lợi ích ở cả hai đời. Việc giao du với người trí và cúng dường những người đáng cúng dường cần được hiểu là điềm lành, theo cách đã được nói trong phần mô tả về sự huy hoàng của quả báo của chúng, vì chúng là nguyên nhân dẫn đến Niết-bàn và các cõi lành. Từ đây trở đi, không trình bày đề mục nữa, chúng tôi sẽ xác định điềm lành nào ở đâu, rồi làm sáng tỏ tính chất điềm lành của nó.

နိဋ္ဌိတာ အသေဝနာ စ ဗာလာနန္တိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ.

Dứt phần giải nghĩa của bài kệ "Asevanā ca bālānaṃ".

ပတိရူပဒေသဝါသောစာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải nghĩa bài kệ "Patirūpadesavāso ca"

၄. ဧဝံ ဘဂဝါ ‘‘ဗြူဟိ မင်္ဂလမုတ္တမ’’န္တိ ဧကံ အဇ္ဈေသိတောပိ အပ္ပံ ယာစိတော ဗဟုဒါယကော ဥဠာရပုရိသော ဝိယ ဧကာယ ဂါထာယ တီဏိ မင်္ဂလာနိ ဝတွာ တတော ဥတ္တရိပိ ဒေဝတာနံ သောတုကာမတာယ မင်္ဂလာနမတ္ထိတာယ ယေသံ ယေသံ ယံ ယံ အနုကုလံ, တေ တေ သတ္တေ တတ္ထ တတ္ထ မင်္ဂလေ နိယောဇေတုကာမတာယ စ ‘‘ပတိရူပဒေသဝါသော စာ’’တိအာဒီဟိ ဂါထာဟိ ပုနပိ အနေကာနိ မင်္ဂလာနိ ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ. တတ္ထ ပဌမဂါထာယ တာဝ ပတိရူပေါတိ အနုစ္ဆဝိကော. ဒေသောတိ ဂါမောပိ နိဂမောပိ နဂရမ္ပိ ဇနပဒေါပိ ယော ကောစိ သတ္တာနံ နိဝါသော ဩကာသော. ဝါသောတိ တတ္ထ [Pg.111] နိဝါသော. ပုဗ္ဗေတိ ပုရာ အတီတာသု ဇာတီသု. ကတပုညတာတိ ဥပစိတကုသလတာ. အတ္တာတိ စိတ္တံ ဝုစ္စတိ သကလော ဝါ အတ္တဘာဝေါ, သမ္မာပဏိဓီတိ တဿ အတ္တနော သမ္မာ ပဏိဓာနံ နိယုဉ္ဇနံ, ဌပနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ. အယမေတ္ထ ပဒဝဏ္ဏနာ.

4. Như vậy, Đức Thế Tôn, dù chỉ được thỉnh cầu một điều "Xin hãy nói về điềm lành tối thượng", giống như một bậc đại nhân được yêu cầu ít mà cho nhiều, sau khi nói về ba điềm lành trong một bài kệ, Ngài đã bắt đầu nói thêm nhiều điềm lành khác bằng các bài kệ như "Patirūpadesavāso ca", v.v., vì chư thiên muốn nghe thêm, vì vẫn còn các điềm lành khác, và vì Ngài muốn hướng dẫn các chúng sinh, tùy theo điều gì phù hợp với mỗi người, vào từng điềm lành tương ứng. Trong đó, trước hết, trong bài kệ đầu tiên, "patirūpa" nghĩa là thích hợp. "Deso" là nơi ở của chúng sinh, có thể là làng, thị trấn, thành phố, hay một vùng, bất kỳ nơi nào. "Vāso" là sự cư ngụ ở nơi đó. "Pubbe" là trước đây, trong các kiếp quá khứ. "Katapuññatā" là đã tích lũy các thiện nghiệp. "Attā" được gọi là tâm, hoặc là toàn bộ thân thể. "Sammāpaṇidhi" có nghĩa là sự hướng tâm đúng đắn, sự chuyên chú, sự thiết lập của bản thân người đó. Phần còn lại cũng theo cách đã nói. Đây là phần giải nghĩa các từ ở đây.

အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ပတိရူပဒေသဝါသော နာမ ယတ္ထ စတဿော ပရိသာ ဝိစရန္တိ, ဒါနာဒီနိ ပုညကိရိယဝတ္ထူနိ ဝတ္တန္တိ, နဝင်္ဂံ သတ္ထု သာသနံ ဒိဗ္ဗတိ, တတ္ထ နိဝါသော သတ္တာနံ ပုညကိရိယာယ ပစ္စယတ္တာ မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. သီဟဠဒီပပဝိဋ္ဌကေဝဋ္ဋာဒယော စေတ္ထ နိဒဿနံ.

Lại nữa, phần giải thích ý nghĩa nên được hiểu như vầy: Trú ở trú xứ thích hợp là nơi mà bốn chúng đi lại, các phước sự vật như bố thí v.v... được diễn ra, giáo pháp chín chi phần của Bậc Đạo Sư được tỏa sáng. Việc trú ở nơi ấy, vì là duyên cho chúng sanh làm các phước sự, nên được gọi là điềm lành. Ở đây, những người chài lưới v.v... đã đi vào đảo Sīhaḷa là ví dụ.

အပရော နယော – ပတိရူပဒေသဝါသော နာမ ဘဂဝတော ဗောဓိမဏ္ဍပ္ပဒေသော ဓမ္မစက္ကဝတ္တိတပ္ပဒေသော ဒွါဒသယောဇနာယ ပရိသာယ မဇ္ဈေ သဗ္ဗတိတ္ထိယမတံ ဘိန္ဒိတွာ ယမကပါဋိဟာရိယဒဿိတကဏ္ဍမ္ဗ ရုက္ခမူလပ္ပဒေသော ဒေဝေါရောဟဏပ္ပဒေသော, ယော ဝါ ပနညောပိ သာဝတ္ထိရာဇဂဟာဒိ ဗုဒ္ဓါဓိဝါသပ္ပဒေသော, တတ္ထ နိဝါသော သတ္တာနံ ဆအနုတ္တရိယပ္ပဋိလာဘပစ္စယတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ.

Một phương pháp khác: Trú ở trú xứ thích hợp là nơi Bồ-đề đạo tràng của Đức Thế Tôn, nơi chuyển Pháp luân, nơi gốc cây xoài Kaṇḍamba mà Ngài đã phá tan tà kiến của tất cả ngoại đạo ở giữa hội chúng mười hai do-tuần và đã thể hiện song thông thần biến, nơi Ngài từ cõi trời giáng hạ, hay bất cứ nơi nào khác là trú xứ của chư Phật v.v... như Sāvatthi, Rājagaha. Việc trú ở nơi ấy, vì là duyên cho chúng sanh chứng đắc sáu pháp vô thượng, nên được gọi là điềm lành.

အပရော နယော (မဟာဝ. ၂၅၉) – ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဂဇင်္ဂလံ နာမ နိဂမော, တဿ ပရေန မဟာသာလာ, တတော ပရံ ပစ္စန္တိမာ ဇနပဒါ, ဩရတော မဇ္ဈေ. ဒက္ခိဏပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ သလ္လဝတီ နာမ နဒီ, တတော ပရံ ပစ္စန္တိမာ ဇနပဒါ, ဩရတော မဇ္ဈေ. ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ သေတကဏ္ဏိကံ နာမ နိဂမော, တတော ပရံ ပစ္စန္တိမာ ဇနပဒါ, ဩရတော မဇ္ဈေ. ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ ထူဏံ နာမ ဗြာဟ္မဏဂါမော, တတော ပရံ ပစ္စန္တိမာ ဇနပဒါ, ဩရတော မဇ္ဈေ. ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ဥသီရဒ္ဓဇော နာမ ပဗ္ဗတော, တတော ပရံ ပစ္စန္တိမာ ဇနပဒါ, ဩရတော မဇ္ဈေ. အယံ မဇ္ဈိမဒေသော အာယာမေန တီဏိ ယောဇနသတာနိ, ဝိတ္ထာရေန အဍ္ဎတေယျာနိ, ပရိက္ခေပေန နဝ ယောဇနသတာနိ ဟောန္တိ. ဧသော ပတိရူပဒေသော နာမ.

Một phương pháp khác: Về phía đông, có một thị trấn tên là Gajaṅgala, bên ngoài đó là rừng cây Sāla lớn, xa hơn nữa là các xứ biên địa, bên trong là Trung Ấn. Về phía đông nam, có một con sông tên là Sallavatī, xa hơn nữa là các xứ biên địa, bên trong là Trung Ấn. Về phía nam, có một thị trấn tên là Setakaṇṇika, xa hơn nữa là các xứ biên địa, bên trong là Trung Ấn. Về phía tây, có một làng Bà-la-môn tên là Thūṇa, xa hơn nữa là các xứ biên địa, bên trong là Trung Ấn. Về phía bắc, có một ngọn núi tên là Usīraddhaja, xa hơn nữa là các xứ biên địa, bên trong là Trung Ấn. Trung Ấn này có chiều dài ba trăm do-tuần, chiều rộng hai trăm năm mươi do-tuần, và chu vi chín trăm do-tuần. Đây được gọi là trú xứ thích hợp.

ဧတ္ထ စတုန္နံ မဟာဒီပါနံ ဒွိသဟဿာနံ ပရိတ္တဒီပါနဉ္စ ဣဿရိယာဓိပစ္စကာရကာ စက္ကဝတ္တီ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဧကံ အသင်္ချေယျံ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ ပါရမိယော ပူရေတွာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာဒယော မဟာသာဝကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဒွေ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ ပါရမိယော ပူရေတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ, စတ္တာရိ အဋ္ဌ သောဠသ ဝါ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ ပါရမိယော ပူရေတွာ [Pg.112] သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တတ္ထ သတ္တာ စက္ကဝတ္တိရညော ဩဝါဒံ ဂဟေတွာ ပဉ္စသု သီလေသု ပတိဋ္ဌာယ သဂ္ဂပရာယဏာ ဟောန္တိ. တထာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ဩဝါဒေ ပတိဋ္ဌာယ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ ပန ဗုဒ္ဓသာဝကာနံ ဩဝါဒေ ပတိဋ္ဌာယ သဂ္ဂပရာယဏာ နိဗ္ဗာနပရာယဏာ စ ဟောန္တိ. တသ္မာ တတ္ထ ဝါသော ဣမာသံ သမ္ပတ္တီနံ ပစ္စယတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ.

Tại đây, các vị Chuyển luân vương, những người cai trị và làm chủ bốn đại châu và hai ngàn tiểu châu, xuất hiện; các vị đại thinh văn như Sāriputta và Moggallāna, sau khi đã hoàn thiện các ba-la-mật trong một a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp, xuất hiện; các vị Phật Độc Giác, sau khi đã hoàn thiện các ba-la-mật trong hai a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp, xuất hiện; các vị Phật Chánh Đẳng Giác, sau khi đã hoàn thiện các ba-la-mật trong bốn, tám, hoặc mười sáu a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp, xuất hiện. Tại đó, chúng sanh sau khi tiếp nhận lời giáo huấn của Chuyển luân vương, an trú trong năm giới, có cõi trời là đích đến. Tương tự, sau khi an trú trong lời giáo huấn của các vị Phật Độc Giác, và sau khi an trú trong lời giáo huấn của các vị Phật Chánh Đẳng Giác và các vị thinh văn của Phật, họ có cõi trời là đích đến và có Niết-bàn là đích đến. Do đó, việc trú ở nơi ấy, vì là duyên cho những thành tựu này, được gọi là điềm lành.

ပုဗ္ဗေ ကတပုညတာ နာမ အတီတဇာတိယံ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓခီဏာသဝေ အာရဗ္ဘ ဥပစိတကုသလတာ, သာပိ မင်္ဂလံ. ကသ္မာ? ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓသမ္မုခတော ဒဿေတွာ ဗုဒ္ဓါနံ ဗုဒ္ဓသာဝကာနံ ဝါ သမ္မုခါ သုတာယ စတုပ္ပဒိကာယပိ ဂါထာယ ပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပါပေတီတိ ကတွာ. ယော စ မနုဿော ပုဗ္ဗေ ကတာဓိကာရော ဥဿန္နကုသလမူလော ဟောတိ, သော တေနေဝ ကုသလမူလေန ဝိပဿနံ ဥပ္ပာဒေတွာ အာသဝက္ခယံ ပါပုဏာတိ ယထာ ရာဇာ မဟာကပ္ပိနော အဂ္ဂမဟေသီ စ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ မင်္ဂလ’’န္တိ.

“Đã tạo phước từ trước” là trạng thái thiện lành đã được tích lũy trong tiền kiếp đối với chư Phật, chư Phật Độc Giác, và các bậc lậu tận; điều đó cũng là điềm lành. Tại sao? Bởi vì, sau khi được thấy chư Phật, chư Phật Độc Giác tận mặt, người ấy có thể đạt đến A-la-hán quả vào cuối bài kệ dù chỉ bốn câu được nghe trực tiếp từ chư Phật hoặc các vị thinh văn của Phật. Và người nào đã tạo các điều kiện tiên quyết từ trước, có các thiện căn dồi dào, người ấy nhờ chính thiện căn đó mà phát sinh tuệ quán và đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, như vua Mahākappina và vị chánh hậu. Do đó, đã được nói rằng: “Đã tạo phước từ trước là điềm lành”.

အတ္တသမ္မာပဏိဓိ နာမ ဣဓေကစ္စော အတ္တာနံ ဒုဿီလံ သီလေ ပတိဋ္ဌာပေတိ, အဿဒ္ဓံ သဒ္ဓါသမ္ပဒါယ ပတိဋ္ဌာပေတိ, မစ္ဆရိံ စာဂသမ္ပဒါယ ပတိဋ္ဌာပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အတ္တသမ္မာပဏိဓီ’’တိ, ဧသော စ မင်္ဂလံ. ကသ္မာ? ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကဝေရပ္ပဟာနဝိဝိဓာနိသံသာဓိဂမဟေတုတောတိ.

“Hướng mình đúng đắn” là, ở đây, có người tự mình vốn ác giới, lại an trú trong giới; vốn không có đức tin, lại an trú trong tín thành; vốn keo kiệt, lại an trú trong xả thành. Điều này được gọi là “hướng mình đúng đắn”, và điều này là điềm lành. Tại sao? Vì là nhân để từ bỏ oán thù trong hiện tại và tương lai, và để chứng đắc nhiều lợi ích khác nhau.

ဧဝံ ဣမိဿာပိ ဂါထာယ ပတိရူပဒေသဝါသော စ, ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ, အတ္တသမ္မာပဏိဓီ စာတိ တီဏိယေဝ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ.

Như vậy, trong bài kệ này, chỉ có ba điềm lành được nói đến, đó là: trú ở trú xứ thích hợp, đã tạo phước từ trước, và hướng mình đúng đắn. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm sáng tỏ ở những nơi tương ứng.

နိဋ္ဌိတာ ပတိရူပဒေသဝါသော စာတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ.

Dứt phần giải thích ý nghĩa của bài kệ “patirūpadesavāso ca”.

ဗာဟုသစ္စဉ္စာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích bài kệ “Bāhusaccañca”

၅. ဣဒါနိ ဗာဟုသစ္စဉ္စာတိ ဧတ္ထ ဗာဟုသစ္စန္တိ ဗဟုဿုတဘာဝေါ. သိပ္ပန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ဟတ္ထကောသလ္လံ. ဝိနယောတိ ကာယဝါစာစိတ္တဝိနယနံ. သုသိက္ခိတောတိ သုဋ္ဌု သိက္ခိတော. သုဘာသိတာတိ သုဋ္ဌု ဘာသိတာ. ယာတိ အနိယတနိဒ္ဒေသော. ဝါစာတိ ဂိရာ ဗျပ္ပထော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ. အယမေတ္ထ ပဒဝဏ္ဏနာ.

5. Bây giờ, trong câu “bāhusaccañca”, `bāhusaccaṃ` là trạng thái đa văn. `Sippaṃ` là bất kỳ sự khéo léo nào của tay. `Vinayo` là sự rèn luyện thân, khẩu, ý. `Susikkhito` là được học tập tốt đẹp. `Subhāsitā` là được nói một cách tốt đẹp. `Yā` là một chỉ định bất định. `Vācā` là lời nói, sự diễn đạt. Phần còn lại theo phương pháp đã nói. Đây là phần giải thích từ ngữ.

အတ္ထဝဏ္ဏနာ [Pg.113] ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဗာဟုသစ္စံ နာမ ယံ တံ ‘‘သုတဓရော ဟောတိ သုတသန္နိစယော’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၃၉; အ. နိ. ၄.၂၂) စ ‘‘ဣဓေကစ္စဿ ဗဟုကံ သုတံ ဟောတိ, သုတ္တံ ဂေယျံ ဝေယျာကရဏ’’န္တိ စ (အ. နိ. ၄.၆) ဧဝမာဒိနာ နယေန သတ္ထုသာသနဓရတ္တံ ဝဏ္ဏိတံ, တံ အကုသလပ္ပဟာနကုသလာဓိဂမဟေတုတော အနုပုဗ္ဗေန ပရမတ္ထသစ္စသစ္ဆိကိရိယာဟေတုတော စ မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

Lại nữa, phần giải thích ý nghĩa nên được hiểu như vầy: “Đa văn” là trạng thái thọ trì giáo pháp của Bậc Đạo Sư đã được mô tả theo phương pháp bắt đầu bằng câu “là người thọ trì những gì đã nghe, tích lũy những gì đã nghe” và “ở đây, có người đã nghe nhiều, (như) Kinh, Ứng tụng, Ký thuyết” v.v... Điều đó được gọi là điềm lành vì là nhân để đoạn trừ bất thiện và chứng đắc thiện, và vì là nhân để tuần tự chứng ngộ chân lý tối hậu. Điều này đã được Đức Thế Tôn nói:

‘‘သုတဝါ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော အကုသလံ ပဇဟတိ, ကုသလံ ဘာဝေတိ, သာဝဇ္ဇံ ပဇဟတိ, အနဝဇ္ဇံ ဘာဝေတိ, သုဒ္ဓမတ္တာနံ ပရိဟရတီ’’တိ (အ. နိ. ၇.၆၇).

“Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử có đa văn quả thực từ bỏ điều bất thiện, tu tập điều thiện; từ bỏ điều có tội, tu tập điều không có tội; giữ gìn tự thân trong sạch.”

အပရမ္ပိ ဝုတ္တံ –

Lại nữa, đã được nói rằng:

‘‘ဓတာနံ ဓမ္မာနံ အတ္ထမုပပရိက္ခတိ, အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတော ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ, ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ သတိ ဆန္ဒော ဇာယတိ, ဆန္ဒဇာတော ဥဿဟတိ, ဥဿဟန္တော တုလယတိ, တုလယန္တော ပဒဟတိ ပဒဟန္တော ကာယေန စေဝ ပရမတ္ထသစ္စံ သစ္ဆိကရောတိ, ပညာယ စ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတီ’’တိ (မ. နိ. ၂.၄၃၂).

‘Vị ấy thẩm sát ý nghĩa của các pháp, các giới. Đối với người thẩm sát ý nghĩa, các pháp trở nên sáng tỏ. Khi các pháp trở nên sáng tỏ, dục khởi sanh. Khi dục đã sanh, vị ấy nỗ lực. Khi nỗ lực, vị ấy cân nhắc. Khi cân nhắc, vị ấy tinh tấn. Khi tinh tấn, vị ấy chứng ngộ chân lý tối hậu bằng thân, và thấy rõ bằng trí tuệ’ (ma. ni. 2.432).

အပိစ အဂါရိကဗာဟုသစ္စမ္ပိ ယံ အနဝဇ္ဇံ, တံ ဥဘယလောကဟိတသုခါဝဟနတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

Lại nữa, sự đa văn của người tại gia nào mà không có tội lỗi, (sự đa văn) ấy nên được biết là điềm lành vì mang lại lợi ích và hạnh phúc cho cả hai đời.

သိပ္ပံ နာမ အဂါရိကသိပ္ပဉ္စ အနဂါရိကသိပ္ပဉ္စ. တတ္ထ အဂါရိကသိပ္ပံ နာမ ယံ ပရူပရောဓဝိရဟိတံ အကုသလဝိဝဇ္ဇိတံ မဏိကာရသုဝဏ္ဏကာရကမ္မာဒိကံ, တံ ဣဓလောကတ္ထာဝဟနတော မင်္ဂလံ. အနဂါရိကသိပ္ပံ နာမ စီဝရဝိစာရဏသိဗ္ဗနာဒိသမဏပရိက္ခာရာဘိသင်္ခရဏံ, ယံ တံ ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယာနိ တာနိ သဗြဟ္မစာရီနံ ဥစ္စာဝစာနိ ကိံ ကရဏီယာနိ, တတ္ထ ဒက္ခော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၅; ၃၆၀; အ. နိ. ၁၀.၁၇) နယေန တတ္ထ တတ္ထ သံဝဏ္ဏိတံ, ယံ ‘‘နာထကရော ဓမ္မော’’တိ စ ဝုတ္တံ, တံ အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ ဥဘယလောကဟိတသုခါဝဟနတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

Tay nghề (sippaṃ) có tay nghề của người tại gia và tay nghề của người xuất gia. Trong đó, tay nghề của người tại gia là những nghề không gây tổn hại cho người khác, tránh xa điều bất thiện, như nghề thợ ngọc, thợ vàng...; nghề đó là điềm lành vì mang lại lợi ích trong đời này. Tay nghề của người xuất gia là việc sửa soạn các vật dụng của sa-môn như cắt may y phục...; (tay nghề) ấy đã được tán thán ở nhiều nơi theo phương pháp bắt đầu bằng: ‘Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu khéo léo trong các công việc cần làm lớn nhỏ của các vị đồng phạm hạnh’ (dī. ni. 3.345; 360; a. ni. 10.17)..., và (tay nghề) ấy cũng được gọi là ‘pháp tạo ra nơi nương tựa’; (tay nghề) ấy nên được biết là điềm lành vì mang lại lợi ích và hạnh phúc cho cả hai đời, cho cả bản thân và cho người khác.

ဝိနယော နာမ အဂါရိကဝိနယော စ အနဂါရိကဝိနယော စ. တတ္ထ အဂါရိကဝိနယော နာမ ဒသအကုသလကမ္မပထဝိရမဏံ, သော တတ္ထ သုသိက္ခိတော အသံကိလေသာပဇ္ဇနေန အာစာရဂုဏဝဝတ္ထာနေန စ ဥဘယလောကဟိတသုခါဝဟနတော [Pg.114] မင်္ဂလံ. အနဂါရိကဝိနယော နာမ သတ္တာပတ္တိက္ခန္ဓအနာပဇ္ဇနံ, သောပိ ဝုတ္တနယေနေဝ သုသိက္ခိတော, စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလံ ဝါ အနဂါရိကဝိနယော, သော ယထာ တတ္ထ ပတိဋ္ဌာယ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ, ဧဝံ သိက္ခနေန သုသိက္ခိတော လောကိယလောကုတ္တရသုခါဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

Giới luật (vinayo) có giới luật của người tại gia và giới luật của người xuất gia. Trong đó, giới luật của người tại gia là sự từ bỏ mười con đường nghiệp bất thiện; người ấy, khi đã khéo học tập trong đó, không rơi vào ô nhiễm và xác lập được phẩm hạnh, là điềm lành vì mang lại lợi ích và hạnh phúc cho cả hai đời. Giới luật của người xuất gia là không phạm vào bảy nhóm tội; vị ấy cũng đã khéo học tập theo cách đã nói; hoặc giới luật của người xuất gia là Tứ Thanh Tịnh Giới; vị ấy, khi an trú trong giới luật đó và đạt đến quả A-la-hán, việc khéo học tập bằng cách thực hành như vậy nên được biết là điềm lành vì là nguyên nhân để đạt được hạnh phúc thế gian và siêu thế.

သုဘာသိတာ ဝါစာ နာမ မုသာဝါဒါဒိဒေါသဝိရဟိတာ. ယထာဟ ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဝါစာ သုဘာသိတာ ဟောတီ’’တိ (သု. နိ. သုဘာသိတသုတ္တံ). အသမ္ဖပ္ပလာပါ ဝါစာ ဧဝ ဝါ သုဘာသိတာ. ယထာဟ –

Lời nói thiện ngôn (subhāsitā vācā) là lời nói không có các lỗi như nói dối... Như Ngài đã dạy: ‘Này các Tỳ khưu, lời nói được trang bị bốn yếu tố là lời thiện ngôn’ (su. ni. subhāsitasuttaṃ). Hoặc lời nói không phải là lời nói phù phiếm chính là thiện ngôn. Như Ngài đã dạy:

‘‘သုဘာသိတံ ဥတ္တမမာဟု သန္တော,ဓမ္မံ ဘဏေ နာဓမ္မံ တံ ဒုတိယံ;

ပိယံ ဘဏေ နာပ္ပိယံ တံ တတိယံ,သစ္စံ ဘဏေ နာလိကံ တံ စတုတ္ထ’’န္တိ. (သု. နိ. ၄၅၂);

‘Bậc thiện nhân nói thiện ngôn là tối thượng; Nên nói lời đúng Pháp, không nói lời phi Pháp, đó là điều thứ hai; Nên nói lời khả ái, không nói lời không khả ái, đó là điều thứ ba; Nên nói lời chân thật, không nói lời dối trá, đó là điều thứ tư.’ (su. ni. 452);

အယမ္ပိ ဥဘယလောကဟိတသုခါဝဟနတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယသ္မာ စ အယံ ဝိနယပရိယာပန္နာ ဧဝ, တသ္မာ ဝိနယဂ္ဂဟဏေန ဧတံ အသင်္ဂဏှိတွာ ဝိနယော သင်္ဂဟေတဗ္ဗော. အထ ဝါ ကိံ ဣမိနာ ပရိဿမေန ပရေသံ ဓမ္မဒေသနာဒိဝါစာ ဣဓ သုဘာသိတာ ဝါစာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ ဟိ ယထာ ပတိရူပဒေသဝါသော, ဧဝံ သတ္တာနံ ဥဘယလောကဟိတသုခနိဗ္ဗာနာဓိဂမပစ္စယတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. အာဟ စ –

(Lời thiện ngôn) này cũng nên được biết là điềm lành vì mang lại lợi ích và hạnh phúc cho cả hai đời. Và vì (lời thiện ngôn) này đã được bao hàm trong giới luật, do đó, khi đã nắm giữ giới luật, không cần tính đến điều này nữa mà nên được bao gồm trong giới luật. Hoặc là, cần gì phải nhọc công như vậy, lời nói thuyết pháp cho người khác... ở đây nên được biết là lời thiện ngôn. Thật vậy, giống như việc sống ở nơi thích hợp, lời nói ấy cũng được gọi là điềm lành vì là duyên để chúng sanh đạt được lợi ích, hạnh phúc ở cả hai đời và Niết-bàn. Ngài cũng đã dạy:

‘‘ယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘာသတိ ဝါစံ, ခေမံ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ;

ဒုက္ခဿန္တကိရိယာယ, သာ ဝေ ဝါစာနမုတ္တမာ’’တိ. (သု. နိ. ၄၅၆);

‘Lời nào Đức Phật nói, để đạt đến Niết-bàn an ổn, để chấm dứt khổ đau, lời nói ấy thật là tối thượng trong các lời nói.’ (su. ni. 456);

ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ ဗာဟုသစ္စံ, သိပ္ပံ, ဝိနယော သုသိက္ခိတော, သုဘာသိတာ ဝါစာတိ စတ္တာရိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ.

Như vậy, trong kệ này, bốn điềm lành đã được nói đến: đa văn, tay nghề, giới luật khéo học, và lời thiện ngôn. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm sáng tỏ ở từng nơi.

နိဋ္ဌိတာ ဗာဟုသစ္စဉ္စာတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ.

Dứt phần giải thích ý nghĩa của kệ ‘Bāhusaccañca...’.

မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနန္တိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ bắt đầu bằng ‘Mātāpituupaṭṭhānaṃ’

၆. ဣဒါနိ [Pg.115] မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနန္တိ ဧတ္ထ မာတု စ ပိတု စာတိ မာတာပိတု. ဥပဋ္ဌာနန္တိ ဥပဋ္ဌဟနံ. ပုတ္တာနဉ္စ ဒါရာနဉ္စာတိ ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဏှနံ သင်္ဂဟော. န အာကုလာ အနာကုလာ. ကမ္မာနိ ဧဝ ကမ္မန္တာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ.

Bây giờ, trong câu ‘mātāpituupaṭṭhānaṃ’, ‘mātāpitu’ là ‘mātu ca pitu ca’ (của mẹ và của cha). ‘Upaṭṭhānaṃ’ là sự phụng dưỡng. ‘Puttadārassa saṅgaho’ là sự chăm sóc (saṅgaho) con cái và vợ (puttānañca dārānañca). ‘Anākulā’ là không rối rắm (na ākulā). ‘Kammantā’ chính là các công việc (kammāni). Phần còn lại theo cách đã nói. Đây là phần giải thích từ ngữ.

အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – မာတာ နာမ ဇနိကာ ဝုစ္စတိ, တထာ ပိတာ. ဥပဋ္ဌာနံ နာမ ပါဒဓောဝနသမ္ဗာဟနုစ္ဆာဒနနှာပနေဟိ စတုပစ္စယသမ္ပဒါနေန စ ဥပကာရကရဏံ. တတ္ထ ယသ္မာ မာတာပိတရော ဗဟူပကာရာ ပုတ္တာနံ အတ္ထကာမာ အနုကမ္ပကာ, ယေ ပုတ္တကေ ဗဟိ ကီဠိတွာ ပံသုမက္ခိတသရီရကေ အာဂတေ ဒိသွာ ပံသုံ ပုဉ္ဆိတွာ မတ္ထကံ ဥပသိင်္ဃာယန္တာ ပရိစုမ္ဗန္တာ စ သိနေဟံ ဥပ္ပာဒေန္တိ, ဝဿသတမ္ပိ မာတာပိတရော သီသေန ပရိဟရန္တာ ပုတ္တာ တေသံ ပတိကာရံ ကာတုံ အသမတ္ထာ. ယသ္မာ စ တေ အာပါဒကာ ပေါသကာ ဣမဿ လောကဿ ဒဿေတာရော, ဗြဟ္မသမ္မတာ ပုဗ္ဗာစရိယသမ္မတာ, တသ္မာ တေသံ ဥပဋ္ဌာနံ ဣဓ ပသံသံ, ပေစ္စ သဂ္ဂသုခဉ္စ အာဝဟတိ. တေန မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

6. Còn phần giải thích ý nghĩa nên được hiểu như sau: Mẹ (mātā) được gọi là người sinh thành, cha (pitā) cũng vậy. Phụng dưỡng (upaṭṭhānaṃ) là việc giúp đỡ bằng cách rửa chân, xoa bóp, thoa dầu, tắm rửa và cung cấp bốn vật dụng. Trong đó, vì cha mẹ là người có công ơn lớn đối với con cái, mong cầu lợi ích, có lòng thương xót; khi thấy những đứa con nhỏ đi chơi bên ngoài về, thân mình lấm lem bụi đất, họ lau sạch bụi, ngửi đầu và hôn hít, làm phát sinh tình thương; dù con cái có đội cha mẹ trên đầu đi khắp nơi suốt trăm năm cũng không thể trả hết công ơn của họ. Và vì họ là người sinh thành, nuôi dưỡng, chỉ cho thấy thế gian này, được xem như Phạm thiên, được xem như những người thầy đầu tiên, do đó, việc phụng dưỡng họ mang lại sự tán thán ở đời này và hạnh phúc ở cõi trời sau khi chết. Vì vậy, nó được gọi là điềm lành. Điều này đã được Đức Thế Tôn dạy:

‘‘ဗြဟ္မာတိ မာတာပိတရော, ပုဗ္ဗာစရိယာတိ ဝုစ္စရေ;

အာဟုနေယျာ စ ပုတ္တာနံ, ပဇာယ အနုကမ္ပကာ.

‘Cha mẹ được gọi là Phạm thiên, được gọi là những người thầy đầu tiên; Xứng đáng được con cái cúng dường, vì thương xót con cháu.

‘‘တသ္မာ ဟိ နေ နမဿေယျ, သက္ကရေယျ စ ပဏ္ဍိတော;

အန္နေန အထ ပါနေန, ဝတ္ထေန သယနေန စ;

ဥစ္ဆာဒနေန နှာပနေန, ပါဒါနံ ဓောဝနေန စ.

‘Do đó, người hiền trí nên đảnh lễ, tôn kính các ngài; Bằng cơm, bằng nước, bằng y phục và chỗ ở; Bằng việc thoa dầu, tắm rửa, và rửa chân.

‘‘တာယ နံ ပါရိစရိယာယ, မာတာပိတူသု ပဏ္ဍိတာ;

ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ, ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ. (ဣတိဝု. ၁၀၆;

ဇာ. ၂.၂၀.၁၈၁-၁၈၃);

‘Với sự phụng dưỡng cha mẹ như vậy, các bậc hiền trí tán thán người ấy ngay trong đời này, và sau khi chết, người ấy hoan hỷ ở cõi trời.’ (itivu. 106; jā. 2.20.181-183);

အပရော နယော – ဥပဋ္ဌာနံ နာမ ဘရဏကိစ္စကရဏကုလဝံသဋ္ဌပနာဒိပဉ္စဝိဓံ, တံ ပါပနိဝါရဏာဒိပဉ္စဝိဓဒိဋ္ဌဓမ္မိကဟိတသုခဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

Một phương pháp khác: Phụng dưỡng có năm loại, bắt đầu bằng việc nuôi dưỡng, làm công việc, duy trì dòng dõi...; (việc phụng dưỡng) ấy nên được biết là điềm lành vì là nguyên nhân của lợi ích và hạnh phúc ngay trong hiện tại, (bao gồm) năm loại, bắt đầu bằng việc ngăn cản (cha mẹ) làm điều ác... Điều này đã được Đức Thế Tôn dạy:

‘‘‘ပဉ္စဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ ပုတ္တေန ပုရတ္ထိမာ ဒိသာ မာတာပိတရော ပစ္စုပဋ္ဌာတဗ္ဗာ ဘတော နေ ဘရိဿာမိ, ကိစ္စံ နေသံ ကရိဿာမိ[Pg.116], ကုလဝံသံ ဌပေဿာမိ, ဒါယဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇိဿာမိ, အထ ဝါ ပန ပေတာနံ ကာလကတာနံ ဒက္ခိဏံ အနုပ္ပဒဿာမီ’တိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ပုတ္တေန ပုရတ္ထိမာ ဒိသာ မာတာပိတရော ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ပုတ္တံ အနုကမ္ပန္တိ, ပါပါ နိဝါရေန္တိ, ကလျာဏေ နိဝေသေန္တိ, သိပ္ပံ သိက္ခာပေန္တိ, ပတိရူပေန ဒါရေန သံယောဇေန္တိ, သမယေ ဒါယဇ္ဇံ နိယျာဒေန္တီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၆၇).

Này con trai của gia chủ, người con trai nên phụng dưỡng cha mẹ là phương đông theo năm cách: (nghĩ rằng) ‘Được cha mẹ nuôi dưỡng, con sẽ nuôi dưỡng lại cha mẹ. Con sẽ làm các công việc của cha mẹ. Con sẽ duy trì dòng dõi gia đình. Con sẽ thừa hưởng tài sản thừa kế. Hơn nữa, khi cha mẹ đã qua đời, con sẽ cúng dường hồi hướng cho các vị đã quá vãng.’ Này con trai của gia chủ, khi người con trai phụng dưỡng cha mẹ là phương đông theo năm cách này, cha mẹ sẽ thương yêu con trai theo năm cách: Ngăn ngừa con làm điều ác, khuyến khích con làm điều thiện, dạy cho con nghề nghiệp, cưới vợ xứng đáng cho con, và đúng thời trao tài sản thừa kế cho con.

အပိစ ယော မာတာပိတရော တီသု ဝတ္ထူသု ပသာဒုပ္ပာဒနေန, သီလသမာဒါပနေန, ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဝါ ဥပဋ္ဌဟတိ, အယံ မာတာပိတုဥပဋ္ဌာကာနံ အဂ္ဂေါ. တဿ တံ မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနံ မာတာပိတူဟိ ကတဿ ဥပကာရဿ ပစ္စုပကာရဘူတံ အနေကေသံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ သမ္ပရာယိကာနဉ္စ အတ္ထာနံ ပဒဋ္ဌာနတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ.

Lại nữa, người con nào phụng dưỡng cha mẹ bằng cách làm phát sinh niềm tin nơi ba ngôi báu, bằng cách cho thọ trì giới, hoặc bằng cách xuất gia, người con ấy là cao quý nhất trong những người phụng dưỡng cha mẹ. Sự phụng dưỡng cha mẹ ấy của người con đó, vì là sự đền đáp công ơn mà cha mẹ đã làm, và vì là nền tảng cho nhiều lợi ích trong hiện tại và tương lai, nên được gọi là điềm lành.

ပုတ္တဒါရဿာတိ ဧတ္ထ အတ္တတော ဇာတာ ပုတ္တာပိ ဓီတရောပိ ပုတ္တာဣစ္စေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆန္တိ. ဒါရာတိ ဝီသတိယာ ဘရိယာနံ ယာ ကာစိ ဘရိယာ. ပုတ္တာ စ ဒါရာ စ ပုတ္တဒါရံ, တဿ ပုတ္တဒါရဿ. သင်္ဂဟောတိ သမ္မာနနာဒီဟိ ဥပကာရကရဏံ. တံ သုသံဝိဟိတကမ္မန္တတာဒိဒိဋ္ဌဓမ္မိကဟိတသုခဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ပစ္ဆိမာ ဒိသာ ပုတ္တဒါရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ ဧတ္ထ ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ ပုတ္တဒါရံ ဘရိယာသဒ္ဒေန သင်္ဂဏှိတွာ ‘‘ပဉ္စဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ သာမိကေန ပစ္ဆိမာ ဒိသာ ဘရိယာ ပစ္စုပဋ္ဌာတဗ္ဗာ သမ္မာနနာယ, အနဝမာနနာယ, အနတိ စရိယာယ, ဣဿရိယဝေါဿဂ္ဂေန, အလင်္ကာရာနုပ္ပဒါနေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ သာမိကေန ပစ္ဆိမာ ဒိသာ ဘရိယာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ သာမိကံ အနုကမ္ပတိ, သုသံဝိဟိတကမ္မန္တာ စ ဟောတိ, သင်္ဂဟိတပရိဇနာ စ, အနတိစာရိနီ စ, သမ္ဘတဉ္စ အနုရက္ခတိ ဒက္ခာ စ ဟောတိ အနလသာ သဗ္ဗကိစ္စေသူ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၆၉).

Trong câu ‘puttadārassa’, cả con trai và con gái do mình sinh ra đều được tính là ‘puttā’ (con cái). ‘Dārā’ là bất kỳ người vợ nào trong hai mươi loại vợ. Con cái và vợ là ‘puttadāraṃ’, (đây là cách giải thích) cho từ ‘puttadārassa’. ‘Saṅgaho’ (sự giúp đỡ) là việc làm lợi ích bằng cách tôn trọng, v.v. Điều đó nên được hiểu là điềm lành vì là nguyên nhân của hạnh phúc và lợi ích trong hiện tại, như việc sắp xếp công việc tốt đẹp, v.v. Điều này đã được Đức Thế Tôn nói: ‘Vợ con nên được biết là phương tây’. Ở đây, gộp từ ‘puttadāraṃ’ đã được chỉ ra với từ ‘bhariyā’ (vợ) và (giải thích rằng): ‘Này con trai của gia chủ, người chồng nên phụng dưỡng vợ là phương tây theo năm cách: bằng sự tôn trọng, bằng sự không coi thường, bằng sự không ngoại tình, bằng cách giao quyền hành, bằng cách tặng đồ trang sức. Này con trai của gia chủ, khi người chồng phụng dưỡng vợ là phương tây theo năm cách này, người vợ sẽ thương yêu chồng theo năm cách: sắp xếp công việc tốt đẹp, đối xử tốt với người thân hai bên, không ngoại tình, giữ gìn tài sản đã được mang về, và khéo léo, không lười biếng trong mọi công việc.’

အယံ ဝါ အပရော နယော – သင်္ဂဟောတိ ဓမ္မိကာဟိ ဒါနပိယဝါစာတ္ထစရိယာဟိ သင်္ဂဏှနံ. သေယျထိဒံ – ဥပေါသထဒိဝသေသု ပရိဗ္ဗယဒါနံ, နက္ခတ္တဒိဝသေသု နက္ခတ္တဒဿာပနံ, မင်္ဂလဒိဝသေသု မင်္ဂလကရဏံ, ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကေသု အတ္ထေသု ဩဝါဒါနုသာသနန္တိ. တံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကဟိတဟေတုတော သမ္ပရာယိကဟိတဟေတုတော ဒေဝတာဟိပိ နမဿနီယဘာဝဟေတုတော စ မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာဟ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော –

Hoặc đây là một phương pháp khác: ‘saṅgaho’ (sự giúp đỡ) là sự nhiếp phục bằng bố thí, ái ngữ, lợi hành đúng pháp. Cụ thể là: vào những ngày trai giới thì cho vật dụng tiêu dùng, vào những ngày lễ hội thì cho đi xem lễ hội, vào những ngày lành thì làm các việc lành, và giáo huấn về những lợi ích trong hiện tại và tương lai. Điều đó nên được hiểu là điềm lành theo phương pháp đã nói, vì là nguyên nhân của lợi ích trong hiện tại, nguyên nhân của lợi ích trong tương lai, và cũng là nguyên nhân được chư thiên đảnh lễ. Như vua trời Sakka đã nói:

‘‘ယေ [Pg.117] ဂဟဋ္ဌာ ပုညကရာ, သီလဝန္တော ဥပါသကာ;

ဓမ္မေန ဒါရံ ပေါသေန္တိ, တေ နမဿာမိ မာတလီ’’တိ. (သံ.နိ.၁.၁.၂၆၄);

‘Này Mātali, những người tại gia làm phước, những người cận sự nam có giới đức, những người nuôi dưỡng vợ con đúng pháp, ta đảnh lễ những người ấy.’

အနာကုလာ ကမ္မန္တာ နာမ ကာလညုတာယ ပတိရူပကာရိတာယ အနလသတာယ ဥဋ္ဌာနဝီရိယသမ္ပဒါယ, အဗျသနီယတာယ စ ကာလာတိက္ကမနအပ္ပတိရူပကရဏသိထိလကရဏာဒိအာကုလဘာဝဝိရဟိတာ ကသိဂေါရက္ခဝါဏိဇ္ဇာဒယော ကမ္မန္တာ. ဧတေ အတ္တနော ဝါ ပုတ္တဒါရဿ ဝါ ဒါသကမ္မကရာနံ ဝါ ဗျတ္တတာယ ဧဝံ ပယောဇိတာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဓနဓညဝုဒ္ဓိပဋိလာဘဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စန္တိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘Công việc không rối rắm’ là những công việc như nông nghiệp, chăn nuôi, thương mại, v.v., không bị tình trạng rối rắm như làm việc quá thời gian, làm việc không phù hợp, làm việc lỏng lẻo, v.v., nhờ vào việc biết thời, làm việc phù hợp, không lười biếng, có sự nỗ lực tinh tấn, và không gặp tai họa. Những công việc này, khi được thực hiện như vậy nhờ sự khéo léo của bản thân, của vợ con, hoặc của người làm công, được gọi là điềm lành ngay trong hiện tại vì là nguyên nhân của sự gia tăng và đạt được tài sản và ngũ cốc. Điều này đã được Đức Thế Tôn nói:

‘‘ပတိရူပကာရီ ဓုရဝါ, ဥဋ္ဌာတာ ဝိန္ဒတေ ဓန’’န္တိ စ (သု. နိ. ၁၈၅; သံ. နိ. ၁.၂၄၆).

‘Người làm việc thích hợp, gánh vác trách nhiệm, và siêng năng sẽ tìm được tài sản.’

‘‘န ဒိဝါ သောပ္ပသီလေန, ရတ္တိမုဋ္ဌာနဒေဿိနာ;

နိစ္စံ မတ္တေန သောဏ္ဍေန, သက္ကာ အာဝသိတုံ ဃရံ.

‘Người có thói quen ngủ ngày, ghét thức dậy ban đêm, luôn say sưa, nghiện rượu, không thể sống trong nhà được.’

‘‘အတိသီတံ အတိဥဏှံ, အတိသာယမိဒံ အဟု;

ဣတိ ဝိဿဋ္ဌကမ္မန္တေ, အတ္ထာ အစ္စေန္တိ မာဏဝေ.

‘Trời quá lạnh, trời quá nóng, trời đã quá chiều rồi’; khi người thanh niên bỏ bê công việc như vậy, các lợi ích sẽ trôi qua.

‘‘ယောဓ သီတဉ္စ ဥဏှဉ္စ, တိဏာ ဘိယျော န မညတိ;

ကရံ ပုရိသကိစ္စာနိ, သော သုခံ န ဝိဟာယတီ’’တိ. (ဒီ. နိ. ၃.၂၅၃);

‘Người nào ở đây không xem lạnh và nóng quan trọng hơn cọng cỏ, làm những công việc của người đàn ông, người ấy không từ bỏ hạnh phúc.’

‘‘ဘောဂေ သံဟရမာနဿ, ဘမရဿေဝ ဣရီယတော;

ဘောဂါ သန္နိစယံ ယန္တိ, ဝမ္မိကောဝူပစီယတီ’’တိ. စ ဧဝမာဒိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၆၅);

‘Đối với người tích lũy tài sản như con ong thu mật, tài sản sẽ được tích tụ như gò mối vun lên.’ và những lời dạy tương tự đã được nói.

ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ မာတုဥပဋ္ဌာနံ, ပိတုဥပဋ္ဌာနံ, ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟော, အနာကုလာ စ ကမ္မန္တာတိ စတ္တာရိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ, ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟံ ဝါ ဒွိဓာ ကတွာ ပဉ္စ, မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနံ ဝါ ဧကမေဝ ကတွာ တီဏိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ.

Như vậy, trong kệ này, bốn điềm lành đã được nói đến: phụng dưỡng mẹ, phụng dưỡng cha, giúp đỡ vợ con, và công việc không rối rắm. Hoặc, chia ‘giúp đỡ vợ con’ thành hai, thì có năm điềm lành. Hoặc, gộp ‘phụng dưỡng cha mẹ’ thành một, thì có ba điềm lành. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm rõ ở từng nơi.

နိဋ္ဌိတာ မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနန္တိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ.

Phần giải nghĩa kệ ‘mātāpituupaṭṭhānaṃ’ đã kết thúc.

ဒါနဉ္စာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ bắt đầu bằng ‘Dānañca’

၇. ဣဒါနိ ဒါနဉ္စာတိ ဧတ္ထ ဒီယတေ ဣမိနာတိ ဒါနံ, အတ္တနော သန္တကံ ပရဿ ပဋိပါဒီယတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဓမ္မဿ စရိယာ, ဓမ္မာ ဝါ အနပေတာ စရိယာ [Pg.118] ဓမ္မစရိယာ. ဉာယန္တေ ‘‘အမှာကံ ဣမေ’’တိ ဉာတကာ. န အဝဇ္ဇာနိ အနဝဇ္ဇာနိ, အနိန္ဒိတာနိ အဂရဟိတာနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ.

Bây giờ, trong câu ‘dānañca’, ‘dānaṃ’ (bố thí) là cái mà người ta cho đi; có nghĩa là, tài sản của mình được trao cho người khác. ‘Dhammacariyā’ (hành pháp) là sự thực hành Pháp, hoặc là sự thực hành không xa rời Pháp. ‘Ñātakā’ (bà con) là những người được biết đến là ‘những người của chúng ta’. ‘Anavajjāni’ (không bị chê trách) là không có lỗi; có nghĩa là, không bị chỉ trích, không bị khiển trách. Phần còn lại theo phương pháp đã nói. Đây là phần giải nghĩa từ.

အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဒါနံ နာမ ပရံ ဥဒ္ဒိဿ သုဗုဒ္ဓိပုဗ္ဗိကာ အန္နာဒိဒသဒါနဝတ္ထုပရိစ္စာဂစေတနာ, တံသမ္ပယုတ္တော ဝါ အလောဘော. အလောဘေန ဟိ တံ ဝတ္ထုံ ပရဿ ပဋိပါဒေတိ, တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဒီယတေ ဣမိနာတိ ဒါန’’န္တိ. တံ ဗဟုဇနပိယမနာပတာဒီနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကာနံ ဖလဝိသေသာနံ အဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဒါယကော, သီဟ ဒါနပတိ, ဗဟုနော ဇနဿ ပိယော ဟောတိ မနာပေါ’’တိ ဧဝမာဒီနိ (အ. နိ. ၅.၃၄) စေတ္ထ သုတ္တာနိ အနုဿရိတဗ္ဗာနိ.

Về phần giải thích ý nghĩa, nên được hiểu như vầy: Gọi là bố thí chính là tác ý từ bỏ mười vật thí như cơm nước v.v... nhắm đến người khác, có trí tuệ tốt đi trước; hoặc là tâm sở vô tham tương ưng với tác ý ấy. Thật vậy, do vô tham mà người ta dâng vật ấy đến cho người khác, vì thế được nói rằng: “Vật được cho đi bởi cái này, nên gọi là bố thí”. Việc bố thí ấy được gọi là điềm lành vì là nhân để chứng đắc những quả đặc biệt trong hiện tại và tương lai như được nhiều người thương mến, quý trọng v.v... Các kinh như: “Này Sīha, người thí chủ, người bố thí được nhiều người thương mến, quý trọng” (Tăng Chi Bộ 5.34) nên được liên tưởng ở đây.

အပရော နယော – ဒါနံ နာမ ဒုဝိဓံ အာမိသဒါနံ, ဓမ္မဒါနဉ္စ, တတ္ထ အာမိသဒါနံ ဝုတ္တပ္ပကာရမေဝ. ဣဓလောကပရလောကဒုက္ခက္ခယသုခါဝဟဿ ပန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတဿ ဓမ္မဿ ပရေသံ ဟိတကာမတာယ ဒေသနာ ဓမ္မဒါနံ , ဣမေသဉ္စ ဒွိန္နံ ဒါနာနံ ဧတဒေဝ အဂ္ဂံ. ယထာဟ –

Một phương pháp khác: Gọi là bố thí có hai loại là tài thí và pháp thí. Trong đó, tài thí đã được nói đến như trên. Còn việc thuyết giảng giáo pháp do đức Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, là pháp đem lại hạnh phúc và chấm dứt khổ đau ở đời này và đời sau, cho người khác với lòng mong cầu lợi ích, thì được gọi là pháp thí. Và trong hai loại bố thí này, chính pháp thí là cao thượng nhất. Như Ngài đã dạy:

‘‘သဗ္ဗဒါနံ ဓမ္မဒါနံ ဇိနာတိ,သဗ္ဗရသံ ဓမ္မရသော ဇိနာတိ;

သဗ္ဗရတိံ ဓမ္မရတိ ဇိနာတိ,တဏှက္ခယော သဗ္ဗဒုက္ခံ ဇိနာတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၃၅၄);

“Pháp thí thắng mọi thí, Vị pháp thắng mọi vị; Hỷ pháp thắng mọi hỷ, Diệt ái thắng mọi khổ.” (Pháp Cú 354);

တတ္ထ အာမိသဒါနဿ မင်္ဂလတ္တံ ဝုတ္တမေဝ. ဓမ္မဒါနံ ပန ယသ္မာ အတ္ထပဋိသံဝေဒိတာဒီနံ ဂုဏာနံ ပဒဋ္ဌာနံ, တသ္မာ မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

Trong đó, tính chất điềm lành của tài thí đã được nói đến. Còn pháp thí, vì là nền tảng cho các phẩm chất như liễu giải ý nghĩa v.v..., cho nên được gọi là điềm lành. Điều này đã được đức Thế Tôn dạy:

‘‘ယထာ ယထာ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန ပရေသံ ဒေသေတိ, တထာ တထာ သော တသ္မိံ ဓမ္မေ အတ္ထပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပဋိသံဝေဒီ စာ’’တိ ဧဝမာဒိ (အ. နိ. ၅.၂၆).

“Này các Tỳ khưu, khi nào Tỳ khưu thuyết giảng một cách rộng rãi cho người khác về giáo pháp đã được nghe, đã được học, thì khi ấy vị ấy trở thành người liễu giải ý nghĩa và liễu giải pháp trong giáo pháp ấy” v.v... (Tăng Chi Bộ 5.26).

ဓမ္မစရိယာ နာမ ဒသကုသလကမ္မပထစရိယာ. ယထာဟ – ‘‘တိဝိဓာ ခေါ ဂဟပတယော ကာယေန ဓမ္မစရိယာ သမစရိယာ ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိ. သာ ပနေသာ ဓမ္မစရိယာ သဂ္ဂလောကူပပတ္တိဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဓမ္မစရိယာသမစရိယာဟေတု ခေါ ဂဟပတယော ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၃၉).

Gọi là pháp hành chính là sự thực hành mười thiện nghiệp đạo. Như Ngài đã dạy: “Này các gia chủ, có ba loại pháp hành, chánh hạnh về thân” v.v... Pháp hành ấy nên được hiểu là điềm lành vì là nhân sanh về cõi trời. Điều này đã được đức Thế Tôn dạy: “Này các gia chủ, do nhân pháp hành, chánh hạnh, một số chúng sanh ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh về thiện thú, thiên giới” (Trung Bộ 1.439).

ဉာတကာ [Pg.119] နာမ မာတိတော ဝါ ပိတိတော ဝါ ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ သမ္ဗန္ဓာ. တေသံ ဘောဂပါရိဇုညေန ဝါ ဗျာဓိပါရိဇုညေန ဝါ အဘိဟတာနံ အတ္တနော သမီပံ အာဂတာနံ ယထာဗလံ ဃာသစ္ဆာဒနဓနဓညာဒီဟိ သင်္ဂဟော ပသံသာဒီနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ သုဂတိဂမနာဒီနဉ္စ သမ္ပရာယိကာနံ ဝိသေသာဓိဂမာနံ ဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ.

Gọi là quyến thuộc là những người có liên hệ từ bên mẹ hoặc bên cha cho đến bảy đời ông bà. Sự giúp đỡ tùy theo sức của mình bằng thức ăn, y phục, tiền của, lúa gạo v.v... cho những quyến thuộc ấy, là những người đã đến gần mình khi bị tổn thất tài sản hoặc bị bệnh tật hoành hành, được gọi là điềm lành vì là nhân để chứng đắc những điều đặc biệt trong hiện tại như được tán thán v.v... và trong tương lai như được sanh về thiện thú v.v...

အနဝဇ္ဇာနိ ကမ္မာနိ နာမ ဥပေါသထင်္ဂသမာဒါနဝေယျာဝစ္စကရဏအာရာမဝနရောပနသေတုကရဏာဒီနိ ကာယဝစီမနောသုစရိတကမ္မာနိ. တာနိ ဟိ နာနပ္ပကာရဟိတသုခါဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စန္တိ. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထံ ဥပဝသိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’’တိ ဧဝမာဒီနိ စေတ္ထ သုတ္တာနိ (အ. နိ. ၈.၄၃) အနုဿရိတဗ္ဗာနိ.

Gọi là những hành động không bị chê trách là những thiện nghiệp về thân, khẩu, ý như việc thọ trì các chi của ngày Bát quan trai, làm các công việc phục vụ, trồng cây trong vườn chùa, làm cầu v.v... Thật vậy, những hành động ấy được gọi là điềm lành vì là nhân để đạt được nhiều loại lợi ích và hạnh phúc. Các kinh như: “Này Visākhā, có trường hợp này, một người nữ hay người nam ở đây, sau khi đã thọ trì ngày Bát quan trai gồm tám chi, sau khi thân hoại mạng chung, có thể được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Tứ Đại Thiên Vương” (Tăng Chi Bộ 8.43) nên được liên tưởng ở đây.

ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ ဒါနဉ္စ, ဓမ္မစရိယာ စ, ဉာတကာနဉ္စ သင်္ဂဟော, အနဝဇ္ဇာနိ ကမ္မာနီတိ စတ္တာရိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ.

Như vậy, trong bài kệ này, bốn điềm lành đã được nói đến là: bố thí, pháp hành, giúp đỡ quyến thuộc, và những hành động không bị chê trách. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm rõ ở từng nơi.

နိဋ္ဌိတာ ဒါနဉ္စာတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ.

Kết thúc phần giải thích ý nghĩa của bài kệ bắt đầu bằng “dānañca”.

အာရတီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ bắt đầu bằng ‘Āratī’

၈. ဣဒါနိ အာရတီ ဝိရတီတိ ဧတ္ထ အာရတီတိ အာရမဏံ, ဝိရတီတိ ဝိရမဏံ, ဝိရမန္တိ ဝါ ဧတာယ သတ္တာတိ ဝိရတိ. ပါပါတိ အကုသလာ. မဒနီယဋ္ဌေန မဇ္ဇံ, မဇ္ဇဿ ပါနံ မဇ္ဇပါနံ, တတော မဇ္ဇပါနာ. သံယမနံ သံယမော အပ္ပမဇ္ဇနံ အပ္ပမာဒေါ. ဓမ္မေသူတိ ကုသလေသု. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ.

Bây giờ, trong câu “āratī virati”, “āratī” là sự tránh xa, “virati” là sự đặc biệt tránh xa; hoặc chúng sanh đặc biệt tránh xa (điều ác) nhờ vào nó, nên gọi là “virati”. “Pāpā” là từ các pháp bất thiện. “Majja” có nghĩa là chất gây say, “majjapānaṃ” là uống chất gây say, (virati) từ việc uống chất gây say đó. “Saṃyamo” là sự thu thúc, “appamādo” là không dể duôi. “Dhammesu” là trong các pháp thiện. Phần còn lại theo cách đã nói. Đây là phần giải thích từ.

အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – အာရတိ နာမ ပါပေ အာဒီနဝဒဿာဝိနော မနသာ ဧဝ အနဘိရတိ. ဝိရတိ နာမ ကမ္မဒွါရဝသေန ကာယဝါစာဟိ ဝိရမဏံ, သာ စေသာ ဝိရတိ နာမ သမ္ပတ္တဝိရတိ, သမာဒါနဝိရတိ, သမုစ္ဆေဒဝိရတီတိ တိဝိဓာ ဟောတိ, တတ္ထ ယာ ကုလပုတ္တဿ အတ္တနော ဇာတိံ ဝါ ကုလံ ဝါ ဂေါတ္တံ ဝါ ပဋိစ္စ ‘‘န မေ ဧတံ ပတိရူပံ, ယွာဟံ [Pg.120] ဣမံ ပါဏံ ဟနေယျံ, အဒိန္နံ အာဒိယေယျ’’န္တိအာဒိနာ နယေန သမ္ပတ္တဝတ္ထုတော ဝိရတိ, အယံ သမ္ပတ္တဝိရတိ နာမ. သိက္ခာပဒသမာဒါနဝသေန ပဝတ္တာ သမာဒါနဝိရတိ နာမ, ယဿာ ပဝတ္တိတော ပဘုတိ ကုလပုတ္တော ပါဏာတိပါတာဒီနိ န ကရောတိ. အရိယမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ သမုစ္ဆေဒဝိရတိ နာမ, ယဿာ ပဝတ္တိတော ပဘုတိ အရိယသာဝကဿ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ. ပါပံ နာမ ယံ တံ ‘‘ပါဏာတိပါတော ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ကမ္မကိလေသော, အဒိန္နာဒါနံ…ပေ… ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော…ပေ… မုသာဝါဒေါ’’တိ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတွာ –

8. Về phần giải thích ý nghĩa, nên được hiểu như vầy: Gọi là “ārati” là sự không ưa thích chỉ bằng ý của người thấy sự nguy hại trong điều ác. Gọi là “virati” là sự tránh xa bằng thân và khẩu do năng lực của nghiệp môn. Và “virati” này có ba loại là: trường hợp chế ngự, thọ trì chế ngự, và đoạn tuyệt chế ngự. Trong đó, sự chế ngự khỏi đối tượng đã gặp của người thiện nam, duyên vào dòng dõi, gia tộc, hay họ hàng của mình theo cách như: “Việc ta sát sanh, lấy của không cho này không xứng hợp với ta” v.v..., đây gọi là trường hợp chế ngự. Sự chế ngự phát sanh do năng lực thọ trì học giới, mà từ khi nó phát sanh, người thiện nam không làm các việc như sát sanh v.v..., gọi là thọ trì chế ngự. Sự chế ngự tương ưng với Thánh đạo, mà từ khi nó phát sanh, năm sự sợ hãi và oán thù của vị Thánh đệ tử được lắng dịu, gọi là đoạn tuyệt chế ngự. Gọi là điều ác, đó là điều nên được diễn giải rộng ra như: “Này con trai gia chủ, sát sanh là nghiệp phiền não, lấy của không cho… tà hạnh trong các dục… nói dối…”

‘‘ပါဏာတိပါတော အဒိန္နာဒါနံ, မုသာဝါဒေါ စ ဝုစ္စတိ;

ပရဒါရဂမနဉ္စေဝ, နပ္ပသံသန္တိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ. (ဒီ. နိ. ၃.၂၄၅) –

“Sát sanh, lấy của không cho, và được gọi là nói dối; cùng với việc đi đến vợ người khác, các bậc hiền trí không tán thán.” (Trường Bộ 3.245) –

ဧဝံ ဂါထာယ သင်္ဂဟိတံ ကမ္မကိလေသသင်္ခါတံ စတုဗ္ဗိဓံ အကုသလံ, တတော ပါပါ. သဗ္ဗာပေသာ အာရတိ စ ဝိရတိ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကဘယဝေရပ္ပဟာနာဒိနာနပ္ပကာရဝိသေသာဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, အရိယသာဝကော’’တိအာဒီနိ စေတ္ထ သုတ္တာနိ အနုဿရိတဗ္ဗာနိ.

Như vậy, bốn loại bất thiện được gọi là hành vi phiền não (kammakilesa) đã được thâu tóm trong kệ ngôn này, (sự tránh xa) khỏi điều ác ấy. Tất cả sự tránh xa (ārati) và sự kiêng cữ (virati) này được gọi là điềm lành vì là nhân tố để đạt được các phẩm chất đặc biệt khác nhau, như là việc đoạn trừ sự sợ hãi và oán thù trong hiện tại và tương lai. Và ở đây, nên tưởng nhớ đến các bài kinh như: ‘Này gia chủ tử, vị Thánh đệ tử từ bỏ việc sát sanh’.

မဇ္ဇပါနာ သံယမော နာမ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တသုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိယာ ဧဝေတံ အဓိဝစနံ. ယသ္မာ ပန မဇ္ဇပါယီ အတ္ထံ န ဇာနာတိ, ဓမ္မံ န ဇာနာတိ, မာတု အန္တရာယံ ကရောတိ, ပိတု ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓတထာဂတသာဝကာနမ္ပိ အန္တရာယံ ကရောတိ, ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဂရဟံ သမ္ပရာယေ ဒုဂ္ဂတိံ အပရာပရိယေ ဥမ္မာဒဉ္စ ပါပုဏာတိ. မဇ္ဇပါနာ ပန သံယမော တေသံ ဒေါသာနံ ဝူပသမံ တဗ္ဗိပရီတဂုဏသမ္ပဒဉ္စ ပါပုဏာတိ. တသ္မာ အယံ မဇ္ဇပါနာ သံယမော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

Sự thu thúc trong việc uống rượu (majjapānā saṃyamo) chính là một tên gọi khác của điều học ‘từ bỏ việc uống rượu men, rượu nấu, và các chất say là cơ sở của sự dể duôi’ đã được đề cập trước đây. Bởi vì người uống rượu không biết lợi ích, không biết Pháp, có thể gây nguy hại cho mẹ, cho cha, và cả cho các vị Phật, Phật Độc Giác, và các vị Thánh đệ tử của Như Lai. Ngay trong đời này, người ấy phải chịu sự khiển trách; trong đời sau, phải tái sanh vào khổ cảnh; và trong một đời sau nữa, có thể bị điên loạn. Trái lại, sự thu thúc trong việc uống rượu giúp làm lắng dịu những lỗi lầm ấy và thành tựu những phẩm chất tốt đẹp đối nghịch. Do đó, sự thu thúc trong việc uống rượu này nên được hiểu là một điềm lành.

ကုသလေသု ဓမ္မေသု အပ္ပမာဒေါ နာမ ‘‘ကုသလာနံ ဝါ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာယ အသက္ကစ္စကိရိယတာ, အသာတစ္စကိရိယတာ, အနဋ္ဌိတကိရိယတာ, ဩလီနဝုတ္တိတာ, နိက္ခိတ္တဆန္ဒတာ, နိက္ခိတ္တဓုရတာ, အနာသေဝနာ, အဘာဝနာ, အဗဟုလီကမ္မံ, အနဓိဋ္ဌာနံ, အနနုယောဂေါ, ပမာဒေါ. ယော ဧဝရူပေါ ပမာဒေါ ပမဇ္ဇနာ ပမဇ္ဇိတတ္တံ, အယံ ဝုစ္စတိ ပမာဒေါ’’တိ (ဝိဘ. ၈၄၆). ဧတ္ထ ဝုတ္တဿ ပမာဒဿ ပဋိပက္ခဝသေန အတ္ထတော ကုသလေသု ဓမ္မေသု သတိယာ အဝိပ္ပဝါသော ဝေဒိတဗ္ဗော. သော နာနပ္ပကာရကုသလာဓိဂမဟေတုတော အမတာဓိဂမဟေတုတော စ မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ[Pg.121]. တတ္ထ ‘‘အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော’’တိ စ (မ. နိ. ၂.၁၈; အ. နိ. ၅.၂၆), ‘‘အပ္ပမာဒေါ အမတံ ပဒ’’န္တိ စ, ဧဝမာဒိ (ဓ. ပ. ၂၁) သတ္ထု သာသနံ အနုဿရိတဗ္ဗံ.

Không dể duôi trong các thiện pháp (kusalesu dhammesu appamādo) được định nghĩa như sau: ‘Sự thực hành không trang trọng, không liên tục, không kiên định, thái độ buông xuôi, từ bỏ ý muốn, từ bỏ gánh nặng, không thực hành, không tu tập, không làm cho thuần thục, không quyết tâm, không chuyên cần trong việc tu tập các thiện pháp, đó là sự dể duôi. Bất cứ sự dể duôi, tình trạng dể duôi, bản chất dể duôi nào như vậy, đây được gọi là dể duôi.’ Ở đây, theo nghĩa đối lập với sự dể duôi đã được nói đến, cần phải hiểu rằng (không dể duôi) về mặt ý nghĩa là sự không rời xa chánh niệm trong các thiện pháp. Điều đó được gọi là điềm lành vì là nhân tố để đạt được các loại thiện pháp khác nhau và là nhân tố để đạt được trạng thái bất tử. Về vấn đề này, nên tưởng nhớ đến lời dạy của Bậc Đạo Sư như: ‘Đối với người không dể duôi, có sự nhiệt tâm’ và ‘Không dể duôi là con đường bất tử’.

ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ ပါပါ ဝိရတိ, မဇ္ဇပါနာ သံယမော, ကုသလေသု ဓမ္မေသု အပ္ပမာဒေါတိ တီဏိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ.

Như vậy, trong kệ ngôn này, ba điềm lành đã được nói đến: sự kiêng cữ điều ác, sự thu thúc trong việc uống rượu, và không dể duôi trong các thiện pháp. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm sáng tỏ ở từng phần tương ứng.

နိဋ္ဌိတာ အာရတီတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ.

Phần giải thích ý nghĩa của kệ ngôn (bắt đầu bằng) ‘Ārati’ đã kết thúc.

ဂါရဝေါစာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích kệ ngôn (bắt đầu bằng) ‘Gāravo ca’

၉. ဣဒါနိ ဂါရဝေါ စာတိ ဧတ္ထ ဂါရဝေါတိ ဂရုဘာဝေါ. နိဝါတောတိ နီစဝုတ္တိတာ. သန္တုဋ္ဌီတိ သန္တောသော. ကတဿ ဇာနနတာ ကတညုတာ. ကာလေနာတိ ခဏေန သမယေန. ဓမ္မဿ သဝနံ ဓမ္မဿဝနံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ.

9. Bây giờ, trong câu ‘gāravo ca’, (ý nghĩa) nên được hiểu như sau: ‘gāravo’ là sự tôn trọng. ‘Nivāto’ là thái độ khiêm hạ. ‘Santuṭṭhi’ là sự tri túc. ‘Kataññutā’ là sự biết ơn đối với việc đã được làm. ‘Kālena’ là vào đúng lúc, đúng thời. ‘Dhammassavanaṃ’ là sự nghe Pháp. Phần còn lại cũng theo phương pháp đã giải thích. Đây là phần giải thích từng từ.

အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဂါရဝေါ နာမ ဂရုကာရပ္ပယောဂါရဟေသု ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓတထာဂတသာဝကအာစရိယုပဇ္ဈာယမာတာပိတုဇေဋ္ဌကဘာတိကဘဂိနီအာဒီသု ယထာနုရူပံ ဂရုကာရော ဂရုကရဏံ သဂါရဝတာ. သ စာယံ ဂါရဝေါ ယသ္မာ သုဂတိဂမနာဒီနံ ဟေတု. ယထာဟ –

Còn phần giải thích ý nghĩa thì nên được hiểu như sau: Sự tôn trọng (gāravo) là sự kính trọng, sự thể hiện lòng tôn kính, sự cung kính một cách thích đáng đối với những bậc đáng được tôn kính như các vị Phật, Phật Độc Giác, các vị Thánh đệ tử của Như Lai, thầy tổ, cha mẹ, anh chị cả, v.v. Và sự tôn trọng này là nhân tố đưa đến thiện thú, v.v. Như có lời dạy rằng:

‘‘ဂရုကာတဗ္ဗံ ဂရုံ ကရောတိ, မာနေတဗ္ဗံ မာနေတိ, ပူဇေတဗ္ဗံ ပူဇေတိ. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ…ပေ… ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ, ဥစ္စာကုလီနော ဟောတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၂၉၅).

‘Người ấy tôn trọng người đáng tôn trọng, kính mến người đáng kính mến, cúng dường người đáng cúng dường. Nhờ hành động đó được thực hiện và hoàn thành như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy được tái sanh vào thiện thú, thiên giới. Nếu không tái sanh (vào thiên giới)... mà trở lại cõi người, dù tái sanh ở bất cứ nơi đâu, người ấy cũng thuộc dòng dõi cao quý.’

ယထာ စာဟ – ‘‘သတ္တိမေ, ဘိက္ခဝေ, အပရိဟာနိယာ ဓမ္မာ. ကတမေ သတ္တ? သတ္ထုဂါရဝတာ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၇.၃၃), တသ္မာ မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ.

Và như có lời dạy rằng: ‘Này các Tỳ khưu, có bảy pháp không suy thoái này. Bảy pháp ấy là gì? Lòng tôn kính Bậc Đạo Sư,’ v.v. Do đó, (sự tôn trọng) được gọi là điềm lành.

နိဝါတော နာမ နီစမနတာ နိဝါတဝုတ္တိတာ, ယာယ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော နိဟတမာနော နိဟတဒပ္ပော ပါဒပုဉ္ဆနကစောဠသဒိသော ဆိန္နဝိသာဏဥသဘသမော ဥဒ္ဓဋဒါဌသပ္ပသမော စ ဟုတွာ သဏှော သခိလော သုခသမ္ဘာသော [Pg.122] ဟောတိ, အယံ နိဝါတော. သွာယံ ယသာဒိဂုဏပ္ပဋိလာဘဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. အာဟ စ ‘‘နိဝါတဝုတ္တိ အတ္ထဒ္ဓေါ, တာဒိသော လဘတေ ယသ’’န္တိ ဧဝမာဒိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၇၃).

Khiêm hạ (nivāto) là tâm trí khiêm nhường, là thái độ khiêm hạ. Người nào có được phẩm chất này, đã dẹp bỏ ngã mạn, đã diệt trừ kiêu căng, giống như tấm giẻ lau chân, như con bò mộng bị gãy sừng, và như con rắn đã bị nhổ nọc, trở nên hiền hòa, thân thiện, và dễ nói chuyện. Đây là sự khiêm hạ. Phẩm chất này được gọi là điềm lành vì là nhân tố để đạt được danh tiếng và các phẩm chất tốt đẹp khác. Và có lời dạy rằng: ‘Người có thái độ khiêm hạ, không cứng nhắc, người như vậy sẽ có được danh tiếng,’ v.v.

သန္တုဋ္ဌိ နာမ ဣတရီတရပစ္စယသန္တောသော, သော ဒွါဒသဝိဓော ဟောတိ. သေယျထိဒံ – စီဝရေ ယထာလာဘသန္တောသော, ယထာဗလသန္တောသော, ယထာသာရုပ္ပသန္တောသောတိ တိဝိဓော. ဧဝံ ပိဏ္ဍပါတာဒီသု.

Tri túc (santuṭṭhi) là sự hài lòng với bất kỳ vật dụng nào nhận được. Sự tri túc này có mười hai loại. Cụ thể là: đối với y phục, có ba loại là tri túc với những gì nhận được (yathālābhasantoso), tri túc tùy theo sức khỏe (yathābalasantoso), và tri túc tùy theo sự thích hợp (yathāsāruppasantoso). Tương tự như vậy đối với vật thực khất thực, v.v.

တဿာယံ ပဘေဒဝဏ္ဏနာ – ဣဓ ဘိက္ခု စီဝရံ လဘတိ သုန္ဒရံ ဝါ အသုန္ဒရံ ဝါ. သော တေနေဝ ယာပေတိ, အညံ န ပတ္ထေတိ, လဘန္တောပိ န ဂဏှာတိ, အယမဿ စီဝရေ ယထာလာဘသန္တောသော. အထ ပန ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဟောတိ, ဂရုံ စီဝရံ ပါရုပန္တော ဩဏမတိ ဝါ ကိလမတိ ဝါ, သော သဘာဂေန ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ တံ ပရိဝတ္တေတွာ လဟုကေန ယာပေန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ စီဝရေ ယထာဗလသန္တောသော. အပရော ဘိက္ခု ပဏီတပစ္စယလာဘီ ဟောတိ, သော ပဋ္ဋစီဝရာဒီနံ အညတရံ မဟဂ္ဃံ စီဝရံ လဘိတွာ ‘‘ဣဒံ ထေရာနံ စိရပဗ္ဗဇိတာနံ ဗဟုဿုတာနဉ္စ အနုရူပ’’န္တိ တေသံ ဒတွာ အတ္တနာ သင်္ကာရကူဋာ ဝါ အညတော ဝါ ကုတောစိ နန္တကာနိ ဥစ္စိနိတွာ သံဃာဋိံ ကရိတွာ ဓာရေန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ စီဝရေ ယထာသာရုပ္ပသန္တောသော.

Đây là phần giải thích về các loại tri túc: Ở đây, một vị Tỳ khưu nhận được y phục, dù tốt hay xấu. Vị ấy sống bằng chính y phục đó, không mong cầu y phục khác, dù được cúng dường cũng không nhận. Đây là sự tri túc với những gì nhận được (yathālābhasantoso) đối với y phục của vị ấy. Lại nữa, một vị Tỳ khưu bị bệnh, khi đắp một chiếc y nặng thì cảm thấy cúi người xuống hoặc mệt mỏi. Vị ấy đổi y đó với một vị Tỳ khưu đồng phạm hạnh để lấy một chiếc y nhẹ hơn và vẫn sống tri túc. Đây là sự tri túc tùy theo sức khỏe (yathābalasantoso) đối với y phục của vị ấy. Một vị Tỳ khưu khác thường nhận được các vật dụng quý giá. Vị ấy, sau khi nhận được một chiếc y đắt tiền, nghĩ rằng: ‘Y này thích hợp với các vị trưởng lão, những vị đã xuất gia lâu năm và các bậc đa văn,’ rồi dâng cúng cho các vị ấy. Còn bản thân mình, vị ấy đi lượm những mảnh vải vụn từ đống rác hoặc từ nơi nào khác, may thành y tăng-già-lê và sử dụng, nhưng vẫn cảm thấy tri túc. Đây là sự tri túc tùy theo sự thích hợp (yathāsāruppasantoso) đối với y phục của vị ấy.

ဣဓ ပန ဘိက္ခု ပိဏ္ဍပါတံ လဘတိ လူခံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ, သော တေနေဝ ယာပေတိ, အညံ န ပတ္ထေတိ, လဘန္တောပိ န ဂဏှာတိ, အယမဿ ပိဏ္ဍပါတေ ယထာလာဘသန္တောသော. အထ ပန ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဟောတိ, လူခံ ပိဏ္ဍပါတံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဂါဠှံ ရောဂါတင်္ကံ ပါပုဏာတိ, သော တံ သဘာဂဿ ဘိက္ခုနော ဒတွာ တဿ ဟတ္ထတော သပ္ပိမဓုခီရာဒီနိ ဘုဉ္ဇိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ ပိဏ္ဍပါတေ ယထာဗလသန္တောသော. အပရော ဘိက္ခု ပဏီတံ ပိဏ္ဍပါတံ လဘတိ, သော ‘‘အယံ ပိဏ္ဍပါတော ထေရာနံ စိရပဗ္ဗဇိတာနံ အညေသဉ္စ ပဏီတပိဏ္ဍပါတံ ဝိနာ အယာပေန္တာနံ သဗြဟ္မစာရီနံ အနုရူပေါ’’တိ တေသံ ဒတွာ အတ္တနာ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ မိဿကာဟာရံ ဘုဉ္ဇန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ ပိဏ္ဍပါတေ ယထာသာရုပ္ပသန္တောသော.

Lại nữa, trong giáo pháp này, vị tỳ khưu nhận được vật thực khất thực, dù thô sơ hay cao lương, vị ấy sống bằng vật thực đó, không mong cầu vật thực khác, dù nhận được cũng không lấy. Đây là sự tri túc theo sở đắc (yathālābhasantosa) về vật thực khất thực của vị ấy. Lại nữa, vị tỳ khưu bị bệnh, sau khi dùng vật thực thô sơ, bệnh tình trở nên trầm trọng. Vị ấy đưa vật thực đó cho vị tỳ khưu đồng bạn, rồi từ tay vị ấy dùng bơ, mật ong, sữa, v.v., dù làm sa-môn pháp vẫn là người tri túc. Đây là sự tri túc theo sức khỏe (yathābalasantosa) về vật thực khất thực của vị ấy. Một vị tỳ khưu khác nhận được vật thực cao lương, vị ấy nghĩ rằng: "Vật thực này thích hợp cho các vị trưởng lão đã xuất gia lâu năm và cho các vị đồng phạm hạnh khác không thể sống nếu thiếu vật thực cao lương", rồi đem cho họ, còn tự mình đi khất thực và dùng vật thực tạp nhạp, nhưng vẫn là người tri túc. Đây là sự tri túc theo sự thích hợp (yathāsāruppasantosa) về vật thực khất thực của vị ấy.

ဣဓ [Pg.123] ပန ဘိက္ခုနော သေနာသနံ ပါပုဏာတိ. သော တေနေဝ သန္တုဿတိ, ပုန အညံ သုန္ဒရတရမ္ပိ ပါပုဏန္တံ န ဂဏှာတိ, အယမဿ သေနာသနေ ယထာလာဘသန္တောသော. အထ ပန ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဟောတိ, နိဝါတသေနာသနေ ဝသန္တော အတိဝိယ ပိတ္တရောဂါဒီဟိ အာတုရီယတိ. သော တံ သဘာဂဿ ဘိက္ခုနော ဒတွာ တဿ ပါပုဏနေ သဝါတေ သီတလသေနာသနေ ဝသိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ သေနာသနေ ယထာဗလသန္တောသော. အပရော ဘိက္ခု သုန္ဒရံ သေနာသနံ ပတ္တမ္ပိ န သမ္ပဋိစ္ဆတိ ‘‘သုန္ဒရသေနာသနံ ပမာဒဋ္ဌာနံ, တတြ နိသိန္နဿ ထိနမိဒ္ဓံ ဩက္ကမတိ, နိဒ္ဒါဘိဘူတဿ စ ပုန ပဋိဗုဇ္ဈတော ကာမဝိတက္ကော သမုဒါစရတီ’’တိ. သော တံ ပဋိက္ခိပိတွာ အဇ္ဈောကာသရုက္ခမူလပဏ္ဏကုဋီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ နိဝသန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ သေနာသနေ ယထာသာရုပ္ပသန္တောသော.

Lại nữa, trong giáo pháp này, vị tỳ khưu nhận được chỗ ở. Vị ấy hài lòng với chỗ ở đó, dù nhận được chỗ ở khác tốt đẹp hơn cũng không lấy. Đây là sự tri túc theo sở đắc (yathālābhasantosa) về chỗ ở của vị ấy. Lại nữa, vị tỳ khưu bị bệnh, khi ở trong chỗ ở kín gió, bị các bệnh về mật v.v. hành hạ dữ dội. Vị ấy nhường chỗ ở đó cho vị tỳ khưu đồng bạn, rồi ở trong chỗ ở thoáng gió, mát mẻ mà vị kia nhận được, dù làm sa-môn pháp vẫn là người tri túc. Đây là sự tri túc theo sức khỏe (yathābalasantosa) về chỗ ở của vị ấy. Một vị tỳ khưu khác dù được chỗ ở tốt đẹp cũng không nhận, vì nghĩ rằng: "Chỗ ở tốt đẹp là nơi dễ duôi, người ngồi ở đó hôn trầm thụy miên xâm chiếm, và khi người bị buồn ngủ chi phối tỉnh dậy, dục tầm khởi lên". Vị ấy từ chối chỗ ở đó, dù sống ở bất cứ nơi nào, ngoài trời, dưới gốc cây, trong lều lá, vẫn là người tri túc. Đây là sự tri túc theo sự thích hợp (yathāsāruppasantosa) về chỗ ở của vị ấy.

ဣဓ ပန ဘိက္ခု ဘေသဇ္ဇံ လဘတိ ဟရီတကံ ဝါ အာမလကံ ဝါ. သော တေနေဝ ယာပေတိ, အညေဟိ လဒ္ဓသပ္ပိမဓုဖာဏိတာဒိမ္ပိ န ပတ္ထေတိ, လဘန္တောပိ န ဂဏှာတိ, အယမဿ ဂိလာနပစ္စယေ ယထာလာဘသန္တောသော. အထ ပန ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဟောတိ, တေလေနတ္ထိကော ဖာဏိတံ လဘတိ, သော တံ သဘာဂဿ ဘိက္ခုနော ဒတွာ တဿ ဟတ္ထတော တေလေန ဘေသဇ္ဇံ ကတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ ဂိလာနပစ္စယေ ယထာဗလသန္တောသော. အပရော ဘိက္ခု ဧကသ္မိံ ဘာဇနေ ပူတိမုတ္တဟရီတကံ ဌပေတွာ ဧကသ္မိံ စတုမဓုရံ ‘‘ဂဏှထ, ဘန္တေ, ယဒိစ္ဆသီ’’တိ ဝုစ္စမာနော သစဿ တေသံ ဒွိန္နမညတရေနပိ ဗျာဓိ ဝူပသမ္မတိ, အထ ‘‘ပူတိမုတ္တဟရီတကံ နာမ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ဝဏ္ဏိတ’’န္တိ စ ‘‘ပူတိမုတ္တဘေသဇ္ဇံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, တတ္ထ တေ ယာဝဇီဝံ ဥဿာဟော ကရဏီယောတိ ဝုတ္တ’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၂၈) စ စိန္တေန္တော စတုမဓုရဘေသဇ္ဇံ ပဋိက္ခိပိတွာ ပူတိမုတ္တဟရီတကေန ဘေသဇ္ဇံ ကရောန္တောပိ ပရမသန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ. အယမဿ ဂိလာနပစ္စယေ ယထာသာရုပ္ပသန္တောသော.

Lại nữa, trong giáo pháp này, vị tỳ khưu nhận được thuốc, hoặc là quả kha tử hoặc là quả me rừng. Vị ấy sống bằng thuốc đó, không mong cầu bơ, mật ong, đường phèn v.v. mà người khác nhận được, dù nhận được cũng không lấy. Đây là sự tri túc theo sở đắc (yathālābhasantosa) về dược phẩm trị bệnh của vị ấy. Lại nữa, vị tỳ khưu bị bệnh, cần dầu nhưng lại nhận được đường phèn. Vị ấy đưa đường phèn đó cho vị tỳ khưu đồng bạn, rồi từ tay vị ấy lấy dầu làm thuốc, dù làm sa-môn pháp vẫn là người tri túc. Đây là sự tri túc theo sức khỏe (yathābalasantosa) về dược phẩm trị bệnh của vị ấy. Một vị tỳ khưu khác, khi được người ta đặt quả kha tử ngâm nước tiểu mục trong một cái bát và tứ mật trong một cái bát khác rồi nói: "Bạch ngài, xin ngài hãy nhận lấy thứ ngài muốn", nếu bệnh của vị ấy có thể thuyên giảm bằng một trong hai thứ đó, thì vị ấy suy nghĩ rằng: "Quả kha tử ngâm nước tiểu mục đã được chư Phật v.v. tán thán" và "Đời sống xuất gia y cứ vào dược phẩm là nước tiểu mục, trong đó ngươi phải nỗ lực trọn đời, đã được nói như vậy", rồi từ chối dược phẩm tứ mật, dù làm thuốc bằng quả kha tử ngâm nước tiểu mục vẫn vô cùng tri túc. Đây là sự tri túc theo sự thích hợp (yathāsāruppasantosa) về dược phẩm trị bệnh của vị ấy.

ဧဝံပဘေဒေါ သဗ္ဗောပေသော သန္တောသော သန္တုဋ္ဌီတိ ဝုစ္စတိ. သာ အတြိစ္ဆတာမဟိစ္ဆတာပါပိစ္ဆတာဒီနံ ပါပဓမ္မာနံ ပဟာနာဓိဂမဟေတုတော, သုဂတိဟေတုတော, အရိယမဂ္ဂသမ္ဘာရဘာဝတော, စာတုဒ္ဒိသာဒိဘာဝဟေတုတော စ မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အာဟ စ –

Tất cả sự tri túc có các loại như vậy được gọi là santuṭṭhī (sự tri túc). Sự tri túc ấy nên được biết là điềm lành vì là nhân để đạt đến sự đoạn trừ các ác pháp như quá tham, tham nhiều, tà dục v.v.; vì là nhân của thiện thú; vì là tư lương của Thánh đạo; và vì là nhân để trở thành người đi khắp bốn phương không trở ngại v.v. Và Ngài đã nói:

‘‘စာတုဒ္ဒိသော [Pg.124] အပ္ပဋိဃော စ ဟောတိ,သန္တုဿမာနော ဣတရီတရေနာ’’တိ. ဧဝမာဒိ (သု. နိ. ၄၂);

"Người hài lòng với bất cứ vật dụng nào có được, thì đi khắp bốn phương và không bị chướng ngại." v.v. (Sutta Nipāta, 42);

ကတညုတာ နာမ အပ္ပဿ ဝါ ဗဟုဿ ဝါ ယေန ကေနစိ ကတဿ ဥပကာရဿ ပုနပ္ပုနံ အနုဿရဏဘာဝေန ဇာနနတာ. အပိစ နေရယိကာဒိဒုက္ခပရိတ္တာဏတော ပုညာနိ ဧဝ ပါဏီနံ ဗဟူပကာရာနိ, တတော တေသမ္ပိ ဥပကာရာနုဿရဏတာ ကတညုတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ သပ္ပုရိသေဟိ ပသံသနီယာဒိနာနပ္ပကာရဝိသေသာဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. အာဟ စ ‘‘ဒွေမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ ဒုလ္လဘာ လောကသ္မိံ. ကတမေ ဒွေ? ယော စ ပုဗ္ဗကာရီ ယော စ ကတညူ ကတဝေဒီ’’တိ (အ. နိ. ၂.၁၂၀).

Tri ân (kataññutā) là sự biết đến sự giúp đỡ, dù ít hay nhiều, đã được làm bởi bất cứ ai, bằng cách thường xuyên ghi nhớ. Hơn nữa, do bảo vệ khỏi khổ đau ở địa ngục v.v., chính các công đức là sự giúp đỡ lớn lao cho chúng sinh; do đó, sự ghi nhớ sự giúp đỡ của chúng cũng nên được biết là tri ân. Lòng tri ân ấy được gọi là điềm lành vì là nhân để đạt được nhiều sự đặc biệt khác nhau như được các bậc chân nhân tán thán v.v. Và Ngài đã nói: "Này các tỳ khưu, có hai hạng người này khó tìm thấy ở trên đời. Hai hạng nào? Người thi ân trước và người biết ơn, nhớ ơn."

ကာလေန ဓမ္မဿဝနံ နာမ ယသ္မိံ ကာလေ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတံ စိတ္တံ ဟောတိ, ကာမဝိတက္ကာဒီနံ ဝါ အညတရေန အဘိဘူတံ, တသ္မိံ ကာလေ တေသံ ဝိနောဒနတ္ထံ ဓမ္မဿဝနံ. အပရေ အာဟု ‘‘ပဉ္စမေ ပဉ္စမေ ဒိဝသေ ဓမ္မဿဝနံ ကာလေန ဓမ္မဿဝနံ နာမ. ယထာဟ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ‘ပဉ္စာဟိကံ ခေါ ပန မယံ, ဘန္တေ, သဗ္ဗရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္နိသီဒါမာ’’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၂၇; မဟာဝ. ၄၆၆).

Nghe pháp đúng thời (kālena dhammassavanaṃ) là, vào lúc tâm bị trạo cử đi kèm, hoặc bị một trong các tầm như dục tầm v.v. chi phối, thì vào lúc đó, việc nghe pháp để loại trừ chúng (chính là nghe pháp đúng thời). Các vị khác nói: "Việc nghe pháp mỗi năm ngày một lần được gọi là nghe pháp đúng thời. Như Tôn giả Anuruddha đã nói: 'Bạch ngài, cứ năm ngày một lần, chúng con lại tụ họp suốt đêm để đàm luận về pháp'."

အပိစ ယသ္မိံ ကာလေ ကလျာဏမိတ္တေ ဥပသင်္ကမိတွာ သက္ကာ ဟောတိ အတ္တနော ကင်္ခါဝိနောဒကံ ဓမ္မံ သောတုံ, တသ္မိံ ကာလေပိ ဓမ္မဿဝနံ ကာလေန ဓမ္မဿဝနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာဟ ‘‘တေ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆတိ ပရိပဉှတီ’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၅၈). တဒေတံ ကာလေန ဓမ္မဿဝနံ နီဝရဏပ္ပဟာနစတုရာနိသံသအာသဝက္ခယာဒိနာနပ္ပကာရဝိသေသာဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှေတံ –

Hơn nữa, vào lúc có thể đến gần thiện hữu để nghe pháp giải trừ hoài nghi của mình, thì vào lúc đó, việc nghe pháp cũng nên được biết là nghe pháp đúng thời. Như Ngài đã nói: "Họ thỉnh thoảng đến gần (các vị ấy) để hỏi han, thảo luận" v.v. Việc nghe pháp đúng thời ấy nên được biết là điềm lành vì là nhân để đạt được nhiều sự đặc biệt khác nhau như đoạn trừ các triền cái, bốn lợi ích, sự tận diệt các lậu hoặc v.v. Điều này đã được nói:

‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အရိယသာဝကော အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိ ကတွာ သဗ္ဗံ စေတသာ သမန္နာဟရိတွာ ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သုဏာတိ, ပဉ္စဿ နီဝရဏာ တသ္မိံ သမယေ န ဟောန္တီ’’တိ စ (သံ. နိ. ၅.၂၁၉).

Này các Tỳ khưu, vào lúc nào vị Thánh đệ tử chú tâm, tác ý, gom tất cả tâm ý, lắng tai nghe Pháp, vào lúc ấy năm triền cái không có mặt nơi vị ấy.

‘‘သောတာနုဂတာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ…ပေ… သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ စတ္တာရော အာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ’’တိ စ (အ. နိ. ၄.၁၉၁).

Này các Tỳ khưu, đối với các pháp đã đi vào tai... đã được khéo thâm nhập, bốn quả báu này cần được mong đợi.

‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ကာလေန ကာလံ သမ္မာ ဘာဝိယမာနာ သမ္မာ အနုပရိဝတ္တိယမာနာ အနုပုဗ္ဗေန အာသဝါနံ ခယံ ပါပေန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? ကာလေန ဓမ္မဿဝန’’န္တိ စ ဧဝမာဒိ (အ. နိ. ၄.၁၄၇).

Này các Tỳ khưu, có bốn pháp này, khi được tu tập đúng đắn, thực hành đúng đắn theo thời, sẽ tuần tự đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Bốn pháp ấy là gì? Đúng thời nghe Pháp, v.v...

ဧဝံ [Pg.125] ဣမိဿာ ဂါထာယ ဂါရဝေါ, နိဝါတော, သန္တုဋ္ဌိ, ကတညုတာ, ကာလေန ဓမ္မဿဝနန္တိ ပဉ္စ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ.

Như vậy, trong kệ này, năm điều hạnh phúc đã được nói đến là: cung kính, khiêm hạ, tri túc, tri ân, và đúng thời nghe Pháp. Và tính chất hạnh phúc của chúng đã được làm sáng tỏ ở những nơi tương ứng.

နိဋ္ဌိတာ ဂါရဝေါ စာတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ.

Phần giải nghĩa kệ "Gāravo ca..." đã kết thúc.

ခန္တီစာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải nghĩa kệ 'Khantī ca...'

၁၀. ဣဒါနိ ခန္တီ စာတိ ဧတ္ထ ခမနံ ခန္တိ. ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟိတာယ သုခံ ဝစော အသ္မိန္တိ သုဝစော, သုဝစဿ ကမ္မံ သောဝစဿံ, သောဝစဿဿ ဘာဝေါ သောဝစဿတာ. ကိလေသာနံ သမိတတ္တာ သမဏာ. ဒဿနန္တိ ပေက္ခနံ. ဓမ္မဿ သာကစ္ဆာ ဓမ္မသာကစ္ဆာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ. အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ.

10. Bây giờ, trong câu 'khantī ca', khamanaṃ là khanti (nhẫn nại). Do dễ dàng tiếp thu lời chỉ dạy (padakkhiṇaggāhitāya), lời nói (vaco) trở nên dễ chịu (sukhaṃ) đối với người ấy (asmiṃ), nên gọi là suvaco (người dễ dạy). Việc làm của người dễ dạy (suvacassa kammaṃ) là sovacassaṃ (sự dễ dạy). Trạng thái của sự dễ dạy (sovacassassa bhāvo) là sovacassatā (tính dễ dạy). Do các phiền não (kilesānaṃ) đã được lắng dịu (samitattā), nên gọi là samaṇā (Sa-môn). Dassanaṃ là thấy (pekkhanaṃ). Sākacchā về Pháp (dhammassa) là dhammasākacchā (thảo luận Pháp). Phần còn lại (sesaṃ) như đã trình bày (vuttanayameva). Đây là phần giải thích từ ngữ (padavaṇṇanā).

အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ခန္တိ နာမ အဓိဝါသနက္ခန္တိ, တာယ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဒသဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ အက္ကောသန္တေ ဝဓဗန္ဓာဒီဟိ ဝါ ဝိဟေသန္တေ ပုဂ္ဂလေ အသုဏန္တော ဝိယ အပဿန္တော ဝိယ စ နိဗ္ဗိကာရော ဟောတိ ခန္တိဝါဒီ ဝိယ. ယထာဟ –

Còn phần giải nghĩa nên được hiểu như sau: Nhẫn nại (khanti) ở đây là sự chịu đựng (adhivāsanakkhanti). Vị Tỳ khưu có được đức tính ấy, đối với những người mắng nhiếc bằng mười điều mắng nhiếc, hoặc những người hãm hại bằng cách đánh đập, trói buộc, v.v., vị ấy vẫn không dao động, như không nghe, như không thấy, giống như vị ẩn sĩ Khantivādī. Như có lời dạy rằng:

‘‘အဟု အတီတမဒ္ဓါနံ, သမဏော ခန္တိဒီပနော;

တံ ခန္တိယာယေဝ ဌိတံ, ကာသိရာဇာ အဆေဒယီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၄.၅၁);

Trong thời quá khứ xa xưa, có vị Sa-môn nêu cao đức nhẫn nại. Vua xứ Kāsi đã chặt chân tay vị ấy, người an trú vững chắc trong nhẫn nại.

ဘဒြကတော ဝါ မနသိ ကရောတိ တတော ဥတ္တရိ အပရာဓာဘာဝေန အာယသ္မာ ပုဏ္ဏတ္ထေရော ဝိယ. ယထာဟ သော –

Hoặc vị ấy tác ý rằng (họ) thật là tốt lành, vì họ không có lỗi lầm gì hơn nữa, giống như Trưởng lão Puṇṇa. Như ngài đã nói:

‘‘သစေ မံ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ အက္ကောသိဿန္တိ ပရိဘာသိဿန္တိ, တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, ယံ မေ နယိမေ ပါဏိနာ ပဟာရံ ဒေန္တီ’’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၃.၃၉၆; သံ. နိ. ၄.၈၈).

Bạch Thế Tôn, nếu những người ở Sunāparanta mắng nhiếc, chửi rủa con, con sẽ nghĩ thế này: 'Những người ở Sunāparanta này thật là tốt lành, thật là quá tốt lành, vì họ đã không dùng tay đánh đập ta', v.v...

ယာယ စ သမန္နာဂတော ဣသီနမ္ပိ ပသံသနီယော ဟောတိ. ယထာဟ သရဘင်္ဂေါ ဣသိ –

Và người có được đức tính nhẫn nại này cũng được các bậc ẩn sĩ tán thán. Như vị ẩn sĩ Sarabhaṅga đã nói:

‘‘ကောဓံ [Pg.126] ဝဓိတွာ န ကဒါစိ သောစတိ,မက္ခပ္ပဟာနံ ဣသယော ဝဏ္ဏယန္တိ;

သဗ္ဗေသံ ဝုတ္တံ ဖရုသံ ခမေထ,ဧတံ ခန္တိံ ဥတ္တမမာဟု သန္တော’’တိ. (ဇာ. ၂.၁၇.၆၄);

Diệt trừ sân hận, không bao giờ sầu muộn, các bậc ẩn sĩ tán thán sự từ bỏ lòng gièm pha. Hãy nhẫn chịu mọi lời thô ác, người hiền gọi đó là đức nhẫn tối thượng.

ဒေဝတာနမ္ပိ ပသံသနီယော ဟောတိ. ယထာဟ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော –

Cũng được chư Thiên tán thán. Như vua trời Sakka đã nói:

‘‘ယော ဟဝေ ဗလဝါ သန္တော, ဒုဗ္ဗလဿ တိတိက္ခတိ;

တမာဟု ပရမံ ခန္တိံ, နိစ္စံ ခမတိ ဒုဗ္ဗလော’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၂၅၀-၂၅၁);

Người có sức mạnh mà nhẫn chịu kẻ yếu, đó gọi là nhẫn nại tối thượng. Kẻ yếu thì lúc nào cũng phải nhẫn chịu.

ဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ပသံသနီယော ဟောတိ. ယထာဟ ဘဂဝါ –

Cũng được chư Phật tán thán. Như Đức Thế Tôn đã dạy:

‘‘အက္ကောသံ ဝဓဗန္ဓဉ္စ, အဒုဋ္ဌော ယော တိတိက္ခတိ;

ခန္တီဗလံ ဗလာဏီကံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၃၉၉);

Người không sân hận, nhẫn chịu mắng nhiếc, đánh đập và trói buộc, có sức mạnh nhẫn nại làm quân đội, Ta gọi người ấy là Bà-la-môn.

သာ ပနေသာ ခန္တိ ဧတေသဉ္စ ဣဓ ဝဏ္ဏိတာနံ အညေသဉ္စ ဂုဏာနံ အဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

Đức tính nhẫn nại này nên được hiểu là một điều hạnh phúc vì nó là nguyên nhân để chứng đắc những phẩm chất này đã được mô tả ở đây và các phẩm chất khác.

သောဝစဿတာ နာမ သဟဓမ္မိကံ ဝုစ္စမာနေ ဝိက္ခေပံ ဝါ တုဏှီဘာဝံ ဝါ ဂုဏဒေါသစိန္တနံ ဝါ အနာပဇ္ဇိတွာ အတိဝိယ အာဒရဉ္စ ဂါရဝဉ္စ နီစမနတဉ္စ ပုရက္ခတွာ သာဓူတိ ဝစနကရဏတာ. သာ သဗြဟ္မစာရီနံ သန္တိကာ ဩဝါဒါနုသာသနိပ္ပဋိလာဘဟေတုတော ဒေါသပ္ပဟာနဂုဏာဓိဂမဟေတုတော စ မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ.

Tính dễ dạy (sovacassatā) là khi được bạn đồng phạm hạnh khuyên dạy, không gạt bỏ, không im lặng, không suy xét lỗi lầm hay công đức, mà với lòng hết sức tôn trọng, kính cẩn và khiêm hạ, vâng lời nói 'lành thay'. Nó được gọi là một điều hạnh phúc vì là nguyên nhân nhận được lời khuyên dạy và chỉ bảo từ các bạn đồng phạm hạnh, và là nguyên nhân để từ bỏ các lỗi lầm và chứng đắc các phẩm chất tốt.

သမဏာနံ ဒဿနံ နာမ ဥပသမိတကိလေသာနံ ဘာဝိတကာယဝစီစိတ္တပညာနံ ဥတ္တမဒမထသမထသမန္နာဂတာနံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ဥပသင်္ကမနုပဋ္ဌာနာနုဿရဏဿဝနဒဿနံ, သဗ္ဗမ္ပိ ဩမကဒေသနာယ ဒဿနန္တိ ဝုတ္တံ, တံ မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကသ္မာ? ဗဟူပကာရတ္တာ. အာဟ စ ‘‘ဒဿနမ္ပဟံ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ ဘိက္ခူနံ ဗဟူပကာရံ ဝဒါမီ’’တိအာဒိ (ဣတိဝု. ၁၀၄). ယတော ဟိတကာမေန ကုလပုတ္တေန သီလဝန္တေ ဘိက္ခူ ဃရဒွါရံ သမ္ပတ္တေ ဒိသွာ ယဒိ ဒေယျဓမ္မော အတ္ထိ, ယထာဗလံ ဒေယျဓမ္မေန ပတိမာနေတဗ္ဗာ. ယဒိ နတ္ထိ, ပဉ္စပတိဋ္ဌိတံ ကတွာ ဝန္ဒိတဗ္ဗာ. တသ္မိမ္ပိ အသမ္ပဇ္ဇမာနေ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ နမဿိတဗ္ဗာ, တသ္မိမ္ပိ အသမ္ပဇ္ဇမာနေ ပသန္နစိတ္တေန ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿိတဗ္ဗာ. ဧဝံ ဒဿနမူလကေနပိ ဟိ ပုညေန အနေကာနိ ဇာတိသဟဿာနိ စက္ခုမှိ ရောဂေါ ဝါ ဒါဟော [Pg.127] ဝါ ဥဿဒါ ဝါ ပိဠကာ ဝါ န ဟောန္တိ, ဝိပ္ပသန္နပဉ္စဝဏ္ဏသဿိရိကာနိ ဟောန္တိ စက္ခူနိ ရတနဝိမာနေ ဥဂ္ဃာဋိတမဏိကဝါဋသဒိသာနိ, သတသဟဿကပ္ပမတ္တံ ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ သမ္ပတ္တီနံ လာဘီ ဟောတိ. အနစ္ဆရိယဉ္စေတံ, ယံ မနုဿဘူတော သပ္ပညဇာတိကော သမ္မာ ပဝတ္တိတေန သမဏဒဿနမယေန ပုညေန ဧဝရူပံ ဝိပါကသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝေယျ, ယတ္ထ တိရစ္ဆာနဂတာနမ္ပိ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန ကတဿ သမဏဒဿနဿ ဧဝံ ဝိပါကသမ္ပတ္တိံ ဝဏ္ဏယန္တိ.

Thấy các Sa-môn (samaṇānaṃ dassanaṃ) là việc đến gần, phục vụ, tưởng nhớ, lắng nghe và thấy các vị xuất gia, những người đã làm lắng dịu phiền não, đã tu tập thân, khẩu, ý và trí tuệ, đã thành tựu sự điều phục và an tịnh tối thượng. Tất cả những điều này, qua cách thuyết giảng khiêm tốn, được gọi là 'thấy'. Điều đó nên được hiểu là một hạnh phúc. Tại sao? Vì có nhiều lợi ích. Và Ngài đã dạy: 'Này các Tỳ khưu, Ta nói rằng việc thấy các vị Tỳ khưu ấy có nhiều lợi ích', v.v... Do đó, khi một thiện nam tử mong cầu lợi ích, thấy các vị Tỳ khưu có giới đức đến cửa nhà, nếu có vật cúng dường, nên tôn kính cúng dường theo sức của mình. Nếu không có, nên đảnh lễ năm vóc sát đất. Nếu không thể làm được như vậy, nên chắp tay cúi lạy. Nếu không thể làm được như vậy, nên nhìn với tâm trong sạch và ánh mắt thân thương. Bởi vì, chỉ với phước báu có gốc rễ từ việc thấy này, trong vô số ngàn kiếp, mắt sẽ không bị bệnh, không bị nóng rát, không bị mờ, không bị đục; đôi mắt sẽ trong sáng, có năm màu sắc và vẻ đẹp, giống như cánh cửa bằng ngọc được mở ra trong cung điện bằng châu báu; trong khoảng một trăm ngàn kiếp, người ấy sẽ được hưởng mọi tài sản ở cõi trời và cõi người. Và không có gì đáng ngạc nhiên khi một người sinh làm người, có trí tuệ, nhờ phước báu được tạo ra đúng cách từ việc thấy các Sa-môn mà được hưởng sự thành tựu quả báo như vậy, khi mà ngay cả đối với các loài súc sinh, sự thành tựu quả báo của việc thấy Sa-môn được thực hiện chỉ bằng đức tin cũng được tán thán như thế này.

‘‘ဥလူကော မဏ္ဍလက္ခိကော, ဝေဒိယကေ စိရဒီဃဝါသိကော;

သုခိတော ဝတ ကောသိယော အယံ, ကာလုဋ္ဌိတံ ပဿတိ ဗုဒ္ဓဝရံ.

Con cú mắt tròn, sống lâu năm trên núi Vediyaka; con cú này, thuộc dòng Kosiyā, thật hạnh phúc, được thấy bậc Giác Ngộ tối thượng dậy sớm.

‘‘မယိ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, ဘိက္ခုသံဃေ အနုတ္တရေ;

ကပ္ပာနံ သတသဟဿာနိ, ဒုဂ္ဂတေသော န ဂစ္ဆတိ.

Với tâm tịnh tín nơi Ta, và nơi Tăng chúng vô thượng, trong một trăm ngàn kiếp, nó sẽ không đi vào ác đạo.

‘‘သ ဒေဝလောကာ စဝိတွာ, ကုသလကမ္မေန စောဒိတော;

ဘဝိဿတိ အနန္တဉာဏော, သောမနဿောတိ ဝိဿုတော’’တိ. (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၄၄);

“Vị ấy từ cõi trời mệnh chung, do thiện nghiệp thôi thúc; sẽ trở thành bậc có trí tuệ vô lượng, danh hiệu là Somanassa.”

ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာ နာမ ပဒေါသေ ဝါ ပစ္စူသေ ဝါ ဒွေ သုတ္တန္တိကာ ဘိက္ခူ အညမညံ သုတ္တန္တံ သာကစ္ဆန္တိ, ဝိနယဓရာ ဝိနယံ, အာဘိဓမ္မိကာ အဘိဓမ္မံ, ဇာတကဘာဏကာ ဇာတကံ, အဋ္ဌကထိကာ အဋ္ဌကထံ, လီနုဒ္ဓတဝိစိကိစ္ဆာပရေတစိတ္တဝိသောဓနတ္ထံ ဝါ တမှိ တမှိ ကာလေ သာကစ္ဆန္တိ, အယံ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာ. သာ အာဂမဗျတ္တိအာဒီနံ ဂုဏာနံ ဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတီတိ.

Đúng thời đàm luận Chánh pháp là: Vào buổi tối hoặc lúc rạng đông, hai vị tỳ khưu thông thuộc Kinh tạng cùng nhau đàm luận về Kinh tạng, các vị thông thuộc Luật tạng (đàm luận) về Luật tạng, các vị thông thuộc Luận tạng (đàm luận) về Luận tạng, các vị thông thuộc Bổn sanh (đàm luận) về Bổn sanh, các vị thông thuộc Chú giải (đàm luận) về Chú giải, hoặc vào những thời điểm thích hợp, các vị ấy đàm luận với nhau nhằm mục đích thanh lọc tâm trí bị chi phối bởi sự hôn trầm, trạo cử, và hoài nghi. Đây là đúng thời đàm luận Chánh pháp. Việc ấy được gọi là điềm lành vì là nguyên nhân của các phẩm chất như sự thông thạo Kinh điển v.v...

ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ ခန္တိ, သောဝစဿတာ, သမဏဒဿနံ, ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာတိ စတ္တာရိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ.

Như vậy, trong kệ này, bốn điềm lành đã được nói đến là: sự kham nhẫn, tính dễ dạy, được thấy các sa-môn, và đúng thời đàm luận Chánh pháp. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm sáng tỏ ở những nơi tương ứng.

နိဋ္ဌိတာ ခန္တီ စာတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ.

Phần giải thích ý nghĩa của câu kệ bắt đầu bằng ‘khantī ca’ đã kết thúc.

တပေါစာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ bắt đầu bằng ‘Tapo ca’

၁၁. ဣဒါနိ [Pg.128] တပေါ စာတိ ဧတ္ထ ပါပကေ ဓမ္မေ တပတီတိ တပေါ. ဗြဟ္မံ စရိယံ, ဗြဟ္မာနံ ဝါ စရိယံ ဗြဟ္မစရိယံ, သေဋ္ဌစရိယန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အရိယသစ္စာနံ ဒဿနံ အရိယသစ္စာနဒဿနံ, အရိယသစ္စာနိ ဒဿနန္တိပိ ဧကေ, တံ န သုန္ဒရံ. နိက္ခန္တံ ဝါနတောတိ နိဗ္ဗာနံ, သစ္ဆိကရဏံ သစ္ဆိကိရိယာ, နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ.

11. Bây giờ, trong câu ‘tapo ca’, (ý nghĩa) nên được hiểu như sau: ‘Tapo’ (khổ hạnh) là vì nó thiêu đốt các pháp ác. ‘Brahmacariyaṃ’ (phạm hạnh) là ‘brahmaṃ cariyaṃ’ (hạnh cao thượng), hoặc ‘brahmānaṃ cariyaṃ’ (hạnh của các bậc cao thượng); có nghĩa là ‘hạnh cao quý nhất’. ‘Ariyasaccānadassanaṃ’ (thấy các Thánh đế) là ‘ariyasaccānaṃ dassanaṃ’ (sự thấy các Thánh đế); một số vị đọc là ‘ariyasaccāni dassanaṃ’, điều đó không hay. ‘Nibbānaṃ’ (Niết-bàn) là vì ‘nikkhantaṃ vānato’ (thoát khỏi ái dục). ‘Sacchikaraṇaṃ’ (sự chứng ngộ) là ‘sacchikiriyā’; ‘nibbānassa sacchikiriyā’ (sự chứng ngộ Niết-bàn) là ‘nibbānasacchikiriyā’. Phần còn lại theo cách đã nói. Đây là phần giải thích từ ngữ.

အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – တပေါ နာမ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာဒီနံ တပနတော ဣန္ဒြိယသံဝရော, ကောသဇ္ဇဿ ဝါ တပနတော ဝီရိယံ, တေဟိ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော အာတာပီတိ ဝုစ္စတိ. သွာယံ အဘိဇ္ဈာဒိပ္ပဟာနဈာနာဒိပ္ပဋိလာဘဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

Còn phần giải thích ý nghĩa nên được hiểu như sau: ‘Tapo’ (khổ hạnh) là sự thu thúc các căn vì nó thiêu đốt tham ái, ưu phiền v.v...; hoặc là sự tinh tấn vì nó thiêu đốt tính biếng nhác. Người có đủ các pháp ấy được gọi là ‘ātāpī’ (nhiệt tâm). Pháp khổ hạnh này nên được hiểu là điềm lành vì là nguyên nhân để đoạn trừ tham ái v.v... và chứng đắc thiền định v.v...

ဗြဟ္မစရိယံ နာမ မေထုနဝိရတိသမဏဓမ္မသာသနမဂ္ဂါနမဓိဝစနံ. တထာ ဟိ ‘‘အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၉၄; မ. နိ. ၁.၂၉၂) မေထုနဝိရတိ ဗြဟ္မစရိယန္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဘဂဝတိ နော, အာဝုသော, ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီတိ? ဧဝမာဝုသော’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၅၇) သမဏဓမ္မော. ‘‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ, ယာဝ မေ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဘဝိဿတိ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇည’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၁၆၈; သံ. နိ. ၅.၈၂၂; ဥဒါ. ၅၁) သာသနံ. ‘‘အယမေဝ ခေါ, ဘိက္ခု, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဗြဟ္မစရိယံ. သေယျထိဒံ, သမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၅.၆) မဂ္ဂေါ. ဣဓ ပန အရိယသစ္စဒဿနေန ပရတော မဂ္ဂဿ သင်္ဂဟိတတ္တာ အဝသေသံ သဗ္ဗမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. တဉ္စေတံ ဥပရူပရိ နာနပ္ပကာရဝိသေသာဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

‘Brahmacariyaṃ’ (phạm hạnh) là tên gọi cho sự kiêng cữ giao hợp, pháp của sa-môn, giáo pháp, và con đường. Thật vậy, trong các đoạn như ‘sau khi từ bỏ phi phạm hạnh, vị ấy trở thành người sống phạm hạnh,’ sự kiêng cữ giao hợp được gọi là phạm hạnh. Trong các đoạn như ‘thưa hiền giả, phạm hạnh được sống trong Đức Thế Tôn,’ pháp của sa-môn (được gọi là phạm hạnh). Trong các đoạn như ‘này Pāpima, Ta sẽ chưa viên tịch cho đến khi phạm hạnh này của Ta chưa được vững mạnh, thịnh vượng, phổ biến, rộng rãi,’ giáo pháp (được gọi là phạm hạnh). Trong các đoạn như ‘này các tỳ khưu, Bát Chánh Đạo này chính là phạm hạnh, tức là chánh kiến v.v...’ con đường (được gọi là phạm hạnh). Tuy nhiên, ở đây, vì con đường đã được bao gồm trong phần sau với sự thấy các Thánh đế, nên tất cả những (ý nghĩa) còn lại cũng đều thích hợp. Và điều này nên được hiểu là điềm lành vì là nguyên nhân để chứng đắc các pháp đặc biệt khác nhau ở các cấp độ ngày càng cao hơn.

အရိယသစ္စာန ဒဿနံ နာမ ကုမာရပဉှေ ဝုတ္တာနံ စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ အဘိသမယဝသေန မဂ္ဂဒဿနံ, တံ သံသာရဒုက္ခဝီတိက္ကမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ.

‘Sự thấy các Thánh đế’ là sự thấy con đường (Đạo) qua việc liễu ngộ bốn Thánh đế đã được nói trong kinh Kumārapañha. Điều đó được gọi là điềm lành vì là nguyên nhân để vượt qua khổ đau trong vòng luân hồi.

နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာ နာမ ဣဓ အရဟတ္တဖလံ နိဗ္ဗာနန္တိ အဓိပ္ပေတံ. တမ္ပိ ဟိ ပဉ္စဂတိဝါနနေန ဝါနသညိတာယ တဏှာယ နိက္ခန္တတ္တာ နိဗ္ဗာနန္တိ ဝုစ္စတိ. တဿ [Pg.129] ပတ္တိ ဝါ ပစ္စဝေက္ခဏာ ဝါ သစ္ဆိကိရိယာတိ ဝုစ္စတိ. ဣတရဿ ပန နိဗ္ဗာနဿ အရိယသစ္စာနံ ဒဿနေနေဝ သစ္ဆိကိရိယာ သိဒ္ဓါ, တေနေတံ ဣဓ နာဓိပ္ပေတံ. ဧဝမေသာ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသုခဝိဟာရာဒိဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

‘Sự chứng ngộ Niết-bàn’ ở đây có nghĩa là A-la-hán quả. Vì quả vị ấy cũng được gọi là Niết-bàn do đã thoát khỏi ái dục, vốn được gọi là ‘vāna’ (sự dệt, ái dục) trong năm cõi. Sự đạt đến hoặc sự quán xét lại quả vị ấy được gọi là sự chứng ngộ. Còn đối với Niết-bàn khác (ngoài A-la-hán quả), sự chứng ngộ đã được thành tựu ngay khi thấy các Thánh đế, do đó nó không được đề cập ở đây. Như vậy, sự chứng ngộ Niết-bàn này nên được hiểu là điềm lành vì là nguyên nhân cho sự an lạc trong hiện tại v.v...

ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ တပေါ ဗြဟ္မစရိယံ, အရိယသစ္စာနံ ဒဿနံ, နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာတိ စတ္တာရိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ.

Như vậy, trong kệ này, bốn điềm lành đã được nói đến là: khổ hạnh, phạm hạnh, thấy các Thánh đế, và chứng ngộ Niết-bàn. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm sáng tỏ ở những nơi tương ứng.

နိဋ္ဌိတာ တပေါ စာတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ.

Phần giải thích ý nghĩa của câu kệ bắt đầu bằng ‘tapo ca’ đã kết thúc.

ဖုဋ္ဌဿလောကဓမ္မေဟီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ bắt đầu bằng ‘Phuṭṭhassa lokadhammehi’

၁၂. ဣဒါနိ ဖုဋ္ဌဿ လောကဓမ္မေဟီတိ ဧတ္ထ ဖုဋ္ဌဿာတိ ဖုသိတဿ ဆုပိတဿ သမ္ပတ္တဿ. လောကေ ဓမ္မာ လောကဓမ္မာ, ယာဝ လောကပ္ပဝတ္တိ, တာဝ အနိဝတ္တကာ ဓမ္မာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. စိတ္တန္တိ မနော မာနသံ. ယဿာတိ နဝဿ ဝါ မဇ္ဈိမဿ ဝါ ထေရဿ ဝါ. န ကမ္ပတီတိ န စလတိ န ဝေဓတိ. အသောကန္တိ နိဿောကံ အဗ္ဗူဠှသောကသလ္လံ. ဝိရဇန္တိ ဝိဂတရဇံ ဝိဒ္ဓံသိတရဇံ. ခေမန္တိ အဘယံ နိရုပဒ္ဒဝံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ.

12. Bây giờ, trong câu ‘phuṭṭhassa lokadhammehi’, (ý nghĩa) nên được hiểu như sau: ‘Phuṭṭhassa’ là bị chạm đến, bị tiếp xúc, đã đạt đến. ‘Lokadhammā’ (pháp thế gian) là các pháp trong thế gian; có nghĩa là các pháp không thể tránh khỏi chừng nào thế gian còn vận hành. ‘Cittaṃ’ là tâm, ý. ‘Yassa’ là của người nào, dù là tỳ khưu hạ tọa, trung tọa, hay thượng tọa. ‘Na kampati’ là không lay động, không di chuyển, không rung chuyển. ‘Asokaṃ’ là không sầu muộn, đã nhổ mũi tên sầu muộn. ‘Virajaṃ’ là không còn bụi bẩn (phiền não), đã phá tan bụi bẩn (phiền não). ‘Khemaṃ’ là an ổn, không sợ hãi, không bị tai ương. Phần còn lại theo cách đã nói. Đây là phần giải thích từ ngữ.

အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဖုဋ္ဌဿ လောကဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ယဿ န ကမ္ပတိ နာမ ယဿ လာဘာလာဘာဒီဟိ အဋ္ဌဟိ လောကဓမ္မေဟိ ဖုဋ္ဌဿ အဇ္ဈောတ္ထဋဿ စိတ္တံ န ကမ္ပတိ န စလတိ န ဝေဓတိ, တဿ တံ စိတ္တံ ကေနစိ အကမ္ပနီယလောကုတ္တမဘာဝါဝဟနတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

Còn phần giải thích ý nghĩa nên được hiểu như sau: ‘Tâm không lay động khi bị các pháp thế gian tác động’ có nghĩa là: tâm của vị nào không lay động, không di chuyển, không rung chuyển khi bị tám pháp thế gian như được và mất v.v... tác động và chi phối. Tâm ấy của vị đó nên được hiểu là điềm lành vì nó không thể bị lay động bởi bất cứ điều gì và mang lại trạng thái siêu thế.

ကဿ စ ဧတေဟိ ဖုဋ္ဌဿ စိတ္တံ န ကမ္ပတီတိ? အရဟတော ခီဏာသဝဿ, န အညဿ ကဿစိ. ဝုတ္တဉှေတံ –

Và tâm của ai không lay động khi bị các pháp này tác động? (Tâm) của bậc A-la-hán, bậc đã đoạn tận các lậu hoặc, chứ không phải của bất kỳ ai khác. Điều này đã được nói rằng:

‘‘သေလော ယထာ ဧကဂ္ဃနော, ဝါတေန န သမီရတိ;

ဧဝံ ရူပါ ရသာ သဒ္ဒါ, ဂန္ဓာ ဖဿာ စ ကေဝလာ.

“Như tảng đá kiên cố, không bị gió lay động; cũng vậy, các sắc, vị, thanh, hương, và xúc chạm toàn phần.

‘‘ဣဋ္ဌာ ဓမ္မာ အနိဋ္ဌာ စ, န ပဝေဓေန္တိ တာဒိနော;

ဌိတံ စိတ္တံ ဝိပ္ပမုတ္တံ, ဝယဉ္စဿာနုပဿတီ’’တိ. (မဟာဝ. ၂၄၄);

“Các pháp khả ý và bất khả ý, không làm lay động bậc như vậy; tâm ngài vững chắc, giải thoát, và ngài thấy được sự hoại diệt (của chúng).”

အသောကံ [Pg.130] နာမ ခီဏာသဝဿေဝ စိတ္တံ. တဉှိ ယွာယံ ‘‘သောကော သောစနာ သောစိတတ္တံ အန္တောသောကော အန္တောပရိသောကော စေတသော ပရိနိဇ္ဈာယိတတ္တ’’န္တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၂၃၇) နယေန ဝုစ္စတိ သောကော, တဿ အဘာဝတော အသောကံ. ကေစိ နိဗ္ဗာနံ ဝဒန္တိ, တံ ပုရိမပဒေန နာနုသန္ဓိယတိ. ယထာ စ အသောကံ, ဧဝံ ဝိရဇံ ခေမန္တိပိ ခီဏာသဝဿေဝ စိတ္တံ. တဉှိ ရာဂဒေါသမောဟရဇာနံ ဝိဂတတ္တာ ဝိရဇံ, စတူဟိ စ ယောဂေဟိ ခေမတ္တာ ခေမံ, ယတော ဧတံ တေန တေနာကာရေန တမှိ တမှိ ပဝတ္တိက္ခဏေ ဂဟေတွာ နိဒ္ဒိဋ္ဌဝသေန တိဝိဓမ္ပိ အပ္ပဝတ္တက္ခန္ဓတာဒိလောကုတ္တမဘာဝါဝဟနတော အာဟုနေယျာဒိဘာဝါဝဟနတော စ မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

Vô ưu (asokaṃ) được gọi là tâm của bậc Lậu Tận. Thật vậy, sầu muộn (soko) được nói đến theo phương thức bắt đầu bằng: ‘sự sầu muộn, sự than khóc, trạng thái sầu muộn, nội sầu, nội ưu phiền, sự dằn vặt của tâm,’ v.v... Do vì không có điều ấy, nên gọi là vô ưu (asokaṃ). Một số vị nói đó là Niết-bàn, nhưng điều ấy không kết nối với câu trước. Và cũng như vô ưu (asokaṃ), tương tự như vậy, vô nhiễm (virajaṃ) và an ổn (khemaṃ) cũng chính là tâm của bậc Lậu Tận. Thật vậy, do đã lìa khỏi trần cấu là tham, sân, si nên gọi là vô nhiễm (virajaṃ); và do được an ổn khỏi bốn loại ách phược (yogehi) nên gọi là an ổn (khemaṃ). Do đó, cần phải hiểu rằng cả ba pháp này, được trình bày bằng cách nắm bắt theo từng phương diện ấy trong từng khoảnh khắc diễn tiến ấy, đều là điềm lành (maṅgala) vì chúng mang lại trạng thái siêu thế như sự không tái diễn của các uẩn, và vì chúng mang lại trạng thái xứng đáng được cúng dường, v.v...

ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ အဋ္ဌလောကဓမ္မေဟိ အကမ္ပိတစိတ္တံ, အသောကစိတ္တံ, ဝိရဇစိတ္တံ, ခေမစိတ္တန္တိ စတ္တာရိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ.

Như vậy, trong bài kệ này, bốn điềm lành đã được nói đến là: tâm không lay động bởi tám pháp thế gian, tâm vô ưu, tâm vô nhiễm, và tâm an ổn. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm sáng tỏ ở những nơi tương ứng.

နိဋ္ဌိတာ ဖုဋ္ဌဿ လောကဓမ္မေဟီတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ.

Phần giải nghĩa bài kệ ‘Phuṭṭhassa lokadhammehī’ đến đây là kết thúc.

ဧတာဒိသာနီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích bài kệ Etādisāni

၁၃. ဧဝံ ဘဂဝါ အသေဝနာ စ ဗာလာနန္တိအာဒီဟိ ဒသဟိ ဂါထာဟိ အဋ္ဌတိံသ မဟာမင်္ဂလာနိ ကထေတွာ ဣဒါနိ ဧတာနေဝ အတ္တနာ ဝုတ္တမင်္ဂလာနိ ထုနန္တော ‘‘ဧတာဒိသာနိ ကတွာနာ’’တိ အဝသာနဂါထမဘာသိ.

13. Như vậy, sau khi Đức Thế Tôn đã thuyết giảng ba mươi tám đại điềm lành qua mười bài kệ bắt đầu bằng ‘Asevanā ca bālānaṃ,’ bây giờ, với ý muốn tán thán chính những điềm lành do Ngài đã nói, Ngài đã thuyết bài kệ kết thúc bắt đầu bằng ‘Etādisāni katvāna.’

တဿာယမတ္ထဝဏ္ဏနာ – ဧတာဒိသာနီတိ ဧတာနိ ဤဒိသာနိ မယာ ဝုတ္တပ္ပကာရာနိ ဗာလာနံ အသေဝနာဒီနိ. ကတွာနာတိ ကတွာ. ကတွာန ကတွာ ကရိတွာတိ ဟိ အတ္ထတော အနညံ. သဗ္ဗတ္ထမပရာဇိတာတိ သဗ္ဗတ္ထ ခန္ဓကိလေသာဘိသင်္ခါရဒေဝပုတ္တမာရပ္ပဘေဒေသု စတူသု ပစ္စတ္ထိကေသု ဧကေနာပိ အပရာဇိတာ ဟုတွာ, သယမေဝ တေ စတ္တာရော မာရေ ပရာဇေတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. မကာရော စေတ္ထ ပဒသန္ဓိကရမတ္တောတိ ဝိညာတဗ္ဗော.

Đây là phần giải nghĩa của bài kệ ấy: ‘Etādisāni’ (những việc như vậy) nghĩa là những việc có tính chất như thế này, các loại đã được ta nói đến, bắt đầu bằng việc không giao du với kẻ ngu. ‘Katvāna’ (sau khi làm) nghĩa là ‘katvā.’ Thật vậy, ‘katvāna,’ ‘katvā,’ và ‘karitvā’ không khác nhau về nghĩa. ‘Sabbattha-m-aparājitā’ (không bị bại trận ở bất cứ đâu) có nghĩa là: ở khắp mọi nơi, trong bốn loại kẻ thù là uẩn ma, phiền não ma, hành ma, và thiên tử ma, họ không bị bất kỳ ai đánh bại, và tự mình đã chiến thắng bốn loại ma ấy. Cần hiểu rằng mẫu tự ‘m’ ở đây chỉ có tác dụng nối âm.

သဗ္ဗတ္ထ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဧတာဒိသာနိ မင်္ဂလာနိ ကတွာ စတူဟိ မာရေဟိ အပရာဇိတာ ဟုတွာ သဗ္ဗတ္ထ ဣဓလောကပရလောကေသု ဌာနစင်္ကမနာဒီသု စ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တိ, ဗာလသေဝနာဒီဟိ ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ [Pg.131] ဝိဃာတပရိဠာဟာ, တေသံ အဘာဝါ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တိ, အနုပဒ္ဒုတာ အနုပသဋ္ဌာ ခေမိနော အပ္ပဋိဘယာ ဂစ္ဆန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အနုနာသိကော စေတ္ထ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

‘Sabbattha sotthiṃ gacchanti’ (đi đến an toàn ở khắp nơi) có nghĩa là: sau khi đã làm những điềm lành như vậy, không bị bốn loại ma đánh bại, họ đi đến an toàn ở khắp mọi nơi, trong đời này và đời sau, trong lúc đứng, đi, v.v... Do không có những phiền não, khổ não và dằn vặt có thể phát sinh từ việc giao du với kẻ ngu, v.v., nên họ đi đến an toàn; có nghĩa là họ đi mà không gặp tai ương, không bị quấy rầy, được an ổn, không sợ hãi. Cần hiểu rằng âm mũi ở đây được nói đến để cho dễ đọc bài kệ.

တံ တေသံ မင်္ဂလမုတ္တမန္တိ ဣမိနာ ဂါထာပဒေန ဘဂဝါ ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသိ. ကထံ? ဧဝံ, ဒေဝပုတ္တ, ယေ ဧတာဒိသာနိ ကရောန္တိ, တေ ယသ္မာ သဗ္ဗတ္ထ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တိ, တသ္မာ တံ ဗာလာနံ အသေဝနာဒိအဋ္ဌတိံသဝိဓမ္ပိ တေသံ ဧတာဒိသကာရကာနံ မင်္ဂလမုတ္တမံ သေဋ္ဌံ ပဝရန္တိ ဂဏှာဟီတိ.

Với câu kệ ‘Taṃ tesaṃ maṅgalamuttamaṃ’ (đó là điềm lành tối thượng cho họ), Đức Thế Tôn đã kết thúc bài pháp. Kết thúc như thế nào? (Như thế này): ‘Này vị trời, những ai làm những việc như vậy, vì họ đi đến an toàn ở khắp nơi, do đó, ngươi hãy hiểu rằng ba mươi tám loại điềm lành ấy, bắt đầu bằng việc không giao du với kẻ ngu, là điềm lành tối thượng, cao cả, tuyệt vời nhất cho những người thực hành như vậy.’

ဧဝဉ္စ ဘဂဝတာ နိဋ္ဌာပိတာယ ဒေသနာယ ပရိယောသာနေ ကောဋိသတသဟဿဒေဝတာယော အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု, သောတာပတ္တိသကဒါဂါမိအနာဂါမိဖလသမ္ပတ္တာနံ ဂဏနာ အသင်္ချေယျာ အဟောသိ. အထ ဘဂဝါ ဒုတိယဒိဝသေ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣမံ ပန, အာနန္ဒ, ရတ္တိံ အညတရာ ဒေဝတာ မံ ဥပသင်္ကမိတွာ မင်္ဂလပဉှံ ပုစ္ဆိ, အထဿာဟံ အဋ္ဌတိံသ မင်္ဂလာနိ အဘာသိံ, ဥဂ္ဂဏှာဟိ, အာနန္ဒ, ဣမံ မင်္ဂလပရိယာယံ, ဥဂ္ဂဟေတွာ ဘိက္ခူ ဝါစေဟီ’’တိ. ထေရော ဥဂ္ဂဟေတွာ ဘိက္ခူ ဝါစေသိ. တယိဒံ အာစရိယပရမ္ပရာယ အာဘတံ ယာဝဇ္ဇတနာ ပဝတ္တတိ, ‘‘ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတ’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

Và như vậy, khi Đức Thế Tôn kết thúc bài pháp, một trăm ngàn ức vị trời đã chứng đắc A-la-hán quả; số người chứng đắc quả Dự lưu, Nhất lai và Bất lai thì không thể đếm xuể. Sau đó, vào ngày thứ hai, Đức Thế Tôn gọi Trưởng lão Ānanda và nói: ‘Này Ānanda, đêm qua, có một vị trời đến gặp ta và hỏi về vấn đề điềm lành, và ta đã nói cho vị ấy ba mươi tám điềm lành. Này Ānanda, hãy học thuộc lòng bài kinh về điềm lành này. Sau khi học thuộc, hãy dạy lại cho các Tỳ-khưu.’ Trưởng lão đã học thuộc và dạy lại cho các Tỳ-khưu. Bài Kinh Điềm Lành ấy đã được truyền thừa qua các thế hệ thầy trò và tồn tại cho đến ngày nay. Cần phải hiểu rằng: ‘Như vậy, phạm hạnh này trở nên thịnh vượng, phát triển, lan rộng, được nhiều người biết đến, phổ biến rộng rãi, và được khéo tuyên thuyết cho đến chư thiên và loài người.’

ဣဒါနိ ဧတေသွေဝ မင်္ဂလေသု ဉာဏပရိစယပါဋဝတ္ထံ အယမာဒိတော ပဘုတိ ယောဇနာ – ဧဝမိမေ ဣဓလောကပရလောကလောကုတ္တရသုခကာမာ သတ္တာ ဗာလဇနသေဝနံ ပဟာယ, ပဏ္ဍိတေ နိဿာယ, ပူဇနေယျေ ပူဇေတွာ, ပတိရူပဒေသဝါသေန ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာယ ကုသလပ္ပဝတ္တိယံ စောဒိယမာနာ အတ္တာနံ သမ္မာ ပဏိဓာယ, ဗာဟုသစ္စသိပ္ပဝိနယေဟိ အလင်္ကတတ္တဘာဝါ, ဝိနယာနုရူပံ သုဘာသိတံ ဘာသမာနာ, ယာဝ ဂိဟိဘာဝံ န ဝိဇဟန္တိ, တာဝ မာတာပိတူပဋ္ဌာနေန ပေါရာဏံ ဣဏမူလံ ဝိသောဓယမာနာ, ပုတ္တဒါရသင်္ဂဟေန နဝံ ဣဏမူလံ ပယောဇယမာနာ, အနာကုလကမ္မန္တတာယ ဓနဓညာဒိသမိဒ္ဓိံ ပါပုဏန္တာ, ဒါနေန ဘောဂသာရံ ဓမ္မစရိယာယ ဇီဝိတသာရဉ္စ ဂဟေတွာ, ဉာတိသင်္ဂဟေန သကဇနဟိတံ အနဝဇ္ဇကမ္မန္တတာယ ပရဇနဟိတဉ္စ ကရောန္တာ, ပါပဝိရတိယာ ပရူပဃာတံ မဇ္ဇပါနသံယမေန အတ္တူပဃာတဉ္စ ဝိဝဇ္ဇေတွာ, ဓမ္မေသု အပ္ပမာဒေန ကုသလပက္ခံ ဝဍ္ဎေတွာ, ဝဍ္ဎိတကုသလတာယ ဂိဟိဗျဉ္ဇနံ ဩဟာယ ပဗ္ဗဇိတဘာဝေ ဌိတာပိ ဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကူပဇ္ဈာယာစရိယာဒီသု ဂါရဝေန နိဝါတေန စ ဝတ္တသမ္ပဒံ အာရာဓေတွာ, သန္တုဋ္ဌိယာ [Pg.132] ပစ္စယဂေဓံ ပဟာယ, ကတညုတာယ သပ္ပုရိသဘူမိယံ ဌတွာ, ဓမ္မဿဝနေန စိတ္တလီနတံ ပဟာယ, ခန္တိယာ သဗ္ဗပရိဿယေ အဘိဘဝိတွာ, သောဝစဿတာယ သနာထံ အတ္တာနံ ကတွာ, သမဏဒဿနေန ပဋိပတ္တိပယောဂံ ပဿန္တာ, ဓမ္မသာကစ္ဆာယ ကင်္ခါဋ္ဌာနိယေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခံ ဝိနောဒေတွာ, ဣန္ဒြိယသံဝရတပေန သီလဝိသုဒ္ဓိံ သမဏဓမ္မဗြဟ္မစရိယေန စိတ္တဝိသုဒ္ဓိံ တတော ပရာ စ စတဿော ဝိသုဒ္ဓိယော သမ္ပာဒေန္တာ, ဣမာယ ပဋိပဒါယ အရိယသစ္စဒဿနပရိယာယံ ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိံ ပတွာ အရဟတ္တဖလသင်္ချံ နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရောန္တိ, ယံ သစ္ဆိကရိတွာ သိနေရုပဗ္ဗတော ဝိယ ဝါတဝုဋ္ဌီဟိ အဋ္ဌဟိ လောကဓမ္မေဟိ အဝိကမ္ပမာနစိတ္တာ အသောကာ ဝိရဇာ ခေမိနော ဟောန္တိ. ယေ စ ခေမိနော ဟောန္တိ, တေ သဗ္ဗတ္ထ ဧကေနပိ အပရာဇိတာ ဟောန္တိ, သဗ္ဗတ္ထ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

Bây giờ, để cho thuần thục trong việc thực hành các pháp trí tuệ trong chính các điềm lành này, đây là sự trình bày theo thứ tự từ đầu. Như vầy, các chúng sanh này, những người mong muốn hạnh phúc ở đời này, đời sau, và siêu thế, sau khi từ bỏ việc giao du với kẻ ngu, nương tựa bậc hiền trí, cúng dường những người đáng cúng dường, do được ở nơi thích hợp, do đã tạo phước từ trước, được thúc đẩy trong việc thực hành thiện pháp, đã tự mình hướng đến chánh đạo, do được trang nghiêm bởi sự đa văn, nghề nghiệp và giới luật, nói lời thiện thuyết phù hợp với giới luật, trong khi chưa từ bỏ đời sống tại gia, họ thanh toán món nợ cũ bằng cách phụng dưỡng cha mẹ, tạo ra món nợ mới bằng cách nuôi dưỡng vợ con, đạt được sự sung túc về tài sản, lúa gạo v.v... bằng công việc không rối rắm, lấy được cốt lõi của tài sản bằng bố thí và cốt lõi của sự sống bằng việc thực hành chánh pháp, làm lợi ích cho quyến thuộc của mình bằng cách nhiếp độ quyến thuộc, và làm lợi ích cho người khác bằng công việc không bị chê trách, từ bỏ việc làm hại người khác bằng cách tránh xa điều ác, và từ bỏ việc tự làm hại mình bằng cách tiết chế việc uống rượu và chất say, làm tăng trưởng phần thiện bằng sự không dể duôi trong các pháp, do đã làm tăng trưởng thiện pháp, dù đã từ bỏ tướng mạo tại gia và sống trong đời sống xuất gia, họ vẫn làm hài lòng (bậc thầy) bằng sự viên mãn bổn phận với lòng tôn kính và khiêm tốn đối với chư Phật, các vị thinh văn của đức Phật, các vị thầy tế độ, thầy giáo thọ v.v..., từ bỏ sự tham đắm trong các vật dụng bằng sự tri túc, đứng vững trên mảnh đất của bậc chân nhân bằng lòng biết ơn, từ bỏ sự co rút của tâm bằng cách nghe pháp, khắc phục mọi hiểm nguy bằng sự nhẫn nại, tự mình tạo nơi nương tựa bằng sự dễ bảo, thấy được sự thực hành pháp bằng cách diện kiến sa-môn, xua tan sự hoài nghi trong các pháp đáng nghi bằng cách đàm luận về pháp, thành tựu giới thanh tịnh bằng khổ hạnh thu thúc các căn, thành tựu tâm thanh tịnh bằng sa-môn pháp và phạm hạnh, và sau đó thành tựu bốn thanh tịnh cao hơn, bằng con đường thực hành này, đạt đến trí kiến thanh tịnh là phương tiện để thấy các thánh đế, họ chứng ngộ Niết-bàn được gọi là quả A-la-hán. Sau khi chứng ngộ quả vị ấy, tâm của họ không bị lay động bởi tám pháp thế gian, giống như núi Sineru không bị lay động bởi gió và mưa, họ trở nên không sầu muộn, không bụi bặm, và an ổn. Và những ai được an ổn, họ không bị bất cứ ai đánh bại ở bất cứ đâu, họ đi đến an lạc ở khắp mọi nơi. Vì thế, đức Thế Tôn đã nói:

‘‘ဧတာဒိသာနိ ကတွာန, သဗ္ဗတ္ထမပရာဇိတာ;

သဗ္ဗတ္ထ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တိ, တံ တေသံ မင်္ဂလမုတ္တမ’’န္တိ.

‘Sau khi làm những việc như vậy, họ không bị ai đánh bại ở bất cứ đâu; họ đi đến an lạc ở khắp mọi nơi, đó là điềm lành tối thượng của họ.’

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ

Trong bộ Chú giải Tiểu Bộ Kinh tên là Paramatthajotikā

မင်္ဂလသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

Phần giải về Kinh Điềm Lành đã hoàn tất.

၆. ရတနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. Phần giải về Kinh Châu Báu

နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ

Mục đích của việc sắp đặt

ဣဒါနိ ယာနီဓ ဘူတာနီတိဧဝမာဒိနာ မင်္ဂလသုတ္တာနန္တရံ နိက္ခိတ္တဿ ရတနသုတ္တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာက္ကမော အနုပ္ပတ္တော. တဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ ဝတွာ တတော ပရံ သုပရိသုဒ္ဓေန တိတ္ထေန နဒိတဠာကာဒီသု သလိလဇ္ဈောဂါဟဏမိဝ သုပရိသုဒ္ဓေန နိဒါနေန ဣမဿ သုတ္တဿ အတ္ထဇ္ဈောဂါဟဏံ ဒဿေတုံ –

Bây giờ, đã đến lượt giải thích ý nghĩa của Kinh Châu Báu, được đặt sau Kinh Điềm Lành, bắt đầu bằng câu ‘yānīdha bhūtāni’ v.v... Sau khi nói về mục đích của việc đặt kinh này ở đây, tiếp theo đó, để trình bày sự thâm nhập vào ý nghĩa của kinh này với một duyên khởi hoàn toàn trong sạch, giống như việc đi xuống múc nước ở sông, hồ v.v... bằng một bến nước hoàn toàn trong sạch –

‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေတံ ဣမံ နယံ;

ပကာသေတွာန ဧတဿ, ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏနံ’’.

‘Sau khi làm sáng tỏ phương pháp này: kinh này được ai nói, khi nào, ở đâu, và vì sao; chúng tôi sẽ thực hiện việc giải thích ý nghĩa của nó.’

တတ္ထ [Pg.133] ယသ္မာ မင်္ဂလသုတ္တေန အတ္တရက္ခာ အကလျာဏကရဏကလျာဏာကရဏပစ္စယာနဉ္စ အာသဝါနံ ပဋိဃာတော ဒဿိတော, ဣမဉ္စ သုတ္တံ ပရာရက္ခံ အမနုဿာဒိပစ္စယာနဉ္စ အာသဝါနံ ပဋိဃာတံ သာဓေတိ, တသ္မာ တဒနန္တရံ နိက္ခိတ္တံ သိယာတိ.

Trong đó, vì Kinh Điềm Lành đã chỉ ra sự tự bảo vệ và sự đoạn trừ các lậu hoặc phát sinh từ các duyên làm điều không tốt và làm điều tốt, còn kinh này thì thành tựu sự bảo vệ người khác và sự đoạn trừ các lậu hoặc phát sinh từ các duyên như là phi nhân v.v..., do đó, nó nên được đặt ngay sau kinh ấy.

ဣဒံ တာဝဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ.

Trước hết, đây là mục đích của việc đặt kinh này ở đây.

ဝေသာလိဝတ္ထု

Câu chuyện ở Vesālī

ဣဒါနိ ‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေတ’’န္တိ ဧတ္ထာဟ ‘‘ကေန ပနေတံ သုတ္တံ ဝုတ္တံ, ကဒါ ကတ္ထ, ကသ္မာ စ ဝုတ္တ’’န္တိ. ဝုစ္စတေ – ဣဒဉှိ ဘဂဝတာ ဧဝ ဝုတ္တံ, န သာဝကာဒီဟိ. တဉ္စ ယဒါ ဒုဗ္ဘိက္ခာဒီဟိ ဥပဒ္ဒဝေဟိ ဥပဒ္ဒုတာယ ဝေသာလိယာ လိစ္ဆဝီဟိ ရာဇဂဟတော ယာစိတွာ ဘဂဝါ ဝေသာလိံ အာနီတော, တဒါ ဝေသာလိယံ တေသံ ဥပဒ္ဒဝါနံ ပဋိဃာတတ္ထာယ ဝုတ္တန္တိ. အယံ တေသံ ပဉှာနံ သင်္ခေပဝိဿဇ္ဇနာ. ဝိတ္ထာရတော ပန ဝေသာလိဝတ္ထုတော ပဘုတိ ပေါရာဏေဟိ ဝဏ္ဏီယတိ.

Bây giờ, về câu ‘được ai nói, khi nào, ở đâu, và vì sao’, có người hỏi: ‘Vậy kinh này được ai nói, khi nào, ở đâu, và vì sao?’ Được trả lời rằng: Kinh này thực sự đã được chính đức Thế Tôn nói, không phải do các vị thinh văn v.v... Và kinh ấy đã được nói ra vì mục đích ngăn chặn các tai ương của họ ở Vesālī, vào lúc đức Thế Tôn được các vị vua Licchavī ở Vesālī, nơi đang bị các tai ương như nạn đói v.v... hoành hành, thỉnh mời từ Rājagaha và đưa đến Vesālī. Đây là câu trả lời tóm tắt cho những câu hỏi đó. Còn về phần chi tiết, nó được các vị xưa giải thích bắt đầu từ câu chuyện ở Vesālī.

တတြာယံ ဝဏ္ဏနာ – ဗာရာဏသိရညော ကိရ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ ဂဗ္ဘော သဏ္ဌာသိ, သာ တံ ဉတွာ ရညော နိဝေဒေသိ, ရာဇာ ဂဗ္ဘပရိဟာရံ အဒါသိ. သာ သမ္မာ ပရိဟရိယမာနဂဗ္ဘာ ဂဗ္ဘပရိပါကကာလေ ဝိဇာယနဃရံ ပါဝိသိ. ပုညဝတီနံ ပစ္စူသသမယေ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ ဟောတိ. သာ စ တာသံ အညတရာ, တေန ပစ္စူသသမယေ အလတ္တကပဋလဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖသဒိသံ မံသပေသိံ ဝိဇာယိ. တတော ‘‘အညာ ဒေဝိယော သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗသဒိသေ ပုတ္တေ ဝိဇာယန္တိ, အဂ္ဂမဟေသီ မံသပေသိန္တိ ရညော ပုရတော မမ အဝဏ္ဏော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ စိန္တေတွာ တေန အဝဏ္ဏဘယေန တံ မံသပေသိံ ဧကသ္မိံ ဘာဇနေ ပက္ခိပိတွာ အညတရေန ပဋိကုဇ္ဇိတွာ ရာဇမုဒ္ဒိကာယ လဉ္ဆိတွာ ဂင်္ဂါယ သောတေ ပက္ခိပါပေသိ. မနုဿေဟိ ဆဍ္ဍိတမတ္တေ ဒေဝတာ အာရက္ခံ သံဝိဒဟိံသု. သုဝဏ္ဏပဋ္ဋကဉ္စေတ္ထ ဇာတိဟိင်္ဂုလကေန ‘‘ဗာရာဏသိရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ပဇာ’’တိ လိခိတွာ ဗန္ဓိံသု. တတော တံ ဘာဇနံ ဦမိဘယာဒီဟိ အနုပဒ္ဒုတံ ဂင်္ဂါသောတေန ပါယာသိ.

Trong đó, đây là phần giải thích: Tương truyền, một bào thai đã hình thành trong bụng của vị chánh cung hoàng hậu của vua Bārāṇasī. Khi biết điều đó, bà đã tâu lên vua, và nhà vua đã ban cho sự chăm sóc thai kỳ. Bà, với bào thai được chăm sóc đúng cách, đã vào nhà hộ sinh vào thời điểm thai kỳ đã đủ tháng. Đối với những người phụ nữ có phước, việc sinh nở xảy ra vào lúc rạng đông. Và bà là một trong số họ, do đó vào lúc rạng đông, bà đã sinh ra một khối thịt giống như bông hoa bandhujīvaka được bọc trong một lớp vải sơn mài. Sau đó, bà suy nghĩ: ‘Các hoàng hậu khác sinh ra những người con trai giống như tượng vàng, còn chánh cung hoàng hậu lại sinh ra một khối thịt, điều tiếng xấu về ta sẽ nảy sinh trước mặt nhà vua.’ Vì sợ điều tiếng xấu đó, bà đã đặt khối thịt ấy vào một cái bình, đậy lại bằng một cái khác, niêm phong bằng ấn của hoàng gia, và cho thả trôi trên dòng sông Gaṅgā. Ngay khi nó được con người thả đi, chư thiên đã sắp đặt sự bảo vệ. Và họ đã viết lên một tấm vàng bằng chu sa: ‘Con của chánh cung hoàng hậu vua Bārāṇasī’ rồi buộc vào đó. Sau đó, cái bình ấy, không bị các nguy hiểm như sóng v.v... làm hại, đã trôi đi theo dòng sông Gaṅgā.

တေန စ သမယေန အညတရော တာပသော ဂေါပါလကုလံ နိဿာယ ဂင်္ဂါတီရေ ဝိဟရတိ. သော ပါတောဝ ဂင်္ဂံ ဩတရန္တော ဘာဇနံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ [Pg.134] ပံသုကူလသညာယ အဂ္ဂဟေသိ. တတော တတ္ထ တံ အက္ခရပဋ္ဋကံ ရာဇမုဒ္ဒိကာလဉ္ဆနဉ္စ ဒိသွာ မုဉ္စိတွာ တံ မံသပေသိံ အဒ္ဒသ, ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘သိယာ ဂဗ္ဘော, တထာ ဟိဿ ဒုဂ္ဂန္ဓပူတိဘာဝေါ နတ္ထီ’’တိ. တံ အဿမံ နေတွာ သုဒ္ဓေ ဩကာသေ ဌပေသိ. အထ အဍ္ဎမာသစ္စယေန ဒွေ မံသပေသိယော အဟေသုံ. တာပသော ဒိသွာ သာဓုတရံ ဌပေသိ, တတော ပုန အဍ္ဎမာသစ္စယေန ဧကမေကိဿာ ပေသိယာ ဟတ္ထပါဒသီသာနမတ္ထာယ ပဉ္စ ပဉ္စ ပိဠကာ ဥဋ္ဌဟိံသု. တာပသော ဒိသွာ ပုန သာဓုတရံ ဌပေသိ. အထ အဍ္ဎမာသစ္စယေန ဧကာ မံသပေသိ သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗသဒိသော ဒါရကော, ဧကာ ဒါရိကာ အဟောသိ. တေသု တာပသဿ ပုတ္တသိနေဟော ဥပ္ပဇ္ဇိ. အင်္ဂုဋ္ဌကတော စဿ ခီရံ နိဗ္ဗတ္တိ. တတော ပဘုတိ စ ခီရဘတ္တံ လဘတိ, သော ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ ခီရံ ဒါရကာနံ မုခေ အာသိဉ္စတိ. တေသံ ယံ ယံ ဥဒရံ ပဝိဋ္ဌံ, တံ သဗ္ဗံ မဏိဘာဇနဂတံ ဝိယ ဒိဿတိ. ဧဝံ လိစ္ဆဝီ အဟေသုံ. အပရေ ပနာဟု ‘‘သိဗ္ဗေတွာ ဌပိတာ ဝိယ နေသံ အညမညံ လီနာ ဆဝိ အဟောသီ’’တိ. ဧဝံ တေ နိစ္ဆဝိတာယ ဝါ လီနစ္ဆဝိတာယ ဝါ လိစ္ဆဝီတိ ပညာယိံသု.

Vào lúc ấy, có một vị đạo sĩ nương nhờ vào một gia đình chăn bò và sống ở bên bờ sông Gaṅgā. Vị ấy, vào lúc sáng sớm, khi đi xuống sông Gaṅgā, thấy một cái bình đang trôi đến, với ý nghĩ là vật vô chủ nên đã cầm lấy. Sau đó, khi thấy ở trong đó có tấm vàng khắc chữ và ấn tín của vua, vị ấy mở ra và thấy khối thịt ấy. Thấy vậy, vị ấy suy nghĩ thế này: "Có lẽ đây là một bào thai, vì nó không có mùi hôi thối." Vị ấy đem nó về am thất, đặt ở một nơi sạch sẽ. Rồi sau nửa tháng, đã trở thành hai khối thịt. Vị đạo sĩ thấy vậy, đã đặt chúng cẩn thận hơn. Sau đó, lại qua nửa tháng, từ mỗi khối thịt, năm cái mụn nhỏ nổi lên để thành tay, chân và đầu. Vị đạo sĩ thấy vậy, lại đặt chúng cẩn thận hơn. Rồi sau nửa tháng, một khối thịt trở thành một bé trai giống như tượng vàng, một khối trở thành một bé gái. Đối với chúng, tình thương con của vị đạo sĩ khởi lên. Và từ ngón tay cái của vị ấy, sữa đã chảy ra. Kể từ đó, vị ấy nhận được cơm sữa, vị ấy ăn cơm rồi đổ sữa vào miệng của các đứa trẻ. Bất cứ thứ gì đi vào bụng của chúng, tất cả đều được nhìn thấy như thể chứa trong một cái bình bằng ngọc. Như vậy, chúng không có da. Các vị thầy khác lại nói: "Da của chúng dính vào nhau như thể được khâu lại." Như vậy, do không có da (nicchavitā) hoặc do da dính vào nhau (līnacchavitā), họ được biết đến là Licchavī.

တာပသော ဒါရကေ ပေါသေန္တော ဥဿူရေ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ, အတိဒိဝါ ပဋိက္ကမတိ. တဿ တံ ဗျာပါရံ ဉတွာ ဂေါပါလကာ အာဟံသု, ‘‘ဘန္တေ, ပဗ္ဗဇိတာနံ ဒါရကပေါသနံ ပလိဗောဓော, အမှာကံ ဒါရကေ ဒေထ, မယံ ပေါသေဿာမ, တုမှေ အတ္တနော ကမ္မံ ကရောထာ’’တိ. တာပသော ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိ. ဂေါပါလကာ ဒုတိယဒိဝသေ မဂ္ဂံ သမံ ကတွာ ပုပ္ဖေဟိ ဩကိရိတွာ ဓဇပဋာကံ ဥဿာပေတွာ တူရိယေဟိ ဝဇ္ဇမာနေဟိ အဿမံ အာဂတာ. တာပသော ‘‘မဟာပုညာ ဒါရကာ, အပ္ပမာဒေန ဝဍ္ဎေထ, ဝဍ္ဎေတွာ စ အညမညံ အာဝါဟဝိဝါဟံ ကရောထ, ပဉ္စဂေါရသေန ရာဇာနံ တောသေတွာ ဘူမိဘာဂံ ဂဟေတွာ နဂရံ မာပေထ, တတ္ထ ကုမာရံ အဘိသိဉ္စထာ’’တိ ဝတွာ ဒါရကေ အဒါသိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ ဒါရကေ နေတွာ ပေါသေသုံ.

Vị đạo sĩ, trong khi nuôi dưỡng những đứa trẻ, vào lúc mặt trời đã lên cao mới đi vào làng để khất thực, và trở về rất muộn. Biết được công việc bận rộn ấy của vị ấy, những người chăn bò đã nói: "Thưa ngài, việc nuôi dưỡng trẻ con là một sự trở ngại đối với người xuất gia. Xin hãy giao những đứa trẻ cho chúng tôi, chúng tôi sẽ nuôi dưỡng chúng, còn ngài xin hãy làm công việc của mình." Vị đạo sĩ đã đồng ý: "Tốt lắm." Vào ngày thứ hai, những người chăn bò đã san bằng con đường, rải hoa, dựng cờ và phướn, với các nhạc cụ được chơi, đã đến am thất. Vị đạo sĩ nói: "Những đứa trẻ này có phước lớn, hãy nuôi nấng chúng một cách không dể duôi. Và sau khi nuôi nấng, hãy cho chúng kết hôn với nhau. Hãy làm hài lòng nhà vua bằng năm sản phẩm từ sữa bò, nhận lấy một phần đất và xây dựng một thành phố. Ở đó, hãy làm lễ quán đảnh cho hoàng tử," nói vậy rồi, vị ấy đã giao những đứa trẻ. Họ đã đồng ý: "Tốt lắm," rồi đem những đứa trẻ đi và nuôi dưỡng.

ဒါရကာ ဝုဍ္ဎိမနွာယ ကီဠန္တာ ဝိဝါဒဋ္ဌာနေသု အညေ ဂေါပါလဒါရကေ ဟတ္ထေနပိ ပါဒေနပိ ပဟရန္တိ, တေ ရောဒန္တိ. ‘‘ကိဿ ရောဒထာ’’တိ စ မာတာပိတူဟိ ဝုတ္တာ ‘‘ဣမေ နိမ္မာတာပိတိကာ တာပသပေါသိတာ အမှေ အတီဝ ပဟရန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. တတော တေသံ မာတာပိတရော ‘‘ဣမေ ဒါရကာ အညေ ဒါရကေ ဝိဟေဌေန္တိ ဒုက္ခာပေန္တိ, န ဣမေ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ, ဝဇ္ဇိတဗ္ဗာ ဣမေ’’တိ အာဟံသု. တတော ပဘုတိ ကိရ သော ပဒေသော ‘‘ဝဇ္ဇီ’’တိ [Pg.135] ဝုစ္စတိ, တိယောဇနသတံ ပရိမာဏေန. အထ တံ ပဒေသံ ဂေါပါလကာ ရာဇာနံ တောသေတွာ အဂ္ဂဟေသုံ. တတ္ထေဝ နဂရံ မာပေတွာ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကံ ကုမာရံ အဘိသိဉ္စိတွာ ရာဇာနံ အကံသု. တာယ စဿ ဒါရိကာယ သဒ္ဓိံ ဝါရေယျံ ကတွာ ကတိကံ အကံသု ‘‘န ဗာဟိရတော ဒါရိကာ အာနေတဗ္ဗာ, ဣတော ဒါရိကာ န ကဿစိ ဒါတဗ္ဗာ’’တိ. တေသံ ပဌမသံဝါသေန ဒွေ ဒါရကာ ဇာတာ ဓီတာ စ ပုတ္တော စ, ဧဝံ သောဠသက္ခတ္တုံ ဒွေ ဒွေ ဇာတာ. တတော တေသံ ဒါရကာနံ ယထာက္ကမံ ဝဍ္ဎန္တာနံ အာရာမုယျာနနိဝါသဋ္ဌာနပရိဝါရသမ္ပတ္တိံ ဂဟေတုံ အပ္ပဟောန္တံ တံ နဂရံ တိက္ခတ္တုံ ဂါဝုတန္တရေန ဂါဝုတန္တရေန ပါကာရေန ပရိက္ခိပိံသု, တဿ ပုနပ္ပုနံ ဝိသာလီကတတ္တာ ဝေသာလီတွေဝ နာမံ ဇာတံ. ဣဒံ ဝေသာလိဝတ္ထု.

Những đứa trẻ, khi đã lớn lên, trong lúc vui chơi ở những nơi tranh cãi, đã đánh những đứa trẻ chăn bò khác bằng cả tay và chân, và chúng khóc. Khi được cha mẹ hỏi: "Tại sao các con khóc?", chúng nói: "Những đứa trẻ không cha không mẹ, được đạo sĩ nuôi dưỡng này đánh chúng con rất nhiều." Sau đó, cha mẹ của chúng đã nói: "Những đứa trẻ này quấy nhiễu và làm khổ những đứa trẻ khác. Không nên thu nhận chúng, nên tránh xa chúng." Nghe nói, kể từ đó, vùng đất ấy, với chu vi ba trăm do-tuần, được gọi là "Vajjī". Rồi những người chăn bò đã làm hài lòng nhà vua và nhận lấy vùng đất ấy. Họ xây dựng một thành phố ngay tại đó, đã làm lễ quán đảnh cho hoàng tử khi được mười sáu tuổi và lập làm vua. Và đã tổ chức hôn lễ cho vị ấy với cô gái kia, rồi lập một giao ước: "Không được đem con gái từ bên ngoài về, không được gả con gái ở đây cho bất kỳ ai." Trong lần chung sống đầu tiên của họ, hai đứa trẻ đã được sinh ra, một con gái và một con trai; cứ như vậy, mười sáu lần, mỗi lần hai đứa trẻ được sinh ra. Sau đó, khi những đứa trẻ của họ lần lượt lớn lên, vì không đủ để có được sự sung túc về vườn tược, công viên, nơi ở và đoàn tùy tùng, họ đã bao quanh thành phố ấy bằng tường thành ba lần, mỗi lần cách nhau một gāvuta. Do thành phố ấy được mở rộng nhiều lần, tên gọi Vesālī đã ra đời. Đây là câu chuyện về Vesālī.

ဘဂဝတော နိမန္တနံ

Sự thỉnh mời Đức Thế Tôn

အယံ ပန ဝေသာလီ ဘဂဝတော ဥပ္ပန္နကာလေ ဣဒ္ဓါ ဝေပုလ္လပ္ပတ္တာ အဟောသိ. တတ္ထ ဟိ ရာဇူနံယေဝ သတ္တ သဟဿာနိ သတ္တ သတာနိ သတ္တ စ ရာဇာနော အဟေသုံ. တထာ ယုဝရာဇသေနာပတိဘဏ္ဍာဂါရိကပ္ပဘုတီနံ. ယထာဟ –

Còn thành Vesālī này, vào thời Đức Thế Tôn xuất hiện, đã trở nên thịnh vượng và phát triển rộng lớn. Vì ở đó, chỉ riêng các vị vua đã có bảy nghìn bảy trăm bảy vị. Tương tự như vậy đối với các vị thái tử, tướng quân, quan giữ kho báu, v.v. Như đã được nói:

‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဝေသာလီ ဣဒ္ဓါ စေဝ ဟောတိ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ အာကိဏ္ဏမနုဿာ သုဘိက္ခာ စ, သတ္တ စ ပါသာဒသဟဿာနိ သတ္တ စ ပါသာဒသတာနိ သတ္တ စ ပါသာဒါ, သတ္တ စ ကူဋာဂါရသဟဿာနိ သတ္တ စ ကူဋာဂါရသတာနိ သတ္တ စ ကူဋာဂါရာနိ, သတ္တ စ အာရာမသဟဿာနိ သတ္တ စ အာရာမသတာနိ သတ္တ စ အာရာမာ, သတ္တ စ ပေါက္ခရဏိသဟဿာနိ သတ္တ စ ပေါက္ခရဏိသတာနိ သတ္တ စ ပေါက္ခရဏိယော’’တိ (မဟာဝ. ၃၂၆).

"Vào lúc bấy giờ, thành Vesālī vừa thịnh vượng, vừa phồn vinh, đông dân, người ở chen chúc, và được mùa. Có bảy nghìn bảy trăm bảy lâu đài, bảy nghìn bảy trăm bảy ngôi nhà có gác nhọn, bảy nghìn bảy trăm bảy khu vườn, và bảy nghìn bảy trăm bảy hồ sen."

သာ အပရေန သမယေန ဒုဗ္ဘိက္ခာ အဟောသိ ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာ ဒုဿဿာ. ပဌမံ ဒုဂ္ဂတမနုဿာ မရန္တိ, တေ ဗဟိဒ္ဓါ ဆဍ္ဍေန္တိ. မတမနုဿာနံ ကုဏပဂန္ဓေန အမနုဿာ နဂရံ ပဝိသိံသု, တတော ဗဟုတရာ မရန္တိ. တာယ ပဋိကူလတာယ သတ္တာနံ အဟိဝါတရောဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဣတိ တီဟိ ဒုဗ္ဘိက္ခအမနုဿရောဂဘယေဟိ ဥပဒ္ဒုတာ ဝေသာလိနဂရဝါသိနော ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ အာဟံသု, ‘‘မဟာရာဇ, ဣမသ္မိံ နဂရေ တိဝိဓံ ဘယမုပ္ပန္နံ, ဣတော ပုဗ္ဗေ ယာဝ သတ္တမာ ရာဇကုလပရိဝဋ္ဋာ ဧဝရူပံ အနုပ္ပန္နပုဗ္ဗံ, တုမှာကံ မညေ အဓမ္မိကတ္တေန [Pg.136] တံ ဧတရဟိ ဥပ္ပန္န’’န္တိ. ရာဇာ သဗ္ဗေ သန္ထာဂါရေ သန္နိပါတာပေတွာ ‘‘မယှံ အဓမ္မိကဘာဝံ ဝိစိနထာ’’တိ အာဟ. တေ သဗ္ဗံ ပဝေဏိံ ဝိစိနန္တာ န ကိဉ္စိ အဒ္ဒသံသု.

Vào một thời gian sau, thành ấy bị nạn đói, hạn hán, mất mùa. Đầu tiên, những người nghèo khổ chết, họ bị vứt bỏ ra bên ngoài. Do mùi hôi thối của xác người chết, các phi nhân đã vào thành; sau đó, nhiều người hơn đã chết. Do sự ghê tởm ấy, bệnh dịch tả đã phát sinh nơi các chúng sinh. Như vậy, khi bị khốn khổ bởi ba nỗi sợ hãi: nạn đói, phi nhân và bệnh tật, dân chúng thành Vesālī đã đến gần và tâu với vua: "Tâu đại vương, trong thành này đã phát sinh ba loại sợ hãi. Trước đây, cho đến bảy đời vua, điều như vậy chưa từng xảy ra. Chúng tôi nghĩ rằng do sự bất chính của các ngài mà điều đó nay đã xảy ra." Nhà vua đã cho triệu tập tất cả mọi người tại nghị trường và nói: "Hãy điều tra sự bất chính của ta." Họ, trong khi điều tra tất cả các truyền thống, đã không thấy bất cứ điều gì sai trái.

တတော ရညော ဒေါသမဒိသွာ ‘‘ဣဒံ ဘယံ အမှာကံ ကထံ ဝူပသမေယျာ’’တိ စိန္တေသုံ. တတ္ထ ဧကစ္စေ ဆ သတ္ထာရေ အပဒိသိံသု ‘‘ဧတေဟိ ဩက္ကန္တမတ္တေ ဝူပသမေဿတီ’’တိ. ဧကစ္စေ အာဟံသု – ‘‘ဗုဒ္ဓေါ ကိရ လောကေ ဥပ္ပန္နော, သော ဘဂဝါ သဗ္ဗသတ္တဟိတာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ, တေန ဩက္ကန္တမတ္တေ သဗ္ဗဘယာနိ ဝူပသမေယျု’’န္တိ. တေန တေ အတ္တမနာ ဟုတွာ ‘‘ကဟံ ပန သော ဘဂဝါ ဧတရဟိ ဝိဟရတိ, အမှေဟိ ပေသိတော န အာဂစ္ဆေယျာ’’တိ အာဟံသု. အထာပရေ အာဟံသု – ‘‘ဗုဒ္ဓါ နာမ အနုကမ္ပကာ, ကိဿ နာဂစ္ဆေယျုံ, သော ပန ဘဂဝါ ဧတရဟိ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ, ရာဇာ ဗိမ္ဗိသာရော တံ ဥပဋ္ဌဟတိ, သော အာဂန္တုံ န ဒဒေယျာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ရာဇာနံ သညာပေတွာ အာနေယျာမာ’’တိ ဒွေ လိစ္ဆဝိရာဇာနော မဟတာ ဗလကာယေန ပဟူတံ ပဏ္ဏာကာရံ ဒတွာ ရညော သန္တိကံ ပေသိံသု ‘‘ဗိမ္ဗိသာရံ သညာပေတွာ ဘဂဝန္တံ အာနေထာ’’တိ. တေ ဂန္တွာ ရညော ပဏ္ဏာကာရံ ဒတွာ တံ ပဝတ္တိံ နိဝေဒေတွာ, ‘‘မဟာရာဇ, ဘဂဝန္တံ အမှာကံ နဂရံ ပေသေဟီ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ န သမ္ပဋိစ္ဆိ, ‘‘တုမှေယေဝ ဇာနာထာ’’တိ အာဟ. တေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဘန္တေ, အမှာကံ နဂရေ တီဏိ ဘယာနိ ဥပ္ပန္နာနိ, သစေ ဘဂဝါ အာဂစ္ဆေယျ, သောတ္ထိ နော ဘဝေယျာ’’တိ. ဘဂဝါ အာဝဇ္ဇေတွာ ‘‘ဝေသာလိယံ ရတနသုတ္တေ ဝုတ္တေ သာ ရက္ခာ ကောဋိသတသဟဿံ စက္ကဝါဠာနံ ဖရိဿတိ, သုတ္တပရိယောသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော ဘဝိဿတီ’’တိ အဓိဝါသေသိ. အထ ရာဇာ ဗိမ္ဗိသာရော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ သုတွာ ‘‘ဘဂဝတာ ဝေသာလိဂမနံ အဓိဝါသိတ’’န္တိ နဂရေ ဃောသနံ ကာရာပေတွာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟ – ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, သမ္ပဋိစ္ဆထ ဝေသာလိဂမန’’န္တိ? အာမ, မဟာရာဇာတိ. တေန ဟိ, ဘန္တေ, တာဝ အာဂမေထ, ယာဝ မဂ္ဂံ ပဋိယာဒေမီတိ.

Sau đó, vì không thấy lỗi của nhà vua, họ suy nghĩ: “Làm thế nào để tai họa này của chúng ta được dập tắt?” Khi ấy, một số người chỉ đến sáu vị đạo sư và nói: “Chỉ cần các vị ấy đến, tai họa sẽ được dập tắt.” Một số khác nói: “Nghe nói một vị Phật đã xuất hiện trên thế gian. Vị Thế Tôn ấy, vì lợi ích của tất cả chúng sanh, thuyết giảng Chánh pháp, có đại thần lực, có đại oai đức. Chỉ cần Ngài đến, tất cả tai họa sẽ được dập tắt.” Do đó, họ hoan hỷ và nói: “Vậy bây giờ vị Thế Tôn ấy đang ở đâu? Liệu Ngài có đến khi chúng ta gửi lời mời không?” Rồi những người khác nói: “Các vị Phật vốn có lòng bi mẫn, tại sao lại không đến? Nhưng vị Thế Tôn ấy hiện đang ở tại thành Rājagaha, và vua Bimbisāra đang hộ độ Ngài. Vị vua ấy có thể sẽ không cho phép Ngài đi.” “Vậy thì, chúng ta hãy thỉnh cầu nhà vua và mời Ngài đến.” Họ cử hai vị vua Licchavi cùng với một đoàn quân lớn và nhiều lễ vật đến gặp vua, nói rằng: “Hãy thỉnh cầu vua Bimbisāra và mời Đức Thế Tôn đến đây.” Họ đến, dâng lễ vật lên vua, trình bày sự việc và nói: “Tâu Đại vương, xin hãy cho phép Đức Thế Tôn đến thành của chúng tôi.” Nhà vua không chấp thuận, nói rằng: “Chính các ông hãy tự mình thỉnh cầu.” Họ đến đảnh lễ Đức Thế Tôn và thưa như sau: “Bạch Thế Tôn, trong thành của chúng con đã phát sinh ba tai họa. Nếu Đức Thế Tôn đến, chúng con sẽ được an lành.” Đức Thế Tôn quán xét và nhận lời, nghĩ rằng: “Khi kinh Ratanasutta được thuyết tại Vesālī, sự hộ trì sẽ lan tỏa khắp một trăm ngàn triệu thế giới. Vào cuối bài kinh, tám mươi bốn ngàn chúng sanh sẽ chứng ngộ Chánh pháp.” Khi ấy, vua Bimbisāra nghe được sự nhận lời của Đức Thế Tôn, liền cho loan báo trong thành rằng: “Đức Thế Tôn đã nhận lời đi đến Vesālī.” Rồi đến gặp Đức Thế Tôn và hỏi: “Bạch Thế Tôn, có phải Ngài đã chấp thuận đi đến Vesālī không?” “Đúng vậy, tâu Đại vương.” “Bạch Thế Tôn, vậy thì xin Ngài hãy chờ trong khi con chuẩn bị con đường.”

အထ ခေါ ရာဇာ ဗိမ္ဗိသာရော ရာဇဂဟဿ စ ဂင်္ဂါယ စ အန္တရာ ပဉ္စယောဇနဘူမိံ သမံ ကတွာ ယောဇနေ ယောဇနေ ဝိဟာရံ မာပေတွာ ဘဂဝတော ဂမနကာလံ ပဋိဝေဒေသိ. ဘဂဝါ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ပရိဝုတော [Pg.137] ပါယာသိ. ရာဇာ ပဉ္စယောဇနံ မဂ္ဂံ ပဉ္စဝဏ္ဏေဟိ ပုပ္ဖေဟိ ဇာဏုမတ္တံ ဩကိရာပေတွာ ဓဇပဋာကပုဏ္ဏဃဋကဒလိအာဒီနိ ဥဿာပေတွာ ဘဂဝတော ဒွေ သေတစ္ဆတ္တာနိ ဧကမေကဿ စ ဘိက္ခုဿ ဧကမေကံ ဥက္ခိပါပေတွာ သဒ္ဓိံ အတ္တနော ပရိဝါရေန ပုပ္ဖဂန္ဓာဒီဟိ ပူဇံ ကရောန္တော ဧကေကသ္မိံ ဝိဟာရေ ဘဂဝန္တံ ဝသာပေတွာ မဟာဒါနာနိ ဒတွာ ပဉ္စဟိ ဒိဝသေဟိ ဂင်္ဂါတီရံ နေသိ. တတ္ထ သဗ္ဗာလင်္ကာရေဟိ နာဝံ အလင်္ကရောန္တော ဝေသာလိကာနံ သာသနံ ပေသေသိ ‘‘အာဂတော ဘဂဝါ, မဂ္ဂံ ပဋိယာဒေတွာ သဗ္ဗေ ဘဂဝတော ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကရောထာ’’တိ. တေ ‘‘ဒိဂုဏံ ပူဇံ ကရိဿာမာ’’တိ ဝေသာလိယာ စ ဂင်္ဂါယ စ အန္တရာ တိယောဇနဘူမိံ သမံ ကတွာ ဘဂဝတော စတ္တာရိ ဧကမေကဿ စ ဘိက္ခုဿ ဒွေ ဒွေ သေတစ္ဆတ္တာနိ သဇ္ဇေတွာ ပူဇံ ကုရုမာနာ ဂင်္ဂါတီရံ အာဂန္တွာ အဋ္ဌံသု.

Khi ấy, vua Bimbisāra san bằng khu đất dài năm do-tuần giữa thành Rājagaha và sông Gaṅgā, cứ mỗi do-tuần lại cho xây một ngôi tịnh xá, rồi cho người báo tin thời điểm khởi hành đến Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn, được năm trăm vị tỳ-khưu vây quanh, đã lên đường. Nhà vua cho rải hoa năm màu dày đến đầu gối trên con đường dài năm do-tuần, và cho dựng cờ, phướn, bình nước đầy, cây chuối, v.v. Nhà vua cho che hai lọng trắng cho Đức Thế Tôn và mỗi vị tỳ-khưu một lọng. Cùng với đoàn tùy tùng của mình, nhà vua cúng dường bằng hoa, hương, v.v., thỉnh Đức Thế Tôn nghỉ lại tại mỗi tịnh xá, thực hiện các cuộc đại bố thí, và trong năm ngày đã đưa Ngài đến bờ sông Gaṅgā. Tại đó, trong khi trang hoàng thuyền bè với đủ loại trang sức, nhà vua gửi một thông điệp đến những người ở Vesālī: “Đức Thế Tôn đã đến. Hãy chuẩn bị con đường và tất cả hãy ra đón Đức Thế Tôn.” Họ nói: “Chúng ta sẽ cúng dường gấp đôi,” và san bằng khu đất dài ba do-tuần giữa Vesālī và sông Gaṅgā. Họ chuẩn bị bốn lọng trắng cho Đức Thế Tôn và hai lọng cho mỗi vị tỳ-khưu, và trong khi cúng dường, họ đến bờ sông Gaṅgā và chờ đợi.

အထ ဗိမ္ဗိသာရော ဒွေ နာဝါယော သံဃဋေတွာ မဏ္ဍပံ ကတွာ ပုပ္ဖဒါမာဒီဟိ အလင်္ကရိတွာ တတ္ထ သဗ္ဗရတနမယံ ဗုဒ္ဓါသနံ ပညပေသိ, ဘဂဝါ တတ္ထ နိသီဒိ. ပဉ္စ သတာ ဘိက္ခူပိ နာဝံ အာရုဟိတွာ ယထာနုရူပံ နိသီဒိံသု. ရာဇာ ဘဂဝန္တံ အနုဂစ္ဆန္တော ဂလပ္ပမာဏံ ဥဒကံ ဩဂါဟေတွာ ‘‘ယာဝ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဂစ္ဆတိ, တာဝါဟံ ဣဓေဝ ဂင်္ဂါတီရေ ဝသိဿာမီ’’တိ ဝတွာ နိဝတ္တော. ဥပရိ ဒေဝတာ ယာဝ အကနိဋ္ဌဘဝနာ ပူဇံ အကံသု. ဟေဋ္ဌာဂင်္ဂါနိဝါသိနော ကမ္ဗလဿတရာဒယော နာဂရာဇာနော ပူဇံ အကံသု. ဧဝံ မဟတိယာ ပူဇာယ ဘဂဝါ ယောဇနမတ္တံ အဒ္ဓါနံ ဂင်္ဂါယ ဂန္တွာ ဝေသာလိကာနံ သီမန္တရံ ပဝိဋ္ဌော.

Khi ấy, vua Bimbisāra nối hai chiếc thuyền lại, dựng một gian đình, trang hoàng bằng những tràng hoa, v.v., và ở đó, ông cho trải một pháp tọa làm bằng đủ loại châu báu. Đức Thế Tôn ngồi xuống đó. Năm trăm vị tỳ-khưu cũng lên thuyền và ngồi xuống theo thứ tự thích hợp. Nhà vua, tiễn đưa Đức Thế Tôn, lội xuống nước sâu đến cổ và nói: “Bạch Thế Tôn, con sẽ chờ ngay tại bờ sông Gaṅgā này cho đến khi Đức Thế Tôn trở về,” rồi quay lại. Các vị chư thiên ở trên, cho đến cõi trời Akaniṭṭha, đã cúng dường. Các vị long vương sống dưới sông Gaṅgā, như Kambala và Assatara, cũng cúng dường. Như vậy, với sự cúng dường trọng thể, Đức Thế Tôn đi một đoạn đường dài một do-tuần trên sông Gaṅgā và tiến vào lãnh thổ của người Vesālī.

တတော လိစ္ဆဝိရာဇာနော ဗိမ္ဗိသာရေန ကတပူဇာယ ဒိဂုဏံ ကရောန္တာ ဂလပ္ပမာဏေ ဥဒကေ ဘဂဝန္တံ ပစ္စုဂ္ဂစ္ဆိံသု. တေနေဝ ခဏေန တေန မုဟုတ္တေန ဝိဇ္ဇုပ္ပဘာဝိနဒ္ဓန္ဓကာရဝိသဋကူဋော ဂဠဂဠာယန္တော စတူသု ဒိသာသု မဟာမေဃော ဝုဋ္ဌာသိ. အထ ဘဂဝတာ ပဌမပါဒေ ဂင်္ဂါတီရေ နိက္ခိတ္တမတ္တေ ပေါက္ခရဝဿံ ဝဿိ. ယေ တေမေတုကာမာ, တေ ဧဝ တေမေန္တိ, အတေမေတုကာမာ န တေမေန္တိ. သဗ္ဗတ္ထ ဇာဏုမတ္တံ ဦရုမတ္တံ ကဋိမတ္တံ ဂလပ္ပမာဏံ ဥဒကံ ဝဟတိ, သဗ္ဗကုဏပါနိ ဥဒကေန ဂင်္ဂံ ပဝေသိတာနိ, ပရိသုဒ္ဓေါ ဘူမိဘာဂေါ အဟောသိ.

Sau đó, các vị vua Licchavi, thực hiện lễ cúng dường gấp đôi lễ cúng dường của vua Bimbisāra, đã ra đón Đức Thế Tôn trong làn nước sâu đến cổ. Ngay trong khoảnh khắc đó, ngay trong lúc đó, một cơn mưa lớn nổi lên từ bốn phương, sấm sét vang rền, với những đám mây đen kịt bị che khuất bởi ánh chớp. Khi Đức Thế Tôn vừa đặt bước chân đầu tiên lên bờ sông Gaṅgā, một trận mưa sen đã trút xuống. Những ai muốn bị ướt thì bị ướt, còn những ai không muốn bị ướt thì không bị ướt. Nước chảy khắp nơi, ngập đến đầu gối, đến đùi, đến hông, đến cổ. Tất cả các tử thi đều bị dòng nước cuốn trôi ra sông Gaṅgā, và mặt đất trở nên trong sạch.

လိစ္ဆဝိရာဇာနော ဘဂဝန္တံ အန္တရာ ယောဇနေ ယောဇနေ ဝါသာပေတွာ မဟာဒါနာနိ ဒတွာ တီဟိ ဒိဝသေဟိ ဒိဂုဏံ ပူဇံ ကရောန္တာ ဝေသာလိံ နယိံသု[Pg.138]. ဝေသာလိံ သမ္ပတ္တေ ဘဂဝတိ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝသံဃပုရက္ခတော အာဂစ္ဆိ. မဟေသက္ခာနံ ဒေဝတာနံ သန္နိပါတေန အမနုဿာ ယေဘုယျေန ပလာယိံသု. ဘဂဝါ နဂရဒွါရေ ဌတွာ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣမံ, အာနန္ဒ, ရတနသုတ္တံ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဗလိကမ္မူပကရဏာနိ ဂဟေတွာ လိစ္ဆဝိရာဇကုမာရေဟိ သဒ္ဓိံ ဝေသာလိယာ တိပါကာရန္တရေ ဝိစရန္တော ပရိတ္တံ ကရောဟီ’’တိ ရတနသုတ္တံ အဘာသိ. ‘‘ဧဝံ ကေန ပနေတံ သုတ္တံ ဝုတ္တံ, ကဒါ, ကတ္ထ, ကသ္မာ စ ဝုတ္တ’’န္တိ ဧတေသံ ပဉှာနံ ဝိဿဇ္ဇနာ ဝိတ္ထာရေန ဝေသာလိဝတ္ထုတော ပဘုတိ ပေါရာဏေဟိ ဝဏ္ဏီယတိ.

Các vị vua Licchavi đã thỉnh Đức Thế Tôn ngự lại ở mỗi chặng đường một do-tuần, đã dâng cúng các vật đại thí, và trong ba ngày đã thực hiện sự cúng dường gấp đôi, rồi đưa ngài đến thành Vesālī. Khi Đức Thế Tôn đến thành Vesālī, vua trời Sakka, chúa của chư thiên, được hội chúng chư thiên vây quanh, đã đến. Do sự hội họp của các vị trời có đại thần lực, phần lớn các phi nhân đã bỏ chạy. Đức Thế Tôn đứng ở cổng thành, gọi trưởng lão Ānanda và nói kinh Ratanasutta: “Này Ānanda, hãy học thuộc kinh Ratanasutta này, lấy các vật dụng cúng dường, cùng với các vương tử Licchavi đi khắp trong ba lớp thành lũy của Vesālī và hãy làm paritta (hộ kinh).” Sự giải đáp cho những câu hỏi: “Như vậy, kinh này được ai nói, khi nào, ở đâu, và vì sao được nói?” được các bậc cổ nhân mô tả một cách chi tiết, bắt đầu từ câu chuyện Vesālī.

ဧဝံ ဘဂဝတော ဝေသာလိံ အနုပ္ပတ္တဒိဝသေယေဝ ဝေသာလိနဂရဒွါရေ တေသံ ဥပဒ္ဒဝါနံ ပဋိဃာတတ္ထာယ ဝုတ္တမိဒံ ရတနသုတ္တံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပရိတ္တတ္ထာယ ဘာသမာနော ဘဂဝတော ပတ္တေန ဥဒကမာဒါယ သဗ္ဗနဂရံ အဗ္ဘုက္ကိရန္တော အနုဝိစရိ. ယံ ကိဉ္စီတိ ဝုတ္တမတ္တေ ဧဝ ထေရေန ယေ ပုဗ္ဗေ အပလာတာ သင်္ကာရကူဋဘိတ္တိပ္ပဒေသာဒိနိဿိတာ အမနုဿာ, တေ စတူဟိ ဒွါရေဟိ ပလာယိံသု, ဒွါရာနိ အနောကာသာနိ အဟေသုံ. တတော ဧကစ္စေ ဒွါရေသု ဩကာသံ အလဘမာနာ ပါကာရံ ဘိန္ဒိတွာ ပလာတာ. အမနုဿေသု ဂတမတ္တေသု မနုဿာနံ ဂတ္တေသု ရောဂေါ ဝူပသန္တော. တေ နိက္ခမိတွာ သဗ္ဗပုပ္ဖဂန္ဓာဒီဟိ ထေရံ ပူဇေသုံ. မဟာဇနော နဂရမဇ္ဈေ သန္ထာဂါရံ သဗ္ဗဂန္ဓေဟိ လိမ္ပိတွာ ဝိတာနံ ကတွာ သဗ္ဗာလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကရိတွာ တတ္ထ ဗုဒ္ဓါသနံ ပညပေတွာ ဘဂဝန္တံ အာနေသိ.

Như vậy, ngay trong ngày Đức Thế Tôn đến thành Vesālī, tại cổng thành Vesālī, tôn giả Ānanda đã học thuộc kinh Ratanasutta này, được nói ra vì mục đích ngăn trừ những tai ương ấy. Trong khi tụng đọc để hộ trì, ngài đã lấy nước bằng bình bát của Đức Thế Tôn, rảy khắp thành phố và đi xung quanh. Ngay khi trưởng lão vừa nói câu “Yaṃ kiñci”, những phi nhân nào trước đó chưa bỏ chạy, đang nương náu ở những nơi như đống rác, vách tường, chúng đã bỏ chạy qua bốn cổng thành; các cổng thành đã không còn chỗ trống. Do đó, một số phi nhân không tìm được chỗ ở các cổng, đã phá tường thành mà bỏ chạy. Ngay khi các phi nhân đã đi, bệnh tật trên thân thể của con người đã lắng dịu. Họ đi ra và cúng dường trưởng lão với tất cả các loại hoa, hương liệu v.v... Đại chúng đã phết hội trường ở giữa thành phố bằng tất cả các loại hương liệu, làm một tấm trướng, trang hoàng bằng tất cả các đồ trang sức, ở đó đã sắp đặt chỗ ngồi cho Đức Phật và đã thỉnh Đức Thế Tôn đến.

ဘဂဝါ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. ဘိက္ခုသံဃောပိ ခေါ ရာဇာနော မနုဿာ စ ပတိရူပေ ပတိရူပေ အာသနေ နိသီဒိံသု. သက္ကောပိ ဒေဝါနမိန္ဒော ဒွီသု ဒေဝလောကေသု ဒေဝပရိသာယ သဒ္ဓိံ ဥပနိသီဒိ အညေ စ ဒေဝါ, အာနန္ဒတ္ထေရောပိ သဗ္ဗံ ဝေသာလိံ အနုဝိစရန္တော ရက္ခံ ကတွာ ဝေသာလိနဂရဝါသီဟိ သဒ္ဓိံ အာဂန္တွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. တတ္ထ ဘဂဝါ သဗ္ဗေသံ တဒေဝ ရတနသုတ္တံ အဘာသီတိ.

Đức Thế Tôn sau khi đi vào hội trường, đã ngồi trên chỗ ngồi đã được sắp đặt. Tăng chúng, các vị vua và dân chúng cũng đã ngồi vào những chỗ ngồi thích hợp. Cả vua trời Sakka, chúa của chư thiên, cùng với hội chúng chư thiên ở hai cõi trời và các vị trời khác cũng đã ngồi gần. Trưởng lão Ānanda, sau khi đi khắp thành Vesālī thực hiện sự bảo hộ, đã cùng với dân chúng thành Vesālī đến và ngồi một bên. Tại đó, Đức Thế Tôn đã thuyết chính kinh Ratanasutta ấy cho tất cả.

ဧတ္တာဝတာ စ ယာ ‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေတံ ဣမံ နယံ. ပကာသေတွာနာ’’တိ မာတိကာ နိက္ခိတ္တာ, သာ သဗ္ဗပ္ပကာရေန ဝိတ္ထာရိတာ ဟောတိ.

Và với chừng ấy, đề mục đã được đặt ra: “Bởi ai được nói, khi nào, ở đâu, và vì sao, phương pháp này đã được tuyên thuyết,” đề mục ấy đã được giải thích rộng rãi bằng mọi cách.

ယာနီဓာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Chú giải câu kệ Yānīdha

၁. ဣဒါနိ [Pg.139] ‘‘ဧတဿ ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏန’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ အတ္ထဝဏ္ဏနာ အာရဗ္ဘတေ. အပရေ ပန ဝဒန္တိ ‘‘အာဒိတော ပဉ္စေဝ ဂါထာ ဘဂဝတာ ဝုတ္တာ, သေသာ ပရိတ္တကရဏသမယေ အာနန္ဒတ္ထေရေနာ’’တိ. ယထာ ဝါ တထာ ဝါ ဟောတု, ကိံ နော ဣမာယ ပရိက္ခာယ, သဗ္ဗထာပိ ဧတဿ ရတနသုတ္တဿ ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏနံ.

1. Bây giờ, vì đã nói rằng “chúng tôi sẽ làm phần chú giải ý nghĩa của kinh này,” nên phần chú giải ý nghĩa được bắt đầu. Tuy nhiên, các vị khác nói rằng: “Chỉ có năm câu kệ đầu tiên được Đức Thế Tôn nói, các câu còn lại do trưởng lão Ānanda nói vào lúc làm paritta.” Dù thế này hay thế khác, chúng ta có lợi ích gì với sự xem xét này? Dù sao đi nữa, chúng tôi sẽ làm phần chú giải ý nghĩa của kinh Ratanasutta này.

ယာနီဓ ဘူတာနီတိ ပဌမဂါထာ. တတ္ထ ယာနီတိ ယာဒိသာနိ အပ္ပေသက္ခာနိ ဝါ မဟေသက္ခာနိ ဝါ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ ပဒေသေ, တသ္မိံ ခဏေ သန္နိပါတဋ္ဌာနံ သန္ဓာယာဟ. ဘူတာနီတိ ကိဉ္စာပိ ဘူတသဒ္ဒေါ ‘‘ဘူတသ္မိံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (ပါစိ. ၆၉) ဝိဇ္ဇမာနေ. ‘‘ဘူတမိဒန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သမနုပဿထာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၄၀၁) ခန္ဓပဉ္စကေ. ‘‘စတ္တာရော ခေါ, ဘိက္ခု, မဟာဘူတာ ဟေတူ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၃.၈၆) စတုဗ္ဗိဓေ ပထဝီဓာတွာဒိရူပေ. ‘‘ယော စ ကာလဃသော ဘူတော’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဇာ. ၁.၂.၁၉၀) ခီဏာသဝေ. ‘‘သဗ္ဗေဝ နိက္ခိပိဿန္တိ, ဘူတာ လောကေ သမုဿယ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၂၂၀) သဗ္ဗသတ္တေ. ‘‘ဘူတဂါမပါတဗျတာယာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ပါစိ. ၉၀) ရုက္ခာဒိကေ. ‘‘ဘူတံ ဘူတတော သဉ္ဇာနာတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃) စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဟေဋ္ဌာ သတ္တနိကာယံ ဥပါဒါယ ဝတ္တတိ. ဣဓ ပန အဝိသေသတော အမနုဿေသု ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

“Yānīdha bhūtāni” là câu kệ đầu tiên. Trong đó, “yāni” có nghĩa là bất cứ loại nào, dù có ít thần lực hay có nhiều thần lực. “Idha” có nghĩa là ở nơi này; ngài nói nhắm đến nơi hội họp vào lúc đó. Về từ “bhūtāni”, mặc dù từ “bhūta” trong các trường hợp như “bhūtasmiṃ pācittiyaṃ” có nghĩa là “hiện hữu”; trong các trường hợp như “bhūtamidaṃ, bhikkhave, samanupassathā” có nghĩa là “năm uẩn”; trong các trường hợp như “cattāro kho, bhikkhave, mahābhūtā hetū” có nghĩa là “bốn loại sắc pháp như địa đại v.v...”; trong các trường hợp như “yo ca kālaghaso bhūto” có nghĩa là “vị lậu tận”; trong các trường hợp như “sabbeva nikkhipissanti, bhūtā loke samussayaṃ” có nghĩa là “tất cả chúng sanh”; trong các trường hợp như “bhūtagāmapātabyatāya” có nghĩa là “cây cối v.v...”; trong các trường hợp như “bhūtaṃ bhūtato sañjānāti” nó được dùng để chỉ bảy bộ chúng sanh dưới cõi Tứ Đại Thiên Vương. Tuy nhiên ở đây, nên được hiểu một cách không phân biệt là các phi nhân.

သမာဂတာနီတိ သန္နိပတိတာနိ. ဘုမ္မာနီတိ ဘူမိယံ နိဗ္ဗတ္တာနိ. ဝါ-ဣတိ ဝိကပ္ပနေ. တေန ယာနီဓ ဘုမ္မာနိ ဝါ ဘူတာနိ သမာဂတာနီတိ ဣမမေကံ ဝိကပ္ပံ ကတွာ ပုန ဒုတိယဝိကပ္ပံ ကာတုံ ‘‘ယာနိ ဝ အန္တလိက္ခေ’’တိ အာဟ. အန္တလိက္ခေ ဝါ ယာနိ ဘူတာနိ နိဗ္ဗတ္တာနိ, တာနိ သဗ္ဗာနိ ဣဓ သမာဂတာနီတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ ယာမတော ယာဝ အကနိဋ္ဌံ, တာဝ နိဗ္ဗတ္တာနိ ဘူတာနိ အာကာသေ ပါတုဘူတဝိမာနေသု နိဗ္ဗတ္တတ္တာ ‘‘အန္တလိက္ခေ ဘူတာနီ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တတော ဟေဋ္ဌာ သိနေရုတော ပဘုတိ ယာဝ ဘူမိယံ ရုက္ခလတာဒီသု အဓိဝတ္ထာနိ ပထဝိယဉ္စ နိဗ္ဗတ္တာနိ ဘူတာနိ, တာနိ သဗ္ဗာနိ ဘူမိယံ ဘူမိပဋိဗဒ္ဓေသု စ ရုက္ခလတာပဗ္ဗတာဒီသု နိဗ္ဗတ္တတ္တာ ‘‘ဘုမ္မာနိ ဘူတာနီ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

“Samāgatāni” có nghĩa là đã hội họp. “Bhummāni” có nghĩa là đã sanh ra trên mặt đất. Từ “Vā” có nghĩa là sự lựa chọn. Do đó, sau khi đưa ra sự lựa chọn thứ nhất này: “bất cứ chúng sanh nào trên mặt đất đã hội họp ở đây,” để đưa ra sự lựa chọn thứ hai, ngài đã nói “yāni va antalikkhe.” Ý nghĩa là: hoặc bất cứ chúng sanh nào đã sanh ra trên không trung, tất cả chúng đã hội họp ở đây. Và ở đây, các chúng sanh đã sanh ra từ cõi Yāma cho đến cõi Akaniṭṭha, vì đã sanh ra trong các lâu đài hiện ra trên không trung, nên được biết là “chúng sanh trên không trung.” Bên dưới đó, từ núi Sineru trở đi, cho đến các chúng sanh trú ngụ trong cây cối, dây leo v.v... trên mặt đất và các chúng sanh đã sanh ra trên mặt đất, tất cả chúng, vì đã sanh ra trên mặt đất và trong những thứ liên quan đến đất như cây cối, dây leo, núi non v.v..., nên được biết là “chúng sanh trên mặt đất.”

ဧဝံ [Pg.140] ဘဂဝါ သဗ္ဗာနေဝ အမနုဿဘူတာနိ ‘‘ဘုမ္မာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အန္တလိက္ခေ’’တိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ဝိကပ္ပေတွာ ပုန ဧကေန ပဒေန ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗေဝ ဘူတာ သုမနာ ဘဝန္တူ’’တိ အာဟ. သဗ္ဗေတိ အနဝသေသာ. ဧဝါတိ အဝဓာရဏေ, ဧကမ္ပိ အနပနေတွာတိ အဓိပ္ပာယော. ဘူတာတိ အမနုဿာ. သုမနာ ဘဝန္တူတိ သုခိတမနာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဘဝန္တု. အထောပီတိ ကိစ္စန္တရသန္နိယောဇနတ္ထံ ဝါကျောပါဒါနေ နိပါတဒွယံ. သက္ကစ္စ သုဏန္တု ဘာသိတန္တိ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိကတွာ သဗ္ဗံ စေတသာ သမန္နာဟရိတွာ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိလောကုတ္တရသုခါဝဟံ မမ ဒေသနံ သုဏန္တု.

Như vậy, đức Thế Tôn, sau khi đã phân loại tất cả các loài phi nhân bằng hai câu “hoặc là chúng sanh ở đất, hoặc là chúng sanh ở hư không”, rồi lại gom lại bằng một câu để chỉ dạy, Ngài đã nói: “Mong tất cả chúng sanh hãy có tâm hoan hỷ”. Sabbe có nghĩa là không còn sót lại. Eva là từ nhấn mạnh, ý nói không loại trừ một ai. Bhūtā là các loài phi nhân. Sumanā bhavantu là mong cho họ có tâm an lạc, sanh tâm hoan hỷ và vui mừng. Athopi là hai từ nối được dùng để liên kết với một công việc khác. Sakkacca suṇantu bhāsitaṃ có nghĩa là hãy lắng nghe giáo pháp của ta, giáo pháp mang lại tài sản cõi trời và hạnh phúc siêu thế, bằng cách tôn trọng, tác ý, và thâu nhiếp trọn vẹn bằng tâm.

ဧဝမေတ္ထ ဘဂဝါ ‘‘ယာနီဓ ဘူတာနိ သမာဂတာနီ’’တိ အနိယမိတဝစနေန ဘူတာနိ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ပုန ‘‘ဘုမ္မာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အန္တလိက္ခေ’’တိ ဒွိဓာ ဝိကပ္ပေတွာ တတော ‘‘သဗ္ဗေဝ ဘူတာ’’တိ ပုန ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ‘‘သုမနာ ဘဝန္တူ’’တိ ဣမိနာ ဝစနေန အာသယသမ္ပတ္တိယံ နိယောဇေန္တော ‘‘သက္ကစ္စ သုဏန္တု ဘာသိတ’’န္တိ ပယောဂသမ္ပတ္တိယံ, တထာ ယောနိသောမနသိကာရသမ္ပတ္တိယံ ပရတောဃောသသမ္ပတ္တိယဉ္စ, တထာ အတ္တသမ္မာပဏိဓိသပ္ပုရိသူပနိဿယသမ္ပတ္တီသု သမာဓိပညာဟေတုသမ္ပတ္တီသု စ နိယောဇေန္တော ဂါထံ သမာပေသိ.

Như vậy, ở đây, đức Thế Tôn, sau khi đã thâu nhiếp các chúng sanh bằng lời nói không xác định “những chúng sanh nào đã tụ hội ở đây”, rồi lại phân loại thành hai “hoặc là chúng sanh ở đất, hoặc là chúng sanh ở hư không”, sau đó lại gom chung lại “tất cả chúng sanh”, Ngài đã hoàn thành bài kệ bằng cách hướng họ đến sự thành tựu về ý muốn qua câu “mong cho họ có tâm hoan hỷ”, hướng đến sự thành tựu về hành động qua câu “hãy cẩn trọng lắng nghe lời dạy”, cũng như hướng đến sự thành tựu về như lý tác ý và sự thành tựu về âm thanh từ người khác, và cũng như hướng đến sự thành tựu về việc đặt mình đúng đắn, sự thành tựu về việc thân cận bậc chân nhân, và sự thành tựu về nhân duyên của định và tuệ.

တသ္မာ ဟီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích kệ Tasmā hi

၂. တသ္မာ ဟိ ဘူတာတိ ဒုတိယဂါထာ. တတ္ထ တသ္မာတိ ကာရဏဝစနံ. ဘူတာတိ အာမန္တနဝစနံ. နိသာမေထာတိ သုဏာထ. သဗ္ဗေတိ အနဝသေသာ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယသ္မာ တုမှေ ဒိဗ္ဗဋ္ဌာနာနိ တတ္ထ ဥပဘောဂပရိဘောဂသမ္ပဒဉ္စ ပဟာယ ဓမ္မဿဝနတ္ထံ ဣဓ သမာဂတာ, န နဋနစ္စနာဒိဒဿနတ္ထံ, တသ္မာ ဟိ ဘူတာ နိသာမေထ သဗ္ဗေတိ. အထ ဝါ ‘‘သုမနာ ဘဝန္တု, သက္ကစ္စ သုဏန္တူ’’တိ ဝစနေန တေသံ သုမနဘာဝံ သက္ကစ္စံ သောတုကမျတဉ္စ ဒိသွာ အာဟ ‘‘ယသ္မာ တုမှေ သုမနဘာဝေန အတ္တသမ္မာပဏိဓိယောနိသောမနသိကာရာသယသုဒ္ဓီဟိ သက္ကစ္စံ သောတုကမျတာယ သပ္ပုရိသူပနိဿယပရတောဃောသပဒဋ္ဌာနတော ပယောဂသုဒ္ဓီဟိ စ ယုတ္တာ, တသ္မာ ဟိ ဘူတာ နိသာမေထ သဗ္ဗေ’’တိ. အထ ဝါ ယံ [Pg.141] ပုရိမဂါထာယ အန္တေ ‘‘ဘာသိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ, တံ ကာရဏဘာဝေန အပဒိသန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မာ မမ ဘာသိတံ နာမ အတိဒုလ္လဘံ အဋ္ဌက္ခဏပရိဝဇ္ဇိတဿ ခဏဿ ဒုလ္လဘတ္တာ, အနေကာနိသံသဉ္စ ပညာကရုဏာဂုဏေန ပဝတ္တတ္တာ, တဉ္စာဟံ ဝတ္တုကာမော ‘သုဏန္တု ဘာသိတ’န္တိ အဝေါစံ, တသ္မာ ဟိ ဘူတာ နိသာမေထ သဗ္ဗေ’’တိ. ဣဒံ ဣမိနာ ဂါထာပဒေန ဝုတ္တံ ဟောတိ.

2. Tasmā hi bhūtā là bài kệ thứ hai. Trong đó, tasmā là từ chỉ nguyên nhân. Bhūtā là từ gọi. Nisāmetha là hãy lắng nghe. Sabbe là không còn sót lại. Điều này có nghĩa là gì? Bởi vì các ngươi đã từ bỏ các nơi ở cõi trời và sự sung túc về hưởng thụ và tiêu dùng ở đó để đến đây nghe pháp, chứ không phải để xem múa hát, v.v., cho nên, hỡi các chúng sanh, tất cả hãy lắng nghe. Hoặc là, sau khi thấy được tâm hoan hỷ và lòng mong muốn lắng nghe một cách cẩn trọng của họ qua câu “mong cho họ có tâm hoan hỷ, hãy cẩn trọng lắng nghe”, Ngài đã nói: “Bởi vì các ngươi, với tâm hoan hỷ, đã được trang bị sự trong sạch về ý muốn, như lý tác ý, và việc đặt mình đúng đắn, và với lòng mong muốn lắng nghe một cách cẩn trọng, đã được trang bị sự trong sạch về hành động từ nền tảng là âm thanh từ người khác và việc thân cận bậc chân nhân, cho nên, hỡi các chúng sanh, tất cả hãy lắng nghe”. Hoặc là, Ngài đã nói, khi chỉ ra từ “bhāsitaṃ” đã được nói ở cuối bài kệ trước như là một nguyên nhân: “Bởi vì lời dạy của ta thực sự rất khó gặp, do sự khó khăn của khoảnh khắc thoát khỏi tám thời phi thời, và có nhiều lợi ích, do được phát khởi bởi phẩm chất của trí tuệ và lòng bi mẫn, và ta muốn nói điều đó, nên ta đã nói ‘hãy lắng nghe lời dạy’, cho nên, hỡi các chúng sanh, tất cả hãy lắng nghe”. Điều này được nói bởi câu kệ này.

ဧဝမေတံ ကာရဏံ နိရောပေန္တော အတ္တနော ဘာသိတနိသာမနေ နိယောဇေတွာ နိသာမေတဗ္ဗံ ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘မေတ္တံ ကရောထ မာနုသိယာ ပဇာယာ’’တိ. တဿတ္ထော – ယာယံ တီဟိ ဥပဒ္ဒဝေဟိ ဥပဒ္ဒုတာ မာနုသီ ပဇာ, တဿာ မာနုသိယာ ပဇာယ မေတ္တံ မိတ္တဘာဝံ ဟိတဇ္ဈာသယတံ ပစ္စုပဋ္ဌပေထာတိ. ကေစိ ပန ‘‘မာနုသိကံ ပဇ’’န္တိ ပဌန္တိ, တံ ဘုမ္မတ္ထာသမ္ဘဝါ န ယုဇ္ဇတိ. ယမ္ပိ အညေ အတ္ထံ ဝဏ္ဏယန္တိ, သောပိ န ယုဇ္ဇတိ. အဓိပ္ပာယော ပနေတ္ထ – နာဟံ ဗုဒ္ဓေါတိ ဣဿရိယဗလေန ဝဒါမိ, အပိ တု ယံ တုမှာကဉ္စ ဣမိဿာ စ မာနုသိယာ ပဇာယ ဟိတတ္ထံ ဝဒါမိ ‘‘မေတ္တံ ကရောထ မာနုသိယာ ပဇာယာ’’တိ. ဧတ္ထ စ –

Như vậy, khi trình bày nguyên nhân này và khuyến khích họ lắng nghe lời dạy của mình, Ngài đã bắt đầu nói điều cần phải lắng nghe: “Hãy thực hành tâm từ đối với loài người”. Ý nghĩa của câu này là: đối với loài người đang bị ba tai họa áp bức này, các ngươi hãy thiết lập tâm từ, tình bạn, và ý muốn lợi ích cho họ. Một số người đọc là “mānusikaṃ pajaṃ”, điều này không hợp lý vì không phù hợp với (chúng sanh) ở trên mặt đất. Lời giải thích của những người khác cũng không hợp lý. Ở đây, ý chính nên được hiểu như sau: Ta không nói điều này với quyền lực của một vị Phật, mà ta nói điều vì lợi ích cho cả các ngươi và loài người này: “Hãy thực hành tâm từ đối với loài người”. Và ở đây –

‘‘ယေ သတ္တသဏ္ဍံ ပထဝိံ ဝိဇေတွာ,ရာဇိသယော ယဇမာနာနုပရိယဂါ;

အဿမေဓံ ပုရိသမေဓံ,သမ္မာပါသံ ဝါဇပေယျံ နိရဂ္ဂဠံ.

“Những vị vua hiền triết nào, sau khi chinh phục các kẻ thù trên trái đất, đã đi khắp nơi thực hiện các lễ tế: tế ngựa, tế người, lễ Sammāpāsa, Vājapeyya, và Niraggaḷa.”

‘‘မေတ္တဿ စိတ္တဿ သုဘာဝိတဿ,ကလမ္ပိ တေ နာနုဘဝန္တိ သောဠသိံ;

ဧကမ္ပိ စေ ပါဏမဒုဋ္ဌစိတ္တော,မေတ္တာယတိ ကုသလော တေန ဟောတိ.

“Những lễ tế ấy không bằng một phần mười sáu của tâm từ đã được tu tập tốt đẹp. Nếu một người với tâm không sân hận, thực hành tâm từ đối với dù chỉ một chúng sanh, nhờ đó mà người ấy có được công đức.”

‘‘သဗ္ဗေ စ ပါဏေ မနသာနုကမ္ပီ, ပဟူတမရိယော ပကရောတိ ပုည’’န္တိ. (ဣတိဝု. ၂၇;

အ. နိ. ၈.၁) –

“Và bậc thánh nhân, với lòng bi mẫn trong tâm đối với tất cả chúng sanh, tạo ra vô lượng công đức.”

ဧဝမာဒီနံ သုတ္တာနံ ဧကာဒသာနိသံသာနဉ္စ ဝသေန ယေ မေတ္တံ ကရောန္တိ, ဧတေသံ မေတ္တာ ဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

Nên biết rằng, theo các kinh như vậy và mười một lợi ích, những ai thực hành tâm từ thì tâm từ đó mang lại lợi ích cho họ.

‘‘ဒေဝတာနုကမ္ပိတော ပေါသော, သဒါ ဘဒြာနိ ပဿတီ’’တိ. (ဥဒါ. ၇၆;

မဟာဝ. ၂၈၆) –

“Người được chư thiên thương xót, luôn thấy những điều tốt lành.”

ဧဝမာဒီနံ [Pg.142] သုတ္တာနံ ဝသေန ယေသု ကယိရတိ, တေသမ္ပိ ဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

Nên biết rằng, theo các kinh như vậy, tâm từ cũng mang lại lợi ích cho những người mà nó được thực hành đối với.

ဧဝံ ဥဘယေသမ္ပိ ဟိတဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘မေတ္တံ ကရောထ မာနုသိယာ’’တိ ဝတွာ ဣဒါနိ ဥပကာရမ္ပိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒိဝါ စ ရတ္တော စ ဟရန္တိ ယေ ဗလိံ, တသ္မာ ဟိ နေ ရက္ခထ အပ္ပမတ္တာ’’တိ. တဿတ္ထော – ယေ မနုဿာ စိတ္တကမ္မကဋ္ဌကမ္မာဒီဟိပိ ဒေဝတာ ကတွာ စေတိယရုက္ခာဒီနိ စ ဥပသင်္ကမိတွာ ဒေဝတာ ဥဒ္ဒိဿ ဒိဝါ ဗလိံ ကရောန္တိ, ကာလပက္ခာဒီသု စ ရတ္တိံ ဗလိံ ကရောန္တိ, သလာကဘတ္တာဒီနိ ဝါ ဒတွာ အာရက္ခဒေဝတာ ဥပါဒါယ ယာဝ ဗြဟ္မဒေဝတာနံ ပတ္တိဒါနနိယျာတနေန ဒိဝါ ဗလိံ ကရောန္တိ, ဆတ္တာရောပနဒီပမာလာယ သဗ္ဗရတ္တိကဓမ္မဿဝနာဒီနိ ကာရာပေတွာ ပတ္တိဒါနနိယျာတနေန စ ရတ္တိံ ဗလိံ ကရောန္တိ, တေ ကထံ န ရက္ခိတဗ္ဗာ? ယတော ဧဝံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ တုမှေ ဥဒ္ဒိဿ ကရောန္တိ ယေ ဗလိံ, တသ္မာ ဟိ နေ ရက္ခထ; တသ္မာ ဗလိကမ္မကရဏာပိ တေ မနုဿေ ရက္ခထ ဂေါပယထ, အဟိတံ နေသံ အပနေထ, ဟိတံ ဥပနေထ အပ္ပမတ္တာ ဟုတွာ တံ ကတညုဘာဝံ ဟဒယေ ကတွာ နိစ္စမနုဿရန္တာတိ.

Như vậy, sau khi chỉ ra rằng tâm từ mang lại lợi ích cho cả hai bên bằng câu “hãy thực hành tâm từ đối với loài người”, bây giờ, để chỉ ra sự giúp đỡ, Ngài đã nói: “Vì họ ngày đêm dâng cúng, nên hãy bảo vệ họ, đừng lơ là”. Ý nghĩa của câu này là: những người làm hình tượng chư thiên bằng tranh vẽ, gỗ, v.v., và đến các bảo tháp, cây cối, v.v., để dâng cúng cho chư thiên vào ban ngày, và dâng cúng vào ban đêm trong các ngày tối trời, v.v.; hoặc những người cúng dường thực phẩm theo thẻ, v.v., và dâng cúng vào ban ngày bằng cách hồi hướng công đức cho các vị trời từ thần hộ mệnh cho đến chư thiên ở cõi Phạm thiên; và dâng cúng vào ban đêm bằng cách hồi hướng công đức sau khi đã tổ chức các việc như che lọng, dâng đèn hoa, nghe pháp suốt đêm, v.v., làm sao họ lại không được bảo vệ? Vì những người đó ngày đêm dâng cúng cho các ngươi, nên hãy bảo vệ họ; vì họ thực hiện việc cúng dường, nên hãy bảo vệ, che chở những người đó, hãy loại bỏ điều không lợi ích cho họ, và mang lại điều lợi ích cho họ, hãy không lơ là, ghi nhớ lòng biết ơn đó trong tim và luôn tưởng nhớ.

ယံကိဉ္စီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích kệ Yaṃ kiñci

၃. ဧဝံ ဒေဝတာသု မနုဿာနံ ဥပကာရကဘာဝံ ဒဿေတွာ တေသံ ဥပဒ္ဒဝဝူပသမနတ္ထံ ဗုဒ္ဓါဒိဂုဏပ္ပကာသနေန စ ဒေဝမနုဿာနံ ဓမ္မဿဝနတ္ထံ ‘‘ယံကိဉ္စိ ဝိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ နယေန သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇိတုမာရဒ္ဓေါ. တတ္ထ ယံကိဉ္စီတိ အနိယမိတဝသေန အနဝသေသံ ပရိယာဒိယတိ ယံကိဉ္စိ တတ္ထ တတ္ထ ဝေါဟာရူပဂံ. ဝိတ္တန္တိ ဓနံ. တဉှိ ဝိတ္တိံ ဇနေတီတိ ဝိတ္တံ. ဣဓ ဝါတိ မနုဿလောကံ နိဒ္ဒိသတိ. ဟုရံ ဝါတိ တတော ပရံ အဝသေသလောကံ, တေန စ ဌပေတွာ မနုဿေ သဗ္ဗလောကဂ္ဂဟဏေ ပတ္တေ ‘‘သဂ္ဂေသု ဝါ’’တိ ပရတော ဝုတ္တတ္တာ ဌပေတွာ မနုဿေ စ သဂ္ဂေ စ အဝသေသာနံ နာဂသုပဏ္ဏာဒီနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

3. Như vậy, sau khi đã chỉ rõ bản chất hay giúp đỡ của loài người đối với chư thiên, để làm lắng dịu tai ương cho họ, và bằng cách tuyên thuyết các đức tính của chư Phật v.v... để cho chư thiên và nhân loại được nghe Pháp, ngài đã bắt đầu sử dụng lời chân thật theo phương thức bắt đầu bằng "yaṃkiñci vittaṃ". Ở đây, bằng từ "yaṃkiñci", được bao gồm một cách không giới hạn và không có dư sót bất cứ tài sản nào có thể dùng để giao dịch ở nơi này nơi kia. "Vittaṃ" nghĩa là tài sản. Quả vậy, vì nó làm phát sanh sự vui thích (vitti), nên được gọi là "vittaṃ". "Idha vā" chỉ cho cõi người. "Huraṃ vā" chỉ cho cõi khác ngoài cõi ấy, tức các cõi còn lại. Và do đó, khi ý nghĩa bao gồm tất cả các cõi ngoại trừ cõi người đã được đạt đến, vì "saggesu vā" được nói đến sau đó, nên hiểu rằng, ngoại trừ cõi người và cõi trời, đây là sự bao gồm các chúng sanh còn lại như nāga, supaṇṇa, v.v...

ဧဝံ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ယံ မနုဿာနံ ဝေါဟာရူပဂံ အလင်္ကာရပရိဘောဂူပဂဉ္စ ဇာတရူပရဇတမုတ္တာမဏိဝေဠုရိယပဝါဠလောဟိတင်္ကမသာရဂလ္လာဒိကံ, ယဉ္စ မုတ္တာမဏိဝါလုကတ္ထတာယ ဘူမိယာ ရတနမယဝိမာနေသု အနေကယောဇနသတဝိတ္ထတေသု ဘဝနေသု ဥပ္ပန္နာနံ နာဂသုပဏ္ဏာဒီနံ ဝိတ္တံ, တံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဟောတိ. သဂ္ဂေသု ဝါတိ ကာမာဝစရရူပါဝစရဒေဝလောကေသု. တေ [Pg.143] ဟိ သောဘနေန ကမ္မေန အဇီယန္တီတိ သဂ္ဂါ. သုဋ္ဌု အဂ္ဂါတိပိ သဂ္ဂါ. ယန္တိ ယံ သသာမိကံ ဝါ အသာမိကံ ဝါ. ရတနန္တိ ရတိံ နယတိ ဝဟတိ ဇနယတိ ဝဍ္ဎေတီတိ ရတနံ. ယံကိဉ္စိ စိတ္တီကတံ မဟဂ္ဃံ အတုလံ ဒုလ္လဘဒဿနံ အနောမသတ္တပရိဘောဂဉ္စ, တဿေတံ အဓိဝစနံ. ယထာဟ –

Như vậy, bằng hai từ này, tài sản nào của loài người có thể dùng để giao dịch, trang sức, tiêu dùng, như vàng, bạc, ngọc trai, ngọc báu, lưu ly, san hô, hồng ngọc, mã não, v.v...; và tài sản nào của các loài nāga, supaṇṇa, v.v... sanh ra trong các lâu đài làm bằng châu báu rộng hàng trăm do-tuần, trên mặt đất được trải bằng ngọc trai và ngọc báu, tài sản ấy được chỉ rõ. "Saggesu vā" là trong các cõi trời Dục giới và Sắc giới. Quả vậy, họ được sanh ra bởi nghiệp tốt đẹp, do đó gọi là "saggā" (cõi trời). Hoặc là, vì vô cùng cao quý, nên cũng gọi là "saggā". "Yaṃ" là bất cứ thứ gì, dù có chủ hay không có chủ. "Ratanaṃ" là vì nó mang lại (nayati), đem đến (vahati), làm phát sanh (janayati), làm tăng trưởng (vaḍḍheti) sự vui thích (ratiṃ). Bất cứ thứ gì được trân trọng, có giá trị lớn, không gì sánh bằng, khó thấy, và được các chúng sanh cao quý sử dụng, thì đây là tên gọi của nó. Như có lời dạy rằng:

‘‘စိတ္တီကတံ မဟဂ္ဃဉ္စ, အတုလံ ဒုလ္လဘဒဿနံ;

အနောမသတ္တပရိဘောဂံ, ရတနံ တေန ဝုစ္စတီ’’တိ.

"Thứ được trân trọng, có giá trị lớn, không gì sánh bằng, khó thấy, được các chúng sanh cao quý sử dụng, do đó được gọi là bảo vật."

ပဏီတန္တိ ဥတ္တမံ သေဋ္ဌံ အတပ္ပကံ. ဧဝံ ဣမိနာ ဂါထာပဒေန ယံ သဂ္ဂေသု အနေကယောဇနသတပ္ပမာဏသဗ္ဗရတနမယဝိမာနသုဓမ္မဝေဇယန္တပ္ပဘုတီသု သသာမိကံ, ယဉ္စ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒဝိရဟေန အပါယမေဝ ပရိပူရေန္တေသု သတ္တေသု သုညဝိမာနပ္ပဋိဗဒ္ဓံ အသာမိကံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ပထဝိမဟာသမုဒ္ဒဟိမဝန္တာဒိနိဿိတမသာမိကံ ရတနံ, တံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဟောတိ.

"Paṇītaṃ" nghĩa là cao quý, ưu việt, vô giá. Như vậy, bằng câu kệ này, bảo vật nào có chủ, ở các cõi trời, trong các lâu đài như Sudhammā, Vejayanta, v.v... làm hoàn toàn bằng châu báu, có kích thước hàng trăm do-tuần; và bảo vật nào không có chủ, liên quan đến các lâu đài trống rỗng do các chúng sanh chỉ làm đầy các cõi khổ vì vắng bóng sự xuất hiện của chư Phật; hoặc lại nữa, bảo vật nào khác không có chủ, nương vào đất, đại dương, Hy-mã-lạp sơn, v.v...; bảo vật ấy được chỉ rõ.

န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေနာတိ န-ဣတိ ပဋိသေဓေ. နော-ဣတိ အဝဓာရဏေ. သမန္တိ တုလျံ. အတ္ထီတိ ဝိဇ္ဇတိ. တထာဂတေနာတိ ဗုဒ္ဓေန. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယံ ဧတံ ဝိတ္တဉ္စ ရတနဉ္စ ပကာသိတံ, ဧတ္ထ ဧကမ္ပိ ဗုဒ္ဓရတနေန သဒိသံ ရတနံ နေဝတ္ထိ. ယမ္ပိ ဟိ တံ စိတ္တီကတဋ္ဌေန ရတနံ, သေယျထိဒံ – ရညော စက္ကဝတ္တိဿ စက္ကရတနံ မဏိရတနဉ္စ, ယမှိ ဥပ္ပန္နေ မဟာဇနော န အညတ္ထ စိတ္တီကာရံ ကရောတိ, န ကောစိ ပုပ္ဖဂန္ဓာဒီနိ ဂဟေတွာ ယက္ခဋ္ဌာနံ ဝါ ဘူတဋ္ဌာနံ ဝါ ဂစ္ဆတိ, သဗ္ဗောပိ ဇနော စက္ကရတနမဏိရတနမေဝ စိတ္တီကာရံ ကရောတိ ပူဇေတိ, တံ တံ ဝရံ ပတ္ထေတိ, ပတ္ထိတပတ္ထိတဉ္စဿ ဧကစ္စံ သမိဇ္ဈတိ, တမ္ပိ ရတနံ ဗုဒ္ဓရတနေန သမံ နတ္ထိ. ယဒိ ဟိ စိတ္တီကတဋ္ဌေန ရတနံ, တထာဂတောဝ ရတနံ. တထာဂတေ ဟိ ဥပ္ပန္နေ ယေ ကေစိ မဟေသက္ခာ ဒေဝမနုဿာ န တေ အညတြ စိတ္တီကာရံ ကရောန္တိ, န ကဉ္စိ အညံ ပူဇေန္တိ. တထာ ဟိ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ သိနေရုမတ္တေန ရတနဒါမေန တထာဂတံ ပူဇေသိ, ယထာဗလဉ္စ အညေ ဒေဝါ မနုဿာ စ ဗိမ္ဗိသာရကောသလရာဇအနာထပိဏ္ဍိကာဒယော. ပရိနိဗ္ဗုတမ္ပိ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ဆန္နဝုတိကောဋိဓနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အသောကမဟာရာဇာ သကလဇမ္ဗုဒီပေ စတုရာသီတိ ဝိဟာရသဟဿာနိ ပတိဋ္ဌာပေသိ, ကော ပန ဝါဒေါ အညေသံ စိတ္တီကာရာနံ. အပိစ ကဿညဿ ပရိနိဗ္ဗုတဿာပိ ဇာတိဗောဓိဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနပရိနိဗ္ဗာနဋ္ဌာနာနိ ပဋိမာစေတိယာဒီနိ ဝါ ဥဒ္ဒိဿ ဧဝံ စိတ္တီကာရဂရုကာရော ပဝတ္တတိ ယထာ ဘဂဝတော. ဧဝံစိတ္တီကတဋ္ဌေနာပိ တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထိ.

Trong câu "Na no samaṃ atthi tathāgatena", "na" có nghĩa phủ định. "No" có nghĩa nhấn mạnh. "Samaṃ" nghĩa là tương đương. "Atthi" nghĩa là có. "Tathāgatena" nghĩa là với Đức Như Lai. Điều gì đã được nói? Tài sản và bảo vật nào đã được tuyên thuyết, trong số đó không có một bảo vật nào tương đương với Phật Bảo. Quả vậy, bảo vật nào được gọi là bảo vật vì được trân trọng, ví như luân bảo và ngọc bảo của Chuyển Luân Vương; khi chúng xuất hiện, đại chúng không tỏ lòng tôn kính ở nơi nào khác, không ai cầm hoa hương đi đến nơi của dạ-xoa hay quỷ thần, tất cả mọi người đều tôn kính, cúng dường chính luân bảo và ngọc bảo, cầu mong những điều ước, và một số điều mong ước của họ được thành tựu; bảo vật ấy cũng không tương đương với Phật Bảo. Quả vậy, nếu gọi là bảo vật vì được trân trọng, thì chính Đức Như Lai là bảo vật. Quả vậy, khi Đức Như Lai xuất hiện, bất kỳ chư thiên và nhân loại nào có đại thần lực, họ không tỏ lòng tôn kính ở nơi nào khác, không cúng dường bất kỳ ai khác. Quả vậy, Phạm thiên Sahampati đã cúng dường Đức Như Lai bằng một vòng hoa báu lớn bằng núi Sineru, và các vị trời khác, cùng các vị vua như Bimbisāra, vua xứ Kosala, và Anāthapiṇḍika, v.v... cũng cúng dường tùy theo sức của mình. Hướng về Đức Thế Tôn dù đã nhập Niết-bàn, đại vương Asoka đã từ bỏ 96 koṭi tài sản và cho xây dựng 84.000 ngôi tịnh xá trên toàn cõi Jambudīpa, huống chi là sự tôn kính của những người khác. Hơn nữa, đối với một vị nào khác dù đã nhập Niết-bàn, sự tôn kính và trọng thị như vậy có diễn ra khi hướng về nơi đản sanh, nơi thành đạo, nơi chuyển pháp luân, nơi nhập Niết-bàn, hoặc các hình tượng, bảo tháp, v.v... như đối với Đức Thế Tôn không? Như vậy, ngay cả về phương diện được trân trọng, cũng không có bảo vật nào tương đương với Đức Như Lai.

တထာ [Pg.144] ယမ္ပိ တံ မဟဂ္ဃဋ္ဌေန ရတနံ. သေယျထိဒံ – ကာသိကံ ဝတ္ထံ. ယထာဟ – ‘‘ဇိဏ္ဏမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ကာသိကံ ဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တဉ္စေဝ ဟောတိ သုခသမ္ဖဿဉ္စ မဟဂ္ဃဉ္စာ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၀၀), တမ္ပိ ဗုဒ္ဓရတနေန သမံ နတ္ထိ. ယဒိ ဟိ မဟဂ္ဃဋ္ဌေန ရတနံ, တထာဂတောဝ ရတနံ. တထာဂတော ဟိ ယေသံ ပံသုကမ္ပိ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, တေသံ တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသံ သေယျထာပိ အသောကရညော, ဣဒမဿ မဟဂ္ဃတာယ. ဧဝံ မဟဂ္ဃတာဝစနေန စေတ္ထ ဒေါသာဘာဝသာဓကံ ဣဒံ သုတ္တပဒံ ဝေဒိတဗ္ဗံ –

Tương tự, bảo vật nào được gọi là bảo vật vì có giá trị lớn. Ví như – tấm vải xứ Kāsi. Như có lời dạy rằng: "Này các Tỳ-khưu, tấm vải xứ Kāsi dù đã cũ, vẫn có màu sắc đẹp, xúc chạm êm ái, và có giá trị lớn", bảo vật vải ấy cũng không tương đương với Phật Bảo. Quả vậy, nếu gọi là bảo vật vì có giá trị lớn, thì chính Đức Như Lai là bảo vật. Quả vậy, Đức Như Lai thọ nhận dù chỉ là một nắm đất của ai, sự cúng dường ấy của họ mang lại quả lớn, lợi ích lớn, như trường hợp của vua Asoka. Đây là do giá trị lớn lao của Ngài. Như vậy, bằng lời nói về giá trị lớn, nên hiểu đoạn kinh sau đây chứng minh cho sự không có lỗi lầm ở đây:

‘‘ယေသံ ခေါ ပန သော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ, တေသံ တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသံ. ဣဒမဿ မဟဂ္ဃတာယ ဝဒါမိ. သေယျထာပိ တံ, ဘိက္ခဝေ, ကာသိကံ ဝတ္ထံ မဟဂ္ဃံ, တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၀၀).

"Vị ấy thọ nhận y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh của những người nào, đối với những người ấy, việc đó mang lại quả lớn, lợi ích lớn. Ta nói điều này là do giá trị lớn lao của vị ấy. Ví như, này các Tỳ-khưu, tấm vải xứ Kāsi kia có giá trị lớn, Ta nói rằng, này các Tỳ-khưu, người này cũng tương tự như vậy, có giá trị lớn."

ဧဝံ မဟဂ္ဃဋ္ဌေနပိ တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထိ.

Như vậy, ngay cả về phương diện có giá trị lớn, cũng không có bảo vật nào tương đương với Đức Như Lai.

တထာ ယမ္ပိ တံ အတုလဋ္ဌေန ရတနံ. သေယျထိဒံ – ရညော စက္ကဝတ္တိဿ စက္ကရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဣန္ဒနီလမဏိမယနာဘိ သတ္တရတနမယသဟဿာရံ ပဝါဠမယနေမိ ရတ္တသုဝဏ္ဏမယသန္ဓိ, ယဿ ဒသန္နံ ဒသန္နံ အရာနမုပရိ ဧကံ မုဏ္ဍာရံ ဟောတိ ဝါတံ ဂဟေတွာ သဒ္ဒကရဏတ္ထံ, ယေန ကတော သဒ္ဒေါ သုကုသလပ္ပတာဠိတပဉ္စင်္ဂိကတူရိယသဒ္ဒေါ ဝိယ ဟောတိ, ယဿ နာဘိယာ ဥဘောသု ပဿေသု ဒွေ သီဟမုခါနိ ဟောန္တိ, အဗ္ဘန္တရံ သကဋစက္ကဿေဝ သုသိရံ. တဿ ကတ္တာ ဝါ ကာရေတာ ဝါ နတ္ထိ, ကမ္မပစ္စယေန ဥတုတော သမုဋ္ဌာတိ. ယံ ရာဇာ ဒသဝိဓံ စက္ကဝတ္တိဝတ္တံ ပူရေတွာ တဒဟုပေါသထေ ပုဏ္ဏမဒိဝသေ သီသံနှာတော ဥပေါသထိကော ဥပရိပါသာဒဝရဂတော သီလာနိ သောဓေန္တော နိသိန္နော ပုဏ္ဏစန္ဒံ ဝိယ သူရိယံ ဝိယ စ ဥဋ္ဌေန္တံ ပဿတိ, ယဿ ဒွါဒသယောဇနတော သဒ္ဒေါ သုယျတိ, ယောဇနတော ဝဏ္ဏော ဒိဿတိ, ယံ မဟာဇနေန ‘‘ဒုတိယော မညေ စန္ဒော သူရိယော ဝါ ဥဋ္ဌိတော’’တိ အတိဝိယ ကောတူဟလဇာတေန ဒိဿမာနံ နဂရဿ ဥပရိ အာဂန္တွာ ရညော အန္တေပုရဿ ပါစီနပဿေ နာတိဥစ္စံ နာတိနီစံ ဟုတွာ မဟာဇနဿ ဂန္ဓပုပ္ဖာဒီဟိ ပူဇေတုံ, ယုတ္တဋ္ဌာနေ အက္ခာဟတံ ဝိယ တိဋ္ဌတိ.

Lại nữa, bất cứ vật báu nào có mặt, vật ấy được gọi là báu vật vì ý nghĩa vô song. Ví như: Bánh xe báu của vua Chuyển luân xuất hiện, có trục xe làm bằng ngọc indanīla, có một ngàn căm xe làm bằng bảy thứ báu, có vành xe làm bằng san hô, có các mối nối bằng vàng ròng màu đỏ. Trên mỗi mười căm xe có một cái chuông để bắt gió và tạo ra âm thanh. Âm thanh do nó tạo ra giống như tiếng của dàn nhạc ngũ âm được người nhạc công tài ba khéo léo tấu lên. Ở hai bên trục xe có hai miệng sư tử, bên trong rỗng như bánh xe bò. Không có người làm ra hay người sai làm ra nó, nó khởi sanh do thời tiết với nghiệp làm duyên. Nhà vua, sau khi đã làm tròn mười phận sự của vua Chuyển luân, vào ngày trai giới rằm, đã gội đầu, đang thọ trì trai giới, ngự trên lầu cao, thanh lọc giới hạnh, ngồi và thấy bánh xe báu ấy mọc lên như trăng tròn hay như mặt trời. Âm thanh của nó được nghe từ khoảng cách mười hai do-tuần, màu sắc của nó được thấy từ khoảng cách một do-tuần. Đại chúng vô cùng hiếu kỳ nhìn ngắm nó và nghĩ rằng: "Có lẽ mặt trăng thứ hai hay mặt trời thứ hai đã mọc lên". Nó bay đến phía trên thành phố, rồi ở phía đông cung điện của vua, không quá cao không quá thấp, dừng lại ở một nơi thích hợp để đại chúng cúng dường bằng hương hoa v.v..., như thể bị gãy trục.

တဒေဝ [Pg.145] အနုဗန္ဓမာနံ ဟတ္ထိရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သဗ္ဗသေတော ရတ္တပါဒေါ သတ္တပ္ပတိဋ္ဌော ဣဒ္ဓိမာ ဝေဟာသင်္ဂမော ဥပေါသထကုလာ ဝါ ဆဒ္ဒန္တကုလာ ဝါ အာဂစ္ဆတိ, ဥပေါသထကုလာ စ အာဂစ္ဆန္တော သဗ္ဗဇေဋ္ဌော အာဂစ္ဆတိ, ဆဒ္ဒန္တကုလာ သဗ္ဗကနိဋ္ဌော သိက္ခိတသိက္ခော ဒမထူပေတော, သော ဒွါဒသယောဇနံ ပရိသံ ဂဟေတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပံ အနုသံယာယိတွာ ပုရေပါတရာသမေဝ သကံ ရာဇဓာနိံ အာဂစ္ဆတိ.

Nối tiếp theo đó, tượng báu xuất hiện, toàn thân màu trắng, chân màu đỏ, bảy chi chạm đất, có thần thông, đi được trên hư không, đến từ dòng dõi voi Uposatha hoặc dòng dõi voi Chaddanta. Nếu đến từ dòng Uposatha, con voi đầu đàn sẽ đến; nếu từ dòng Chaddanta, đó là con voi nhỏ nhất, đã được huấn luyện thuần thục, đã được điều phục. Nó có thể mang theo đoàn tùy tùng mười hai do-tuần, đi quanh khắp cõi Diêm-phù-đề và trở về kinh thành của mình ngay trước bữa ăn sáng.

တမ္ပိ အနုဗန္ဓမာနံ အဿရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သဗ္ဗသေတော ရတ္တပါဒေါ ကာဠသီသော မုဉ္ဇကေသော ဝလာဟကဿရာဇကုလာ အာဂစ္ဆတိ. သေသမေတ္ထ ဟတ္ထိရတနသဒိသမေဝ.

Nối tiếp theo đó, mã báu xuất hiện, toàn thân màu trắng, chân màu đỏ, đầu màu đen, bờm như cỏ muñja, đến từ dòng dõi ngựa chúa Valāhaka. Phần còn lại ở đây tương tự như tượng báu.

တမ္ပိ အနုဗန္ဓမာနံ မဏိရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သော ဟောတိ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော အာယာမတော စက္ကနာဘိသဒိသော, ဝေပုလ္လပဗ္ဗတာ အာဂစ္ဆတိ. သော စတုရင်္ဂသမန္နာဂတေပိ အန္ဓကာရေ ရညော ဓဇဂ္ဂံ ဂတော ယောဇနံ ဩဘာသေတိ, ယဿောဘာသေန မနုဿာ ‘‘ဒိဝါ’’တိ မညမာနာ ကမ္မန္တေ ပယောဇေန္တိ, အန္တမသော ကုန္ထကိပိလ္လိကံ ဥပါဒါယ ပဿန္တိ.

Nối tiếp theo đó, ma-ni báu xuất hiện. Viên ngọc ấy là ngọc lưu ly, đẹp đẽ, thuần chủng, có tám cạnh, được gia công hoàn hảo, chiều dài tương tự trục bánh xe, đến từ núi Vepulla. Khi được đặt trên ngọn cờ của vua trong đêm tối dày đặc bốn thành phần, nó chiếu sáng một vùng một do-tuần. Nhờ ánh sáng của nó, con người tưởng là ban ngày và bắt đầu công việc, họ thấy được cho đến cả con kiến, con dế.

တမ္ပိ အနုဗန္ဓမာနံ ဣတ္ထိရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ပကတိအဂ္ဂမဟေသီ ဝါ ဟောတိ, ဥတ္တရကုရုတော ဝါ အာဂစ္ဆတိ မဒ္ဒရာဇကုလတော ဝါ, အတိဒီဃတာဒိဆဒေါသဝိဝဇ္ဇိတာ အတိက္ကန္တာ မာနုသဝဏ္ဏံ အပ္ပတ္တာ ဒိဗ္ဗဝဏ္ဏံ, ယဿာ ရညော သီတကာလေ ဥဏှာနိ ဂတ္တာနိ ဟောန္တိ, ဥဏှကာလေ သီတာနိ, သတဓာ ဖောဋိတ တူလပိစုနော ဝိယ သမ္ဖဿော ဟောတိ, ကာယတော စန္ဒနဂန္ဓော ဝါယတိ, မုခတော ဥပ္ပလဂန္ဓော, ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယိနိတာဒိအနေကဂုဏသမန္နာဂတာ စ ဟောတိ.

Nối tiếp theo đó, nữ báu xuất hiện. Hoặc là vị chánh cung hoàng hậu thường ngày, hoặc đến từ châu Uttarakuru, hoặc từ dòng dõi vua Madda. Nàng không có sáu khuyết điểm như quá cao, v.v., vẻ đẹp vượt hơn người thường nhưng chưa đạt đến vẻ đẹp của chư thiên. Đối với vua, thân thể của nàng ấm áp trong mùa lạnh, mát mẻ trong mùa nóng. Sự xúc chạm của thân nàng giống như một cuộn bông gòn đã được chải trăm lần. Từ thân nàng tỏa ra hương chiên-đàn, từ miệng tỏa ra hương hoa sen xanh, và nàng có nhiều đức tính như là người thức dậy trước vua.

တမ္ပိ အနုဗန္ဓမာနံ ဂဟပတိရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ရညော ပကတိကမ္မကာရော သေဋ္ဌိ, ယဿ စက္ကရတနေ ဥပ္ပန္နမတ္တေ ဒိဗ္ဗံ စက္ခု ပါတုဘဝတိ, ယေန သမန္တတော ယောဇနမတ္တေ နိဓိံ ပဿတိ အသာမိကမ္ပိ သသာမိကမ္ပိ, သော ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဝါရေတိ ‘‘အပ္ပောဿုက္ကော တွံ, ဒေဝ, ဟောဟိ, အဟံ တေ ဓနေန ဓနကရဏီယံ ကရိဿာမီ’’တိ.

Nối tiếp theo đó, cư sĩ báu xuất hiện, là vị trưởng giả thường làm việc cho vua. Ngay khi bánh xe báu xuất hiện, thiên nhãn của vị ấy cũng hiện khởi. Nhờ đó, vị ấy thấy được các kho tàng trong vòng một do-tuần, cả có chủ lẫn vô chủ. Vị ấy đến yết kiến vua và thỉnh cầu rằng: "Tâu Đại vương, xin Ngài đừng bận tâm, thần sẽ dùng tài sản để làm những việc cần đến tài sản cho Ngài."

တမ္ပိ [Pg.146] အနုဗန္ဓမာနံ ပရိဏာယကရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ရညော ပကတိဇေဋ္ဌပုတ္တော. စက္ကရတနေ ဥပ္ပန္နမတ္တေ အတိရေကပညာဝေယျတ္တိယေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဒွါဒသယောဇနာယ ပရိသာယ စေတသာ စိတ္တံ ပရိဇာနိတွာ နိဂ္ဂဟပဂ္ဂဟသမတ္ထော ဟောတိ, သော ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဝါရေတိ ‘‘အပ္ပောဿုက္ကော တွံ, ဒေဝ, ဟောဟိ, အဟံ တေ ရဇ္ဇံ အနုသာသိဿာမီ’’တိ. ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ဧဝရူပံ အတုလဋ္ဌေန ရတနံ, ယဿ န သက္ကာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ အဂ္ဃော ကာတုံ ‘‘သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ အဂ္ဃတိ ကောဋိံ ဝါ’’တိ. တတ္ထ ဧကရတနမ္ပိ ဗုဒ္ဓရတနေန သမံ နတ္ထိ. ယဒိ ဟိ အတုလဋ္ဌေန ရတနံ, တထာဂတောဝ ရတနံ. တထာဂတော ဟိ န သက္ကာ သီလတော ဝါ သမာဓိတော ဝါ ပညာဒီနံ ဝါ အညတရတော ကေနစိ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ‘‘ဧတ္တကဂုဏော ဝါ ဣမိနာ သမော ဝါ သပ္ပဋိဘာဂေါ ဝါ’’တိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတုံ. ဧဝံ အတုလဋ္ဌေနပိ တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထိ.

Nối tiếp theo đó, tướng quân báu xuất hiện, là vị trưởng tử thường ngày của vua. Khi bánh xe báu xuất hiện, vị ấy trở nên vô cùng thông tuệ và tài giỏi, có khả năng biết được tâm của hội chúng trong vòng mười hai do-tuần bằng tâm của mình, và có khả năng khiển trách hay tán dương. Vị ấy đến yết kiến vua và thỉnh cầu rằng: "Tâu Phụ vương, xin Ngài đừng bận tâm, con sẽ cai quản vương quốc cho Ngài." Hoặc lại nữa, bất cứ báu vật nào khác có tính chất như vậy, được gọi là báu vật vì ý nghĩa vô song, mà không thể cân, đo, định giá rằng "trị giá một trăm, một ngàn, hay một ức". Trong số đó, không một báu vật nào có thể sánh bằng Phật bảo. Thật vậy, nếu có báu vật vì ý nghĩa vô song, thì chính Như Lai là báu vật. Thật vậy, không ai có thể cân, đo, xác định về Như Lai qua giới, định, hay bất cứ phẩm chất nào khác trong số tuệ v.v., rằng "Ngài có chừng ấy đức hạnh", "Ngài bằng với người này", hay "Ngài có giá trị tương đương". Như vậy, ngay cả về ý nghĩa vô song, cũng không có báu vật nào sánh bằng Như Lai.

တထာ ယမ္ပိ တံ ဒုလ္လဘဒဿနဋ္ဌေန ရတနံ, သေယျထိဒံ ဒုလ္လဘပါတုဘာဝေါ ရာဇာ စက္ကဝတ္တိ, စက္ကာဒီနိ စ တဿ ရတနာနိ, တမ္ပိ ဗုဒ္ဓရတနေန သမံ နတ္ထိ. ယဒိ ဟိ ဒုလ္လဘဒဿနဋ္ဌေန ရတနံ, တထာဂတောဝ ရတနံ, ကုတော စက္ကဝတ္တိအာဒီနံ ရတနတ္တံ. တာနိ ဟိ ဧကသ္မိံယေဝ ကပ္ပေ အနေကာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ယသ္မာ ပန အသင်္ချေယျေပိ ကပ္ပေ တထာဂတသုညော လောကော ဟောတိ, တသ္မာ တထာဂတောဝ ကဒါစိ ကရဟစိ ဥပ္ပဇ္ဇနတော ဒုလ္လဘဒဿနော. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ဘဂဝတာ ပရိနိဗ္ဗာနသမယေ –

Lại nữa, bất cứ vật báu nào có mặt, vật ấy được gọi là báu vật vì ý nghĩa hiếm thấy. Ví như vua Chuyển luân, người có sự xuất hiện hiếm có, và các báu vật của vị ấy như bánh xe báu v.v. Những thứ ấy cũng không thể sánh bằng Phật bảo. Thật vậy, nếu có báu vật vì ý nghĩa hiếm thấy, thì chính Như Lai là báu vật. Làm sao vua Chuyển luân và các báu vật của vị ấy có thể được gọi là báu vật? Vì trong một kiếp trái đất, nhiều báu vật như thế xuất hiện. Nhưng vì thế gian trống không Như Lai trong vô số kiếp trái đất, cho nên, chính Như Lai, do chỉ thỉnh thoảng mới xuất hiện, là người hiếm thấy. Điều này cũng đã được Đức Thế Tôn nói vào lúc sắp nhập Niết-bàn –

‘‘ဒေဝတာ, အာနန္ဒ, ဥဇ္ဈာယန္တိ ‘ဒူရာ စ ဝတမှ အာဂတာ တထာဂတံ ဒဿနာယ, ကဒါစိ ကရဟစိ တထာဂတာ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, အဇ္ဇေဝ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ, အယဉ္စ မဟေသက္ခော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပုရတော ဌိတော ဩဝါရေန္တော, န မယံ လဘာမ ပစ္ဆိမေ ကာလေ တထာဂတံ ဒဿနာယာ’’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၀၀).

“Này Ānanda, chư thiên phàn nàn rằng: ‘Than ôi, chúng tôi từ xa đến để được thấy Như Lai. Thật hiếm hoi, đôi khi các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác mới xuất hiện ở đời. Và đêm nay, trong canh cuối, Như Lai sẽ nhập Vô Dư Niết-bàn. Vị tỳ khưu có đại thần lực này lại đứng che trước mặt Đức Thế Tôn, khiến chúng tôi không được thấy Như Lai trong giờ phút cuối cùng.’”

ဧဝံ ဒုလ္လဘဒဿနဋ္ဌေနာပိ တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထိ.

Như vậy, xét về phương diện khó được thấy, cũng không có bảo vật nào sánh bằng Như Lai.

တထာ ယမ္ပိ တံ အနောမသတ္တပရိဘောဂဋ္ဌေန ရတနံ. သေယျထိဒံ – ရညော စက္ကဝတ္တိဿ စက္ကရတနာဒိ တဉှိ ကောဋိသတသဟဿဓနာနမ္ပိ သတ္တဘူမိကပါသာဒဝရတလေ [Pg.147] ဝသန္တာနမ္ပိ စဏ္ဍာလဝေနနေသာဒရထကာရပုက္ကုသာဒီနံ နီစကုလိကာနံ ဩမကပုရိသာနံ သုပိနန္တေပိ ပရိဘောဂတ္ထာယ န နိဗ္ဗတ္တတိ. ဥဘတော သုဇာတဿ ပန ရညော ခတ္တိယဿေဝ ပရိပူရိတဒသဝိဓစက္ကဝတ္တိဝတ္တဿ ပရိဘောဂတ္ထာယ နိဗ္ဗတ္တနတော အနောမသတ္တပရိဘောဂံယေဝ ဟောတိ, တမ္ပိ ဗုဒ္ဓရတနသမံ နတ္ထိ. ယဒိ ဟိ အနောမသတ္တပရိဘောဂဋ္ဌေန ရတနံ, တထာဂတောဝ ရတနံ. တထာဂတော ဟိ လောကေ ဩမကသတ္တသမ္မတာနံ အနုပနိဿယသမ္ပန္နာနံ ဝိပရီတဒဿနာနံ ပူရဏကဿပါဒီနံ ဆန္နံ သတ္ထာရာနံ အညေသဉ္စ ဧဝရူပါနံ သုပိနန္တေပိ အပရိဘောဂေါ. ဥပနိဿယသမ္ပန္နာနံ ပန စတုပ္ပဒါယပိ ဂါထာယ ပရိယောသာနေ အရဟတ္တမဓိဂန္တုံ သမတ္ထာနံ နိဗ္ဗေဓိကဉာဏဒဿနာနံ ဗာဟိယဒါရုစီရိယပ္ပဘုတီနံ အညေသဉ္စ မဟာကုလပ္ပသုတာနံ မဟာသာဝကာနံ ပရိဘောဂေါ, တေ ဟိ တံ ဒဿနာနုတ္တရိယသဝနာနုတ္တရိယပါရိစရိယာနုတ္တရိယာဒီနိ သာဓေန္တာ တထာဂတံ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. ဧဝံ အနောမသတ္တပရိဘောဂဋ္ဌေနာပိ တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထိ.

Tương tự, bảo vật nào được gọi là bảo vật theo ý nghĩa chỉ được chúng sanh cao quý sử dụng. Ví như: các bảo vật như luân bảo của Chuyển Luân Vương. Thật vậy, bảo vật ấy không xuất hiện để cho những người thuộc giai cấp thấp, những kẻ hạ tiện như hạng caṇḍāla, veṇa, nesāda, rathakāra, pukkusa sử dụng, dù chỉ trong giấc mơ, ngay cả khi họ sở hữu tài sản trăm ngàn ức hay sống trong những cung điện bảy tầng tráng lệ. Nhưng vì nó xuất hiện để cho vị vua thuộc dòng dõi Sát-đế-lỵ, sinh ra từ cả hai phía đều trong sạch, đã hoàn thành mười loại bổn phận của Chuyển Luân Vương sử dụng, nên nó chỉ được chúng sanh cao quý sử dụng. Bảo vật ấy cũng không sánh bằng Phật bảo. Thật vậy, nếu có bảo vật theo ý nghĩa chỉ được chúng sanh cao quý sử dụng, thì chính Như Lai là bảo vật ấy. Vì rằng, ở đời, Như Lai không phải là đối tượng thọ dụng, dù chỉ trong giấc mơ, của sáu vị đạo sư như Pūraṇa Kassapa và những người khác có quan điểm sai lầm, không có đầy đủ duyên lành, được xem là chúng sanh hạ tiện. Nhưng Ngài là đối tượng thọ dụng của các bậc đại thinh văn như Bāhiya Dārucīriya và những vị khác xuất thân từ dòng dõi cao quý, có trí tuệ và cái thấy thấu suốt, có khả năng chứng đắc A-la-hán quả vào cuối một bài kệ bốn câu, là những người có đầy đủ duyên lành. Thật vậy, các vị ấy thọ dụng Như Lai bằng cách thành tựu các pháp vô thượng như thấy vô thượng, nghe vô thượng, phục vụ vô thượng. Như vậy, xét về phương diện chỉ được chúng sanh cao quý sử dụng, cũng không có bảo vật nào sánh bằng Như Lai.

ယမ္ပိ တံ အဝိသေသတော ရတိဇနနဋ္ဌေန ရတနံ. သေယျထိဒံ – ရညော စက္ကဝတ္တိဿ စက္ကရတနံ. တဉှိ ဒိသွာဝ ရာဇာ စက္ကဝတ္တိ အတ္တမနော ဟောတိ, ဧဝမ္ပိ တံ ရညော ရတိံ ဇနေတိ. ပုန စပရံ ရာဇာ စက္ကဝတ္တိ ဝါမေန ဟတ္ထေန သုဝဏ္ဏဘိင်္ကာရံ ဂဟေတွာ ဒက္ခိဏေန ဟတ္ထေန စက္ကရတနံ အဗ္ဘုက္ကိရတိ ‘‘ပဝတ္တတု ဘဝံ စက္ကရတနံ, အဘိဝိဇိနာတု ဘဝံ စက္ကရတန’’န္တိ. တတော စက္ကရတနံ ပဉ္စင်္ဂိကံ ဝိယ တူရိယံ မဓုရဿရံ နိစ္ဆရန္တံ အာကာသေန ပုရတ္ထိမံ ဒိသံ ဂစ္ဆတိ, အနွဒေဝ ရာဇာ, စက္ကဝတ္တိ စက္ကာနုဘာဝေန ဒွါဒသယောဇနဝိတ္ထိဏ္ဏာယ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ နာတိဥစ္စံ နာတိနီစံ ဥစ္စရုက္ခာနံ ဟေဋ္ဌာဘာဂေန, နီစရုက္ခာနံ ဥပရိဘာဂေန, ရုက္ခေသု ပုပ္ဖဖလပလ္လဝါဒိပဏ္ဏာကာရံ ဂဟေတွာ အာဂတာနံ ဟတ္ထတော ပဏ္ဏာကာရဉ္စ ဂဏှန္တော ‘‘ဧဟိ ခေါ, မဟာရာဇာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ပရမနိပစ္စကာရေန အာဂတေ ပဋိရာဇာနော ‘‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ နယေန အနုသာသန္တော ဂစ္ဆတိ. ယတ္ထ ပန ရာဇာ ဘုဉ္ဇိတုကာမော ဝါ ဒိဝါသေယျံ ဝါ ကပ္ပေတုကာမော ဟောတိ, တတ္ထ စက္ကရတနံ အာကာသာ ဩရောဟိတွာ ဥဒကာဒိသဗ္ဗကိစ္စက္ခမေ သမေ ဘူမိဘာဂေ အက္ခာဟတံ ဝိယ တိဋ္ဌတိ. ပုန ရညော ဂမနစိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ ပုရိမနယေနေဝ သဒ္ဒံ ကရောန္တံ ဂစ္ဆတိ, တံ သုတွာ ဒွါဒသယောဇနိကာပိ ပရိသာ အာကာသေန ဂစ္ဆတိ[Pg.148]. စက္ကရတနံ အနုပုဗ္ဗေန ပုရတ္ထိမံ သမုဒ္ဒံ အဇ္ဈောဂါဟတိ, တသ္မိံ အဇ္ဈောဂါဟန္တေ ဥဒကံ ယောဇနပ္ပမာဏံ အပဂန္တွာ ဘိတ္တီကတံ ဝိယ တိဋ္ဌတိ. မဟာဇနော ယထာကာမံ သတ္တ ရတနာနိ ဂဏှာတိ. ပုန ရာဇာ သုဝဏ္ဏဘိင်္ကာရံ ဂဟေတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ မမ ရဇ္ဇ’’န္တိ ဥဒကေန အဗ္ဘုက္ကိရိတွာ နိဝတ္တတိ. သေနာ ပုရတော ဟောတိ, စက္ကရတနံ ပစ္ဆတော, ရာဇာ မဇ္ဈေ. စက္ကရတနေန ဩသက္ကိတောသက္ကိတဋ္ဌာနံ ဥဒကံ ပရိပူရတိ. ဧတေနေဝ ဥပါယေန ဒက္ခိဏပစ္ဆိမုတ္တရေပိ သမုဒ္ဒေ ဂစ္ဆတိ.

Lại nữa, bảo vật nào được gọi là bảo vật theo ý nghĩa làm phát sanh sự hoan hỷ một cách không phân biệt. Ví như: luân bảo của Chuyển Luân Vương. Thật vậy, chỉ cần nhìn thấy nó, Chuyển Luân Vương liền hoan hỷ; như vậy, nó làm phát sanh sự hoan hỷ cho nhà vua. Hơn nữa, Chuyển Luân Vương tay trái cầm bình vàng, tay phải rảy nước lên luân bảo và nói: “Mong ngài luân bảo hãy vận hành, mong ngài luân bảo hãy chinh phục.” Sau đó, luân bảo phát ra âm thanh ngọt ngào như dàn nhạc ngũ âm, bay lên không trung và đi về phương đông. Chuyển Luân Vương đi theo sau, với oai lực của luân bảo, cùng với bốn binh chủng trải rộng mười hai do-tuần, đi không quá cao không quá thấp, bên dưới những cây cao, bên trên những cây thấp, vừa đi vừa nhận lễ vật từ tay những người mang đến các phẩm vật như hoa, quả, chồi non trên cây, và giáo huấn các vị vua đối địch, những người đã đến với thái độ hết sức khiêm cung và nói: “Kính mời đại vương,” theo phương châm: “Không được sát sanh,” v.v. Nơi nào nhà vua muốn dùng bữa hoặc nghỉ trưa, luân bảo liền từ không trung hạ xuống, đứng yên trên một vùng đất bằng phẳng, thích hợp cho mọi công việc như lấy nước, v.v., giống như xe bị gãy trục. Khi tâm muốn đi của nhà vua khởi lên, nó lại phát ra âm thanh và đi như cách trước. Nghe âm thanh ấy, đoàn tùy tùng mười hai do-tuần cũng đi theo bằng đường không. Luân bảo tuần tự đi vào biển đông. Khi nó đi vào, nước biển rẽ ra một khoảng một do-tuần, đứng yên như một bức tường. Dân chúng tùy ý lấy bảy loại bảo vật. Sau đó, nhà vua cầm bình vàng, rảy nước và nói: “Từ nay trở đi, đây là vương quốc của ta,” rồi quay trở về. Quân đội đi trước, luân bảo đi sau, nhà vua ở giữa. Nước biển lại lấp đầy những nơi luân bảo đã lùi ra. Bằng phương pháp này, nó cũng đi đến các biển ở phương nam, phương tây và phương bắc.

ဧဝံ စတုဒ္ဒိသံ အနုသံယာယိတွာ စက္ကရတနံ တိယောဇနပ္ပမာဏံ အာကာသံ အာရောဟတိ. တတ္ထ ဌိတော ရာဇာ စက္ကရတနာနုဘာဝေန ဝိဇိတဝိဇယော ပဉ္စသတပရိတ္တဒီပပဋိမဏ္ဍိတံ သတ္တယောဇနသဟဿပရိမဏ္ဍလံ ပုဗ္ဗဝိဒေဟံ, တထာ အဋ္ဌယောဇနသဟဿပရိမဏ္ဍလံ ဥတ္တရကုရုံ, သတ္တယောဇနသဟဿပရိမဏ္ဍလံယေဝ အပရဂေါယာနံ, ဒသယောဇနသဟဿပရိမဏ္ဍလံ ဇမ္ဗုဒီပဉ္စာတိ ဧဝံ စတုမဟာဒီပဒွိသဟဿပရိတ္တဒီပပဋိမဏ္ဍိတံ ဧကံ စက္ကဝါဠံ သုဖုလ္လပုဏ္ဍရီကဝနံ ဝိယ ဩလောကေတိ. ဧဝံ ဩလောကယတော စဿ အနပ္ပကာ ရတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝမ္ပိ တံ စက္ကရတနံ ရညော ရတိံ ဇနေတိ, တမ္ပိ ဗုဒ္ဓရတနသမံ နတ္ထိ. ယဒိ ဟိ ရတိဇနနဋ္ဌေန ရတနံ, တထာဂတောဝ ရတနံ, ကိံ ကရိဿတိ ဧတံ စက္ကရတနံ? တထာဂတော ဟိ ယဿာ ဒိဗ္ဗာယ ရတိယာ စက္ကရတနာဒီဟိ သဗ္ဗေဟိပိ ဇနိတာ စက္ကဝတ္တိရတိ သင်္ခမ္ပိ ကလမ္ပိ ကလဘာဂမ္ပိ န ဥပေတိ, တတောပိ ရတိတော ဥတ္တရိတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ အတ္တနော ဩဝါဒပ္ပဋိကရာနံ အသင်္ချေယျာနမ္ပိ ဒေဝမနုဿာနံ ပဌမဇ္ဈာနရတိံ ဒုတိယတတိယစတုတ္ထပဉ္စမဇ္ဈာနရတိံ, အာကာသာနဉ္စာယတနရတိံ, ဝိညာဏဉ္စာယတနအာကိဉ္စညာယတနနေဝသညာနာသညာယတနရတိံ, သောတာပတ္တိမဂ္ဂရတိံ, သောတာပတ္တိဖလရတိံ, သကဒါဂါမိအနာဂါမိအရဟတ္တမဂ္ဂဖလရတိဉ္စ ဇနေတိ. ဧဝံ ရတိဇနနဋ္ဌေနာပိ တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထီတိ.

Như vậy, sau khi đi tuần du khắp bốn phương, bánh xe báu bay lên không trung cao khoảng ba trăm do tuần. Đứng tại nơi ấy, đức vua nhờ vào oai lực của bánh xe báu, đã chiến thắng những gì cần chiến thắng, nhìn ngắm một thế giới được trang hoàng bởi bốn đại châu và hai ngàn hòn đảo nhỏ, giống như khu rừng hoa sen trắng đang nở rộ: Đông Thắng Thần châu có chu vi bảy ngàn do tuần được trang hoàng bởi năm trăm hòn đảo nhỏ, cũng vậy, Bắc Câu Lư châu có chu vi tám ngàn do tuần, Tây Ngưu Hóa châu có chu vi bảy ngàn do tuần, và Nam Thiệm Bộ châu có chu vi mười ngàn do tuần. Khi nhìn ngắm như vậy, niềm hoan hỷ không nhỏ khởi lên trong vị ấy. Bánh xe báu ấy cũng làm phát sinh niềm hoan hỷ cho đức vua như vậy, nhưng nó cũng không thể sánh bằng Phật bảo. Thật vậy, nếu gọi là báu vật vì ý nghĩa làm phát sinh niềm hoan hỷ, thì chỉ có Như Lai mới là báu vật, bánh xe báu này có thể làm được gì? Quả thật, đối với niềm hoan hỷ trên cõi trời mà Như Lai tạo ra, thì niềm hoan hỷ của vua Chuyển luân vương được tạo ra bởi tất cả các báu vật như bánh xe báu v.v... cũng không bằng một phần, một phần nhỏ, hay một phần rất nhỏ. So với niềm hoan hỷ ấy, Phật bảo còn là báu vật cao tột hơn, thù diệu hơn. Ngài làm phát sinh cho vô số chư thiên và nhân loại, những người thực hành theo lời giáo huấn của Ngài, niềm hoan hỷ của sơ thiền, niềm hoan hỷ của nhị thiền, tam thiền, tứ thiền, ngũ thiền, niềm hoan hỷ của Không vô biên xứ, niềm hoan hỷ của Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ, niềm hoan hỷ của đạo Tu-đà-hoàn, niềm hoan hỷ của quả Tu-đà-hoàn, niềm hoan hỷ của đạo và quả Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán. Như vậy, ngay cả về phương diện làm phát sinh niềm hoan hỷ, cũng không có báu vật nào sánh bằng Như Lai.

အပိစ ရတနံ နာမေတံ ဒုဝိဓံ ဟောတိ သဝိညာဏကမဝိညာဏကဉ္စ. တတ္ထ အဝိညာဏကံ စက္ကရတနံ မဏိရတနဉ္စ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓသုဝဏ္ဏရဇတာဒိ, သဝိညာဏကံ ဟတ္ထိရတနာဒိပရိဏာယကရတနပရိယောသာနံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ဧဝရူပံ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓံ. ဧဝံ ဒုဝိဓေ စေတ္ထ သဝိညာဏကရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ[Pg.149]. ကသ္မာ? ယသ္မာ အဝိညာဏကံ သုဝဏ္ဏရဇတမဏိမုတ္တာဒိရတနံ သဝိညာဏကာနံ ဟတ္ထိရတနာဒီနံ အလင်္ကာရတ္ထာယ ဥပနီယတိ.

Lại nữa, báu vật này có hai loại: báu vật có sinh mạng và báu vật không có sinh mạng. Trong đó, báu vật không có sinh mạng là bánh xe báu, ngọc báu, hoặc những thứ khác không có căn như vàng, bạc v.v... Báu vật có sinh mạng là những báu vật từ voi báu cho đến gia chủ báu, hoặc những báu vật khác có căn tương tự như vậy. Trong hai loại này, báu vật có sinh mạng được xem là cao quý nhất. Tại sao? Bởi vì báu vật không có sinh mạng như vàng, bạc, ngọc ma-ni, ngọc trai v.v... được dùng để trang sức cho các báu vật có sinh mạng như voi báu v.v...

သဝိညာဏကရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ တိရစ္ဆာနဂတရတနံ, မနုဿရတနဉ္စ. တတ္ထ မနုဿရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ တိရစ္ဆာနဂတရတနံ မနုဿရတနဿ ဩပဝယှံ ဟောတိ. မနုဿရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ ဣတ္ထိရတနံ, ပုရိသရတနဉ္စ. တတ္ထ ပုရိသရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ဣတ္ထိရတနံ ပုရိသရတနဿ ပရိစာရိကတ္တံ အာပဇ္ဇတိ. ပုရိသရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ အဂါရိကရတနံ, အနဂါရိကရတနဉ္စ. တတ္ထ အနဂါရိကရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ အဂါရိကရတနေသု အဂ္ဂေါ စက္ကဝတ္တိပိ သီလာဒိဂုဏယုတ္တံ အနဂါရိကရတနံ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ဥပဋ္ဌဟိတွာ ပယိရုပါသိတွာ ဒိဗ္ဗမာနုသိကာ သမ္ပတ္တိယော ပါပုဏိတွာ အန္တေ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိံ ပါပုဏာတိ.

Báu vật có sinh mạng cũng có hai loại: báu vật thuộc loài bàng sanh và báu vật thuộc loài người. Trong đó, báu vật thuộc loài người được xem là cao quý nhất. Tại sao? Bởi vì báu vật thuộc loài bàng sanh là vật để cho báu vật thuộc loài người cưỡi. Báu vật thuộc loài người cũng có hai loại: nữ bảo và nam bảo. Trong đó, nam bảo được xem là cao quý nhất. Tại sao? Bởi vì nữ bảo trở thành người phục vụ cho nam bảo. Nam bảo cũng có hai loại: báu vật tại gia và báu vật xuất gia. Trong đó, báu vật xuất gia được xem là cao quý nhất. Tại sao? Bởi vì ngay cả vua Chuyển luân vương, người cao quý nhất trong các báu vật tại gia, sau khi đảnh lễ bằng năm vóc sát đất, hầu hạ, thân cận báu vật xuất gia có đầy đủ các đức hạnh như ngũ giới v.v..., đã đạt được các tài sản ở cõi trời và cõi người, và cuối cùng đạt được tài sản Niết-bàn.

ဧဝံ အနဂါရိကရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ အရိယပုထုဇ္ဇနဝသေန. အရိယရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ သေခါသေခဝသေန. အသေခရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ သုက္ခဝိပဿကသမထယာနိကဝသေန. သမထယာနိကရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ သာဝကပါရမိပ္ပတ္တမပ္ပတ္တဉ္စ. တတ္ထ သာဝကပါရမိပ္ပတ္တံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ? ဂုဏမဟန္တတာယ. သာဝကပါရမိပ္ပတ္တရတနတောပိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ? ဂုဏမဟန္တတာယ. သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနသဒိသာပိ ဟိ အနေကသတာ သာဝကာ ဧကဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဂုဏာနံ သတဘာဂမ္ပိ န ဥပေန္တိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓရတနတောပိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ? ဂုဏမဟန္တတာယ. သကလမ္ပိ ဟိ ဇမ္ဗုဒီပံ ပူရေတွာ ပလ္လင်္ကေန ပလ္လင်္ကံ ဃဋေန္တာ နိသိန္နာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဧကဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဂုဏာနံ နေဝ သင်္ခံ န ကလံ န ကလဘာဂံ ဥပေန္တိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ အပဒါ ဝါ…ပေ… တထာဂတော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၄.၃၄; ၅.၃၂; ဣတိဝု. ၉၀). ဧဝံ ကေနစိ ပရိယာယေန တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေနာ’’တိ.

Như vậy, báu vật xuất gia cũng có hai loại: theo phương diện bậc Thánh và phàm phu. Báu vật bậc Thánh cũng có hai loại: theo phương diện bậc hữu học và vô học. Báu vật bậc vô học cũng có hai loại: theo phương diện thuần quán và chỉ thừa. Báu vật chỉ thừa cũng có hai loại: đã đạt đến và chưa đạt đến ba-la-mật của bậc Thinh văn. Trong đó, người đã đạt đến ba-la-mật của bậc Thinh văn được xem là cao quý nhất. Tại sao? Vì đức hạnh vĩ đại. So với báu vật đã đạt đến ba-la-mật của bậc Thinh văn, báu vật Độc Giác Phật được xem là cao quý nhất. Tại sao? Vì đức hạnh vĩ đại. Thật vậy, hàng trăm vị Thinh văn như ngài Sāriputta và Moggallāna cũng không bằng một phần trăm đức hạnh của một vị Độc Giác Phật. So với báu vật Độc Giác Phật, báu vật Chánh Đẳng Giác được xem là cao quý nhất. Tại sao? Vì đức hạnh vĩ đại. Thật vậy, các vị Độc Giác Phật ngồi kiết-già chạm kiết-già khắp cõi Diêm-phù-đề cũng không bằng về số lượng, không bằng một phần, không bằng một phần nhỏ đức hạnh của một vị Chánh Đẳng Giác. Điều này đã được Thế Tôn nói: “Này các Tỳ khưu, trong tất cả chúng sanh, không chân hoặc... cho đến... Như Lai được xem là bậc tối thượng trong số ấy” v.v... Như vậy, không có bất kỳ phương diện nào mà có báu vật sánh bằng Như Lai. Do đó, Thế Tôn đã nói: “Không có gì sánh bằng Như Lai”.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓရတနဿ အညေဟိ ရတနေဟိ အသမတံ ဝတွာ ဣဒါနိ တေသံ သတ္တာနံ ဥပ္ပန္နဥပဒ္ဒဝဝူပသမတ္ထံ နေဝ ဇာတိံ န ဂေါတ္တံ န ကောလပုတ္တိယံ န ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာဒိံ နိဿာယ, အပိစ ခေါ အဝီစိမုပါဒါယ ဘဝဂ္ဂပရိယန္တေ [Pg.150] လောကေ သီလသမာဓိက္ခန္ဓာဒီဟိ ဂုဏေဟိ ဗုဒ္ဓရတနဿ အသဒိသဘာဝံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ, ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတူ’’တိ.

Như vậy, sau khi nói về sự không tương xứng của Phật bảo so với các báu vật khác, bây giờ, để dập tắt tai họa đã phát sinh cho các chúng sanh ấy, Thế Tôn đã sử dụng lời chân thật không phải dựa vào dòng dõi, không phải dựa vào gia tộc, không phải dựa vào con nhà gia thế, không phải dựa vào vẻ đẹp dung sắc v.v..., mà thực ra là dựa vào sự vô song của Phật bảo về các đức hạnh như giới uẩn, định uẩn v.v... trong thế gian từ địa ngục A-tỳ cho đến cõi Hữu đảnh: “Phật bảo này là thù diệu, mong rằng do lời chân thật này, được sự an lành”.

တဿတ္ထော – ဣဒမ္ပိ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ သဂ္ဂေသု ဝါ ယံကိဉ္စိ အတ္ထိ ဝိတ္တံ ဝါ ရတနံ ဝါ, တေန သဒ္ဓိံ တေဟိ တေဟိ ဂုဏေဟိ အသမတ္တာ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ. ယဒိ ဟိ ဧတံ သစ္စံ, အထ ဧတေန သစ္စေန ဣမေသံ ပါဏီနံ သုဝတ္ထိ ဟောတု, သောဘနာနံ အတ္ထိတာ ဟောတု အရောဂတာ နိရုပဒ္ဒဝတာတိ. ဧတ္ထ စ ယထာ ‘‘စက္ခု ခေါ, အာနန္ဒ, သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၄.၈၅) အတ္တဘာဝေန ဝါ အတ္တနိယဘာဝေန ဝါတိ အတ္ထော. ဣတရထာ ဟိ စက္ခု အတ္တာ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါတိ အပ္ပဋိသိဒ္ဓမေဝ သိယာ. ဧဝံ ရတနံ ပဏီတန္တိ ရတနတ္တံ ပဏီတံ, ရတနဘာဝေါ ပဏီတောတိ အယမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣတရထာ ဟိ ဗုဒ္ဓေါ နေဝ ရတနန္တိ သိဇ္ဈေယျ. န ဟိ ယတ္ထ ရတနံ အတ္ထိ, တံ ရတနန္တိ န သိဇ္ဈတိ. ယတ္ထ ပန စိတ္တီကတာဒိအတ္ထသင်္ခါတံ ယေန ဝါ တေန ဝါ ဝိဓိနာ သမ္ဗန္ဓဂတံ ရတနံ အတ္ထိ, ယသ္မာ တံ ရတနတ္တမုပါဒါယ ရတနန္တိ ပညာပီယတိ, တသ္မာ တဿ ရတနဿ အတ္ထိတာယ ရတနန္တိ သိဇ္ဈတိ. အထ ဝါ ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနန္တိ ဣမိနာပိ ပကာရေန ဗုဒ္ဓေါဝ ရတနန္တိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝုတ္တမတ္တာယ စ ဘဂဝတာ ဣမာယ ဂါထာယ ရာဇကုလဿ သောတ္ထိ ဇာတာ, ဘယံ ဝူပသန္တံ. ဣမိဿာ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ.

Ý nghĩa của câu kệ ấy – Hoặc ở đây, hoặc ở thế giới khác, hoặc ở các cõi trời, có bất cứ tài sản nào hay bảo vật nào, do không tương xứng với vật ấy bởi các đức tánh này và các đức tánh kia, nên bảo vật nơi đức Phật là cao quý. Nếu lời này là sự thật, thì do lời chân thật này, mong rằng sự an lành đến cho các chúng sanh này, mong rằng có được sự tốt đẹp, sự không bệnh tật, sự không tai ương. Và ở đây, cũng giống như trong các kinh v.v... (chẳng hạn như): “Này Ānanda, con mắt là trống không đối với tự ngã hay đối với cái thuộc về tự ngã”, ý nghĩa là trống không đối với bản chất tự ngã hay bản chất thuộc về tự ngã. Nếu không thì, “con mắt là tự ngã hay thuộc về tự ngã” sẽ không bị phủ nhận. Tương tự như vậy, (trong câu) “bảo vật là cao quý”, ý nghĩa này nên được hiểu là “bản chất bảo vật là cao quý, tánh chất bảo vật là cao quý”. Nếu không thì, “đức Phật là bảo vật” sẽ không thể thành tựu. Thật vậy, ở nơi nào không có bảo vật nào, ở nơi đó không thể thành tựu là “bảo vật”. Còn ở nơi nào (tức đức Phật) có bản chất bảo vật, được gọi là có ý nghĩa được tôn kính v.v..., có liên quan bằng cách này hay cách khác, vì nương vào bản chất bảo vật ấy mà được gọi là ‘bảo vật’, do đó, do sự hiện hữu của bản chất bảo vật ấy, (đức Phật) thành tựu là ‘bảo vật’. Hoặc, ý nghĩa này nên được hiểu rằng chính đức Phật là bảo vật theo cách này: “Bảo vật này nơi đức Phật”. Và ngay khi câu kệ này được đức Thế Tôn nói lên, sự an lành đã sanh khởi cho hoàng tộc, sự sợ hãi đã được lắng dịu. Uy lực của câu kệ này đã được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới vũ trụ tiếp nhận.

ခယံ ဝိရာဂန္တိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ “Khayaṃ virāgaṃ”

၄. ဧဝံ ဗုဒ္ဓဂုဏေန သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ နိဗ္ဗာနဓမ္မဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ခယံ ဝိရာဂ’’န္တိ. တတ္ထ ယသ္မာ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာယ ရာဂါဒယော ခီဏာ ဟောန္တိ ပရိက္ခီဏာ, ယသ္မာ ဝါ တံ တေသံ အနုပ္ပာဒနိရောဓက္ခယမတ္တံ, ယသ္မာ စ တံ ရာဂါဒိဝိပ္ပယုတ္တံ သမ္ပယောဂတော စ အာရမ္မဏတော စ, ယသ္မာ ဝါ တမှိ သစ္ဆိကတေ ရာဂါဒယော အစ္စန္တံ ဝိရတ္တာ ဟောန္တိ ဝိဂတာ ဝိဒ္ဓသ္တာ, တသ္မာ ခယန္တိ စ ဝိရာဂန္တိ စ ဝုစ္စတိ. ယသ္မာ ပနဿ န ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, န ဝယော, န ဌိတဿ အညထတ္တံ တသ္မာ တံ န ဇာယတိ န ဇီယတိ န မီယတီတိ ကတွာ အမတန္တိ ဝုစ္စတိ. ဥတ္တမတ္ထေန ပန အတပ္ပကဋ္ဌေန စ ပဏီတန္တိ. ယဒဇ္ဈဂါတိ ယံ အဇ္ဈဂါ ဝိန္ဒိ ပဋိလဘိ, အတ္တနော ဉာဏဗလေန သစ္ဆာကာသိ. သကျမုနီတိ [Pg.151] သကျကုလပ္ပသုတတ္တာ သကျော, မောနေယျဓမ္မသမန္နာဂတတ္တာ မုနိ, သကျော ဧဝ မုနိ သကျမုနိ. သမာဟိတောတိ အရိယမဂ္ဂသမာဓိနာ သမာဟိတစိတ္တော. န တေန ဓမ္မေန သမတ္ထိ ကိဉ္စီတိ တေန ခယာဒိနာမကေန သကျမုနိနာ အဓိဂတေန ဓမ္မေန သမံ ကိဉ္စိ ဓမ္မဇာတံ နတ္ထိ. တသ္မာ သုတ္တန္တရေပိ ဝုတ္တံ – ‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သင်္ခတာ ဝါ အသင်္ခတာ ဝါ, ဝိရာဂေါ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၄.၃၄; ဣတိဝု. ၉၀).

4. Sau khi nói lên lời chân thật bằng đức tánh của Phật như vậy, bây giờ Ngài bắt đầu nói bằng đức tánh của pháp Nibbāna (với câu kệ): “Sự đoạn tận, sự ly tham”. Ở đây, vì do sự chứng ngộ Nibbāna mà các pháp như tham ái v.v... bị đoạn tận, bị đoạn tận hoàn toàn; hoặc vì pháp ấy (Nibbāna) chỉ là sự đoạn tận, sự diệt tận không còn sanh khởi của các pháp ấy (phiền não); và vì pháp ấy không tương ưng với tham ái v.v... cả về phương diện tương hợp lẫn phương diện đối tượng; hoặc vì khi pháp ấy được chứng ngộ, các pháp như tham ái v.v... trở nên hoàn toàn ly tham, đã lìa khỏi, đã bị phá hủy; do đó, nó được gọi là ‘sự đoạn tận’ và ‘sự ly tham’. Còn vì sự sanh của pháp ấy không được nhận biết, sự diệt không được nhận biết, sự biến đổi của cái đang tồn tại không được nhận biết, do đó, vì nó không sanh, không già, không chết, nên được gọi là ‘bất tử’. Còn do ý nghĩa là tối thượng và do ý nghĩa không gây ra phiền muộn, nên (được gọi là) ‘cao quý’. ‘Yadajjhagā’ nghĩa là cái mà Ngài đã đạt được, đã tìm thấy, đã chứng đắc, đã chứng ngộ bằng sức mạnh trí tuệ của mình. ‘Sakyamuni’ (Thích Ca Mâu Ni): do sanh trong dòng họ Thích Ca nên là ‘Sakya’; do hội đủ pháp Mâu-ni nên là ‘Muni’; chính vị Sakya là Muni, nên là Sakyamuni. ‘Samāhito’ (định tĩnh) là có tâm định tĩnh nhờ định của Thánh đạo. ‘Na tena dhammena samatthi kiñci’ (Không có gì tương đương với pháp ấy) nghĩa là không có bất cứ pháp nào tương đương với pháp ấy có tên là ‘sự đoạn tận’ v.v... mà đã được bậc Thích Ca Mâu Ni chứng đắc. Do đó, trong một kinh khác cũng đã nói: “Này các Tỳ khưu, trong tất cả các pháp, dù là hữu vi hay vô vi, sự ly tham được gọi là tối thượng trong số đó” v.v...

ဧဝံ ဘဂဝါ နိဗ္ဗာနဓမ္မဿ အညေဟိ ဓမ္မေဟိ အသမတံ ဝတွာ ဣဒါနိ တေသံ သတ္တာနံ ဥပ္ပန္နဥပဒ္ဒဝဝူပသမတ္ထံ ခယဝိရာဂါမတပဏီတတာဂုဏေဟိ နိဗ္ဗာနဓမ္မရတနဿ အသဒိသဘာဝံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ ဓမ္မေ ရတနံ ပဏီတံ, ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတူ’’တိ. တဿတ္ထော ပုရိမဂါထာယ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ.

Sau khi đức Thế Tôn nói về sự không tương đương của pháp Nibbāna với các pháp khác như vậy, bây giờ, để làm lắng dịu tai ương đã sanh khởi cho các chúng sanh ấy, nương vào bản chất không gì sánh bằng của bảo vật pháp Nibbāna với các đức tánh là sự đoạn tận, sự ly tham, sự bất tử, và sự cao quý, Ngài sử dụng lời chân thật: “Bảo vật này nơi Pháp cũng là cao quý, do lời chân thật này, mong rằng được sự an lành”. Ý nghĩa của câu kệ ấy nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong câu kệ trước. Uy lực của câu kệ này cũng đã được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới vũ trụ tiếp nhận.

ယံ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌောတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ “Yaṃ buddhaseṭṭho”

၅. ဧဝံ နိဗ္ဗာနဓမ္မဂုဏေန သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ မဂ္ဂဓမ္မဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ယံ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌော’’တိ. တတ္ထ ‘‘ဗုဇ္ဈိတာ သစ္စာနီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဗုဒ္ဓေါ, ဥတ္တမော ပသံသနီယော စာတိ သေဋ္ဌော, ဗုဒ္ဓေါ စ သော သေဋ္ဌော စာတိ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌော, အနုဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓသုတဗုဒ္ဓချေသု ဝါ ဗုဒ္ဓေသု သေဋ္ဌောတိ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌော. သော ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌော ယံ ပရိဝဏ္ဏယီ ‘‘အဋ္ဌင်္ဂိကောဝ မဂ္ဂါနံ, ခေမံ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ’’တိ (မ. နိ. ၂.၂၁၅) စ ‘‘အရိယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသမာဓိံ ဒေသိဿာမိ သဥပနိသံ သပရိက္ခာရ’’န္တိ (မ. နိ. ၃.၁၃၆) စ ဧဝမာဒိနာ နယေန တတ္ထ တတ္ထ ပသံသိ ပကာသယိ. သုစိန္တိ ကိလေသမလသမုစ္ဆေဒကရဏတော အစ္စန္တဝေါဒါနံ. သမာဓိမာနန္တရိကညမာဟူတိ ယဉ္စ အတ္တနော ပဝတ္တိသမနန္တရံ နိယမေနေဝ ဖလပဒါနတော ‘‘အာနန္တရိကသမာဓီ’’တိ အာဟု. န ဟိ မဂ္ဂသမာဓိမှိ ဥပ္ပန္နေ တဿ ဖလုပ္ပတ္တိနိသေဓကော ကောစိ အန္တရာယော အတ္ထိ. ယထာဟ –

5. Sau khi nói lên lời chân thật bằng đức tánh của pháp Nibbāna như vậy, bây giờ Ngài bắt đầu nói bằng đức tánh của pháp Đạo (với câu kệ): “Pháp nào mà bậc Phật Tối Thắng”. Ở đây, theo phương pháp “đã giác ngộ các sự thật” v.v..., Ngài là ‘Buddha’ (Phật); và vì là bậc tối thượng, đáng tán thán, nên là ‘Seṭṭha’ (Tối Thắng); vị ấy vừa là Phật vừa là bậc Tối Thắng, nên là ‘Buddhaseṭṭha’ (Phật Tối Thắng). Hoặc, vì là bậc tối thắng trong số các vị Phật được gọi là Anubuddha (Tùy giác Phật), Paccekabuddha (Độc giác Phật), và Sutabuddha (Văn Phật), nên là ‘Buddhaseṭṭha’. Vị Phật Tối Thắng ấy đã tán thán pháp nào (qua các câu như): “Trong các con đường, Bát chi Thánh đạo (là tối thượng), để đạt đến Nibbāna an ổn” và “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ giảng cho các ngươi về Chánh định cao thượng, có nhân duyên, có các yếu tố hỗ trợ” v.v..., theo phương pháp như vậy, Ngài đã tán thán, đã tuyên thuyết ở nhiều nơi. ‘Suciṃ’ (thanh tịnh) là hoàn toàn trong sạch do có khả năng đoạn trừ các cấu uế phiền não. ‘Samādhimānantarikaññamāhu’ (họ gọi là định vô gián) nghĩa là định nào mà họ gọi là ‘định vô gián’ do nó chắc chắn cho quả ngay sau khi nó sanh khởi. Thật vậy, khi định của Đạo sanh khởi, không có bất kỳ chướng ngại nào có thể ngăn cản sự sanh khởi của Quả đối với vị ấy. Như đã nói:

‘‘အယဉ္စ ပုဂ္ဂလော သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော အဿ, ကပ္ပဿ စ ဥဍ္ဍယှနဝေလာ အဿ, နေဝ တာဝ ကပ္ပော ဥဍ္ဍယှေယျ, ယာဝါယံ ပုဂ္ဂလော န သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရောတိ, အယံ [Pg.152] ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ဌိတကပ္ပီ. သဗ္ဗေပိ မဂ္ဂသမင်္ဂိနော ပုဂ္ဂလာ ဌိတကပ္ပိနော’’တိ (ပု. ပ. ၁၇).

“Và nếu người này là người đang thực hành để chứng ngộ quả Dự lưu, và nếu đó là thời điểm kiếp hoại do lửa, thì kiếp ấy sẽ không bị thiêu rụi cho đến khi người này chưa chứng ngộ quả Dự lưu. Người này được gọi là ‘người làm kiếp dừng lại’ (ṭhitakappī). Tất cả những người đã thành tựu Đạo đều là những người làm kiếp dừng lại”.

သမာဓိနာ တေန သမော န ဝိဇ္ဇတီတိ တေန ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌပရိဝဏ္ဏိတေန သုစိနာ အာနန္တရိကသမာဓိနာ သမော ရူပါဝစရသမာဓိ ဝါ အရူပါဝစရသမာဓိ ဝါ ကောစိ န ဝိဇ္ဇတိ. ကသ္မာ? တေသံ ဘာဝိတတ္တာ တတ္ထ တတ္ထ ဗြဟ္မလောကေ ဥပပန္နဿာပိ ပုန နိရယာဒီသုပိ ဥပပတ္တိသမ္ဘဝတော, ဣမဿ စ အရဟတ္တသမာဓိဿ ဘာဝိတတ္တာ အရိယပုဂ္ဂလဿ သဗ္ဗူပပတ္တိသမုဂ္ဃာတသမ္ဘဝတော. တသ္မာ သုတ္တန္တရေပိ ဝုတ္တံ – ‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သင်္ခတာ…ပေ… အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၄.၃၄; ဣတိဝု. ၉၀).

“Không có gì sánh bằng định ấy” có nghĩa là: với định vô gián thanh tịnh, được bậc Tối Thắng là đức Phật tán thán nhiều lần ấy, không có bất cứ định nào, dù là định sắc giới hay định vô sắc giới, có thể sánh bằng. Vì sao? Vì rằng các định (sắc giới và vô sắc giới) ấy, do đã được tu tập, dù cho người ấy có sanh vào cõi Phạm thiên này hay cõi Phạm thiên khác, vẫn có thể tái sanh trở lại trong các cảnh khổ như địa ngục; còn định A-la-hán này, do đã được tu tập, có thể khiến cho bậc Thánh nhân đoạn trừ hoàn toàn mọi sự tái sanh. Do đó, trong một kinh khác cũng đã nói rằng: “Này các Tỳ khưu, trong tất cả các pháp hữu vi... Bát Chánh Đạo được gọi là tối thượng trong số ấy” v.v... (A. Ni. 4.34; Itivu. 90).

ဧဝံ ဘဂဝါ အာနန္တရိကသမာဓိဿ အညေဟိ သမာဓီဟိ အသမတံ ဝတွာ ဣဒါနိ ပုရိမနယေနေဝ မဂ္ဂဓမ္မရတနဿ အသဒိသဘာဝံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ ဓမ္မေ…ပေ… ဟောတူ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ.

Như vậy, Đức Thế Tôn sau khi nói về sự không tương đương của định vô gián so với các định khác, bây giờ, cũng theo phương pháp trước, dựa vào tính chất vô song của Pháp bảo là Đạo, Ngài sử dụng lời chân thật: “Pháp bảo này cũng là vi diệu... mong được sự an lành”. Ý nghĩa của câu kệ này nên được hiểu theo phương pháp đã nói ở trước. Uy lực của câu kệ này cũng được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới vũ trụ tiếp nhận.

ယေ ပုဂ္ဂလာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Kệ “Ye puggalā”

၆. ဧဝံ မဂ္ဂဓမ္မဂုဏေနာပိ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ သံဃဂုဏေနာပိ ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ယေ ပုဂ္ဂလာ’’တိ. တတ္ထ ယေတိ အနိယမေတွာ ဥဒ္ဒေသော. ပုဂ္ဂလာတိ သတ္တာ. အဋ္ဌာတိ တေသံ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. တေ ဟိ စတ္တာရော စ ပဋိပန္နာ စတ္တာရော စ ဖလေ ဌိတာတိ အဋ္ဌ ဟောန္တိ. သတံ ပသတ္ထာတိ သပ္ပုရိသေဟိ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကေဟိ အညေဟိ စ ဒေဝမနုဿေဟိ ပသတ္ထာ. ကသ္မာ? သဟဇာတသီလာဒိဂုဏယောဂါ. တေသဉှိ စမ္ပကဝကုလကုသုမာဒီနံ သဟဇာတဝဏ္ဏဂန္ဓာဒယော ဝိယ သဟဇာတာ သီလသမာဓိအာဒယော ဂုဏာ, တေန တေ ဝဏ္ဏဂန္ဓာဒိသမ္ပန္နာနိ ဝိယ ပုပ္ဖာနိ ဒေဝမနုဿာနံ သတံ ပိယာ မနာပါ ပသံသနီယာ စ ဟောန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယေ ပုဂ္ဂလာ အဋ္ဌသတံ ပသတ္ထာ’’တိ.

6. Như vậy, sau khi nói lời chân thật bằng đức hạnh của Pháp Đạo, bây giờ, để nói về đức hạnh của Tăng, Ngài bắt đầu bằng câu “ye puggalā”. Trong đó, “ye” là một từ chỉ định không xác định. “Puggalā” là chúng sanh. “Aṭṭha” (tám) là sự phân định số lượng của họ. Vì rằng có bốn vị đang thực hành (Đạo) và bốn vị đã an trú trong Quả, nên có tám vị. “Được bậc thiện nhân tán thán” nghĩa là được các bậc thiện nhân là chư Phật, chư Phật Độc Giác, chư Thinh Văn của Phật, và các chư thiên, nhân loại khác tán thán. Vì sao? Do sự hợp thành của các đức hạnh như giới sanh khởi cùng lúc. Giống như màu sắc và hương thơm v.v... sanh khởi cùng lúc của các loài hoa như hoa ngọc lan, hoa vakula, các đức hạnh như giới, định v.v... của các vị ấy cũng sanh khởi cùng lúc. Do đó, các vị ấy giống như những đóa hoa đầy đủ màu sắc và hương thơm, trở nên đáng yêu, đáng quý, và đáng tán thán đối với các bậc thiện nhân là chư thiên và nhân loại. Do đó, đã nói rằng “Tám hạng người được bậc thiện nhân tán thán”.

အထ ဝါ ယေတိ အနိယမေတွာ ဥဒ္ဒေသော. ပုဂ္ဂလာတိ သတ္တာ. အဋ္ဌသတန္တိ တေသံ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. တေ ဟိ ဧကဗီဇီ ကောလံကောလော သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ တယော သောတာပန္နာ. ကာမရူပါရူပဘဝေသု အဓိဂတဖလာ [Pg.153] တယော သကဒါဂါမိနော. တေ သဗ္ဗေပိ စတုန္နံ ပဋိပဒါနံ ဝသေန စတုဝီသတိ. အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ, ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ, သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ, အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ, ဥဒ္ဓံသောတော, အကနိဋ္ဌဂါမီတိ အဝိဟေသု ပဉ္စ. တထာ အတပ္ပသုဒဿသုဒဿီသု. အကနိဋ္ဌေသု ပန ဥဒ္ဓံသောတဝဇ္ဇာ စတ္တာရောတိ စတုဝီသတိ အနာဂါမိနော. သုက္ခဝိပဿကော သမထယာနိကောတိ ဒွေ အရဟန္တော. စတ္တာရော မဂ္ဂဋ္ဌာတိ စတုပညာသ. တေ သဗ္ဗေပိ သဒ္ဓါဓုရပညာဓုရာနံ ဝသေန ဒိဂုဏာ ဟုတွာ အဋ္ဌသတံ ဟောန္တိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

Hoặc là, “ye” là một từ chỉ định không xác định. “Puggalā” là chúng sanh. “Aṭṭhasataṃ” (một trăm tám) là sự phân định số lượng của họ. Vì rằng có ba vị Tu-đà-hoàn là: Nhất chủng, Gia gia, và Thất lai. Ba vị Tư-đà-hàm là những vị đã chứng đắc quả trong các cõi Dục, Sắc, và Vô Sắc. Tất cả các vị ấy, theo bốn loại hành trình, trở thành hai mươi bốn vị. Năm vị A-na-hàm trong cõi Vô Phiền là: Trung gian Bát-niết-bàn, Tổn hại Bát-niết-bàn, Hữu hành Bát-niết-bàn, Vô hành Bát-niết-bàn, và Thượng lưu đến cõi Sắc Cứu Cánh. Tương tự như vậy trong các cõi Vô Nhiệt, Thiện Kiến, và Thiện Hiện. Còn trong cõi Sắc Cứu Cánh, trừ vị Thượng lưu, có bốn vị. Như vậy có hai mươi bốn vị A-na-hàm. Hai vị A-la-hán là: Thuần quán và Chỉ-quán song tu. Bốn vị trú trong Đạo. Như vậy có năm mươi bốn vị. Tất cả các vị ấy, nhân đôi lên theo phương diện Tín quyền và Tuệ quyền, trở thành một trăm tám vị. Phần còn lại cũng theo cách đã nói.

စတ္တာရိ ဧတာနိ ယုဂါနိ ဟောန္တီတိ တေ သဗ္ဗေပိ အဋ္ဌ ဝါ အဋ္ဌသတံ ဝါတိ ဝိတ္ထာရဝသေန ဥဒ္ဒိဋ္ဌပုဂ္ဂလာ သင်္ခေပဝသေန သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌော ဖလဋ္ဌောတိ ဧကံ ယုဂံ, ဧဝံ ယာဝ အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌော ဖလဋ္ဌောတိ ဧကံ ယုဂန္တိ စတ္တာရိ ယုဂါနိ ဟောန္တိ. တေ ဒက္ခိဏေယျာတိ ဧတ္ထ တေတိ ပုဗ္ဗေ အနိယမေတွာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနံ နိယမေတွာ နိဒ္ဒေသော. ယေ ပုဂ္ဂလာ ဝိတ္ထာရဝသေန အဋ္ဌ ဝါ, အဋ္ဌသတံ ဝါ, သင်္ခေပဝသေန စတ္တာရိ ယုဂါနိ ဟောန္တီတိ ဝုတ္တာ, သဗ္ဗေပိ တေ ဒက္ခိဏံ အရဟန္တီတိ ဒက္ခိဏေယျာ. ဒက္ခိဏာ နာမ ကမ္မဉ္စ ကမ္မဝိပါကဉ္စ သဒ္ဒဟိတွာ ‘‘ဧသ မေ ဣဒံ ဝေဇ္ဇကမ္မံ ဝါ ဇင်္ဃပေသနိကံ ဝါ ကရိဿတီ’’တိ ဧဝမာဒီနိ အနပေက္ခိတွာ ဒိယျမာနော ဒေယျဓမ္မော, တံ အရဟန္တိ နာမ သီလာဒိဂုဏယုတ္တာ ပုဂ္ဂလာ, ဣမေ စ တာဒိသာ, တေန ဝုစ္စန္တိ ‘‘တေ ဒက္ခိဏေယျာ’’တိ.

“Có bốn đôi này” có nghĩa là: tất cả các hạng người đã được chỉ ra một cách chi tiết là tám vị hoặc một trăm tám vị, theo cách tóm tắt, vị trú trong Đạo Tu-đà-hoàn và vị trú trong Quả Tu-đà-hoàn là một đôi; tương tự như vậy cho đến vị trú trong Đạo A-la-hán và vị trú trong Quả A-la-hán là một đôi, như vậy có bốn đôi. Trong câu “Các vị ấy đáng được cúng dường”, từ “te” (các vị ấy) là một từ chỉ định xác định, chỉ đến những vị đã được nêu ra một cách không xác định trước đó. Những hạng người đã được nói đến, một cách chi tiết là tám vị hoặc một trăm tám vị, hoặc một cách tóm tắt là bốn đôi, tất cả các vị ấy đều xứng đáng nhận lễ vật cúng dường, do đó gọi là “dakkhiṇeyyā” (đáng được cúng dường). Lễ vật cúng dường (dakkhiṇā) là vật phẩm được dâng cúng với niềm tin vào nghiệp và quả của nghiệp, mà không mong đợi rằng “người này sẽ chữa bệnh cho ta” hay “sẽ làm người đưa tin cho ta” v.v... Những người có đầy đủ đức hạnh như giới v.v... thì xứng đáng nhận lễ vật ấy, và những vị này cũng như vậy. Do đó, họ được gọi là “các vị ấy đáng được cúng dường”.

သုဂတဿ သာဝကာတိ ဘဂဝါ သောဘနေန ဂမနေန ယုတ္တတ္တာ, သောဘနဉ္စ ဌာနံ ဂတတ္တာ, သုဋ္ဌု စ ဂတတ္တာ, သုဋ္ဌု ဧဝ စ ဂဒတ္တာ သုဂတော, တဿ သုဂတဿ. သဗ္ဗေပိ တေ ဝစနံ သုဏန္တီတိ သာဝကာ. ကာမဉ္စ အညေပိ သုဏန္တိ, န ပန သုတွာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ ကရောန္တိ, ဣမေ ပန သုတွာ ကတ္တဗ္ဗံ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိံ ကတွာ မဂ္ဂဖလာနိ ပတ္တာ, တသ္မာ ‘‘သာဝကာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဧတေသု ဒိန္နာနိ မဟပ္ဖလာနီတိ ဧတေသု သုဂတသာဝကေသု အပ္ပကာနိပိ ဒါနာနိ ဒိန္နာနိ ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိဘာဝံ ဥပဂတတ္တာ မဟပ္ဖလာနိ ဟောန္တိ. တသ္မာ သုတ္တန္တရေပိ ဝုတ္တံ –

“Thinh Văn của bậc Thiện Thệ” có nghĩa là: Đức Thế Tôn được gọi là Sugata (Thiện Thệ) vì Ngài có dáng đi tốt đẹp, vì đã đi đến nơi tốt đẹp (Niết-bàn), vì đã đi một cách tốt đẹp, và vì chỉ nói những lời tốt đẹp. Của bậc Thiện Thệ ấy. Tất cả các vị ấy đều lắng nghe lời dạy của Ngài, do đó gọi là “sāvakā” (Thinh Văn). Dù rằng những người khác cũng lắng nghe, nhưng sau khi nghe, họ không làm những việc cần làm. Còn những vị này, sau khi nghe, đã thực hành pháp tùy pháp, là việc cần làm, và đã chứng đắc Đạo và Quả. Do đó, họ được gọi là “sāvakā”. “Cúng dường đến các vị ấy có quả lớn” có nghĩa là: những vật cúng dường dù nhỏ bé được dâng đến các vị Thinh Văn của bậc Thiện Thệ này, do sự thanh tịnh của người nhận, lễ vật cúng dường trở nên thanh tịnh, nên có quả lớn. Do đó, trong một kinh khác cũng đã nói rằng:

‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, သံဃာ ဝါ ဂဏာ ဝါ တထာဂတသာဝကသံဃော, တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ, ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ, ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော…ပေ… အဂ္ဂေါ ဝိပါကော ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၄.၃၄; ၅.၃၂; ဣတိဝု. ၉၀).

“Này các Tỳ khưu, trong tất cả các chúng hội hay đoàn thể, Tăng chúng Thinh Văn của Như Lai được gọi là tối thượng. Đó là bốn đôi tám vị. Tăng chúng Thinh Văn của Đức Thế Tôn này... có quả báo tối thượng.” (A. Ni. 4.34; 5.32; Itivu. 90).

ဧဝံ [Pg.154] ဘဂဝါ သဗ္ဗေသမ္ပိ မဂ္ဂဋ္ဌဖလဋ္ဌာနံ ဝသေန သံဃရတနဿ ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ.

Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi nói về đức hạnh của Tăng bảo theo phương diện của tất cả các vị trú trong Đạo và Quả, bây giờ, dựa vào chính đức hạnh ấy, Ngài sử dụng lời chân thật: “Tăng bảo này cũng là...”. Ý nghĩa của câu kệ này nên được hiểu theo phương pháp đã nói ở trước. Uy lực của câu kệ này cũng được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới vũ trụ tiếp nhận.

ယေ သုပ္ပယုတ္တာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Kệ “Ye suppayuttā”

၇. ဧဝံ မဂ္ဂဋ္ဌဖလဋ္ဌာနံ ဝသေန သံဃဂုဏေန သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ တတော ဧကစ္စာနံ ဖလသမာပတ္တိသုခမနုဘဝန္တာနံ ခီဏာသဝပုဂ္ဂလာနံယေဝ ဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ယေ သုပ္ပယုတ္တာ’’တိ. တတ္ထ ယေတိ အနိယမိတုဒ္ဒေသဝစနံ. သုပ္ပယုတ္တာတိ သုဋ္ဌု ပယုတ္တာ, အနေကဝိဟိတံ အနေသနံ ပဟာယ သုဒ္ဓါဇီဝိတံ နိဿာယ ဝိပဿနာယ အတ္တာနံ ပယုဉ္ဇိတုမာရဒ္ဓါတိ အတ္ထော. အထ ဝါ သုပ္ပယုတ္တာတိ သုဝိသုဒ္ဓကာယဝစီပယောဂသမန္နာဂတာ, တေန တေသံ သီလက္ခန္ဓံ ဒဿေတိ. မနသာ ဒဠှေနာတိ ဒဠှေန မနသာ, ထိရသမာဓိယုတ္တေန စေတသာတိ အတ္ထော. တေန တေသံ သမာဓိက္ခန္ဓံ ဒဿေတိ. နိက္ကာမိနောတိ ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ အနပေက္ခာ ဟုတွာ ပညာဓုရေန ဝီရိယေန သဗ္ဗကိလေသေဟိ ကတနိက္ကမနာ. တေန တေသံ ဝီရိယသမ္ပန္နံ ပညက္ခန္ဓံ ဒဿေတိ.

7. Như vậy, sau khi nói lên lời chân thật bằng đức hạnh của Tăng đoàn theo phương diện của các bậc Thánh Đạo và Thánh Quả, bây giờ, Ngài bắt đầu nói về đức hạnh của chỉ riêng các bậc Lậu Tận, những vị đang hưởng thụ lạc của quả thiền định, qua câu kệ bắt đầu bằng: “Ye suppayuttā”. Trong đó, từ “ye” là một từ chỉ định không xác định. “Suppayuttā” nghĩa là chuyên tâm đúng đắn; nghĩa là: đã từ bỏ sự tìm cầu bất chính dưới nhiều hình thức, nương vào mạng sống trong sạch, bắt đầu nỗ lực gắn mình vào thiền minh sát. Hoặc là, “suppayuttā” nghĩa là các vị đã thành tựu sự nỗ lực trong sạch về thân và khẩu; qua từ đó, Ngài chỉ ra giới uẩn của các vị ấy. “Manasā daḷhena” nghĩa là với tâm vững chắc, với tâm ý hợp nhất với định kiên cố. Qua từ đó, Ngài chỉ ra định uẩn của các vị ấy. “Nikkāmino” nghĩa là các vị đã không còn luyến tiếc thân và mạng, đã thực hiện việc thoát khỏi tất cả phiền não bằng tinh tấn với trí tuệ làm đầu. Qua từ đó, Ngài chỉ ra tuệ uẩn đã thành tựu tinh tấn của các vị ấy.

ဂေါတမသာသနမှီတိ ဂေါတ္တတော ဂေါတမဿ တထာဂတဿေဝ သာသနမှိ. တေန ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ နာနပ္ပကာရမ္ပိ အမရတပံ ကရောန္တာနံ သုပ္ပယောဂါဒိဂုဏာဘာဝတော ကိလေသေဟိ နိက္ကမနာဘာဝံ ဒဿေတိ. တေတိ ပုဗ္ဗေ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒေသဝစနံ. ပတ္တိပတ္တာတိ ဧတ္ထ ပတ္တဗ္ဗာတိ ပတ္တိ, ပတ္တဗ္ဗာ နာမ ပတ္တုံ အရဟာ, ယံ ပတွာ အစ္စန္တယောဂက္ခေမိနော ဟောန္တိ, အရဟတ္တဖလဿေတံ အဓိဝစနံ, တံ ပတ္တိံ ပတ္တာတိ ပတ္တိပတ္တာ. အမတန္တိ နိဗ္ဗာနံ. ဝိဂယှာတိ အာရမ္မဏဝသေန ဝိဂါဟိတွာ. လဒ္ဓါတိ လဘိတွာ. မုဓာတိ အဗျယေန ကာကဏိကမတ္တမ္ပိ ဗျယံ အကတွာ. နိဗ္ဗုတိန္တိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓကိလေသဒရထံ ဖလသမာပတ္တိံ. ဘုဉ္ဇမာနာတိ အနုဘဝမာနာ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယေ ဣမသ္မိံ ဂေါတမသာသနမှိ သီလသမ္ပန္နတ္တာ သုပ္ပယုတ္တာ, သမာဓိသမ္ပန္နတ္တာ မနသာ ဒဠှေန, ပညာသမ္ပန္နတ္တာ နိက္ကာမိနော, တေ ဣမာယ သမ္မာပဋိပဒါယ အမတံ ဝိဂယှ မုဓာ လဒ္ဓါ ဖလသမာပတ္တိသညိတံ နိဗ္ဗုတိံ ဘုဉ္ဇမာနာ ပတ္တိပတ္တာ နာမ ဟောန္တီတိ.

“Gotamasāsanamhi” nghĩa là trong giáo pháp của đức Gotama, bậc Như Lai, theo dòng họ. Qua đó, Ngài chỉ ra rằng những người thực hành các khổ hạnh khác nhau bên ngoài giáo pháp này, do không có các đức hạnh như sự nỗ lực đúng đắn, nên không thể thoát khỏi phiền não. Từ “te” là từ chỉ định lại những gì đã được nêu trước đó. “Pattipattā” ở đây, “patti” là cái cần được đạt đến. Cái cần được đạt đến là cái xứng đáng để đạt đến, khi đạt được nó thì trở nên an ổn tuyệt đối khỏi các ách縛, đó là tên gọi khác của quả A-la-hán. “Pattipattā” là những vị đã đạt đến “patti” ấy. “Amataṃ” là Niết-bàn. “Vigayha” là đã thâm nhập theo phương diện đối tượng. “Laddhā” là đã nhận được. “Mudhā” là không tốn kém, không phải trả một giá nào dù là nhỏ nhất. “Nibbutiṃ” là quả thiền định, nơi các phiền não và sự nóng bức đã được lắng dịu. “Bhuñjamānā” là đang hưởng thụ. Điều gì đã được nói? Những vị nào trong giáo pháp của đức Gotama này, do thành tựu giới nên là “suppayuttā”, do thành tựu định nên là “manasā daḷhena”, do thành tựu tuệ nên là “nikkāmino”; các vị ấy, bằng con đường thực hành chân chánh này, đã thâm nhập vào Bất tử, đã nhận được một cách miễn phí, đang hưởng thụ sự tịch tịnh được gọi là quả thiền định, nên được gọi là “pattipattā”.

ဧဝံ [Pg.155] ဘဂဝါ ဖလသမာပတ္တိသုခမနုဘဝန္တာနံ ခီဏာသဝပုဂ္ဂလာနမေဝ ဝသေန သံဃရတနဿ ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ.

Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi nói về đức hạnh của Tăng bảo theo phương diện của chỉ riêng các bậc Lậu Tận đang hưởng thụ lạc của quả thiền định, bây giờ nương vào chính đức hạnh ấy mà sử dụng lời chân thật: “idampi saṅghe”. Nghĩa của câu kệ ấy nên được hiểu theo cách đã nói trước đây. Uy lực của câu kệ này cũng đã được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới tiếp nhận.

ယထိန္ဒခီလောတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Kệ Bắt Đầu Bằng Yathindakhīlo

၈. ဧဝံ ခီဏာသဝပုဂ္ဂလာနံ ဂုဏေန သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ ဗဟုဇနပစ္စက္ခေန သောတာပန္နဿေဝ ဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ယထိန္ဒခီလော’’တိ. တတ္ထ ယထာတိ ဥပမာဝစနံ. ဣန္ဒခီလောတိ နဂရဒွါရဝိနိဝါရဏတ္ထံ ဥမ္မာရဗ္ဘန္တရေ အဋ္ဌ ဝါ ဒသ ဝါ ဟတ္ထေ ပထဝိံ ခဏိတွာ အာကောဋိတဿ သာရဒါရုမယထမ္ဘဿေတံ အဓိဝစနံ. ပထဝိန္တိ ဘူမိံ. သိတောတိ အန္တော ပဝိသိတွာ နိဿိတော. သိယာတိ ဘဝေယျ. စတုဗ္ဘိ ဝါတေဟီတိ စတူဟိ ဒိသာဟိ အာဂတေဟိ ဝါတေဟိ. အသမ္ပကမ္ပိယောတိ ကမ္ပေတုံ ဝါ စာလေတုံ ဝါ အသက္ကုဏေယျော. တထူပမန္တိ တထာဝိဓံ. သပ္ပုရိသန္တိ ဥတ္တမပုရိသံ. ဝဒါမီတိ ဘဏာမိ. ယော အရိယသစ္စာနိ အဝေစ္စ ပဿတီတိ ယော စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ပညာယ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ပဿတိ. တတ္ထ အရိယသစ္စာနိ ကုမာရပဉှေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

8. Như vậy, sau khi nói lời chân thật dựa trên đức hạnh của các bậc Lậu Tận, làm nền tảng cho Tăng đoàn, bây giờ Ngài bắt đầu nói về đức hạnh của chỉ riêng bậc Dự Lưu, người được nhiều người thấy rõ, qua câu kệ bắt đầu bằng: “yathindakhīlo”. Trong đó, “yathā” là từ chỉ sự ví von. “Indakhīlo” là tên gọi của cột trụ làm bằng gỗ lõi cây, được chôn xuống sau khi đào đất sâu tám hoặc mười cubit bên trong ngưỡng cửa để ngăn chặn cổng thành. “Pathaviṃ” là đất. “Sito” là đã đi vào bên trong và nương tựa. “Siyā” là có thể là. “Catubbhi vātehi” là bởi những ngọn gió đến từ bốn phương. “Asampakampiyo” là không thể làm cho rung động hay lay chuyển. “Tathūpamaṃ” là có ví dụ như vậy. “Sappurisaṃ” là bậc chân nhân. “Vadāmi” là Ta nói. “Yo ariyasaccāni avecca passati” nghĩa là vị nào thấy bốn Thánh đế sau khi đã thâm nhập bằng trí tuệ. Trong đó, các Thánh đế nên được hiểu theo cách đã nói trong Kumārapañha.

အယံ ပနေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – ယထာ ဟိ ဣန္ဒခီလော ဂမ္ဘီရနေမတာယ ပထဝိဿိတော စတုဗ္ဘိ ဝါတေဟိ အသမ္ပကမ္ပိယော သိယာ, ဣမမ္ပိ သပ္ပုရိသံ တထူပမမေဝ ဝဒါမိ, ယော အရိယသစ္စာနိ အဝေစ္စ ပဿတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ သောပိ ဣန္ဒခီလော ဝိယ စတူဟိ ဝါတေဟိ သဗ္ဗတိတ္ထိယဝါဒဝါတေဟိ အသမ္ပကမ္ပိယော ဟောတိ, တမှာ ဒဿနာ ကေနစိ ကမ္ပေတုံ ဝါ စာလေတုံ ဝါ အသက္ကုဏေယျော. တသ္မာ သုတ္တန္တရေပိ ဝုတ္တံ –

Đây là nghĩa tóm tắt ở đây: Ví như cột trụ, do có hố sâu, được chôn chặt vào đất, không bị lay chuyển bởi gió từ bốn phương; Ta cũng nói bậc chân nhân này, người thấy rõ các Thánh đế, cũng tương tự như vậy. Tại sao? Bởi vì vị ấy, cũng như cột trụ không bị lay chuyển bởi bốn ngọn gió, cũng không bị lay chuyển bởi những ngọn gió là các tà kiến của tất cả ngoại đạo; từ sự thấy biết đó, không ai có thể làm cho vị ấy rung động hay lay chuyển. Do đó, trong một kinh khác cũng đã được nói rằng:

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အယောခီလော ဝါ ဣန္ဒခီလော ဝါ ဂမ္ဘီရနေမော သုနိခါတော အစလော အသမ္ပကမ္ပီ, ပုရတ္ထိမာယ စေပိ ဒိသာယ အာဂစ္ဆေယျ ဘုသာ ဝါတဝုဋ္ဌိ, နေဝ နံ သင်္ကမ္ပေယျ န သမ္ပကမ္ပေယျ န သမ္ပစာလေယျ. ပစ္ဆိမာယ…ပေ… ဒက္ခိဏာယ, ဥတ္တရာယပိ စေ…ပေ… န သမ္ပစာလေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဂမ္ဘီရတ္တာ, ဘိက္ခဝေ, နေမဿ[Pg.156], သုနိခါတတ္တာ ဣန္ဒခီလဿ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယေ စ ခေါ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ‘ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ…ပေ… ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ, တေ န အညဿ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ မုခံ ဩလောကေန္တိ ‘အယံ နူန ဘဝံ ဇာနံ ဇာနာတိ, ပဿံ ပဿတီ’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သုဒိဋ္ဌတ္တာ, ဘိက္ခဝေ, စတုန္နံ အရိယသစ္စာန’’န္တိ (သံ. နိ. ၅.၁၁၀၉).

“Này các Tỳ-kheo, ví như một cột sắt hay một cột trụ có hố sâu, được chôn kỹ, không động, không lay. Dù cho từ phương đông có gió bão mạnh thổi đến, nó cũng không rung, không động, không lay. Từ phương tây... từ phương nam, dù cho từ phương bắc... cũng không lay. Đó là vì sao? Này các Tỳ-kheo, vì hố sâu, vì cột trụ được chôn kỹ. Cũng vậy, này các Tỳ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào biết như thật: ‘Đây là khổ’... ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’, họ không nhìn vào mặt một Sa-môn hay Bà-la-môn khác (và nghĩ): ‘Chắc chắn vị này biết điều đáng biết, thấy điều đáng thấy’. Đó là vì sao? Này các Tỳ-kheo, vì đã thấy rõ bốn Thánh đế” (saṃ. ni. 5.1109).

ဧဝံ ဘဂဝါ ဗဟုဇနပစ္စက္ခဿ သောတာပန္နဿေဝ ဝသေန သံဃရတနဿ ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ.

Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi nói về đức hạnh của Tăng bảo theo phương diện của chỉ riêng bậc Dự Lưu, người được nhiều người thấy rõ, bây giờ nương vào chính đức hạnh ấy mà sử dụng lời chân thật: “idampi saṅghe”. Nghĩa của câu kệ ấy nên được hiểu theo cách đã nói trước đây. Uy lực của câu kệ này cũng đã được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới tiếp nhận.

ယေ အရိယသစ္စာနီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Kệ Bắt Đầu Bằng Ye Ariyasaccāni

၉. ဧဝံ အဝိသေသတော သောတာပန္နဿ ဂုဏေန သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ ယေ တေ တယော သောတာပန္နာ ဧကဗီဇီ ကောလံကောလော သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ. ယထာဟ –

9. Như vậy, sau khi nói lên lời chân thật có Tăng làm nền tảng bằng đức hạnh của vị Dự lưu một cách toàn diện, bây giờ có ba hạng Dự lưu này là: Nhất Chủng, Gia-gia, và Thất Lai. Như đã được nói rằng –

‘‘ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ…ပေ… သော ဧကံယေဝ ဘဝံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ, အယံ ဧကဗီဇီ. တထာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ကုလာနိ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ, အယံ ကောလံကောလော. တထာ သတ္တက္ခတ္တုံ ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ, အယံ သတ္တက္ခတ္တုပရမော’’တိ (ပု. ပ. ၃၁-၃၃).

‘Ở đây, có hạng người do đoạn tận ba kiết sử nên trở thành vị Dự lưu… vị ấy sau khi tái sanh chỉ một lần nữa liền chấm dứt khổ đau, vị này là Nhất Chủng. Tương tự, sau khi đi qua và luân hồi trong hai hoặc ba gia đình liền chấm dứt khổ đau, vị này là Gia-gia. Tương tự, sau khi đi qua và luân hồi bảy lần giữa cõi trời và cõi người liền chấm dứt khổ đau, vị này là Thất Lai.’

တေသံ သဗ္ဗကနိဋ္ဌဿ သတ္တက္ခတ္တုပရမဿ ဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ယေ အရိယသစ္စာနီ’’တိ. တတ္ထ ယေ အရိယသစ္စာနီတိ ဧတံ ဝုတ္တနယမေဝ. ဝိဘာဝယန္တီတိ ပညာဩဘာသေန သစ္စပ္ပဋိစ္ဆာဒကံ ကိလေသန္ဓကာရံ ဝိဓမိတွာ အတ္တနော ပကာသာနိ ပါကဋာနိ ကရောန္တိ. ဂမ္ဘီရပညေနာတိ အပ္ပမေယျပညတာယ သဒေဝကဿ လောကဿ ဉာဏေန အလဗ္ဘနေယျပ္ပတိဋ္ဌပညေန, သဗ္ဗညုနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သုဒေသိတာနီတိ သမာသဗျာသသာကလျဝေကလျာဒီဟိ တေဟိ တေဟိ နယေဟိ သုဋ္ဌု ဒေသိတာနိ. ကိဉ္စာပိ တေ ဟောန္တိ [Pg.157] ဘုသံ ပမတ္တာတိ တေ ဝိဘာဝိတအရိယသစ္စာ ပုဂ္ဂလာ ကိဉ္စာပိ ဒေဝရဇ္ဇစက္ကဝတ္တိရဇ္ဇာဒိပ္ပမာဒဋ္ဌာနံ အာဂမ္မ ဘုသံ ပမတ္တာ ဟောန္တိ, တထာပိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏေန အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ နိရောဓေန ဌပေတွာ သတ္တ ဘဝေ အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, တေသံ နိရုဒ္ဓတ္တာ အတ္ထင်္ဂတတ္တာ န အဋ္ဌမံ ဘဝံ အာဒိယန္တိ, သတ္တမဘဝေ ဧဝ ပန ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တိ.

Trong số các vị ấy, (Đức Phật) đã bắt đầu nói câu “ye ariyasaccāni” bằng đức hạnh của vị Thất Lai, là vị thấp nhất. Ở đây, câu “ye ariyasaccāni” có ý nghĩa như đã nói. (Câu) “vibhāvayanti” có nghĩa là: các vị ấy làm cho các pháp tự mình tuyên thuyết trở nên hiển nhiên, sau khi đã xua tan bóng tối phiền não che lấp các chân lý bằng ánh sáng trí tuệ. (Câu) “gambhīrapaññena” có nghĩa là: bởi bậc Toàn Giác, với trí tuệ không thể đo lường, với trí tuệ không thể đạt đến nền tảng bởi trí của thế gian cùng với chư thiên. (Câu) “sudesitāni” có nghĩa là: được khéo thuyết giảng bằng nhiều phương pháp khác nhau như tóm tắt, chi tiết, đầy đủ, không đầy đủ, v.v. (Câu) “kiñcāpi te honti bhusaṃ pamattā” có nghĩa là: mặc dù những vị đã thấu rõ Thánh đế ấy, do duyên cớ là cảnh giới phóng dật như vương quyền cõi trời, vương quyền chuyển luân, v.v., trở nên rất phóng dật, tuy vậy, do sự diệt của thức hữu vi bởi Dự lưu Đạo trí, ngoại trừ bảy kiếp sống, do danh và sắc nào có thể sanh khởi trong vòng luân hồi vô thủy đã được diệt trừ và chấm dứt, nên các vị ấy không chấp thủ kiếp sống thứ tám, và ngay trong kiếp sống thứ bảy, sau khi nỗ lực tu tập minh sát, các vị ấy đạt đến A-la-hán quả.

ဧဝံ ဘဂဝါ သတ္တက္ခတ္တုပရမဝသေန သံဃရတနဿ ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ.

Như vậy, sau khi Đức Thế Tôn nói lên đức hạnh của Tăng bảo qua phương diện của vị Thất Lai, bây giờ, nương vào chính đức hạnh ấy, Ngài sử dụng lời chân thật “idampi saṅghe”. Ý nghĩa của câu ấy nên được hiểu theo cách đã nói trước đây. Oai lực của bài kệ này cũng được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới tiếp nhận.

သဟာဝဿာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Về Kệ Bắt Đầu Bằng ‘Sahāvassa’

၁၀. ဧဝံ သတ္တက္ခတ္တုပရမဿ အဋ္ဌမံ ဘဝံ အနာဒိယနဂုဏေန သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ တဿေဝ သတ္တ ဘဝေ အာဒိယတောပိ အညေဟိ အပ္ပဟီနဘဝါဒါနေဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ ဝိသိဋ္ဌေန ဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘သဟာဝဿာ’’တိ. တတ္ထ သဟာဝါတိ သဒ္ဓိံယေဝ. အဿာတိ ‘‘န တေ ဘဝံ အဋ္ဌမမာဒိယန္တီ’’တိ ဝုတ္တေသု အညတရဿ. ဒဿနသမ္ပဒါယာတိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂသမ္ပတ္တိယာ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ ဟိ နိဗ္ဗာနံ ဒိသွာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စသမ္ပဒါယ သဗ္ဗပဌမံ နိဗ္ဗာနဒဿနတော ‘‘ဒဿန’’န္တိ ဝုစ္စတိ, တဿ အတ္တနိ ပါတုဘာဝေါ ဒဿနသမ္ပဒါ, တာယ ဒဿနသမ္ပဒါယ သဟ ဧဝ. တယဿု ဓမ္မာ ဇဟိတာ ဘဝန္တီတိ ဧတ္ထ အဿု-ဣတိ ပဒပူရဏမတ္တေ နိပါတော ‘‘ဣဒံ သု မေ, သာရိပုတ္တ, မဟာဝိကဋဘောဇနသ္မိံ ဟောတီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၁၅၆) ဝိယ. ယတော သဟာဝဿ ဒဿနသမ္ပဒါယ တယော ဓမ္မာ ဇဟိတာ ဘဝန္တိ ပဟီနာ ဟောန္တီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော.

10. Như vậy, sau khi nói lên lời chân thật có Tăng làm nền tảng bằng đức hạnh không chấp thủ kiếp sống thứ tám của vị Thất Lai, bây giờ, để nói lên đức hạnh đặc thù của chính vị ấy so với những người khác chưa từ bỏ việc chấp thủ các kiếp sống, mặc dù vị ấy vẫn còn chấp thủ bảy kiếp sống, (Đức Phật) đã bắt đầu nói câu “sahāvassa”. Ở đây, “sahāva” có nghĩa là “cùng với”. “Assa” có nghĩa là “của một vị nào đó trong số những vị được nói đến trong câu ‘các vị ấy không chấp thủ kiếp sống thứ tám’”. “Dassanasampadāya” có nghĩa là “do sự thành tựu Dự lưu Đạo”. Thật vậy, Dự lưu Đạo được gọi là “kiến” (dassana) vì nó thấy Niết-bàn, hoàn thành phận sự cần làm, và là sự thấy Niết-bàn đầu tiên; sự xuất hiện của đạo ấy nơi tự thân là “kiến thành tựu” (dassanasampadā); (nghĩa là) cùng với kiến thành tựu ấy. Trong câu “tayassu dhammā jahitā bhavanti”, từ “assu” là một tiểu từ chỉ dùng để điền vào chỗ trống, giống như trong câu “này Sāriputta, đây là điều xảy ra cho ta khi dùng loại thuốc mạnh này”. Do đó, ý nghĩa ở đây là: cùng với kiến thành tựu của vị ấy, ba pháp được từ bỏ, được đoạn trừ.

ဣဒါနိ ဇဟိတဓမ္မဒဿနတ္ထမာဟ ‘‘သက္ကာယဒိဋ္ဌီ ဝိစိကိစ္ဆိတဉ္စ, သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ယဒတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ. တတ္ထ သတိ ကာယေ ဝိဇ္ဇမာနေ ဥပါဒါနက္ခန္ဓပဉ္စကာချေ ကာယေ ဝီသတိဝတ္ထုကာ ဒိဋ္ဌိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, သတီ ဝါ တတ္ထ ကာယေ ဒိဋ္ဌီတိပိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ယထာဝုတ္တပ္ပကာရေ ကာယေ ဝိဇ္ဇမာနာ ဒိဋ္ဌီတိ အတ္ထော. သတိယေဝ ဝါ ကာယေ ဒိဋ္ဌီတိပိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ယထာဝုတ္တပ္ပကာရေ ကာယေ ဝိဇ္ဇမာနေ [Pg.158] ရူပါဒိသင်္ခါတော အတ္တာတိ ဧဝံ ပဝတ္တာ ဒိဋ္ဌီတိ အတ္ထော. တဿာ စ ပဟီနတ္တာ သဗ္ဗဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပဟီနာနေဝ ဟောန္တိ. သာ ဟိ နေသံ မူလံ. သဗ္ဗကိလေသဗျာဓိဝူပသမနတော ပညာ‘‘စိကိစ္ဆိတ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, တံ ပညာစိကိစ္ဆိတံ ဣတော ဝိဂတံ, တတော ဝါ ပညာစိကိစ္ဆိတာ ဣဒံ ဝိဂတန္တိ ဝိစိကိစ္ဆိတံ. ‘‘သတ္ထရိ ကင်္ခတီ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၁၀၀၈; ဝိဘ. ၉၁၅) နယေန ဝုတ္တာယ အဋ္ဌဝတ္ထုကာယ ဝိမတိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ. တဿာ ပဟီနတ္တာ သဗ္ဗာနိပိ ဝိစိကိစ္ဆိတာနိ ပဟီနာနိ ဟောန္တိ. တဉှိ နေသံ မူလံ. ‘‘ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သီလေန သုဒ္ဓိ ဝတေန သုဒ္ဓီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဓ. သ. ၁၂၂၂; ဝိဘ. ၉၃၈) အာဂတံ ဂေါသီလကုက္ကုရသီလာဒိကံ သီလံ ဂေါဝတကုက္ကုရဝတာဒိကဉ္စ ဝတံ သီလဗ္ဗတန္တိ ဝုစ္စတိ, တဿ ပဟီနတ္တာ သဗ္ဗမ္ပိ နဂ္ဂိယမုဏ္ဍိကာဒိအမရတပံ ပဟီနံ ဟောတိ. တဉှိ တဿ မူလံ, တေနေဝ သဗ္ဗာဝသာနေ ဝုတ္တံ ‘‘ယဒတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ. ဒုက္ခဒဿနသမ္ပဒါယ စေတ္ထ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ သမုဒယဒဿနသမ္ပဒါယ ဝိစိကိစ္ဆိတံ, မဂ္ဂဒဿနနိဗ္ဗာနဒဿနသမ္ပဒါယ သီလဗ္ဗတံ ပဟီယတီတိ ဝိညာတဗ္ဗံ.

Bây giờ, để chỉ ra các pháp đã được từ bỏ, Ngài nói: “thân kiến, hoài nghi, và giới cấm thủ, hay bất cứ điều gì khác còn tồn tại”. Ở đây, thân kiến (sakkāyadiṭṭhi) là tà kiến có hai mươi nền tảng về thân này, tức năm uẩn thủ, đang hiện hữu. Hoặc, thân kiến là tà kiến về thân đang hiện hữu ấy; nghĩa là, tà kiến hiện hữu trong thân theo cách đã nói. Hoặc, thân kiến là tà kiến về chính thân đang hiện hữu; nghĩa là, tà kiến khởi lên rằng cái được gọi là sắc, v.v., trong thân đang hiện hữu theo cách đã nói, là tự ngã. Và do thân kiến được đoạn trừ, tất cả các tà kiến cũng được đoạn trừ. Vì thân kiến là gốc rễ của chúng. Trí tuệ được gọi là “sự chữa trị” (cikicchita) vì nó làm lắng dịu mọi bệnh phiền não; hoài nghi (vicikicchitaṃ) là (tâm) đã rời xa sự chữa trị bằng trí tuệ ấy, hoặc (tâm) này đã rời xa sự chữa trị bằng trí tuệ ấy. Đây là tên gọi cho sự nghi ngờ có tám nền tảng được nói đến theo phương pháp bắt đầu bằng câu “hoài nghi về Bậc Đạo Sư”. Do sự hoài nghi ấy được đoạn trừ, tất cả các hoài nghi cũng được đoạn trừ. Vì nó là gốc rễ của chúng. Giới (sīla) như giới của bò, giới của chó, v.v., và khổ hạnh (vata) như khổ hạnh của bò, khổ hạnh của chó, v.v., được đề cập trong các đoạn như “Ngoài giáo pháp này, các sa-môn và bà-la-môn cho rằng có sự thanh tịnh nhờ giới, có sự thanh tịnh nhờ khổ hạnh”, được gọi là giới cấm thủ (sīlabbata). Do giới cấm thủ ấy được đoạn trừ, tất cả các khổ hạnh sai lầm như lõa thể, cạo trọc đầu, v.v., cũng được đoạn trừ. Vì nó là gốc rễ của khổ hạnh ấy. Chính vì vậy mà ở cuối cùng, Ngài nói “hay bất cứ điều gì khác còn tồn tại”. Và ở đây, nên hiểu rằng: thân kiến được đoạn trừ do thành tựu kiến về khổ, hoài nghi được đoạn trừ do thành tựu kiến về tập, giới cấm thủ được đoạn trừ do thành tựu kiến về đạo và kiến về Niết-bàn.

စတူဟပါယေဟီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Về Kệ Bắt Đầu Bằng ‘Catūhapāyehi’

၁၁. ဧဝမဿ ကိလေသဝဋ္ဋပ္ပဟာနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တသ္မိံ ကိလေသဝဋ္ဋေ သတိ ယေန ဝိပါကဝဋ္ဋေန ဘဝိတဗ္ဗံ, တပ္ပဟာနာ တဿာပိ ပဟာနံ ဒီပေန္တော အာဟ ‘‘စတူဟပါယေဟိ စ ဝိပ္ပမုတ္တော’’တိ. တတ္ထ စတ္တာရော အပါယာ နာမ နိရယတိရစ္ဆာနပေတ္တိဝိသယအသုရကာယာ. တေဟိ ဧသ သတ္တ ဘဝေ အာဒိယန္တောပိ ဝိပ္ပမုတ္တောတိ အတ္ထော.

11. Như vậy, sau khi đã chỉ ra sự đoạn trừ phiền não luân của vị ấy, bây giờ, để làm sáng tỏ rằng do sự đoạn trừ phiền não luân ấy mà dị thục luân (là quả phải sanh khởi khi phiền não luân còn tồn tại) cũng được đoạn trừ, Ngài đã thuyết giảng: ‘Và giải thoát khỏi bốn đường ác’. Ở đây, bốn đường ác (apāya) được gọi là: địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ, và a-tu-la. Ý nghĩa là: vị Dự lưu này, dù còn phải tái sanh bảy kiếp nữa, cũng đã được giải thoát khỏi bốn đường ác ấy.

ဧဝမဿ ဝိပါကဝဋ္ဋပ္ပဟာနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယမဿ ဝိပါကဝဋ္ဋဿ မူလဘူတံ ကမ္မဝဋ္ဋံ, တဿာပိ ပဟာနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဆစ္စာဘိဌာနာနိ အဘဗ္ဗ ကာတု’’န္တိ. တတ္ထ အဘိဌာနာနီတိ ဩဠာရိကဋ္ဌာနာနိ, တာနိ ဧသ ဆ အဘဗ္ဗော ကာတုံ. တာနိ စ ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော, ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျာ’’တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၁.၂၇၁; မ. နိ. ၃.၁၂၈; ဝိဘ. ၈၀၉) နယေန ဧကကနိပါတေ ဝုတ္တာနိ မာတုဃာတပိတုဃာတအရဟန္တဃာတလောဟိတုပ္ပာဒသံဃဘေဒအညသတ္ထာရုဒ္ဒေသကမ္မာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တာနိ ဟိ ကိဉ္စာပိ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော အရိယသာဝကော ကုန္ထကိပိလ္လိကမ္ပိ ဇီဝိတာ န ဝေါရောပေတိ, အပိစ [Pg.159] ခေါ ပန ပုထုဇ္ဇနဘာဝဿ ဝိဂရဟဏတ္ထံ ဝုတ္တာနိ. ပုထုဇ္ဇနော ဟိ အဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နတ္တာ ဧဝံမဟာသာဝဇ္ဇာနိ အဘိဌာနာနိပိ ကရောတိ, ဒဿနသမ္ပန္နော ပန အဘဗ္ဗော တာနိ ကာတုန္တိ. အဘဗ္ဗဂ္ဂဟဏဉ္စေတ္ထ ဘဝန္တရေပိ အကရဏဒဿနတ္ထံ. ဘဝန္တရေပိ ဟိ ဧသ အတ္တနော အရိယသာဝကဘာဝံ အဇာနန္တောပိ ဓမ္မတာယ ဧဝ ဧတာနိ ဝါ ဆ ပကတိပါဏာတိပါတာဒီနိ ဝါ ပဉ္စ ဝေရာနိ အညသတ္ထာရုဒ္ဒေသေန သဟ ဆ ဌာနာနိ န ကရောတိ, ယာနိ သန္ဓာယ ဧကစ္စေ ‘‘ဆ ဆာဘိဌာနာနီ’’တိပိ ပဌန္တိ. မတမစ္ဆဂ္ဂါဟာဒယော စေတ္ထ အရိယသာဝကဂါမဒါရကာနံ နိဒဿနံ.

Như vậy, sau khi đã chỉ ra sự đoạn trừ dị thục luân của vị ấy, bây giờ, để chỉ ra sự đoạn trừ cả nghiệp luân, vốn là cội rễ của dị thục luân ấy, Ngài đã thuyết giảng: ‘Không có khả năng làm sáu trọng tội’. Ở đây, ‘trọng tội’ (abhiṭhānāni) có nghĩa là những hành vi thô trọng, vị ấy không có khả năng làm sáu hành vi ấy. Và những hành vi ấy nên được hiểu là các nghiệp: giết mẹ, giết cha, giết A-la-hán, làm chảy máu Phật, chia rẽ Tăng-già, và theo một vị thầy khác, như đã được nói đến trong chương Một Pháp theo phương pháp bắt đầu bằng: ‘Này các Tỳ khưu, đây là điều không thể xảy ra, là điều không có cơ hội, rằng một người có chánh kiến lại có thể tước đoạt mạng sống của mẹ mình’. Thật vậy, mặc dù vị Thánh đệ tử có chánh kiến không tước đoạt mạng sống của cả một con kiến hay con mối, nhưng những điều này được nói ra nhằm mục đích khiển trách tình trạng của phàm phu. Bởi vì phàm phu, do không có chánh kiến, nên cũng làm cả những trọng tội có lỗi lầm lớn lao như vậy, còn người có chánh kiến thì không có khả năng làm những điều ấy. Và việc dùng từ ‘không có khả năng’ ở đây là để chỉ ra rằng vị ấy không làm những điều đó ngay cả trong kiếp sau. Thật vậy, ngay cả trong kiếp sau, vị này dù không biết mình là Thánh đệ tử, nhưng do chính pháp tánh, vị ấy không làm sáu điều này, hoặc năm điều ác giới như sát sanh theo thường lệ cùng với việc theo một vị thầy khác thành sáu điều, mà một số vị đọc là ‘sáu trọng tội’ là nhắm đến những điều này. Ở đây, những cô gái làng là Thánh đệ tử nhặt cá chết... là ví dụ.

ဧဝံ ဘဂဝါ သတ္တ ဘဝေ အာဒိယတောပိ အရိယသာဝကဿ အညေဟိ အပ္ပဟီနဘဝါဒါနေဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ ဝိသိဋ္ဌဂုဏဝသေန သံဃရတနဿ ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ.

Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi đã nói lên đức tính của Tăng bảo qua đức tính đặc thù của vị Thánh đệ tử so với những người khác chưa đoạn trừ việc chấp thủ các kiếp sống, dù vị ấy còn phải tái sanh bảy kiếp nữa, bây giờ, nương vào chính đức tính ấy, Ngài sử dụng lời chân thật: ‘Đây cũng là ở nơi Tăng’. Ý nghĩa của câu kệ ấy nên được hiểu theo phương pháp đã nói ở trước. Hiệu lực của câu kệ này cũng được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới chấp nhận.

ကိဉ္စာပိ သောတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Chú giải câu kệ bắt đầu bằng 'Kiñcāpi so'

၁၂. ဧဝံ သတ္တ ဘဝေ အာဒိယတောပိ အညေဟိ အပ္ပဟီနဘဝါဒါနေဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ ဝိသိဋ္ဌဂုဏေန သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ န ကေဝလံ ဒဿနသမ္ပန္နော ဆ အဘိဌာနာနိ အဘဗ္ဗော ကာတုံ, ကိန္တု အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကတွာ တဿ ပဋိစ္ဆာဒနာယပိ အဘဗ္ဗောတိ ပမာဒဝိဟာရိနောပိ ဒဿနသမ္ပန္နဿ ကတပ္ပဋိစ္ဆာဒနာဘာဝဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ကိဉ္စာပိ သော ကမ္မ ကရောတိ ပါပက’’န္တိ.

12. Như vậy, sau khi đã nói lên chân lý đặt nền tảng trên Tăng-già bằng đức tính đặc thù của vị (Thánh đệ tử) so với những người khác chưa đoạn trừ việc chấp thủ các kiếp sống, dù vị ấy còn phải tái sanh bảy kiếp nữa, bây giờ, (để chỉ ra rằng) không chỉ người có chánh kiến không có khả năng làm sáu trọng tội, mà còn không có khả năng che giấu ác nghiệp dù nhỏ nhặt sau khi đã làm, Ngài đã bắt đầu thuyết giảng câu kệ ‘Dù vị ấy có làm ác nghiệp’ để nói về đức tính không che giấu việc đã làm của người có chánh kiến, ngay cả khi vị ấy sống buông lung.

တဿတ္ထော – သော ဒဿနသမ္ပန္နော ကိဉ္စာပိ သတိသမ္မောသေန ပမာဒဝိဟာရံ အာဂမ္မ ယံ တံ ဘဂဝတာ လောကဝဇ္ဇံ သဉ္စိစ္စာတိက္ကမနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ယံ မယာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ, တံ မမ သာဝကာ ဇီဝိတဟေတုပိ နာတိက္ကမန္တီ’’တိ (စူဠဝ. ၃၈၅; ဥဒါ. ၄၅) တံ ဌပေတွာ အညံ ကုဋိကာရသဟသေယျာဒိံ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇဝီတိက္ကမသင်္ခါတံ ဗုဒ္ဓပ္ပတိကုဋ္ဌံ ကာယေန ပါပကမ္မံ ကရောတိ, ပဒသောဓမ္မဥတ္တရိဆပ္ပဉ္စဝါစာဓမ္မဒေသနသမ္ဖပ္ပလာပဖရုသဝစနာဒိံ ဝါ ဝါစာယ , ဥဒ စေတသာ ဝါ ကတ္ထစိ လောဘဒေါသုပ္ပာဒနံ ဇာတရူပါဒိသာဒိယနံ စီဝရာဒိပရိဘောဂေသု အပစ္စဝေက္ခဏာဒိံ ဝါ ပါပကမ္မံ ကရောတိ. အဘဗ္ဗော သော တဿ [Pg.160] ပဋိစ္ဆဒါယ န သော တံ ‘‘ဣဒံ အကပ္ပိယမကရဏီယ’’န္တိ ဇာနိတွာ မုဟုတ္တမ္ပိ ပဋိစ္ဆာဒေတိ, တံခဏံ ဧဝ ပန သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု အာဝိ ကတွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ, ‘‘န ပုန ကရိဿာမီ’’တိ ဧဝံ သံဝရိတဗ္ဗံ ဝါ သံဝရတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ အဘဗ္ဗတာ ဒိဋ္ဌပဒဿ ဝုတ္တာ, ဧဝရူပမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကတွာ တဿ ပဋိစ္ဆာဒါယ ဒိဋ္ဌနိဗ္ဗာနပဒဿ ဒဿနသမ္ပန္နဿ ပုဂ္ဂလဿ အဘဗ္ဗတာ ဝုတ္တာတိ အတ္ထော.

Ý nghĩa của câu kệ ấy là: Vị có chánh kiến ấy, dù do thất niệm, sống buông lung, ngoại trừ điều mà Đức Thế Tôn đã nói nhắm đến sự cố ý vi phạm điều thế gian chê trách: ‘Học giới nào đã được Ta chế định cho các đệ tử, các đệ tử của Ta không vi phạm điều ấy ngay cả vì mạng sống’, vị ấy có làm ác nghiệp bằng thân, là điều bị Đức Phật quở trách, được gọi là sự vi phạm học giới chế định, như (học giới về) làm cốc, ngủ chung, v.v...; hoặc bằng lời nói, (làm ác nghiệp) như (vi phạm học giới) dạy pháp từng câu, nói quá năm sáu lời, thuyết pháp, nói lời vô ích, lời thô ác, v.v...; hoặc bằng ý, đôi khi làm ác nghiệp như khởi lên tham, sân, hoặc ưa thích vàng bạc, hoặc không quán xét khi sử dụng y phục, v.v... Vị ấy không có khả năng che giấu điều đó. Vị ấy, biết rằng ‘điều này không thích hợp, không nên làm’, không che giấu dù chỉ trong chốc lát, mà ngay lúc đó, bày tỏ ra với Bậc Đạo Sư hoặc các vị đồng phạm hạnh có trí, và khắc phục đúng theo pháp, và thu thúc điều cần phải thu thúc rằng ‘tôi sẽ không làm lại nữa’. Tại sao? Bởi vì sự không có khả năng đã được nói đến đối với người đã thấy được đạo quả. Ý nghĩa là: sự không có khả năng che giấu ác nghiệp, dù đã làm một ác nghiệp như vậy, đã được nói đến đối với người có chánh kiến, người đã thấy được đạo quả Niết-bàn.

ကထံ?

Được nói như thế nào?

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဒဟရော ကုမာရော မန္ဒော ဥတ္တာနသေယျကော ဟတ္ထေန ဝါ ပါဒေန ဝါ အင်္ဂါရံ အက္ကမိတွာ ခိပ္ပမေဝ ပဋိသံဟရတိ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မတာ ဧသာ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နဿ ပုဂ္ဂလဿ, ကိဉ္စာပိ တထာရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, ယထာရူပါယ အာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌာနံ ပညာယတိ. အထ ခေါ နံ ခိပ္ပမေဝ သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု ဒေသေတိ ဝိဝရတိ ဥတ္တာနီကရောတိ, ဒေသေတွာ ဝိဝရိတွာ ဥတ္တာနီကတွာ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၉၆).

‘Này các Tỳ khưu, ví như một đứa trẻ non nớt, khờ dại, nằm ngửa, sau khi chạm phải hòn than hồng bằng tay hoặc bằng chân, liền rụt lại ngay lập tức; cũng vậy, này các Tỳ khưu, đây là pháp tánh của người có chánh kiến: dù vị ấy có phạm phải một tội lỗi nào đó mà từ tội lỗi ấy có thể thấy được sự ra khỏi, thì vị ấy cũng nhanh chóng sám hối, trình bày, tỏ rõ tội lỗi ấy với Bậc Đạo Sư hoặc các vị đồng phạm hạnh có trí; sau khi đã sám hối, trình bày, tỏ rõ, vị ấy đi đến sự thu thúc trong tương lai’.

ဧဝံ ဘဂဝါ ပမာဒဝိဟာရိနောပိ ဒဿနသမ္ပန္နဿ ကတပ္ပဋိစ္ဆာဒနာဘာဝဂုဏေန သံဃရတနဿ ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ.

Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi đã nói lên đức tính của Tăng bảo qua đức tính không che giấu việc đã làm của người có chánh kiến, ngay cả khi vị ấy sống buông lung, bây giờ, nương vào chính đức tính ấy, Ngài sử dụng lời chân thật: ‘Đây cũng là ở nơi Tăng’. Ý nghĩa của câu kệ ấy nên được hiểu theo phương pháp đã nói ở trước. Hiệu lực của câu kệ này cũng được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới chấp nhận.

ဝနပ္ပဂုမ္ဗေတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Chú giải câu kệ bắt đầu bằng 'Vanappagumbe'

၁၃. ဧဝံ သံဃပရိယာပန္နာနံ ပုဂ္ဂလာနံ တေန တေန ဂုဏပ္ပကာရေန သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ ယွာယံ ဘဂဝတာ ရတနတ္တယဂုဏံ ဒီပေန္တေန ဣဓ သင်္ခေပေန အညတြ စ ဝိတ္ထာရေန ပရိယတ္တိဓမ္မော ဒေသိတော, တမ္ပိ နိဿာယ ပုန ဗုဒ္ဓါဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ ယထာ ဖုဿိတဂ္ဂေ’’တိ. တတ္ထ အာသန္နသန္နိဝေသဝဝတ္ထိတာနံ ရုက္ခာနံ သမူဟော ဝနံ, မူလသာရဖေဂ္ဂုတစသာခါပလာသေဟိ ပဝုဒ္ဓေါ ဂုမ္ဗော ပဂုမ္ဗော, ဝနဿ, ဝနေ ဝါ ပဂုမ္ဗော ဝနပ္ပဂုမ္ဗော. သွာယံ ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ’’တိ ဝုတ္တော, ဧဝမ္ပိ ဟိ ဝတ္တုံ လဗ္ဘတိ ‘‘အတ္ထိ သဝိတက္ကသဝိစာရေ[Pg.161], အတ္ထိ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တေ, သုခေ ဒုက္ခေ ဇီဝေ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၇၄; မ. နိ. ၂.၂၂၈) ဝိယ. ယထာတိ ဥပမာဝစနံ. ဖုဿိတာနိ အဂ္ဂါနိ အဿာတိ ဖုဿိတဂ္ဂေါ, သဗ္ဗသာခါပသာခါသု သဉ္ဇာတပုပ္ဖောတိ အတ္ထော. သော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ‘‘ဖုဿိတဂ္ဂေ’’တိ ဝုတ္တော. ဂိမှာနမာသေ ပဌမသ္မိံ ဂိမှေတိ ယေ စတ္တာရော ဂိမှာနံ မာသာ, တေသံ စတုန္နံ ဂိမှမာသာနံ ဧကသ္မိံ မာသေ. ကတရသ္မိံ မာသေ ဣတိ စေ? ပဌမသ္မိံ ဂိမှေ, စိတြမာသေတိ အတ္ထော. သော ဟိ ‘‘ပဌမဂိမှော’’တိ စ ‘‘ဗာလဝသန္တော’’တိ စ ဝုစ္စတိ. တတော ပရံ ပဒတ္ထတော ပါကဋမေဝ.

13. Sau khi đã nói lời chân thật với Tăng làm nền tảng bằng các loại phẩm hạnh đó đó cho các hạng người thuộc về Tăng chúng như vậy, bây giờ, y cứ vào Pháp học đã được đức Thế Tôn, đấng đang tuyên thuyết về phẩm hạnh của Tam Bảo, thuyết giảng ở đây một cách tóm tắt và ở nơi khác một cách rộng rãi, ngài lại bắt đầu nói lời chân thật với Phật làm nền tảng qua câu kệ: “Vanappagumbe yathā phussitagge”. Trong đó, sự tập hợp của các cây cối mọc gần nhau được gọi là vana (rừng); gumbo (bụi cây) phát triển nhờ rễ, lõi, giác, vỏ, cành, lá được gọi là pagumbo (lùm cây); pagumbo của rừng, hay pagumbo trong rừng là vanappagumbo (lùm cây trong rừng). Cái đó được gọi là “vanappagumbe”. Vì cũng có thể nói như vậy, giống như trong các trường hợp: “atthi savitakkasavicāre, atthi avitakkavicāramatte, sukhe dukkhe jīve” (có trong cõi có tầm có tứ, có trong cõi không tầm chỉ có tứ, trong lạc, trong khổ, trong mạng sống). Yathā là từ chỉ sự ví von. Có các ngọn cây đã nở hoa, nên gọi là phussitaggo; nghĩa là hoa đã sinh khởi trên tất cả các cành lớn và cành nhỏ. Từ đó, theo cách đã nói trước đây, được gọi là “phussitagge”. (Câu) Gimhāna-māse paṭhama-smiṃ gimhe (trong tháng mùa hạ, vào đầu mùa hạ) có nghĩa là: Bốn tháng nào là của mùa hạ, (đây là) trong một tháng của bốn tháng mùa hạ đó. Nếu hỏi: “Trong tháng nào?”, (câu trả lời là:) Vào đầu mùa hạ, nghĩa là tháng Chaitra. Vì tháng đó được gọi là “đầu mùa hạ” và cũng được gọi là “đầu mùa xuân”. Sau đó, ý nghĩa của các từ đã rõ ràng.

အယံ ပနေတ္ထ ပိဏ္ဍတ္ထော – ယထာ ပဌမဂိမှနာမကေ ဗာလဝသန္တေ နာနာဝိဓရုက္ခဂဟနေ ဝနေ သုပုပ္ဖိတဂ္ဂသာခေါ တရုဏရုက္ခဂစ္ဆပရိယာယနာမော ပဂုမ္ဗော အတိဝိယ သဿိရိကော ဟောတိ, ဧဝမေဝ ခန္ဓာယတနာဒီဟိ သတိပဋ္ဌာနသမ္မပ္ပဓာနာဒီဟိ သီလသမာဓိက္ခန္ဓာဒီဟိ ဝါ နာနပ္ပကာရေဟိ အတ္ထပ္ပဘေဒပုပ္ဖေဟိ အတိဝိယ သဿိရိကတ္တာ တထူပမံ နိဗ္ဗာနဂါမိမဂ္ဂဒီပနတော နိဗ္ဗာနဂါမိံ ပရိယတ္တိဓမ္မဝရံ နေဝ လာဘဟေတု န သက္ကာရာဒိဟေတု, ကေဝလန္တု မဟာကရုဏာယ အဗ္ဘုဿာဟိတဟဒယော သတ္တာနံ ပရမဟိတာယ အဒေသယီတိ. ပရမံ ဟိတာယာတိ ဧတ္ထ စ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ အနုနာသိကော. အယံ ပနတ္ထော – ပရမဟိတာယ နိဗ္ဗာနာယ အဒေသယီတိ.

Đây là ý nghĩa tóm tắt ở đây: Giống như vào đầu mùa xuân, được gọi là đầu mùa hạ, trong khu rừng rậm rạp với nhiều loại cây cối, một lùm cây – có tên đồng nghĩa là tập hợp cây non và bụi rậm – có cành và ngọn nở hoa đẹp, trở nên vô cùng rực rỡ; cũng như vậy, Pháp học cao quý, vì soi sáng con đường dẫn đến Niết-bàn nên được gọi là pháp dẫn đến Niết-bàn, có ví dụ như thế vì vô cùng rực rỡ với những bông hoa là các loại ý nghĩa khác nhau, hoặc bằng uẩn, xứ, v.v..., hoặc bằng niệm xứ, chánh cần, v.v..., hoặc bằng giới uẩn, định uẩn, v.v... (Pháp học ấy) đã được (đức Thế Tôn) thuyết giảng không phải vì lợi lộc, không phải vì cung kính cúng dường, v.v..., nhưng chỉ với tâm được thúc đẩy bởi lòng đại bi, ngài đã thuyết giảng vì lợi ích tối thượng của chúng sanh. Ở đây, trong câu “Paramaṃ hitāya”, âm mũi được dùng để dễ dàng cho việc kết cấu kệ ngôn. Còn đây là ý nghĩa: Ngài đã thuyết giảng vì lợi ích tối thượng là Niết-bàn.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဣမံ သုပုပ္ဖိတဂ္ဂဝနပ္ပဂုမ္ဗသဒိသံ ပရိယတ္တိဓမ္မံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ နိဿာယ ဗုဒ္ဓါဓိဋ္ဌာနံ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကေဝလံ ပန ဣဒမ္ပိ ယထာဝုတ္တပကာရပရိယတ္တိဓမ္မသင်္ခါတံ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတန္တိ ဧဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ.

Sau khi đức Thế Tôn đã nói về Pháp học này, tương tự như lùm cây trong rừng có ngọn nở hoa đẹp như vậy, bây giờ, y cứ vào chính Pháp học ấy, ngài sử dụng lời chân thật với Phật làm nền tảng qua câu: “Idampi buddhe”. Ý nghĩa của câu đó nên được hiểu theo cách đã nói trước đây. Tuy nhiên, chỉ cần kết hợp như sau: “Cả điều này, tức là Pháp học được gọi tên theo các loại đã nói, cũng là một bảo vật cao quý nơi đức Phật”. Uy lực của câu kệ này cũng đã được các phi nhân trong một trăm ngàn ức thế giới tiếp nhận.

ဝရော ဝရညူတိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ “Varo varaññū”

၁၄. ဧဝံ ဘဂဝါ ပရိယတ္တိဓမ္မေန ဗုဒ္ဓါဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ လောကုတ္တရဓမ္မေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ဝရော ဝရညူ’’တိ. တတ္ထ ဝရောတိ ပဏီတာဓိမုတ္တိကေဟိ ဣစ္ဆိတော ‘‘အဟော ဝတ မယမ္ပိ ဧဝရူပါ အဿာမာ’’တိ, ဝရဂုဏယောဂတော ဝါ ဝရော ဥတ္တမော သေဋ္ဌောတိ အတ္ထော. ဝရညူတိ [Pg.162] နိဗ္ဗာနညူ. နိဗ္ဗာနဉှိ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ဥတ္တမဋ္ဌေန ဝရံ, တဉ္စေသ ဗောဓိမူလေ သယံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ အညာသိ. ဝရဒေါတိ ပဉ္စဝဂ္ဂိယဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယဇဋိလာဒီနံ အညေသဉ္စ ဒေဝမနုဿာနံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဝါသနာဘာဂိယဝရဓမ္မဒါယီတိ အတ္ထော. ဝရာဟရောတိ ဝရဿ မဂ္ဂဿ အာဟဋတ္တာ ဝရာဟရောတိ ဝုစ္စတိ. သော ဟိ ဘဂဝါ ဒီပင်္ကရတော ပဘုတိ သမတိံသ ပါရမိယော ပူရေန္တော ပုဗ္ဗကေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ အနုယာတံ ပုရာဏမဂ္ဂဝရမာဟရိ, တေန ‘‘ဝရာဟရော’’တိ ဝုစ္စတိ.

14. Sau khi đức Thế Tôn đã nói lời chân thật với Phật làm nền tảng bằng Pháp học như vậy, bây giờ ngài bắt đầu nói bằng Pháp siêu thế qua câu: “varo varaññū”. Trong đó, varo có nghĩa là bậc được những người có khuynh hướng cao thượng mong muốn: “Ôi, mong sao chúng ta cũng được như vậy!”; hoặc do liên hệ với các phẩm hạnh cao quý, varo có nghĩa là bậc tối thượng, bậc ưu việt. Varaññū là bậc thấu rõ Niết-bàn. Vì Niết-bàn là cao quý (varaṃ) do ý nghĩa tối thượng hơn tất cả các pháp, và chính ngài đã tự mình thấu triệt và biết rõ điều đó dưới cội Bồ-đề. Varado có nghĩa là bậc ban cho pháp cao quý thuộc phần thấu triệt và phần có duyên lành cho năm anh em Kiều-trần-như, nhóm Bhaddavaggiya, các đạo sĩ bện tóc, v.v... và cho các chư thiên và nhân loại khác. Varāharo được gọi như vậy vì đã mang lại Đạo lộ cao quý. Vì đức Thế Tôn ấy, từ thời đức Phật Dīpaṅkara trở đi, trong khi viên mãn ba mươi pháp ba-la-mật, đã mang lại Đạo lộ cao quý xưa cũ đã được các bậc Chánh Đẳng Giác quá khứ đi theo; do đó, ngài được gọi là “varāharo”.

အပိစ သဗ္ဗညုတညာဏပ္ပဋိလာဘေန ဝရော, နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာယ ဝရညူ, သတ္တာနံ ဝိမုတ္တိသုခဒါနေန ဝရဒေါ, ဥတ္တမပဋိပဒါဟရဏေန ဝရာဟရော. ဧတေဟိ လောကုတ္တရဂုဏေဟိ အဓိကဿ ကဿစိ ဂုဏဿ အဘာဝတော အနုတ္တရော.

Hơn nữa, ngài là bậc cao quý (varo) do chứng đắc Toàn giác trí; là bậc thấu rõ pháp cao quý (varaññū) do thực chứng Niết-bàn; là bậc ban cho pháp cao quý (varado) do ban cho chúng sanh hạnh phúc giải thoát; là bậc mang lại pháp cao quý (varāharo) do mang lại con đường thực hành tối thượng. Do những phẩm hạnh siêu thế này, vì không có phẩm hạnh nào của bất kỳ ai vượt trội hơn, nên ngài là bậc vô thượng (anuttaro).

အပရော နယော – ဝရော ဥပသမာဓိဋ္ဌာနပရိပူရဏေန, ဝရညူ ပညာဓိဋ္ဌာနပရိပူရဏေန, ဝရဒေါ စာဂါဓိဋ္ဌာနပရိပူရဏေန, ဝရာဟရော သစ္စာဓိဋ္ဌာနပရိပူရဏေန, ဝရံ မဂ္ဂသစ္စမာဟရီတိ. တထာ ဝရော ပုညုဿယေန, ဝရညူ ပညုဿယေန, ဝရဒေါ ဗုဒ္ဓဘာဝတ္ထိကာနံ တဒုပါယသမ္ပဒါနေန, ဝရာဟရော ပစ္စေကဗုဒ္ဓဘာဝတ္ထိကာနံ တဒုပါယာဟရဏေန, အနုတ္တရော တတ္ထ တတ္ထ အသဒိသတာယ, အတ္တနာ ဝါ အနာစရိယကော ဟုတွာ ပရေသံ အာစရိယဘာဝေန, ဓမ္မဝရံ အဒေသယိ သာဝကဘာဝတ္ထိကာနံ တဒတ္ထာယ သွာက္ခာတတာဒိဂုဏယုတ္တဿ ဓမ္မဝရဿ ဒေသနတော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

Một phương pháp khác: Ngài là bậc cao quý (varo) do viên mãn sự quyết tâm về an tịnh; là bậc thấu rõ pháp cao quý (varaññū) do viên mãn sự quyết tâm về trí tuệ; là bậc ban cho pháp cao quý (varado) do viên mãn sự quyết tâm về xả ly; là bậc mang lại pháp cao quý (varāharo) do viên mãn sự quyết tâm về chân thật, (nghĩa là) đã mang lại Đạo đế cao quý. Tương tự, ngài là bậc cao quý (varo) do công đức vượt trội; là bậc thấu rõ pháp cao quý (varaññū) do trí tuệ vượt trội; là bậc ban cho pháp cao quý (varado) do ban cho phương tiện để đạt được Phật quả cho những ai mong muốn; là bậc mang lại pháp cao quý (varāharo) do mang lại phương tiện để đạt được quả vị Độc Giác Phật cho những ai mong muốn; là bậc vô thượng (anuttaro) do không ai sánh bằng trong từng phẩm hạnh đó, hoặc vì tự mình không có thầy mà lại là thầy của người khác. (Ngài) đã thuyết giảng Pháp cao quý (dhammavaraṃ adesayi) do thuyết giảng Pháp cao quý có các phẩm hạnh như được khéo thuyết giảng, v.v... vì lợi ích của những người mong muốn quả vị Thinh văn. Phần còn lại theo cách đã nói.

ဧဝံ ဘဂဝါ နဝဝိဓေန လောကုတ္တရဓမ္မေန အတ္တနော ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ ဗုဒ္ဓါဓိဋ္ဌာနံ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကေဝလံ ပန ယံ ဝရံ လောကုတ္တရဓမ္မံ ဧသ အညာသိ, ယဉ္စ အဒါသိ, ယဉ္စ အာဟရိ, ယဉ္စ ဒေသေသိ, ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတန္တိ ဧဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ.

Sau khi đức Thế Tôn đã nói về phẩm hạnh của mình bằng chín loại Pháp siêu thế như vậy, bây giờ, y cứ vào chính phẩm hạnh ấy, ngài sử dụng lời chân thật với Phật làm nền tảng qua câu: “Idampi buddhe”. Ý nghĩa của câu đó nên được hiểu theo cách đã nói trước đây. Tuy nhiên, chỉ cần kết hợp như sau: “Pháp siêu thế cao quý nào mà ngài đã biết, đã ban cho, đã mang lại, và đã thuyết giảng, cả điều này cũng là một bảo vật cao quý nơi đức Phật”. Uy lực của câu kệ này cũng đã được các phi nhân trong một trăm ngàn ức thế giới tiếp nhận.

ခီဏန္တိဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ “Khīṇaṃ”

၁၅. ဧဝံ ဘဂဝါ ပရိယတ္တိဓမ္မဉ္စ နဝလောကုတ္တရဓမ္မဉ္စ နိဿာယ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ ဗုဒ္ဓါဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ ယေ တံ ပရိယတ္တိဓမ္မံ အဿောသုံ, သုတာနုသာရေန [Pg.163] စ ပဋိပဇ္ဇိတွာ နဝပ္ပကာရမ္ပိ လောကုတ္တရဓမ္မံ အဓိဂမိံသု, တေသံ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနပတ္တိဂုဏံ နိဿာယ ပုန သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ခီဏံ ပုရာဏ’’န္တိ. တတ္ထ ခီဏန္တိ သမုစ္ဆိန္နံ. ပုရာဏန္တိ ပုရာတနံ. နဝန္တိ သမ္ပတိ ဝတ္တမာနံ. နတ္ထိ သမ္ဘဝန္တိ အဝိဇ္ဇမာနပါတုဘာဝံ. ဝိရတ္တစိတ္တာတိ ဝီတရာဂစိတ္တာ. အာယတိကေ ဘဝသ္မိန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ပုနဗ္ဘဝေ. တေတိ ယေသံ ခီဏံ ပုရာဏံ နဝံ နတ္ထိ သမ္ဘဝံ, ယေ စ အာယတိကေ ဘဝသ္မိံ ဝိရတ္တစိတ္တာ, တေ ခီဏာသဝါ ဘိက္ခူ. ခီဏဗီဇာတိ ဥစ္ဆိန္နဗီဇာ. အဝိရူဠှိဆန္ဒာတိ ဝိရူဠှိဆန္ဒဝိရဟိတာ. နိဗ္ဗန္တီတိ ဝိဇ္ဈာယန္တိ. ဓီရာတိ ဓိတိသမ္ပန္နာ. ယထာယံ ပဒီပေါတိ အယံ ပဒီပေါ ဝိယ.

15. Như vậy, đức Thế Tôn, nương vào pháp học và chín pháp siêu thế, sau khi đã nói lên lời chân thật có đức Phật làm nền tảng bằng hai bài kệ; bây giờ, đối với những vị đã nghe pháp học ấy, và đã thực hành theo tuần tự những gì đã nghe, đã chứng đắc chín loại pháp siêu thế, ngài lại nương vào công đức đạt đến Vô Dư Y Niết-bàn của các vị ấy mà bắt đầu nói lên lời chân thật có Tăng chúng làm nền tảng bằng câu: “Khīṇaṃ purāṇaṃ”. Trong ấy, “khīṇaṃ” là đã đoạn tận. “Purāṇaṃ” là cái cũ. “Navaṃ” là cái hiện tại. “Natthi sambhavaṃ” là không có sự phát sanh. “Virattacittā” là tâm đã ly tham. “Āyatike bhavasmiṃ” là trong đời sống vị lai, trong sự tái sanh. “Te” là những vị nào có cái cũ đã tận diệt, cái mới không còn phát sanh, và những vị có tâm ly tham trong đời sống vị lai, các vị ấy là những vị tỳ khưu đã tận diệt các lậu hoặc. “Khīṇabījā” là hạt giống đã bị hủy diệt. “Avirūḷhichandā” là không còn ham muốn tăng trưởng. “Nibbanti” là tịch diệt. “Dhīrā” là người có sự kiên định. “Yathāyaṃ padīpo” là ví như ngọn đèn này.

ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယံ တံ သတ္တာနံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဒ္ဓမ္ပိ ပုရာဏံ အတီတကာလိကံ ကမ္မံ တဏှာသိနေဟဿ အပ္ပဟီနတ္တာ ပဋိသန္ဓိအာဟရဏသမတ္ထတာယ အခီဏံယေဝ ဟောတိ, တံ ပုရာဏံ ကမ္မံ ယေသံ အရဟတ္တမဂ္ဂေန တဏှာသိနေဟဿ သောသိတတ္တာ အဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎဗီဇမိဝ အာယတိံ ဝိပါကဒါနာသမတ္ထတာယ ခီဏံ. ယဉ္စ နေသံ ဗုဒ္ဓပူဇာဒိဝသေန ဣဒါနိ ပဝတ္တမာနံ ကမ္မံ နဝန္တိ ဝုစ္စတိ, တဉ္စ တဏှာပဟာနေနေဝ ဆိန္နမူလပါဒပပုပ္ဖမိဝ အာယတိံ ဖလဒါနာသမတ္ထတာယ ယေသံ နတ္ထိ သမ္ဘဝံ, ယေ စ တဏှာပဟာနေနေဝ အာယတိကေ ဘဝသ္မိံ ဝိရတ္တစိတ္တာ, တေ ခီဏာသဝါ ဘိက္ခူ ‘‘ကမ္မံ ခေတ္တံ ဝိညာဏံ ဗီဇ’’န္တိ (အ. နိ. ၃.၇၇) ဧတ္ထ ဝုတ္တဿ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏဿ ကမ္မက္ခယေနေဝ ခီဏတ္တာ ခီဏဗီဇာ. ယောပိ ပုဗ္ဗေ ပုနဗ္ဘဝသင်္ခါတာယ ဝိရူဠှိယာ ဆန္ဒော အဟောသိ. တဿပိ သမုဒယပ္ပဟာနေနေဝ ပဟီနတ္တာ ပုဗ္ဗေ ဝိယ စုတိကာလေ အသမ္ဘဝေန အဝိရူဠှိဆန္ဒာ ဓိတိသမ္ပန္နတ္တာ ဓီရာ စရိမဝိညာဏနိရောဓေန ယထာယံ ပဒီပေါ နိဗ္ဗုတော, ဧဝံ နိဗ္ဗန္တိ, ပုန ‘‘ရူပိနော ဝါ အရူပိနော ဝါ’’တိ ဧဝမာဒိံ ပညတ္တိပထံ အစ္စေန္တီတိ. တသ္မိံ ကိရ သမယေ နဂရဒေဝတာနံ ပူဇနတ္ထာယ ဇာလိတေသု ပဒီပေသု ဧကော ပဒီပေါ ဝိဇ္ဈာယိ, တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာယံ ပဒီပေါ’’တိ.

Điều này có nghĩa là gì? Nghiệp cũ trong quá khứ của chúng sanh, dù đã sanh khởi rồi diệt đi, nhưng do ái luyến chưa được đoạn trừ, nên vẫn có khả năng mang lại tái sanh, do đó vẫn chưa tận diệt. Đối với các vị nào, nghiệp cũ ấy, do ái luyến đã được làm cho khô cạn bởi đạo A-la-hán, nên đã tận diệt, không còn khả năng cho quả trong tương lai, giống như hạt giống đã bị lửa thiêu đốt. Và nghiệp hiện tại của các vị ấy, phát sanh do việc cúng dường đức Phật v.v..., được gọi là nghiệp mới. Nghiệp ấy, do đã đoạn trừ ái, nên không có khả năng cho quả trong tương lai, giống như hoa của cây đã bị chặt gốc, nên đối với các vị ấy không còn sự tái sanh. Và những vị nào, do đã đoạn trừ ái, có tâm ly tham trong đời sống vị lai, các vị tỳ khưu đã tận diệt lậu hoặc ấy, do thức tái sanh được nói đến trong câu “nghiệp là ruộng, thức là hạt giống” đã tận diệt cùng với sự tận diệt của nghiệp, nên được gọi là “người có hạt giống đã bị hủy diệt”. Và ham muốn tăng trưởng trong sự tái sanh trước đây, do đã được đoạn trừ cùng với sự đoạn trừ nguyên nhân là ái, nên không còn phát sanh vào lúc lâm chung như trước nữa, do đó được gọi là “người không còn ham muốn tăng trưởng”. Do có sự kiên định nên là bậc trí, do sự diệt của thức cuối cùng, các vị ấy tịch diệt, giống như ngọn đèn này đã tắt, và vượt qua con đường của các chế định như “chúng sanh có sắc hay không có sắc” v.v... Tương truyền, vào lúc ấy, trong số những ngọn đèn được thắp lên để cúng dường các vị trời trong thành, có một ngọn đèn đã tắt. Để chỉ ra điều đó, ngài đã nói: “yathāyaṃ padīpo”.

ဧဝံ ဘဂဝါ ယေ တံ ပုရိမာဟိ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ ဝုတ္တံ ပရိယတ္တိဓမ္မံ အဿောသုံ, သုတာနုသာရေန စ ပဋိပဇ္ဇိတွာ နဝပ္ပကာရမ္ပိ လောကုတ္တရဓမ္မံ အဓိဂမိံသု, တေသံ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနပတ္တိဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇန္တော ဒေသနံ သမာပေသိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော [Pg.164] ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကေဝလံ ပန ဣဒမ္ပိ ယထာဝုတ္တေန ပကာရေန ခီဏာသဝဘိက္ခူနံ နိဗ္ဗာနသင်္ခါတံ သံဃေ ရတနံ ပဏီတန္တိ ဧဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ.

Như vậy, đức Thế Tôn, sau khi nói về công đức đạt đến Vô Dư Y Niết-bàn của những vị đã nghe pháp học được nói trong hai bài kệ trước, và đã thực hành theo tuần tự những gì đã nghe, đã chứng đắc chín loại pháp siêu thế; bây giờ, nương vào chính công đức ấy, trong khi sử dụng lời chân thật có Tăng chúng làm nền tảng, ngài đã kết thúc bài pháp bằng câu: “idampi saṅghe”. Ý nghĩa của câu ấy nên được hiểu theo phương pháp đã nói trước đây. Tuy nhiên, chỉ nên kết hợp như sau: “Bảo vật này trong Tăng chúng, tức là Niết-bàn của các vị tỳ khưu đã tận diệt lậu hoặc theo cách đã nói, là cao quý”. Oai lực của bài kệ này cũng đã được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới chấp nhận.

ဒေသနာပရိယောသာနေ ရာဇကုလဿ သောတ္ထိ အဟောသိ, သဗ္ဗူပဒ္ဒဝါ ဝူပသမိံသု, စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ.

Vào lúc kết thúc bài pháp, sự an lành đã đến với hoàng tộc, tất cả tai ương đã được dập tắt, tám mươi bốn ngàn chúng sanh đã chứng ngộ Chân lý.

ယာနီဓာတိဂါထာတ္တယဝဏ္ဏနာ

Giải thích bộ ba câu kệ bắt đầu bằng ‘Yānīdha’

၁၆. အထ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ‘‘ဘဂဝတာ ရတနတ္တယဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇမာနေန နာဂရဿ သောတ္ထိ ကတာ, မယာပိ နာဂရဿ သောတ္ထိတ္ထံ ရတနတ္တယဂုဏံ နိဿာယ ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ စိန္တေတွာ အဝသာနေ ဂါထာတ္တယံ အဘာသိ ‘‘ယာနီဓ ဘူတာနီ’’တိ တတ္ထ ယသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ ယထာ လောကဟိတတ္ထာယ ဥဿုက္ကံ အာပန္နေဟိ အာဂန္တဗ္ဗံ, တထာ အာဂတတော ယထာ စ တေဟိ ဂန္တဗ္ဗံ, တထာ ဂတတော ယထာ စ တေဟိ အာဇာနိတဗ္ဗံ, တထာ အာဇာနနတော, ယထာ စ ဇာနိတဗ္ဗံ, တထာ ဇာနနတော, ယဉ္စ တထေဝ ဟောတိ, တဿ ဂဒနတော စ ‘‘တထာဂတော’’တိ ဝုစ္စတိ. ယသ္မာ စ သော ဒေဝမနုဿေဟိ ပုပ္ဖဂန္ဓာဒိနာ ဗဟိ နိဗ္ဗတ္တေန ဥပကာရကေန, ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တာဒိနာ စ အတ္တနိ နိဗ္ဗတ္တေန အတိဝိယ ပူဇိတော, တသ္မာ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော သဗ္ဗံ ဒေဝပရိသံ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အာဟ ‘‘တထာဂတံ ဒေဝမနုဿပူဇိတံ, ဗုဒ္ဓံ နမဿာမ သုဝတ္ထိ ဟောတူ’’တိ.

Bấy giờ, Sakka, vua của các vị trời, suy nghĩ rằng: “Đức Thế Tôn, bằng cách sử dụng lời chân thật nương vào công đức của Tam Bảo, đã mang lại sự an lành cho thành phố. Ta cũng nên nói điều gì đó nương vào công đức của Tam Bảo vì sự an lành của thành phố”. Sau khi suy nghĩ như vậy, vào lúc cuối, vị ấy đã nói ba bài kệ bắt đầu bằng “yānīdha bhūtāni”. Trong đó, đức Phật được gọi là “Tathāgata” (Như Lai) vì: Ngài đã đến (āgata) như (tathā) các vị Phật đã đến, những vị đã nỗ lực vì lợi ích của thế gian; Ngài đã đi (gata) như (tathā) các vị ấy đã đi; Ngài đã biết (ājānitabbaṃ) như (tathā) các vị ấy đã biết; Ngài đã biết (jānitabbaṃ) như (tathā) điều cần phải biết; và vì Ngài nói (gadana) về điều chân thật (tatha). Và vì Ngài được chư thiên và loài người hết sức cúng dường bằng các vật dụng bên ngoài như hoa, hương... và bằng sự thực hành pháp và tùy pháp bên trong, do đó, Sakka, vua của các vị trời, đã tập hợp tất cả hội chúng chư thiên cùng với mình và nói: “tathāgataṃ devamanussapūjitaṃ, buddhaṃ namassāma suvatthi hotū” (Chúng con xin đảnh lễ đức Phật, bậc Như Lai, được chư thiên và loài người cúng dường. Mong rằng được an lành).

၁၇. ယသ္မာ ပန ဓမ္မေ မဂ္ဂဓမ္မော ယထာ ယုဂနဒ္ဓသမထဝိပဿနာဗလေန ဂန္တဗ္ဗံ ကိလေသပက္ခံ သမုစ္ဆိန္ဒန္တေန, တထာ ဂတောတိ တထာဂတော. နိဗ္ဗာနဓမ္မောပိ ယထာ ဂတော ပညာယ ပဋိဝိဒ္ဓေါ သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဋိဝိဃာတာယ သမ္ပဇ္ဇတိ, ဗုဒ္ဓါဒီဟိ တထာ အဝဂတော, တသ္မာ ‘‘တထာဂတော’’တွေဝ ဝုစ္စတိ. ယသ္မာ စ သံဃောပိ ယထာ အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နေဟိ ဂန္တဗ္ဗံ တေန တေန မဂ္ဂေန, တထာ ဂတောတိ ‘‘တထာဂတော’’တွေဝ ဝုစ္စတိ. တသ္မာ အဝသေသဂါထာဒွယေပိ တထာဂတံ ဓမ္မံ နမဿာမ သုဝတ္ထိ ဟောတု, တထာဂတံ သံဃံ နမဿာမ သုဝတ္ထိ ဟောတူတိ ဝုတ္တံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

16. Hơn nữa, trong các pháp, đạo pháp được gọi là “tathāgata” vì nó đã đi (gata) như (tathā) cách phải đi, bằng cách đoạn tận phe phái của phiền não nhờ sức mạnh của chỉ và quán song hành. Niết-bàn pháp cũng được gọi là “tathāgata” vì nó được thấu triệt (gato) bằng trí tuệ như (yathā) nó vốn là, dẫn đến việc loại trừ mọi khổ đau, và được các bậc như chư Phật liễu ngộ (avagato) như vậy (tathā). Và Tăng chúng cũng được gọi là “tathāgata” vì các vị ấy đã đi (gata) như (tathā) cách phải đi bởi những người thực hành vì lợi ích của bản thân, bằng con đường này hay con đường khác. Do đó, trong hai bài kệ còn lại, đã được nói rằng: “Chúng con xin đảnh lễ Pháp, vốn là Như Lai. Mong rằng được an lành. Chúng con xin đảnh lễ Tăng, vốn là Như Lai. Mong rằng được an lành”. Phần còn lại nên được hiểu theo phương pháp đã nói.

ဧဝံ [Pg.165] သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဣမံ ဂါထာတ္တယံ ဘာသိတွာ ဘဂဝန္တံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဒေဝပုရမေဝ ဂတော သဒ္ဓိံ ဒေဝပရိသာယ. ဘဂဝါ ပန တဒေဝ ရတနသုတ္တံ ဒုတိယဒိဝသေပိ ဒေသေသိ, ပုန စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ, ဧဝံ ယာဝ သတ္တမဒိဝသံ ဒေသေသိ, ဒိဝသေ ဒိဝသေ တထေဝ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. ဘဂဝါ အဍ္ဎမာသမေဝ ဝေသာလိယံ ဝိဟရိတွာ ရာဇူနံ ‘‘ဂစ္ဆာမာ’’တိ ပဋိဝေဒေသိ. တတော ရာဇာနော ဒိဂုဏေန သက္ကာရေန ပုန တီဟိ ဒိဝသေဟိ ဘဂဝန္တံ ဂင်္ဂါတီရံ နယိံသု. ဂင်္ဂါယ နိဗ္ဗတ္တာ နာဂရာဇာနော စိန္တေသုံ ‘‘မနုဿာ တထာဂတဿ သက္ကာရံ ကရောန္တိ, မယံ ကိံ န ကရိဿာမာ’’တိ သုဝဏ္ဏရဇတမဏိမယာ နာဝါယော မာပေတွာ သုဝဏ္ဏရဇတမဏိမယေ ဧဝ ပလ္လင်္ကေ ပညပေတွာ ပဉ္စဝဏ္ဏပဒုမသဉ္ဆန္နံ ဥဒကံ ကရိတွာ ‘‘အမှာကံ အနုဂ္ဂဟံ ကရောထာ’’တိ ဘဂဝန္တံ ယာစိံသု. ဘဂဝါ အဓိဝါသေတွာ ရတနနာဝမာရူဠှော, ပဉ္စ စ ဘိက္ခုသတာနိ ပဉ္စသတံ နာဝါယော အဘိရူဠှာ. နာဂရာဇာနော ဘဂဝန္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန နာဂဘဝနံ ပဝေသေသုံ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ သဗ္ဗရတ္တိံ နာဂပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ဒုတိယဒိဝသေ ဒိဗ္ဗေဟိ ခါဒနီယဘောဇနီယေဟိ မဟာဒါနံ အကံသု, ဘဂဝါ အနုမောဒိတွာ နာဂဘဝနာ နိက္ခမိ.

Như vậy, Sakka, vua của chư thiên, sau khi nói ba bài kệ này, đã đi nhiễu quanh Đức Thế Tôn theo chiều bên phải rồi cùng với thiên chúng trở về thiên giới. Về phần Đức Thế Tôn, Ngài cũng đã thuyết bài kinh Ratana ấy vào ngày thứ hai, lại nữa, tám mươi bốn ngàn chúng sanh đã chứng đắc pháp. Như vậy, Ngài đã thuyết giảng cho đến ngày thứ bảy, mỗi ngày, sự chứng đắc pháp cũng diễn ra như thế. Đức Thế Tôn, sau khi an trú tại Vesālī trong nửa tháng, đã thông báo cho các vị vua rằng: “Chúng ta sẽ đi.” Sau đó, các vị vua lại dùng sự cúng dường gấp đôi để đưa rước Đức Thế Tôn đến bờ sông Gaṅgā trong ba ngày. Các vị long vương hiện hữu ở sông Gaṅgā đã suy nghĩ rằng: “Loài người đang cúng dường đến đức Như Lai, tại sao chúng ta lại không làm?” rồi đã hóa hiện những chiếc thuyền bằng vàng, bạc, và ngọc báu, đã sắp đặt các sàng tọa cũng bằng vàng, bạc, và ngọc báu, đã làm cho mặt nước được bao phủ bởi năm loại hoa sen, rồi đã thỉnh cầu Đức Thế Tôn rằng: “Xin Ngài hãy ban ân huệ cho chúng con.” Đức Thế Tôn đã nhận lời và đã bước lên chiếc thuyền báu, và năm trăm vị tỳ khưu cũng đã bước lên năm trăm chiếc thuyền. Các vị long vương đã đưa Đức Thế Tôn cùng với Tăng chúng vào long cung. Tại nơi ấy, Đức Thế Tôn đã thuyết pháp cho long chúng suốt cả đêm. Vào ngày thứ hai, họ đã thực hiện cuộc đại bố thí với các vật thực cứng và mềm của chư thiên. Đức Thế Tôn, sau khi tùy hỷ, đã rời khỏi long cung.

ဘူမဋ္ဌာ ဒေဝါ ‘‘မနုဿာ စ နာဂါ စ တထာဂတဿ သက္ကာရံ ကရောန္တိ, မယံ ကိံ န ကရိဿာမာ’’တိ စိန္တေတွာ ဝနပ္ပဂုမ္ဗရုက္ခပဗ္ဗတာဒီသု ဆတ္တာတိဆတ္တာနိ ဥက္ခိပိံသု. ဧတေနေဝ ဥပါယေန ယာဝ အကနိဋ္ဌဗြဟ္မဘဝနံ, တာဝ မဟာသက္ကာရဝိသေသော နိဗ္ဗတ္တိ. ဗိမ္ဗိသာရောပိ လိစ္ဆဝီဟိ အာဂတကာလေ ကတသက္ကာရတော ဒိဂုဏမကာသိ. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဉ္စဟိ ဒိဝသေဟိ ဘဂဝန္တံ ရာဇဂဟံ အာနေသိ.

Các vị địa thiên đã suy nghĩ rằng: “Loài người và loài rồng đang cúng dường đến đức Như Lai, tại sao chúng ta lại không làm?” rồi đã giương lên những chiếc lọng tầng ở trong các khu rừng, lùm cây, cây cối, núi non, v.v. Cũng bằng phương cách ấy, sự cúng dường đặc biệt to lớn đã hiện khởi cho đến tận cõi trời Sắc Cứu Cánh. Vua Bimbisāra cũng đã thực hiện sự cúng dường gấp đôi sự cúng dường đã được thực hiện bởi các vị vua Licchavī khi họ đến. Cũng theo cách thức đã được nói đến trước đây, vị ấy đã đưa rước Đức Thế Tôn về thành Rājagaha trong năm ngày.

ရာဇဂဟမနုပ္ပတ္တေ ဘဂဝတိ ပစ္ဆာဘတ္တံ မဏ္ဍလမာဠေ သန္နိပတိတာနံ ဘိက္ခူနံ အယမန္တရကထာ ဥဒပါဒိ ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အာနုဘာဝေါ, ယံ ဥဒ္ဒိဿ ဂင်္ဂါယ ဩရတော စ ပါရတော စ အဋ္ဌယောဇနော ဘူမိဘာဂေါ နိန္နဉ္စ ထလဉ္စ သမံ ကတွာ ဝါလုကာယ ဩကိရိတွာ ပုပ္ဖေဟိ သဉ္ဆန္နော, ယောဇနပ္ပမာဏံ ဂင်္ဂါယ ဥဒကံ နာနာဝဏ္ဏေဟိ ပဒုမေဟိ သဉ္ဆန္နံ, ယာဝ အကနိဋ္ဌဘဝနံ, တာဝ ဆတ္တာတိဆတ္တာနိ ဥဿိတာနီ’’တိ. ဘဂဝါ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ ဂန္ဓကုဋိတော နိက္ခမိတွာ တင်္ခဏာနုရူပေန ပါဋိဟာရိယေန ဂန္တွာ မဏ္ဍလမာဠေ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ. ဘိက္ခူ သဗ္ဗံ [Pg.166] အာရောစေသုံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အယံ ပူဇာဝိသေသော မယှံ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တော, န နာဂဒေဝဗြဟ္မာနုဘာဝေန, အပိစ ခေါ ပုဗ္ဗေ အပ္ပမတ္တကပရိစ္စာဂါနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တော’’တိ. ဘိက္ခူ အာဟံသု ‘‘န မယံ, ဘန္တေ, တံ အပ္ပမတ္တကံ ပရိစ္စာဂံ ဇာနာမ, သာဓု နော ဘဂဝါ တထာ ကထေတု, ယထာ မယံ တံ ဇာနေယျာမာ’’တိ.

Khi Đức Thế Tôn đã đến thành Rājagaha, sau buổi thọ thực, câu chuyện này đã khởi lên giữa các vị tỳ khưu đang tụ hội ở giảng đường: “Ồ, oai lực của Đức Phật, của Đức Thế Tôn! Vì Ngài mà một vùng đất dài tám do-tuần ở bên này và bên kia sông Gaṅgā, cả chỗ trũng lẫn chỗ cao, đã được san bằng, được rải cát, và được phủ đầy hoa; mặt nước sông Gaṅgā dài một do-tuần đã được phủ đầy các loại hoa sen nhiều màu sắc; và các lọng tầng đã được giương lên cho đến tận cõi trời Sắc Cứu Cánh.” Đức Thế Tôn, sau khi biết được câu chuyện ấy, đã đi ra từ hương thất, đã đi đến bằng thần thông tương ứng với khoảnh khắc ấy, rồi đã ngồi xuống trên Phật tọa cao quý đã được soạn sẵn ở giảng đường. Sau khi ngồi xuống, Đức Thế Tôn đã gọi các vị tỳ khưu: “Này các tỳ khưu, hiện nay các ông đang ngồi hội họp với câu chuyện gì vậy?” Các vị tỳ khưu đã trình bày tất cả. Đức Thế Tôn đã nói điều này: “Này các tỳ khưu, sự cúng dường đặc biệt này không phải hiện khởi do oai lực của Phật của ta, cũng không phải do oai lực của rồng, trời, và Phạm thiên, mà thật ra là đã hiện khởi do oai lực của sự bố thí nhỏ nhoi trong quá khứ.” Các vị tỳ khưu đã bạch rằng: “Bạch ngài, chúng con không biết về sự bố thí nhỏ nhoi ấy. Lành thay, xin Đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho chúng con để chúng con có thể biết được điều đó.”

ဘဂဝါ အာဟ – ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, တက္ကသိလာယံ သင်္ခေါ နာမ ဗြာဟ္မဏော အဟောသိ. တဿ ပုတ္တော သုသီမော နာမ မာဏဝေါ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဝယေန. သော ဧကဒိဝသံ ပိတရံ ဥပသင်္ကမိတွာ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. အထ တံ ပိတာ အာဟ ‘‘ကိံ, တာတ, သုသီမာ’’တိ? သော အာဟ ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, တာတ, ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဟေတု’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ, တာတ, သုသီမ, အသုကော နာမ ဗြာဟ္မဏော မမ သဟာယကော, တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဥဂ္ဂဏှာဟီ’’တိ ကဟာပဏသဟဿံ အဒါသိ. သော တံ ဂဟေတွာ မာတာပိတရော အဘိဝါဒေတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ဥပစာရယုတ္တေန ဝိဓိနာ အာစရိယံ ဥပသင်္ကမိတွာ အဘိဝါဒေတွာ အတ္တာနံ နိဝေဒေသိ. အာစရိယော ‘‘မမ သဟာယကဿ ပုတ္တော’’တိ မာဏဝံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ သဗ္ဗံ ပါဟုနေယျဝတ္တမကာသိ. သော အဒ္ဓါနကိလမထံ ဝိနောဒေတွာ တံ ကဟာပဏသဟဿံ အာစရိယဿ ပါဒမူလေ ဌပေတွာ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဟေတုံ ဩကာသံ ယာစိ. အာစရိယော ဩကာသံ ကတွာ ဥဂ္ဂဏှာပေသိ.

Đức Thế Tôn đã nói: “Này các tỳ khưu, thuở xưa, ở tại Takkasilā, có một vị Bà-la-môn tên là Saṅkha. Vị ấy có một người con trai tên là Susīma, một thanh niên khoảng mười sáu tuổi. Một hôm, người ấy đến gần người cha, đảnh lễ rồi đứng một bên. Khi ấy, người cha nói với anh ta: “Này con Susīma, có việc gì vậy?” Anh ta nói: “Thưa cha, con muốn đến Bārāṇasī để học nghề.” “Vậy thì, này con Susīma, có một vị Bà-la-môn tên là nọ, là bạn của ta. Con hãy đến chỗ vị ấy mà học,” nói vậy rồi, ông đã đưa cho một ngàn đồng kahāpaṇa. Anh ta nhận lấy số tiền ấy, đảnh lễ cha mẹ, rồi tuần tự đi đến Bārāṇasī, đã đến gần vị thầy theo phương cách thích hợp, đảnh lễ rồi tự giới thiệu. Vị thầy, với ý nghĩ: “Đây là con của bạn ta,” đã tiếp nhận người thanh niên và đã làm tất cả bổn phận đối với khách. Sau khi xua tan sự mệt mỏi của cuộc hành trình dài, anh ta đã đặt một ngàn đồng kahāpaṇa ấy dưới chân vị thầy và đã xin phép để được học nghề. Vị thầy đã cho phép và đã dạy cho anh ta.

သော လဟုဉ္စ ဂဏှန္တော, ဗဟုဉ္စ ဂဏှန္တော, ဂဟိတဂဟိတဉ္စ သုဝဏ္ဏဘာဇနေ ပက္ခိတ္တတေလမိဝ အဝိနဿမာနံ ဓာရေန္တော, ဒွါဒသဝဿိကံ သိပ္ပံ ကတိပယမာသေနေဝ ပရိယောသာပေသိ. သော သဇ္ဈာယံ ကရောန္တော အာဒိမဇ္ဈံယေဝ ပဿတိ, နော ပရိယောသာနံ. အထ အာစရိယံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟ ‘‘ဣမဿ သိပ္ပဿ အာဒိမဇ္ဈမေဝ ပဿာမိ, နော ပရိယောသာန’’န္တိ. အာစရိယော အာဟ ‘‘အဟမ္ပိ, တာတ, ဧဝမေဝါ’’တိ. အထ ကော, အာစရိယ, ဣမဿ သိပ္ပဿ ပရိယောသာနံ ဇာနာတီတိ? ဣသိပတနေ, တာတ, ဣသယော အတ္ထိ, တေ ဇာနေယျုန္တိ. တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆာမိ, အာစရိယာတိ? ပုစ္ဆ, တာတ, ယထာသုခန္တိ. သော ဣသိပတနံ ဂန္တွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ ‘‘အပိ, ဘန္တေ, ပရိယောသာနံ ဇာနာထာ’’တိ? အာမ, အာဝုသော, ဇာနာမာတိ. တံ မမ္ပိ သိက္ခာပေထာတိ. တေန ဟာဝုသော, ပဗ္ဗဇာဟိ, န သက္ကာ အပဗ္ဗဇိတေန သိက္ခာပေတုန္တိ. သာဓု, ဘန္တေ, ပဗ္ဗာဇေထ ဝါ မံ, ယံ ဝါ ဣစ္ဆထ, တံ ကတွာ ပရိယောသာနံ [Pg.167] ဇာနာပေထာတိ. တေ တံ ပဗ္ဗာဇေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ နိယောဇေတုံ အသမတ္ထာ ‘‘ဧဝံ တေ နိဝါသေတဗ္ဗံ, ဧဝံ ပါရုပိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ နယေန အာဘိသမာစာရိကံ သိက္ခာပေသုံ. သော တတ္ထ သိက္ခန္တော ဥပနိဿယသမ္ပန္နတ္တာ န စိရေနေဝ ပစ္စေကဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ. သကလဗာရာဏသိယံ ‘‘သုသီမပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ’’တိ ပါကဋော အဟောသိ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တော သမ္ပန္နပရိဝါရော. သော အပ္ပာယုကသံဝတ္တနိကဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ န စိရေနေဝ ပရိနိဗ္ဗာယိ. တဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စ မဟာဇနကာယော စ သရီရကိစ္စံ ကတွာ ဓာတုယော ဂဟေတွာ နဂရဒွါရေ ထူပံ ပတိဋ္ဌာပေသုံ.

Vị ấy vừa học nhanh, vừa học nhiều, và trong khi ghi nhớ những điều đã học không để bị mai một, giống như dầu được đổ vào trong bình bằng vàng, đã hoàn tất trong vài tháng môn học mà phải mất mười hai năm. Trong khi tụng đọc, vị ấy chỉ thấy được phần đầu và phần giữa, chứ không thấy được phần cuối. Bấy giờ, sau khi đến gần vị thầy, vị ấy nói: “Con chỉ thấy được phần đầu và phần giữa của môn học này, chứ không thấy được phần cuối.” Vị thầy nói: “Này con, ta cũng vậy.” “Vậy thưa thầy, ai biết được phần cuối của môn học này?” “Này con, ở Isipatana có các vị ẩn sĩ, các vị ấy có thể biết.” “Thưa thầy, con đến gần các vị ấy và hỏi được không?” “Này con, hãy hỏi theo ý con muốn.” Vị ấy đi đến Isipatana, đến gần các vị Phật Độc Giác và hỏi: “Thưa các ngài, các ngài có biết phần cuối không?” “Này hiền hữu, phải, chúng tôi biết.” “Vậy xin hãy dạy cho con.” “Vậy thì, này hiền hữu, hãy xuất gia đi, không thể dạy cho người chưa xuất gia.” “Lành thay, thưa các ngài, xin hãy cho con xuất gia, hoặc làm bất cứ điều gì các ngài muốn, và xin hãy cho con biết phần cuối.” Các vị ấy cho vị ấy xuất gia, nhưng không có khả năng hướng dẫn về đề mục thiền định, nên đã dạy cho vị ấy về các học giới thuộc về giới hạnh tốt đẹp ban đầu theo phương pháp bắt đầu bằng: “Con phải mặc y như thế này, con phải đắp y như thế này.” Trong khi tu học ở đó, do có đầy đủ duyên lành, vị ấy không bao lâu đã chứng ngộ quả vị Độc Giác. Vị ấy trở nên nổi tiếng khắp thành Bārāṇasī với tên gọi là “Phật Độc Giác Susīma”, đạt đến đỉnh cao của danh vọng và lợi lộc, có đoàn tùy tùng đông đủ. Do đã tạo nghiệp dẫn đến tuổi thọ ngắn, vị ấy không bao lâu đã nhập diệt. Các vị Phật Độc Giác và đông đảo quần chúng đã làm lễ trà tỳ cho vị ấy, lấy xá-lợi và dựng một bảo tháp ở cổng thành.

အထ ခေါ သင်္ခေါ ဗြာဟ္မဏော ‘‘ပုတ္တော မေ စိရဂတော, န စဿ ပဝတ္တိံ ဇာနာမီ’’တိ ပုတ္တံ ဒဋ္ဌုကာမော တက္ကသိလာယ နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ မဟာဇနကာယံ သန္နိပတိတံ ဒိသွာ ‘‘အဒ္ဓါ ဗဟူသု ဧကောပိ မေ ပုတ္တဿ ပဝတ္တိံ ဇာနိဿတီ’’တိ စိန္တေန္တော ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ ‘‘သုသီမော နာမ မာဏဝေါ ဣဓ အာဂတော အတ္ထိ, အပိ နု တဿ ပဝတ္တိံ ဇာနာထာ’’တိ? တေ ‘‘အာမ, ဗြာဟ္မဏ, ဇာနာမ, ဣမသ္မိံ နဂရေ ဗြာဟ္မဏဿ သန္တိကေ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ ဟုတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယိ, အယမဿ ထူပေါ ပတိဋ္ဌာပိတော’’တိ အာဟံသု. သော ဘူမိံ ဟတ္ထေန ပဟရိတွာ ရောဒိတွာ စ ပရိဒေဝိတွာ စ တံ စေတိယင်္ဂဏံ ဂန္တွာ တိဏာနိ ဥဒ္ဓရိတွာ ဥတ္တရသာဋကေန ဝါလုကံ အာနေတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓစေတိယင်္ဂဏေ ဩကိရိတွာ ကမဏ္ဍလုတော ဥဒကေန သမန္တတော ဘူမိံ ပရိပ္ဖောသိတွာ ဝနပုပ္ဖေဟိ ပူဇံ ကတွာ ဥတ္တရသာဋကေန ပဋာကံ အာရောပေတွာ ထူပဿ ဥပရိ အတ္တနော ဆတ္တံ ဗန္ဓိတွာ ပက္ကာမီတိ.

Bấy giờ, bà-la-môn Saṅkha, vì muốn gặp con trai, nghĩ rằng: “Con trai ta đã đi lâu rồi, và ta không biết tin tức gì về nó,” đã rời Takkasilā, tuần tự đi đến Bārāṇasī. Khi thấy một đám đông dân chúng tụ tập, ông nghĩ: “Chắc chắn trong số nhiều người này, sẽ có một người biết tin tức về con trai ta.” Trong khi suy nghĩ như vậy, ông đến gần và hỏi: “Có thanh niên nào tên Susīma đến đây không? Các vị có biết tin tức gì về cậu ấy không?” Họ đáp: “Thưa bà-la-môn, vâng, chúng tôi biết. Sau khi trở thành người thông suốt ba bộ Vệ-đà ở gần một vị bà-la-môn trong thành phố này, cậu ấy đã xuất gia với các vị Phật Độc Giác, trở thành một vị Phật Độc Giác, và đã nhập Vô Dư Y Niết-bàn. Đây là bảo tháp của vị ấy đã được dựng lên.” Vị ấy dùng tay đập xuống đất, vừa khóc vừa than, rồi đi đến khuôn viên bảo tháp, nhổ cỏ, dùng áo choàng trên mang cát đến rải trong khuôn viên bảo tháp của vị Phật Độc Giác, dùng nước từ bình nước rảy khắp mặt đất, cúng dường bằng hoa rừng, dùng áo choàng trên treo một lá cờ, và sau khi treo chiếc lọng của mình lên trên bảo tháp, ông đã ra đi.

ဧဝံ အတီတံ ဒေသေတွာ ဇာတကံ ပစ္စုပ္ပန္နေန အနုသန္ဓေန္တော ဘိက္ခူနံ ဓမ္မကထံ ကထေသိ. ‘‘သိယာ ခေါ ပန ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝမဿ ‘အညော နူန တေန သမယေန သင်္ခေါ ဗြာဟ္မဏော အဟောသီ’တိ, န ခေါ ပနေတံ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, အဟံ တေန သမယေန သင်္ခေါ ဗြာဟ္မဏော အဟောသိံ, မယာ သုသီမဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ စေတိယင်္ဂဏေ တိဏာနိ ဥဒ္ဓဋာနိ, တဿ မေ ကမ္မဿ နိဿန္ဒေန အဋ္ဌယောဇနမဂ္ဂံ ဝိဂတခါဏုကဏ္ဋကံ ကတွာ သမံ သုဒ္ဓမကံသု. မယာ တတ္ထ ဝါလုကာ ဩကိဏ္ဏာ, တဿ မေ နိဿန္ဒေန အဋ္ဌယောဇနမဂ္ဂေ ဝါလုကံ ဩကိရိံသု. မယာ တတ္ထ ဝနကုသုမေဟိ ပူဇာ ကတာ, တဿ မေ နိဿန္ဒေန နဝယောဇနေ မဂ္ဂေ ထလေ စ ဥဒကေ စ နာနာပုပ္ဖေဟိ [Pg.168] ပုပ္ဖသန္ထရမကံသု. မယာ တတ္ထ ကမဏ္ဍလုဒကေန ဘူမိ ပရိပ္ဖောသိတာ, တဿ မေ နိဿန္ဒေန ဝေသာလိယံ ပေါက္ခရဝဿံ ဝဿိ. မယာ တသ္မိံ စေတိယေ ပဋာကာ အာရောပိတာ, ဆတ္တဉ္စ ဗဒ္ဓံ, တဿ မေ နိဿန္ဒေန ယာဝ အကနိဋ္ဌဘဝနာ ပဋာကာ စ အာရောပိတာ, ဆတ္တာတိဆတ္တာနိ စ ဥဿိတာနိ. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အယံ မယှံ ပူဇာဝိသေသော နေဝ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တော, န နာဂဒေဝဗြဟ္မာနုဘာဝေန, အပိစ ခေါ အပ္ပမတ္တကပရိစ္စာဂါနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တော’’တိ. ဓမ္မကထာပရိယောသာနေ ဣမံ ဂါထမဘာသိ –

Sau khi kể lại câu chuyện quá khứ như vậy, Ngài kết nối Bổn Sanh với hiện tại và thuyết một bài pháp cho các vị tỳ-khưu. “Này các tỳ-khưu, các ông có thể nghĩ rằng: ‘Vào thời điểm đó, bà-la-môn Saṅkha chắc hẳn là một người khác.’ Nhưng không nên hiểu như vậy. Chính Ta vào thời điểm đó là bà-la-môn Saṅkha. Ta đã nhổ cỏ trong khuôn viên bảo tháp của Phật Độc Giác Susīma. Do quả báo của nghiệp đó của Ta, họ đã làm cho con đường dài tám do-tuần trở nên bằng phẳng, sạch sẽ, không còn gốc cây và gai nhọn. Ta đã rải cát ở đó. Do quả báo của nghiệp đó của Ta, họ đã rải cát trên con đường dài tám do-tuần. Ta đã cúng dường bằng hoa rừng ở đó. Do quả báo của nghiệp đó của Ta, họ đã trải một thảm hoa với nhiều loại hoa khác nhau trên con đường dài chín do-tuần, cả trên cạn lẫn dưới nước. Ta đã rảy nước lên mặt đất bằng bình nước ở đó. Do quả báo của nghiệp đó của Ta, trận mưa sen đã rơi ở Vesālī. Ta đã treo cờ và buộc lọng tại bảo tháp đó. Do quả báo của nghiệp đó của Ta, các lá cờ đã được treo và các tầng lọng đã được dựng lên cho đến tận cõi trời Akaniṭṭha. Này các tỳ-khưu, sự cúng dường đặc biệt này của Ta không phải được tạo ra bởi oai lực của một vị Phật, cũng không phải bởi oai lực của Nāga, Deva, hay Brahmā, mà thực sự được tạo ra bởi oai lực của một sự từ bỏ nhỏ nhoi.” Vào cuối bài pháp, Ngài đã nói lên kệ ngôn này:

‘‘မတ္တာသုခပရိစ္စာဂါ, ပဿေ စေ ဝိပုလံ သုခံ;

စဇေ မတ္တာသုခံ ဓီရော, သမ္ပဿံ ဝိပုလံ သုခ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၂၉၀);

“Nếu do từ bỏ hạnh phúc nhỏ, mà thấy được hạnh phúc lớn lao; Bậc trí nên từ bỏ hạnh phúc nhỏ, để thấy được hạnh phúc lớn lao.” (Pháp Cú 290);

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ

Trong Chú giải Tiểu Bộ Kinh tên là Paramatthajotikā

ရတနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

Phần Chú giải Kinh Ratanasutta đã hoàn tất.

၇. တိရောကုဋ္ဋသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. Chú giải Kinh Tirokuṭṭa

နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ

Mục đích của việc đưa vào

ဣဒါနိ ‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု တိဋ္ဌန္တီ’’တိအာဒိနာ ရတနသုတ္တာနန္တရံ နိက္ခိတ္တဿ တိရောကုဋ္ဋသုတ္တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာက္ကမော အနုပ္ပတ္တော, တဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ ဝတွာ အတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမ.

Bây giờ đã đến lượt giải thích ý nghĩa của Kinh Tirokuṭṭa, được đặt sau Kinh Ratanasutta, bắt đầu bằng câu “tirokuṭṭesu tiṭṭhanti”. Sau khi nói về mục đích của việc đưa kinh này vào đây, chúng tôi sẽ giải thích ý nghĩa.

တတ္ထ ဣဒဉှိ တိရောကုဋ္ဋံ ဣမိနာ အနုက္ကမေန ဘဂဝတာ အဝုတ္တမ္ပိ ယာယံ ဣတော ပုဗ္ဗေ နာနပ္ပကာရေန ကုသလကမ္မပဋိပတ္တိ ဒဿိတာ, တတ္ထ ပမာဒံ အာပဇ္ဇမာနော နိရယတိရစ္ဆာနယောနီဟိ ဝိသိဋ္ဌတရေပိ ဌာနေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ယသ္မာ ဧဝရူပေသု ပေတေသု ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တသ္မာ န ဧတ္ထ ပမာဒေါ ကရဏီယောတိ ဒဿနတ္ထံ, ယေဟိ စ ဘူတေဟိ ဥပဒ္ဒုတာယ ဝေသာလိယာ ဥပဒ္ဒဝဝူပသမနတ္ထံ ရတနသုတ္တံ ဝုတ္တံ, တေသု ဧကစ္စာနိ ဧဝရူပါနီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝါ ဝုတ္တန္တိ.

Ở đây, thật vậy, mặc dù kinh Tirokuṭṭa này không được đức Thế Tôn thuyết theo thứ tự này, nhưng vì để chỉ rõ rằng: “Pháp hành thiện nghiệp nào đã được chỉ dạy trước đây bằng nhiều cách khác nhau, người nào phóng dật trong pháp hành ấy, dầu được sanh vào nơi thù thắng hơn các cảnh giới địa ngục và bàng sanh, vẫn sanh vào loài ngạ quỷ như thế này, do đó, không nên phóng dật trong pháp hành ấy”, hoặc là để chỉ rõ rằng: “Trong số các chúng sanh đã gây tai họa ở Vesālī, khiến kinh Ratanasutta được thuyết giảng để dẹp tan tai họa, có một số chúng sanh thuộc loại như thế này”, nên kinh này đã được nói đến.

ဣဒမဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

Đây là mục đích của việc sắp xếp kinh này ở đây, cần phải được hiểu như vậy.

အနုမောဒနာကထာ

Bài nói về sự tùy hỷ

ယသ္မာ [Pg.169] ပနဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ –

Và vì đây là phần giải thích ý nghĩa của kinh này:

‘‘ယေန ယတ္ထ ယဒါ ယသ္မာ, တိရောကုဋ္ဋံ ပကာသိတံ;

ပကာသေတွာန တံ သဗ္ဗံ, ကယိရမာနာ ယထာက္ကမံ;

သုကတာ ဟောတိ တသ္မာဟံ, ကရိဿာမိ တထေဝ တံ’’.

“Bởi ai, ở đâu, khi nào, vì sao, kinh Tirokuṭṭa được tuyên thuyết; sau khi tuyên thuyết tất cả những điều ấy theo thứ tự, vì rằng lời giải thích được xem là khéo nói, do đó, tôi sẽ thực hiện lời giải thích ấy đúng như vậy.”

ကေန ပနေတံ ပကာသိတံ, ကတ္ထ ကဒါ ကသ္မာ စာတိ? ဝုစ္စတေ – ဘဂဝတာ ပကာသိတံ, တံ ခေါ ပန ရာဇဂဟေ ဒုတိယဒိဝသေ ရညော မာဂဓဿ အနုမောဒနတ္ထံ. ဣမဿ စတ္ထဿ ဝိဘာဝနတ္ထံ အယမေတ္ထ ဝိတ္ထာရကထာ ကထေတဗ္ဗာ –

Vậy kinh này do ai tuyên thuyết, ở đâu, khi nào, và vì sao? Xin trả lời: Do đức Thế Tôn tuyên thuyết. Kinh ấy được thuyết tại thành Rājagaha vào ngày thứ hai, nhằm mục đích tùy hỷ cho đức vua xứ Māgadha. Để làm sáng tỏ ý nghĩa này, câu chuyện chi tiết sau đây cần được kể lại ở đây:

ဣတော ဒွါနဝုတိကပ္ပေ ကာသိ နာမ နဂရံ အဟောသိ. တတ္ထ ဇယသေနော နာမ ရာဇာ. တဿ သိရိမာ နာမ ဒေဝီ, တဿာ ကုစ္ဆိယံ ဖုဿော နာမ ဗောဓိသတ္တော နိဗ္ဗတ္တိတွာ အနုပုဗ္ဗေန သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ. ဇယသေနော ရာဇာ ‘‘မမ ပုတ္တော အဘိနိက္ခမိတွာ ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော, မယှမေဝ ဗုဒ္ဓေါ, မယှံ ဓမ္မော, မယှံ သံဃော’’တိ မမတ္တံ ဥပ္ပာဒေတွာ သဗ္ဗကာလံ သယမေဝ ဥပဋ္ဌဟတိ, န အညေသံ ဩကာသံ ဒေတိ.

Cách đây chín mươi hai kiếp, có một thành phố tên là Kāsī. Ở đó có vị vua tên là Jayasena. Vua có hoàng hậu tên là Sirimā. Vị Bồ-tát tên là Phussa đã tái sanh trong lòng bà, và tuần tự đã chứng đắc Chánh Đẳng Giác. Vua Jayasena khởi lên tâm sở hữu rằng: “Con trai ta đã xuất gia và thành Phật, đó là đức Phật của riêng ta, giáo pháp của ta, Tăng chúng của ta”, rồi tự mình hộ độ suốt thời gian, không cho người khác có cơ hội.

ဘဂဝတော ကနိဋ္ဌဘာတရော ဝေမာတိကာ တယော ဘာတရော စိန္တေသုံ – ‘‘ဗုဒ္ဓါ နာမ သဗ္ဗလောကဟိတာယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, န စေကဿေဝတ္ထာယ, အမှာကဉ္စ ပိတာ အညေသံ ဩကာသံ န ဒေတိ, ကထံ နု မယံ လဘေယျာမ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌာတု’’န္တိ. တေသံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဟန္ဒ မယံ ကိဉ္စိ ဥပါယံ ကရောမာ’’တိ. တေ ပစ္စန္တံ ကုပိတံ ဝိယ ကာရာပေသုံ. တတော ရာဇာ ‘‘ပစ္စန္တော ကုပိတော’’တိ သုတွာ တယောပိ ပုတ္တေ ပစ္စန္တဝူပသမနတ္ထံ ပေသေသိ. တေ ဝူပသမေတွာ အာဂတာ, ရာဇာ တုဋ္ဌော ဝရံ အဒါသိ ‘‘ယံ ဣစ္ဆထ, တံ ဂဏှထာ’’တိ. တေ ‘‘မယံ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌာတုံ ဣစ္ဆာမာ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ ‘‘ဧတံ ဌပေတွာ အညံ ဂဏှထာ’’တိ အာဟ. တေ ‘‘မယံ အညေန အနတ္ထိကာ’’တိ အာဟံသု. တေန ဟိ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဂဏှထာတိ. တေ သတ္တ ဝဿာနိ ယာစိံသု, ရာဇာ န အဒါသိ. ဧဝံ ဆ, ပဉ္စ, စတ္တာရိ, တီဏိ, ဒွေ, ဧကံ, သတ္တ မာသာနိ, ဆ, ပဉ္စ, စတ္တာရီတိ ယာဝ တေမာသံ ယာစိံသု. ရာဇာ ‘‘ဂဏှထာ’’တိ အဒါသိ.

Ba người em trai cùng cha khác mẹ của đức Thế Tôn suy nghĩ: “Chư Phật ra đời vì lợi ích cho toàn thể thế gian, chứ không phải vì lợi ích của riêng một người. Vậy mà phụ vương của chúng ta không cho người khác có cơ hội. Làm sao chúng ta có thể được hộ độ đức Thế Tôn đây?” Họ nảy ra ý nghĩ: “Nào, chúng ta hãy dùng một phương kế.” Họ cho người làm ra vẻ như vùng biên địa đang nổi loạn. Sau đó, nhà vua nghe tin “biên địa nổi loạn” liền sai cả ba người con trai đi dẹp yên. Khi họ dẹp yên trở về, nhà vua vui mừng ban cho một ân huệ: “Các con muốn gì, hãy nhận lấy.” Họ thưa: “Chúng con muốn được hộ độ đức Thế Tôn.” Vua nói: “Hãy bỏ điều đó đi mà nhận lấy điều khác.” Họ thưa: “Chúng con không cần điều gì khác.” “Nếu vậy, hãy nhận lấy trong một thời gian có giới hạn.” Họ xin bảy năm, vua không cho. Cứ như thế, họ xin sáu, năm, bốn, ba, hai, một năm, rồi bảy tháng, sáu, năm, bốn, cho đến khi xin ba tháng. Nhà vua đã đồng ý: “Hãy nhận lấy.”

တေ ဝရံ လဘိတွာ ပရမတုဋ္ဌာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ အာဟံသု – ‘‘ဣစ္ဆာမ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ တေမာသံ ဥပဋ္ဌာတုံ, အဓိဝါသေတု နော, ဘန္တေ[Pg.170], ဘဂဝါ ဣမံ တေမာသံ ဝဿာဝါသ’’န္တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. တတော တေ အတ္တနော ဇနပဒေ နိယုတ္တကပုရိသဿ လေခံ ပေသေသုံ ‘‘ဣမံ တေမာသံ အမှေဟိ ဘဂဝါ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော, ဝိဟာရံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာနသမ္ဘာရံ ကရောဟီ’’တိ. သော တံ သဗ္ဗံ သမ္ပာဒေတွာ ပဋိနိဝေဒေသိ. တေ ကာသာယဝတ္ထနိဝတ္ထာ ဟုတွာ အဍ္ဎတေယျေဟိ ပုရိသသဟဿေဟိ ဝေယျာဝစ္စကရေဟိ ဘဂဝန္တံ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟမာနာ ဇနပဒံ နေတွာ ဝိဟာရံ နိယျာတေတွာ ဝသာပေသုံ.

Được ân huệ, họ vô cùng vui mừng, đến đảnh lễ đức Thế Tôn và bạch rằng: “Bạch đức Thế Tôn, chúng con muốn được hộ độ đức Thế Tôn trong ba tháng. Kính mong đức Thế Tôn nhận lời an cư mùa mưa trong ba tháng này của chúng con.” Đức Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng. Sau đó, họ gửi thư cho vị quan được bổ nhiệm ở tỉnh của mình rằng: “Trong ba tháng này, đức Thế Tôn sẽ được chúng ta hộ độ. Hãy chuẩn bị tất cả vật dụng cần thiết để hộ độ đức Thế Tôn, bắt đầu từ tịnh xá.” Vị quan ấy chuẩn bị xong mọi thứ và báo lại. Các vị hoàng tử, mặc y phục màu cà-sa, cùng với hai ngàn năm trăm người phục vụ, đã cung kính hộ độ đức Thế Tôn, đưa Ngài về tỉnh, dâng cúng tịnh xá và thỉnh Ngài an ngự tại đó.

တေသံ ဘဏ္ဍာဂါရိကော ဧကော ဂဟပတိပုတ္တော သပဇာပတိကော သဒ္ဓေါ အဟောသိ ပသန္နော. သော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ဒါနဝတ္တံ သက္ကစ္စံ အဒါသိ. ဇနပဒေ နိယုတ္တကပုရိသော တံ ဂဟေတွာ ဇာနပဒေဟိ ဧကာဒသမတ္တေဟိ ပုရိသသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ သက္ကစ္စမေဝ ဒါနံ ပဝတ္တာပေသိ. တတ္ထ ကေစိ ဇာနပဒါ ပဋိဟတစိတ္တာ အဟေသုံ. တေ ဒါနဿ အန္တရာယံ ကတွာ ဒေယျဓမ္မေ အတ္တနာ ခါဒိံသု, ဘတ္တသာလဉ္စ အဂ္ဂိနာ ဒဟိံသု. ပဝါရိတေ ရာဇပုတ္တာ ဘဂဝတော မဟန္တံ သက္ကာရံ ကတွာ ဘဂဝန္တံ ပုရက္ခတွာ ပိတုနော သကာသမေဝ အဂမံသု. တတ္ထ ဂန္တွာ ဧဝ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာယိ. ရာဇာ စ ရာဇပုတ္တာ စ ဇနပဒေ နိယုတ္တကပုရိသော စ ဘဏ္ဍာဂါရိကော စ အနုပုဗ္ဗေန ကာလံ ကတွာ သဒ္ဓိံ ပရိသာယ သဂ္ဂေ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု, ပဋိဟတစိတ္တဇနာ နိရယေသု နိဗ္ဗတ္တိံသု. ဧဝံ တေသံ ဒွိန္နံ ဂဏာနံ သဂ္ဂတော သဂ္ဂံ, နိရယတော နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ ဒွါနဝုတိကပ္ပာ ဝီတိဝတ္တာ.

Trong số họ, có một người con của gia chủ làm quản khố, cùng với vợ, là người có đức tin và lòng tịnh tín. Vị ấy đã cung kính thực hiện phận sự cúng dường đến Tăng chúng do đức Phật dẫn đầu. Vị quan được bổ nhiệm ở tỉnh, cùng với vị ấy và khoảng mười một ngàn người dân trong tỉnh, đã cung kính tiến hành việc cúng dường. Trong số đó, một số người dân có tâm chống đối. Họ đã gây trở ngại cho việc cúng dường, tự mình ăn các vật phẩm dâng cúng, và dùng lửa đốt cháy nhà ăn. Sau lễ Pavāraṇā, các hoàng tử đã thực hiện một cuộc cúng dường lớn lao đến đức Thế Tôn, rồi hộ tống Ngài trở về nơi ở của phụ vương. Vừa đến nơi đó, đức Thế Tôn nhập Vô Dư Niết-bàn. Nhà vua, các hoàng tử, vị quan ở tỉnh, và vị quản khố, theo thời gian đã mệnh chung và cùng với đoàn tùy tùng sanh về cõi trời. Những người có tâm chống đối thì sanh vào các cõi địa ngục. Cứ như thế, đối với hai nhóm người này, sanh đi sanh lại từ trời xuống trời, từ địa ngục xuống địa ngục, chín mươi hai kiếp đã trôi qua.

အထ ဣမသ္မိံ ဘဒ္ဒကပ္ပေ ကဿပဗုဒ္ဓဿ ကာလေ တေ ပဋိဟတစိတ္တဇနာ ပေတေသု ဥပ္ပန္နာ. တဒါ မနုဿာ အတ္တနော ဉာတကာနံ ပေတာနံ အတ္ထာယ ဒါနံ ဒတွာ ဥဒ္ဒိသန္တိ ‘‘ဣဒံ အမှာကံ ဉာတီနံ ဟောတူ’’တိ. တေ သမ္ပတ္တိံ လဘန္တိ. အထ ဣမေပိ ပေတာ တံ ဒိသွာ ဘဂဝန္တံ ကဿပံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိံသု – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ, မယမ္ပိ ဧဝရူပံ သမ္ပတ္တိံ လဘေယျာမာ’’တိ? ဘဂဝါ အာဟ – ‘‘ဣဒါနိ န လဘထ, အပိစ အနာဂတေ ဂေါတမော နာမ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ, တဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗိမ္ဗိသာရော နာမ ရာဇာ ဘဝိဿတိ, သော တုမှာကံ ဣတော ဒွါနဝုတိကပ္ပေ ဉာတိ အဟောသိ, သော ဗုဒ္ဓဿ ဒါနံ ဒတွာ တုမှာကံ ဥဒ္ဒိသိဿတိ, တဒါ လဘိဿထာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ကိရ တေသံ ပေတာနံ တံ ဝစနံ ‘‘သွေ လဘိဿထာ’’တိ ဝုတ္တံ ဝိယ အဟောသိ.

Sau đó, trong kiếp hiền này, vào thời của đức Phật Kassapa, những người có tâm sân hận ấy đã sanh vào cõi ngạ quỷ. Khi ấy, loài người sau khi làm phước bố thí vì lợi ích cho các ngạ quỷ là quyến thuộc của mình, họ hồi hướng rằng: “Mong rằng vật này hãy đến với các quyến thuộc của chúng tôi.” Các ngạ quỷ ấy nhận được tài sản. Bấy giờ, những ngạ quỷ này sau khi thấy điều đó, đã đến hầu đức Thế Tôn Kassapa và bạch hỏi rằng: “Bạch ngài, làm thế nào chúng con cũng có thể nhận được tài sản như vậy?” Đức Thế Tôn dạy rằng: “Bây giờ các ngươi không nhận được, tuy nhiên trong tương lai sẽ có một vị Phật tên là Gotama xuất hiện. Vào thời của đức Thế Tôn ấy, sẽ có một vị vua tên là Bimbisāra. Vị ấy là quyến thuộc của các ngươi cách đây chín mươi hai kiếp. Vị ấy sau khi cúng dường đến đức Phật sẽ hồi hướng cho các ngươi, khi ấy các ngươi sẽ nhận được.” Được biết, khi được nghe như vậy, lời nói ấy đối với các ngạ quỷ đó giống như là lời nói: “Ngày mai các ngươi sẽ nhận được.”

အထ ဧကသ္မိံ ဗုဒ္ဓန္တရေ ဝီတိဝတ္တေ အမှာကံ ဘဂဝါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တေပိ တယော ရာဇပုတ္တာ တေဟိ အဍ္ဎတေယျေဟိ ပုရိသသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ [Pg.171] ဒေဝလောကာ စဝိတွာ မဂဓရဋ္ဌေ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဂယာသီသေ တယော ဇဋိလာ အဟေသုံ, ဇနပဒေ နိယုတ္တကပုရိသော, ရာဇာ အဟောသိ ဗိမ္ဗိသာရော, ဘဏ္ဍာဂါရိကော, ဂဟပတိ ဝိသာခေါ နာမ မဟာသေဋ္ဌိ အဟောသိ, တဿ ပဇာပတိ ဓမ္မဒိန္နာ နာမ သေဋ္ဌိဓီတာ အဟောသိ. ဧဝံ သဗ္ဗာပိ အဝသေသာ ပရိသာ ရညော ဧဝ ပရိဝါရာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တာ.

Sau đó, khi một Phật kỳ đã trôi qua, đức Thế Tôn của chúng ta đã xuất hiện trên thế gian. Ba vị vương tử ấy cùng với hai ngàn năm trăm người kia, sau khi mệnh chung từ cõi trời, đã sanh vào dòng dõi Bà-la-môn ở xứ Māgadha, rồi tuần tự xuất gia theo lối tu của đạo sĩ và đã trở thành ba vị đạo sĩ bện tóc ở Gayāsīsa. Người được bổ nhiệm ở địa phương đã trở thành vua Bimbisāra. Vị gia chủ quản lý kho tàng đã trở thành đại phú hộ tên là Visākha. Vợ của vị ấy đã trở thành con gái của một phú hộ tên là Dhammadinnā. Như vậy, tất cả hội chúng còn lại đã sanh ra làm quyến thuộc của đức vua.

အမှာကံ ဘဂဝါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ သတ္တသတ္တာဟံ အတိက္ကမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဗာရာဏသိံ အာဂမ္မ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတွာ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ အဍ္ဎတေယျသဟဿပရိဝါရေ တယော ဇဋိလေ ဝိနေတွာ ရာဇဂဟံ အဂမာသိ. တတ္ထ စ တဒဟုပသင်္ကမန္တံယေဝ ရာဇာနံ ဗိမ္ဗိသာရံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေသိ ဧကာဒသနဝုတေဟိ မာဂဓကေဟိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေဟိ သဒ္ဓိံ. အထ ရညာ သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တိတော ဘဂဝါ အဓိဝါသေတွာ ဒုတိယဒိဝသေ သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ပုရတော ပုရတော ဂစ္ဆန္တေန –

Đức Thế Tôn của chúng ta, sau khi xuất hiện trên thế gian, trải qua bốn mươi chín ngày, đã tuần tự đi đến Bārāṇasī, chuyển Pháp luân, bắt đầu với năm vị Tỳ khưu cho đến khi giáo hóa ba vị đạo sĩ bện tóc cùng với hai ngàn năm trăm quyến thuộc, rồi Ngài đã đi đến Rājagaha. Và tại nơi ấy, Ngài đã an lập đức vua Bimbisāra, người vừa mới đến hầu vào ngày hôm đó, cùng với mười một vạn người dân xứ Māgadha gồm các Bà-la-môn và gia chủ, vào trong Tu-đà-hoàn quả. Sau đó, được đức vua thỉnh mời dùng bữa vào ngày mai, đức Thế Tôn đã nhận lời, và vào ngày thứ hai, với vua trời Sakka đi trước mặt –

‘‘ဒန္တော ဒန္တေဟိ သဟ ပုရာဏဇဋိလေဟိ, ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိပ္ပမုတ္တေဟိ;

သိင်္ဂီနိက္ခသဝဏ္ဏော, ရာဇဂဟံ ပါဝိသိ ဘဂဝါ’’တိ. (မဟာဝ. ၅၈) –

“Bậc đã được điều phục, cùng với các vị cựu đạo sĩ bện tóc đã được điều phục; bậc đã được giải thoát, cùng với các vị đã được giải thoát; bậc có sắc thân như vàng ròng, đức Thế Tôn đã đi vào thành Rājagaha.”

ဧဝမာဒီဟိ ဂါထာဟိ အဘိတ္ထဝိယမာနော ရာဇဂဟံ ပဝိသိတွာ ရညော နိဝေသနေ မဟာဒါနံ သမ္ပဋိစ္ဆိ. တေ ပေတာ ‘‘ဣဒါနိ ရာဇာ အမှာကံ ဒါနံ ဥဒ္ဒိသိဿတိ, ဣဒါနိ ဥဒ္ဒိသိဿတီ’’တိ အာသာယ ပရိဝါရေတွာ အဋ္ဌံသု.

Được tán thán bằng những câu kệ như vậy, Ngài đi vào thành Rājagaha và đã thọ nhận vật đại thí tại cung điện của đức vua. Các ngạ quỷ ấy, với hy vọng rằng: “Bây giờ đức vua sẽ hồi hướng vật thí cho chúng ta, bây giờ ngài sẽ hồi hướng,” đã vây quanh và đứng chờ.

ရာဇာ ဒါနံ ဒတွာ ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ ဘဂဝါ ဝိဟရေယျာ’’တိ ဘဂဝတော ဝိဟာရဋ္ဌာနမေဝ စိန္တေသိ, န တံ ဒါနံ ကဿစိ ဥဒ္ဒိသိ. ပေတာ ဆိန္နာသာ ဟုတွာ ရတ္တိံ ရညော နိဝေသနေ အတိဝိယ ဘိံသနကံ ဝိဿရမကံသု. ရာဇာ ဘယသံဝေဂသန္တာသမာပဇ္ဇိ, တတော ပဘာတာယ ရတ္တိယာ ဘဂဝတော အာရောစေသိ – ‘‘ဧဝရူပံ သဒ္ဒမဿောသိံ, ကိံ နု ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဝိဿတီ’’တိ. ဘဂဝါ အာဟ – ‘‘မာ ဘာယိ, မဟာရာဇ, န တေ ကိဉ္စိ ပါပကံ ဘဝိဿတိ, အပိစ ခေါ တေ ပုရာဏဉာတကာ ပေတေသု ဥပ္ပန္နာ သန္တိ, တေ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ တမေဝ ပစ္စာသီသမာနာ ဝိစရန္တိ ‘ဗုဒ္ဓဿ ဒါနံ ဒတွာ အမှာကံ ဥဒ္ဒိသိဿတီ’တိ[Pg.172], န တေသံ တွံ ဟိယျော ဥဒ္ဒိသိ, တေ ဆိန္နာသာ တထာရူပံ ဝိဿရမကံသူ’’တိ.

Đức vua sau khi cúng dường, chỉ suy nghĩ về nơi ở cho đức Thế Tôn rằng: “Đức Thế Tôn sẽ ngự ở đâu nhỉ?” chứ không hồi hướng vật thí ấy cho bất cứ ai. Các ngạ quỷ trở nên tuyệt vọng, vào ban đêm tại cung điện của đức vua, đã tạo ra tiếng kêu la vô cùng khủng khiếp. Đức vua trở nên sợ hãi, kinh hoàng, và hãi hùng. Sau đó, khi đêm đã tàn, vua bạch với đức Thế Tôn rằng: “Con đã nghe một âm thanh như vậy, bạch ngài, điều gì sẽ xảy đến cho con?” Đức Thế Tôn dạy rằng: “Đừng sợ, đại vương, sẽ không có điều xấu nào xảy đến cho ngài. Tuy nhiên, các quyến thuộc cũ của ngài đã sanh vào cõi ngạ quỷ. Họ suốt một Phật kỳ đã đi lang thang mong đợi chính ngài rằng: ‘Sau khi cúng dường đến đức Phật, ngài sẽ hồi hướng cho chúng ta.’ Hôm qua ngài đã không hồi hướng cho họ. Họ bị tuyệt vọng nên đã tạo ra tiếng kêu la như vậy.”

သော အာဟ ‘‘ဣဒါနိ ပန, ဘန္တေ, ဒိန္နေ လဘေယျု’’န္တိ? ‘‘အာမ, မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ မေ, ဘန္တေ, အဓိဝါသေတု ဘဂဝါ အဇ္ဇတနာယ ဒါနံ, တေသံ ဥဒ္ဒိသိဿာမီ’’တိ? ဘဂဝါ အဓိဝါသေသိ. ရာဇာ နိဝေသနံ ဂန္တွာ မဟာဒါနံ ပဋိယာဒေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ. ဘဂဝါ ရာဇန္တေပုရံ ဂန္တွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. တေပိ ခေါ ပေတာ ‘‘အပိ နာမ အဇ္ဇ လဘေယျာမာ’’တိ ဂန္တွာ တိရောကုဋ္ဋာဒီသု အဋ္ဌံသု. ဘဂဝါ တထာ အကာသိ, ယထာ တေ သဗ္ဗေဝ ရညော ပါကဋာ အဟေသုံ. ရာဇာ ဒက္ခိဏောဒကံ ဒေန္တော ‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတူ’’တိ ဥဒ္ဒိသိ, တင်္ခဏညေဝ တေသံ ပေတာနံ ပဒုမသဉ္ဆန္နာ ပေါက္ခရဏိယော နိဗ္ဗတ္တိံသု. တေ တတ္ထ နှတွာ စ ပိဝိတွာ စ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဒရထကိလမထပိပါသာ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ အဟေသုံ. ရာဇာ ယာဂုခဇ္ဇကဘောဇနာနိ ဒတွာ ဥဒ္ဒိသိ, တင်္ခဏညေဝ တေသံ ဒိဗ္ဗယာဂုခဇ္ဇကဘောဇနာနိ နိဗ္ဗတ္တိံသု. တေ တာနိ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ပီဏိန္ဒြိယာ အဟေသုံ. အထ ဝတ္ထသေနာသနာနိ ဒတွာ ဥဒ္ဒိသိ. တေသံ ဒိဗ္ဗဝတ္ထဒိဗ္ဗယာနဒိဗ္ဗပါသာဒဒိဗ္ဗပစ္စတ္ထရဏဒိဗ္ဗသေယျာဒိအလင်္ကာရဝိဓယော နိဗ္ဗတ္တိံသု. သာပိ တေသံ သမ္ပတ္တိ ယထာ သဗ္ဗာဝ ပါကဋာ ဟောတိ, တထာ ဘဂဝါ အဓိဋ္ဌာသိ. ရာဇာ အတိဝိယ အတ္တမနော အဟောသိ. တတော ဘဂဝါ ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတော ရညော မာဂဓဿ အနုမောဒနတ္ထံ ‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု တိဋ္ဌန္တီ’’တိ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

Vua bạch rằng: “Bạch ngài, nhưng bây giờ nếu con cúng dường, họ có thể nhận được không?” “Vâng, đại vương.” “Bạch ngài, nếu vậy, xin đức Thế Tôn hãy nhận lời cúng dường của con hôm nay, con sẽ hồi hướng cho họ.” Đức Thế Tôn đã nhận lời. Đức vua đi về cung điện, chuẩn bị vật đại thí và cho báo thời đến đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đi vào hoàng cung và ngồi trên chỗ đã soạn sẵn cùng với Tăng chúng. Các ngạ quỷ ấy cũng vậy, với ý nghĩ: “Liệu hôm nay chúng ta có thể nhận được không?” đã đi đến và đứng ở bên ngoài tường và những nơi khác. Đức Thế Tôn đã làm cho tất cả họ đều hiện rõ ra cho đức vua thấy. Đức vua trong khi rưới nước hồi hướng, đã hồi hướng rằng: “Mong rằng vật này hãy đến với các quyến thuộc của tôi.” Ngay lúc đó, các hồ sen được bao phủ bởi hoa sen đã hiện ra cho các ngạ quỷ ấy. Họ sau khi tắm và uống nước ở đó, sự nóng bức, mệt mỏi, và cơn khát được lắng dịu, đã trở nên có sắc thân như vàng. Đức vua cúng dường cháo, vật thực cứng, vật thực mềm rồi hồi hướng. Ngay lúc đó, cháo, vật thực cứng, vật thực mềm của chư thiên đã hiện ra cho họ. Họ sau khi thọ dụng những thứ đó, đã có các căn sung mãn. Sau đó, vua cúng dường y phục và chỗ ở rồi hồi hướng. Các loại trang sức như y phục chư thiên, xe cộ chư thiên, cung điện chư thiên, thảm trải chư thiên, giường nằm chư thiên đã hiện ra cho họ. Đức Thế Tôn đã chú nguyện để tất cả tài sản ấy của họ đều hiện rõ ra. Đức vua vô cùng hoan hỷ. Sau đó, đức Thế Tôn, sau khi đã dùng xong và rời tay khỏi bát, để tùy hỷ cho đức vua xứ Māgadha, đã nói lên những câu kệ này: “Họ đứng ngoài tường...”

ဧတ္တာဝတာ စ ‘‘ယေန ယတ္ထ ယဒါ ယသ္မာ, တိရောကုဋ္ဋံ ပကာသိတံ, ပကာသေတွာန တံ သဗ္ဗ’’န္တိ အယံ မာတိကာ သင်္ခေပတော ဝိတ္ထာရတော စ ဝိဘတ္တာ ဟောတိ.

Và với chừng ấy, đề mục này: “Do ai, ở đâu, khi nào, vì sao, kinh Tirokuṭṭa được thuyết giảng, sau khi thuyết giảng tất cả điều đó” đã được phân tích cả một cách tóm tắt và chi tiết.

ပဌမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ đầu tiên

၁. ဣဒါနိ ဣမဿ တိရောကုဋ္ဋဿ ယထာက္ကမံ အတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမ. သေယျထိဒံ – ပဌမဂါထာယ တာဝ တိရောကုဋ္ဋာတိ ကုဋ္ဋာနံ ပရဘာဂါ ဝုစ္စန္တိ. တိဋ္ဌန္တီတိ နိသဇ္ဇာဒိပ္ပဋိက္ခေပတော ဌာနကပ္ပနဝစနမေတံ. တေန ယထာ ပါကာရပရဘာဂံ ပဗ္ဗတပရဘာဂဉ္စ ဂစ္ဆန္တံ ‘‘တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆတီ’’တိ ဝဒန္တိ, ဧဝမိဓာပိ ကုဋ္ဋဿ ပရဘာဂေသု တိဋ္ဌန္တေ ‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု [Pg.173] တိဋ္ဌန္တီ’’တိ အာဟ. သန္ဓိသိင်္ဃာဋကေသု စာတိ ဧတ္ထ သန္ဓိယောတိ စတုက္ကောဏရစ္ဆာ ဝုစ္စန္တိ ဃရသန္ဓိဘိတ္တိသန္ဓိအာလောကသန္ဓိယော စာပိ. သိင်္ဃာဋကာတိ တိကောဏရစ္ဆာ ဝုစ္စန္တိ, တဒေကဇ္ဈံ ကတွာ ပုရိမေန သဒ္ဓိံ သံဃဋေန္တော ‘‘သန္ဓိသိင်္ဃာဋကေသု စာ’’တိ အာဟ. ဒွါရဗာဟာသု တိဋ္ဌန္တီတိ နဂရဒွါရဃရဒွါရာနံ ဗာဟာ နိဿာယ တိဋ္ဌန္တိ. အာဂန္တွာန သကံ ဃရန္တိ ဧတ္ထ သကံ ဃရံ နာမ ပုဗ္ဗဉာတိဃရမ္ပိ အတ္တနာ သာမိကဘာဝေန အဇ္ဈာဝုတ္ထပုဗ္ဗဃရမ္ပိ. တဒုဘယမ္ပိ ယသ္မာ တေ သကဃရသညာယ အာဂစ္ဆန္တိ, တသ္မာ ‘‘အာဂန္တွာန သကံ ဃရ’’န္တိ အာဟ.

1. Bây giờ, chúng tôi sẽ giải thích ý nghĩa của kinh Tirokuṭṭa này theo thứ tự. Cụ thể là – trước hết, trong câu kệ đầu tiên, (từ) tirokuṭṭa có nghĩa là phần bên ngoài của các bức tường được gọi là tirokuṭṭa. (Từ) tiṭṭhanti (họ đứng) là lời nói chỉ định việc đứng, do phủ định việc ngồi v.v. Do đó, giống như khi nói về người đi đến phần bên ngoài của tường thành và phần bên ngoài của ngọn núi: “đi không vướng mắc ở bên ngoài tường thành, bên ngoài ngọn núi”, cũng vậy, ở đây, Ngài nói “tirokuṭṭesu tiṭṭhanti” (họ đứng ở bên ngoài các bức tường) để chỉ những chúng sanh đứng ở các phần bên ngoài của bức tường. Ở đây, trong câu “sandhisiṅghāṭakesu ca”, (từ) sandhiyo được gọi là các ngã tư, cũng là chỗ nối của nhà, chỗ nối của tường, và chỗ nối của khoảng trống. (Từ) siṅghāṭaka được gọi là các ngã ba. Sau khi gộp chúng lại làm một và kết hợp với từ trước, Ngài nói “sandhisiṅghāṭakesu ca”. (Câu) “dvārabāhāsu tiṭṭhanti” có nghĩa là họ đứng nương tựa vào các thanh ngang của cổng thành và cửa nhà. Ở đây, trong câu “āgantvāna sakaṃ gharaṃ”, cái gọi là “nhà của mình” là nhà của bà con đời trước và cũng là ngôi nhà mà chính mình đã từng ở với tư cách là chủ nhân. Vì họ đến cả hai nơi đó với tưởng là nhà của mình, do đó, Ngài nói “āgantvāna sakaṃ gharaṃ” (sau khi đến nhà của mình).

ဒုတိယဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ thứ hai

၂. ဧဝံ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗေ အနဇ္ဈာဝုတ္ထပုဗ္ဗမ္ပိ ပုဗ္ဗဉာတိဃရံ ဗိမ္ဗိသာရနိဝေသနံ သကဃရသညာယ အာဂန္တွာ တိရောကုဋ္ဋသန္ဓိသိင်္ဃာဋကဒွါရဗာဟာသု ဌိတေ ဣဿာမစ္ဆရိယဖလံ အနုဘဝန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ ဒီဃမဿုကေသဝိကာရဓရေ အန္ဓကာရမုခေ သိထိလဗန္ဓနဝိလမ္ဗမာနကိသဖရုသကာဠကင်္ဂပစ္စင်္ဂေ တတ္ထ တတ္ထ ဌိတဝနဒါဟဒဍ္ဎတာလရုက္ခသဒိသေ, အပ္ပေကစ္စေ ဇိဃစ္ဆာပိပါသာရဏိနိမ္မထနေန ဥဒရတော ဥဋ္ဌာယ မုခတော ဝိနိစ္ဆရန္တာယ အဂ္ဂိဇာလာယ ပရိဍယှမာနသရီရေ, အပ္ပေကစ္စေ သူစိဆိဒ္ဒါဏုမတ္တကဏ္ဌဗိလတာယ ပဗ္ဗတာကာရကုစ္ဆိတာယ စ လဒ္ဓမ္ပိ ပါနဘောဇနံ ယာဝဒတ္ထံ ဘုဉ္ဇိတုံ အသမတ္ထတာယ ခုပ္ပိပါသာပရေတေ အညံ ရသမဝိန္ဒမာနေ, အပ္ပေကစ္စေ အညမညဿ အညေသံ ဝါ သတ္တာနံ ပဘိန္နဂဏ္ဍပိဠကမုခါ ပဂ္ဃရိတရုဓိရပုဗ္ဗလသိကာဒိံ လဒ္ဓါ အမတမိဝ သာယမာနေ အတိဝိယ ဒုဒ္ဒသိကဝိရူပဘယာနကသရီရေ ဗဟူ ပေတေ ရညော နိဒဿေန္တော –

2. Như vậy, Đức Thế Tôn, khi chỉ cho nhà vua thấy nhiều ngạ quỷ có thân hình rất khó nhìn, xấu xí, đáng sợ, đã đến cung điện của vua Bimbisāra – là nhà của bà con đời trước dù trước đây họ chưa từng ở – với tưởng là nhà của mình, rồi đứng ở bên ngoài tường, ở các ngã tư, ngã ba, và các thanh ngang cửa, đang chịu quả của sự ganh tỵ và bỏn xẻn; một số ngạ quỷ có râu dài, mang hình dạng kỳ dị, mặt tối tăm, có các khớp xương lỏng lẻo, lủng lẳng, gầy gò, thô ráp, các chi đen đúa, giống như cây thốt nốt trong khu rừng bị cháy đứng đây đó; một số ngạ quỷ có thân thể bị thiêu đốt bởi ngọn lửa của sự đói khát hành hạ bốc lên từ bụng và thoát ra từ miệng; một số ngạ quỷ do có cổ họng với lỗ nhỏ như lỗ kim và có bụng to như quả núi nên không có khả năng ăn uống thỏa thích dù đã nhận được đồ ăn thức uống, bị đói khát dày vò, không tìm thấy vị nào khác; một số ngạ quỷ sau khi nhận được máu, mủ, nước nhờn v.v. chảy ra từ các mụn nhọt, ung độc đã vỡ trên mặt của nhau hoặc của các chúng sanh khác, thì liếm láp như thể là cam lồ –

‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု တိဋ္ဌန္တိ, သန္ဓိသိင်္ဃာဋကေသု စ;

ဒွါရဗာဟာသု တိဋ္ဌန္တိ, အာဂန္တွာန သကံ ဃရ’’န္တိ. –

“Họ đứng ở bên ngoài các bức tường, và ở các ngã tư, ngã ba; họ đứng ở các thanh ngang cửa, sau khi đã đến nhà của mình.” –

ဝတွာ ပုန တေဟိ ကတဿ ကမ္မဿ ဒါရုဏဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘ပဟူတေ အန္နပါနမှီ’’တိ ဒုတိယဂါထမာဟ.

Sau khi nói (như vậy), lại nữa, khi chỉ ra tính chất tàn khốc của nghiệp mà họ đã làm, Ngài đã nói câu kệ thứ hai: “pahūte annapānamhi”.

တတ္ထ ပဟူတေတိ အနပ္ပကေ ဗဟုမှိ, ယာဝဒတ္ထိကေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဘ-ကာရဿ ဟိ ဟ-ကာရော လဗ္ဘတိ ‘‘ပဟု သန္တော န ဘရတီ’’တိအာဒီသု (သု. နိ. ၉၈) ဝိယ. ကေစိ ပန ‘‘ဗဟူတေ’’ ဣတိ စ ‘‘ဗဟူကေ’’ ဣတိ စ ပဌန္တိ. ပမာဒပါဌာ ဧတေ[Pg.174]. အန္နေ စ ပါနမှိ စ အန္နပါနမှိ. ခဇ္ဇေ စ ဘောဇ္ဇေ စ ခဇ္ဇဘောဇ္ဇေ, ဧတေန အသိတပီတခါယိတသာယိတဝသေန စတုဗ္ဗိဓံ အာဟာရံ ဒဿေတိ. ဥပဋ္ဌိတေတိ ဥပဂမ္မ ဌိတေ, သဇ္ဇိတေ ပဋိယတ္တေ သမောဟိတေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. န တေသံ ကောစိ သရတိ, သတ္တာနန္တိ တေသံ ပေတ္တိဝိသယေ ဥပ္ပန္နာနံ သတ္တာနံ ကောစိ မာတာ ဝါ ပိတာ ဝါ ပုတ္တော ဝါ န သရတိ. ကိံ ကာရဏာ? ကမ္မပစ္စယာ, အတ္တနာ ကတဿ အဒါနဒါနပ္ပဋိသေဓနာဒိဘေဒဿ ကဒရိယကမ္မဿ ပစ္စယာ. တဉှိ တေသံ ကမ္မံ ဉာတီနံ သရိတုံ န ဒေတိ.

Ở đó, (từ) pahūte có nghĩa là nhiều, không ít, được nói là “tùy theo nhu cầu”. Vì chữ ‘bha’ được chuyển thành chữ ‘ha’, giống như trong câu “pahu santo na bharati” v.v. Tuy nhiên, một số vị đọc là “bahūte” và “bahūke”. Đây là những cách đọc sai do sơ suất. Đồ ăn và thức uống là annapānamhi. Vật cứng và vật mềm là khajjabhojje; bằng điều này, Ngài chỉ ra bốn loại vật thực theo cách ăn, uống, nhai, nếm. (Từ) upaṭṭhite có nghĩa là đã được dọn sẵn, đã được chuẩn bị, đã được bày ra. (Câu) “na tesaṃ koci sarati, sattānaṃ” có nghĩa là trong số những chúng sanh đã sanh vào cõi ngạ quỷ đó, không một ai, dù là mẹ, cha, hay con, nhớ đến. Vì lý do gì? Do duyên của nghiệp; do duyên của nghiệp keo kiệt mà chính mình đã làm, có các loại như không bố thí, ngăn cản việc bố thí v.v. Vì nghiệp đó của họ không cho phép bà con nhớ đến.

တတိယဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ thứ ba

၃. ဧဝံ ဘဂဝါ အနပ္ပကေပိ အန္နပါနာဒိမှိ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ ‘‘အပိ နာမ အမှေ ဥဒ္ဒိဿ ကိဉ္စိ ဒဒေယျု’’န္တိ ဉာတီ ပစ္စာသီသန္တာနံ ဝိစရတံ တေသံ ပေတာနံ တေဟိ ကတဿ အတိကဋုကဝိပါကကရဿ ကမ္မဿ ပစ္စယေန ကဿစိ ဉာတိနော အနုဿရဏမတ္တာဘာဝံ ဒဿေန္တော –

3. Như vậy, Đức Thế Tôn, khi chỉ ra rằng do duyên của nghiệp mà họ đã làm, nghiệp mang lại quả báo vô cùng cay đắng, nên không có bất kỳ người bà con nào ngay cả nhớ đến những ngạ quỷ đó, là những chúng sanh đang đi lang thang mong mỏi nơi bà con rằng: “Mong rằng họ sẽ cúng dường điều gì đó hồi hướng đến chúng ta”, dù cho đồ ăn thức uống v.v. không ít đã được dọn sẵn –

‘‘ပဟူတေ အန္နပါနမှိ, ခဇ္ဇဘောဇ္ဇေ ဥပဋ္ဌိတေ;

န တေသံ ကောစိ သရတိ, သတ္တာနံ ကမ္မပစ္စယာ’’တိ. –

“Khi đồ ăn thức uống dồi dào, vật cứng vật mềm được dọn sẵn; không một ai nhớ đến những chúng sanh ấy, do duyên của nghiệp.” –

ဝတွာ ပုန ရညော ပေတ္တိဝိသယူပပန္နေ ဉာတကေ ဥဒ္ဒိဿ ဒိန္နံ ဒါနံ ပသံသန္တော ‘‘ဧဝံ ဒဒန္တိ ဉာတီန’’န္တိ တတိယဂါထမာဟ.

Sau khi nói (như vậy), lại nữa, khi tán thán sự bố thí mà nhà vua đã cúng dường hồi hướng đến bà con đã sanh vào cõi ngạ quỷ, Ngài đã nói câu kệ thứ ba: “evaṃ dadanti ñātīnaṃ”.

တတ္ထ ဧဝန္တိ ဥပမာဝစနံ. တဿ ဒွိဓာ သမ္ဗန္ဓော – တေသံ သတ္တာနံ ကမ္မပစ္စယာ အသရန္တေပိ ကိသ္မိဉ္စိ ဒဒန္တိ, ဉာတီနံ, ယေ ဧဝံ အနုကမ္ပကာ ဟောန္တီတိ စ ယထာ တယာ, မဟာရာဇ, ဒိန္နံ, ဧဝံ သုစိံ ပဏီတံ ကာလေန ကပ္ပိယံ ပါနဘောဇနံ ဒဒန္တိ ဉာတီနံ, ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာတိ စ. ဒဒန္တီတိ ဒေန္တိ ဥဒ္ဒိသန္တိ နိယျာတေန္တိ. ဉာတီနန္တိ မာတိတော စ ပိတိတော စ သမ္ဗန္ဓာနံ. ယေတိ ယေ ကေစိ ပုတ္တာ ဝါ ဓီတရော ဝါ ဘာတရော ဝါ ဟောန္တီတိ ဘဝန္တိ. အနုကမ္ပကာတိ အတ္ထကာမာ ဟိတေသိနော. သုစိန္တိ ဝိမလံ ဒဿနေယျံ မနောရမံ ဓမ္မိကံ ဓမ္မလဒ္ဓံ. ပဏီတန္တိ ဥတ္တမံ သေဋ္ဌံ. ကာလေနာတိ ဉာတိပေတာနံ တိရောကုဋ္ဋာဒီသု အာဂန္တွာ ဌိတကာလေန. ကပ္ပိယန္တိ အနုစ္ဆဝိကံ ပတိရူပံ အရိယာနံ ပရိဘောဂါရဟံ. ပါနဘောဇနန္တိ ပါနဉ္စ ဘောဇနဉ္စ. ဣဓ ပါနဘောဇနမုခေန သဗ္ဗောပိ ဒေယျဓမ္မော အဓိပ္ပေတော.

Ở đó, (từ) evaṃ là lời nói so sánh. Có hai cách kết nối (ý nghĩa của) nó: “Dù không nhớ đến những chúng sanh ấy do duyên của nghiệp, nhưng những người có lòng bi mẫn như vậy vẫn cúng dường cho bà con”, và “Giống như ngài, tâu đại vương, đã cúng dường, cũng vậy, những người có lòng bi mẫn cúng dường đồ ăn thức uống thanh tịnh, cao quý, đúng lúc, thích hợp cho bà con”. (Từ) dadanti có nghĩa là họ cho, họ hồi hướng, họ dâng cúng. (Từ) ñātīnaṃ có nghĩa là của những người có quan hệ từ bên mẹ và bên cha. (Từ) ye có nghĩa là bất kỳ ai, dù là con trai, con gái, hay anh em, họ là (như vậy). (Từ) anukampakā có nghĩa là những người mong cầu lợi ích, tìm kiếm điều tốt lành. (Từ) suciṃ có nghĩa là trong sạch, đáng nhìn, đẹp lòng, hợp pháp, có được một cách hợp pháp. (Từ) paṇītaṃ có nghĩa là cao thượng, ưu việt. (Từ) kālena có nghĩa là vào lúc những ngạ quỷ bà con đến và đứng ở bên ngoài tường v.v. (Từ) kappiyaṃ có nghĩa là thích hợp, tương xứng, đáng để các bậc Thánh thọ dụng. (Từ) pānabhojanaṃ có nghĩa là thức uống và đồ ăn. Ở đây, qua (cụm từ) đồ ăn thức uống, tất cả các vật phẩm cúng dường đều được bao hàm.

စတုတ္ထဂါထာပုဗ္ဗဒ္ဓဝဏ္ဏနာ

Giải thích nửa đầu câu kệ thứ tư

၄. ဧဝံ [Pg.175] ဘဂဝါ ရညာ မာဂဓေန ပေတဘူတာနံ ဉာတီနံ အနုကမ္ပာယ ဒိန္နံ ပါနဘောဇနံ ပသံသန္တော –

4. Như vậy, Đức Thế Tôn, khi tán thán đồ ăn thức uống đã được vua xứ Magadha cúng dường với lòng bi mẫn cho bà con đã trở thành ngạ quỷ –

‘‘ဧဝံ ဒဒန္တိ ဉာတီနံ, ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ;

သုစိံ ပဏီတံ ကာလေန, ကပ္ပိယံ ပါနဘောဇန’’န္တိ. –

‘Những ai là người có lòng thương tưởng, họ cúng dường cho các thân quyến như thế này: vật thực và đồ uống thanh tịnh, cao quý, thích hợp, đúng thời.’

ဝတွာ ပုန ယေန ပကာရေန ဒိန္နံ တေသံ ဟောတိ, တံ ဒဿေန္တော ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတူ’’တိ စတုတ္ထဂါထာယ ပုဗ္ဗဒ္ဓမာဟ တံ တတိယဂါထာယ ပုဗ္ဗဒ္ဓေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ –

Sau khi nói như vậy, lại nữa, để chỉ ra phương cách mà vật thí được dâng cúng trở thành của họ (các ngạ quỷ), ngài đã nói nửa phần đầu của kệ ngôn thứ tư: ‘idaṃ vo ñātīnaṃ hotu.’ Phần này nên được liên kết với nửa phần đầu của kệ ngôn thứ ba.

‘‘ဧဝံ ဒဒန္တိ ဉာတီနံ, ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ;

ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’တိ.

‘Những ai là người thân có lòng thương tưởng, họ cúng dường cho các thân quyến như thế này: “Mong rằng vật này là dành cho các thân quyến của chúng tôi, mong rằng các thân quyến được an lạc.”’

တေန ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတူတိ ဧဝံ ဒဒန္တိ, နော အညထာ’’တိ ဧတ္ထ အာကာရတ္ထေန ဧဝံသဒ္ဒေန ဒါတဗ္ဗာကာရနိဒဿနံ ကတံ ဟောတိ.

Do đó, (câu) ‘họ cúng dường như thế này: “Mong rằng vật này là dành cho các thân quyến của chúng tôi”, chứ không phải cách nào khác’ ở đây, bằng từ ‘evaṃ’ (như thế này) có ý nghĩa chỉ phương cách, sự trình bày về phương cách nên cúng dường đã được thực hiện.

တတ္ထ ဣဒန္တိ ဒေယျဓမ္မနိဒဿနံ. ဝေါတိ ‘‘ကစ္စိ ပန ဝေါ အနုရုဒ္ဓါ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ’’တိ စ (မ. နိ. ၁.၃၂၆; မဟာဝ. ၄၆၆), ‘‘ယေဟိ ဝေါ အရိယာ’’တိ စ ဧဝမာဒီသု ဝိယ ကေဝလံ နိပါတမတ္တံ, န သာမိဝစနံ. ဉာတီနံ ဟောတူတိ ပေတ္တိဝိသယေ ဥပ္ပန္နာနံ ဉာတကာနံ ဟောတု. သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယောတိ တေ ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာ ဉာတယော ဣဒံ ပစ္စနုဘဝန္တာ သုခိတာ ဟောန္တူတိ.

Trong đó, ‘idaṃ’ (vật này) là sự chỉ định vật phẩm cúng dường. Từ ‘vo’ chỉ đơn thuần là một tiểu từ, giống như trong các câu ‘kacci pana vo anuruddhā samaggā sammodamānā’ và ‘yehi vo ariyā’, chứ không phải là một từ chỉ sở hữu. ‘Ñātīnaṃ hotu’ (mong rằng là dành cho các thân quyến) có nghĩa là mong rằng là dành cho các thân quyến đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ. ‘Sukhitā hontu ñātayo’ (mong rằng các thân quyến được an lạc) có nghĩa là mong rằng các thân quyến đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ ấy, sau khi thọ hưởng (kết quả của) vật thí này, sẽ được an lạc.

စတုတ္ထဂါထာပရဒ္ဓပဉ္စမဂါထာပုဗ္ဗဒ္ဓဝဏ္ဏနာ

Giải thích nửa sau kệ ngôn thứ tư và nửa đầu kệ ngôn thứ năm.

၄-၅. ဧဝံ ဘဂဝါ ယေန ပကာရေန ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာနံ ဉာတီနံ ဒါတဗ္ဗံ, တံ ဒဿေန္တော ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’တိ ဝတွာ ပုန ယသ္မာ ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတူ’’တိ ဝုတ္တေပိ န အညေန ကတံ ကမ္မံ အညဿ ဖလဒံ ဟောတိ, ကေဝလန္တု တထာ ဥဒ္ဒိဿ ဒိယျမာနံ တံ ဝတ္ထု ဉာတီနံ ကုသလကမ္မဿ ပစ္စယော ဟောတိ. တသ္မာ ယထာ တေသံ တသ္မိံယေဝ ဝတ္ထုသ္မိံ တင်္ခဏေ ဖလနိဗ္ဗတ္တကံ ကုသလကမ္မံ ဟောတိ, တံ ဒဿေန္တော ‘‘တေ စ တတ္ထာ’’တိ စတုတ္ထဂါထာယ ပစ္ဆိမဒ္ဓံ ‘‘ပဟူတေ အန္နပါနမှီ’’တိ ပဉ္စမဂါထာယ ပုဗ္ဗဒ္ဓဉ္စ အာဟ.

4-5. Như vậy, Đức Thế Tôn, để chỉ ra phương cách nên cúng dường cho các thân quyến đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ, sau khi nói: ‘Mong rằng vật này là dành cho các thân quyến của chúng tôi, mong rằng các thân quyến được an lạc,’ lại nữa, vì rằng ngay cả khi đã nói: ‘Mong rằng vật này là dành cho các thân quyến của chúng tôi,’ nghiệp do người này làm cũng không đem lại kết quả cho người khác, mà chỉ là vật phẩm được dâng cúng với sự hồi hướng như vậy trở thành một điều kiện cho thiện nghiệp của các thân quyến. Do đó, để chỉ ra làm thế nào mà thiện nghiệp tạo ra kết quả ngay trong khoảnh khắc ấy phát sanh nơi họ đối với chính vật phẩm đó, ngài đã nói nửa phần sau của kệ ngôn thứ tư bắt đầu bằng ‘te ca tatthā’ và nửa phần đầu của kệ ngôn thứ năm bắt đầu bằng ‘pahūte annapānamhi’.

တေသံ [Pg.176] အတ္ထော – တေ ဉာတိပေတာ ယတ္ထ တံ ဒါနံ ဒီယတိ, တတ္ထ သမန္တတော အာဂန္တွာ သမာဂန္တွာ, သမောဓာယ ဝါ ဧကဇ္ဈံ ဟုတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, သမ္မာ အာဂတာ သမာဂတာ ‘‘ဣမေ နော ဉာတယော အမှာကံ အတ္ထာယ ဒါနံ ဥဒ္ဒိသိဿန္တီ’’တိ ဧတဒတ္ထံ သမ္မာ အာဂတာ ဟုတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဟူတေ အန္နပါနမှီတိ တသ္မိံ အတ္တနော ဥဒ္ဒိဿမာနေ ပဟူတေ အန္နပါနမှိ. သက္ကစ္စံ အနုမောဒရေတိ အဘိသဒ္ဒဟန္တာ ကမ္မဖလံ အဝိဇဟန္တာ စိတ္တီကာရံ အဝိက္ခိတ္တစိတ္တာ ဟုတွာ ‘‘ဣဒံ နော ဒါနံ ဟိတာယ သုခါယ ဟောတူ’’တိ မောဒန္တိ အနုမောဒန္တိ, ပီတိသောမနဿဇာတာ ဟောန္တီတိ.

Ý nghĩa của những câu này là: Các ngạ quỷ thân quyến ấy, tại nơi mà vật thí được dâng cúng, họ từ khắp nơi đi đến, tụ tập lại, hoặc là tập hợp lại một chỗ. Điều này có nghĩa là, họ đến một cách đúng đắn, tụ tập lại. Điều này có nghĩa là, họ đến một cách đúng đắn với mục đích rằng: ‘Những người thân này của chúng ta sẽ hồi hướng vật thí vì lợi ích của chúng ta.’ ‘Pahūte annapānamhi’ (khi có nhiều đồ ăn thức uống) có nghĩa là khi có nhiều đồ ăn thức uống được hồi hướng cho mình. ‘Sakkaccaṃ anumodare’ (họ tùy hỷ một cách kính cẩn) có nghĩa là họ tin tưởng, không từ bỏ quả của nghiệp, với lòng tôn kính, với tâm không tán loạn, họ hoan hỷ, tùy hỷ rằng: ‘Mong rằng vật thí này sẽ đem lại lợi ích và an lạc cho chúng ta,’ họ trở nên vui mừng và hoan hỷ.

ပဉ္စမဂါထာပရဒ္ဓဆဋ္ဌဂါထာပုဗ္ဗဒ္ဓဝဏ္ဏနာ

Giải thích nửa sau kệ ngôn thứ năm và nửa đầu kệ ngôn thứ sáu.

၅-၆. ဧဝံ ဘဂဝါ ယထာ ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာနံ တင်္ခဏေ ဖလနိဗ္ဗတ္တကံ ကုသလံ ကမ္မံ ဟောတိ, တံ ဒဿေန္တော –

5-6. Như vậy, Đức Thế Tôn, để chỉ ra làm thế nào mà thiện nghiệp tạo ra kết quả ngay trong khoảnh khắc ấy phát sanh nơi những người đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ, (đã nói) –

‘‘တေ စ တတ္ထ သမာဂန္တွာ, ဉာတိပေတာ သမာဂတာ;

ပဟူတေ အန္နပါနမှိ, သက္ကစ္စံ အနုမောဒရေ’’တိ. –

‘Và các ngạ quỷ thân quyến ấy, sau khi đã tụ tập, đã đến nơi đó, họ tùy hỷ một cách kính cẩn khi có nhiều đồ ăn thức uống.’

ဝတွာ ပုန ဉာတကေ နိဿာယ နိဗ္ဗတ္တကုသလကမ္မဖလံ ပစ္စနုဘောန္တာနံ တေသံ ဉာတီ အာရဗ္ဘ ထောမနာကာရံ ဒဿေန္တော ‘‘စိရံ ဇီဝန္တူ’’တိ ပဉ္စမဂါထာယ ပစ္ဆိမဒ္ဓံ ‘‘အမှာကဉ္စ ကတာ ပူဇာ’’တိ ဆဋ္ဌဂါထာယ ပုဗ္ဗဒ္ဓဉ္စ အာဟ.

Sau khi nói như vậy, lại nữa, để chỉ ra cách thức tán thán liên quan đến các thân quyến ấy, những người đang thọ hưởng kết quả của thiện nghiệp phát sanh nhờ nương vào các thân quyến (còn sống), ngài đã nói nửa phần sau của kệ ngôn thứ năm bắt đầu bằng ‘ciraṃ jīvantu’ và nửa phần đầu của kệ ngôn thứ sáu bắt đầu bằng ‘amhākañca katā pūjā’.

တေသံ အတ္ထော – စိရံ ဇီဝန္တူတိ စိရဇီဝိနော ဒီဃာယုကာ ဟောန္တု. နော ဉာတီတိ အမှာကံ ဉာတကာ. ယေသံ ဟေတူတိ ယေ နိဿာယ ယေသံ ကာရဏာ. လဘာမသေတိ လဘာမ. အတ္တနာ တင်္ခဏံ ပဋိလဒ္ဓသမ္ပတ္တိံ အပဒိသန္တာ ဘဏန္တိ. ပေတာနဉှိ အတ္တနော အနုမောဒနေန, ဒါယကာနံ ဥဒ္ဒေသေန, ဒက္ခိဏေယျသမ္ပဒါယ စာတိ တီဟိ အင်္ဂေဟိ ဒက္ခိဏာ သမိဇ္ဈတိ, တင်္ခဏေ ဖလနိဗ္ဗတ္တိကာ ဟောတိ. တတ္ထ ဒါယကာ ဝိသေသဟေတု. တေနာဟံသု ‘‘ယေသံ ဟေတု လဘာမသေ’’တိ. အမှာကဉ္စ ကတာ ပူဇာတိ ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတူ’’တိ ဧဝံ ဣမံ ဒါနံ ဥဒ္ဒိသန္တေဟိ အမှာကဉ္စ ပူဇာ ကတာ. ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာတိ ယမှိ သန္တာနေ ပရိစ္စာဂမယံ ကမ္မံ ကတံ, တဿ တတ္ထေဝ ဖလဒါနတော ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာတိ.

Ý nghĩa của những câu này là: ‘Ciraṃ jīvantu’ (mong họ sống lâu) có nghĩa là mong họ được sống lâu, trường thọ. ‘No ñāti’ (thân quyến của chúng tôi) có nghĩa là các thân quyến của chúng tôi. ‘Yesaṃ hetu’ (nhờ vào những người) có nghĩa là nương nhờ vào những người nào, vì lý do của những người nào. ‘Labhāmase’ (mà chúng tôi nhận được) có nghĩa là chúng tôi nhận được. Họ nói điều này trong khi chỉ ra tài sản mà họ đã nhận được ngay trong khoảnh khắc đó. Vì rằng đối với các ngạ quỷ, vật cúng dường thành tựu nhờ ba yếu tố: sự tùy hỷ của chính họ, sự hồi hướng của người cúng dường, và sự toàn hảo của người nhận cúng. Nó tạo ra kết quả ngay trong khoảnh khắc đó. Trong đó, người cúng dường là nguyên nhân đặc biệt. Do đó, họ đã nói: ‘yesaṃ hetu labhāmase.’ ‘Amhākañca katā pūjā’ (và sự cúng dường đã được thực hiện cho chúng tôi) có nghĩa là bởi những người hồi hướng vật thí này như vậy: ‘Mong rằng vật này là dành cho các thân quyến của các vị,’ sự cúng dường cũng đã được thực hiện cho chúng tôi. ‘Dāyakā ca anipphalā’ (và những người cúng dường cũng không phải là không có kết quả) có nghĩa là nghiệp bố thí được thực hiện trong dòng tâm thức của ai, do việc mang lại kết quả ngay tại đó cho người ấy (ngạ quỷ), nên những người cúng dường cũng không phải là không có kết quả.

ဧတ္ထာဟ [Pg.177] – ‘‘ကိံ ပန ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာ ဧဝ ဉာတယော လဘန္တိ, ဥဒါဟု အညေပိ လဘန္တီ’’တိ? ဝုစ္စတေ – ဘဂဝတာ ဧဝေတံ ဗျာကတံ ဇာဏုဿောဏိနာ ဗြာဟ္မဏေန ပုဋ္ဌေန, ကိမေတ္ထ အမှေဟိ ဝတ္တဗ္ဗံ အတ္ထိ. ဝုတ္တံ ဟေတံ –

Ở đây, có người hỏi: ‘Phải chăng chỉ có các thân quyến đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ mới nhận được, hay những người khác cũng nhận được?’ Câu trả lời là: Chính Đức Thế Tôn đã giải thích điều này khi được Bà-la-môn Jāṇussoṇi hỏi, chúng ta có gì để nói ở đây? Vì điều này đã được nói rằng –

‘‘မယမဿု, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ နာမ ဒါနာနိ ဒေမ, သဒ္ဓါနိ ကရောမ ‘ဣဒံ ဒါနံ ပေတာနံ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဥပကပ္ပတု, ဣဒံ ဒါနံ ပေတာ ဉာတိသာလောဟိတာ ပရိဘုဉ္ဇန္တူ’တိ, ကစ္စိ တံ, ဘော ဂေါတမ, ဒါနံ ပေတာနံ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဥပကပ္ပတိ, ကစ္စိ တေ ပေတာ ဉာတိသာလောဟိတာ တံ ဒါနံ ပရိဘုဉ္ဇန္တီတိ. ဌာနေ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဥပကပ္ပတိ, နော အဋ္ဌာနေတိ.

‘Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi là những người được gọi là Bà-la-môn, chúng tôi thực hiện các việc cúng dường, làm các lễ cúng tế với ý nghĩ rằng: ‘Mong rằng vật thí này sẽ đến được với các thân quyến huyết thống đã qua đời, mong rằng các thân quyến huyết thống đã qua đời sẽ thọ hưởng vật thí này.’ Thưa Tôn giả Gotama, vậy vật thí đó có đến được với các thân quyến huyết thống đã qua đời không, các thân quyến huyết thống đã qua đời ấy có thọ hưởng được vật thí đó không?’ ‘Này Bà-la-môn, trong trường hợp có thể thì đến được, trong trường hợp không thể thì không đến được.’

‘‘ကတမံ ပန တံ, ဘော ဂေါတမ, ဌာနံ, ကတမံ အဋ္ဌာနန္တိ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယော နေရယိကာနံ သတ္တာနံ အာဟာရော, တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ, တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ဣဒံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အဋ္ဌာနံ, ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ န ဥပကပ္ပတိ.

‘Thưa Tôn giả Gotama, vậy trường hợp nào là có thể, trường hợp nào là không thể?’ ‘Này Bà-la-môn, ở đây, có người sát sanh… cho đến… có tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào địa ngục. Thức ăn nào của các chúng sanh trong địa ngục, người ấy sống nhờ vào thức ăn đó, người ấy tồn tại ở đó nhờ vào thức ăn đó. Này Bà-la-môn, đây là trường hợp không thể, nơi mà vật thí không đến được với người đã trú ở đó.’

‘‘ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယော တိရစ္ဆာနယောနိကာနံ သတ္တာနံ အာဟာရော, တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ, တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အဋ္ဌာနံ, ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ န ဥပကပ္ပတိ.

“Này Bà-la-môn, ở đây, có người sát sanh... tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào loài bàng sanh. Thức ăn của các chúng sanh trong loài bàng sanh là gì thì người ấy sống nhờ vào thức ăn ấy, tồn tại nhờ vào thức ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây cũng là trường hợp không thích hợp, sự bố thí kia không thể thành tựu cho người đã sanh vào nơi ấy.”

‘‘ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မနုဿာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ…ပေ… ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယော ဒေဝါနံ အာဟာရော, တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ, တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အဋ္ဌာနံ, ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ န ဥပကပ္ပတိ.

“Này Bà-la-môn, ở đây, có người từ bỏ sát sanh... chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh làm bạn hữu của loài người... sanh làm bạn hữu của chư thiên. Thức ăn của chư thiên là gì thì người ấy sống nhờ vào thức ăn ấy, tồn tại nhờ vào thức ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây cũng là trường hợp không thích hợp, sự bố thí kia không thể thành tựu cho người đã sanh vào nơi ấy.”

‘‘ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပေတ္တိဝိသယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယော ပေတ္တိဝေသယိကာနံ သတ္တာနံ အာဟာရော, တေန [Pg.178] သော တတ္ထ ယာပေတိ, တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ယံ ဝါ ပနဿ ဣတော အနုပဝေစ္ဆန္တိ မိတ္တာမစ္စာ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာ ဝါ, တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ, တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ဣဒံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဌာနံ, ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ ဥပကပ္ပတီတိ.

“Này Bà-la-môn, ở đây, có người sát sanh... tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cảnh giới ngạ quỷ. Thức ăn của các chúng sanh trong cảnh giới ngạ quỷ là gì thì người ấy sống nhờ vào thức ăn ấy, tồn tại nhờ vào thức ăn ấy. Hoặc là, những gì mà bạn bè, thân hữu, hoặc bà con huyết thống từ đây dâng cúng cho người ấy, người ấy sống nhờ vào vật ấy, tồn tại nhờ vào vật ấy. Này Bà-la-môn, đây là trường hợp thích hợp, sự bố thí kia có thể thành tựu cho người đã sanh vào nơi ấy.”

‘‘သစေ ပန, ဘော ဂေါတမ, သော ပေတော ဉာတိသာလောဟိတော တံ ဌာနံ အနုပပန္နော ဟောတိ, ကော တံ ဒါနံ ပရိဘုဉ္ဇတီတိ? အညေပိဿ, ဗြာဟ္မဏ, ပေတာ ဉာတိသာလောဟိတာ တံ ဌာနံ ဥပပန္နာ ဟောန္တိ, တေ တံ ဒါနံ ပရိဘုဉ္ဇန္တီတိ.

“Thưa Tôn giả Gotama, nếu người ngạ quỷ bà con huyết thống ấy không sanh vào nơi đó, ai sẽ thọ dụng vật bố thí ấy? Này Bà-la-môn, những người ngạ quỷ bà con huyết thống khác của người ấy đã sanh vào nơi đó, họ sẽ thọ dụng vật bố thí ấy.”

‘‘သစေ ပန, ဘော ဂေါတမ, သော စေဝ ပေတော ဉာတိသာလောဟိတော တံ ဌာနံ အနုပပန္နော ဟောတိ, အညေပိဿ ပေတာ ဉာတိသာလောဟိတာ တံ ဌာနံ အနုပပန္နာ ဟောန္တိ, ကော တံ ဒါနံ ပရိဘုဉ္ဇတီတိ? အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ ဗြာဟ္မဏ အနဝကာသော, ယံ တံ ဌာနံ ဝိဝိတ္တံ အဿ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ ယဒိဒံ ပေတေဟိ ဉာတိသာလောဟိတေဟိ. အပိစ ဗြာဟ္မဏ ဒါယကောပိ အနိပ္ဖလော’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁၇၇).

“Thưa Tôn giả Gotama, nếu chính người ngạ quỷ bà con huyết thống ấy không sanh vào nơi đó, và những người ngạ quỷ bà con huyết thống khác của người ấy cũng không sanh vào nơi đó, ai sẽ thọ dụng vật bố thí ấy? Này Bà-la-môn, không có trường hợp như vậy, không có cơ hội như vậy, rằng nơi đó lại trống không các ngạ quỷ bà con huyết thống trong một thời gian dài như thế. Hơn nữa, này Bà-la-môn, người bố thí cũng không phải là không có kết quả.”

ဆဋ္ဌဂါထာပရဒ္ဓသတ္တမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích nửa sau câu kệ thứ sáu và câu kệ thứ bảy

၆-၇. ဧဝံ ဘဂဝါ ရညော မာဂဓဿ ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာနံ ပုဗ္ဗဉာတီနံ သမ္ပတ္တိံ နိဿာယ ထောမေန္တော ‘‘ဧတေ တေ, မဟာရာဇ, ဉာတီ ဣမာယ ဒါနသမ္ပဒါယ အတ္တမနာ ဧဝံ ထောမေန္တီ’’တိ ဒဿေန္တော –

6-7. Như vậy, Đức Thế Tôn, trong khi tán thán sự thành tựu của các bà con đời trước của vua xứ Māgadha đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ, đã chỉ dạy rằng: “Tâu Đại vương, những bà con ấy của ngài, với sự cúng dường đầy đủ này, đã hoan hỷ và tán thán như vầy:”

‘‘စိရံ ဇီဝန္တု နော ဉာတီ, ယေသံ ဟေတု လဘာမသေ;

အမှာကဉ္စ ကတာ ပူဇာ, ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာ’’တိ. –

“Mong bà con của chúng tôi được sống lâu, nhờ họ mà chúng tôi được (vật thí này). Sự cúng dường đã được thực hiện cho chúng tôi, và những người thí chủ cũng không phải là không có kết quả.”

ဝတွာ ပုန တေသံ ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာနံ အညဿ ကသိဂေါရက္ခာဒိနော သမ္ပတ္တိပဋိလာဘကာရဏဿ အဘာဝံ ဣတော ဒိန္နေန ယာပနဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော ‘‘န ဟိ တတ္ထ ကသီ အတ္ထီ’’တိ ဆဋ္ဌဂါထာယ ပစ္ဆိမဒ္ဓံ ‘‘ဝဏိဇ္ဇာ တာဒိသီ’’တိ ဣမံ သတ္တမဂါထဉ္စ အာဟ.

Sau khi nói như vậy, để chỉ ra rằng đối với những vị đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ ấy, không có nguyên nhân nào khác để đạt được tài sản như nông nghiệp, chăn nuôi, v.v., và rằng họ sống nhờ vào những gì được cúng dường từ đây, Ngài đã nói nửa sau của kệ thứ sáu bắt đầu bằng “na hi tattha kasī atthi” và kệ thứ bảy bắt đầu bằng “vaṇijjā tādisī”.

တတြာယံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ – န ဟိ, မဟာရာဇ, တတ္ထ ပေတ္တိဝိသယေ ကသိ အတ္ထိ, ယံ နိဿာယ တေ ပေတာ သမ္ပတ္တိံ ပဋိလဘေယျုံ. ဂေါရက္ခေတ္ထ န ဝိဇ္ဇတီတိ န ကေဝလံ ကသိ ဧဝ, ဂေါရက္ခာပိ ဧတ္ထ ပေတ္တိဝိသယေ န ဝိဇ္ဇတိ, ယံ [Pg.179] နိဿာယ တေ သမ္ပတ္တိံ ပဋိလဘေယျုံ. ဝဏိဇ္ဇာ တာဒိသီ နတ္ထီတိ ဝါဏိဇ္ဇာပိ တာဒိသီ နတ္ထိ, ယာ တေသံ သမ္ပတ္တိပဋိလာဘဟေတု ဘဝေယျ. ဟိရညေန ကယာကယန္တိ ဟိရညေန ကယဝိက္ကယမ္ပိ တတ္ထ တာဒိသံ နတ္ထိ, ယံ တေသံ သမ္ပတ္တိပဋိလာဘဟေတု ဘဝေယျ. ဣတော ဒိန္နေန ယာပေန္တိ, ပေတာ ကာလဂတာ တဟိန္တိ ကေဝလံ ပန ဣတော ဉာတီဟိ ဝါ မိတ္တာမစ္စေဟိ ဝါ ဒိန္နေန ယာပေန္တိ, အတ္တဘာဝံ ဂမေန္တိ. ပေတာတိ ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာ သတ္တာ. ကာလဂတာတိ အတ္တနော မရဏကာလေန ဂတာ, ‘‘ကာလကတာ’’တိ ဝါ ပါဌော, ကတကာလာ ကတမရဏာတိ အတ္ထော. တဟိန္တိ တသ္မိံ ပေတ္တိဝိသယေ.

Đây là phần giải thích ý nghĩa: Tâu Đại vương, ở cảnh giới ngạ quỷ ấy không có nghề nông, nhờ đó mà các ngạ quỷ ấy có thể đạt được tài sản. Gorakkhettha na vijjati (ở đây không có chăn nuôi) có nghĩa là không chỉ không có nghề nông, mà nghề chăn nuôi cũng không có ở cảnh giới ngạ quỷ này, nhờ đó mà họ có thể đạt được tài sản. Vaṇijjā tādisī natthi (không có thương nghiệp như vậy) có nghĩa là cũng không có thương nghiệp nào có thể là nguyên nhân để họ đạt được tài sản. Hiraññena kayākayan (mua bán bằng vàng bạc) có nghĩa là ở đó cũng không có việc mua bán bằng vàng bạc nào có thể là nguyên nhân để họ đạt được tài sản. Ito dinnena yāpenti, petā kālagatā tahiṃ (họ sống nhờ vật được cho từ đây, các ngạ quỷ đã qua đời ở đó) có nghĩa là họ chỉ sống, duy trì thân mạng nhờ vào những gì được bà con hoặc bạn bè thân hữu cúng dường từ đây. Petā (ngạ quỷ) là các chúng sanh đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ. Kālagatā (đã qua đời) là đã ra đi theo thời điểm qua đời của mình, hoặc có bản đọc là “kālakatā”, nghĩa là đã đến thời điểm, đã chết. Tahiṃ (ở đó) là trong cảnh giới ngạ quỷ ấy.

အဋ္ဌမနဝမဂါထာဒွယဝဏ္ဏနာ

Giải thích cặp kệ ngôn thứ tám và thứ chín

၈-၉. ဧဝံ ‘‘ဣတော ဒိန္နေန ယာပေန္တိ, ပေတာ ကာလဂတာ တဟိ’’န္တိ ဝတွာ ဣဒါနိ ဥပမာဟိ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော ‘‘ဥန္နမေ ဥဒကံ ဝုဋ္ဌ’’န္တိ ဣဒံ ဂါထာဒွယမာဟ.

8-9. Sau khi nói “họ sống nhờ vật được cho từ đây, các ngạ quỷ đã qua đời ở đó”, bây giờ để làm sáng tỏ ý nghĩa ấy bằng các ví dụ, Ngài đã nói hai kệ bắt đầu bằng “unname udakaṃ vuṭṭhaṃ”.

တဿတ္ထော – ယထာ ဥန္နတေ ထလေ ဥဿာဒေ ဘူမိဘာဂေ မေဃေဟိ အဘိဝုဋ္ဌံ ဥဒကံ နိန္နံ ပဝတ္တတိ, ယော ယော ဘူမိဘာဂေါ နိန္နော ဩဏတော, တံ တံ ပဝတ္တတိ ဂစ္ဆတိ ပါပုဏာတိ, ဧဝမေဝ ဣတော ဒိန္နံ ဒါနံ ပေတာနံ ဥပကပ္ပတိ နိဗ္ဗတ္တတိ, ပါတုဘဝတီတိ အတ္ထော. နိန္နမိဝ ဟိ ဥဒကပ္ပဝတ္တိယာ ဌာနံ ပေတလောကော ဒါနုပကပ္ပနာယ. ယထာဟ – ‘‘ဣဒံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဌာနံ, ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ ဥပကပ္ပတီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁၇၇). ယထာ စ ကန္ဒရပဒရသာခါပသာခကုသောဗ္ဘမဟာသောဗ္ဘသန္နိပါတေဟိ ဝါရိဝဟာ မဟာနဇ္ဇော ပူရာ ဟုတွာ သာဂရံ ပရိပူရေန္တိ, ဧဝမ္ပိ ဣတော ဒိန္နဒါနံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပေတာနံ ဥပကပ္ပတီတိ.

Ý nghĩa của kệ ấy là: Giống như nước mưa từ mây trút xuống vùng đất cao, gò đống, sẽ chảy xuống vùng trũng; bất cứ vùng đất nào trũng, thấp, nước sẽ chảy đến đó, đi đến đó, đạt đến đó. Cũng vậy, vật bố thí được cho từ đây sẽ thành tựu, sanh khởi, hiện khởi cho các ngạ quỷ. Cõi ngạ quỷ được xem như là nơi thích hợp cho sự thành tựu của việc bố thí, giống như vùng trũng là nơi cho nước chảy đến. Như Ngài đã dạy: “Này Bà-la-môn, đây là trường hợp thích hợp, sự bố thí kia có thể thành tựu cho người đã sanh vào nơi ấy”. Và giống như các sông lớn mang nước từ các khe núi, hang động, kênh rạch, suối nhỏ, suối lớn hợp lại, trở nên đầy ắp và làm đầy đại dương, cũng vậy, vật bố thí được cho từ đây sẽ thành tựu cho các ngạ quỷ theo phương cách đã nói ở trước.

ဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ thứ mười

၁၀. ဧဝံ ဘဂဝါ ‘‘ဣတော ဒိန္နေန ယာပေန္တိ, ပေတာ ကာလဂတာ တဟိ’’န္တိ ဣမံ အတ္ထံ ဥပမာဟိ ပကာသေတွာ ပုန ယသ္မာ တေ ပေတာ ‘‘ဣတော ကိဉ္စိ လစ္ဆာမာ’’တိ အာသာဘိဘူတာ ဉာတိဃရံ အာဂန္တွာပိ ‘‘ဣဒံ နာမ နော ဒေထာ’’တိ ယာစိတုံ အသမတ္ထာ, တသ္မာ တေသံ ဣမာနိ အနုဿရဏဝတ္ထူနိ အနုဿရန္တော [Pg.180] ကုလပုတ္တော ဒက္ခိဏံ ဒဇ္ဇာတိ ဒဿေန္တော ‘‘အဒါသိ မေ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ.

Như vậy, sau khi Đức Thế Tôn đã làm sáng tỏ ý nghĩa “họ sống nhờ vật được cho từ đây, các ngạ quỷ đã qua đời ở đó” bằng các ví dụ, Ngài lại chỉ dạy rằng: vì các ngạ quỷ ấy, bị lòng mong mỏi chi phối, nghĩ rằng “chúng ta sẽ nhận được gì đó từ đây”, dù có đến nhà bà con cũng không có khả năng xin “hãy cho chúng tôi vật này”, do đó, người thiện nam tử, trong khi tưởng nhớ đến những đối tượng đáng tưởng nhớ này của họ, nên cúng dường vật phẩm, và Ngài đã nói kệ này bắt đầu bằng “adāsi me”.

တဿတ္ထော – ‘‘ဣဒံ နာမ မေ ဓနံ ဝါ ဓညံ ဝါ အဒါသီ’’တိ စ, ‘‘ဣဒံ နာမ မေ ကိစ္စံ အတ္တနာ ဥယျောဂမာပဇ္ဇန္တော အကာသီ’’တိ စ, ‘‘အမု မေ မာတိတော ဝါ ပိတိတော ဝါ သမ္ဗန္ဓတ္တာ ဉာတီ’’တိ စ သိနေဟဝသေန တာဏသမတ္ထတာယ ‘‘မိတ္တာ’’တိ စ, ‘‘အသုကော မေ သဟ ပံသုကီဠကော သခါ’’တိ စ ဧဝံ သဗ္ဗမနုဿရန္တော ပေတာနံ ဒက္ခိဏံ ဒဇ္ဇာ, ဒါနံ နိယျာတေယျာတိ. အပရော ပါဌော ‘‘ပေတာနံ ဒက္ခိဏာ ဒဇ္ဇာ’’တိ. တဿတ္ထော – ဒါတဗ္ဗာတိ ဒဇ္ဇာ. ကာ သာ? ပေတာနံ ဒက္ခိဏာ, တေနေဝ ‘‘အဒါသိ မေ’’တိအာဒိနာ နယေန ပုဗ္ဗေ ကတမနုဿရံ အနုဿရတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကရဏဝစနပ္ပသင်္ဂေ ပစ္စတ္တဝစနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

Ý nghĩa của kệ ngôn ấy nên được hiểu như vầy: Tưởng nhớ lại tất cả những điều như: "Người này đã cho ta của cải này, hay lúa thóc này," và "Người này đã tự mình nỗ lực làm cho ta công việc này," và "Người kia là quyến thuộc của ta do có liên hệ từ bên mẹ hoặc bên cha," và do tình thương mến, do có khả năng làm nơi nương tựa nên là "bạn bè," và "Người nọ là bạn thân, là người cùng chơi đùa thuở nhỏ với ta," nên cúng dường vật thí cho các ngạ quỷ, nên hồi hướng vật thí. Một cách đọc khác là "petānaṃ dakkhiṇā dajjā". Ý nghĩa của nó là: "dajjā" nghĩa là "nên được cho". Cái đó là gì? Là vật thí cho các ngạ quỷ. Do đó, được nói rằng, người ấy tưởng nhớ lại, tức là hồi tưởng lại việc đã làm trong quá khứ theo phương cách bắt đầu bằng "adāsi me" (đã cho ta). Khi có thể dùng công cụ cách, nên hiểu là chủ cách.

ဧကာဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích kệ ngôn thứ mười một.

၁၁. ဧဝံ ဘဂဝါ ပေတာနံ ဒက္ခိဏာနိယျာတနေ ကာရဏဘူတာနိ အနုဿရဏဝတ္ထူနိ ဒဿေန္တော –

11. Như vậy, Đức Thế Tôn, khi muốn chỉ dạy những sự việc làm nền tảng để tưởng nhớ lại trong việc hồi hướng vật thí cho các ngạ quỷ, đã nói:

‘‘အဒါသိ မေ အကာသိ မေ, ဉာတိမိတ္တာ သခါ စ မေ;

ပေတာနံ ဒက္ခိဏံ ဒဇ္ဇာ, ပုဗ္ဗေ ကတမနုဿရ’’န္တိ. –

“Người đã cho ta, đã làm cho ta, là quyến thuộc, bạn bè, và bạn thân của ta; nên cúng dường vật thí cho các ngạ quỷ, trong khi tưởng nhớ lại việc đã làm trong quá khứ.”

ဝတွာ ပုန ယေ ဉာတိမရဏေန ရုဏ္ဏသောကာဒိပရာ ဧဝ ဟုတွာ တိဋ္ဌန္တိ, န တေသံ အတ္ထာယ ကိဉ္စိ ဒေန္တိ, တေသံ တံ ရုဏ္ဏသောကာဒိ ကေဝလံ အတ္တပရိတာပနမေဝ ဟောတိ, န ပေတာနံ ကိဉ္စိ အတ္ထံ နိပ္ဖာဒေတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘န ဟိ ရုဏ္ဏံ ဝါ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ.

Sau khi nói (như vậy), lại nữa, khi muốn chỉ dạy rằng: những người nào do quyến thuộc qua đời mà chỉ bị khóc lóc, sầu muộn v.v... xâm chiếm, không cho bất cứ thứ gì vì lợi ích của họ (những người đã khuất), thì đối với họ (những người còn sống), sự khóc lóc, sầu muộn ấy chỉ đơn thuần là tự làm khổ mình, không tạo ra bất cứ lợi ích nào cho các ngạ quỷ, Ngài đã nói kệ ngôn này: “na hi ruṇṇaṃ vā...”.

တတ္ထ ရုဏ္ဏန္တိ ရောဒနာ ရောဒိတတ္တံ အဿုပါတနံ, ဧတေန ကာယပရိဿမံ ဒဿေတိ. သောကောတိ သောစနာ သောစိတတ္တံ, ဧတေန စိတ္တပရိဿမံ ဒဿေတိ. ယာ စညာတိ ယာ စ ရုဏ္ဏသောကေဟိ အညာ. ပရိဒေဝနာတိ ဉာတိဗျသနေန ဖုဋ္ဌဿ လာလပ္ပနာ, ‘‘ကဟံ ဧကပုတ္တက ပိယ မနာပါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဂုဏသံဝဏ္ဏနာ, ဧတေန ဝစီပရိဿမံ ဒဿေတိ.

Trong đó, "ruṇṇaṃ" (khóc lóc) là sự khóc, trạng thái khóc, sự rơi lệ; bằng từ này, Ngài chỉ ra sự mệt nhọc của thân. "Soko" (sầu muộn) là sự sầu, trạng thái sầu; bằng từ này, Ngài chỉ ra sự mệt nhọc của tâm. "Yā caññā" (bất cứ sự nào khác) là cái khác ngoài khóc lóc và sầu muộn. "Paridevanā" (than van) là sự than khóc của người bị ảnh hưởng bởi tai họa của quyến thuộc, là sự tán thán phẩm hạnh theo cách thức bắt đầu bằng "Đứa con trai độc nhất, đứa con yêu quý, con ở đâu rồi?"; bằng từ này, Ngài chỉ ra sự mệt nhọc của lời nói.

ဒွါဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích kệ ngôn thứ mười hai.

၁၂. ဧဝံ [Pg.181] ဘဂဝါ ‘‘ရုဏ္ဏံ ဝါ သောကော ဝါ ယာ စညာ ပရိဒေဝနာ, သဗ္ဗမ္ပိ တံ ပေတာနံ အတ္ထာယ န ဟောတိ, ကေဝလန္တု အတ္တာနံ ပရိတာပနမတ္တမေဝ, ဧဝံ တိဋ္ဌန္တိ ဉာတယော’’တိ ရုဏ္ဏာဒီနံ နိရတ္ထကဘာဝံ ဒဿေတွာ ပုန မာဂဓရာဇေန ယာ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ, တဿာ သာတ္ထကဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘အယဉ္စ ခေါ ဒက္ခိဏာ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ.

12. Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi chỉ ra sự vô ích của việc khóc lóc v.v... rằng: "Sự khóc lóc, hay sầu muộn, hay bất cứ sự than van nào khác, tất cả những điều đó không vì lợi ích cho các ngạ quỷ, mà chỉ đơn thuần là tự làm khổ mình, các quyến thuộc vẫn ở trong tình trạng như vậy", lại nữa, khi muốn chỉ ra sự hữu ích của vật thí đã được vua xứ Magadha cúng dường, Ngài đã nói kệ ngôn này: "ayañca kho dakkhiṇā...".

တဿတ္ထော – အယဉ္စ ခေါ, မဟာရာဇ, ဒက္ခိဏာ တယာ အဇ္ဇ အတ္တနော ဉာတိဂဏံ ဥဒ္ဒိဿ ဒိန္နာ, သာ ယသ္မာ သံဃော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ, တသ္မာ သံဃမှိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ အဿ ပေတဇနဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ ဥပကပ္ပတိ သမ္ပဇ္ဇတိ ဖလတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥပကပ္ပတီတိ စ ဌာနသော ဥပကပ္ပတိ, တံခဏံယေဝ ဥပကပ္ပတိ, န စိရေန. ယထာ ဟိ တံခဏညေဝ ပဋိဘန္တံ ‘‘ဌာနသောဝေတံ တထာဂတံ ပဋိဘာတီ’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝမိဓာပိ တံခဏံယေဝ ဥပကပ္ပန္တာ ‘‘ဌာနသော ဥပကပ္ပတီ’’တိ ဝုတ္တာ. ယံ ဝါ တံ ‘‘ဣဒံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဌာနံ, ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ ဥပကပ္ပတီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁၇၇) ဝုတ္တံ, တတ္ထ ခုပ္ပိပါသိကဝန္တာသပရဒတ္တူပဇီဝိနိဇ္ဈာမတဏှိကာဒိဘေဒဘိန္နေ ဌာနေ ဥပကပ္ပတီတိ ဝုတ္တံ ယထာ ကဟာပဏံ ဒေန္တော ‘‘ကဟာပဏသော ဒေတီ’’တိ လောကေ ဝုစ္စတိ. ဣမသ္မိဉ္စ အတ္ထဝိကပ္ပေ ဥပကပ္ပတီတိ ပါတုဘဝတိ, နိဗ္ဗတ္တတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

Ý nghĩa của kệ ngôn ấy là: "Thưa Đại vương, vật thí này đã được ngài hôm nay cúng dường, hướng đến chúng quyến thuộc của mình. Vật thí ấy, vì Tăng chúng là ruộng phước vô thượng của thế gian, do đó, được khéo an trí trong Tăng chúng, nó mang lại lợi ích lâu dài cho chúng ngạ quỷ, nó thành tựu, nó kết quả," được nói như vậy. Và "upakappati" (mang lại lợi ích) có nghĩa là mang lại lợi ích ngay lập tức, mang lại lợi ích ngay trong khoảnh khắc ấy, không phải sau một thời gian dài. Giống như khi một điều gì đó lóe lên trong tâm trí ngay lập tức, người ta nói rằng "Điều đó lóe lên trong tâm trí Như Lai ngay lập tức," cũng vậy, ở đây, vì nó mang lại lợi ích ngay trong khoảnh khắc ấy, nên được nói là "mang lại lợi ích ngay lập tức". Hoặc như điều đã được nói: "Này Bà-la-môn, đây là cảnh giới, nơi mà vật thí ấy mang lại lợi ích cho người đang ở đó" (A. Ni. 10.177), ở đây, được nói rằng nó mang lại lợi ích trong cảnh giới được phân biệt bởi các loại ngạ quỷ như Khuppipāsika, Vantāsa, Paradattūpajīvī, Nijjhāmataṇhika, v.v... Giống như trong đời, người ta nói về người cho đồng kahāpaṇa là "cho từng đồng kahāpaṇa". Và trong cách giải thích ý nghĩa này, "upakappati" có nghĩa là "hiện khởi", "phát sinh", được nói như vậy.

တေရသမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích kệ ngôn thứ mười ba.

၁၃. ဧဝံ ဘဂဝါ ရညာ ဒိန္နာယ ဒက္ခိဏာယ သာတ္ထကဘာဝံ ဒဿေန္တော –

13. Như vậy, Đức Thế Tôn, khi muốn chỉ ra sự hữu ích của vật thí đã được nhà vua cúng dường, đã nói:

‘‘အယဉ္စ ခေါ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ, သံဃမှိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ;

ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယဿ, ဌာနသော ဥပကပ္ပတီ’’တိ. –

“Và vật thí này đã được cúng dường, được khéo an trí trong Tăng chúng; vì lợi ích lâu dài cho họ, nó mang lại lợi ích ngay lập tức.”

ဝတွာ ပုန ယသ္မာ ဣမံ ဒက္ခိဏံ ဒေန္တေန ဉာတီနံ ဉာတီဟိ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စကရဏဝသေန ဉာတိဓမ္မော နိဒဿိတော, ဗဟုဇနဿ ပါကဋီကတော, နိဒဿနံ ဝါ ကတော, တုမှေဟိပိ ဉာတီနံ ဧဝမေဝ ဉာတီဟိ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စကရဏဝသေန ဉာတိဓမ္မော ပရိပူရေတဗ္ဗော, န နိရတ္ထကေဟိ ရုဏ္ဏာဒီဟိ အတ္တာ ပရိတာပေတဗ္ဗောတိ စ ပေတေ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အဓိဂမေန္တေန ပေတာနံ ပူဇာ ကတာ ဥဠာရာ, ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဉ္စ ဘိက္ခုသံဃံ အန္နပါနာဒီဟိ သန္တပ္ပေန္တေန ဘိက္ခူနံ ဗလံ အနုပဒိန္နံ, အနုကမ္ပာဒိဂုဏပရိဝါရဉ္စ စာဂစေတနံ နိဗ္ဗတ္တေန္တေန အနပ္ပကံ ပုညံ [Pg.182] ပသုတံ, တသ္မာ ဘဂဝါ ဣမေဟိ ယထာဘုစ္စဂုဏေဟိ ရာဇာနံ သမ္ပဟံသေန္တော –

Sau khi nói (như vậy), lại nữa, vì rằng bởi người cúng dường vật thí này, pháp của quyến thuộc đã được chỉ ra theo cách làm công việc nên làm bởi quyến thuộc đối với quyến thuộc, đã được làm cho rõ ràng đối với nhiều người, hoặc đã được làm thành một tấm gương (với ý nghĩa rằng): "Các ngươi cũng nên làm tròn pháp của quyến thuộc đối với quyến thuộc theo cách làm công việc nên làm bởi quyến thuộc như vậy, và không nên tự làm khổ mình bằng những việc vô ích như khóc lóc v.v..."; và bởi người làm cho các ngạ quỷ đạt được thiên sản, sự cúng dường cao thượng cho các ngạ quỷ đã được thực hiện; và bởi người làm cho Tăng chúng, với Đức Phật là vị đứng đầu, được hài lòng với vật thực, đồ uống v.v..., sức mạnh đã được trao cho các Tỳ khưu; và bởi người làm phát sinh tâm xả ly có lòng bi mẫn v.v... làm quyến thuộc, phước báu vô lượng đã được tạo ra. Do đó, Đức Thế Tôn, khi làm cho nhà vua hoan hỷ bằng những phẩm hạnh chân thật này, đã nói:

‘‘သော ဉာတိဓမ္မော စ အယံ နိဒဿိတော,ပေတာန ပူဇာ စ ကတာ ဥဠာရာ;

ဗလဉ္စ ဘိက္ခူနမနုပ္ပဒိန္နံ,တုမှေဟိ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပက’’န္တိ. –

“Và pháp của quyến thuộc này đã được chỉ ra, và sự cúng dường cao thượng cho các ngạ quỷ đã được thực hiện; và sức mạnh đã được trao cho các Tỳ khưu, phước báu vô lượng đã được ngài tạo ra.”

ဣမာယ ဂါထာယ ဒေသနံ ပရိယောသာပေတိ.

Ngài kết thúc bài pháp bằng kệ ngôn này.

အထ ဝါ ‘‘သော ဉာတိဓမ္မော စ အယံ နိဒဿိတော’’တိ ဣမိနာ ဂါထာပဒေန ဘဂဝါ ရာဇာနံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ. ဉာတိဓမ္မနိဒဿနမေဝ ဟိ ဧတ္ထ သန္ဒဿနံ ပေတာန ပူဇာ စ ကတာ ဥဠာရာတိ ဣမိနာ သမာဒပေတိ. ဥဠာရာတိ ပသံသနမေဝ ဟိ ဧတ္ထ ပုနပ္ပုနံ ပူဇာကရဏေ သမာဒပနံ. ဗလဉ္စ ဘိက္ခူနမနုပ္ပဒိန္နန္တိ ဣမိနာ သမုတ္တေဇေတိ. ဗလာနုပ္ပဒါနမေဝ ဟိ ဧတ္ထ ဧဝံ ဒါနံ, ဗလာနုပ္ပဒါနတာတိ တဿ ဥဿာဟဝဍ္ဎနေန သမုတ္တေဇနံ. တုမှေဟိ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပကန္တိ ဣမိနာ သမ္ပဟံသေတိ. ပုညပ္ပသုတကိတ္တနမေဝ ဟိ ဧတ္ထ တဿ ယထာဘုစ္စဂုဏသံဝဏ္ဏနဘာဝေန သမ္ပဟံသနဇနနတော သမ္ပဟံသနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

Hoặc là, bằng câu kệ "Và pháp của quyến thuộc này đã được chỉ ra", Đức Thế Tôn chỉ dạy cho nhà vua bằng pháp thoại. Vì rằng ở đây, chính sự chỉ ra pháp của quyến thuộc là sự chỉ dạy. Bằng câu "và sự cúng dường cao thượng cho các ngạ quỷ đã được thực hiện", Ngài khuyến khích. Vì rằng ở đây, chính sự tán thán "cao thượng" là sự khuyến khích trong việc cúng dường lặp đi lặp lại. Bằng câu "và sức mạnh đã được trao cho các Tỳ khưu", Ngài khích lệ. Vì rằng ở đây, sự cúng dường như vậy chính là sự trao ban sức mạnh; "sự trao ban sức mạnh" là sự khích lệ bằng cách làm tăng trưởng nỗ lực của vị ấy. Bằng câu "phước báu vô lượng đã được ngài tạo ra", Ngài làm cho hoan hỷ. Vì rằng ở đây, chính sự kể lại phước báu đã tạo ra, do có tính chất tán thán những phẩm hạnh chân thật của vị ấy, nên làm phát sinh sự hoan hỷ, do đó cần được hiểu là "làm cho hoan hỷ".

ဒေသနာပရိယောသာနေ စ ပေတ္တိဝိသယူပပတ္တိအာဒီနဝသံဝဏ္ဏနေန သံဝိဂ္ဂါနံ ယောနိသော ပဒဟတံ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. ဒုတိယဒိဝသေပိ ဘဂဝါ ဒေဝမနုဿာနံ ဣဒမေဝ တိရောကုဋ္ဋံ ဒေသေသိ, ဧဝံ ယာဝ သတ္တမဒိဝသာ တာဒိသော ဧဝ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသီတိ.

Và vào lúc cuối bài pháp, do nhờ sự giải thích về mối nguy hại của việc sanh vào cảnh giới ngạ quỷ, tám mươi bốn ngàn chúng sanh đã được xúc động, đã nỗ lực như lý tác ý, và đã có sự chứng ngộ Chánh pháp. Vào ngày thứ nhì, đức Thế Tôn cũng đã thuyết giảng chính bài kinh Tirokuṭṭa này cho chư thiên và nhân loại. Cứ như thế, cho đến ngày thứ bảy, sự chứng ngộ Chánh pháp tương tự như vậy đã xảy ra.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ

Trong bộ Chú giải Tiểu Bộ kinh tên là Paramatthajotikā (Thắng Nghĩa Quang),

တိရောကုဋ္ဋသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

Phần giải thích về kinh Tirokuṭṭa đã hoàn tất.

၈. နိဓိကဏ္ဍသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. Giải thích kinh Nidhikaṇḍa (Kinh về Kho Tàng)

နိက္ခေပကာရဏံ

Lý do sắp xếp

ဣဒါနိ ယဒိဒံ တိရောကုဋ္ဋာနန္တရံ ‘‘နိဓိံ နိဓေတိ ပုရိသော’’တိအာဒိနာ နိဓိကဏ္ဍံ နိက္ခိတ္တံ, တဿ –

Bây giờ, đối với bài kinh Nidhikaṇḍa này, bắt đầu bằng câu “nidhiṃ nidheti puriso” (người đời chôn giấu kho tàng), đã được sắp xếp ngay sau kinh Tirokuṭṭa, thì –

‘‘ဘာသိတွာ [Pg.183] နိဓိကဏ္ဍဿ, ဣဓ နိက္ခေပကာရဏံ;

အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဉ္စ ဒီပေတွာ, ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏနံ’’.

“Sau khi nói lên lý do sắp xếp kinh Nidhikaṇḍa ở đây, và sau khi trình bày về sự tích khởi sanh, chúng tôi sẽ thực hiện việc giải thích ý nghĩa.”

တတ္ထ ဣဓ နိက္ခေပကာရဏံ တာဝဿ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣဒဉှိ နိဓိကဏ္ဍံ ဘဂဝတာ ဣမိနာ အနုက္ကမေန အဝုတ္တမ္ပိ ယသ္မာ အနုမောဒနဝသေန ဝုတ္တဿ တိရောကုဋ္ဋဿ မိထုနဘူတံ, တသ္မာ ဣဓ နိက္ခိတ္တံ. တိရောကုဋ္ဋေန ဝါ ပုညဝိရဟိတာနံ ဝိပတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣမိနာ ကတပုညာနံ သမ္ပတ္တိဒဿနတ္ထမ္ပိ ဣဒံ ဣဓ နိက္ခိတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣဒမဿ ဣဓ နိက္ခေပကာရဏံ.

Trong đó, trước tiên, lý do sắp xếp ở đây nên được hiểu như sau: Thật vậy, mặc dù kinh Nidhikaṇḍa này không được đức Thế Tôn thuyết giảng theo thứ tự này, nhưng vì nó là bài kinh đi đôi với kinh Tirokuṭṭa đã được thuyết giảng theo thể thức tùy hỷ công đức, cho nên nó được sắp xếp ở đây. Hoặc nên hiểu rằng: Sau khi đã chỉ ra sự bất hạnh của những người thiếu phước đức qua kinh Tirokuṭṭa, bài kinh này được sắp xếp ở đây cũng là để chỉ ra sự thành tựu của những người đã tạo phước. Đây là lý do sắp xếp bài kinh này ở đây.

သုတ္တဋ္ဌုပ္ပတ္တိ

Sự tích khởi sanh của bài kinh

အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ ပနဿ – သာဝတ္ထိယံ ကိရ အညတရော ကုဋုမ္ဗိကော အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ. သော စ သဒ္ဓေါ ဟောတိ ပသန္နော, ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ. သော ဧကသ္မိံ ဒိဝသေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါနံ ဒေတိ. တေန စ သမယေန ရာဇာ ဓနတ္ထိကော ဟောတိ, သော တဿ သန္တိကေ ပုရိသံ ပေသေသိ ‘‘ဂစ္ဆ, ဘဏေ, ဣတ္ထန္နာမံ ကုဋုမ္ဗိကံ အာနေဟီ’’တိ. သော ဂန္တွာ တံ ကုဋုမ္ဗိကံ အာဟ ‘‘ရာဇာ တံ ဂဟပတိ အာမန္တေတီ’’တိ. ကုဋုမ္ဗိကော သဒ္ဓါဒိဂုဏသမန္နာဂတေန စေတသာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဝိသန္တော အာဟ ‘‘ဂစ္ဆ, ဘော ပုရိသ, ပစ္ဆာ အာဂမိဿာမိ, ဣဒါနိ တာဝမှိ နိဓိံ နိဓေန္တော ဌိတော’’တိ. အထ ဘဂဝါ ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတော တမေဝ ပုညသမ္ပဒံ ပရမတ္ထတော နိဓီတိ ဒဿေတုံ တဿ ကုဋုမ္ဗိကဿ အနုမောဒနတ္ထံ ‘‘နိဓိံ နိဓေတိ ပုရိသော’’တိ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ. အယမဿ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ.

Còn sự tích khởi sanh của bài kinh này là: Tương truyền, ở thành Sāvatthī, có một vị gia chủ nọ giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản. Vị ấy có đức tin, có lòng trong sạch, và sống đời tại gia với tâm không còn vết nhơ của sự bỏn xẻn. Vào một ngày nọ, vị ấy dâng cúng vật thực đến chư Tỳ khưu Tăng với đức Phật là vị dẫn đầu. Và vào lúc ấy, đức vua đang cần tiền của, nên đã sai một người đến gặp vị gia chủ ấy và truyền rằng: “Này khanh, hãy đi và dẫn gia chủ tên là... đến đây.” Người ấy đi đến và nói với vị gia chủ rằng: “Thưa gia chủ, đức vua cho mời ngài.” Vị gia chủ, với tâm tràn đầy các phẩm chất như đức tin, đang hầu cận cúng dường chư Tỳ khưu Tăng với đức Phật là vị dẫn đầu, đã nói rằng: “Này ông, ông cứ đi trước đi, lát nữa tôi sẽ đến. Bây giờ, tôi đang bận chôn giấu kho tàng.” Sau đó, đức Thế Tôn, sau khi đã dùng bữa xong và đã được thỉnh dừng lại, để chỉ ra rằng chính sự thành tựu phước báu ấy theo nghĩa chân đế là kho tàng, và để tùy hỷ cho vị gia chủ ấy, Ngài đã nói lên những câu kệ này: “nidhiṃ nidheti puriso” (người đời chôn giấu kho tàng). Đây là sự tích khởi sanh của bài kinh này.

ဧဝမဿ –

Như vậy, đối với bài kinh này –

‘‘ဘာသိတွာ နိဓိကဏ္ဍဿ, ဣဓ နိက္ခေပကာရဏံ;

အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဉ္စ ဒီပေတွာ, ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏနံ’’.

“Sau khi nói lên lý do sắp xếp kinh Nidhikaṇḍa ở đây, và sau khi trình bày về sự tích khởi sanh, chúng tôi sẽ thực hiện việc giải thích ý nghĩa.”

ပဌမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ đầu tiên

၁. တတ္ထ နိဓိံ နိဓေတိ ပုရိသောတိ နိဓီယတီတိ နိဓိ, ဌပီယတိ ရက္ခီယတိ ဂေါပီယတီတိ အတ္ထော. သော စတုဗ္ဗိဓော ထာဝရော, ဇင်္ဂမော, အင်္ဂသမော, အနုဂါမိကောတိ. တတ္ထ ထာဝရော နာမ ဘူမိဂတံ ဝါ ဝေဟာသဋ္ဌံ ဝါ ဟိရညံ ဝါ [Pg.184] သုဝဏ္ဏံ ဝါ ခေတ္တံ ဝါ ဝတ္ထု ဝါ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ဧဝရူပံ ဣရိယာပထဝိရဟိတံ, အယံ ထာဝရော နိဓိ. ဇင်္ဂမော နာမ ဒါသိဒါသံ ဟတ္ထိဂဝဿဝဠဝံ အဇေဠကံ ကုက္ကုဋသူကရံ ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ဧဝရူပံ ဣရိယာပထပဋိသံယုတ္တံ. အယံ ဇင်္ဂမော နိဓိ အင်္ဂသမော နာမ ကမ္မာယတနံ, သိပ္ပာယတနံ, ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနံ, ဗာဟုသစ္စံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ဧဝရူပံ သိက္ခိတွာ ဂဟိတံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂမိဝ အတ္တဘာဝပ္ပဋိဗဒ္ဓံ, အယံ အင်္ဂသမော နိဓိ. အနုဂါမိကော နာမ ဒါနမယံ ပုညံ သီလမယံ ဘာဝနာမယံ ဓမ္မဿဝနမယံ ဓမ္မဒေသနာမယံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ဧဝရူပံ ပုညံ တတ္ထ တတ္ထ အနုဂန္တွာ ဝိယ ဣဋ္ဌဖလမနုပ္ပဒေတိ, အယံ အနုဂါမိကော နိဓိ. ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ ထာဝရော အဓိပ္ပေတော.

1. Trong đó, câu “nidhiṃ nidheti puriso” (người đời chôn giấu kho tàng) có nghĩa là: “được cất giữ” (nidhīyati) nên gọi là “kho tàng” (nidhi); ý nghĩa là được đặt xuống, được gìn giữ, được bảo vệ. Kho tàng ấy có bốn loại: kho tàng bất động (thāvara), kho tàng di động (jaṅgama), kho tàng như một phần thân thể (aṅgasama), và kho tàng đi theo (anugāmika). Trong đó, kho tàng bất động là vàng bạc, ruộng vườn, đất đai được chôn dưới đất hay để trên không, hoặc bất cứ tài sản nào khác tương tự không có oai nghi. Đây là kho tàng bất động. Kho tàng di động là tôi trai tớ gái, voi, bò, ngựa, ngựa cái, dê, cừu, gà, heo, hoặc bất cứ tài sản nào khác tương tự có liên quan đến oai nghi. Đây là kho tàng di động. Kho tàng như một phần thân thể là nghề nghiệp, nghệ thuật, kiến thức, sự học rộng, hoặc bất cứ điều gì khác tương tự đã được học hỏi và thu nhận, gắn liền với tự thân như các chi phần lớn nhỏ. Đây là kho tàng như một phần thân thể. Kho tàng đi theo là phước báu phát sanh từ bố thí, từ giữ giới, từ tu thiền, từ nghe pháp, từ thuyết pháp, hoặc bất cứ phước báu nào khác tương tự, giống như đi theo đến các nơi (tái sanh) và mang lại quả báu mong muốn. Đây là kho tàng đi theo. Tuy nhiên, trong trường hợp này, kho tàng bất động được nói đến.

နိဓေတီတိ ဌပေတိ ပဋိသာမေတိ ဂေါပေတိ. ပုရိသောတိ မနုဿော. ကာမဉ္စ ပုရိသောပိ ဣတ္ထီပိ ပဏ္ဍကောပိ နိဓိံ နိဓေတိ, ဣဓ ပန ပုရိသသီသေန ဒေသနာ ကတာ, အတ္ထတော ပန တေသမ္ပိ ဣဓ သမောဓာနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေတိ ဩဂါဟေတဗ္ဗဋ္ဌေန ဂမ္ဘီရံ, ဥဒကဿ အန္တိကဘာဝေန ဩဒကန္တိကံ. အတ္ထိ ဂမ္ဘီရံ န ဩဒကန္တိကံ ဇင်္ဂလေ ဘူမိဘာဂေ သတိကပေါရိသော အာဝါဋော ဝိယ, အတ္ထိ ဩဒကန္တိကံ န ဂမ္ဘီရံ နိန္နေ ပလ္လလေ ဧကဒွိဝိဒတ္ထိကော အာဝါဋော ဝိယ, အတ္ထိ ဂမ္ဘီရဉ္စေဝ ဩဒကန္တိကဉ္စ ဇင်္ဂလေ ဘူမိဘာဂေ ယာဝ ဣဒါနိ ဥဒကံ အာဂမိဿတီတိ, တာဝ ခတော အာဝါဋော ဝိယ. တံ သန္ဓာယ ဣဒံ ဝုတ္တံ ‘‘ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေ’’တိ. အတ္ထေ ကိစ္စေ သမုပ္ပန္နေတိ အတ္ထာ အနပေတန္တိ အတ္ထံ, အတ္ထာဝဟံ ဟိတာဝဟန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကာတဗ္ဗန္တိ ကိစ္စံ, ကိဉ္စိဒေဝ ကရဏီယန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥပ္ပန္နံ ဧဝ သမုပ္ပန္နံ, ကတ္တဗ္ဗဘာဝေန ဥပဋ္ဌိတန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တသ္မိံ အတ္ထေ ကိစ္စေ သမုပ္ပန္နေ. အတ္ထာယ မေ ဘဝိဿတီတိ နိဓာနပ္ပယောဇနနိဒဿနမေတံ. ဧတဒတ္ထဉှိ သော နိဓေတိ ‘‘အတ္ထာဝဟေ ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ကရဏီယေ သမုပ္ပန္နေ အတ္ထာယ မေ ဘဝိဿတိ, တဿ မေ ကိစ္စဿ နိပ္ဖတ္တိယာ ဘဝိဿတီ’’တိ. ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိယေဝ ဟိ တဿ ကိစ္စေ သမုပ္ပန္နေ အတ္ထောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

“Chôn giấu” (nidheti) có nghĩa là đặt xuống, cất giữ, bảo vệ. “Người” (puriso) là con người. Mặc dù cả người nam, người nữ, và người bán nam bán nữ đều có thể chôn giấu kho tàng, nhưng ở đây bài pháp được thuyết giảng lấy người nam làm chính; tuy nhiên, về mặt ý nghĩa, nên hiểu rằng điều này cũng bao gồm cả những người kia. “Nơi sâu thẳm, gần mép nước” (gambhīre odakantike): “sâu thẳm” (gambhīraṃ) vì phải đi xuống; “gần mép nước” (odakantikaṃ) vì ở gần nước. Có trường hợp sâu mà không gần nước, như một cái hố sâu hơn một thân người ở trên vùng đất cao. Có trường hợp gần nước mà không sâu, như một cái hố sâu một hai gang tay ở vùng trũng, đầm lầy. Có trường hợp vừa sâu vừa gần nước, như một cái hố được đào trên vùng đất cao đến mức mà nước sẽ dâng tới. Nhắm đến trường hợp này mà câu “nơi sâu thẳm, gần mép nước” được nói đến. “Khi nhu cầu, công việc phát sanh” (atthe kicce samuppanne): “nhu cầu” (atthaṃ) là điều không tách rời khỏi lợi ích; có nghĩa là điều mang lại lợi ích, mang lại hạnh phúc. “Công việc” (kiccaṃ) là điều cần phải làm; có nghĩa là bất cứ việc gì cần thực hiện. “Phát sanh” (samuppannaṃ) chính là đã khởi lên; có nghĩa là đã hiện diện như một việc cần phải làm. (Nghĩa là) khi nhu cầu, công việc ấy phát sanh. “Sẽ là lợi ích cho ta” (atthāya me bhavissati): đây là sự chỉ ra mục đích của việc chôn giấu. Thật vậy, người ấy chôn giấu vì mục đích này: “Khi một công việc hữu ích nào đó phát sanh, nó sẽ là lợi ích cho ta, nó sẽ giúp ta hoàn thành công việc ấy.” Thật vậy, chính sự hoàn thành công việc là lợi ích cho người ấy khi công việc phát sanh, điều này cần được hiểu như vậy.

ဒုတိယဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ thứ hai

ဧဝံ နိဓာနပ္ပယောဇနံ ဒဿေန္တော အတ္ထာဓိဂမာဓိပ္ပာယံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အနတ္ထာပဂမာဓိပ္ပာယံ ဒဿေတုမာဟ –

Như vậy, khi chỉ ra mục đích của việc chôn giấu, sau khi đã chỉ ra ý định đạt được lợi ích, bây giờ để chỉ ra ý định thoát khỏi điều bất lợi, Ngài nói:

၂. ‘‘ရာဇတော [Pg.185] ဝါ ဒုရုတ္တဿ, စောရတော ပီဠိတဿ ဝါ.

2. “Hoặc khi bị vua chúa khiển trách, hoặc khi bị trộm cướp áp bức,

ဣဏဿ ဝါ ပမောက္ခာယ, ဒုဗ္ဘိက္ခေ အာပဒါသု ဝါ’’တိ.

Hoặc để giải thoát khỏi nợ nần, trong nạn đói, hay trong các tai họa.”

တဿတ္ထော ‘‘အတ္ထာယ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ စ ‘‘ဣဏဿ ဝါ ပမောက္ခာယာ’’တိ စ ဧတ္ထ ဝုတ္တေဟိ ဒွီဟိ ဘဝိဿတိပမောက္ခာယ-ပဒေဟိ သဒ္ဓိံ ယထာသမ္ဘဝံ ယောဇေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗော.

Ý nghĩa của câu kệ ấy nên được hiểu bằng cách kết hợp một cách thích hợp với hai từ `bhavissati` và `pamokkhāya` đã được nói đến ở đây, (đó là) "sẽ có lợi ích cho ta" và "để giải thoát khỏi nợ nần".

တတ္ထာယံ ယောဇနာ – န ကေဝလံ အတ္ထာယ မေ ဘဝိဿတီတိ ဧဝ ပုရိသော နိဓိံ နိဓေတိ, ကိန္တု ‘‘အယံ စောရော’’တိ ဝါ ‘‘ပါရဒါရိကော’’တိ ဝါ ‘‘သုင်္ကဃာတကော’’တိ ဝါ ဧဝမာဒိနာ နယေန ပစ္စတ္ထိကေဟိ ပစ္စာမိတ္တေဟိ ဒုရုတ္တဿ မေ သတော ရာဇတော ဝါ ပမောက္ခာယ ဘဝိဿတိ, သန္ဓိစ္ဆေဒါဒီဟိ ဓနဟရဏေန ဝါ, ‘‘ဧတ္တကံ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဒေဟီ’’တိ ဇီဝဂ္ဂါဟေန ဝါ စောရေဟိ မေ ပီဠိတဿ သတော စောရတော ဝါ ပမောက္ခာယ ဘဝိဿတိ. သန္တိ မေ ဣဏာယိကာ, တေ မံ ‘‘ဣဏံ ဒေဟီ’’တိ စောဒေဿန္တိ, တေဟိ မေ စောဒိယမာနဿ ဣဏဿ ဝါ ပမောက္ခာယ ဘဝိဿတိ. ဟောတိ သော သမယော, ယံ ဒုဗ္ဘိက္ခံ ဟောတိ ဒုဿဿံ ဒုလ္လဘပိဏ္ဍံ, တတ္ထ န သုကရံ အပ္ပဓနေန ယာပေတုံ, တထာဝိဓေ အာဂတေ ဒုဗ္ဘိက္ခေ ဝါ မေ ဘဝိဿတိ. ယထာရူပါ အာပဒါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အဂ္ဂိတော ဝါ ဥဒကတော ဝါ အပ္ပိယဒါယာဒတော ဝါ, တထာရူပါသု ဝါ ဥပ္ပန္နာသု အာပဒါသု မေ ဘဝိဿတီတိပိ ပုရိသော နိဓိံ နိဓေတီတိ.

Ở đây, đây là cách kết hợp ý nghĩa: Người ta chôn cất của cải không chỉ đơn thuần vì "sẽ có lợi ích cho ta", mà còn vì: "Khi ta bị kẻ thù, kẻ đối nghịch vu cáo là 'tên trộm này', hay 'kẻ ngoại tình này', hay 'kẻ trốn thuế này' theo cách như vậy, (của cải này) sẽ giúp ta thoát khỏi (hiểm họa từ) nhà vua; hoặc khi ta bị bọn trộm cướp hành hạ bằng cách cướp đoạt tài sản qua việc phá rào v.v..., hoặc bằng cách bắt sống (và đòi) 'hãy đưa từng này vàng bạc', (của cải này) sẽ giúp ta thoát khỏi (hiểm họa từ) bọn trộm cướp. Ta có những chủ nợ, họ sẽ đòi ta 'hãy trả nợ', khi bị họ đòi, (của cải này) sẽ giúp ta thoát khỏi nợ nần. Có thời điểm xảy ra nạn đói, lúa thóc khan hiếm, vật thực khó tìm, khi ấy không dễ sống với ít tài sản, (của cải này) sẽ có (lợi ích) cho ta khi nạn đói như vậy xảy đến. Hoặc những tai họa như phát sinh từ lửa, từ nước, hay từ những người thừa kế không vừa ý, (của cải này) sẽ có (lợi ích) cho ta khi những tai họa như vậy phát sinh" – người ta chôn cất của cải cũng vì những lý do như vậy.

ဧဝံ အတ္ထာဓိဂမာဓိပ္ပာယံ အနတ္ထာပဂမာဓိပ္ပာယဉ္စာတိ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ ဒုဝိဓံ နိဓာနပ္ပယောဇနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဒုဝိဓံ ပယောဇနံ နိဂမေန္တော အာဟ –

Như vậy, sau khi đã chỉ ra hai mục đích của việc chôn giấu của cải qua hai câu kệ, đó là ý định đạt được lợi ích và ý định tránh xa điều bất lợi, bây giờ, để kết luận về hai mục đích ấy, Ngài đã nói:

‘‘ဧတဒတ္ထာယ လောကသ္မိံ, နိဓိ နာမ နိဓီယတီ’’တိ.

“Chính vì mục đích này ở trên đời, mà cái gọi là của cải được chôn giấu.”

တဿတ္ထော – ယွာယံ ‘‘အတ္ထာယ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ စ ‘‘ရာဇတော ဝါ ဒုရုတ္တဿာ’’တိ ဧဝမာဒီဟိ စ အတ္ထာဓိဂမော အနတ္ထာပဂမော စ ဒဿိတော. ဧတဒတ္ထာယ ဧတေသံ နိပ္ဖာဒနတ္ထာယ ဣမသ္မိံ ဩကာသလောကေ ယော ကောစိ ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒိဘေဒေါ နိဓိ နာမ နိဓီယတိ ဌပီယတိ ပဋိသာမီယတီတိ.

Ý nghĩa của câu ấy là: Việc đạt được lợi ích và việc tránh xa điều bất lợi đã được chỉ ra qua các câu như "sẽ có lợi ích cho ta" và "thoát khỏi (hiểm họa từ) nhà vua khi bị vu cáo" v.v... Chính vì mục đích này, vì để hoàn thành những điều ấy, mà trong thế gian này, bất cứ thứ gì gọi là của cải, được phân loại như vàng bạc v.v..., đều được chôn giấu, cất giữ, tàng trữ.

တတိယဂါထာဝဏ္ဏနာ

Chú giải câu kệ thứ ba

ဣဒါနိ [Pg.186] ယသ္မာ ဧဝံ နိဟိတောပိ သော နိဓိ ပုညဝတံယေဝ အဓိပ္ပေတတ္ထသာဓကော ဟောတိ, န အညေသံ, တသ္မာ တမတ္ထံ ဒီပေန္တော အာဟ –

Bây giờ, vì rằng của cải ấy dù được chôn giấu như vậy cũng chỉ thành tựu mục đích mong muốn cho những người có phước đức, chứ không phải cho những người khác, do đó, để làm sáng tỏ ý nghĩa ấy, Ngài đã nói:

၃. ‘‘တာဝဿုနိဟိတော သန္တော, ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေ.

3. “Dù được cất giấu rất kỹ, ở nơi sâu thẳm, gần mép nước.

န သဗ္ဗော သဗ္ဗဒါ ဧဝ, တဿ တံ ဥပကပ္ပတီ’’တိ.

Không phải tất cả, không phải luôn luôn, phục vụ được cho người ấy.”

တဿတ္ထော – သော နိဓိ တာဝ သုနိဟိတော သန္တော, တာဝ သုဋ္ဌု နိခဏိတွာ ဌပိတော သမာနောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကီဝ သုဋ္ဌူတိ? ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေ, ယာဝ ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေ နိဟိတောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, တာဝ သုဋ္ဌူတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. န သဗ္ဗော သဗ္ဗဒါ ဧဝ, တဿ တံ ဥပကပ္ပတီတိ ယေန ပုရိသေန နိဟိတော, တဿ သဗ္ဗောပိ သဗ္ဗကာလံ န ဥပကပ္ပတိ န သမ္ပဇ္ဇတိ, ယထာဝုတ္တကိစ္စကရဏသမတ္ထော န ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကိန္တု ကောစိဒေဝ ကဒါစိဒေဝ ဥပကပ္ပတိ, နေဝ ဝါ ဥပကပ္ပတီတိ. ဧတ္ထ စ န္တိ ပဒပူရဏမတ္တေ နိပါတော ဒဋ္ဌဗ္ဗော ‘‘ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၂.၁၈-၁၉; ၃.၁၅၄) ဝိယ. လိင်္ဂဘေဒံ ဝါ ကတွာ ‘‘သော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ဟိ ဝုစ္စမာနေ သော အတ္ထော သုခံ ဗုဇ္ဈတီတိ.

Ý nghĩa của câu ấy là: Của cải ấy, dù được cất giấu rất kỹ, nghĩa là được đào và đặt xuống rất cẩn thận. Cẩn thận đến mức nào? Ở nơi sâu thẳm, gần mép nước; được nói là cẩn thận đến mức được chôn giấu ở nơi sâu thẳm, gần mép nước. "Không phải tất cả, không phải luôn luôn, phục vụ được cho người ấy" có nghĩa là: đối với người đã chôn giấu nó, không phải toàn bộ (của cải) lúc nào cũng có ích, cũng thành tựu, cũng có khả năng thực hiện công việc đã nói. Mà chỉ một phần nào đó, vào một lúc nào đó mới có ích, hoặc cũng có khi chẳng có ích gì cả. Và ở đây, từ "taṃ" nên được hiểu là một tiểu từ chỉ để điền vào chỗ trống cho đủ câu, giống như trong các câu "yathā taṃ appamattassa ātāpino" v.v... Hoặc, do thay đổi về giống, từ "taṃ" được dùng thay vì phải nói là "so". Khi được nói như vậy, ý nghĩa ấy dễ dàng được liễu tri.

စတုတ္ထပဉ္စမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Chú giải câu kệ thứ tư và thứ năm

ဧဝံ ‘‘န သဗ္ဗော သဗ္ဗဒါ ဧဝ, တဿ တံ ဥပကပ္ပတီ’’တိ ဝတွာ ဣဒါနိ ယေဟိ ကာရဏေဟိ န ဥပကပ္ပတိ, တာနိ ဒဿေန္တော အာဟ –

Sau khi đã nói như vậy: "Không phải tất cả, không phải luôn luôn, phục vụ được cho người ấy", bây giờ, để chỉ ra những lý do tại sao nó không phục vụ được, Ngài đã nói:

၄. ‘‘နိဓိ ဝါ ဌာနာ စဝတိ, သညာ ဝါဿ ဝိမုယှတိ.

4. “Hoặc của cải dời khỏi chỗ, hoặc ký ức của người ấy bị rối loạn.

နာဂါ ဝါ အပနာမေန္တိ, ယသ္မာ ဝါပိ ဟရန္တိ နံ.

Hoặc các Nāga (rồng) dời nó đi, hoặc các Yakkha (dạ xoa) mang nó đi.

၅. ‘‘အပ္ပိယာ ဝါပိ ဒါယာဒါ, ဥဒ္ဓရန္တိ အပဿတော’’တိ.

5. “Hoặc những người thừa kế không được ưa thích đào nó lên khi người ấy không thấy.”

တဿတ္ထော – ယသ္မိံ ဌာနေ သုနိဟိတော ဟောတိ နိဓိ, သော ဝါ နိဓိ တမှာ ဌာနာ စဝတိ အပေတိ ဝိဂစ္ဆတိ, အစေတနောပိ သမာနော ပုညက္ခယဝသေန အညံ ဌာနံ ဂစ္ဆတိ. သညာ ဝါ အဿ ဝိမုယှတိ, ယသ္မိံ ဌာနေ နိဟိတော နိဓိ, တံ န ဇာနာတိ, အဿ ပုညက္ခယစောဒိတာ နာဂါ ဝါ တံ နိဓိံ အပနာမေန္တိ အညံ ဌာနံ ဂမေန္တိ. ယက္ခာ ဝါပိ ဟရန္တိ ယေနိစ္ဆကံ အာဒါယ [Pg.187] ဂစ္ဆန္တိ. အပဿတော ဝါ အဿ အပ္ပိယာ ဝါ ဒါယာဒါ ဘူမိံ ခဏိတွာ တံ နိဓိံ ဥဒ္ဓရန္တိ. ဧဝမဿ ဧတေဟိ ဌာနာ စဝနာဒီဟိ ကာရဏေဟိ သော နိဓိ န ဥပကပ္ပတီတိ.

Ý nghĩa của câu ấy là: Của cải được chôn giấu kỹ ở nơi nào, thì của cải ấy hoặc dời khỏi nơi đó, đi mất, biến mất; dù là vật vô tri, nó cũng đi đến nơi khác do phước đức đã cạn kiệt. Hoặc ký ức của người ấy bị rối loạn, không biết của cải được chôn giấu ở nơi nào. Hoặc các Nāga, bị thúc đẩy bởi sự cạn kiệt phước đức của người ấy, dời của cải ấy đi, mang đến nơi khác. Hoặc các Yakkha cũng mang nó đi, lấy và đi đến bất cứ đâu chúng muốn. Hoặc khi người ấy không thấy, những người thừa kế không được ưa thích đào đất lên và lấy của cải ấy đi. Như vậy, vì những lý do này như dời khỏi chỗ v.v..., của cải ấy không phục vụ được cho người ấy.

ဧဝံ ဌာနာ စဝနာဒီနိ လောကသမ္မတာနိ အနုပကပ္ပနကာရဏာနိ ဝတွာ ဣဒါနိ ယံ တံ ဧတေသမ္ပိ ကာရဏာနံ မူလဘူတံ ဧကညေဝ ပုညက္ခယသညိတံ ကာရဏံ, တံ ဒဿေန္တော အာဟ –

Sau khi đã nói về những nguyên nhân được thế gian công nhận khiến của cải không phục vụ được, như là việc dời khỏi chỗ v.v..., bây giờ, để chỉ ra nguyên nhân duy nhất, là gốc rễ của cả những nguyên nhân ấy, được gọi là sự cạn kiệt phước đức, Ngài đã nói:

‘‘ယဒါ ပုညက္ခယော ဟောတိ, သဗ္ဗမေတံ ဝိနဿတီ’’တိ.

“Khi phước đức đã cạn kiệt, tất cả những thứ này đều bị tiêu hoại.”

တဿတ္ထော – ယသ္မိံ သမယေ ဘောဂသမ္ပတ္တိနိပ္ဖာဒကဿ ပုညဿ ခယော ဟောတိ, ဘောဂပါရိဇုညသံဝတ္တနိကမပုညမောကာသံ ကတွာ ဌိတံ ဟောတိ, အထ ယံ နိဓိံ နိဓေန္တေန နိဟိတံ ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒိဓနဇာတံ, သဗ္ဗမေတံ ဝိနဿတီတိ.

Ý nghĩa của câu ấy là: Vào thời điểm nào mà phước đức tạo ra sự sung túc về tài sản bị cạn kiệt, và ác nghiệp dẫn đến sự suy sụp tài sản có cơ hội phát sinh, thì khi ấy, bất cứ loại tài sản nào như vàng bạc v.v... đã được người chôn cất của cải giấu đi, tất cả những thứ đó đều bị tiêu hoại.

ဆဋ္ဌဂါထာဝဏ္ဏနာ

Chú giải câu kệ thứ sáu

ဧဝံ ဘဂဝါ တေန တေန အဓိပ္ပာယေန နိဟိတမ္ပိ ယထာဓိပ္ပာယံ အနုပကပ္ပန္တံ နာနပ္ပကာရေဟိ နဿနဓမ္မံ လောကသမ္မတံ နိဓိံ ဝတွာ ဣဒါနိ ယံ ပုညသမ္ပဒံ ပရမတ္ထတော နိဓီတိ ဒဿေတုံ တဿ ကုဋုမ္ဗိကဿ အနုမောဒနတ္ထမိဒံ နိဓိကဏ္ဍမာရဒ္ဓံ, တံ ဒဿေန္တော အာဟ –

Như vậy, sau khi Đức Thế Tôn đã nói về của cải được thế gian công nhận, là thứ dù được chôn giấu với ý định này hay ý định khác cũng không phục vụ được như mong muốn và có bản chất bị hủy hoại theo nhiều cách khác nhau, bây giờ, để chỉ ra sự thành tựu phước đức, mà theo nghĩa chân đế chính là của cải – (và) phẩm kinh về Của Cải này đã được bắt đầu vì mục đích làm cho vị gia chủ ấy hoan hỷ – để chỉ ra điều đó, Ngài đã nói:

၆. ‘‘ယဿ ဒါနေန သီလေန, သံယမေန ဒမေန စ.

6. “Đối với người nào, nhờ bố thí, giữ giới, nhờ sự thu thúc và tự chế,

နိဓီ သုနိဟိတော ဟောတိ, ဣတ္ထိယာ ပုရိသဿ ဝါ’’တိ.

Mà kho tàng được cất giữ kỹ lưỡng, dù là người nữ hay người nam.”

တတ္ထ ဒါနန္တိ ‘‘ဒါနဉ္စ ဓမ္မစရိယာ စာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. သီလန္တိ ကာယိကဝါစသိကော အဝီတိက္ကမော. ပဉ္စင်္ဂဒသင်္ဂပါတိမောက္ခသံဝရာဒိ ဝါ သဗ္ဗမ္ပိ သီလံ ဣဓ သီလန္တိ အဓိပ္ပေတံ. သံယမောတိ သံယမနံ သံယမော, စေတသော နာနာရမ္မဏဂတိနိဝါရဏန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, သမာဓိဿေတံ အဓိဝစနံ. ယေန သံယမေန သမန္နာဂတော ‘‘ဟတ္ထသံယတော, ပါဒသံယတော, ဝါစာသံယတော, သံယတုတ္တမော’’တိ ဧတ္ထ သံယတုတ္တမောတိ ဝုတ္တော. အပရေ အာဟု ‘‘သံယမနံ သံယမော, သံဝရဏန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, ဣန္ဒြိယသံဝရဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ. ဒမောတိ ဒမနံ, ကိလေသူပသမနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, ပညာယေတံ အဓိဝစနံ. ပညာ ဟိ ကတ္ထစိ ပညာတွေဝ [Pg.188] ဝုစ္စတိ ‘‘သုဿူသာ လဘတေ ပည’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၂၄၆; သု. နိ. ၁၈၈). ကတ္ထစိ ဓမ္မောတိ ‘‘သစ္စံ ဓမ္မော ဓိတိ စာဂေါ’’တိ ဧဝမာဒီသု. ကတ္ထစိ ဒမောတိ ‘‘ယဒိ သစ္စာ ဒမာ စာဂါ, ခန္တျာ ဘိယျော န ဝိဇ္ဇတီ’’တိအာဒီသု.

Trong ấy, bố thí nên được hiểu theo phương cách đã được nói đến ở đây là: “Bố thí và sống theo Chánh pháp.” Giới là sự không vi phạm thuộc về thân và lời nói. Hoặc tất cả giới như là năm giới, tám giới, mười giới, sự thu thúc trong giới bổn Pātimokkha v.v… ở đây được chủ trương là giới. Chế ngự là sự chế ngự, được nói là sự ngăn ngừa tâm đi đến các đối tượng khác nhau; đây là danh từ đồng nghĩa của định. Do sự chế ngự nào mà người đã thành tựu được gọi là bậc chế ngự tối thượng ở đây: “Chế ngự tay, chế ngự chân, chế ngự lời nói, là bậc chế ngự tối thượng.” Các vị khác nói rằng: “Chế ngự là sự chế ngự, được nói là sự thu thúc; đây là danh từ đồng nghĩa của sự thu thúc các căn.” Điều phục là sự điều phục, được nói là sự làm cho lắng dịu các phiền não; đây là danh từ đồng nghĩa của trí tuệ. Thật vậy, trí tuệ ở một nơi được gọi chính là trí tuệ như trong các câu: “Sự lắng nghe làm cho đắc được trí tuệ.” Ở một nơi được gọi là pháp như trong các câu: “Chân lý, pháp, sự kiên trì, sự xả ly.” Ở một nơi được gọi là sự điều phục như trong các câu: “Nếu không có chân lý, sự điều phục, sự xả ly, sự kham nhẫn thì không có gì hơn nữa.”

ဧဝံ ဒါနာဒီနိ ဉတွာ ဣဒါနိ ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော – ယဿ ဣတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသဿ ဝါ ဒါနေန သီလေန သံယမေန ဒမေန စာတိ ဣမေဟိ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ ယထာ ဟိရညေန သုဝဏ္ဏေန မုတ္တာယ မဏိနာ ဝါ ဓနမယော နိဓိ တေသံ သုဝဏ္ဏာဒီနံ ဧကတ္ထ ပက္ခိပနေန နိဓီယတိ, ဧဝံ ပုညမယော နိဓိ တေသံ ဒါနာဒီနံ ဧကစိတ္တသန္တာနေ စေတိယာဒိမှိ ဝါ ဝတ္ထုမှိ သုဋ္ဌု ကရဏေန သုနိဟိတော ဟောတီတိ.

Sau khi đã biết về bố thí v.v… như vậy, bây giờ ý nghĩa của câu kệ này nên được hiểu một cách tóm tắt như vầy: Đối với người nữ nào hay người nam nào, cũng giống như kho tàng vật chất gồm có bạc, vàng, ngọc trai, hay ngọc báu được chôn cất do sự đặt để các thứ vàng bạc ấy vào một chỗ, cũng vậy, kho tàng phước báu do bốn pháp này là bố thí, giữ giới, chế ngự, và điều phục được chôn giấu kỹ lưỡng do sự thực hành tốt đẹp trong dòng tương tục của một tâm hoặc trong các đối tượng như là bảo tháp v.v…

သတ္တမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Câu Kệ Thứ Bảy

ဧဝံ ဘဂဝါ ‘‘ယဿ ဒါနေနာ’’တိ ဣမာယ ဂါထာယ ပုညသမ္ပဒါယ ပရမတ္ထတော နိဓိဘာဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယတ္ထ နိဟိတော, သော နိဓိ သုနိဟိတော ဟောတိ, တံ ဝတ္ထုံ ဒဿေန္တော အာဟ –

Như vậy, đức Thế Tôn sau khi đã chỉ ra bản chất kho tàng theo nghĩa chân đế của sự thành tựu phước báu bằng câu kệ này: “Đối với người nào, do sự bố thí…,” bây giờ, trong khi chỉ ra đối tượng mà ở nơi ấy kho tàng được chôn giấu và trở thành được chôn giấu kỹ lưỡng, Ngài đã nói:

၇. ‘‘စေတိယမှိ စ သံဃေ ဝါ, ပုဂ္ဂလေ အတိထီသု ဝါ.

7. “Hoặc ở bảo tháp, hoặc ở Tăng chúng, hoặc ở cá nhân, hoặc ở các vị khách.”

မာတရိ ပိတရိ စာပိ, အထော ဇေဋ္ဌမှိ ဘာတရီ’’တိ.

“Hoặc ở mẹ, hoặc ở cha, và cả ở người anh cả nữa.”

တတ္ထ စယိတဗ္ဗန္တိ စေတိယံ, ပူဇေတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, စိတတ္တာ ဝါ စေတိယံ. တံ ပနေတံ စေတိယံ တိဝိဓံ ဟောတိ ပရိဘောဂစေတိယံ, ဥဒ္ဒိဿကစေတိယံ, ဓာတုကစေတိယန္တိ. တတ္ထ ဗောဓိရုက္ခော ပရိဘောဂစေတိယံ, ဗုဒ္ဓပဋိမာ ဥဒ္ဒိဿကစေတိယံ, ဓာတုဂဗ္ဘထူပါ သဓာတုကာ ဓာတုကစေတိယံ. သံဃောတိ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခါဒီသု ယော ကောစိ. ပုဂ္ဂလောတိ ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတေသု ယော ကောစိ. နတ္ထိ အဿ တိထိ, ယမှိ ဝါ တမှိ ဒိဝသေ အာဂစ္ဆတီတိ အတိထိ. တင်္ခဏေ အာဂတပါဟုနကဿေတံ အဓိဝစနံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

Trong ấy, nên được tôn kính là bảo tháp, được nói là nên được cúng dường; hoặc do được xây cất nên là bảo tháp. Và bảo tháp ấy có ba loại là: thọ dụng bảo tháp, chỉ định bảo tháp, và xá-lợi bảo tháp. Trong ấy, cây bồ-đề là thọ dụng bảo tháp, tượng Phật là chỉ định bảo tháp, tháp có chứa xá-lợi bên trong là xá-lợi bảo tháp. Tăng chúng là bất cứ vị nào trong số các vị bắt đầu với Tăng chúng do đức Phật dẫn đầu. Cá nhân là bất cứ vị nào trong số hàng tại gia và xuất gia. Vị ấy không có ngày (cố định), vị ấy đến vào ngày này hay ngày kia, nên là khách. Đây là danh từ đồng nghĩa của vị khách đến vào lúc ấy. Phần còn lại giống như đã được trình bày.

ဧဝံ စေတိယာဒီနိ ဉတွာ ဣဒါနိ ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော – ယော သော နိဓိ ‘‘သုနိဟိတော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တော, သော ဣမေသု ဝတ္ထူသု သုနိဟိတော ဟောတိ. ကသ္မာ? ဒီဃရတ္တံ ဣဋ္ဌဖလာနုပ္ပဒါနသမတ္ထတာယ. တထာ ဟိ အပ္ပကမ္ပိ စေတိယမှိ ဒတွာ ဒီဃရတ္တံ ဣဋ္ဌဖလလာဘိနော ဟောန္တိ. ယထာဟ –

Sau khi đã biết về bảo tháp v.v… như vậy, bây giờ ý nghĩa của câu kệ này nên được hiểu một cách tóm tắt như vầy: Kho tàng nào đã được nói là: “Được chôn giấu kỹ lưỡng,” kho tàng ấy được chôn giấu kỹ lưỡng ở trong những đối tượng này. Tại sao? Vì có khả năng liên tục mang lại kết quả mong muốn trong thời gian dài. Thật vậy, sau khi đã dâng cúng dù chỉ một chút ít ở bảo tháp, họ vẫn là những người nhận được kết quả mong muốn trong thời gian dài. Như đã được nói:

‘‘ဧကပုပ္ဖံ [Pg.189] ယဇိတွာန, အသီတိကပ္ပကောဋိယော;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပုပ္ဖဒါနဿိဒံ ဖလ’’န္တိ စ.

“Sau khi đã cúng dường một đóa hoa, trong tám mươi ức kiếp, tôi không biết đến khổ cảnh; đây là quả của việc cúng dường hoa.”

‘‘မတ္တာသုခပရိစ္စာဂါ, ပဿေ စေ ဝိပုလံ သုခ’’န္တိ စ. (ဓ. ပ. ၂၉၀);

“Do từ bỏ hạnh phúc nhỏ nhoi, người trí nên thấy được hạnh phúc lớn lao.”

ဧဝံ ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိဝေလာမသုတ္တာဒီသု ဝုတ္တနယေန သံဃာဒိဝတ္ထူသုပိ ဒါနဖလဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စ စေတိယာဒီသု ဒါနဿ ပဝတ္တိ ဖလဝိဘူတိ စ ဒဿိတာ, ဧဝံ ယထာယောဂံ သဗ္ဗတ္ထ တံ တံ အာရဘိတွာ စာရိတ္တဝါရိတ္တဝသေန သီလဿ, ဗုဒ္ဓါနုဿတိဝသေန သံယမဿ, တဗ္ဗတ္ထုကဝိပဿနာမနသိကာရပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ဒမဿ စ ပဝတ္တိ တဿ တဿ ဖလဝိဘူတိ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

Như vậy, sự phân chia quả của sự bố thí ở trong các đối tượng như là Tăng chúng v.v… cũng nên được hiểu theo phương cách đã được nói trong các kinh như là Dakkhiṇāvisuddhi, Velāma v.v… Và cũng như sự phát sanh và sự biểu hiện quả của sự bố thí ở trong các đối tượng như là bảo tháp v.v… đã được chỉ ra, cũng vậy, tùy theo sự thích hợp, ở khắp mọi nơi, sau khi đã hướng đến đối tượng này hay đối tượng kia, sự phát sanh của giới theo phương diện tác hành và phòng phi, của sự chế ngự theo phương diện niệm Phật, và của sự điều phục theo phương diện quán vipassanā, tác ý, và thẩm xét có liên quan đến đối tượng ấy, và sự biểu hiện quả của mỗi pháp ấy cũng nên được biết.

အဋ္ဌမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Câu Kệ Thứ Tám

ဧဝံ ဘဂဝါ ဒါနာဒီဟိ နိဓီယမာနဿ ပုညမယနိဓိနော စေတိယာဒိဘေဒံ ဝတ္ထုံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဧတေသု ဝတ္ထူသု သုနိဟိတဿ တဿ နိဓိနော ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေ နိဟိတနိဓိတော ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ –

Như vậy, đức Thế Tôn sau khi đã chỉ ra các đối tượng được phân loại như là bảo tháp v.v… của kho tàng phước báu đang được chôn giấu bằng sự bố thí v.v…, bây giờ, trong khi chỉ ra sự khác biệt của kho tàng ấy được chôn giấu kỹ lưỡng ở trong những đối tượng này so với kho tàng được chôn giấu ở gần nơi nước sâu, Ngài đã nói:

၈. ‘‘ဧသော နိဓိ သုနိဟိတော, အဇေယျော အနုဂါမိကော.

8. “Kho tàng này được chôn giấu kỹ lưỡng, không thể bị chiếm đoạt, luôn đi theo.”

ပဟာယ ဂမနီယေသု, ဧတံ အာဒါယ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

“Trong số những thứ phải từ bỏ mà đi, người ấy mang theo kho tàng này mà đi.”

တတ္ထ ပုဗ္ဗပဒေန တံ ဒါနာဒီဟိ သုနိဟိတနိဓိံ နိဒ္ဒိသတိ ‘‘ဧသော နိဓိ သုနိဟိတော’’တိ. အဇေယျောတိ ပရေဟိ ဇေတွာ ဂဟေတုံ န သက္ကာ, အစ္စေယျောတိပိ ပါဌော, တဿ အစ္စိတဗ္ဗော အစ္စနာရဟော ဟိတသုခတ္ထိကေန ဥပစိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. ဧတသ္မိဉ္စ ပါဌေ ဧသော နိဓိ အစ္စေယျောတိ သမ္ဗန္ဓိတွာ ပုန ‘‘ကသ္မာ’’တိ အနုယောဂံ ဒဿေတွာ ‘‘ယသ္မာ သုနိဟိတော အနုဂါမိကော’’တိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဣတရထာ ဟိ သုနိဟိတဿ အစ္စေယျတ္တံ ဝုတ္တံ ဘဝေယျ, န စ သုနိဟိတော အစ္စနီယော. အစ္စိတော ဧဝ ဟိ သောတိ. အနုဂစ္ဆတီတိ အနုဂါမိကော, ပရလောကံ ဂစ္ဆန္တမ္ပိ တတ္ထ တတ္ထ ဖလဒါနေန န ဝိဇဟတီတိ အတ္ထော.

Trong ấy, bằng câu đầu: “Kho tàng này được chôn giấu kỹ lưỡng,” Ngài chỉ ra kho tàng được chôn giấu kỹ lưỡng ấy bằng sự bố thí v.v… Không thể bị chiếm đoạt có nghĩa là không thể bị những người khác chiếm đoạt và lấy đi. Cũng có một cách đọc khác là acceyyo, ý nghĩa của từ ấy là: nên được tích lũy, đáng được tích lũy, nên được vun bồi bởi người mong cầu lợi ích và hạnh phúc. Và trong cách đọc này, sau khi đã liên kết: “Kho tàng này nên được tích lũy,” rồi chỉ ra câu hỏi: “Tại sao?” và nên được liên kết là: “Bởi vì được chôn giấu kỹ lưỡng, nó luôn đi theo.” Nếu không, sẽ thành ra nói rằng cái đã được chôn giấu kỹ lưỡng thì nên được tích lũy, nhưng cái đã được chôn giấu kỹ lưỡng thì không cần phải tích lũy nữa. Thật vậy, nó đã được tích lũy rồi. Luôn đi theo là đi theo sau. Ý nghĩa là: nó không từ bỏ người đang đi đến thế giới bên kia, bằng cách cho quả ở nơi này nơi kia.

ပဟာယ ဂမနီယေသု ဧတံ အာဒါယ ဂစ္ဆတီတိ မရဏကာလေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ သဗ္ဗဘောဂေသု ပဟာယ ဂမနီယေသု ဧတံ နိဓိံ အာဒါယ ပရလောကံ ဂစ္ဆတီတိ အယံ ကိရ ဧတဿ အတ္ထော. သော ပန န ယုဇ္ဇတိ. ကသ္မာ? ဘောဂါနံ [Pg.190] အဂမနီယတော. ပဟာတဗ္ဗာ ဧဝ ဟိ တေ တေ ဘောဂါ, န ဂမနီယာ, ဂမနီယာ ပန တေ တေ ဂတိဝိသေသာ. ယတော ယဒိ ဧသ အတ္ထော သိယာ, ပဟာယ ဘောဂေ ဂမနီယေသု ဂတိဝိသေသေသု ဣတိ ဝဒေယျ. တသ္မာ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော – ‘‘နိဓိ ဝါ ဌာနာ စဝတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ပကာရေန ပဟာယ မစ္စံ ဘောဂေသု ဂစ္ဆန္တေသု ဧတံ အာဒါယ ဂစ္ဆတီတိ. ဧသော ဟိ အနုဂါမိကတ္တာ တံ နပ္ပဇဟတီတိ.

“Pahāya gamanīyesu etaṃ ādāya gacchati” (Trong những thứ phải từ bỏ để ra đi, người ấy mang theo kho tàng này mà đi) có nghĩa là: Khi cái chết đến gần, trong tất cả tài sản phải từ bỏ để ra đi, người ấy mang theo kho tàng này (tức phước báu) đi đến thế giới bên kia. Đây được cho là ý nghĩa của câu này. Nhưng điều đó không hợp lý. Tại sao? Vì tài sản không thể đi theo. Thật vậy, những tài sản ấy chỉ là thứ phải từ bỏ, không phải là thứ có thể đi theo; còn những thứ có thể đi theo chính là các cảnh giới đặc biệt. Bởi vì nếu đây là ý nghĩa, thì nên nói rằng: “pahāya bhoge gamanīyesu gativisesesu” (từ bỏ tài sản, trong các cảnh giới đặc biệt có thể đi đến). Do đó, ở đây nên hiểu ý nghĩa như sau: Theo cách nói bắt đầu bằng “nidhi vā ṭhānā cavati” (hoặc kho tàng bị dời khỏi chỗ), khi các tài sản ra đi (tức là mất đi) sau khi người chết từ bỏ chúng, người ấy mang theo kho tàng này (tức phước báu) mà đi. Thật vậy, vì có tính chất đi theo, kho tàng này không từ bỏ người ấy.

တတ္ထ သိယာ ‘‘ဂမနီယေသူတိ ဧတ္ထ ဂန္တဗ္ဗေသူတိ အတ္ထော, န ဂစ္ဆန္တေသူ’’တိ. တံ န ဧကံသတော ဂဟေတဗ္ဗံ. ယထာ ဟိ ‘‘အရိယာ နိယျာနိကာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၄၁) ဧတ္ထ နိယျန္တာတိ အတ္ထော, န နိယျာတဗ္ဗာတိ, ဧဝမိဓာပိ ဂစ္ဆန္တေသူတိ အတ္ထော, န ဂန္တဗ္ဗေသူတိ.

Ở đây, có thể có ý kiến rằng: “Trong từ ‘gamanīyesu’, ý nghĩa là ‘trong những thứ phải đi đến’, chứ không phải ‘trong những thứ đang đi’”. Điều đó không nên được chấp nhận một cách tuyệt đối. Ví như trong câu “ariyā niyyānikā” (các bậc Thánh có khả năng xuất ly), ý nghĩa là “các vị ấy xuất ly”, chứ không phải “cần được xuất ly”. Tương tự như vậy, ở đây ý nghĩa là “trong những thứ đang đi”, chứ không phải “trong những thứ phải đi đến”.

အထ ဝါ ယသ္မာ ဧသ မရဏကာလေ ကဿစိ ဒါတုကာမော ဘောဂေ အာမသိတုမ္ပိ န လဘတိ, တသ္မာ တေန တေ ဘောဂါ ပုဗ္ဗံ ကာယေန ပဟာတဗ္ဗာ, ပစ္ဆာ ဝိဟတာသေန စေတသာ ဂန္တဗ္ဗာ, အတိက္ကမိတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တသ္မာ ပုဗ္ဗံ ကာယေန ပဟာယ ပစ္ဆာ စေတသာ ဂမနီယေသု ဘောဂေသူတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပုရိမသ္မိံ အတ္ထေ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မဝစနံ, ပဟာယ ဂမနီယေသု ဘောဂေသု ဧကမေဝေတံ ပုညနိဓိဝိဘဝံ တတော နီဟရိတွာ အာဒါယ ဂစ္ဆတီတိ. ပစ္ဆိမေ အတ္ထေ ဘာဝေနဘာဝလက္ခဏေ ဘုမ္မဝစနံ. ဘောဂါနဉှိ ဂမနီယဘာဝေန ဧတဿ နိဓိဿ အာဒါယ ဂမနီယဘာဝေါ လက္ခီယတီတိ.

Hoặc là, vì người ấy vào lúc lâm chung, dù muốn cho ai đó tài sản, cũng không thể chạm đến được, do đó, những tài sản ấy trước hết phải được từ bỏ bằng thân, sau đó phải được vượt qua, phải được siêu việt bằng tâm không còn tham ái. Điều này có nghĩa là như vậy. Do đó, ở đây nên hiểu ý nghĩa là: “trong những tài sản phải ra đi, sau khi đã từ bỏ trước bằng thân và sau đó bằng tâm”. Theo ý nghĩa thứ nhất, đây là vị trí cách trong nghĩa xác định (niddhāraṇa): trong những tài sản phải từ bỏ để ra đi, người ấy chỉ lấy ra duy nhất kho tàng phước báu này từ đó và mang theo. Theo ý nghĩa thứ hai, đây là vị trí cách trong nghĩa chỉ trạng thái (bhāvenabhāvalakkhaṇa): Thật vậy, trạng thái có thể mang theo của kho tàng này được nhận biết qua trạng thái phải ra đi của các tài sản.

နဝမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Chú giải kệ thứ chín.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဣမဿ ပုညနိဓိနော ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေ နိဟိတနိဓိတော ဝိသေသံ ဒဿေတွာ ပုန အတ္တနော ဘဏ္ဍဂုဏသံဝဏ္ဏနေန ကယဇနဿ ဥဿာဟံ ဇနေန္တော ဥဠာရဘဏ္ဍဝါဏိဇော ဝိယ အတ္တနာ ဒေသိတပုညနိဓိဂုဏသံဝဏ္ဏနေန တသ္မိံ ပုညနိဓိမှိ ဒေဝမနုဿာနံ ဥဿာဟံ ဇနေန္တော အာဟ –

Như vậy, sau khi chỉ ra sự khác biệt của kho tàng phước báu này so với kho tàng được chôn gần bờ nước sâu, Đức Thế Tôn, giống như một thương gia tài giỏi khơi dậy lòng nhiệt thành của người mua bằng cách tán thán phẩm chất hàng hóa của mình, lại khơi dậy lòng nhiệt thành của chư thiên và nhân loại đối với kho tàng phước báu ấy bằng cách tán thán phẩm chất của kho tàng phước báu do chính Ngài thuyết giảng, và Ngài đã nói:

၉. ‘‘အသာဓာရဏမညေသံ, အစောရာဟရဏော နိဓိ.

9. “Kho tàng không chung với người khác, không bị trộm cướp lấy đi.

ကယိရာထ ဓီရော ပုညာနိ, ယော နိဓိ အနုဂါမိကော’’တိ.

Bậc trí nên làm các phước thiện, kho tàng ấy luôn đi theo.”

တတ္ထ [Pg.191] အသာဓာရဏမညေသန္တိ အသာဓာရဏော အညေသံ, မကာရော ပဒသန္ဓိကရော ‘‘အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ’’တိအာဒီသု ဝိယ. န စောရေဟိ အာဟရဏော အစောရာဟရဏော, စောရေဟိ အာဒါတဗ္ဗော န ဟောတီတိ အတ္ထော. နိဓာတဗ္ဗောတိ နိဓိ. ဧဝံ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ပုညနိဓိဂုဏံ သံဝဏ္ဏေတွာ တတော ဒွီဟိ တတ္ထ ဥဿာဟံ ဇနေတိ ‘‘ကယိရာထ ဓီရော ပုညာနိ, ယော နိဓိ အနုဂါမိကော’’တိ. တဿတ္ထော – ယသ္မာ ပုညာနိ နာမ အသာဓာရဏော အညေသံ, အစောရာဟရဏော စ နိဓိ ဟောတိ. န ကေဝလဉ္စ အသာဓာရဏော အစောရာဟရဏော စ နိဓိ, အထ ခေါ ပန ‘‘ဧသော နိဓိ သုနိဟိတော, အဇေယျော အနုဂါမိကော’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တော ယော နိဓိ အနုဂါမိကော. သော စ ယသ္မာ ပုညာနိယေဝ, တသ္မာ ကယိရာထ ကရေယျ ဓီရော ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နော ဓိတိသမ္ပန္နော စ ပုဂ္ဂလော ပုညာနီတိ.

Trong đó, “asādhāraṇamaññesaṃ” có nghĩa là “asādhāraṇo aññesaṃ” (không chung với người khác); mẫu tự “ma” là để nối âm, giống như trong các trường hợp “adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā” v.v... “Acorāharaṇo” là “na corehi āharaṇo”, có nghĩa là không thể bị trộm cướp lấy đi. “Nidhi” là vì nó được cất giữ (nidhātabbo). Như vậy, sau khi tán thán phẩm chất của kho tàng phước báu bằng hai câu đầu, Ngài khơi dậy lòng nhiệt thành đối với nó bằng hai câu sau: “kayirātha dhīro puññāni, yo nidhi anugāmiko”. Ý nghĩa của câu đó là: Vì các phước thiện là kho tàng không chung với người khác và không bị trộm cướp lấy đi. Và không chỉ là kho tàng không chung, không bị trộm cướp lấy đi, mà còn là kho tàng luôn đi theo, như đã nói ở đây: “eso nidhi sunihito, ajeyyo anugāmiko” (kho tàng này được khéo cất giữ, không thể bị chiếm đoạt, luôn đi theo). Và vì kho tàng đó chính là các phước thiện, do đó, bậc trí, người có trí tuệ và nghị lực, nên làm (kayirātha, kareyya) các phước thiện.

ဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Chú giải kệ thứ mười.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဂုဏသံဝဏ္ဏနေန ပုညနိဓိမှိ ဒေဝမနုဿာနံ ဥဿာဟံ ဇနေတွာ ဣဒါနိ ယေ ဥဿဟိတွာ ပုညနိဓိကိရိယာယ သမ္ပာဒေန္တိ, တေသံ သော ယံ ဖလံ ဒေတိ, တံ သင်္ခေပတော ဒဿေန္တော အာဟ –

Như vậy, sau khi khơi dậy lòng nhiệt thành của chư thiên và nhân loại đối với kho tàng phước báu bằng cách tán thán các phẩm chất của nó, bây giờ, để chỉ ra một cách tóm tắt quả mà kho tàng ấy mang lại cho những người đã nỗ lực tạo ra và thành tựu việc làm kho tàng phước báu, Đức Thế Tôn đã nói:

၁၀.

10.

‘‘ဧသ ဒေဝမနုဿာနံ, သဗ္ဗကာမဒဒေါ နိဓီ’’တိ.

“Kho tàng này ban cho mọi ước muốn của chư thiên và nhân loại.”

ဣဒါနိ ယသ္မာ ပတ္ထနာယ ပဋိဗန္ဓိတဿ သဗ္ဗကာမဒဒတ္တံ, န ဝိနာ ပတ္ထနံ ဟောတိ. ယထာဟ –

Bây giờ, vì việc ban cho mọi ước muốn là tùy thuộc vào sự mong cầu, nó không thể xảy ra nếu không có sự mong cầu. Như Ngài đã nói:

‘‘အာကင်္ခေယျ စေ ဂဟပတယော ဓမ္မစာရီ သမစာရီ ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ သော ဓမ္မစာရီ သမစာရီ’’ (မ. နိ. ၁.၄၄၂).

“Này các gia chủ, nếu một người sống đúng Pháp, sống chân chính, mong muốn rằng: ‘Ôi, mong sao sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với các vị Sát-đế-lỵ đại phú’, thì có khả năng người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được sanh làm bạn đồng hành với các vị Sát-đế-lỵ đại phú. Vì sao vậy? Vì người ấy sống đúng Pháp, sống chân chính.” (Trung Bộ Kinh 1.442).

ဧဝံ ‘‘အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ သော ဓမ္မစာရီ သမစာရီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၄၂).

Tương tự, “...người ấy có thể tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc ngay trong hiện tại. Vì sao vậy? Vì người ấy sống đúng Pháp, sống chân chính.” (Trung Bộ Kinh 1.442).

တထာ [Pg.192] စာဟ –

Và Ngài cũng đã nói:

‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန, သုတေန, စာဂေန, ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, တဿ ဧဝံ ဟောတိ ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ပဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြူပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၁၆၁) ဧဝမာဒိ.

“Này các Tỳ khưu, ở đây, một Tỳ khưu có tín, có giới, có đa văn, có xả ly, có trí tuệ. Vị ấy nghĩ rằng: ‘Ôi, mong sao sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với các vị Sát-đế-lỵ đại phú’. Vị ấy nỗ lực với tâm ấy, quyết định với tâm ấy, tu tập với tâm ấy. Khi các hành và các trú của vị ấy được tu tập và làm cho sung mãn như vậy, chúng sẽ dẫn đến sự tái sanh ở nơi đó.” (Trung Bộ Kinh 3.161) v.v...

တသ္မာ တံ တထာ တထာ အာကင်္ခပရိယာယံ စိတ္တပဒဟနာဓိဋ္ဌာနဘာဝနာပရိက္ခာရံ ပတ္ထနံ တဿ သဗ္ဗကာမဒဒတ္တေ ဟေတုံ ဒဿေန္တော အာဟ –

Do đó, để chỉ ra nguyên nhân cho khả năng ban cho mọi ước muốn của sự mong cầu ấy, một sự mong cầu được trang bị bằng sự nỗ lực, quyết định và tu tập của tâm theo các cách thức khác nhau trong bài kinh về sự mong muốn (Ākaṅkheyya Sutta), Ngài đã nói:

‘‘ယံ ယဒေဝါဘိပတ္ထေန္တိ, သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီ’’တိ.

“Bất cứ điều gì họ mong muốn, tất cả đều có thể đạt được nhờ kho tàng này.”

ဧကာဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Chú giải kệ thứ mười một.

၁၁. ဣဒါနိ ယံ တံ သဗ္ဗံ ဧတေန လဗ္ဘတိ, တံ ဩဓိသော ဩဓိသော ဒဿေန္တော ‘‘သုဝဏ္ဏတာ သုသရတာ’’တိ ဧဝမာဒိဂါထာယော အာဟ.

11. Bây giờ, để chỉ ra một cách chi tiết tất cả những gì có thể đạt được nhờ kho tàng này, Ngài đã nói các câu kệ bắt đầu bằng “suvaṇṇatā susaratā” (sắc đẹp, giọng nói hay).

တတ္ထ ပဌမဂါထာယ တာဝ သုဝဏ္ဏတာ နာမ သုန္ဒရစ္ဆဝိဝဏ္ဏတာ ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစတာ, သာပိ ဧတေန ပုညနိဓိနာ လဗ္ဘတိ. ယထာဟ –

Trong đó, trước hết, trong câu kệ đầu tiên, “suvaṇṇatā” (sắc đẹp) có nghĩa là có làn da đẹp, có nước da như vàng ròng; điều đó cũng có thể đạt được nhờ kho tàng phước báu này. Như Ngài đã nói:

‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ…ပေ… ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော အက္ကောဓနော အဟောသိ အနုပါယာသဗဟုလော, ဗဟုမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော နာဘိသဇ္ဇိ န ကုပ္ပိ န ဗျာပဇ္ဇိ န ပတိတ္ထီယိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသိ, ဒါတာ စ အဟောသိ သုခုမာနံ မုဒုကာနံ အတ္ထရဏာနံ ပါဝုရဏာနံ ခေါမသုခုမာနံ ကပ္ပာသိက…ပေ… ကောသေယျ…ပေ… ကမ္ဗလသုခုမာနံ. သော တဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ…ပေ… ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ပဋိလဘတိ. သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ဟောတိ ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစော’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၁၈).

Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp... (v.v)... thuở trước, khi là người, đã không phẫn nộ, không nhiều phiền muộn; dù bị nói nhiều cũng không bám víu, không tức giận, không làm hại, không cố chấp; không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất bình; và là người bố thí các loại đồ trải, đồ đắp mềm mại, tinh tế, các loại vải lanh tinh tế, vải bông... (v.v)... vải lụa... (v.v)... vải len tinh tế. Vị ấy, do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy... (v.v)... khi đạt đến trạng thái này, thành tựu tướng đại nhân này: có màu da vàng óng, làn da như dát vàng.

သုသရတာ နာမ ဗြဟ္မဿရတာ ကရဝီကဘာဏိတာ, သာပိ ဧတေန လဗ္ဘတိ. ယထာဟ –

Giọng nói hay (susaratā) tức là giọng nói như Phạm thiên (brahmassaratā) và tiếng nói như chim karavīka, điều ấy cũng được thành tựu nhờ phước báu này. Như có lời dạy rằng –

‘‘ယမ္ပိ[Pg.193], ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ…ပေ… ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော အဟောသိ, ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ…ပေ… တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ အဟောသိ. သော တဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ…ပေ… ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမာနိ ဒွေ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ. ပဟုတဇိဝှော စ ဟောတိ ဗြဟ္မဿရော စ ကရဝီကဘာဏီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၃၆).

Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp... (v.v)... đã từ bỏ lời nói thô lỗ, từ bỏ lời nói thô lỗ; lời nói nào không lỗi lầm, êm tai... (v.v)... đã nói lời nói như vậy. Vị ấy, do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy... (v.v)... khi đạt đến trạng thái này, thành tựu hai tướng đại nhân này: có lưỡi dài rộng, có giọng nói như Phạm thiên, và tiếng nói như chim karavīka.

သုသဏ္ဌာနာတိ သုဋ္ဌု သဏ္ဌာနတာ, သမစိတဝဋ္ဋိတယုတ္တဋ္ဌာနေသု အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ သမစိတဝဋ္ဋိတဘာဝေန သန္နိဝေသောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သာပိ ဧတေန လဗ္ဘတိ. ယထာဟ –

Thân hình cân đối (susaṇṭhāna) là có hình dáng đẹp đẽ; có nghĩa là các chi và các phần của chi được sắp xếp cân đối và tròn trịa ở những nơi cần cân đối và tròn trịa. Điều ấy cũng được thành tựu nhờ phước báu này. Như có lời dạy rằng –

‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ…ပေ… ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော ဗဟုဇနဿ အတ္ထကာမော အဟောသိ ဟိတကာမော ဖာသုကာမော ယောဂက္ခေမကာမော ‘ကိန္တိ မေ သဒ္ဓါယ ဝဍ္ဎေယျုံ, သီလေန သုတေန စာဂေန ပညာယ ဓနဓညေန ခေတ္တဝတ္ထုနာ ဒွိပဒစတုပ္ပဒေဟိ ပုတ္တဒါရေဟိ ဒါသကမ္မကရပေါရိသေဟိ ဉာတီဟိ မိတ္တေဟိ ဗန္ဓဝေဟိ ဝဍ္ဎေယျု’န္တိ, သော တဿ ကမ္မဿ…ပေ… သမာနော ဣမာနိ တီဏိ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ, သီဟပုဗ္ဗဍ္ဎကာယော စ ဟောတိ စိတန္တရံသော စ သမဝဋ္ဋက္ခန္ဓော စာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၂၄) ဧဝမာဒိ.

Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp... (v.v)... thuở trước, khi là người, đã mong cầu lợi ích, mong cầu hạnh phúc, mong cầu sự an ổn, mong cầu sự an toàn khỏi các ách phược cho nhiều người, (nghĩ rằng): 'Làm sao để họ được tăng trưởng về đức tin, về giới, văn, thí, tuệ, về tài sản và ngũ cốc, về ruộng đất, về các loài hai chân và bốn chân, về con cái và vợ, về tôi tớ, người làm công, và người hầu, về bà con, bạn bè, và thân quyến?' Vị ấy, do nghiệp ấy... (v.v)... thành tựu ba tướng đại nhân này: có thân trước như sư tử, hai vai tròn đầy, và thân hình cân đối, v.v...

ဣမိနာ နယေန ဣတော ပရေသမ္ပိ ဣမိနာ ပုညနိဓိနာ ပဋိလာဘသာဓကာနိ သုတ္တပဒါနိ တတော တတော အာနေတွာ ဝတ္တဗ္ဗာနိ. အတိဝိတ္ထာရဘယေန တု သံခိတ္တံ, ဣဒါနိ အဝသေသပဒါနံ ဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမိ.

Theo phương pháp này, đối với các tướng còn lại, nên dẫn các đoạn kinh văn từ các nơi khác nhau để chứng minh sự thành tựu nhờ kho tàng phước báu này. Tuy nhiên, do sợ quá dài dòng, nên đã nói tóm tắt. Bây giờ, tôi sẽ giải thích các từ còn lại.

သုရူပတာတိ ဧတ္ထ သကလသရီရံ ရူပန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ ‘‘အာကာသော ပရိဝါရိတော ရူပံတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၀၆) ဝိယ, တဿ ရူပဿ သုန္ဒရတာ သုရူပတာ နာတိဒီဃတာ နာတိရဿတာ နာတိကိသတာ နာတိထူလတာ နာတိကာဠတာ နစ္စောဒါတတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အာဓိပစ္စန္တိ အဓိပတိဘာဝေါ, ခတ္တိယမဟာသာလာဒိဘာဝေန သာမိကဘာဝေါတိ အတ္ထော. ပရိဝါရောတိ အဂါရိကာနံ သဇနပရိဇနသမ္ပတ္တိ, အနဂါရိကာနံ ပရိသသမ္ပတ္တိ, အာဓိပစ္စဉ္စ [Pg.194] ပရိဝါရော စ အာဓိပစ္စပရိဝါရော. ဧတ္ထ စ သုဝဏ္ဏတာဒီဟိ သရီရသမ္ပတ္တိ, အာဓိပစ္စေန ဘောဂသမ္ပတ္တိ, ပရိဝါရေန သဇနပရိဇနသမ္ပတ္တိ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ ယံ တံ ‘‘ယံ ယဒေဝါဘိပတ္ထေန္တိ, သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီ’’တိ ဝုတ္တံ, တတ္ထ ဣဒမ္ပိ တာဝ ပဌမံ ဩဓိသော ဝုတ္တသုဝဏ္ဏတာဒိ သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ.

Trong từ 'sắc đẹp' (surūpatā), toàn bộ thân thể nên được hiểu là 'sắc' (rūpa), giống như trong câu 'Không gian được bao quanh được gọi là sắc'... (v.v). Vẻ đẹp của sắc đó là sắc đẹp (surūpatā), có nghĩa là không quá dài, không quá ngắn, không quá gầy, không quá mập, không quá đen, không quá trắng. 'Quyền uy' (ādhipacca) là địa vị làm chủ, có nghĩa là địa vị làm chủ do là một vị vua đại phú... (v.v). 'Đoàn tùy tùng' (parivāra) đối với người tại gia là sự sung túc về người thân và người hầu cận; đối với người xuất gia là sự sung túc về hội chúng. Và ở đây, nên hiểu rằng: qua 'màu da vàng óng' v.v... là nói về sự sung túc về thân thể; qua 'quyền uy' là nói về sự sung túc về của cải; qua 'đoàn tùy tùng' là nói về sự sung túc về người thân và người hầu cận. Về câu 'Tất cả đều được thành tựu nhờ phước báu này', điều này chỉ ra rằng, trong câu đã nói 'Bất cứ điều gì họ mong muốn, tất cả đều được thành tựu nhờ phước báu này', ở đây, trước hết, nên hiểu rằng ngay cả điều này, tức là 'màu da vàng óng' v.v... đã được nói một cách cụ thể, tất cả đều được thành tựu nhờ phước báu này.

ဒွါဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ thứ mười hai

၁၂. ဧဝမိမာယ ဂါထာယ ပုညာနုဘာဝေန လဘိတဗ္ဗံ ရဇ္ဇသမ္ပတ္တိတော ဩရံ ဒေဝမနုဿသမ္ပတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တဒုဘယရဇ္ဇသမ္ပတ္တိံ ဒဿေန္တော ‘‘ပဒေသရဇ္ဇ’’န္တိ ဣမံ ဂါထမာဟ.

Như vậy, bằng bài kệ này, sau khi đã chỉ ra sự sung túc của chư thiên và nhân loại, ngoài sự sung túc của vương quyền có thể đạt được nhờ oai lực của phước báu, bây giờ, để chỉ ra sự sung túc của vương quyền ở cả hai cõi ấy, ngài nói bài kệ này: 'padesarajjaṃ' (vương quyền trong một vùng).

တတ္ထ ပဒေသရဇ္ဇန္တိ ဧကဒီပမ္ပိ သကလံ အပါပုဏိတွာ ပထဝိယာ ဧကမေကသ္မိံ ပဒေသေ ရဇ္ဇံ. ဣဿရဘာဝေါ ဣဿရိယံ, ဣမိနာ ဒီပစက္ကဝတ္တိရဇ္ဇံ ဒဿေတိ. စက္ကဝတ္တိသုခံ ပိယန္တိ ဣဋ္ဌံ ကန္တံ မနာပံ စက္ကဝတ္တိသုခံ. ဣမိနာ စာတုရန္တစက္ကဝတ္တိရဇ္ဇံ ဒဿေတိ. ဒေဝေသု ရဇ္ဇံ ဒေဝရဇ္ဇံ, ဧတေန မန္ဓာတာဒီနမ္ပိ မနုဿာနံ ဒေဝရဇ္ဇံ ဒဿိတံ ဟောတိ. အပိ ဒိဗ္ဗေသူတိ ဣမိနာ ယေ တေ ဒိဝိ ဘဝတ္တာ ‘‘ဒိဗ္ဗာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, တေသု ဒိဗ္ဗေသု ကာယေသု ဥပ္ပန္နာနမ္ပိ ဒေဝရဇ္ဇံ ဒဿေတိ. သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ ယံ တံ ‘‘ယံ ယဒေဝါဘိပတ္ထေန္တိ, သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီ’’တိ ဝုတ္တံ, တတ္ထ ဣဒမ္ပိ ဒုတိယံ ဩဓိသော ပဒေသရဇ္ဇာဒိ သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ.

12. Trong đó, 'vương quyền trong một vùng' (padesarajja) là vương quyền trong một vùng đất, chưa đạt đến toàn bộ một châu lục. 'Quyền lực' (issariya) là địa vị làm chủ; qua từ này, ngài chỉ ra vương quyền của một vị chuyển luân vương một châu. 'Hạnh phúc của chuyển luân vương' (cakkavattisukhaṃ) là điều đáng mong muốn, đáng ưa thích, đáng hài lòng. Qua từ này, ngài chỉ ra vương quyền của một vị chuyển luân vương bốn châu. 'Vương quyền ở cõi trời' (devarajja) là vương quyền trong cõi chư thiên; qua từ này, vương quyền ở cõi trời của cả những người như vua Mandhātā cũng được chỉ ra. Qua câu 'cả ở cõi trời' (api dibbesu), ngài chỉ ra vương quyền ở cõi trời của cả những vị đã sanh vào thân chư thiên, những vị được gọi là 'chư thiên' vì hiện hữu ở cõi trời. Về câu 'Tất cả đều được thành tựu nhờ phước báu này', điều này chỉ ra rằng, trong câu đã nói 'Bất cứ điều gì họ mong muốn, tất cả đều được thành tựu nhờ phước báu này', ở đây, nên hiểu rằng cả điều thứ hai này, tức là 'vương quyền trong một vùng' v.v..., được nói một cách cụ thể, tất cả đều được thành tựu nhờ phước báu này.

တေရသမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ thứ mười ba

၁၃. ဧဝမိမာယ ဂါထာယ ပုညာနုဘာဝေန လဘိတဗ္ဗံ ဒေဝမနုဿရဇ္ဇသမ္ပတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ ဝုတ္တံ သမ္ပတ္တိံ သမာသတော ပုရက္ခတွာ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိံ ဒဿေန္တော ‘‘မာနုဿိကာ စ သမ္ပတ္တီ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ.

Như vậy, bằng bài kệ này, sau khi đã chỉ ra sự sung túc của vương quyền ở cõi trời và cõi người có thể đạt được nhờ oai lực của phước báu, bây giờ, sau khi đã tóm tắt sự sung túc đã được nói trong hai bài kệ, để chỉ ra sự sung túc của Niết-bàn, ngài nói bài kệ này: 'mānusikā ca sampatti' (sự sung túc của loài người).

တဿာယံ ပဒဝဏ္ဏနာ – မနုဿာနံ အယန္တိ မာနုဿီ, မာနုဿီ ဧဝ မာနုဿိကာ. သမ္ပဇ္ဇနံ သမ္ပတ္တိ. ဒေဝါနံ လောကော ဒေဝလောကော. တသ္မိံ ဒေဝလောကေ. ယာတိ အနဝသေသပရိယာဒါနံ, ရမန္တိ ဧတာယ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပန္နာယ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဥပကရဏဘူတာယာတိ ရတိ, သုခဿ သုခဝတ္ထုနော စေတံ [Pg.195] အဓိဝစနံ. ယာတိ အနိယတဝစနံ စသဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗသမ္ပတ္တိယာ သဟ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. နိဗ္ဗာနံယေဝ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိ.

Đây là phần giải thích từ ngữ của bài kệ đó: 'Của loài người' (manussānaṃ ayaṃ) là mānussī; mānussī chính là mānussikā. 'Sự thành tựu' (sampajjanaṃ) là sampatti. 'Thế giới của chư thiên' (devānaṃ loko) là devaloko. 'Trong thế giới chư thiên đó' (tasmiṃ devaloke). 'Bất cứ' (yā) là sự bao hàm không còn sót lại. 'Hỷ lạc' (rati) là điều mà chúng sanh vui thích, dù là hỷ lạc phát sinh bên trong hay là hỷ lạc do các phương tiện bên ngoài; đây là từ đồng nghĩa với hạnh phúc (sukha) và nền tảng của hạnh phúc (sukhavatthu). Từ 'bất cứ' (yā) là một từ không xác định. Từ 'và' (ca) có nghĩa là tổng hợp cùng với sự sung túc đã nói trước đó. 'Niết-bàn' (nibbānaṃ) chính là sự sung túc của Niết-bàn (nibbānasampatti).

အယံ ပန အတ္ထဝဏ္ဏနာ – ယာ ဧသာ ‘‘သုဝဏ္ဏတာ’’တိအာဒီဟိ ပဒေဟိ မာနုဿိကာ စ သမ္ပတ္တိ ဒေဝလောကေ စ ယာ ရတိ ဝုတ္တာ, သာ စ သဗ္ဗာ, ယာ စာယမပရာ သဒ္ဓါနုသာရိဘာဝါဒိဝသေန ပတ္တဗ္ဗာ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိ, သာ စာတိ ဣဒံ တတိယမ္ပိ ဩဓိသော သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ.

Đây là phần giải thích ý nghĩa: thành tựu ở cõi người được nói đến bằng các từ ngữ như là “sắc tốt” v.v..., và sự hoan hỷ ở cõi trời đã được nói đến, tất cả những điều ấy, và thành tựu Nibbāna khác này có thể được chứng đạt bằng cách trở thành vị Tùy Tín hành v.v..., điều thứ ba này cũng vậy, một cách riêng biệt, tất cả những điều này đều có được là nhờ vào phước báu ấy.

အထ ဝါ ယာ ပုဗ္ဗေ သုဝဏ္ဏတာဒီဟိ အဝုတ္တာ ‘‘သူရာ သတိမန္တော ဣဓ ဗြဟ္မစရိယဝါသော’’တိ ဧဝမာဒိနာ (အ. နိ. ၉.၂၁) နယေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ပညာဝေယျတ္တိယာဒိဘေဒါ စ မာနုဿိကာ သမ္ပတ္တိ, အပရာ ဒေဝလောကေ စ ယာ ဈာနာဒိရတိ, ယာ စ ယထာဝုတ္တပ္ပကာရာ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိ စာတိ ဣဒမ္ပိ တတိယံ ဩဓိသော သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ. ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

Hoặc giả, thành tựu ở cõi người chưa được nói đến trước đây bằng các từ ngữ như là “sắc tốt” v.v... mà được chỉ ra theo phương thức “bậc anh hùng, bậc chánh niệm, đời sống phạm hạnh ở đây” v.v..., có sự khác biệt về trí tuệ, sự thông thạo v.v...; và sự hoan hỷ khác ở cõi trời như là sự hoan hỷ về thiền định v.v...; và thành tựu Nibbāna theo các loại đã được nói đến, điều thứ ba này cũng vậy, một cách riêng biệt, tất cả những điều này đều có được là nhờ vào phước báu ấy. Theo cách này, phần giải thích ý nghĩa ở đây nên được hiểu như vậy.

စုဒ္ဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Kệ Thứ Mười Bốn

၁၄. ဧဝမိမာယ ဂါထာယ ပုညာနုဘာဝေန လဘိတဗ္ဗံ သဒ္ဓါနုသာရီဘာဝါဒိဝသေန ပတ္တဗ္ဗံ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိမ္ပိ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တေဝိဇ္ဇဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တဘာဝဝသေနပိ ပတ္တဗ္ဗံ တမေဝ တဿ ဥပါယဉ္စ ဒဿေန္တော ‘‘မိတ္တသမ္ပဒမာဂမ္မာ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ.

14. Như vậy, sau khi đã chỉ ra trong bài kệ này về thành tựu Nibbāna có thể đạt được nhờ oai lực của phước báu và có thể chứng đạt bằng cách trở thành vị Tùy Tín hành v.v..., bây giờ, trong khi có ý muốn chỉ ra chính phương tiện cho vị ấy để chứng đạt (thành tựu Nibbāna) cũng bằng cách trở thành bậc Tam Minh và bậc Câu Phần Giải Thoát, ngài đã nói lên bài kệ này: “mittasampadamāgamma...”

တဿာယံ ပဒဝဏ္ဏနာ – သမ္ပဇ္ဇတိ ဧတာယ ဂုဏဝိဘူတိံ ပါပုဏာတီတိ သမ္ပဒါ, မိတ္တော ဧဝ သမ္ပဒါ မိတ္တသမ္ပဒါ, တံ မိတ္တသမ္ပဒံ. အာဂမ္မာတိ နိဿာယ. ယောနိသောတိ ဥပါယေန. ပယုဉ္ဇတောတိ ယောဂါနုဋ္ဌာနံ ကရောတော. ဝိဇာနာတိ ဧတာယာတိ ဝိဇ္ဇာ, ဝိမုစ္စတိ ဧတာယ, သယံ ဝါ ဝိမုစ္စတီတိ ဝိမုတ္တိ, ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိယော, ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တီသု ဝသီဘာဝေါ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဝသီဘာဝေါ.

Đây là phần giải thích từ ngữ của bài kệ ấy: Được gọi là sampadā (thành tựu) vì người ta thành công, đạt đến sự sung mãn về đức hạnh nhờ vào điều ấy; người bạn chính là sự thành tựu, đó là mittasampadā (thành tựu về bạn bè); taṃ mittasampadaṃ (thành tựu về bạn bè ấy). Āgamma có nghĩa là nương tựa. Yoniso có nghĩa là bằng phương tiện. Payuñjato có nghĩa là đối với người đang thực hành sự nỗ lực. Được gọi là vijjā (minh) vì người ta biết được nhờ vào điều ấy; được gọi là vimutti (giải thoát) vì người ta được giải thoát nhờ vào điều ấy, hoặc tự nó được giải thoát; vijjā (minh) và vimutti (giải thoát) là vijjāvimuttiyo (minh và giải thoát); sự thuần thục ở minh và giải thoát là vijjāvimuttivasībhāvo (sự thuần thục về minh và giải thoát).

အယံ ပန အတ္ထဝဏ္ဏနာ – ယွာယံ မိတ္တသမ္ပဒမာဂမ္မ သတ္ထာရံ ဝါ အညတရံ ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယံ သဗြဟ္မစာရိံ နိဿာယ တတော ဩဝါဒဉ္စ အနုသာသနိဉ္စ ဂဟေတွာ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပတ္တိယာ ယောနိသော ပယုဉ္ဇတော ပုဗ္ဗေနိဝါသာဒီသု တီသု ဝိဇ္ဇာသု ‘‘တတ္ထ ကတမာ ဝိမုတ္တိ? စိတ္တဿ စ အဓိမုတ္တိ နိဗ္ဗာနဉ္စာ’’တိ (ဓ. သ. ၁၃၈၁) ဧဝံ အာဂတာယ အဋ္ဌသမာပတ္တိနိဗ္ဗာနဘေဒါယ ဝိမုတ္တိယာ စ တထာ တထာ အဒန္ဓာယိတတ္တေန [Pg.196] ဝသီဘာဝေါ, ဣဒမ္ပိ စတုတ္ထံ ဩဓိသော သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ.

Đây là phần giải thích ý nghĩa: Vị nào, do nhờ vào sự thành tựu về bạn bè, nương tựa bậc Đạo Sư hoặc một vị đồng phạm hạnh đáng tôn kính nào khác, từ vị ấy nhận lãnh lời khuyên dạy và lời chỉ giáo rồi thực hành đúng theo lời chỉ giáo, đối với người nỗ lực một cách có phương pháp, có sự thuần thục trong ba loại minh như là túc mạng minh v.v... và trong sự giải thoát được trình bày như vầy: “Ở đây, thế nào là giải thoát? Chính là sự giải thoát của tâm và Nibbāna,” có sự khác biệt về tám bậc thiền chứng và Nibbāna, (sự thuần thục) như thế này như thế nọ do không có sự chậm chạp; điều thứ tư này cũng vậy, một cách riêng biệt, tất cả những điều này đều có được là nhờ vào phước báu ấy.

ပန္နရသမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Kệ Thứ Mười Lăm

၁၅. ဧဝမိမာယ ဂါထာယ ပုဗ္ဗေ ကထိတဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဝသီဘာဝဘာဂိယပုညာနုဘာဝေန လဘိတဗ္ဗံ တေဝိဇ္ဇဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တဘာဝဝသေနပိ ပတ္တဗ္ဗံ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယသ္မာ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဝသီဘာဝပ္ပတ္တာ တေဝိဇ္ဇာ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တာပိ သဗ္ဗေ ပဋိသမ္ဘိဒါဒိဂုဏဝိဘူတိံ လဘန္တိ, ဣမာယ ပုညသမ္ပဒါယ စ တဿာ ဂုဏဝိဘူတိယာ ပဒဋ္ဌာနဝသေန တထာ တထာ သာပိ လဗ္ဘတိ, တသ္မာ တမ္ပိ ဒဿေန္တော ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ ဝိမောက္ခာ စာ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ.

15. Như vậy, sau khi đã chỉ ra trong bài kệ này về thành tựu Nibbāna có thể đạt được nhờ oai lực của phước báu thuộc về phần thuần thục về minh và giải thoát đã được nói đến trước đây, và cũng có thể chứng đạt bằng cách trở thành bậc Tam Minh và bậc Câu Phần Giải Thoát, bây giờ, vì rằng tất cả các vị đã đạt đến sự thuần thục về minh và giải thoát, các bậc Tam Minh và các bậc Câu Phần Giải Thoát, đều đạt được sự sung mãn về các đức hạnh như là các tuệ phân tích v.v...; và do sự thành tựu về phước báu này, và do là nhân gần của sự sung mãn về đức hạnh ấy, nên điều ấy cũng được thành tựu theo cách này cách nọ; do đó, trong khi có ý muốn chỉ ra điều ấy, ngài đã nói lên bài kệ này: “paṭisambhidā vimokkhā cā...”

‘‘ယတော သမ္မာ ကတေန ယာ စာယံ ဓမ္မတ္ထနိရုတ္တိပဋိဘာနေသု ပဘေဒဂတာ ပညာ ပဋိသမ္ဘိဒါ’’တိ ဝုစ္စတိ, ယေ စိမေ ‘‘ရူပီ ရူပါနိ ပဿတီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၂.၁၂၉; ၃.၃၃၉) နယေန အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ, ယာ စာယံ ဘဂဝတော သာဝကေဟိ ပတ္တဗ္ဗာ သာဝကသမ္ပတ္တိသာဓိကာ သာဝကပါရမီ, ယာ စ သယမ္ဘုဘာဝသာဓိကာ ပစ္စေကဗောဓိ, ယာ စ သဗ္ဗသတ္တုတ္တမဘာဝသာဓိကာ ဗုဒ္ဓဘူမိ, ဣဒမ္ပိ ပဉ္စမံ ဩဓိသော သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“Do đã được thực hiện một cách đúng đắn, trí tuệ nào đã đi đến sự phân chia trong pháp, nghĩa, ngữ, và biện tài được gọi là tuệ phân tích;” và tám bậc giải thoát này theo phương thức (bắt đầu là): “Người có sắc thấy các sắc...” v.v...; và sự toàn hảo của vị thinh văn này, là điều thành tựu sự viên mãn của vị thinh văn, có thể được các vị thinh văn của đức Thế Tôn chứng đạt; và sự giác ngộ của bậc Độc Giác, là điều thành tựu trạng thái tự mình giác ngộ; và Phật địa, là điều thành tựu trạng thái tối thượng của tất cả chúng sanh; điều thứ năm này cũng vậy, một cách riêng biệt, tất cả những điều này đều có được là nhờ vào phước báu ấy, nên được hiểu như vậy.

သောဠသမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Kệ Thứ Mười Sáu

၁၆. ဧဝံ ဘဂဝါ ယံ တံ ‘‘ယံ ယဒေဝါဘိပတ္ထေန္တိ, သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီ’’တိ ဝုတ္တံ, တံ ဣမာဟိ ပဉ္စဟိ ဂါထာဟိ ဩဓိသော ဩဓိသော ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သဗ္ဗမေဝိဒံ သဗ္ဗကာမဒဒနိဓိသညိတံ ပုညသမ္ပဒံ ပသံသန္တော ‘‘ဧဝံ မဟတ္ထိကာ ဧသာ’’တိ ဣမာယ ဂါထာယ ဒေသနံ နိဋ္ဌပေသိ.

16. Như vậy, đức Thế Tôn, sau khi đã chỉ ra bằng năm bài kệ này, một cách riêng biệt và riêng biệt, về điều đã được nói rằng: “Các vị ấy mong mỏi điều gì, tất cả đều có được nhờ phước báu này,” bây giờ, trong khi tán dương sự thành tựu về phước báu này, vốn là tất cả và được xem như là kho tàng ban cho mọi điều mong muốn, ngài đã kết thúc bài pháp bằng bài kệ này: “evaṃ mahatthikā esā...”

တဿာယံ ပဒဝဏ္ဏနာ – ဧဝန္တိ အတီတတ္ထနိဒဿနံ. မဟန္တော အတ္ထော အဿာတိ မဟတ္ထိကာ, မဟတော အတ္ထာယ သံဝတ္တတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, မဟိဒ္ဓိကာတိပိ ပါဌော. ဧသာတိ ဥဒ္ဒေသဝစနံ, တေန ‘‘ယဿ ဒါနေန သီလေနာ’’တိ ဣတော ပဘုတိ ယာဝ ‘‘ကယိရာထ ဓီရော ပုညာနီ’’တိ ဝုတ္တံ ပုညသမ္ပဒံ ဥဒ္ဒိသတိ. ယဒိဒန္တိ အဘိမုခကရဏတ္ထေ နိပါတော, တေန ဧသာတိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ နိဒ္ဒိသိတုံ ယာ ဧသာတိ အဘိမုခံ ကရောတိ. ပုညာနံ သမ္ပဒါ ပုညသမ္ပဒါ[Pg.197]. တသ္မာတိ ကာရဏဝစနံ. ဓီရာတိ ဓိတိမန္တော. ပသံသန္တီတိ ဝဏ္ဏယန္တိ. ပဏ္ဍိတာတိ ပညာသမ္ပန္နာ. ကတပုညတန္တိ ကတပုညဘာဝံ.

Đây là phần giải thích từ ngữ của bài kệ ấy: Evaṃ là sự chỉ ra ý nghĩa đã được nói ở trước. Mahatthikā là có lợi ích to lớn; có nghĩa là, điều được nói là nó dẫn đến lợi ích to lớn; cũng có dị bản là mahiddhikā. Esā là từ ngữ chỉ định; bằng từ ấy, ngài chỉ đến sự thành tựu về phước báu đã được nói đến kể từ “yassa dānena sīlenā” cho đến “kayirātha dhīro puññānī.” Yadidaṃ là một bất biến từ có nghĩa là làm cho hướng đến; bằng từ ấy, để chỉ ra điều đã được chỉ định bằng từ esā, ngài làm cho hướng đến bằng cách nói yā esā. Puññānaṃ sampadā là puññasampadā (sự thành tựu về các phước báu). Tasmā là từ ngữ chỉ nguyên nhân. Dhīrā là những người có trí tuệ. Pasaṃsanti có nghĩa là họ tán dương. Paṇḍitā là những người có đầy đủ trí tuệ. Katapuññataṃ là trạng thái đã tạo phước.

အယံ ပန အတ္ထဝဏ္ဏနာ – ဣတိ ဘဂဝါ သုဝဏ္ဏတာဒိံ ဗုဒ္ဓဘူမိပရိယောသာနံ ပုညသမ္ပဒါနုဘာဝေန အဓိဂန္တဗ္ဗမတ္ထံ ဝဏ္ဏယိတွာ ဣဒါနိ တမေဝတ္ထံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဒဿေန္တော တေနေဝတ္ထေန ယထာဝုတ္တပ္ပကာရာယ ပုညသမ္ပဒါယ မဟတ္ထိကတ္တံ ထုနန္တော အာဟ – ဧဝံ မဟတော အတ္ထဿ အာဝဟနေန မဟတ္ထိကာ ဧသာ, ယဒိဒံ မယာ ‘‘ယဿ ဒါနေန သီလေနာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဒေသိတာ ပုညသမ္ပဒါ, တသ္မာ မာဒိသာ သတ္တာနံ ဟိတသုခါဝဟာယ ဓမ္မဒေသနာယ အကိလာသုတာယ ယထာဘူတဂုဏေန စ ဓီရာ ပဏ္ဍိတာ ‘‘အသာဓာရဏမညေသံ, အစောရာဟရဏော နိဓီ’’တိအာဒီဟိ ဣဓ ဝုတ္တေဟိ စ, အဝုတ္တေဟိ စ ‘‘မာ, ဘိက္ခဝေ, ပုညာနံ ဘာယိတ္ထ, သုခဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, အဓိဝစနံ, ယဒိဒံ ပုညာနီ’’တိအာဒီဟိ (အ. နိ. ၇.၆၂; ဣတိဝု. ၂၂; နေတ္တိ. ၁၂၁) ဝစနေဟိ အနေကာကာရဝေါကာရံ ကတပုညတံ ပသံသန္တိ, န ပက္ခပါတေနာတိ.

Đây là phần giải thích ý nghĩa. Đức Thế Tôn, sau khi tán dương ý nghĩa cần được chứng đắc nhờ oai lực của sự sung mãn phước báu, bắt đầu từ tướng hảo da sắc vàng cho đến tận cùng là Phật địa, bây giờ, trong khi tóm tắt và chỉ dạy chính ý nghĩa ấy, với chính ý nghĩa ấy, trong khi tán thán sự kiện có kết quả to lớn của sự sung mãn phước báu theo cách thức đã được nói đến, Ngài đã nói rằng: “Sự sung mãn phước báu này, điều mà đã được Như Lai thuyết giảng theo phương cách bắt đầu bằng ‘yassa dānena sīlenā,’ là có kết quả to lớn do mang lại lợi ích to lớn như vậy. Do đó, các bậc hiền trí dũng mãnh như Như Lai, với sự không mệt mỏi trong việc thuyết giảng Chánh pháp mang lại lợi ích và hạnh phúc cho chúng sanh, và với phẩm chất như thật, tán thán việc đã tạo phước theo nhiều cách thức và lý do khác nhau, bằng những lời đã được nói ở đây như ‘asādhāraṇamaññesaṃ, acorāharaṇo nidhī,’ và bằng những lời chưa được nói (ở đây) như ‘mā, bhikkhave, puññānaṃ bhāyittha, sukhassetaṃ, bhikkhave, adhivacanaṃ, yadidaṃ puññānīti,’ chứ không phải do thiên vị.”

ဒေသနာပရိယောသာနေ သော ဥပါသကော ဗဟုဇနေန သဒ္ဓိံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ, ရညော စ ပသေနဒိကောသလဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ, ရာဇာ အတိဝိယ တုဋ္ဌော ဟုတွာ ‘‘သာဓု, ဂဟပတိ, သာဓု ခေါ တွံ, ဂဟပတိ, မာဒိသေဟိပိ အနာဟရဏီယံ နိဓိံ နိဓေသီ’’တိ သံရာဓေတွာ မဟတိံ ပူဇမကာသီတိ.

Vào lúc cuối bài pháp, vị nam cư sĩ ấy cùng với nhiều người đã an trú trong quả Tu-đà-hoàn. Vị ấy đã đi đến yết kiến vua Pasenadi nước Kosala và trình báo sự việc ấy. Nhà vua vô cùng hoan hỷ, sau khi làm cho vị ấy vui lòng bằng lời tán thán: “Lành thay, này gia chủ! Thật là lành thay, này gia chủ, ông đã chôn giấu một kho tàng mà ngay cả những người như ta cũng không thể chiếm đoạt được,” đã thực hiện sự cúng dường trọng thể.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ

Trong bộ Chú giải Tiểu Tụng tên là Paramatthajotikā

နိဓိကဏ္ဍသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

Phần giải thích kinh Nidhikaṇḍa đã hoàn tất.

၉. မေတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. Phần giải thích kinh Metta

နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ

Mục đích của việc sắp xếp

ဣဒါနိ နိဓိကဏ္ဍာနန္တရံ နိက္ခိတ္တဿ မေတ္တသုတ္တဿ ဝဏ္ဏနာက္ကမော အနုပ္ပတ္တော. တဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ ဝတွာ တတော ပရံ –

Bây giờ, đã đến lượt giải thích kinh Metta, bài kinh được sắp xếp sau kinh Nidhikaṇḍa. Sau khi nói về mục đích của việc sắp xếp bài kinh ấy ở đây, kế đó là –

‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေတေသ ဒီပနာ;

နိဒါနံ သောဓယိတွာဿ, ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏနံ’’.

“Do ai, khi nào, ở đâu, và vì sao kinh được nói, sau khi làm sáng tỏ những điều này và làm trong sạch phần duyên khởi của kinh, chúng tôi sẽ giải thích ý nghĩa.”

တတ္ထ [Pg.198] ယသ္မာ နိဓိကဏ္ဍေန ဒါနသီလာဒိပုညသမ္ပဒါ ဝုတ္တာ, သာ စ သတ္တေသု မေတ္တာယ ကတာယ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ ယာဝ ဗုဒ္ဓဘူမိံ ပါပေတုံ သမတ္ထာ, တသ္မာ တဿာ ပုညသမ္ပဒါယ ဥပကာရဒဿနတ္ထံ, ယသ္မာ ဝါ သရဏေဟိ သာသနေ ဩတရိတွာ သိက္ခာပဒေဟိ သီလေ ပတိဋ္ဌိတာနံ ဒွတ္တိံသာကာရေန ရာဂပ္ပဟာနသမတ္ထံ, ကုမာရပဉှေန မောဟပ္ပဟာနသမတ္ထဉ္စ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဒဿေတွာ, မင်္ဂလသုတ္တေန တဿ ပဝတ္တိယာ မင်္ဂလဘာဝေါ အတ္တရက္ခာ စ, ရတနသုတ္တေန တဿာနုရူပါ ပရရက္ခာ, တိရောကုဋ္ဋေန ရတ္တနသုတ္တေ ဝုတ္တဘူတေသု ဧကစ္စဘူတဒဿနံ ဝုတ္တပ္ပကာရာယ ပုညသမ္ပတ္တိယာ ပမဇ္ဇန္တာနံ ဝိပတ္တိ စ, နိဓိကဏ္ဍေန တိရောကုဋ္ဋေ ဝုတ္တဝိပတ္တိပဋိပက္ခဘူတာ သမ္ပတ္တိ စ ဒဿိတာ, ဒေါသပ္ပဟာနသမတ္ထံ ပန ကမ္မဋ္ဌာနံ အဒဿိတမေဝ, တသ္မာ တံ ဒေါသပ္ပဟာနသမတ္ထံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဒဿေတုံ ဣဒံ မေတ္တသုတ္တံ ဣဓ နိက္ခိတ္တံ. ဧဝဉှိ သုပရိပူရော ဟောတိ ခုဒ္ဒကပါဌောတိ ဣဒမဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ.

Trong đó, vì kinh Nidhikaṇḍa đã nói về sự sung mãn phước báu như bố thí, trì giới v.v..., và sự sung mãn phước báu ấy, khi được thực hiện với tâm từ đối với chúng sanh, sẽ có quả lớn, có khả năng đưa đến Phật địa, do đó, (kinh Metta được đặt ở đây) là để chỉ ra sự hỗ trợ cho sự sung mãn phước báu ấy. Hoặc là, vì sau khi đã chỉ dạy đề mục thiền có khả năng đoạn trừ tham ái qua ba mươi hai thể trược cho những người đã đi vào giáo pháp qua các pháp quy y và đã an trú trong giới qua các học giới, và đề mục thiền có khả năng đoạn trừ si mê qua kinh Vấn Đáp Người Con Trai, kinh Maṅgala đã chỉ ra tính chất cát tường trong sự thực hành của vị ấy và sự tự bảo vệ, kinh Ratana đã chỉ ra sự bảo vệ người khác tương ứng với vị ấy, kinh Tirokuṭṭa đã chỉ ra một số chúng sanh được nói đến trong kinh Ratana và sự bất hạnh của những người xao lãng đối với sự sung mãn phước báu đã được nói đến, và kinh Nidhikaṇḍa đã chỉ ra sự thành tựu đối nghịch với sự bất hạnh được nói đến trong kinh Tirokuṭṭa, nhưng đề mục thiền có khả năng đoạn trừ sân hận vẫn chưa được chỉ dạy. Do đó, để chỉ dạy đề mục thiền có khả năng đoạn trừ sân hận ấy, kinh Metta này đã được đặt ở đây. Vì như vậy, tập Tiểu Tụng mới trở nên hoàn toàn đầy đủ. Đây là mục đích của việc sắp xếp bài kinh này ở đây.

နိဒါနသောဓနံ

Làm trong sạch phần duyên khởi

ဣဒါနိ ယာယံ –

Bây giờ, về câu kệ rằng –

‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေတေသ ဒီပနာ;

နိဒါနံ သောဓယိတွာဿ, ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏန’’န္တိ. –

မာတိကာ နိက္ခိတ္တာ, တတ္ထ ဣဒံ မေတ္တသုတ္တံ ဘဂဝတာဝ ဝုတ္တံ, န သာဝကာဒီဟိ, တဉ္စ ပန ယဒါ ဟိမဝန္တပဿတော ဒေဝတာဟိ ဥဗ္ဗာဠှာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော သန္တိကံ အာဂတာ, တဒါ သာဝတ္ထိယံ တေသံ ဘိက္ခူနံ ပရိတ္တတ္ထာယ ကမ္မဋ္ဌာနတ္ထာယ စ ဝုတ္တန္တိ ဧဝံ တာဝ သင်္ခေပတော ဧတေသံ ပဒါနံ ဒီပနာ နိဒါနသောဓနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

Đề mục đã được nêu ra. Trong đó, kinh Metta này đã được chính Đức Thế Tôn thuyết giảng, không phải do các vị Thinh văn v.v... Và kinh ấy đã được thuyết giảng khi các vị tỳ khưu bị các vị trời ở sườn núi Hy Mã Lạp Sơn quấy nhiễu, đã đến yết kiến Đức Thế Tôn. Khi ấy, tại Sāvatthī, kinh đã được Đức Thế Tôn thuyết giảng cho các vị tỳ khưu ấy vì mục đích hộ trì và vì mục đích làm đề mục thiền. Như vậy, trước tiên, việc làm sáng tỏ những điểm này và làm trong sạch phần duyên khởi cần được hiểu một cách tóm tắt.

ဝိတ္ထာရတော ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဥပကဋ္ဌာယ ဝဿူပနာယိကာယ, တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ နာနာဝေရဇ္ဇကာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဝဿံ ဥပဂန္တုကာမာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမန္တိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ရာဂစရိတာနံ သဝိညာဏကအဝိညာဏကဝသေန ဧကာဒသဝိဓံ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနံ, ဒေါသစရိတာနံ စတုဗ္ဗိဓံ မေတ္တာဒိကမ္မဋ္ဌာနံ, မောဟစရိတာနံ မရဏဿတိကမ္မဋ္ဌာနာဒီနိ, ဝိတက္ကစရိတာနံ အာနာပါနဿတိပထဝီကသိဏာဒီနိ, သဒ္ဓါစရိတာနံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနာဒီနိ, ဗုဒ္ဓိစရိတာနံ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနာဒီနီတိ [Pg.199] ဣမိနာ နယေန စတုရာသီတိသဟဿပ္ပဘေဒစရိတာနုကူလာနိ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ ကထေတိ.

Còn về phần chi tiết, cần được hiểu như sau: Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, khi mùa an cư mưa đã gần kề. Vào lúc bấy giờ, nhiều vị tỳ khưu từ các xứ khác nhau, sau khi đã thọ nhận đề mục thiền từ nơi Đức Thế Tôn, mong muốn nhập hạ ở nơi này nơi kia, đã đến yết kiến Đức Thế Tôn. Khi ấy, Đức Thế Tôn thuyết giảng mười một loại đề mục thiền bất tịnh, theo phương diện có sinh vật và không có sinh vật, cho những người có tánh tham; bốn loại đề mục thiền về tâm từ v.v... cho những người có tánh sân; các đề mục như niệm sự chết v.v... cho những người có tánh si; các đề mục như niệm hơi thở, đề mục kasina đất v.v... cho những người có tánh tầm; các đề mục như niệm Phật v.v... cho những người có tánh tín; và các đề mục như phân tích bốn đại v.v... cho những người có tánh giác. Theo phương cách này, Ngài thuyết giảng các đề mục thiền phù hợp với tám mươi bốn ngàn loại tánh hạnh khác nhau.

အထ ခေါ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ ဘဂဝတော သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာယသေနာသနဉ္စ ဂေါစရဂါမဉ္စ ပရိယေသမာနာနိ အနုပုဗ္ဗေန ဂန္တွာ ပစ္စန္တေ ဟိမဝန္တေန သဒ္ဓိံ ဧကာဗဒ္ဓံ နီလကာစမဏိသန္နိဘသိလာတလံ သီတလဃနစ္ဆာယနီလဝနသဏ္ဍမဏ္ဍိတံ မုတ္တာဇာလရဇတပဋ္ဋသဒိသဝါလုကာကိဏ္ဏဘူမိဘာဂံ သုစိသာတသီတလဇလာသယပရိဝါရိတံ ပဗ္ဗတမဒ္ဒသံသု. အထ တေ ဘိက္ခူ တတ္ထေကရတ္တိံ ဝသိတွာ ပဘာတာယ ရတ္တိယာ သရီရပရိကမ္မံ ကတွာ တဿ အဝိဒူရေ အညတရံ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိံသု. ဂါမော ဃနနိဝေသနသန္နိဝိဋ္ဌကုလသဟဿယုတ္တော, မနုဿာ စေတ္ထ သဒ္ဓါ ပသန္နာ တေ ပစ္စန္တေ ပဗ္ဗဇိတဒဿနဿ ဒုလ္လဘတာယ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ဧဝ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဟုတွာ တေ ဘိက္ခူ ဘောဇေတွာ ‘‘ဣဓေဝ, ဘန္တေ, တေမာသံ ဝသထာ’’တိ ယာစိတွာ ပဉ္စ ပဓာနကုဋိသတာနိ ကာရေတွာ တတ္ထ မဉ္စပီဌပါနီယပရိဘောဇနီယဃဋာဒီနိ သဗ္ဗူပကရဏာနိ ပဋိယာဒေသုံ.

Bấy giờ, năm trăm vị tỳ-khưu sau khi thọ học đề mục thiền định nơi đức Thế Tôn, trong khi đang tìm kiếm trú xứ thích hợp và làng để khất thực, đã tuần tự đi đến một vùng biên địa và trông thấy một ngọn núi tiếp giáp với dãy Hy-mã-lạp, có những phiến đá trông như ngọc ma-ni xanh, có bóng mát rượi và dày đặc, được trang điểm bởi những lùm cây xanh biếc, có vùng đất rải đầy cát trắng giống như tấm lưới bằng ngọc trai hay tấm bạc, được bao quanh bởi những hồ nước trong sạch, ngọt ngào, và mát mẻ. Bấy giờ, các vị tỳ-khưu ấy ở lại đó một đêm, đến khi trời rạng sáng, sau khi làm xong các phận sự cá nhân, các vị đã đi vào một ngôi làng không xa nơi ấy để khất thực. Ngôi làng ấy có một ngàn gia đình sống san sát nhau, và dân chúng ở đấy có đức tin và lòng tịnh tín. Do việc hiếm khi được thấy các vị xuất gia ở vùng biên địa, nên vừa trông thấy các vị tỳ-khưu, họ liền phát sanh hỷ lạc, sau khi dâng cúng vật thực cho các vị tỳ-khưu ấy, họ đã thỉnh cầu rằng: “Kính bạch quý ngài, xin quý ngài hãy an cư ba tháng mùa mưa tại chính nơi này.” rồi cho xây dựng năm trăm cốc liêu để hành thiền và chuẩn bị sẵn sàng tất cả các vật dụng cần thiết như giường, ghế, ghè đựng nước uống và nước dùng ở tại những nơi ấy.

ဘိက္ခူ ဒုတိယဒိဝသေ အညံ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိံသု. တတ္ထပိ မနုဿာ တထေဝ ဥပဋ္ဌဟိတွာ ဝဿာဝါသံ ယာစိံသု. ဘိက္ခူ ‘‘အသတိ အန္တရာယေ’’တိ အဓိဝါသေတွာ တံ ဝနသဏ္ဍံ ပဝိသိတွာ သဗ္ဗရတ္တိန္ဒိဝံ အာရဒ္ဓဝီရိယာ ယာမဃဏ္ဍိကံ ကောဋ္ဋေတွာ ယောနိသောမနသိကာရဗဟုလာ ဝိဟရန္တာ ရုက္ခမူလာနိ ဥပဂန္တွာ နိသီဒိံသု. သီလဝန္တာနံ ဘိက္ခူနံ တေဇေန ဝိဟတတေဇာ ရုက္ခဒေဝတာ အတ္တနော အတ္တနော ဝိမာနာ ဩရုယှ ဒါရကေ ဂဟေတွာ ဣတော စိတော ဝိစရန္တိ. သေယျထာပိ နာမ ရာဇူဟိ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ ဝါ ဂါမကာဝါသံ ဂတေဟိ ဂါမဝါသီနံ ဃရေသု ဩကာသေ ဂဟိတေ ဃရမနုဿကာ ဃရာ နိက္ခမိတွာ အညတြ ဝသန္တာ ‘‘ကဒါ နု ဂမိဿန္တီ’’တိ ဒူရတောဝ ဩလောကေန္တိ, ဧဝမေဝ ဒေဝတာ အတ္တနော အတ္တနော ဝိမာနာနိ ဆဍ္ဍေတွာ ဣတော စိတော စ ဝိစရန္တိယော ဒူရတောဝ ဩလောကေန္တိ ‘‘ကဒါ နု ဘဒန္တာ ဂမိဿန္တီ’’တိ. တတော ဧဝံ သမစိန္တေသုံ ‘‘ပဌမဝဿူပဂတာ ဘိက္ခူ အဝဿံ တေမာသံ ဝသိဿန္တိ, မယံ ပန တာဝ စိရံ ဒါရကေ ဂဟေတွာ ဩက္ကမ္မ ဝသိတုံ န သက္ကောမ, ဟန္ဒ မယံ ဘိက္ခူနံ ဘယာနကံ အာရမ္မဏံ ဒဿေမာ’’တိ. တာ ရတ္တိံ ဘိက္ခူနံ သမဏဓမ္မကရဏဝေလာယ ဘိံသနကာနိ ယက္ခရူပါနိ နိမ္မိနိတွာ ပုရတော [Pg.200] ပုရတော တိဋ္ဌန္တိ, ဘေရဝသဒ္ဒဉ္စ ကရောန္တိ. ဘိက္ခူနံ တာနိ ရူပါနိ ဒိသွာ တဉ္စ သဒ္ဒံ သုတွာ ဟဒယံ ဖန္ဒိ, ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ စ အဟေသုံ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ. တေန တေ ဘိက္ခူ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ ကာတုံ နာသက္ခိံသု, တေသံ အနေကဂ္ဂစိတ္တာနံ ဘယေန စ ပုနပ္ပုနံ သံဝိဂ္ဂါနံ သတိ သမ္မုဿိ, တတော တေသံ မုဋ္ဌသတီနံ ဒုဂ္ဂန္ဓာနိ အာရမ္မဏာနိ ပယောဇေသုံ, တေသံ တေန ဒုဂ္ဂန္ဓေန နိမ္မထိယမာနမိဝ မတ္ထလုင်္ဂံ အဟောသိ, ဂါဠှာ သီသဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု, န စ တံ ပဝတ္တိံ အညမညဿ အာရောစေသုံ.

Vào ngày thứ hai, các vị tỳ-khưu đi vào một ngôi làng khác để khất thực. Ở đấy, dân chúng cũng đã hộ độ các vị theo cách thức tương tự và thỉnh cầu các vị an cư mùa mưa. Các vị tỳ-khưu đã nhận lời với ý nghĩ: “Nếu không có gì trở ngại.” rồi đi vào khu rừng ấy, tinh tấn nỗ lực suốt cả ngày lẫn đêm, sau khi đánh kẻng báo giờ, các vị đã an trú với tâm thường xuyên tác ý hợp lý, đi đến các gốc cây và ngồi xuống. Do oai lực của các vị tỳ-khưu có giới đức, các vị thọ thần bị mất đi oai lực của mình, đã phải đi xuống khỏi lâu đài, dắt theo con nhỏ và đi lang thang đây đó. Ví như khi các vị vua chúa hay các vị đại thần đi đến một ngôi làng và chiếm lấy chỗ ở trong nhà của dân làng, những người trong nhà phải đi ra khỏi nhà và ở nơi khác, họ nhìn từ xa và tự hỏi: “Khi nào thì các vị ấy sẽ đi đây?”, cũng thế, các vị chư thiên sau khi rời bỏ lâu đài của mình, đi lang thang đây đó và nhìn từ xa tự hỏi: “Khi nào thì các bậc tôn giả sẽ đi đây?”. Bấy giờ, họ đã cùng nhau suy nghĩ rằng: “Các vị tỳ-khưu đã nhập hạ vào đầu mùa mưa, chắc chắn sẽ ở lại suốt ba tháng, còn chúng ta thì không thể nào bồng bế con cái mà lánh đi một nơi khác trong một thời gian lâu dài như vậy được. Thôi thì, chúng ta hãy cho các vị tỳ-khưu thấy những cảnh tượng đáng sợ hãi.” Vào ban đêm, trong lúc các vị tỳ-khưu đang thực hành sa-môn pháp, các vị thọ thần ấy đã hóa hiện ra những hình thù dạ-xoa ghê rợn và đứng ở phía trước, đồng thời tạo ra những âm thanh khủng khiếp. Khi các vị tỳ-khưu trông thấy những hình thù ấy và nghe thấy những âm thanh ấy, tâm của các vị run rẩy, các vị trở nên xanh xao và vàng vọt. Do đó, các vị tỳ-khưu ấy đã không thể làm cho tâm được nhất tâm. Vì tâm không nhất tâm và vì sợ hãi nên các vị thường xuyên bị kinh động, chánh niệm bị quên mất. Bấy giờ, khi các vị đã thất niệm, các vị thọ thần đã tạo ra những đối tượng có mùi hôi thối. Do mùi hôi thối ấy, não của các vị như bị nghiền nát, những cơn đau đầu dữ dội phát sanh, và các vị đã không kể lại sự việc ấy cho nhau nghe.

အထေကဒိဝသံ သံဃတ္ထေရဿ ဥပဋ္ဌာနကာလေ သဗ္ဗေသု သန္နိပတိတေသု သံဃတ္ထေရော ပုစ္ဆိ ‘‘တုမှာကံ, အာဝုသော, ဣမံ ဝနသဏ္ဍံ ပဝိဋ္ဌာနံ ကတိပါဟံ အတိဝိယ ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော အဟောသိ ပရိယောဒါတော, ဝိပ္ပသန္နာနိ စ ဣန္ဒြိယာနိ, ဧတရဟိ ပနတ္ထ ကိသာ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ, ကိံ ဝေါ ဣဓ အသပ္ပာယ’’န္တိ. တတော ဧကော ဘိက္ခု အာဟ – ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, ရတ္တိံ ဤဒိသဉ္စ ဤဒိသဉ္စ ဘေရဝါရမ္မဏံ ပဿာမိ စ သုဏာမိ စ, ဤဒိသဉ္စ ဂန္ဓံ ဃာယာမိ, တေန မေ စိတ္တံ န သမာဓိယတီ’’တိ, ဧတေနေဝ ဥပါယေန သဗ္ဗေဝ တေ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသုံ. သံဃတ္ထေရော အာဟ – ‘‘ဘဂဝတာ, အာဝုသော, ဒွေ ဝဿူပနာယိကာ ပညတ္တာ, အမှာကဉ္စ ဣဒံ သေနာသနံ အသပ္ပာယံ, အာယာမာဝုသော, ဘဂဝတော သန္တိကံ ဂန္တွာ အညံ သပ္ပာယသေနာသနံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ထေရဿ ပဋိဿုဏိတွာ သဗ္ဗေဝ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အနုပလိတ္တတ္တာ ကုလေသု ကဉ္စိ အနာမန္တေတွာ ဧဝ ယေန သာဝတ္ထိ တေန စာရိကံ ပက္ကမိံသု. အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ဘဂဝတော သန္တိကံ အာဂမိံသု.

Rồi một hôm, vào lúc hầu hạ vị trưởng lão Tăng, khi tất cả các vị đã tụ họp, vị trưởng lão Tăng hỏi rằng: “Thưa chư hiền, khi quý vị mới vào khu rừng này được vài ngày, sắc da của quý vị vô cùng trong sạch, sáng sủa, và các căn cũng rất trong lặng. Nhưng bây giờ, quý vị lại ốm yếu, xanh xao, vàng vọt. Phải chăng nơi này không thích hợp với quý vị?” Bấy giờ, một vị tỳ-khưu thưa rằng: “Kính bạch ngài, vào ban đêm, con vừa thấy vừa nghe những cảnh tượng ghê rợn như thế này, như thế này, và ngửi thấy mùi hương như thế này. Do đó, tâm của con không thể định tĩnh được.” Cứ theo cách thức ấy, tất cả các vị đều đã trình bày lại sự việc đó. Vị trưởng lão Tăng nói rằng: “Thưa chư hiền, đức Thế Tôn đã quy định có hai thời điểm nhập hạ, và trú xứ này không thích hợp với chúng ta. Này chư hiền, chúng ta hãy đi đến hầu đức Thế Tôn và xin một trú xứ thích hợp khác.” Các vị tỳ-khưu ấy đáp lời vị trưởng lão: “Lành thay, kính bạch ngài.” rồi tất cả các vị đã dọn dẹp trú xứ, mang theo y bát, và vì không còn quyến luyến nên đã không từ biệt bất cứ gia đình nào, cứ thế lên đường du hành về hướng thành Sāvatthī. Tuần tự, các vị đã đi đến thành Sāvatthī và đến hầu đức Thế Tôn.

ဘဂဝါ တေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အန္တောဝဿံ စာရိကာ စရိတဗ္ဗာတိ မယာ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ, ကိဿ တုမှေ စာရိကံ စရထာ’’တိ. တေ ဘဂဝတော သဗ္ဗမာရောစေသုံ. ဘဂဝါ အာဝဇ္ဇေန္တော သကလဇမ္ဗုဒီပေ အန္တမသော စတုပါဒပီဌကဋ္ဌာနမတ္တမ္ပိ တေသံ သပ္ပာယသေနာသနံ နာဒ္ဒသ. အထ တေ ဘိက္ခူ အာဟ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, တုမှာကံ အညံ သပ္ပာယသေနာသနံ အတ္ထိ, တတ္ထေဝ တုမှေ ဝိဟရန္တာ အာသဝက္ခယံ ပါပုဏိဿထ, ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, တမေဝ သေနာသနံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရထ, သစေ ပန ဒေဝတာဟိ အဘယံ ဣစ္ဆထ, ဣမံ ပရိတ္တံ ဥဂ္ဂဏှထ. ဧတဉှိ ဝေါ ပရိတ္တဉ္စ ကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ ဘဝိဿတီ’’တိ ဣဒံ သုတ္တမဘာသိ.

Đức Thế Tôn khi trông thấy các vị tỳ-khưu ấy đã nói điều này: “Này các tỳ-khưu, Ta đã chế định học giới rằng không được đi du hành trong mùa mưa. Tại sao các ngươi lại đi du hành?” Các vị ấy đã trình bày lại tất cả sự việc lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn, trong khi quán xét, đã không tìm thấy một trú xứ nào thích hợp cho các vị ấy trong khắp cõi Diêm-phù-đề, cho đến cả một nơi chỉ vừa đủ để đặt một chiếc ghế bốn chân. Bấy giờ, Ngài nói với các vị tỳ-khưu ấy rằng: “Này các tỳ-khưu, không có trú xứ nào khác thích hợp cho các ngươi. Chính khi ở tại nơi ấy, các ngươi sẽ đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Này các tỳ-khưu, hãy đi và hãy an trú nương vào chính trú xứ ấy. Nhưng nếu các ngươi muốn được an ổn khỏi các vị chư thiên, hãy học thuộc lòng bài kinh hộ trì này. Vì bài kinh này sẽ vừa là bài kinh hộ trì, vừa là đề mục thiền định cho các ngươi.” Sau khi nói vậy, Ngài đã thuyết bài kinh này.

အပရေ [Pg.201] ပနာဟု – ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, တမေဝ သေနာသနံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရထာ’’တိ ဣဒဉ္စ ဝတွာ ဘဂဝါ အာဟ – ‘‘အပိစ ခေါ အာရညကေန ပရိဟရဏံ ဉာတဗ္ဗံ. သေယျထိဒံ – သာယံ ပါတံ ကရဏဝသေန ဒွေ မေတ္တာ ဒွေ ပရိတ္တာ ဒွေ အသုဘာ ဒွေ မရဏဿတီ အဋ္ဌမဟာသံဝေဂဝတ္ထုသမာဝဇ္ဇနဉ္စ, အဋ္ဌ မဟာသံဝေဂဝတ္ထူနိ နာမ ဇာတိဇရာဗျာဓိမရဏံ စတ္တာရိ အပါယဒုက္ခာနီတိ, အထ ဝါ ဇာတိဇရာဗျာဓိမရဏာနိ စတ္တာရိ, အပါယဒုက္ခံ ပဉ္စမံ, အတီတေ ဝဋ္ဋမူလကံ ဒုက္ခံ, အနာဂတေ ဝဋ္ဋမူလကံ ဒုက္ခံ, ပစ္စုပ္ပန္နေ အာဟာရပရိယေဋ္ဌိမူလကံ ဒုက္ခ’’န္တိ. ဧဝံ ဘဂဝါ ပရိဟရဏံ အာစိက္ခိတွာ တေသံ ဘိက္ခူနံ မေတ္တတ္ထဉ္စ ပရိတ္တတ္ထဉ္စ ဝိပဿနာပါဒကဇ္ဈာနတ္ထဉ္စ ဣဒံ သုတ္တမဘာသီတိ. ဧဝံ ဝိတ္ထာရတောပိ ‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေ’’တိ ဧတေသံ ပဒါနံ ဒီပနာ နိဒါနသောဓနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

Lại nữa, các vị khác nói rằng: Sau khi nói lời này: ‘Này các Tỳ khưu, hãy đi, hãy trú ngụ nương vào trú xứ ấy’, Đức Thế Tôn đã dạy rằng: ‘Vả lại, vị tỳ khưu sống trong rừng cần phải biết pháp hành trì. Pháp hành trì ấy là gì? Do việc thực hành vào buổi sáng và buổi chiều, (cần phải biết) hai lần tâm từ, hai lần hộ kinh, hai lần quán bất tịnh, hai lần niệm sự chết, và sự quán xét tám sự kiện gây xúc động. Tám sự kiện gây xúc động là: sanh, già, bệnh, chết, và bốn khổ ở cõi dữ. Hoặc là: bốn điều là sanh, già, bệnh, chết; thứ năm là khổ ở cõi dữ; khổ có gốc rễ từ vòng luân hồi trong quá khứ; khổ có gốc rễ từ vòng luân hồi trong tương lai; và khổ có gốc rễ từ việc tìm kiếm vật thực trong hiện tại’. Như vậy, sau khi Đức Thế Tôn đã chỉ dạy pháp hành trì, Ngài đã thuyết bài kinh này cho các vị tỳ khưu ấy vì mục đích tâm từ, vì mục đích hộ kinh, và vì mục đích thiền định làm nền tảng cho minh sát. (Các vị ấy) đã nói như vậy. Như vậy, một cách chi tiết, cần phải biết sự giải thích và sự thanh lọc phần duyên khởi của các từ này: ‘yena vuttaṃ yadā yattha, yasmā ce’.

ဧတ္တာဝတာ စ ယာ သာ ‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေတေသ ဒီပနာ. နိဒါနံ သောဓယိတွာ’’တိ မာတိကာ ဌပိတာ, သာ သဗ္ဗာကာရေန ဝိတ္ထာရိတာ ဟောတိ.

Và với chừng ấy, đề mục nào đã được thiết lập là: ‘yena vuttaṃ yadā yattha, yasmā cetesa dīpanā. Nidānaṃ sodhayitvā’, đề mục ấy đã được trình bày chi tiết về mọi phương diện.

ပဌမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích kệ ngôn đầu tiên

၁. ဣဒါနိ ‘‘အဿ ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏန’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ဧဝံ ကတနိဒါနသောဓနဿ အဿ သုတ္တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ အာရဗ္ဘတေ. တတ္ထ ကရဏီယမတ္ထကုသလေနာတိ ဣမိဿာ ပဌမဂါထာယ တာဝ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ – ကရဏီယန္တိ ကာတဗ္ဗံ, ကရဏာရဟန္တိ အတ္ထော. အတ္ထောတိ ပဋိပဒါ, ယံ ဝါ ကိဉ္စိ အတ္တနော ဟိတံ, တံ သဗ္ဗံ အရဏီယတော အတ္ထောတိ ဝုစ္စတိ, အရဏီယတော နာမ ဥပဂန္တဗ္ဗတော. အတ္ထေ ကုသလေန အတ္ထကုသလေန အတ္ထဆေကေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယန္တိ အနိယမိတပစ္စတ္တံ. န္တိ နိယမိတဥပယောဂံ, ဥဘယမ္ပိ ဝါ ယံ တန္တိ ပစ္စတ္တဝစနံ. သန္တံ ပဒန္တိ ဥပယောဂဝစနံ, တတ္ထ လက္ခဏတော သန္တံ, ပတ္တဗ္ဗတော ပဒံ, နိဗ္ဗာနဿေတံ အဓိဝစနံ. အဘိသမေစ္စာတိ အဘိသမာဂန္တွာ. သက္ကောတီတိ သက္ကော, သမတ္ထော ပဋိဗလောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥဇူတိ အဇ္ဇဝယုတ္တော. သုဋ္ဌု ဥဇူတိ သုဟုဇု. သုခံ ဝစော တသ္မိန္တိ သုဝစော. အဿာတိ ဘဝေယျ. မုဒူတိ မဒ္ဒဝယုတ္တော. န အတိမာနီတိ အနတိမာနိ.

1. Bây giờ, vì đã tuyên bố: ‘sẽ giải thích ý nghĩa của bài kinh này’, nên phần giải thích ý nghĩa của bài kinh này, vốn đã được thanh lọc phần duyên khởi như vậy, được bắt đầu. Trong đó, đối với kệ ngôn đầu tiên này: ‘karaṇīyamatthakusalena’, trước hết, đây là phần giải thích từng từ: ‘karaṇīyaṃ’ có nghĩa là ‘cần phải làm’, ‘việc đáng làm’. ‘Attho’ là pháp hành; hoặc bất cứ điều gì là lợi ích cho bản thân, tất cả những điều đó được gọi là ‘attho’ vì cần được tiếp cận; ‘araṇīyato’ có nghĩa là ‘vì cần được tiếp cận’. ‘Atthe kusalena’ có nghĩa là ‘atthakusalena’, ‘atthachekena’ (người thiện xảo về lợi ích). ‘Yaṃ’ là một từ ở chủ cách không xác định. ‘Taṃ’ là một từ ở đối cách xác định. Hoặc cả hai từ ‘yaṃ’ và ‘taṃ’ đều là từ ở chủ cách. Từ ‘santaṃ padaṃ’ là từ ở đối cách. Trong đó, ‘santaṃ’ là do đặc tính tịch tịnh, ‘padaṃ’ là do cần được đạt đến; đây là danh xưng của Níp-bàn. ‘Abhisamecca’ là ‘sau khi đã thấu triệt’. Vì ‘có thể’ (sakkoti), nên là ‘sakko’; có nghĩa là ‘có khả năng’, ‘có năng lực’. ‘Uju’ là ‘ngay thẳng’. ‘Rất ngay thẳng’ (suṭṭhu uju) là ‘suhuju’. ‘Lời nói dễ nghe’ (sukhaṃ vaco) ở người ấy, nên là ‘suvaco’. ‘Assā’ là ‘nên là’. ‘Mudu’ là ‘nhu hòa’. ‘Không quá kiêu mạn’ (na atimānī) là ‘anatimāni’.

အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထဝဏ္ဏနာ – ကရဏီယမတ္ထကုသလေန, ယန္တံ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စာတိ ဧတ္ထ တာဝ အတ္ထိ ကရဏီယံ, အတ္ထိ အကရဏီယံ. တတ္ထ သင်္ခေပတော [Pg.202] သိက္ခတ္တယံ ကရဏီယံ. သီလဝိပတ္တိ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ, အာစာရဝိပတ္တိ, အာဇီဝဝိပတ္တီတိ ဧဝမာဒိ အကရဏီယံ. တထာ အတ္ထိ အတ္ထကုသလော, အတ္ထိ အနတ္ထကုသလော. တတ္ထ ယော ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ န အတ္တာနံ သမ္မာ ပယောဇေတိ, ခဏ္ဍသီလော ဟောတိ, ဧကဝီသတိဝိဓံ အနေသနံ နိဿာယ ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ. သေယျထိဒံ – ဝေဠုဒါနံ ပတ္တဒါနံ ပုပ္ဖဒါနံ ဖလဒါနံ ဒန္တကဋ္ဌဒါနံ မုခေါဒကဒါနံ သိနာနဒါနံ စုဏ္ဏဒါနံ မတ္တိကာဒါနံ စာဋုကမျတံ မုဂ္ဂသူပျတံ ပါရိဘဋယတံ ဇင်္ဃပေသနိကံ ဝေဇ္ဇကမ္မံ ဒူတကမ္မံ ပဟိဏဂမနံ ပိဏ္ဍပဋိပိဏ္ဍံ ဒါနာနုပ္ပဒါနံ ဝတ္ထုဝိဇ္ဇံ နက္ခတ္တဝိဇ္ဇံ အင်္ဂဝိဇ္ဇန္တိ. ဆဗ္ဗိဓေ စ အဂေါစရေ စရတိ. သေယျထိဒံ – ဝေသိယာဂေါစရေ ဝိဓဝထုလ္လကုမာရိကပဏ္ဍကဘိက္ခုနီပါနာဂါရဂေါစရေတိ. သံသဋ္ဌော စ ဝိဟရတိ ရာဇူဟိ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ အနနုလောမိကေန ဂိဟိသံသဂ္ဂေန, ယာနိ ဝါ ပန တာနိ ကုလာနိ အဿဒ္ဓါနိ အပ္ပသန္နာနိ အနောပါနဘူတာနိ အက္ကောသကပရိဘာသကာနိ အနတ္ထကာမာနိ အဟိတအဖာသုကယောဂက္ခေမကာမာနိ ဘိက္ခူနံ…ပေ… ဥပါသိကာနံ, တထာရူပါနိ ကုလာနိ သေဝတိ ဘဇတိ ပယိရုပါသတိ. အယံ အနတ္ထကုသလော.

Đây là phần giải thích ý nghĩa: Trong câu ‘karaṇīyamatthakusalena, yantaṃ santaṃ padaṃ abhisamecca’, trước hết, có việc cần làm, có việc không cần làm. Trong đó, nói tóm lại, tam học là việc cần làm. Giới hoại, kiến hoại, oai nghi hoại, mạng sống hoại, v.v... là việc không cần làm. Tương tự, có người thiện xảo về lợi ích, có người không thiện xảo về lợi ích. Trong đó, người nào xuất gia trong giáo pháp này mà không nỗ lực đúng đắn, có giới bị sứt mẻ, nuôi mạng sống bằng cách nương vào hai mươi mốt loại tìm kiếm không chân chánh. Đó là: nương vào việc cho tre, cho lá, cho hoa, cho quả, cho tăm xỉa răng, cho nước rửa mặt, cho nước tắm, cho bột thơm, cho đất sét; nương vào lời nói tâng bốc, lời nói hai lưỡi; việc trông trẻ; việc đưa tin; việc chữa bệnh; việc làm sứ giả; việc đi theo lệnh; việc cho lại vật thực đã nhận; việc thực hành khoa học về đất đai, khoa học về ruộng đất, khoa học về thiên văn, khoa học về tướng số. Và đi vào sáu loại phi hành xứ. Đó là: hành xứ của kỹ nữ, hành xứ của góa phụ, của thiếu nữ quá lứa, của người ái nam ái nữ, của tỳ khưu ni, của quán rượu. Và sống giao du với các vua chúa, các đại thần, các người ngoại đạo, các đệ tử ngoại đạo, bằng sự giao du với người tại gia không thích hợp; hoặc những gia đình nào không có đức tin, không có lòng tịnh tín, không phải là nơi nương tựa, hay mắng nhiếc chửi rủa, không mong cầu lợi ích, không mong cầu sự an ổn, không mong cầu sự thoát khỏi ách khổ cho các tỳ khưu... cho đến... các nữ cận sự, (vị ấy) thân cận, giao du, gần gũi những gia đình như vậy. Vị này là người không thiện xảo về lợi ích.

ယော ပန ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ အတ္တာနံ သမ္မာ ပယောဇေတိ, အနေသနံ ပဟာယ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေ ပတိဋ္ဌာတုကာမော သဒ္ဓါသီသေန ပါတိမောက္ခသံဝရံ သတိသီသေန ဣန္ဒြိယသံဝရံ ဝီရိယသီသေန အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိံ, ပညာသီသေန ပစ္စယပဋိသေဝနံ ပူရေတိ. အယံ အတ္ထကုသလော.

Vị tỳ khưu nào xuất gia trong giáo pháp này, nỗ lực đúng đắn, từ bỏ việc tìm kiếm không chân chánh, mong muốn an trú trong Tứ Thanh Tịnh Giới, làm cho viên mãn Giới Bổn Thu Thúc Lục Nghi với đức tin làm đầu, Căn Thu Thúc Lục Nghi với niệm làm đầu, Mạng Thanh Tịnh Giới với tinh tấn làm đầu, và Giới liên quan đến vật dụng với trí tuệ làm đầu. Vị này là người thiện xảo về lợi ích.

ယော ဝါ သတ္တာပတ္တိက္ခန္ဓသောဓနဝသေန ပါတိမောက္ခသံဝရံ, ဆဒွါရေ ဃဋ္ဋိတာရမ္မဏေသု အဘိဇ္ဈာဒီနံ အနုပ္ပတ္တိဝသေန ဣန္ဒြိသံဝရံ, အနေသနပရိဝဇ္ဇနဝသေန ဝိညုပ္ပသတ္ထဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကဝဏ္ဏိတပစ္စယပဋိသေဝနေန စ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိံ, ယထာဝုတ္တပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ပစ္စယပဋိသေဝနံ, စတုဣရိယာပထပရိဝတ္တနေ သာတ္ထကတာဒိပစ္စဝေက္ခဏဝသေန သမ္ပဇညဉ္စ သောဓေတိ. အယမ္ပိ အတ္ထကုသလော.

Hoặc vị tỳ khưu nào thanh lọc Giới Bổn Thu Thúc Lục Nghi bằng cách thanh lọc bảy nhóm tội; thanh lọc Căn Thu Thúc Lục Nghi bằng cách không để tham ái v.v... phát sanh đối với các đối tượng tiếp xúc ở sáu căn môn; thanh lọc Mạng Thanh Tịnh Giới bằng cách tránh xa sự tìm kiếm không chân chánh và bằng cách thọ dụng các vật dụng được các bậc trí, chư Phật, và các vị Thanh văn đệ tử tán thán; thanh lọc Giới liên quan đến vật dụng bằng cách quán xét như đã được nói; và thanh lọc tỉnh giác bằng cách quán xét sự lợi ích v.v... trong việc thay đổi bốn oai nghi. Vị này cũng là người thiện xảo về lợi ích.

ယော ဝါ ယထာ ဦသောဒကံ ပဋိစ္စ သံကိလိဋ္ဌံ ဝတ္ထံ ပရိယောဒါပယတိ, ဆာရိကံ ပဋိစ္စ အာဒါသော, ဥက္ကာမုခံ ပဋိစ္စ ဇာတရူပံ, တထာ ဉာဏံ ပဋိစ္စ သီလံ ဝေါဒါယတီတိ ဉတွာ ဉာဏောဒကေန ဓောဝန္တော သီလံ ပရိယောဒါပေတိ. ယထာ စ ကိကီ သကုဏိကာ အဏ္ဍံ, စမရီ မိဂေါ ဝါလဓိံ, ဧကပုတ္တိကာ နာရီ [Pg.203] ပိယံ ဧကပုတ္တကံ, ဧကနယနော ပုရိသော တံ ဧကနယနဉ္စ ရက္ခတိ, တထာ အတိဝိယ အပ္ပမတ္တော အတ္တနော သီလက္ခန္ဓံ ရက္ခတိ, သာယံ ပါတံ ပစ္စဝေက္ခမာနော အဏုမတ္တမ္ပိ ဝဇ္ဇံ န ပဿတိ. အယမ္ပိ အတ္ထကုသလော.

Hoặc vị tỳ khưu nào, biết rằng: ‘Giống như người ta dùng nước tro để làm sạch tấm vải bị bẩn, dùng tro để làm sạch gương, dùng miệng lò để làm sạch vàng, cũng vậy, giới được thanh tịnh nhờ trí tuệ’, nên đã làm cho giới thanh tịnh bằng cách rửa với nước trí tuệ. Và giống như chim cút mái bảo vệ trứng của nó, con bò yak bảo vệ đuôi của nó, người phụ nữ có một con bảo vệ đứa con trai độc nhất yêu quý của mình, và người đàn ông có một mắt bảo vệ con mắt duy nhất ấy, cũng vậy, vị ấy vô cùng không lơ là, bảo vệ giới uẩn của mình; khi quán xét vào buổi sáng và buổi chiều, vị ấy không thấy một lỗi lầm nào dù là nhỏ nhặt. Vị này cũng là người thiện xảo về lợi ích.

ယော ဝါ ပန အဝိပ္ပဋိသာရကရေ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနပဋိပဒံ ပဂ္ဂဏှာတိ, တံ ပဂ္ဂဏှိတွာ ကသိဏပရိကမ္မံ ကရောတိ, ကသိဏပရိကမ္မံ ကတွာ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတိ. အယမ္ပိ အတ္ထကုသလော.

Lại nữa, vị nào an trú trong giới không hối hận, thực hành pháp hành trấn áp phiền não; sau khi thực hành pháp hành ấy, vị ấy thực hiện sự chuẩn bị kasina; sau khi thực hiện sự chuẩn bị kasina, vị ấy làm cho các bậc thiền chứng sanh khởi. Vị này cũng là người thiện xảo trong điều lợi ích.

ယော ဝါ ပန သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ သင်္ခါရေ သမ္မသိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ, အယံ အတ္ထကုသလာနံ အဂ္ဂေါ. တတ္ထ ယေ ဣမေ ယာဝ အဝိပ္ပဋိသာရကရေ သီလေ ပတိဋ္ဌာနေန ယာဝ ဝါ ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနပဋိပဒါယပဂ္ဂဟဏေန ဝဏ္ဏိတာ အတ္ထကုသလာ, တေ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အတ္ထကုသလာတိ အဓိပ္ပေတာ. တထာ ဝိဓာ စ တေ ဘိက္ခူ. တေန ဘဂဝါ တေ ဘိက္ခူ သန္ဓာယ ဧကပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယ ‘‘ကရဏီယမတ္ထကုသလေနာ’’တိ အာဟ.

Lại nữa, vị nào xuất khỏi thiền chứng, quán xét các pháp hữu vi, và chứng đắc A-la-hán quả, vị này là bậc tối thượng trong số những người thiện xảo trong điều lợi ích. Ở đây, những vị được tán thán là thiện xảo trong điều lợi ích, cho đến mức độ an trú trong giới không hối hận, hoặc cho đến mức độ thực hành pháp hành trấn áp phiền não, các vị ấy được ám chỉ là ‘thiện xảo trong điều lợi ích’ trong ý nghĩa này. Và các vị tỳ khưu ấy cũng có những đặc tính như vậy. Do đó, Đức Thế Tôn, nhắm đến các vị tỳ khưu ấy, đã thuyết giảng bằng một bài pháp nhắm đến một cá nhân rằng: ‘việc cần làm bởi người thiện xảo trong điều lợi ích.’

တတော ‘‘ကိံ ကရဏီယ’’န္တိ တေသံ သဉ္ဇာတကင်္ခါနံ အာဟ ‘‘ယန္တံ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စာ’’တိ. အယမေတ္ထ အဓိပ္ပာယော – တံ ဗုဒ္ဓါနုဗုဒ္ဓေဟိ ဝဏ္ဏိတံ သန္တံ နိဗ္ဗာနပဒံ ပဋိဝေဓဝသေန အဘိသမေစ္စ ဝိဟရိတုကာမေန ယံ ကရဏီယန္တိ. ဧတ္ထ စ ယန္တိ ဣမဿ ဂါထာပဒဿ အာဒိတော ဝုတ္တမေဝ ကရဏီယန္တိ အဓိကာရတော အနုဝတ္တတိ, တံ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စာတိ. အယံ ပန ယသ္မာ သာဝသေသပါဌော အတ္ထော, တသ္မာ ဝိဟရိတုကာမေနာတိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

Sau đó, đối với các vị ấy, những người đã khởi lên sự nghi ngờ ‘việc gì cần phải làm?’, Ngài đã nói: ‘sau khi đã thấu hiểu trạng thái tịch tịnh ấy.’ Đây là chủ ý ở đây: việc cần làm bởi người mong muốn an trú sau khi đã thấu hiểu bằng sự chứng ngộ trạng thái Niết-bàn tịch tịnh ấy, vốn được tán thán bởi các vị Phật và các vị Thinh văn giác. Ở đây, từ ‘yaṃ’ đã được nói ở đầu câu kệ này, và từ ‘karaṇīyaṃ’ được theo sau do quyền hạn của văn mạch, (có nghĩa là) ‘sau khi đã thấu hiểu trạng thái tịch tịnh ấy.’ Nên hiểu rằng, vì đây là ý nghĩa của một câu chưa hoàn chỉnh, nên từ ‘viharitukāmena’ (bởi người mong muốn an trú) đã được nói đến.

အထ ဝါ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စာတိ အနုဿဝါဒိဝသေန လောကိယပညာယ နိဗ္ဗာနပဒံ ‘‘သန္တ’’န္တိ ဉတွာ တံ အဓိဂန္တုကာမေန ယန္တံ ကရဏီယန္တိ အဓိကာရတော အနုဝတ္တတိ, တံ ကရဏီယမတ္ထကုသလေနာတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အဓိပ္ပာယော ဝေဒိတဗ္ဗော. အထ ဝါ ‘‘ကရဏီယမတ္ထကုသလေနာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကိ’’န္တိ စိန္တေန္တာနံ အာဟ ‘‘ယန္တံ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စာ’’တိ. တဿေဝံ အဓိပ္ပာယော ဝေဒိတဗ္ဗော – လောကိယပညာယ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ ယံ ကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, တံ ကရဏီယံ, ကရဏာရဟမေဝ တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

Hoặc là, nên hiểu chủ ý ở đây như sau: ‘sau khi đã thấu hiểu trạng thái tịch tịnh’ có nghĩa là, sau khi đã biết trạng thái Niết-bàn là ‘tịch tịnh’ bằng trí tuệ thế gian qua việc nghe truyền lại v.v..., việc nào cần làm bởi người mong muốn chứng đắc trạng thái ấy, (từ ‘yaṃ karaṇīyaṃ’ này) được theo sau do quyền hạn của văn mạch, việc ấy cần làm bởi người thiện xảo trong điều lợi ích. Hoặc là, khi được nói ‘việc cần làm bởi người thiện xảo trong điều lợi ích,’ đối với những người đang suy nghĩ ‘việc gì?’, Ngài đã nói: ‘sau khi đã thấu hiểu trạng thái tịch tịnh ấy.’ Chủ ý của câu ấy nên được hiểu như sau: sau khi đã thấu hiểu trạng thái tịch tịnh bằng trí tuệ thế gian, việc nào cần làm, phải làm, thì việc ấy cần được làm, (từ ‘taṃ’) có nghĩa là nó thực sự đáng làm.

ကိံ ပန တန္တိ? ကိမညံ သိယာ အညတြ တဒဓိဂမုပါယတော, ကာမဉ္စေတံ ကရဏာရဟဋ္ဌေန သိက္ခတ္တယဒီပကေန အာဒိပဒေနေဝ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာယံ အဝေါစုမှာ ‘‘အတ္ထိ ကရဏီယံ, အတ္ထိ အကရဏီယံ. တတ္ထ [Pg.204] သင်္ခေပတော သိက္ခတ္တယံ ကရဏီယ’’န္တိ. အတိသင်္ခေပေန ဒေသိတတ္တာ ပန တေသံ ဘိက္ခူနံ ကေဟိစိ ဝိညာတံ, ကေဟိစိ န ဝိညာတံ. တတော ယေဟိ န ဝိညာတံ, တေသံ ဝိညာပနတ္ထံ ယံ ဝိသေသတော အာရညကေန ဘိက္ခုနာ ကာတဗ္ဗံ, တံ ဝိတ္ထာရေန္တော ‘‘သက္ကော ဥဇူ စ သုဟုဇူ စ, သုဝစော စဿ မုဒု အနတိမာနီ’’တိ ဣမံ တာဝ ဥပဍ္ဎဂါထမာဟ.

Nhưng việc ấy là gì? Có thể là gì khác ngoài phương tiện để chứng đắc trạng thái ấy? Thật vậy, điều này đã được nói đến ngay trong từ đầu tiên, vốn chỉ ra ba học giới, với ý nghĩa là điều đáng làm. Thật vậy, trong phần giải thích ý nghĩa của từ đó, chúng tôi đã nói: ‘Có việc cần làm, có việc không cần làm. Trong đó, nói tóm lại, ba học giới là việc cần làm.’ Tuy nhiên, vì được thuyết giảng một cách rất tóm tắt, nên một số vị tỳ khưu ấy đã hiểu, một số khác thì không hiểu. Do đó, để làm cho những vị chưa hiểu được hiểu rõ, Ngài, trong khi giải thích chi tiết về việc đặc biệt cần làm bởi một vị tỳ khưu sống trong rừng, trước tiên đã nói nửa câu kệ này: ‘Có khả năng, ngay thẳng và rất ngay thẳng, dễ bảo, nhu hòa, không kiêu mạn.’

ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ ဝိဟရိတုကာမော, လောကိယပညာယ ဝါ တံ အဘိသမေစ္စ တဒဓိဂမာယ ပဋိပဇ္ဇမာနော အာရညကော ဘိက္ခု ဒုတိယစတုတ္ထပဓာနိယင်္ဂသမန္နာဂမေန ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ အနပေက္ခော ဟုတွာ သစ္စပ္ပဋိဝေဓာယ ပဋိပဇ္ဇိတုံ သက္ကော အဿ, တထာ ကသိဏပရိကမ္မဝတ္တသမာဒါနာဒီသု အတ္တနော ပတ္တစီဝရပ္ပဋိသင်္ခရဏာဒီသု စ ယာနိ တာနိ သဗြဟ္မစာရီနံ ဥစ္စာဝစာနိ ကိံ ကရဏီယာနိ, တေသု အညေသု စ ဧဝရူပေသု သက္ကော အဿ ဒက္ခော အနလသော သမတ္ထော. သက္ကော ဟောန္တောပိ စ တတိယပဓာနိယင်္ဂသမန္နာဂမေန ဥဇု အဿ. ဥဇု ဟောန္တောပိ စ သကိံ ဥဇုဘာဝေန ဒဟရကာလေ ဝါ ဥဇုဘာဝေန သန္တောသံ အနာပဇ္ဇိတွာ ယာဝဇီဝံ ပုနပ္ပုနံ အသိထိလကရဏေန သုဋ္ဌုတရံ ဥဇု အဿ. အသဌတာယ ဝါ ဥဇု, အမာယာဝိတာယ သုဟုဇု. ကာယဝစီဝင်္ကပ္ပဟာနေန ဝါ ဥဇု, မနောဝင်္ကပ္ပဟာနေန သုဟုဇု. အသန္တဂုဏဿ ဝါ အနာဝိကရဏေန ဥဇု, အသန္တဂုဏေန ဥပ္ပန္နဿ လာဘဿ အနဓိဝါသနေန သုဟုဇု. ဧဝံ အာရမ္မဏလက္ခဏူပနိဇ္ဈာနေဟိ ပုရိမဒွယတတိယသိက္ခာဟိ ပယောဂါသယသုဒ္ဓီဟိ စ ဥဇု စ သုဟုဇု စ အဿ.

Điều gì đã được nói? Một vị tỳ khưu sống trong rừng, người mong muốn an trú sau khi đã thấu hiểu trạng thái tịch tịnh, hoặc người đang thực hành để chứng đắc trạng thái ấy sau khi đã thấu hiểu nó bằng trí tuệ thế gian, vị ấy, được trang bị với chi phần tinh tấn thứ hai và thứ tư, không luyến tiếc thân và mạng, nên có khả năng thực hành để chứng ngộ các chân lý. Tương tự, trong các việc như chuẩn bị kasina, thọ trì các pháp hành, sửa chữa y bát của mình, và trong các công việc lớn nhỏ khác nhau của các vị đồng phạm hạnh cần phải làm, và trong những việc tương tự khác, vị ấy nên có khả năng, khéo léo, không lười biếng, và có năng lực. Mặc dù có khả năng, vị ấy nên ngay thẳng, được trang bị với chi phần tinh tấn thứ ba. Mặc dù ngay thẳng, vị ấy không nên hài lòng với sự ngay thẳng chỉ một lần hoặc sự ngay thẳng khi còn trẻ, mà nên ngay thẳng một cách tốt đẹp hơn, lặp đi lặp lại suốt đời, bằng cách thực hành không lơi lỏng. Hoặc là, ngay thẳng (uju) do không xảo trá, rất ngay thẳng (suhuju) do không lừa dối. Hoặc là, ngay thẳng (uju) do từ bỏ sự cong vẹo của thân và lời, rất ngay thẳng (suhuju) do từ bỏ sự cong vẹo của ý. Hoặc là, ngay thẳng (uju) do không phô bày đức hạnh không có thật, rất ngay thẳng (suhuju) do không chấp nhận lợi lộc phát sinh từ đức hạnh không có thật. Như vậy, vị ấy nên ngay thẳng và rất ngay thẳng qua việc quán chiếu đối tượng và đặc tính, qua hai học giới đầu và học giới thứ ba, và qua sự trong sạch của nỗ lực và ý hướng.

န ကေဝလဉ္စ ဥဇု စ သုဟုဇု စ, အပိစ ပန သုဝစော စ အဿ. ယော ဟိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဒံ န ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တော ‘‘ကိံ တေ ဒိဋ္ဌံ, ကိံ တေ သုတံ, ကော မေ သုတွာ ဝဒသိ, ကိံ ဥပဇ္ဈာယော အာစရိယော သန္ဒိဋ္ဌော သမ္ဘတ္တော ဝါ’’တိ ဝဒေတိ, တုဏှီဘာဝေန ဝါ တံ ဝိဟေသေတိ, သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဝါ န တထာ ကရောတိ, သော ဝိသေသာဓိဂမဿ ဒူရေ ဟောတိ. ယော ပန ဩဝဒိယမာနော ‘‘သာဓု, ဘန္တေ သုဋ္ဌု ဝုတ္တံ, အတ္တနော ဝဇ္ဇံ နာမ ဒုဒ္ဒသံ ဟောတိ, ပုနပိ မံ ဧဝရူပံ ဒိသွာ ဝဒေယျာထ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ, စိရဿံ မေ တုမှာကံ သန္တိကာ ဩဝါဒေါ လဒ္ဓေါ’’တိ ဝဒတိ, ယထာနုသိဋ္ဌဉ္စ ပဋိပဇ္ဇတိ, သော ဝိသေသာဓိဂမဿ အဝိဒူရေ ဟောတိ. တသ္မာ ဧဝံ ပရဿ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ကရောန္တော သုဝစော စ အဿ.

Và không chỉ ngay thẳng và rất ngay thẳng, mà còn nên là người dễ bảo. Thật vậy, người nào khi được nói ‘việc này không nên làm,’ lại nói rằng: ‘Ông đã thấy gì, ông đã nghe gì, ông là ai mà nói với tôi, là thầy tế độ, thầy giáo thọ, bạn thân hay bạn đồng hành chăng?’, hoặc làm phiền người kia bằng sự im lặng, hoặc sau khi chấp nhận lại không làm theo như vậy, người ấy ở xa sự chứng đắc thù thắng. Nhưng người nào khi được khuyên dạy, lại nói rằng: ‘Lành thay, thưa ngài, ngài nói rất hay, lỗi lầm của mình thật khó thấy, xin ngài, do lòng bi mẫn, khi thấy lỗi lầm tương tự như vậy, hãy nói cho con biết nữa, đã lâu rồi con mới nhận được lời khuyên dạy từ ngài,’ và thực hành theo như lời chỉ dạy, người ấy ở không xa sự chứng đắc thù thắng. Do đó, vị ấy nên là người dễ bảo, bằng cách chấp nhận và làm theo lời nói của người khác như vậy.

ယထာ [Pg.205] စ သုဝစော, ဧဝံ မုဒု အဿ. မုဒူတိ ဂဟဋ္ဌေဟိ ဒူတဂမနပဟိဏဂမနာဒီသု နိယုဇ္ဇမာနော တတ္ထ မုဒုဘာဝံ အကတွာ ထဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဝတ္တပဋိပတ္တိယံ သကလဗြဟ္မစရိယေ စ မုဒု အဿ သုပရိကမ္မကတသုဝဏ္ဏံ ဝိယ တတ္ထ တတ္ထ ဝိနိယောဂက္ခမော. အထ ဝါ မုဒူတိ အဘာကုဋိကော ဥတ္တာနမုခေါ သုခသမ္ဘာသော ပဋိသန္ထာရဝုတ္တိ သုတိတ္ထံ ဝိယ သုခါဝဂါဟော အဿ. န ကေဝလဉ္စ မုဒု, အပိစ ပန အနတိမာနီ အဿ, ဇာတိဂေါတ္တာဒီဟိ အတိမာနဝတ္ထူဟိ ပရေ နာတိမညေယျ, သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဝိယ စဏ္ဍာလကုမာရကသမေန စေတသာ ဝိဟရေယျာတိ.

Và như là người dễ bảo, cũng vậy, vị ấy nên nhu hòa. Nhu hòa (mudu) có nghĩa là: khi được các gia chủ giao phó trong các việc như đi đưa tin, đi làm sứ giả, v.v..., vị ấy không tỏ ra mềm yếu ở đó rồi trở nên cứng rắn, mà trong phận sự và thực hành, và trong toàn bộ đời sống phạm hạnh, vị ấy nên nhu hòa giống như vàng đã được chế tác kỹ lưỡng, kham nhẫn sự chỉ dạy ở các nơi chốn. Hoặc là, nhu hòa (mudu) có nghĩa là: vị ấy nên là người không cau có, có gương mặt cởi mở, dễ nói chuyện, có cách cư xử thân thiện, dễ tiếp cận như một bến nước tốt. Và không chỉ nhu hòa, mà còn không kiêu mạn, vị ấy không nên xem thường người khác vì những lý do gây kiêu mạn như dòng dõi, gia tộc, v.v..., nên trú với tâm tương tự như một cậu bé thuộc giai cấp hạ tiện (caṇḍāla), giống như trưởng lão Sāriputta.

ဒုတိယဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Kệ Thứ Hai

၂. ဧဝံ ဘဂဝါ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ ဝိဟရိတုကာမဿ တဒဓိဂမာယ ဝါ ပဋိပဇ္ဇမာနဿ ဝိသေသတော အာရညကဿ ဘိက္ခုနော ဧကစ္စံ ကရဏီယံ ဝတွာ ပုန တတုတ္တရိပိ ဝတ္တုကာမော ‘‘သန္တုဿကော စာ’’တိ ဒုတိယဂါထမာဟ.

2. Như vậy, sau khi đã nói về một số phận sự cần làm chung cho vị tỳ khưu ở rừng, người mong muốn an trú sau khi đã chứng ngộ trạng thái tịch tịnh, hoặc người đang thực hành để chứng đắc trạng thái ấy, Đức Thế Tôn, với mong muốn nói thêm những điều cao hơn nữa, đã nói lên bài kệ thứ hai bắt đầu bằng ‘santussako cā’ti (và biết đủ).

တတ္ထ ‘‘သန္တုဋ္ဌီ စ ကတညုတာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တပ္ပဘေဒေန ဒွါဒသဝိဓေန သန္တောသေန သန္တုဿတီတိ သန္တုဿကော. အထ ဝါ တုဿတီတိ တုဿကော, သကေန တုဿကော, သန္တေန တုဿကော, သမေန တုဿကောတိ သန္တုဿကော. တတ္ထ သကံ နာမ ‘‘ပိဏ္ဍိယာလောပဘောဇနံ နိဿာယာ’’တိ ဧဝံ ဥပသမ္ပဒမဏ္ဍလေ ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ အတ္တနာ စ သမ္ပဋိစ္ဆိတံ စတုပစ္စယဇာတံ, တေန သုန္ဒရေန ဝါ အသုန္ဒရေန ဝါ သက္ကစ္စံ ဝါ အသက္ကစ္စံ ဝါ ဒိန္နေန ပဋိဂ္ဂဟဏကာလေ ပရိဘောဂကာလေ စ ဝိကာရံ အဒဿေတွာ ယာပေန္တော ‘‘သကေန တုဿကော’’တိ ဝုစ္စတိ. သန္တံ နာမ ယံ လဒ္ဓံ ဟောတိ အတ္တနော ‘ဝိဇ္ဇမာနံ, တေန သန္တေနေဝ တုဿန္တော တတော ပရံ န ပတ္ထေန္တော အတြိစ္ဆတံ ပဇဟန္တော ‘‘သန္တေန တုဿကော’’တိ ဝုစ္စတိ. သမံ နာမ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု အနုနယပဋိဃပ္ပဟာနံ, တေန သမေန သဗ္ဗာရမ္မဏေသု တုဿန္တော ‘‘သမေန တုဿကော’’တိ ဝုစ္စတိ.

Ở đây, trong câu ‘santuṭṭhī ca kataññutā’ (sự tri túc và lòng biết ơn), người biết đủ (santussako) là người hài lòng với sự tri túc có mười hai loại theo như sự phân loại đã được nói đến. Hoặc là, người hài lòng (tussati) là tussako; người hài lòng với những gì của mình (sakena) là tussako; người hài lòng với những gì hiện có (santena) là tussako; người hài lòng một cách quân bình (samena) là tussako, do đó gọi là santussako. Trong đó, của mình (sakaṃ) có nghĩa là bốn món vật dụng đã được chỉ dạy trong giới đàn cụ túc như là ‘nương vào vật thực khất thực’ và đã được chính mình chấp nhận. Với những vật dụng ấy, dù tốt hay xấu, dù được dâng cúng một cách kính cẩn hay không kính cẩn, vị ấy sống mà không biểu lộ sự biến đổi (thái độ) vào lúc nhận và lúc thọ dụng, được gọi là ‘người hài lòng với những gì của mình’ (sakena tussako). Hiện có (santaṃ) có nghĩa là những gì đã nhận được, đang hiện hữu nơi mình. Vị ấy hài lòng với những gì hiện có ấy, không mong cầu gì hơn nữa, từ bỏ lòng tham muốn quá độ, được gọi là ‘người hài lòng với những gì hiện có’ (santena tussako). Quân bình (samaṃ) có nghĩa là sự từ bỏ thuận ý và nghịch ý đối với các đối tượng đáng ưa và không đáng ưa. Vị ấy hài lòng một cách quân bình như vậy đối với tất cả các đối tượng, được gọi là ‘người hài lòng một cách quân bình’ (samena tussako).

သုခေန ဘရီယတီတိ သုဘရော, သုပေါသောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယော ဟိ ဘိက္ခု မနုဿေဟိ သာလိမံသောဒနာဒီနံ ပတ္တေ ပူရေတွာ ဒိန္နေပိ ဒုမ္မုခဘာဝံ အနတ္တမနဘာဝမေဝ စ ဒဿေတိ, တေသံ ဝါ သမ္မုခါဝ တံ ပိဏ္ဍပါတံ ‘‘ကိံ တုမှေဟိ ဒိန္န’’န္တိ အပသာဒေန္တော သာမဏေရဂဟဋ္ဌာဒီနံ ဒေတိ, ဧသ ဒုဗ္ဘရော. ဧတံ ဒိသွာ မနုဿာ ဒူရတောဝ ပရိဝဇ္ဇေန္တိ ‘‘ဒုဗ္ဘရော ဘိက္ခု န သက္ကာ ပေါသေတု’’န္တိ[Pg.206]. ယော ပန ယံ ကိဉ္စိ လူခံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ အပ္ပံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ လဘိတွာ အတ္တမနော ဝိပ္ပသန္နမုခေါ ဟုတွာ ယာပေတိ, ဧသ သုဘရော. ဧတံ ဒိသွာ မနုဿာ အတိဝိယ ဝိဿတ္ထာ ဟောန္တိ, ‘‘အမှာကံ ဘဒန္တော သုဘရော, ထောကထောကေနာပိ တုဿတိ, မယမေဝ နံ ပေါသေဿာမာ’’တိ ပဋိညံ ကတွာ ပေါသေန္တိ. ဧဝရူပေါ ဣဓ သုဘရောတိ အဓိပ္ပေတော.

Người dễ nuôi (subharo) là người được nuôi dưỡng một cách dễ dàng; có nghĩa là dễ nuôi dưỡng (suposo). Vị tỳ khưu nào, dù được người ta dâng cúng đầy bát cơm nấu bằng gạo sāli và thịt, v.v..., vẫn tỏ ra vẻ mặt cau có và không hài lòng, hoặc ngay trước mặt họ, chê bai vật thực khất thực ấy rằng: ‘Các người đã cúng gì thế này?’ rồi đem cho các vị sa di, gia chủ, v.v..., vị ấy là người khó nuôi (dubbharo). Thấy vị ấy, người ta tránh xa và nói rằng: ‘Vị tỳ khưu này khó nuôi, không thể nào nuôi dưỡng được.’ Trái lại, vị nào khi nhận được bất cứ thứ gì, dù thô sơ hay cao lương, dù ít hay nhiều, vẫn hoan hỷ, với gương mặt vui tươi và sống qua ngày, vị ấy là người dễ nuôi (subharo). Thấy vị ấy, người ta trở nên rất thân thiện và nói rằng: ‘Bậc đáng kính của chúng ta thật dễ nuôi, ngài hài lòng dù chỉ với một chút ít. Chính chúng ta sẽ nuôi dưỡng ngài,’ rồi họ hứa nguyện và nuôi dưỡng vị ấy. Một người như vậy được hiểu là dễ nuôi (subharo) ở đây.

အပ္ပံ ကိစ္စမဿာတိ အပ္ပကိစ္စော, န ကမ္မာရာမတာဘဿာရာမတာသင်္ဂဏိကာရာမတာဒိအနေကကိစ္စဗျာဝဋော, အထ ဝါ သကလဝိဟာရေ နဝကမ္မသံဃပရိဘောဂသာမဏေရအာရာမိကဝေါသာသနာဒိကိစ္စဝိရဟိတော, အတ္တနော ကေသနခစ္ဆေဒနပတ္တစီဝရကမ္မာဒိံ ကတွာ သမဏဓမ္မကိစ္စပရော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

Người ít phận sự (appakicco) là người có ít việc phải làm; không bận rộn với nhiều công việc như thích thú trong công việc, thích thú trong chuyện trò, thích thú trong hội chúng, v.v... Hoặc là, vị ấy không có các phận sự như công việc xây dựng mới trong toàn tu viện, quản lý tài sản của Tăng đoàn, dạy dỗ sa di và người phục vụ trong tu viện, v.v... Sau khi đã làm các việc của mình như cắt tóc, cắt móng, các việc liên quan đến y bát, v.v..., vị ấy chuyên tâm vào phận sự của pháp sa môn. Đó là ý nghĩa được nói đến.

သလ္လဟုကာ ဝုတ္တိ အဿာတိ သလ္လဟုကဝုတ္တိ. ယထာ ဧကစ္စော ဗဟုဘဏ္ဍော ဘိက္ခု ဒိသာပက္ကမနကာလေ ဗဟုံ ပတ္တစီဝရပစ္စတ္ထရဏတေလဂုဠာဒိံ မဟာဇနေန သီသဘာရကဋိဘာရာဒီဟိ ဥဗ္ဗဟာပေတွာ ပက္ကမတိ, ဧဝံ အဟုတွာ ယော အပ္ပပရိက္ခာရော ဟောတိ, ပတ္တစီဝရာဒိအဋ္ဌသမဏပရိက္ခာရမတ္တမေဝ ပရိဟရတိ, ဒိသာပက္ကမနကာလေ ပက္ခီ သကုဏော ဝိယ သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ, ဧဝရူပေါ ဣဓ သလ္လဟုကဝုတ္တီတိ အဓိပ္ပေတော. သန္တာနိ ဣန္ဒြိယာနိ အဿာတိ သန္တိန္ဒြိယော, ဣဋ္ဌာရမ္မဏာဒီသု ရာဂါဒိဝသေန အနုဒ္ဓတိန္ဒြိယောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. နိပကောတိ ဝိညူ ဝိဘာဝီ ပညဝါ, သီလာနုရက္ခဏပညာယ စီဝရာဒိဝိစာရဏပညာယ အာဝါသာဒိသတ္တသပ္ပာယပရိဇာနနပညာယ စ သမန္နာဂတောတိ အဓိပ္ပာယော.

Người có lối sống nhẹ nhàng (sallahukavutti) là người có cách sinh hoạt nhẹ nhàng. Giống như một vị tỳ khưu có nhiều đồ đạc, khi đi đến một phương khác, đã cho nhiều người mang giúp nhiều y, bát, tọa cụ, dầu, đường phèn, v.v... bằng cách đội trên đầu, mang trên hông, v.v... rồi ra đi. Không giống như vậy, vị nào có ít vật dụng, chỉ mang theo tám vật dụng của sa môn như y, bát, v.v..., khi ra đi, vị ấy tự mình mang đi giống như con chim có cánh, một người như vậy được hiểu là ‘người có lối sống nhẹ nhàng’ ở đây. Người có các căn an tịnh (santindriyo) là người có các giác quan được an tịnh; có nghĩa là người có các căn không bị dao động bởi tham ái, v.v... đối với các đối tượng đáng ưa. Người trí tuệ (nipako) là người thông hiểu, sáng suốt, có trí tuệ; ý nghĩa là người được trang bị trí tuệ trong việc bảo vệ giới hạnh, trí tuệ trong việc quán xét về y phục, v.v..., và trí tuệ trong việc nhận biết bảy điều thích hợp như trú xứ, v.v...

န ပဂဗ္ဘောတိ အပ္ပဂဗ္ဘော, အဋ္ဌဋ္ဌာနေန ကာယပါဂဗ္ဘိယေန စတုဋ္ဌာနေန ဝစီပါဂဗ္ဘိယေန အနေကေန ဌာနေန မနောပါဂဗ္ဘိယေန စ ဝိရဟိတောတိ အတ္ထော.

Không táo bạo (na pagabbho) có nghĩa là không táo bạo (appagabbho); ý nghĩa là người không có sự táo bạo về thân ở tám trường hợp, không có sự táo bạo về lời nói ở bốn trường hợp, và không có sự táo bạo về ý ở nhiều trường hợp.

အဋ္ဌဋ္ဌာနံ ကာယပါဂဗ္ဘိယံ (မဟာနိ. ၈၇) နာမ သံဃဂဏပုဂ္ဂလဘောဇနသာလာဇန္တာဃရနှာနတိတ္ထဘိက္ခာစာရမဂ္ဂအန္တရဃရပ္ပဝေသနေသု ကာယေန အပ္ပတိရူပကရဏံ. သေယျထိဒံ – ဣဓေကစ္စော သံဃမဇ္ဈေ ပလ္လတ္ထိကာယ ဝါ နိသီဒတိ ပါဒေ ပါဒမောဒဟိတွာ ဝါတိ ဧဝမာဒိ. တထာ ဂဏမဇ္ဈေ စတုပရိသသန္နိပါတေ, တထာ ဝုဍ္ဎတရေ ပုဂ္ဂလေ. ဘောဇနသာလာယံ ပန ဝုဍ္ဎာနံ အာသနံ [Pg.207] န ဒေတိ, နဝါနံ အာသနံ ပဋိဗာဟတိ. တထာ ဇန္တာဃရေ, ဝုဍ္ဎေ စေတ္ထ အနာပုစ္ဆာ အဂ္ဂိဇာလနာဒီနိ ကရောတိ. နှာနတိတ္ထေ စ ယဒိဒံ ‘‘ဒဟရော ဝုဍ္ဎောတိ ပမာဏံ အကတွာ အာဂတပဋိပါဋိယာ နှာယိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ, တမ္ပိ အနာဒိယန္တော ပစ္ဆာ အာဂန္တွာ ဥဒကံ ဩတရိတွာ ဝုဍ္ဎေ စ နဝေ စ ဗာဓေတိ. ဘိက္ခာစာရမဂ္ဂေ ပန အဂ္ဂါသနအဂ္ဂေါဒကအဂ္ဂပိဏ္ဍတ္ထံ ဝုဍ္ဎာနံ ပုရတော ပုရတော ယာတိ, ဗာဟာယ ဗာဟံ ပဟရန္တော. အန္တရဃရပ္ပဝေသနေ ဝုဍ္ဎာနံ ပဌမတရံ ပဝိသတိ, ဒဟရေဟိ ကာယကီဠနံ ကရောတီတိ ဧဝမာဒိ.

Sự táo bạo về thân ở tám trường hợp (aṭṭhaṭṭhānaṃ kāyapāgabbhiyaṃ) có nghĩa là hành động không thích hợp bằng thân ở giữa Tăng chúng, giữa hội chúng, đối với cá nhân, trong nhà ăn, trong nhà tắm hơi, tại bến tắm, trên đường đi khất thực, và khi đi vào trong làng. Cụ thể như sau: ở đây, có người ngồi giữa Tăng chúng theo kiểu bó gối hoặc ngồi vắt chéo chân, v.v... Tương tự như vậy ở giữa hội chúng, và tương tự đối với một vị trưởng thượng. Còn trong nhà ăn, vị ấy không nhường chỗ cho các vị trưởng lão, và ngăn cản chỗ ngồi của các vị tân tỳ khưu. Tương tự trong nhà tắm hơi, và ở đó, vị ấy nhóm lửa, v.v... mà không hỏi ý kiến các vị trưởng lão. Và tại bến tắm, có điều đã được nói rằng: ‘Nên tắm theo thứ tự đến, không phân biệt là tỳ khưu trẻ hay trưởng lão.’ Vị ấy không tuân theo điều đó, đến sau, xuống nước và làm phiền cả các vị trưởng lão lẫn các vị tỳ khưu trẻ. Còn trên đường đi khất thực, vị ấy đi trước các vị trưởng lão để có được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, vật thực tốt nhất, và đi huých tay vào tay (người khác). Khi đi vào trong làng, vị ấy vào trước các vị trưởng lão, và chơi đùa thân thể với các vị tỳ khưu trẻ, v.v...

စတုဋ္ဌာနံ ဝစီပါဂဗ္ဘိယံ (မဟာနိ. ၈၇) နာမ သံဃဂဏပုဂ္ဂလအန္တရဃရေသု အပ္ပတိရူပဝါစာနိစ္ဆာရဏံ. သေယျထိဒံ – ဣဓေကစ္စော သံဃမဇ္ဈေ အနာပုစ္ဆာ ဓမ္မံ ဘာသတိ, တထာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရေ ဂဏေ ဝုဍ္ဎတရေ ပုဂ္ဂလေ စ, တတ္ထ မနုဿေဟိ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝုဍ္ဎတရံ အနာပုစ္ဆာ ဝိဿဇ္ဇေတိ, အန္တရဃရေ ပန ‘‘ဣတ္ထန္နာမေ ကိံ အတ္ထိ, ကိံ ယာဂု ဥဒါဟု ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ, ကိံ မေ ဒဿသိ, ကိံ အဇ္ဇ ခါဒိဿာမိ, ကိံ ဘုဉ္ဇိဿာမိ, ကိံ ပိဝိဿာမီ’’တိ ဧဝမာဒိံ ဘာသတိ.

Sự táo bạo bằng lời nói có bốn trường hợp, gọi là việc thốt ra lời nói không thích hợp ở trong Tăng chúng, trong nhóm, giữa các cá nhân, và trong các nhà dân. Ví như sau: Ở đây, có vị tỳ khưu nào đó ở giữa Tăng chúng, không hỏi ý kiến (vị trưởng lão) mà nói pháp; tương tự như vậy, trong nhóm đã được nói đến trước đây, và với vị trưởng lão hơn, vị ấy không hỏi ý kiến mà nói pháp. Ở đó, khi được người ta hỏi câu hỏi, vị ấy không hỏi ý kiến vị trưởng lão hơn mà trả lời. Còn ở trong nhà dân thì nói những lời như vầy: "Người tên như vậy có ở đây không? Có cháo không? Hay là có vật thực cứng hoặc vật thực mềm không? Bạn sẽ cho tôi cái gì? Hôm nay chúng tôi sẽ ăn gì, dùng gì, uống gì?" v.v...

အနေကဋ္ဌာနံ မနောပါဂဗ္ဘိယံ (မဟာနိ. ၈၇) နာမ တေသု တေသု ဌာနေသု ကာယဝါစာဟိ အဇ္ဈာစာရံ အနာပဇ္ဇိတွာပိ မနသာ ဧဝ ကာမဝိတက္ကာဒိနာနပ္ပကာရံ အပ္ပတိရူပဝိတက္ကနံ.

Sự táo bạo bằng ý có nhiều trường hợp, gọi là trong những trường hợp ấy, dù không phạm phải sự quá đáng bằng thân và lời, nhưng chỉ bằng ý mà suy tầm những điều không thích hợp, nhiều loại khác nhau như dục tầm v.v...

ကုလေသွနနုဂိဒ္ဓေါတိ ယာနိ တာနိ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမတိ, တေသု ပစ္စယတဏှာယ ဝါ အနနုလောမိကဂိဟိသံသဂ္ဂဝသေန ဝါ အနနုဂိဒ္ဓေါ, န သဟသောကီ, န သဟနန္ဒီ, န သုခိတေသု သုခိတော, န ဒုက္ခိတေသု ဒုက္ခိတော, န ဥပ္ပန္နေသု ကိစ္စကရဏီယေသု အတ္တနာ ဝါ ဥယျောဂမာပဇ္ဇိတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣမိဿာယ စ ဂါထာယ ယံ ‘‘သုဝစော စဿာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တံ အဿာတိ ဝစနံ, တံ သဗ္ဗပဒေဟိ သဒ္ဓိံ သန္တုဿကော စ အဿ, သုဘရော စ အဿာတိ ဧဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ.

“Không quyến luyến các gia đình” có nghĩa là: đối với những gia đình mà vị ấy đến gần, vị ấy không quyến luyến hoặc do ái luyến đối với vật dụng, hoặc do giao du với người thế không thích hợp; không cùng sầu muộn, không cùng vui mừng; không vui khi họ vui, không buồn khi họ buồn; không tự mình dấn thân vào những công việc cần làm phát sinh. Được nói là như vậy. Và trong bài kệ này, từ “assa” đã được nói đến trong câu “suvaco cassā’ti”, từ “assa” ấy nên được kết hợp với tất cả các từ khác như sau: “nên là người dễ tri túc” và “nên là người dễ nuôi dưỡng”.

တတိယဂါထာဝဏ္ဏနာ

Chú giải bài kệ thứ ba

၃. ဧဝံ ဘဂဝါ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ ဝိဟရိတုကာမဿ တဒဓိဂမာယ ဝါ ပဋိပဇ္ဇိတုကာမဿ ဝိသေသတော အာရညကဿ ဘိက္ခုနော တဒုတ္တရိပိ ကရဏီယံ အာစိက္ခိတွာ ဣဒါနိ အကရဏီယမ္ပိ အာစိက္ခိတုကာမော ‘‘န စ ခုဒ္ဒမာစရေ ကိဉ္စိ, ယေန ဝိညူ ပရေ ဥပဝဒေယျု’’န္တိ ဣမံ ဥပဍ္ဎဂါထမာဟ.

3. Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi đã chỉ dạy những điều cần làm cao hơn nữa cho vị tỳ khưu muốn an trú sau khi đã thấu triệt trạng thái tịch tịnh, hoặc cho người muốn thực hành để chứng đắc trạng thái ấy, đặc biệt là cho vị tỳ khưu sống ở nơi rừng vắng, bây giờ, vì muốn chỉ dạy cả những điều không nên làm, Ngài đã nói lên nửa bài kệ này: “Không nên làm bất cứ điều gì nhỏ nhặt, mà vì đó các bậc trí khác có thể khiển trách”.

တဿတ္ထော [Pg.208] – ဧဝမိမံ ကရဏီယံ ကရောန္တော ယံ တံ ကာယဝစီမနောဒုစ္စရိတံ ခုဒ္ဒံ လာမကန္တိ ဝုစ္စတိ, တံ န စ ခုဒ္ဒံ သမာစရေ, အသမာစရန္တော စ န ကေဝလံ ဩဠာရိကံ, ကိန္တု ကိဉ္စိ န သမာစရေ, အပ္ပမတ္တကမ္ပိ အဏုမတ္တကမ္ပိ န သမာစရေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

Ý nghĩa của câu ấy là: Khi thực hành điều cần làm này, những thân, khẩu, ý ác hạnh nào được gọi là nhỏ nhặt, thấp kém, thì không nên thực hành điều nhỏ nhặt ấy. Và khi không thực hành, không chỉ là điều thô thiển, mà không nên thực hành bất cứ điều gì, dù chỉ một chút, dù chỉ bằng một hạt bụi. Được nói là như vậy.

တတော တဿ သမာစာရေ သန္ဒိဋ္ဌိကမေဝါဒီနဝံ ဒဿေတိ ‘‘ယေန ဝိညူ ပရေ ဥပဝဒေယျု’’န္တိ. ဧတ္ထ စ ယသ္မာ အဝိညူ ပရေ အပ္ပမာဏံ. တေ ဟိ အနဝဇ္ဇံ ဝါ သာဝဇ္ဇံ ကရောန္တိ, အပ္ပသာဝဇ္ဇံ ဝါ မဟာသာဝဇ္ဇံ. ဝိညူ ဧဝ ပန ပမာဏံ. တေ ဟိ အနုဝိစ္စ ပရိယောဂါဟေတွာ အဝဏ္ဏာရဟဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ, ဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ. တသ္မာ ‘‘ဝိညူ ပရေ’’တိ ဝုတ္တံ.

Sau đó, Ngài chỉ ra sự nguy hại ngay trong hiện tại của sự thực hành ấy bằng câu: “mà vì đó các bậc trí khác có thể khiển trách”. Và ở đây, bởi vì những người khác không có trí tuệ thì không phải là thước đo. Vì rằng họ biến điều không có lỗi thành có lỗi, hoặc biến lỗi nhỏ thành lỗi lớn. Chỉ có bậc trí mới là thước đo. Vì rằng các vị ấy, sau khi đã xem xét và thấu hiểu, nói lời chê bai đối với người đáng bị chê bai, và nói lời tán thán đối với người đáng được tán thán. Do đó, được nói là “các bậc trí khác”.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဣမာဟိ အဍ္ဎတေယျာဟိ ဂါထာဟိ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ ဝိဟရိတုကာမဿ တဒဓိဂမာယ ဝါ ပဋိပဇ္ဇိတုကာမဿ ဝိသေသတော အာရညကဿ, အာရညကသီသေန စ သဗ္ဗေသမ္ပိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဝိဟရိတုကာမာနံ ကရဏီယာကရဏီယဘေဒံ ကမ္မဋ္ဌာနူပစာရံ ဝတွာ ဣဒါနိ တေသံ ဘိက္ခူနံ တဿ ဒေဝတာဘယဿ ပဋိဃာတာယ ပရိတ္တတ္ထံ ဝိပဿနာပါဒကဇ္ဈာနဝသေန ကမ္မဋ္ဌာနတ္ထဉ္စ ‘‘သုခိနောဝ ခေမိနော ဟောန္တူ’’တိအာဒိနာ နယေန မေတ္တကထံ ကထေတုမာရဒ္ဓေါ.

Như vậy, Đức Thế Tôn, bằng hai bài kệ rưỡi này, sau khi đã nói về sự thực hành gần với thiền định, phân biệt điều nên làm và không nên làm, cho người muốn an trú sau khi đã thấu triệt trạng thái tịch tịnh, hoặc cho người muốn thực hành để chứng đắc trạng thái ấy, đặc biệt là cho vị sống ở nơi rừng vắng, và cũng cho tất cả những ai muốn an trú sau khi đã nhận lấy đề mục thiền định với hạnh đầu-đà ở rừng làm chính; bây giờ, Ngài đã bắt đầu thuyết về tâm từ theo phương pháp bắt đầu bằng câu “Mong rằng các chúng sanh được an lạc, được an ổn”, để ngăn trừ sự sợ hãi do chư thiên gây ra cho các vị tỳ khưu ấy, vì mục đích hộ trì, và cũng vì mục đích của đề mục thiền định bằng phương pháp thiền định làm nền tảng cho minh sát.

တတ္ထ သုခိနောတိ သုခသမ္ပန္နာ. ခေမိနောတိ ခေမဝန္တော, အဘယာ နိရုပဒ္ဒဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သဗ္ဗေတိ အနဝသေသာ. သတ္တာတိ ပါဏိနော. သုခိတတ္တာတိ သုခိတစိတ္တာ. ဧတ္ထ စ ကာယိကေန သုခေန သုခိနော, မာနသေန သုခိတတ္တာ, တဒုဘယေနာပိ သဗ္ဗဘယုပဒ္ဒဝဝိဂမေန ဝါ ခေမိနောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကသ္မာ ပန ဧဝံ ဝုတ္တံ? မေတ္တာဘာဝနာကာရဒဿနတ္ထံ. ဧဝဉှိ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိနော ဟောန္တူ’’တိ ဝါ, ‘‘ခေမိနော ဟောန္တူ’’တိ ဝါ, ‘‘သုခိတတ္တာ ဟောန္တူ’’တိ ဝါ.

Trong đó, “sukhinoti” có nghĩa là đầy đủ sự an lạc. “Kheminoti” có nghĩa là có sự an ổn, không sợ hãi, không tai ương; được nói là như vậy. “Sabbeti” có nghĩa là tất cả, không còn sót lại. “Sattāti” có nghĩa là chúng sanh. “Sukhitattāti” có nghĩa là có tâm an lạc. Và ở đây, nên được hiểu rằng: “sukhino” là an lạc về thân, “sukhitattā” là an lạc về tâm, và “khemino” là an ổn do cả hai phương diện ấy hoặc do sự chấm dứt mọi sợ hãi và tai ương. Nhưng tại sao lại nói như vậy? Để chỉ ra cách thức tu tập tâm từ. Vì rằng tâm từ nên được tu tập như vầy: hoặc là “Mong tất cả chúng sanh được an lạc”, hoặc là “Mong được an ổn”, hoặc là “Mong có tâm an lạc”.

စတုတ္ထဂါထာဝဏ္ဏနာ

Chú giải bài kệ thứ tư

၄. ဧဝံ ယာဝ ဥပစာရတော အပ္ပနာကောဋိ, တာဝ သင်္ခေပေန မေတ္တာဘာဝနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝိတ္ထာရတောပိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ယေ ကေစီ’’တိ ဂါထာဒွယမာဟ. အထ ဝါ ယသ္မာ ပုထုတ္တာရမ္မဏေ ပရိစိတံ စိတ္တံ န အာဒိကေနေဝ ဧကတ္တေ သဏ္ဌာတိ အာရမ္မဏပ္ပဘေဒံ ပန အနုဂန္တွာ အနုဂန္တွာ ကမေန [Pg.209] သဏ္ဌာတိ, တသ္မာ တဿ တသထာဝရာဒိဒုကတိကပ္ပဘေဒေ အာရမ္မဏေ အနုဂန္တွာ အနုဂန္တွာ သဏ္ဌာနတ္ထမ္ပိ ‘‘ယေ ကေစီ’’တိ ဂါထာဒွယမာဟ. အထ ဝါ ယသ္မာ ယဿ ယံ အာရမ္မဏံ ဝိဘူတံ ဟောတိ, တဿ တတ္ထ စိတ္တံ သုခံ တိဋ္ဌတိ, တသ္မာ တေသံ ဘိက္ခူနံ ယဿ ယံ ဝိဘူတံ အာရမ္မဏံ, တဿ တတ္ထ စိတ္တံ သဏ္ဌာပေတုကာမော တသထာဝရာဒိဒုကတိကာရမ္မဏဘေဒဒီပကံ ‘‘ယေ ကေစီ’’တိ ဣမံ ဂါထာဒွယမာဟ.

4. Như vậy, sau khi đã chỉ dạy một cách tóm tắt sự tu tập tâm từ cho đến khi từ cận hành định đến đỉnh điểm là an chỉ định, bây giờ để chỉ dạy điều đó một cách chi tiết, Ngài đã nói hai bài kệ bắt đầu bằng “ye keci”. Hoặc là, bởi vì tâm đã quen thuộc với đối tượng rộng lớn thì không an trú ngay từ đầu vào một đối tượng duy nhất, mà nó an trú tuần tự sau khi đi theo sự phân loại của đối tượng; do đó, để tâm an trú sau khi đi theo đối tượng được phân loại theo các cặp đôi và bộ ba như chúng sanh động và bất động v.v..., Ngài đã nói hai bài kệ bắt đầu bằng “ye keci”. Hoặc là, bởi vì đối với vị nào, đối tượng nào hiện rõ, thì tâm của vị ấy dễ dàng an trú vào đối tượng đó; do đó, vì muốn làm cho tâm của các vị tỳ khưu ấy an trú vào đối tượng nào hiện rõ đối với vị ấy, Ngài đã nói hai bài kệ này bắt đầu bằng “ye keci” để chỉ ra sự phân loại đối tượng theo các cặp đôi và bộ ba như chúng sanh động và bất động.

ဧတ္ထ ဟိ တသထာဝရဒုကံ ဒိဋ္ဌာဒိဋ္ဌဒုကံ ဒူရသန္တိကဒုကံ ဘူတသမ္ဘဝေသိဒုကန္တိ စတ္တာရော ဒုကေ, ဒီဃာဒီဟိ စ ဆဟိ ပဒေဟိ မဇ္ဈိမပဒဿ တီသု အဏုကပဒဿ စ ဒွီသု တိကေသု အတ္ထသမ္ဘဝတော ဒီဃရဿမဇ္ဈိမတိကံ မဟန္တာဏုကမဇ္ဈိမတိကံ ထူလာဏုကမဇ္ဈိမတိကန္တိ တယော တိကေ စ ဒီပေတိ. တတ္ထ ယေ ကေစီတိ အနဝသေသဝစနံ. ပါဏာ ဧဝ ဘူတာ ပါဏဘူတာ. အထ ဝါ ပါဏန္တီတိ ပါဏာ, ဧတေန အဿာသပဿာသပ္ပဋိဗဒ္ဓေ ပဉ္စဝေါကာရသတ္တေ ဂဏှာတိ. ဘဝန္တီတိ ဘူတာ, ဧတေန ဧကဝေါကာရစတုဝေါကာရသတ္တေ ဂဏှာတိ. အတ္ထီတိ သန္တိ သံဝိဇ္ဇန္တိ.

Vì rằng ở đây, Ngài chỉ ra bốn cặp đôi: cặp đôi chúng sanh động và bất động, cặp đôi thấy được và không thấy được, cặp đôi xa và gần, và cặp đôi đã sanh và đang tìm sanh. Và bằng sáu từ bắt đầu bằng “dīgha” (dài), do ý nghĩa của từ “trung bình” có thể có trong ba bộ ba và ý nghĩa của từ “nhỏ” có thể có trong hai bộ ba, Ngài chỉ ra ba bộ ba: bộ ba dài, ngắn, trung bình; bộ ba lớn, nhỏ, trung bình; và bộ ba thô, nhỏ, trung bình. Trong đó, “ye keci” là từ chỉ sự không còn sót lại. Chúng sanh có hơi thở chính là chúng sanh hiện hữu, (gọi là) pāṇabhūtā. Hoặc là, chúng thở, nên gọi là “pāṇā”; bằng từ này, Ngài bao gồm các chúng sanh ngũ uẩn có liên quan đến hơi thở ra vào. Chúng hiện hữu, nên gọi là “bhūtā”; bằng từ này, Ngài bao gồm các chúng sanh nhất uẩn và tứ uẩn. “Atthi” có nghĩa là chúng có mặt, chúng hiện hữu.

ဧဝံ ‘‘ယေ ကေစိ ပါဏဘူတတ္ထီ’’တိ ဣမိနာ ဝစနေန ဒုကတိကေဟိ သင်္ဂဟေတဗ္ဗေ သဗ္ဗသတ္တေ ဧကတော ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သဗ္ဗေပိ တေ တသာ ဝါ ထာဝရာ ဝ နဝသေသာတိ ဣမိနာ ဒုကေန သင်္ဂဟေတွာ ဒဿေတိ.

Như vậy, sau khi chỉ bày một cách gộp chung tất cả chúng sanh cần được bao gồm bởi các cặp đôi bằng lời nói “bất cứ chúng sanh nào hiện hữu”, bây giờ Ngài lại chỉ bày bằng cách bao gồm tất cả các chúng sanh ấy bằng cặp đôi này: “hoặc là loài động, hoặc là loài bất động, không có dư sót”.

တတ္ထ တသန္တီတိ တသာ, သတဏှာနံ သဘယာနဉ္စေတံ အဓိဝစနံ. တိဋ္ဌန္တီတိ ထာဝရာ, ပဟီနတဏှာဘယာနံ အရဟတံ ဧတံ အဓိဝစနံ. နတ္ထိ တေသံ အဝသေသန္တိ အနဝသေသာ, သဗ္ဗေပီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယဉ္စ ဒုတိယဂါထာယ အန္တေ ဝုတ္တံ, တံ သဗ္ဗဒုကတိကေဟိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ ‘‘ယေ ကေစိ ပါဏဘူတတ္ထိ တသာ ဝါ ထာဝရာ ဝါ အနဝသေသာ, ဣမေပိ သဗ္ဗေ သတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ. ဧဝံ ယာဝ ဘူတာ ဝါ သမ္ဘဝေသီ ဝါ, ဣမေပိ သဗ္ဗေ သတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ’’တိ.

Ở đây, “động” (tasā) là vì chúng run sợ (tasanti); đây là tên gọi của những chúng sanh còn tham ái và còn sợ hãi. “Bất động” (thāvarā) là vì chúng đứng yên (tiṭṭhanti); đây là tên gọi của các vị A-la-hán đã đoạn tận tham ái và sợ hãi. “Không có dư sót” (anavasesā) là vì không còn sót lại chúng sanh nào; điều này có nghĩa là tất cả. Và điều được nói ở cuối kệ thứ hai nên được liên kết với tất cả các cặp đôi như sau: “Bất cứ chúng sanh nào hiện hữu, hoặc là loài động, hoặc là loài bất động, không có dư sót, mong rằng tất cả những chúng sanh này đều được an lạc. Tương tự như vậy cho đến ‘hoặc là đã sanh, hoặc là đang tìm sanh’, mong rằng tất cả những chúng sanh này đều được an lạc”.

ဣဒါနိ ဒီဃရဿမဇ္ဈိမာဒိတိကတ္တယဒီပကေသု ဒီဃာ ဝါတိအာဒီသု ဆသု ပဒေသု ဒီဃာတိ ဒီဃတ္တဘာဝါ နာဂမစ္ဆဂေါဓာဒယော. အနေကဗျာမသတပ္ပမာဏာပိ ဟိ မဟာသမုဒ္ဒေ နာဂါနံ အတ္တဘာဝါ အနေကယောဇနပ္ပမာဏာ စ မစ္ဆဂေါဓာဒီနံ အတ္တဘာဝါ ဟောန္တိ. မဟန္တာတိ မဟန္တတ္တဘာဝါ ဇလေ မစ္ဆကစ္ဆပါဒယော, ထလေ ဟတ္ထိနာဂါဒယော, အမနုဿေသု ဒါနဝါဒယော[Pg.210]. အာဟ စ ‘‘ရာဟုဂ္ဂံ အတ္တဘာဝီန’’န္တိ (အ. နိ. ၄.၁၅). တဿ ဟိ အတ္တဘာဝေါ ဥဗ္ဗေဓေန စတ္တာရိ ယောဇနသဟဿာနိ အဋ္ဌ စ ယောဇနသတာနိ, ဗာဟူ ဒွါဒသယောဇနသတပရိမာဏာ, ပညာသယောဇနံ ဘမုကန္တရံ, တထာ အင်္ဂုလန္တရိကာ, ဟတ္ထတလာနိ ဒွေ ယောဇနသတာနီတိ. မဇ္ဈိမာတိ အဿဂေါဏမဟိံသသူကရာဒီနံ အတ္တဘာဝါ. ရဿကာတိ တာသု တာသု ဇာတီသု ဝါမနာဒယော ဒီဃမဇ္ဈိမေဟိ ဩမကပ္ပမာဏာ သတ္တာ. အဏုကာတိ မံသစက္ခုဿ အဂေါစရာ ဒိဗ္ဗစက္ခုဝိသယာ ဥဒကာဒီသု နိဗ္ဗတ္တာ သုခုမတ္တဘာဝါ သတ္တာ ဦကာဒယော ဝါ. အပိစ ယေ တာသု တာသု ဇာတီသု မဟန္တမဇ္ဈိမေဟိ ထူလမဇ္ဈိမေဟိ စ ဩမကပ္ပမာဏာ သတ္တာ, တေ အဏုကာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ထူလာတိ ပရိမဏ္ဍလတ္တဘာဝါ သိပ္ပိကသမ္ဗုကာဒယော သတ္တာ.

Bây giờ, trong ba bộ ba bắt đầu bằng dài, ngắn, trung bình, v.v., trong sáu từ bắt đầu bằng “dài” (dīghā vā), thì “dài” (dīghā) là những loài như rồng (nāga), cá, kỳ đà, v.v., vì chúng có thân dài. Thật vậy, trong đại dương, thân của loài rồng có thể dài đến nhiều trăm sải tay, và thân của loài cá, kỳ đà, v.v., có thể dài đến nhiều do-tuần. “Lớn” (mahantā) là những loài có thân to lớn như cá, rùa, v.v., ở dưới nước; voi, v.v., ở trên cạn; và các loài Dānava, v.v., trong hàng phi nhân. Đức Phật cũng đã nói: “Rāhu có thân hình to lớn”. Thật vậy, thân của vị ấy cao bốn ngàn tám trăm do-tuần, cánh tay dài một ngàn hai trăm do-tuần, khoảng giữa hai lông mày là năm mươi do-tuần, cũng vậy là khoảng giữa các ngón tay, lòng bàn tay là hai trăm do-tuần. “Trung bình” (majjhimā) là thân của các loài như ngựa, bò, trâu, heo, v.v. “Ngắn” (rassakā) là những chúng sanh có kích thước nhỏ hơn loài dài và trung bình, như những người lùn, v.v., trong các loài tương ứng. “Nhỏ” (aṇukā) là những chúng sanh không thể thấy bằng mắt thịt, là đối tượng của thiên nhãn; hoặc những chúng sanh có thân hình vi tế sanh trong nước, v.v.; hoặc là loài chấy rận. Hơn nữa, những chúng sanh nào trong các loài tương ứng có kích thước nhỏ hơn loài lớn và trung bình, và loài to và trung bình, thì nên được hiểu là “nhỏ”. “To” (thūlā) là những chúng sanh có thân hình tròn trịa như sò, ốc, v.v.

ပဉ္စမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Chú giải kệ thứ năm

၅. ဧဝံ တီဟိ တိကေဟိ အနဝသေသတော သတ္တေ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ‘‘ဒိဋ္ဌာ ဝါ ယေ ဝ အဒိဋ္ဌာ’’တိအာဒီဟိ တီဟိ ဒုကေဟိပိ တေ သင်္ဂဟေတွာ ဒဿေတိ.

5. Như vậy, sau khi đã chỉ bày các chúng sanh một cách không dư sót bằng ba bộ ba, bây giờ Ngài lại chỉ bày bằng cách bao gồm chúng bằng ba bộ đôi bắt đầu bằng “hoặc là đã thấy, hoặc là chưa thấy”.

တတ္ထ ဒိဋ္ဌာတိ ယေ အတ္တနော စက္ခုဿ အာပါထမာဂတဝသေန ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ. အဒိဋ္ဌာတိ ယေ ပရသမုဒ္ဒပရသေလပရစက္ကဝါဠာဒီသု ဌိတာ. ‘‘ယေ ဝါ ဒူရေ ဝသန္တိ အဝိဒူရေ’’တိ ဣမိနာ ပန ဒုကေန အတ္တနော အတ္တဘာဝဿ ဒူရေ စ အဝိဒူရေ စ ဝသန္တေ သတ္တေ ဒဿေတိ, တေ အပဒဒွိပဒဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. အတ္တနော ဟိ ကာယေ ဝသန္တာ သတ္တာ အဝိဒူရေ, ဗဟိကာယေ ဝသန္တာ သတ္တာ ဒူရေ. တထာ အန္တောဥပစာရေ ဝသန္တာ အဝိဒူရေ, ဗဟိဥပစာရေ ဝသန္တာ ဒူရေ. အတ္တနော ဝိဟာရေ ဂါမေ ဇနပဒေ ဒီပေ စက္ကဝါဠေ ဝသန္တာ အဝိဒူရေ, ပရစက္ကဝါဠေ ဝသန္တာ ဒူရေ ဝသန္တီတိ ဝုစ္စန္တိ.

Ở đây, “đã thấy” (diṭṭhā) là những chúng sanh đã từng được thấy do lọt vào tầm mắt của mình. “Chưa thấy” (adiṭṭhā) là những chúng sanh ở các đại dương khác, núi non khác, thế giới khác, v.v. Còn với cặp đôi “hoặc những chúng sanh sống ở xa, hay ở gần”, Ngài chỉ bày những chúng sanh sống ở xa và ở gần đối với thân thể của mình; chúng nên được hiểu theo cách của loài không chân và hai chân. Thật vậy, những chúng sanh sống trong thân mình là ở gần, những chúng sanh sống ngoài thân là ở xa. Tương tự, những chúng sanh sống trong phạm vi (upacāra) là ở gần, những chúng sanh sống ngoài phạm vi là ở xa. Những chúng sanh sống trong tu viện, làng mạc, xứ sở, hòn đảo, thế giới của mình là ở gần; những chúng sanh sống ở thế giới khác được gọi là sống ở xa.

ဘူတာတိ ဇာတာ အဘိနိဗ္ဗတ္တာ. ယေ ဘူတာ ဧဝ, န ပုန ဘဝိဿန္တီတိ သင်္ချံ ဂစ္ဆန္တိ, တေသံ ခီဏာသဝါနံ ဧတံ အဓိဝစနံ. သမ္ဘဝမေသန္တီတိ သမ္ဘဝေသီ. အပ္ပဟီနဘဝသံယောဇနတ္တာ အာယတိမ္ပိ သမ္ဘဝံ ဧသန္တာနံ သေခပုထုဇ္ဇနာနမေတံ အဓိဝစနံ. အထ ဝါ စတူသု ယောနီသု အဏ္ဍဇဇလာဗုဇာ သတ္တာ ယာဝ အဏ္ဍကောသံ ဝတ္ထိကောသဉ္စ န ဘိန္ဒန္တိ, တာဝ သမ္ဘဝေသီ နာမ, အဏ္ဍကောသံ ဝတ္ထိကောသဉ္စ ဘိန္ဒိတွာ ဗဟိ နိက္ခန္တာ ဘူတာ နာမ[Pg.211]. သံသေဒဇာ ဩပပါတိကာ စ ပဌမစိတ္တက္ခဏေ သမ္ဘဝေသီ နာမ, ဒုတိယစိတ္တက္ခဏတော ပဘုတိ ဘူတာ နာမ. ယေန ဝါ ဣရိယာပထေန ဇာယန္တိ, ယာဝ တတော အညံ န ပါပုဏန္တိ, တာဝ သမ္ဘဝေသီ နာမ, တတော ပရံ ဘူတာတိ.

“Đã sanh” (bhūtā) có nghĩa là đã sanh ra, đã hiện hữu. Những vị đã sanh, được kể là sẽ không còn tái sanh nữa, đây là tên gọi của các vị lậu tận. “Đang tìm sanh” (sambhavesī) là vì họ tìm kiếm sự hiện hữu (sambhavaṃ esanti). Đây là tên gọi của các bậc hữu học và phàm phu, những người tìm kiếm sự hiện hữu trong tương lai do chưa đoạn trừ được hữu kiết sử. Hoặc là, trong bốn loại sanh, các chúng sanh noãn sanh và thai sanh, chừng nào chưa phá vỡ vỏ trứng và bọc thai, chừng đó được gọi là “đang tìm sanh”; sau khi phá vỡ vỏ trứng và bọc thai mà ra ngoài thì được gọi là “đã sanh”. Các chúng sanh thấp sanh và hóa sanh, trong sát-na tâm đầu tiên được gọi là “đang tìm sanh”, từ sát-na tâm thứ hai trở đi được gọi là “đã sanh”. Hoặc là, chúng sanh được sanh ra trong oai nghi nào, chừng nào chưa đạt đến oai nghi khác, chừng đó được gọi là “đang tìm sanh”, sau đó là “đã sanh”.

ဆဋ္ဌဂါထာဝဏ္ဏနာ

Chú giải kệ thứ sáu

၆. ဧဝံ ဘဂဝါ ‘‘သုခိနော ဝါ’’တိအာဒီဟိ အဍ္ဎတေယျာဟိ ဂါထာဟိ နာနပ္ပကာရတော တေသံ ဘိက္ခူနံ ဟိတသုခါဂမပတ္ထနာဝသေန သတ္တေသု မေတ္တာဘာဝနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အဟိတဒုက္ခာနာဂမပတ္ထနာဝသေနာပိ တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န ပရော ပရံ နိကုဗ္ဗေထာ’’တိ. ဧသ ပေါရာဏော ပါဌော, ဣဒါနိ ပန ‘‘ပရံ ဟီ’’တိပိ ပဌန္တိ, အယံ န သောဘနော.

6. Như vậy, sau khi Đức Thế Tôn đã chỉ dạy cho các vị Tỳ-khưu ấy về sự tu tập tâm từ đối với chúng sanh bằng nhiều cách khác nhau qua hai kệ rưỡi bắt đầu bằng “sukhino vā”, theo cách mong cầu cho chúng sanh được lợi ích và hạnh phúc, bây giờ, để chỉ dạy về tâm từ ấy theo cách mong cầu cho chúng sanh không gặp phải điều bất lợi và đau khổ, Ngài đã nói: “na paro paraṃ nikubbetha”. Đây là bản đọc cổ xưa. Nhưng ngày nay, người ta cũng đọc là “paraṃ hī”, cách này không hay.

တတ္ထ ပရောတိ ပရဇနော. ပရန္တိ ပရဇနံ. န နိကုဗ္ဗေထာတိ န ဝဉ္စေယျ. နာတိမညေထာတိ န အတိက္ကမိတွာ မညေယျ. ကတ္ထစီတိ ကတ္ထစိ ဩကာသေ, ဂါမေ ဝါ ဂါမခေတ္တေ ဝါ ဉာတိမဇ္ဈေ ဝါ ပူဂမဇ္ဈေ ဝါတိအာဒိ. နန္တိ ဧတံ. ကဉ္စီတိ ယံ ကဉ္စိ ခတ္တိယံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဂဟဋ္ဌံ ဝါ ပဗ္ဗဇိတံ ဝါ သုခိတံ ဝါ ဒုက္ခိတံ ဝါတိအာဒိ. ဗျာရောသနာ ပဋိဃသညာတိ ကာယဝစီဝိကာရေဟိ ဗျာရောသနာယ စ မနောဝိကာရေန ပဋိဃသညာယ စ. ‘‘ဗျာရောသနာယ ပဋိဃသညာယာ’’တိ ဟိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဗျာရောသနာ ပဋိဃသညာ’’တိ ဝုစ္စတိ, ယထာ ‘‘သမ္မဒညာယ ဝိမုတ္တာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ’’တိ, ယထာ စ ‘‘အနုပုဗ္ဗသိက္ခာယ အနုပုဗ္ဗကိရိယာယ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ’’တိ. နာညမညဿ ဒုက္ခမိစ္ဆေယျာတိ အညမညဿ ဒုက္ခံ န ဣစ္ဆေယျ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? န ကေဝလံ ‘‘သုခိနော ဝါ ခေမိနော ဝါ ဟောန္တူ’’တိအာဒိမနသိကာရဝသေနေဝ မေတ္တံ ဘာဝေယျ, ကိန္တု ‘‘အဟောဝတ ယော ကောစိ ပရပုဂ္ဂလော ယံ ကဉ္စိ ပရပုဂ္ဂလံ ဝဉ္စနာဒီဟိ နိကတီဟိ န နိကုဗ္ဗေထ, ဇာတိအာဒီဟိ စ နဝဟိ မာနဝတ္ထူဟိ ကတ္ထစိ ပဒေသေ ကဉ္စိ ပရပုဂ္ဂလံ နာတိမညေယျ, အညမညဿ စ ဗျာရောသနာယ ဝါ ပဋိဃသညာယ ဝါ ဒုက္ခံ န ဣစ္ဆေယျာ’’တိ ဧဝမ္ပိ မနသိကရောန္တော ဘာဝေယျာတိ.

Ở đây, `paro` là người khác. `Paraṃ` là (đối với) người khác. `Na nikubbetha` là không nên lừa dối. `Nātimaññetha` là không nên xem thường bằng cách lấn át. `Katthaci` là ở bất cứ nơi nào, hoặc ở làng, hoặc ở ruộng rẫy, hoặc giữa bà con, hoặc giữa hội chúng, v.v. `Naṃ` là người ấy. `Kañci` là bất cứ ai, hoặc là Sát-đế-lỵ, hoặc là Bà-la-môn, hoặc là gia chủ, hoặc là người xuất gia, hoặc là người an lạc, hoặc là người đau khổ, v.v. `Byārosanā paṭighasaññā` là do sự chèn ép bởi các biến đổi của thân và lời, và do tưởng sân hận bởi sự biến đổi của ý. Đáng lẽ phải nói là `byārosanāya paṭighasaññāyā` nhưng lại được nói là `byārosanā paṭighasaññā`, giống như đáng lẽ phải nói là `sammadaññāya vimuttā` nhưng lại được nói là `sammadaññā vimuttā`, và giống như đáng lẽ phải nói là `anupubbasikkhāya anupubbakiriyāya anupubbapaṭipadāyā` nhưng lại được nói là `anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā`. `Nāññamaññassa dukkhamiccheyya` là không nên mong cầu sự đau khổ cho nhau. Điều gì đã được nói ra? Không chỉ nên tu tập tâm từ bằng cách tác ý như "mong rằng họ được an lạc, mong rằng họ được an ổn", mà còn nên tu tập bằng cách tác ý như vầy: "Chắc chắn tốt đẹp thay, nếu bất cứ người nào không lừa dối bất cứ người nào khác bằng những cách lừa gạt, v.v.; không xem thường bất cứ người nào khác ở bất cứ nơi đâu bằng chín loại kiêu mạn liên quan đến dòng dõi, v.v.; và không mong cầu sự đau khổ cho nhau do sự chèn ép hay do tưởng sân hận."

သတ္တမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Kệ Thứ Bảy

၇. ဧဝံ [Pg.212] အဟိတဒုက္ခာနာဂမပတ္ထနာဝသေန အတ္ထတော မေတ္တာဘာဝနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဥပမာယ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မာတာ ယထာ နိယံပုတ္တ’’န္တိ.

7. Như vậy, sau khi đã chỉ ra sự tu tập tâm từ về mặt ý nghĩa bằng cách mong cầu sự không bất lợi và không đau khổ đến, bây giờ, muốn chỉ ra chính điều ấy bằng ví dụ, Ngài đã nói (câu kệ bắt đầu bằng) "mātā yathā niyaṃputtaṃ".

တဿတ္ထော – ယထာ မာတာ နိယံ ပုတ္တံ အတ္တနိ ဇာတံ ဩရသံ ပုတ္တံ, တဉ္စ ဧကပုတ္တမေဝ အာယုသာ အနုရက္ခေ, တဿ ဒုက္ခာဂမပ္ပဋိဗာဟနတ္ထံ အတ္တနော အာယုမ္ပိ စဇိတွာ တံ အနုရက္ခေ, ဧဝမ္ပိ သဗ္ဗဘူတေသု ဣဒံ မေတ္တာချံ မာနသံ ဘာဝယေ, ပုနပ္ပုနံ ဇနယေ ဝဍ္ဎယေ, တဉ္စ အပရိမာဏသတ္တာရမ္မဏဝသေန ဧကသ္မိံ ဝါ သတ္တေ အနဝသေသဖရဏဝသေန အပရိမာဏံ ဘာဝယေတိ.

Ý nghĩa của câu kệ ấy là: Giống như người mẹ sẽ bảo vệ bằng mạng sống của mình đứa con của mình, đứa con do mình sinh ra, đứa con ruột, và lại là đứa con một; để ngăn cản sự đau khổ đến với nó, người mẹ sẽ bảo vệ nó, dù phải từ bỏ mạng sống của mình. Cũng như vậy, đối với tất cả chúng sinh, nên tu tập tâm này được gọi là tâm từ; nên làm cho phát sinh, làm cho tăng trưởng lặp đi lặp lại. Và nên tu tập tâm ấy một cách vô lượng, bằng cách lấy vô lượng chúng sinh làm đối tượng, hoặc bằng cách biến mãn không sót một chúng sinh nào.

အဋ္ဌမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Kệ Thứ Tám

၈. ဧဝံ သဗ္ဗာကာရေန မေတ္တာဘာဝနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တဿေဝ ဝဍ္ဎနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မေတ္တဉ္စ သဗ္ဗလောကသ္မီ’’တိ.

8. Như vậy, sau khi đã chỉ ra sự tu tập tâm từ bằng mọi cách thức, bây giờ, muốn chỉ ra sự tăng trưởng của chính tâm từ ấy, Ngài đã nói (câu kệ bắt đầu bằng) "mettañca sabbalokasmī".

တတ္ထ မိဇ္ဇတိ တာယတိ စာတိ မိတ္တော, ဟိတဇ္ဈာသယတာယ သိနိယှတိ, အဟိတာဂမတော ရက္ခတိ စာတိ အတ္ထော. မိတ္တဿ ဘာဝေါ မေတ္တံ. သဗ္ဗလောကသ္မီတိ အနဝသေသေ သတ္တလောကေ. မနသိ ဘဝန္တိ မာနသံ. တဉှိ စိတ္တသမ္ပယုတ္တတ္တာ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဘာဝယေတိ ဝဍ္ဎယေ. န အဿ ပရိမာဏန္တိ အပရိမာဏံ, အပ္ပမာဏသတ္တာရမ္မဏတာယ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဥဒ္ဓန္တိ ဥပရိ, တေန အရူပဘဝံ ဂဏှာတိ. အဓောတိ ဟေဋ္ဌာ, တေန ကာမဘဝံ ဂဏှာတိ. တိရိယန္တိ ဝေမဇ္ဈံ, တေန ရူပဘဝံ ဂဏှာတိ. အသမ္ဗာဓန္တိ သမ္ဗာဓဝိရဟိတံ, ဘိန္နသီမန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သီမာ နာမ ပစ္စတ္ထိကော ဝုစ္စတိ, တသ္မိမ္ပိ ပဝတ္တန္တိ အတ္ထော. အဝေရန္တိ ဝေရဝိရဟိတံ, အန္တရန္တရာပိ ဝေရစေတနာပါတုဘာဝဝိရဟိတန္တိ အတ္ထော. အသပတ္တန္တိ ဝိဂတပစ္စတ္ထိကံ. မေတ္တာဝိဟာရီ ဟိ ပုဂ္ဂလော မနုဿာနံ ပိယော ဟောတိ, အမနုဿာနံ ပိယော ဟောတိ, နာဿ ကောစိ ပစ္စတ္ထိကော ဟောတိ, တေနဿ တံ မာနသံ ဝိဂတပစ္စတ္ထိကတ္တာ အသပတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. ပရိယာယဝစနဉှိ ဧတံ, ယဒိဒံ ပစ္စတ္ထိကော သပတ္တောတိ. အယံ အနုပဒတော အတ္ထဝဏ္ဏနာ.

Ở đây, người bạn (`mitto`) là người yêu mến (`mijjati`) và bảo vệ (`tāyati`); ý nghĩa là yêu mến vì có ý muốn lợi ích, và bảo vệ khỏi sự bất lợi đến. Trạng thái của người bạn là tâm từ (`mettaṃ`). `Sabbalokasmī` là trong thế giới chúng sinh không sót một ai. Sinh khởi trong ý được gọi là `mānasaṃ`. Điều ấy được nói như vậy vì tương ưng với tâm. `Bhāvaye` là nên làm cho tăng trưởng. Không có giới hạn của nó, nên là `aparimāṇaṃ` (vô lượng); được nói như vậy vì lấy vô số chúng sinh làm đối tượng. `Uddhaṃ` là ở trên, do đó lấy cõi vô sắc. `Adho` là ở dưới, do đó lấy cõi dục. `Tiriyaṃ` là ở giữa, do đó lấy cõi sắc. `Asambādhaṃ` là không có chật hẹp; có nghĩa là đã phá vỡ ranh giới. Ranh giới được gọi là kẻ thù; ý nghĩa là (tâm từ) cũng diễn tiến đến cả người ấy. `Averaṃ` là không có oán thù; ý nghĩa là không có sự xuất hiện của tâm niệm oán thù ở giữa chừng. `Asapattaṃ` là không có kẻ địch. Vì rằng người sống với tâm từ thì được loài người yêu mến, được phi nhân yêu mến, không có kẻ địch nào. Do đó, tâm ấy của vị ấy được gọi là `asapattaṃ` vì không có kẻ địch. Vì rằng `paccatthiko` và `sapatto` là những từ đồng nghĩa. Đây là phần giải thích ý nghĩa theo từng từ.

အယံ [Pg.213] ပနေတ္ထ အဓိပ္ပေတတ္ထဒီပနာ – ယဒိဒံ ‘‘ဧဝမ္ပိ သဗ္ဗဘူတေသု မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ, တဉ္စေတံ အပရိမာဏံ မေတ္တံ မာနသံ သဗ္ဗလောကသ္မိံ ဘာဝယေ ဝဍ္ဎယေ, ဝုဍ္ဎိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ ဂမယေ ပါပယေ. ကထံ? ဥဒ္ဓံ အဓော စ တိရိယဉ္စ, ဥဒ္ဓံ ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ, အဓော ယာဝ အဝီစိတော, တိရိယံ ယာဝ အဝသေသဒိသာ. ဥဒ္ဓံ ဝါ အာရုပ္ပံ, အဓော ကာမဓာတုံ, တိရိယံ ရူပဓာတုံ အနဝသေသံ ဖရန္တော. ဧဝံ ဘာဝေန္တောပိ စ တံ ယထာ အသမ္ဗာဓံ အဝေရံ အသပတ္တဉ္စ ဟောတိ, တထာ သမ္ဗာဓဝေရသပတ္တာနံ အဘာဝံ ကရောန္တော ဘာဝယေ. ယံ ဝါ တံ ဘာဝနာသမ္ပဒံ ပတ္တံ သဗ္ဗတ္ထ ဩကာသလောကဝသေန အသမ္ဗာဓံ, အတ္တနော ပရေသု အာဃာတပ္ပဋိဝိနယနေန အဝေရံ, အတ္တနိ စ ပရေသံ အာဃာတဝိနယနေန အသပတ္တံ ဟောတိ. တံ အသမ္ဗာဓမဝေရမသပတ္တံ အပရိမာဏံ မေတ္တံ မာနသံ ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာတိ တိဝိဓပရိစ္ဆေဒေ သဗ္ဗလောကသ္မိံ ဘာဝယေ ဝဍ္ဎယေတိ.

Đây là phần làm sáng tỏ ý nghĩa được chủ định ở đây: Điều đã được nói rằng "cũng như vậy, nên tu tập tâm vô lượng đối với tất cả chúng sinh", tâm từ vô lượng ấy nên được tu tập, làm cho tăng trưởng, làm cho lớn mạnh, phát triển, rộng khắp trong toàn thể thế giới chúng sinh. Bằng cách nào? Phía trên, phía dưới, và phía ngang; phía trên cho đến cõi Hữu Đảnh, phía dưới cho đến địa ngục A-tỳ, phía ngang cho đến các phương còn lại. Hoặc biến mãn không sót phía trên là cõi vô sắc, phía dưới là cõi dục, phía ngang là cõi sắc. Và khi tu tập như vậy, nên tu tập bằng cách làm cho không có sự chật hẹp, oán thù, và kẻ địch, để cho tâm ấy trở nên không chật hẹp, không oán thù, và không có kẻ địch. Hoặc, khi đã đạt đến sự thành tựu của việc tu tập, (tâm từ) trở nên không chật hẹp về phương diện thế giới không gian ở khắp mọi nơi; trở nên không oán thù do việc loại trừ sân hận của mình đối với người khác; và trở nên không có kẻ địch do việc loại trừ sân hận của người khác đối với mình. Nên tu tập, làm cho tăng trưởng tâm từ vô lượng, không chật hẹp, không oán thù, không có kẻ địch ấy trong toàn thể thế giới chúng sinh được phân chia theo ba cách: phía trên, phía dưới, và phía ngang.

နဝမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải Thích Kệ Thứ Chín

၉. ဧဝံ မေတ္တာဘာဝနာယ ဝဍ္ဎနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တံ ဘာဝနမနုယုတ္တဿ ဝိဟရတော ဣရိယာပထနိယမာဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တိဋ္ဌံ စရံ…ပေ… အဓိဋ္ဌေယျာ’’တိ.

9. Như vậy, sau khi đã chỉ ra sự tăng trưởng của việc tu tập tâm từ, bây giờ, muốn chỉ ra sự không quy định về oai nghi đối với người đang sống chuyên tâm vào việc tu tập ấy, Ngài đã nói (câu kệ bắt đầu bằng) "tiṭṭhaṃ caraṃ…pe… adhiṭṭheyyā".

တဿတ္ထော – ဧဝမေတံ မေတ္တံ မာနသံ ဘာဝေန္တော သော ‘‘နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယာ’’တိအာဒီသု ဝိယ ဣရိယာပထနိယမံ အကတွာ ယထာသုခံ အညတရညတရဣရိယာပထဗာဓနဝိနောဒနံ ကရောန္တော တိဋ္ဌံ ဝါ စရံ ဝါ နိသိန္နော ဝါ သယာနော ဝါ ယာဝတာ ဝိဂတမိဒ္ဓေါ အဿ, အထ ဧတံ မေတ္တာဈာနသတိံ အဓိဋ္ဌေယျ.

Ý nghĩa của câu kệ ấy là: Vị ấy, khi đang tu tập tâm từ như vậy, không quy định oai nghi giống như trong các đoạn kinh như "ngồi kiết-già, lưng thẳng", mà trong khi loại bỏ sự đau nhức của oai nghi này hay oai nghi khác một cách thoải mái, hoặc đang đứng, hoặc đang đi, hoặc đang ngồi, hoặc đang nằm, chừng nào còn tỉnh táo, không buồn ngủ, khi ấy nên an trú vào niệm của thiền tâm từ này.

အထ ဝါ ဧဝံ မေတ္တာဘာဝနာယ ဝဍ္ဎနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝသီဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တိဋ္ဌံ စရ’’န္တိ. ဝသိပ္ပတ္တော ဟိ တိဋ္ဌံ ဝါ စရံ ဝါ နိသိန္နော ဝါ သယာနော ဝါ ယာဝတာ ဣရိယာပထေန ဧတံ မေတ္တာဈာနသတိံ အဓိဋ္ဌာတုကာမော ဟောတိ, အထ ဝါ တိဋ္ဌံ ဝါ စရံ ဝါ…ပေ… သယာနော ဝါတိ န တဿ ဌာနာဒီနိ အန္တရာယကရာနိ ဟောန္တိ, အပိစ ခေါ ယာဝတာ ဧတံ မေတ္တာဈာနသတိံ အဓိဋ္ဌာတုကာမော ဟောတိ, တာဝတာ ဝိဂတမိဒ္ဓေါ ဟုတွာ အဓိဋ္ဌာတိ, နတ္ထိ တဿ တတ္ထ ဒန္ဓာယိတတ္တံ. တေနာဟ ‘‘တိဋ္ဌံ စရံ နိသိန္နော ဝ, သယာနော ယာဝတာဿ ဝိတမိဒ္ဓေါ. ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျာ’’တိ.

Hoặc là, sau khi đã chỉ dạy sự tăng trưởng của việc tu tập tâm từ như vậy, bây giờ, để chỉ dạy trạng thái thuần thục, Ngài nói: ‘tiṭṭhaṃ caraṃ’ (đứng, đi). Thật vậy, người đã đạt đến sự thuần thục, dù đứng, dù đi, dù ngồi, hay dù nằm, trong bất kỳ oai nghi nào mà vị ấy muốn an trú niệm về thiền từ này, thì khi ấy, việc đứng, đi... cho đến nằm không phải là những điều gây trở ngại cho vị ấy. Hơn nữa, trong bất kỳ oai nghi nào vị ấy muốn an trú niệm về thiền từ này, vị ấy an trú sau khi đã trở nên không còn hôn trầm, và không có sự chậm chạp nào ở vị ấy trong lúc đó. Do đó, Ngài đã nói: ‘Dù đứng, đi, hay ngồi, hoặc nằm, miễn là không hôn trầm, vị ấy nên an trú vào niệm này’.

တဿာယမဓိပ္ပာယော [Pg.214] – ယံ တံ ‘‘မေတ္တဉ္စ သဗ္ဗလောကသ္မိ, မာနသံ ဘာဝယေ’’တိ ဝုတ္တံ, တံ ယထာ ဘာဝေယျ, ယထာ ဌာနာဒီသု ယာဝတာ ဣရိယာပထေန ဌာနာဒီနိ ဝါ အနာဒိယိတွာ ယာဝတာ ဧတံ မေတ္တာဈာနသတိံ အဓိဋ္ဌာတုကာမော အဿ, တာဝတာ ဝိဂတမိဒ္ဓေါဝ ဟုတွာ ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျာတိ.

Đây là ý nghĩa của câu kệ ấy: Điều đã được nói rằng ‘hãy tu tập tâm từ đối với toàn thể thế gian’, vị ấy nên tu tập điều đó theo cách như sau: trong các oai nghi đứng, đi, v.v., không cần bận tâm đến việc đứng, đi, v.v., mà trong bất kỳ oai nghi nào vị ấy muốn an trú niệm về thiền từ này, vị ấy nên an trú vào niệm ấy sau khi đã trở nên không còn hôn trầm.

ဧဝံ မေတ္တာဘာဝနာယ ဝသီဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျာ’’တိ တသ္မိံ မေတ္တာဝိဟာရေ နိယောဇေတွာ ဣဒါနိ တံ ဝိဟာရံ ထုနန္တော အာဟ ‘‘ဗြဟ္မမေတံ ဝိဟာရမိဓမာဟူ’’တိ.

Như vậy, sau khi chỉ dạy sự thuần thục trong việc tu tập tâm từ và khuyến khích sự an trú trong tâm từ qua câu ‘vị ấy nên an trú vào niệm này’, bây giờ, để tán thán sự an trú ấy, Ngài nói: ‘brahmametaṃ vihāramidhamāhu’ (họ gọi đây là Phạm trú).

တဿတ္ထော – ယွာယံ ‘‘သုခိနော ဝါ ခေမိနော ဝါ ဟောန္တူ’’တိအာဒိ ကတွာ ယာဝ ‘‘ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျာ’’တိ ဝဏ္ဏိတော မေတ္တာဝိဟာရော. ဧတံ စတူသု ဒိဗ္ဗဗြဟ္မအရိယဣရိယာပထဝိဟာရေသု နိဒ္ဒေါသတ္တာ အတ္တနောပိ ပရေသမ္ပိ အတ္ထကရတ္တာ စ ဣဓ အရိယဿ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မဝိဟာရမာဟု သေဋ္ဌဝိဟာရမာဟူတိ, ယတော သတတံ သမိတံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ တိဋ္ဌံ စရံ နိသိန္နော ဝါ သယာနော ဝါ ယာဝတာဿ ဝိဂတမိဒ္ဓေါ, ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျာတိ.

Ý nghĩa của câu kệ ấy là: Sự an trú trong tâm từ này, được tán thán từ câu ‘mong cho chúng sanh được an vui, được an ổn’ cho đến câu ‘vị ấy nên an trú vào niệm này’. Sự an trú này, trong bốn loại trú là thiên trú, phạm trú, thánh trú, và oai nghi trú, vì không có lỗi lầm và vì mang lại lợi ích cho cả mình và người khác, nên trong Giáo pháp và Giới luật của bậc Thánh này, họ gọi đó là Phạm trú, họ gọi đó là trú cao thượng. Bởi vì, vị ấy nên an trú vào niệm này một cách liên tục, đều đặn, không gián đoạn, dù đứng, đi, ngồi, hay nằm, miễn là không còn hôn trầm.

ဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ

Giải thích câu kệ thứ mười

၁၀. ဧဝံ ဘဂဝါ တေသံ ဘိက္ခူနံ နာနပ္ပကာရတော မေတ္တာဘာဝနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယသ္မာ မေတ္တာ သတ္တာရမ္မဏတ္တာ အတ္တဒိဋ္ဌိယာ အာသန္နာ ဟောတိ, တသ္မာ ဒိဋ္ဌိဂဟနနိသေဓနမုခေန တေသံ ဘိက္ခူနံ တဒေဝ မေတ္တာဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ အရိယဘူမိပ္ပတ္တိံ ဒဿေန္တော ‘‘ဒိဋ္ဌိဉ္စ အနုပဂ္ဂမ္မာ’’တိ ဣမာယ ဂါထာယ ဒေသနံ သမာပေသိ.

10. Như vậy, sau khi đã chỉ dạy cho các vị Tỳ khưu ấy về việc tu tập tâm từ bằng nhiều phương cách khác nhau, bây giờ, vì tâm từ lấy chúng sanh làm đối tượng nên gần gũi với thân kiến, do đó, qua việc ngăn chặn sự chấp thủ tà kiến, và lấy chính thiền từ ấy làm nền tảng, để chỉ dạy cho các vị Tỳ khưu ấy cách đạt đến Thánh địa, Đức Thế Tôn đã kết thúc bài pháp bằng câu kệ này: ‘diṭṭhiñca anupaggamma’ (và không đi đến tà kiến).

တဿတ္ထော – ယွာယံ ‘‘ဗြဟ္မမေတံ ဝိဟာရမိဓမာဟူ’’တိ သံဝဏ္ဏိတော မေတ္တာဈာနဝိဟာရော, တတော ဝုဋ္ဌာယ ယေ တတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာဒယော ဓမ္မာ, တေ တေသဉ္စ ဝတ္ထာဒိအနုသာရေန ရူပဓမ္မေ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဣမိနာ နာမရူပပရိစ္ဆေဒေန ‘‘သုဒ္ဓသင်္ခါရပုဉ္ဇောယံ, နယိဓ သတ္တူပလဗ္ဘတီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁၇၁; မဟာနိ. ၁၈၆) ဧဝံ ဒိဋ္ဌိဉ္စ အနုပဂ္ဂမ္မ အနုပုဗ္ဗေန လောကုတ္တရသီလေန သီလဝါ ဟုတွာ လောကုတ္တရသီလသမ္ပယုတ္တေနေဝ သောတာပတ္တိမဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိသညိတေန ဒဿနေန သမ္ပန္နော, တတော ပရံ ယောပါယံ ဝတ္ထုကာမေသု ဂေဓော ကိလေသကာမော အပ္ပဟီနော ဟောတိ, တမ္ပိ သကဒါဂါမိအနာဂါမိမဂ္ဂေဟိ တနုဘာဝေန အနဝသေသပ္ပဟာနေန [Pg.215] စ ကာမေသု ဂေဓံ ဝိနေယျ ဝိနယိတွာ ဝူပသမေတွာ န ဟိ ဇာတု ဂဗ္ဘသေယျံ ပုန ရေတိ ဧကံသေနေဝ ပုန ဂဗ္ဘသေယျံ န ဧတိ. သုဒ္ဓါဝါသေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတ္ထေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတွာ ပရိနိဗ္ဗာတီတိ.

Ý nghĩa của câu kệ ấy là: Sự an trú trong thiền từ này đã được tán thán qua câu ‘họ gọi đây là Phạm trú’. Sau khi xuất khỏi thiền từ ấy, vị ấy nắm bắt các pháp như tầm, tứ, v.v., có mặt ở đó, và các pháp sắc theo y xứ của chúng, v.v. Với sự phân định danh sắc này, vị ấy hiểu rằng ‘đây chỉ là một khối các hành thuần túy, ở đây không tìm thấy chúng sanh nào’. Như vậy, không đi đến tà kiến, tuần tự trở thành người có giới hạnh với giới siêu thế, đầy đủ tri kiến được gọi là chánh kiến của đạo Tu-đà-hoàn tương ưng với giới siêu thế. Sau đó, đối với dục tham, tức phiền não dục trong các vật dục, mà chưa được đoạn trừ, vị ấy nên loại bỏ sự tham ái trong các dục bằng cách làm cho nó suy yếu và đoạn trừ hoàn toàn thông qua đạo Tư-đà-hàm và A-na-hàm. Sau khi đã loại bỏ và làm cho lắng dịu, vị ấy chắc chắn không bao giờ trở lại nằm trong thai mẹ nữa. Tái sanh trong các cõi Tịnh Cư, vị ấy đạt đến A-la-hán ngay tại đó và nhập Niết-bàn.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဒေသနံ သမာပေတွာ တေ ဘိက္ခူ အာဟ – ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မိံယေဝ ဝနသဏ္ဍေ ဝိဟရထ, ဣမဉ္စ သုတ္တံ မာသဿ အဋ္ဌသု ဓမ္မဿဝနဒိဝသေသု ဃဏ္ဍိံ အာကောဋေတွာ ဥဿာရေထ, ဓမ္မကထံ ကရောထ သာကစ္ဆထ အနုမောဒထ, ဣဒမေဝ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာသေဝထ ဘာဝေထ ဗဟုလီကရောထ, တေပိ ဝေါ အမနုဿာ တံ ဘေရဝါရမ္မဏံ န ဒဿေဿန္တိ, အညဒတ္ထု အတ္ထကာမာ ဟိတကာမာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ ဘဂဝတော ပဋိဿုဏိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ တထာ အကံသု. ဒေဝတာယော စ ‘‘ဘဒန္တာ အမှာကံ အတ္ထကာမာ ဟိတကာမာ’’တိ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဟုတွာ သယမေဝ သေနာသနံ သမ္မဇ္ဇန္တိ, ဥဏှောဒကံ ပဋိယာဒေန္တိ, ပိဋ္ဌိပရိကမ္မံ ပါဒပရိကမ္မံ ကရောန္တိ, အာရက္ခံ သံဝိဒဟန္တိ. တေပိ ဘိက္ခူ တမေဝ မေတ္တံ ဘာဝေတွာ တမေဝ စ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ သဗ္ဗေ တသ္မိံယေဝ အန္တောတေမာသေ အဂ္ဂဖလံ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတွာ မဟာပဝါရဏာယ ဝိသုဒ္ဓိပဝါရဏံ ပဝါရေသုန္တိ.

Như vậy, sau khi kết thúc bài pháp, Đức Thế Tôn bảo các vị Tỳ khưu ấy: ‘Này các Tỳ khưu, hãy đi, hãy trú trong khu rừng ấy. Hãy gióng chuông và tụng đọc kinh này vào tám ngày nghe pháp trong tháng. Hãy thuyết pháp, thảo luận, và tùy hỷ. Hãy thực hành, tu tập, và làm cho sung mãn chính đề mục thiền này. Các phi nhân ấy sẽ không còn cho các ông thấy cảnh tượng đáng sợ nữa; trái lại, họ sẽ trở nên những người mong muốn lợi ích, mong muốn hạnh phúc cho các ông’. Các vị ấy vâng lời Đức Thế Tôn, nói: ‘Lành thay’, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài theo chiều bên phải, rồi đi đến nơi đó và làm theo như vậy. Các vị chư thiên cũng sanh tâm hoan hỷ, nghĩ rằng: ‘Các bậc tôn giả mong muốn lợi ích, mong muốn hạnh phúc cho chúng ta’, rồi tự mình quét dọn trú xứ, chuẩn bị nước nóng, xoa bóp lưng và chân, và sắp đặt việc bảo vệ. Các vị Tỳ khưu ấy cũng tu tập chính tâm từ đó, và lấy đó làm nền tảng, bắt đầu tu tập minh sát, và tất cả các vị, ngay trong ba tháng ấy, đã đạt đến quả vị cao nhất là A-la-hán, và đã làm lễ Tự tứ thanh tịnh vào ngày Đại Tự tứ.

ဧဝမ္ပိ အတ္ထကုသလေန တထာဂတေန,ဓမ္မိဿရေန ကထိတံ ကရဏီယမတ္ထံ;

ကတွာနုဘုယျ ပရမံ ဟဒယဿ သန္တိံ,သန္တံ ပဒံ အဘိသမေန္တိ သမတ္တပညာ.

Như vậy, sau khi thực hành điều lợi ích cần làm đã được Đức Như Lai, bậc thiện xảo về lợi ích, bậc Pháp Vương, thuyết giảng, và sau khi kinh nghiệm sự an tịnh tối thượng của tâm, các vị có trí tuệ viên mãn đã chứng ngộ trạng thái tịch tịnh.

တသ္မာ ဟိ တံ အမတမဗ္ဘုတမရိယကန္တံ,သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ ဝိဟရိတုကာမော;

ဝိညူ ဇနော ဝိမလသီလသမာဓိပညာ-ဘေဒံ ကရေယျ သတတံ ကရဏီယမတ္ထန္တိ.

Do đó, người trí tuệ, mong muốn an trú sau khi đã chứng ngộ trạng thái bất tử, vi diệu, được các bậc Thánh ưa thích, và tịch tịnh ấy, nên luôn luôn thực hành điều lợi ích cần làm, tức là giới, định, và tuệ thanh tịnh.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ

Trong bộ Chú giải Tiểu Bộ Kinh, tên là Paramatthajotikā

မေတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

Phần giải thích Kinh Từ Bi đã kết thúc.

နိဂမနကထာ

Lời kết

ဧတ္တာဝတာ [Pg.216] စ ယံ ဝုတ္တံ –

Và như vậy, điều đã được nói rằng –

‘‘ဥတ္တမံ ဝန္ဒနေယျာနံ, ဝန္ဒိတွာ ရတနတ္တယံ;

ခုဒ္ဒကာနံ ကရိဿာမိ, ကေသဉ္စိ အတ္ထဝဏ္ဏန’’န္တိ.

‘Sau khi đảnh lễ Tam Bảo, bậc tối thượng đáng tôn kính, tôi sẽ soạn giải nghĩa một số kinh trong Tiểu Bộ’.

တတ္ထ သရဏသိက္ခာပဒဒွတ္တိံသာကာရကုမာရပဉှမင်္ဂလသုတ္တရတနသုတ္တတိရောကုဋ္ဋနိဓိကဏ္ဍမေတ္တသုတ္တဝသေန နဝပ္ပဘေဒဿ ခုဒ္ဒကပါဌဿ တာဝ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ကတာ ဟောတိ. တေနေတံ ဝုစ္စတိ –

Trong đó, phần giải nghĩa của Tiểu Bộ Kinh gồm chín loại, tức là kinh Tam Quy, Học Giới, Ba Mươi Hai Thể Trược, Vấn Đề của Đồng Tử, kinh Hạnh Phúc, kinh Châu Báu, kinh Ngoài Bức Tường, phẩm Tích Trữ, và kinh Từ Bi, đã được hoàn thành. Do đó, điều này được nói rằng –

‘‘ဣမံ ခုဒ္ဒကပါဌဿ, ကရောန္တေနတ္ထဝဏ္ဏနံ;

သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိကာမေန, ယံ ပတ္တံ ကုသလံ မယာ.တဿာနုဘာဝတော ခိပ္ပံ, ဓမ္မေ အရိယပ္ပဝေဒိတေ;

ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ, ပါပုဏာတု အယံ ဇနော’’တိ.

Do tôi, người mong muốn sự vững chắc của Chánh pháp, đang thực hiện sự giải thích ý nghĩa này của Tiểu Bộ Kinh, phước thiện nào đã được đạt đến. Nhờ oai lực của phước thiện ấy, mong rằng chúng sanh này được nhanh chóng đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự rộng lớn trong Pháp đã được các bậc Thánh tuyên thuyết.

ပရမဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယဂုဏပ္ပဋိမဏ္ဍိတေန သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒိဂုဏသမုဒယသမုဒိတေန သကသမယသမယန္တရဂဟနဇ္ဈောဂါဟဏသမတ္ထေန ပညာဝေယျတ္တိယသမန္နာဂတေန တိပိဋကပရိယတ္တိဓမ္မပ္ပဘေဒေ သာဋ္ဌကထေ သတ္ထုသာသနေ အပ္ပဋိဟတဉာဏပ္ပဘာဝေန ဆမဟာဝေယျာကရဏေနဆမဟာဝေယျာကရဏေန ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနလာဝဏ္ဏယုတ္တေန ယုတ္တမုတ္တဝါဒိနာ ဝါဒီဝရေန မဟာကဝိနာ ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါဒိပ္ပဘေဒဂုဏပ္ပဋိမဏ္ဍိတေ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတဗုဒ္ဓီနံ ထေရဝံသပ္ပဒီပါနံ ထေရာနံ မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဝံသာလင်္ကာရဘူတေန ဝိပုလဝိသုဒ္ဓဗုဒ္ဓိနာ ဗုဒ္ဓဃောသောတိ ဂရူဟိ ဂဟိတနာမဓေယျေန ထေရေန ကတာ အယံ ပရမတ္ထဇောတိကာ နာမ ခုဒ္ဒကပါဌဝဏ္ဏနာ –

Bộ Chú giải Tiểu Bộ Kinh này, tên là Paramatthajotikā, đã được thực hiện bởi vị Trưởng lão có danh hiệu được các bậc thầy đặt cho là Buddhaghosa, là vật trang sức cho dòng dõi của các vị Trưởng lão trú tại Đại Tự, những ngọn đèn của dòng dõi Trưởng lão, có trí tuệ được thiết lập vững chắc trong các pháp siêu nhân được trang hoàng bởi các đức hạnh như sáu thắng trí, bốn vô ngại giải, v.v.; là nhà thơ vĩ đại, là người biện luận cao tột, là người nói lời thích hợp và đúng đắn, có được vẻ đẹp của lời nói ngọt ngào và trong sáng, phát xuất một cách an lạc, được tạo ra từ sự thành tựu của các cơ quan phát âm; là nhà ngữ pháp học vĩ đại, có trí tuệ ưu việt không bị trở ngại trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư, cùng với các Chú giải, vốn có nhiều loại pháp học Tam Tạng; có đầy đủ trí tuệ sáng suốt, có khả năng thâm nhập vào sự sâu kín của học thuyết của mình và học thuyết của người khác, được hội đủ các nhóm đức hạnh như giới hạnh, cách hành xử, sự ngay thẳng, sự nhu hòa, v.v., được trang hoàng bởi các đức hạnh là đức tin, trí tuệ, và tinh tấn vô cùng trong sạch.

တာဝ တိဋ္ဌတု လောကသ္မိံ, လောကနိတ္ထရဏေသိနံ;

ဒဿေန္တီ ကုလပုတ္တာနံ, နယံ သီလာဒိသုဒ္ဓိယာ.

Mong rằng (bộ chú giải này) tồn tại lâu dài trong thế gian, đang chỉ ra cho các thiện nam tử tìm cầu sự vượt thoát khỏi thế gian phương pháp để thanh tịnh giới, v.v.

ယာဝ ဗုဒ္ဓေါတိ နာမမ္ပိ, သုဒ္ဓစိတ္တဿ တာဒိနော;

လောကမှိ လောကဇေဋ္ဌဿ, ပဝတ္တတိ မဟေသိနောတိ.

Chừng nào ngay cả danh hiệu 'Buddha' của bậc Đại Sĩ, bậc tối thượng trong thế gian, có tâm thanh tịnh, có bản tánh bất động, còn tồn tại trong thế gian, (mong rằng bộ chú giải này) tồn tại cho đến khi đó.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ

Bộ Chú giải Tiểu Bộ Kinh tên là Paramatthajotikā

ခုဒ္ဒကပါဌဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

Chú giải Tiểu Bộ Kinh đã hoàn tất.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ Con xin thành kính đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác. ခုဒ္ဒကနိကာယေ Tiểu Bộ Kinh ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာ Chú giải Tiểu Tụng ဂန္ထာရမ္ဘကထာ Lời Mở Đầu ဗုဒ္ဓံ [Pg.1] သရဏံ ဂစ္ဆာမိ; ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ; သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီတိ. Con xin quy y Phật; Con xin quy y Pháp; Con xin quy y Tăng. အယံ သရဏဂမနနိဒ္ဒေသော ခုဒ္ဒကာနံ အာဒိ. Phần giải về quy y Tam Bảo này là phần đầu của các Tiểu Kinh. ဣမဿ ဒါနိ အတ္ထံ ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကဋ္ဌကထာယ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ – Bây giờ, để giải thích, phân tích, và làm cho rõ ràng ý nghĩa của (bài kinh) này bằng bộ Chú giải Tiểu Tụng tên là Paramatthajotikā, điều sau đây được nói lên: ဥတ္တမံ ဝန္ဒနေယျာနံ, ဝန္ဒိတွာ ရတနတ္တယံ; ခုဒ္ဒကာနံ ကရိဿာမိ, ကေသဉ္စိ အတ္ထဝဏ္ဏနံ. Sau khi đảnh lễ Tam Bảo, bậc tối thượng đáng được tán dương, tôi sẽ thực hiện việc chú giải ý nghĩa của một số kinh trong Tiểu Bộ. ခုဒ္ဒကာနံ ဂမ္ဘီရတ္တာ, ကိဉ္စာပိ အတိဒုက္ကရာ; ဝဏ္ဏနာ မာဒိသေနေသာ, အဗောဓန္တေန သာသနံ. Mặc dù việc chú giải này rất khó thực hiện đối với người như tôi, người không thấu hiểu giáo pháp, vì sự thâm sâu của các kinh trong Tiểu Bộ. အဇ္ဇာပိ တု အဗ္ဗောစ္ဆိန္နော, ပုဗ္ဗာစရိယနိစ္ဆယော; တထေဝ စ ဌိတံ ယသ္မာ, နဝင်္ဂံ သတ္ထုသာသနံ. Tuy nhiên, cho đến ngày nay, sự quyết định của các vị cổ sư vẫn không bị gián đoạn; và bởi vì giáo pháp chín chi phần của Bậc Đạo Sư vẫn tồn tại như vậy. တသ္မာဟံ ကာတုမိစ္ဆာမိ, အတ္ထသံဝဏ္ဏနံ ဣမံ; သာသနဉ္စေဝ နိဿာယ, ပေါရာဏဉ္စ ဝိနိစ္ဆယံ. Do đó, nương tựa vào cả giáo pháp và sự quyết định của các vị cổ sư, tôi mong muốn thực hiện việc chú giải ý nghĩa này. သဒ္ဓမ္မဗဟုမာနေန, နာတ္တုက္ကံသနကမျတာ; နာညေသံ ဝမ္ဘနတ္ထာယ, တံ သုဏာထ သမာဟိတာတိ. Với lòng tôn kính sâu sắc đối với Chánh pháp, không phải vì muốn tự tán dương mình, cũng không phải vì muốn chê bai người khác, xin quý vị hãy lắng nghe điều đó với tâm định tĩnh. ခုဒ္ဒကဝဝတ္ထာနံ Sự Phân Định Các Kinh Tiểu Bộ တတ္ထ [Pg.2] ‘‘ခုဒ္ဒကာနံ ကရိဿာမိ, ကေသဉ္စိ အတ္ထဝဏ္ဏန’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ခုဒ္ဒကာနိ တာဝ ဝဝတ္ထပေတွာ ပစ္ဆာ အတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမိ. ခုဒ္ဒကာနိ နာမ ခုဒ္ဒကနိကာယဿ ဧကဒေသော, ခုဒ္ဒကနိကာယော နာမ ပဉ္စန္နံ နိကာယာနံ ဧကဒေသော. ပဉ္စ နိကာယာ နာမ – Trong đó, vì đã được nói rằng: 'tôi sẽ thực hiện việc chú giải ý nghĩa của một số kinh trong Tiểu Bộ', nên trước hết, sau khi đã xác định các kinh Tiểu Bộ, tôi sẽ thực hiện việc chú giải ý nghĩa. Các kinh Tiểu Bộ là một phần của Tiểu Bộ Kinh (Khuddaka Nikāya), và Tiểu Bộ Kinh là một phần của năm Bộ Kinh (Nikāya). Năm Bộ Kinh là: ဒီဃမဇ္ဈိမသံယုတ္တ, အင်္ဂုတ္တရိကခုဒ္ဒကာ; နိကာယာ ပဉ္စ ဂမ္ဘီရာ, ဓမ္မတော အတ္ထတော စိမေ. Trường Bộ, Trung Bộ, Tương Ưng Bộ, Tăng Chi Bộ và Tiểu Bộ; năm Bộ Kinh này thâm sâu cả về pháp và về nghĩa. တတ္ထ ဗြဟ္မဇာလသုတ္တာဒီနိ စတုတ္တိံသ သုတ္တာနိ ဒီဃနိကာယော. မူလပရိယာယသုတ္တာဒီနိ ဒိယဍ္ဎသတံ ဒွေ စ သုတ္တာနိ မဇ္ဈိမနိကာယော. ဩဃတရဏသုတ္တာဒီနိ သတ္တ သုတ္တသဟဿာနိ သတ္တ စ သုတ္တသတာနိ ဒွါသဋ္ဌိ စ သုတ္တာနိ သံယုတ္တနိကာယော. စိတ္တပရိယာဒါနသုတ္တာဒီနိ နဝ သုတ္တသဟဿာနိ ပဉ္စ စ သုတ္တသတာနိ သတ္တပညာသဉ္စ သုတ္တာနိ အင်္ဂုတ္တရနိကာယော. ခုဒ္ဒကပါဌော, ဓမ္မပဒံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, သုတ္တနိပါတော, ဝိမာနဝတ္ထု, ပေတဝတ္ထု, ထေရဂါထာ, ထေရီဂါထာ, ဇာတကံ, နိဒ္ဒေသော, ပဋိသမ္ဘိဒါ, အပဒါနံ, ဗုဒ္ဓဝံသော, စရိယာပိဋကံ, ဝိနယာဘိဓမ္မပိဋကာနိ, ဌပေတွာ ဝါ စတ္တာရော နိကာယေ အဝသေသံ ဗုဒ္ဓဝစနံ ခုဒ္ဒကနိကာယော. Trong đó, ba mươi bốn kinh bắt đầu bằng kinh Phạm Võng là Trường Bộ Kinh. Một trăm năm mươi hai kinh bắt đầu bằng kinh Căn Bản Pháp Môn là Trung Bộ Kinh. Bảy ngàn bảy trăm sáu mươi hai kinh bắt đầu bằng kinh Vượt Bộc Lưu là Tương Ưng Bộ Kinh. Chín ngàn năm trăm năm mươi bảy kinh bắt đầu bằng kinh Quán Tâm là Tăng Chi Bộ Kinh. Tiểu Tụng, Pháp Cú, Phật Tự Thuyết, Phật Thuyết Như Vậy, Kinh Tập, Chuyện Thiên Cung, Chuyện Ngạ Quỷ, Trưởng Lão Kệ, Trưởng Lão Ni Kệ, Bổn Sanh, Nghĩa Tích, Vô Ngại Giải Đạo, Thánh Nhân Ký Sự, Phật Sử, Hạnh Tạng, cùng với Tạng Luật và Tạng Vi Diệu Pháp, [tất cả] là Tiểu Bộ Kinh. Hoặc là, ngoại trừ bốn Bộ Kinh, phần còn lại của lời Phật dạy là Tiểu Bộ Kinh. ကသ္မာ ပနေသ ခုဒ္ဒကနိကာယောတိ ဝုစ္စတိ? ဗဟူနံ ခုဒ္ဒကာနံ ဓမ္မက္ခန္ဓာနံ သမူဟတော နိဝါသတော စ. သမူဟနိဝါသာ ဟိ ‘‘နိကာယော’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အညံ ဧကနိကာယမ္ပိ သမနုပဿာမိ ဧဝံ စိတ္တံ, ယထယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ (သံ. နိ. ၃.၁၀၀). ပေါဏိကနိကာယော, စိက္ခလ္လိကနိကာယော’’တိ ဧဝမာဒီနိ စေတ္ထ သာဓကာနိ သာသနတော လောကတော စ. အယမဿ ခုဒ္ဒကနိကာယဿ ဧကဒေသော. ဣမာနိ သုတ္တန္တပိဋကပရိယာပန္နာနိ အတ္ထတော ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုဉ္စ အဓိပ္ပေတာနိ ခုဒ္ဒကာနိ, တေသမ္ပိ ခုဒ္ဒကာနံ သရဏသိက္ခာပဒဒွတ္တိံသာကာရကုမာရပဉှမင်္ဂလသုတ္တ- ရတနသုတ္တတိရောကုဋ္ဋနိဓိကဏ္ဍမေတ္တသုတ္တာနံ ဝသေန နဝပ္ပဘေဒေါ ခုဒ္ဒကပါဌော အာဒိ အာစရိယပရမ္ပရာယ ဝါစနာမဂ္ဂံ အာရောပိတဝသေန န ဘဂဝတာ ဝုတ္တဝသေန. ဘဂဝတာ ဟိ ဝုတ္တဝသေန – Nhưng tại sao nó được gọi là Tiểu Bộ Kinh? Vì là nơi tập hợp và trú xứ của nhiều pháp uẩn nhỏ. Thật vậy, nơi tập hợp và trú xứ được gọi là 'nikāya'. 'Này các Tỳ khưu, Ta không thấy một tập hợp (nikāya) nào khác đa dạng như vậy, này các Tỳ khưu, đó là các loài bàng sanh. Tập hợp của Poṇika, tập hợp của Cikkhallika,' những câu như vậy là bằng chứng cho điều này, cả trong giáo pháp và trong thế gian. Đây là một phần của Tiểu Bộ Kinh này. Những kinh nhỏ này, thuộc về Tạng Kinh, được dự định để giải thích, phân tích và làm rõ về mặt ý nghĩa. Trong số những kinh nhỏ đó, Tiểu Tụng, với chín phần là Quy y, Học giới, Ba mươi hai thể trược, Vấn đáp Sa di, kinh Hạnh Phúc, kinh Châu Báu, kinh Ngoài Bức Tường, kinh Tích Trữ và kinh Từ Bi, là phần đầu theo cách được đưa vào dòng truyền khẩu của các vị thầy kế thừa, chứ không phải theo cách được Đức Thế Tôn thuyết giảng. Thật vậy, theo cách được Đức Thế Tôn thuyết giảng thì – ‘‘အနေကဇာတိသံသာရံ, သန္ဓာဝိဿံ အနိဗ္ဗိသံ; ဂဟကာရံ ဂဝေသန္တော, ဒုက္ခာ ဇာတိ ပုနပ္ပုနံ. Ta lang thang trong vòng luân hồi vô số kiếp, tìm kiếm kẻ xây nhà mà không gặp. Sanh đi sanh lại, thật là khổ! ‘‘ဂဟကာရက [Pg.3] ဒိဋ္ဌောသိ, ပုန ဂေဟံ န ကာဟသိ; သဗ္ဗာ တေ ဖာသုကာ ဘဂ္ဂါ, ဂဟကူဋံ ဝိသင်္ခတံ; ဝိသင်္ခါရဂတံ စိတ္တံ, တဏှာနံ ခယမဇ္ဈဂါ’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၅၃-၁၅၄) – Hỡi kẻ xây nhà, ngươi đã bị thấy! Ngươi sẽ không xây nhà nữa. Tất cả rui mè của ngươi đã bị gãy, đòn nóc đã bị phá tan. Tâm đã đạt đến vô vi, đã chứng đắc sự đoạn tận ái dục. ဣဒံ ဂါထာဒွယံ သဗ္ဗဿာပိ ဗုဒ္ဓဝစနဿ အာဒိ. တဉ္စ မနသာဝ ဝုတ္တဝသေန, န ဝစီဘေဒံ ကတွာ ဝုတ္တဝသေန. ဝစီဘေဒံ ပန ကတွာ ဝုတ္တဝသေန – Hai bài kệ này là phần đầu của tất cả lời Phật dạy. Và đó là (phần đầu) theo cách được nói ra bằng ý, không phải theo cách được nói ra bằng lời. Nhưng theo cách được nói ra bằng lời thì – ‘‘ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ,အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ; အထဿ ကင်္ခါ ဝပယန္တိ သဗ္ဗာ,ယတော ပဇာနာတိ သဟေတုဓမ္မ’’န္တိ. (ဥဒါ. ၁; မဟာဝ. ၁) – Khi các pháp hiện khởi đến vị Bà-la-môn nhiệt tâm, thiền định, bấy giờ mọi nghi ngờ của vị ấy đều tan biến, vì vị ấy đã tuệ tri pháp cùng với nhân của nó. အယံ ဂါထာ အာဒိ. တသ္မာ ယွာယံ နဝပ္ပဘေဒေါ ခုဒ္ဒကပါဌော ဣမေသံ ခုဒ္ဒကာနံ အာဒိ, တဿ အာဒိတော ပဘုတိ အတ္ထသံဝဏ္ဏနံ အာရဘိဿာမိ. Bài kệ này là phần đầu. Do đó, Tiểu Tụng có chín phần này là phần đầu của các kinh Tiểu Bộ này, và tôi sẽ bắt đầu việc chú giải ý nghĩa của nó kể từ phần đầu. နိဒါနသောဓနံ Sự Thẩm Tra Duyên Khởi တဿ စာယမာဒိ ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ. တဿာယံ အတ္ထဝဏ္ဏနာယ မာတိကာ – Và phần đầu của nó là: 'Con xin quy y Phật, con xin quy y Pháp, con xin quy y Tăng'. Đây là đề mục cho phần chú giải ý nghĩa của nó: ‘‘ကေန ကတ္ထ ကဒါ ကသ္မာ, ဘာသိတံ သရဏတ္တယံ; ကသ္မာ စိဓာဒိတော ဝုတ္တ, မဝုတ္တမပိ အာဒိတော. Tam Quy được ai nói ra, ở đâu, khi nào, tại sao? Và tại sao ở đây nó được nói ở phần đầu, mặc dù không được (Đức Như Lai) nói ở phần đầu? ‘‘နိဒါနသောဓနံ ကတွာ, ဧဝမေတ္ထ တတော ပရံ; ဗုဒ္ဓံ သရဏဂမနံ, ဂမကဉ္စ ဝိဘာဝယေ. Như vậy ở đây, sau khi đã thẩm tra duyên khởi, sau đó nên làm sáng tỏ sự quy y Phật và người quy y. ‘‘ဘေဒါဘေဒံ ဖလဉ္စာပိ, ဂမနီယဉ္စ ဒီပယေ; ဓမ္မံ သရဏမိစ္စာဒိ, ဒွယေပေသ နယော မတော. Nên trình bày sự phá vỡ và không phá vỡ (của sự quy y), quả của nó, và đối tượng được quy y. Phương pháp này cũng được hiểu tương tự đối với hai câu còn lại: 'quy y Pháp', v.v. ‘‘အနုပုဗ္ဗဝဝတ္ထာနေ, ကာရဏဉ္စ ဝိနိဒ္ဒိသေ; သရဏတ္တယမေတဉ္စ, ဥပမာဟိ ပကာသယေ’’တိ. Trong việc xác định thứ tự, nên chỉ rõ nguyên nhân; và nên làm sáng tỏ Tam Quy này bằng các ví dụ. တတ္ထ ပဌမဂါထာယ တာဝ ဣဒံ သရဏတ္တယံ ကေန ဘာသိတံ, ကတ္ထ ဘာသိတံ, ကဒါ ဘာသိတံ, ကသ္မာ ဘာသိတံ အဝုတ္တမပိစာဒိတော တထာဂတေန ကသ္မာ ဣဓာဒိတော ဝုတ္တန္တိ ပဉ္စ ပဉှာ. Trong đó, trước hết đối với bài kệ đầu tiên, có năm câu hỏi: Tam Quy này được ai nói ra, được nói ra ở đâu, được nói ra khi nào, tại sao được nói ra, và mặc dù không được Đức Như Lai nói ở phần đầu, tại sao ở đây nó lại được nói ở phần đầu? တေသံ [Pg.4] ဝိဿဇ္ဇနာ ကေန ဘာသိတန္တိ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ, န သာဝကေဟိ, န ဣသီဟိ, န ဒေဝတာဟိ. ကတ္ထာတိ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. ကဒါတိ အာယသ္မန္တေ ယသေ သဒ္ဓိံ သဟာယကေဟိ အရဟတ္တံ ပတ္တေ ဧကသဋ္ဌိယာ အရဟန္တေသု ဗဟုဇနဟိတာယ လောကေ ဓမ္မဒေသနံ ကရောန္တေသု. ကသ္မာတိ ပဗ္ဗဇ္ဇတ္ထဉ္စ ဥပသမ္ပဒတ္ထဉ္စ. ယထာဟ – Sự giải đáp cho những câu hỏi ấy (như sau): (Câu hỏi) ‘Do ai nói?’ (Đáp:) Do đức Thế Tôn nói, không phải do các vị Thinh văn, không phải do các vị ẩn sĩ, không phải do chư thiên. (Câu hỏi) ‘Ở đâu?’ (Đáp:) Tại vườn Lộc Uyển, nơi chư Tiên đọa xứ, ở thành Bārāṇasī. (Câu hỏi) ‘Khi nào?’ (Đáp:) Khi trưởng lão Yasa cùng với các bạn hữu đã chứng đắc A-la-hán quả, khi sáu mươi mốt vị A-la-hán đang thuyết pháp trong thế gian vì lợi ích cho nhiều người. (Câu hỏi) ‘Vì sao?’ (Đáp:) Vì mục đích xuất gia và vì mục đích cụ túc giới. Như đã nói rằng – ‘‘ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော. ပဌမံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒါပေတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကာရာပေတွာ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒာပေတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒါပေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဏှာပေတွာ ‘ဧဝံ ဝဒေဟီ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’’တိ (မဟာဝ. ၃၄). ‘Này các Tỳ khưu, nên cho xuất gia, nên cho thọ cụ túc giới như thế này. Trước tiên, cho cạo tóc râu, cho đắp y cà-sa, cho mặc y trên lệch một bên vai, cho đảnh lễ chân các vị Tỳ khưu, cho ngồi chồm hổm, cho chắp tay, rồi bảo rằng: ‘Hãy nói như vầy: Con xin quy y Phật, con xin quy y Pháp, con xin quy y Tăng.’’ ကသ္မာ စိဓာဒိတော ဝုတ္တန္တိ ဣဒဉ္စ နဝင်္ဂံ သတ္ထုသာသနံ တီဟိ ပိဋကေဟိ သင်္ဂဏှိတွာ ဝါစနာမဂ္ဂံ အာရောပေန္တေဟိ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ ယသ္မာ ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဒေဝမနုဿာ ဥပါသကဘာဝေန ဝါ ပဗ္ဗဇိတဘာဝေန ဝါ သာသနံ ဩတရန္တိ, တသ္မာ သာသနောတာရဿ မဂ္ဂဘူတတ္တာ ဣဓ ခုဒ္ဒကပါဌေ အာဒိတော ဝုတ္တန္တိ ဉာတဗ္ဗံ. (Câu hỏi) ‘Vì sao ở đây được nói lúc ban đầu?’ (Đáp:) Nên biết rằng: Bởi vì các vị cổ sư, sau khi kết tập Tiểu Bộ này và giáo pháp của Bậc Đạo Sư gồm chín chi phần bằng ba tạng và thiết lập dòng văn cú, (đã đặt ở đầu) vì rằng do con đường này (tức là Tam quy) mà chư thiên và loài người đi vào giáo pháp với tư cách là cận sự nam hoặc với tư cách là người xuất gia. Do đó, vì là con đường để đi vào giáo pháp, nên (Tam quy) được nói ở phần đầu trong Tiểu Bộ này. ကတံ နိဒါနသောဓနံ. Phần thanh lọc duyên khởi đã xong. ၁. သရဏတ္တယဝဏ္ဏနာ 1. Giải Thích Về Tam Quy ဗုဒ္ဓဝိဘာဝနာ Giải Thích Rõ Về Phật ဣဒါနိ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏဂမနံ, ဂမကဉ္စ ဝိဘာဝယေ’’တိ, တတ္ထ သဗ္ဗဓမ္မေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏနိမိတ္တာနုတ္တရဝိမောက္ခာဓိဂမပရိဘာဝိတံ ခန္ဓသန္တာနမုပါဒါယ, ပညတ္တိတော သဗ္ဗညုတညာဏပဒဋ္ဌာနံ ဝါ သစ္စာဘိသမ္ဗောဓိမုပါဒါယ ပညတ္တိတော သတ္တဝိသေသော ဗုဒ္ဓေါ. ယထာဟ – Bây giờ, về lời đã được nói: ‘Nên giải thích rõ về sự quy y Phật và người quy y,’ trong đó, (ý nghĩa) nên được hiểu như vầy: Y cứ vào dòng tương tục các uẩn đã được huân tu bởi sự chứng đắc giải thoát vô thượng, có đối tượng là trí tuệ không bị ngăn ngại trong tất cả các pháp, (Ngài) là Phật; hoặc, về mặt chế định, y cứ vào sự giác ngộ chân chánh các chân lý, là nền tảng gần của trí toàn giác, một chúng sanh đặc biệt (được gọi là) Phật. Như đã nói rằng – ‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ [Pg.5] ယော သော ဘဂဝါ သယမ္ဘူ အနာစရိယကော ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံ သစ္စာနိ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ, တတ္ထ စ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော, ဗလေသု စ ဝသီဘာဝ’’န္တိ (မဟာနိ. ၁၉၂; စူဠနိ. ပါရာယနတ္ထုတိဂါထာနိဒ္ဒေသ ၉၇; ပဋိ. မ. ၁.၁၆၁). ‘Vị nào là Phật? Vị Thế Tôn ấy, bậc Tự Hiện Hữu, không có thầy chỉ dạy, đã tự mình giác ngộ chân chánh các chân lý trong các pháp chưa từng được nghe trước đây, và ở đó Ngài đã đạt đến toàn giác, và đạt đến sự thuần thục trong các lực.’ အယံ တာဝ အတ္ထတော ဗုဒ္ဓဝိဘာဝနာ. Đây trước tiên là sự giải thích rõ về Phật theo ý nghĩa. ဗျဉ္ဇနတော ပန ‘‘ဗုဇ္ဈိတာတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဗောဓေတာတိ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝုတ္တဉ္စေတံ – Còn về mặt văn tự, nên hiểu theo phương pháp như sau: ‘Là bậc giác ngộ, nên là Phật; là bậc làm cho (chúng sanh khác) giác ngộ, nên là Phật.’ Và điều này đã được nói rằng – ‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ ကေနဋ္ဌေန ဗုဒ္ဓေါ? ဗုဇ္ဈိတာ သစ္စာနီတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဗောဓေတာ ပဇာယာတိ ဗုဒ္ဓေါ, သဗ္ဗညုတာယ ဗုဒ္ဓေါ, သဗ္ဗဒဿာဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါ, အနညနေယျတာယ ဗုဒ္ဓေါ, ဝိကသိတာယ ဗုဒ္ဓေါ, ခီဏာသဝသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါ, နိရုပက္ကိလေသသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတရာဂေါတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတဒေါသောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတမောဟောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တနိက္ကိလေသောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓေါ, အဗုဒ္ဓိဝိဟတတ္တာ ဗုဒ္ဓိပဋိလာဘာ ဗုဒ္ဓေါ. ဗုဒ္ဓေါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ, န ပိတရာ ကတံ, န ဘာတရာ ကတံ, န ဘဂိနိယာ ကတံ, န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ, န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ, န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ, န ဒေဝတာဟိ ကတံ, ဝိမောက္ခန္တိကမေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗောဓိယာ မူလေ သဟ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ပဋိလာဘာ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ (မဟာနိ. ၁၉၂; စူဠနိ. ပါရာယနတ္ထုတိဂါထာနိဒ္ဒေသ ၉၇; ပဋိ. မ. ၁.၁၆၂). ‘Do ý nghĩa nào mà gọi là Phật? Là bậc giác ngộ các chân lý, nên là Phật. Là bậc làm cho chúng sanh giác ngộ, nên là Phật. Do sự toàn giác, nên là Phật. Do sự thấy biết tất cả, nên là Phật. Do không cần người khác chỉ dạy, nên là Phật. Do sự nở rộ (các công đức), nên là Phật. Do được xem là bậc đã tận trừ các lậu hoặc, nên là Phật. Do được xem là bậc không còn phiền não, nên là Phật. Là bậc hoàn toàn ly tham, nên là Phật. Là bậc hoàn toàn ly sân, nên là Phật. Là bậc hoàn toàn ly si, nên là Phật. Là bậc hoàn toàn không còn phiền não, nên là Phật. Là bậc đã đi trên con đường độc nhất, nên là Phật. Là bậc một mình giác ngộ chân chánh quả vị Vô Thượng Chánh Đẳng Giác, nên là Phật. Do đã phá tan sự vô minh và đã đạt được trí tuệ, nên là Phật. Danh xưng ‘Phật’ này không phải do mẹ đặt, không phải do cha đặt, không phải do anh em đặt, không phải do chị em đặt, không phải do bạn bè và các quan chức đặt, không phải do quyến thuộc huyết thống đặt, không phải do các Sa-môn, Bà-la-môn đặt, không phải do chư thiên đặt; đây là một danh hiệu chế định được chứng thực vào lúc cuối cùng của sự giải thoát, cùng với sự chứng đắc trí toàn giác, tại cội Bồ-đề của các đức Phật, các bậc Thế Tôn.’ ဧတ္ထ စ ယထာ လောကေ အဝဂန္တာ အဝဂတောတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ဗုဇ္ဈိတာ သစ္စာနီတိ ဗုဒ္ဓေါ. ယထာ ပဏ္ဏသောသာ ဝါတာ ပဏ္ဏသုသာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဧဝံ ဗောဓေတာ ပဇာယာတိ ဗုဒ္ဓေါ. သဗ္ဗညုတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ သဗ္ဗဓမ္မဗုဇ္ဈနသမတ္ထာယ ဗုဒ္ဓိယာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သဗ္ဗဒဿာဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ သဗ္ဗဓမ္မဗောဓနသမတ္ထာယ ဗုဒ္ဓိယာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အနညနေယျတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ အညေန အဗောဓိတော သယမေဝ ဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝိကသိတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ နာနာဂုဏဝိကသနတော ပဒုမမိဝ ဝိကသနဋ္ဌေန ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ခီဏာသဝသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါတိ ဧဝမာဒီဟိ စိတ္တသင်္ကောစကရဓမ္မပဟာနတော [Pg.6] နိဒ္ဒါက္ခယဝိဗုဒ္ဓေါ ပုရိသော ဝိယ သဗ္ဗကိလေသနိဒ္ဒါက္ခယဝိဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓိယတ္ထာနံ ဂမနတ္ထပရိယာယတော ယထာ မဂ္ဂံ ဂတောပိ ပုရိသော ဂတောတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတတ္တာပိ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတီတိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ဧကော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓေါတိ န ပရေဟိ ဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါ, ကိန္တု သယမေဝ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဗုဒ္ဓိဝိဟတတ္တာ ဗုဒ္ဓိပဋိလာဘာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓိ ဗုဒ္ဓံ ဗောဓောတိ ပရိယာယဝစနမေတံ. တတ္ထ ယထာ နီလရတ္တဂုဏယောဂတော ‘‘နီလော ပဋော, ရတ္တော ပဋော’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ဗုဒ္ဓိဂုဏယောဂတော ဗုဒ္ဓေါတိ ဉာပေတုံ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတော ပရံ ဗုဒ္ဓေါတိ နေတံ နာမန္တိ ဧဝမာဒိ အတ္ထမနုဂတာ အယံ ပညတ္တီတိ ဗောဓနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ ဧဝရူပေန နယေန သဗ္ဗေသံ ပဒါနံ ဗုဒ္ဓသဒ္ဒဿ သာဓနသမတ္ထော အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. Ở đây, giống như trong đời, người đi được gọi là ‘đã đi,’ cũng vậy, bậc giác ngộ các chân lý được gọi là Phật. Giống như những ngọn gió làm khô lá được gọi là ‘làm khô lá,’ cũng vậy, bậc làm cho chúng sanh giác ngộ được gọi là Phật. ‘Do sự toàn giác, nên là Phật’ có nghĩa là: do trí tuệ có khả năng giác ngộ tất cả các pháp, nên là Phật. ‘Do sự thấy biết tất cả, nên là Phật’ có nghĩa là: do trí tuệ có khả năng biết tất cả các pháp, nên là Phật. ‘Do không cần người khác chỉ dạy, nên là Phật’ có nghĩa là: do tự mình giác ngộ mà không được người khác chỉ dạy, nên là Phật. ‘Do sự nở rộ, nên là Phật’ có nghĩa là: do sự nở rộ các công đức khác nhau, giống như hoa sen, nên là Phật theo ý nghĩa nở rộ. Bằng các câu như ‘Do được xem là bậc đã tận trừ các lậu hoặc, nên là Phật,’ có nghĩa là: do đã từ bỏ các pháp làm co rút tâm, giống như người đã tỉnh thức sau khi hết cơn buồn ngủ, do đã tỉnh thức sau khi cơn buồn ngủ là tất cả phiền não đã được tận trừ, nên là Phật. ‘Là bậc đã đi trên con đường độc nhất, nên là Phật’ được nói để chỉ ra rằng: theo nghĩa bóng của từ ‘giác ngộ’ là ‘đi,’ giống như người đã đi trên đường cũng được gọi là ‘đã đi,’ cũng vậy, do đã đi trên con đường độc nhất, nên cũng được gọi là Phật. ‘Là bậc một mình giác ngộ chân chánh quả vị Vô Thượng Chánh Đẳng Giác, nên là Phật’ có nghĩa là: không phải do người khác làm cho giác ngộ mà là Phật, mà là do tự mình giác ngộ chân chánh quả vị Vô Thượng Chánh Đẳng Giác, nên là Phật. ‘Do đã phá tan sự vô minh và đã đạt được trí tuệ, nên là Phật’ là một cách nói khác. Ở đây, giống như do sự kết hợp với đặc tính xanh hoặc đỏ mà người ta nói ‘vải xanh,’ ‘vải đỏ,’ cũng vậy, được nói để cho biết rằng do sự kết hợp với các công đức của trí tuệ mà gọi là Phật. Sau đó, những câu như ‘Danh xưng Phật này không phải...’ được nói để cho biết rằng ‘đây là một danh hiệu chế định theo đúng ý nghĩa.’ Theo phương pháp như vậy, ý nghĩa đầy đủ của từ ‘Phật’ trong tất cả các câu nên được hiểu. အယံ ဗျဉ္ဇနတောပိ ဗုဒ္ဓဝိဘာဝနာ. Đây cũng là sự giải thích rõ về Phật theo văn tự. သရဏဂမနဂမကဝိဘာဝနာ Giải Thích Rõ Về Sự Quy Y và Người Quy Y ဣဒါနိ သရဏဂမနာဒီသု ဟိံသတီတိ သရဏံ, သရဏဂတာနံ တေနေဝ သရဏဂမနေန ဘယံ သန္တာသံ ဒုက္ခံ ဒုဂ္ဂတိံ ပရိက္ကိလေသံ ဟိံသတိ ဝိဓမတိ နီဟရတိ နိရောဓေတီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ဟိတေ ပဝတ္တနေန အဟိတာ စ နိဝတ္တနေန သတ္တာနံ ဘယံ ဟိံသတီတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဘဝကန္တာရာ ဥတ္တရဏေန အဿာသဒါနေန စ ဓမ္မော, အပ္ပကာနမ္ပိ ကာရာနံ ဝိပုလဖလပဋိလာဘကရဏေန သံဃော. တသ္မာ ဣမိနာပိ ပရိယာယေန တံ ရတနတ္တယံ သရဏံ. တပ္ပသာဒတဂ္ဂရုတာဟိ ဝိဟတဝိဒ္ဓံသိတကိလေသော တပ္ပရာယဏတာကာရပ္ပဝတ္တော အပရပ္ပစ္စယော ဝါ စိတ္တုပ္ပာဒေါ သရဏဂမနံ. တံသမင်္ဂီ သတ္တော တံ သရဏံ ဂစ္ဆတိ, ဝုတ္တပ္ပကာရေန စိတ္တုပ္ပာဒေန ‘‘ဧသ မေ သရဏံ, ဧသ မေ ပရာယဏ’’န္တိ ဧဝမေတံ ဥပေတီတိ အတ္ထော. ဥပေန္တော စ ‘‘ဧတေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ, ဓမ္မဉ္စ, ဥပါသကေ နော ဘဂဝါ ဓာရေတူ’’တိ တပုဿဘလ္လိကာဒယော [Pg.7] ဝိယ သမာဒါနေန ဝါ, ‘‘သတ္ထာ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၁၅၄) မဟာကဿပါဒယော ဝိယ သိဿဘာဝူပဂမနေန ဝါ, ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ တိက္ခတ္တုံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ ‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. နမော တဿ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’’တိ (မ. နိ. ၂.၃၈၈) ဗြဟ္မာယုအာဒယော ဝိယ တပ္ပောဏတ္တေန ဝါ, ကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂိနော ဝိယ အတ္တသန္နိယျာတနေန ဝါ, အရိယပုဂ္ဂလာ ဝိယ သရဏဂမနုပက္ကိလေသသမုစ္ဆေဒေန ဝါတိ အနေကပ္ပကာရံ ဝိသယတော ကိစ္စတော စ ဥပေတိ. Bây giờ, đối với các từ như ‘quy y’ (saraṇagamana), ý nghĩa cần được hiểu như sau. Vì hủy diệt (hiṃsati) nên được gọi là nơi nương tựa (saraṇaṃ). Đối với những người đã quy y, chính nhờ sự quy y ấy mà sợ hãi (bhayaṃ), kinh hoàng (santāsaṃ), khổ đau (dukkhaṃ), ác thú (duggatiṃ), và phiền não (parikkilesaṃ) bị hủy diệt (hiṃsati), bị xua tan (vidhamati), bị loại trừ (nīharati), bị dập tắt (nirodheti). Đây là ý nghĩa. Hoặc là, Đức Phật được gọi là nơi nương tựa vì Ngài hủy diệt sự sợ hãi của chúng sanh bằng cách thúc đẩy điều lợi ích (hite pavattanena) và ngăn ngừa điều bất lợi (ahitā ca nivattanena). Pháp được gọi là nơi nương tựa vì giúp vượt qua hoang mạc của sự tồn tại (bhavakantārā uttaraṇena) và ban cho sự an ủi (assāsadānena). Tăng được gọi là nơi nương tựa vì làm cho thành tựu quả lớn lao ngay cả từ những sự cúng dường nhỏ bé (appakānampi kārānaṃ vipulaphalapaṭilābhakaraṇena). Do đó, theo phương diện này, Tam Bảo ấy là nơi nương tựa. Sự phát sanh của tâm (cittuppādo) mà các phiền não đã bị đả phá và hủy diệt (vihataviddhaṃsitakileso) nhờ lòng tịnh tín và tôn kính đối với Tam Bảo (Tappasādataggarutāhi), diễn tiến theo cách xem đó là nơi nương tựa tối hậu (tapparāyaṇatākārappavatto), và không do duyên nơi người khác (aparappaccayo), được gọi là sự quy y (saraṇagamanaṃ). Chúng sanh nào hội đủ tâm ấy (Taṃsamaṅgī satto) thì đi đến (gacchati) nơi nương tựa ấy (taṃ saraṇaṃ). Ý nghĩa là: với tâm phát sanh theo cách đã nói, người ấy đến gần (upeti) nơi nương tựa ấy với ý nghĩ rằng ‘Đây là nơi nương tựa của tôi, đây là cứu cánh của tôi’. Và người đến gần (upento) có thể thực hiện bằng nhiều cách: hoặc bằng sự thọ trì (samādānena) như hai anh em Tapussa và Bhallika đã nói: ‘Bạch Thế Tôn, chúng con xin quy y Thế Tôn và quy y Pháp. Xin Thế Tôn ghi nhận chúng con là những người cận sự nam’; hoặc bằng cách đến với thân phận đệ tử (sissabhāvūpagamanena) như ngài Mahākassapa và các vị khác đã nói: ‘Bạch Thế Tôn, Thế Tôn là bậc Đạo Sư của con, con là đệ tử’; hoặc bằng sự hướng tâm đến Ngài (tappoṇattena) như Bà-la-môn Brahmāyu, sau khi được nói như vậy, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và thốt lên lời cảm hứng ba lần: ‘Nam mô Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác. Nam mô… đấng Chánh Đẳng Giác’; hoặc bằng sự hiến dâng bản thân (attasanniyyātanena) như các hành giả tu tập đề mục thiền; hoặc bằng sự đoạn trừ các cấu uế của sự quy y (saraṇagamanupakkilesasamucchedena) như các bậc Thánh nhân. Như vậy, người ấy đến gần (nơi nương tựa) bằng nhiều cách, xét về đối tượng và xét về phận sự. အယံ သရဏဂမနဿ ဂမကဿ စ ဝိဘာဝနာ. Đây là sự giải thích về sự quy y và về người quy y. ဘေဒါဘေဒဖလဒီပနာ Giải thích về sự phá vỡ, không phá vỡ và kết quả ဣဒါနိ ‘‘ဘေဒါဘေဒံ ဖလဉ္စာပိ, ဂမနီယဉ္စ ဒီပယေ’’တိ ဝုတ္တာနံ ဘေဒါဒီနံ အယံ ဒီပနာ, ဧဝံ သရဏဂတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဒုဝိဓော သရဏဂမနဘေဒေါ – သာဝဇ္ဇော စ အနဝဇ္ဇော စ. အနဝဇ္ဇော ကာလကိရိယာယ, သာဝဇ္ဇော အညသတ္ထရိ ဝုတ္တပ္ပကာရပ္ပဝတ္တိယာ, တသ္မိဉ္စ ဝုတ္တပ္ပကာရဝိပရီတပ္ပဝတ္တိယာ. သော ဒုဝိဓောပိ ပုထုဇ္ဇနာနမေဝ. ဗုဒ္ဓဂုဏေသု အညာဏသံသယမိစ္ဆာဉာဏပ္ပဝတ္တိယာ အနာဒရာဒိပ္ပဝတ္တိယာ စ တေသံ သရဏံ သံကိလိဋ္ဌံ ဟောတိ. အရိယပုဂ္ဂလာ ပန အဘိန္နသရဏာ စေဝ အသံကိလိဋ္ဌသရဏာ စ ဟောန္တိ. ယထာဟ ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော, ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော အညံ သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိသေယျာ’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၇၆; မ. နိ. ၃.၁၂၈; ဝိဘ. ၈၀၉). ပုထုဇ္ဇနာ တု ယာဝဒေဝ သရဏဘေဒံ န ပါပုဏန္တိ, တာဝဒေဝ အဘိန္နသရဏာ. သာဝဇ္ဇောဝ နေသံ သရဏဘေဒေါ, သံကိလေသော စ အနိဋ္ဌဖလဒေါ ဟောတိ. အနဝဇ္ဇော အဝိပါကတ္တာ အဖလော, အဘေဒေါ ပန ဖလတော ဣဋ္ဌမေဝ ဖလံ ဒေတိ. Bây giờ, đây là sự giải thích về sự phá vỡ, v.v., đã được đề cập trong câu: ‘Nên giải thích sự phá vỡ và không phá vỡ, kết quả, và đối tượng quy y.’ Như vậy, đối với một người đã quy y, sự phá vỡ của việc quy y (saraṇagamanabhedo) có hai loại: có lỗi (sāvajjo) và không có lỗi (anavajjo). Loại không có lỗi là do sự qua đời (kālakiriyāya). Loại có lỗi là do hành xử theo cách đã nói đối với một vị thầy khác, và do hành xử trái ngược với cách đã nói đối với Tam Bảo. Cả hai loại này chỉ có ở hàng phàm phu. Đối với họ, sự quy y trở nên ô nhiễm (saṃkiliṭṭhaṃ) do sự khởi lên của vô minh, hoài nghi, và tà kiến về các đức tính của Phật, và do sự khởi lên của thái độ bất kính, v.v. Còn các bậc Thánh nhân (Ariyapuggalā) thì có sự quy y không bị phá vỡ (abhinnasaraṇā) và không bị ô nhiễm (asaṃkiliṭṭhasaraṇā). Như có lời dạy: ‘Này các Tỳ khưu, điều này không thể xảy ra, không thể có được, rằng một người có chánh kiến lại chỉ đến một vị thầy khác.’ Còn phàm phu, chừng nào họ chưa đạt đến sự phá vỡ quy y, chừng đó họ có sự quy y không bị phá vỡ. Sự phá vỡ quy y có lỗi (sāvajjova) và sự ô nhiễm (saṃkileso) của họ mang lại kết quả không mong muốn (aniṭṭhaphalado). Sự phá vỡ không có lỗi (do qua đời) thì không có kết quả (aphalo) vì không trổ quả (avipākattā). Nhưng sự không phá vỡ (abhedo), về mặt kết quả, chỉ mang lại kết quả mong muốn (iṭṭhameva phalaṃ). ယထာဟ – Như có lời dạy rằng – ‘‘ယေကေစိ [Pg.8] ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတာသေ, န တေ ဂမိဿန္တိ အပါယဘူမိံ; ပဟာယ မာနုသံ ဒေဟံ, ဒေဝကာယံ ပရိပူရေဿန္တီ’’တိ. (ဒီ. နိ. ၂.၃၃၂; သံ. နိ. ၁.၃၇); ‘Những ai đã quy y Phật, họ sẽ không đi đến cõi khổ; sau khi từ bỏ thân người, họ sẽ làm sung mãn thiên chúng.’ တတြ စ ယေ သရဏဂမနုပက္ကိလေသသမုစ္ဆေဒေန သရဏံ ဂတာ, တေ အပါယံ န ဂမိဿန္တိ. ဣတရေ ပန သရဏဂမနေန န ဂမိဿန္တီတိ ဧဝံ ဂါထာယ အဓိပ္ပာယော ဝေဒိတဗ္ဗော. Và ở đây, những ai đã quy y bằng cách đoạn trừ các cấu uế của sự quy y, họ sẽ không đi đến cõi khổ. Còn những người khác, nhờ vào sự quy y, họ sẽ không đi đến (cõi khổ). Ý nghĩa của bài kệ cần được hiểu như vậy. အယံ တာဝ ဘေဒါဘေဒဖလဒီပနာ. Trước hết, đây là sự giải thích về sự phá vỡ, không phá vỡ và kết quả. ဂမနီယဒီပနာ Giải thích về đối tượng quy y ဂမနီယဒီပနာယံ စောဒကော အာဟ – ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဧတ္ထ ယော ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆတိ, ဧသ ဗုဒ္ဓံ ဝါ ဂစ္ဆေယျ သရဏံ ဝါ, ဥဘယထာပိ စ ဧကဿ ဝစနံ နိရတ္ထကံ. ကသ္မာ? ဂမနကိရိယာယ ကမ္မဒွယာဘာဝတော. န ဟေတ္ထ ‘‘အဇံ ဂါမံ နေတီ’’တိအာဒီသု ဝိယ ဒွိကမ္မကတ္တံ အက္ခရစိန္တကာ ဣစ္ဆန္တိ. Trong phần giải thích về đối tượng quy y, người chất vấn nói: – Trong câu ‘con xin quy y Phật’ (buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi), người nào quy y Phật, người đó hoặc là đi đến Phật, hoặc là đi đến nơi nương tựa. Trong cả hai trường hợp, việc nói đến một trong hai (túc từ) là vô nghĩa. Tại sao? Vì hành động đi (gamanakiriyā) không có hai túc từ (kammadvaya). Ở đây, các nhà ngữ pháp học (akkharacintakā) không chấp nhận cấu trúc hai túc từ (dvikammakattaṃ) như trong các trường hợp ‘dẫn con dê về làng’ (ajaṃ gāmaṃ netī). ‘‘ဂစ္ဆတေဝ ပုဗ္ဗံ ဒိသံ, ဂစ္ဆတိ ပစ္ဆိမံ ဒိသ’’န္တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၁၅၉; ၃.၈၇) ဝိယ သာတ္ထကမေဝါတိ စေ? န, ဗုဒ္ဓသရဏာနံ သမာနာဓိကရဏဘာဝဿာနဓိပ္ပေတတော. ဧတေသဉှိ သမာနာဓိကရဏဘာဝေ အဓိပ္ပေတေ ပဋိဟတစိတ္တောပိ ဗုဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမန္တော ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတော သိယာ. ယဉှိ တံ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝိသေသိတံ သရဏံ, တမေဝေသ ဂတောတိ. ‘‘ဧတံ ခေါ သရဏံ ခေမံ, ဧတံ သရဏမုတ္တမ’’န္တိ (ဓ. ပ. ၁၉၂) ဝစနတော သမာနာဓိကရဏတ္တမေဝါတိ စေ? န, တတ္ထေဝ တဗ္ဘာဝတော. တတ္ထေဝ ဟိ ဂါထာပဒေ ဧတံ ဗုဒ္ဓါဒိရတနတ္တယံ သရဏဂတာနံ ဘယဟရဏတ္တသင်္ခါတေ သရဏဘာဝေ အဗျဘိစရဏတော ‘‘ခေမမုတ္တမဉ္စ သရဏ’’န္တိ အယံ သမာနာဓိကရဏဘာဝေါ အဓိပ္ပေတော, အညတ္ထ တု ဂမိသမ္ဗန္ဓေ သတိ သရဏဂမနဿ အပ္ပသိဒ္ဓိတော အနဓိပ္ပေတောတိ အသာဓကမေတံ. ‘‘ဧတံ [Pg.9] သရဏမာဂမ္မ, သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ ဧတ္ထ ဂမိသမ္ဗန္ဓေပိ သရဏဂမနပသိဒ္ဓိတော သမာနာဓိကရဏတ္တမေဝါတိ စေ? န ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တဒေါသပ္ပသင်္ဂတော. တတြာပိ ဟိ သမာနာဓိကရဏဘာဝေ သတိ ဧတံ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃသရဏံ ပဋိဟတစိတ္တောပိ အာဂမ္မ သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စေယျာတိ ဧဝံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တဒေါသပ္ပသင်္ဂေါ ဧဝ သိယာ, န စ နော ဒေါသေန အတ္ထိ အတ္ထောတိ အသာဓကမေတံ. ယထာ ‘‘မမဉှိ, အာနန္ဒ, ကလျာဏမိတ္တံ အာဂမ္မ ဇာတိဓမ္မာ သတ္တာ ဇာတိယာ ပရိမုစ္စန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁၂၉) ဧတ္ထ ဘဂဝတော ကလျာဏမိတ္တဿ အာနုဘာဝေန ပရိမုစ္စမာနာ သတ္တာ ‘‘ကလျာဏမိတ္တံ အာဂမ္မ ပရိမုစ္စန္တီ’’တိ ဝုတ္တာ. ဧဝမိဓာပိ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဿ သရဏဿာနုဘာဝေန မုစ္စမာနော ‘‘ဧတံ သရဏမာဂမ္မ, သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ ဝုတ္တောတိ ဧဝမေတ္ထ အဓိပ္ပာယော ဝေဒိတဗ္ဗော. Nếu nói rằng: ‘(Câu ấy) có ý nghĩa giống như trong các câu như: ‘Gacchateva pubbaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ’ (vị ấy đi đến phương đông, vị ấy đi đến phương tây) v.v...?’ (Đáp rằng): Không phải vậy, vì trạng thái đồng nhất cơ sở (samānādhikaraṇa) của ‘Buddha’ và ‘saraṇa’ là không được chủ trương. Thật vậy, nếu trạng thái đồng nhất cơ sở của các từ này được chủ trương, thì ngay cả người có tâm thù nghịch, khi đến gần đức Phật, cũng sẽ trở thành người đã quy y Phật. Bởi vì, nơi nương tựa nào được đặc định là ‘Phật,’ thì người ấy đã đi đến chính nơi nương tựa ấy. Nếu nói rằng: ‘Do câu ‘Etaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ, etaṃ saraṇamuttamaṃ’ (Đây thật là nơi nương tựa an ổn, đây là nơi nương tựa tối thượng), nên (hai từ ấy) phải là đồng nhất cơ sở?’ (Đáp rằng): Không phải vậy, vì trạng thái ấy chỉ có ở chính nơi đó. Thật vậy, chính trong câu kệ đó, trạng thái đồng nhất cơ sở này được chủ trương vì Tam Bảo gồm Phật v.v... này, đối với những người đã quy y, là không sai lệch trong vai trò là nơi nương tựa, được gọi là sự loại trừ sợ hãi, nên (được gọi là) ‘nơi nương tựa an ổn và tối thượng.’ Nhưng ở nơi khác, khi có sự liên hệ với động từ ‘gam’ (đi), thì điều đó không được chủ trương vì sự quy y (saraṇagamana) không được thành tựu (theo cách đó). Do đó, điều này không thể chứng minh được. Nếu nói rằng: ‘Trong câu ‘Etaṃ saraṇamāgamma, sabbadukkhā pamuccatī’ (Nương nhờ nơi nương tựa này, người ta thoát khỏi mọi khổ đau), mặc dù có sự liên hệ với động từ ‘gam,’ nhưng vì sự quy y đã được xác lập, nên (hai từ ấy) phải là đồng nhất cơ sở?’ (Đáp rằng): Không phải vậy, vì sẽ dẫn đến lỗi đã nói trước đây. Thật vậy, ở đó cũng vậy, nếu có trạng thái đồng nhất cơ sở, thì ngay cả người có tâm thù nghịch, khi nương nhờ nơi nương tựa là Phật, Pháp, và Tăng này, cũng sẽ thoát khỏi mọi khổ đau. Như vậy, sẽ dẫn đến lỗi đã nói trước đây, mà chúng ta không có mục đích gì với lỗi lầm. Do đó, điều này không thể chứng minh được. Giống như trong câu: ‘Này Ānanda, thật vậy, do nương nhờ ta là người bạn lành, các chúng sanh có sanh pháp được giải thoát khỏi sanh,’ ở đây, các chúng sanh được giải thoát nhờ oai lực của đức Thế Tôn, người bạn lành, được nói là ‘nương nhờ người bạn lành mà được giải thoát.’ Cũng vậy, ở đây, người được giải thoát nhờ oai lực của nơi nương tựa là Phật, Pháp, và Tăng, được nói là ‘nương nhờ nơi nương tựa này, người ta thoát khỏi mọi khổ đau.’ Cần phải hiểu chủ ý ở đây là như vậy. ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ န ဗုဒ္ဓဿ ဂမနီယတ္တံ ယုဇ္ဇတိ, န သရဏဿ, န ဥဘယေသံ, ဣစ္ဆိတဗ္ဗဉ္စ ဂစ္ဆာမီတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဂမကဿ ဂမနီယံ, တတော ဝတ္တဗ္ဗာ ဧတ္ထ ယုတ္တီတိ. ဝုစ္စတေ – Như vậy, về mọi phương diện, không hợp lý khi nói rằng đức Phật là đối tượng để đi đến, cũng không phải nơi nương tựa, cũng không phải cả hai. Và cần phải có một đối tượng để đi đến cho người thực hiện hành động đi được chỉ định bởi ‘gacchāmi.’ Do đó, lý lẽ cần được trình bày ở đây là hợp lý. (Đáp rằng): Xin được trình bày – ဗုဒ္ဓေါယေဝေတ္ထ ဂမနီယော, ဂမနာကာရဒဿနတ္ထံ တု တံ သရဏဝစနံ, ဗုဒ္ဓံ သရဏန္တိ ဂစ္ဆာမိ. ဧသ မေ သရဏံ, ဧသ မေ ပရာယဏံ, အဃဿ, တာတာ, ဟိတဿ စ ဝိဓာတာတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပာယေန ဧတံ ဂစ္ဆာမိ ဘဇာမိ သေဝါမိ ပယိရုပါသာမိ, ဧဝံ ဝါ ဇာနာမိ ဗုဇ္ဈာမီတိ. ယေသဉှိ ဓာတူနံ ဂတိအတ္ထော ဗုဒ္ဓိပိ တေသံ အတ္ထောတိ. ဣတိ-သဒ္ဒဿ အပ္ပယောဂါ အယုတ္တမိတိ စေ? တံ န. တတ္ထ သိယာ – ယဒိ စေတ္ထ ဧဝမတ္ထော ဘဝေယျ, တတော ‘‘အနိစ္စံ ရူပံ အနိစ္စံ ရူပန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၃.၅၅, ၈၅) ဝိယ ဣတိ-သဒ္ဒေါ ပယုတ္တော သိယာ, န စ ပယုတ္တော, တသ္မာ အယုတ္တမေတန္တိ. တဉ္စ န, ကသ္မာ? တဒတ္ထသမ္ဘဝါ. ‘‘ယော စ ဗုဒ္ဓဉ္စ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ သရဏံ ဂတော’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဓ. ပ. ၁၉၀) ဝိယ ဣဓာပိ ဣတိ-သဒ္ဒဿ အတ္ထော သမ္ဘဝတိ, န စ ဝိဇ္ဇမာနတ္ထသမ္ဘဝါ ဣတိ-သဒ္ဒါ သဗ္ဗတ္ထ ပယုဇ္ဇန္တိ, အပ္ပယုတ္တဿာပေတ္ထ ပယုတ္တဿ ဝိယ ဣတိ-သဒ္ဒဿ အတ္ထော ဝိညာတဗ္ဗော အညေသု စ ဧဝံဇာတိကေသု, တသ္မာ အဒေါသော ဧဝ သောတိ. ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ သရဏဂမနေဟိ ပဗ္ဗဇ္ဇ’’န္တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၃၄) သရဏဿေဝ ဂမနီယတော ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ဂမနာကာရဒဿနတ္ထံ တု သရဏဝစန’’န္တိ, တံ န ယုတ္တမိတိ စေ. တံ [Pg.10] နာယုတ္တံ. ကသ္မာ? တဒတ္ထသမ္ဘဝါ ဧဝ. တတြာပိ ဟိ တဿ အတ္ထော သမ္ဘဝတိ, ယတော ပုဗ္ဗသဒိသမေဝ အပ္ပယုတ္တောပိ ပယုတ္တော ဝိယ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣတရထာ ဟိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တဒေါသပ္ပသင်္ဂေါ ဧဝ သိယာ, တသ္မာ ယထာနုသိဋ္ဌမေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. Ở đây, chính đức Phật là đối tượng để đi đến, còn từ ‘saraṇa’ (nơi nương tựa) là để chỉ rõ phương thức của việc đi đến: ‘Tôi đi đến đức Phật với tâm niệm rằng (Ngài là) nơi nương tựa.’ Với chủ ý rằng: ‘Vị ấy là nơi nương tựa của tôi, vị ấy là nơi cứu cánh của tôi, là người xua tan điều ác, là người mang lại lợi ích,’ tôi đi đến, phụng sự, hầu hạ, thân cận vị ấy, hoặc là tôi biết, tôi hiểu như vậy. Thật vậy, những động từ căn nào có nghĩa là ‘đi,’ chúng cũng có nghĩa là ‘biết.’ Nếu nói rằng: ‘Điều này không hợp lý vì không có từ ‘iti’ được sử dụng?’ (Đáp rằng): Điều đó không phải vậy. Ở đây có thể có (ý kiến) rằng: ‘Nếu ở đây có ý nghĩa như vậy, thì từ ‘iti’ đã được sử dụng giống như trong các câu như ‘aniccaṃ rūpaṃ aniccaṃ rūpanti yathābhūtaṃ pajānāti’ (vị ấy tuệ tri như thật ‘sắc là vô thường’ rằng ‘sắc là vô thường’), v.v... Nhưng nó không được sử dụng, do đó điều này không hợp lý.’ (Đáp rằng): Điều đó cũng không phải vậy. Tại sao? Vì ý nghĩa đó là khả hữu. Giống như trong các câu như ‘Yo ca buddhañca dhammañca saṅghañca saraṇaṃ gato’ (Và người nào đã quy y Phật, Pháp, và Tăng), ở đây ý nghĩa của từ ‘iti’ cũng khả hữu. Và không phải từ ‘iti’ được sử dụng ở mọi nơi chỉ vì ý nghĩa của nó hiện hữu. Ở đây, mặc dù không được sử dụng, ý nghĩa của từ ‘iti’ cần được hiểu như thể nó đã được sử dụng, và cũng vậy trong các trường hợp tương tự khác. Do đó, điều đó không có lỗi. Nếu nói rằng: ‘Trong các câu như ‘Anujānāmi, bhikkhave, tīhi saraṇagamanehi pabbajjaṃ’ (Này các Tỳ khưu, Ta cho phép xuất gia bằng ba phép quy y), chính nơi nương tựa là đối tượng để đi đến, do đó điều đã nói ‘từ saraṇa là để chỉ rõ phương thức của việc đi đến’ là không hợp lý?’ (Đáp rằng): Điều đó không phải là không hợp lý. Tại sao? Chính vì ý nghĩa đó là khả hữu. Thật vậy, ở đó ý nghĩa của nó cũng khả hữu, vì giống như trường hợp trước, mặc dù không được sử dụng, nó cần được hiểu như thể đã được sử dụng. Nếu không, sẽ dẫn đến lỗi đã nói trước đây. Do đó, cần phải chấp nhận đúng như đã được chỉ dạy. အယံ ဂမနီယဒီပနာ. Đây là phần giải minh về đối tượng để đi đến. ဓမ္မသံဃသရဏဝိဘာဝနာ Giải thích về sự quy y Pháp và Tăng ဣဒါနိ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ဓမ္မံ သရဏမိစ္စာဒိ, ဒွယေပေသ နယော မတော’’တိ ဧတ္ထ ဝုစ္စတေ – ယွာယံ ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဧတ္ထ အတ္ထဝဏ္ဏနာနယော ဝုတ္တော, ‘‘ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဧတသ္မိမ္ပိ ပဒဒွယေ ဧသောဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတြာပိ ဟိ ဓမ္မသံဃာနံ အတ္ထတော ဗျဉ္ဇနတော စ ဝိဘာဝနမတ္တမေဝ အသဒိသံ, သေသံ ဝုတ္တသဒိသမေဝ. ယတော ယဒေဝေတ္ထ အသဒိသံ, တံ ဝုစ္စတေ – မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနာနိ ဓမ္မောတိ ဧကေ. ဘာဝိတမဂ္ဂါနံ သစ္ဆိကတနိဗ္ဗာနာနဉ္စ အပါယေသု အပတနဘာဝေန ဓာရဏတော ပရမဿာသဝိဓာနတော စ မဂ္ဂဝိရာဂါ ဧဝ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ဓမ္မောတိ အမှာကံ ခန္တိ, အဂ္ဂပ္ပသာဒသုတ္တဉ္စေဝ သာဓကံ. ဝုတ္တဉ္စေတ္ထ ‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သင်္ခတာ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိ ဧဝမာဒိ (အ. နိ. ၄.၃၄; ဣတိဝု. ၉၀). Bây giờ, về điều đã được nói: ‘dhammaṃ saraṇamiccādi, dvayepesa nayo mato’ (phương pháp này cũng được xem là áp dụng cho hai trường hợp ‘quy y Pháp’ v.v...), xin được trình bày như sau: Phương pháp giải thích ý nghĩa nào đã được trình bày ở đây cho câu ‘buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi,’ thì cũng cần phải hiểu chính phương pháp ấy cho cả hai câu ‘dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi’ và ‘saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.’ Thật vậy, ở đó cũng chỉ có phần giải minh về Pháp và Tăng theo nghĩa và theo văn tự là khác biệt, phần còn lại thì giống như đã nói. Do đó, phần nào khác biệt ở đây sẽ được trình bày: Một số vị cho rằng Đạo, Quả và Niết-bàn là Pháp. (Nhưng) quan điểm của chúng tôi là: trong ý nghĩa này, chính Đạo và sự ly tham (tức Niết-bàn) là Pháp, vì chúng nâng đỡ những vị đã tu tập Đạo và chứng ngộ Niết-bàn bằng cách không để họ rơi vào các cõi khổ, và vì chúng mang lại sự an ủi tối thượng. Kinh Aggappasāda chính là bằng chứng. Và điều này đã được nói đến ở đây: ‘Này các Tỳ khưu, trong tất cả các pháp hữu vi, Thánh đạo Tám ngành được tuyên bố là tối thượng trong số đó,’ v.v... စတုဗ္ဗိဓအရိယမဂ္ဂသမင်္ဂီနံ စတုသာမညဖလသမဓိဝါသိတခန္ဓသန္တာနာနဉ္စ ပုဂ္ဂလာနံ သမူဟော ဒိဋ္ဌိသီလသံဃာတေန သံဟတတ္တာ သံဃော. ဝုတ္တဉ္စေတံ ဘဂဝတာ – Tập hợp của các vị đã thành tựu bốn Thánh đạo và các vị có dòng tương tục uẩn đã được thấm nhuần bởi định của bốn quả Sa-môn, được gọi là Tăng vì được kết hợp lại bởi sự hợp nhất của kiến và giới. Và điều này đã được đức Thế Tôn nói đến – ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာနန္ဒ, ယေ ဝေါ မယာ ဓမ္မာ အဘိညာ ဒေသိတာ, သေယျထိဒံ, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, ပဉ္စ ဗလာနိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ပဿသိ နော တွံ, အာနန္ဒ, ဣမေသု ဓမ္မေသု ဒွေပိ ဘိက္ခူ နာနာဝါဒေ’’တိ (မ. နိ. ၃.၄၃). Này Ānanda, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Những pháp mà ta đã thuyết giảng cho các ngươi sau khi đã chứng ngộ với thắng trí, đó là: bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, Thánh đạo tám ngành. Này Ānanda, ngươi có thấy dù chỉ hai vị tỳ khưu có ý kiến khác nhau về những pháp này không? အယဉှိ ပရမတ္ထသံဃော သရဏန္တိ ဂမနီယော. သုတ္တေ စ ‘‘အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ [Pg.11] (ဣတိဝု. ၉၀; အ. နိ. ၄.၃၄, ၁၈၁) ဝုတ္တော. ဧတံ ပန သရဏံ ဂတဿ အညသ္မိမ္ပိ ဘိက္ခုသံဃေ ဝါ ဘိက္ခုနိသံဃေ ဝါ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေ ဝါ သံဃေ သမ္မုတိသံဃေ ဝါ စတုဝဂ္ဂါဒိဘေဒေ ဧကပုဂ္ဂလေပိ ဝါ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတေ ဝန္ဒနာဒိကိရိယာယ သရဏဂမနံ နေဝ ဘိဇ္ဇတိ န သံကိလိဿတိ, အယမေတ္ထ ဝိသေသော. ဝုတ္တာဝသေသန္တု ဣမဿ ဒုတိယဿ စ သရဏဂမနဿ ဘေဒါဘေဒါဒိဝိဓာနံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အယံ တာဝ ‘‘ဓမ္မံ သရဏမိစ္စာဒိ, ဒွယေပေသ နယော မတော’’တိ ဧတဿ ဝဏ္ဏနာ. Quả vậy, Tăng chúng chân đế này nên được xem là nơi nương tựa. Và trong kinh, Tăng chúng được nói là: ‘đáng được cúng dường, đáng được nghênh đón, đáng được bố thí, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô thượng của thế gian.’ Nhưng đối với người đã quy y nơi nương tựa ấy, dù ở nơi Tăng chúng tỳ khưu khác, hay Tăng chúng tỳ khưu ni, hay Tăng chúng do đức Phật làm vị chủ tọa, hay Tăng chúng tục đế, hay trong các nhóm được phân chia như nhóm bốn vị v.v..., hay thậm chí đối với một cá nhân đã xuất gia vì hướng đến đức Thế Tôn, thì việc quy y không bị phá vỡ, không bị ô nhiễm bởi hành động đảnh lễ v.v... Đây là điểm đặc biệt ở đây. Phần còn lại chưa được nói đến, tức là sự phân định về việc phá vỡ và không phá vỡ v.v... của việc quy y thứ hai này, nên được hiểu theo phương pháp đã được trình bày trước đây. Đây là phần giải thích cho câu ‘dhammaṃ saraṇamiccādi, dvayepesa nayo mato’. အနုပုဗ္ဗဝဝတ္ထာနကာရဏနိဒ္ဒေသော Chỉ rõ nguyên nhân của sự sắp đặt theo thứ tự ဣဒါနိ အနုပုဗ္ဗဝဝတ္ထာနေ, ကာရဏဉ္စ ဝိနိဒ္ဒိသေတိ ဧတ္ထ ဧတေသု စ တီသု သရဏဝစနေသု သဗ္ဗသတ္တာနံ အဂ္ဂေါတိ ကတွာ ပဌမံ ဗုဒ္ဓေါ, တပ္ပဘဝတော တဒုပဒေသိတတော စ အနန္တရံ ဓမ္မော, တဿ ဓမ္မဿ အာဓာရကတော တဒါသေဝနတော စ အန္တေ သံဃော. သဗ္ဗသတ္တာနံ ဝါ ဟိတေ နိယောဇကောတိ ကတွာ ပဌမံ ဗုဒ္ဓေါ, တပ္ပဘဝတော သဗ္ဗသတ္တဟိတတ္တာ အနန္တရံ ဓမ္မော, ဟိတာဓိဂမာယ ပဋိပန္နော အဓိဂတဟိတော စာတိ ကတွာ အန္တေ သံဃော သရဏဘာဝေန ဝဝတ္ထပေတွာ ပကာသိတောတိ ဧဝံ အနုပုဗ္ဗဝဝတ္ထာနေ ကာရဏဉ္စ ဝိနိဒ္ဒိသေ. Bây giờ, trong câu ‘trong sự sắp đặt theo thứ tự, hãy chỉ rõ nguyên nhân,’ thì trong ba lời quy y này, vì cho rằng (Ngài) là bậc tối thượng của tất cả chúng sanh, nên đức Phật được nêu lên trước tiên; kế đến là Pháp, vì Pháp bắt nguồn từ Ngài và được Ngài chỉ dạy; cuối cùng là Tăng, vì Tăng là nền tảng của Pháp ấy và là người thực hành Pháp ấy. Hoặc là, vì cho rằng (Ngài) là người hướng dẫn tất cả chúng sanh đến lợi ích, nên đức Phật được nêu lên trước tiên; kế đến là Pháp, vì Pháp bắt nguồn từ Ngài và là lợi ích cho tất cả chúng sanh; cuối cùng là Tăng, vì cho rằng Tăng là người đã thực hành để đạt được lợi ích và đã đạt được lợi ích, nên được thiết lập và tuyên bố là nơi nương tựa. Như vậy, trong sự sắp đặt theo thứ tự, hãy chỉ rõ nguyên nhân. ဥပမာပကာသနာ Sự trình bày bằng các ví dụ ဣဒါနိ ယမ္ပိ ဝုတ္တံ ‘‘သရဏတ္တယမေတဉ္စ, ဥပမာဟိ ပကာသယေ’’တိ, တမ္ပိ ဝုစ္စတေ – ဧတ္ထ ပန ပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, စန္ဒကိရဏနိကရော ဝိယ တေန ဒေသိတော ဓမ္မော, ပုဏ္ဏစန္ဒကိရဏသမုပ္ပာဒိတပီဏိတော လောကော ဝိယ သံဃော. ဗာလသူရိယော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, တဿ ရသ္မိဇာလမိဝ ဝုတ္တပ္ပကာရော ဓမ္မော, တေန ဝိဟတန္ဓကာရော လောကော ဝိယ သံဃော. ဝနဒါဟကပုရိသော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, ဝနဒဟနဂ္ဂိ ဝိယ ကိလေသဝနဒဟနော ဓမ္မော, ဒဍ္ဎဝနတ္တာ ခေတ္တဘူတော ဝိယ ဘူမိဘာဂေါ ဒဍ္ဎကိလေသတ္တာ ပုညက္ခေတ္တဘူတော သံဃော. မဟာမေဃော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, သလိလဝုဋ္ဌိ ဝိယ ဓမ္မော, ဝုဋ္ဌိနိပါတူပသမိတရေဏု ဝိယ ဇနပဒေါ ဥပသမိတကိလေသရေဏု သံဃော. သုသာရထိ [Pg.12] ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, အဿာဇာနီယဝိနယူပါယော ဝိယ ဓမ္မော, သုဝိနီတဿာဇာနီယသမူဟော ဝိယ သံဃော. သဗ္ဗဒိဋ္ဌိသလ္လုဒ္ဓရဏတော သလ္လကတ္တော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, သလ္လုဒ္ဓရဏူပါယော ဝိယ ဓမ္မော, သမုဒ္ဓဋသလ္လော ဝိယ ဇနော သမုဒ္ဓဋဒိဋ္ဌိသလ္လော သံဃော. မောဟပဋလသမုပ္ပာဋနတော ဝါ သာလာကိယော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, ပဋလသမုပ္ပာဋနုပါယော ဝိယ ဓမ္မော, သမုပ္ပာဋိတပဋလော ဝိပ္ပသန္နလောစနော ဝိယ ဇနော သမုပ္ပာဋိတမောဟပဋလော ဝိပ္ပသန္နဉာဏလောစနော သံဃော. သာနုသယကိလေသဗျာဓိဟရဏသမတ္ထတာယ ဝါ ကုသလော ဝေဇ္ဇော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, သမ္မာ ပယုတ္တဘေသဇ္ဇမိဝ ဓမ္မော, ဘေသဇ္ဇပယောဂေန သမုပသန္တဗျာဓိ ဝိယ ဇနသမုဒါယော သမုပသန္တကိလေသဗျာဓာနုသယော သံဃော. Bây giờ, điều đã được nói rằng: ‘Và hãy trình bày Tam Bảo này bằng các ví dụ,’ điều đó cũng sẽ được nói đến. Ở đây, đức Phật như trăng tròn, Pháp do Ngài thuyết giảng như ánh trăng, Tăng chúng như thế gian được hoan hỷ bởi ánh trăng tròn. Đức Phật như mặt trời lúc rạng đông, Pháp có các loại đã nói như mạng lưới tia sáng của mặt trời, Tăng chúng như thế gian đã được xua tan bóng tối. Đức Phật như người đốt rừng, Pháp thiêu đốt rừng phiền não như lửa đốt rừng, Tăng chúng trở thành ruộng phước do đã thiêu đốt phiền não như mảnh đất trở thành ruộng nương do rừng đã bị đốt. Đức Phật như đám mây lớn, Pháp như cơn mưa, Tăng chúng có bụi phiền não đã được lắng dịu như xứ sở có bụi được lắng dịu do mưa rơi. Đức Phật như người đánh xe giỏi, Pháp như phương pháp huấn luyện ngựa thuần chủng, Tăng chúng như đoàn ngựa thuần chủng đã được huấn luyện tốt. Đức Phật như vị lương y vì nhổ được mũi tên tà kiến, Pháp như phương pháp nhổ mũi tên, Tăng chúng đã được nhổ mũi tên tà kiến như người đã được nhổ mũi tên. Hoặc, đức Phật như vị y sĩ chuyên khoa mắt vì loại bỏ được màng si mê, Pháp như phương pháp loại bỏ màng che, Tăng chúng có con mắt trí tuệ trong sáng do đã loại bỏ được màng si mê như người có con mắt trong sáng do đã loại bỏ được màng che. Hoặc, đức Phật như vị thầy thuốc tài giỏi vì có khả năng chữa lành bệnh phiền não cùng với tùy miên, Pháp như thuốc đã được bào chế đúng cách, Tăng chúng có bệnh phiền não và tùy miên đã được lắng dịu như nhóm người có bệnh đã được lắng dịu nhờ dùng thuốc. အထ ဝါ သုဒေသကော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, သုမဂ္ဂေါ ဝိယ ခေမန္တဘူမိ ဝိယ စ ဓမ္မော, မဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော ခေမန္တဘူမိပ္ပတ္တော ဝိယ သံဃော. သုနာဝိကော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, နာဝါ ဝိယ ဓမ္မော, ပါရပ္ပတ္တော သမ္ပတ္တိကော ဝိယ ဇနော သံဃော. ဟိမဝါ ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, တပ္ပဘဝေါသဓမိဝ ဓမ္မော, ဩသဓူပဘောဂေန နိရာမယော ဝိယ ဇနော သံဃော. ဓနဒေါ ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, ဓနံ ဝိယ ဓမ္မော, ယထာဓိပ္ပာယံ လဒ္ဓဓနော ဝိယ ဇနော သမ္မာလဒ္ဓအရိယဓနော သံဃော. နိဓိဒဿနကော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, နိဓိ ဝိယ ဓမ္မော, နိဓိပ္ပတ္တော ဝိယ ဇနော သံဃော. Hoặc là, đức Phật như người chỉ đường giỏi, Pháp như con đường tốt và như vùng đất an ổn, Tăng chúng như người đi trên đường đã đến được vùng đất an ổn. Đức Phật như người lái thuyền giỏi, Pháp như con thuyền, Tăng chúng như người đã đến bờ bên kia, có được sự an lạc. Đức Phật như núi Hy Mã Lạp Sơn, Pháp như dược thảo bắt nguồn từ đó, Tăng chúng như người không còn bệnh tật nhờ dùng dược thảo. Đức Phật như người ban của cải, Pháp như của cải, Tăng chúng đã nhận được Thánh tài sản một cách chân chánh như người đã nhận được của cải theo ý muốn. Đức Phật như người chỉ kho báu, Pháp như kho báu, Tăng chúng như người đã đến được kho báu. အပိစ အဘယဒေါ ဝိယ ဝီရပုရိသော ဗုဒ္ဓေါ, အဘယမိဝ ဓမ္မော, သမ္ပတ္တာဘယော ဝိယ ဇနော အစ္စန္တသဗ္ဗဘယော သံဃော. အဿာသကော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, အဿာသော ဝိယ ဓမ္မော, အဿတ္ထဇနော ဝိယ သံဃော. သုမိတ္တော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, ဟိတူပဒေသော ဝိယ ဓမ္မော, ဟိတူပယောဂေန ပတ္တသဒတ္ထော ဝိယ ဇနော သံဃော. ဓနာကရော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, ဓနသာရော ဝိယ ဓမ္မော, ဓနသာရူပဘောဂေါ ဝိယ ဇနော သံဃော. ရာဇကုမာရနှာပကော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, သီသနှာနသလိလံ ဝိယ ဓမ္မော, သုနှာတရာဇကုမာရဝဂ္ဂေါ ဝိယ သဒ္ဓမ္မသလိလသုနှာတော သံဃော. အလင်္ကာရကာရကော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, အလင်္ကာရော ဝိယ ဓမ္မော, အလင်္ကတရာဇပုတ္တဂဏော ဝိယ သဒ္ဓမ္မာလင်္ကတော သံဃော. စန္ဒနရုက္ခော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, တပ္ပဘဝဂန္ဓော ဝိယ ဓမ္မော, စန္ဒနုပဘောဂေန သန္တပရိဠာဟော ဝိယ ဇနော သဒ္ဓမ္မူပဘောဂေန သန္တပရိဠာဟော သံဃော. ဒါယဇ္ဇသမ္ပဒါနကော ဝိယ ပိတာ ဗုဒ္ဓေါ, ဒါယဇ္ဇံ ဝိယ ဓမ္မော, ဒါယဇ္ဇဟရော ပုတ္တဝဂ္ဂေါ ဝိယ သဒ္ဓမ္မဒါယဇ္ဇဟရော သံဃော. ဝိကသိတပဒုမံ [Pg.13] ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ, တပ္ပဘဝမဓု ဝိယ ဓမ္မော, တဒုပဘောဂီဘမရဂဏော ဝိယ သံဃော. ဧဝံ သရဏတ္တယမေတဉ္စ, ဥပမာဟိ ပကာသယေ. Lại nữa, đức Phật giống như người dũng sĩ ban cho sự vô úy, Chánh pháp giống như sự vô úy, Tăng chúng giống như người đã đạt đến sự vô úy, là hoàn toàn không còn sợ hãi. Đức Phật giống như người ban cho sự an ủi, Chánh pháp giống như sự an ủi, Tăng chúng giống như người đã được an ủi. Đức Phật giống như người bạn tốt, Chánh pháp giống như lời khuyên hữu ích, Tăng chúng giống như người đã đạt được lợi ích chân chánh nhờ thực hành điều hữu ích. Đức Phật giống như kho tàng của cải, Chánh pháp giống như tinh túy của của cải, Tăng chúng giống như người hưởng dụng tinh túy của của cải. Đức Phật giống như người tắm cho hoàng tử, Chánh pháp giống như nước gội đầu, Tăng chúng giống như đoàn hoàng tử đã được tắm gội sạch sẽ, đã được tắm gội trong dòng nước Chánh pháp. Đức Phật giống như người trang điểm, Chánh pháp giống như đồ trang sức, Tăng chúng giống như đoàn vương tử đã được trang điểm, đã được trang điểm bằng đồ trang sức Chánh pháp. Đức Phật giống như cây chiên-đàn, Chánh pháp giống như hương thơm xuất phát từ đó, Tăng chúng giống như người đã được dập tắt phiền não nhờ dùng chiên-đàn, đã được dập tắt phiền não nhờ hưởng dụng Chánh pháp. Đức Phật giống như người cha ban cho tài sản thừa kế, Chánh pháp giống như tài sản thừa kế, Tăng chúng giống như đoàn con trai thừa hưởng tài sản thừa kế, là người thừa hưởng tài sản thừa kế Chánh pháp. Đức Phật giống như đóa sen nở, Chánh pháp giống như mật ngọt xuất phát từ đó, Tăng chúng giống như đàn ong hưởng dụng mật ngọt ấy. Như vậy, nên dùng các ví dụ để làm sáng tỏ Tam bảo này. ဧတ္တာဝတာ စ ယာ ပုဗ္ဗေ ‘‘ကေန ကတ္ထ ကဒါ ကသ္မာ, ဘာသိတံ သရဏတ္တယ’’န္တိအာဒီဟိ စတူဟိ ဂါထာဟိ အတ္ထဝဏ္ဏနာယ မာတိကာ နိက္ခိတ္တာ, သာ အတ္ထတော ပကာသိတာ ဟောတီတိ. Và với chừng ấy, đề cương (mātikā) để giải thích ý nghĩa, vốn đã được trình bày trước đây bằng bốn câu kệ bắt đầu bằng ‘kena kattha kadā kasmā, bhāsitaṃ saraṇattayaṃ,’ đã được làm sáng tỏ về mặt ý nghĩa. ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ Trong bộ Paramatthajotikā, Chú giải Tiểu tụng, သရဏတ္တယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. Phần giải về Tam quy đã hoàn tất. ၂. သိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ 2. Giải về Học giới သိက္ခာပဒပါဌမာတိကာ Đề mục bài đọc về các học giới ဧဝံ သရဏဂမနေဟိ သာသနောတာရံ ဒဿေတွာ သာသနံ ဩတိဏ္ဏေန ဥပါသကေန ဝါ ပဗ္ဗဇိတေန ဝါ ယေသု သိက္ခာပဒေသု ပဌမံ သိက္ခိတဗ္ဗံ, တာနိ ဒဿေတုံ နိက္ခိတ္တဿ သိက္ခာပဒပါဌဿ ဣဒါနိ ဝဏ္ဏနတ္ထံ အယံ မာတိကာ – Như vậy, sau khi đã chỉ ra sự đi vào giáo pháp bằng các quy y, bây giờ để giải thích ý nghĩa của bài kinh về học giới đã được trình bày nhằm chỉ ra những học giới mà người đã đi vào giáo pháp, dù là cận sự nam hay người xuất gia, cần phải học tập trước tiên, đây là đề cương (mātikā): ‘‘ယေန ယတ္ထ ယဒါ ယသ္မာ, ဝုတ္တာနေတာနိ တံ နယံ; ဝတွာ ကတွာ ဝဝတ္ထာနံ, သာဓာရဏဝိသေသတော. “Bởi ai, ở đâu, khi nào, vì sao, những điều này đã được nói, sau khi nói lên phương pháp ấy và sau khi đã xác định về phương diện chung và riêng.” ‘‘ပကတိယာ စ ယံ ဝဇ္ဇံ, ဝဇ္ဇံ ပဏ္ဏတ္တိယာ စ ယံ; ဝဝတ္ထပေတွာ တံ ကတွာ, ပဒါနံ ဗျဉ္ဇနတ္ထတော. “Và lỗi nào là do tự nhiên, và lỗi nào là do chế định; sau khi đã phân biệt và thực hiện điều đó, (sẽ giải thích) theo văn tự và ý nghĩa của các từ.” ‘‘သာဓာရဏာနံ သဗ္ဗေသံ, သာဓာရဏဝိဘာဝနံ; အထ ပဉ္စသု ပုဗ္ဗေသု, ဝိသေသတ္ထပ္ပကာသတော. “Sự phân tích điều chung của tất cả những (học giới) chung; rồi trong năm giới đầu, bằng cách làm sáng tỏ ý nghĩa đặc biệt.” ‘‘ပါဏာတိပါတပဘုတိ-ဟေကတာနာနတာဒိတော; အာရမ္မဏာဒါနဘေဒါ, မဟာသာဝဇ္ဇတော တထာ. “Từ sự đồng nhất và khác biệt của những điều bắt đầu bằng sát sanh; từ sự khác biệt về đối tượng và sự thọ trì; và cũng vậy, từ sự có lỗi lớn.” ‘‘ပယောဂင်္ဂသမုဋ္ဌာနာ, ဝေဒနာမူလကမ္မတော; ဝိရမတော စ ဖလတော, ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. “Sự quyết trạch cần được biết từ sự cố gắng, các chi phần, và sự phát sanh; từ thọ, gốc rễ, và nghiệp; và từ sự kiêng cữ và từ quả.” ‘‘ယောဇေတဗ္ဗံ [Pg.14] တတော ယုတ္တံ, ပစ္ဆိမေသွပိ ပဉ္စသု; အာဝေဏိကဉ္စ ဝတ္တဗ္ဗံ, ဉေယျာ ဟီနာဒိတာပိ စာ’’တိ. “Sau đó, điều thích hợp cần được áp dụng cho cả năm giới sau; và điều riêng biệt cần được nói đến; và cũng cần biết đến các tình trạng thấp kém v.v...” တတ္ထ ဧတာနိ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏီတိအာဒီနိ ဒသ သိက္ခာပဒါနိ ဘဂဝတာ ဧဝ ဝုတ္တာနိ, န သာဝကာဒီဟိ. တာနိ စ သာဝတ္ထိယံ ဝုတ္တာနိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ ပဗ္ဗာဇေတွာ ကပိလဝတ္ထုတော သာဝတ္ထိံ အနုပ္ပတ္တေန သာမဏေရာနံ သိက္ခာပဒဝဝတ္ထာပနတ္ထံ. ဝုတ္တံ ဟေတံ – Trong đó, mười học giới này, bắt đầu bằng ‘pāṇātipātāveramaṇī,’ đã được chính đức Thế Tôn nói ra, chứ không phải do các vị Thinh văn v.v... Và chúng đã được nói ra ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika, bởi ngài, sau khi đã cho Tôn giả Rāhula xuất gia từ Kapilavatthu và đã đến Sāvatthī, nhằm mục đích thiết lập các học giới cho các vị sa-di. Vì điều này đã được nói: ‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန သာဝတ္ထိ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန သာဝတ္ထိ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန …ပေ… အထ ခေါ သာမဏေရာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘ကတိ နု ခေါ အမှာကံ သိက္ခာပဒါနိ, ကတ္ထ စ အမှေဟိ သိက္ခိတဗ္ဗ’’’န္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သာမဏေရာနံ ဒသ သိက္ခာပဒါနိ, တေသု စ သာမဏေရေဟိ သိက္ခိတုံ, ပါဏာတိပါတာဝေရမဏီ…ပေ… ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ဝေရမဏီ’’တိ (မဟာဝ. ၁၀၅). “Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi trú ở Kapilavatthu tùy thích, đã lên đường du hành đến Sāvatthī. Du hành tuần tự, ngài đã đến Sāvatthī. Tại đó, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika. Vào lúc bấy giờ... (v.v.)... bấy giờ các vị sa-di đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Chúng ta có bao nhiêu học giới, và chúng ta nên học tập ở đâu?’ Họ đã trình bày việc này lên đức Thế Tôn. – ‘Này các Tỳ khưu, Ta cho phép các sa-di mười học giới, và cho phép các sa-di học tập trong đó: kiêng cữ sát sanh... (v.v.)... kiêng cữ nhận vàng bạc.’” (Đại Phẩm, 105). တာနေတာနိ ‘‘သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသူ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၉၃; မ. နိ. ၂.၂၄; ဝိဘ. ၅၀၈) သုတ္တာနုသာရေန သရဏဂမနေသု စ ဒဿိတပါဌာနုသာရေန ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဧဝံ ဝါစနာမဂ္ဂံ အာရောပိတာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ တာဝ ‘‘ယေန ယတ္ထ ယဒါ ယသ္မာ, ဝုတ္တာနေတာနိ တံ နယံ ဝတွာ’’တိ သော နယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. Cần phải biết rằng những học giới này đã được đặt vào lối nói như sau: ‘pāṇātipātā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmī,’ theo như kinh văn ‘samādāya sikkhati sikkhāpadesū’ (Trường Bộ 1.193; Trung Bộ 2.24; Phân Tích 508) và theo như bài kinh đã được chỉ ra trong phần quy y. Như vậy, trước tiên, cần phải hiểu phương pháp này: ‘bởi ai, ở đâu, khi nào, vì sao, những điều này đã được nói, sau khi nói lên phương pháp ấy.’ သာဓာရဏဝိသေသဝဝတ္ထာနံ Sự xác định chung và riêng ဧတ္ထ စ အာဒိတော ဒွေ စတုတ္ထပဉ္စမာနိ ဥပါသကာနံ သာမဏေရာနဉ္စ သာဓာရဏာနိ နိစ္စသီလဝသေန. ဥပေါသထသီလဝသေန ပန ဥပါသကာနံ သတ္တမဋ္ဌမံ စေကံ အင်္ဂံ ကတွာ သဗ္ဗပစ္ဆိမဝဇ္ဇာနိ သဗ္ဗာနိပိ သာမဏေရေဟိ သာဓာရဏာနိ, ပစ္ဆိမံ ပန သာမဏေရာနမေဝ ဝိသေသဘူတန္တိ ဧဝံ သာဓာရဏဝိသေသတော ဝဝတ္ထာနံ ကာတဗ္ဗံ. ပုရိမာနိ စေတ္ထ ပဉ္စ ဧကန္တအကုသလစိတ္တသမုဋ္ဌာနတ္တာ ပါဏာတိပါတာဒီနံ ပကတိဝဇ္ဇတော ဝေရမဏိယာ, သေသာနိ [Pg.15] ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇတောတိ ဧဝံ ပကတိယာ စ ယံ ဝဇ္ဇံ, ဝဇ္ဇံ ပဏ္ဏတ္တိယာ စ ယံ, တံ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗံ. Và ở đây, hai giới đầu, giới thứ tư và thứ năm là chung cho cận sự nam và sa-di về phương diện thường giới. Nhưng về phương diện Bát quan trai giới, đối với cận sự nam, sau khi gộp giới thứ bảy và thứ tám thành một chi, tất cả các giới trừ giới cuối cùng đều chung với sa-di. Còn giới cuối cùng thì đặc biệt chỉ dành cho sa-di. Như vậy, cần phải thực hiện sự xác định về phương diện chung và riêng. Và ở đây, năm giới đầu tiên là những điều cần kiêng cữ vì là lỗi tự nhiên (pakativajja) do chúng hoàn toàn phát sanh từ tâm bất thiện; các giới còn lại là những điều cần kiêng cữ vì là lỗi do chế định (paṇṇattivajja). Như vậy, cần phải phân biệt lỗi nào là do tự nhiên và lỗi nào là do chế định. သာဓာရဏဝိဘာဝနာ Giải thích về phần chung ယသ္မာ စေတ္ထ ‘‘ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဧတာနိ သဗ္ဗသာဓာရဏာနိ ပဒါနိ, တသ္မာ ဧတေသံ ပဒါနံ ဗျဉ္ဇနတော စ အတ္ထတော စ အယံ သာဓာရဏဝိဘာဝနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ – Và vì ở đây, các từ ‘veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmī’ là chung cho tất cả (các học giới), do đó, cần phải biết sự phân tích chung này về các từ ấy, cả về văn tự lẫn ý nghĩa. တတ္ထ ဗျဉ္ဇနတော တာဝ ဝေရံ မဏတီတိ ဝေရမဏီ, ဝေရံ ပဇဟတိ, ဝိနောဒေတိ, ဗျန္တီကရောတိ, အနဘာဝံ ဂမေတီတိ အတ္ထော. ဝိရမတိ ဝါ ဧတာယ ကရဏဘူတာယ ဝေရမှာ ပုဂ္ဂလောတိ, ဝိကာရဿ ဝေကာရံ ကတွာ ဝေရမဏီ. တေနေဝ စေတ္ထ ‘‘ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ ဝိရမဏိသိက္ခာပဒ’’န္တိ ဒွိဓာ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တိ. သိက္ခိတဗ္ဗာတိ သိက္ခာ, ပဇ္ဇတေ အနေနာတိ ပဒံ. သိက္ခာယ ပဒံ သိက္ခာပဒံ, သိက္ခာယ အဓိဂမူပါယောတိ အတ္ထော. အထ ဝါ မူလံ နိဿယော ပတိဋ္ဌာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝေရမဏီ ဧဝ သိက္ခာပဒံ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ, ဝိရမဏိသိက္ခာပဒံ ဝါ ဒုတိယေန နယေန. သမ္မာ အာဒိယာမိ သမာဒိယာမိ, အဝီတိက္ကမနာဓိပ္ပာယေန အခဏ္ဍကာရိတာယ အစ္ဆိဒ္ဒကာရိတာယ အသဗလကာရိတာယ စ အာဒိယာမီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. Trong đó, trước tiên về phương diện văn tự, nên hiểu như sau: Nó xua tan kẻ thù (veraṃ maṇati), vì vậy gọi là veramaṇī. Nghĩa là nó từ bỏ, xua tan, chấm dứt, đưa kẻ thù đến chỗ không hiện hữu. Hoặc là, do phương tiện này, người ta từ bỏ (viramati) kẻ thù (veramhā), vì vậy sau khi biến đổi 'vi' thành 've', nó trở thành veramaṇī. Chính vì vậy, ở đây người ta tụng đọc theo hai cách là "veramaṇisikkhāpadaṃ" và "viramaṇisikkhāpadaṃ". Cần phải học tập (sikkhitabbā), vì vậy gọi là sikkhā. Nhờ nó mà đạt đến (pajjate anena), vì vậy gọi là padaṃ. Nền tảng của học giới là sikkhāpadaṃ, nghĩa là phương tiện để chứng đắc học giới. Hoặc là, được nói là có nghĩa là cội rễ, nơi nương tựa, nền tảng. Chính sự tránh xa là điều học, (nên gọi là) veramaṇisikkhāpadaṃ, hoặc là viramaṇisikkhāpadaṃ theo cách thứ hai. Tôi thọ trì một cách chân chánh (sammā ādiyāmi), (nên gọi là) samādiyāmi. Được nói là có nghĩa là: "Tôi thọ trì với chủ ý không vi phạm, với việc thực hành không bị sứt mẻ, không bị thủng, và không bị lốm đốm." အတ္ထတော ပန ဝေရမဏီတိ ကာမာဝစရကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝိရတိ, သာ ပါဏာတိပါတာ ဝိရမန္တဿ ‘‘ယာ တသ္မိံ သမယေ ပါဏာတိပါတာ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ အကိရိယာ အကရဏံ အနဇ္ဈာပတ္တိ ဝေလာအနတိက္ကမော သေတုဃာတော’’တိ ဧဝမာဒိနာ (ဝိဘ. ၇၀၄) နယေန ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တာ. ကာမဉ္စေသာ ဝေရမဏီ နာမ လောကုတ္တရာပိ အတ္ထိ, ဣဓ ပန သမာဒိယာမီတိ ဝုတ္တတ္တာ သမာဒါနဝသေန ပဝတ္တာရဟာ, တသ္မာ သာ န ဟောတီတိ ကာမာဝစရကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝိရတီတိ ဝုတ္တာ. Còn về phương diện ý nghĩa, veramaṇī là sở hữu tâm kiêng cữ tương ưng với tâm thiện Dục giới. Sở hữu tâm kiêng cữ ấy, đối với người đang tránh xa sự sát sanh, đã được nói trong bộ Phân Tích theo phương pháp bắt đầu bằng: "Vào lúc ấy, sự tránh xa, sự kiêng cữ, sự từ bỏ, sự không làm, sự không thực hiện, sự không phạm vào, sự không vượt qua giới hạn, sự phá vỡ con đường (đến ác thú) đối với sự sát sanh". Và mặc dù sự tránh xa này cũng có cả ở bậc siêu thế, nhưng ở đây, vì được nói là "tôi xin thọ trì", nên (chỉ lấy) sự kiêng cữ thích hợp để phát sinh do năng lực của sự thọ trì. Vì vậy, (sự kiêng cữ siêu thế) ấy không có ở đây, do đó, được nói là sở hữu tâm kiêng cữ tương ưng với tâm thiện Dục giới. သိက္ခာတိ တိဿော သိက္ခာ အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ, အဓိပညာသိက္ခာတိ. ဣမသ္မိံ ပနတ္ထေ သမ္ပတ္တဝိရတိသီလံ လောကိကာ ဝိပဿနာ ရူပါရူပဈာနာနိ အရိယမဂ္ဂေါ စ သိက္ခာတိ အဓိပ္ပေတာ. ယထာဟ – Sikkhā (học giới) có ba loại: tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, và tăng thượng tuệ học. Nhưng trong trường hợp này, giới kiêng cữ trong từng trường hợp, tuệ quán hiệp thế, các thiền sắc giới và vô sắc giới, và Thánh đạo được xem là sikkhā. Như đã nói: ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ? ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရံ ကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ, သောမနဿသဟဂတံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ…ပေ… တသ္မိံ သမယေ [Pg.16] ဖဿော ဟောတိ…ပေ… အဝိက္ခေပေါ ဟောတိ, ဣမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ. "Những pháp nào là học giới? Vào lúc tâm thiện Dục giới sanh khởi, câu hành với thọ hỷ, tương ưng với trí tuệ... (vân vân)... vào lúc ấy có xúc... (vân vân)... có sự không phóng dật (nhất tâm), những pháp này là học giới. ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ? ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ…ပေ… ပဉ္စမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… အဝိက္ခေပေါ ဟောတိ, ဣမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ. "Những pháp nào là học giới? Vào lúc tu tập con đường để tái sanh vào cõi Sắc giới, ly dục, ly bất thiện pháp... (vân vân)... chứng và trú Sơ thiền... (vân vân)... Ngũ thiền... (vân vân)... có sự không phóng dật (nhất tâm), những pháp này là học giới. ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ? ယသ္မိံ သမယေ အရူပပတ္တိယာ…ပေ… နေဝသညာနာသညာယတနသဟဂတံ…ပေ… အဝိက္ခေပေါ ဟောတိ, ဣမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ. "Những pháp nào là học giới? Vào lúc (tu tập con đường) để tái sanh vào cõi Vô sắc giới... (vân vân)... câu hành với Phi tưởng phi phi tưởng xứ... (vân vân)... có sự không phóng dật (nhất tâm), những pháp này là học giới. ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ? ယသ္မိံ သမယေ လောကုတ္တရံ ဈာနံ ဘာဝေတိ နိယျာနိကံ…ပေ… အဝိက္ခေပေါ ဟောတိ, ဣမေ ဓမ္မာ သိက္ခာ’’တိ (ဝိဘ. ၇၁၂-၇၁၃). "Những pháp nào là học giới? Vào lúc tu tập thiền siêu thế, đưa đến sự giải thoát... (vân vân)... có sự không phóng dật (nhất tâm), những pháp này là học giới." ဧတာသု သိက္ခာသု ယာယ ကာယစိ သိက္ခာယ ပဒံ အဓိဂမူပါယော, အထ ဝါ မူလံ နိဿယော ပတိဋ္ဌာတိ သိက္ခာပဒံ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘သီလံ နိဿာယ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဘာဝေန္တော ဗဟုလီကရောန္တော’’တိ ဧဝမာဒိ (သံ. နိ. ၅.၁၈၂). ဧဝမေတ္ထ သာဓာရဏာနံ ပဒါနံ သာဓာရဏာ ဗျဉ္ဇနတော အတ္ထတော စ ဝိဘာဝနာ ကာတဗ္ဗာ. Trong các học giới này, nền tảng (padaṃ) của bất kỳ học giới nào là phương tiện để chứng đắc; hoặc là cội rễ, nơi nương tựa, nền tảng, vì vậy gọi là sikkhāpadaṃ. Điều này đã được nói: "Nương vào giới, an trú trong giới, tu tập và làm cho sung mãn bảy giác chi" và v.v... Như vậy, ở đây cần phải thực hiện sự giải thích chung cho các thuật ngữ chung, cả về phương diện văn tự lẫn ý nghĩa. ပုရိမပဉ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ Giải thích năm điều học đầu tiên ဣဒါနိ ယံ ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ပဉ္စသု ပုဗ္ဗေသု, ဝိသေသတ္ထပ္ပကာသတော…ပေ… ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော’’တိ, တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ – ပါဏာတိပါတောတိ ဧတ္ထ တာဝ ပါဏောတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယပ္ပဋိဗဒ္ဓါ ခန္ဓသန္တတိ, တံ ဝါ ဥပါဒါယ ပညတ္တော သတ္တော. တသ္မိံ ပန ပါဏေ ပါဏသညိနော တဿ ပါဏဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒကဥပက္ကမသမုဋ္ဌာပိကာ ကာယဝစီဒွါရာနံ အညတရဒွါရပ္ပဝတ္တာ ဝဓကစေတနာ ပါဏာတိပါတော. အဒိန္နာဒါနန္တိ ဧတ္ထ အဒိန္နန္တိ ပရပရိဂ္ဂဟိတံ, ယတ္ထ ပရော ယထာကာမကာရိတံ အာပဇ္ဇန္တော အဒဏ္ဍာရဟော အနုပဝဇ္ဇော စ ဟောတိ, တသ္မိံ ပရပရိဂ္ဂဟိတေ ပရပရိဂ္ဂဟိတသညိနော တဒါဒါယကဥပက္ကမသမုဋ္ဌာပိကာ ကာယဝစီဒွါရာနံ အညတရဒွါရပ္ပဝတ္တာ ဧဝ ထေယျစေတနာ အဒိန္နာဒါနံ. အဗြဟ္မစရိယန္တိ အသေဋ္ဌစရိယံ, ဒွယံဒွယသမာပတ္တိမေထုနပ္ပဋိသေဝနာ ကာယဒွါရပ္ပဝတ္တာ အသဒ္ဓမ္မပ္ပဋိသေဝနဋ္ဌာနဝီတိက္ကမစေတနာ အဗြဟ္မစရိယံ[Pg.17]. မုသာဝါဒေါတိ ဧတ္ထ မုသာတိ ဝိသံဝါဒနပုရေက္ခာရဿ အတ္ထဘဉ္ဇနကော ဝစီပယောဂေါ ကာယပယောဂေါ ဝါ, ဝိသံဝါဒနာဓိပ္ပာယေန ပနဿ ပရဝိသံဝါဒကကာယဝစီပယောဂသမုဋ္ဌာပိကာ ကာယဝစီဒွါရာနမေဝ အညတရဒွါရပ္ပဝတ္တာ မိစ္ဆာစေတနာ မုသာဝါဒေါ. သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနန္တိ ဧတ္ထ ပန သုရာတိ ပဉ္စ သုရာ – ပိဋ္ဌသုရာ, ပူဝသုရာ, ဩဒနသုရာ, ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တာ, သမ္ဘာရသံယုတ္တာ စာတိ. မေရယမ္ပိ ပုပ္ဖာသဝေါ, ဖလာသဝေါ, ဂုဠာသဝေါ, မဓွာသဝေါ, သမ္ဘာရသံယုတ္တော စာတိ ပဉ္စဝိဓံ. မဇ္ဇန္တိ တဒုဘယမေဝ မဒနိယဋ္ဌေန မဇ္ဇံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အတ္ထိ မဒနိယံ, ယေန ပီတေန မတ္တော ဟောတိ ပမတ္တော, ဣဒံ ဝုစ္စတိ မဇ္ဇံ. ပမာဒဋ္ဌာနန္တိ ယာယ စေတနာယ တံ ပိဝတိ အဇ္ဈောဟရတိ, သာ စေတနာ မဒပ္ပမာဒဟေတုတော ပမာဒဋ္ဌာနန္တိ ဝုစ္စတိ, ယတော အဇ္ဈောဟရဏာဓိပ္ပာယေန ကာယဒွါရပ္ပဝတ္တာ သုရာမေရယမဇ္ဇာနံ အဇ္ဈောဟရဏစေတနာ ‘‘သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာန’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝံ တာဝေတ္ထ ပါဏာတိပါတပ္ပဘုတီဟိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Bây giờ, về điều đã nói: "Tiếp theo, trong năm điều học đầu... (vân vân)... sự quyết trạch cần được biết", điều này được nói đến ở đây: Trong từ "pāṇātipāta", trước tiên "pāṇa" là dòng tương tục của các uẩn gắn liền với mạng quyền, hoặc là chúng sanh được chế định dựa trên các uẩn ấy. Trong đó, đối với chúng sanh ấy, tư tâm sát hại phát sinh qua một trong hai cửa thân hoặc khẩu, được khởi lên bởi sự cố gắng nhằm cắt đứt mạng quyền của chúng sanh ấy, trong khi có nhận thức đó là chúng sanh, thì gọi là pāṇātipāta. Trong từ "adinnādāna", "adinna" là vật do người khác sở hữu, mà người khác có thể bị trừng phạt và khiển trách khi sử dụng tùy ý. Đối với vật do người khác sở hữu ấy, tư tâm trộm cắp phát sinh qua một trong hai cửa thân hoặc khẩu, được khởi lên bởi sự cố gắng nhằm lấy vật ấy, trong khi có nhận thức đó là vật do người khác sở hữu, thì gọi là adinnādāna. "Abrahmacariya" là hành vi không cao thượng; tư tâm vi phạm nơi hành dâm, là sự giao hợp của hai người, phát sinh qua cửa thân, thì gọi là abrahmacariya. Trong từ "musāvāda", "musā" là lời nói hoặc hành động làm tổn hại lợi ích (của người khác) đối với người có chủ ý lừa dối. Tà tư tâm phát sinh qua một trong hai cửa thân hoặc khẩu, được khởi lên bởi lời nói hoặc hành động lừa dối người khác với chủ ý lừa dối, thì gọi là musāvāda. Trong từ "surāmerayamajjapamādaṭṭhāna", "surā" có năm loại: rượu làm từ bột, rượu làm từ bánh, rượu làm từ cơm, rượu được cất với men, và rượu được pha chế từ các nguyên liệu. "Meraya" cũng có năm loại: rượu ngâm từ hoa, rượu ngâm từ trái cây, rượu ngâm từ đường mật, rượu ngâm từ mật ong, và rượu được pha chế từ các nguyên liệu kết hợp. "Majja" chính là cả hai loại trên vì có tính chất gây say. Hoặc bất cứ chất gây say nào khác, khi uống vào trở nên say sưa, dể duôi, thì được gọi là majja. "Pamādaṭṭhāna" là tư tâm mà do đó người ta uống, nuốt chất ấy. Tư tâm ấy được gọi là pamādaṭṭhāna vì là nguyên nhân của sự say sưa và dể duôi. Do đó, tư tâm muốn nuốt các chất surā, meraya, majja, phát sinh qua cửa thân với chủ ý muốn nuốt, cần được hiểu là "surāmerayamajjapamādaṭṭhāna". Như vậy, trước tiên ở đây, sự quyết trạch cần được biết qua các điều như sát sanh v.v... ဧကတာနာနတာဒိဝိနိစ္ဆယံ Sự quyết trạch về tính đồng nhất và dị biệt, v.v... ဧကတာနာနတာဒိတောတိ ဧတ္ထ အာဟ – ကိံ ပန ဝဇ္ဈဝဓကပ္ပယောဂစေတနာဒီနံ ဧကတာယ ပါဏာတိပါတဿ အညဿ ဝါ အဒိန္နာဒါနာဒိနော ဧကတ္တံ, နာနတာယ နာနတ္တံ ဟောတိ, ဥဒါဟု နောတိ. ကသ္မာ ပနေတံ ဝုစ္စတိ? ယဒိ တာဝ ဧကတာယ ဧကတ္တံ, အထ ယဒါ ဧကံ ဝဇ္ဈံ ဗဟူ ဝဓကာ ဝဓေန္တိ, ဧကော ဝါ ဝဓကော ဗဟုကေ ဝဇ္ဈေ ဝဓေတိ, ဧကေန ဝါ သာဟတ္ထိကာဒိနာ ပယောဂေန ဗဟူ ဝဇ္ဈာ ဝဓီယန္တိ, ဧကာ ဝါ စေတနာ ဗဟူနံ ဝဇ္ဈာနံ ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒကပယောဂံ သမုဋ္ဌာပေတိ, တဒါ ဧကေန ပါဏာတိပါတေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ယဒိ ပန နာနတာယ နာနတ္တံ. အထ ယဒါ ဧကော ဝဓကော ဧကဿတ္ထာယ ဧကံ ပယောဂံ ကရောန္တော ဗဟူ ဝဇ္ဈေ ဝဓေတိ, ဗဟူ ဝါ ဝဓကာ ဒေဝဒတ္တယညဒတ္တသောမဒတ္တာဒီနံ ဗဟူနမတ္ထာယ ဗဟူ ပယောဂေ ကရောန္တာ ဧကမေဝ ဒေဝဒတ္တံ ယညဒတ္တံ သောမဒတ္တံ ဝါ ဝဓေန္တိ, ဗဟူဟိ ဝါ သာဟတ္ထိကာဒီဟိ ပယောဂေဟိ ဧကော ဝဇ္ဈော ဝဓီယတိ. ဗဟူ ဝါ စေတနာ ဧကဿေဝ ဝဇ္ဈဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒကပယောဂံ သမုဋ္ဌာပေန္တိ, တဒါ ဗဟူဟိ ပါဏာတိပါတေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ. ဥဘယမ္ပိ စေတမယုတ္တံ. အထ နေဝ ဧတေသံ ဝဇ္ဈာဒီနံ ဧကတာယ ဧကတ္တံ, နာနတာယ နာနတ္တံ, အညထေဝ တု ဧကတ္တံ နာနတ္တဉ္စ ဟောတိ, တံ ဝတ္တဗ္ဗံ ပါဏာတိပါတဿ, ဧဝံ သေသာနမ္ပီတိ. Ở đây, về vấn đề tính đơn nhất và tính đa dạng, người chất vấn nói: Phải chăng do tính đơn nhất của đối tượng bị giết, người giết, sự cố gắng, tư tâm, v.v., mà có sự đơn nhất của tội sát sanh hoặc của tội khác như trộm cắp, v.v., hay do tính đa dạng mà có sự đa dạng, hay là không phải vậy? Tại sao lại nói điều này? Nếu như do tính đơn nhất mà có sự đơn nhất, thì khi nhiều người giết một đối tượng, hoặc một người giết nhiều đối tượng, hoặc do một sự cố gắng như tự tay làm v.v. mà nhiều đối tượng bị giết, hoặc một tư tâm làm phát sanh sự cố gắng cắt đứt mạng quyền của nhiều đối tượng, khi ấy, đáng lẽ chỉ có một tội sát sanh. Còn nếu do tính đa dạng mà có sự đa dạng, thì khi một người giết, vì lợi ích của một người, trong khi thực hiện một sự cố gắng, lại giết nhiều đối tượng, hoặc nhiều người giết, vì lợi ích của nhiều người như Devadatta, Yaññadatta, Somadatta, v.v., trong khi thực hiện nhiều sự cố gắng, lại chỉ giết một người là Devadatta, hoặc Yaññadatta, hoặc Somadatta, hoặc do nhiều sự cố gắng như tự tay làm v.v. mà một đối tượng bị giết, hoặc nhiều tư tâm làm phát sanh sự cố gắng cắt đứt mạng quyền của chỉ một đối tượng, khi ấy, đáng lẽ phải có nhiều tội sát sanh. Cả hai trường hợp này đều không hợp lý. Vậy thì, không phải do tính đơn nhất của đối tượng bị giết v.v. mà có sự đơn nhất, cũng không phải do tính đa dạng mà có sự đa dạng, mà sự đơn nhất và sự đa dạng xảy ra theo một cách khác. Điều đó cần được nói rõ đối với tội sát sanh, và cũng như vậy đối với các tội còn lại. ဝုစ္စတေ [Pg.18] – တတ္ထ တာဝ ပါဏာတိပါတဿ န ဝဇ္ဈဝဓကာဒီနံ ပစ္စေကမေကတာယ ဧကတာ, နာနတာယ နာနတာ, ကိန္တု ဝဇ္ဈဝဓကာဒီနံ ယုဂနန္ဓမေကတာယ ဧကတာ, ဒွိန္နမ္ပိ တု တေသံ, တတော အညတရဿ ဝါ နာနတာယ နာနတာ. တထာ ဟိ ဗဟူသု ဝဓကေသု ဗဟူဟိ သရက္ခေပါဒီဟိ ဧကေန ဝါ ဩပါတခဏနာဒိနာ ပယောဂေန ဗဟူ ဝဇ္ဈေ ဝဓေန္တေသုပိ ဗဟူ ပါဏာတိပါတာ ဟောန္တိ. ဧကသ္မိံ ဝဓကေ ဧကေန, ဗဟူဟိ ဝါ ပယောဂေဟိ တပ္ပယောဂသမုဋ္ဌာပိကာယ စ ဧကာယ, ဗဟူဟိ ဝါ စေတနာဟိ ဗဟူ ဝဇ္ဈေ ဝဓေန္တေပိ ဗဟူ ပါဏာတိပါတာ ဟောန္တိ, ဗဟူသု စ ဝဓကေသု ယထာဝုတ္တပ္ပကာရေဟိ ဗဟူဟိ, ဧကေန ဝါ ပယောဂေန ဧကံ ဝဇ္ဈံ ဝဓေန္တေသုပိ ဗဟူ ပါဏာတိပါတာ ဟောန္တိ. ဧသ နယော အဒိန္နာဒါနာဒီသုပီတိ. ဧဝမေတ္ထ ဧကတာနာနတာဒိတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Được nói rằng: Ở đây, trước hết đối với tội sát sanh, không phải do tính đơn nhất riêng lẻ của đối tượng bị giết, người giết, v.v. mà có sự đơn nhất, cũng không phải do tính đa dạng mà có sự đa dạng; nhưng do sự kết hợp thành cặp của đối tượng bị giết và người giết v.v. mà có sự đơn nhất, và do sự đa dạng của cả hai hoặc của một trong hai mà có sự đa dạng. Thật vậy, ngay cả khi nhiều người giết nhiều đối tượng bằng nhiều sự cố gắng như bắn tên v.v., hoặc bằng một sự cố gắng như đào hố bẫy v.v., vẫn có nhiều tội sát sanh. Ngay cả khi một người giết nhiều đối tượng bằng một hoặc nhiều sự cố gắng, và do một hoặc nhiều tư tâm làm phát sanh sự cố gắng ấy, vẫn có nhiều tội sát sanh. Và ngay cả khi nhiều người giết một đối tượng bằng nhiều hoặc một sự cố gắng theo cách đã nói, vẫn có nhiều tội sát sanh. Phương pháp này cũng áp dụng cho tội trộm cắp v.v. Như vậy, ở đây, sự quyết định cần được hiểu theo phương diện tính đơn nhất và tính đa dạng. အာရမ္မဏတောတိ ပါဏာတိပါတော စေတ္ထ ဇီဝိတိန္ဒြိယာရမ္မဏော. အဒိန္နာဒါနအဗြဟ္မစရိယသုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာနိ ရူပဓမ္မေသု ရူပါယတနာဒိအညတရသင်္ခါရာရမ္မဏာနိ. မုသာဝါဒေါ ယဿ မုသာ ဘဏတိ, တမာရဘိတွာ ပဝတ္တနတော သတ္တာရမ္မဏော. အဗြဟ္မစရိယမ္ပိ သတ္တာရမ္မဏန္တိ ဧကေ. အဒိန္နာဒါနဉ္စ ယဒါ သတ္တော ဟရိတဗ္ဗော ဟောတိ, တဒါ သတ္တာရမ္မဏန္တိ. အပိ စေတ္ထ သင်္ခါရဝသေနေဝ သတ္တာရမ္မဏံ, န ပဏ္ဏတ္တိဝသေနာတိ. ဧဝမေတ္ထ အာရမ္မဏတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Về phương diện đối tượng: Ở đây, tội sát sanh có mạng quyền làm đối tượng. Tội trộm cắp, tà dâm, uống rượu và các chất say là nguyên nhân của sự dể duôi có các pháp hành thuộc một trong các xứ như sắc xứ v.v. trong các sắc pháp làm đối tượng. Tội nói dối có chúng sanh làm đối tượng, vì nó diễn ra bằng cách nhắm đến người mà mình nói dối. Một số vị cho rằng tội tà dâm cũng có chúng sanh làm đối tượng. Và khi một chúng sanh bị bắt đi, họ cho rằng tội trộm cắp khi ấy có chúng sanh làm đối tượng. Tuy nhiên, ở đây, nó có chúng sanh làm đối tượng chỉ theo nghĩa là pháp hành, chứ không phải theo nghĩa là chế định. Như vậy, ở đây, sự quyết định cần được hiểu theo phương diện đối tượng. အာဒါနတောတိ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိသိက္ခာပဒါဒီနိ စေတာနိ သာမဏေရေန ဘိက္ခုသန္တိကေ သမာဒိန္နာနေဝ သမာဒိန္နာနိ ဟောန္တိ, ဥပါသကေန ပန အတ္တနာ သမာဒိယန္တေနာပိ သမာဒိန္နာနိ ဟောန္တိ, ပရဿ သန္တိကေ သမာဒိယန္တေနာပိ. ဧကဇ္ဈံ သမာဒိန္နာနိပိ သမာဒိန္နာနိ ဟောန္တိ, ပစ္စေကံ သမာဒိန္နာနိပိ. ကိန္တု နာနံ ဧကဇ္ဈံ သမာဒိယတော ဧကာယေဝ ဝိရတိ, ဧကာဝ စေတနာ ဟောတိ, ကိစ္စဝသေန ပနေတာသံ ပဉ္စဝိဓတ္တံ ဝိညာယတိ. ပစ္စေကံ သမာဒိယတော ပန ပဉ္စေဝ ဝိရတိယော, ပဉ္စ စ စေတနာ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝမေတ္ထ အာဒါနတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Về phương diện thọ trì: Các học giới này, như học giới từ bỏ sát sanh, v.v., đối với sa-di, chỉ khi được thọ trì nơi một vị tỳ-khưu mới được gọi là đã thọ trì. Nhưng đối với cận sự nam, ngay cả khi tự mình thọ trì cũng được gọi là đã thọ trì, và ngay cả khi thọ trì nơi người khác cũng vậy. Ngay cả khi thọ trì chung một lần cũng được gọi là đã thọ trì, và ngay cả khi thọ trì riêng từng giới cũng vậy. Tuy nhiên, có sự khác biệt: đối với người thọ trì chung một lần, chỉ có một sự kiêng cữ, một tư tâm, nhưng tính chất năm phần của chúng được biết đến theo phận sự. Còn đối với người thọ trì riêng từng giới, cần biết rằng có năm sự kiêng cữ và năm tư tâm. Như vậy, ở đây, sự quyết định cần được hiểu theo phương diện thọ trì. ဘေဒတောတိ သာမဏေရာနဉ္စေတ္ထ ဧကသ္မိံ ဘိန္နေ သဗ္ဗာနိပိ ဘိန္နာနိ ဟောန္တိ. ပါရာဇိကဋ္ဌာနိယာနိ ဟိ တာနိ တေသံ, ယံ တံ ဝီတိက္ကန္တံ ဟောတိ, တေနေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. ဂဟဋ္ဌာနံ ပန ဧကသ္မိံ ဘိန္နေ ဧကမေဝ ဘိန္နံ ဟောတိ, ယတော [Pg.19] တေသံ တံသမာဒါနေနေဝ ပုန ပဉ္စင်္ဂိကတ္တံ သီလဿ သမ္ပဇ္ဇတိ. အပရေ ပနာဟု – ‘‘ဝိသုံ ဝိသုံ သမာဒိန္နေသု ဧကသ္မိံ ဘိန္နေ ဧကမေဝ ဘိန္နံ ဟောတိ, ‘ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ သီလံ သမာဒိယာမီ’တိ ဧဝံ ပန ဧကတော သမာဒိန္နေသု ဧကသ္မိံ ဘိန္နေ သေသာနိပိ သဗ္ဗာနိ ဘိန္နာနိ ဟောန္တိ. ကသ္မာ? သမာဒိန္နဿ အဘိန္နတ္တာ, ယံ တံ ဝီတိက္ကန္တံ, တေနေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ’’တိ. ဧဝမေတ္ထ ဘေဒတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Về phương diện bị phá vỡ: Ở đây, đối với các sa-di, khi một giới bị phá vỡ, tất cả các giới đều bị phá vỡ. Vì rằng các giới ấy đối với họ ở địa vị của tội bất cộng trụ (pārājika). Người ấy bị ràng buộc bởi nghiệp do chính giới đã vi phạm. Nhưng đối với hàng tại gia, khi một giới bị phá vỡ, chỉ một giới đó bị phá vỡ, vì rằng đối với họ, sự đầy đủ năm chi phần của giới lại được thành tựu chỉ bằng cách thọ trì lại giới đó. Còn các vị khác thì nói: 'Trong các giới được thọ trì riêng rẽ, khi một giới bị phá vỡ, chỉ một giới đó bị phá vỡ. Nhưng trong các giới được thọ trì chung một lần với câu 'con xin thọ trì giới gồm đủ năm chi phần', khi một giới bị phá vỡ, các giới còn lại cũng đều bị phá vỡ. Tại sao? Vì sự thọ trì là không bị phân chia. Người ấy bị ràng buộc bởi nghiệp do chính giới đã vi phạm.' Như vậy, ở đây, sự quyết định cần được hiểu theo phương diện bị phá vỡ. မဟာသာဝဇ္ဇတောတိ ဂုဏဝိရဟိတေသု တိရစ္ဆာနဂတာဒီသု ပါဏေသု ခုဒ္ဒကေ ပါဏေ ပါဏာတိပါတော အပ္ပသာဝဇ္ဇော, မဟာသရီရေ မဟာသာဝဇ္ဇော. ကသ္မာ? ပယောဂမဟန္တတာယ. ပယောဂသမတ္တေပိ ဝတ္ထုမဟန္တတာယ. ဂုဏဝန္တေသု ပန မနုဿာဒီသု အပ္ပဂုဏေ ပါဏာတိပါတော အပ္ပသာဝဇ္ဇော, မဟာဂုဏေ မဟာသာဝဇ္ဇော. သရီရဂုဏာနန္တု သမဘာဝေ သတိ ကိလေသာနံ ဥပက္ကမာနဉ္စ မုဒုတာယ အပ္ပသာဝဇ္ဇတာ, တိဗ္ဗတာယ မဟာသာဝဇ္ဇတာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. အပိ စေတ္ထ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနမေဝ မဟာသာဝဇ္ဇံ, န တထာ ပါဏာတိပါတာဒယော. ကသ္မာ? မနုဿဘူတဿာပိ ဥမ္မတ္တကဘာဝသံဝတ္တနေန အရိယဓမ္မန္တရာယကရဏတောတိ. ဧဝမေတ္ထ မဟာသာဝဇ္ဇတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Về phương diện tội lỗi lớn: Đối với các chúng sanh không có đức hạnh như loài bàng sanh, v.v., việc sát hại chúng sanh nhỏ có tội lỗi ít, (việc sát hại chúng sanh) có thân hình lớn có tội lỗi lớn. Tại sao? Do sự cố gắng lớn. Ngay cả khi sự cố gắng như nhau, (tội lỗi lớn) là do đối tượng lớn. Còn đối với các chúng sanh có đức hạnh như loài người, v.v., việc sát hại chúng sanh có ít đức hạnh có tội lỗi ít, (việc sát hại chúng sanh) có đức hạnh lớn có tội lỗi lớn. Nhưng khi thân hình và đức hạnh ngang bằng nhau, cần biết rằng tội lỗi ít là do phiền não và sự nỗ lực yếu ớt, và tội lỗi lớn là do (phiền não và nỗ lực) mãnh liệt. Phương pháp này cũng áp dụng cho các giới còn lại. Hơn nữa, ở đây, chỉ có giới uống rượu và các chất say là nguyên nhân của sự dể duôi là có tội lỗi lớn, các tội như sát sanh v.v. thì không như vậy. Tại sao? Vì nó dẫn đến tình trạng điên loạn ngay cả đối với người đã được sanh làm người, và vì nó gây chướng ngại cho Thánh pháp. Như vậy, ở đây, sự quyết định cần được hiểu theo phương diện tội lỗi lớn. ပယောဂတောတိ ဧတ္ထ စ ပါဏာတိပါတဿ သာဟတ္ထိကော, အာဏတ္တိကော, နိဿဂ္ဂိယော, ထာဝရော, ဝိဇ္ဇာမယော, ဣဒ္ဓိမယောတိ ဆပ္ပယောဂါ. တတ္ထ ကာယေန ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ပဟရဏံ သာဟတ္ထိကော ပယောဂေါ, သော ဥဒ္ဒိဿာနုဒ္ဒိဿဘေဒတော ဒုဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ဥဒ္ဒိဿကေ ယံ ဥဒ္ဒိဿ ပဟရတိ, တဿေဝ မရဏေန ကမ္မုနာ ဗဇ္ဈတိ. ‘‘ယော ကောစိ မရတူ’’တိ ဧဝံ အနုဒ္ဒိဿကေ ပဟာရပစ္စယာ ယဿ ကဿစိ မရဏေန. ဥဘယထာပိ စ ပဟရိတမတ္တေ ဝါ မရတု, ပစ္ဆာ ဝါ တေနေဝ ရောဂေန, ပဟရိတက္ခဏေ ဧဝ ကမ္မုနာ ဗဇ္ဈတိ. မရဏာဓိပ္ပာယေန စ ပဟာရံ ဒတွာ တေန အမတဿ ပုန အညေန စိတ္တေန ပဟာရေ ဒိန္နေ ပစ္ဆာပိ ယဒိ ပဌမပဟာရေနေဝ မရတိ, တဒါ ဧဝ ကမ္မုနာ ဗဒ္ဓေါ ဟောတိ. အထ ဒုတိယပဟာရေန, နတ္ထိ ပါဏာတိပါတော. ဥဘယေဟိ မတေပိ ပဌမပဟာရေနေဝ ကမ္မုနာ ဗဒ္ဓေါ, ဥဘယေဟိပိ အမတေ နေဝတ္ထိ ပါဏာတိပါတော. ဧသ နယော ဗဟုကေဟိပိ [Pg.20] ဧကဿ ပဟာရေ ဒိန္နေ. တတြာပိ ဟိ ယဿ ပဟာရေန မရတိ, တဿေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ ဟောတိ. Và ở đây, về phương tiện (payogato), tội sát sanh có sáu phương tiện là: tự tay (sāhatthika), ra lệnh (āṇattika), ném đi (nissaggiya), cố định (thāvara), do chú thuật (vijjāmaya), do thần thông (iddhimaya). Trong đó, việc đánh đập bằng thân hoặc bằng vật liên hệ đến thân là phương tiện tự tay. Phương tiện ấy có hai loại do sự khác biệt giữa có chỉ định và không chỉ định. Trong đó, trường hợp có chỉ định là nhắm đến chúng sanh nào mà đánh, thì bị trói buộc bởi nghiệp do cái chết của chính chúng sanh ấy. Trong trường hợp không chỉ định như là “ai chết cũng được”, thì (bị trói buộc bởi nghiệp) do cái chết của bất cứ ai do nhân là sự đánh đập. Và trong cả hai trường hợp, dù chết ngay khi vừa bị đánh, hay sau đó chết vì chính vết thương ấy, thì bị trói buộc bởi nghiệp ngay trong khoảnh khắc đánh. Và sau khi đã đánh với ý định giết, đối với người chưa chết do cú đánh đó, dù sau đó có đánh (thêm) với tâm khác, nếu chết do chính cú đánh đầu tiên, thì bị trói buộc bởi nghiệp ngay lúc đó. Còn do cú đánh thứ hai, không có tội sát sanh. Dù chết do cả hai (cú đánh), vẫn bị trói buộc bởi nghiệp do chính cú đánh đầu tiên. Nếu không chết do cả hai (cú đánh), thì không có tội sát sanh. Phương pháp này cũng (áp dụng) khi nhiều người đánh một người. Vì trong trường hợp đó cũng vậy, chết do cú đánh của người nào, chính người đó bị trói buộc bởi nghiệp. အဓိဋ္ဌဟိတွာ ပန အာဏာပနံ အာဏတ္တိကော ပယောဂေါ. တတ္ထပိ သာဟတ္ထိကေ ပယောဂေ ဝုတ္တနယေနေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ အနုဿရိတဗ္ဗော. ဆဗ္ဗိဓော စေတ္ထ နိယမော ဝေဒိတဗ္ဗော – Còn việc ra lệnh sau khi đã quyết định là phương tiện ra lệnh. Trong trường hợp đó cũng vậy, nên tùy niệm sự trói buộc của nghiệp theo phương pháp đã được nói trong phương tiện tự tay. Và ở đây, nên biết có sáu loại quy định: ‘‘ဝတ္ထု ကာလော စ ဩကာသော, အာဝုဓံ ဣရိယာပထော; ကိရိယာဝိသေသောတိ ဣမေ, ဆ အာဏတ္တိနိယာမကာ’’တိ. (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၇၄); “Đối tượng, thời gian, nơi chốn, vũ khí, oai nghi, và cách thức hành động đặc biệt; sáu điều này là những yếu tố quy định việc ra lệnh.” တတ္ထ ဝတ္ထူတိ မာရေတဗ္ဗော ပါဏော. ကာလောတိ ပုဗ္ဗဏှသာယနှာဒိကာလော စ, ယောဗ္ဗနထာဝရိယာဒိကာလော စ. ဩကာသောတိ ဂါမော ဝါ နိဂမော ဝါ ဝနံ ဝါ ရစ္ဆာ ဝါ သိင်္ဃာဋကံ ဝါတိ ဧဝမာဒိ. အာဝုဓန္တိ အသိ ဝါ ဥသု ဝါ သတ္တိ ဝါတိ ဧဝမာဒိ. ဣရိယာပထောတိ မာရေတဗ္ဗဿ မာရကဿ စ ဌာနံ ဝါ နိသဇ္ဇာ ဝါတိ ဧဝမာဒိ. Trong đó, đối tượng là chúng sanh cần bị giết. Thời gian là thời gian như buổi sáng, buổi chiều, v.v., và thời gian như tuổi trẻ, tuổi già, v.v. Nơi chốn là làng, thị trấn, rừng, đường phố, hoặc ngã tư, v.v. Vũ khí là gươm, tên, hoặc giáo, v.v. Oai nghi là (oai nghi) đứng hoặc ngồi, v.v., của người bị giết và người giết. ကိရိယာဝိသေသောတိ ဝိဇ္ဈနံ ဝါ ဆေဒနံ ဝါ ဘေဒနံ ဝါ သင်္ခမုဏ္ဍိကံ ဝါတိ ဧဝမာဒိ. ယဒိ ဟိ ဝတ္ထုံ ဝိသံဝါဒေတွာ ‘‘ယံ မာရေဟီ’’တိ အာဏတ္တော, တတော အညံ မာရေတိ, အာဏာပကဿ နတ္ထိ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. အထ ဝတ္ထုံ အဝိသံဝါဒေတွာ မာရေတိ, အာဏာပကဿ အာဏတ္တိက္ခဏေ အာဏတ္တဿ မာရဏက္ခဏေတိ ဥဘယေသမ္ပိ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. ဧသ နယော ကာလာဒီသုပိ. Cách thức hành động đặc biệt là đâm, cắt, chẻ, hoặc làm đầu trọc như vỏ ốc, v.v. Vì nếu làm sai lệch đối tượng, người được lệnh “hãy giết người đó” lại giết một người khác, thì người ra lệnh không bị trói buộc bởi nghiệp. Còn nếu giết mà không làm sai lệch đối tượng, thì người ra lệnh bị trói buộc bởi nghiệp trong khoảnh khắc ra lệnh, người được lệnh bị trói buộc bởi nghiệp trong khoảnh khắc giết, như vậy cả hai đều bị trói buộc bởi nghiệp. Phương pháp này cũng (áp dụng) trong các trường hợp thời gian, v.v. မာရဏတ္ထန္တု ကာယေန ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ပဟရဏနိဿဇ္ဇနံ နိဿဂ္ဂိယော ပယောဂေါ. သောပိ ဥဒ္ဒိဿာနုဒ္ဒိဿဘေဒတော ဒုဝိဓော ဧဝ, ကမ္မဗဒ္ဓေါ စေတ္ထ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. Còn vì mục đích giết, việc ném vũ khí bằng thân hoặc bằng vật liên hệ đến thân là phương tiện ném đi. Phương tiện ấy cũng có hai loại do sự khác biệt giữa có chỉ định và không chỉ định, và ở đây, sự trói buộc của nghiệp nên được hiểu theo phương pháp đã nói trước đây. မာရဏတ္ထမေဝ ဩပါတခဏနံ, အပဿေနဥပနိက္ခိပနံ, ဘေသဇ္ဇဝိသယန္တာဒိပ္ပယောဇနံ ဝါ ထာဝရော ပယောဂေါ. သောပိ ဥဒ္ဒိဿာနုဒ္ဒိဿဘေဒတော ဒုဝိဓော, ယတော တတ္ထပိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အယန္တု ဝိသေသော – မူလဋ္ဌေန ဩပါတာဒီသု ပရေသံ မူလေန ဝါ မုဓာ ဝါ ဒိန္နေသုပိ ယဒိ တပ္ပစ္စယာ ကောစိ မရတိ, မူလဋ္ဌဿေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. ယဒိပိ စ တေန အညေန ဝါ တတ္ထ ဩပါတေ ဝိနာသေတွာ ဘူမိသမေ ကတေပိ ပံသုဓောဝကာ ဝါ ပံသုံ ဂဏှန္တာ, မူလခဏကာ ဝါ မူလာနိ ခဏန္တာ အာဝါဋံ ကရောန္တိ[Pg.21], ဒေဝေ ဝါ ဝဿန္တေ ကဒ္ဒမော ဇာယတိ, တတ္ထ စ ကောစိ ဩတရိတွာ ဝါ လဂ္ဂိတွာ ဝါ မရတိ, မူလဋ္ဌဿေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. ယဒိ ပန ယေန လဒ္ဓံ, သော အညော ဝါ တံ ဝိတ္ထဋတရံ ဂမ္ဘီရတရံ ဝါ ကရောတိ, တပ္ပစ္စယာဝ ကောစိ မရတိ, ဥဘယေသမ္ပိ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. ယထာ တု မူလာနိ မူလေဟိ သံသန္ဒန္တိ, တထာ တတြ ထလေ ကတေ မုစ္စတိ. ဧဝံ အပဿေနာဒီသုပိ ယာဝ တေသံ ပဝတ္တိ, တာဝ ယထာသမ္ဘဝံ ကမ္မဗဒ္ဓေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. Chỉ vì mục đích giết, việc đào hố bẫy, việc đặt tấm ván tựa, hoặc việc sử dụng thuốc, chất độc, máy móc, v.v., là phương tiện cố định. Phương tiện ấy cũng có hai loại do sự khác biệt giữa có chỉ định và không chỉ định, vì trong trường hợp đó cũng vậy, sự trói buộc của nghiệp nên được hiểu theo phương pháp đã nói trước đây. Tuy nhiên, đây là điểm đặc biệt: Dù người chủ ban đầu đã cho người khác các hố bẫy, v.v., bằng giá hoặc cho không, nếu có ai chết do nhân đó, chính người chủ ban đầu bị trói buộc bởi nghiệp. Và dù cho người đó hoặc người khác đã phá hủy hố bẫy ở đó và làm cho mặt đất bằng phẳng, nếu những người dọn đất lấy đất đi, hoặc những người đào rễ cây đào rễ cây, tạo thành một cái hố, hoặc khi trời mưa, bùn lầy sinh ra, và ở đó có ai đó rơi xuống hoặc bị mắc kẹt mà chết, thì chính người chủ ban đầu bị trói buộc bởi nghiệp. Nhưng nếu người đã nhận được nó, hoặc một người khác, làm cho nó rộng hơn hoặc sâu hơn, và có ai đó chết do chính nhân đó, thì cả hai đều bị trói buộc bởi nghiệp. Tuy nhiên, cũng như các rễ cây nối liền với các rễ cây, cũng vậy, khi một gò đất được tạo ra ở đó, người đó được giải thoát. Tương tự như vậy, trong các trường hợp tấm ván tựa, v.v., chừng nào chúng còn tồn tại, chừng đó, sự trói buộc của nghiệp nên được hiểu tùy theo khả năng. မာရဏတ္ထံ ပန ဝိဇ္ဇာပရိဇပ္ပနံ ဝိဇ္ဇာမယော ပယောဂေါ. ဒါဌာဝုဓာဒီနံ ဒါဌာကောဋနာဒိမိဝ မာရဏတ္ထံ ကမ္မဝိပါကဇိဒ္ဓိဝိကာရကရဏံ ဣဒ္ဓိမယော ပယောဂေါတိ. အဒိန္နာဒါနဿ တု ထေယျပသယှပဋိစ္ဆန္နပရိကပ္ပကုသာဝဟာရဝသပ္ပဝတ္တာ သာဟတ္ထိကာဏတ္တိကာဒယော ပယောဂါ, တေသမ္ပိ ဝုတ္တာနုသာရေနေဝ ပဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အဗြဟ္မစရိယာဒီနံ တိဏ္ဏမ္ပိ သာဟတ္ထိကော ဧဝ ပယောဂေါ လဗ္ဘတီတိ. ဧဝမေတ္ထ ပယောဂတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Còn việc trì tụng chú thuật vì mục đích giết là phương tiện do chú thuật. Giống như việc nghiến răng của các vị vua Dāṭhāvudha, v.v., việc thực hiện sự biến hóa thần thông do quả của nghiệp vì mục đích giết là phương tiện do thần thông. Còn đối với tội trộm cắp, các phương tiện như tự tay, ra lệnh, v.v., xảy ra do trộm cắp, dùng vũ lực, che giấu, lập kế hoạch, gian lận (thẻ tre). Sự phân loại của chúng cũng nên được hiểu theo cách đã nói. Đối với cả ba (điều học) là không phạm hạnh, v.v., chỉ có được phương tiện tự tay. Như vậy, ở đây, sự quyết đoán cũng nên được biết đến từ phương diện phương tiện. အင်္ဂတောတိ ဧတ္ထ စ ပါဏာတိပါတဿ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ ဘဝန္တိ – ပါဏော စ ဟောတိ, ပါဏသညီ စ, ဝဓကစိတ္တဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, ဝါယမတိ, တေန စ မရတီတိ. အဒိန္နာဒါနဿာပိ ပဉ္စေဝ – ပရပရိဂ္ဂဟိတဉ္စ ဟောတိ, ပရပရိဂ္ဂဟိတသညီ စ, ထေယျစိတ္တဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, ဝါယမတိ, တေန စ အာဒါတဗ္ဗံ အာဒါနံ ဂစ္ဆတီတိ. အဗြဟ္မစရိယဿ ပန စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ ဘဝန္တိ – အဇ္ဈာစရိယဝတ္ထု စ ဟောတိ, တတ္ထ စ သေဝနစိတ္တံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, သေဝနပစ္စယာ ပယောဂဉ္စ သမာပဇ္ဇတိ, သာဒိယတိ စာတိ, တထာ ပရေသံ ဒွိန္နမ္ပိ. တတ္ထ မုသာဝါဒဿ တာဝ မုသာ စ ဟောတိ တံ ဝတ္ထု, ဝိသံဝါဒနစိတ္တဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, တဇ္ဇော စ ဝါယာမော, ပရဝိသံဝါဒနဉ္စ ဝိညာပယမာနာ ဝိညတ္တိ ပဝတ္တတီတိ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနဿ ပန သုရာဒီနဉ္စ အညတရံ ဟောတိ မဒနီယပါတုကမျတာစိတ္တဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, တဇ္ဇဉ္စ ဝါယာမံ အာပဇ္ဇတိ, ပီတေ စ ပဝိသတီတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ အင်္ဂါနီတိ. ဧဝမေတ္ထ အင်္ဂတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Về phương diện chi phần, ở đây, đối với tội sát sanh có năm chi phần: (1) có chúng sanh, (2) có tưởng là chúng sanh, (3) có sát tâm hiện khởi, (4) có sự cố gắng, (5) và do sự cố gắng ấy chúng sanh ấy chết. Đối với tội trộm cắp cũng có năm chi phần: (1) có tài sản của người khác đã gìn giữ, (2) có tưởng là tài sản của người khác đã gìn giữ, (3) có trộm tâm hiện khởi, (4) có sự cố gắng, (5) và do sự cố gắng ấy việc lấy vật đáng lấy được thành tựu. Còn đối với tội tà dâm thì có bốn chi phần: (1) có đối tượng không được xâm phạm, (2) và có tâm muốn hành dâm nơi đối tượng ấy hiện khởi, (3) do duyên muốn hành dâm, thực hiện sự cố gắng, (4) và có sự chấp nhận. Hai điều còn lại cũng vậy. Trong đó, trước hết đối với tội nói dối: (1) sự việc ấy là sai sự thật, (2) có tâm muốn lừa dối hiện khởi, (3) có sự cố gắng phát sinh từ đó, (4) và có sự biểu tri (lời nói) làm cho người khác hiểu sai sự thật. Nên biết có bốn chi phần như vậy. Còn đối với việc uống rượu và các chất say, là nền tảng của sự dể duôi thì: (1) có một trong các thứ như rượu..., (2) có tâm muốn uống chất gây say hiện khởi, (3) thực hiện sự cố gắng phát sinh từ đó, (4) và khi đã uống, nó đi vào trong. Đây là bốn chi phần. Như vậy, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện chi phần. သမုဋ္ဌာနတောတိ ပါဏာတိပါတအဒိန္နာဒါနမုသာဝါဒါ စေတ္ထ ကာယစိတ္တတော, ဝါစာစိတ္တတော, ကာယဝါစာစိတ္တတော စာတိ တိသမုဋ္ဌာနာ ဟောန္တိ. အဗြဟ္မစရိယံ ကာယစိတ္တဝသေန ဧကသမုဋ္ဌာနမေဝ. သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ ကာယတော စ, ကာယစိတ္တတော စာတိ ဒွိသမုဋ္ဌာနန္တိ. ဧဝမေတ္ထ သမုဋ္ဌာနတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Về phương diện khởi sanh, ở đây, các tội sát sanh, trộm cắp, và nói dối có ba nguồn khởi sanh: do thân và tâm, do khẩu và tâm, và do thân, khẩu và tâm. Tội tà dâm chỉ có một nguồn khởi sanh do năng lực của thân và tâm. Tội uống rượu và các chất say có hai nguồn khởi sanh: do thân, và do thân và tâm. Như vậy, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện khởi sanh. ဝေဒနာတောတိ [Pg.22] ဧတ္ထ စ ပါဏာတိပါတော ဒုက္ခဝေဒနာသမ္ပယုတ္တောဝ. အဒိန္နာဒါနံ တီသု ဝေဒနာသု အညတရဝေဒနာသမ္ပယုတ္တံ, တထာ မုသာဝါဒေါ. ဣတရာနိ ဒွေ သုခါယ ဝါ အဒုက္ခမသုခါယ ဝါ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာနီတိ. ဧဝမေတ္ထ ဝေဒနာတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Về phương diện thọ, ở đây, tội sát sanh chỉ tương ưng với khổ thọ. Tội trộm cắp tương ưng với một trong ba thọ, tội nói dối cũng vậy. Hai tội còn lại tương ưng với lạc thọ hoặc xả thọ. Như vậy, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện thọ. မူလတောတိ ပါဏာတိပါတော စေတ္ထ ဒေါသမောဟမူလော. အဒိန္နာဒါနမုသာဝါဒါ လောဘမောဟမူလာ ဝါ ဒေါသမောဟမူလာ ဝါ. ဣတရာနိ ဒွေ လောဘမောဟမူလာနီတိ. ဧဝမေတ္ထ မူလတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Về phương diện căn, ở đây, tội sát sanh có căn là sân và si. Tội trộm cắp và nói dối hoặc có căn là tham và si, hoặc có căn là sân và si. Hai tội còn lại có căn là tham và si. Như vậy, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện căn. ကမ္မတောတိ ပါဏာတိပါတအဒိန္နာဒါနအဗြဟ္မစရိယာနိ စေတ္ထ ကာယကမ္မမေဝ ကမ္မပထပ္ပတ္တာနေဝ စ, မုသာဝါဒေါ ဝစီကမ္မမေဝ. ယော ပန အတ္ထဘဉ္ဇကော, သော ကမ္မပထပ္ပတ္တော. ဣတရော ကမ္မမေဝ. သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ ကာယကမ္မမေဝါတိ. ဧဝမေတ္ထ ကမ္မတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Về phương diện nghiệp, ở đây, các tội sát sanh, trộm cắp, và tà dâm chỉ là thân nghiệp và cũng đã đạt đến nghiệp lộ. Tội nói dối chỉ là khẩu nghiệp. Nhưng lời nói dối nào làm tổn hại lợi ích (của người khác) thì lời nói dối đó đạt đến nghiệp lộ. Lời nói dối khác chỉ là nghiệp (khẩu nghiệp). Tội uống rượu và các chất say chỉ là thân nghiệp. Như vậy, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện nghiệp. ဝိရမတောတိ ဧတ္ထ အာဟ ‘‘ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဝိရမန္တော ကုတော ဝိရမတီ’’တိ? ဝုစ္စတေ – သမာဒါနဝသေန တာဝ ဝိရမန္တော အတ္တနော ဝါ ပရေသံ ဝါ ပါဏာတိပါတာဒိအကုသလတော ဝိရမတိ. ကိမာရဘိတွာ? ယတော ဝိရမတိ, တဒေဝ. သမ္ပတ္တဝသေနာပိ ဝိရမန္တော ဝုတ္တပ္ပကာရာကုသလတောဝ. ကိမာရဘိတွာ? ပါဏာတိပါတာဒီနံ ဝုတ္တာရမ္မဏာနေဝ. ကေစိ ပန ဘဏန္တိ ‘‘သုရာမေရယမဇ္ဇသင်္ခါတေ သင်္ခါရေ အာရဘိတွာ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝိရမတိ, သတ္တသင်္ခါရေသု ယံ ပန အဝဟရိတဗ္ဗံ ဘဉ္ဇိတဗ္ဗဉ္စ, တံ အာရဘိတွာ အဒိန္နာဒါနာ မုသာဝါဒါ စ, သတ္တေယေဝါရဘိတွာ ပါဏာတိပါတာ အဗြဟ္မစရိယာ စာ’’တိ. တဒညေ ‘‘ဧဝံ သန္တေ ‘အညံ စိန္တေန္တော အညံ ကရေယျ, ယဉ္စ ပဇဟတိ, တံ န ဇာနေယျာ’တိ ဧဝံဒိဋ္ဌိကာ ဟုတွာ အနိစ္ဆမာနာ ယဒေဝ ပဇဟတိ, တံ အတ္တနော ပါဏာတိပါတာဒိအကုသလမေဝါရဘိတွာ ဝိရမတီ’’တိ ဝဒန္တိ. တဒယုတ္တံ. ကသ္မာ? တဿ ပစ္စုပ္ပန္နာဘာဝတော ဗဟိဒ္ဓါဘာဝတော စ. သိက္ခာပဒါနဉှိ ဝိဘင်္ဂပါဌေ ‘‘ပဉ္စန္နံ သိက္ခာပဒါနံ ကတိ ကုသလာ…ပေ… ကတိ အရဏာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ကုသလာယေဝ, သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ’’တိ (ဝိဘ. ၇၁၆) ဧဝံ ပဝတ္တမာနေ ဝိဿဇ္ဇနေ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏာ’’တိ စ ‘‘ဗဟိဒ္ဓါရမ္မဏာ’’တိ စ ဧဝံ ပစ္စုပ္ပန္နဗဟိဒ္ဓါရမ္မဏတ္တံ ဝုတ္တံ, တံ အတ္တနော ပါဏာတိပါတာဒိအကုသလံ အာရဘိတွာ ဝိရမန္တဿ န ယုဇ္ဇတိ. ယံ ပန ဝုတ္တံ – ‘‘အညံ [Pg.23] စိန္တေန္တော အညံ ကရေယျ, ယဉ္စ ပဇဟတိ, တံ န ဇာနေယျာ’’တိ. တတ္ထ ဝုစ္စတေ – န ကိစ္စသာဓနဝသေန ပဝတ္တေန္တော အညံ စိန္တေန္တော အညံ ကရောတီတိ ဝါ, ယဉ္စ ပဇဟတိ, တံ န ဇာနာတီတိ ဝါ ဝုစ္စတိ. Về phương diện từ bỏ, ở đây có câu hỏi: ‘Người từ bỏ các tội như sát sanh, v.v... là từ bỏ cái gì?’ Xin thưa: Trước hết, người từ bỏ do năng lực của sự thọ trì là từ bỏ điều bất thiện như sát sanh của mình hoặc của người khác. Hướng đến cái gì? Hướng đến chính điều mà người ấy từ bỏ. Người từ bỏ do năng lực của sự đối diện (cơ hội phạm giới) cũng từ bỏ chính điều bất thiện đã được nói đến. Hướng đến cái gì? Hướng đến chính các đối tượng đã được nói của các tội như sát sanh, v.v... Nhưng một số vị nói rằng: ‘Người ấy từ bỏ việc uống rượu và chất say, nền tảng của sự dể duôi, bằng cách hướng đến các hành được gọi là rượu và chất say; từ bỏ tội trộm cắp và nói dối bằng cách hướng đến cái gì đáng bị lấy đi và đáng bị phá hoại trong các chúng sanh hữu tình; và từ bỏ tội sát sanh và tà dâm bằng cách hướng đến chính chúng sanh.’ Các vị khác, không chấp nhận điều đó và có quan điểm rằng ‘nếu vậy, người suy nghĩ một đằng lại làm một nẻo, và không biết điều mình đang từ bỏ’, nên nói rằng: ‘Người ấy từ bỏ bằng cách hướng đến chính điều bất thiện như sát sanh của mình, là điều mà người ấy đang từ bỏ.’ Điều đó không hợp lý. Tại sao? Vì nó không phải là đối tượng hiện tại và không phải là đối tượng bên ngoài. Thật vậy, trong đoạn văn Phân Tích về các học giới, sau khi hỏi ‘Năm học giới có bao nhiêu pháp thiện... bao nhiêu đối tượng?’, trong câu trả lời được đưa ra là ‘Chỉ là thiện, đôi khi tương ưng với lạc thọ’, đã nói rằng (sự từ bỏ) có ‘đối tượng là hiện tại’ và ‘đối tượng là bên ngoài’. Điều đó không phù hợp với người từ bỏ bằng cách hướng đến điều bất thiện như sát sanh của chính mình. Còn về điều đã được nói – ‘người suy nghĩ một đằng lại làm một nẻo, và không biết điều mình đang từ bỏ’ – về điều đó, xin thưa: không thể nói rằng người đang thực hiện phận sự, suy nghĩ một đằng lại làm một nẻo, hoặc không biết điều mình đang từ bỏ. ‘‘အာရဘိတွာန အမတံ, ဇဟန္တော သဗ္ဗပါပကေ; နိဒဿနဉ္စေတ္ထ ဘဝေ, မဂ္ဂဋ္ဌောရိယပုဂ္ဂလော’’တိ. ‘Bậc Thánh nhân đang trong Đạo, hướng đến Bất Tử (Niết-bàn), từ bỏ tất cả các điều ác, có thể là một ví dụ ở đây.’ ဧဝမေတ္ထ ဝိရမတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Như vậy, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện từ bỏ. ဖလတောတိ သဗ္ဗေ ဧဝ စေတေ ပါဏာတိပါတာဒယော ဒုဂ္ဂတိဖလနိဗ္ဗတ္တကာ ဟောန္တိ, သုဂတိယဉ္စ အနိဋ္ဌာကန္တာမနာပဝိပါကနိဗ္ဗတ္တကာ ဟောန္တိ, သမ္ပရာယေ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ ဧဝ စ အဝေသာရဇ္ဇာဒိဖလနိဗ္ဗတ္တကာ. အပိစ ‘‘ယော သဗ္ဗလဟုသော ပါဏာတိပါတဿ ဝိပါကော မနုဿဘူတဿ အပ္ပာယုကသံဝတ္တနိကော ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၈.၄၀) ဧဝမာဒိနာ နယေနေတ္ထ ဖလတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Về phương diện quả, tất cả các tội như sát sanh, v.v... đều tạo ra quả là ác thú; và trong thiện thú, chúng tạo ra quả không mong muốn, không đáng ưa, không vừa lòng; và trong đời sau cũng như trong hiện tại, chúng tạo ra quả như không dạn dĩ, v.v... Hơn nữa, theo phương pháp như ‘Quả nhẹ nhất của tội sát sanh, khi sanh làm người, là quả dẫn đến tuổi thọ ngắn’, ở đây nên biết sự quyết trạch về phương diện quả. အပိ စေတ္ထ ပါဏာတိပါတာဒိဝေရမဏီနမ္ပိ သမုဋ္ဌာနဝေဒနာမူလကမ္မဖလတော ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. တတ္ထာယံ ဝိညာပနာ – သဗ္ဗာ ဧဝ စေတာ ဝေရမဏိယော စတူဟိ သမုဋ္ဌဟန္တိ ကာယတော, ကာယစိတ္တတော, ဝါစာစိတ္တတော, ကာယဝါစာစိတ္တတော စာတိ. သဗ္ဗာ ဧဝ စ သုခဝေဒနာသမ္ပယုတ္တာ ဝါ, အဒုက္ခမသုခဝေဒနာသမ္ပယုတ္တာ ဝါ, အလောဘာဒေါသမူလာ ဝါ အလောဘာဒေါသာမောဟမူလာ ဝါ. စတဿောပိ စေတ္ထ ကာယကမ္မံ, မုသာဝါဒါဝေရမဏီ ဝစီကမ္မံ, မဂ္ဂက္ခဏေ စ စိတ္တတောဝ သမုဋ္ဌဟန္တိ, သဗ္ဗာပိ မနောကမ္မံ. Hơn nữa, ở đây, sự quyết định về các sự kiêng cữ khỏi sát sanh v.v... cũng cần được biết theo phương diện khởi sanh, thọ, căn, và quả của nghiệp. Trong đó, đây là sự trình bày: Tất cả những sự kiêng cữ này đều khởi sanh từ bốn sự khởi sanh: từ thân, từ thân và tâm, từ khẩu và tâm, và từ thân, khẩu, và tâm. Và tất cả đều hoặc tương ưng với lạc thọ, hoặc tương ưng với thọ bất khổ bất lạc; hoặc có căn là vô tham và vô sân, hoặc có căn là vô tham, vô sân, và vô si. Trong đây, bốn (sự kiêng cữ đầu) là thân nghiệp, sự kiêng cữ nói dối là khẩu nghiệp. Và trong sát-na đạo, chúng chỉ khởi sanh từ tâm, tất cả cũng là ý nghiệp. ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ စေတ္ထ အင်္ဂပစ္စင်္ဂသမ္ပန္နတာ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပတ္တိတာ ဇဝသမ္ပတ္တိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒတာ စာရုတာ မုဒုတာ သုစိတာ သူရတာ မဟဗ္ဗလတာ ဝိဿတ္ထဝစနတာ လောကပိယတာ နေလတာ အဘေဇ္ဇပရိသတာ အစ္ဆမ္ဘိတာ ဒုပ္ပဓံသိတာ ပရူပက္ကမေန အမရဏတာ အနန္တပရိဝါရတာ သုရူပတာ သုသဏ္ဌာနတာ အပ္ပာဗာဓတာ အသောကိတာ ပိယေဟိ မနာပေဟိ သဒ္ဓိံ အဝိပ္ပယောဂတာ ဒီဃာယုကတာတိ ဧဝမာဒီနိ ဖလာနိ. Ở đây, do sự kiêng cữ sát sanh, (có được) những quả như sau: sự đầy đủ các chi phần lớn nhỏ, sự đầy đủ về vóc dáng cân đối, sự đầy đủ về sự nhanh nhẹn, có bàn chân đặt vững vàng, sự duyên dáng, sự mềm mại, sự trong sạch, sự dũng cảm, có sức mạnh lớn, có lời nói lưu loát, được người đời yêu mến, có đoàn tùy tùng không bị chia rẽ, không kinh sợ, không thể bị người khác hãm hại, không chết do sự mưu hại của người khác, có đoàn tùy tùng vô số, có sắc đẹp, có hình dáng đẹp, ít bệnh tật, không sầu muộn, không phải xa lìa những người thân yêu và khả ái, được sống lâu. အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ မဟဒ္ဓနတာ ပဟူတဓနဓညတာ အနန္တဘောဂတာ အနုပ္ပန္နဘောဂုပ္ပတ္တိတာ ဥပ္ပန္နဘောဂထာဝရတာ ဣစ္ဆိတာနံ ဘောဂါနံ ခိပ္ပပ္ပဋိလာဘိတာ ရာဇစောရုဒကဂ္ဂိအပ္ပိယဒါယာဒေဟိ အသာဓာရဏဘောဂတာ [Pg.24] အသာဓာရဏဓနပ္ပဋိလာဘိတာ လောကုတ္တမတာ နတ္ထိကဘာဝဿ အဇာနနတာ သုခဝိဟာရိတာတိ ဧဝမာဒီနိ. Do sự kiêng cữ lấy của không cho, (có được) những quả như sau: có tài sản lớn, có nhiều của cải và lúa gạo, có tài sản vô lượng, có khả năng làm phát sanh tài sản chưa phát sanh, có tài sản đã phát sanh được bền vững, có được nhanh chóng những tài sản mong muốn, có tài sản không chung đụng với vua, trộm, nước, lửa, và những người thừa kế không được yêu mến, có được tài sản không chung đụng, sự cao quý trong đời, không biết đến tình trạng "không có", sống an lạc. အဗြဟ္မစရိယာ ဝေရမဏိယာ ဝိဂတပစ္စတ္ထိကတာ သဗ္ဗဇနပိယတာ အန္နပါနဝတ္ထသယနာဒီနံ လာဘိတာ သုခသယနတာ သုခပ္ပဋိဗုဇ္ဈနတာ အပါယဘယဝိနိမုတ္တတာ ဣတ္ထိဘာဝပ္ပဋိလာဘဿ ဝါ နပုံသကဘာဝပ္ပဋိလာဘဿ ဝါ အဘဗ္ဗတာ အက္ကောဓနတာ ပစ္စက္ခကာရိတာ အပတိတက္ခန္ဓတာ အနဓောမုခတာ ဣတ္ထိပုရိသာနံ အညမညပိယတာ ပရိပုဏ္ဏိန္ဒြိယတာ ပရိပုဏ္ဏလက္ခဏတာ နိရာသင်္ကတာ အပ္ပောဿုက္ကတာ သုခဝိဟာရိတာ အကုတောဘယတာ ပိယဝိပ္ပယောဂါဘာဝတာတိ ဧဝမာဒီနိ. Do sự kiêng cữ tà hạnh, (có được) những quả như sau: không có kẻ thù, được mọi người yêu mến, dễ dàng có được đồ ăn, thức uống, y phục, chỗ ở v.v..., ngủ được an lạc, thức dậy an lạc, thoát khỏi nỗi sợ hãi cõi khổ, không có khả năng đạt được thân nữ hoặc thân bán nam bán nữ, không có sân hận, có thói quen làm việc trực diện, không có vai rũ xuống, không có mặt cúi xuống, được nam nữ yêu mến lẫn nhau, có các căn đầy đủ, có các tướng đầy đủ, không có sự nghi ngờ, không bận tâm, sống an lạc, không sợ hãi từ bất cứ đâu, không có sự chia lìa với người thân yêu. မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ ဝိပ္ပသန္နိန္ဒြိယတာ ဝိဿဋ္ဌမဓုရဘာဏိတာ သမသိတသုဒ္ဓဒန္တတာ နာတိထူလတာ နာတိကိသတာ နာတိရဿတာ နာတိဒီဃတာ သုခသမ္ဖဿတာ ဥပ္ပလဂန္ဓမုခတာ သုဿူသကပရိဇနတာ အာဒေယျဝစနတာ ကမလုပ္ပလသဒိသမုဒုလောဟိတတနုဇိဝှတာ အနုဒ္ဓတတာ အစပလတာတိ ဧဝမာဒီနိ. Do sự kiêng cữ nói dối, (có được) những quả như sau: có các căn trong sáng đặc biệt, có lời nói trong trẻo, ngọt ngào, có hàm răng đều đặn và trong sạch, không quá mập, không quá gầy, không quá thấp, không quá cao, có thân xúc êm dịu, có miệng thơm mùi hoa sen xanh, có đoàn tùy tùng biết lắng nghe, có lời nói được chấp nhận, có lưỡi mềm mại, đỏ, mỏng như hoa sen, không trạo cử, không dao động. သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိယာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု သဗ္ဗကိစ္စကရဏီယေသု ခိပ္ပံ ပဋိဇာနနတာ သဒါ ဥပဋ္ဌိတသတိတာ အနုမ္မတ္တကတာ ဉာဏဝန္တတာ အနလသတာ အဇဠတာ အနေလမူဂတာ အမတ္တတာ အပ္ပမတ္တတာ အသမ္မောဟတာ အစ္ဆမ္ဘိတာ အသာရမ္ဘိတာ အနုဿင်္ကိတာ သစ္စဝါဒိတာ အပိသုဏာဖရုသာသမ္ဖပလာပဝါဒိတာ ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတတာ ကတညုတာ ကတဝေဒိတာ အမစ္ဆရိတာ စာဂဝန္တတာ သီလဝန္တတာ ဥဇုတာ အက္ကောဓနတာ ဟိရိမနတာ ဩတ္တပ္ပိတာ ဥဇုဒိဋ္ဌိကတာ မဟာပညတာ မေဓာဝိတာ ပဏ္ဍိတတာ အတ္ထာနတ္ထကုသလတာတိ ဧဝမာဒီနိ ဖလာနိ. ဧဝမေတ္ထ ပါဏာတိပါတာဒိဝေရမဏီနံ သမုဋ္ဌာနဝေဒနာမူလကမ္မဖလတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. Do sự kiêng cữ uống rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, (có được) những quả như sau: có khả năng biết nhanh chóng trong tất cả các công việc ở quá khứ, vị lai, và hiện tại, luôn có niệm được thiết lập, không điên cuồng, có trí tuệ, không lười biếng, không ngu đần, không câm ngọng, không say sưa, không dễ duôi, không mê mờ, không kinh sợ, không có sự xung đột, không bị người khác nghi ngờ, nói lời chân thật, không nói lời đâm thọc, thô ác, vô ích, không mệt mỏi ngày đêm, biết ơn, đền ơn, không keo kiệt, có sự xả ly, có giới hạnh, có sự ngay thẳng, không sân hận, có lòng tàm, có lòng quý, có chánh kiến, có trí tuệ lớn, có trí tuệ sắc bén, là bậc hiền trí, khéo léo trong điều lợi và không lợi. Như vậy, ở đây, sự quyết định về các sự kiêng cữ khỏi sát sanh v.v... cũng cần được biết theo phương diện khởi sanh, thọ, căn, và quả của nghiệp. ပစ္ဆိမပဉ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ Giải thích về năm học giới sau ဣဒါနိ ယံ ဝုတ္တံ – Bây giờ, điều đã được nói là – ‘‘ယောဇေတဗ္ဗံ တတော ယုတ္တံ, ပစ္ဆိမေသွပိ ပဉ္စသု; အာဝေဏိကဉ္စ ဝတ္တဗ္ဗံ, ဉေယျာ ဟီနာဒိတာပိ စာ’’တိ. “Từ đó, điều thích hợp cần được áp dụng trong năm học giới sau cũng vậy; và điều riêng biệt cần được nói đến, các sự khác biệt như thấp kém v.v... cũng cần được biết.” တဿာယံ [Pg.25] အတ္ထဝဏ္ဏနာ – ဧတိဿာ ပုရိမပဉ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာယ ယံ ယုဇ္ဇတိ, တံ တတော ဂဟေတွာ ပစ္ဆိမေသွပိ ပဉ္စသု သိက္ခာပဒေသု ယောဇေတဗ္ဗံ. တတ္ထာယံ ယောဇနာ – ယထေဝ ဟိ ပုရိမသိက္ခာပဒေသု အာရမ္မဏတော စ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ ရူပါယတနာဒိအညတရသင်္ခါရာရမ္မဏံ, တထာ ဣဓ ဝိကာလဘောဇနံ. ဧတေန နယေန သဗ္ဗေသံ အာရမ္မဏဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အာဒါနတော စ ယထာ ပုရိမာနိ သာမဏေရေန ဝါ ဥပါသကေန ဝါ သမာဒိယန္တေန သမာဒိန္နာနိ ဟောန္တိ, တထာ ဧတာနိပိ. အင်္ဂတောပိ ယထာ တတ္ထ ပါဏာတိပါတာဒီနံ အင်္ဂဘေဒေါ ဝုတ္တော, ဧဝမိဓာပိ ဝိကာလဘောဇနဿ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ – ဝိကာလော, ယာဝကာလိကံ, အဇ္ဈောဟရဏံ, အနုမ္မတ္တကတာတိ. ဧတေနာနုသာရေန သေသာနမ္ပိ အင်္ဂဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စ တတ္ထ သမုဋ္ဌာနတော သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ ကာယတော စ ကာယစိတ္တတော စာတိ ဒွိသမုဋ္ဌာနံ, ဧဝမိဓ ဝိကာလဘောဇနံ. ဧတေန နယေန သဗ္ဗေသံ သမုဋ္ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာ စ တတ္ထ ဝေဒနာတော အဒိန္နာဒါနံ တီသု ဝေဒနာသု အညတရဝေဒနာသမ္ပယုတ္တံ, တထာ ဣဓ ဝိကာလဘောဇနံ. ဧတေန နယေန သဗ္ဗေသံ ဝေဒနာသမ္ပယောဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စ တတ္ထ အဗြဟ္မစရိယံ လောဘမောဟမူလံ, ဧဝမိဓ ဝိကာလဘောဇနံ. အပရာနိ စ ဒွေ ဧတေန နယေန သဗ္ဗေသံ မူလဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စ တတ္ထ ပါဏာတိပါတာဒယော ကာယကမ္မံ, ဧဝမိဓာပိ ဝိကာလဘောဇနာဒီနိ. ဇာတရူပရဇတပ္ပဋိဂ္ဂဟဏံ ပန ကာယကမ္မံ ဝါ သိယာ ဝစီကမ္မံ ဝါ ကာယဒွါရာဒီဟိ ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝပရိယာယေန, န ကမ္မပထဝသေန. ဝိရမတောတိ ယထာ စ တတ္ထ ဝိရမန္တော အတ္တနော ဝါ ပရေသံ ဝါ ပါဏာတိပါတာဒိအကုသလတော ဝိရမတိ, ဧဝမိဓာပိ ဝိကာလဘောဇနာဒိအကုသလတော, ကုသလတောပိ ဝါ ဧကတော. ယထာ စ ပုရိမာ ပဉ္စ ဝေရမဏိယော စတုသမုဋ္ဌာနာ ကာယတော, ကာယစိတ္တတော, ဝါစာစိတ္တတော, ကာယဝါစာစိတ္တတော စာတိ, သဗ္ဗာ သုခဝေဒနာသမ္ပယုတ္တာ ဝါ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာသမ္ပယုတ္တာ ဝါ, အလောဘာဒေါသမူလာ ဝါ အလောဘာဒေါသာမောဟမူလာ ဝါ, သဗ္ဗာ စ နာနပ္ပကာရဣဋ္ဌဖလနိဗ္ဗတ္တကာ, တထာ ဣဓာပီတိ. Đây là phần giải thích ý nghĩa của kệ ngôn ấy: Điều gì thích hợp trong phần giải thích năm học giới trước, điều ấy nên được lấy từ đó và áp dụng cho cả năm học giới sau. Ở đây, đây là cách áp dụng: Giống như trong các học giới trước, về phương diện đối tượng, việc uống rượu và các chất say là điều cần tránh có đối tượng là một hành pháp nào đó như sắc xứ v.v., cũng vậy, ở đây (học giới) ăn phi thời cũng thế. Theo phương pháp này, sự khác biệt về đối tượng của tất cả (các học giới sau) cần được hiểu. Về phương diện thọ trì, giống như các học giới trước được thọ trì bởi sa-di hoặc cận sự nam, các học giới này cũng vậy. Về phương diện chi phần, giống như ở đó sự phân chia chi phần của (tội) sát sanh v.v. đã được nói, cũng vậy, ở đây (tội) ăn phi thời có bốn chi phần: phi thời, vật thực yāvakālika, sự nuốt vào, và không phải là người điên. Theo cách này, sự phân chia chi phần của các (học giới) còn lại cũng cần được hiểu. Và giống như ở đó, về phương diện sanh khởi, việc uống rượu và các chất say là điều cần tránh có hai sanh khởi là từ thân và từ thân-tâm, cũng vậy, ở đây (tội) ăn phi thời cũng thế. Theo phương pháp này, sanh khởi của tất cả (các học giới) cần được biết. Và giống như ở đó, về phương diện cảm thọ, (tội) trộm cắp tương ưng với một trong ba cảm thọ, cũng vậy, ở đây (tội) ăn phi thời cũng thế. Theo phương pháp này, sự tương ưng với cảm thọ của tất cả (các học giới) cần được hiểu. Và giống như ở đó, (tội) tà dâm có gốc tham và si, cũng vậy, ở đây (tội) ăn phi thời cũng thế. Hai (học giới) còn lại cũng vậy. Theo phương pháp này, sự khác biệt về gốc của tất cả (các học giới) cần được hiểu. Và giống như ở đó, (tội) sát sanh v.v. là thân nghiệp, cũng vậy, ở đây (tội) ăn phi thời v.v. cũng thế. Tuy nhiên, việc nhận vàng bạc có thể là thân nghiệp hoặc khẩu nghiệp, theo cách diễn tiến qua thân môn v.v., chứ không phải theo cách của nghiệp đạo. Về (từ) viramato, giống như ở đó người từ bỏ, từ bỏ việc bất thiện như sát sanh v.v. của chính mình hoặc của người khác, cũng vậy, ở đây người ấy từ bỏ việc bất thiện như ăn phi thời v.v., hoặc từ bỏ một phần việc thiện. Và giống như năm sự chế ngự trước có bốn sanh khởi là từ thân, từ thân-tâm, từ khẩu-tâm, và từ thân-khẩu-tâm, và tất cả đều tương ưng với lạc thọ hoặc xả thọ, có gốc là vô tham, vô sân hoặc vô tham, vô sân, vô si, và tất cả đều tạo ra các quả tốt đẹp khác nhau, cũng vậy, ở đây cũng thế. ‘‘ယောဇေတဗ္ဗံ တတော ယုတ္တံ, ပစ္ဆိမေသွပိ ပဉ္စသု; အာဝေဏိကဉ္စ ဝတ္တဗ္ဗံ, ဉေယျာ ဟီနာဒိတာပိ စာ’’တိ. – “Điều thích hợp nên được áp dụng từ đó cho cả năm học giới sau; và điều riêng biệt cũng nên được nói đến, và cũng nên biết đến sự thấp kém v.v...” ဧတ္ထ ပန ဝိကာလဘောဇနန္တိ မဇ္ဈနှိကဝီတိက္ကမေ ဘောဇနံ. ဧတဉှိ အနုညာတကာလေ ဝီတိက္ကန္တေ ဘောဇနံ, တသ္မာ ‘‘ဝိကာလဘောဇန’’န္တိ ဝုစ္စတိ[Pg.26], တတော ဝိကာလဘောဇနာ. နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနန္တိ ဧတ္ထ နစ္စံ နာမ ယံကိဉ္စိ နစ္စံ, ဂီတန္တိ ယံကိဉ္စိ ဂီတံ, ဝါဒိတန္တိ ယံကိဉ္စိ ဝါဒိတံ. ဝိသူကဒဿနန္တိ ကိလေသုပ္ပတ္တိပစ္စယတော ကုသလပက္ခဘိန္ဒနေန ဝိသူကာနံ ဒဿနံ, ဝိသူကဘူတံ ဝါ ဒဿနံ ဝိသူကဒဿနံ. နစ္စာ စ ဂီတာ စ ဝါဒိတာ စ ဝိသူကဒဿနာ စ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ. ဝိသူကဒဿနဉ္စေတ္ထ ဗြဟ္မဇာလေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ – Ở đây, ‘ăn phi thời’ là ăn sau khi quá trưa. Vì đây là việc ăn sau khi thời gian được phép đã qua, do đó được gọi là ‘ăn phi thời’, (từ bỏ) việc ăn phi thời ấy. Về cụm từ ‘xem múa, hát, nhạc, các trò trình diễn’, ở đây ‘múa’ là bất cứ điệu múa nào, ‘hát’ là bất cứ bài hát nào, ‘nhạc’ là bất cứ loại nhạc cụ nào. ‘Xem các trò trình diễn’ (visūkadassana) là việc xem những thứ ‘trái nghịch’ (visūka) do phá hoại phe thiện vì là nhân sanh phiền não, hoặc việc xem những thứ đã trở thành ‘trái nghịch’. Múa, và hát, và nhạc, và xem các trò trình diễn (là) múa, hát, nhạc, xem các trò trình diễn. Và ở đây, ‘xem các trò trình diễn’ nên được hiểu theo cách đã được nói trong kinh Phạm Võng. Vì đã được nói ở đó rằng – ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဝိသူကဒဿနမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ, သေယျထိဒံ, နစ္စံ ဂီတံ ဝါဒိတံ ပေက္ခံ အက္ခာနံ ပါဏိဿရံ ဝေတာလံ ကုမ္ဘထူဏံ သောဘနကံ စဏ္ဍာလံ ဝံသံ ဓောဝနံ ဟတ္ထိယုဒ္ဓံ အဿယုဒ္ဓံ မဟိံသယုဒ္ဓံ ဥသဘယုဒ္ဓံ အဇယုဒ္ဓံ မေဏ္ဍယုဒ္ဓံ ကုက္ကုဋယုဒ္ဓံ ဝဋ္ဋကယုဒ္ဓံ ဒဏ္ဍယုဒ္ဓံ မုဋ္ဌိယုဒ္ဓံ နိဗ္ဗုဒ္ဓံ ဥယျောဓိကံ ဗလဂ္ဂံ သေနာဗျူဟံ အနီကဒဿနံ ဣတိ ဝါ, ဣတိ ဧဝရူပါ ဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၂). ‘Hoặc như có một số sa-môn, bà-la-môn tôn quý, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, các vị ấy sống chuyên tâm vào việc xem các trò trình diễn như thế này, nghĩa là: múa, hát, nhạc, kịch, kể chuyện, vỗ tay, đánh phèng la, trống nồi, trò ảo thuật, trò của người chiên-đà-la, trò múa cột, trò rửa xương, đấu voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò, đấu dê, đấu cừu, đấu gà, đấu cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu vật, duyệt binh, tập trận, dàn trận, xem binh lực. Sa-môn Gotama từ bỏ việc xem các trò trình diễn như vậy.’ အထ ဝါ ယထာဝုတ္တေနတ္ထေန နစ္စဂီတဝါဒိတာနိ ဧဝ ဝိသူကာနိ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကာနိ, တေသံ ဒဿနံ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနံ, တသ္မာ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ. ‘‘ဒဿနသဝနာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ယထာ ‘‘သော စ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဝိပရီတဒဿနော’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၁.၃၀၈) အစက္ခုဒွါရပ္ပဝတ္တမ္ပိ ဝိသယဂ္ဂဟဏံ ‘‘ဒဿန’’န္တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ သဝနမ္ပိ ‘‘ဒဿန’’န္တွေဝ ဝုတ္တံ. ဒဿနကမျတာယ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဿတော ဧဝ စေတ္ထ ဝီတိက္ကမော ဟောတိ. ဌိတနိသိန္နသယနောကာသေ ပန အာဂတံ ဂစ္ဆန္တဿ ဝါ အာပါထဂတံ ပဿတော သိယာ သံကိလေသော, န ဝီတိက္ကမော. ဓမ္မူပသံဟိတမ္ပိ စေတ္ထ ဂီတံ န ဝဋ္ဋတိ, ဂီတူပသံဟိတော ပန ဓမ္မော ဝဋ္ဋတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. Hoặc là, theo ý nghĩa đã nói, chính múa, hát, nhạc là những thứ ‘trái nghịch’, (gọi là) múa-hát-nhạc-trái-nghịch; việc xem chúng là ‘xem múa-hát-nhạc-trái-nghịch’, do đó (từ bỏ) việc xem múa-hát-nhạc-trái-nghịch. Đáng lẽ phải nói là ‘xem và nghe’, nhưng giống như trong câu ‘vị ấy có tà kiến, có cái thấy sai lạc’ v.v., việc nắm bắt đối tượng dù không diễn ra qua mắt cũng được gọi là ‘thấy’ (dassana), cũng vậy, việc nghe cũng được gọi là ‘thấy’. Ở đây, sự vi phạm chỉ xảy ra đối với người đi đến gần với ý muốn xem. Tuy nhiên, đối với người xem (những trò diễn) đến tại nơi đứng, ngồi, nằm, hoặc đối với người đang đi mà thấy chúng hiện ra trong tầm mắt, có thể có sự ô nhiễm, nhưng không có sự vi phạm. Ở đây, ngay cả bài hát có liên quan đến Pháp cũng không được phép (hát), tuy nhiên, cần hiểu rằng Pháp được trình bày theo lối hát thì được phép (nghe). မာလာဒီနိ ဓာရဏာဒီဟိ ယထာသင်္ချံ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. တတ္ထ မာလာတိ ယံကိဉ္စိ ပုပ္ဖဇာတံ. ဝိလေပနန္တိ ယံကိဉ္စိ ဝိလေပနတ္ထံ ပိသိတွာ ပဋိယတ္တံ. အဝသေသံ သဗ္ဗမ္ပိ ဝါသစုဏ္ဏဓူပနာဒိကံ ဂန္ဓဇာတံ ဂန္ဓော. တံ သဗ္ဗမ္ပိ မဏ္ဍနဝိဘူသနတ္ထံ န ဝဋ္ဋတိ, ဘေသဇ္ဇတ္ထန္တု ဝဋ္ဋတိ, ပူဇနတ္ထဉ္စ အဘိဟဋံ သာဒိယတော န ကေနစိ ပရိယာယေန န ဝဋ္ဋတိ. ဥစ္စာသယနန္တိ ပမာဏာတိက္ကန္တံ ဝုစ္စတိ. မဟာသယနန္တိ အကပ္ပိယသယနံ အကပ္ပိယတ္ထရဏဉ္စ. တဒုဘယမ္ပိ သာဒိယတော [Pg.27] န ကေနစိ ပရိယာယေန ဝဋ္ဋတိ. ဇာတရူပန္တိ သုဝဏ္ဏံ. ရဇတန္တိ ကဟာပဏော, လောဟမာသကဒါရုမာသကဇတုမာသကာဒိ ယံ ယံ တတ္ထ တတ္ထ ဝေါဟာရံ ဂစ္ဆတိ, တဒုဘယမ္ပိ ဇာတရူပရဇတံ. တဿ ယေန ကေနစိ ပကာရေန သာဒိယနံ ပဋိဂ္ဂဟော နာမ, သော န ယေန ကေနစိ ပရိယာယေန ဝဋ္ဋတီတိ ဧဝံ အာဝေဏိကံ ဝတ္တဗ္ဗံ. Các thứ như vòng hoa v.v... nên được kết hợp với việc mang, đeo v.v... theo thứ tự. Trong đó, 'vòng hoa' là bất kỳ loại hoa nào. 'Vật thoa phết' là bất cứ thứ gì được nghiền nát và chuẩn bị để thoa phết. Tất cả các loại hương liệu còn lại như hương bột, hương xông v.v... được gọi là 'hương'. Tất cả những thứ đó không được phép dùng để trang điểm, trang sức, nhưng được phép dùng cho mục đích y dược. Và đối với người vui thích (hoa hương) được mang đến để cúng dường, thì không phải là không được phép theo bất kỳ cách nào. 'Giường ghế cao' được gọi là (giường ghế) vượt quá kích thước quy định. 'Giường ghế lớn' là giường không thích hợp và vật trải không thích hợp. Vui thích cả hai điều đó thì không được phép theo bất kỳ cách nào. 'Vàng' là vàng ròng. 'Bạc' là tiền kahāpaṇa; đồng māsaka, gỗ māsaka, cánh kiến māsaka, v.v... bất cứ thứ gì được dùng để giao dịch ở nơi này nơi kia, cả hai loại đó đều là vàng bạc. Việc vui thích (nhận) nó bằng bất kỳ cách nào được gọi là sự nhận lãnh, điều đó không được phép theo bất kỳ cách nào. Như vậy, điều đặc thù nên được nói đến. ဒသပိ စေတာနိ သိက္ခာပဒါနိ ဟီနေန ဆန္ဒေန စိတ္တဝီရိယဝီမံသာဟိ ဝါ သမာဒိန္နာနိ ဟီနာနိ, မဇ္ဈိမေဟိ မဇ္ဈိမာနိ, ပဏီတေဟိ ပဏီတာနိ. တဏှာဒိဋ္ဌိမာနေဟိ ဝါ ဥပက္ကိလိဋ္ဌာနိ ဟီနာနိ, အနုပက္ကိလိဋ္ဌာနိ မဇ္ဈိမာနိ, တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟိတာနိ ပဏီတာနိ. ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တေန ဝါ ကုသလစိတ္တေန သမာဒိန္နာနိ ဟီနာနိ, သသင်္ခါရိကဉာဏသမ္ပယုတ္တေန မဇ္ဈိမာနိ, အသင်္ခါရိကေန ပဏီတာနီတိ ဧဝံ ဉေယျာ ဟီနာဒိတာပိ စာတိ. Mười học giới này, nếu được thọ trì với ý muốn, hoặc với tâm, tinh tấn, trí tuệ hạ liệt thì là hạ liệt; với (những thứ) trung bình thì là trung bình; với (những thứ) cao thượng thì là cao thượng. Hoặc, (các học giới) bị ô nhiễm bởi tham ái, tà kiến, ngã mạn là hạ liệt; không bị ô nhiễm là trung bình; được trí tuệ hỗ trợ ở nơi này nơi kia là cao thượng. Hoặc, được thọ trì với tâm thiện không tương ưng trí là hạ liệt; với (tâm thiện) có trợ hành, tương ưng trí là trung bình; với (tâm thiện) vô trợ hành là cao thượng. Như vậy, cũng nên biết tính chất hạ liệt v.v... ဧတ္တာဝတာ စ ယာ ပုဗ္ဗေ ‘‘ယေန ယတ္ထ ယဒါ ယသ္မာ’’တိအာဒီဟိ ဆဟိ ဂါထာဟိ သိက္ခာပဒပါဌဿ ဝဏ္ဏနတ္ထံ မာတိကာ နိက္ခိတ္တာ, သာ အတ္ထတော ပကာသိတာ ဟောတီတိ. Và với chừng ấy (lời giải thích), đề mục nào trước đây đã được đặt ra bằng sáu kệ ngôn bắt đầu bằng «yena yattha yadā yasmā» để giải thích bài kinh về học giới, thì đề mục ấy đã được làm sáng tỏ về mặt ý nghĩa. ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ Trong bộ Paramatthajotikā, Chú giải Tiểu Bộ Kinh သိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. Phần giải thích về các học giới đã kết thúc. ၃. ဒွတ္တိံသာကာရဝဏ္ဏနာ 3. Phần giải thích về ba mươi hai thể trược ပဒသမ္ဗန္ဓဝဏ္ဏနာ Giải thích về sự liên kết các từ ဣဒါနိ ယဒိဒံ ဧဝံ ဒသဟိ သိက္ခာပဒေဟိ ပရိသုဒ္ဓပယောဂဿ သီလေ ပတိဋ္ဌိတဿ ကုလပုတ္တဿ အာသယပရိသုဒ္ဓတ္ထံ စိတ္တဘာဝနတ္ထဉ္စ အညတြ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒါ အပ္ပဝတ္တပုဗ္ဗံ သဗ္ဗတိတ္ထိယာနံ အဝိသယဘူတံ တေသု တေသု သုတ္တန္တေသု – Bây giờ, đối với thiện gia nam tử đã an trú trong giới, có sự thực hành trong sạch qua mười học giới như vậy, để cho ý hướng được trong sạch và để cho tâm được tu tập, (pháp môn) chưa từng xảy ra trước đây ngoại trừ lúc Đức Phật xuất hiện, là cảnh giới không thuộc về tất cả các ngoại đạo, (được nói đến) trong các bài kinh này kinh kia – ‘‘ဧကဓမ္မော, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော မဟတော သံဝေဂါယ သံဝတ္တတိ. မဟတော အတ္ထာယ သံဝတ္တတိ. မဟတော ယောဂက္ခေမာယ သံဝတ္တတိ. မဟတော သတိသမ္ပဇညာယ သံဝတ္တတိ. ဉာဏဒဿနပ္ပဋိလာဘာယ သံဝတ္တတိ. ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ သံဝတ္တတိ. ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ သံဝတ္တတိ. ကတမော [Pg.28] ဧကဓမ္မော? ကာယဂတာ သတိ. အမတံ တေ, ဘိက္ခဝေ, န ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, ယေ ကာယဂတာသတိံ န ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. အမတံ တေ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, ယေ ကာယဂတာသတိံ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. အမတံ တေသံ, ဘိက္ခဝေ, အပရိဘုတ္တံ ပရိဘုတ္တံ, ပရိဟီနံ အပရိဟီနံ, ဝိရဒ္ဓံ အာရဒ္ဓံ, ယေသံ ကာယဂတာ သတိ အာရဒ္ဓါ’’တိ. (အ. နိ. ၁.၅၆၄-၅၇၀) – «Này các Tỳ khưu, có một pháp khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến sự xúc động lớn. Đưa đến lợi ích lớn. Đưa đến sự an ổn khỏi các ách phược lớn. Đưa đến chánh niệm và tỉnh giác lớn. Đưa đến sự chứng đắc tri kiến. Đưa đến sự an lạc trong hiện tại. Đưa đến sự chứng ngộ quả minh và giải thoát. Một pháp ấy là gì? Là niệm thân. Này các Tỳ khưu, những ai không hưởng dụng niệm thân, họ không hưởng dụng bất tử. Này các Tỳ khưu, những ai hưởng dụng niệm thân, họ hưởng dụng bất tử. Này các Tỳ khưu, đối với những ai mà niệm thân chưa được hưởng dụng, thì bất tử đối với họ cũng chưa được hưởng dụng; (đối với những ai mà niệm thân) đã được hưởng dụng, thì bất tử đối với họ cũng đã được hưởng dụng; (đối với những ai mà niệm thân) bị suy giảm, thì bất tử đối với họ cũng bị suy giảm; (đối với những ai mà niệm thân) không bị suy giảm, thì bất tử đối với họ cũng không bị suy giảm; (đối với những ai mà niệm thân) bị bỏ lỡ, thì bất tử đối với họ cũng bị bỏ lỡ; (đối với những ai mà niệm thân) đã được tinh tấn, thì bất tử đối với họ cũng đã được tinh tấn.» ဧဝံ ဘဂဝတာ အနေကာကာရေန ပသံသိတွာ – Sau khi Đức Thế Tôn đã tán thán bằng nhiều cách như vậy – ‘‘ကထံ ဘာဝိတာ, ဘိက္ခဝေ, ကာယဂတာသတိ ကထံ ဗဟုလီကတာ မဟဗ္ဗလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ’’တိ (မ. နိ. ၃.၁၅၄) – «Này các Tỳ khưu, niệm thân được tu tập như thế nào, được làm cho sung mãn như thế nào để có năng lực lớn, có lợi ích lớn? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu đi đến khu rừng...» အာဒိနာ နယေန အာနာပါနပဗ္ဗံ ဣရိယာပထပဗ္ဗံ စတုသမ္ပဇညပဗ္ဗံ ပဋိကူလမနသိကာရပဗ္ဗံ ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗံ နဝ သိဝထိကပဗ္ဗာနီတိ ဣမေသံ စုဒ္ဒသန္နံ ပဗ္ဗာနံ ဝသေန ကာယဂတာသတိကမ္မဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. တဿ ဘာဝနာနိဒ္ဒေသော အနုပ္ပတ္တော. တတ္ထ ယသ္မာ ဣရိယာပထပဗ္ဗံ စတုသမ္ပဇညပဗ္ဗံ ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗန္တိ ဣမာနိ တီဏိ ဝိပဿနာဝသေန ဝုတ္တာနိ. နဝ သိဝထိကပဗ္ဗာနိ ဝိပဿနာဉာဏေသုယေဝ အာဒီနဝါနုပဿနာဝသေန ဝုတ္တာနိ. ယာပိ စေတ္ထ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီသု သမာဓိဘာဝနာ ဣစ္ဆေယျ, သာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝိတ္ထာရတော အသုဘဘာဝနာနိဒ္ဒေသေ ပကာသိတာ ဧဝ. အာနာပါနပဗ္ဗံ ပန ပဋိကူလမနသိကာရပဗ္ဗဉ္စေတိ ဣမာနေတ္ထ ဒွေ သမာဓိဝသေန ဝုတ္တာနိ. တေသု အာနာပါနပဗ္ဗံ အာနာပါနဿတိဝသေန ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနံယေဝ. ယံ ပနေတံ – Theo phương pháp này, đề mục niệm thân đã được chỉ dẫn bằng cách của mười bốn chương này là: chương niệm hơi thở, chương oai nghi, chương bốn sự tỉnh giác, chương tác ý về sự bất tịnh, chương tác ý về các giới, và chín chương về tử thi. Phần chỉ dẫn về sự tu tiến của đề mục ấy đã đến. Ở đây, vì rằng chương oai nghi, chương bốn sự tỉnh giác, và chương tác ý về các giới, ba chương này được nói theo cách tu tập minh sát. Chín chương về tử thi được nói theo cách quán sự nguy hại ngay trong các tuệ minh sát. Và ở đây, nếu muốn tu tập định trong các đề mục tử thi trương phồng v.v..., thì điều ấy đã được trình bày chi tiết trong phần chỉ dẫn về tu tập bất tịnh ở Thanh Tịnh Đạo. Còn chương niệm hơi thở và chương tác ý về sự bất tịnh, hai chương này ở đây được nói theo cách tu tập định. Trong hai chương ấy, chương niệm hơi thở là một đề mục riêng biệt theo cách niệm hơi thở vô hơi thở ra. Còn điều này – ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ, လောမာ…ပေ… မုတ္တ’’န္တိ (မ. နိ. ၃.၁၅၄). «Lại nữa, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được bao bọc bởi da, đầy những thứ bất tịnh khác nhau rằng: 'Trong thân này có tóc, lông... (vân vân)... nước tiểu'.» ဧဝံ တတ္ထ တတ္ထ မတ္ထလုင်္ဂံ အဋ္ဌိမိဉ္ဇေန သင်္ဂဟေတွာ ဒေသိတံ ကာယဂတာသတိကောဋ္ဌာသဘာဝနာပရိယာယံ ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာနံ အာရဒ္ဓံ, တဿာယံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ – Như vậy, đề mục thiền về ba mươi hai thể trược, là phương pháp tu tập các phần của niệm thân, được thuyết giảng ở nơi này nơi kia bằng cách bao gồm não trong tủy xương, đã được bắt đầu. Đây là phần giải thích ý nghĩa của nó – တတ္ထ အတ္ထီတိ သံဝိဇ္ဇန္တိ. ဣမသ္မိန္တိ ယွာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တော ပူရော နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနောတိ ဝုစ္စတိ, တသ္မိံ[Pg.29]. ကာယေတိ သရီရေ. သရီရဉှိ အသုစိသဉ္စယတော, ကုစ္ဆိတာနံ ဝါ ကေသာဒီနဉ္စေဝ စက္ခုရောဂါဒီနဉ္စ ရောဂသတာနံ အာယဘူတတော ကာယောတိ ဝုစ္စတိ. ကေသာ…ပေ… မုတ္တန္တိ ဧတေ ကေသာဒယော ဒွတ္တိံသာကာရာ, တတ္ထ ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ အတ္ထိ လောမာ’’တိ ဧဝံ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. တေန ကိံ ကထိတံ ဟောတိ? ဣမသ္မိံ ပါဒတလာ ပဋ္ဌာယ ဥပရိ, ကေသမတ္ထကာ ပဋ္ဌာယ ဟေဋ္ဌာ, တစတော ပဋ္ဌာယ ပရိတောတိ ဧတ္တကေ ဗျာမမတ္တေ ကဠေဝရေ သဗ္ဗာကာရေနာပိ ဝိစိနန္တော န ကောစိ ကိဉ္စိ မုတ္တံ ဝါ မဏိံ ဝါ ဝေဠုရိယံ ဝါ အဂရုံ ဝါ စန္ဒနံ ဝါ ကုင်္ကုမံ ဝါ ကပ္ပူရံ ဝါ ဝါသစုဏ္ဏာဒိံ ဝါ အဏုမတ္တမ္ပိ သုစိဘာဝံ ပဿတိ, အထ ခေါ ပရမဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆံ အဿိရိကဒဿနံ နာနပ္ပကာရံ ကေသလောမာဒိဘေဒံ အသုစိမေဝ ပဿတီတိ. Ở đây, (từ) ‘atthi’ (có) có nghĩa là hiện hữu. (Từ) ‘imasmim’ (trong cái này) có nghĩa là trong cái thân này, vốn được gọi là “đầy dẫy các loại vật bất tịnh, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, da bao bọc xung quanh”. (Từ) ‘kāye’ (trong thân) có nghĩa là trong thân thể. Quả vậy, thân thể được gọi là ‘kāya’ vì là nơi tích tụ của những vật bất tịnh, hoặc là nơi phát sinh của những thứ đáng ghê tởm như tóc v.v... và của hàng trăm thứ bệnh như bệnh về mắt v.v... Tóc... cho đến... nước tiểu, những thứ này là ba mươi hai thể trược bắt đầu bằng tóc. Ở đây, sự liên kết cần được hiểu như sau: “Có tóc trong thân này, có lông (trong thân này)”. Do đó, điều gì đã được nói ra? (Điều được nói ra là) trong tấm thân dài một sải tay này, bắt đầu từ lòng bàn chân trở lên, bắt đầu từ ngọn tóc trở xuống, bắt đầu từ da bao bọc xung quanh, khi tìm kiếm bằng mọi cách, không một ai thấy được bất cứ thứ gì dù chỉ là một chút nhỏ như hạt bụi về bản chất trong sạch, như ngọc trai, ngọc ma-ni, ngọc lưu ly, trầm hương, chiên-đàn, nghệ tây, long não, hay các loại bột thơm v.v... Trái lại, người ấy chỉ thấy những vật bất tịnh, có nhiều loại khác nhau như tóc, lông v.v..., có mùi hôi thối cực độ, đáng ghê tởm, và có vẻ ngoài khôngน่า ưa. အယံ တာဝေတ္ထ ပဒသမ္ဗန္ဓတော ဝဏ္ဏနာ. Trước hết, đây là phần giải thích theo cách liên kết các từ. အသုဘဘာဝနာ Phép tu tập về sự bất tịnh အသုဘဘာဝနာဝသေန ပနဿ ဧဝံ ဝဏ္ဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဧဝမေတသ္မိံ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိသိက္ခာပဒါဒိဘေဒေ သီလေ ပတိဋ္ဌိတေန ပယောဂသုဒ္ဓေန အာဒိကမ္မိကေန ကုလပုတ္တေန အာသယသုဒ္ဓိယာ အဓိဂမနတ္ထံ ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာနုယောဂမနုယုဉ္ဇိတုကာမေန ပဌမံ တာဝဿ အာဝါသကုလလာဘဂဏကမ္မဒ္ဓါနဉာတိဂန္ထရောဂဣဒ္ဓိပလိဗောဓေန ကိတ္တိပလိဗောဓေန ဝါ သဟ ဒသ ပလိဗောဓာ ဟောန္တိ. အထာနေန အာဝါသကုလလာဘဂဏဉာတိကိတ္တီသု သင်္ဂပ္ပဟာနေန, ကမ္မဒ္ဓါနဂန္ထေသု အဗျာပါရေန, ရောဂဿ တိကိစ္ဆာယာတိ ဧဝံ တေ ဒသ ပလိဗောဓာ ဥပစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗာ, အထာနေန ဥပစ္ဆိန္နပလိဗောဓေန အနုပစ္ဆိန္နနေက္ခမ္မာဘိလာသေန ကောဋိပ္ပတ္တသလ္လေခဝုတ္တိတံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကမ္ပိ ဝိနယာစာရံ အပ္ပဇဟန္တေန အာဂမာဓိဂမသမန္နာဂတော တတော အညတရင်္ဂသမန္နာဂတော ဝါ ကမ္မဋ္ဌာနဒါယကော အာစရိယော ဝိနယာနုရူပေန ဝိဓိနာ ဥပဂန္တဗ္ဗော, ဝတ္တသမ္ပဒါယ စ အာရာဓိတစိတ္တဿ တဿ အတ္တနော အဓိပ္ပာယော နိဝေဒေတဗ္ဗော. တေန တဿ နိမိတ္တဇ္ဈာသယစရိယာဓိမုတ္တိဘေဒံ ဉတွာ ယဒိ ဧတံ ကမ္မဋ္ဌာနမနုရူပံ, အထ [Pg.30] ယသ္မိံ ဝိဟာရေ အတ္တနာ ဝသတိ, ယဒိ တသ္မိံယေဝ သောပိ ဝသိတုကာမော ဟောတိ, တတော သင်္ခေပတော ကမ္မဋ္ဌာနံ ဒါတဗ္ဗံ. အထ အညတြ ဝသိတုကာမော ဟောတိ, တတော ပဟာတဗ္ဗပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာဒိကထနဝသေန သပုရေက္ခာရံ ရာဂစရိတာနုကုလာဒိကထနဝသေန သပ္ပဘေဒံ ဝိတ္ထာရေန ကထေတဗ္ဗံ. တေန တံ သပုရေက္ခာရံ သပ္ပဘေဒံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစရိယံ အာပုစ္ဆိတွာ ယာနိ တာနိ – Về phần giải thích của nó theo phương diện tu tập về sự bất tịnh, cần được hiểu như sau: Một thiện nam tử mới bắt đầu hành thiền, có sự tinh tấn trong sạch, đã an trú trong giới hạnh này vốn có nhiều loại khác nhau bắt đầu bằng học giới từ bỏ sát sanh, mong muốn thực hành pháp tu tập đề mục thiền ba mươi hai thể trược nhằm mục đích thanh lọc nơi nương tựa và chứng đắc, trước hết vị ấy có mười chướng ngại, cùng với chướng ngại về trú xứ, gia đình, lợi lộc, đoàn thể, công việc, đường đi, thân quyến, kinh điển, bệnh tật, thần thông, và chướng ngại về danh tiếng. Rồi vị ấy cần phải cắt đứt mười chướng ngại ấy như sau: bằng cách từ bỏ sự dính mắc trong trú xứ, gia đình, lợi lộc, đoàn thể, thân quyến, và danh tiếng; bằng cách không bận tâm đến công việc, đường đi, và kinh điển; và bằng cách chữa trị bệnh tật. Rồi, sau khi đã cắt đứt các chướng ngại, với ước muốn xuất ly không bị cắt đứt, sau khi đã chấp nhận đời sống khổ hạnh đã đến mức tột cùng, không từ bỏ cả những giới luật nhỏ nhặt nhất, vị ấy cần phải đến gần một vị thầy trao đề mục thiền theo phương thức phù hợp với Luật, vị thầy ấy là người thông suốt giáo pháp và hành pháp, hoặc là người có một trong hai phẩm chất ấy. Và sau khi đã làm cho vị thầy hài lòng bằng cách chu toàn các bổn phận, vị ấy nên trình bày ý định của mình cho vị thầy. Vị thầy ấy, sau khi biết được sự khác biệt về tướng, ý hướng, hạnh kiểm, và khuynh hướng của vị ấy, nếu đề mục thiền này là thích hợp, và nếu vị ấy muốn ở ngay tại tu viện mà vị thầy đang ở, thì đề mục thiền nên được trao một cách tóm tắt. Nếu vị ấy muốn ở nơi khác, thì (đề mục thiền) cần được giảng giải một cách chi tiết, với đầy đủ các phần, theo cách nói về những điều cần từ bỏ và những điều cần nắm giữ v.v..., và theo cách nói phù hợp với người có tham tính v.v... Vị ấy, sau khi đã học thuộc đề mục thiền ấy với đầy đủ các phần và chi tiết, sau khi đã xin phép vị thầy, (nên tránh) những nơi ấy là – ‘‘မဟာဝါသံ နဝါဝါသံ, ဇရာဝါသဉ္စ ပန္ထနိံ; သောဏ္ဍိံ ပဏ္ဏဉ္စ ပုပ္ဖဉ္စ, ဖလံ ပတ္ထိတမေဝ စ. “Tu viện lớn, tu viện mới, tu viện cũ và nơi ở ngã đường; nơi có ao hồ, nơi có rau, hoa, quả, và nơi được nhiều người mong muốn.” ‘‘နဂရံ ဒါရုနာ ခေတ္တံ, ဝိသဘာဂေန ပဋ္ဋနံ; ပစ္စန္တသီမာသပ္ပာယံ, ယတ္ထ မိတ္တော န လဗ္ဘတိ. “Nơi gần thành phố, nơi có cây gỗ, ruộng đồng, nơi có người không hợp tính, nơi gần bến cảng; nơi biên địa, nơi không thích hợp, và nơi không tìm được bạn hiền.” ‘‘အဋ္ဌာရသေတာနိ ဌာနာနိ, ဣတိ ဝိညာယ ပဏ္ဍိတော; အာရကာ ပရိဝဇ္ဇေယျ, မဂ္ဂံ သပ္ပဋိဘယံ ယထာ’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၅၂) – “Bậc trí sau khi biết mười tám nơi này như vậy, nên tránh xa, như người ta tránh con đường nguy hiểm.” (Visuddhi. 1.52) – ဧဝံ အဋ္ဌာရသ သေနာသနာနိ ပရိဝဇ္ဇေတဗ္ဗာနီတိ ဝုစ္စန္တိ. တာနိ ဝဇ္ဇေတွာ, ယံ တံ – Như vậy, mười tám trú xứ được gọi là những nơi cần phải tránh. Sau khi tránh những nơi ấy, (nên tìm đến) nơi nào mà – ‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သေနာသနံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သေနာသနံ နာတိဒူရံ ဟောတိ, နစ္စာသန္နံ, ဂမနာဂမနသမ္ပန္နံ, ဒိဝါ အပ္ပာကိဏ္ဏံ, ရတ္တိံ အပ္ပသဒ္ဒံ အပ္ပနိဂ္ဃောသံ အပ္ပဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿံ. တသ္မိံ ခေါ ပန သေနာသနေ ဝိဟရန္တဿ အပ္ပကသိရေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ. တသ္မိံ ခေါ ပန သေနာသနေ ထေရာ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တိ ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ, တေ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆတိ ပရိပဉှတိ ‘ဣဒံ, ဘန္တေ, ကထံ, ဣမဿ ကော အတ္ထော’တိ? တဿ, တေ အာယသ္မန္တော အဝိဝဋဉ္စေဝ ဝိဝရန္တိ, အနုတ္တာနီကတဉ္စ ဥတ္တာနိံ ကရောန္တိ, အနေကဝိဟိတေသု စ ကင်္ခါဌာနိယေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခံ ပဋိဝိနောဒေန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သေနာသနံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁၁). – “Này các Tỳ khưu, thế nào là một trú xứ có năm yếu tố? Ở đây, này các Tỳ khưu, trú xứ không quá xa, không quá gần (làng), thuận tiện cho việc đi lại. Ban ngày không ồn ào, ban đêm ít tiếng động, ít huyên náo, ít bị ruồi, muỗi, gió, nắng, và các loài bò sát xúc chạm. Hơn nữa, đối với vị đang ở trong trú xứ ấy, y, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh cùng các vật dụng dễ dàng phát sinh không khó khăn. Hơn nữa, trong trú xứ ấy có các vị Tỳ khưu trưởng lão trú ngụ, là những bậc đa văn, thông thuộc truyền thống, những bậc thông suốt Giáo pháp, thông suốt Luật, thông suốt các Mẫu đề. Vị ấy thỉnh thoảng đến gần các vị ấy và hỏi, thưa hỏi: ‘Bạch ngài, điều này là thế nào, ý nghĩa của điều này là gì?’ Các vị tôn giả ấy giải thích cho vị ấy những gì chưa được giải thích, làm cho rõ ràng những gì chưa được làm cho rõ ràng, và xua tan sự nghi ngờ trong nhiều pháp môn khác nhau vốn là cơ sở của sự nghi ngờ. Này các Tỳ khưu, như vậy là một trú xứ có năm yếu tố.” (A. Ni. 10.11). – ဧဝံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ သေနာသနံ ဝုတ္တံ. တထာရူပံ သေနာသနံ ဥပဂမ္မ ကတသဗ္ဗကိစ္စေန ကာမေသု အာဒီနဝံ, နေက္ခမ္မေ စ အာနိသံသံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဗုဒ္ဓသုဗုဒ္ဓတာယ [Pg.31] ဓမ္မသုဓမ္မတာယ သံဃသုပ္ပဋိပန္နတာယ စ အနုဿရဏေန စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ယံ တံ – Như vậy, một trú xứ có năm yếu tố đã được nói đến. Sau khi đến một trú xứ như vậy, sau khi đã làm xong mọi phận sự, sau khi quán xét sự nguy hại trong các dục và lợi ích trong sự xuất ly, và sau khi làm cho tâm trong sạch bằng cách tùy niệm về sự giác ngộ tốt đẹp của Đức Phật, về tính chất tốt đẹp của Giáo pháp, và về sự thực hành tốt đẹp của Tăng đoàn, (vị ấy nên thực hành) cái mà – ‘‘ဝစသာ မနသာ စေဝ, ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနတော ဒိသာ; ဩကာသတော ပရိစ္ဆေဒါ, သတ္တဓုဂ္ဂဟဏံ ဝိဒူ’’တိ. – “Bậc trí (biết) sự nắm bắt theo bảy cách: bằng lời nói và bằng ý, theo màu sắc và hình dáng, theo phương hướng, theo vị trí, và theo giới hạn.” – ဧဝံ သတ္တဝိဓံ ဥဂ္ဂဟကောသလ္လံ; အနုပုဗ္ဗတော, နာတိသီဃတော, နာတိသဏိကတော, ဝိက္ခေပပ္ပဋိဗာဟနတော, ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမတော, အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနတော, အပ္ပနာတော, တယော စ သုတ္တန္တာတိ ဧဝံ ဒသဝိဓံ မနသိကာရကောသလ္လဉ္စ ဝုတ္တံ. တံ အပရိစ္စဇန္တေန ဒွတ္တိံသာကာရဘာဝနာ အာရဘိတဗ္ဗာ. ဧဝဉှိ အာရဘတော သဗ္ဗာကာရေန ဒွတ္တိံသာကာရဘာဝနာ သမ္ပဇ္ဇတိ နော အညထာ. Như vậy, sự khéo léo trong việc nắm bắt có bảy loại; và sự khéo léo trong việc tác ý có mười loại cũng đã được nói đến: theo thứ tự, không quá nhanh, không quá chậm, bằng cách ngăn chặn sự phóng dật, bằng cách vượt qua khái niệm, bằng cách buông bỏ tuần tự, bằng cách đạt đến an chỉ, và ba bài kinh. Người không từ bỏ (sự khéo léo) ấy nên bắt đầu tu tập ba mươi hai thể trược. Quả vậy, đối với người bắt đầu như vậy, việc tu tập ba mươi hai thể trược sẽ thành tựu về mọi mặt, không thể khác được. တတ္ထ အာဒိတောဝ တစပဉ္စကံ တာဝ ဂဟေတွာ အပိ တေပိဋကေန ‘‘ကေသာ လောမာ’’တိအာဒိနာ နယေန အနုလောမတော, တသ္မိံ ပဂုဏီဘူတေ ‘‘တစော ဒန္တာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ပဋိလောမတော, တသ္မိမ္ပိ ပဂုဏီဘူတေ တဒုဘယနယေနေဝ အနုလောမပ္ပဋိလောမတော ဗဟိ ဝိသဋဝိတက္ကဝိစ္ဆေဒနတ္ထံ ပါဠိပဂုဏီဘာဝတ္ထဉ္စ ဝစသာ ကောဋ္ဌာသသဘာဝပရိဂ္ဂဟတ္ထံ မနသာ စ အဒ္ဓမာသံ ဘာဝေတဗ္ဗံ. ဝစသာ ဟိဿ ဘာဝနာ ဗဟိ ဝိသဋဝိတက္ကေ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ မနသာ ဘာဝနာယ ပါဠိပဂုဏတာယ စ ပစ္စယော ဟောတိ, မနသာ ဘာဝနာ အသုဘဝဏ္ဏလက္ခဏာနံ အညတရဝသေန ပရိဂ္ဂဟဿ, အထ တေနေဝ နယေန ဝက္ကပဉ္စကံ အဒ္ဓမာသံ, တတော တဒုဘယမဒ္ဓမာသံ, တတော ပပ္ဖာသပဉ္စကမဒ္ဓမာသံ, တတော တံ ပဉ္စကတ္တယမ္ပိ အဒ္ဓမာသံ, အထ အန္တေ အဝုတ္တမ္ပိ မတ္ထလုင်္ဂံ ပထဝီဓာတုအာကာရေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကတော ဘာဝနတ္ထံ ဣဓ ပက္ခိပိတွာ မတ္ထလုင်္ဂပဉ္စကံ အဒ္ဓမာသံ, တတော ပဉ္စကစတုက္ကမ္ပိ အဒ္ဓမာသံ, အထ မေဒဆက္ကမဒ္ဓမာသံ, တတော မေဒဆက္ကေန သဟ ပဉ္စကစတုက္ကမ္ပိ အဒ္ဓမာသံ, အထ မုတ္တဆက္ကမဒ္ဓမာသံ, တတော သဗ္ဗမေဝ ဒွတ္တိံသာကာရမဒ္ဓမာသန္တိ ဧဝံ ဆ မာသေ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဒိသောကာသပရိစ္ဆေဒတော ဝဝတ္ထပေန္တေန ဘာဝေတဗ္ဗံ. ဧတံ မဇ္ဈိမပညံ ပုဂ္ဂလံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. မန္ဒပညေန တု ယာဝဇီဝံ ဘာဝေတဗ္ဗံ တိက္ခပညဿ န စိရေနေဝ ဘာဝနာ သမ္ပဇ္ဇတီတိ. Trong pháp tu tập ấy, ngay từ đầu, một vị tỳ khưu thông thuộc Tam Tạng, sau khi đã học thuộc nhóm năm thể trược lấy da làm thứ năm, trước tiên nên tu tập trong nửa tháng theo chiều thuận với phương pháp 'tóc, lông...'; khi đã thuần thục theo chiều thuận ấy, thì (tu tập) theo chiều nghịch với phương pháp 'da, răng...'; khi đã thuần thục cả chiều nghịch ấy, thì (tu tập) theo cả hai phương pháp thuận và nghịch. (Việc tu tập này) nên được thực hiện bằng lời nói để cắt đứt các tầm tư tưởng lan man ra bên ngoài và để thuần thục Pāli, và bằng ý để nắm bắt được bản chất của các thể trược. Quả vậy, việc tu tập bằng lời nói của vị ấy, sau khi cắt đứt các tầm tư tưởng lan man ra bên ngoài, trở thành duyên cho việc tu tập bằng ý và cho sự thuần thục Pāli. Việc tu tập bằng ý là duyên cho sự nắm bắt (đề mục) theo một trong các phương diện như tướng bất tịnh, màu sắc. Kế đó, theo chính phương pháp ấy, (nên tu tập) nhóm năm thể trược thận trong nửa tháng; sau đó, cả hai nhóm ấy trong nửa tháng; sau đó, nhóm năm thể trược phổi trong nửa tháng; sau đó, cả ba nhóm năm ấy trong nửa tháng. Kế đó, não trong đầu, dù không được nói ở cuối, được thêm vào đây để tu tập chung cùng với các thể trược thuộc địa đại, (nên tu tập) nhóm năm thể trược não trong đầu trong nửa tháng; sau đó, cả bốn nhóm năm trong nửa tháng. Kế đó, (nên tu tập) nhóm sáu thể trược mỡ trong nửa tháng; sau đó, cả bốn nhóm năm cùng với nhóm sáu thể trược mỡ trong nửa tháng. Kế đó, (nên tu tập) nhóm sáu thể trược nước tiểu trong nửa tháng; sau đó, (nên tu tập) tất cả ba mươi hai thể trược trong nửa tháng. Như vậy, trong sáu tháng, nên tu tập trong khi xác định về phương diện màu sắc, hình dáng, phương hướng, vị trí, và giới hạn. Điều này được nói nhắm đến người có trí tuệ bậc trung. Còn người có trí tuệ chậm lụt thì nên tu tập cho đến trọn đời. Đối với người có trí tuệ sắc bén, việc tu tập thành tựu không bao lâu, nên biết như vậy. ဧတ္ထာဟ [Pg.32] – ‘‘ကထံ ပနာယမိမံ ဒွတ္တိံသာကာရံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတီ’’တိ? အယဉှိ ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန တစပဉ္စကာဒိဝိဘာဂတော ဒွတ္တိံသာကာရံ ဘာဝေန္တော ကေသာ တာဝ ဝဏ္ဏတော ကာဠကာတိ ဝဝတ္ထပေတိ, ယာဒိသကာ ဝါနေန ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. သဏ္ဌာနတော ဒီဃဝဋ္ဋလိကာ တုလာဒဏ္ဍမိဝါတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ဒိသတော ပန ယသ္မာ ဣမသ္မိံ ကာယေ နာဘိတော ဥဒ္ဓံ ဥပရိမာ ဒိသာ အဓော ဟေဋ္ဌိမာတိ ဝုစ္စတိ, တသ္မာ ဣမဿ ကာယဿ ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ဩကာသတော နလာဋန္တကဏ္ဏစူဠိကဂလဝါဋကပရိစ္ဆိန္နေ သီသစမ္မေ ဇာတာတိ. တတ္ထ ယထာ ဝမ္မိကမတ္ထကေ ဇာတာနိ ကုဏ္ဌတိဏာနိ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဝမ္မိကမတ္ထကေ ဇာတာနီ’’တိ; နပိ ဝမ္မိကမတ္ထကော ဇာနာတိ ‘‘မယိ ကုဏ္ဌတိဏာနိ ဇာတာနီ’’တိ; ဧဝမေဝ န ကေသာ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ သီသစမ္မေ ဇာတာ’’တိ, နပိ သီသစမ္မံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ကေသာ ဇာတာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ အစေတနာ အဗျာကတာ သုညာ ပရမဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆပ္ပဋိကူလာ, န သတ္တော န ပုဂ္ဂလောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ပရိစ္ဆေဒတောတိ ဒုဝိဓော ပရိစ္ဆေဒေါ သဘာဂဝိသဘာဂဝသေန. တတ္ထ ကေသာ ဟေဋ္ဌာ ပတိဋ္ဌိတစမ္မတလေန တတ္ထ ဝီဟဂ္ဂမတ္တံ ပဝိသိတွာ ပတိဋ္ဌိတေန အတ္တနော မူလတလေန စ ဥပရိ အာကာသေန တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဧဝံ သဘာဂပရိစ္ဆေဒတော, ကေသာ န အဝသေသဧကတိံသာကာရာ. အဝသေသာ ဧကတိံသာ န ကေသာတိ ဧဝံ ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒတော စ ဝဝတ္ထပေတိ. ဧဝံ တာဝ ကေသေ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đây, có người hỏi: "Vị này xác định ba mươi hai thể trược này về phương diện màu sắc v.v... như thế nào?" Quả vậy, vị này, trong khi tu tập ba mươi hai thể trược theo phương pháp "có tóc trong thân này..." từ sự phân chia nhóm năm thể trược lấy da làm thứ năm v.v..., trước tiên xác định về tóc như sau: Về màu sắc, xác định rằng tóc có màu đen, hoặc là màu sắc nào mà vị ấy đã thấy. Về hình dáng, xác định rằng (tóc) dài và tròn như cán cân. Còn về phương hướng, vì trong thân này, từ rốn trở lên được gọi là phương trên, (từ rốn) trở xuống là phương dưới, do đó, xác định rằng (tóc) mọc ở phương trên của thân này. Về vị trí, (xác định rằng tóc) mọc trên da đầu, được giới hạn bởi trán, đỉnh tai, và gáy. Ở đây, ví như cỏ kuntha mọc trên đỉnh gò mối không biết rằng "chúng ta mọc trên đỉnh gò mối"; và đỉnh gò mối cũng không biết rằng "cỏ kuntha mọc trên ta"; cũng như vậy, tóc không biết rằng "chúng ta mọc trên da đầu", và da đầu cũng không biết rằng "tóc mọc trên ta". Quả vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét, chúng vô tri, vô ký, trống không, có mùi hôi thối, đáng ghê tởm, đáng kinh tởm; vị ấy xác định rằng (chúng) không phải là chúng sinh, không phải là con người. Về phương diện giới hạn, có hai loại giới hạn: giới hạn đồng loại và giới hạn dị loại. Ở đây, về giới hạn đồng loại, (vị ấy xác định) rằng tóc phía dưới được giới hạn bởi bề mặt da nơi nó mọc và bởi chân của chính nó, ăn sâu vào đó khoảng một hạt lúa; phía trên được giới hạn bởi không gian; bề ngang được giới hạn bởi nhau. Về giới hạn dị loại, (vị ấy xác định) rằng tóc không phải là ba mươi mốt thể trược còn lại, và ba mươi mốt thể trược còn lại không phải là tóc. Như vậy, trước tiên, vị ấy xác định về tóc theo phương diện màu sắc v.v... အဝသေသေသု လောမာ ဝဏ္ဏတော ယေဘုယျေန နီလဝဏ္ဏာတိ ဝဝတ္ထပေတိ, ယာဒိသကာ ဝါနေန ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. သဏ္ဌာနတော ဩဏတစာပသဏ္ဌာနာ, ဥပရိ ဝင်္ကတာလဟီရသဏ္ဌာနာ ဝါ, ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတာ, ဩကာသတော ဟတ္ထတလပါဒတလေ ဌပေတွာ ယေဘုယျေန အဝသေသသရီရစမ္မေ ဇာတာတိ. Trong các thể trược còn lại, (vị ấy) xác định về lông như sau: Về màu sắc, phần lớn có màu sẫm, hoặc là màu sắc nào mà vị ấy đã thấy. Về hình dáng, có hình dáng như cây cung cong, hoặc phần ngọn có hình dáng như sợi xơ lá cọ cong. Về phương hướng, mọc ở cả hai phương (trên và dưới). Về vị trí, trừ lòng bàn tay và lòng bàn chân, phần lớn mọc trên phần da còn lại của cơ thể. တတ္ထ ယထာ ပုရာဏဂါမဋ္ဌာနေ ဇာတာနိ ဒဗ္ဗတိဏာနိ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ပုရာဏဂါမဋ္ဌာနေ ဇာတာနီ’’တိ, န စ ပုရာဏဂါမဋ္ဌာနံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဒဗ္ဗတိဏာနိ ဇာတာနီ’’တိ, ဧဝမေဝ န လောမာ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ သရီရစမ္မေ ဇာတာ’’တိ, နပိ သရီရစမ္မံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ လောမာ ဇာတာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ အစေတနာ အဗျာကတာ သုညာ [Pg.33] ပရမဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆပဋိကူလာ, န သတ္တော န ပုဂ္ဂလောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ ပတိဋ္ဌိတစမ္မတလေန တတ္ထ လိက္ခာမတ္တံ ပဝိသိတွာ ပတိဋ္ဌိတေန အတ္တနော မူလေန စ ဥပရိ အာကာသေန တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတေသံ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ လောမေ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đây, ví như cỏ tranh mọc ở nền làng cũ không biết rằng "chúng ta mọc ở nền làng cũ", và nền làng cũ cũng không biết rằng "cỏ tranh mọc trên ta"; cũng như vậy, lông không biết rằng "chúng ta mọc trên da thân", và da thân cũng không biết rằng "lông mọc trên ta". Quả vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét, chúng vô tri, vô ký, trống không, có mùi hôi thối, đáng ghê tởm, đáng kinh tởm; vị ấy xác định rằng (chúng) không phải là chúng sinh, không phải là con người. Về phương diện giới hạn, (vị ấy) xác định rằng phía dưới (lông) được giới hạn bởi bề mặt da nơi nó mọc và bởi chân của chính nó, ăn sâu vào đó khoảng một con chấy; phía trên được giới hạn bởi không gian; bề ngang được giới hạn bởi nhau. Đây là giới hạn đồng loại của chúng, còn giới hạn dị loại thì cũng giống như của tóc. Như vậy, vị ấy xác định về lông theo phương diện màu sắc v.v... တတော ပရံ နခါ ယဿ ပရိပုဏ္ဏာ, တဿ ဝီသတိ. တေ သဗ္ဗေပိ ဝဏ္ဏတော မံသဝိနိမုတ္တောကာသေ သေတာ, မံသသမ္ဗန္ဓေ တမ္ဗဝဏ္ဏာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ယထာသကပတိဋ္ဌိတောကာသသဏ္ဌာနာ, ယေဘုယျေန မဓုကဖလဋ္ဌိကသဏ္ဌာနာ, မစ္ဆသကလိကသဏ္ဌာနာ ဝါတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတာ, ဩကာသတော အင်္ဂုလီနံ အဂ္ဂေသု ပတိဋ္ဌိတာတိ. Kế đó là móng. Người nào có đầy đủ thì có hai mươi cái. (Vị ấy) xác định rằng tất cả chúng, về màu sắc, ở chỗ không dính với thịt thì có màu trắng, ở chỗ dính với thịt thì có màu hồng. (Vị ấy) xác định rằng, về hình dáng, chúng có hình dáng tùy theo vị trí mọc của mình; phần lớn có hình dáng như hạt trái bơ, hoặc có hình dáng như vảy cá. Về phương hướng, chúng mọc ở cả hai phương (trên và dưới). Về vị trí, chúng nằm ở đầu các ngón (tay và chân). တတ္ထ ယထာ နာမ ဂါမဒါရကေဟိ ဒဏ္ဍကဂ္ဂေသု မဓုကဖလဋ္ဌိကာ ဌပိတာ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဒဏ္ဍကဂ္ဂေသု ဌပိတာ’’တိ, နပိ ဒဏ္ဍကာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေသု မဓုကဖလဋ္ဌိကာ ဌပိတာ’’တိ; ဧဝမေဝ နခါ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ အင်္ဂုလီနံ အဂ္ဂေသု ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ, နပိ အင်္ဂုလိယော ဇာနန္တိ ‘‘အမှာကံ အဂ္ဂေသု နခါ ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ အစေတနာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ မူလေ စ အင်္ဂုလိမံသေန, တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတတလေန ဝါ ဥပရိ အဂ္ဂေ စ အာကာသေန, ဥဘတောပဿေသု အင်္ဂုလီနံ ဥဘတောကောဋိစမ္မေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတေသံ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ နခေ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Trong đó, ví như những hột trái vú bò được bọn trẻ trong làng đặt trên đầu gậy không biết rằng: ‘Chúng ta được đặt trên đầu gậy’, và những cây gậy cũng không biết rằng: ‘Trên chúng ta, những hột trái vú bò được đặt’; cũng vậy, móng không biết rằng: ‘Chúng ta được gắn trên đầu các ngón’, và các ngón cũng không biết rằng: ‘Trên đầu chúng ta, móng được gắn’. Vị ấy xác định rằng: ‘Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét, là vô tri... là... không phải chúng sinh’. Về phương diện phân định, vị ấy xác định rằng: ‘(Móng) được phân định ở dưới tại gốc bởi thịt của ngón, hoặc bởi bề mặt mà nó được gắn vào đó; ở trên tại đầu bởi hư không; ở hai bên bởi da ở hai mép của các ngón’. Đây là sự phân định đồng phần của chúng, còn sự phân định dị phần thì cũng giống như của tóc. Như vậy, vị ấy xác định về móng theo màu sắc v.v... တတော ပရံ ဒန္တာ ယဿ ပရိပုဏ္ဏာ, တဿ ဒွတ္တိံသ. တေ သဗ္ဗေပိ ဝဏ္ဏတော သေတဝဏ္ဏာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. ယဿ သမသဏ္ဌိတာ ဟောန္တိ, တဿ ခရပတ္တစ္ဆိန္နသင်္ခပဋလမိဝ သမဂန္ထိတသေတကုသုမမကုဠမာလာ ဝိယ စ ခါယန္တိ. ယဿ ဝိသမသဏ္ဌိတာ, တဿ ဇိဏ္ဏအာသနသာလာပီဌကပဋိပါဋိ ဝိယ နာနာသဏ္ဌာနာတိ သဏ္ဌာနတော ဝဝတ္ထပေတိ. တေသဉှိ ဥဘယဒန္တပန္တိပရိယောသာနေသု ဟေဋ္ဌတော ဥပရိတော စ ဒွေ ဒွေ ကတွာ အဋ္ဌ ဒန္တာ စတုကောဋိကာ စတုမူလိကာ အာသန္ဒိကသဏ္ဌာနာ, တေသံ ဩရတော တေနေဝ [Pg.34] ကမေန သန္နိဝိဋ္ဌာ အဋ္ဌ ဒန္တာ တိကောဋိကာ တိမူလိကာ သိင်္ဃာဋကသဏ္ဌာနာ. တေသမ္ပိ ဩရတော တေနေဝ ကမေန ဟေဋ္ဌတော ဥပရိတော စ ဧကမေကံ ကတွာ စတ္တာရော ဒန္တာ ဒွိကောဋိကာ ဒွိမူလိကာ ယာနကူပတ္ထမ္ဘိနီသဏ္ဌာနာ. တေသမ္ပိ ဩရတော တေနေဝ ကမေန သန္နိဝိဋ္ဌာ စတ္တာရော ဒါဌာဒန္တာ ဧကကောဋိကာ ဧကမူလိကာ မလ္လိကာမကုဠသဏ္ဌာနာ. တတော ဥဘယဒန္တပန္တိဝေမဇ္ဈေ ဟေဋ္ဌာ စတ္တာရော ဥပရိ စတ္တာရော ကတွာ အဋ္ဌ ဒန္တာ ဧကကောဋိကာ ဧကမူလိကာ တုမ္ဗဗီဇသဏ္ဌာနာ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတာ. ဩကာသတော ဥပရိမာ ဥပရိမဟနုကဋ္ဌိကေ အဓောကောဋိကာ, ဟေဋ္ဌိမာ ဟေဋ္ဌိမဟနုကဋ္ဌိကေ ဥဒ္ဓံကောဋိကာ ဟုတွာ ပတိဋ္ဌိတာတိ. Kế đó là răng. Người nào có đầy đủ thì có ba mươi hai cái. Vị ấy xác định rằng: ‘Tất cả chúng về màu sắc đều có màu trắng’. Người nào có răng mọc đều, răng của người đó trông giống như một phiến ốc xà cừ được cắt bằng cưa và giống như một vòng hoa kết bằng những nụ hoa lài trắng muốt. Người nào có răng mọc không đều, răng của người đó có nhiều hình dạng khác nhau giống như hàng ghế trong một ngôi nhà nghỉ cũ nát. Vị ấy xác định về hình dạng như vậy. Thật vậy, trong số những răng ấy, ở cuối hai hàng răng, có tám cái răng ở dưới và ở trên, mỗi bên hai cái, có bốn chỏm, bốn chân, hình dạng như ghế đẩu. Kế bên trong chúng, theo thứ tự đó, là tám cái răng có ba chỏm, ba chân, hình dạng như ngã ba đường. Kế bên trong chúng, theo thứ tự đó, ở dưới và ở trên, mỗi bên một cái, là bốn cái răng có hai chỏm, hai chân, hình dạng như cây chống xe. Kế bên trong chúng, theo thứ tự đó, là bốn răng nanh có một chỏm, một chân, hình dạng như nụ hoa lài. Sau đó, ở giữa hai hàng răng, có tám cái răng, gồm bốn cái ở dưới và bốn cái ở trên, có một chỏm, một chân, hình dạng như hạt bầu. Về phương hướng, chúng sinh ra ở phương trên. Về vị trí, răng hàm trên ở trong xương hàm trên, chỏm hướng xuống dưới; răng hàm dưới ở trong xương hàm dưới, chỏm hướng lên trên. တတ္ထ ယထာ နဝကမ္မိကပုရိသေန ဟေဋ္ဌာ သိလာတလေ ပတိဋ္ဌာပိတာ ဥပရိမတလေ ပဝေသိတာ ထမ္ဘာ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဟေဋ္ဌာသိလာတလေ ပတိဋ္ဌာပိတာ, ဥပရိမတလေ ပဝေသိတာ’’တိ, န ဟေဋ္ဌာသိလာတလံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ထမ္ဘာ ပတိဋ္ဌာပိတာ’’တိ, န ဥပရိမတလံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ထမ္ဘာ ပဝိဋ္ဌာ’’တိ; ဧဝမေဝ ဒန္တာ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဟေဋ္ဌာဟနုကဋ္ဌိကေ ပတိဋ္ဌိတာ, ဥပရိမဟနုကဋ္ဌိကေ ပဝိဋ္ဌာ’’တိ, နာပိ ဟေဋ္ဌာဟနုကဋ္ဌိကံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဒန္တာ ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ, န ဥပရိမဟနုကဋ္ဌိကံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဒန္တာ ပဝိဋ္ဌာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ ဟနုကဋ္ဌိကူပေန ဟနုကဋ္ဌိကံ ပဝိသိတွာ ပတိဋ္ဌိတေန အတ္တနော မူလတလေန စ ဥပရိ အာကာသေန တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတေသံ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ဒန္တေ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Trong đó, ví như những cây cột được người thợ xây dựng trên phiến đá dưới và cắm vào mặt trên không biết rằng: ‘Chúng ta được dựng trên phiến đá dưới, cắm vào mặt trên’, phiến đá dưới không biết rằng: ‘Trên ta, những cây cột được dựng’, mặt trên cũng không biết rằng: ‘Vào trong ta, những cây cột đã cắm vào’; cũng vậy, răng không biết rằng: ‘Chúng ta được gắn vào xương hàm dưới, cắm vào xương hàm trên’, xương hàm dưới cũng không biết rằng: ‘Trên ta, răng được gắn’, xương hàm trên cũng không biết rằng: ‘Vào trong ta, răng đã cắm vào’. (Vị ấy xác định rằng:) ‘Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... không phải chúng sinh’. Về phương diện phân định, vị ấy xác định rằng: ‘(Răng) được phân định ở dưới bởi phần chân của chính nó đã đi vào và được gắn trong lỗ của xương hàm, ở trên bởi hư không, và theo chiều ngang bởi lẫn nhau’. Đây là sự phân định đồng phần của chúng, còn sự phân định dị phần thì cũng giống như của tóc. Như vậy, vị ấy xác định về răng theo màu sắc v.v... တတော ပရံ အန္တောသရီရေ နာနာကုဏပသဉ္စယပ္ပဋိစ္ဆာဒကံ တစော ဝဏ္ဏတော သေတောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သော ဟိ ယဒိပိ ဆဝိရာဂရဉ္ဇိတတ္တာ ကာဠကောဒါတာဒိဝဏ္ဏဝသေန နာနာဝဏ္ဏော ဝိယ ဒိဿတိ, တထာပိ သဘာဂဝဏ္ဏေန သေတော ဧဝ. သော ပနဿ သေတဘာဝေါ အဂ္ဂိဇာလာဘိဃာတပဟရဏပဟာရာဒီဟိ ဝိဒ္ဓံသိတာယ ဆဝိယာ ပါကဋော ဟောတိ. သဏ္ဌာနတော သင်္ခေပေန ကဉ္စုကသဏ္ဌာနော, ဝိတ္ထာရေန နာနာသဏ္ဌာနောတိ. တထာ ဟိ ပါဒင်္ဂုလိတ္တစော ကောသကာရကကောသသဏ္ဌာနော, ပိဋ္ဌိပါဒတ္တစော ပုဋဗဒ္ဓူပါဟနသဏ္ဌာနော, ဇင်္ဃတ္တစော ဘတ္တပုဋကတာလပဏ္ဏသဏ္ဌာနော[Pg.35], ဦရုတ္တစော တဏ္ဍုလဘရိတဒီဃတ္ထဝိကသဏ္ဌာနော, အာနိသဒတ္တစော ဥဒကပူရိတပဋပရိဿာဝနသဏ္ဌာနော, ပိဋ္ဌိတ္တစော ဖလကောနဒ္ဓစမ္မသဏ္ဌာနော, ကုစ္ဆိတ္တစော ဝီဏာဒေါဏိကောနဒ္ဓစမ္မသဏ္ဌာနော, ဥရတ္တစော ယေဘုယျေန စတုရဿသဏ္ဌာနော, ဒွိဗာဟုတ္တစော တူဏီရောနဒ္ဓစမ္မသဏ္ဌာနော, ပိဋ္ဌိဟတ္ထတ္တစော ခုရကောသသဏ္ဌာနော ဖဏကတ္ထဝိကသဏ္ဌာနော ဝါ, ဟတ္ထင်္ဂုလိတ္တစော ကုဉ္စိကာကောသသဏ္ဌာနော, ဂီဝတ္တစော ဂလကဉ္စုကသဏ္ဌာနော, မုခတ္တစော ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒကိမိကုလာဝကသဏ္ဌာနော, သီသတ္တစော ပတ္တတ္ထဝိကသဏ္ဌာနောတိ. Kế đó, vị ấy xác định rằng da, thứ che đậy sự tích tụ của nhiều loại tử thi bên trong thân, về màu sắc là màu trắng. Thật vậy, dù cho lớp da ấy do được nhuốm màu bởi sắc tố da nên trông như có nhiều màu sắc khác nhau tùy theo các màu như đen, trắng v.v., tuy nhiên, về màu sắc tự nhiên của nó thì chỉ là màu trắng. Trạng thái trắng của nó trở nên rõ ràng trên lớp da bị hủy hoại do bị va chạm, tấn công, đánh đập bởi ngọn lửa v.v. Về hình dạng, nói tóm lại, nó có hình dạng như chiếc áo; nói chi tiết, nó có nhiều hình dạng khác nhau. Thật vậy, da ngón chân có hình dạng như cái kén của con tằm; da mu bàn chân có hình dạng như chiếc giày được khâu lại; da cẳng chân có hình dạng như lá cọ dùng để gói cơm; da đùi có hình dạng như cái túi dài đựng đầy gạo; da mông có hình dạng như cái túi lọc nước bằng vải chứa đầy nước; da lưng có hình dạng như tấm da được căng trên tấm ván; da bụng có hình dạng như tấm da được căng trên bầu đàn tỳ bà; da ngực phần lớn có hình dạng tứ giác; da hai cánh tay có hình dạng như ống đựng tên bằng da; da mu bàn tay có hình dạng như bao dao cạo hoặc bao đựng lược; da ngón tay có hình dạng như bao đựng chìa khóa; da cổ có hình dạng như cổ áo; da mặt có hình dạng như tổ của loài sâu có nhiều lỗ lớn nhỏ; da đầu có hình dạng như túi đựng bình bát. တစပရိဂ္ဂဏှကေန စ ယောဂါဝစရေန ဥတ္တရောဋ္ဌတော ပဋ္ဌာယ တစဿ မံသဿ စ အန္တရေန စိတ္တံ ပေသေန္တေန ပဌမံ တာဝ မုခတ္တစော ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗော, တတော သီသတ္တစော, အထ ဗဟိဂီဝတ္တစော, တတော အနုလောမေန ပဋိလောမေန စ ဒက္ခိဏဟတ္ထတ္တစော. အထ တေနေဝ ကမေန ဝါမဟတ္ထတ္တစော, တတော ပိဋ္ဌိတ္တစော, အထ အာနိသဒတ္တစော, တတော အနုလောမေန ပဋိလောမေန စ ဒက္ခိဏပါဒတ္တစော, အထ ဝါမပါဒတ္တစော, တတော ဝတ္ထိဥဒရဟဒယအဗ္ဘန္တရဂီဝတ္တစော, တတော ဟေဋ္ဌိမဟနုကတ္တစော, အထ အဓရောဋ္ဌတ္တစော. ဧဝံ ယာဝ ပုန ဥပရိ ဩဋ္ဌတ္တစောတိ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတော. ဩကာသတော သကလသရီရံ ပရိယောနန္ဓိတွာ ဌိတောတိ. Vị hành giả nắm bắt (đề mục) da, bắt đầu từ môi trên, hướng tâm vào khoảng giữa da và thịt, trước hết cần xác định da mặt, rồi đến da đầu, kế đó da phía ngoài cổ, rồi đến da tay phải theo chiều xuôi và ngược. Kế đó, theo trình tự ấy là da tay trái, rồi đến da lưng, kế đó da mông, rồi đến da chân phải theo chiều xuôi và ngược, kế đó da chân trái, rồi đến da bàng quang, da bụng, da ngực, da phía trong cổ, rồi đến da hàm dưới, kế đó da môi dưới. Cứ như thế cho đến khi trở lại da môi trên. Về phương hướng, nó sanh khởi ở hai phương (trên và dưới). Về vị trí, nó đứng bao bọc toàn thân. တတ္ထ ယထာ အလ္လစမ္မပရိယောနဒ္ဓါယ ပေဠာယ န အလ္လစမ္မံ ဇာနာတိ ‘‘မယာ ပေဠာ ပရိယောနဒ္ဓါ’’တိ, နပိ ပေဠာ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အလ္လစမ္မေန ပရိယောနဒ္ဓါ’’တိ; ဧဝမေဝ န တစော ဇာနာတိ ‘‘မယာ ဣဒံ စာတုမဟာဘူတိကံ သရီရံ ဩနဒ္ဓ’’န္တိ, နပိ ဣဒံ စာတုမဟာဘူတိကံ သရီရံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ တစေန ဩနဒ္ဓ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ကေဝလံ တု – Ở đây, cũng như đối với một cái giỏ được bọc bằng da tươi, tấm da tươi không biết rằng: “Ta đã bọc cái giỏ”, và cái giỏ cũng không biết rằng: “Ta đã được bọc bằng da tươi”; cũng thế, da không biết rằng: “Ta đã bao bọc thân tứ đại này”, và thân tứ đại này cũng không biết rằng: “Ta đã được bao bọc bởi da”. Quả vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... (v.v.)... không phải là một cá nhân. Chỉ đơn thuần là – ‘‘အလ္လစမ္မပဋိစ္ဆန္နော, နဝဒွါရော မဟာဝဏော; သမန္တတော ပဂ္ဃရတိ, အသုစိပူတိဂန္ဓိယော’’တိ. “Được bao bọc bởi lớp da tươi, có chín cửa, là một vết thương lớn; từ khắp mọi phía, nó rỉ ra chất bất tịnh, hôi thối.” ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ မံသေန တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတတလေန ဝါ ဥပရိ ဆဝိယာ ပရိစ္ဆိန္နောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ တစံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Về giới hạn, (hành giả) xác định rằng: phía dưới, nó được giới hạn bởi thịt hoặc bởi bề mặt nằm trên đó; phía trên, được giới hạn bởi lớp biểu bì. Đây là giới hạn đồng phần của nó. Còn giới hạn dị phần thì cũng giống như của tóc. Cứ như thế, hành giả xác định da từ phương diện màu sắc v.v... တတော [Pg.36] ပရံ သရီရေ နဝပေသိသတပ္ပဘေဒံ မံသံ ဝဏ္ဏတော ရတ္တံ ပါလိဘဒ္ဒကပုပ္ဖသန္နိဘန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော နာနာသဏ္ဌာနန္တိ. တထာ ဟိ တတ္ထ ဇင်္ဃမံသံ တာလပတ္တပုဋဘတ္တသဏ္ဌာနံ, အဝိကသိတကေတကီမကုဠသဏ္ဌာနန္တိပိ ကေစိ. ဦရုမံသံ သုဓာပိသနနိသဒပေါတကသဏ္ဌာနံ, အာနိသဒမံသံ ဥဒ္ဓနကောဋိသဏ္ဌာနံ, ပိဋ္ဌိမံသံ တာလဂုဠပဋလသဏ္ဌာနံ, ဖာသုကဒွယမံသံ ဝံသမယကောဋ္ဌကုစ္ဆိပဒေသမှိ တနုမတ္တိကာလေပသဏ္ဌာနံ, ထနမံသံ ဝဋ္ဋေတွာ အဝက္ခိတ္တဒ္ဓမတ္တိကာပိဏ္ဍသဏ္ဌာနံ, ဒွေဗာဟုမံသံ နင်္ဂုဋ္ဌသီသပါဒေ ဆေတွာ နိစ္စမ္မံ ကတွာ ဌပိတမဟာမူသိကသဏ္ဌာနံ, မံသသူနကသဏ္ဌာနန္တိပိ ဧကေ. ဂဏ္ဍမံသံ ဂဏ္ဍပ္ပဒေသေ ဌပိတကရဉ္ဇဗီဇသဏ္ဌာနံ, မဏ္ဍူကသဏ္ဌာနန္တိပိ ဧကေ. ဇိဝှာမံသံ နုဟီပတ္တသဏ္ဌာနံ, နာသာမံသံ ဩမုခနိက္ခိတ္တပဏ္ဏကောသသဏ္ဌာနံ, ၀.အက္ခိကူပမံသံ အဒ္ဓပက္ကဥဒုမ္ဗရသဏ္ဌာနံ, သီသမံသံ ပတ္တပစနကဋာဟတနုလေပသဏ္ဌာနန္တိ. မံသပရိဂ္ဂဏှကေန စ ယောဂါဝစရေန ဧတာနေဝ ဩဠာရိကမံသာနိ သဏ္ဌာနတော ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာနိ. ဧဝဉှိ ဝဝတ္ထာပယတော သုခုမာနိ မံသာနိ ဉာဏဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တီတိ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတံ. ဩကာသတော သာဓိကာနိ တီဏိ အဋ္ဌိသတာနိ အနုလိမ္ပိတွာ ဌိတန္တိ. Kế đó, hành giả xác định thịt trong thân, được phân loại thành chín trăm miếng, về màu sắc thì có màu đỏ, giống như hoa pālibhaddaka (cây vông nem). Về hình dạng thì có nhiều hình dạng khác nhau. Cụ thể là: thịt bắp chân có hình dạng như gói cơm trong lá cọ; một số vị nói nó có hình dạng như búp hoa ketakī chưa nở. Thịt đùi có hình dạng như cối đá giã vôi. Thịt mông có hình dạng như vành bếp lò. Thịt lưng có hình dạng như một phiến đường thốt nốt. Thịt ở hai bên sườn có hình dạng như lớp bùn trát mỏng bên trong vách kho lẫm bằng tre. Thịt vú có hình dạng như một cục đất sét ướt được vo tròn rồi ném xuống. Thịt hai cánh tay có hình dạng như một con chuột lớn bị lột da, cắt bỏ đuôi, đầu và chân rồi đặt xuống; một số vị nói nó có hình dạng như miếng thịt treo trên móc. Thịt má có hình dạng như hạt karañja đặt ở trong má; một số vị nói nó có hình dạng như con ếch. Thịt lưỡi có hình dạng như lá cây xương rồng. Thịt mũi có hình dạng như một cái phễu bằng lá đặt úp xuống. Thịt hốc mắt có hình dạng như quả sung chín một nửa. Thịt đầu có hình dạng như lớp đất sét trát mỏng trên nồi nung bát. Vị hành giả nắm bắt (đề mục) thịt cần xác định những miếng thịt thô này về mặt hình dạng. Vì khi xác định như vậy, những miếng thịt vi tế sẽ hiện rõ trong trí tuệ. Về phương hướng, nó sanh khởi ở hai phương. Về vị trí, nó đứng bao phủ hơn ba trăm khúc xương. တတ္ထ ယထာ ထူလမတ္တိကာနုလိတ္တာယ ဘိတ္တိယာ န ထူလမတ္တိကာ ဇာနာတိ ‘‘မယာ ဘိတ္တိ အနုလိတ္တာ’’တိ, နပိ ဘိတ္တိ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ထူလမတ္တိကာယ အနုလိတ္တာ’’တိ, ဧဝမေဝံ န နဝပေသိသတပ္ပဘေဒံ မံသံ ဇာနာတိ ‘‘မယာ အဋ္ဌိသတတ္တယံ အနုလိတ္တ’’န္တိ, နပိ အဋ္ဌိသတတ္တယံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ နဝပေသိသတပ္ပဘေဒေန မံသေန အနုလိတ္တ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ကေဝလံ တု – Ở đây, cũng như đối với một bức tường được trát bằng lớp bùn dày, lớp bùn dày không biết rằng: “Ta đã trát bức tường”, và bức tường cũng không biết rằng: “Ta đã được trát bằng bùn dày”; cũng thế, chín trăm miếng thịt không biết rằng: “Ta đã bao phủ ba trăm khúc xương”, và ba trăm khúc xương cũng không biết rằng: “Ta đã được bao phủ bởi chín trăm miếng thịt”. Quả vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... (v.v.)... không phải là một cá nhân. Chỉ đơn thuần là – ‘‘နဝပေသိသတာ မံသာ, အနုလိတ္တာ ကဠေဝရံ; နာနာကိမိကုလာကိဏ္ဏံ, မီဠှဋ္ဌာနံဝ ပူတိက’’န္တိ. “Chín trăm miếng thịt bao phủ thân xác; đầy dẫy các loài giun sán, hôi thối như một đống phân.” ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ အဋ္ဌိသံဃာဋေန တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတတလေန ဝါ ဥပရိ တစေန တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ မံသံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Về giới hạn, (hành giả) xác định rằng: phía dưới, nó được giới hạn bởi bộ xương hoặc bởi bề mặt nằm trên đó; phía trên, bởi da; theo chiều ngang, bởi nhau. Đây là giới hạn đồng phần của nó. Còn giới hạn dị phần thì cũng giống như của tóc. Cứ như thế, hành giả xác định thịt từ phương diện màu sắc v.v... တတော ပရံ သရီရေ နဝသတပ္ပဘေဒါ နှာရူ ဝဏ္ဏတော သေတာတိ ဝဝတ္ထပေတိ, မဓုဝဏ္ဏာတိပိ ဧကေ. သဏ္ဌာနတော နာနာသဏ္ဌာနာတိ. တထာ [Pg.37] ဟိ တတ္ထ မဟန္တာ မဟန္တာ နှာရူ ကန္ဒလမကုဠသဏ္ဌာနာ, တတော သုခုမတရာ သူကရဝါဂုရရဇ္ဇုသဏ္ဌာနာ, တတော အဏုကတရာ ပူတိလတာသဏ္ဌာနာ, တတော အဏုကတရာ သီဟဠမဟာဝီဏာတန္တိသဏ္ဌာနာ, တတော အဏုကတရာ ထူလသုတ္တကသဏ္ဌာနာ, ဟတ္ထပိဋ္ဌိပါဒပိဋ္ဌီသု နှာရူ သကုဏပါဒသဏ္ဌာနာ, သီသေ နှာရူ ဂါမဒါရကာနံ သီသေ ဌပိတဝိရဠတရဒုကူလသဏ္ဌာနာ, ပိဋ္ဌိယာ နှာရူ တေမေတွာ အာတပေ ပသာရိတမစ္ဆဇာလသဏ္ဌာနာ, အဝသေသာ ဣမသ္မိံ သရီရေ တံတံအင်္ဂပစ္စင်္ဂါနုဂတာ နှာရူ သရီရေ ပဋိမုက္ကဇာလကဉ္စုကသဏ္ဌာနာတိ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတာ. တေသု စ ဒက္ခိဏကဏ္ဏစူဠိကတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စ ကဏ္ဍရနာမကာ မဟာနှာရူ ပုရတော စ ပစ္ဆတော စ ဝိနန္ဓမာနာ ဝါမပဿံ ဂတာ, ဝါမကဏ္ဏစူဠိကတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စ ပုရတော စ ပစ္ဆတော စ ဝိနန္ဓမာနာ ဒက္ခိဏပဿံ ဂတာ, ဒက္ခိဏဂလဝါဋကတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စ ပုရတော စ ပစ္ဆတော စ ဝိနန္ဓမာနာ ဝါမပဿံ ဂတာ, ဝါမဂလဝါဋကတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စ ပုရတော စ ပစ္ဆတော စ ဝိနန္ဓမာနာ ဒက္ခိဏပဿံ ဂတာ, ဒက္ခိဏဟတ္ထံ ဝိနန္ဓမာနာ ပုရတော စ ပစ္ဆတော စ ပဉ္စ ပဉ္စာတိ ဒသ ကဏ္ဍရနာမကာ ဧဝ မဟာနှာရူ အာရုဠှာ. တထာ ဝါမဟတ္ထံ, ဒက္ခိဏပါဒံ, ဝါမပါဒဉ္စာတိ ဧဝမေတေ သဋ္ဌိ မဟာနှာရူ သရီရဓာရကာ သရီရနိယာမကာတိပိ ဝဝတ္ထပေတိ. ဩကာသတော သကလသရီရေ အဋ္ဌိစမ္မာနံ အဋ္ဌိမံသာနဉ္စ အန္တရေ အဋ္ဌီနိ အာဗန္ဓမာနာ ဌိတာတိ. Sau đó, trong thân có chín trăm loại gân, nên xác định rằng về màu sắc thì chúng màu trắng; một số vị nói rằng chúng có màu mật ong. Về hình dáng, chúng có nhiều hình dáng khác nhau. Thật vậy, trong đó các gân rất lớn có hình dáng như nụ hoa lài; các gân nhỏ hơn có hình dáng như dây thừng bẫy heo; các gân nhỏ hơn nữa có hình dáng như dây leo thối; các gân nhỏ hơn nữa có hình dáng như dây đàn vīṇā lớn của người Tích Lan; các gân nhỏ hơn nữa có hình dáng như sợi chỉ thô; các gân ở mu bàn tay và mu bàn chân có hình dáng như chân chim; các gân ở đầu có hình dáng như tấm vải dukūla mỏng thưa được đặt trên đầu của trẻ em trong làng; các gân ở lưng có hình dáng như tấm lưới bắt cá được nhúng nước rồi phơi nắng; các gân còn lại đi theo các chi phần lớn nhỏ trong thân này có hình dáng như chiếc áo giáp lưới mặc vào thân. Về phương hướng, chúng sanh ra ở hai phương (trên và dưới). Trong số đó, bắt đầu từ chóp tai phải, có năm sợi đại gân tên là kaṇḍara đan kết phía trước và phía sau rồi đi sang hông bên trái; bắt đầu từ chóp tai trái, có năm sợi đan kết phía trước và phía sau rồi đi sang hông bên phải; bắt đầu từ cổ bên phải, có năm sợi đan kết phía trước và phía sau rồi đi sang hông bên trái; bắt đầu từ cổ bên trái, có năm sợi đan kết phía trước và phía sau rồi đi sang hông bên phải; đan kết cánh tay phải, có mười sợi đại gân tên là kaṇḍara, năm ở phía trước và năm ở phía sau, đi lên. Tương tự cho tay trái, chân phải, và chân trái. Như vậy, nên xác định rằng sáu mươi sợi đại gân này nâng đỡ thân và cũng là vật xác định thân. Về vị trí, chúng nằm trong toàn thân, ở giữa xương và da, và giữa xương và thịt, buộc chặt các xương lại. တတ္ထ ယထာ ဝလ္လိသန္တာနဗဒ္ဓေသု ကုဋ္ဋဒါရူသု န ဝလ္လိသန္တာနာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေဟိ ကုဋ္ဋဒါရူနိ အာဗဒ္ဓါနီ’’တိ, နပိ ကုဋ္ဋဒါရူနိ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဝလ္လိသန္တာနေဟိ အာဗဒ္ဓါနီ’’တိ; ဧဝမေဝ န နှာရူ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေဟိ တီဏိ အဋ္ဌိသတာနိ အာဗဒ္ဓါနီ’’တိ, နပိ တီဏိ အဋ္ဌိသတာနိ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ နှာရူဟိ အာဗဒ္ဓါနီ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ကေဝလံ တု – Trong đó, ví như trong các thanh gỗ vách được buộc bằng các dây leo, các dây leo không biết rằng: ‘Các thanh gỗ vách được chúng ta buộc lại,’ và các thanh gỗ vách cũng không biết rằng: ‘Chúng ta được các dây leo buộc lại;’ cũng vậy, các gân không biết rằng: ‘Ba trăm khúc xương được chúng ta buộc lại,’ và ba trăm khúc xương cũng không biết rằng: ‘Chúng ta được các gân buộc lại.’ Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét ...v.v... không phải là một cá nhân. Tuy nhiên, chỉ là – ‘‘နဝနှာရုသတာ ဟောန္တိ, ဗျာမမတ္တေ ကဠေဝရေ; ဗန္ဓန္တိ အဋ္ဌိသံဃာဋံ, အဂါရမိဝ ဝလ္လိယော’’တိ. ‘Có chín trăm sợi gân trong tấm thân dài một sải tay; chúng buộc khối xương lại, như các dây leo buộc ngôi nhà.’ ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ တီဟိ အဋ္ဌိသတေဟိ တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတတလေဟိ ဝါ ဥပရိ တစမံသေဟိ တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတေသံ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ နှာရူ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Về sự phân định, nên xác định rằng chúng được phân định: phía dưới bởi ba trăm khúc xương hoặc bởi các mặt phẳng mà chúng tựa vào, phía trên bởi da và thịt, và bề ngang bởi lẫn nhau. Đây là sự phân định đồng loại của chúng; còn sự phân định khác loại thì giống như của tóc. Như vậy, nên xác định các gân về phương diện màu sắc v.v... တတော [Pg.38] ပရံ သရီရေ ဒွတ္တိံသဒန္တဋ္ဌိကာနံ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ သေသာနိ စတုသဋ္ဌိ ဟတ္ထဋ္ဌိကာနိ စတုသဋ္ဌိ ပါဒဋ္ဌိကာနိ စတုသဋ္ဌိ မုဒုကဋ္ဌိကာနိ မံသနိဿိတာနိ ဒွေ ပဏှိကဋ္ဌီနိ ဧကေကသ္မိံ ပါဒေ ဒွေ ဒွေ ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိကာနိ ဒွေ ဇင်္ဃဋ္ဌိကာနိ ဧကံ ဇဏ္ဏုကဋ္ဌိ ဧကံ ဦရုဋ္ဌိ ဒွေ ကဋိဋ္ဌီနိ အဋ္ဌာရသ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကဋ္ဌီနိ စတုဝီသတိ ဖာသုကဋ္ဌီနိ စုဒ္ဒသ ဥရဋ္ဌီနိ ဧကံ ဟဒယဋ္ဌိ ဒွေ အက္ခကဋ္ဌီနိ ဒွေ ပိဋ္ဌိဗာဟဋ္ဌီနိ ဒွေ ဗာဟဋ္ဌီနိ ဒွေ ဒွေ အဂ္ဂဗာဟဋ္ဌီနိ သတ္တ ဂီဝဋ္ဌီနိ ဒွေ ဟနုကဋ္ဌီနိ ဧကံ နာသိကဋ္ဌိ ဒွေ အက္ခိဋ္ဌီနိ ဒွေ ကဏ္ဏဋ္ဌီနိ ဧကံ နလာဋဋ္ဌိ ဧကံ မုဒ္ဓဋ္ဌိ နဝ သီသကပါလဋ္ဌီနီတိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဝုတ္တပ္ပဘေဒါနိ အဋ္ဌီနိ သဗ္ဗာနေဝ ဝဏ္ဏတော သေတာနီတိ ဝဝတ္ထပေတိ. Sau đó, trong thân, vì ba mươi hai xương răng đã được kể riêng, các xương còn lại là: sáu mươi bốn xương tay, sáu mươi bốn xương chân, sáu mươi bốn xương mềm nương vào thịt, hai xương gót chân, hai xương mắt cá ở mỗi chân, hai xương ống chân, một xương đầu gối, một xương đùi, hai xương hông, mười tám đốt xương sống, hai mươi bốn xương sườn, mười bốn xương ngực, một xương ức, hai xương đòn, hai xương bả vai, hai xương cánh tay, hai xương cẳng tay ở mỗi bên, bảy xương cổ, hai xương hàm, một xương mũi, hai xương hốc mắt, hai xương tai, một xương trán, một xương đỉnh đầu, và chín xương sọ. Nên xác định rằng các loại xương đã được nói đến theo phương pháp như vậy, tất cả chúng về màu sắc đều trắng. သဏ္ဌာနတော နာနာသဏ္ဌာနာနိ. တထာ ဟိ တတ္ထ အဂ္ဂပါဒင်္ဂုလိယဋ္ဌီနိ ကတကဗီဇသဏ္ဌာနာနိ, တဒနန္တရာနိ အင်္ဂုလီနံ မဇ္ဈပဗ္ဗဋ္ဌီနိ အပရိပုဏ္ဏပနသဋ္ဌိသဏ္ဌာနာနိ, မူလပဗ္ဗဋ္ဌီနိ ပဏဝသဏ္ဌာနာနိ, မောရသကလိသဏ္ဌာနာနီတိပိ ဧကေ. ပိဋ္ဌိပါဒဋ္ဌီနိ ကောဋ္ဋိတကန္ဒလကန္ဒရာသိသဏ္ဌာနာနိ ပဏှိကဋ္ဌီနိ ဧကဋ္ဌိတာလဖလဗီဇသဏ္ဌာနာနိ, ဂေါပ္ဖကဋ္ဌီနိ ဧကတောဗဒ္ဓကီဠာဂေါဠကသဏ္ဌာနာနိ, ဇင်္ဃဋ္ဌိကေသု ခုဒ္ဒကံ ဓနုဒဏ္ဍသဏ္ဌာနံ, မဟန္တံ ခုပ္ပိပါသာမိလာတဓမနိပိဋ္ဌိသဏ္ဌာနံ, ဇင်္ဃဋ္ဌိကဿ ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိကေသု ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနံ အပနီတတစခဇ္ဇူရီကဠီရသဏ္ဌာနံ, ဇင်္ဃဋ္ဌိကဿ ဇဏ္ဏုကဋ္ဌိကေ ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနံ မုဒိင်္ဂမတ္ထကသဏ္ဌာနံ ဇဏ္ဏုကဋ္ဌိ ဧကပဿတော ဃဋ္ဋိတဖေဏသဏ္ဌာနံ, ဦရုဋ္ဌီနိ ဒုတ္တစ္ဆိတဝါသိဖရသုဒဏ္ဍသဏ္ဌာနာနိ, ဦရုဋ္ဌိကဿ ကဋဋ္ဌိကေ ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနံ သုဝဏ္ဏကာရာနံ အဂ္ဂိဇာလနကသလာကာဗုန္ဒိသဏ္ဌာနံ, တပ္ပတိဋ္ဌိတောကာသော အဂ္ဂစ္ဆိန္နပုန္နာဂဖလသဏ္ဌာနော, ကဋိဋ္ဌီနိ ဒွေပိ ဧကာဗဒ္ဓါနိ ဟုတွာ ကုမ္ဘကာရေဟိ ကတစုလ္လိသဏ္ဌာနာနိ, တာပသဘိသိကာသဏ္ဌာနာနီတိပိ ဧကေ. အာနိသဒဋ္ဌီနိ ဟေဋ္ဌာမုခဌပိတသပ္ပဖဏသဏ္ဌာနာနိ, သတ္တဋ္ဌဋ္ဌာနေသု ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒါနိ အဋ္ဌာရသ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကဋ္ဌီနိ အဗ္ဘန္တရတော ဥပရူပရိ ဌပိတသီသကပဋ္ဋဝေဌကသဏ္ဌာနာနိ, ဗာဟိရတော ဝဋ္ဋနာဝလိသဏ္ဌာနာနိ, တေသံ အန္တရန္တရာ ကကစဒန္တသဒိသာနိ ဒွေ တီဏိ ကဏ္ဋကာနိ ဟောန္တိ, စတုဝီသတိယာ [Pg.39] ဖာသုကဋ္ဌီသု ပရိပုဏ္ဏာနိ ပရိပုဏ္ဏသီဟဠဒါတ္တသဏ္ဌာနာနိ, အပရိပုဏ္ဏာနိ အပရိပုဏ္ဏသီဟဠဒါတ္တသဏ္ဌာနာနိ, သဗ္ဗာနေဝ ဩဒါတကုက္ကုဋဿ ပသာရိတပက္ခဒွယသဏ္ဌာနာနီတိပိ ဧကေ. စုဒ္ဒသ ဥရဋ္ဌီနိ ဇိဏ္ဏသန္ဒမာနိကဖလကပန္တိသဏ္ဌာနာနိ, ဟဒယဋ္ဌိ ဒဗ္ဗိဖဏသဏ္ဌာနံ, အက္ခကဋ္ဌီနိ ခုဒ္ဒကလောဟဝါသိဒဏ္ဍသဏ္ဌာနာနိ, တေသံ ဟေဋ္ဌာ အဋ္ဌိ အဒ္ဓစန္ဒသဏ္ဌာနံ, ပိဋ္ဌိဗာဟဋ္ဌီနိ ဖရသုဖဏသဏ္ဌာနာနိ, ဥပဍ္ဎစ္ဆိန္နသီဟဠကုဒါလသဏ္ဌာနာနီတိပိ ဧကေ. ဗာဟဋ္ဌီနိ အာဒါသဒဏ္ဍသဏ္ဌာနာနိ, မဟာဝါသိဒဏ္ဍသဏ္ဌာနာနီတိပိ ဧကေ. အဂ္ဂဗာဟဋ္ဌီနိ ယမကတာလကန္ဒသဏ္ဌာနာနိ, မဏိဗန္ဓဋ္ဌီနိ ဧကတော အလ္လိယာပေတွာ ဌပိတသီသကပဋ္ဋဝေဌကသဏ္ဌာနာနိ, ပိဋ္ဌိဟတ္ထဋ္ဌီနိ ကောဋ္ဋိတကန္ဒလကန္ဒရာသိသဏ္ဌာနာနိ, ဟတ္ထင်္ဂုလိမူလပဗ္ဗဋ္ဌီနိ ပဏဝသဏ္ဌာနာနိ, မဇ္ဈပဗ္ဗဋ္ဌီနိ အပရိပုဏ္ဏပနသဋ္ဌိသဏ္ဌာနာနိ, အဂ္ဂပဗ္ဗဋ္ဌီနိ ကတကဗီဇသဏ္ဌာနာနိ, သတ္တ ဂီဝဋ္ဌီနိ ဒဏ္ဍေ ဝိဇ္ဈိတွာ ပဋိပါဋိယာ ဌပိတဝံသကဠီရခဏ္ဍသဏ္ဌာနာနိ, ဟေဋ္ဌိမဟနုကဋ္ဌိ ကမ္မာရာနံ အယောကူဋယောတ္တကသဏ္ဌာနံ, ဥပရိမဟနုကဋ္ဌိ အဝလေခနသတ္ထကသဏ္ဌာနံ, အက္ခိနာသကူပဋ္ဌီနိ အပနီတမိဉ္ဇတရုဏတာလဋ္ဌိသဏ္ဌာနာနိ, နလာဋဋ္ဌိ အဓောမုခဌပိတဘိန္နသင်္ခကပါလသဏ္ဌာနံ, ကဏ္ဏစူဠိကဋ္ဌီနိ နှာပိတခုရကောသသဏ္ဌာနာနိ, နလာဋကဏ္ဏစူဠိကာနံ ဥပရိ ပဋ္ဋဗန္ဓနောကာသေ အဋ္ဌိဗဟလဃဋပုဏ္ဏပဋပိလောတိကခဏ္ဍသဏ္ဌာနံ, မုဒ္ဓနဋ္ဌိ မုခစ္ဆိန္နဝင်္ကနာဠိကေရသဏ္ဌာနံ, သီသဋ္ဌီနိ သိဗ္ဗေတွာ ဌပိတဇဇ္ဇရာလာဗုကဋာဟသဏ္ဌာနာနီတိ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတာနိ. Về hình dạng, chúng có nhiều hình dạng khác nhau. Thật vậy, trong các xương ấy: các xương đốt ngón chân có hình dạng như hạt mã tiền; các xương đốt giữa của các ngón chân kế đó có hình dạng như hạt mít lép không đầy đặn; các xương đốt gốc có hình dạng như trống cơm; một số vị cho rằng có hình dạng như đốt cổ con công. Các xương mu bàn chân có hình dạng như một đống gân của củ huệ trắng đã được đập giập; các xương gót chân có hình dạng như hạt của quả thốt nốt chỉ có một hột; các xương mắt cá có hình dạng như những viên bi được cột chung lại với nhau; trong các xương ống chân, xương nhỏ có hình dạng như cán cung, xương lớn có hình dạng như sống lưng con trăn bị đói khát, ốm o; chỗ xương ống chân nối vào các xương mắt cá có hình dạng như măng chà là đã lột vỏ; chỗ xương ống chân nối vào xương đầu gối có hình dạng như mặt trống mudiṅga; xương đầu gối ở một bên có hình dạng như cái vá bị cọ xát; các xương đùi có hình dạng như cán búa, cán rìu được đẽo gọt không khéo; chỗ xương đùi nối vào xương hông có hình dạng như cái kẹp gắp lửa của thợ vàng; chỗ nối ấy có hình dạng như quả mù u bị cắt đầu; cả hai xương hông dính liền nhau có hình dạng như cái chỏm lò của thợ gốm; một số vị cho rằng có hình dạng như cái đệm ngồi của vị ẩn sĩ. Các xương mông có hình dạng như cái mang rắn hổ mang được đặt úp xuống; mười tám đốt xương sống có nhiều lỗ lớn nhỏ ở bảy tám chỗ, ở mặt trong có hình dạng như những cái dùi dẹp có đầu được xếp chồng lên nhau, ở mặt ngoài có hình dạng như đốt sậy tròn, ở giữa những đốt ấy có hai ba cái gai giống như răng cưa; trong hai mươi bốn xương sườn, những xương đầy đặn có hình dạng như cái liềm của người Tích Lan loại tốt, những xương không đầy đặn có hình dạng như cái liềm của người Tích Lan loại không tốt; một số vị cho rằng tất cả chúng có hình dạng như hai cánh gà trắng đang giang ra. Mười bốn xương ức có hình dạng như một hàng ván sàn cũ kỹ; xương mỏ ác có hình dạng như lưỡi vá; các xương đòn có hình dạng như cán búa nhỏ bằng sắt; xương ở dưới chúng có hình dạng như nửa vầng trăng; các xương bả vai có hình dạng như lưỡi búa; một số vị cho rằng có hình dạng như cái cuốc của người Tích Lan bị chặt mất một nửa. Các xương cánh tay có hình dạng như cán gương; một số vị cho rằng có hình dạng như cán búa lớn. Các xương cẳng tay có hình dạng như một cặp củ thốt nốt; các xương cổ tay có hình dạng như những cái dùi dẹp có đầu được đặt dính vào nhau; các xương mu bàn tay có hình dạng như một đống gân của củ huệ trắng đã được đập giập; các xương đốt gốc ngón tay có hình dạng như trống cơm; các xương đốt giữa có hình dạng như hạt mít lép không đầy đặn; các xương đốt ngọn có hình dạng như hạt mã tiền; bảy đốt xương cổ có hình dạng như những khoanh măng được xỏ vào một cái que và xếp theo thứ tự; xương hàm dưới có hình dạng như cái kẹp sắt của thợ rèn; xương hàm trên có hình dạng như con dao nhỏ dùng để róc mía; các xương hốc mắt và hốc mũi có hình dạng như hột thốt nốt non đã được lấy cơm; xương trán có hình dạng như mảnh vỏ ốc xà cừ vỡ được đặt úp xuống; các xương mỏm chũm có hình dạng như túi đựng dao cạo của thợ cạo; xương ở chỗ quấn khăn trên trán và mỏm chũm có hình dạng như một mảnh vải cũ được căng trên miệng một cái ghè dày; xương đỉnh đầu có hình dạng như quả dừa cong bị cắt miệng; các xương sọ có hình dạng như một cái gáo bầu cũ kỹ được khâu lại. Về phương diện, chúng sanh ở hai phương (trên và dưới). ဩကာသတော အဝိသေသေန သကလသရီရေ ဌိတာနိ, ဝိသေသေန တု သီသဋ္ဌီနိ ဂီဝဋ္ဌိကေသု ပတိဋ္ဌိတာနိ, ဂီဝဋ္ဌီနိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကဋ္ဌီသု ပတိဋ္ဌိတာနိ, ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကဋ္ဌီနိ ကဋိဋ္ဌီသု ပတိဋ္ဌိတာနိ, ကဋိဋ္ဌီနိ ဦရုဋ္ဌိကေသု ပတိဋ္ဌိတာနိ, ဥရုဋ္ဌီနိ ဇဏ္ဏုကဋ္ဌိကေသု, ဇဏ္ဏုကဋ္ဌီနိ ဇင်္ဃဋ္ဌိကေသု, ဇင်္ဃဋ္ဌီနိ ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိကေသု, ဂေါပ္ဖကဋ္ဌီနိ ပိဋ္ဌိပါဒဋ္ဌိကေသု ပတိဋ္ဌိတာနိ, ပိဋ္ဌိပါဒဋ္ဌိကာနိ စ ဂေါပ္ဖကဋ္ဌီနိ ဥက္ခိပိတွာ ဌိတာနိ, ဂေါပ္ဖကဋ္ဌီနိ ဇင်္ဃဋ္ဌီနိ…ပေ… ဂီဝဋ္ဌီနိ သီသဋ္ဌီနိ ဥက္ခိပိတွာ ဌိတာနီတိ ဧတေနာနုသာရေန အဝသေသာနိပိ အဋ္ဌီနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. Về vị trí, một cách không đặc biệt, chúng nằm trong toàn thân. Nhưng một cách đặc biệt: các xương sọ nằm trên các xương cổ, các xương cổ nằm trên các xương sống, các xương sống nằm trên các xương hông, các xương hông nằm trên các xương đùi, các xương đùi trên các xương đầu gối, các xương đầu gối trên các xương ống chân, các xương ống chân trên các xương mắt cá, các xương mắt cá nằm trên các xương mu bàn chân. Và các xương mu bàn chân nâng đỡ các xương mắt cá, các xương mắt cá (nâng đỡ) các xương ống chân... (vân vân)... các xương cổ nâng đỡ các xương sọ. Theo phương pháp này, các xương còn lại cũng nên được hiểu như vậy. တတ္ထ ယထာ ဣဋ္ဌကဂေါပါနသိစယာဒီသု န ဥပရိမာ ဣဋ္ဌကာဒယော ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဟေဋ္ဌိမေသု ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ, နပိ ဟေဋ္ဌိမာ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဥပရိမာနိ ဥက္ခိပိတွာ ဌိတာ’’တိ; ဧဝမေဝ န သီသဋ္ဌိကာနိ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဂီဝဋ္ဌိကေသု [Pg.40] ပတိဋ္ဌိတာနီ’’တိ…ပေ… န ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိကာနိ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ပိဋ္ဌိပါဒဋ္ဌိကေသု ပတိဋ္ဌိတာနီ’’တိ, နပိ ပိဋ္ဌိပါဒဋ္ဌိကာနိ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဂေါပ္ဖကဋ္ဌီနိ ဥက္ခိပိတွာ ဌိတာနီ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ကေဝလံ တု ဣမာနိ သာဓိကာနိ တီဏိ အဋ္ဌိသတာနိ နဝဟိ နှာရုသတေဟိ နဝဟိ စ မံသပေသိသတေဟိ အာဗဒ္ဓါနုလိတ္တာနိ, ဧကဃနစမ္မပရိယောနဒ္ဓါနိ, သတ္တရသဟရဏီသဟဿာနုဂတသိနေဟသိနေဟိတာနိ, နဝနဝုတိလောမကူပသဟဿပရိဿဝမာနသေဒဇလ္လိကာနိ အသီတိကိမိကုလာနိ, ကာယောတွေဝ သင်္ချံ ဂတာနိ, ယံ သဘာဝတော ဥပပရိက္ခန္တော ယောဂါဝစရော န ကိဉ္စိ ဂယှူပဂံ ပဿတိ, ကေဝလံ တု နှာရုသမ္ဗန္ဓံ နာနာကုဏပသင်္ကိဏ္ဏံ အဋ္ဌိသံဃာဋမေဝ ပဿတိ. ယံ ဒိသွာ ဒသဗလဿ ပုတ္တဘာဝံ ဥပေတိ. ယထာဟ – Trong đó, ví như trong các đống gạch, rui mè, v.v., các viên gạch ở trên không biết rằng: ‘Chúng ta được đặt trên các viên gạch ở dưới’, và các viên gạch ở dưới cũng không biết rằng: ‘Chúng ta đang nâng đỡ các viên gạch ở trên’; cũng như thế, các xương sọ không biết rằng: ‘Chúng ta được đặt trên các xương cổ’... cho đến... các xương mắt cá không biết rằng: ‘Chúng ta được đặt trên các xương mu bàn chân’, và các xương mu bàn chân cũng không biết rằng: ‘Chúng ta đang nâng đỡ các xương mắt cá’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... cho đến... không phải là một chúng sinh. Chỉ là ba trăm lẻ mấy khúc xương này, được buộc và trét bởi chín trăm sợi gân và chín trăm miếng thịt, được bao bọc bởi một lớp da dày, được thấm nhuần bởi chất nhờn theo sau mười bảy ngàn ống dẫn, bị ướt đẫm bởi mồ hôi và cáu ghét rỉ ra từ chín mươi chín ngàn lỗ chân lông, là nơi ở của tám mươi loại giun sán, được gọi chung là ‘thân’. Khi vị hành giả xem xét thân này theo tự tánh, vị ấy không thấy có gì đáng để nắm giữ, mà chỉ thấy một khối xương được nối kết bởi gân, trộn lẫn với nhiều loại tử thi. Thấy điều đó, vị ấy đạt đến địa vị con của bậc Thập Lực. Như đã nói: ‘‘ပဋိပါဋိယဋ္ဌီနိ ဌိတာနိ ကောဋိယာ,အနေကသန္ဓိယမိတော န ကေဟိစိ; ဗဒ္ဓေါ နဟာရူဟိ ဇရာယ စောဒိတော,အစေတနော ကဋ္ဌကလိင်္ဂရူပမော. ‘Các xương đứng theo thứ tự ở các đầu, được nối với nhau bằng nhiều khớp nối; không được buộc bởi bất cứ thứ gì, mà được buộc bởi các sợi gân, bị sự già nua làm cho hư hoại, vô tri, giống như một khúc gỗ mục. ‘‘ကုဏပံ ကုဏပေ ဇာတံ, အသုစိမှိ စ ပူတိနိ; ဒုဂ္ဂန္ဓေ စာပိ ဒုဂ္ဂန္ဓံ, ဘေဒနမှိ စ ဝယဓမ္မံ. ‘Tử thi sinh ra từ tử thi, và vật hôi thối sinh ra từ vật bất tịnh; vật hôi thối (sinh ra) từ vật có mùi hôi, và (sinh ra) từ vật có tính tan rã, (nó) có tính hoại diệt. ‘‘အဋ္ဌိပုဋေ အဋ္ဌိပုဋော, နိဗ္ဗတ္တော ပူတိနိ ပူတိကာယမှိ; တမှိ စ ဝိနေထ ဆန္ဒံ, ဟေဿထ ပုတ္တာ ဒသဗလဿာ’’တိ စ. ‘Một bọc xương được sinh ra trong một bọc xương, vật hôi thối được sinh ra trong thân thể hôi thối. Và trong đó, hãy loại bỏ lòng tham muốn, các vị sẽ là con của bậc Thập Lực.’ ပရိစ္ဆေဒတော အန္တော အဋ္ဌိမိဉ္ဇေန ဥပရိတော မံသေန အဂ္ဂေ မူလေ စ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာနီတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတေသံ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ အဋ္ဌီနိ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Về phương diện phân định, vị ấy xác định rằng: ‘(Các xương) bên trong được phân định bởi tủy xương, bên trên được phân định bởi thịt, ở đầu và gốc được phân định bởi nhau’. Đây là sự phân định cùng loại của chúng. Còn sự phân định khác loại thì giống như (đã nói trong phần) tóc. Như vậy, vị ấy xác định các xương về phương diện màu sắc v.v. တတော ပရံ သရီရေ ယထာဝုတ္တပ္ပဘေဒါနံ အဋ္ဌီနံ အဗ္ဘန္တရဂတံ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝဏ္ဏတော သေတန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော အတ္တနော ဩကာသသဏ္ဌာနန္တိ. သေယျထိဒံ – မဟန္တမဟန္တာနံ အဋ္ဌီနံ အဗ္ဘန္တရဂတံ သေဒေတွာ ဝဋ္ဋေတွာ မဟန္တေသု ဝံသနဠကပဗ္ဗေသု ပက္ခိတ္တမဟာဝေတ္တင်္ကုရသဏ္ဌာနံ, ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနံ [Pg.41] အဗ္ဘန္တရဂတံ သေဒေတွာ ဝဋ္ဋေတွာ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကေသု ဝံသနဠကပဗ္ဗေသု ပက္ခိတ္တတနုဝေတ္တင်္ကုရသဏ္ဌာနန္တိ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတံ. ဩကာသတော အဋ္ဌီနံ အဗ္ဘန္တရေ ပတိဋ္ဌိတန္တိ. Sau đó, vị ấy xác định tủy xương nằm bên trong các xương có các loại như đã nói trong thân này rằng: về màu sắc, nó màu trắng. Về hình dạng, nó có hình dạng của nơi nó trú ngụ. Ví như: tủy nằm bên trong các xương lớn có hình dạng như một mầm mây lớn được luộc, xoắn lại và nhét vào trong các đốt tre, đốt sậy lớn; tủy nằm bên trong các xương nhỏ có hình dạng như một mầm mây nhỏ được luộc, xoắn lại và nhét vào trong các đốt tre, đốt sậy nhỏ. Về phương hướng, nó sinh ra ở hai phương. Về vị trí, nó nằm ở bên trong các xương. တတ္ထ ယထာ ဝေဠုနဠကာဒီနံ အန္တောဂတာနိ ဒဓိဖာဏိတာနိ န ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဝေဠုနဠကာဒီနံ အန္တောဂတာနီ’’တိ, နပိ ဝေဠုနဠကာဒယော ဇာနန္တိ ‘‘ဒဓိဖာဏိတာနိ အမှာကံ အန္တောဂတာနီ’’တိ; ဧဝမေဝ န အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အဋ္ဌီနံ အန္တောဂတ’’န္တိ, နပိ အဋ္ဌီနိ ဇာနန္တိ ‘‘အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ အမှာကံ အန္တောဂတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော အဋ္ဌီနံ အဗ္ဘန္တရတလေဟိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇဘာဂေန စ ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Trong đó, ví như sữa đông và đường phèn nằm bên trong tre, sậy, v.v., không biết rằng: ‘Chúng ta đang ở bên trong tre, sậy, v.v.’, và tre, sậy, v.v. cũng không biết rằng: ‘Sữa đông và đường phèn đang ở bên trong chúng ta’; cũng như thế, tủy xương không biết rằng: ‘Ta đang ở bên trong các xương’, và các xương cũng không biết rằng: ‘Tủy xương đang ở bên trong chúng ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... cho đến... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân định, vị ấy xác định rằng: ‘(Tủy) được phân định bởi các bề mặt bên trong của xương và bởi phần tủy xương’. Đây là sự phân định cùng loại của nó. Còn sự phân định khác loại thì giống như (đã nói trong phần) tóc. Như vậy, vị ấy xác định tủy xương về phương diện màu sắc v.v. တတော ပရံ သရီရဿ အဗ္ဘန္တရေ ဒွိဂေါဠကပ္ပဘေဒံ ဝက္ကံ ဝဏ္ဏတော မန္ဒရတ္တံ ပါဠိဘဒ္ဒကဋ္ဌိဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဂါမဒါရကာနံ သုတ္တာဝုတကီဠာဂေါဠကသဏ္ဌာနံ, ဧကဝဏ္ဋသဟကာရဒွယသဏ္ဌာနန္တိပိ ဧကေ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော ဂလဝါဋကာ ဝိနိက္ခန္တေန ဧကမူလေန ထောကံ ဂန္တွာ ဒွိဓာ ဘိန္နေန ထူလနှာရုနာ ဝိနိဗဒ္ဓံ ဟုတွာ ဟဒယမံသံ ပရိက္ခိပိတွာ ဌိတန္တိ. Sau đó, vị ấy xác định hai quả cật ở bên trong thân rằng: về màu sắc, chúng hơi đỏ, màu của hạt cây san hô. Về hình dạng, chúng có hình dạng như quả cầu chơi của trẻ làng được quấn bằng chỉ; một số vị nói rằng chúng có hình dạng như một cặp quả xoài chung một cuống. Về phương hướng, chúng sinh ra ở phương trên. Về vị trí, chúng được buộc chặt bởi một sợi gân lớn, đi ra từ vùng cổ họng với một gốc duy nhất, đi một đoạn ngắn rồi chia làm hai, và nằm bao quanh thịt tim. တတ္ထ ယထာ ဝဏ္ဋူပနိဗဒ္ဓံ သဟကာရဒွယံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဝဏ္ဋေန ဥပနိဗဒ္ဓ’’န္တိ, နပိ ဝဏ္ဋံ ဇာနာတိ ‘‘မယာ သဟကာရဒွယံ ဥပနိဗဒ္ဓ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န ဝက္ကံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ထူလနှာရုနာ ဥပနိဗဒ္ဓ’’န္တိ, နပိ ထူလနှာရု ဇာနာတိ ‘‘မယာ ဝက္ကံ ဥပနိဗဒ္ဓ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဝက္ကံ ဝက္ကဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ဝက္ကံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Trong đó, ví như cặp quả xoài được buộc bởi cuống không biết rằng: ‘Ta được buộc bởi cuống’, và cuống cũng không biết rằng: ‘Cặp quả xoài được ta buộc’; cũng như thế, quả cật không biết rằng: ‘Ta được buộc bởi sợi gân lớn’, và sợi gân lớn cũng không biết rằng: ‘Quả cật được ta buộc’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... cho đến... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân định, vị ấy xác định rằng: ‘Quả cật được phân định bởi phần quả cật’. Đây là sự phân định cùng loại của nó. Còn sự phân định khác loại thì giống như (đã nói trong phần) tóc. Như vậy, vị ấy xác định quả cật về phương diện màu sắc v.v. တတော ပရံ သရီရဿ အဗ္ဘန္တရေ ဟဒယံ ဝဏ္ဏတော ရတ္တံ ရတ္တပဒုမပတ္တပိဋ္ဌိဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဗာဟိရပတ္တာနိ အပနေတွာ အဓောမုခဌပိတပဒုမမကုဠသဏ္ဌာနံ, တဉ္စ အဂ္ဂစ္ဆိန္နပုန္နာဂဖလမိဝ ဝိဝဋေကပဿံ ဗဟိ မဋ္ဌံ အန္တော ကောသာတကီဖလဿ အဗ္ဘန္တရသဒိသံ. ပညာဗဟုလာနံ ထောကံ [Pg.42] ဝိကသိတံ, မန္ဒပညာနံ မကုဠိတမေဝ. ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ပဝတ္တန္တိ, တံ အပနေတွာ အဝသေသမံသပိဏ္ဍသင်္ခါတဟဒယဗ္ဘန္တရေ အဒ္ဓပသတမတ္တံ လောဟိတံ သဏ္ဌာတိ, တံ ရာဂစရိတဿ ရတ္တံ, ဒေါသစရိတဿ ကာဠကံ, မောဟစရိတဿ မံသဓောဝနောဒကသဒိသံ, ဝိတက္ကစရိတဿ ကုလတ္ထယူသဝဏ္ဏံ, သဒ္ဓါစရိတဿ ကဏိကာရပုပ္ဖဝဏ္ဏံ, ပညာစရိတဿ အစ္ဆံ ဝိပ္ပသန္နမနာဝိလံ, နိဒ္ဓေါတဇာတိမဏိ ဝိယ ဇုတိမန္တံ ခါယတိ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော သရီရဗ္ဘန္တရေ ဒွိန္နံ ထနာနံ မဇ္ဈေ ပတိဋ္ဌိတန္တိ. Kế đó, bên trong thân, vị ấy xác định quả tim: Về màu sắc, nó màu đỏ, có màu như mặt ngoài của cánh sen hồng. Về hình dạng, nó có hình dạng như búp sen được đặt úp xuống sau khi đã lột các cánh bên ngoài; và quả tim ấy, giống như trái mù u đã được cắt phần ngọn, có một bên hở, bên ngoài trơn láng, bên trong giống như bên trong của trái mướp khía. Của những người có nhiều trí tuệ thì nó hơi nở ra, của những người có trí tuệ chậm lụt thì nó vẫn còn là búp. Nương vào sắc nào mà ý giới và ý thức giới sanh khởi, loại trừ sắc (ý vật) ấy ra, bên trong quả tim được gọi là cục thịt còn lại có chứa khoảng nửa vốc máu; máu ấy của người có tánh tham thì màu đỏ, của người có tánh sân thì màu đen, của người có tánh si thì giống như nước rửa thịt, của người có tánh tầm thì có màu như nước đậu móng ngựa luộc, của người có tánh tín thì có màu như hoa mai hoàng yến, của người có tánh trí thì trong, rất trong, không vẩn đục, hiện ra sáng chói như viên ngọc ma-ni thuần khiết đã được mài giũa. Về phương hướng, nó sanh ở phương trên. Về vị trí, nó được định vị ở giữa hai vú bên trong thân. တတ္ထ ယထာ ဒွိန္နံ ဝါတပါနကဝါဋကာနံ မဇ္ဈေ ဌိတော အဂ္ဂဠတ္ထမ္ဘကော န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဒွိန္နံ ဝါတပါနကဝါဋကာနံ မဇ္ဈေ ဌိတော’’တိ, နပိ ဝါတပါနကဝါဋကာနိ ဇာနန္တိ ‘‘အမှာကံ မဇ္ဈေ အဂ္ဂဠတ္ထမ္ဘကော ဌိတော’’တိ; ဧဝမေဝံ န ဟဒယံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဒွိန္နံ ထနာနံ မဇ္ဈေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ထနာနိ ဇာနန္တိ ‘‘ဟဒယံ အမှာကံ မဇ္ဈေ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဟဒယံ ဟဒယဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ဟဒယံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Trong đó, ví như cây cột cài cửa đứng giữa hai cánh cửa sổ không biết rằng: "Ta đang đứng giữa hai cánh cửa sổ", và các cánh cửa sổ cũng không biết rằng: "Cây cột cài cửa đang đứng giữa chúng ta"; cũng vậy, quả tim không biết rằng: "Ta đang ở giữa hai vú", và hai vú cũng không biết rằng: "Quả tim đang ở giữa chúng ta". Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... (v.v.)... không phải là một cá thể. Về sự phân định, vị ấy xác định rằng quả tim được phân định bởi phần quả tim. Đây là sự phân định cùng loại của nó, còn sự phân định khác loại thì cũng giống như (trường hợp) tóc. Như vậy, vị ấy xác định quả tim từ màu sắc v.v... တတော ပရံ သရီရဿ အဗ္ဘန္တရေ ယကနသညိတံ ယမကမံသပိဏ္ဍံ ဝဏ္ဏတော ရတ္တံ ရတ္တကုမုဒဗာဟိရပတ္တပိဋ္ဌိဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဧကမူလံ ဟုတွာ အဂ္ဂေ ယမကံ ကောဝိဠာရပတ္တသဏ္ဌာနံ, တဉ္စ ဒန္ဓာနံ ဧကံယေဝ ဟောတိ မဟန္တံ, ပညဝန္တာနံ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ခုဒ္ဒကာနီတိ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော ဒွိန္နံ ထနာနံ အဗ္ဘန္တရေ ဒက္ခိဏပဿံ နိဿာယ ဌိတန္တိ. Kế đó, bên trong thân, vị ấy xác định khối thịt đôi được gọi là lá gan: Về màu sắc, nó màu đỏ, có màu như mặt ngoài của cánh hoa súng đỏ. Về hình dạng, nó có một gốc, ở ngọn thì thành một cặp, có hình dạng như lá cây kèn hồng; và lá gan ấy, đối với người chậm lụt thì chỉ là một khối và lớn, đối với người có trí tuệ thì là hai hoặc ba khối nhỏ. Về phương hướng, nó sanh ở phương trên. Về vị trí, nó nằm tựa vào bên hông phải, bên trong hai vú. တတ္ထ ယထာ ပိဌရကပဿေ လဂ္ဂါ မံသပေသိ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ပိဌရကပဿေ လဂ္ဂါ’’တိ, နပိ ပိဌရကပဿံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ မံသပေသိ လဂ္ဂါ’’တိ; ဧဝမေဝ န ယကနံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဒွိန္နံ ထနာနံ အဗ္ဘန္တရေ ဒက္ခိဏပဿံ နိဿာယ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ထနာနံ အဗ္ဘန္တရေ ဒက္ခိဏပဿံ ဇာနာတိ ‘‘မံ နိဿာယ ယကနံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ပန ယကနံ ယကနဘာဂေန [Pg.43] ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ယကနံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Trong đó, ví như miếng thịt dính vào thành nồi không biết rằng: "Ta đang dính vào thành nồi", và thành nồi cũng không biết rằng: "Miếng thịt đang dính vào ta"; cũng vậy, lá gan không biết rằng: "Ta đang nằm tựa vào bên hông phải, bên trong hai vú", và bên hông phải bên trong hai vú cũng không biết rằng: "Lá gan đang nằm tựa vào ta". Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... (v.v.)... không phải là một cá thể. Về sự phân định, vị ấy xác định rằng lá gan được phân định bởi phần lá gan. Đây là sự phân định cùng loại của nó, còn sự phân định khác loại thì cũng giống như (trường hợp) tóc. Như vậy, vị ấy xác định lá gan từ màu sắc v.v... တတော ပရံ သရီရေ ပဋိစ္ဆန္နာပဋိစ္ဆန္နဘေဒတော ဒုဝိဓံ ကိလောမကံ ဝဏ္ဏတော သေတံ ဒုကူလပိလောတိကဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော အတ္တနော ဩကာသသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတံ. ဩကာသတော ပဋိစ္ဆန္နကိလောမကံ ဟဒယဉ္စ ဝက္ကဉ္စ ပရိဝါရေတွာ, အပ္ပဋိစ္ဆန္နကိလောမကံ သကလသရီရေ စမ္မဿ ဟေဋ္ဌတော မံသံ ပရိယောနန္ဓိတွာ ဌိတန္တိ. Kế đó, trong thân, vị ấy xác định màng nhầy có hai loại do sự khác biệt giữa màng bao và màng không bao: Về màu sắc, nó màu trắng, có màu như tấm vải mỏng dơ. Về hình dạng, nó có hình dạng của vị trí của nó. Về phương hướng, nó sanh ở hai phương. Về vị trí, màng nhầy bao bọc thì bao quanh quả tim và hai quả cật, màng nhầy không bao bọc thì nằm bao bọc lấy thịt bên dưới da trong toàn thân. တတ္ထ ယထာ ပိလောတိကာယ ပလိဝေဌိတေ မံသေ န ပိလောတိကာ ဇာနာတိ ‘‘မယာ မံသံ ပလိဝေဌိတ’’န္တိ, နပိ မံသံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ပိလောတိကာယ ပလိဝေဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န ကိလောမကံ ဇာနာတိ ‘‘မယာ ဟဒယဝက္ကာနိ သကလသရီရေ စ စမ္မဿ ဟေဋ္ဌတော မံသံ ပလိဝေဌိတ’’န္တိ. နပိ ဟဒယဝက္ကာနိ သကလသရီရေ စ မံသံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ကိလောမကေန ပလိဝေဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဟေဋ္ဌာ မံသေန ဥပရိ စမ္မေန တိရိယံ ကိလောမကဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ကိလောမကံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Trong đó, ví như khi miếng thịt được bọc bằng tấm vải cũ, tấm vải cũ không biết rằng: "Miếng thịt đã được ta bọc lại", và miếng thịt cũng không biết rằng: "Ta đã được tấm vải cũ bọc lại"; cũng vậy, màng nhầy không biết rằng: "Tim, cật và thịt bên dưới da trong toàn thân đã được ta bọc lại". Và tim, cật và thịt trong toàn thân cũng không biết rằng: "Ta đã được màng nhầy bọc lại". Vì các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... (v.v.)... không phải là một cá thể. Về sự phân định, vị ấy xác định rằng nó được phân định bên dưới bởi thịt, bên trên bởi da, và theo chiều ngang bởi phần màng nhầy. Đây là sự phân định cùng loại của nó, còn sự phân định khác loại thì cũng giống như (trường hợp) tóc. Như vậy, vị ấy xác định màng nhầy từ màu sắc v.v... တတော ပရံ သရီရဿ အဗ္ဘန္တရေ ပိဟကံ ဝဏ္ဏတော နီလံ မီလာတနိဂ္ဂုဏ္ဍီပုပ္ဖဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ယေဘုယျေန သတ္တင်္ဂုလပ္ပမာဏံ အဗန္ဓနံ ကာဠဝစ္ဆကဇိဝှာသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော ဟဒယဿ ဝါမပဿေ ဥဒရပဋလဿ မတ္ထကပဿံ နိဿာယ ဌိတံ, ယမှိ ပဟရဏပဟာရေန ဗဟိ နိက္ခန္တေ သတ္တာနံ ဇီဝိတက္ခယော ဟောတီတိ. Kế đó, bên trong thân, vị ấy xác định lá lách: Về màu sắc, nó màu xanh sẫm, có màu như hoa cây thuốc giòi bị héo. Về hình dạng, phần lớn nó có kích thước bằng bảy ngón tay, không có dây chằng, có hình dạng như lưỡi của con bê đen. Về phương hướng, nó sanh ở phương trên. Về vị trí, nó nằm tựa vào phần trên của màng bụng, ở bên trái của quả tim; khi mà nó bị lòi ra ngoài do bị vũ khí đâm trúng, thì mạng sống của chúng sanh bị chấm dứt. တတ္ထ ယထာ ကောဋ္ဌကမတ္ထကပဿံ နိဿာယ ဌိတာ န ဂေါမယပိဏ္ဍိ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ကောဋ္ဌကမတ္ထကပဿံ နိဿာယ ဌိတာ’’တိ, နပိ ကောဋ္ဌကမတ္ထကပဿံ ဇာနာတိ ‘‘ဂေါမယပိဏ္ဍိ မံ နိဿာယ ဌိတာ’’တိ; ဧဝမေဝ န ပိဟကံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဥဒရပဋလဿ မတ္ထကပဿံ နိဿာယ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ဥဒရပဋလဿ မတ္ထကပဿံ ဇာနာတိ ‘‘ပိဟကံ မံ နိဿာယ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော [Pg.44] ပိဟကံ ပိဟကဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ပိဟကံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đây, ví như cục phân bò đứng tựa vào mặt ngoài vách kho không biết rằng: “Ta đứng tựa vào mặt ngoài vách kho”, và mặt ngoài vách kho cũng không biết rằng: “Cục phân bò đứng tựa vào ta”; cũng thế, lá lách không biết rằng: “Ta đứng tựa vào mặt trên của màng bụng”, và mặt trên của màng bụng cũng không biết rằng: “Lá lách đứng tựa vào ta”. Các pháp này quả thật không có sự hướng tâm và quán xét ... (v.v.) ... không phải là chúng sanh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Lá lách được phân chia bằng phần của lá lách”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định lá lách từ màu sắc v.v... တတော ပရံ သရီရဿ အဗ္ဘန္တရေ ဒွတ္တိံသမံသခဏ္ဍပ္ပဘေဒံ ပပ္ဖာသံ ဝဏ္ဏတော ရတ္တံ နာတိပရိပက္ကဥဒုမ္ဗရဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဝိသမစ္ဆိန္နပူဝသဏ္ဌာနံ, ဆဒနိဋ္ဌကခဏ္ဍပုဉ္ဇသဏ္ဌာနန္တိပိ ဧကေ. တဒေတံ အဗ္ဘန္တရေ အသိတပီတာဒီနံ အဘာဝေ ဥဂ္ဂတေန ကမ္မဇတေဇုသ္မနာ အဗ္ဘာဟတတ္တာ သင်္ခါဒိတပလာလပိဏ္ဍမိဝ နိရသံ နိရောဇံ ဟောတိ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော သရီရဗ္ဘန္တရေ ဒွိန္နံ ထနာနံ အဗ္ဘန္တရေ ဟဒယဉ္စ ယကနဉ္စ ဥပရိ ဆာဒေတွာ ဩလမ္ဗန္တံ ဌိတန္တိ. Kế đó, nên xác định phổi, một loại trong ba mươi hai miếng thịt ở bên trong thân, về màu sắc thì có màu đỏ, màu của quả sung chưa chín lắm. Về hình dạng, có hình dạng của chiếc bánh bị cắt không đều; một số vị cho rằng có hình dạng của một đống mảnh ngói lợp nhà. Phổi ấy ở bên trong, do không có vật thực đã ăn, đã uống v.v... nên bị hơi nóng của hỏa đại do nghiệp sanh tác động, trở nên khô khan, không có chất bổ dưỡng, giống như một bó rơm bị vò nát. Về phương hướng, nó sanh ra ở phương trên. Về vị trí, nó nằm ở bên trong thân, ở khoảng giữa hai vú, che phủ tim và gan ở bên trên và treo lủng lẳng. တတ္ထ ယထာ ဇိဏ္ဏကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရေ လမ္ဗမာနော သကုဏကုလာဝကော န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဇိဏ္ဏကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရေ လမ္ဗမာနော ဌိတော’’တိ, နပိ ဇိဏ္ဏကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရံ ဇာနာတိ ‘‘သကုဏကုလာဝကော မယိ လမ္ဗမာနော ဌိတော’’တိ; ဧဝမေဝ န ပပ္ဖာသံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သရီရဗ္ဘန္တရေ ဒွိန္နံ ထနာနံ အန္တရေ လမ္ဗမာနံ ဌိတ’’န္တိ, နပိ သရီရဗ္ဘန္တရေ ဒွိန္နံ ထနာနံ အန္တရံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ပပ္ဖာသံ လမ္ဗမာနံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ပပ္ဖာသံ ပပ္ဖာသဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ပပ္ဖာသံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đây, ví như tổ chim treo lủng lẳng bên trong một kho lúa cũ không biết rằng: “Ta đang treo lủng lẳng bên trong kho lúa cũ”, và bên trong kho lúa cũ cũng không biết rằng: “Tổ chim đang treo lủng lẳng trong ta”; cũng thế, phổi không biết rằng: “Ta đang treo lủng lẳng ở giữa hai vú bên trong thân”, và khoảng giữa hai vú bên trong thân cũng không biết rằng: “Phổi đang treo lủng lẳng trong ta”. Các pháp này quả thật không có sự hướng tâm và quán xét ... (v.v.) ... không phải là chúng sanh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Phổi được phân chia bằng phần của phổi”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định phổi từ màu sắc v.v... တတော ပရံ အန္တောသရီရေ ပုရိသဿ ဒွတ္တိံသဟတ္ထံ, ဣတ္ထိယာ အဋ္ဌဝီသတိဟတ္ထံ, ဧကဝီသတိယာ ဌာနေသု ဩဘဂ္ဂံ အန္တံ ဝဏ္ဏတော သေတံ သက္ခရသုဓာဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော သီသံ ဆိန္ဒိတွာ လောဟိတဒေါဏိယံ သံဝေလ္လေတွာ ဌပိတဓမ္မနိသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတံ. ဩကာသတော ဥပရိ ဂလဝါဋကေ ဟေဋ္ဌာ စ ကရီသမဂ္ဂေ ဝိနိဗန္ဓတ္တာ ဂလဝါဋကကရီသမဂ္ဂပရိယန္တေ သရီရဗ္ဘန္တရေ ဌိတန္တိ. Kế đó, nên xác định ruột già ở bên trong thân, của người nam dài ba mươi hai hắc tay, của người nữ dài hai mươi tám hắc tay, cuộn lại ở hai mươi mốt chỗ; về màu sắc thì có màu trắng, màu của vôi tôi. Về hình dạng, có hình dạng của con trăn bị cắt đầu được cuộn lại và đặt trong máng máu. Về phương hướng, nó sanh ra ở hai phương (trên và dưới). Về vị trí, do được buộc chặt ở trên tại cuống họng và ở dưới tại đường thoát phân, nên nó nằm bên trong thân, trong khoảng giới hạn bởi cuống họng và đường thoát phân. တတ္ထ ယထာ လောဟိတဒေါဏိယံ ဌပိတံ ဆိန္နသီသံ ဓမ္မနိကဠေဝရံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ လောဟိတဒေါဏိယံ ဌိတ’’န္တိ, နပိ လောဟိတဒေါဏိ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဆိန္နသီသံ ဓမ္မနိကဠေဝရံ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န အန္တံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သရီရဗ္ဘန္တရေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ သရီရဗ္ဘန္တရံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ အန္တံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ [Pg.45] ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော အန္တံ အန္တဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ အန္တံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đây, ví như thân con trăn bị cắt đầu được đặt trong máng máu không biết rằng: “Ta đang nằm trong máng máu”, và máng máu cũng không biết rằng: “Thân con trăn bị cắt đầu đang nằm trong ta”; cũng thế, ruột già không biết rằng: “Ta đang nằm bên trong thân”, và bên trong thân cũng không biết rằng: “Ruột già đang nằm trong ta”. Các pháp này quả thật không có sự hướng tâm và quán xét ... (v.v.) ... không phải là chúng sanh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Ruột già được phân chia bằng phần của ruột già”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định ruột già từ màu sắc v.v... တတော ပရံ အန္တောသရီရေ အန္တန္တရေ အန္တဂုဏံ ဝဏ္ဏတော သေတံ ဒကသီတလိကမူလဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဒကသီတလိကမူလသဏ္ဌာနမေဝါတိ, ဂေါမုတ္တသဏ္ဌာနန္တိပိ ဧကေ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတံ. ဩကာသတော ကုဒါလဖရသုကမ္မာဒီနိ ကရောန္တာနံ ယန္တာကဍ္ဎနကာလေ ယန္တသုတ္တကမိဝ ယန္တဖလကာနိ အန္တဘောဂေ ဧကတော အဂ္ဂဠန္တေ အာဗန္ဓိတွာ ပါဒပုဉ္ဆနရဇ္ဇုမဏ္ဍလကဿ အန္တရာ တံ သိဗ္ဗိတွာ ဌိတရဇ္ဇုကာ ဝိယ ဧကဝီသတိယာ အန္တဘောဂါနံ အန္တရာ ဌိတန္တိ. Kế đó, nên xác định ruột non ở bên trong thân, giữa các cuộn ruột già; về màu sắc thì có màu trắng, màu của rễ cây rau đắng đất. Về hình dạng, cũng có hình dạng của rễ cây rau đắng đất; một số vị cho rằng có hình dạng của dòng nước tiểu bò. Về phương hướng, nó sanh ra ở hai phương. Về vị trí, nó nằm giữa hai mươi mốt cuộn ruột già, ví như sợi dây khâu xuyên qua giữa một tấm thảm chùi chân hình tròn bằng dây thừng, được buộc vào các cuộn ruột già ở các khúc cuộn cuối, giống như sợi dây máy được buộc vào chốt của các tấm ván máy khi người ta kéo máy trong lúc làm các công việc với cuốc, rìu v.v... တတ္ထ ယထာ ပါဒပုဉ္ဆနရဇ္ဇုမဏ္ဍလကံ သိဗ္ဗိတွာ ဌိတရဇ္ဇုကာ န ဇာနာတိ ‘‘မယာ ပါဒပုဉ္ဆနရဇ္ဇုမဏ္ဍလကံ သိဗ္ဗိတ’’န္တိ, နပိ ပါဒပုဉ္ဆနရဇ္ဇုမဏ္ဍလကံ ဇာနာတိ ‘‘ရဇ္ဇုကာ မံ သိဗ္ဗိတွာ ဌိတာ’’တိ, ဧဝမေဝ အန္တဂုဏံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အန္တံ ဧကဝီသတိဘောဂဗ္ဘန္တရေ အာဗန္ဓိတွာ ဌိတ’’န္တိ, နပိ အန္တံ ဇာနာတိ ‘‘အန္တဂုဏံ မံ အာဗန္ဓိတွာ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော အန္တဂုဏံ အန္တဂုဏဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ အန္တဂုဏံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đây, ví như sợi dây được dùng để khâu tấm thảm chùi chân hình tròn bằng dây thừng không biết rằng: “Tấm thảm chùi chân hình tròn bằng dây thừng đã được ta khâu lại”, và tấm thảm chùi chân hình tròn bằng dây thừng cũng không biết rằng: “Sợi dây đã khâu ta lại”; cũng thế, ruột non không biết rằng: “Ta nằm buộc vào ruột già ở giữa hai mươi mốt cuộn”, và ruột già cũng không biết rằng: “Ruột non đã buộc vào ta”. Các pháp này quả thật không có sự hướng tâm và quán xét ... (v.v.) ... không phải là chúng sanh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Ruột non được phân chia bằng phần của ruột non”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định ruột non từ màu sắc v.v... တတော ပရံ အန္တောသရီရေ ဥဒရိယံ ဝဏ္ဏတော အဇ္ဈောဟဋာဟာရဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ပရိဿာဝနေ သိထိလဗဒ္ဓတဏ္ဍုလသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော ဥဒရေ ဌိတန္တိ. ဥဒရံ နာမ ဥဘတော နိပ္ပီဠိယမာနဿ အလ္လသာဋကဿ မဇ္ဈေ သဉ္ဇာတဖောဋကသဒိသံ အန္တပဋလံ, ဗဟိ မဋ္ဌံ, အန္တော မံသကသမ္ဗုပလိဝေဌိတံ, ကိလိဋ္ဌပါဝါရပုပ္ဖသဒိသံ, ကုထိတပနသဖလဿ အဗ္ဘန္တရသဒိသန္တိပိ ဧကေ. တတ္ထ တက္ကောလကာ ဂဏ္ဍုပ္ပာဒကာတာလဟီရကာသူစိမုခကာပဋတန္တုသုတ္တကာတိ ဧဝမာဒိဒွတ္တိံသကုလပ္ပဘေဒါ ကိမယော အာကုလဗျာကုလာ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနော ဟုတွာ နိဝသန္တိ, ယေ ပါနဘောဇနာဒိမှိ အဝိဇ္ဇမာနေ ဥလ္လင်္ဃိတွာ ဝိရဝန္တာ [Pg.46] ဟဒယမံသံ အဘိတုဒန္တိ ပါနဘောဇနာဒီနိ အဇ္ဈောဟရဏဝေလာယဉ္စ ဥဒ္ဓံမုခါ ဟုတွာ ပဌမဇ္ဈောဟဋေ ဒွေ တယော အာလောပေ တုရိတတုရိတာ ဝိလုမ္ပန္တိ. ယံ ဧတေသံ ကိမီနံ ပသူတိဃရံ ဝစ္စကုဋိ ဂိလာနသာလာ သုသာနဉ္စ ဟောတိ, ယတ္ထ သေယျထာပိ နာမ စဏ္ဍာလဂါမဒွါရေ စန္ဒနိကာယ သရဒသမယေ ထူလဖုသိတကေ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဥဒကေန အာဝူဠှံ မုတ္တကရီသစမ္မဋ္ဌိနှာရုခဏ္ဍခေဠသိင်္ဃာဏိကာလောဟိတပ္ပဘုတိနာနာကုဏပဇာတံ နိပတိတွာ ကဒ္ဒမောဒကာလုဠိတံ သဉ္ဇာတကိမိကုလာကုလံ ဟုတွာ ဒွီဟတီဟစ္စယေန သူရိယာတပသန္တာပဝေဂကုထိတံ ဥပရိ ဖေဏပုပ္ဖုဠကေ မုဉ္စန္တံ အဘိနီလဝဏ္ဏံ ပရမဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆံ ဥပဂန္တုံ ဝါ ဒဋ္ဌုံ ဝါ အနရဟရူပတံ အာပဇ္ဇိတွာ တိဋ္ဌတိ, ပဂေဝ ဃာယိတုံ ဝါ သာယိတုံ ဝါ; ဧဝမေဝ နာနပ္ပကာရပါနဘောဇနာဒိ ဒန္တမုသလသံစုဏ္ဏိတံ ဇိဝှာဟတ္ထသမ္ပရိဝတ္တိတံ ခေဠလာလာပလိဗုဒ္ဓံ တင်္ခဏဝိဂတဝဏ္ဏဂန္ဓရသာဒိသမ္ပဒံ ကောလိယခလိသုဝါနဝမထုသဒိသံ နိပတိတွာ ပိတ္တသေမှဝါတပလိဝေဌိတံ ဟုတွာ ဥဒရဂ္ဂိသန္တာပဝေဂကုထိတံ ကိမိကုလာကုလံ ဥပရူပရိ ဖေဏပုပ္ဖုဠကာနိ မုဉ္စန္တံ ပရမကသမ္ဗုဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆဘာဝမာပဇ္ဇိတွာ တိဋ္ဌတိ. ယံ သုတွာပိ ပါနဘောဇနာဒီသု အမနုညတာ သဏ္ဌာတိ, ပဂေဝ ပညာစက္ခုနာ ဩလောကေတွာ. ယတ္ထ စ ပတိတံ ပါနဘောဇနာဒိ ပဉ္စဓာ ဝိဝေကံ ဂစ္ဆတိ, ဧကံ ဘာဂံ ပါဏကာ ခါဒန္တိ, ဧကံ ဘာဂံ ဥဒရဂ္ဂိ ဈာပေတိ, ဧကော ဘာဂေါ မုတ္တံ ဟောတိ, ဧကော ဘာဂေါ ကရီသံ ဟောတိ, ဧကော ဘာဂေါ ရသဘာဝံ အာပဇ္ဇိတွာ သောဏိတမံသာဒီနိ ဥပဗြူဟယတီတိ. Kế đó, bên trong thân này, vị ấy xác định về thức ăn chưa tiêu (udariyaṃ) rằng: Về màu sắc, nó có màu của thức ăn đã được nuốt vào. Về hình dạng, nó có hình dạng như một gói gạo được buộc lỏng lẻo trong một cái túi lọc. Về phương hướng, nó phát sinh ở phương trên. Về vị trí, nó nằm trong dạ dày. Dạ dày (udaraṃ) giống như một cái bọc nổi lên ở giữa một tấm vải ướt đang được ép từ hai phía, là màng ruột, bên ngoài trơn láng, bên trong được bao bọc bởi thịt giống như thịt của con sò, giống như một bông hoa trên tấm vải choàng bị bẩn. Một số vị cho rằng nó giống như phần bên trong của quả mít thối. Ở đó, ba mươi hai loại giun sán khác nhau, chẳng hạn như takkolakā, gaṇḍuppādakā, tālahīrakā, sūcimukhakā, paṭatantusuttakā, v.v., sống lúc nhúc, di chuyển thành từng đàn. Khi không có thức ăn và thức uống, chúng nhảy lên, kêu la và cắn vào thịt tim. Và khi thức ăn và thức uống được nuốt vào, chúng ngẩng mặt lên và vội vàng tranh cướp hai hoặc ba miếng đầu tiên được nuốt vào. Nơi ấy là nhà hộ sinh, nhà vệ sinh, bệnh xá và nghĩa địa cho những loài giun sán này, nơi mà ví như ở cổng làng của người hạ tiện (caṇḍāla), trong một cái hố chứa nước thải, vào mùa thu, khi trời mưa những hạt mưa lớn, các loại xác chết khác nhau như nước tiểu, phân, da, xương, mảnh gân, nước bọt, nước mũi, máu, v.v., bị nước cuốn trôi rơi vào đó, trộn lẫn với nước bùn, lúc nhúc những loài giun sán, sau hai ba ngày, nó bị sức nóng của mặt trời làm cho thối rữa, sủi bọt và bong bóng lên trên, trở nên có màu xanh đậm, có mùi hôi thối và ghê tởm đến mức không thể đến gần hay nhìn vào được, huống chi là ngửi hay nếm; cũng vậy, các loại thức ăn và thức uống khác nhau, được nghiền nát bởi chày là răng, được lật qua lật lại bởi tay là lưỡi, được trộn lẫn với nước bọt và nước miếng, ngay lập tức mất đi màu sắc, mùi vị, hương thơm, v.v., rơi xuống giống như bãi nôn của chó trong máng ăn của chó, được bao bọc bởi mật, đờm và gió, bị sức nóng của vị hỏa làm cho thối rữa, lúc nhúc giun sán, sủi bọt và bong bóng lên trên, trở nên vô cùng hôi thối và ghê tởm như mùi sò thối và tồn tại như vậy. Chỉ nghe về điều này thôi cũng đã làm cho thức ăn và thức uống trở nên không đáng ưa thích, huống chi là nhìn thấy nó bằng con mắt trí tuệ. Và ở đó, thức ăn và thức uống rơi vào được phân chia thành năm phần: một phần bị các sinh vật ăn, một phần bị vị hỏa thiêu đốt, một phần trở thành nước tiểu, một phần trở thành phân, và một phần, sau khi trở thành dưỡng chất, nuôi dưỡng máu, thịt, v.v. တတ္ထ ယထာ ပရမဇေဂုစ္ဆာယ သုဝါနဒေါဏိယာ ဌိတော သုဝါနဝမထု န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သုဝါနဒေါဏိယာ ဌိတော’’တိ; နပိ သုဝါနဒေါဏိ ဇာနာတိ ‘‘မယိ သုဝါနဝမထု ဌိတော’’တိ. ဧဝမေဝ န ဥဒရိယံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဣမသ္မိံ ပရမဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆေ ဥဒရေ ဌိတ’’န္တိ; နပိ ဥဒရံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဥဒရိယံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဥဒရိယံ ဥဒရိယဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ဥဒရိယံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đó, ví như bãi nôn của chó nằm trong máng ăn vô cùng ghê tởm của chó không biết rằng: "Ta đang nằm trong máng ăn của chó"; và máng ăn của chó cũng không biết rằng: "Bãi nôn của chó đang nằm trong ta". Cũng vậy, thức ăn chưa tiêu không biết rằng: "Ta đang nằm trong cái dạ dày vô cùng hôi thối và ghê tởm này"; và dạ dày cũng không biết rằng: "Thức ăn chưa tiêu đang nằm trong ta". Quả vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... v.v... không phải là một chúng sinh. Vị ấy xác định rằng: Về sự phân định, thức ăn chưa tiêu được phân định bởi phần thức ăn chưa tiêu. Đây là sự phân định đồng loại của nó. Còn sự phân định khác loại thì cũng giống như đối với tóc. Như vậy, vị ấy xác định về thức ăn chưa tiêu từ phương diện màu sắc, v.v. တတော [Pg.47] ပရံ အန္တောသရီရေ ကရီသံ ဝဏ္ဏတော ယေဘုယျေန အဇ္ဈောဟဋာဟာရဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနံ, ဒိသတော ဟေဋ္ဌိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ, ဩကာသတော ပက္ကာသယေ ဌိတန္တိ. ပက္ကာသယော နာမ ဟေဋ္ဌာ နာဘိပိဋ္ဌိကဏ္ဋကမူလာနံ အန္တရေ အန္တာဝသာနေ ဥဗ္ဗေဓေန အဋ္ဌင်္ဂုလမတ္တော ဝံသနဠကဗ္ဘန္တရသဒိသော ပဒေသော, ယတ္ထ သေယျထာပိ နာမ ဥပရိဘူမိဘာဂေ ပတိတံ ဝဿောဒကံ ဩဂဠိတွာ ဟေဋ္ဌာဘူမိဘာဂံ ပူရေတွာ တိဋ္ဌတိ, ဧဝမေဝ ယံကိဉ္စိ အာမာသယေ ပတိတံ ပါနဘောဇနာဒိကံ ဥဒရဂ္ဂိနာ ဖေဏုဒ္ဒေဟကံ ပက္ကံ ပက္ကံ သဏှကရဏိယာ ပိဋ္ဌမိဝ သဏှဘာဝံ အာပဇ္ဇိတွာ အန္တဗိလေန ဩဂဠိတွာ ဩမဒ္ဒိတွာ ဝံသနဠကေ ပက္ခိတ္တပဏ္ဍုမတ္တိကာ ဝိယ သန္နိစိတံ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ. Kế đó, bên trong thân này, vị ấy xác định về phân (karīsaṃ) rằng: Về màu sắc, phần lớn nó có màu của thức ăn đã được nuốt vào. Về hình dạng, nó có hình dạng của vị trí của nó. Về phương hướng, nó phát sinh ở phương dưới. Về vị trí, nó nằm trong ruột già. Ruột già là một vùng ở phía dưới, giữa rốn và gốc xương sống, ở cuối ruột, cao khoảng tám ngón tay, giống như bên trong một ống tre, ở đó, ví như nước mưa rơi trên vùng đất cao chảy xuống làm đầy vùng đất thấp và đọng lại ở đó; cũng vậy, bất cứ thức ăn và thức uống nào rơi vào dạ dày, sau khi được vị hỏa nấu cho sủi bọt, mỗi khi chín, nó được làm cho mịn, trở nên mềm như bột, chảy xuống qua lỗ ruột, được nén lại và tích tụ giống như đất sét vàng nhạt được nhồi vào một ống tre và tồn tại như vậy. တတ္ထ ယထာ ဝံသနဠကေ ဩမဒ္ဒိတွာ ပက္ခိတ္တပဏ္ဍုမတ္တိကာ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဝံသနဠကေ ဌိတာ’’တိ, နပိ ဝံသနဠကော ဇာနာတိ ‘‘မယိ ပဏ္ဍုမတ္တိကာ ဌိတာ’’တိ; ဧဝမေဝ န ကရီသံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ပက္ကာသယေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ပက္ကာသယော ဇာနာတိ ‘‘မယိ ကရီသံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ကရီသံ ကရီသဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ကရီသံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đó, ví như đất sét vàng nhạt được nhồi và bỏ vào ống tre không biết rằng: "Ta đang ở trong ống tre"; và ống tre cũng không biết rằng: "Đất sét vàng nhạt đang ở trong ta"; cũng vậy, phân không biết rằng: "Ta đang ở trong ruột già"; và ruột già cũng không biết rằng: "Phân đang ở trong ta". Quả vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét... v.v... không phải là một chúng sinh. Vị ấy xác định rằng: Về sự phân định, phân được phân định bởi phần phân. Đây là sự phân định đồng loại của nó. Còn sự phân định khác loại thì cũng giống như đối với tóc. Như vậy, vị ấy xác định về phân từ phương diện màu sắc, v.v. တတော ပရံ သရီရေ သီသကဋာဟဗ္ဘန္တရေ မတ္ထလုင်္ဂံ ဝဏ္ဏတော သေတံ အဟိဆတ္တကပိဏ္ဍိဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. ပက္ကုထိတဒုဒ္ဓဝဏ္ဏန္တိပိ ဧကေ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော သီသကဋာဟဿ အဗ္ဘန္တရေ စတ္တာရော သိဗ္ဗိနိမဂ္ဂေ နိဿာယ သမောဓာယ ဌပိတာ စတ္တာရော ပိဋ္ဌပိဏ္ဍိကာ ဝိယ သမောဟိတံ စတုမတ္ထလုင်္ဂပိဏ္ဍပ္ပဘေဒံ ဟုတွာ ဌိတန္တိ. Kế đó, trong thân này, bên trong hộp sọ, vị ấy xác định về não (matthaluṅgaṃ) rằng: Về màu sắc, nó có màu trắng, màu của một cụm nấm. Một số vị cho rằng nó có màu của sữa đông. Về hình dạng, nó có hình dạng của vị trí của nó. Về phương hướng, nó phát sinh ở phương trên. Về vị trí, nó nằm bên trong hộp sọ, tựa vào bốn đường nối, được kết hợp lại với nhau, giống như bốn khối bột được đặt lại với nhau, tạo thành bốn khối não riêng biệt. တတ္ထ ယထာ ပုရာဏလာဗုကဋာဟေ ပက္ခိတ္တပိဋ္ဌပိဏ္ဍိ ပက္ကုထိတဒုဒ္ဓံ ဝါ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ပုရာဏလာဗုကဋာဟေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ပုရာဏလာဗုကဋာဟံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ပိဋ္ဌပိဏ္ဍိ ပက္ကုထိတဒုဒ္ဓံ ဝါ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န မတ္ထလုင်္ဂံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သီသကဋာဟဗ္ဘန္တရေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ သီသကဋာဟဗ္ဘန္တရံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ မတ္ထလုင်္ဂံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော မတ္ထလုင်္ဂံ မတ္ထလုင်္ဂဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ မတ္ထလုင်္ဂံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Trong đó, ví như cục bột được cho vào hay sữa đã nấu sôi trào trong cái gáo bầu cũ không biết rằng: ‘Ta đang ở trong cái gáo bầu cũ’, và cái gáo bầu cũ cũng không biết rằng: ‘Cục bột hay sữa đã nấu sôi trào đang ở trong ta’; cũng như thế ấy, óc não không biết rằng: ‘Ta đang ở bên trong hộp sọ’, và bên trong hộp sọ cũng không biết rằng: ‘Óc não đang ở trong ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm và xem xét ...v.v... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: ‘Óc não được phân chia bởi phần óc não’. Đây là sự phân chia cùng loại của nó, còn sự phân chia khác loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định óc não từ phương diện màu sắc v.v... တတော [Pg.48] ပရံ သရီရေ ဗဒ္ဓါဗဒ္ဓဘေဒတော ဒုဝိဓမ္ပိ ပိတ္တံ ဝဏ္ဏတော ဗဟလမဓုကတေလဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အဗဒ္ဓပိတ္တံ မိလာတဗကုလပုပ္ဖဝဏ္ဏန္တိပိ ဧကေ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတံ. ဩကာသတော အဗဒ္ဓပိတ္တံ ကေသလောမနခဒန္တာနံ မံသဝိနိမုတ္တဋ္ဌာနံ ထဒ္ဓသုက္ခစမ္မဉ္စ ဝဇ္ဇေတွာ ဥဒကမိဝ တေလဗိန္ဒု အဝသေသသရီရံ ဗျာပေတွာ ဌိတံ, ယမှိ ကုပိတေ အက္ခီနိ ပီတကာနိ ဟောန္တိ ဘမန္တိ, ဂတ္တံ ကမ္ပတိ ကဏ္ဍူယတိ. ဗဒ္ဓပိတ္တံ ဟဒယပပ္ဖာသာနမန္တရေ ယကနမံသံ နိဿာယ ပတိဋ္ဌိတေ မဟာကောသာတကိကောသကသဒိသေ ပိတ္တကောသကေ ဌိတံ, ယမှိ ကုပိတေ သတ္တာ ဥမ္မတ္တကာ ဟောန္တိ, ဝိပလ္လတ္ထစိတ္တာ ဟိရောတ္တပ္ပံ ဆဍ္ဍေတွာ အကတ္တဗ္ဗံ ကရောန္တိ, အဘာသိတဗ္ဗံ ဘာသန္တိ, အစိန္တိတဗ္ဗံ စိန္တေန္တိ. Sau đó, nên xác định cả hai loại mật trong thân, được phân biệt là mật trong và mật ngoài, về màu sắc, có màu như dầu mù u đặc. Một số vị nói rằng mật ngoài có màu như hoa bakula héo. Về hình dạng, có hình dạng của nơi nó trú ngụ. Về phương hướng, sanh khởi ở hai phương. Về vị trí, mật ngoài, trừ ra tóc, lông, móng, răng, những nơi không có thịt, và da khô cứng, thì thấm khắp phần còn lại của cơ thể giống như giọt dầu trên mặt nước; khi mật này bị kích động, mắt trở nên vàng và xoay tròn, thân thể run rẩy và ngứa ngáy. Mật trong thì nằm trong túi mật giống như vỏ trái mướp đắng lớn, được thiết lập nương vào lá gan ở giữa tim và phổi; khi mật này bị kích động, chúng sinh trở nên điên loạn, có tâm trí bị đảo lộn, từ bỏ tàm và quý, làm những điều không nên làm, nói những điều không nên nói, và suy nghĩ những điều không nên suy nghĩ. တတ္ထ ယထာ ဥဒကံ ဗျာပေတွာ ဌိတံ တေလံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဥဒကံ ဗျာပေတွာ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ဥဒကံ ဇာနာတိ ‘‘တေလံ မံ ဗျာပေတွာ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န အဗဒ္ဓပိတ္တံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သရီရံ ဗျာပေတွာ ဌိတ’’န္တိ, နပိ သရီရံ ဇာနာတိ ‘‘အဗဒ္ဓပိတ္တံ မံ ဗျာပေတွာ ဌိတ’’န္တိ. ယထာ စ ကောသာတကိကောသကေ ဌိတံ ဝဿောဒကံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ကောသာတကိကောသကေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ကောသာတကိကောသကော ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဝဿောဒကံ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န ဗဒ္ဓပိတ္တံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ပိတ္တကောသကေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ပိတ္တကောသကော ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဗဒ္ဓပိတ္တံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ပိတ္တံ ပိတ္တဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ပိတ္တံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Trong đó, ví như giọt dầu thấm khắp mặt nước không biết rằng: ‘Ta đang thấm khắp mặt nước’, và nước cũng không biết rằng: ‘Dầu đang thấm khắp ta’; cũng như thế ấy, mật ngoài không biết rằng: ‘Ta đang thấm khắp cơ thể’, và cơ thể cũng không biết rằng: ‘Mật ngoài đang thấm khắp ta’. Và ví như nước mưa ở trong vỏ trái mướp đắng không biết rằng: ‘Ta đang ở trong vỏ trái mướp đắng’, và vỏ trái mướp đắng cũng không biết rằng: ‘Nước mưa đang ở trong ta’; cũng như thế ấy, mật trong không biết rằng: ‘Ta đang ở trong túi mật’, và túi mật cũng không biết rằng: ‘Mật trong đang ở trong ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm và xem xét ...v.v... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: ‘Mật được phân chia bởi phần mật’. Đây là sự phân chia cùng loại của nó, còn sự phân chia khác loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định mật từ phương diện màu sắc v.v... တတော ပရံ သရီရဗ္ဘန္တရေ ဧကပတ္တပူရပ္ပမာဏံ သေမှံ ဝဏ္ဏတော သေတံ ကစ္ဆကပဏ္ဏရသဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော ဥဒရပဋလေ ဌိတန္တိ. ယံ [Pg.49] ပါနဘောဇနာဒိအဇ္ဈောဟရဏကာလေ သေယျထာပိ နာမ ဥဒကေ သေဝါလပဏကံ ကဋ္ဌေ ဝါ ကထလေ ဝါ ပတန္တေ ဆိဇ္ဇိတွာ ဒွိဓာ ဟုတွာ ပုန အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ဧဝမေဝ ပါနဘောဇနာဒိမှိ နိပတန္တေ ဆိဇ္ဇိတွာ ဒွိဓာ ဟုတွာ ပုန အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ယမှိ စ မန္ဒီဘူတေ ပက္ကမိဝ ဂဏ္ဍံ ပူတိကမိဝ ကုက္ကုဋဏ္ဍံ ဥဒရပဋလံ ပရမဇေဂုစ္ဆကုဏပဂန္ဓံ ဟောတိ. တတော ဥဂ္ဂတေန စ ဂန္ဓေန ဥဂ္ဂါရောပိ မုခမ္ပိ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ပူတိကုဏပသဒိသံ ဟောတိ, သော စ ပုရိသော ‘‘အပေဟိ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ဝါယသီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇတိ, ယဉ္စ အဘိဝဍ္ဎိတံ ဗဟလတ္တမာပန္နံ ပဋိကုဇ္ဇနဖလကမိဝ ဝစ္စကုဋိယာ ဥဒရပဋလဗ္ဘန္တရေ ဧဝ ကုဏပဂန္ဓံ သန္နိရုမ္ဘိတွာ တိဋ္ဌတိ. Sau đó, nên xác định đờm ở bên trong thân, có số lượng bằng một miếng trầu, về màu sắc, có màu trắng như nước lá cây kacchaka. Về hình dạng, có hình dạng của nơi nó trú ngụ. Về phương hướng, sanh khởi ở phương trên. Về vị trí, nằm trên màng bao tử. Khi nuốt thức uống, thức ăn v.v..., ví như đám rêu rong trên mặt nước, khi một khúc gỗ hay mảnh sành rơi xuống, bị tách ra làm hai rồi lại bao phủ lại như cũ; cũng như thế ấy, khi thức uống, thức ăn v.v... rơi xuống, nó bị tách ra làm hai rồi lại bao phủ lại như cũ. Và khi đờm này giảm đi, màng bao tử trở nên có mùi tử thi rất đáng ghê tởm, giống như mụt nhọt đã chín, giống như quả trứng gà bị thối. Và do mùi hôi bốc lên từ đó, cả hơi ợ và miệng đều hôi thối, giống như mùi tử thi rữa, và người ấy trở thành người bị nói rằng: ‘Hãy tránh xa, ngươi bốc mùi hôi thối’. Và khi đờm này tăng trưởng, trở nên đặc lại, nó ngăn chặn mùi tử thi lại và nằm yên ngay bên trong màng bao tử, giống như tấm ván đậy trên hố xí. တတ္ထ ယထာ စန္ဒနိကာယ ဥပရိဖေဏပဋလံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ စန္ဒနိကာယ ဌိတ’’န္တိ, နပိ စန္ဒနိကာ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဖေဏပဋလံ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န သေမှံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဥဒရပဋလေ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ဥဒရပဋလံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ သေမှံ ဌိတန္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော သေမှံ သေမှဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ သေမှံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Trong đó, ví như lớp bọt trên mặt cống rãnh không biết rằng: ‘Ta đang ở trên cống rãnh’, và cống rãnh cũng không biết rằng: ‘Lớp bọt đang ở trên ta’; cũng như thế ấy, đờm không biết rằng: ‘Ta đang ở trên màng bao tử’, và màng bao tử cũng không biết rằng: ‘Đờm đang ở trên ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm và xem xét ...v.v... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: ‘Đờm được phân chia bởi phần đờm’. Đây là sự phân chia cùng loại của nó, còn sự phân chia khác loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định đờm từ phương diện màu sắc v.v... တတော ပရံ သရီရေ ပုဗ္ဗော ဝဏ္ဏတော ပဏ္ဍုပလာသဝဏ္ဏောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနော. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတော. ဩကာသတော ပုဗ္ဗဿ ဩကာသော နာမ နိဗဒ္ဓေါ နတ္ထိ. ယတ္ထ ပုဗ္ဗော သန္နိစိတော တိဋ္ဌေယျ, ယတြ ယတြ ခါဏုကဏ္ဋကပ္ပဟရဏဂ္ဂိဇာလာဒီဟိ အဘိဟတေ သရီရပ္ပဒေသေ လောဟိတံ သဏ္ဌဟိတွာ ပစ္စတိ, ဂဏ္ဍပိဠကာဒယော ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တတြ တတြ တိဋ္ဌတိ. Sau đó, nên xác định mủ trong thân, về màu sắc, có màu như lá úa. Về hình dạng, có hình dạng của nơi nó trú ngụ. Về phương hướng, sanh khởi ở hai phương. Về vị trí, gọi là vị trí của mủ thì không có nơi cố định. Ở bất cứ nơi nào trên phần cơ thể bị tổn thương bởi gốc cây, gai nhọn, va chạm, ngọn lửa v.v..., máu tụ lại và mưng mủ, hoặc các mụt nhọt, ung độc v.v... phát sanh, thì nó nằm ở nơi đó. တတ္ထ ယထာ ရုက္ခဿ တတ္ထ တတ္ထ ဖရသုဓာရာဒီဟိ ပဟတပ္ပဒေသေ အဝဂဠိတွာ ဌိတော နိယျာသော န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ရုက္ခဿ ပဟတပ္ပဒေသေ ဌိတော’’တိ, နပိ ရုက္ခဿ ပဟတပ္ပဒေသော ဇာနာတိ ‘‘မယိ နိယျာသော ဌိတော’’တိ; ဧဝမေဝ န ပုဗ္ဗော ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သရီရဿ တတ္ထ တတ္ထ ခါဏုကဏ္ဋကာဒီဟိ အဘိဟတပ္ပဒေသေ ဂဏ္ဍပိဠကာဒီနံ ဥဋ္ဌိတပ္ပဒေသေ ဝါ ဌိတော’’တိ, နပိ သရီရပ္ပဒေသော ဇာနာတိ ‘‘မယိ ပုဗ္ဗော ဌိတော’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ [Pg.50] ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ပုဗ္ဗော ပုဗ္ဗဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ပုဗ္ဗံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đây, ví như nhựa cây chảy ra rồi đọng lại ở chỗ này chỗ kia trên thân cây bị búa rìu v.v... chặt vào, nó không biết rằng: “Ta đang đọng lại ở chỗ bị chặt của cây”, và chỗ bị chặt của cây cũng không biết rằng: “Nhựa cây đang đọng lại nơi ta”; cũng vậy, mủ không biết rằng: “Ta đang đọng lại ở chỗ này chỗ kia trên thân thể bị gốc cây, gai nhọn v.v... đâm phải, hoặc ở chỗ nổi lên của mụn nhọt, ung bướu v.v...”, và phần thân thể ấy cũng không biết rằng: “Mủ đang đọng lại nơi ta”. Thật vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét ... (như trên) ... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Mủ được phân chia bởi phần mủ”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì giống như của tóc. Như vậy, nên xác định mủ từ màu sắc v.v... တတော ပရံ သရီရေ သန္နိစိတလောဟိတံ သံသရဏလောဟိတန္တိ ဧဝံ ဒုဝိဓေ လောဟိတေ သန္နိစိတလောဟိတံ တာဝ ဝဏ္ဏတော ဗဟလကုထိတလာခါရသဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ, သံသရဏလောဟိတံ အစ္ဆလာခါရသဝဏ္ဏန္တိ. သဏ္ဌာနတော သဗ္ဗမ္ပိ အတ္တနော ဩကာသသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော သန္နိစိတလောဟိတံ ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ, သံသရဏလောဟိတံ ဒွီသုပီတိ. ဩကာသတော သံသရဏလောဟိတံ ကေသလောမနခဒန္တာနံ မံသဝိနိမုတ္တဋ္ဌာနဉ္စေဝ ထဒ္ဓသုက္ခစမ္မဉ္စ ဝဇ္ဇေတွာ ဓမနိဇာလာနုသာရေန သဗ္ဗံ ဥပါဒိန္နကသရီရံ ဖရိတွာ ဌိတံ. သန္နိစိတလောဟိတံ ယကနဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂံ ပူရေတွာ ဧကပတ္တပူရဏမတ္တံ ဝက္ကဟဒယပပ္ဖာသာနံ ဥပရိ ထောကံ ထောကံ ဗိန္ဒုံ ပါတေန္တံ ဝက္ကဟဒယယကနပပ္ဖာသေ တေမေန္တံ ဌိတံ, ယမှိ ဝက္ကဟဒယာဒီနိ အတေမေန္တေ သတ္တာ ပိပါသိတာ ဟောန္တိ. Kế đó, trong thân có hai loại máu là máu tụ và máu lưu thông. Trong hai loại máu ấy, trước tiên nên xác định về màu sắc rằng: “Máu tụ có màu như nước cánh kiến đặc đã đun sôi”, còn “máu lưu thông có màu như nước cánh kiến trong”. Về hình dáng, tất cả đều có hình dáng của nơi nó trú ngụ. Về phương hướng, máu tụ sinh khởi ở phương trên, còn máu lưu thông thì ở cả hai phương. Về vị trí, máu lưu thông, ngoại trừ tóc, lông, móng, răng, nơi không có thịt và da cứng khô, đã tràn khắp toàn bộ thân do nghiệp tạo này theo mạng lưới mạch máu. Máu tụ làm đầy phần dưới của gan, khoảng một bát đầy, làm rơi từng giọt nhỏ xuống trên tim, thận, phổi, và làm ẩm ướt thận, tim, gan, phổi. Khi nó không làm ẩm ướt thận, tim v.v... thì chúng sinh bị khát. တတ္ထ ယထာ ဇဇ္ဇရကပါလေ ဌိတံ ဥဒကံ ဟေဋ္ဌာ လေဍ္ဍုခဏ္ဍာဒီနိ တေမေန္တံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဇဇ္ဇရကပါလေ ဌိတံ ဟေဋ္ဌာ လေဍ္ဍုခဏ္ဍာဒီနိ တေမေမီ’’တိ, နပိ ဇဇ္ဇရကပါလံ ဟေဋ္ဌာ လေဍ္ဍုခဏ္ဍာဒီနိ ဝါ ဇာနန္တိ ‘‘မယိ ဥဒကံ ဌိတံ, အမှေ ဝါ တေမေန္တံ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န လောဟိတံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ယကနဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂေ ဝက္ကဟဒယာဒီနိ တေမေန္တံ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ယကနဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂဋ္ဌာနံ ဝက္ကဟဒယာဒီနိ ဝါ ဇာနန္တိ ‘‘မယိ လောဟိတံ ဌိတံ, အမှေ ဝါ တေမေန္တံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော လောဟိတံ လောဟိတဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ လောဟိတံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đây, ví như nước đựng trong mảnh nồi vỡ làm ẩm ướt những mảnh gạch vụn v.v... ở dưới, nó không biết rằng: “Ta đựng trong mảnh nồi vỡ đang làm ẩm ướt những mảnh gạch vụn v.v... ở dưới”, và mảnh nồi vỡ hay những mảnh gạch vụn v.v... ở dưới cũng không biết rằng: “Nước đang đựng nơi ta, đang làm ẩm ướt chúng ta”; cũng vậy, máu không biết rằng: “Ta đang ở phần dưới của gan, làm ẩm ướt thận, tim v.v...”, và nơi ở phần dưới của gan hay thận, tim v.v... cũng không biết rằng: “Máu đang ở nơi ta, đang làm ẩm ướt chúng ta”. Thật vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét ... (như trên) ... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Máu được phân chia bởi phần máu”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì giống như của tóc. Như vậy, nên xác định máu từ màu sắc v.v... တတော ပရံ သရီရေ သေဒေါ ဝဏ္ဏတော ပသန္နတိလတေလဝဏ္ဏောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနော. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတော. ဩကာသတော သေဒဿ ဩကာသော နာမ နိဗဒ္ဓေါ နတ္ထိ, ယတ္ထ သေဒေါ လောဟိတံ ဝိယ သဒါ တိဋ္ဌေယျ. ယသ္မာ ဝါ ယဒါ အဂ္ဂိသန္တာပသူရိယသန္တာပဥတုဝိကာရာဒီဟိ [Pg.51] သရီရံ သန္တပတိ, အထ ဥဒကတော အဗ္ဗူဠှမတ္တဝိသမစ္ဆိန္နဘိသမုဠာလကုမုဒနာလကလာပဥဒကမိဝ သဗ္ဗကေသလောမကူပဝိဝရေဟိ ပဂ္ဃရတိ. တသ္မာ တေသံ ကေသလောမကူပဝိဝရာနံ ဝသေန တံ သဏ္ဌာနတော ဝဝတ္ထပေတိ. ‘‘သေဒပရိဂ္ဂဏှကေန စ ယောဂါဝစရေန ကေသလောမကူပဝိဝရေ ပူရေတွာ ဌိတဝသေနေဝ သေဒေါ မနသိကာတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ. Kế đó, nên xác định về màu sắc của mồ hôi trong thân rằng: “Nó có màu như dầu mè trong”. Về hình dáng, nó có hình dáng của nơi nó trú ngụ. Về phương hướng, nó sinh khởi ở cả hai phương. Về vị trí, mồ hôi không có vị trí cố định nào mà nó có thể luôn luôn ở đó như máu. Bởi vì khi thân bị nóng bức do sức nóng của lửa, sức nóng của mặt trời, sự thay đổi thời tiết v.v..., khi ấy nó chảy ra từ tất cả các lỗ chân tóc và chân lông giống như nước từ một bó củ sen, rễ sen, củ súng, ngó sen vừa mới được nhổ lên khỏi nước và cắt không đều. Do đó, nên xác định hình dáng của nó tùy theo các lỗ chân tóc và chân lông ấy. Và các vị cổ sư đã nói rằng: “Hành giả nắm bắt đề mục mồ hôi nên tác ý đến mồ hôi chỉ theo cách nó hiện hữu làm đầy các lỗ chân tóc và chân lông”. တတ္ထ ယထာ ဘိသမုဠာလကုမုဒနာလကလာပဝိဝရေဟိ ပဂ္ဃရန္တံ ဥဒကံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဘိသမုဠာလကုမုဒနာလကလာပဝိဝရေဟိ ပဂ္ဃရာမီ’’တိ, နပိ ဘိသမုဠာလကုမုဒနာလကလာပဝိဝရာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေဟိ ဥဒကံ ပဂ္ဃရတီ’’တိ; ဧဝမေဝ န သေဒေါ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ကေသလောမကူပဝိဝရေဟိ ပဂ္ဃရာမီ’’တိ, နပိ ကေသလောမကူပဝိဝရာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေဟိ သေဒေါ ပဂ္ဃရတီ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော သေဒေါ သေဒဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ သေဒံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đây, ví như nước chảy ra từ các kẽ hở của bó củ sen, rễ sen, củ súng, ngó sen không biết rằng: “Ta đang chảy ra từ các kẽ hở của bó củ sen, rễ sen, củ súng, ngó sen”, và các kẽ hở của bó củ sen, rễ sen, củ súng, ngó sen cũng không biết rằng: “Nước đang chảy ra từ chúng ta”; cũng vậy, mồ hôi không biết rằng: “Ta đang chảy ra từ các lỗ chân tóc và chân lông”, và các lỗ chân tóc và chân lông cũng không biết rằng: “Mồ hôi đang chảy ra từ chúng ta”. Thật vậy, các pháp này không có sự hướng tâm và quán xét ... (như trên) ... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân chia, nên xác định rằng: “Mồ hôi được phân chia bởi phần mồ hôi”. Đây là sự phân chia đồng loại của nó, còn sự phân chia dị loại thì giống như của tóc. Như vậy, nên xác định mồ hôi từ màu sắc v.v... တတော ပရံ သရီရေ စမ္မမံသန္တရေ မေဒေါ ဝဏ္ဏတော ဖာလိတဟလိဒ္ဒိဝဏ္ဏောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနော. တထာ ဟိ သုခိနော ထူလသရီရဿ စမ္မမံသန္တရေ ဖရိတွာ ဌိတော ဟလိဒ္ဒိရတ္တဒုကူလပိလောတိကသဏ္ဌာနော, ကိသသရီရဿ ဇင်္ဃမံသဦရုမံသပိဋ္ဌိကဏ္ဋကနိဿိတပိဋ္ဌိမံသဥဒရပဋလမံသာနိ နိဿာယ သံဝေလ္လိတွာ ဌပိတဟလိဒ္ဒိရတ္တဒုကူလပိလောတိကခဏ္ဍသဏ္ဌာနော. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတော. ဩကာသတော ထူလသရီရဿ သကလသရီရံ ဖရိတွာ ကိသဿ ဇင်္ဃာမံသာဒီနိ နိဿာယ ဌိတော, ယော သိနေဟသင်္ခါတောပိ ဟုတွာ ပရမဇေဂုစ္ဆတ္တာ န မတ္ထကတေလတ္ထံ န ဂဏ္ဍူသတေလတ္ထံ န ဒီပဇာလနတ္ထံ သင်္ဂယှတိ. Kế đó, nên xác định về màu sắc của mỡ đặc ở giữa da và thịt trong thân rằng: “Nó có màu như nghệ đã được chẻ ra”. Về hình dáng, nó có hình dáng của nơi nó trú ngụ. Thật vậy, đối với người khỏe mạnh, thân hình mập mạp, nó tràn khắp giữa da và thịt, có hình dáng như một tấm vải thô nhuộm nghệ; đối với người thân hình gầy gò, nó nương vào thịt ở bắp chân, thịt ở đùi, thịt lưng tựa vào xương sống, thịt ở thành bụng, có hình dáng như một mảnh vải thô nhuộm nghệ được đặt cuộn lại. Về phương hướng, nó sinh khởi ở cả hai phương. Về vị trí, đối với người mập mạp, nó tràn khắp toàn thân; đối với người gầy, nó nương vào thịt ở bắp chân v.v... Nó, tuy cũng được gọi là chất nhờn, nhưng do bản chất cực kỳ đáng ghê tởm nên không được lấy dùng làm dầu thoa đầu, không làm dầu trị ghẻ lở, không làm dầu thắp đèn. တတ္ထ ယထာ မံသပုဉ္ဇံ နိဿာယ ဌိတာ ဟလိဒ္ဒိရတ္တဒုကူလပိလောတိကာ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ မံသပုဉ္ဇံ နိဿာယ ဌိတာ’’တိ, နပိ မံသပုဉ္ဇော ဇာနာတိ ‘‘ဟလိဒ္ဒိရတ္တဒုကူလပိလောတိကာ မံ နိဿာယ ဌိတာ’’တိ; ဧဝမေဝ န မေဒေါ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သကလသရီရံ ဇင်္ဃာဒီသု ဝါ မံသံ နိဿာယ ဌိတော’’တိ, နပိ သကလသရီရံ ဇာနာတိ ဇင်္ဃာဒီသု ဝါ မံသံ ‘‘မေဒေါ မံ နိဿာယ ဌိတော’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော မေဒေါ ဟေဋ္ဌာ မံသေန, ဥပရိ စမ္မေန, သမန္တတော မေဒဘာဂေန [Pg.52] ပရိစ္ဆိန္နောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ မေဒံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đây, ví như tấm vải cũ nhuộm nghệ nương vào đống thịt không biết rằng: “Ta nương vào đống thịt”, và đống thịt cũng không biết rằng: “Tấm vải cũ nhuộm nghệ nương vào ta”; cũng thế ấy, mỡ không biết rằng: “Ta nương vào toàn thân hoặc vào thịt ở bắp chân v.v...”, và toàn thân hoặc thịt ở bắp chân v.v... cũng không biết rằng: “Mỡ nương vào ta”. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự quán xét... (v.v)... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân định, nên xác định rằng mỡ được giới hạn bởi thịt ở phía dưới, bởi da ở phía trên, và bởi phần mỡ ở xung quanh. Đây là sự phân định cùng loại của nó, còn sự phân định khác loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định mỡ từ phương diện màu sắc v.v... တတော ပရံ သရီရေ အဿု ဝဏ္ဏတော ပသန္နတိလတေလဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော အက္ခိကူပကေသု ဌိတန္တိ. န စေတံ ပိတ္တကောသကေ ပိတ္တမိဝ အက္ခိကူပကေသု သဒါ သန္နိစိတံ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ, ကိန္တု ယဒါ သောမနဿဇာတာ သတ္တာ မဟာဟသိတံ ဟသန္တိ, ဒေါမနဿဇာတာ ရောဒန္တိ ပရိဒေဝန္တိ, တထာရူပံ ဝိသမာဟာရံ ဝါ ဟရန္တိ, ယဒါ စ တေသံ အက္ခီနိ ဓူမရဇပံသုကာဒီဟိ အဘိဟညန္တိ, တဒါ ဧတေဟိ သောမနဿဒေါမနဿဝိသမာဟာရာဒီဟိ သမုဋ္ဌဟိတွာ အဿု အက္ခိကူပကေသု ပူရေတွာ တိဋ္ဌတိ ပဂ္ဃရတိ စ. ‘‘အဿုပရိဂ္ဂဏှကေန စ ယောဂါဝစရေန အက္ခိကူပကေ ပူရေတွာ ဌိတဝသေနေဝ တံ မနသိကာတဗ္ဗ’’န္တိ ပုဗ္ဗာစရိယာ ဝဏ္ဏယန္တိ. Kế đó, trong thân này, nên xác định nước mắt về màu sắc là có màu như dầu mè trong. Về hình dạng, có hình dạng của nơi nó chiếm chỗ. Về phương hướng, sanh ở phương trên. Về vị trí, nằm trong hốc mắt. Và nó không phải luôn luôn tụ lại trong hốc mắt như mật trong túi mật, nhưng khi chúng sinh có tâm hoan hỷ cười lớn, khi có tâm ưu phiền thì khóc lóc, than van, hoặc dùng các loại vật thực không thích hợp, và khi mắt của họ bị khói, bụi, cát v.v... làm cho khó chịu, khi ấy do sự hoan hỷ, ưu phiền, vật thực không thích hợp v.v... này sanh khởi lên, nước mắt làm đầy hốc mắt rồi đứng lại và chảy ra. Các vị cổ sư giải thích rằng: “Và hành giả đang nắm bắt đề mục nước mắt nên tác ý đến nó chỉ khi nó làm đầy hốc mắt và đứng lại”. တတ္ထ ယထာ မတ္ထကစ္ဆိန္နတရုဏတာလဋ္ဌိကူပကေသု ဌိတံ ဥဒကံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ မတ္ထကစ္ဆိန္နတရုဏတာလဋ္ဌိကူပကေသု ဌိတ’’န္တိ, နပိ မတ္ထကစ္ဆိန္နတရုဏတာလဋ္ဌိကူပကာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေသု ဥဒကံ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န အဿု ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အက္ခိကူပကေသု ဌိတ’’န္တိ, နပိ အက္ခိကူပကာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေသု အဿု ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော အဿု အဿုဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ အဿုံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đây, ví như nước đọng trong các lỗ của hột thốt nốt non bị cắt cuống không biết rằng: “Ta đang đọng trong các lỗ của hột thốt nốt non bị cắt cuống”, và các lỗ của hột thốt nốt non bị cắt cuống cũng không biết rằng: “Nước đang đọng trong chúng ta”; cũng thế ấy, nước mắt không biết rằng: “Ta đang ở trong hốc mắt”, và hốc mắt cũng không biết rằng: “Nước mắt đang ở trong chúng ta”. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự quán xét... (v.v)... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân định, nên xác định rằng nước mắt được giới hạn bởi phần nước mắt. Đây là sự phân định cùng loại của nó, còn sự phân định khác loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định nước mắt từ phương diện màu sắc v.v... တတော ပရံ သရီရေ ဝိလီနသိနေဟသင်္ခါတာ ဝသာ ဝဏ္ဏတော အာစာမေ အာသိတ္တတေလဝဏ္ဏာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနာ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတာ. ဩကာသတော ဟတ္ထတလဟတ္ထပိဋ္ဌိပါဒတလပါဒပိဋ္ဌိနာသာပုဋနလာဋအံသကူဋေသု ဌိတာတိ. န စေသာ ဧတေသု ဩကာသေသု သဒါ ဝိလီနာ ဧဝ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ, ကိန္တု ယဒါ အဂ္ဂိသန္တာပသူရိယသန္တာပဥတုဝိသဘာဂဓာတုဝိသဘာဂေဟိ တေ ပဒေသာ ဥသ္မာဇာတာ ဟောန္တိ, တဒါ တတ္ထ ဝိလီနာဝ ဟုတွာ ပသန္နသလိလာသု ဥဒကသောဏ္ဍိကာသု နီဟာရော ဝိယ သရတိ. Kế đó, trong thân này, nên xác định dầu trong, được gọi là chất nhờn tan chảy, về màu sắc là có màu như dầu đổ vào nước cơm. Về hình dạng, có hình dạng của nơi nó chiếm chỗ. Về phương hướng, sanh ở hai phương. Về vị trí, nằm ở lòng bàn tay, mu bàn tay, lòng bàn chân, mu bàn chân, chóp mũi, trán, và đỉnh vai. Và nó không phải luôn luôn tan chảy ở những vị trí này, nhưng khi những vùng đó trở nên nóng do sức nóng của lửa, sức nóng của mặt trời, thời tiết bất thường, và các giới bất thường, khi ấy nó tan chảy ở đó và chảy ra như sương trên các hồ nước trong. တတ္ထ [Pg.53] ယထာ ဥဒကသောဏ္ဍိယော အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဌိတော နီဟာရော န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဥဒကသောဏ္ဍိယော အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဌိတော’’တိ, နပိ ဥဒကသောဏ္ဍိယော ဇာနန္တိ ‘‘နီဟာရော အမှေ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဌိတော’’တိ; ဧဝမေဝ န ဝသာ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဟတ္ထတလာဒီနိ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဌိတာ’’တိ, နပိ ဟတ္ထတလာဒီနိ ဇာနန္တိ ‘‘ဝသာ အမှေ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဌိတာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဝသာ ဝသာဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတိဿာ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ဝသံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Ở đây, ví như sương bao phủ các hồ nước không biết rằng: “Ta đang bao phủ các hồ nước”, và các hồ nước cũng không biết rằng: “Sương đang bao phủ chúng ta”; cũng thế ấy, dầu trong không biết rằng: “Ta đang bao phủ lòng bàn tay v.v...”, và lòng bàn tay v.v... cũng không biết rằng: “Dầu trong đang bao phủ chúng ta”. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự quán xét... (v.v)... không phải là một chúng sinh. Về phương diện phân định, nên xác định rằng dầu trong được giới hạn bởi phần dầu trong. Đây là sự phân định cùng loại của nó, còn sự phân định khác loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, nên xác định dầu trong từ phương diện màu sắc v.v... တတော ပရံ သရီရေ မုခဿဗ္ဘန္တရေ ခေဠော ဝဏ္ဏတော သေတော ဖေဏဝဏ္ဏောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနောတိ, သမုဒ္ဒဖေဏသဏ္ဌာနောတိပိ ဧကေ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတော. ဩကာသတော ဥဘောဟိ ကပေါလပဿေဟိ ဩရောဟိတွာ ဇိဝှာယ ဌိတောတိ. န စေသော ဧတ္ထ သဒါ သန္နိစိတော ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ, ကိန္တု ယဒါ သတ္တာ တထာရူပံ အာဟာရံ ပဿန္တိ ဝါ သရန္တိ ဝါ, ဥဏှတိတ္တကဋုကလောဏမ္ဗိလာနံ ဝါ ကိဉ္စိ မုခေ ဌပေန္တိ. ယဒါ စ တေသံ ဟဒယံ အာဂိလာယတိ, ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ဝါ ဇိဂုစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဒါ ခေဠော ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဥဘောဟိ ကပေါလပဿေဟိ ဩရောဟိတွာ ဇိဝှာယ သဏ္ဌာတိ. အဂ္ဂဇိဝှာယ စေသ ခေဠော တနုကော ဟောတိ, မူလဇိဝှာယ ဗဟလော, မုခေ ပက္ခိတ္တဉ္စ ပုထုကံ ဝါ တဏ္ဍုလံ ဝါ အညံ ဝါ ကိဉ္စိ ခါဒနီယံ နဒိပုလိနေ ခတကူပသလိလမိဝ ပရိက္ခယမဂစ္ဆန္တောဝ သဒါ တေမနသမတ္ထော ဟောတိ. Kế đó, trong thân này, nên xác định nước bọt ở bên trong miệng về màu sắc là màu trắng, có màu như bọt. Về hình dạng, có hình dạng của nơi nó chiếm chỗ; một số vị nói có hình dạng như bọt biển. Về phương hướng, sanh ở phương trên. Về vị trí, chảy xuống từ hai bên má và nằm trên lưỡi. Và nó không phải luôn luôn tụ lại ở đây, nhưng khi chúng sinh thấy hoặc nghĩ đến một loại vật thực nào đó, hoặc đặt một thứ gì nóng, đắng, cay, mặn, chua vào miệng. Và khi tim của họ mệt mỏi, hoặc sự ghê tởm sanh khởi vì một lý do nào đó, khi ấy nước bọt sanh khởi, chảy xuống từ hai bên má và đọng lại trên lưỡi. Nước bọt này ở đầu lưỡi thì loãng, ở cuống lưỡi thì đặc, và đối với cốm, gạo, hay bất kỳ vật thực nào khác được đặt vào miệng, nó luôn có khả năng làm ẩm ướt, giống như nước trong giếng đào trên bãi cát sông không bao giờ cạn. တတ္ထ ယထာ နဒိပုလိနေ ခတကူပတလေ သဏ္ဌိတံ ဥဒကံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ကူပတလေ သဏ္ဌိတ’’န္တိ, နပိ ကူပတလံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဥဒကံ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န ခေဠော ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဥဘောဟိ ကပေါလပဿေဟိ ဩရောဟိတွာ ဇိဝှာတလေ သဏ္ဌိတော’’တိ, နပိ ဇိဝှာတလံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ဥဘောဟိ ကပေါလပဿေဟိ ဩရောဟိတွာ ခေဠော သဏ္ဌိတော’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ခေဠော ခေဠဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ ခေဠံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Trong đó, ví như nước nằm yên trong cái giếng đào trên bãi cát bờ sông không biết rằng: ‘Ta đang nằm yên trong lòng giếng’, và lòng giếng cũng không biết rằng: ‘Nước đang nằm trong ta’; cũng thế ấy, nước miếng không biết rằng: ‘Ta từ hai bên má chảy xuống, đang nằm yên trên mặt lưỡi’, và mặt lưỡi cũng không biết rằng: ‘Nước miếng từ hai bên má chảy xuống, đang nằm yên trên ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự thẩm sát... cho đến... không phải là một sinh linh. Về sự phân chia, vị ấy xác định rằng: ‘Nước miếng được phân chia theo phần nước miếng’. Đây là sự phân chia theo đồng loại của nó, còn sự phân chia theo dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, vị ấy xác định nước miếng về phương diện màu sắc v.v... တတော [Pg.54] ပရံ သရီရေ သိင်္ဃာဏိကာ ဝဏ္ဏတော သေတာ တရုဏတာလမိဉ္ဇဝဏ္ဏာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနာ, သေဒေတွာ သေဒေတွာ နာသာပုဋေ နိရန္တရံ ပက္ခိတ္တဝေတ္တင်္ကုရသဏ္ဌာနာတိပိ ဧကေ. ဒိသတော ဥပရိမာယ ဒိသာယ ဇာတာ. ဩကာသတော နာသာပုဋေ ပူရေတွာ ဌိတာတိ. န စေသာ ဧတ္ထ သဒါ သန္နိစိတာ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ, ကိန္တု သေယျထာပိ နာမ ပုရိသော ပဒုမိနိပတ္တေ ဒဓိံ ဗန္ဓိတွာ ဟေဋ္ဌာ ပဒုမိနိပတ္တံ ကဏ္ဋကေန ဝိဇ္ဈေယျ, အထ တေန ဆိဒ္ဒေန ဒဓိပိဏ္ဍံ ဂဠိတွာ ဗဟိ ပပတေယျ; ဧဝမေဝ ယဒါ သတ္တာ ရောဒန္တိ, ဝိသဘာဂါဟာရဥတုဝသေန ဝါ သဉ္ဇာတဓာတုက္ခောဘာ ဟောန္တိ, တဒါ အန္တောသီသတော ပူတိသေမှဘာဝံ အာပန္နံ မတ္ထလုင်္ဂံ ဂဠိတွာ တာလုမတ္ထကဝိဝရေန ဩတရိတွာ နာသာပုဋေ ပူရေတွာ တိဋ္ဌတိ. Kế đó, (vị ấy xác định) nước mũi trong thân. Vị ấy xác định rằng: ‘Về màu sắc, nó có màu trắng, màu của lõi trái thốt nốt non’. Về hình dáng, nó có hình dáng của nơi nó trú ngụ; một số vị nói rằng nó có hình dáng như đọt mây được nhét liên tục vào trong lỗ mũi sau khi đã được hơ nóng. Về phương hướng, nó sanh ra ở phương trên. Về vị trí, nó nằm đầy trong các lỗ mũi. Và nó không phải luôn luôn tụ lại và nằm ở đây, nhưng ví như một người gói sữa đông trong lá sen rồi dùng gai đâm vào lá sen bên dưới, khi ấy khối sữa đông sẽ chảy qua lỗ thủng đó mà rơi ra ngoài; cũng thế ấy, khi chúng sanh khóc lóc, hoặc khi các đại bị xáo trộn do thức ăn và thời tiết không thích hợp, khi ấy óc não đã trở thành đàm thối từ bên trong đầu chảy xuống qua khe hở trên vòm miệng rồi nằm đầy trong các lỗ mũi. တတ္ထ ယထာ သိပ္ပိကာယ ပက္ခိတ္တံ ပူတိဒဓိ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ သိပ္ပိကာယ ဌိတ’’န္တိ, နပိ သိပ္ပိကာ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ပူတိကံ ဒဓိ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န သိင်္ဃာဏိကာ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ နာသာပုဋေသု ဌိတာ’’တိ, နပိ နာသာပုဋာ ဇာနန္တိ ‘‘အမှေသု သိင်္ဃာဏိကာ ဌိတာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော သိင်္ဃာဏိကာ သိင်္ဃာဏိကဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတိဿာ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ သိင်္ဃာဏိကံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Trong đó, ví như sữa đông thối được đựng trong vỏ sò không biết rằng: ‘Ta đang nằm trong vỏ sò’, và vỏ sò cũng không biết rằng: ‘Sữa đông thối đang nằm trong ta’; cũng thế ấy, nước mũi không biết rằng: ‘Ta đang nằm trong các lỗ mũi’, và các lỗ mũi cũng không biết rằng: ‘Nước mũi đang nằm trong chúng ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự thẩm sát... cho đến... không phải là một sinh linh. Về sự phân chia, vị ấy xác định rằng: ‘Nước mũi được phân chia theo phần nước mũi’. Đây là sự phân chia theo đồng loại của nó, còn sự phân chia theo dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, vị ấy xác định nước mũi về phương diện màu sắc v.v... တတော ပရံ အန္တောသရီရေ လသိကာတိ သရီရသန္ဓီနံ အဗ္ဘန္တရေ ပိစ္ဆိလကုဏပံ. သာ ဝဏ္ဏတော ကဏိကာရနိယျာသဝဏ္ဏာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဩကာသသဏ္ဌာနာ. ဒိသတော ဒွီသု ဒိသာသု ဇာတာ. ဩကာသတော အဋ္ဌိသန္ဓီနံ အဗ္ဘဉ္ဇနကိစ္စံ သာဓယမာနာ အသီတိသတသန္ဓီနံ အဗ္ဘန္တရေ ဌိတာတိ. ယဿ စေသာ မန္ဒာ ဟောတိ, တဿ ဥဋ္ဌဟန္တဿ နိသီဒန္တဿ အဘိက္ကမန္တဿ ပဋိက္ကမန္တဿ သမိဉ္ဇန္တဿ ပသာရေန္တဿ အဋ္ဌိကာနိ ကဋကဋာယန္တိ, အစ္ဆရိကာသဒ္ဒံ ကရောန္တော ဝိယ ဝိစရတိ, ဧကယောဇနဒွိယောဇနမတ္တမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဂတဿ ဝါယောဓာတု ကုပ္ပတိ, ဂတ္တာနိ ဒုက္ခန္တိ ယဿ ပန စေသာ ဗဟုကာ ဟောတိ, တဿ ဥဋ္ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု န အဋ္ဌီနိ ကဋကဋာယန္တိ, ဒီဃမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဂတဿ န ဝါယောဓာတု ကုပ္ပတိ, န ဂတ္တာနိ ဒုက္ခန္တိ. Kế đó, chất nhờn ở bên trong thân là một loại thây ma nhớt nháp ở bên trong các khớp xương của cơ thể. Vị ấy xác định rằng: ‘Về màu sắc, nó có màu của nhựa cây kaṇikāra’. Về hình dáng, nó có hình dáng của nơi nó trú ngụ. Về phương hướng, nó sanh ra ở hai phương. Về vị trí, nó nằm bên trong một trăm tám mươi khớp xương, làm công việc bôi trơn các khớp xương. Người nào có ít chất nhờn này, thì xương của người ấy kêu răng rắc khi đứng dậy, ngồi xuống, đi tới, đi lui, co vào, duỗi ra, kêu như tiếng búng ngón tay; khi đi một quãng đường chỉ bằng một hay hai do-tuần, phong đại bị kích động, các chi bị đau nhức. Còn người nào có nhiều chất nhờn này, thì xương của người ấy không kêu răng rắc khi đứng dậy, ngồi xuống v.v...; khi đi một quãng đường dài, phong đại không bị kích động, các chi không bị đau nhức. တတ္ထ [Pg.55] ယထာ အဗ္ဘဉ္ဇနတေလံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အက္ခံ အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ ဌိတ’’န္တိ, နပိ အက္ခော ဇာနာတိ ‘‘မံ တေလံ အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ ဌိတ’’န္တိ; ဧဝမေဝ န လသိကာ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အသီတိသတသန္ဓိယော အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ ဌိတာ’’တိ, နပိ အသီတိသတသန္ဓိယော ဇာနန္တိ ‘‘လသိကာ အမှေ အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ ဌိတာ’’တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော လသိကာ လသိကဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတိဿာ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ လသိကံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Trong đó, ví như dầu bôi trơn không biết rằng: ‘Ta đang nằm bôi trơn trục xe’, và trục xe cũng không biết rằng: ‘Dầu đang nằm bôi trơn ta’; cũng thế ấy, chất nhờn không biết rằng: ‘Ta đang nằm bôi trơn một trăm tám mươi khớp xương’, và một trăm tám mươi khớp xương cũng không biết rằng: ‘Chất nhờn đang nằm bôi trơn chúng ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự thẩm sát... cho đến... không phải là một sinh linh. Về sự phân chia, vị ấy xác định rằng: ‘Chất nhờn được phân chia theo phần chất nhờn’. Đây là sự phân chia theo đồng loại của nó, còn sự phân chia theo dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, vị ấy xác định chất nhờn về phương diện màu sắc v.v... တတော ပရံ အန္တောသရီရေ မုတ္တံ ဝဏ္ဏတော မာသခါရောဒကဝဏ္ဏန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. သဏ္ဌာနတော ဥဒကံ ပူရေတွာ အဓောမုခဌပိတဥဒကကုမ္ဘအန္တရဂတဥဒကသဏ္ဌာနံ. ဒိသတော ဟေဋ္ဌိမာယ ဒိသာယ ဇာတံ. ဩကာသတော ဝတ္ထိဿဗ္ဘန္တရေ ဌိတန္တိ. ဝတ္ထိ နာမ ဝတ္ထိပုဋော ဝုစ္စတိ, ယတ္ထ သေယျထာပိ နာမ စန္ဒနိကာယ ပက္ခိတ္တေ အမုခေ ပေဠာဃဋေ စန္ဒနိကာရသော ပဝိသတိ, န စဿ ပဝိသနမဂ္ဂေါ ပညာယတိ; ဧဝမေဝ သရီရတော မုတ္တံ ပဝိသတိ, န စဿ ပဝိသနမဂ္ဂေါ ပညာယတိ နိက္ခမနမဂ္ဂေါ ဧဝ တု ပါကဋော ဟောတိ, ယမှိ စ မုတ္တဿ ဘရိတေ ‘‘ပဿာဝံ ကရောမာ’’တိ သတ္တာနံ အာယူဟနံ ဟောတိ. တတ္ထ ယထာ စန္ဒနိကာယ ပက္ခိတ္တေ အမုခေ ပေဠာဃဋေ ဌိတော စန္ဒနိကာရသော န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ အမုခေ ပေဠာဃဋေ ဌိတော’’တိ, နပိ ပေဠာဃဋော ဇာနာတိ ‘‘မယိ စန္ဒနိကာရသော ဌိတော’’တိ; ဧဝမေဝ မုတ္တံ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဝတ္ထိမှိ ဌိတ’’န္တိ, နပိ ဝတ္ထိ ဇာနာတိ ‘‘မယိ မုတ္တံ ဌိတ’’န္တိ. အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏဝိရဟိတာ ဟိ ဧတေ ဓမ္မာ…ပေ… န ပုဂ္ဂလောတိ. ပရိစ္ဆေဒတော ဝတ္ထိအဗ္ဘန္တရေန စေဝ မုတ္တဘာဂေန စ ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝဝတ္ထပေတိ. အယမေတဿ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ပန ကေသသဒိသော ဧဝါတိ ဧဝံ မုတ္တံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. ဧဝမယံ ဣမံ ဒွတ္တိံသာကာရံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထပေတိ. Kế đó, (vị ấy xác định) nước tiểu ở bên trong thân. Vị ấy xác định rằng: ‘Về màu sắc, nó có màu của nước tro đậu’. Về hình dáng, nó có hình dáng của nước chứa bên trong một bình nước được đặt úp xuống. Về phương hướng, nó sanh ra ở phương dưới. Về vị trí, nó nằm bên trong bọng đái. Bọng đái được gọi là túi chứa nước tiểu, nơi ấy, ví như nước cống rãnh đi vào một cái bình không miệng được đặt trong cống rãnh, và đường vào của nó không được thấy rõ; cũng thế ấy, nước tiểu từ cơ thể đi vào (bọng đái), và đường vào của nó không được thấy rõ; chỉ có đường ra là rõ ràng. Và khi nó đầy nước tiểu, chúng sanh có sự cố gắng: ‘Chúng ta hãy đi tiểu’. Trong đó, ví như nước cống rãnh nằm trong cái bình không miệng được đặt trong cống rãnh không biết rằng: ‘Ta đang nằm trong cái bình không miệng’, và cái bình cũng không biết rằng: ‘Nước cống rãnh đang nằm trong ta’; cũng thế ấy, nước tiểu không biết rằng: ‘Ta đang nằm trong bọng đái’, và bọng đái cũng không biết rằng: ‘Nước tiểu đang nằm trong ta’. Vì các pháp này không có sự hướng tâm, không có sự thẩm sát... cho đến... không phải là một sinh linh. Về sự phân chia, vị ấy xác định rằng: ‘Nó được phân chia bởi phần bên trong bọng đái và bởi phần nước tiểu’. Đây là sự phân chia theo đồng loại của nó, còn sự phân chia theo dị loại thì cũng giống như tóc. Như vậy, vị ấy xác định nước tiểu về phương diện màu sắc v.v... Như vậy, vị hành giả này xác định ba mươi hai thể trược này về phương diện màu sắc v.v... တဿေဝံ ဣမံ ဒွတ္တိံသာကာရံ ဝဏ္ဏာဒိဝသေန ဝဝတ္ထပေန္တဿ တံ တံ ဘာဝနာနုယောဂံ အာဂမ္မ ကေသာဒယော ပဂုဏာ ဟောန္တိ, ကောဋ္ဌာသဘာဝေန ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တတော ပဘုတိ သေယျထာပိ နာမ စက္ခုမတော ပုရိသဿ ဒွတ္တိံသဝဏ္ဏာနံ ပုပ္ဖာနံ ဧကသုတ္တဂန္ထိတံ မာလံ ဩလောကေန္တဿ သဗ္ဗပုပ္ဖာနိ အပုဗ္ဗာပရိယမိဝ ပါကဋာနိ ဟောန္တိ; ဧဝမေဝ ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ [Pg.56] ကေသာ’’တိ ဣမံ ကာယံ သတိယာ ဩလောကေန္တဿ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ အပုဗ္ဗာပရိယမိဝ ပါကဋာ ဟောန္တိ. ကေသေသု အာဝဇ္ဇိတေသု အသဏ္ဌဟမာနာဝ သတိ ယာဝ မုတ္တံ, တာဝ ပဝတ္တတိ. တတော ပဘုတိ တဿ အာဟိဏ္ဍန္တာ မနုဿတိရစ္ဆာနာဒယော စ သတ္တာကာရံ ဝိဇဟိတွာ ကောဋ္ဌာသရာသိဝသေနေဝ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, တေဟိ စ အဇ္ဈောဟရိယမာနံ ပါနဘောဇနာဒိ ကောဋ္ဌာသရာသိမှိ ပက္ခိပ္ပမာနမိဝ ဥပဋ္ဌာတီတိ. Đối với vị hành giả ấy, người đang phân định ba mươi hai thể trược này theo cách về màu sắc v.v..., do nhờ sự chuyên tâm tu tập thiền định như thế như thế, các thể như tóc v.v... trở nên thuần thục, chúng hiện khởi với tính cách là một khối các thể phần. Kể từ đó, ví như đối với người có mắt đang nhìn một vòng hoa được kết bằng một sợi chỉ gồm các loài hoa có ba mươi hai màu sắc, tất cả các đóa hoa đều hiện ra rõ ràng dường như không có trước có sau; cũng vậy, đối với vị đang nhìn thân này bằng niệm với (sự tác ý) rằng: 'Có tóc trong thân này', tất cả các pháp ấy đều hiện ra rõ ràng dường như không có trước có sau. Khi hướng tâm đến tóc, niệm vốn không dừng lại, vận hành cho đến (thể phần) nước tiểu. Kể từ đó, đối với vị ấy, những chúng sanh như loài người, loài bàng sanh v.v... đang đi lại, sau khi từ bỏ tướng trạng là chúng sanh, hiện khởi chỉ thuần theo cách là một khối các thể phần, và các thứ như thức uống, vật thực v.v... đang được các chúng sanh ấy nuốt vào, hiện khởi dường như đang được bỏ vào trong khối các thể phần. ဧတ္ထာဟ ‘‘အထာနေန တတော ပရံ ကိံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ? ဝုစ္စတေ – တဒေဝ နိမိတ္တံ အာသေဝိတဗ္ဗံ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဗဟုလီကာတဗ္ဗံ သုဝဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗံ. ကထံ ပနာယံ တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သုဝဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတီတိ? အယဉှိ တံ ကေသာဒီနံ ကောဋ္ဌာသဘာဝေန ဥပဋ္ဌာနနိမိတ္တံ အာသေဝတိ, သတိယာ အလ္လိယတိ ဘဇတိ ဥပဂစ္ဆတိ, သတိဂဗ္ဘံ ဂဏှာပေတိ. တတ္ထ လဒ္ဓံ ဝါ သတိံ ဝဍ္ဎေန္တော တံ ဘာဝေတီတိ ဝုစ္စတိ. ဗဟုလီကရောတီတိ ပုနပ္ပုနံ သတိသမ္ပယုတ္တံ ဝိတက္ကဝိစာရဗ္ဘာဟတံ ကရောတိ. သုဝဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတီတိ ယထာ သုဋ္ဌု ဝဝတ္ထိတံ ဟောတိ, န ပုန အန္တရဓာနံ ဂစ္ဆတိ, တထာ တံ သတိယာ ဝဝတ္ထပေတိ, ဥပဓာရေတိ ဥပနိဗန္ဓတိ. Ở đây, có người hỏi: 'Vậy, sau đó, vị này phải làm gì?' Được trả lời rằng: Chính tướng ấy cần được thực hành, cần được tu tập, cần được làm cho sung mãn, cần được phân định một cách khéo léo. Nhưng làm thế nào vị này thực hành, tu tập, làm cho sung mãn, phân định một cách khéo léo tướng ấy? Vị này thực hành tướng hiện khởi ấy với tính cách là một khối các thể phần của tóc v.v..., (nghĩa là) vị ấy bám sát, gần gũi, đi đến bằng niệm, làm cho nắm giữ được thai tạng của niệm. Trong đó, trong khi làm tăng trưởng niệm đã đắc được, vị ấy được gọi là tu tập tướng ấy. (Nói rằng) làm cho sung mãn là vị ấy thực hiện sự tác động của tầm và tứ tương ưng với niệm một cách lặp đi lặp lại. (Nói rằng) phân định một cách khéo léo là để cho nó được phân định một cách tốt đẹp, không biến mất trở lại, vị ấy phân định, ghi nhớ, ràng buộc nó bằng niệm như vậy. အထ ဝါ ယံ ပုဗ္ဗေ အနုပုဗ္ဗတော, နာတိသီဃတော, နာတိသဏိကတော, ဝိက္ခေပပ္ပဟာနတော, ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနတော, အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနတော, လက္ခဏတော, တယော စ သုတ္တန္တာတိ ဧဝံ ဒသဝိဓံ မနသိကာရကောသလ္လံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အနုပုဗ္ဗတော မနသိကရောန္တော အာသေဝတိ, နာတိသီဃတော နာတိသဏိကတော စ မနသိကရောန္တော ဘာဝေတိ, ဝိက္ခေပပ္ပဟာနတော မနသိကရောန္တော ဗဟုလီ ကရောတိ, ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနာဒိတော မနသိကရောန္တော သုဝဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. Hoặc là, sự khéo léo trong tác ý có mười loại đã được nói trước đây, như vầy: theo thứ tự, không quá nhanh, không quá chậm, do từ bỏ sự phóng dật, do vượt qua chế định, do buông bỏ theo thứ tự, theo đặc tính, và ba kinh. Trong đó, cần phải hiểu rằng: trong khi tác ý theo thứ tự, vị ấy thực hành; trong khi tác ý không quá nhanh và không quá chậm, vị ấy tu tập; trong khi tác ý do từ bỏ sự phóng dật, vị ấy làm cho sung mãn; trong khi tác ý do vượt qua chế định v.v..., vị ấy phân định một cách khéo léo. ဧတ္ထာဟ ‘‘ကထံ ပနာယံ အနုပုဗ္ဗာဒိဝသေန ဧတေ ဓမ္မေ မနသိ ကရောတီ’’တိ? ဝုစ္စတေ – အယဉှိ ကေသေ မနသိ ကရိတွာ တဒနန္တရံ လောမေ မနသိ ကရောတိ, န နခေ. တထာ လောမေ မနသိ ကရိတွာ တဒနန္တရံ နခေ မနသိ ကရောတိ, န ဒန္တေ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ကသ္မာ? ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ဟိ မနသိကရောန္တော သေယျထာပိ နာမ အကုသလော ပုရိသော ဒွတ္တိံသပဒံ နိဿေဏိံ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ အာရောဟန္တော ကိလန္တကာယော တတော နိဿေဏိတော [Pg.57] ပပတတိ, န အာရောဟနံ သမ္ပာဒေတိ; ဧဝမေဝ ဘာဝနာသမ္ပတ္တိဝသေန အဓိဂန္တဗ္ဗဿ အဿာဒဿ အနဓိဂမနတော ကိလန္တစိတ္တော ဒွတ္တိံသာကာရဘာဝနာတော ပပတတိ, န ဘာဝနံ သမ္ပာဒေတီတိ. Ở đây, có người hỏi: 'Nhưng làm thế nào vị này tác ý các pháp ấy theo cách tuần tự v.v...?' Được trả lời rằng: Vị này, sau khi tác ý đến tóc, ngay sau đó tác ý đến lông, chứ không (tác ý) đến móng. Tương tự, sau khi tác ý đến lông, ngay sau đó tác ý đến móng, chứ không (tác ý) đến răng. Phương pháp này (áp dụng) ở tất cả mọi nơi. Tại sao? Bởi vì người tác ý không theo thứ tự, ví như một người không khéo léo, trong khi leo lên một cái thang có ba mươi hai bậc không theo thứ tự, thân thể mệt mỏi, bị rơi xuống từ cái thang đó, không hoàn thành được việc leo lên; cũng vậy, do không đạt được sự an lạc cần phải chứng ngộ bằng sự thành tựu của thiền định, tâm bị mệt mỏi, bị rơi ra khỏi pháp tu tập ba mươi hai thể trược, không hoàn thành được việc tu tập. အနုပုဗ္ဗတော မနသိကရောန္တောပိ စ ကေသာ လောမာတိ နာတိသီဃတောပိ မနသိ ကရောတိ. အတိသီဃတော ဟိ မနသိကရောန္တော သေယျထာပိ နာမ အဒ္ဓါနံ ဂစ္ဆန္တော ပုရိသော သမဝိသမရုက္ခထလနိန္နဒွေဓာပထာဒီနိ မဂ္ဂနိမိတ္တာနိ ဥပလက္ခေတုံ န သက္ကောတိ, တတော န မဂ္ဂကုသလော ဟောတိ, အဒ္ဓါနဉ္စ ပရိက္ခယံ နေတိ; ဧဝမေဝ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒီနိ ဒွတ္တိံသာကာရနိမိတ္တာနိ ဥပလက္ခေတုံ န သက္ကောတိ, တတော န ဒွတ္တိံသာကာရေ ကုသလော ဟောတိ, ကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ ပရိက္ခယံ နေတိ. Và ngay cả khi tác ý theo thứ tự 'tóc, lông', vị ấy cũng tác ý không quá nhanh. Bởi vì người tác ý quá nhanh, ví như một người đang đi trên một đoạn đường dài không thể nhận biết được các dấu hiệu của con đường như chỗ bằng phẳng, chỗ gồ ghề, cây cối, vùng đất cao, vùng đất thấp, ngã ba đường v.v..., do đó không trở nên khéo léo về đường đi, và làm cho đoạn đường bị hao tổn; cũng vậy, vị ấy không thể nhận biết được các tướng của ba mươi hai thể trược như màu sắc, hình dáng v.v..., do đó không trở nên khéo léo về ba mươi hai thể trược, và làm cho đề mục thiền bị hao tổn. ယထာ စ နာတိသီဃတော, ဧဝံ နာတိသဏိကတောပိ မနသိ ကရောတိ. အတိသဏိကတော ဟိ မနသိကရောန္တော သေယျထာပိ နာမ ပုရိသော အဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပန္နော အန္တရာမဂ္ဂေ ရုက္ခပဗ္ဗတတဠာကာဒီသု ဝိလမ္ဗမာနော ဣစ္ဆိတပ္ပဒေသံ အပါပုဏန္တော အန္တရာမဂ္ဂေယေဝ သီဟဗျဂ္ဃာဒီဟိ အနယဗျသနံ ပါပုဏာတိ; ဧဝမေဝ ဒွတ္တိံသာကာရဘာဝနာသမ္ပဒံ အပါပုဏန္တော ဘာဝနာဝိစ္ဆေဒေန အန္တရာယေဝ ကာမဝိတက္ကာဒီဟိ အနယဗျသနံ ပါပုဏာတိ. Và cũng như không quá nhanh, cũng vậy, vị ấy tác ý không quá chậm. Bởi vì người tác ý quá chậm, ví như một người đã đi vào con đường dài, bị trì hoãn giữa đường bởi cây cối, núi non, hồ nước v.v..., không đến được nơi mong muốn, gặp phải tai họa bất hạnh bởi sư tử, cọp v.v... ngay giữa đường; cũng vậy, vị ấy không đạt được sự thành tựu của pháp tu tập ba mươi hai thể trược, do sự gián đoạn của việc tu tập, gặp phải tai họa bất hạnh bởi các dục tầm v.v... ngay giữa chừng. နာတိသဏိကတော မနသိကရောန္တောပိ စ ဝိက္ခေပပ္ပဟာနတောပိ မနသိ ကရောတိ. ဝိက္ခေပပ္ပဟာနတော နာမ ယထာ အညေသု နဝကမ္မာဒီသု စိတ္တံ န ဝိက္ခိပတိ, တထာ မနသိ ကရောတိ. ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခေပမာနစိတ္တော ဟိ ကေသာဒီသွေဝ အသမာဟိတစေတောဝိတက္ကော ဘာဝနာသမ္ပဒံ အပါပုဏိတွာ အန္တရာဝ အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇတိ တက္ကသိလာဂမနေ ဗောဓိသတ္တဿ သဟာယကာ ဝိယ. အဝိက္ခိပမာနစိတ္တော ပန ကေသာဒီသွေဝ သမာဟိတစေတောဝိတက္ကော ဘာဝနာသမ္ပဒံ ပါပုဏာတိ ဗောဓိသတ္တော ဝိယ တက္ကသိလရဇ္ဇသမ္ပဒန္တိ. တဿေဝံ ဝိက္ခေပပ္ပဟာနတော မနသိကရောတော အဓိကာရစရိယာဓိမုတ္တီနံ ဝသေန တေ ဓမ္မာ အသုဘတော ဝါ ဝဏ္ဏတော ဝါ သုညတော ဝါ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. Và ngay cả khi tác ý không quá chậm, vị ấy cũng tác ý bằng cách từ bỏ sự phóng dật. Từ bỏ sự phóng dật có nghĩa là tác ý theo cách mà tâm không bị phân tán vào những việc khác như công việc mới v.v... Bởi vì người có tâm bị phân tán ra bên ngoài, có tư duy và tâm không định tĩnh chỉ trong các thể phần như tóc v.v..., không đạt được sự thành tựu của thiền định, sẽ gặp phải tai họa bất hạnh giữa chừng, giống như những người bạn đồng hành của vị Bồ-tát trên đường đến Takkasilā. Nhưng người có tâm không bị phân tán, có tư duy và tâm định tĩnh chỉ trong các thể phần như tóc v.v..., sẽ đạt được sự thành tựu của thiền định, giống như vị Bồ-tát đã đạt được sự thành tựu của vương quốc Takkasilā. Đối với vị ấy, người tác ý bằng cách từ bỏ sự phóng dật như vậy, tùy theo quyền năng, hạnh nguyện và thiên hướng, các pháp ấy hiện khởi hoặc là theo khía cạnh bất tịnh, hoặc là theo khía cạnh màu sắc, hoặc là theo khía cạnh tánh không. အထ ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနတော တေ ဓမ္မေ မနသိ ကရောတိ. ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနတောတိ ကေသာ လောမာတိ ဧဝမာဒိဝေါဟာရံ သမတိက္ကမိတွာ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ယထူပဋ္ဌိတာနံ အသုဘာဒီနံယေဝ ဝသေန မနသိ ကရောတိ. ကထံ[Pg.58]? ယထာ အရညနိဝါသူပဂတာ မနုဿာ အပရိစိတဘူမိဘာဂတ္တာ ဥဒကဋ္ဌာနသဉ္ဇာနနတ္ထံ သာခါဘင်္ဂါဒိနိမိတ္တံ ကတွာ တဒနုသာရေန ဂန္တွာ ဥဒကံ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, ယဒါ ပန ပရိစိတဘူမိဘာဂါ ဟောန္တိ, အထ တံ နိမိတ္တံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အမနသိကတွာဝ ဥဒကဋ္ဌာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, ဧဝမေဝါယံ ကေသာ လောမာတိအာဒိနာ တံတံဝေါဟာရဿ ဝသေန ပဌမံ တေ ဓမ္မေ မနသာကာသိ, တေသု ဓမ္မေသု အသုဘာဒီနံ အညတရဝသေန ဥပဋ္ဌဟန္တေသု တံ ဝေါဟာရံ သမတိက္ကမိတွာ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အသုဘာဒိတောဝ မနသိ ကရောတိ. Bấy giờ, vị ấy tác ý đến các pháp ấy bằng cách vượt qua chế định. Vượt qua chế định có nghĩa là: Vượt qua và từ bỏ cách gọi tên như là ‘tóc, lông,’ v.v..., vị ấy tác ý theo cách của các pháp bất tịnh v.v... đúng như chúng hiện khởi. Như thế nào? Ví như những người sống trong rừng, do không quen thuộc địa thế, để biết được chỗ lấy nước, họ làm dấu hiệu bằng cách bẻ cành cây v.v..., rồi đi theo dấu hiệu đó mà lấy nước dùng. Nhưng khi họ đã quen thuộc địa thế, bấy giờ họ từ bỏ dấu hiệu ấy, không cần tác ý đến nữa, mà đi thẳng đến chỗ lấy nước và lấy nước dùng. Cũng vậy, vị này lúc đầu đã tác ý đến các pháp ấy bằng tâm theo cách gọi tên từng pháp một như ‘tóc, lông,’ v.v... Khi các pháp ấy hiện khởi theo một trong các khía cạnh bất tịnh v.v..., vị ấy vượt qua và từ bỏ cách gọi tên đó, mà chỉ tác ý theo khía cạnh bất tịnh v.v... mà thôi. ဧတ္ထာဟ ‘‘ကထံ ပနဿ ဧတေ ဓမ္မာ အသုဘာဒိတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ကထံ ဝဏ္ဏတော, ကထံ သုညတော ဝါ, ကထဉ္စာယမေတေ အသုဘတော မနသိ ကရောတိ, ကထံ ဝဏ္ဏတော, ကထံ သုညတော ဝါ’’တိ? ကေသာ တာဝဿ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဂန္ဓာသယောကာသဝသေန ပဉ္စဓာ အသုဘတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ပဉ္စဓာ ဧဝ အယမေတေ အသုဘတော မနသိ ကရောတိ. သေယျထိဒံ – ကေသာ နာမေတေ ဝဏ္ဏတော အသုဘာ ပရမပ္ပဋိကူလဇေဂုစ္ဆာ. တထာ ဟိ မနုဿာ ဒိဝါ ပါနဘောဇနေ ပတိတံ ကေသဝဏ္ဏံ ဝါကံ ဝါ သုတ္တံ ဝါ ဒိသွာ ကေသသညာယ မနောရမမ္ပိ ပါနဘောဇနံ ဆဍ္ဍေန္တိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆန္တိ ဝါ. သဏ္ဌာနတောပိ အသုဘာ. တထာ ဟိ ရတ္တိံ ပါနဘောဇနေ ပတိတံ ကေသသဏ္ဌာနံ ဝါကံ ဝါ သုတ္တံ ဝါ ဖုသိတွာ ကေသသညာယ မနောရမမ္ပိ ပါနဘောဇနံ ဆဍ္ဍေန္တိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆန္တိ ဝါ. ဂန္ဓတောပိ အသုဘာ. တထာ ဟိ တေလမက္ခနပုပ္ဖဓူမာဒိသင်္ခါရေဟိ ဝိရဟိတာနံ ကေသာနံ ဂန္ဓော ပရမဇေဂုစ္ဆော ဟောတိ, အဂ္ဂီသု ပက္ခိတ္တဿ ကေသဿ ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ သတ္တာ နာသိကံ ပိဓေန္တိ, မုခမ္ပိ ဝိကုဇ္ဇေန္တိ. အာသယတောပိ အသုဘာ. တထာ ဟိ နာနာဝိဓေန မနုဿာသုစိနိဿန္ဒေန သင်္ကာရဋ္ဌာနေ တဏ္ဍုလေယျကာဒီနိ ဝိယ ပိတ္တသေမှပုဗ္ဗလောဟိတနိဿန္ဒေန တေ အာစိတာ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ ဂမိတာတိ. ဩကာသတောပိ အသုဘာ. တထာ ဟိ သင်္ကာရဋ္ဌာနေ ဝိယ တဏ္ဍုလေယျကာဒီနိ ပရမဇေဂုစ္ဆေ လောမာဒိဧကတိံသကုဏပရာသိမတ္ထကေ မနုဿာနံ သီသပလိဝေဌကေ အလ္လစမ္မေ ဇာတာတိ. ဧသ နယော လောမာဒီသု. ဧဝံ တာဝ အယမေတေ ဓမ္မေ အသုဘတော ဥပဋ္ဌဟန္တေ အသုဘတော မနသိ ကရောတိ. Ở đây, có người hỏi: “Nhưng làm thế nào các pháp ấy hiện khởi đến vị ấy theo khía cạnh bất tịnh, theo khía cạnh màu sắc, hay theo khía cạnh tánh không? Và làm thế nào vị ấy tác ý đến chúng theo khía cạnh bất tịnh, theo khía cạnh màu sắc, hay theo khía cạnh tánh không?” Trước hết, tóc hiện khởi đến vị ấy là bất tịnh theo năm cách: về màu sắc, hình dạng, mùi, nơi sanh, và vị trí. Và vị ấy tác ý đến chúng là bất tịnh cũng theo năm cách ấy. Cụ thể là: Tóc này, về màu sắc, là bất tịnh, đáng ghê tởm và kinh tởm tột cùng. Thật vậy, ban ngày, khi thấy một sợi vỏ cây hay sợi chỉ có màu giống tóc rơi vào đồ ăn thức uống, người ta vì tưởng là tóc mà vứt bỏ hoặc ghê tởm cả đồ ăn thức uống dù là ngon lành. Về hình dạng cũng bất tịnh. Thật vậy, ban đêm, khi chạm phải một sợi vỏ cây hay sợi chỉ có hình dạng giống tóc rơi vào đồ ăn thức uống, người ta vì tưởng là tóc mà vứt bỏ hoặc ghê tởm cả đồ ăn thức uống dù là ngon lành. Về mùi cũng bất tịnh. Thật vậy, mùi của tóc không được tô điểm bằng dầu, hoa, hương liệu v.v... thì rất đáng kinh tởm; khi ngửi mùi tóc bị đốt trong lửa, chúng sanh bịt mũi và nhăn mặt. Về nơi sanh cũng bất tịnh. Thật vậy, chúng được nuôi dưỡng để tăng trưởng, phát triển, và lan rộng bởi các chất tiết bất tịnh khác nhau của con người, như mật, đàm, mủ, và máu, giống như các loại rau dền mọc trên đống rác từ các chất thải bất tịnh của con người. Về vị trí cũng bất tịnh. Thật vậy, chúng mọc trên lớp da ẩm ướt bao quanh đầu người, trên đỉnh của khối ba mươi mốt tử thi bao gồm lông v.v..., một nơi vô cùng đáng ghê tởm, giống như các loại rau dền trên đống rác. Phương pháp này cũng áp dụng cho lông v.v... Như vậy, trước hết, vị ấy tác ý đến các pháp này theo khía cạnh bất tịnh khi chúng hiện khởi theo khía cạnh bất tịnh. ယဒိ ပနဿ ဝဏ္ဏတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, အထ ကေသာ နီလကသိဏဝသေန ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တထာ လောမာ ဒန္တာ ဩဒါတကသိဏဝသေနာတိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ[Pg.59]. တံတံကသိဏဝသေနေဝ အယမေတေ မနသိ ကရောတိ, ဧဝံ ဝဏ္ဏတော ဥပဋ္ဌဟန္တေ ဝဏ္ဏတော မနသိ ကရောတိ. ယဒိ ပနဿ သုညတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, အထ ကေသာ ဃနဝိနိဗ္ဘောဂဝဝတ္ထာနေန ဩဇဋ္ဌမကသမူဟဝသေန ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တထာ လောမာဒယော, ယထာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. အယမေတေ တထေဝ မနသိ ကရောတိ. ဧဝံ သုညတော ဥပဋ္ဌဟန္တေ သုညတော မနသိ ကရောတိ. Nhưng nếu chúng hiện khởi đến vị ấy theo khía cạnh màu sắc, thì tóc hiện khởi theo cách của biến xứ xanh (nīla-kasiṇa). Tương tự, lông cũng vậy, còn răng thì theo cách của biến xứ trắng (odāta-kasiṇa). Phương pháp này áp dụng cho tất cả. Vị ấy tác ý đến chúng theo cách của từng biến xứ tương ứng. Như vậy, vị ấy tác ý theo khía cạnh màu sắc khi chúng hiện khởi theo khía cạnh màu sắc. Nhưng nếu chúng hiện khởi đến vị ấy theo khía cạnh tánh không, thì tóc hiện khởi theo cách của một tập hợp có tám yếu tố với vật thực là thứ tám, qua việc xác định sự phân giải của khối đặc. Tương tự đối với lông v.v..., chúng hiện khởi như thế nào, vị ấy tác ý đến chúng đúng như vậy. Như vậy, vị ấy tác ý theo khía cạnh tánh không khi chúng hiện khởi theo khía cạnh tánh không. ဧဝံ မနသိကရောန္တော အယမေတေ ဓမ္မေ အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနတော မနသိ ကရောတိ. အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနတောတိ အသုဘာဒီနံ အညတရဝသေန ဥပဋ္ဌိတေ ကေသေ မုဉ္စိတွာ လောမေ မနသိကရောန္တော သေယျထာပိ နာမ ဇလူကာ နင်္ဂုဋ္ဌေန ဂဟိတပ္ပဒေသေ သာပေက္ခာဝ ဟုတွာ တုဏ္ဍေန အညံ ပဒေသံ ဂဏှာတိ, ဂဟိတေ စ တသ္မိံ ဣတရံ မုဉ္စတိ, ဧဝမေဝ ကေသေသု သာပေက္ခောဝ ဟုတွာ လောမေ မနသိ ကရောတိ, လောမေသု စ ပတိဋ္ဌိတေ မနသိကာရေ ကေသေ မုဉ္စတိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ဧဝံ ဟိဿ အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနတော မနသိကရောတော အသုဘာဒီသု အညတရဝသေန တေ ဓမ္မာ ဥပဋ္ဌဟန္တာ အနဝသေသတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ပါကဋတရူပဋ္ဌာနာ စ ဟောန္တိ. Khi tác ý như vậy, vị ấy tác ý đến các pháp này bằng cách buông bỏ tuần tự. Buông bỏ tuần tự có nghĩa là: khi tác ý đến lông sau khi đã buông bỏ tóc, vốn đã hiện khởi theo một trong các khía cạnh bất tịnh v.v..., giống như con đỉa, trong khi vẫn còn bám vào chỗ đã bám bằng đuôi, nó dùng miệng để bám vào một chỗ khác, và chỉ khi đã bám chắc vào chỗ mới, nó mới nhả chỗ cũ ra. Cũng vậy, trong khi vẫn còn quyến luyến với tóc, vị ấy tác ý đến lông, và khi sự tác ý đã được thiết lập vững chắc trên lông, vị ấy mới buông bỏ tóc. Phương pháp này áp dụng cho tất cả. Thật vậy, khi vị ấy tác ý bằng cách buông bỏ tuần tự như vậy, các pháp ấy, hiện khởi theo một trong các khía cạnh bất tịnh v.v..., sẽ hiện khởi một cách không còn sót lại và sự hiện khởi trở nên rõ ràng hơn. အထ ယဿ တေ ဓမ္မာ အသုဘတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ပါကဋတရူပဋ္ဌာနာ စ ဟောန္တိ, တဿ သေယျထာပိ နာမ မက္ကဋော ဒွတ္တိံသတာလကေ တာလဝနေ ဗျာဓေန ပရိပါတိယမာနော ဧကရုက္ခေပိ အသဏ္ဌဟန္တော ပရိဓာဝိတွာ ယဒါ နိဝတ္တော ဟောတိ ကိလန္တော, အထ ဧကမေဝ ဃနတာလပဏ္ဏပရိဝေဌိတံ တာလသုစိံ နိဿာယ တိဋ္ဌတိ; ဧဝမေဝ စိတ္တမက္ကဋော ဒွတ္တိံသကောဋ္ဌာသကေ ဣမသ္မိံ ကာယေ တေနေဝ ယောဂိနာ ပရိပါတိယမာနော ဧကကောဋ္ဌာသကေပိ အသဏ္ဌဟန္တော ပရိဓာဝိတွာ ယဒါ အနေကာရမ္မဏဝိဓာဝနေ အဘိလာသာဘာဝေန နိဝတ္တော ဟောတိ ကိလန္တော. အထ ယွာဿ ကေသာဒီသု ဓမ္မော ပဂုဏတရော စရိတာနုရူပတရော ဝါ, ယတ္ထ ဝါ ပုဗ္ဗေ ကတာဓိကာရော ဟောတိ, တံ နိဿာယ ဥပစာရဝသေန တိဋ္ဌတိ. အထ တမေဝ နိမိတ္တံ ပုနပ္ပုနံ တက္ကာဟတံ ဝိတက္ကာဟတံ ကရိတွာ ယထာက္ကမံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပ္ပာဒေတိ, တတ္ထ ပတိဋ္ဌာယ ဝိပဿနမာရဘိတွာ အရိယဘူမိံ ပါပုဏာတိ. Bấy giờ, đối với vị nào mà các pháp ấy hiện khởi theo khía cạnh bất tịnh và sự hiện khởi trở nên rõ ràng hơn, thì cũng giống như một con khỉ trong một rừng cọ có ba mươi hai cây, bị người thợ săn đuổi theo, nó chạy nhảy lung tung không đứng yên trên một cây nào, và khi đã mệt mỏi, nó dừng lại, nương vào một búp cọ duy nhất được bao bọc bởi những lá cọ dày đặc mà đứng yên. Cũng vậy, con khỉ tâm, bị chính vị hành giả ấy đuổi theo trong thân này gồm ba mươi hai thể trược, nó chạy nhảy lung tung không đứng yên trên một thể trược nào, và khi đã mệt mỏi, nó dừng lại do không còn ham muốn chạy theo nhiều đối tượng. Bấy giờ, trong số các pháp như tóc v.v..., pháp nào vị ấy đã thuần thục hơn, hoặc phù hợp với tánh của mình hơn, hoặc là nơi vị ấy đã có sự tu tập trong quá khứ, tâm nương vào pháp ấy mà an trú bằng cận định. Bấy giờ, sau khi đã tầm và tứ trên chính tướng ấy nhiều lần, vị ấy tuần tự chứng đắc sơ thiền. An trú trong đó, vị ấy bắt đầu tu tập minh sát và đạt đến Thánh địa. ယဿ ပန တေ ဓမ္မာ ဝဏ္ဏတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, တဿာပိ သေယျထာပိ နာမ မက္ကဋော…ပေ… အထ ယွာဿ ကေသာဒီသု ဓမ္မော ပဂုဏတရော စရိတာနုရူပတရော [Pg.60] ဝါ, ယတ္ထ ဝါ ပုဗ္ဗေ ကတာဓိကာရော ဟောတိ, တံ နိဿာယ ဥပစာရဝသေန တိဋ္ဌတိ. အထ တမေဝ နိမိတ္တံ ပုနပ္ပုနံ တက္ကာဟတံ ဝိတက္ကာဟတံ ကရိတွာ ယထာက္ကမံ နီလကသိဏဝသေန ပီတကသိဏဝသေန ဝါ ပဉ္စပိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ ဥပ္ပာဒေတိ, တေသဉ္စ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ပတိဋ္ဌာယ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ အရိယဘူမိံ ပါပုဏာတိ. Còn đối với người nào mà các pháp ấy hiện khởi về phương diện màu sắc, đối với người ấy cũng vậy, ví như con khỉ... (vân vân)... Bấy giờ, trong số các pháp như tóc v.v..., pháp nào đã được thực hành thuần thục hơn, hoặc phù hợp với tánh hạnh hơn, hoặc ở nơi nào đã có sự tích lũy từ trước, vị ấy nương vào đó mà an trú bằng sức mạnh của cận hành. Bấy giờ, sau khi làm cho chính đề mục ấy được tác động bởi tầm, tác động bởi tứ lặp đi lặp lại, vị ấy tuần tự phát sinh cả năm thiền sắc giới bằng sức mạnh của biến xứ xanh hoặc bằng sức mạnh của biến xứ vàng. Và sau khi an trú trong bất kỳ thiền nào trong số các thiền ấy, vị ấy khởi sự tu tập minh sát và đạt đến Thánh địa. ယဿ ပန တေ ဓမ္မာ သုညတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ, သော လက္ခဏတော မနသိ ကရောတိ, လက္ခဏတော မနသိကရောန္တော တတ္ထ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနဝသေန ဥပစာရဇ္ဈာနံ ပါပုဏာတိ. အထ မနသိကရောန္တော တေ ဓမ္မေ အနိစ္စဒုက္ခာနတ္တသုတ္တတ္တယဝသေန မနသိ ကရောတိ. အယမဿ ဝိပဿနာနယော. သော ဣမံ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ ယထာက္ကမဉ္စ ပဋိပဇ္ဇိတွာ အရိယဘူမိံ ပါပုဏာတီတိ. Còn đối với người nào mà các pháp ấy hiện khởi về phương diện tánh không, vị ấy tác ý về phương diện đặc tính. Khi tác ý về phương diện đặc tính, vị ấy đạt đến cận hành thiền bằng sức mạnh của sự xác định tứ đại ở nơi ấy. Bấy giờ, trong khi tác ý, vị ấy tác ý các pháp ấy bằng phương pháp của ba kinh về vô thường, khổ, vô ngã. Đây là phương pháp minh sát của vị ấy. Vị ấy, sau khi khởi sự tu tập minh sát này và thực hành theo tuần tự, đạt đến Thánh địa. ဧတ္တာဝတာ စ ယံ ဝုတ္တံ – ‘‘ကထံ ပနာယံ အနုပုဗ္ဗာဒိဝသေန ဧတေ ဓမ္မေ မနသိ ကရောတီ’’တိ, တံ ဗျာကတံ ဟောတိ. ယဉ္စာပိ ဝုတ္တံ – ‘‘ဘာဝနာဝသေန ပနဿ ဧဝံ ဝဏ္ဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ, တဿတ္ထော ပကာသိတော ဟောတီတိ. Với chừng ấy, lời đã được nói rằng: 'Làm thế nào vị này tác ý các pháp ấy bằng phương pháp tuần tự v.v...?' đã được giải thích. Và lời đã được nói rằng: 'Nên biết sự giải thích về vị này bằng sức mạnh của sự tu tập như vậy' cũng đã được làm sáng tỏ ý nghĩa. ပကိဏ္ဏကနယော Phương pháp tạp loại ဣဒါနိ ဣမသ္မိံယေဝ ဒွတ္တိံသာကာရေ ဝဏ္ဏနာပရိစယပါဋဝတ္ထံ အယံ ပကိဏ္ဏကနယော ဝေဒိတဗ္ဗော – Bây giờ, chính trong ba mươi hai thể trược này, để cho sự thông thạo và thành thục trong việc giải thích, nên biết phương pháp tạp loại này – ‘‘နိမိတ္တတော လက္ခဏတော, ဓာတုတော သုညတောပိ စ; ခန္ဓာဒိတော စ ဝိညေယျော, ဒွတ္တိံသာကာရနိစ္ဆယော’’တိ. Sự quyết trạch về ba mươi hai thể trược nên được biết từ phương diện đề mục, từ phương diện đặc tính, từ phương diện giới, từ phương diện tánh không, và từ phương diện uẩn v.v... တတ္ထ နိမိတ္တတောတိ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေ ဣမသ္မိံ ဒွတ္တိံသာကာရေ သဋ္ဌိသတံ နိမိတ္တာနိ ဟောန္တိ, ယေသံ ဝသေန ယောဂါဝစရော ဒွတ္တိံသာကာရံ ကောဋ္ဌာသတော ပရိဂ္ဂဏှာတိ. သေယျထိဒံ – ကေသဿ ဝဏ္ဏနိမိတ္တံ, သဏ္ဌာနနိမိတ္တံ, ဒိသာနိမိတ္တံ, ဩကာသနိမိတ္တံ, ပရိစ္ဆေဒနိမိတ္တန္တိ ပဉ္စ နိမိတ္တာနိ ဟောန္တိ. ဧဝံ လောမာဒီသု. Trong đó, 'từ phương diện đề mục' có nghĩa là: trong ba mươi hai thể trược này, theo cách đã nói như vậy, có một trăm sáu mươi đề mục. Bằng sức mạnh của các đề mục này, hành giả nắm bắt ba mươi hai thể trược theo từng phần. Ví như: đối với tóc, có năm đề mục là đề mục màu sắc, đề mục hình dáng, đề mục phương hướng, đề mục vị trí, và đề mục giới hạn. Tương tự như vậy đối với lông v.v... လက္ခဏတောတိ ဒွတ္တိံသာကာရေ အဋ္ဌဝီသတိသတံ လက္ခဏာနိ ဟောန္တိ, ယေသံ ဝသေန ယောဂါဝစရော ဒွတ္တိံသာကာရံ လက္ခဏတော မနသိ ကရောတိ[Pg.61]. သေယျထိဒံ – ကေသဿ ထဒ္ဓလက္ခဏံ, အာဗန္ဓနလက္ခဏံ, ဥဏှတ္တလက္ခဏံ, သမုဒီရဏလက္ခဏန္တိ စတ္တာရိ လက္ခဏာနိ ဟောန္တိ. ဧဝံ လောမာဒီသု. 'Từ phương diện đặc tính' có nghĩa là: trong ba mươi hai thể trược, có một trăm hai mươi tám đặc tính. Bằng sức mạnh của các đặc tính này, hành giả tác ý ba mươi hai thể trược về phương diện đặc tính. Ví như: đối với tóc, có bốn đặc tính là đặc tính cứng, đặc tính kết dính, đặc tính nóng, và đặc tính chuyển động. Tương tự như vậy đối với lông v.v... ဓာတုတောတိ ဒွတ္တိံသာကာရေ ‘‘ဆဓာတုရော, ဘိက္ခဝေ, အယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော’’တိ (မ. နိ. ၃.၃၄၃-၃၄၄) ဧတ္ထ ဝုတ္တာသု ဓာတူသု အဋ္ဌဝီသတိသတံ ဓာတုယော ဟောန္တိ, ယာသံ ဝသေန ယောဂါဝစရော ဒွတ္တိံသာကာရံ ဓာတုတော ပရိဂ္ဂဏှာတိ. သေယျထိဒံ – ယာ ကေသေ ထဒ္ဓတာ, သာ ပထဝီဓာတု; ယာ အာဗန္ဓနတာ, သာ အာပေါဓာတု; ယာ ပရိပါစနတာ, သာ တေဇောဓာတု; ယာ ဝိတ္ထမ္ဘနတာ, သာ ဝါယောဓာတူတိ စတဿော ဓာတုယော ဟောန္တိ. ဧဝံ လောမာဒီသု. 'Từ phương diện giới' có nghĩa là: trong ba mươi hai thể trược, trong số các giới đã được nói đến ở đây: 'Này các Tỳ khưu, con người này là sáu giới', có một trăm hai mươi tám giới. Bằng sức mạnh của các giới này, hành giả nắm bắt ba mươi hai thể trược về phương diện giới. Ví như: trong tóc, tánh cứng là địa đại; tánh kết dính là thủy đại; tánh làm cho chín muồi là hỏa đại; tánh nâng đỡ là phong đại. Như vậy có bốn giới. Tương tự như vậy đối với lông v.v... သုညတောတိ ဒွတ္တိံသာကာရေ အဋ္ဌဝီသတိသတံ သုညတာ ဟောန္တိ, ယာသံ ဝသေန ယောဂါဝစရော ဒွတ္တိံသာကာရံ သုညတော ဝိပဿတိ. သေယျထိဒံ – ကေသေ တာဝ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတွာဒီဟိ သုညာ, တထာ အာပေါဓာတွာဒယော ပထဝီဓာတွာဒီဟီတိ စတဿော သုညတာ ဟောန္တိ. ဧဝံ လောမာဒီသု. 'Từ phương diện tánh không' có nghĩa là: trong ba mươi hai thể trược, có một trăm hai mươi tám tánh không. Bằng sức mạnh của các tánh không này, hành giả quán thấy ba mươi hai thể trược về phương diện tánh không. Ví như: trước hết, trong tóc, địa đại thì không có thủy đại v.v...; cũng vậy, thủy đại v.v... thì không có địa đại v.v... Như vậy có bốn tánh không. Tương tự như vậy đối với lông v.v... ခန္ဓာဒိတောတိ ဒွတ္တိံသာကာရေ ကေသာဒီသု ခန္ဓာဒိဝသေန သင်္ဂယှမာနေသု ‘‘ကေသာ ကတိ ခန္ဓာ ဟောန္တိ, ကတိ အာယတနာနိ, ကတိ ဓာတုယော, ကတိ သစ္စာနိ, ကတိ သတိပဋ္ဌာနာနီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝဉ္စဿ ဝိဇာနတော တိဏကဋ္ဌသမူဟော ဝိယ ကာယော ခါယတိ. ယထာဟ – 'Từ phương diện uẩn v.v...' có nghĩa là: trong ba mươi hai thể trược, khi tóc v.v... được nhiếp thọ bằng sức mạnh của uẩn v.v..., sự quyết trạch nên được biết theo phương pháp như sau: 'Tóc là bao nhiêu uẩn, bao nhiêu xứ, bao nhiêu giới, bao nhiêu đế, bao nhiêu niệm xứ?' v.v... Và đối với người biết như vậy, thân này hiện ra như một đống cỏ và củi. Như có lời dạy rằng – ‘‘နတ္ထိ သတ္တော နရော ပေါသော, ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ; သုညဘူတော အယံ ကာယော, တိဏကဋ္ဌသမူပမော’’တိ. Không có chúng sinh, không có người, không có nam nhân, không tìm thấy cá nhân nào; thân này trở nên trống không, giống như một đống cỏ và củi. အထဿ ယာ သာ – Bấy giờ, đối với vị ấy, cái mà là – ‘‘သုညာဂါရံ ပဝိဋ္ဌဿ, သန္တစိတ္တဿ တာဒိနော; အမာနုသီ ရတိ ဟောတိ, သမ္မာ ဓမ္မံ ဝိပဿတော’’တိ. – Đối với người đã vào ngôi nhà trống, có tâm an tịnh, vững vàng, khi thấy rõ các pháp một cách chân chánh, có một sự hoan hỷ phi nhân loại. ဧဝံ အမာနုသီ ရတိ ဝုတ္တာ, သာ အဒူရတရာ ဟောတိ. တတော ယံ တံ – Như vậy, sự hoan hỷ phi nhân loại đã được nói đến, nó không còn xa nữa. Sau đó, cái mà là – ‘‘ယတော ယတော သမ္မသတိ, ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ; လဘတီ ပီတိပါမောဇ္ဇံ, အမတံ တံ ဝိဇာနတ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၃၇၃-၃၇၄) – Mỗi khi quán xét sự sinh diệt của các uẩn, vị ấy đạt được hỷ và duyệt. Đó là bất tử đối với những người hiểu biết. ဧဝံ [Pg.62] ဝိပဿနာမယံ ပီတိပါမောဇ္ဇာမတံ ဝုတ္တံ. တံ အနုဘဝန္တော န စိရေနေဝ အရိယဇနသေဝိတံ အဇရာမရံ နိဗ္ဗာနာမတံ သစ္ဆိကရောတီတိ. Như vậy, hỷ và duyệt bất tử do minh sát tạo thành đã được nói đến. Khi trải nghiệm điều đó, không bao lâu, vị ấy chứng ngộ Niết Bàn bất tử, không già không chết, được các bậc Thánh thường lui tới. ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ Trong Paramatthajotikā, Chú giải Tiểu Bộ Kinh ဒွတ္တိံသာကာရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. Phần giải về ba mươi hai thể trược đã hoàn tất. ၄. ကုမာရပဉှဝဏ္ဏနာ 4. Phần giải về các câu hỏi của đồng tử အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ Sự tích ဣဒါနိ ဧကံ နာမ ကိန္တိ ဧဝမာဒီနံ ကုမာရပဉှာနံ အတ္ထဝဏ္ဏနာက္ကမော အနုပ္ပတ္တော. တေသံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနဉ္စ ဝတွာ ဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမ – Bây giờ đã đến lượt giải thích ý nghĩa của các câu hỏi của đồng tử, bắt đầu bằng 'Cái gì là một?'. Sau khi nói về sự tích và mục đích trình bày chúng ở đây, chúng tôi sẽ giải thích. အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ တာဝ နေသံ သောပါကော နာမ ဘဂဝတော မဟာသာဝကော အဟောသိ. တေနာယသ္မတာ ဇာတိယာ သတ္တဝဿေနေဝ အညာ အာရာဓိတာ, တဿ ဘဂဝါ ပဉှဗျာကရဏေန ဥပသမ္ပဒံ အနုညာတုကာမော အတ္တနာ အဓိပ္ပေတတ္ထာနံ ပဉှာနံ ဗျာကရဏသမတ္ထတံ ပဿန္တော ‘‘ဧကံ နာမ ကိ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ပဉှေ ပုစ္ဆိ. သော ဗျာကာသိ. တေန စ ဗျာကရဏေန ဘဂဝတော စိတ္တံ အာရာဓေသိ. သာဝ တဿာယသ္မတော ဥပသမ္ပဒါ အဟောသိ. Trước hết, sự tích của chúng là: có một vị đại đệ tử của Đức Thế Tôn tên là Sopāka. Vị trưởng lão ấy đã chứng đắc A-la-hán quả chỉ mới bảy tuổi. Đức Thế Tôn, muốn cho phép vị ấy thọ cụ túc giới bằng cách trả lời câu hỏi, khi thấy khả năng trả lời các câu hỏi có ý nghĩa mà Ngài mong muốn, đã hỏi các câu hỏi bắt đầu bằng 'Cái gì là một?'. Vị ấy đã trả lời. Và bằng câu trả lời đó, vị ấy đã làm hài lòng tâm của Đức Thế Tôn. Đó chính là lễ thọ cụ túc giới của vị trưởng lão ấy. အယံ တေသံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ. Đây là sự tích của chúng. နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ Mục đích trình bày ယသ္မာ ပန သရဏဂမနေဟိ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃာနုဿတိဝသေန စိတ္တဘာဝနာ, သိက္ခာပဒေဟိ သီလဘာဝနာ, ဒွတ္တိံသာကာရေန စ ကာယဘာဝနာ ပကာသိတာ, တသ္မာ ဣဒါနိ နာနပ္ပကာရတော ပညာဘာဝနာမုခဒဿနတ္ထံ ဣမေ ပဉှဗျာကရဏာ ဣဓ နိက္ခိတ္တာ. ယသ္မာ ဝါ သီလပဒဋ္ဌာနော သမာဓိ, သမာဓိပဒဋ္ဌာနာ စ ပညာ; ယထာဟ – ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော, စိတ္တံ [Pg.63] ပညဉ္စ ဘာဝယ’’န္တိ (သံ. နိ. ၁.၂၃, ၁၉၂), တသ္မာ သိက္ခာပဒေဟိ သီလံ ဒွတ္တိံသာကာရေန တံဂေါစရံ သမာဓိဉ္စ ဒဿေတွာ သမာဟိတစိတ္တဿ နာနာဓမ္မပရိက္ခာရာယ ပညာယ ပဘေဒဒဿနတ္ထံ ဣဓ နိက္ခိတ္တာတိပိ ဝိညာတဗ္ဗာ. Lại nữa, vì rằng sự tu tập tâm đã được trình bày qua các pháp quy y bằng cách tùy niệm Phật, Pháp, Tăng; sự tu tập giới đã được trình bày qua các học giới; và sự tu tập thân đã được trình bày qua ba mươi hai thể trược; do đó, bây giờ những câu hỏi và trả lời này được đặt vào đây với mục đích chỉ ra phần đầu của sự tu tập tuệ theo nhiều cách khác nhau. Hoặc là, vì rằng định có giới làm nền tảng gần, và tuệ có định làm nền tảng gần; như đã nói: ‘Người có trí tuệ, an trú trong giới, nên tu tập tâm và tuệ,’ do đó, cũng nên được hiểu là (những câu hỏi và trả lời này) được đặt vào đây với mục đích chỉ ra sự phân loại của tuệ có các pháp khác nhau làm vật trợ của người có tâm định tĩnh, sau khi đã chỉ ra giới qua các học giới và định có đối tượng là ba mươi hai thể trược. ဣဒံ တေသံ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ. Đây là mục đích của việc đặt những câu hỏi ấy vào đây. ပဉှဝဏ္ဏနာ Giải Thích Về Câu Hỏi ဧကံ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ Giải Thích Về Câu Hỏi ‘Một Là Gì?’ ဣဒါနိ တေသံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဟောတိ – ဧကံ နာမ ကိန္တိ ဘဂဝါ ယသ္မိံ ဧကဓမ္မသ္မိံ ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, ယသ္မိံ စာယမာယသ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တမကာသိ, တံ ဓမ္မံ သန္ဓာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ. ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ထေရော ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယ ဝိဿဇ္ဇေတိ. ‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၈) ဧဝမာဒီနိ စေတ္ထ သုတ္တာနိ ဧဝံ ဝိဿဇ္ဇနယုတ္တိသမ္ဘဝေ သာဓကာနိ. ဧတ္ထ ယေနာဟာရေန သဗ္ဗေ သတ္တာ ‘‘အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, သော အာဟာရော တံ ဝါ နေသံ အာဟာရဋ္ဌိတိကတ္တံ ‘‘ဧကံ နာမ ကိ’’န္တိ ပုဋ္ဌေန ထေရေန နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တဉှိ ဘဂဝတာ ဣဓ ဧကန္တိ အဓိပ္ပေတံ, န တု သာသနေ လောကေ ဝါ အညံ ဧကံ နာမ နတ္ထီတိ ဉာပေတုံ ဝုတ္တံ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – Bây giờ là phần giải thích ý nghĩa của những câu hỏi ấy. Về câu ‘Một là gì?’, Đức Thế Tôn hỏi câu hỏi nhắm đến pháp ấy, pháp mà trong đó vị tỳ khưu, khi nhàm chán một cách chân chánh, tuần tự trở thành người chấm dứt khổ, và cũng là pháp mà trong đó vị tôn giả này, khi nhàm chán, đã tuần tự chấm dứt khổ. (Với câu trả lời) ‘Tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực,’ vị trưởng lão trả lời bằng bài thuyết giảng dựa trên căn bản cá nhân. Các bài kinh như ‘Này các tỳ khưu, thế nào là chánh niệm? Này các tỳ khưu, ở đây vị tỳ khưu sống quán thân trên thân’... là bằng chứng cho sự phù hợp của câu trả lời như vậy ở đây. Ở đây, nên được hiểu là: vật thực nào mà bởi đó tất cả chúng sanh được gọi là ‘tồn tại nhờ vật thực,’ thì vật thực ấy, hoặc trạng thái tồn tại nhờ vật thực ấy của chúng, đã được vị trưởng lão chỉ ra khi được hỏi ‘Một là gì?’. Thật vậy, điều đó được Đức Thế Tôn chủ ý là ‘một’ ở đây, chứ không phải được nói để cho biết rằng không có pháp nào khác tên là ‘một’ trong giáo pháp hay trên đời. Điều này đã được Đức Thế Tôn nói: ‘‘ဧကဓမ္မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော သမ္မာ ဝိရဇ္ဇမာနော သမ္မာ ဝိမုစ္စမာနော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မတ္တံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမသ္မိံ ဧကဓမ္မေ? သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ. ဣမသ္မိံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဧကဓမ္မေ ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘ဧကော ပဉှော ဧကော ဥဒ္ဒေသော ဧကံ ဝေယျာကရဏ’န္တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇). ‘Này các tỳ khưu, trong một pháp, vị tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh, ly tham một cách chân chánh, giải thoát một cách chân chánh, thấy được tận cùng một cách chân chánh, sau khi đã chứng ngộ sự tịch tịnh, trở thành người chấm dứt khổ ngay trong hiện tại. Trong một pháp nào? (Đó là) tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực. Này các tỳ khưu, chính trong một pháp này, vị tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh... (vân vân)... trở thành người chấm dứt khổ. Điều đã được nói rằng: ‘Một câu hỏi, một đề mục, một lời giải đáp,’ là được nói duyên theo điều này.’ အာဟာရဋ္ဌိတိကာတိ စေတ္ထ ယထာ ‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သုဘနိမိတ္တံ. တတ္ထ အယောနိသော မနသိကာရဗဟုလီကာရော, အယမာဟာရော အနုပ္ပန္နဿ ဝါ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ဥပ္ပာဒါယာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၅.၂၃၂) ပစ္စယော အာဟာရောတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ [Pg.64] ပစ္စယံ အာဟာရသဒ္ဒေန ဂဟေတွာ ပစ္စယဋ္ဌိတိကာ ‘‘အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ဝုတ္တာ. စတ္တာရော ပန အာဟာရေ သန္ဓာယ – ‘‘အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ဝုစ္စမာနေ ‘‘အသညသတ္တာ ဒေဝါ အဟေတုကာ အနာဟာရာ အဖဿကာ အဝေဒနကာ’’တိ ဝစနတော (ဝိဘ. ၁၀၁၇) ‘‘သဗ္ဗေ’’တိ ဝစနမယုတ္တံ ဘဝေယျ. Ở đây, trong cụm từ ‘tồn tại nhờ vật thực’ (āhāraṭṭhitikā), giống như trong các đoạn kinh như: ‘Này các tỳ khưu, có tịnh tướng. Ở đó, việc thường xuyên tác ý không như lý, đây là vật thực (āhāra) cho sự sanh khởi của dục tham chưa sanh khởi,’ ‘duyên’ (paccaya) được gọi là ‘vật thực’ (āhāra); như vậy, sau khi lấy nghĩa ‘duyên’ cho từ ‘āhāra,’ (chúng sanh) tồn tại nhờ duyên được gọi là ‘tồn tại nhờ vật thực.’ Tuy nhiên, nếu nhắm đến bốn loại vật thực mà nói là ‘tồn tại nhờ vật thực,’ thì theo như đã nói: ‘Chư thiên ở cõi vô tưởng là vô nhân, không có vật thực, không có xúc, không có thọ,’ lời nói ‘tất cả’ sẽ không hợp lý. တတ္ထ သိယာ – ဧဝမ္ပိ ဝုစ္စမာနေ ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ သပစ္စယာ? ပဉ္စက္ခန္ဓာ – ရူပက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏက္ခန္ဓော’’တိ (ဓ. သ. ၁၀၈၉) ဝစနတော ခန္ဓာနံယေဝ ပစ္စယဋ္ဌိတိကတ္တံ ယုတ္တံ, သတ္တာနန္တု အယုတ္တမေဝေတံ ဝစနံ ဘဝေယျာတိ. န ခေါ ပနေတံ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကသ္မာ? သတ္တေသု ခန္ဓောပစာရသိဒ္ဓိတော. သတ္တေသု ဟိ ခန္ဓောပစာရော သိဒ္ဓေါ. ကသ္မာ? ခန္ဓေ ဥပါဒါယ ပညာပေတဗ္ဗတော. ကထံ? ဂေဟေ ဂါမောပစာရော ဝိယ. သေယျထာပိ ဟိ ဂေဟာနိ ဥပါဒါယ ပညာပေတဗ္ဗတ္တာ ဂါမဿ ဧကသ္မိမ္ပိ ဒွီသု တီသုပိ ဝါ ဂေဟေသု ဒဍ္ဎေသု ‘‘ဂါမော ဒဍ္ဎော’’တိ ဧဝံ ဂေဟေ ဂါမောပစာရော သိဒ္ဓေါ, ဧဝမေဝ ခန္ဓေသု ပစ္စယဋ္ဌေန အာဟာရဋ္ဌိတိကေသု ‘‘သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ အယံ ဥပစာရော သိဒ္ဓေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပရမတ္ထတော စ ခန္ဓေသု ဇာယမာနေသု ဇီယမာနေသု မီယမာနေသု စ ‘‘ခဏေ ခဏေ တွံ ဘိက္ခု ဇာယသေ စ ဇီယသေ စ မီယသေ စာ’’တိ ဝဒတာ ဘဂဝတာ တေသု သတ္တေသု ခန္ဓောပစာရော သိဒ္ဓေါတိ ဒဿိတော ဧဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယတော ယေန ပစ္စယာချေန အာဟာရေန သဗ္ဗေ သတ္တာ တိဋ္ဌန္တိ, သော အာဟာရော တံ ဝါ နေသံ အာဟာရဋ္ဌိတိကတ္တံ ဧကန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အာဟာရော ဟိ အာဟာရဋ္ဌိတိကတ္တံ ဝါ အနိစ္စတာကာရဏတော နိဗ္ဗိဒါဋ္ဌာနံ ဟောတိ. အထ တေသု သဗ္ဗသတ္တသညိတေသု သင်္ခါရေသု အနိစ္စတာဒဿနေန နိဗ္ဗိန္ဒမာနော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိံ ပါပုဏာတိ. ယထာဟ – Ở đó, có thể có ý kiến rằng: ngay cả khi được nói như vậy, theo như đã nói: ‘Các pháp nào là hữu duyên? Năm uẩn – sắc uẩn... (vân vân)... thức uẩn,’ thì chỉ có trạng thái tồn tại nhờ duyên của các uẩn là hợp lý, còn đối với chúng sanh, lời nói này sẽ không hợp lý. Nhưng điều này không nên được hiểu như vậy. Tại sao? Vì sự thành tựu của phép ẩn dụ về uẩn đối với chúng sanh. Thật vậy, phép ẩn dụ về uẩn đối với chúng sanh đã được thành tựu. Tại sao? Vì (chúng sanh) được chế định dựa vào các uẩn. Như thế nào? Giống như phép ẩn dụ về làng đối với nhà. Giống như, vì làng được chế định dựa vào các ngôi nhà, nên khi một, hai, hoặc ba ngôi nhà bị cháy, phép ẩn dụ về làng đối với nhà được thành tựu như là ‘làng bị cháy’; cũng vậy, nên hiểu rằng khi các uẩn tồn tại nhờ vật thực theo nghĩa là duyên, thì phép ẩn dụ ‘chúng sanh tồn tại nhờ vật thực’ này được thành tựu. Và về mặt chân đế, nên hiểu rằng bởi Đức Thế Tôn, người đã nói: ‘Sát-na, sát-na, này tỳ khưu, ngươi đang sanh, đang già, và đang chết’ khi các uẩn đang sanh, đang già, và đang chết, Ngài đã chỉ ra rằng phép ẩn dụ về uẩn đối với chúng sanh ấy đã được thành tựu. Do đó, bởi vật thực được gọi là duyên nào mà tất cả chúng sanh tồn tại, thì vật thực ấy, hoặc trạng thái tồn tại nhờ vật thực ấy của chúng, nên được hiểu là ‘một.’ Thật vậy, vật thực hoặc trạng thái tồn tại nhờ vật thực là nền tảng cho sự nhàm chán do tính chất vô thường. Khi ấy, trong các pháp hữu vi được nhận thức là tất cả chúng sanh ấy, người nhàm chán do thấy được tính vô thường sẽ tuần tự trở thành người chấm dứt khổ, đạt đến sự thanh tịnh tối thượng. Như đã nói: ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာတိ, ယဒါ ပညာယ ပဿတိ; အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ, ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၇၇); ‘Tất cả các pháp hữu vi là vô thường,’ khi nào thấy bằng trí tuệ; Bấy giờ nhàm chán trong khổ, đó là con đường đến sự thanh tịnh.’ ဧတ္ထ စ ‘‘ဧကံ နာမ ကိ’’န္တိ စ ‘‘ကိဟာ’’တိ စ ဒုဝိဓော ပါဌော, တတ္ထ သီဟဠာနံ ကိဟာတိ ပါဌော. တေ ဟိ ‘‘ကိ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ကိဟာ’’တိ ဝဒန္တိ. ကေစိ ဘဏန္တိ ‘‘ဟ-ဣတိ နိပါတော, ထေရိယာနမ္ပိ အယမေဝ ပါဌော’’တိ ဥဘယထာပိ ပန ဧကောဝ အတ္ထော. ယထာ ရုစ္စတိ, တထာ ပဌိတဗ္ဗံ. ယထာ ပန ‘‘သုခေန ဖုဋ္ဌော အထ ဝါ ဒုခေန (ဓ. ပ. ၈၃), ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု [Pg.65] ကတ္ထစိ ဒုခန္တိ စ ကတ္ထစိ ဒုက္ခန္တိ စ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ကတ္ထစိ ဧကန္တိ, ကတ္ထစိ ဧက္ကန္တိ ဝုစ္စတိ. ဣဓ ပန ဧကံ နာမာတိ အယမေဝ ပါဌော. Ở đây, có hai cách đọc là “ekaṃ nāma kiṃ” và “kihā”. Trong đó, cách đọc của người Tích Lan là “kihā”. Thật vậy, khi muốn nói “kiṃ”, họ lại nói “kihā”. Một số vị nói rằng: “ha là một bất biến từ (nipāta), và đây cũng chính là cách đọc trong Trưởng Lão Ni Kệ”. Tuy nhiên, cả hai cách đọc đều chỉ có một nghĩa. Tùy theo sở thích mà nên đọc tụng. Ví như trong các đoạn kinh như: “được cảm xúc bởi lạc hay bởi khổ” (Pháp Cú 83), “cảm thọ khổ ưu”, có chỗ được nói là “dukha”, có chỗ được nói là “dukkha”; cũng vậy, có chỗ được nói là “ekaṃ”, có chỗ được nói là “ekkaṃ”. Tuy nhiên, ở đây, chính là cách đọc “ekaṃ nāma”. ဒွေ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ Giải thích câu hỏi: Hai là gì? ဧဝံ ဣမိနာ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ပုရိမနယေနေဝ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ ဒွေ နာမ ကိန္တိ? ထေရော ဒွေတိ ပစ္စနုဘာသိတွာ ‘‘နာမဉ္စ ရူပဉ္စာ’’တိ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယ ဝိဿဇ္ဇေတိ. တတ္ထ အာရမ္မဏာဘိမုခံ နမနတော, စိတ္တဿ စ နတိဟေတုတော သဗ္ဗမ္ပိ အရူပံ ‘‘နာမ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဣဓ ပန နိဗ္ဗိဒါဟေတုတ္တာ သာသဝဓမ္မမေဝ အဓိပ္ပေတံ ရုပ္ပနဋ္ဌေန စတ္တာရော စ မဟာဘူတာ, သဗ္ဗဉ္စ တဒုပါဒါယ ပဝတ္တမာနံ ရူပံ ‘‘ရူပ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, တံ သဗ္ဗမ္ပိ ဣဓာဓိပ္ပေတံ. အဓိပ္ပာယဝသေနေဝ စေတ္ထ ‘‘ဒွေ နာမ နာမဉ္စ ရူပဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တံ, န အညေသံ ဒွိန္နမဘာဝတော. ယထာဟ – Như vậy, bậc Đạo Sư, với tâm hoan hỷ bởi lời giải đáp câu hỏi này, đã hỏi câu hỏi tiếp theo theo cách thức trước: “Hai là gì?”. Vị Trưởng lão lặp lại “Hai là” rồi giải đáp bằng bài thuyết pháp dựa trên các pháp rằng: “Danh và sắc”. Trong đó, vì có sự hướng đến đối tượng và vì là nhân cho tâm hướng đến, tất cả pháp vô sắc được gọi là “danh”. Tuy nhiên, ở đây, vì là nhân của sự nhàm chán, chỉ có ý nói đến các pháp hữu lậu. Vì có đặc tính biến hoại, bốn đại chủng và tất cả sắc do chúng tạo thành được gọi là “sắc”; tất cả những thứ đó đều được đề cập ở đây. Và ở đây, chính do ý nghĩa muốn nói mà “danh và sắc” được gọi là “hai”, chứ không phải vì không có những cặp hai pháp khác. Như Ngài đã nói: ‘‘ဒွီသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု ဒွီသု? နာမေ စ ရူပေ စ. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒွီသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘ဒွေ ပဉှာ, ဒွေ ဥဒ္ဒေသာ, ဒွေ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇). “Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh đối với hai pháp... sẽ chấm dứt khổ đau. Đối với hai pháp nào? Đối với danh và sắc. Này các Tỳ khưu, chính trong hai pháp này, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh... sẽ chấm dứt khổ đau. Điều đã được nói rằng: ‘Hai câu hỏi, hai đề mục, hai lời giải đáp’, chính là nói duyên theo điều này.” (A. Ni. 10.27). ဧတ္ထ စ နာမရူပမတ္တဒဿနေန အတ္တဒိဋ္ဌိံ ပဟာယ အနတ္တာနုပဿနာမုခေနေဝ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိံ ပါပုဏာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာဟ – Và ở đây, cần phải hiểu rằng: Bằng cách thấy chỉ là danh và sắc, vị ấy từ bỏ ngã kiến, và khi nhàm chán chính bằng phương pháp vô ngã tùy quán, vị ấy tuần tự chấm dứt khổ đau, đạt đến sự thanh tịnh tối hậu. Như Ngài đã nói: ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာတိ, ယဒါ ပညာယ ပဿတိ; အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ, ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၇၉); “Khi với trí tuệ thấy được, tất cả các pháp là vô ngã; bấy giờ nhàm chán trong khổ, đó là con đường thanh tịnh.” (Pháp Cú 279); တီဏိ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ Giải thích câu hỏi: Ba là gì? ဣဒါနိ ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ပုရိမနယေနေဝ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ တီဏိ နာမ ကိန္တိ? ထေရော တီဏီတိ ပစ္စနုဘာသိတွာ ပုန ဗျာကရိတဗ္ဗဿ အတ္ထဿ လိင်္ဂါနုရူပံ သင်္ချံ ဒဿေန္တော ‘‘တိဿော ဝေဒနာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. အထ ဝါ ‘‘ယာ ဘဂဝတာ ‘တိဿော ဝေဒနာ’တိ ဝုတ္တာ, ဣမာသမတ္ထမဟံ [Pg.66] တီဏီတိ ပစ္စေမီ’’တိ ဒဿေန္တော အာဟာတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အနေကမုခါ ဟိ ဒေသနာ ပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒေန ဒေသနာဝိလာသပ္ပတ္တာနံ. ကေစိ ပနာဟု ‘‘တီဏီတိ အဓိကပဒမိဒ’’န္တိ. ပုရိမနယေနေဝ စေတ္ထ ‘‘တိဿော ဝေဒနာ’’တိ ဝုတ္တံ, န အညေသံ တိဏ္ဏမဘာဝတော. ယထာဟ – Bây giờ, bậc Đạo Sư, với tâm hoan hỷ bởi lời giải đáp câu hỏi này, đã hỏi câu hỏi tiếp theo theo cách thức trước: “Ba là gì?”. Vị Trưởng lão lặp lại “Ba là”, rồi để chỉ ra số từ phù hợp với tính (liṅga) của ý nghĩa cần giải thích, đã giải đáp là “ba thọ”. Hoặc là, ý nghĩa ở đây cũng nên được hiểu như vầy: Ngài nói để chỉ ra rằng: “Những thọ nào đã được Đức Thế Tôn nói là ‘ba thọ’, con tin rằng ý nghĩa này là ‘ba’”. Thật vậy, bài thuyết pháp có nhiều phương diện, ý nghĩa cần được hiểu bởi những người đã đạt đến sự huy hoàng của bài thuyết pháp qua các phân loại của Vô ngại giải. Tuy nhiên, một số vị nói rằng: “Từ ‘tīṇi’ này là một từ thừa”. Và ở đây, theo cách thức trước, đã nói là “ba thọ”, chứ không phải vì không có những bộ ba pháp khác. Như Ngài đã nói: ‘‘တီသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု တီသု? တီသု ဝေဒနာသု. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘တယော ပဉှာ, တယော ဥဒ္ဒေသာ, တီဏိ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇). “Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh đối với ba pháp... sẽ chấm dứt khổ đau. Đối với ba pháp nào? Đối với ba thọ. Này các Tỳ khưu, chính trong ba pháp này, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh... sẽ chấm dứt khổ đau. Điều đã được nói rằng: ‘Ba câu hỏi, ba đề mục, ba lời giải đáp’, chính là nói duyên theo điều này.” (A. Ni. 10.27). ဧတ္ထ စ ‘‘ယံကိဉ္စိ ဝေဒယိတံ, သဗ္ဗံ တံ ဒုက္ခသ္မိန္တိ ဝဒါမီ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၂၅၉) ဝုတ္တသုတ္တာနုသာရေန ဝါ. – Và ở đây, hoặc là theo kinh đã được thuyết rằng: “Bất cứ cái gì được cảm thọ, tất cả cái đó (nằm) trong khổ, Ta nói như vậy.” (S. Ni. 4.259). ‘‘ယော သုခံ ဒုက္ခတော အဒ္ဒ, ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ သလ္လတော; အဒုက္ခမသုခံ သန္တံ, အဒ္ဒက္ခိ နံ အနိစ္စတော’’တိ. (ဣတိဝု. ၅၃) – “Người nào thấy lạc là khổ, thấy khổ là mũi tên; thấy bất khổ bất lạc, vốn tịch tịnh, là vô thường.” (Itivu. 53) – ဧဝံ ဒုက္ခဒုက္ခတာဝိပရိဏာမဒုက္ခတာသင်္ခါရဒုက္ခတာနုသာရေန ဝါ တိဿန္နံ ဝေဒနာနံ ဒုက္ခဘာဝဒဿနေန သုခသညံ ပဟာယ ဒုက္ခာနုပဿနာမုခေန နိဗ္ဗိန္ဒမာနော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိံ ပါပုဏာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာဟ – Như vậy, cần phải hiểu rằng: Hoặc là theo (ba loại khổ): khổ khổ, hoại khổ, và hành khổ, bằng cách thấy bản chất khổ của ba thọ, vị ấy từ bỏ lạc tưởng, và khi nhàm chán bằng phương pháp khổ tùy quán, vị ấy tuần tự chấm dứt khổ đau, đạt đến sự thanh tịnh tối hậu. Như Ngài đã nói: ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာတိ, ယဒါ ပညာယ ပဿတိ; အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ, ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၇၈); “Khi với trí tuệ thấy được, tất cả các hành là khổ; bấy giờ nhàm chán trong khổ, đó là con đường thanh tịnh.” (Pháp Cú 278); စတ္တာရိ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ Giải thích câu hỏi: Bốn là gì? ဧဝံ ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ပုရိမနယေနေဝ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ စတ္တာရိ နာမ ကိန္တိ? တတ္ထ ဣမဿ ပဉှဿ ဗျာကရဏပက္ခေ ကတ္ထစိ ပုရိမနယေနေဝ စတ္တာရော အာဟာရာ အဓိပ္ပေတာ. ယထာဟ – Như vậy, bậc Đạo Sư, với tâm hoan hỷ bởi lời giải đáp câu hỏi này, đã hỏi câu hỏi tiếp theo theo cách thức trước: “Bốn là gì?”. Trong phần giải đáp câu hỏi này, ở một vài nơi, theo cách thức trước, có ý nói đến bốn loại vật thực (āhāra). Như Ngài đã nói: ‘‘စတူသု[Pg.67], ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု စတူသု? စတူသု အာဟာရေသု. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘စတ္တာရော ပဉှာ စတ္တာရော ဥဒ္ဒေသာ စတ္တာရိ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇). “Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh đối với bốn pháp... sẽ chấm dứt khổ đau. Đối với bốn pháp nào? Đối với bốn loại vật thực. Này các Tỳ khưu, chính trong bốn pháp này, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh... sẽ chấm dứt khổ đau. Điều đã được nói rằng: ‘Bốn câu hỏi, bốn đề mục, bốn lời giải đáp’, chính là nói duyên theo điều này.” (A. Ni. 10.27). ကတ္ထစိ ယေသု သုဘာဝိတစိတ္တော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, တာနိ စတ္တာရိ သတိပဋ္ဌာနာနိ. ယထာဟ ကဇင်္ဂလာ ဘိက္ခုနီ – Ở một vài nơi, những pháp mà trong đó, người có tâm được tu tập tốt đẹp sẽ tuần tự chấm dứt khổ đau, đó là bốn niệm xứ. Như Tỳ khưu ni Kajaṅgalā đã nói: ‘‘စတူသု, အာဝုသော, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မတ္တံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု စတူသု? စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု. ဣမေသု ခေါ, အာဝုသော, စတူသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘စတ္တာရော ပဉှာ စတ္တာရော ဥဒ္ဒေသာ စတ္တာရိ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၈). ‘Này chư hiền, vị tỳ khưu có tâm được khéo tu tập trong bốn pháp, khéo thấy được tận cùng, sau khi đã liễu ngộ sự tịch tịnh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Trong bốn pháp nào? Trong bốn niệm xứ. Này chư hiền, chính trong bốn pháp này, vị tỳ khưu có tâm được khéo tu tập... (v.v.)... trở thành người chấm dứt khổ đau. ‘Bốn câu hỏi, bốn đề mục, bốn lời giải đáp,’ điều này đã được đức Thế Tôn nói đến, chính là nói duyên theo điều này.’ ဣဓ ပန ယေသံ စတုန္နံ အနုဗောဓပ္ပဋိဝေဓတော ဘဝတဏှာဆေဒေါ ဟောတိ, ယသ္မာ တာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ အဓိပ္ပေတာနိ. ယသ္မာ ဝါ ဣမိနာ ပရိယာယေန ဗျာကတံ သုဗျာကတမေဝ ဟောတိ, တသ္မာ ထေရော စတ္တာရီတိ ပစ္စနုဘာသိတွာ ‘‘အရိယသစ္စာနီ’’တိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. တတ္ထ စတ္တာရီတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. အရိယသစ္စာနီတိ အရိယာနိ သစ္စာနိ, အဝိတထာနိ အဝိသံဝါဒကာနီတိ အတ္ထော. ယထာဟ – Ở đây, do sự giác ngộ và thông suốt bốn pháp nào mà hữu ái được đoạn trừ, vì bốn Thánh đế ấy được nhắm đến. Hoặc vì lời giải đáp theo phương pháp này là lời giải đáp khéo léo, do đó, trưởng lão sau khi lặp lại ‘bốn’ đã giải đáp là ‘các Thánh đế.’ Trong đó, ‘bốn’ là sự phân định về số lượng. ‘Các Thánh đế’ (ariyasaccāni) có nghĩa là các sự thật cao quý (ariyāni saccāni), không sai lệch (avitathāni), không lừa dối (avisaṃvādakāni). Như có lời dạy rằng: ‘‘ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ တထာနိ အဝိတထာနိ အနညထာနိ, တသ္မာ အရိယသစ္စာနီတိ ဝုစ္စန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၉၇). ‘Này các tỳ khưu, bốn Thánh đế này là chân thật (tathāni), không sai lệch (avitathāni), không khác đi (anaññathāni), do đó chúng được gọi là các Thánh đế.’ ယသ္မာ ဝါ သဒေဝကေန လောကေန အရဏီယတော အဘိဂမနီယတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, ဝါယမိတဗ္ဗဋ္ဌာနသညိတေ အယေ ဝါ ဣရိယနတော, အနယေ ဝါ န ဣရိယနတော, သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယအရိယဓမ္မသမာယောဂတော ဝါ အရိယသမ္မတာ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကာ ဧတာနိ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ, တသ္မာပိ ‘‘အရိယသစ္စာနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ယထာဟ – Hoặc vì chúng được thế gian cùng với chư thiên tìm đến (araṇīyato) và chứng đạt (abhigamanīyato) nên được nói như vậy. Hoặc vì chúng tạo ra (iriyanato) những điều lợi ích (aye) được xem là nền tảng cần phải nỗ lực, hoặc vì chúng không tạo ra (na iriyanato) những điều bất lợi (anaye). Hoặc vì các vị Phật, Độc Giác Phật, và Phật tử, những vị được xem là bậc Thánh (ariya) do sự tương ưng với ba mươi bảy Thánh pháp trợ Bồ-đề, đã thông suốt chúng, do đó chúng cũng được gọi là ‘các Thánh đế.’ Như có lời dạy rằng: ‘‘စတ္တာရိမာနိ[Pg.68], ဘိက္ခဝေ, အရိယသစ္စာနိ…ပေ… ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ, အရိယာ ဣမာနိ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ, တသ္မာ အရိယသစ္စာနီတိ ဝုစ္စန္တီ’’တိ. ‘Này các tỳ khưu, có bốn Thánh đế này... (v.v.)... Này các tỳ khưu, có bốn Thánh đế này, các bậc Thánh thông suốt chúng, do đó chúng được gọi là các Thánh đế.’ အပိစ အရိယဿ ဘဂဝတော သစ္စာနီတိပိ အရိယသစ္စာနိ. ယထာဟ – Lại nữa, chúng là các sự thật (saccāni) của đức Thế Tôn, bậc Thánh (ariyassa), nên cũng là các Thánh đế. Như có lời dạy rằng: ‘‘သဒေဝကေ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သဒေဝမနုဿာယ တထာဂတော အရိယော, တသ္မာ အရိယသစ္စာနီတိ ဝုစ္စန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၉၈). ‘Này các tỳ khưu, trong thế gian cùng với chư thiên... (v.v.)... giữa trời và người, Như Lai là bậc Thánh, do đó chúng được gọi là các Thánh đế.’ အထ ဝါ ဧတေသံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ အရိယဘာဝသိဒ္ဓိတောပိ အရိယသစ္စာနိ. ယထာဟ – Hoặc là, do sự giác ngộ chúng mà thành tựu được Thánh tánh, nên chúng là các Thánh đế. Như có lời dạy rằng: ‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ ယထာဘူတံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၉၃). ‘Này các tỳ khưu, chính do đã giác ngộ bốn Thánh đế này như thật mà Như Lai được gọi là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.’ အယမေတေသံ ပဒတ္ထော. ဧတေသံ ပန အရိယသစ္စာနံ အနုဗောဓပ္ပဋိဝေဓတော ဘဝတဏှာဆေဒေါ ဟောတိ. ယထာဟ – Đây là ý nghĩa của từ ngữ về chúng. Hơn nữa, do sự giác ngộ và thông suốt các Thánh đế này mà hữu ái được đoạn trừ. Như có lời dạy rằng: ‘‘တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ…ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ, ဥစ္ဆိန္နာ ဘဝတဏှာ, ခီဏာ ဘဝနေတ္တိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၉၁). ‘Này các tỳ khưu, Thánh đế về Khổ này đã được giác ngộ, đã được thông suốt... (v.v.)... Thánh đế về Con Đường Đưa Đến Sự Diệt Khổ đã được giác ngộ, đã được thông suốt, hữu ái đã được đoạn trừ, dây dẫn đến tái sanh đã được tận diệt, nay không còn tái sanh nữa.’ ပဉ္စ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ Giải thích câu hỏi: Năm là gì? ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ပုရိမနယေနေဝ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ ပဉ္စ နာမ ကိန္တိ? ထေရော ပဉ္စာတိ ပစ္စနုဘာသိတွာ ‘‘ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. တတ္ထ ပဉ္စာတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. ဥပါဒါနဇနိတာ ဥပါဒါနဇနကာ ဝါ ခန္ဓာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ယံကိဉ္စိ ရူပံ, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရာ, ဝိညာဏဉ္စ သာသဝါ ဥပါဒါနိယာ, ဧတေသမေတံ အဓိဝစနံ. ပုဗ္ဗနယေနေဝ စေတ္ထ ‘‘ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ’’တိ ဝုတ္တံ, န အညေသံ ပဉ္စန္နမဘာဝတော. ယထာဟ – Với lời giải đáp câu hỏi này, bậc Đạo Sư hoan hỷ, theo cách thức trước, hỏi tiếp câu hỏi cao hơn: ‘Năm là gì?’ Trưởng lão lặp lại ‘năm’ và giải đáp: ‘Các thủ uẩn.’ Trong đó, ‘năm’ là sự phân định về số lượng. Các uẩn do thủ sinh ra (upādānajanitā) hoặc là nhân sinh ra thủ (upādānajanakā) là các thủ uẩn. Bất cứ sắc, thọ, tưởng, hành, và thức nào có lậu hoặc, là đối tượng của thủ, đây là tên gọi của chúng. Và ở đây, theo cách thức trước, đã nói là ‘năm thủ uẩn,’ chứ không phải vì không có năm pháp nào khác. Như có lời dạy rằng: ‘‘ပဉ္စသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု ပဉ္စသု? ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘ပဉ္စ ပဉှာ, ပဉ္စ ဥဒ္ဒေသာ[Pg.69], ပဉ္စ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇). ‘Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu khi chán nản một cách chân chánh đối với năm pháp... (v.v.)... trở thành người chấm dứt khổ đau. Đối với năm pháp nào? Đối với năm thủ uẩn. Này các tỳ khưu, chính trong năm pháp này, vị tỳ khưu khi chán nản một cách chân chánh... (v.v.)... trở thành người chấm dứt khổ đau. ‘Năm câu hỏi, năm đề mục, năm lời giải đáp,’ điều này đã được nói đến, chính là nói duyên theo điều này.’ ဧတ္ထ စ ပဉ္စက္ခန္ဓေ ဥဒယဗ္ဗယဝသေန သမ္မသန္တော ဝိပဿနာမတံ လဒ္ဓါ အနုပုဗ္ဗေန နိဗ္ဗာနာမတံ သစ္ဆိကရောတိ. ယထာဟ – Và ở đây, người quán xét năm uẩn theo phương diện sinh diệt, sau khi đạt được tuệ quán, tuần tự chứng ngộ Niết-bàn bất tử. Như có lời dạy rằng: ‘‘ယတော ယတော သမ္မသတိ, ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ; လဘတီ ပီတိပါမောဇ္ဇံ, အမတံ တံ ဝိဇာနတ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၃၇၄); ‘Khi nào quán xét, sự sinh diệt của các uẩn; Người ấy đạt được hỷ và duyệt, đó là bất tử của những người hiểu biết.’ ဆ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ Giải thích câu hỏi: Sáu là gì? ဧဝံ ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ပုရိမနယေနေဝ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ ‘‘ဆ နာမ ကိ’’န္တိ? ထေရော ဆဣတိ ပစ္စနုဘာသိတွာ ‘အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနီ’တိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. တတ္ထ ဆဣတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ, အဇ္ဈတ္တေ နိယုတ္တာနိ, အတ္တာနံ ဝါ အဓိကတွာ ပဝတ္တာနိ အဇ္ဈတ္တိကာနိ. အာယတနတော, အာယဿ ဝါ တနနတော, အာယတဿ ဝါ သံသာရဒုက္ခဿ နယနတော အာယတနာနိ, စက္ခုသောတဃာနဇိဝှာကာယမနာနမေတံ အဓိဝစနံ. ပုဗ္ဗနယေန စေတ္ထ ‘‘ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနီ’’တိ ဝုတ္တံ, န အညေသံ ဆန္နမဘာဝတော. ယထာဟ – Cũng vậy, với lời giải đáp câu hỏi này, bậc Đạo Sư hoan hỷ, theo cách thức trước, hỏi tiếp câu hỏi cao hơn: ‘Sáu là gì?’ Trưởng lão lặp lại ‘sáu’ và giải đáp: ‘Các nội xứ.’ Trong đó, ‘sáu’ là sự phân định về số lượng. ‘Nội’ (ajjhattikāni) là những gì thuộc về bên trong (ajjhatte niyuttāni), hoặc những gì diễn ra lấy tự thân làm chủ (attānaṃ adhikatvā pavattāni). ‘Xứ’ (āyatanāni) là vì chúng mở rộng (tananato) nguồn gốc (āyānaṃ), hoặc vì chúng mở rộng (tananato) nguồn gốc (āyassa), hoặc vì chúng dẫn đến (nayanato) khổ đau luân hồi (saṃsāradukkhassa) kéo dài (āyatassa); đây là tên gọi của mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, và ý. Và ở đây, theo cách thức trước, đã nói là ‘sáu nội xứ,’ chứ không phải vì không có sáu pháp nào khác. Như có lời dạy rằng: ‘‘ဆသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု ဆသု? ဆသု အဇ္ဈတ္တိကေသု အာယတနေသု. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဆသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘ဆ ပဉှာ ဆ ဥဒ္ဒေသာ ဆ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇). ‘Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu khi chán nản một cách chân chánh đối với sáu pháp... (v.v.)... trở thành người chấm dứt khổ đau. Đối với sáu pháp nào? Đối với sáu nội xứ. Này các tỳ khưu, chính trong sáu pháp này, vị tỳ khưu khi chán nản một cách chân chánh... (v.v.)... trở thành người chấm dứt khổ đau. ‘Sáu câu hỏi, sáu đề mục, sáu lời giải đáp,’ điều này đã được nói đến, chính là nói duyên theo điều này.’ ဧတ္ထ စ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ, ‘‘သုညော ဂါမောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစန’’န္တိ (သံ. နိ. ၄.၂၃၈) ဝစနတော သုညတော ပုဗ္ဗုဠကမရီစိကာဒီနိ ဝိယ အစိရဋ္ဌိတိကတော တုစ္ဆတော ဝဉ္စနတော စ သမနုပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော အနုပုဗ္ဗေန ဒုက္ခဿန္တံ ကတွာ မစ္စုရာဇဿ အဒဿနံ ဥပေတိ. ယထာဟ – Và ở đây, sáu nội xứ, do lời dạy rằng: "Này các Tỳ khưu, 'ngôi làng trống không' là tên gọi của sáu nội xứ này," nên khi quán xét (chúng) là trống không, là không tồn tại lâu dài như bọt nước, ảo ảnh, v.v., là rỗng tuếch, và là lừa dối, vị ấy nhàm chán, tuần tự chấm dứt khổ đau, đạt đến nơi mà tử thần không thể thấy. Như đã nói: ‘‘ယထာ [Pg.70] ပုဗ္ဗုဠကံ ပဿေ, ယထာ ပဿေ မရီစိကံ; ဧဝံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ, မစ္စုရာဇာ န ပဿတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၇၀); “Như người nhìn bọt nước, như người nhìn ảo ảnh; người nhìn đời như vậy, tử thần không nhìn thấy.” (Pháp Cú 170); သတ္တ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ Giải thích câu hỏi “Bảy là gì?” ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ သတ္တ နာမ ကိန္တိ? ထေရော ကိဉ္စာပိ မဟာပဉှဗျာကရဏေ သတ္တ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော ဝုတ္တာ, အပိစ ခေါ ပန ယေသု ဓမ္မေသု သုဘာဝိတစိတ္တော ဘိက္ခု ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, တေ ဒဿေန္တော ‘‘သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’’တိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. အယမ္ပိ စတ္ထော ဘဂဝတာ အနုမတော ဧဝ. ယထာဟ – Bậc Đạo Sư, với tâm hoan hỷ bởi lời giải đáp câu hỏi này, đã hỏi câu hỏi tiếp theo: “Bảy là gì?” Vị Trưởng lão, mặc dù trong phần giải đáp câu hỏi lớn, bảy Thức trú đã được nói đến, nhưng vì Tỳ khưu có tâm khéo tu tập trong những pháp nào thì trở thành người chấm dứt khổ đau, để chỉ ra những pháp ấy, ngài đã trả lời: “Bảy giác chi.” Ý nghĩa này cũng đã được Đức Thế Tôn chấp thuận. Như đã nói: ‘‘ပဏ္ဍိတာ ဂဟပတယော ကဇင်္ဂလိကာ ဘိက္ခုနီ, မဟာပညာ ဂဟပတယော ကဇင်္ဂလိကာ ဘိက္ခုနီ, မဉ္စေပိ တုမှေ ဂဟပတယော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ, အဟမ္ပိ စေတံ ဧဝမေဝ ဗျာကရေယျံ, ယထာ တံ ကဇင်္ဂလိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဗျာကတ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၈). “Này các gia chủ, Tỳ khưu ni ở Kajaṅgalā là bậc hiền trí. Này các gia chủ, Tỳ khưu ni ở Kajaṅgalā có trí tuệ lớn. Này các gia chủ, nếu các ông đến hỏi Ta về ý nghĩa này, Ta cũng sẽ giải thích y như vậy, như đã được Tỳ khưu ni ở Kajaṅgalā giải thích.” (A. Ni. 10.28). တာယ စ ဧဝံ ဗျာကတံ – Và vị ấy đã giải thích như sau: ‘‘သတ္တသု, အာဝုသော, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု သတ္တသု? သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု. ဣမေသု ခေါ, အာဝုသော, သတ္တသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘သတ္တ ပဉှာ သတ္တ ဥဒ္ဒေသာ သတ္တ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၈). “Này chư hiền, Tỳ khưu có tâm được tu tập một cách chân chính trong bảy pháp… trở thành người chấm dứt khổ đau. Trong bảy pháp nào? Trong bảy giác chi. Này chư hiền, chính trong bảy pháp này, Tỳ khưu có tâm được tu tập một cách chân chính… trở thành người chấm dứt khổ đau. Điều mà Đức Thế Tôn đã nói: ‘Bảy câu hỏi, bảy đề mục, bảy lời giải đáp,’ chính là nói duyên theo điều này.” (A. Ni. 10.28). ဧဝမယမတ္ထော ဘဂဝတာ အနုမတော ဧဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. Như vậy, nên hiểu rằng ý nghĩa này đã được Đức Thế Tôn chấp thuận. တတ္ထ သတ္တာတိ ဦနာဓိကနိဝါရဏဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ သတိအာဒီနံ ဓမ္မာနမေတံ အဓိဝစနံ. တတြာယံ ပဒတ္ထော – ဧတာယ လောကိယလောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာယ လီနုဒ္ဓစ္စပတိဋ္ဌာနာယူဟနကာမသုခတ္တကိလမထာနုယောဂဥစ္ဆေဒသဿတာဘိနိဝေသာဒိ- အနေကုပဒ္ဒဝပ္ပဋိပက္ခဘူတာယ သတိဓမ္မဝိစယဝီရိယပီတိပ္ပဿဒ္ဓိသမာဓုပေက္ခာသင်္ခါတာယ ဓမ္မသာမဂ္ဂိယာ အရိယသာဝကော ဗုဇ္ဈတီတိ ကတွာ ဗောဓိ, ကိလေသသန္တာနနိဒ္ဒါယ ဥဋ္ဌဟတိ, စတ္တာရိ ဝါ အရိယသစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ, နိဗ္ဗာနမေဝ ဝါ သစ္ဆိကရောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယထာဟ – ‘‘သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဘာဝေတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ [Pg.71] အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. ယထာဝုတ္တပ္ပကာရာယ ဝါ ဧတာယ ဓမ္မသာမဂ္ဂိယာ ဗုဇ္ဈတီတိ ကတွာ အရိယသာဝကောပိ ဗောဓိ. ဣတိ တဿာ ဓမ္မသာမဂ္ဂိသင်္ခါတာယ ဗောဓိယာ အင်္ဂဘူတတ္တာ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဈာနင်္ဂမဂ္ဂင်္ဂါနိ ဝိယ, တဿ ဝါ ဗောဓီတိ လဒ္ဓဝေါဟာရဿ အရိယသာဝကဿ အင်္ဂဘူတတ္တာပိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ သေနင်္ဂရထင်္ဂါဒယော ဝိယ. Trong đó, “bảy” là sự xác định số lượng, ngăn ngừa (số) ít hơn hay nhiều hơn. “Giác chi” là tên gọi của các pháp như niệm, v.v. Trong đó, đây là ý nghĩa của từ: Do sự hợp nhất của các pháp này – phát sinh trong khoảnh khắc của đạo thế gian và siêu thế, là đối nghịch với nhiều tai họa như sự nỗ lực thiết lập hôn trầm và trạo cử, sự thực hành hưởng thụ dục lạc và khổ hạnh, sự chấp thủ đoạn kiến và thường kiến, v.v., và được gọi là niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, và xả – bậc Thánh đệ tử giác ngộ, nên gọi là “giác” (bodhi); (nghĩa là) thức dậy khỏi giấc ngủ của dòng phiền não, hoặc thâm nhập bốn Thánh đế, hoặc chứng ngộ chính Niết-bàn, được nói như vậy. Như đã nói: “Sau khi tu tập bảy giác chi, Ngài đã chứng đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Giác.” Hoặc, do giác ngộ bởi sự hợp nhất của các pháp theo cách đã nói, nên bậc Thánh đệ tử cũng là “giác” (bodhi). Vì vậy, do là thành phần của sự giác ngộ được gọi là sự hợp nhất của các pháp ấy, chúng được gọi là “giác chi,” giống như thiền chi và đạo chi; hoặc, do là thành phần của bậc Thánh đệ tử được gọi là “giác,” chúng cũng được gọi là “giác chi,” giống như các thành phần của quân đội, xe, v.v. အပိစ ‘‘ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ ကေနဋ္ဌေန ဗောဇ္ဈင်္ဂါ? ဗောဓာယ သံဝတ္တန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, ဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, အနုဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, ပဋိဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, သမ္ဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’’တိ (ပဋိ. မ. ၂.၁၇) ဣမိနာပိ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ ဝုတ္တေန ဝိဓိနာ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝမိမေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဘာဝေန္တော ဗဟုလီကရောန္တော န စိရဿေဝ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါဒိဂုဏပဋိလာဘီ ဟောတိ, တေန ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတီတိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉ္စေတံ ဘဂဝတာ – Hơn nữa, ý nghĩa của “giác chi” nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong bộ Vô Ngại Giải Đạo này: “ ‘Giác chi’ theo nghĩa nào là giác chi? Chúng dẫn đến giác ngộ, nên là giác chi; chúng giác ngộ, nên là giác chi; chúng tùy giác, nên là giác chi; chúng tỉnh giác, nên là giác chi; chúng chánh giác, nên là giác chi.” (Paṭi. Ma. 2.17). Như vậy, khi tu tập, làm cho sung mãn bảy giác chi này, vị ấy không bao lâu sẽ đạt được các phẩm chất như sự nhàm chán hoàn toàn, v.v., do đó, được nói rằng vị ấy trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Và điều này đã được Đức Thế Tôn nói: ‘‘သတ္တိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၂၀၁). “Này các Tỳ khưu, bảy giác chi này, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ dẫn đến sự nhàm chán hoàn toàn, đến ly tham, đến đoạn diệt, đến an tịnh, đến thắng trí, đến giác ngộ, đến Niết-bàn.” (S. Ni. 5.201). အဋ္ဌ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ Giải thích câu hỏi “Tám là gì?” ဧဝံ ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ အဋ္ဌ နာမ ကိန္တိ? ထေရော ကိဉ္စာပိ မဟာပဉှဗျာကရဏေ အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ ဝုတ္တာ, အပိစ ခေါ ပန ယေသု ဓမ္မေသု သုဘာဝိတစိတ္တော ဘိက္ခု ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ, တေ ဒဿေန္တော ‘‘အရိယာနိ အဋ္ဌ မဂ္ဂင်္ဂါနီ’’တိ အဝတွာ ယသ္မာ အဋ္ဌင်္ဂဝိနိမုတ္တော မဂ္ဂေါ နာမ နတ္ထိ, အဋ္ဌင်္ဂမတ္တမေဝ တု မဂ္ဂေါ, တသ္မာ တမတ္ထံ သာဓေန္တော ဒေသနာဝိလာသေန အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါတိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. ဘဂဝတာပိ စာယမတ္ထော ဒေသနာနယော စ အနုမတော ဧဝ. ယထာဟ – Như vậy, Bậc Đạo Sư, với tâm hoan hỷ bởi lời giải đáp câu hỏi này, đã hỏi câu hỏi tiếp theo: “Tám là gì?” Vị Trưởng lão, mặc dù trong phần giải đáp câu hỏi lớn, tám pháp thế gian đã được nói đến, nhưng vì Tỳ khưu có tâm khéo tu tập trong những pháp nào thì trở thành người chấm dứt khổ đau, để chỉ ra những pháp ấy, ngài đã không nói “tám Thánh đạo chi,” vì không có con đường nào gọi là đạo mà lại tách rời tám chi, mà đạo chính là tám chi. Do đó, để làm rõ ý nghĩa ấy, với vẻ đẹp của pháp thoại, ngài đã trả lời: “Thánh đạo Tám ngành.” Và ý nghĩa này cùng với phương pháp thuyết giảng này cũng đã được Đức Thế Tôn chấp thuận. Như đã nói: ‘‘ပဏ္ဍိတာ ဂဟပတယော ကဇင်္ဂလိကာ ဘိက္ခုနီ…ပေ… အဟမ္ပိ ဧဝမေဝ ဗျာကရေယျံ, ယထာ တံ ကဇင်္ဂလိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဗျာကတ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၈). “Này các gia chủ, Tỳ khưu ni ở Kajaṅgalā là bậc hiền trí… Ta cũng sẽ giải thích y như vậy, như đã được Tỳ khưu ni ở Kajaṅgalā giải thích.” (A. Ni. 10.28). တာယ [Pg.72] စ ဧဝံ ဗျာကတံ – Và vị ấy đã giải thích như sau: ‘‘အဋ္ဌသု, အာဝုသော, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘အဋ္ဌ ပဉှာ, အဋ္ဌ ဥဒ္ဒေသာ, အဋ္ဌ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၈). “Này chư hiền, Tỳ khưu có tâm được tu tập một cách chân chính trong tám pháp… trở thành người chấm dứt khổ đau. Điều mà Đức Thế Tôn đã nói: ‘Tám câu hỏi, tám đề mục, tám lời giải đáp,’ chính là nói duyên theo điều này.” (A. Ni. 10.28). ဧဝမယံ အတ္ထော စ ဒေသနာနယော စ ဘဂဝတာ အနုမတော ဧဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. Như vậy, nên hiểu rằng ý nghĩa này và phương pháp thuyết giảng này đã được Đức Thế Tôn chấp thuận. တတ္ထ အရိယောတိ နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ အဘိဂန္တဗ္ဗော, အပိစ အာရကာ ကိလေသေဟိ ဝတ္တနတော, အရိယဘာဝကရဏတော, အရိယဖလပဋိလာဘတော စာပိ အရိယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. အဋ္ဌ အင်္ဂါနိ အဿာတိ အဋ္ဌင်္ဂိကော. သွာယံ စတုရင်္ဂိကာ ဝိယ သေနာ, ပဉ္စင်္ဂိကံ ဝိယ စ တူရိယံ အင်္ဂဝိနိဗ္ဘောဂေန အနုပလဗ္ဘသဘာဝတော အင်္ဂမတ္တမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. မဂ္ဂတိ ဣမိနာ နိဗ္ဗာနံ, သယံ ဝါ မဂ္ဂတိ, ကိလေသေ မာရေန္တော ဝါ ဂစ္ဆတီတိ မဂ္ဂေါ. Trong đó, Ariyo (Thánh) là vì được những người mong cầu Niết-bàn hướng đến; lại nữa, cũng nên biết là Ariyo (Thánh) vì diễn tiến xa lìa các phiền não, vì tạo ra trạng thái bậc Thánh, và vì thành tựu được quả vị Thánh. Aṭṭhaṅgiko (Bát chi) là vì có tám chi phần. Pháp này giống như đạo quân có bốn binh chủng, giống như dàn nhạc có năm loại nhạc cụ, vì không thể tìm thấy bản chất riêng khi tách rời các chi phần, nên được biết chỉ là tập hợp các chi phần. Maggo (Đạo) là vì nhờ vào pháp này người ta tìm kiếm Niết-bàn, hoặc tự nó tìm đến Niết-bàn, hoặc diệt trừ phiền não mà đi đến Niết-bàn. ဧဝမဋ္ဌပ္ပဘေဒဉ္စိမံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝေန္တော ဘိက္ခု အဝိဇ္ဇံ ဘိန္ဒတိ, ဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပာဒေတိ, နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရောတိ, တေန ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတီတိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ – Vị Tỳ khưu tu tập con đường Bát chi này, vốn có nhiều ý nghĩa khác nhau như vậy, sẽ phá tan vô minh, làm phát sinh minh, chứng ngộ Niết-bàn, và nhờ đó, vị ấy trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại, như được nói đến. Điều này đã được nói rằng: ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သာလိသူကံ ဝါ ယဝသူကံ ဝါ သမ္မာ ပဏိဟိတံ ဟတ္ထေန ဝါ ပါဒေန ဝါ အက္ကန္တံ ဟတ္ထံ ဝါ ပါဒံ ဝါ ဘေစ္ဆတိ, လောဟိတံ ဝါ ဥပ္ပာဒေဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သမ္မာ ပဏိဟိတတ္တာ, ဘိက္ခဝေ, သူကဿ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော ဝတ ဘိက္ခု သမ္မာ ပဏိဟိတာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမ္မာ ပဏိဟိတာယ မဂ္ဂဘာဝနာယ အဝိဇ္ဇံ ဘေစ္ဆတိ, ဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပာဒေဿတိ, နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ (အ. နိ. ၁.၄၂). “Này các Tỳ khưu, ví như cái gai lúa tẻ hay gai lúa mạch được đặt đúng cách, khi bị tay hay chân giẫm phải, sẽ đâm thủng tay hay chân, hoặc làm chảy máu, trường hợp này có thể xảy ra. Vì sao vậy? Này các Tỳ khưu, vì cái gai được đặt đúng cách. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu ấy với chánh kiến được thiết lập đúng đắn, với sự tu tập đạo lộ được thiết lập đúng đắn, sẽ phá tan vô minh, sẽ làm phát sinh minh, sẽ chứng ngộ Niết-bàn, trường hợp này có thể xảy ra.” နဝ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ Giải thích câu hỏi ‘Như thế nào?’ thứ chín ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ နဝ နာမ ကိန္တိ? ထေရော နဝဣတိ ပစ္စနုဘာသိတွာ ‘‘သတ္တာဝါသာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. တတ္ထ နဝါတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. သတ္တာတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယပ္ပဋိဗဒ္ဓေ ခန္ဓေ [Pg.73] ဥပါဒါယ ပညတ္တာ ပါဏိနော ပဏ္ဏတ္တိ ဝါ. အာဝါသာတိ အာဝသန္တိ ဧတေသူတိ အာဝါသာ, သတ္တာနံ အာဝါသာ သတ္တာဝါသာ. ဧသ ဒေသနာမဂ္ဂေါ, အတ္ထတော ပန နဝဝိဓာနံ သတ္တာနမေတံ အဓိဝစနံ. ယထာဟ – Đức Đạo Sư, với tâm hoan hỷ vì câu trả lời này, lại hỏi câu hỏi tiếp theo: “Chín là gì?” Vị Trưởng lão lặp lại “Chín là” rồi trả lời: “là các chúng sanh trú.” Trong đó, “chín” là để chỉ số lượng. “Sattā” là chúng sanh, một khái niệm được chế định dựa trên các uẩn liên quan đến mạng quyền, hoặc là một sự chế định. “Āvāsā” là nơi ở, vì chúng sanh (sattā) sống (āvasanti) trong đó (etesu); nơi ở của chúng sanh là chúng sanh trú. Đó là cách trình bày, nhưng về mặt ý nghĩa, đây là tên gọi cho chín loại chúng sanh. Như đã nói: ‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ, အယံ ပဌမော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ, ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ, ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တာ, အယံ ဒုတိယော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ, ဒေဝါ အာဘဿရာ, အယံ တတိယော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ, ဒေဝါ သုဘကိဏှာ, အယံ စတုတ္ထော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ အသညိနော အပ္ပဋိသံဝေဒိနော, သေယျထာပိ, ဒေဝါ အသညသတ္တာ, အယံ ပဉ္စမော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ…ပေ… အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါ, အယံ ဆဋ္ဌော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ…ပေ… ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါ, အယံ သတ္တမော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ…ပေ… အာကိဉ္စညာယတနူပဂါ, အယံ အဋ္ဌမော သတ္တာဝါသော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ…ပေ… နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါ, အယံ နဝမော သတ္တာဝါသော’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၁). “Này chư Hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng khác nhau, ví như loài người, một số chư thiên và một số ngạ quỷ. Đây là chúng sanh trú thứ nhất. Này chư Hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Phạm chúng, khi mới tái sanh. Đây là chúng sanh trú thứ hai. Này chư Hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng khác nhau, ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là chúng sanh trú thứ ba. Này chư Hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là chúng sanh trú thứ tư. Này chư Hiền, có những chúng sanh không có tưởng, không có cảm thọ, ví như chư thiên cõi Vô Tưởng. Đây là chúng sanh trú thứ năm. Này chư Hiền, có những chúng sanh đạt đến Không Vô Biên Xứ... Đây là chúng sanh trú thứ sáu. Này chư Hiền, có những chúng sanh... đạt đến Thức Vô Biên Xứ. Đây là chúng sanh trú thứ bảy. Này chư Hiền, có những chúng sanh... đạt đến Vô Sở Hữu Xứ. Đây là chúng sanh trú thứ tám. Này chư Hiền, có những chúng sanh... đạt đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là chúng sanh trú thứ chín.” ပုရိမနယေနေဝ စေတ္ထ ‘‘နဝ သတ္တာဝါသာ’’တိ ဝုတ္တံ, န အညေသံ နဝန္နမဘာဝတော. ယထာဟ – Và ở đây, cũng theo phương pháp trước, đã được nói là “chín chúng sanh trú”, chứ không phải vì không có các pháp số chín nào khác. Như đã nói: ‘‘နဝသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု နဝသု? နဝသု သတ္တာဝါသေသု. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘နဝ ပဉှာ, နဝ ဥဒ္ဒေသာ, နဝ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇). “Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh đối với chín pháp... trở thành người chấm dứt khổ đau. Chín pháp nào? Chín chúng sanh trú. Này các Tỳ khưu, chính trong chín pháp này, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh... trở thành người chấm dứt khổ đau. Điều đã được nói rằng: ‘Chín câu hỏi, chín đề mục, chín câu trả lời,’ là được nói duyên theo điều này.” ဧတ္ထ [Pg.74] စ ‘‘နဝ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ. ကတမေ နဝ? နဝ သတ္တာဝါသာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၅၉) ဝစနတော နဝသု သတ္တာဝါသေသု ဉာတပရိညာယ ဓုဝသုဘသုခတ္တဘာဝဒဿနံ ပဟာယ သုဒ္ဓသင်္ခါရပုဉ္ဇမတ္တဒဿနေန နိဗ္ဗိန္ဒမာနော တီရဏပရိညာယ အနိစ္စာနုပဿနေန ဝိရဇ္ဇမာနော ဒုက္ခာနုပဿနေန ဝိမုစ္စမာနော အနတ္တာနုပဿနေန သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ ပဟာနပရိညာယ သမ္မတ္တမဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. တေနေတံ ဝုတ္တံ – Và ở đây, theo như đã nói: “Có chín pháp cần được liễu tri. Chín pháp nào? Chín chúng sanh trú,” vị ấy, đối với chín chúng sanh trú, bằng biến tri, từ bỏ cái thấy về thường, tịnh, lạc, ngã, và bằng cách thấy chúng chỉ là một khối các hành thuần túy, trở nên nhàm chán; bằng thẩm sát tri, qua quán vô thường, trở nên ly tham; qua quán khổ, được giải thoát; qua quán vô ngã, thấy được tận cùng một cách chân chánh; bằng đoạn tận tri, sau khi đã thấu triệt sự tịch tịnh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Do đó, điều này đã được nói: ‘‘နဝသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု နဝသု? နဝသု သတ္တာဝါသေသူ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇). “Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh đối với chín pháp... trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Chín pháp nào? Chín chúng sanh trú.” ဒသ နာမ ကိန္တိပဉှဝဏ္ဏနာ Giải thích câu hỏi ‘Như thế nào?’ thứ mười ဧဝံ ဣမိနာပိ ပဉှဗျာကရဏေန အာရဒ္ဓစိတ္တော သတ္ထာ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ ဒသ နာမ ကိန္တိ? တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဣမဿ ပဉှဿ ဣတော အညတြ ဝေယျာကရဏေသု ဒသ အကုသလကမ္မပထာ ဝုတ္တာ. ယထာဟ – Như vậy, Đức Đạo Sư, với tâm hoan hỷ vì câu trả lời này, lại hỏi câu hỏi tiếp theo: “Mười là gì?” Ở đây, mặc dù vị Trưởng lão đã đưa ra những câu trả lời khác cho câu hỏi này, mười con đường nghiệp bất thiện đã được nói đến. Như đã nói: ‘‘ဒသသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ… ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု ဒသသု? ဒသသု အကုသလကမ္မပထေသု. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒသသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော…ပေ. … ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘ဒသ ပဉှာ ဒသ ဥဒ္ဒေသာ ဒသ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇). “Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh đối với mười pháp... trở thành người chấm dứt khổ đau. Mười pháp nào? Mười con đường nghiệp bất thiện. Này các Tỳ khưu, chính trong mười pháp này, vị Tỳ khưu khi nhàm chán một cách chân chánh... trở thành người chấm dứt khổ đau. Điều đã được nói rằng: ‘Mười câu hỏi, mười đề mục, mười câu trả lời,’ là được nói duyên theo điều này.” ဣဓ ပန ယသ္မာ အယမာယသ္မာ အတ္တာနံ အနုပနေတွာ အညံ ဗျာကာတုကာမော, ယသ္မာ ဝါ ဣမိနာ ပရိယာယေန ဗျာကတံ သုဗျာကတမေဝ ဟောတိ, တသ္မာ ယေဟိ ဒသဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော အရဟာတိ ပဝုစ္စတိ, တေသံ အဓိဂမံ ဒီပေန္တော ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော အရဟာတိ ပဝုစ္စတီတိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယ ဝိဿဇ္ဇေတိ. ယတော ဧတ္ထ ယေဟိ ဒသဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော အရဟာတိ ပဝုစ္စတိ, တာနိ ဒသင်္ဂါနိ ‘‘ဒသ နာမ ကိ’’န္တိ ပုဋ္ဌေန ထေရေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တာနိ စ ဒသ – Lại nữa, ở đây, vì Tôn giả này không muốn đề cập đến bản thân mà muốn tuyên bố về một người khác, và vì khi được trả lời theo phương pháp này thì câu trả lời chắc chắn là khéo léo, do đó, trong khi chỉ rõ sự chứng đắc của những vị được gọi là bậc A-la-hán khi đã thành tựu mười chi phần, ngài đã trả lời bằng bài thuyết giảng đặt nền tảng trên cá nhân rằng: “Người thành tựu mười chi phần được gọi là bậc A-la-hán.” Bởi vì ở đây, người thành tựu mười chi phần nào được gọi là bậc A-la-hán, nên cần phải hiểu rằng mười chi phần ấy đã được vị trưởng lão chỉ ra khi được hỏi: “Mười là gì?” Và mười điều ấy là – ‘‘အသေခေါ အသေခေါတိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ, ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု အသေခေါ ဟောတီတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အသေခါယ [Pg.75] သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာသင်္ကပ္ပေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာဝါစာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာကမ္မန္တေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာအာဇီဝေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာဝါယာမေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာသတိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာသမာဓိနာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာဉာဏေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အသေခေါ ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁၁၁). – “Bạch ngài, ‘vô học, vô học’ được gọi như vậy. Bạch ngài, do thành tựu đến mức độ nào mà một vị tỳ khưu là bậc vô học? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu thành tựu chánh kiến của bậc vô học, thành tựu chánh tư duy của bậc vô học, thành tựu chánh ngữ của bậc vô học, thành tựu chánh nghiệp của bậc vô học, thành tựu chánh mạng của bậc vô học, thành tựu chánh tinh tấn của bậc vô học, thành tựu chánh niệm của bậc vô học, thành tựu chánh định của bậc vô học, thành tựu chánh trí của bậc vô học, thành tựu chánh giải thoát của bậc vô học. Này các tỳ khưu, chính do như vậy mà vị tỳ khưu là bậc vô học.” (a. ni. 10.111). – ဧဝမာဒီသု သုတ္တေသု ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနီတိ. Nên được hiểu chỉ theo phương pháp đã được nói trong các kinh như vậy, v.v. ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ Trong Paramatthajotikā, chú giải Khuddakapāṭha. ကုမာရပဉှဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. Phần giải thích về Kumārapañha đã kết thúc. ၅. မင်္ဂလသုတ္တဝဏ္ဏနာ 5. Giải thích Kinh Điềm Lành နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ Mục đích của việc sắp đặt ဣဒါနိ ကုမာရပဉှာနန္တရံ နိက္ခိတ္တဿ မင်္ဂလသုတ္တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာက္ကမော အနုပ္ပတ္တော, တဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ ဝတွာ အတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမ. သေယျထိဒံ – ဣဒဉှိ သုတ္တံ ဣမိနာ အနုက္ကမေန ဘဂဝတာ အဝုတ္တမ္ပိ ယွာယံ သရဏဂမနေဟိ သာသနောတာရော, သိက္ခာပဒဒွတ္တိံသာကာရကုမာရပဉှေဟိ စ သီလသမာဓိပညာပ္ပဘေဒနယော ဒဿိတော, သဗ္ဗောပေသ ပရမမင်္ဂလဘူတော, ယတော မင်္ဂလတ္ထိကေန ဧတ္ထေဝ အဘိယောဂေါ ကာတဗ္ဗော, သော စဿ မင်္ဂလဘာဝေါ ဣမိနာ သုတ္တာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. Bây giờ, đã đến lượt giải thích ý nghĩa của kinh Điềm Lành, được đặt sau Kumārapañha. Sau khi nói về mục đích của việc đặt kinh ấy ở đây, chúng ta sẽ giải thích ý nghĩa. Cụ thể là – mặc dù kinh này không được Đức Thế Tôn thuyết theo thứ tự này, nhưng phương pháp phân loại giới, định, tuệ đã được chỉ ra qua sự đi vào giáo pháp bằng các phép quy y, và qua các học giới, ba mươi hai thể trược, và các câu hỏi của đồng tử, tất cả phương pháp này đều là điềm lành tối thượng. Do đó, người mong cầu điềm lành nên thực hành chính ở đây. Và bản chất điềm lành của nó nên được hiểu theo kinh này. (Kinh này) được nói ra để chỉ rõ điều này. ဣဒမဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ. Đây là mục đích của việc đặt kinh ấy ở đây. ပဌမမဟာသင်္ဂီတိကထာ Câu chuyện về lần kết tập vĩ đại đầu tiên ဧဝံ [Pg.76] နိက္ခိတ္တဿ ပနဿ အတ္ထဝဏ္ဏနတ္ထံ အယံ မာတိကာ – Và đây là đề mục để giải thích ý nghĩa của kinh đã được đặt như vậy – ‘‘ဝုတ္တံ ယေန ယဒါ ယသ္မာ, စေတံ ဝတွာ ဣမံ ဝိဓိံ; ဧဝမိစ္စာဒိပါဌဿ, အတ္ထံ နာနပ္ပကာရတော. “Được nói bởi ai, khi nào, và tại sao; sau khi nói điều này, phương pháp này; ý nghĩa của đoạn văn bắt đầu bằng ‘evaṃ,’ theo nhiều cách khác nhau. ‘‘ဝဏ္ဏယန္တော သမုဋ္ဌာနံ, ဝတွာ ယံ ယတ္ထ မင်္ဂလံ; ဝဝတ္ထပေတွာ တံ တဿ, မင်္ဂလတ္တံ ဝိဘာဝယေ’’တိ. “Trong khi giải thích, sau khi nói về nguồn gốc, và sau khi xác định điềm lành nào ở đâu, người ấy nên làm sáng tỏ bản chất điềm lành của nó.” တတ္ထ ‘‘ဝုတ္တံ ယေန ယဒါ ယသ္မာ, စေတံ ဝတွာ ဣမံ ဝိဓိ’’န္တိ အယံ တာဝ အဒ္ဓဂါထာ ယဒိဒံ ‘‘ဧဝံ မေ သုတံ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ…ပေ… ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသီ’’တိ, ဣဒံ ဝစနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တာ. ဣဒဉှိ အနုဿဝဝသေန ဝုတ္တံ, သော စ ဘဂဝါ သယမ္ဘူ အနာစရိယကော, တသ္မာ နေဒံ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. ယတော ဝတ္တဗ္ဗမေတံ ‘‘ဣဒံ ဝစနံ ကေန ဝုတ္တံ, ကဒါ, ကသ္မာ စ ဝုတ္တ’’န္တိ. ဝုစ္စတေ – အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ဝုတ္တံ, တဉ္စ ပဌမမဟာသင်္ဂီတိကာလေ. Trong đó, trước hết, nửa kệ này: “Được nói bởi ai, khi nào, và tại sao; sau khi nói điều này, phương pháp này,” được nói liên quan đến lời này: “Tôi nghe như vầy, một thời Đức Thế Tôn… đã bạch với Đức Thế Tôn bằng một bài kệ.” Lời này được nói theo truyền thống nghe lại, và Đức Thế Tôn ấy là bậc Tự Giác, không có thầy; do đó, đây không phải là lời của Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì vậy, nên hỏi rằng: “Lời này được nói bởi ai, khi nào, và tại sao?” Câu trả lời là: được nói bởi Tôn giả Ānanda, và vào thời điểm kết tập vĩ đại đầu tiên. ပဌမမဟာသင်္ဂီတိ စေသာ သဗ္ဗသုတ္တနိဒါနကောသလ္လတ္ထမာဒိတော ပဘုတိ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနဉှိ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ သုဘဒ္ဒပရိဗ္ဗာဇကဝိနယနာ, ကတဗုဒ္ဓကိစ္စေ ကုသိနာရာယံ ဥပဝတ္တနေ မလ္လာနံ သာလဝနေ ယမကသာလာနမန္တရေ ဝိသာခပုဏ္ဏမဒိဝသေ ပစ္စူသသမယေ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတေ, ဘဂဝတိ လောကနာထေ ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗာနေ သန္နိပတိတာနံ သတ္တန္နံ ဘိက္ခုသတသဟဿာနံ သံဃတ္ထေရော အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ သတ္တာဟပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ သုဘဒ္ဒေန ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတေန ‘‘အလံ, အာဝုသော, မာ သောစိတ္ထ, မာ ပရိဒေဝိတ္ထ, သုမုတ္တာ မယံ တေန မဟာသမဏေန, ဥပဒ္ဒုတာ စ ဟောမ ‘ဣဒံ ဝေါ ကပ္ပတိ ဣဒံ ဝေါ န ကပ္ပတီ’တိ, ဣဒါနိ ပန မယံ ယံ ဣစ္ဆိဿာမ တံ ကရိဿာမ, ယံ န ဣစ္ဆိဿာမ န တံ ကရိဿာမာ’’တိ (စူဠဝ. ၄၃၇; ဒီ. နိ. ၂.၂၃၂) ဝုတ္တဝစနမနုဿရန္တော ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပါပဘိက္ခူ ‘အတီတသတ္ထုကံ ပါဝစန’န္တိ မညမာနာ ပက္ခံ လဘိတွာ န စိရဿေဝ သဒ္ဓမ္မံ အန္တရဓာပေယျုံ. ယာဝ စ ဓမ္မဝိနယော တိဋ္ဌတိ, တာဝ အနတီတသတ္ထုကမေဝ ပါဝစနံ ဟောတိ. ယထာဟ ဘဂဝါ – Lần kết tập vĩ đại đầu tiên này, để có sự khéo léo về duyên khởi của tất cả các kinh, nên được hiểu từ đầu như sau. Khi Đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư của thế gian, đã nhập vô dư y Niết-bàn vào lúc rạng đông ngày rằm tháng Visākha, tại Upavattana của Kusinārā, trong khu rừng Sāla của dòng họ Malla, giữa hai cây Sāla song đôi, sau khi đã hoàn thành Phật sự, bắt đầu từ việc chuyển Pháp luân cho đến khi giáo hóa du sĩ Subhadda; Tôn giả Mahākassapa, vị trưởng lão của Tăng đoàn trong số bảy trăm ngàn vị tỳ khưu đã tụ họp lại nhân sự kiện Đức Thế Tôn nhập diệt, khi Đức Thế Tôn đã nhập diệt được bảy ngày, trong khi nhớ lại lời đã được nói bởi Subhadda, người xuất gia lúc về già: “Thôi, chư hiền, đừng sầu muộn, đừng than khóc. Chúng ta đã được giải thoát hoàn toàn khỏi vị đại sa-môn ấy. Chúng ta đã bị phiền nhiễu bởi lời dạy: ‘Điều này hợp lệ cho các ông, điều này không hợp lệ cho các ông.’ Nhưng bây giờ, chúng ta muốn làm gì thì sẽ làm điều đó, chúng ta không muốn làm gì thì sẽ không làm điều đó” (Cūḷava. 437; Dī. Ni. 2.232), (ngài đã nghĩ): “Có khả năng là các tỳ khưu xấu ác, nghĩ rằng ‘lời dạy đã mất đi bậc Đạo Sư,’ sau khi có được phe phái, sẽ không bao lâu làm cho Chánh pháp biến mất. Và chừng nào Pháp và Luật còn tồn tại, chừng đó lời dạy vẫn còn có bậc Đạo Sư, chưa qua đời. Như Đức Thế Tôn đã nói – ‘‘ယော [Pg.77] ဝေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မော စ ဝိနယော စ ဒေသိတော ပညတ္တော, သော ဝေါ မမစ္စယေန သတ္ထာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၁၆). “Này Ānanda, Pháp và Luật nào đã được ta thuyết giảng và chế định cho các ông, Pháp và Luật ấy sẽ là bậc Đạo Sư của các ông sau khi ta qua đời.” (Dī. Ni. 2.216). ‘‘ယံနူနာဟံ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ သင်္ဂါယေယျံ, ယထယိဒံ သာသနံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ’’. “Hay là ta nên kết tập Pháp và Luật, để giáo pháp này có thể trường tồn, tồn tại lâu dài.” ယဉ္စာဟံ ဘဂဝတာ – Và ta, người đã được Đức Thế Tôn – ‘‘ဓာရေဿသိ ပန မေ တွံ, ကဿပ, သာဏာနိ ပံသုကူလာနိ နိဗ္ဗသနာနီ’’တိ ဝတွာ စီဝရေ သာဓာရဏပရိဘောဂေန စေဝ – sau khi nói: “Này Kassapa, ông có thể mặc những y phấn tảo bằng vải gai đã cũ của ta không?” và bằng cách dùng chung y – ‘‘အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ယာဝဒေ အာကင်္ခါမိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ, ကဿပေါပိ, ဘိက္ခဝေ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ – “Này các tỳ khưu, khi nào ta muốn, ly dục… ta chứng và trú thiền thứ nhất. Này các tỳ khưu, Kassapa cũng vậy, khi nào ông ấy muốn, ly dục… ông ấy chứng và trú thiền thứ nhất.” – ဧဝမာဒိနာ နယေန နဝါနုပုဗ္ဗဝိဟာရဆဠဘိညာပ္ပဘေဒေ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ အတ္တနာ သမသမဋ္ဌပနေန စ အနုဂ္ဂဟိတော, တဿ မေ ကိမညံ အာဏဏျံ ဘဝိဿတိ? ‘‘နနု မံ ဘဂဝါ ရာဇာ ဝိယ သကကဝစဣဿရိယာနုပ္ပဒါနေန အတ္တနော ကုလဝံသပ္ပတိဋ္ဌာပကံ ပုတ္တံ ‘သဒ္ဓမ္မဝံသပ္ပတိဋ္ဌာပကော မေ အယံ ဘဝိဿတီ’တိ မန္တွာ ဣမိနာ အသာဓာရဏေန အနုဂ္ဂဟေန အနုဂ္ဂဟေသီ’’တိ စိန္တယန္တော ဓမ္မဝိနယသင်္ဂါယနတ္ထံ ဘိက္ခူနံ ဥဿာဟံ ဇနေသိ? ယထာဟ – (Ta) đã được hỗ trợ bởi việc (Đức Thế Tôn) đặt (ta) ngang bằng với chính Ngài về các pháp thượng nhân, tức là chín bậc thiền chứng tuần tự và sáu loại thắng trí, theo phương pháp như vậy v.v... còn có sự trả ơn nào khác cho ta nữa? Chẳng phải Đức Thế Tôn, sau khi suy xét rằng: ‘Vị này sẽ là người thiết lập dòng dõi Chánh pháp của ta,’ đã hỗ trợ ta bằng sự hỗ trợ đặc biệt này, giống như một vị vua hỗ trợ người con trai kế thừa dòng dõi của mình bằng cách trao cho quyền lực và vương miện của mình sao? Suy nghĩ như vậy, ngài đã khơi dậy lòng nhiệt thành của các tỳ khưu đối với việc kết tập Pháp và Luật. Như có lời rằng: ‘‘အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ဧကမိဒါဟံ, အာဝုသော, သမယံ ပါဝါယ ကုသိနာရံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၃၁; စူဠဝ. ၄၃၇) သဗ္ဗံ သုဘဒ္ဒကဏ္ဍံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. “Bấy giờ, trưởng lão Đại Ca-diếp nói với các tỳ khưu: ‘Này chư hiền, một thời tôi đang đi trên con đường dài từ Pāvā đến Kusinārā cùng với đại chúng tỳ khưu, với khoảng năm trăm vị tỳ khưu.’” Toàn bộ chương Subhadda nên được trình bày chi tiết. တတော ပရံ အာဟ – Sau đó, ngài nói: ‘‘ဟန္ဒ မယံ, အာဝုသော, ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ သင်္ဂါယေယျာမ, ပုရေ အဓမ္မော ဒိပ္ပတိ, ဓမ္မော ပဋိဗာဟိယျတိ, အဝိနယော ဒိပ္ပတိ, ဝိနယော ပဋိဗာဟိယျတိ, ပုရေ အဓမ္မဝါဒိနော ဗလဝန္တော ဟောန္တိ, ဓမ္မဝါဒိနော ဒုဗ္ဗလာ ဟောန္တိ, အဝိနယဝါဒိနော ဗလဝန္တော ဟောန္တိ, ဝိနယဝါဒိနော ဒုဗ္ဗလာ ဟောန္တီ’’တိ (စူဠဝ. ၄၃၇). “Này chư hiền, chúng ta hãy cùng nhau kết tập Pháp và Luật, trước khi phi pháp trở nên hưng thịnh và Chánh pháp bị suy tàn, trước khi phi luật trở nên hưng thịnh và Chánh luật bị suy tàn, trước khi những người nói phi pháp trở nên mạnh mẽ và những người nói Chánh pháp trở nên yếu thế, trước khi những người nói phi luật trở nên mạnh mẽ và những người nói Chánh luật trở nên yếu thế.” ဘိက္ခူ [Pg.78] အာဟံသု ‘‘တေန ဟိ, ဘန္တေ, ထေရော ဘိက္ခူ ဥစ္စိနတူ’’တိ. ထေရော သကလနဝင်္ဂသတ္ထုသာသနပရိယတ္တိဓရေ ပုထုဇ္ဇနသောတာပန္နသကဒါဂါမိအနာဂါမိသုက္ခဝိပဿကခီဏာသဝဘိက္ခူ အနေကသတေ အနေကသဟဿေ စ ဝဇ္ဇေတွာ တိပိဋကသဗ္ဗပရိယတ္တိပ္ပဘေဒဓရေ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တေ မဟာနုဘာဝေ ယေဘုယျေန ဘဂဝတာ ဧတဒဂ္ဂံ အာရောပိတေ တေဝိဇ္ဇာဒိဘေဒေ ခီဏာသဝဘိက္ခူယေဝ ဧကူနပဉ္စသတေ ပရိဂ္ဂဟေသိ. ယေ သန္ဓာယ ဣဒံ ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဧကေနူနပဉ္စအရဟန္တသတာနိ ဥစ္စိနီ’’တိ (စူဠဝ. ၄၃၇). Các tỳ khưu thưa rằng: “Bạch ngài, nếu vậy, xin trưởng lão hãy chọn lựa các tỳ khưu.” Vị trưởng lão, sau khi loại trừ hàng trăm, hàng ngàn tỳ khưu là phàm phu, Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, và các vị A-la-hán thuần quán, những vị chỉ thông thuộc toàn bộ giáo pháp của Bậc Đạo Sư gồm chín chi, đã chọn lấy bốn trăm chín mươi chín vị tỳ khưu lậu tận, những vị thông thuộc các loại trong toàn bộ kinh điển Tam Tạng, đã chứng đắc Vô ngại giải, có đại oai lực, phần lớn đã được Đức Thế Tôn đặt vào địa vị tối thắng, và có các loại như Tam minh. Về những vị này, có lời được nói rằng: “Bấy giờ, trưởng lão Đại Ca-diếp đã chọn lựa bốn trăm chín mươi chín vị A-la-hán.” ကိဿ ပန ထေရော ဧကေနူနမကာသီတိ? အာယသ္မတော အာနန္ဒတ္ထေရဿ ဩကာသကရဏတ္ထံ. တေန ဟာယသ္မတာ သဟာပိ ဝိနာပိ န သက္ကာ ဓမ္မသင်္ဂီတိ ကာတုံ. သော ဟာယသ္မာ သေခေါ သကရဏီယော, တသ္မာ သဟ န သက္ကာ, ယသ္မာ ပနဿ ကိဉ္စိ ဒသဗလဒေသိတံ သုတ္တဂေယျာဒိကံ ဘဂဝတော အသမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ဝိနာပိ န သက္ကာ. ယဒိ ဧဝံ သေခေါပိ သမာနော ဓမ္မသင်္ဂီတိယာ ဗဟူကာရတ္တာ ထေရေန ဥစ္စိနိတဗ္ဗော အဿ, အထ ကသ္မာ န ဥစ္စိနိတောတိ? ပရူပဝါဒဝိဝဇ္ဇနတော. ထေရော ဟိ အာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ အတိဝိယ ဝိဿတ္ထော အဟောသိ. တထာ ဟိ နံ သိရသ္မိံ ပလိတေသု ဇာတေသုပိ ‘‘န ဝါယံ ကုမာရကော မတ္တမညာသီ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၁၅၄) ကုမာရကဝါဒေန ဩဝဒတိ. သကျကုလပ္ပသုတော စာယံ အာယသ္မာ တထာဂတဿ ဘာတာ စူဠပိတု ပုတ္တော, တတြ ဘိက္ခူ ဆန္ဒာဂမနံ ဝိယ မညမာနာ ‘‘ဗဟူ အသေခပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တေ ဘိက္ခူ ဌပေတွာ အာနန္ဒံ သေခပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တံ ထေရော ဥစ္စိနီ’’တိ ဥပဝဒေယျုံ. တံ ပရူပဝါဒံ ပရိဝိဝဇ္ဇေန္တော ‘‘အာနန္ဒံ ဝိနာ သင်္ဂီတိ န သက္ကာ ကာတုံ, ဘိက္ခူနံယေဝ အနုမတိယာ ဂဟေဿာမီ’’တိ န ဥစ္စိနိ. Nhưng tại sao trưởng lão lại chọn thiếu một vị? Để dành một chỗ cho trưởng lão Ānanda. Vì rằng, việc kết tập Pháp không thể thực hiện được dù có hay không có vị trưởng lão ấy. Vị trưởng lão ấy là bậc hữu học, còn phận sự phải làm, do đó không thể (kết tập) cùng với ngài. Lại nữa, vì rằng không có bất cứ điều gì như kinh, kệ v.v... do Bậc Thập Lực thuyết giảng mà ngài đã tiếp nhận khi không có mặt Đức Thế Tôn, do đó cũng không thể (kết tập) nếu không có ngài. Nếu vậy, dù là bậc hữu học, ngài vẫn nên được trưởng lão chọn lựa vì có nhiều đóng góp cho việc kết tập Pháp, vậy tại sao ngài không được chọn? Để tránh sự chỉ trích của người khác. Vì trưởng lão (Đại Ca-diếp) rất thân thiết với trưởng lão Ānanda. Thật vậy, ngay cả khi tóc trên đầu ngài đã bạc, trưởng lão (Đại Ca-diếp) vẫn khuyên răn ngài bằng cách gọi là ‘cậu bé’: “Cậu bé này không biết chừng mực.” Vị trưởng lão này cũng xuất thân từ dòng họ Thích-ca, là em họ của Như Lai, con của người chú. Do đó, các tỳ khưu có thể nghĩ rằng đây là một hành động thiên vị và có thể chỉ trích rằng: “Trưởng lão đã bỏ qua nhiều tỳ khưu vô học đã chứng đắc Vô ngại giải để chọn Ānanda, một bậc hữu học đã chứng đắc Vô ngại giải.” Để tránh sự chỉ trích đó của người khác, và nghĩ rằng: “Việc kết tập không thể thực hiện nếu không có Ānanda, ta sẽ chọn ngài với sự đồng thuận của chính các tỳ khưu,” nên ngài đã không chọn. အထ သယမေဝ ဘိက္ခူ အာနန္ဒဿတ္ထာယ ထေရံ ယာစိံသု. ယထာဟ – Bấy giờ, chính các tỳ khưu đã thỉnh cầu trưởng lão vì lợi ích của ngài Ānanda. Như có lời rằng: ‘‘ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘အယံ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကိဉ္စာပိ သေခေါ, အဘဗ္ဗော ဆန္ဒာ ဒေါသာ မောဟာ ဘယာ အဂတိံ ဂန္တုံ, ဗဟု စာနေန ဘဂဝတော သန္တိကေ ဓမ္မော စ ဝိနယော စ ပရိယတ္တော, တေန ဟိ, ဘန္တေ, ထေရော [Pg.79] အာယသ္မန္တမ္ပိ အာနန္ဒံ ဥစ္စိနတူ’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ အာယသ္မန္တမ္ပိ အာနန္ဒံ ဥစ္စိနီ’’တိ (စူဠဝ. ၄၃၇). “Các tỳ khưu bạch với trưởng lão Đại Ca-diếp rằng: ‘Bạch ngài, trưởng lão Ānanda này, tuy là bậc hữu học, nhưng không có khả năng đi vào đường tà do tham ái, sân hận, si mê, hay sợ hãi. Ngài đã học hỏi nhiều về Pháp và Luật từ nơi Đức Thế Tôn. Vì vậy, bạch ngài, xin trưởng lão hãy chọn cả trưởng lão Ānanda.’ Bấy giờ, trưởng lão Đại Ca-diếp đã chọn cả trưởng lão Ānanda.” ဧဝံ ဘိက္ခူနံ အနုမတိယာ ဥစ္စိနိတေန တေနာယသ္မတာ သဒ္ဓိံ ပဉ္စထေရသတာနိ အဟေသုံ. Như vậy, cùng với vị trưởng lão được chọn lựa theo sự đồng thuận của các tỳ khưu, đã có đủ năm trăm vị trưởng lão. အထ ခေါ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ မယံ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ သင်္ဂါယေယျာမာ’’တိ. အထ ခေါ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ ‘‘ရာဇဂဟံ ခေါ မဟာဂေါစရံ ပဟူတသေနာသနံ, ယံနူန မယံ ရာဇဂဟေ ဝဿံ ဝသန္တာ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ သင်္ဂါယေယျာမ, နညေ ဘိက္ခူ ရာဇဂဟေ ဝဿံ ဥပဂစ္ဆေယျု’’န္တိ. ကသ္မာ ပန နေသံ ဧတဒဟောသိ? ဣဒံ အမှာကံ ထာဝရကမ္မံ, ကောစိ ဝိသဘာဂပုဂ္ဂလော သံဃမဇ္ဈံ ပဝိသိတွာ ဥက္ကောဋေယျာတိ. အထာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဉတ္တိဒုတိယေန ကမ္မေန သာဝေသိ. တံ သင်္ဂီတိက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ. ၄၃၇) ဝုတ္တနယေနေဝ ဉာတဗ္ဗံ. Bấy giờ, các tỳ khưu trưởng lão khởi lên ý nghĩ này: “Chúng ta nên kết tập Pháp và Luật ở đâu nhỉ?” Rồi các tỳ khưu trưởng lão lại khởi lên ý nghĩ này: “Thành Rājagaha có nhiều nơi khất thực và trú xứ dồi dào. Hay là chúng ta hãy an cư mùa mưa tại Rājagaha và kết tập Pháp và Luật, và các tỳ khưu khác không nên đến an cư mùa mưa tại Rājagaha.” Nhưng tại sao họ lại có ý nghĩ đó? (Họ nghĩ rằng:) “Đây là công việc lâu dài của chúng ta, có thể có người không đồng quan điểm nào đó xen vào giữa Tăng chúng và gây rối.” Bấy giờ, trưởng lão Đại Ca-diếp đã thông báo cho Tăng chúng bằng một biểu quyết với bạch văn là lần thứ hai. Điều này nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong chương Saṅgīti. အထ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနတော သတ္တသု သာဓုကီဠနဒိဝသေသု သတ္တသု စ ဓာတုပူဇာဒိဝသေသု ဝီတိဝတ္တေသု ‘‘အဍ္ဎမာသော အတိက္ကန္တော, ဣဒါနိ ဂိမှာနံ ဒိယဍ္ဎော မာသော သေသော, ဥပကဋ္ဌာ ဝဿူပနာယိကာ’’တိ မန္တွာ မဟာကဿပတ္ထေရော ‘‘ရာဇဂဟံ, အာဝုသော, ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဥပဍ္ဎံ ဘိက္ခုသံဃံ ဂဟေတွာ ဧကံ မဂ္ဂံ ဂတော. အနုရုဒ္ဓတ္ထေရောပိ ဥပဍ္ဎံ ဂဟေတွာ ဧကံ မဂ္ဂံ ဂတော, အာနန္ဒတ္ထေရော ပန ဘဂဝတော ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ရာဇဂဟံ ဂန္တုကာမော ယေန သာဝတ္ထိ, တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အာနန္ဒတ္ထေရေန ဂတဂတဋ္ဌာနေ မဟာပရိဒေဝေါ အဟောသိ, ‘‘ဘန္တေ အာနန္ဒ, ကုဟိံ သတ္ထာရံ ဌပေတွာ အာဂတောသီ’’တိ? အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ အနုပ္ပတ္တေ ထေရေ ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗာနသမယေ ဝိယ မဟာပရိဒေဝေါ အဟောသိ. Bấy giờ, sau khi đức Như Lai nhập Niết-bàn, bảy ngày đại lễ cúng dường và bảy ngày cúng dường xá-lợi đã trôi qua. Suy nghĩ rằng: “Nửa tháng đã trôi qua, nay mùa hạ còn lại một tháng rưỡi, mùa an cư đã gần kề,” trưởng lão Mahākassapa nói: “Này chư hiền, chúng ta hãy đi đến thành Rājagaha,” rồi dẫn một nửa Tăng chúng đi theo một con đường. Trưởng lão Anuruddha cũng dẫn một nửa Tăng chúng đi theo một con đường khác. Còn trưởng lão Ānanda, sau khi mang y bát của đức Thế Tôn, được Tăng chúng vây quanh, đi đến thành Sāvatthī, và vì muốn đi đến thành Rājagaha, ngài đã du hành theo hướng đến Sāvatthī. Bất cứ nơi nào trưởng lão Ānanda đi đến, đều có sự than khóc lớn: “Thưa ngài Ānanda, ngài đã để đức Đạo Sư ở đâu mà đến đây?” Khi trưởng lão tuần tự đến thành Sāvatthī, lại có sự than khóc lớn như lúc đức Thế Tôn nhập Niết-bàn. တတြ သုဒံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အနိစ္စတာဒိပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မိယာ ကထာယ တံ မဟာဇနံ သညာပေတွာ ဇေတဝနံ ပဝိသိတွာ ဒသဗလေန ဝသိတဂန္ဓကုဋိယာ ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ မဉ္စပီဌံ နီဟရိတွာ ပပ္ဖောဋေတွာ ဂန္ဓကုဋိံ သမ္မဇ္ဇိတွာ မိလာတမာလာကစဝရံ ဆဍ္ဍေတွာ မဉ္စပီဌံ အတိဟရိတွာ ပုန ယထာဌာနေ ဌပေတွာ ဘဂဝတော ဌိတကာလေ ကရဏီယံ ဝတ္တံ သဗ္ဗမကာသိ. အထ [Pg.80] ထေရော ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗာနတော ပဘုတိ ဌာနနိသဇ္ဇဗဟုလတ္တာ ဥဿန္နဓာတုကံ ကာယံ သမဿာသေတုံ ဒုတိယဒိဝသေ ခီရဝိရေစနံ ပိဝိတွာ ဝိဟာရေယေဝ နိသီဒိ, ယံ သန္ဓာယ သုဘေန မာဏဝေန ပဟိတံ မာဏဝကံ ဧတဒဝေါစ – Khi ấy, tôn giả Ānanda sau khi dùng pháp thoại liên quan đến vô thường v.v... để khuyên giải đại chúng, ngài đi vào tu viện Jetavana, mở cửa hương thất nơi đức Thập Lực đã ngự, mang giường ghế ra ngoài, phủi bụi, quét dọn hương thất, vứt bỏ rác và hoa héo, rồi mang giường ghế trở vào, đặt lại chỗ cũ, và làm tất cả các phận sự cần phải làm như khi đức Thế Tôn còn tại thế. Sau đó, vì thân thể của trưởng lão sinh đàm do đi đứng và ngồi nhiều kể từ khi đức Thế Tôn nhập Niết-bàn, để cho thân được nhẹ nhàng, vào ngày thứ hai, ngài đã uống thuốc xổ có pha sữa và ngồi lại trong tu viện. Chính vì lý do này mà ngài đã nói với người thanh niên được thanh niên Subha phái đến như sau: ‘‘အကာလော ခေါ, မာဏဝက, အတ္ထိ မေ အဇ္ဇ ဘေသဇ္ဇမတ္တာ ပီတာ, အပ္ပေဝ နာမ သွေပိ ဥပသင်္ကမေယျာမာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၄၄၇). “Này thanh niên, thật không phải lúc. Hôm nay ta đã uống một liều thuốc. Có lẽ ngày mai chúng ta có thể đến gặp được.” ဒုတိယဒိဝသေ စေတကတ္ထေရေန ပစ္ဆာသမဏေန ဂန္တွာ သုဘေန မာဏဝေန ပုဋ္ဌော ဒီဃနိကာယေ သုဘသုတ္တံ နာမ ဒသမံ သုတ္တမဘာသိ. Vào ngày thứ hai, ngài cùng đi với trưởng lão Cetaka là vị thị giả, và khi được thanh niên Subha hỏi, ngài đã thuyết bài kinh thứ mười trong Trường Bộ Kinh, tên là kinh Subha. အထ ခေါ ထေရော ဇေတဝနေ ဝိဟာရေ ခဏ္ဍဖုလ္လပ္ပဋိသင်္ခရဏံ ကာရာပေတွာ ဥပကဋ္ဌာယ ဝဿူပနာယိကာယ ရာဇဂဟံ ဂတော. တထာ မဟာကဿပတ္ထေရော အနုရုဒ္ဓတ္ထေရော စ သဗ္ဗံ ဘိက္ခုသံဃံ ဂဟေတွာ ရာဇဂဟမေဝ ဂတာ. Bấy giờ, trưởng lão sau khi cho sửa chữa những chỗ hư hỏng trong tu viện Jetavana, khi mùa an cư đã gần kề, ngài đã đi đến thành Rājagaha. Tương tự, trưởng lão Mahākassapa và trưởng lão Anuruddha cũng dẫn toàn thể Tăng chúng đi đến chính thành Rājagaha. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟေ အဋ္ဌာရသ မဟာဝိဟာရာ ဟောန္တိ. တေ သဗ္ဗေပိ ဆဍ္ဍိတပတိတဥက္လာပါ အဟေသုံ. ဘဂဝတော ဟိ ပရိနိဗ္ဗာနေ သဗ္ဗေ ဘိက္ခူ အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ဝိဟာရေ စ ပရိဝေဏေ စ ဆဍ္ဍေတွာ အဂမံသု. တတ္ထ ထေရာ ဘဂဝတော ဝစနပူဇနတ္ထံ တိတ္ထိယဝါဒပရိမောစနတ္ထဉ္စ ‘‘ပဌမံ မာသံ ခဏ္ဍဖုလ္လပ္ပဋိသင်္ခရဏံ ကရောမာ’’တိ စိန္တေသုံ. တိတ္ထိယာ ဟိ ဝဒေယျုံ ‘‘သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာ သတ္ထရိ ဌိတေယေဝ ဝိဟာရေ ပဋိဇဂ္ဂိံသု, ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆဍ္ဍေသု’’န္တိ. တေသံ ဝါဒပရိမောစနတ္ထဉ္စ စိန္တေသုန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ – Vào lúc bấy giờ, tại thành Rājagaha có mười tám ngôi đại tu viện. Tất cả chúng đều bị bỏ hoang, đổ nát và đầy rác rưởi. Vì khi đức Thế Tôn nhập Niết-bàn, tất cả các vị tỳ-khưu đã mang y bát của mình, rời bỏ các tu viện và tịnh xá mà đi. Tại đó, các vị trưởng lão, vì mục đích tôn vinh lời dạy của đức Thế Tôn và để tránh sự chỉ trích của các người ngoại đạo, đã suy nghĩ rằng: “Chúng ta hãy dùng tháng đầu tiên để sửa chữa những chỗ hư hỏng.” Vì những người ngoại đạo có thể nói rằng: “Các đệ tử của Sa-môn Gotama chỉ chăm sóc tu viện khi thầy của họ còn sống; khi ông ấy nhập diệt thì họ liền bỏ đi.” Và cũng được nói rằng các ngài đã suy nghĩ như vậy để tránh sự chỉ trích của họ. Và điều này đã được nói đến: ‘‘အထ ခေါ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ဘဂဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ခဏ္ဍဖုလ္လပ္ပဋိသင်္ခရဏံ ဝဏ္ဏိတံ, ဟန္ဒ မယံ, အာဝုသော, ပဌမံ မာသံ ခဏ္ဍဖုလ္လပ္ပဋိသင်္ခရဏံ ကရောမ, မဇ္ဈိမံ မာသံ သန္နိပတိတွာ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ သင်္ဂါယိဿာမာ’’တိ (စူဠဝ. ၄၃၈). “Bấy giờ, các vị trưởng lão tỳ-khưu đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Này chư hiền, đức Thế Tôn đã tán thán việc sửa chữa những chỗ hư hỏng. Này chư hiền, chúng ta hãy dùng tháng đầu tiên để sửa chữa những chỗ hư hỏng. Vào tháng giữa, sau khi tập hợp lại, chúng ta sẽ kết tập Pháp và Luật.’” တေ ဒုတိယဒိဝသေ ဂန္တွာ ရာဇဒွါရေ အဋ္ဌံသု. အဇာတသတ္တု ရာဇာ အာဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, ကိံ ကရောမိ, ကေနတ္ထော’’တိ ပဝါရေသိ. ထေရာ အဋ္ဌာရသမဟာဝိဟာရပ္ပဋိသင်္ခရဏတ္ထာယ ဟတ္ထကမ္မံ ပဋိဝေဒေသုံ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ရာဇာ ဟတ္ထကမ္မကာရကေ မနုဿေ အဒါသိ. ထေရာ ပဌမံ မာသံ သဗ္ဗဝိဟာရေ ပဋိသင်္ခရာပေသုံ. Vào ngày thứ hai, các ngài đi đến và đứng ở cổng hoàng cung. Vua Ajātasattu đến, đảnh lễ và thỉnh mời: “Thưa chư tôn đức, con phải làm gì? Các ngài cần gì ạ?” Các vị trưởng lão đã cho vua biết về việc cần nhân công để sửa chữa mười tám ngôi đại tu viện. Vua nói: “Lành thay, thưa chư tôn đức,” và đã cấp cho các ngài những người thợ. Các vị trưởng lão đã cho sửa chữa tất cả các tu viện trong tháng đầu tiên. အထ [Pg.81] ရညော အာရောစေသုံ – ‘‘နိဋ္ဌိတံ, မဟာရာဇ, ဝိဟာရပ္ပဋိသင်္ခရဏံ, ဣဒါနိ ဓမ္မဝိနယသင်္ဂဟံ ကရောမာ’’တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ, ဝိဿတ္ထာ ကရောထ, မယှံ အာဏာစက္ကံ, တုမှာကံ ဓမ္မစက္ကံ ဟောတု. အာဏာပေထ, ဘန္တေ, ကိံ ကရောမီ’’တိ? ‘‘ဓမ္မသင်္ဂဟံ ကရောန္တာနံ ဘိက္ခူနံ သန္နိသဇ္ဇဋ္ဌာနံ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ကတ္ထ ကရောမိ, ဘန္တေ’’တိ? ‘‘ဝေဘာရပဗ္ဗတပဿေ သတ္တပဏ္ဏိဂုဟာဒွါရေ ကာတုံ ယုတ္တံ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ, ရာဇာ အဇာတသတ္တု, ဝိဿကမ္မုနာ နိမ္မိတသဒိသံ သုဝိဘတ္တဘိတ္တိထမ္ဘသောပါနံ နာနာဝိဓမာလာကမ္မလတာကမ္မဝိစိတြံ မဟာမဏ္ဍပံ ကာရာပေတွာ ဝိဝိဓကုသုမဒါမဩလမ္ဗကဝိနိဂ္ဂလန္တစာရုဝိတာနံ ရတနဝိစိတြမဏိကောဋ္ဋိမတလမိဝ စ နံ နာနာပုပ္ဖူပဟာရဝိစိတြံ သုပရိနိဋ္ဌိတဘူမိကမ္မံ ဗြဟ္မဝိမာနသဒိသံ အလင်္ကရိတွာ တသ္မိံ မဟာမဏ္ဍပေ ပဉ္စသတာနံ ဘိက္ခူနံ အနဂ္ဃာနိ ပဉ္စကပ္ပိယပစ္စတ္ထရဏသတာနိ ပညာပေတွာ ဒက္ခိဏဘာဂံ နိဿာယ ဥတ္တရာဘိမုခံ ထေရာသနံ, မဏ္ဍပမဇ္ဈေ ပုရတ္ထာဘိမုခံ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အာသနာရဟံ ဓမ္မာသနံ ပညာပေတွာ ဒန္တခစိတံ စိတ္တဗီဇနိဉ္စေတ္ထ ဌပေတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ အာရောစာပေသိ ‘‘နိဋ္ဌိတံ, ဘန္တေ, ကိစ္စ’’န္တိ. Bấy giờ, các ngài tâu với vua: “Tâu đại vương, việc sửa chữa các tu viện đã hoàn tất. Bây giờ chúng tôi sẽ tiến hành kết tập Pháp và Luật.” Vua đáp: “Lành thay, thưa chư tôn đức, xin các ngài cứ tự nhiên tiến hành. Vương quyền là của trẫm, còn Pháp luân là của chư ngài. Xin chư tôn đức hãy ra lệnh, con phải làm gì?” “Tâu đại vương, xin hãy chuẩn bị một nơi hội họp cho các vị tỳ-khưu tiến hành kết tập Pháp.” “Thưa chư tôn đức, con nên làm ở đâu ạ?” “Tâu đại vương, nên làm ở cửa hang Sattapaṇṇi, bên sườn núi Vebhāra.” “Lành thay, thưa chư tôn đức.” Vua Ajātasattu đã cho xây một đại giảng đường giống như do trời Vissakamma tạo ra, với tường, cột, và cầu thang được phân chia rõ ràng, được trang trí đa dạng với các họa tiết hoa lá và dây leo; có mái che lộng lẫy với những tràng hoa và dây hoa đủ loại rủ xuống; nền nhà được hoàn thiện một cách hoàn hảo, trang hoàng với nhiều loại hoa cúng dường, giống như sàn nhà được khảm bằng các loại bảo thạch quý giá, được trang hoàng giống như cung điện của Phạm thiên. Trong đại giảng đường ấy, vua cho trải năm trăm tấm tọa cụ vô giá, thích hợp cho năm trăm vị tỳ-khưu. Về phía nam, hướng về phía bắc, vua cho đặt pháp tọa của vị trưởng lão. Ở giữa giảng đường, hướng về phía đông, vua cho đặt pháp tọa xứng đáng với đức Phật, đức Thế Tôn, rồi đặt lên đó một chiếc quạt đẹp đẽ được khảm bằng ngà voi, và cho người báo tin đến Tăng chúng: “Thưa chư tôn đức, công việc đã hoàn tất.” ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာဟံသု ‘‘သွေ, အာဝုသော အာနန္ဒ, သံဃသန္နိပါတော, တွဉ္စ သေခေါ သကရဏီယော, တေန တေ န ယုတ္တံ သန္နိပါတံ ဂန္တုံ, အပ္ပမတ္တော ဟောဟီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ‘‘သွေ သန္နိပါတော, န ခေါ ပန မေတံ ပတိရူပံ, ယွာဟံ သေခေါ သမာနော သန္နိပါတံ ဂစ္ဆေယျ’’န္တိ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ကာယဂတာယ သတိယာ ဝီတိနာမေတွာ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယေ စင်္ကမာ ဩရောဟိတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ‘‘နိပဇ္ဇိဿာမီ’’တိ ကာယံ အာဝဇ္ဇေသိ. ဒွေ ပါဒါ ဘူမိတော မုတ္တာ, အပ္ပတ္တဉ္စ သီသံ ဗိမ္ဗောဟနံ, ဧတသ္မိံ အန္တရေ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ. အယဉှိ အာယသ္မာ စင်္ကမေန ဗဟိ ဝီတိနာမေတွာ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တော စိန္တေသိ ‘‘နနု မံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘ကတပုညောသိ တွံ, အာနန္ဒ, ပဓာနမနုယုဉ္ဇ, ခိပ္ပံ ဟောဟိသိ အနာသဝေါ’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၀၇). ဗုဒ္ဓါနဉ္စ ကထာဒေါသော နာမ နတ္ထိ, မမ ပန အစ္စာရဒ္ဓံ ဝီရိယံ, တေန မေ စိတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စာယ သံဝတ္တတိ, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယသမတံ ယောဇေမီ’’တိ စင်္ကမာ ဩရောဟိတွာ ပါဒဓောဝနဋ္ဌာနေ ဌတွာ ပါဒေ ဓောဝိတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ မဉ္စကေ နိသီဒိတွာ ‘‘ထောကံ ဝိဿမိဿာမီ’’တိ ကာယံ မဉ္စကေ ဥပနာမေသိ. ဒွေ ပါဒါ [Pg.82] ဘူမိတော မုတ္တာ, သီသဉ္စ ဗိမ္ဗောဟနမသမ္ပတ္တံ, ဧတသ္မိံ အန္တရေ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ. စတုဣရိယာပထဝိရဟိတံ ထေရဿ အရဟတ္တံ. တေန ‘‘ဣမသ္မိံ သာသနေ အနိသိန္နော အနိပန္နော အဋ္ဌိတော အစင်္ကမန္တော ကော ဘိက္ခု အရဟတ္တံ ပတ္တော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အာနန္ဒတ္ထေရော’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. Các Tỳ khưu nói với Tôn giả Ānanda rằng: “Này hiền giả Ānanda, ngày mai là ngày họp Tăng, mà ngài vẫn còn là bậc hữu học, vẫn còn việc phải làm. Vì thế, không thích hợp để ngài đến buổi họp. Hãy tinh tấn lên.” Bấy giờ, Tôn giả Ānanda suy nghĩ: “Ngày mai là ngày họp Tăng, thật không thích hợp cho ta, một người còn là hữu học, lại đến buổi họp.” Ngài đã trải qua phần lớn đêm trong niệm thân, đến lúc rạng đông, ngài đi xuống khỏi nơi kinh hành, đi vào tịnh xá và nghiêng mình với ý định “Ta sẽ nằm xuống.” Hai chân vừa rời khỏi mặt đất, đầu chưa chạm đến gối, trong khoảnh khắc ấy, tâm ngài giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ. Vị Tôn giả này, sau khi trải qua thời gian kinh hành bên ngoài mà không thể chứng đắc pháp đặc biệt, đã suy nghĩ: “Chẳng phải Thế Tôn đã nói với ta điều này sao: ‘Này Ānanda, ngươi đã tạo nhiều công đức, hãy nỗ lực tinh tấn, ngươi sẽ sớm trở thành bậc vô lậu.’ Lời của các vị Phật không bao giờ có lỗi. Nhưng sự tinh tấn của ta lại quá mức, do đó tâm ta sanh trạo cử. Thôi, ta hãy quân bình sự tinh tấn.” Nghĩ vậy, ngài đi xuống khỏi nơi kinh hành, đứng ở chỗ rửa chân, rửa chân xong, đi vào tịnh xá, ngồi trên giường và nghiêng mình trên giường với ý định “Ta sẽ nghỉ ngơi một chút.” Hai chân vừa rời khỏi mặt đất, đầu chưa chạm đến gối, trong khoảnh khắc ấy, tâm ngài giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ. Sự chứng đắc A-la-hán của vị Trưởng lão không thuộc bốn oai nghi. Vì thế, khi được hỏi: “Trong giáo pháp này, vị Tỳ khưu nào đã chứng đắc A-la-hán mà không ngồi, không nằm, không đứng, không đi kinh hành?” thì nên trả lời là: “Trưởng lão Ānanda.” အထ ထေရာ ဘိက္ခူ ဒုတိယဒိဝသေ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ပတ္တစီဝရံ ပဋိသာမေတွာ ဓမ္မသဘာယံ သန္နိပတိတာ. အာနန္ဒတ္ထေရော ပန အတ္တနော အရဟတ္တပ္ပတ္တိံ ဉာပေတုကာမော ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ န ဂတော. ဘိက္ခူ ယထာဝုဍ္ဎံ အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တာသနေ နိသီဒန္တာ အာနန္ဒတ္ထေရဿ အာသနံ ဌပေတွာ နိသိန္နာ. တတ္ထ ကေဟိစိ ‘‘ဧတမာသနံ ကဿာ’’တိ ဝုတ္တေ အာနန္ဒဿာတိ. ‘‘အာနန္ဒော ပန ကုဟိံ ဂတော’’တိ. တသ္မိံ သမယေ ထေရော စိန္တေသိ ‘‘ဣဒါနိ မယှံ ဂမနကာလော’’တိ. တတော အတ္တနော အာနုဘာဝံ ဒဿေန္တော ပထဝိယံ နိမုဇ္ဇိတွာ အတ္တနော အာသနေယေဝ အတ္တာနံ ဒဿေသိ. အာကာသေနာဂန္တွာ နိသီဒီတိပိ ဧကေ. Bấy giờ, vào ngày thứ hai, các vị Trưởng lão Tỳ khưu sau khi làm xong việc thọ thực, cất dọn y bát, đã tụ họp tại pháp đường. Còn Trưởng lão Ānanda, vì muốn cho biết về sự chứng đắc A-la-hán của mình, đã không đi cùng với các Tỳ khưu. Các Tỳ khưu, trong khi ngồi vào chỗ của mình theo thứ tự hạ lạp, đã chừa lại chỗ ngồi của Trưởng lão Ānanda rồi mới ngồi xuống. Khi ấy, có người hỏi: “Chỗ ngồi này của ai vậy?” liền được trả lời: “Của ngài Ānanda.” “Vậy ngài Ānanda đã đi đâu?” Vào lúc đó, vị Trưởng lão suy nghĩ: “Bây giờ là lúc ta nên đi.” Sau đó, để biểu hiện thần thông của mình, ngài độn thổ và hiện thân ngay tại chỗ ngồi của mình. Cũng có một số vị nói rằng ngài đã đi đến bằng hư không rồi ngồi xuống. ဧဝံ နိသိန္နေ တသ္မိံ အာယသ္မန္တေ မဟာကဿပတ္ထေရော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ, ‘‘အာဝုသော, ကိံ ပဌမံ သင်္ဂါယာမ ဓမ္မံ ဝါ ဝိနယံ ဝါ’’တိ? ဘိက္ခူ အာဟံသု, ‘‘ဘန္တေ မဟာကဿပ, ဝိနယောနာမဗုဒ္ဓသာသနဿ အာယု, ဝိနယေ ဌိတေ သာသနံ ဌိတံ ဟောတိ, တသ္မာ ပဌမံ ဝိနယံ သင်္ဂါယာမာ’’တိ. ‘‘ကံ ဓုရံ ကတွာ ဝိနယော သင်္ဂါယိတဗ္ဗော’’တိ? ‘‘အာယသ္မန္တံ ဥပါလိ’’န္တိ. ‘‘ကိံ အာနန္ဒော နပ္ပဟောတီ’’တိ? ‘‘နော နပ္ပဟောတိ, အပိစ ခေါ ပန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓရမာနောယေဝ ဝိနယပရိယတ္တိံ နိဿာယ အာယသ္မန္တံ ဥပါလိံ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ – ‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝိနယဓရာနံ ယဒိဒံ ဥပါလီ’’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၂၈). တသ္မာ ဥပါလိတ္ထေရံ ပုစ္ဆိတွာ ဝိနယံ သင်္ဂါယာမာတိ. တတော ထေရော ဝိနယံ ပုစ္ဆနတ္ထာယ အတ္တနာဝ အတ္တာနံ သမ္မန္နိ. ဥပါလိတ္ထေရောပိ ဝိဿဇ္ဇနတ္ထာယ သမ္မန္နိ. တတြာယံ ပါဠိ – Khi Tôn giả ấy đã ngồi như vậy, Trưởng lão Mahākassapa nói với các Tỳ khưu: “Này chư hiền, chúng ta nên kết tập điều gì trước, Pháp hay Luật?” Các Tỳ khưu thưa: “Bạch ngài Mahākassapa, Luật được gọi là mạng mạch của Phật giáo. Khi Luật còn tồn tại thì giáo pháp còn tồn tại. Vì thế, chúng ta hãy kết tập Luật trước.” “Nên cử ai làm người chủ trì để kết tập Luật?” “Tôn giả Upāli.” “Sao? Ngài Ānanda không có khả năng sao?” “Không phải là không có khả năng, nhưng khi bậc Chánh Đẳng Giác còn tại thế, dựa vào sự thông suốt Luật tạng, Ngài đã đặt Tôn giả Upāli vào vị trí tối thắng: ‘Này các Tỳ khưu, trong số các đệ tử Tỳ khưu của ta, những vị trì Luật, Upāli là bậc tối thắng.’ Vì thế, chúng ta hãy hỏi Trưởng lão Upāli để kết tập Luật.” Sau đó, vị Trưởng lão tự mình đề cử chính mình cho việc hỏi Luật. Trưởng lão Upāli cũng tự mình đề cử chính mình cho việc trả lời. Về việc đó, đây là đoạn Pāli: အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ သံဃံ ဉာပေသိ – Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapa bạch với Tăng chúng: ‘‘သုဏာတု မေ, အာဝုသော, သံဃော, ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ ဥပါလိံ ဝိနယံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ. “Thưa chư hiền, xin Tăng chúng hãy nghe con. Nếu Tăng chúng thấy đã đến lúc thích hợp, con xin hỏi Tôn giả Upāli về Luật.” အာယသ္မာပိ [Pg.83] ဥပါလိ သံဃံ ဉာပေသိ – Tôn giả Upāli cũng bạch với Tăng chúng: ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော, ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ အာယသ္မတာ မဟာကဿပေန ဝိနယံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေယျ’’န္တိ. “Kính bạch chư Tôn giả, xin Tăng chúng hãy nghe con. Nếu Tăng chúng thấy đã đến lúc thích hợp, con xin trả lời khi được Tôn giả Mahākassapa hỏi về Luật.” ဧဝံ အတ္တနာဝ အတ္တာနံ သမ္မန္နိတွာ အာယသ္မာ, ဥပါလိ, ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ ဝန္ဒိတွာ ဓမ္မာသနေ နိသီဒိ ဒန္တခစိတံ ဗီဇနိံ ဂဟေတွာ. တတော မဟာကဿပတ္ထေရော ဥပါလိတ္ထေရံ ပဌမပါရာဇိကံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗံ ဝိနယံ ပုစ္ဆိ, ဥပါလိတ္ထေရော ဝိဿဇ္ဇေသိ. သဗ္ဗေ ပဉ္စသတာ ဘိက္ခူ ပဌမပါရာဇိကသိက္ခာပဒံ သနိဒါနံ ကတွာ ဧကတော ဂဏသဇ္ဈာယမကံသု. ဧဝံ သေသာနိပီတိ သဗ္ဗံ ဝိနယဋ္ဌကထာယ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဧတေန နယေန သဥဘတောဝိဘင်္ဂံ သခန္ဓကပရိဝါရံ သကလံ ဝိနယပိဋကံ သင်္ဂါယိတွာ ဥပါလိတ္ထေရော ဒန္တခစိတံ ဗီဇနိံ နိက္ခိပိတွာ ဓမ္မာသနာ ဩရောဟိတွာ ဝုဍ္ဎေ ဘိက္ခူ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနော ပတ္တာသနေ နိသီဒိ. Sau khi tự mình đề cử chính mình như vậy, Tôn giả Upāli đứng dậy khỏi chỗ ngồi, vắt y qua một bên vai, đảnh lễ các vị Trưởng lão Tỳ khưu, rồi ngồi trên pháp tọa, tay cầm chiếc quạt bằng ngà voi. Sau đó, Trưởng lão Mahākassapa đã hỏi Trưởng lão Upāli toàn bộ Luật tạng, bắt đầu từ giới Pārājika thứ nhất. Trưởng lão Upāli đã trả lời. Tất cả năm trăm vị Tỳ khưu đã cùng nhau đồng thanh tụng đọc học giới Pārājika thứ nhất cùng với phần duyên khởi. Cũng như vậy với các học giới còn lại, tất cả nên được hiểu theo Chú giải Luật. Theo phương pháp này, sau khi kết tập toàn bộ Tạng Luật, bao gồm cả Ubhatovibhaṅga, Khandhaka và Parivāra, Trưởng lão Upāli đặt chiếc quạt bằng ngà voi xuống, đi xuống khỏi pháp tọa, đảnh lễ các vị Trưởng lão Tỳ khưu rồi ngồi vào chỗ của mình. ဝိနယံ သင်္ဂါယိတွာ ဓမ္မံ သင်္ဂါယိတုကာမော အာယသ္မာ မဟာကဿပတ္ထေရော ဘိက္ခူ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဓမ္မံ သင်္ဂါယန္တေဟိ ကံ ပုဂ္ဂလံ ဓုရံ ကတွာ ဓမ္မော သင်္ဂါယိတဗ္ဗော’’တိ? ဘိက္ခူ ‘‘အာနန္ဒတ္ထေရံ ဓုရံ ကတွာ’’တိ အာဟံသု. Sau khi kết tập Luật, Tôn giả Mahākassapa, với mong muốn kết tập Pháp, đã hỏi các Tỳ khưu: “Khi kết tập Pháp, nên cử ai làm người chủ trì để kết tập Pháp?” Các Tỳ khưu thưa: “Nên cử Trưởng lão Ānanda làm người chủ trì.” အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ သံဃံ ဉာပေသိ – Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapa bạch với Tăng chúng: ‘‘သုဏာတု မေ, အာဝုသော, သံဃော, ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ အာနန္ဒံ ဓမ္မံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ. “Thưa chư hiền, xin Tăng chúng hãy nghe con. Nếu Tăng chúng thấy đã đến lúc thích hợp, con xin hỏi Tôn giả Ānanda về Pháp.” အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သံဃံ ဉာပေသိ – Bấy giờ, Tôn giả Ānanda bạch với Tăng chúng: ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော, ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ အာယသ္မတာ မဟာကဿပေန ဓမ္မံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေယျ’’န္တိ. “Kính bạch chư Tôn giả, xin Tăng chúng hãy nghe con. Nếu Tăng chúng thấy đã đến lúc thích hợp, con xin trả lời khi được Tôn giả Mahākassapa hỏi về Pháp.” အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ ဝန္ဒိတွာ ဓမ္မာသနေ နိသီဒိ ဒန္တခစိတံ ဗီဇနိံ ဂဟေတွာ. အထ မဟာကဿပတ္ထေရော အာနန္ဒတ္ထေရံ ဓမ္မံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဗြဟ္မဇာလံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ကတ္ထ ဘာသိတ’’န္တိ? ‘‘အန္တရာ စ, ဘန္တေ, ရာဇဂဟံ အန္တရာ စ နာဠန္ဒံ ရာဇာဂါရကေ အမ္ဗလဋ္ဌိကာယ’’န္တိ. ‘‘ကံ အာရဗ္ဘာ’’တိ? ‘‘သုပ္ပိယဉ္စ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဗြဟ္မဒတ္တဉ္စ မာဏဝက’’န္တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဗြဟ္မဇာလဿ နိဒါနမ္ပိ ပုစ္ဆိ, ပုဂ္ဂလမ္ပိ ပုစ္ဆိ. ‘‘သာမညဖလံ; ပနာဝုသော အာနန္ဒ, ကတ္ထ ဘာသိတ’’န္တိ? ‘‘ရာဇဂဟေ, ဘန္တေ, ဇီဝကမ္ဗဝနေ’’တိ. ‘‘ကေန သဒ္ဓိ’’န္တိ? ‘‘အဇာတသတ္တုနာ [Pg.84] ဝေဒေဟိပုတ္တေန သဒ္ဓိ’’န္တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ သာမညဖလဿ နိဒါနမ္ပိ ပုစ္ဆိ, ပုဂ္ဂလမ္ပိ ပုစ္ဆိ. ဧတေနေဝ ဥပါယေန ပဉ္စပိ နိကာယေ ပုစ္ဆိ, ပုဋ္ဌော ပုဋ္ဌော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဝိဿဇ္ဇေသိ. အယံ ပဌမမဟာသင်္ဂီတိ ပဉ္စဟိ ထေရသတေဟိ ကတာ – Bấy giờ, Tôn giả Ānanda từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp y vắt qua một bên vai, đảnh lễ các vị trưởng lão Tỳ khưu, rồi cầm cây quạt được khảm bằng ngà voi và ngồi xuống pháp tọa. Khi ấy, trưởng lão Mahākassapa đã hỏi pháp đến trưởng lão Ānanda: "Này hiền giả Ānanda, kinh Phạm Võng đã được thuyết ở đâu?" "Thưa ngài, tại nhà nghỉ của vua ở Ambalaṭṭhikā, giữa thành Rājagaha và Nāḷandā." "Nhân ai (mà thuyết)?" "Nhân du sĩ Suppiya và thanh niên Brahmadatta." Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapo đã hỏi Tôn giả Ānanda về nhân duyên của kinh Phạm Võng và cũng hỏi về nhân vật. "Này hiền giả Ānanda, còn kinh Sa Môn Quả đã được thuyết ở đâu?" "Thưa ngài, tại vườn xoài của Jīvaka ở thành Rājagaha." "Cùng với ai?" "Cùng với vua Ajātasattu, con của bà Vedehi." Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapo đã hỏi Tôn giả Ānanda về nhân duyên của kinh Sa Môn Quả và cũng hỏi về nhân vật. Bằng phương pháp ấy, ngài đã hỏi về cả năm bộ Nikāya, và mỗi khi được hỏi, Tôn giả Ānanda đều trả lời. Cuộc kết tập vĩ đại lần thứ nhất này đã được thực hiện bởi năm trăm vị trưởng lão – ‘‘သတေဟိ ပဉ္စဟိ ကတာ, တေန ပဉ္စသတာတိ စ; ထေရေဟေဝ ကတတ္တာ စ, ထေရိကာတိ ပဝုစ္စတီ’’တိ. "Được thực hiện bởi năm trăm vị, nên gọi là Pañcasatā (Năm Trăm); và vì được thực hiện bởi chính các vị trưởng lão, nên được gọi là Therikā (của các Trưởng lão)." ဣမိဿာ ပဌမမဟာသင်္ဂီတိယာ ဝတ္တမာနာယ သဗ္ဗံ ဒီဃနိကာယံ မဇ္ဈိမနိကာယာဒိဉ္စ ပုစ္ဆိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ခုဒ္ဒကနိကာယံ ပုစ္ဆန္တေန အာယသ္မတာ မဟာကဿပေန ‘‘မင်္ဂလသုတ္တံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ကတ္ထ ဘာသိတ’’န္တိ ဧဝမာဒိဝစနာဝသာနေ ‘‘နိဒါနမ္ပိ ပုစ္ဆိ, ပုဂ္ဂလမ္ပိ ပုစ္ဆီ’’တိ ဧတ္ထ နိဒါနေ ပုစ္ဆိတေ တံ နိဒါနံ ဝိတ္ထာရေတွာ ယထာ စ ဘာသိတံ, ယေန စ သုတံ, ယဒါ စ သုတံ, ယေန စ ဘာသိတံ, ယတ္ထ စ ဘာသိတံ, ယဿ စ ဘာသိတံ, တံ သဗ္ဗံ ကထေတုကာမေန ‘‘ဧဝံ ဘာသိတံ မယာ သုတံ, ဧကံ သမယံ သုတံ, ဘဂဝတာ ဘာသိတံ, သာဝတ္ထိယံ ဘာသိတံ, ဒေဝတာယ ဘာသိတ’’န္တိ ဧတမတ္ထံ ဒဿေန္တေန အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ…ပေ… ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသီ’’တိ. ဧဝမိဒံ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ဝုတ္တံ, တဉ္စ ပန ပဌမမဟာသင်္ဂီတိကာလေ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. Trong khi cuộc kết tập vĩ đại lần thứ nhất này đang diễn ra, sau khi đã hỏi toàn bộ Trường Bộ Kinh, Trung Bộ Kinh, v.v., Tôn giả Mahākassapa, trong khi đang hỏi tuần tự đến Tiểu Bộ Kinh, vào cuối những lời như là: "Này hiền giả Ānanda, kinh Hạnh Phúc đã được thuyết ở đâu?", ở đây, trong đoạn "cũng hỏi nhân duyên, cũng hỏi nhân vật", khi nhân duyên được hỏi, Tôn giả Ānanda, với ý muốn trình bày chi tiết nhân duyên đó và nói lên tất cả những điều như: đã được thuyết như thế nào, ai đã nghe, đã nghe khi nào, ai đã thuyết, đã được thuyết ở đâu, và đã được thuyết cho ai, trong khi chỉ ra ý nghĩa này là "đã được thuyết như vầy, tôi đã nghe, đã nghe vào một thời, do Đức Thế Tôn thuyết, tại Sāvatthī, cho vị trời", đã nói rằng: "Tôi nghe như vầy – một thời Đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika... (vân vân)... đã bạch hỏi Đức Thế Tôn bằng kệ ngôn." Như vậy, điều này đã được Tôn giả Ānanda nói, và nên biết rằng điều ấy đã được nói trong thời kỳ kết tập lần thứ nhất. ဣဒါနိ ‘‘ကသ္မာ ဝုတ္တ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝုစ္စတေ – ယသ္မာ အယမာယသ္မာ မဟာကဿပတ္ထေရေန နိဒါနံ ပုဋ္ဌော, တသ္မာနေန တံ နိဒါနံ အာဒိတော ပဘုတိ ဝိတ္ထာရေတုံ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ဝါ အာနန္ဒံ ဓမ္မာသနေ နိသိန္နံ ဝသီဂဏပရိဝုတံ ဒိသွာ ဧကစ္စာနံ ဒေဝတာနံ စိတ္တမုပ္ပန္နံ ‘‘အယမာယသ္မာ ဝေဒေဟမုနိ ပကတိယာပိ သကျကုလမနွယော ဘဂဝတော ဒါယာဒေါ, ဘဂဝတာပိ ပဉ္စက္ခတ္တုံ ဧတဒဂ္ဂေ နိဒ္ဒိဋ္ဌော, စတူဟိ အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော, စတုန္နံ ပရိသာနံ ပိယော မနာပေါ, ဣဒါနိ မညေ ဘဂဝတော ဓမ္မရဇ္ဇဒါယဇ္ဇံ ပတွာ ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော’’တိ. တသ္မာ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တာသံ ဒေဝတာနံ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ တံ အဘူတဂုဏသမ္ဘာဝနံ အနဓိဝါသေန္တော အတ္တနော သာဝကဘာဝမေဝ ဒီပေတုံ အာဟ ‘‘ဧဝံ မေ သုတံ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ [Pg.85] …ပေ… အဇ္ဈဘာသီ’’တိ. ဧတ္ထန္တရေ ပဉ္စ အရဟန္တသတာနိ အနေကာနိ စ ဒေဝတာသဟဿာနိ ‘‘သာဓု သာဓူ’’တိ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိနန္ဒိံသု, မဟာဘူမိစာလော အဟောသိ, နာနာဝိဓကုသုမဝဿံ အန္တလိက္ခတော ပပတိ, အညာနိ စ ဗဟူနိ အစ္ဆရိယာနိ ပါတုရဟေသုံ, ဗဟူနဉ္စ ဒေဝတာနံ သံဝေဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ ‘‘ယံ အမှေဟိ ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတံ, ဣဒါနေဝ တံ ပရောက္ခာ ဇာတ’’န္တိ. ဧဝမိဒံ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ပဌမမဟာသင်္ဂီတိကာလေ ဝဒန္တေနာပိ ဣမိနာ ကာရဏေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတ္တာဝတာ စ ‘‘ဝုတ္တံ ယေန ယဒါ ယသ္မာ, စေတံ ဝတွာ ဣမံ ဝိဓိ’’န္တိ ဣမိဿာ အဒ္ဓဂါထာယ အတ္ထော ပကာသိတော ဟောတိ. Bây giờ, ở đây, câu trả lời cho câu hỏi "tại sao lại nói như vậy?" được nói đến: vì Tôn giả này đã được trưởng lão Mahākassapa hỏi về nhân duyên, do đó ngài đã nói để trình bày chi tiết nhân duyên ấy từ đầu. Hoặc là vì, khi thấy Tôn giả Ānanda đang ngồi trên pháp tọa, được chúng hội những bậc đã làm chủ tâm vây quanh, tâm của một số chư thiên đã khởi lên rằng: "Tôn giả này, bậc hiền triết Vedeha, vốn thuộc dòng dõi Sakya, là người thừa tự của Đức Thế Tôn, cũng đã được Đức Thế Tôn chỉ định năm lần vào địa vị tối thắng, có đầy đủ bốn pháp hy hữu kỳ diệu, được bốn chúng hội yêu mến quý trọng, nay ta nghĩ rằng ngài đã đạt đến sự thừa tự pháp vương của Đức Thế Tôn và đã trở thành một vị Phật." Do đó, Tôn giả Ānanda, đã biết được tư tưởng trong tâm của các vị trời ấy bằng tâm của mình, không chấp nhận sự tán thán về những phẩm chất không có thật đó, để chỉ rõ chính địa vị thinh văn của mình, đã nói: "Tôi nghe như vầy, một thời Đức Thế Tôn... (vân vân)... đã bạch hỏi." Trong lúc đó, năm trăm vị A-la-hán và nhiều ngàn chư thiên đã hoan hỷ với Tôn giả Ānanda, nói rằng "Lành thay! Lành thay!", một trận động đất lớn đã xảy ra, một trận mưa hoa nhiều loại đã rơi xuống từ hư không, và nhiều điều kỳ diệu khác đã xuất hiện. Và sự xúc động đã khởi lên nơi nhiều vị trời: "Điều mà chúng ta đã nghe từ kim khẩu của Đức Thế Tôn, ngay bây giờ đây đã trở thành gián tiếp." Như vậy, nên biết rằng điều này đã được Tôn giả Ānanda nói trong thời kỳ kết tập lần thứ nhất cũng vì lý do này. Và với chừng ấy, ý nghĩa của nửa câu kệ này "Được nói bởi ai, khi nào, vì sao, và đã nói điều này theo phương cách này" đã được làm sáng tỏ. ဧဝမိစ္စာဒိပါဌဝဏ္ဏနာ Giải thích về đoạn văn bắt đầu bằng "Evaṃ". ၁. ဣဒါနိ ‘‘ဧဝမိစ္စာဒိပါဌဿ, အတ္ထံ နာနပ္ပကာရတော’’တိ ဧဝမာဒိမာတိကာယ သင်္ဂဟိတတ္ထပ္ပကာသနတ္ထံ ဝုစ္စတေ – ဧဝန္တိ အယံ သဒ္ဒေါ ဥပမူပဒေသသမ္ပဟံသနဂရဟဏဝစနသမ္ပဋိဂ္ဂဟာကာရနိဒဿနာဝဓာရဏာဒီသု အတ္ထေသု ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တထာ ဟေသ ‘‘ဧဝံ ဇာတေန မစ္စေန, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ ဗဟု’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (ဓ. ပ. ၅၃) ဥပမာယံ ဒိဿတိ. ‘‘ဧဝံ တေ အဘိက္ကမိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒီသု (အ. နိ. ၄.၁၂၂) ဥပဒေသေ. ‘‘ဧဝမေတံ ဘဂဝါ, ဧဝမေတံ သုဂတာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၃.၆၆) သမ္ပဟံသနေ. ‘‘ဧဝမေဝံ ပနာယံ ဝသလီ ယသ္မိံ ဝါ တသ္မိံ ဝါ တဿ မုဏ္ဍကဿ သမဏကဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၁၈၇) ဂရဟဏေ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေတိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသု’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၁) ဝစနသမ္ပဋိဂ္ဂဟေ. ‘‘ဧဝံ ဗျာ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၉၈) အာကာရေ. ‘‘ဧဟိ တွံ, မာဏဝက, ယေန သမဏော အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမ, ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန သမဏံ အာနန္ဒံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ. ‘သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဝန္တံ အာနန္ဒံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ, ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ သာဓု ကိရ ဘဝံ အာနန္ဒော ယေန သုဘဿ မာဏဝဿ တောဒေယျပုတ္တဿ နိဝေသနံ, တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၄၄၅) နိဒဿနေ. ‘‘တံ ကိံ မညထ ကာလာမာ, ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ ဝါ အကုသလာ ဝါတိ? အကုသလာ, ဘန္တေ. သာဝဇ္ဇာ ဝါ အနဝဇ္ဇာ ဝါတိ? သာဝဇ္ဇာ, ဘန္တေ. ဝိညုဂရဟိတာ ဝါ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ [Pg.86] ဝါတိ? ဝိညုဂရဟိတာ, ဘန္တေ. သမတ္တာ သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝါ, ကထံ ဝေါ ဧတ္ထ ဟောတီတိ? သမတ္တာ, ဘန္တေ, သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တိ, ဧဝံ နော ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၃.၆၆) အဝဓာရဏေ. ဣဓ ပန အာကာရနိဒဿနာဝဓာရဏေသု ဒဋ္ဌဗ္ဗော. 1. Bây giờ, để giải thích ý nghĩa đã được thâu tóm trong đề mục (mātikā) bắt đầu bằng câu ‘evamiccādipāṭhassa, atthaṃ nānappakārato’ (ý nghĩa của đoạn văn bắt đầu bằng evaṃ, theo nhiều cách khác nhau), điều sau đây được nói đến: Từ ‘evaṃ’ này nên được hiểu theo các nghĩa như: ví dụ (upamā), chỉ dẫn (upadesa), tán thán (sampahaṃsana), khiển trách (garahaṇa), chấp nhận lời nói (vacanasampaṭiggaha), thể cách (ākāra), chỉ thị (nidassana), xác quyết (avadhāraṇa), v.v. Thật vậy, từ này được thấy trong nghĩa ví dụ (upamā) ở những đoạn như: ‘Evaṃ jātena maccena, kattabbaṃ kusalaṃ bahu’ (Người смертный sinh ra như vậy, nên làm nhiều điều thiện). Trong nghĩa chỉ dẫn (upadesa) ở những đoạn như: ‘Evaṃ te abhikkamitabbaṃ, evaṃ te paṭikkamitabbaṃ’ (Ngươi nên đi tới như vầy, ngươi nên đi lui như vầy). Trong nghĩa tán thán (sampahaṃsana) ở những đoạn như: ‘Evametaṃ bhagavā, evametaṃ sugatā’ (Thật đúng như vậy, bạch Thế Tôn; thật đúng như vậy, bạch Thiện Thệ). Trong nghĩa khiển trách (garahaṇa) ở những đoạn như: ‘Evamevaṃ panāyaṃ vasalī yasmiṃ vā tasmiṃ vā tassa muṇḍakassa samaṇakassa vaṇṇaṃ bhāsatī’ (Cũng vậy, kẻ hạ tiện này lại tán thán đức hạnh của vị sa-môn trọc đầu kia trong bất cứ trường hợp nào). Trong nghĩa chấp nhận lời nói (vacanasampaṭiggaha) ở những đoạn như: ‘Evaṃ, bhante, te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ’ (Bạch Thế Tôn, vâng ạ. Các vị tỳ-khưu ấy đã vâng đáp Thế Tôn). Trong nghĩa thể cách (ākāra) ở những đoạn như: ‘Evaṃ byā kho ahaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi’ (Bạch Thế Tôn, con hiểu giáo pháp do Thế Tôn thuyết giảng theo thể cách như vậy). Trong nghĩa chỉ thị (nidassana) ở những đoạn như: ‘Này thanh niên, ngươi hãy đi đến chỗ sa-môn Ānanda, sau khi đến, nhân danh ta, hãy hỏi thăm sa-môn Ānanda về ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái. Và hãy nói như vầy: ‘Thanh niên Subha, con của Todeyya, xin hỏi thăm Tôn giả Ānanda về ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái.’ Xin Tôn giả Ānanda, do lòng bi mẫn, hãy đến trú xá của thanh niên Subha, con của Todeyya’. Trong nghĩa xác quyết (avadhāraṇa) ở những đoạn như: ‘Này các vị Kālāma, các vị nghĩ thế nào? Các pháp này là thiện hay bất thiện? – Bạch Thế Tôn, là bất thiện. Có tội hay không có tội? – Bạch Thế Tôn, có tội. Bị người trí chê bai hay được người trí tán thán? – Bạch Thế Tôn, bị người trí chê bai. Khi được thực hành và chấp nhận, chúng đưa đến bất hạnh và đau khổ hay không, hay ở đây các vị nghĩ thế nào? – Bạch Thế Tôn, khi được thực hành và chấp nhận, chúng đưa đến bất hạnh và đau khổ, ở đây chúng con nghĩ như vậy’. Còn ở đây (trong bài kinh này), từ này nên được hiểu theo các nghĩa: thể cách (ākāra), chỉ thị (nidassana), và xác quyết (avadhāraṇa). တတ္ထ အာကာရတ္ထေန ဧဝံ-သဒ္ဒေန ဧတမတ္ထံ ဒီပေတိ – နာနာနယနိပုဏမနေကဇ္ဈာသယသမုဋ္ဌာနံ အတ္ထဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နံ ဝိဝိဓပါဋိဟာရိယံ ဓမ္မတ္ထဒေသနာပဋိဝေဓဂမ္ဘီရံ သဗ္ဗသတ္တာနံ သကသကဘာသာနုရူပတော သောတပထမာဂစ္ဆန္တံ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ သဗ္ဗပ္ပကာရေန ကော သမတ္ထော ဝိညာတုံ, သဗ္ဗထာမေန ပန သောတုကာမတံ ဇနေတွာပိ ဧဝံ မေ သုတံ, မယာပိ ဧကေနာကာရေန သုတန္တိ. Trong số đó, với từ ‘evaṃ’ theo nghĩa thể cách (ākāra), nó chỉ ra ý nghĩa này: Lời dạy của Đức Thế Tôn ấy – vốn tinh tế qua nhiều phương pháp, phát sinh từ nhiều ý hướng, đầy đủ cả nghĩa và văn, có nhiều phép lạ, sâu sắc về pháp, về nghĩa, về cách thuyết giảng, và về sự thâm nhập, đến tai của tất cả chúng sinh phù hợp với ngôn ngữ riêng của họ – ai có thể hiểu được một cách toàn diện? Tuy nhiên, dù có thể làm phát sinh lòng mong muốn được nghe bằng mọi cách, tôi đã nghe như vầy, tức là tôi cũng đã nghe theo một thể cách (duy nhất). နိဒဿနတ္ထေန ‘‘နာဟံ သယမ္ဘူ, န မယာ ဣဒံ သစ္ဆိကတ’’န္တိ အတ္တာနံ ပရိမောစေန္တော ‘‘ဧဝံ မေ သုတံ, မယာပိ ဧဝံ သုတ’’န္တိ ဣဒါနိ ဝတ္တဗ္ဗံ သကလသုတ္တံ နိဒဿေတိ. Với nghĩa chỉ thị (nidassana), ngài (Ānanda) tự miễn trừ cho mình rằng: ‘Ta không phải là bậc Tự Giác (sayambhū), điều này không phải do ta tự mình chứng ngộ,’ và ngài chỉ ra toàn bộ bài kinh sắp được tụng đọc bằng câu: ‘evaṃ me sutaṃ’ (tôi đã nghe như vầy), tức là ‘tôi cũng đã nghe như vầy’. အဝဓာရဏတ္ထေန ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗဟုဿုတာနံ ယဒိဒံ အာနန္ဒော, ဂတိမန္တာနံ, သတိမန္တာနံ, ဓိတိမန္တာနံ, ဥပဋ္ဌာကာနံ ယဒိဒံ အာနန္ဒော’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၁၉-၂၂၃) ဧဝံ ဘဂဝတာ ပသတ္ထဘာဝါနုရူပံ အတ္တနော ဓာရဏဗလံ ဒဿေန္တော သတ္တာနံ သောတုကမျတံ ဇနေတိ ‘‘ဧဝံ မေ သုတံ, တဉ္စ ခေါ အတ္ထတော ဝါ ဗျဉ္ဇနတော ဝါ အနူနမနဓိကံ, ဧဝမေဝ, န အညထာ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ. Với nghĩa xác quyết (avadhāraṇa), ngài (Ānanda) thể hiện năng lực ghi nhớ của mình, tương xứng với việc được Đức Thế Tôn tán thán rằng: ‘Này các tỳ-khưu, trong số các đệ tử tỳ-khưu của ta là bậc đa văn, đứng đầu là Ānanda; trong số những người có trí nhớ, có sự kiên định, là thị giả, đứng đầu là Ānanda,’ và ngài làm phát sinh nơi chúng sinh lòng mong muốn được nghe, (với ý rằng): ‘Tôi đã nghe đúng như vầy, và điều đó không thiếu không thừa, cả về nghĩa lẫn văn; phải được hiểu đúng như vậy, không thể khác đi’. မေ-သဒ္ဒေါ တီသု အတ္ထေသု ဒိဿတိ. တထာ ဟိဿ ‘‘ဂါထာဘိဂီတံ မေ အဘောဇနေယျ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (သု. နိ. ၈၁) မယာတိ အတ္ထော. ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတူ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၄.၈၈) မယှန္တိ အတ္ထော. ‘‘ဓမ္မဒါယာဒါ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘဝထာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၉) မမာတိ အတ္ထော. ဣဓ ပန ‘‘မယာ သုတ’’န္တိ စ ‘‘မမ သုတ’’န္တိ စ အတ္ထဒွယေ ယုဇ္ဇတိ. Từ ‘me’ được thấy trong ba nghĩa. Thật vậy, trong những câu như ‘gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ’ (vật thực nhận được qua lời ca kệ là không thể thọ dụng đối với tôi), nó có nghĩa là ‘mayā’ (bởi tôi). Trong những câu như ‘Sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetū’ (Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết pháp tóm tắt cho con), nó có nghĩa là ‘mayhaṃ’ (cho tôi). Trong những câu như ‘Dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavathā’ (Này các tỳ-khưu, hãy là những người thừa tự Pháp của ta), nó có nghĩa là ‘mama’ (của tôi). Nhưng ở đây, nó phù hợp với cả hai nghĩa: ‘mayā sutaṃ’ (được nghe bởi tôi) và ‘mama sutaṃ’ (sự nghe của tôi). သုတန္တိ အယံ သုတသဒ္ဒေါ သဥပသဂ္ဂေါ အနုပသဂ္ဂေါ စ ဂမနချာတရာဂါဘိဘူတူပစိတာနုယောဂသောတဝိညေယျသောတဒွါရဝိညာတာဒိအနေကတ္ထပ္ပဘေဒေါ. တထာ ဟိဿ ‘‘သေနာယ ပသုတော’’တိ ဧဝမာဒီသု ဂစ္ဆန္တောတိ [Pg.87] အတ္ထော. ‘‘သုတဓမ္မဿ ပဿတော’’တိ ဧဝမာဒီသု ချာတဓမ္မဿာတိ အတ္ထော. ‘‘အဝဿုတာ အဝဿုတဿာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ပါစိ. ၆၅၇) ရာဂါဘိဘူတာ ရာဂါဘိဘူတဿာတိ အတ္ထော. ‘‘တုမှေဟိ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပက’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (ခု. ပါ. ၇.၁၂) ဥပစိတန္တိ အတ္ထော. ‘‘ယေ ဈာနပ္ပသုတာ ဓီရာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဓ. ပ. ၁၈၁) ဈာနာနုယုတ္တာတိ အတ္ထော. ‘‘ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၄၁) သောတဝိညေယျန္တိ အတ္ထော. ‘‘သုတဓရော သုတသန္နိစယော’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၃၉) သောတဒွါရာနုသာရဝိညာတဓရောတိ အတ္ထော. ဣဓ ပန သုတန္တိ သောတဝိညာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာယ ဝိညာဏဝီထိယာ ဥပဓာရိတန္တိ ဝါ ဥပဓာရဏန္တိ ဝါတိ အတ္ထော. တတ္ထ ယဒါ မေ-သဒ္ဒဿ မယာတိ အတ္ထော, တဒါ ‘‘ဧဝံ မယာ သုတံ, သောတဝိညာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာယ ဝိညာဏဝီထိယာ ဥပဓာရိတ’’န္တိ ယုဇ္ဇတိ. ယဒါ မေ-သဒ္ဒဿ မမာတိ အတ္ထော, တဒါ ‘‘ဧဝံ မမ သုတံ သောတဝိညာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာယ ဝိညာဏဝီထိယာ ဥပဓာရဏ’’န္တိ ယုဇ္ဇတိ. Từ ‘suta’ này, dù có tiếp đầu ngữ hay không, có nhiều nghĩa khác nhau như: đi (gamana), được biết đến (khyāta), bị tham ái chế ngự (rāgābhibhūta), được tích lũy (upacita), chuyên tâm (anuyoga), được nhận biết qua nhĩ thức (sotaviññeyya), được biết qua nhĩ môn (sotadvāraviññāta), v.v. Thật vậy, trong những câu như ‘senāya pasuto’ (tiến quân), nó có nghĩa là ‘gacchanto’ (đi). Trong ‘sutadhammassa passato’ (của người đã thấy pháp được nghe), nó có nghĩa là ‘khyātadhammassa’ (của người có pháp đã được tuyên thuyết). Trong ‘avassutā avassutassa’ (người nữ dâm đãng đối với người nam dâm đãng), nó có nghĩa là ‘rāgābhibhūtā rāgābhibhūtassa’ (người nữ bị tham ái chế ngự đối với người nam bị tham ái chế ngự). Trong ‘tumhehi puññaṃ pasutaṃ anappakaṃ’ (các ngươi đã tích lũy không ít công đức), nó có nghĩa là ‘upacitaṃ’ (được tích lũy). Trong ‘ye jhānappasutā dhīrā’ (những bậc trí chuyên tâm vào thiền định), nó có nghĩa là ‘jhānānuyuttā’ (chuyên tâm vào thiền định). Trong ‘diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ’ (cái được thấy, được nghe, được nhận biết), nó có nghĩa là ‘sotaviññeyyaṃ’ (được nhận biết qua nhĩ thức). Trong ‘sutadharo sutasannicayo’ (người ghi nhớ điều đã nghe, tích lũy điều đã nghe), nó có nghĩa là ‘sotadvārānusāraviññātadharo’ (người ghi nhớ những gì được biết qua nhĩ môn). Nhưng ở đây, ‘sutaṃ’ có nghĩa là ‘được ghi nhận’ (upadhāritaṃ) hoặc ‘sự ghi nhận’ (upadhāraṇaṃ) bởi một lộ trình tâm (viññāṇavīthi) được dẫn đầu bởi nhĩ thức (sotaviññāṇa). Trong đó, khi từ ‘me’ có nghĩa là ‘mayā’, thì câu ‘evaṃ mayā sutaṃ’ (như vầy được nghe bởi tôi) phù hợp với nghĩa ‘được ghi nhận bởi một lộ trình tâm được dẫn đầu bởi nhĩ thức’. Khi từ ‘me’ có nghĩa là ‘mama’, thì câu ‘evaṃ mama sutaṃ’ (sự nghe của tôi như vầy) phù hợp với nghĩa ‘là sự ghi nhận bởi một lộ trình tâm được dẫn đầu bởi nhĩ thức’. ဧဝမေတေသု တီသု ပဒေသု ဧဝန္တိ သောတဝိညာဏကိစ္စနိဒဿနံ. မေတိ ဝုတ္တဝိညာဏသမင်္ဂီပုဂ္ဂလနိဒဿနံ. သုတန္တိ အဿဝနဘာဝပ္ပဋိက္ခေပတော အနူနာနဓိကာဝိပရီတဂ္ဂဟဏနိဒဿနံ. တထာ ဧဝန္တိ သဝနာဒိစိတ္တာနံ နာနပ္ပကာရေန အာရမ္မဏေ ပဝတ္တဘာဝနိဒဿနံ. မေတိ အတ္တနိဒဿနံ. သုတန္တိ ဓမ္မနိဒဿနံ. Như vầy, trong ba câu này, câu 'evaṃ' chỉ rõ phận sự của nhĩ thức. Câu 'me' chỉ rõ người được trang bị sự biết bằng ý thức đối với pháp đã được thuyết. Câu 'sutaṃ', do phủ định trạng thái không nghe, chỉ rõ sự tiếp nhận không thiếu, không thừa, không sai lệch. Tương tự, câu 'evaṃ' chỉ rõ trạng thái sanh khởi của các tâm bắt đầu bằng sự nghe trong đối tượng bằng nhiều cách khác nhau. Câu 'me' chỉ rõ bản thân. Câu 'sutaṃ' chỉ rõ Pháp. တထာ ဧဝန္တိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဓမ္မနိဒဿနံ. မေတိ ပုဂ္ဂလနိဒဿနံ. သုတန္တိ ပုဂ္ဂလကိစ္စနိဒဿနံ. Tương tự, câu 'evaṃ' chỉ rõ pháp cần được chỉ ra. Câu 'me' chỉ rõ người. Câu 'sutaṃ' chỉ rõ phận sự của người. တထာ ဧဝန္တိ ဝီထိစိတ္တာနံ အာကာရပညတ္တိဝသေန နာနပ္ပကာရနိဒ္ဒေသော. မေတိ ကတ္တာရနိဒ္ဒေသော. သုတန္တိ ဝိသယနိဒ္ဒေသော. Tương tự, từ 'evaṃ' là sự chỉ rõ nhiều cách khác nhau do năng lực của chế định về cách thức của các tâm lộ trình. Từ 'me' là sự chỉ rõ tác giả. Từ 'sutaṃ' là sự chỉ rõ đối tượng. တထာ ဧဝန္တိ ပုဂ္ဂလကိစ္စနိဒ္ဒေသော. သုတန္တိ ဝိညာဏကိစ္စနိဒ္ဒေသော. မေတိ ဥဘယကိစ္စယုတ္တပုဂ္ဂလနိဒ္ဒေသော. Tương tự, từ 'evaṃ' là sự chỉ rõ phận sự của người. Từ 'sutaṃ' là sự chỉ rõ phận sự của sự biết. Từ 'me' là sự chỉ rõ người được kết hợp với cả hai phận sự. တထာ ဧဝန္တိ ဘာဝနိဒ္ဒေသော. မေတိ ပုဂ္ဂလနိဒ္ဒေသော. သုတန္တိ တဿ ကိစ္စနိဒ္ဒေသော. Tương tự, từ 'evaṃ' là sự chỉ rõ trạng thái. Từ 'me' là sự chỉ rõ người. Từ 'sutaṃ' là sự chỉ rõ phận sự của người ấy. တတ္ထ ဧဝန္တိ စ မေတိ စ သစ္ဆိကဋ္ဌပရမတ္ထဝသေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ. သုတန္တိ ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ. တထာ ဧဝန္တိ စ မေတိ စ တံ တံ ဥပါဒါယ ဝတ္တဗ္ဗတော [Pg.88] ဥပါဒါပညတ္တိ. သုတန္တိ ဒိဋ္ဌာဒီနိ ဥပနိဓာယ ဝတ္တဗ္ဗတော ဥပနိဓာပညတ္တိ. Trong đó, cả 'evaṃ' và 'me' do năng lực của pháp chân đế có ý nghĩa chân thật, chỉ rõ chế định không hiện hữu. Câu 'sutaṃ' chỉ rõ chế định hiện hữu. Tương tự, cả 'evaṃ' và 'me' do được nói lên bằng cách nương vào điều này điều kia, chỉ rõ chế định do nương tựa. Câu 'sutaṃ' do được nói lên bằng cách đối chiếu với cái được thấy v.v..., chỉ rõ chế định do đối chiếu. ဧတ္ထ စ ဧဝန္တိ ဝစနေန အသမ္မောဟံ ဒီပေတိ, သုတန္တိ ဝစနေန သုတဿ အသမ္မောသံ. တထာ ဧဝန္တိ ဝစနေန ယောနိသောမနသိကာရံ ဒီပေတိ အယောနိသော မနသိကရောတော နာနပ္ပကာရပ္ပဋိဝေဓာဘာဝတော. သုတန္တိ ဝစနေန အဝိက္ခေပံ ဒီပေတိ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တဿ သဝနာဘာဝတော. တထာ ဟိ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တော ပုဂ္ဂလော သဗ္ဗသမ္ပတ္တိယာ ဝုစ္စမာနောပိ ‘‘န မယာ သုတံ, ပုန ဘဏထာ’’တိ ဘဏတိ. ယောနိသောမနသိကာရေန စေတ္ထ အတ္တသမ္မာပဏိဓိံ ပုဗ္ဗေ ကတပုညတဉ္စ သာဓေတိ, အဝိက္ခေပေန သဒ္ဓမ္မဿဝနံ သပ္ပုရိသူပနိဿယဉ္စ. ဧဝန္တိ စ ဣမိနာ ဘဒ္ဒကေန အာကာရေန ပစ္ဆိမစက္ကဒွယသမ္ပတ္တိံ အတ္တနော ဒီပေတိ, သုတန္တိ သဝနယောဂေန ပုရိမစက္ကဒွယသမ္ပတ္တိံ. တထာ အာသယသုဒ္ဓိံ ပယောဂသုဒ္ဓိဉ္စ, တာယ စ အာသယသုဒ္ဓိယာ အဓိဂမဗျတ္တိံ, ပယောဂသုဒ္ဓိယာ အာဂမဗျတ္တိံ. Và ở đây, bằng lời 'evaṃ', chỉ rõ sự không si mê; bằng lời 'sutaṃ', chỉ rõ sự không quên lãng điều đã nghe. Tương tự, bằng lời 'evaṃ', chỉ rõ sự tác ý như lý, vì người tác ý không như lý không có sự thấu triệt các pháp khác nhau. Bằng lời 'sutaṃ', chỉ rõ sự không tán loạn, vì người có tâm tán loạn không có sự nghe. Thật vậy, người có tâm tán loạn, dù được nói cho đầy đủ mọi sự thành tựu, vẫn nói rằng: "Tôi không nghe, xin hãy nói lại". Và ở đây, bằng sự tác ý như lý, người ấy thành tựu được sự khéo đặt mình và phước đã làm từ trước; bằng sự không tán loạn, (thành tựu được) sự nghe diệu pháp và sự thân cận bậc chân nhân. Và bằng 'evaṃ', với cách thức tốt đẹp này, chỉ rõ sự viên mãn hai bánh xe sau của mình; bằng 'sutaṃ', qua sự thực hành nghe, chỉ rõ sự viên mãn hai bánh xe trước. Tương tự, (chỉ rõ) sự trong sạch của ý muốn và sự trong sạch của sự tinh tấn; và do sự trong sạch của ý muốn ấy, (chỉ rõ) sự thành thạo trong chứng đắc; do sự trong sạch của sự tinh tấn, (chỉ rõ) sự thành thạo trong học tập. ဧဝန္တိ စ ဣမိနာ နာနပ္ပကာရပဋိဝေဓဒီပကေန ဝစနေန အတ္တနော အတ္ထပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါသမ္ပဒံ ဒီပေတိ. သုတန္တိ ဣမိနာ သောတဗ္ဗဘေဒပဋိဝေဓဒီပကေန ဓမ္မနိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါသမ္ပဒံ ဒီပေတိ. ဧဝန္တိ စ ဣဒံ ယောနိသောမနသိကာရဒီပကံ ဝစနံ ဘဏန္တော ‘‘ဧတေ မယာ ဓမ္မာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ’’တိ ဉာပေတိ. သုတန္တိ ဣဒံ သဝနယောဂဒီပကဝစနံ ဘဏန္တော ‘‘ဗဟူ မယာ ဓမ္မာ သုတာ ဓာတာ ဝစသာ ပရိစိတာ’’တိ ဉာပေတိ. တဒုဘယေနပိ အတ္ထဗျဉ္ဇနပါရိပူရိံ ဒီပေန္တော သဝနေ အာဒရံ ဇနေတိ. Và bằng lời 'evaṃ' này, là lời chỉ rõ sự thấu triệt nhiều cách khác nhau, ngài chỉ rõ sự viên mãn về Nghĩa phân tích và Biện tài phân tích của mình. Bằng lời 'sutaṃ' này, là lời chỉ rõ sự thấu triệt các loại điều cần nghe, ngài chỉ rõ sự viên mãn về Pháp phân tích và Ngữ nguyên phân tích. Và khi nói lời 'evaṃ' này, là lời chỉ rõ sự tác ý như lý, ngài làm cho biết rằng: "Những pháp này đã được tôi quán xét bằng ý, đã được thấu suốt bằng trí tuệ". Khi nói lời 'sutaṃ' này, là lời chỉ rõ sự thực hành nghe, ngài làm cho biết rằng: "Nhiều pháp đã được tôi nghe, ghi nhớ, quen thuộc bằng lời nói". Bằng cả hai điều đó, trong khi chỉ rõ sự đầy đủ về nghĩa và văn, ngài làm phát sanh lòng tôn kính trong việc nghe. ဧဝံ မေ သုတန္တိ ဣမိနာ ပန သကလေနပိ ဝစနေန အာယသ္မာ အာနန္ဒော တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မံ အတ္တနော အဒဟန္တော အသပ္ပုရိသဘူမိံ, အတိက္ကမတိ, သာဝကတ္တံ ပဋိဇာနန္တော သပ္ပုရိသဘူမိံ ဩက္ကမတိ. တထာ အသဒ္ဓမ္မာ စိတ္တံ ဝုဋ္ဌာပေတိ, သဒ္ဓမ္မေ စိတ္တံ ပတိဋ္ဌာပေတိ. ‘‘ကေဝလံ သုတမေဝေတံ မယာ, တဿေဝ တု ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ စ ဒီပေန္တော အတ္တာနံ ပရိမောစေတိ, သတ္ထာရံ အပဒိသတိ, ဇိနဝစနံ အပ္ပေတိ, ဓမ္မနေတ္တိံ ပတိဋ္ဌာပေတိ. Nhưng bằng toàn bộ lời nói "Evaṃ me sutaṃ" này, Tôn giả Ānanda, không cho rằng pháp do Như Lai tuyên thuyết là của mình, đã vượt qua địa vị của kẻ không phải chân nhân; trong khi thừa nhận thân phận thinh văn, ngài đã bước vào địa vị của bậc chân nhân. Tương tự, ngài làm cho tâm ra khỏi phi pháp, làm cho tâm an trú trong diệu pháp. Và trong khi chỉ rõ rằng: "Điều này chỉ đơn thuần được tôi nghe, chính là lời của chính Đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác", ngài đã giải thoát cho chính mình, chỉ đến Bậc Đạo Sư, trao lại lời của Bậc Chiến Thắng, và thiết lập mạng mạch của giáo pháp. အပိစ ‘‘ဧဝံ မေ သုတ’’န္တိ အတ္တနာ ဥပ္ပာဒိတဘာဝံ အပ္ပဋိဇာနန္တော ပုရိမဿဝနံ ဝိဝရန္တော ‘‘သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတမိဒံ မယာ တဿ ဘဂဝတော စတုဝေသာရဇ္ဇဝိသာရဒဿ [Pg.89] ဒသဗလဓရဿ အာသဘဋ္ဌာနဋ္ဌာယိနော သီဟနာဒနာဒိနော သဗ္ဗသတ္တုတ္တမဿ ဓမ္မိဿရဿ ဓမ္မရာဇဿ ဓမ္မာဓိပတိနော ဓမ္မဒီပဿ ဓမ္မပ္ပဋိသရဏဿ သဒ္ဓမ္မဝရစက္ကဝတ္တိနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. န ဧတ္ထ အတ္ထေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ ပဒေ ဝါ ဗျဉ္ဇနေ ဝါ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ ကာတဗ္ဗာ’’တိ သဗ္ဗဒေဝမနုဿာနံ ဣမသ္မိံ ဓမ္မေ အဿဒ္ဓိယံ ဝိနာသေတိ, သဒ္ဓါသမ္ပဒံ ဥပ္ပာဒေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဟောတိ စေတ္ထ – Hơn nữa, với câu "evaṃ me sutaṃ", không thừa nhận rằng đó là điều do mình tạo ra, trong khi khai mở sự nghe trước đây (ngài làm cho biết rằng): "Điều này đã được tôi tiếp nhận trực tiếp từ Đức Thế Tôn ấy, bậc thành tựu Tứ Vô Sở Úy, bậc mang Thập Lực, bậc đứng ở vị trí của bậc Ngưu vương, bậc rống tiếng rống sư tử, bậc tối thượng trong tất cả chúng sanh, bậc Chúa tể của Pháp, bậc Pháp vương, bậc Pháp chủ, ngọn đèn của Pháp, nơi nương tựa của Pháp, bậc Chuyển luân vương của diệu pháp, bậc Chánh Đẳng Giác. Ở đây, không nên có sự nghi ngờ hay sự phân vân nào về nghĩa, hay về pháp, hay về câu, hay về văn tự". Như vậy, đối với tất cả chư thiên và nhân loại, ngài hủy diệt sự không tin trong pháp này, làm phát sanh sự viên mãn về đức tin, nên biết như vậy. Và ở đây có (kệ tóm tắt): ‘‘ဝိနာသယတိ အဿဒ္ဓံ, သဒ္ဓံ ဝဍ္ဎေတိ သာသနေ; ဧဝံ မေ သုတမိစ္စေဝံ, ဝဒံ ဂေါတမသာဝကော’’တိ. "Vị thinh văn của Gotama, khi nói rằng 'Tôi nghe như vầy', đã hủy diệt sự không tin, làm tăng trưởng đức tin trong giáo pháp." ဧကန္တိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒနိဒ္ဒေသော. သမယန္တိ ပရိစ္ဆိန္နနိဒ္ဒေသော. ဧကံ သမယန္တိ အနိယမိတပရိဒီပနံ. တတ္ထ သမယသဒ္ဒေါ – 'Ekaṃ' là sự chỉ rõ sự phân định bằng số đếm. 'Samayaṃ' là sự chỉ rõ thời gian đã được phân định. Câu 'ekaṃ samayaṃ' là sự chỉ rõ điều không xác định. Trong đó, từ 'samaya' – သမဝါယေ ခဏေ ကာလေ, သမူဟေ ဟေတုဒိဋ္ဌိသု; ပဋိလာဘေ ပဟာနေ စ, ပဋိဝေဓေ စ ဒိဿတိ. (Từ 'samaya') được thấy trong nghĩa là sự hội đủ, khoảnh khắc, thời gian, tập hợp, nguyên nhân và tà kiến, sự chứng đắc, sự từ bỏ, và sự thấu triệt. တထာ ဟိဿ ‘‘အပ္ပေဝ နာမ သွေပိ ဥပသင်္ကမေယျာမ ကာလဉ္စ သမယဉ္စ ဥပါဒါယာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၄၄၇) သမဝါယော အတ္ထော. ‘‘ဧကောဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ခဏော စ သမယော စ ဗြဟ္မစရိယဝါသာယာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၈.၂၉) ခဏော. ‘‘ဥဏှသမယော ပရိဠာဟသမယော’’တိ ဧဝမာဒီသု (ပါစိ. ၃၅၈) ကာလော. ‘‘မဟာသမယော ပဝနသ္မိ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု သမူဟော. ‘‘သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ, ဘဂဝါ ခေါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ, သောပိ မံ ဇာနိဿတိ, ‘ဘဒ္ဒါလိ, နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ, အယမ္ပိ ခေါ တေ ဘဒ္ဒါလိ သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၂.၁၃၅) ဟေတု. ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော သမယပ္ပဝါဒကေ တိန္ဒုကာစီရေ ဧကသာလကေ မလ္လိကာယ အာရာမေ ပဋိဝသတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၂.၂၆၀) ဒိဋ္ဌိ. Thật vậy, trong các đoạn như: «Biết đâu ngày mai chúng ta lại đến, tùy theo thời gian và sự hội đủ duyên» (dī. ni. 1.447), từ này có nghĩa là sự hội đủ (duyên). Trong các đoạn như: «Này các Tỳ khưu, chỉ có một thời điểm và một thời cơ để sống đời phạm hạnh» (a. ni. 8.29), nó có nghĩa là thời điểm. Trong các đoạn như: «Thời nóng, thời bức bối» (pāci. 358), nó có nghĩa là thời gian. Trong các đoạn như: «Đại hội trong khu rừng» (Mahāsamaya Sutta), nó có nghĩa là hội chúng. Trong các đoạn như: «Này Bhaddāli, ông đã không thấu triệt được nguyên nhân này: ‘Đức Thế Tôn đang trú ở Sāvatthī, Ngài sẽ biết về ta rằng: “Tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư”’. Này Bhaddāli, ông đã không thấu triệt được cả nguyên nhân này» (ma. ni. 2.135), nó có nghĩa là nguyên nhân. Trong các đoạn như: «Vào lúc bấy giờ, du sĩ Uggāhamāna, con của bà Samaṇamuṇḍikā, đang cư ngụ tại vườn của hoàng hậu Mallikā, trong một ngôi nhà một mái che lợp bằng lá cây tinduka, nơi tranh luận các quan điểm» (ma. ni. 2.260), nó có nghĩa là quan điểm. ‘‘ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ စ ယော အတ္ထော, ယော စတ္ထော သမ္ပရာယိကော; အတ္ထာဘိသမယာ ဓီရော, ပဏ္ဍိတောတိ ပဝုစ္စတီ’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၁၂၉) – «Lợi ích nào trong hiện tại, và lợi ích nào trong đời sau; do chứng đạt được lợi ích, người trí được gọi là bậc hiền trí» (saṃ. ni. 1.129). ဧဝမာဒီသု ပဋိလာဘော. ‘‘သမ္မာ မာနာဘိသမယာ အန္တမကာသိ ဒုက္ခဿာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၈) ပဟာနံ. ‘‘ဒုက္ခဿ ပီဠနဋ္ဌော သင်္ခတဋ္ဌော သန္တာပဋ္ဌော [Pg.90] ဝိပရိဏာမဋ္ဌော အဘိသမယဋ္ဌော’’တိ ဧဝမာဒီသု (ပဋိ. မ. ၂.၈) ပဋိဝေဓော. ဣဓ ပနဿ ကာလော အတ္ထော. တေန ဧကံ သမယန္တိ သံဝစ္ဆရဥတုမာသအဍ္ဎမာသရတ္တိဒိဝပုဗ္ဗဏှမဇ္ဈနှိကသာယနှပဌမမဇ္ဈိမ- ပစ္ဆိမယာမမုဟုတ္တာဒီသု ကာလချေသု သမယေသု ဧကံ သမယန္တိ ဒီပေတိ. Trong các đoạn như trên, nó có nghĩa là sự chứng đắc. Trong các đoạn như: «Do đoạn trừ hoàn toàn ngã mạn, đã chấm dứt khổ đau» (ma. ni. 1.28), nó có nghĩa là sự đoạn trừ. Trong các đoạn như: «Khổ có nghĩa là bị bức bách, có nghĩa là bị tạo tác, có nghĩa là bị thiêu đốt, có nghĩa là bị biến hoại, có nghĩa là cần được thấu triệt» (paṭi. ma. 2.8), nó có nghĩa là sự thấu triệt. Tuy nhiên, ở đây, nó có nghĩa là thời gian. Do đó, (cụm từ) ekaṃ samayaṃ chỉ ra một thời trong các thời được gọi là thời gian, như là: năm, mùa, tháng, nửa tháng, đêm, ngày, buổi sáng, buổi trưa, buổi chiều, canh đầu, canh giữa, canh cuối, khoảnh khắc, v.v. ယေ ဝါ ဣမေ ဂဗ္ဘောက္ကန္တိသမယော ဇာတိသမယော သံဝေဂသမယော အဘိနိက္ခမနသမယော ဒုက္ကရကာရိကသမယော မာရဝိဇယသမယော အဘိသမ္ဗောဓိသမယော ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရသမယော ဒေသနာသမယော ပရိနိဗ္ဗာနသမယောတိ ဧဝမာဒယော ဘဂဝတော ဒေဝမနုဿေသု အတိဝိယ ပကာသာ အနေကကာလချာ ဧဝ သမယာ. တေသု သမယေသု ဒေသနာသမယသင်္ခါတံ ဧကံ သမယန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယော စာယံ ဉာဏကရုဏာကိစ္စသမယေသု ကရုဏာကိစ္စသမယော, အတ္တဟိတပရဟိတပ္ပဋိပတ္တိသမယေသု ပရဟိတပ္ပဋိပတ္တိသမယော, သန္နိပတိတာနံ ကရဏီယဒွယသမယေသု ဓမ္မီကထာသမယော, ဒေသနာပဋိပတ္တိသမယေသု ဒေသနာသမယော, တေသုပိ သမယေသု ယံ ကိဉ္စိ သန္ဓာယ ‘‘ဧကံ သမယ’’န္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. Hoặc là, có những thời của Đức Thế Tôn rất nổi bật giữa chư thiên và nhân loại, được gọi bằng nhiều tên chỉ thời gian, như là: thời nhập thai, thời đản sanh, thời cảm động, thời xuất gia, thời khổ hạnh, thời chiến thắng Ma vương, thời chứng đắc Chánh Đẳng Giác, thời an trú trong lạc hiện tại, thời thuyết pháp, thời nhập Niết-bàn, v.v. Trong những thời ấy, (cụm từ) ekaṃ samayaṃ được nói đến để chỉ một thời được gọi là thời thuyết pháp. Và thời này, trong các thời phận sự của trí tuệ và phận sự của lòng bi, là thời phận sự của lòng bi; trong các thời thực hành lợi mình và lợi người, là thời thực hành lợi người; trong hai phận sự cần làm cho hội chúng đã tụ tập, là thời pháp thoại; trong các thời thuyết giảng và thực hành, là thời thuyết giảng. Cũng trong những thời ấy, (cụm từ) ekaṃ samayaṃ được nói đến để ám chỉ một thời gian nào đó. ဧတ္ထာဟ – အထ ကသ္မာ ယထာ အဘိဓမ္မေ ‘‘ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရ’’န္တိ စ ဣတော အညေသု သုတ္တပဒေသု ‘‘ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိ စ ဘုမ္မဝစနေန နိဒ္ဒေသော ကတော, ဝိနယေ စ ‘‘တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’တိ ကရဏဝစနေန, တထာ အကတွာ ဣဓ ‘‘ဧကံ သမယ’’န္တိ ဥပယောဂဝစနနိဒ္ဒေသော ကတောတိ. တတ္ထ တထာ, ဣဓ စ အညထာ အတ္ထသမ္ဘဝတော. တတ္ထ ဟိ အဘိဓမ္မေ ဣတော အညေသု သုတ္တပဒေသု စ အဓိကရဏတ္ထော ဘာဝေနဘာဝလက္ခဏတ္ထော စ သမ္ဘဝတိ. အဓိကရဏဉှိ ကာလတ္ထော သမူဟတ္ထော စ သမယော, တတ္ထ ဝုတ္တာနံ ဖဿာဒိဓမ္မာနံ ခဏသမဝါယဟေတုသင်္ခါတဿ စ သမယဿ ဘာဝေန တေသံ ဘာဝေါ လက္ခီယတိ, တသ္မာ တဒတ္ထဇောတနတ္ထံ တတ္ထ ဘုမ္မဝစနနိဒ္ဒေသော ကတော. Ở đây, có người chất vấn rằng: – Vậy tại sao, giống như trong Abhidhamma: «Vào thời điểm nào, (tâm) dục giới…» và trong các đoạn kinh khác: «Này các Tỳ khưu, vào thời điểm nào, vị Tỳ khưu ly dục…» được chỉ định bằng cách dùng vị trí cách (bhummavacana), và trong Vinaya: «Vào thời ấy, Đức Phật, Đức Thế Tôn…» được chỉ định bằng cách dùng công cụ cách (karaṇavacana), mà ở đây lại không làm như vậy, lại chỉ định bằng cách dùng đối cách (upayogavacana) là ekaṃ samayaṃ? (Đáp rằng:) Bởi vì ở đó (ý nghĩa) có thể có như vậy, còn ở đây (ý nghĩa) có thể có cách khác. Thật vậy, ở đó, trong Abhidhamma và trong các đoạn kinh khác, có thể có nghĩa chỉ nơi chốn (adhikaraṇa) và nghĩa chỉ đặc điểm của một hành động thông qua một hành động khác (bhāvenabhāvalakkhaṇa). Thật vậy, từ samaya có nghĩa là thời gian và hội chúng, là nơi chốn (adhikaraṇa); sự hiện hữu của các pháp như xúc, v.v., được nói đến ở đó, được đánh dấu bởi sự hiện hữu của samaya, được gọi là sự hội đủ trong khoảnh khắc và nguyên nhân. Do đó, để làm rõ ý nghĩa đó, sự chỉ định bằng vị trí cách đã được thực hiện ở đó. ဝိနယေ စ ဟေတွတ္ထော ကရဏတ္ထော စ သမ္ဘဝတိ. ယော ဟိ သော သိက္ခာပဒပညတ္တိသမယော သာရိပုတ္တာဒီဟိပိ ဒုဗ္ဗိညေယျော, တေန သမယေန ဟေတုဘူတေန ကရဏဘူတေန စ သိက္ခာပဒါနိ ပညပေန္တော သိက္ခာပဒပညတ္တိဟေတုဉ္စ အပေက္ခမာနော ဘဂဝါ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဟာသိ, တသ္မာ တဒတ္ထဇောတနတ္ထံ တတ္ထ ကရဏဝစနနိဒ္ဒေသော ကတော. Còn trong Vinaya, có thể có nghĩa là nguyên nhân (hetu) và nghĩa là công cụ (karaṇa). Thật vậy, thời điểm chế định học giới đó rất khó biết ngay cả đối với các vị như ngài Sāriputta; với thời điểm đó, vốn là nguyên nhân và là công cụ, trong khi chờ đợi nguyên nhân để chế định học giới, Đức Thế Tôn đã trú ở nơi này nơi kia. Do đó, để làm rõ ý nghĩa đó, sự chỉ định bằng công cụ cách đã được thực hiện ở đó. ဣဓ [Pg.91] ပန အညသ္မိဉ္စ ဧဝံဇာတိကေ သုတ္တန္တပါဌေ အစ္စန္တသံယောဂတ္ထော သမ္ဘဝတိ. ယဉှိ သမယံ ဘဂဝါ ဣမံ အညံ ဝါ သုတ္တန္တံ ဒေသေသိ, အစ္စန္တမေဝ တံ သမယံ ကရုဏာဝိဟာရေန ဝိဟာသိ. တသ္မာ တဒတ္ထဇောတနတ္ထံ ဣဓ ဥပယောဂဝစနနိဒ္ဒေသော ကတောတိ ဝိညေယျော. ဟောတိ စေတ္ထ – Còn ở đây và trong các bài kinh tương tự khác, có thể có nghĩa là sự liên tục không gián đoạn (accantasaṃyoga). Thật vậy, trong suốt thời gian nào mà Đức Thế Tôn thuyết giảng bài kinh này hay bài kinh khác, Ngài đã an trú bằng sự an trú trong lòng bi trong suốt toàn bộ thời gian đó. Do đó, cần phải hiểu rằng sự chỉ định bằng đối cách đã được thực hiện ở đây để làm rõ ý nghĩa đó. Và ở đây có (kệ tóm tắt): ‘‘တံ တံ အတ္ထမပေက္ခိတွာ, ဘုမ္မေန ကရဏေန စ; အညတြ သမယော ဝုတ္တော, ဥပယောဂေန သော ဣဓာ’’တိ. «Tùy theo mỗi ý nghĩa, ở nơi khác (từ) samaya được nói bằng vị trí cách và công cụ cách; còn ở đây, nó được nói bằng đối cách». ဘဂဝါတိ ဂုဏဝိသိဋ္ဌသတ္တုတ္တမဂရုဂါရဝါဓိဝစနမေတံ. ယထာဟ – Bhagavā: Đây là một danh xưng chỉ sự tôn kính và kính trọng đối với bậc tối thượng giữa các chúng sanh, người đặc biệt do các đức hạnh. Như có lời rằng: ‘‘ဘဂဝါတိ ဝစနံ သေဋ္ဌံ, ဘဂဝါတိ ဝစနမုတ္တမံ; ဂရု ဂါရဝယုတ္တော သော, ဘဂဝါ တေန ဝုစ္စတီ’’တိ. «Từ Bhagavā là cao quý, từ Bhagavā là tối thượng; Vị ấy xứng đáng được tôn kính và kính trọng, do đó được gọi là Bhagavā». စတုဗ္ဗိဓဉှိ နာမံ အာဝတ္ထိကံ, လိင်္ဂိကံ, နေမိတ္တကံ, အဓိစ္စသမုပ္ပန္နန္တိ. အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ နာမ ‘‘ယဒိစ္ဆက’’န္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတ္ထ ဝစ္ဆော ဒမ္မော ဗလိဗဒ္ဓေါတိ ဧဝမာဒိ အာဝတ္ထိကံ, ဒဏ္ဍီ ဆတ္တီ သိခီ ကရီတိ ဧဝမာဒိ လိင်္ဂိကံ, တေဝိဇ္ဇော ဆဠဘိညောတိ ဧဝမာဒိ နေမိတ္တကံ, သိရိဝဍ္ဎကော ဓနဝဍ္ဎကောတိ ဧဝမာဒိ ဝစနတ္ထမနပေက္ခိတွာ ပဝတ္တံ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ. ဣဒံ ပန ဘဂဝါတိ နာမံ ဂုဏနေမိတ္တကံ, န မဟာမာယာယ, န သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇေန, န အသီတိယာ ဉာတိသဟဿေဟိ ကတံ, န သက္ကသန္တုသိတာဒီဟိ ဒေဝတာဝိသေသေဟိ ကတံ. ယထာဟ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ‘‘ဘဂဝါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဘဂဝါ’’တိ (မဟာနိ. ၈၄). Thật vậy, danh có bốn loại: danh do trạng thái (āvatthika), danh do đặc điểm (liṅgika), danh do nguyên nhân (nemittaka), và danh ngẫu nhiên (adhiccasamuppanna). Danh ngẫu nhiên (adhiccasamuppanna) được gọi là ‘tùy ý’ (yadicchaka). Trong đó, các danh như ‘bê con’ (vaccho), ‘bò đã thuần’ (dammo), ‘bò đực’ (balibadda) là danh do trạng thái. Các danh như ‘người có gậy’ (daṇḍī), ‘người có lọng’ (chattī), ‘người có búi tóc’ (sikhī), ‘người có vòi (voi)’ (karī) là danh do đặc điểm. Các danh như ‘người có tam minh’ (tevijjo), ‘người có lục thông’ (chaḷabhiñño) là danh do nguyên nhân. Các danh như Sirivaḍḍhaka, Dhanavaḍḍhaka, v.v... được dùng không xét đến ý nghĩa của từ, là danh ngẫu nhiên. Còn danh hiệu Bhagavā này là danh do nguyên nhân là các đức hạnh, không phải do bà Mahāmāyā đặt, không phải do đức vua Suddhodana đặt, không phải do tám mươi ngàn quyến thuộc đặt, không phải do các vị trời đặc biệt như Sakka, Santusita, v.v... đặt. Như Tôn giả Trưởng lão Sāriputta đã nói: ‘Danh hiệu Bhagavā này không phải do mẹ đặt... (v.v.)... Đây là một chế định được chứng ngộ, đó là Bhagavā’ (Mahāni. 84). ယံ ဂုဏနေမိတ္တကဉ္စေတံ နာမံ, တေသံ ဂုဏာနံ ပကာသနတ္ထံ ဣမံ ဂါထံ ဝဒန္တိ – Và danh hiệu này là do nguyên nhân là các đức hạnh, để làm rõ những đức hạnh ấy, họ nói lên kệ này: ‘‘ဘဂီ ဘဇီ ဘာဂီ ဝိဘတ္တဝါ ဣတိ,အကာသိ ဘဂ္ဂန္တိ ဂရူတိ ဘာဂျဝါ; ဗဟူဟိ ဉာယေဟိ သုဘာဝိတတ္တနော,ဘဝန္တဂေါ သော ဘဂဝါတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. “Ngài có các hồng ân (bhagī), được phụng sự (bhajī), là bậc phân phát (bhāgī), và đã phân tích (vibhattavā). Ngài đã bẻ gãy (bhaggaṃ akāsi), là bậc đáng tôn kính (garu) và may mắn (bhāgyavā). Ngài đã khéo tu tập tự thân (subhāvitattano) bằng nhiều phương pháp (bahūhi ñāyehi). Vị ấy đã đi đến tận cùng các cõi hữu (bhavantago), do đó được gọi là Bhagavā.” နိဒ္ဒေသာဒီသု (မဟာနိ. ၈၄; စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၂) ဝုတ္တနယေနေဝ စဿ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. Và ý nghĩa của từ này nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong các bộ Niddesa, v.v... (Mahāni. 84; Cūḷani. Ajitamāṇavapucchāniddesa 2). အယံ ပန အပရော ပရိယာယော – Và đây là một phương pháp giải thích khác: ‘‘ဘာဂျဝါ ဘဂ္ဂဝါ ယုတ္တော, ဘဂေဟိ စ ဝိဘတ္တဝါ; ဘတ္တဝါ ဝန္တဂမနော, ဘဝေသု ဘဂဝါ တတော’’တိ. “Ngài có sự may mắn (bhāgyavā), đã bẻ gãy (bhaggavā), và có các hồng ân (bhagehi yutto), đã phân tích (vibhattavā), đã phụng sự (bhattavā), đã từ bỏ các cõi hữu (bhavesu vantagamano), do đó là Bhagavā.” တတ္ထ [Pg.92] ‘‘ဝဏ္ဏာဂမော ဝဏ္ဏဝိပရိယာယော’’တိ ဧဝံ နိရုတ္တိလက္ခဏံ ဂဟေတွာ သဒ္ဒနယေန ဝါ ပိသောဒရာဒိပက္ခေပလက္ခဏံ ဂဟေတွာ ယသ္မာ လောကိယလောကုတ္တရသုခါဘိနိဗ္ဗတ္တကံ ဒါနသီလာဒိပါရပ္ပတ္တံ ဘာဂျမဿ အတ္ထိ, တသ္မာ ဘာဂျဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဘဂဝါတိ ဝုစ္စတီတိ ဉာတဗ္ဗံ. ယသ္မာ ပန လောဘဒေါသမောဟဝိပရီတမနသိကာရအဟိရိကာနောတ္တပ္ပကောဓူပနာဟမက္ခပလာ- ဣဿာမစ္ဆရိယမာယာသာဌေယျထမ္ဘသာရမ္ဘမာနာတိမာနမဒပမာဒတဏှာဝိဇ္ဇာတိဝိဓာကုသလမူလဒုစ္စရိတ- သံကိလေသမလဝိသမသညာဝိတက္ကပပဉ္စစတုဗ္ဗိဓဝိပရိယေသအာသဝဂန္ထဩဃယောဂအဂတိတဏှုပါဒါန- ပဉ္စစေတောခိလဝိနိဗန္ဓနီဝရဏာဘိနန္ဒနဆဝိဝါဒမူလတဏှာကာယသတ္တာနုသယ- အဋ္ဌမိစ္ဆတ္တနဝတဏှာမူလကဒသာကုသလကမ္မပထဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဂတ- အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတပ္ပဘေဒသဗ္ဗဒရထပရိဠာဟကိလေသသတသဟဿာနိ, သင်္ခေပတော ဝါ ပဉ္စ ကိလေသက္ခန္ဓအဘိသင်္ခါရမစ္စုဒေဝပုတ္တမာရေ အဘဉ္ဇိ, တသ္မာ ဘဂ္ဂတ္တာ ဧတေသံ ပရိဿယာနံ ဘဂ္ဂဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဘဂဝါတိ ဝုစ္စတိ. အာဟ စေတ္ထ – Trong đó, nên hiểu rằng: bằng cách áp dụng đặc điểm ngữ nguyên như ‘sự thêm vào một âm’ (vaṇṇāgamo) và ‘sự hoán đổi âm’ (vaṇṇavipariyāyo), hoặc theo phương pháp ngữ pháp, áp dụng đặc điểm của nhóm từ Pisodara, v.v..., vì Ngài có sự may mắn (bhāgya) là sự viên mãn các ba-la-mật như bố thí, trì giới, v.v... tạo ra hạnh phúc thế gian và siêu thế, nên đáng lẽ phải gọi là Bhāgyavā, nhưng lại được gọi là Bhagavā. Và vì Ngài đã bẻ gãy (abhañji) hàng trăm ngàn phiền não như tham, sân, si, tác ý sai lầm, không hổ thẹn, không ghê sợ tội lỗi, phẫn nộ, não hại, gièm pha, sanh não, tật đố, xan tham, lừa dối, xảo trá, ngoan cố, tranh cạnh, ngã mạn, quá mạn, say sưa, phóng dật, ái, vô minh; ba bất thiện căn, ba ác hạnh, ba cấu uế, ba trược uế, ba tưởng bất bình đẳng, ba tầm, ba hý luận; bốn điên đảo, bốn lậu hoặc, bốn triền phược, bốn ách, bốn ách, bốn thiên vị, bốn thủ; năm tâm hoang vu, năm triền phược, năm triền cái, năm hoan hỷ; sáu căn rễ tranh cãi, sáu thân ái; bảy tùy miên; tám tà hạnh; chín căn rễ ái; mười bất thiện nghiệp đạo; sáu mươi hai tà kiến; một trăm lẻ tám loại ái dục; và tất cả các loại phiền não, ưu não, nhiệt não khác nhau; hoặc nói tóm lại, năm loại ma là phiền não ma, uẩn ma, hành ma, tử ma, và thiên tử ma, do đó, vì đã bẻ gãy (bhaggattā) những hiểm nguy này, nên đáng lẽ phải gọi là Bhaggavā, nhưng lại được gọi là Bhagavā. Và về điều này, có lời nói rằng: ‘‘ဘဂ္ဂရာဂေါ ဘဂ္ဂဒေါသော, ဘဂ္ဂမောဟော အနာသဝေါ; ဘဂ္ဂါဿ ပါပကာ ဓမ္မာ, ဘဂဝါ တေန ဝုစ္စတီ’’တိ. “Ngài đã bẻ gãy tham, bẻ gãy sân, bẻ gãy si, không còn lậu hoặc. Các pháp ác của Ngài đã bị bẻ gãy, do đó Ngài được gọi là Bhagavā.” ဘာဂျဝတာယ စဿ သတပုညလက္ခဏဓရဿ ရူပကာယသမ္ပတ္တိ ဒီပိတာ ဟောတိ, ဘဂ္ဂဒေါသတာယ ဓမ္မကာယသမ္ပတ္တိ. တထာ လောကိယသရိက္ခကာနံ ဗဟုမာနဘာဝေါ, ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတေဟိ အဘိဂမနီယတာ. တထာ အဘိဂတာနဉ္စ နေသံ ကာယစိတ္တဒုက္ခာပနယနေ ပဋိဗလဘာဝေါ, အာမိသဒါနဓမ္မဒါနေဟိ ဥပကာရိတာ. လောကိယလောကုတ္တရသုခေဟိ စ သံယောဇနသမတ္ထတာ ဒီပိတာ ဟောတိ. Và do có sự may mắn (bhāgyavatā), sự viên mãn của sắc thân (rūpakāyasampatti) của Ngài, người mang những tướng phước báu, được chỉ rõ; do đã bẻ gãy các lỗi lầm (bhaggadosatā), sự viên mãn của pháp thân (dhammakāyasampatti) được chỉ rõ. Tương tự, sự tôn kính lớn lao từ những người tầm thường trong thế gian, và việc được hàng tại gia và xuất gia tìm đến cũng được chỉ rõ. Tương tự, đối với những người đã tìm đến, khả năng loại bỏ khổ thân và khổ tâm, sự giúp đỡ bằng tài thí và pháp thí cũng được chỉ rõ. Và khả năng kết hợp với hạnh phúc thế gian và siêu thế cũng được chỉ rõ. ယသ္မာ စ လောကေ ဣဿရိယဓမ္မယသသိရိကာမပယတ္တေသု ဆသု ဓမ္မေသု ဘဂသဒ္ဒေါ ဝတ္တတိ, ပရမဉ္စဿ သကစိတ္တေ ဣဿရိယံ, အဏိမာလဃိမာဒိကံ ဝါ လောကိယသမ္မတံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ အတ္ထိ, တထာ လောကုတ္တရော ဓမ္မော, လောကတ္တယဗျာပကော ယထာဘုစ္စဂုဏာဓိဂတော အတိဝိယ ပရိသုဒ္ဓေါ ယသော, ရူပကာယဒဿနဗျာဝဋဇနနယနမနပ္ပသာဒဇနနသမတ္ထာ သဗ္ဗာကာရပရိပူရာ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂသိရီ, ယံ ယံ အနေန ဣစ္ဆိတံ ပတ္ထိတံ အတ္တဟိတံ ပရဟိတံ ဝါ, တဿ တဿ တထေဝ အဘိနိပ္ဖန္နတ္တာ ဣစ္ဆိတတ္ထနိပ္ဖတ္တိသညိတော ကာမော, သဗ္ဗလောကဂရုဘာဝပ္ပတ္တိဟေတုဘူတော သမ္မာဝါယာမသင်္ခါတော ပယတ္တော စ အတ္ထိ, တသ္မာ ဣမေဟိ ဘဂေဟိ ယုတ္တတ္တာပိ ဘဂါ အဿ သန္တီတိ ဣမိနာ အတ္ထေန ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝုစ္စတိ. Và vì trong đời, từ ‘bhaga’ được dùng cho sáu pháp: quyền uy (issariya), pháp (dhamma), danh tiếng (yasa), vẻ đẹp (siri), ước muốn (kāma), và nỗ lực (payatta); và vì Ngài có: 1) quyền uy tối thượng trên tâm mình, hoặc các thần thông như vi hóa, khinh thân, v.v... được thế gian công nhận, viên mãn mọi phương diện; 2) cũng như có pháp siêu thế; 3) có danh tiếng vô cùng thanh tịnh, lan khắp ba cõi, có được nhờ các đức hạnh chân thật; 4) có vẻ đẹp của tất cả các tướng chính và phụ, viên mãn mọi phương diện, có khả năng làm phát sinh niềm tịnh tín trong mắt và tâm của những người bận tâm chiêm ngưỡng sắc thân; 5) có ước muốn được gọi là sự thành tựu các điều mong muốn, vì bất cứ điều gì Ngài mong muốn, ao ước, dù là lợi ích cho mình hay cho người khác, đều được thành tựu đúng như vậy; 6) và có nỗ lực, được gọi là chánh tinh tấn, là nguyên nhân để đạt đến trạng thái được toàn thế gian tôn kính; do đó, vì có đầy đủ sáu loại ‘bhaga’ này, nên theo ý nghĩa này, Ngài được gọi là ‘Bhagavā’. ယသ္မာ [Pg.93] ပန ကုသလာဒိဘေဒေဟိ သဗ္ဗဓမ္မေ, ခန္ဓာယတနဓာတုသစ္စဣန္ဒြိယပဋိစ္စသမုပ္ပာဒါဒီဟိ ဝါ ကုသလာဒိဓမ္မေ, ပီဠနသင်္ခတသန္တာပဝိပရိဏာမဋ္ဌေန ဝါ ဒုက္ခမရိယသစ္စံ, အာယူဟနနိဒါနသံယောဂပလိဗောဓဋ္ဌေန သမုဒယံ, နိဿရဏဝိဝေကာသင်္ခတအမတဋ္ဌေန နိရောဓံ, နိယျာနိကဟေတုဒဿနာဓိပတေယျဋ္ဌေန မဂ္ဂံ ဝိဘတ္တဝါ, ဝိဘဇိတွာ ဝိဝရိတွာ ဒေသိတဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, တသ္မာ ဝိဘတ္တဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝုစ္စတိ. Và vì Ngài đã phân tích (vibhattavā) tất cả các pháp theo các loại như thiện, v.v...; hoặc các pháp thiện, v.v... theo uẩn, xứ, giới, đế, quyền, duyên khởi, v.v...; hoặc phân tích Khổ thánh đế theo nghĩa bức bách, hữu vi, thiêu đốt, biến hoại; Tập đế theo nghĩa tích lũy, nguyên nhân, trói buộc, chướng ngại; Diệt đế theo nghĩa xuất ly, viễn ly, vô vi, bất tử; Đạo đế theo nghĩa xuất thế, nhân, thấy, chủ tể; (điều này) có nghĩa là Ngài đã phân tích, đã làm rõ, đã thuyết giảng; do đó, đáng lẽ phải gọi là Vibhattavā, nhưng lại được gọi là ‘Bhagavā’. ယသ္မာ စ ဧသ ဒိဗ္ဗဗြဟ္မအရိယဝိဟာရေ ကာယစိတ္တဥပဓိဝိဝေကေ သုညတာပ္ပဏိဟိတာနိမိတ္တဝိမောက္ခေ အညေ စ လောကိယလောကုတ္တရေ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ ဘဇိ သေဝိ ဗဟုလမကာသိ, တသ္မာ ဘတ္တဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝုစ္စတိ. Và vì vị này đã phụng sự (bhaji), đã thân cận (sevi), đã thực hành nhiều lần (bahulamakāsi) các pháp như thiên trú, phạm trú, thánh trú; thân viễn ly, tâm viễn ly, sanh y viễn ly; không giải thoát, vô nguyện giải thoát, vô tướng giải thoát; và các pháp thượng nhân khác, thế gian và siêu thế; do đó, đáng lẽ phải gọi là Bhattavā, nhưng lại được gọi là ‘Bhagavā’. ယသ္မာ ပန တီသု ဘဝေသု တဏှာသင်္ခါတံ ဂမနံ အနေန ဝန္တံ, တသ္မာ ဘဝေသု ဝန္တဂမနောတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဘဝသဒ္ဒတော ဘကာရံ ဂမနသဒ္ဒတော ဂကာရံ ဝန္တသဒ္ဒတော ဝကာရဉ္စ ဒီဃံ ကတွာ အာဒါယ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝုစ္စတိ, ယထာ လောကေ ‘‘မေဟနဿ ခဿ မာလာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘မေခလာ’’တိ. Và vì vị này đã từ bỏ (vantaṃ) sự đi lại (gamanaṃ) được gọi là ái trong ba cõi hữu (bhavesu), do đó, đáng lẽ phải nói là ‘bhavesu vantagamano’, nhưng bằng cách lấy âm ‘bha’ từ chữ ‘bhava’, âm ‘ga’ từ chữ ‘gamana’, và âm ‘va’ từ chữ ‘vanta’ rồi kéo dài nó, Ngài được gọi là ‘Bhagavā’; giống như trong đời, đáng lẽ nói ‘mehanassa khassa mālā’ (vòng hoa của nơi kín đáo), nhưng lại nói là ‘mekhalā’ (dây lưng). ဧတ္တာဝတာ စေတ္ထ ဧဝံ မေ သုတန္တိ ဝစနေန ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ပစ္စက္ခံ ကတွာ ဘဂဝတော ဓမ္မသရီရံ ပကာသေတိ, တေန ‘‘နယိဒံ အတီတသတ္ထုကံ ပါဝစနံ, အယံ ဝေါ သတ္ထာ’’တိ ဘဂဝတော အဒဿနေန ဥက္ကဏ္ဌိတဇနံ သမဿာသေတိ. Bằng chừng ấy lời, và ở đây, bằng câu nói “evaṃ me sutaṃ”, khi thuyết giảng Pháp đúng như đã được nghe, đúng như đã được học thuộc, (ngài Ānanda) đã làm cho (Pháp) trở nên trực tiếp và đã tuyên thuyết về Pháp thân của đức Thế Tôn. Do đó, ngài đã an ủi những người đang phiền muộn vì không được thấy đức Thế Tôn rằng: “Giáo huấn này không phải của một vị đạo sư đã quá vãng, đây là vị đạo sư của các vị.” ဧကံ သမယံ ဘဂဝါတိ ဝစနေန တသ္မိံ သမယေ ဘဂဝတော အဝိဇ္ဇမာနဘာဝံ ဒဿေန္တော ရူပကာယပရိနိဗ္ဗာနံ ဒဿေတိ. တေန ‘‘ဧဝံဝိဓဿ ဣမဿ အရိယဓမ္မဿ ဒေသေတာ ဒသဗလဓရော ဝဇိရသံဃာတကာယော သောပိ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗုတော, တတ္ထ ကေနညေန ဇီဝိတေ အာသာ ဇနေတဗ္ဗာ’’တိ ဇီဝိတမဒမတ္တံ ဇနံ သံဝေဇေတိ, သဒ္ဓမ္မေ စဿ ဥဿာဟံ ဇနေတိ. Bằng câu nói “Ekaṃ samayaṃ bhagavā”, khi chỉ ra trạng thái không hiện hữu của đức Thế Tôn vào thời điểm ấy, (ngài Ānanda) đã chỉ ra sự viên tịch của sắc thân. Do đó, ngài đã làm cho những người say sưa trong sự kiêu mạn về đời sống phải xúc động rằng: “Ngay cả đức Thế Tôn ấy, bậc Thập Lực, người có thân thể vững chắc như kim cương, vị Thầy đã thuyết giảng Thánh Pháp như thế này, cũng đã viên tịch rồi. Trong trường hợp đó, còn ai khác có thể khởi lên lòng ham muốn đối với sự sống chứ?” Và ngài đã làm phát sinh sự nỗ lực trong Chánh Pháp cho người ấy. ဧဝန္တိ စ ဘဏန္တော ဒေသနာသမ္ပတ္တိံ နိဒ္ဒိသတိ, မေ သုတန္တိ သာဝကသမ္ပတ္တိံ, ဧကံ သမယန္တိ ကာလသမ္ပတ္တိံ, ဘဂဝါတိ ဒေသကသမ္ပတ္တိံ. Và khi nói “Evaṃ”, ngài chỉ ra sự hoàn hảo của bài thuyết giảng; bằng câu “me sutaṃ”, ngài chỉ ra sự hoàn hảo của người thính chúng; bằng câu “ekaṃ samayaṃ”, ngài chỉ ra sự hoàn hảo của thời điểm; bằng từ “bhagavā”, ngài chỉ ra sự hoàn hảo của bậc Thầy. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတီတိ ဧတ္ထ သာဝတ္ထီတိ သဝတ္ထဿ ဣသိနော နိဝါသဋ္ဌာနဘူတံ နဂရံ, ယထာ ကာကန္ဒီ မာကန္ဒီတိ, ဧဝံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန သာဝတ္ထီတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ အက္ခရစိန္တကာ. အဋ္ဌကထာစရိယာ ပန ဘဏန္တိ ‘‘ယံကိဉ္စိ [Pg.94] မနုဿာနံ ဥပဘောဂပရိဘောဂံ သဗ္ဗမေတ္ထ အတ္ထီ’’တိ သာဝတ္ထီ. သတ္ထသမာယောဂေ စ ‘‘ကိံ ဘဏ္ဍမတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိတေ ‘‘သဗ္ဗမတ္ထီ’’တိ ဝစနမုပါဒါယ သာဝတ္ထီ. Trong câu “Sāvatthiyaṃ viharati”, ở đây “Sāvatthī” là thành phố từng là nơi ở của ẩn sĩ Savattha. Giống như các từ “Kākandī” và “Mākandī”, từ “Sāvatthī” được gọi như vậy theo nữ tính. Các nhà ngữ pháp học nói như thế. Tuy nhiên, các vị Chú giải sư nói rằng: “Bất cứ thứ gì thuộc vật dụng và đồ dùng của con người, tất cả đều có ở đây,” do đó có tên là Sāvatthī. Và khi có sự hội họp của đoàn lữ hành, lúc được hỏi: “Có hàng hóa gì không?”, do câu trả lời “Có tất cả mọi thứ” mà có tên là Sāvatthī. ‘‘သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗူပကရဏံ, သာဝတ္ထိယံ သမောဟိတံ; တသ္မာ သဗ္ဗမုပါဒါယ, သာဝတ္ထီတိ ပဝုစ္စတိ. “Luôn luôn có đủ mọi vật dụng, được tập trung tại Sāvatthī; Do đó, vì có ‘tất cả mọi thứ’, nên được gọi là Sāvatthī.” ‘‘ကောသလာနံ ပုရံ ရမ္မံ, ဒဿနေယျံ မနောရမံ; ဒသဟိ သဒ္ဒေဟိ အဝိဝိတ္တံ, အန္နပါနသမာယုတံ. “Thành phố của xứ Kosala thật đáng vui thích, đáng chiêm ngưỡng, làm say đắm lòng người; Không bao giờ vắng lặng mười loại âm thanh, và luôn đầy đủ đồ ăn thức uống.” ‘‘ဝုဍ္ဎိံ ဝေပုလ္လတံ ပတ္တံ, ဣဒ္ဓံ ဖီတံ မနောရမံ; အာဠကမန္ဒာဝ ဒေဝါနံ, သာဝတ္ထိပုရမုတ္တမ’’န္တိ. (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၄); “Thành Sāvatthī tối thượng đã đạt đến sự tăng trưởng và phát triển, thịnh vượng, giàu có, và làm say đắm lòng người, giống như thành Āḷakamandā của chư thiên.” တဿံ သာဝတ္ထိယံ. သမီပတ္ထေ ဘုမ္မဝစနံ. Tassaṃ sāvatthiyaṃ: (Nghĩa là) tại thành Sāvatthī ấy. Đây là cách dùng biến cách thứ bảy (locative) với ý nghĩa chỉ sự gần gũi. ဝိဟရတီတိ အဝိသေသေန ဣရိယာပထဒိဗ္ဗဗြဟ္မအရိယဝိဟာရေသု အညတရဝိဟာရသမင်္ဂိပရိဒီပနမေတံ. ဣဓ ပန ဌာနဂမနာသနသယနပ္ပဘေဒေသု ဣရိယာပထေသု အညတရဣရိယာပထသမာယောဂပရိဒီပနံ, တေန ဌိတောပိ ဂစ္ဆန္တောပိ နိသိန္နောပိ သယာနောပိ ဘဂဝါ ဝိဟရတိစ္စေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. သော ဟိ ဧကံ ဣရိယာပထဗာဓနံ အပရေန ဣရိယာပထေန ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ အပရိပတန္တံ အတ္တဘာဝံ ဟရတိ ပဝတ္တေတိ. တသ္မာ ဝိဟရတီတိ ဝုစ္စတိ. Từ “Viharati” (trú ngụ) này, một cách tổng quát, là sự biểu thị việc an trú trong một trong các lối an trú như: an trú trong oai nghi, an trú của chư thiên, an trú của phạm thiên, hoặc an trú của bậc thánh. Tuy nhiên, ở đây, nó là sự biểu thị việc đang ở trong một oai nghi nào đó trong số các oai nghi được phân loại là đứng, đi, ngồi, và nằm. Do đó, dù đang đứng, đang đi, đang ngồi, hay đang nằm, đức Thế Tôn cũng phải được hiểu là đang “trú ngụ”. Bởi vì ngài duy trì và tiếp tục sự tồn tại của thân mình mà không bị suy sụp, bằng cách cắt đứt sự mệt mỏi của một oai nghi bằng một oai nghi khác. Vì vậy, ngài được gọi là đang “trú ngụ”. ဇေတဝနေတိ ဧတ္ထ အတ္တနော ပစ္စတ္ထိကဇနံ ဇိနာတီတိ ဇေတော, ရညာ ဝါ အတ္တနော ပစ္စတ္ထိကဇနေ ဇိတေ ဇာတောတိ ဇေတော, မင်္ဂလကမျတာယ ဝါ တဿ ဧဝံ နာမမေဝ ကတန္တိပိ ဇေတော. ဝနယတီတိ ဝနံ, အတ္တသမ္ပဒါယ သတ္တာနံ ဘတ္တိံ ကာရေတိ, အတ္တနိ သိနေဟံ ဥပ္ပာဒေတီတိ အတ္ထော. ဝနုတေ ဣတိ ဝါ ဝနံ, နာနာဝိဓကုသုမဂန္ဓသမ္မောဒမတ္တကောကိလာဒိဝိဟင်္ဂဝိရုတေဟိ မန္ဒမာလုတစလိတရုက္ခသာခါဝိဋပပုပ္ဖဖလပလ္လဝပလာသေဟိ စ ‘‘ဧထ မံ ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ ပါဏိနော ယာစတိ ဝိယာတိ အတ္ထော. ဇေတဿ ဝနံ ဇေတဝနံ. တဉှိ ဇေတေန ရာဇကုမာရေန ရောပိတံ သံဝဍ္ဎိတံ ပရိပါလိတံ, သော စ တဿ သာမီ အဟောသိ, တသ္မာ ဇေတဝနန္တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံ ဇေတဝနေ. Trong từ “Jetavane”, ở đây, “Jeto” (người chiến thắng) là vì vị ấy chiến thắng kẻ thù của mình; hoặc là “Jeto” vì vị ấy được sinh ra sau khi nhà vua chiến thắng kẻ thù của mình; hoặc là tên ấy được đặt như vậy chỉ vì mong muốn sự tốt lành. “Vanaṃ” (khu rừng) là vì nó thu hút người ta; nghĩa là, do sự sung túc của chính nó, nó làm cho chúng sinh phải tìm đến và làm phát sinh tình cảm yêu mến đối với nó. Hoặc là “vanaṃ” vì nó được tìm đến; nghĩa là, với tiếng hót của các loài chim như chim cu gáy say sưa trong hương thơm của các loài hoa đa dạng, và với cành, nhánh, hoa, quả, chồi, lá của cây cối lay động trong gió nhẹ, nó dường như đang mời gọi chúng sinh rằng: “Hãy đến và tận hưởng ta.” Khu rừng của Jeta là Jetavana. Khu rừng ấy thực sự đã được thái tử Jeta trồng, vun trồng và bảo vệ, và vị ấy là chủ nhân của nó. Do đó, nó được gọi là Jetavana. (Nghĩa là) tại khu rừng Jetavana ấy. အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေတိ ဧတ္ထ သုဒတ္တော နာမ သော ဂဟပတိ မာတာပိတူဟိ ကတနာမဝသေန, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိတာယ တု ဝိဂတမလမစ္ဆေရတာယ ကရုဏာဒိဂုဏသမင်္ဂိတာယ စ နိစ္စကာလံ အနာထာနံ ပိဏ္ဍံ [Pg.95] အဒါသိ, တေန အနာထပိဏ္ဍိကောတိ သင်္ချံ ဂတော. အာရမန္တိ ဧတ္ထ ပါဏိနော, ဝိသေသေန ဝါ ပဗ္ဗဇိတာတိ အာရာမော, တဿ ပုပ္ဖဖလပလ္လဝါဒိသောဘနတာယ နာတိဒူရနာစ္စာသန္နတာဒိပဉ္စဝိဓသေနာသနင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ စ တတော တတော အာဂမ္မ ရမန္တိ အဘိရမန္တိ အနုက္ကဏ္ဌိတာ ဟုတွာ နိဝသန္တီတိ အတ္ထော. ဝုတ္တပ္ပကာရာယ ဝါ သမ္ပတ္တိယာ တတ္ထ တတ္ထ ဂတေပိ အတ္တနော အဗ္ဘန္တရံယေဝ အာနေတွာ ရမေတီတိ အာရာမော. သော ဟိ အနာထပိဏ္ဍိကေန ဂဟပတိနာ ဇေတဿ ရာဇကုမာရဿ ဟတ္ထတော အဋ္ဌာရသဟိရညကောဋိသန္ထာရေန ကိဏိတွာ အဋ္ဌာရသဟိရညကောဋီဟိ သေနာသနံ ကာရာပေတွာ အဋ္ဌာရသဟိရညကောဋီဟိ ဝိဟာရမဟံ နိဋ္ဌာပေတွာ ဧဝံ စတုပညာသာယ ဟိရညကောဋိပရိစ္စာဂေန ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ နိယျာတိတော, တသ္မာ ‘‘အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမော’’တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. Trong câu “Anāthapiṇḍikassa ārāme”, ở đây, vị gia chủ ấy tên là Sudatta, theo tên do cha mẹ đặt. Tuy nhiên, do sự sung túc về mọi mong muốn, do không còn vết nhơ của sự keo kiệt, và do được trang bị các phẩm chất như lòng bi mẫn, ông luôn luôn cúng dường vật thực (piṇḍa) cho những người không nơi nương tựa (anātha); do đó, ông được biết đến với tên gọi Anāthapiṇḍika. “Ārāmo” (khu tịnh viên) là nơi chúng sinh, và đặc biệt là các vị xuất gia, tìm thấy sự vui thích. Hoặc, do vẻ đẹp của hoa, quả, chồi non, v.v., và do sự hoàn hảo của năm yếu tố của một nơi trú ngụ như không quá xa, không quá gần, v.v., nên (các vị) từ khắp nơi đến, sống và vui thích ở đó mà không cảm thấy nhàm chán. Hoặc, do sự hoàn hảo đã nói, nó mang cả những người đã đi nơi khác vào bên trong chính nó và làm cho họ vui thích, do đó nó là “ārāmo”. Khu tịnh viên ấy thực sự đã được gia chủ Anāthapiṇḍika mua lại từ tay thái tử Jeta bằng cách trải 180 triệu đồng tiền vàng, cho xây dựng nơi trú ngụ với giá 180 triệu đồng tiền vàng, và hoàn tất lễ khánh thành tịnh xá với giá 180 triệu đồng tiền vàng. Như vậy, sau khi đã chi ra 540 triệu đồng tiền vàng, ông đã dâng cúng nó cho Tăng đoàn do đức Phật dẫn đầu. Do đó, nó được gọi là “khu tịnh viên của Anāthapiṇḍika”. (Nghĩa là) tại khu tịnh viên của Anāthapiṇḍika ấy. ဧတ္ထ စ ‘‘ဇေတဝနေ’’တိ ဝစနံ ပုရိမသာမိပရိကိတ္တနံ, ‘‘အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ’’တိ ပစ္ဆိမသာမိပရိကိတ္တနံ. ကိမေတေသံ ပရိကိတ္တနေ ပယောဇနန္တိ? ဝုစ္စတေ – အဓိကာရတော တာဝ ‘‘ကတ္ထ ဘာသိတ’’န္တိ ပုစ္ဆာနိယာမကရဏံ အညေသံ ပုညကာမာနံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိအာပဇ္ဇနေ နိယောဇနဉ္စ. တတ္ထ ဟိ ဒွါရကောဋ္ဌကပါသာဒမာပနေ ဘူမိဝိက္ကယလဒ္ဓါ အဋ္ဌာရသ ဟိရညကောဋိယော အနေကကောဋိအဂ္ဃနကာ ရုက္ခာ စ ဇေတဿ ပရိစ္စာဂေါ, စတုပညာသ ကောဋိယော အနာထပိဏ္ဍိကဿ. ယတော တေသံ ပရိကိတ္တနေန ‘‘ဧဝံ ပုညကာမာ ပုညာနိ ကရောန္တီ’’တိ ဒဿေန္တော အာယသ္မာ အာနန္ဒော အညေပိ ပုညကာမေ တေသံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိအာပဇ္ဇနေ နိယောဇေတိ. ဧဝမေတ္ထ ပုညကာမာနံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိအာပဇ္ဇနေ နိယောဇနံ ပယောဇနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. Và ở đây, câu nói “jetavane” là sự tuyên dương người chủ cũ, còn câu “anāthapiṇḍikassa ārāme” là sự tuyên dương người chủ sau này. Mục đích của việc tuyên dương họ là gì? Xin được trả lời: Trước hết, về mặt quyền hạn, đó là để xác định câu trả lời cho câu hỏi “Kinh này được nói ở đâu?” và cũng là để khuyến khích những người khác có lòng mong muốn phước báu noi theo tấm gương đã thấy. Ở đó, 180 triệu đồng tiền vàng nhận được từ việc bán đất, các cổng chào và các tòa nhà, cùng với những cây cối trị giá nhiều triệu, là sự cúng dường của Jeta. 540 triệu là sự cúng dường của Anāthapiṇḍika. Do đó, bằng việc tuyên dương họ, Tôn giả Ānanda, khi chỉ ra rằng “Những người mong muốn phước báu làm các việc phước như vậy,” đã khuyến khích những người mong muốn phước báu khác noi theo tấm gương đã thấy của họ. Như vậy, ở đây, cần phải hiểu rằng mục đích là sự khuyến khích những người mong muốn phước báu noi theo tấm gương đã thấy. ဧတ္ထာဟ – ‘‘ယဒိ တာဝ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ, ‘ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. အထ တတ္ထ ဝိဟရတိ, ‘သာဝတ္ထိယ’န္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. န ဟိ သက္ကာ ဥဘယတ္ထ ဧကံ သမယံ ဝိဟရိတု’’န္တိ. ဝုစ္စတေ – နနု ဝုတ္တမေတံ ‘‘သမီပတ္ထေ ဘုမ္မဝစန’’န္တိ, ယတော ယထာ ဂင်္ဂါယမုနာဒီနံ သမီပေ ဂေါယူထာနိ စရန္တာနိ ‘‘ဂင်္ဂါယ စရန္တိ, ယမုနာယ စရန္တီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, ဧဝမိဓာပိ ယဒိဒံ သာဝတ္ထိယာ သမီပေ ဇေတဝနံ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမော, တတ္ထ ဝိဟရန္တော ဝုစ္စတိ ‘‘သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ [Pg.96] အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဂေါစရဂါမနိဒဿနတ္ထံ ဟိဿ သာဝတ္ထိဝစနံ, ပဗ္ဗဇိတာနုရူပနိဝါသဋ္ဌာနနိဒဿနတ္ထံ သေသဝစနံ. Ở đây có người nói: “Nếu như đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, thì không nên nói ‘tại Jetavana, trong tịnh xá của ngài Anāthapiṇḍika.’ Còn nếu ngài trú ở nơi ấy, thì không nên nói ‘tại Sāvatthī.’ Vì không thể trú ở cả hai nơi trong cùng một thời điểm.” Được trả lời rằng: Chẳng phải điều này đã được nói là “cách nói ở thể cách thứ bảy (bhummavacana) với ý nghĩa ở gần (samīpatthe)” hay sao? Bởi vì, cũng giống như các đàn bò đang ăn cỏ ở gần sông Gaṅgā, Yamunā, v.v… được nói là “chúng đang ăn cỏ ở sông Gaṅgā, chúng đang ăn cỏ ở sông Yamunā,” tương tự như vậy, ở đây cũng thế, khu rừng Jetavana này ở gần Sāvatthī, là tịnh xá của ngài Anāthapiṇḍika, vị đang trú ở nơi ấy được nói là “trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong tịnh xá của ngài Anāthapiṇḍika,” cần phải được hiểu như vậy. Quả vậy, lời nói về Sāvatthī là để chỉ rõ ngôi làng khất thực của ngài, phần còn lại là để chỉ rõ nơi ở thích hợp cho hàng xuất gia. တတ္ထ သာဝတ္ထိကိတ္တနေန ဘဂဝတော ဂဟဋ္ဌာနုဂ္ဂဟကရဏံ ဒဿေတိ, ဇေတဝနာဒိကိတ္တနေန ပဗ္ဗဇိတာနုဂ္ဂဟကရဏံ. တထာ ပုရိမေန ပစ္စယဂ္ဂဟဏတော အတ္တကိလမထာနုယောဂဝိဝဇ္ဇနံ, ပစ္ဆိမေန ဝတ္ထုကာမပ္ပဟာနတော ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂဝဇ္ဇနူပါယဒဿနံ. ပုရိမေန စ ဓမ္မဒေသနာဘိယောဂံ, ပစ္ဆိမေန ဝိဝေကာဓိမုတ္တိံ. ပုရိမေန ကရုဏာယ ဥပဂမနံ, ပစ္ဆိမေန စ ပညာယ အပဂမနံ. ပုရိမေန သတ္တာနံ ဟိတသုခနိပ္ဖာဒနာဓိမုတ္တိတံ, ပစ္ဆိမေန ပရဟိတသုခကရဏေ နိရုပလေပတံ. ပုရိမေန ဓမ္မိကသုခါပရိစ္စာဂနိမိတ္တံ ဖာသုဝိဟာရံ, ပစ္ဆိမေန ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာနုယောဂနိမိတ္တံ. ပုရိမေန မနုဿာနံ ဥပကာရဗဟုလတံ, ပစ္ဆိမေန ဒေဝါနံ. ပုရိမေန လောကေ ဇာတဿ လောကေ သံဝဍ္ဎဘာဝံ, ပစ္ဆိမေန လောကေန အနုပလိတ္တတန္တိ ဧဝမာဒိ. Ở đó, qua việc đề cập đến Sāvatthī, ngài chỉ ra việc đức Thế Tôn tế độ hàng tại gia; qua việc đề cập đến Jetavana v.v…, ngài chỉ ra việc tế độ hàng xuất gia. Tương tự, qua vế trước, ngài chỉ ra việc tránh khổ hạnh ép xác thông qua việc thọ nhận các vật dụng; qua vế sau, ngài chỉ ra phương pháp từ bỏ sự đam mê dục lạc thông qua việc từ bỏ dục vọng đối với các đối tượng. Và qua vế trước, ngài chỉ ra sự chuyên tâm thuyết pháp; qua vế sau, ngài chỉ ra sự hướng tâm đến nơi vắng lặng. Qua vế trước, ngài chỉ ra sự đến gần (thế gian) bằng lòng bi mẫn; qua vế sau, ngài chỉ ra sự rời xa bằng trí tuệ. Qua vế trước, ngài chỉ ra sự quyết tâm mang lại lợi ích và hạnh phúc cho chúng sanh; qua vế sau, ngài chỉ ra sự không vướng mắc trong việc tạo ra lợi ích và hạnh phúc cho người khác. Qua vế trước, ngài chỉ ra sự an trú thoải mái, là dấu hiệu của việc không từ bỏ hạnh phúc hợp pháp; qua vế sau, ngài chỉ ra (sự an trú) là dấu hiệu của việc thực hành các pháp siêu nhân. Qua vế trước, ngài chỉ ra sự giúp đỡ nhiều cho loài người; qua vế sau, (ngài chỉ ra sự giúp đỡ nhiều) cho chư thiên. Qua vế trước, ngài chỉ ra việc sanh ra trong đời và lớn lên trong đời; qua vế sau, ngài chỉ ra việc không bị đời làm ô nhiễm, v.v… အထာတိ အဝိစ္ဆေဒတ္ထေ, ခေါတိ အဓိကာရန္တရနိဒဿနတ္ထေ နိပါတော. တေန အဝိစ္ဆိန္နေယေဝ တတ္ထ ဘဂဝတော ဝိဟာရေ ဣဒမဓိကာရန္တရံ ဥဒပါဒီတိ ဒဿေတိ. ကိံ တန္တိ? အညတရာ ဒေဝတာတိအာဒိ. တတ္ထ အညတရာတိ အနိယမိတနိဒ္ဒေသော. သာ ဟိ နာမဂေါတ္တတော အပါကဋာ, တသ္မာ ‘‘အညတရာ’’တိ ဝုတ္တာ. ဒေဝေါ ဧဝ ဒေဝတာ, ဣတ္ထိပုရိသသာဓာရဏမေတံ. ဣဓ ပန ပုရိသော ဧဝ, သော ဒေဝပုတ္တော ကိန္တု, သာဓာရဏနာမဝသေန ဒေဝတာတိ ဝုတ္တော. Từ athā là một tiểu từ có nghĩa là không gián đoạn. Từ kho là một tiểu từ có nghĩa là chỉ ra một sự việc đặc biệt khác. Do đó, ngài chỉ ra rằng: “Chính trong lúc không gián đoạn ấy, tại nơi trú của đức Thế Tôn, sự việc đặc biệt khác này đã khởi lên.” Sự việc ấy là gì? Đó là (câu bắt đầu bằng) aññatarā devatā (một vị thiên). Ở đây, aññatarā là một sự chỉ định không xác định. Vị thiên ấy quả thật không được biết đến về tên và dòng họ, do đó được gọi là aññatarā. Deva chính là devatā, từ này dùng chung cho cả nam và nữ. Nhưng ở đây, đó là một nam nhân, một vị thiên tử, tuy nhiên, vị ấy được gọi là devatā theo cách dùng tên chung. အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာတိ ဧတ္ထ အဘိက္ကန္တသဒ္ဒေါ ခယသုန္ဒရာဘိရူပအဗ္ဘနုမောဒနာဒီသု ဒိဿတိ. တတ္ထ ‘‘အဘိက္ကန္တာ, ဘန္တေ, ရတ္တိ, နိက္ခန္တော ပဌမော ယာမော, စိရနိသိန္နော ဘိက္ခုသံဃော, ဥဒ္ဒိသတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခူနံ ပါတိမောက္ခ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (စူဠဝ. ၃၈၃; အ. နိ. ၈.၂၀) ခယေ ဒိဿတိ. ‘‘အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၄.၁၀၀) သုန္ဒရေ. Trong cụm từ abhikkantāya rattiyā, từ abhikkanta được thấy có các nghĩa như: đã qua, tốt đẹp, xinh đẹp, tán thán, v.v… Trong đó, ở những câu như: “Bạch ngài, đêm đã qua, canh đầu đã mãn, Tăng chúng đã ngồi lâu. Bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy đọc Pātimokkha cho các tỳ khưu,” từ này được thấy có nghĩa là “đã qua.” Ở những câu như: “Vị này trong bốn người này là tốt đẹp hơn và cao thượng hơn,” từ này có nghĩa là “tốt đẹp.” ‘‘ကော မေ ဝန္ဒတိ ပါဒါနိ, ဣဒ္ဓိယာ ယသသာ ဇလံ; အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန, သဗ္ဗာ ဩဘာသယံ ဒိသာ’’တိ. (ဝိ. ဝ. ၈၅၇); – “Ai đang đảnh lễ đôi chân của ta, rực rỡ với thần thông và danh tiếng; với dung sắc xinh đẹp, tỏa sáng khắp mọi phương?” ဧဝမာဒီသု [Pg.97] အဘိရူပေ. ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၂.၁၆; ပါရာ. ၁၅) အဗ္ဘနုမောဒနေ. ဣဓ ပန ခယေ. တေန အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာတိ ပရိက္ခီဏာယ ရတ္တိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. Ở những câu như trên, từ này có nghĩa là “xinh đẹp.” Ở những câu như: “Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! Thật vi diệu, thưa ngài Gotama!” từ này có nghĩa là “tán thán.” Nhưng ở đây, nó có nghĩa là “đã qua.” Do đó, abhikkantāya rattiyā có nghĩa là parikkhīṇāya rattiyā (khi đêm đã tàn). အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာတိ ဧတ္ထ အဘိက္ကန္တသဒ္ဒေါ အဘိရူပေ, ဝဏ္ဏသဒ္ဒေါ ပန ဆဝိထုတိကုလဝဂ္ဂကာရဏသဏ္ဌာနပမာဏရူပါယတနာဒီသု ဒိဿတိ. တတ္ထ ‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏောသိ ဘဂဝါ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၂.၃၉၉; သု. နိ. ၅၅၃) ဆဝိယံ. ‘‘ကဒါ သညူဠှာ ပန တေ ဂဟပတိ ဣမေ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝဏ္ဏာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၂.၇၇) ထုတိယံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘော ဂေါတမ, ဝဏ္ဏာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဒီ. နိ. ၃.၁၁၅) ကုလဝဂ္ဂေ. ‘‘အထ ကေန နု ဝဏ္ဏေန, ဂန္ဓထေနောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၂၃၄) ကာရဏေ. ‘‘မဟန္တံ ဟတ္ထိရာဇဝဏ္ဏံ အဘိနိမ္မိနိတွာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၁၃၈) သဏ္ဌာနေ. ‘‘တယော ပတ္တဿ ဝဏ္ဏာ’’တိ ဧဝမာဒီသု ပမာဏေ. ‘‘ဝဏ္ဏော ဂန္ဓော ရသော ဩဇာ’’တိ ဧဝမာဒီသု ရူပါယတနေ. သော ဣဓ ဆဝိယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာတိ အဘိရူပစ္ဆဝီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. Trong từ abhikkantavaṇṇā, từ abhikkanta có nghĩa là “xinh đẹp.” Còn từ vaṇṇa được thấy có các nghĩa như: màu da, lời tán thán, giai cấp, lý do, hình dáng, kích thước, sắc trần, v.v… Trong đó, ở những câu như: “Đức Thế Tôn có màu da vàng ròng,” từ này có nghĩa là “màu da.” Ở những câu như: “Này gia chủ, khi nào những lời tán thán này về Sa-môn Gotama sẽ được ông ghi nhớ?” từ này có nghĩa là “lời tán thán.” Ở những câu như: “Thưa ngài Gotama, có bốn giai cấp này,” từ này có nghĩa là “giai cấp.” Ở những câu như: “Vậy do lý do nào mà được gọi là kẻ trộm hương?” từ này có nghĩa là “lý do.” Ở những câu như: “Hóa hiện ra hình dáng một con voi chúa to lớn,” từ này có nghĩa là “hình dáng.” Ở những câu như: “Có ba kích thước của cái bát,” từ này có nghĩa là “kích thước.” Ở những câu như: “Sắc, hương, vị, chất bổ dưỡng,” từ này có nghĩa là “sắc trần.” Ở đây, từ này nên được hiểu theo nghĩa “màu da.” Do đó, abhikkantavaṇṇā có nghĩa là abhirūpacchavī (có màu da xinh đẹp). ကေဝလကပ္ပန္တိ ဧတ္ထ ကေဝလသဒ္ဒေါ အနဝသေသယေဘုယျအဗျာမိဿာနတိရေကဒဠှတ္ထဝိသံယောဂါဒိအနေကတ္ထော. တထာ ဟိဿ ‘‘ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (ပါရာ. ၁) အနဝသေသတာ အတ္ထော. ‘‘ကေဝလကပ္ပာ စ အင်္ဂမာဂဓာ ပဟူတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ အာဒါယ ဥပသင်္ကမိဿန္တီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မဟာဝ. ၄၃) ယေဘုယျတာ. ‘‘ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဝိဘ. ၂၂၅) အဗျာမိဿတာ. ‘‘ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကံ နူန အယမာယသ္မာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မဟာဝ. ၂၄၄) အနတိရေကတာ. ‘‘အာယသ္မတော, ဘန္တေ, အနုရုဒ္ဓဿ ဗာဟိယော နာမ သဒ္ဓိဝိဟာရိကော ကေဝလကပ္ပံ သံဃဘေဒါယ ဌိတော’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၄.၂၄၃) ဒဠှတ္ထတာ. ‘‘ကေဝလီ ဝုသိတဝါ ဥတ္တမပုရိသောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၃.၅၇) ဝိသံယောဂေါ. ဣဓ ပနဿ အနဝသေသတ္တမတ္ထော အဓိပ္ပေတော. Trong từ kevalakappaṃ, từ kevala có nhiều nghĩa như: toàn bộ, phần lớn, thuần túy, chỉ là, hoàn toàn, tách biệt, v.v… Quả vậy, ở những câu như: “Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, thanh tịnh,” từ này có nghĩa là “toàn bộ.” Ở những câu như: “Hầu hết người dân xứ Aṅga và Māgadha sẽ mang nhiều vật thực và món ăn đến,” từ này có nghĩa là “phần lớn.” Ở những câu như: “Sự sanh khởi của khối khổ thuần túy,” từ này có nghĩa là “thuần túy.” Ở những câu như: “Vị tôn giả này chắc chỉ có đức tin mà thôi,” từ này có nghĩa là “chỉ là.” Ở những câu như: “Bạch ngài, vị đồng trú tên Bāhiya của tôn giả Anuruddha hoàn toàn đứng về phía chia rẽ Tăng đoàn,” từ này có nghĩa là “hoàn toàn.” Ở những câu như: “Người đã sống tách biệt (với phiền não) được gọi là bậc tối thượng,” từ này có nghĩa là “tách biệt.” Nhưng ở đây, ý nghĩa được nhắm đến là “toàn bộ.” ကပ္ပသဒ္ဒေါ ပနာယံ အဘိသဒ္ဒဟနဝေါဟာရကာလပညတ္တိဆေဒနဝိကပ္ပလေသသမန္တဘာဝါဒိအနေကတ္ထော. တထာ ဟိဿ ‘‘ဩကပ္ပနီယမေတံ [Pg.98] ဘောတော ဂေါတမဿ, ယထာ တံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၈၇) အဘိသဒ္ဒဟနမတ္ထော. ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟိ သမဏကပ္ပေဟိ ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (စူဠဝ. ၂၅၀) ဝေါဟာရော. ‘‘ယေန သုဒံ နိစ္စကပ္ပံ ဝိဟရာမီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၈၇) ကာလော. ‘‘ဣစ္စာယသ္မာ ကပ္ပော’’တိ ဧဝမာဒီသု (သု. နိ. ၁၀၉၈; စူဠနိ. ကပ္ပမာဏဝပုစ္ဆာ ၁၁၇, ကပ္ပမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၆၁) ပညတ္တိ. ‘‘အလင်္ကတော ကပ္ပိတကေသမဿူ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဇာ. ၂.၂၂.၁၃၆၈) ဆေဒနံ. ‘‘ကပ္ပတိ ဒွင်္ဂုလကပ္ပော’’တိ ဧဝမာဒီသု (စူဠဝ. ၄၄၆) ဝိကပ္ပော. ‘‘အတ္ထိ ကပ္ပော နိပဇ္ဇိတု’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၈.၈၀) လေသော. ‘‘ကေဝလကပ္ပံ ဝေဠုဝနံ ဩဘာသေတွာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၉၄) သမန္တဘာဝေါ. ဣဓ ပနဿ သမန္တဘာဝေါ အတ္ထော အဓိပ္ပေတော. ယတော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနန္တိ ဧတ္ထ အနဝသေသံ သမန္တတော ဇေတဝနန္တိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. Về từ `kappa` này, nó có nhiều nghĩa như là: sự tin tưởng, sự gọi tên, thời gian, sự chế định, sự cắt xén, sự sắp đặt, lý do cớ, và trạng thái bao trùm. Thật vậy, trong các câu như ‘Điều này đáng tin cậy đối với tôn giả Gotama, cũng như đối với bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy,’ từ này có nghĩa là sự tin tưởng. Trong các câu như ‘Này các Tỳ khưu, Ta cho phép hưởng dụng trái cây theo năm cách gọi tên của sa-môn,’ nó có nghĩa là sự gọi tên. Trong các câu như ‘Do vậy, tôi sống thường xuyên,’ nó có nghĩa là thời gian. Trong các câu như ‘Như vậy là trưởng lão Kappa,’ nó có nghĩa là sự chế định. Trong các câu như ‘Được trang điểm, với râu tóc đã được cắt tỉa,’ nó có nghĩa là sự cắt xén. Trong các câu như ‘Sự sắp đặt hai ngón tay là hợp lệ,’ nó có nghĩa là sự sắp đặt. Trong các câu như ‘Có lý do cớ để nằm xuống,’ nó có nghĩa là lý do cớ. Trong các câu như ‘Làm tỏa sáng toàn bộ khu rừng Veluvana,’ nó có nghĩa là trạng thái bao trùm. Tuy nhiên, ở đây, ý nghĩa được chủ định là trạng thái bao trùm. Do đó, trong câu ‘toàn bộ khu vườn Jetavana,’ ý nghĩa cần được hiểu là ‘khu vườn Jetavana khắp tất cả, không còn sót lại.’ ဩဘာသေတွာတိ အာဘာယ ဖရိတွာ, စန္ဒိမာ ဝိယ သူရိယော ဝိယ စ ဧကောဘာသံ ဧကပဇ္ဇောတံ ကရိတွာတိ အတ္ထော. `Obhāsetvā` (làm tỏa sáng) có nghĩa là: sau khi đã lan tỏa ánh sáng, làm cho thành một luồng quang minh duy nhất, một sự chiếu rọi duy nhất, giống như mặt trăng và giống như mặt trời. ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီတိ ဘုမ္မတ္ထေ ကရဏဝစနံ. ယတော ယတ္ထ ဘဂဝါ, တတ္ထ ဥပသင်္ကမီတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယေန ဝါ ကာရဏေန ဘဂဝါ ဒေဝမနုဿေဟိ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော, တေနေဝ ကာရဏေန ဥပသင်္ကမီတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ကေန စ ကာရဏေန ဘဂဝါ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော? နာနပ္ပကာရဂုဏဝိသေသာဓိဂမာဓိပ္ပာယေန, သာဒုရသဖလူပဘောဂါဓိပ္ပာယေန ဒိဇဂဏေဟိ နိစ္စဖလိတမဟာရုက္ခော ဝိယ. ဥပသင်္ကမီတိ စ ဂတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥပသင်္ကမိတွာတိ ဥပသင်္ကမနပရိယောသာနဒီပနံ. အထ ဝါ ဧဝံ ဂတာ တတော အာသန္နတရံ ဌာနံ ဘဂဝတော သမီပသင်္ခါတံ ဂန္တွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာတိ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ပဏမိတွာ နမဿိတွာ. Trong câu `Yena bhagavā tenupasaṅkami` (đến nơi Thế Tôn ngự), đây là cách dùng công cụ cách trong ý nghĩa của vị trí cách. Do đó, ý nghĩa ở đây cần được hiểu là: ‘Nơi nào có Thế Tôn, vị ấy đã đến gần nơi đó.’ Hoặc, ý nghĩa ở đây cần được hiểu là: ‘Vì lý do nào mà Thế Tôn đáng được chư thiên và nhân loại đến gần, vị ấy đã đến gần chính vì lý do đó.’ Và vì lý do nào mà Thế Tôn đáng được đến gần? Với ý muốn chứng đắc các phẩm chất đặc biệt khác nhau, giống như đàn chim đến gần cây đại thụ luôn sai quả với ý muốn hưởng dụng những trái cây có vị ngọt ngon. Và `upasaṅkami` (đã đến gần) có nghĩa là `gatā` (đã đi đến). `Upasaṅkamitvā` (sau khi đã đến gần) là sự chỉ rõ sự kết thúc của việc đến gần. Hoặc là, có nghĩa là: sau khi đã đi đến như vậy, từ đó đã đi đến một nơi gần hơn, một địa điểm được gọi là ở gần Thế Tôn. `Bhagavantaṃ abhivādetvā` (sau khi đảnh lễ Thế Tôn) có nghĩa là: sau khi đã vái lạy, cúi mình, và tôn kính Thế Tôn. ဧကမန္တန္တိ ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသော ဧကောကာသံ ဧကပဿန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဘုမ္မတ္ထေ ဝါ ဥပယောဂဝစနံ. အဋ္ဌာသီတိ နိသဇ္ဇာဒိပဋိက္ခေပေါ, ဌာနံ ကပ္ပေသိ, ဌိတာ အဟောသီတိ အတ္ထော. `Ekamantaṃ` (một bên) là sự chỉ định danh từ trung tính chỉ hành động, có nghĩa là ‘một nơi,’ ‘một phía.’ Hoặc, đó là cách dùng đối cách trong ý nghĩa của vị trí cách. `Aṭṭhāsi` (đã đứng) là sự loại bỏ (oai nghi) ngồi, v.v.; có nghĩa là: đã thực hiện oai nghi đứng, đã đứng lại. ကထံ [Pg.99] ဌိတာ ပန သာ ဧကမန္တံ ဌိတာ အဟူတိ? Nhưng làm thế nào mà vị ấy đứng, lại là đứng một bên (một cách hợp lẽ)? ‘‘န ပစ္ဆတော န ပုရတော, နာပိ အာသန္နဒူရတော; န ကစ္ဆေ နောပိ ပဋိဝါတေ, န စာပိ ဩဏတုဏ္ဏတေ; ဣမေ ဒေါသေ ဝိဝဇ္ဇေတွာ, ဧကမန္တံ ဌိတာ အဟူ’’တိ. ‘Không ở phía sau, không ở phía trước, cũng không quá gần hay quá xa; không ở bên hông, cũng không ở đầu gió, và cũng không ở nơi thấp hay nơi cao; sau khi đã tránh những lỗi này, vị ấy đã đứng một bên.’ ကသ္မာ ပနာယံ အဋ္ဌာသိ ဧဝ, န နိသီဒီတိ? လဟုံ နိဝတ္တိတုကာမတာယ. ဒေဝတာယော ဟိ ကဉ္စိဒေဝ အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ သုစိပုရိသော ဝိယ ဝစ္စဋ္ဌာနံ မနုဿလောကံ အာဂစ္ဆန္တိ. ပကတိယာ ပန တာသံ ယောဇနသတတော ပဘုတိ မနုဿလောကော ဒုဂ္ဂန္ဓတာယ ပဋိကူလော ဟောတိ, န ဧတ္ထ အဘိရမန္တိ, တေန သာ အာဂတကိစ္စံ ကတွာ လဟုံ နိဝတ္တိတုကာမတာယ န နိသီဒိ. ယဿ စ ဂမနာဒိဣရိယာပထပရိဿမဿ ဝိနောဒနတ္ထံ နိသီဒန္တိ, သော ဒေဝါနံ ပရိဿမော နတ္ထိ, တသ္မာပိ န နိသီဒိ. ယေ စ မဟာသာဝကာ ဘဂဝန္တံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ, တေ ပတိမာနေတိ, တသ္မာပိ န နိသီဒိ. အပိစ ဘဂဝတိ ဂါရဝေနေဝ န နိသီဒိ. ဒေဝတာနဉှိ နိသီဒိတုကာမာနံ အာသနံ နိဗ္ဗတ္တတိ, တံ အနိစ္ဆမာနာ နိသဇ္ဇာယ စိတ္တမ္ပိ အကတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. Tại sao vị này chỉ đứng mà không ngồi? Do mong muốn quay về nhanh chóng. Thật vậy, chư thiên đến thế giới loài người vì một mục đích nào đó, giống như người ưa sạch sẽ đi đến nhà vệ sinh. Vốn dĩ, đối với họ, thế giới loài người từ khoảng cách trăm do-tuần trở đi đã là đáng ghê tởm vì mùi hôi thối, họ không hoan hỷ ở đó. Vì thế, vị thiên ấy sau khi làm xong việc đã đến, do mong muốn quay về nhanh chóng nên đã không ngồi. Và sự mệt nhọc của oai nghi đi lại, v.v., mà người ta ngồi xuống để xua tan, sự mệt nhọc đó không có đối với chư thiên; vì vậy, vị ấy cũng không ngồi. Và vị thiên ấy tôn trọng các vị đại thinh văn đang đứng vây quanh Thế Tôn; vì vậy, vị ấy cũng không ngồi. Hơn nữa, chính vì lòng tôn kính đối với Thế Tôn mà vị ấy không ngồi. Thật vậy, đối với chư thiên muốn ngồi, chỗ ngồi sẽ hiện ra. Do không muốn điều đó, vị ấy thậm chí không khởi lên tâm niệm ngồi xuống mà đã đứng một bên. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာတိ ဧဝံ ဣမေဟိ ကာရဏေဟိ ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ. ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသီတိ ဘဂဝန္တံ အက္ခရပဒနိယမိတဂန္ထိတေန ဝစနေန အဘာသီတိ အတ္ထော. ကထံ? ဗဟူ ဒေဝါ မနုဿာ စ…ပေ… ဗြူဟိ မင်္ဂလမုတ္တမန္တိ. `Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā` (Vị thiên ấy, sau khi đứng một bên) có nghĩa là: như vậy, vì những lý do này, vị thiên ấy đã đứng một bên. `Bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi` (đã bạch với Thế Tôn bằng kệ ngôn) có nghĩa là: đã thưa với Thế Tôn bằng lời nói được kết lại theo quy định về âm và chữ. Bằng cách nào? (Bằng câu kệ:) `Bahū devā manussā ca…pe… brūhi maṅgalamuttamanti` (Nhiều chư thiên và nhân loại... xin hãy nói về điềm lành tối thượng). မင်္ဂလပဉှသမုဋ္ဌာနကထာ Câu chuyện về sự phát khởi của vấn đề điềm lành. တတ္ထ ယသ္မာ ‘‘ဧဝမိစ္စာဒိပါဌဿ, အတ္ထံ နာနပ္ပကာရတော. ဝဏ္ဏယန္တော သမုဋ္ဌာနံ, ဝတွာ’’တိ မာတိကာ ဌပိတာ, တဿ စ သမုဋ္ဌာနဿ အယံ ဝတ္တဗ္ဗတာယ ဩကာသော, တသ္မာ မင်္ဂလပဉှသမုဋ္ဌာနံ တာဝ ဝတွာ ပစ္ဆာ ဣမေသံ ဂါထာပဒါနမတ္ထံ ဝဏ္ဏယိဿာမိ. ကိဉ္စ မင်္ဂလပဉှသမုဋ္ဌာနံ? ဇမ္ဗုဒီပေ ကိရ တတ္ထ တတ္ထ နဂရဒွါရသန္ထာဂါရသဘာဒီသု မဟာဇနော သန္နိပတိတွာ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဒတွာ နာနပ္ပကာရံ သီတာဟရဏာဒိကထံ ကထာပေတိ, ဧကေကာ ကထာ စတုမာသစ္စယေန နိဋ္ဌာတိ. တတ္ထ ဧကဒိဝသံ မင်္ဂလကထာ သမုဋ္ဌာသိ ‘‘ကိံ နု ခေါ မင်္ဂလံ, ကိံ ဒိဋ္ဌံ မင်္ဂလံ, သုတံ မင်္ဂလံ, မုတံ မင်္ဂလံ, ကော မင်္ဂလံ ဇာနာတီ’’တိ. Trong đó, vì đề mục đã được đặt ra rằng: ‘Khi giải thích ý nghĩa của bài kinh bắt đầu bằng chữ `evaṃ` theo nhiều cách khác nhau, trước tiên hãy nói về sự phát khởi,’ và đây là dịp để nói về sự phát khởi ấy, do đó, trước tiên tôi sẽ nói về sự phát khởi của vấn đề điềm lành, sau đó sẽ giải thích ý nghĩa của các câu kệ này. Và sự phát khởi của vấn đề điềm lành là gì? Tương truyền, tại cõi Diêm-phù-đề, ở nhiều nơi khác nhau như cổng thành, nhà hội, nghị trường, v.v., đại chúng tụ tập lại, bỏ vàng bạc ra để cho người ta kể những câu chuyện khác nhau như chuyện bắt cóc nàng Sītā; mỗi câu chuyện phải mất bốn tháng mới kết thúc. Tại đó, vào một ngày nọ, câu chuyện về điềm lành đã phát khởi: ‘Thế nào là điềm lành? Cái được thấy có phải là điềm lành không? Cái được nghe có phải là điềm lành không? Cái được cảm nhận có phải là điềm lành không? Ai là người biết về điềm lành?’ အထ [Pg.100] ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကော နာမေကော ပုရိသော အာဟ ‘‘အဟံ မင်္ဂလံ ဇာနာမိ, ဒိဋ္ဌံ လောကေ မင်္ဂလံ ဒိဋ္ဌံ နာမ အဘိမင်္ဂလသမ္မတံ ရူပံ. သေယျထိဒံ – ဣဓေကစ္စော ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ စာတကသကုဏံ ဝါ ပဿတိ, ဗေလုဝလဋ္ဌိံ ဝါ ဂဗ္ဘိနိံ ဝါ ကုမာရကေ ဝါ အလင်္ကတပဋိယတ္တေ ပုဏ္ဏဃဋေ ဝါ အလ္လရောဟိတမစ္ဆံ ဝါ အာဇညံ ဝါ အာဇညရထံ ဝါ ဥသဘံ ဝါ ဂါဝိံ ဝါ ကပိလံ ဝါ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ ဧဝရူပံ အဘိမင်္ဂလသမ္မတံ ရူပံ ပဿတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလ’’န္တိ. တဿ ဝစနံ ဧကစ္စေ အဂ္ဂဟေသုံ, ဧကစ္စေ န အဂ္ဂဟေသုံ. ယေ န အဂ္ဂဟေသုံ, တေ တေန သဟ ဝိဝဒိံသု. Khi ấy, một người đàn ông tên là Diṭṭhamaṅgalika (Người tin điềm lành ở cái thấy) nói rằng: ‘Ta biết điềm lành, ở đời cái được thấy là điềm lành. Cái được thấy, gọi là sắc được xem là điềm lành tối thượng. Ví như là, ở đây có người thức dậy từ sáng sớm, thấy con chim sơn ca, hoặc người cầm bó sen, hoặc người phụ nữ mang thai, hoặc các bé trai được trang điểm sửa soạn, hoặc những bình đầy nước, hoặc con cá trôi còn tươi, hoặc con ngựa nòi, hoặc cỗ xe do ngựa nòi kéo, hoặc con bò đực tơ, hoặc con bò cái, hoặc con khỉ, hoặc thấy bất cứ sắc nào khác tương tự như vậy được xem là điềm lành tối thượng, cái này được gọi là điềm lành do thấy.’ Lời nói của người ấy, một số người chấp nhận, một số người không chấp nhận. Những người không chấp nhận đã tranh luận với người ấy. အထ သုတမင်္ဂလိကော နာမ ဧကော ပုရိသော အာဟ – ‘‘စက္ခုနာမေတံ, ဘော, သုစိမ္ပိ ပဿတိ အသုစိမ္ပိ, တထာ သုန္ဒရမ္ပိ, အသုန္ဒရမ္ပိ, မနာပမ္ပိ, အမနာပမ္ပိ. ယဒိ တေန ဒိဋ္ဌံ မင်္ဂလံ သိယာ, သဗ္ဗမ္ပိ မင်္ဂလံ သိယာ. တသ္မာ န ဒိဋ္ဌံ မင်္ဂလံ, အပိစ ခေါ ပန သုတံ မင်္ဂလံ. သုတံ နာမ အဘိမင်္ဂလသမ္မတော သဒ္ဒေါ. သေယျထိဒံ? ဣဓေကစ္စော ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ ဝဍ္ဎာတိ ဝါ ဝဍ္ဎမာနာတိ ဝါ ပုဏ္ဏာတိ ဝါ ဖုဿာတိ ဝါ သုမနာတိ ဝါ သိရီတိ ဝါ သိရိဝဍ္ဎာတိ ဝါ အဇ္ဇ သုနက္ခတ္တံ သုမုဟုတ္တံ သုဒိဝသံ သုမင်္ဂလန္တိ ဧဝရူပံ ဝါ ယံကိဉ္စိ အဘိမင်္ဂလသမ္မတံ သဒ္ဒံ သုဏာတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ သုတမင်္ဂလ’’န္တိ. တဿာပိ ဝစနံ ဧကစ္စေ အဂ္ဂဟေသုံ, ဧကစ္စေ န အဂ္ဂဟေသုံ. ယေ န အဂ္ဂဟေသုံ, တေ တေန သဟ ဝိဝဒိံသု. Khi ấy, một người đàn ông tên là Sutamaṅgalika nói rằng: ‘Này các bạn, con mắt này thấy cả cái thanh tịnh và cái không thanh tịnh, cũng vậy, thấy cả cái đẹp và cái không đẹp, thấy cả cái vừa ý và cái không vừa ý. Nếu do đó mà cái được thấy là điềm lành, thì tất cả (cái được thấy) đều là điềm lành. Vì vậy, cái được thấy không phải là điềm lành, mà thật ra, cái được nghe mới là điềm lành. Cái được nghe, gọi là âm thanh được xem là điềm lành tối thượng. Ví như là? Ở đây, có người thức dậy từ sáng sớm, nghe (tiếng nói) ‘tăng trưởng’, hoặc ‘đang tăng trưởng’, hoặc ‘viên mãn’, hoặc ‘Phussa’, hoặc ‘Sumana’, hoặc ‘Sirī’, hoặc ‘Sirivaḍḍha’, hoặc ‘Hôm nay là sao tốt, giờ tốt, ngày tốt, điềm lành tốt’, hoặc nghe bất cứ âm thanh nào tương tự như vậy được xem là điềm lành tối thượng, cái này được gọi là điềm lành do nghe.’ Lời nói của người ấy cũng vậy, một số người chấp nhận, một số người không chấp nhận. Những người không chấp nhận đã tranh luận với người ấy. အထ မုတမင်္ဂလိကော နာမေကော ပုရိသော အာဟ ‘‘သောတမ္ပိ ဟိ နာမေတံ, ဘော, သာဓုမ္ပိ အသာဓုမ္ပိ မနာပမ္ပိ အမနာပမ္ပိ သဒ္ဒံ သုဏာတိ. ယဒိ တေန သုတံ မင်္ဂလံ သိယာ, သဗ္ဗမ္ပိ မင်္ဂလံ သိယာ. တသ္မာ န သုတံ မင်္ဂလံ, အပိစ ခေါ ပန မုတံ မင်္ဂလံ. မုတံ နာမ အဘိမင်္ဂလသမ္မတံ ဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗံ. သေယျထိဒံ – ဣဓေကစ္စော ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ ပဒုမဂန္ဓာဒိပုပ္ဖဂန္ဓံ ဝါ ဃာယတိ, ဖုဿဒန္တကဋ္ဌံ ဝါ ခါဒတိ, ပထဝိံ ဝါ အာမသတိ, ဟရိတသဿံ ဝါ အလ္လဂေါမယံ ဝါ ကစ္ဆပံ ဝါ တိလံ ဝါ ပုပ္ဖံ ဝါ ဖလံ ဝါ အာမသတိ, ဖုဿမတ္တိကာယ ဝါ သမ္မာ လိမ္ပတိ, ဖုဿသာဋကံ ဝါ နိဝါသေတိ, ဖုဿဝေဌနံ ဝါ ဓာရေတိ. ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ ဧဝရူပံ အဘိမင်္ဂလသမ္မတံ ဂန္ဓံ ဝါ ဃာယတိ, ရသံ ဝါ သာယတိ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဝါ ဖုသတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ မုတမင်္ဂလ’’န္တိ. တဿာပိ ဝစနံ ဧကစ္စေ အဂ္ဂဟေသုံ, ဧကစ္စေ န အဂ္ဂဟေသုံ. Khi ấy, một người đàn ông tên là Mutamaṅgalika nói rằng: ‘Này các bạn, cái tai này cũng vậy, nghe cả âm thanh tốt và không tốt, vừa ý và không vừa ý. Nếu do đó mà cái được nghe là điềm lành, thì tất cả (âm thanh) đều là điềm lành. Vì vậy, cái được nghe không phải là điềm lành, mà thật ra, cái được cảm nhận mới là điềm lành. Cái được cảm nhận, gọi là hương, vị, và xúc chạm được xem là điềm lành tối thượng. Ví như là, ở đây có người thức dậy từ sáng sớm, hoặc ngửi mùi hương của hoa sen và các loại hoa khác, hoặc nhai que xỉa răng có xúc chạm dễ chịu, hoặc chạm vào đất, hoặc chạm vào lúa xanh, hoặc phân bò tươi, hoặc con rùa, hoặc hạt vừng, hoặc hoa, hoặc quả, hoặc xoa khắp mình bằng đất sét mịn có xúc chạm dễ chịu, hoặc mặc y phục có xúc chạm dễ chịu, hoặc mang khăn quấn đầu có xúc chạm dễ chịu. Hoặc ngửi mùi hương, hoặc nếm vị, hoặc cảm xúc xúc chạm nào khác tương tự như vậy được xem là điềm lành tối thượng, cái này được gọi là điềm lành do cảm nhận.’ Lời nói của người ấy cũng vậy, một số người chấp nhận, một số người không chấp nhận. တတ္ထ [Pg.101] န ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကော သုတမုတမင်္ဂလိကေ အသက္ခိ ဉာပေတုံ, န တေသံ အညတရော ဣတရေ ဒွေ. တေသု စ မနုဿေသု ယေ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကဿ ဝစနံ ဂဏှိံသု, တေ ‘‘ဒိဋ္ဌံယေဝ မင်္ဂလ’’န္တိ ဂတာ. ယေ သုတမုတမင်္ဂလိကာနံ, တေ ‘‘သုတံယေဝ မုတံယေဝ မင်္ဂလ’’န္တိ ဂတာ. ဧဝမယံ မင်္ဂလကထာ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ပါကဋာ ဇာတာ. Trong số ấy, người Diṭṭhamaṅgalika đã không thể làm cho những người Sutamaṅgalika và Mutamaṅgalika hiểu được, và trong số họ, không một ai có thể làm cho hai người còn lại hiểu được. Và trong số những người đó, những ai đã chấp nhận lời của người Diṭṭhamaṅgalika thì có quan niệm rằng ‘chỉ có cái được thấy mới là điềm lành’. Những ai (chấp nhận lời) của những người Sutamaṅgalika và Mutamaṅgalika thì có quan niệm rằng ‘chỉ có cái được nghe, chỉ có cái được cảm nhận mới là điềm lành’. Như vậy, câu chuyện về điềm lành này đã trở nên nổi tiếng khắp toàn cõi Diêm-phù-đề. အထ သကလဇမ္ဗုဒီပေ မနုဿာ ဂုမ္ဗဂုမ္ဗာ ဟုတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ မင်္ဂလ’’န္တိ မင်္ဂလာနိ စိန္တယိံသု. တေသံ မနုဿာနံ အာရက္ခဒေဝတာ တံ ကထံ သုတွာ တထေဝ မင်္ဂလာနိ စိန္တယိံသု. တာသံ ဒေဝတာနံ ဘုမ္မဒေဝတာ မိတ္တာ ဟောန္တိ, အထ တတော သုတွာ ဘုမ္မဒေဝတာပိ တထေဝ မင်္ဂလာနိ စိန္တယိံသု, တာသံ ဒေဝတာနံ အာကာသဋ္ဌဒေဝတာ မိတ္တာ ဟောန္တိ, အာကာသဋ္ဌဒေဝတာနံ စတုမဟာရာဇိကာ ဒေဝတာ မိတ္တာ ဟောန္တိ, ဧတေနုပါယေန ယာဝ သုဒဿီဒေဝတာနံ အကနိဋ္ဌဒေဝတာ မိတ္တာ ဟောန္တိ, အထ တတော သုတွာ အကနိဋ္ဌဒေဝတာပိ တထေဝ ဂုမ္ဗဂုမ္ဗာ ဟုတွာ မင်္ဂလာနိ စိန္တယိံသု. ဧဝံ ယာဝ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠေသု သဗ္ဗတ္ထ မင်္ဂလစိန္တာ ဥဒပါဒိ. ဥပ္ပန္နာ စ ‘‘ဣဒံ မင်္ဂလံ ဣဒံ မင်္ဂလ’’န္တိ ဝိနိစ္ဆယမာနာပိ အပ္ပတ္တာ ဧဝ ဝိနိစ္ဆယံ ဒွါဒသ ဝဿာနိ အဋ္ဌာသိ. သဗ္ဗေ မနုဿာ စ ဒေဝါ စ ဗြဟ္မာနော စ ဌပေတွာ အရိယသာဝကေ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝသေန တိဓာ ဘိန္နာ. ဧကောပိ ‘‘ဣဒမေဝ မင်္ဂလ’’န္တိ ယထာဘုစ္စတော နိဋ္ဌင်္ဂတော နာဟောသိ, မင်္ဂလကောလာဟလံ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ. Khi ấy, khắp toàn cõi Diêm-phù-đề, loài người tụ tập thành từng nhóm và suy tư về các điềm lành rằng: ‘Thế nào là điềm lành?’. Các vị hộ thần của những người ấy nghe câu chuyện đó, cũng suy tư về các điềm lành y như vậy. Các vị địa thần là bạn của các vị thiên thần ấy. Khi ấy, nghe từ đó, các vị địa thần cũng suy tư về các điềm lành y như vậy. Các vị không thần là bạn của các vị thiên thần ấy. Các vị trời ở cõi Tứ Đại Thiên Vương là bạn của các vị không thần. Bằng cách này, cho đến các vị trời ở cõi Sắc Cứu Cánh là bạn của các vị trời ở cõi Thiện Kiến. Khi ấy, nghe từ đó, các vị trời ở cõi Sắc Cứu Cánh cũng tụ tập thành từng nhóm và suy tư về các điềm lành y như vậy. Như vậy, sự suy tư về điềm lành đã khởi lên ở khắp mọi nơi cho đến mười ngàn thế giới. Và khi đã khởi lên, dù cố gắng phán quyết rằng ‘đây là điềm lành, đây là điềm lành’, họ vẫn không đi đến được sự phán quyết cuối cùng và (cuộc tranh luận) đã kéo dài suốt mười hai năm. Tất cả loài người, chư thiên và phạm thiên, ngoại trừ các bậc Thánh đệ tử, đã bị chia thành ba phái theo quan niệm về thấy, nghe, và cảm nhận. Không một ai có thể đi đến kết luận đúng như thật rằng ‘chỉ có điều này mới là điềm lành’. Tiếng đồn lớn về điềm lành đã khởi lên trong thế gian. ကောလာဟလံ နာမ ပဉ္စဝိဓံ ကပ္ပကောလာဟလံ, စက္ကဝတ္တိကောလာဟလံ, ဗုဒ္ဓကောလာဟလံ, မင်္ဂလကောလာဟလံ, မောနေယျကောလာဟလန္တိ. တတ္ထ ကာမာဝစရဒေဝါ မုတ္တသိရာ ဝိကိဏ္ဏကေသာ ရုဒမ္မုခါ အဿူနိ ဟတ္ထေဟိ ပုဉ္ဆမာနာ ရတ္တဝတ္ထနိဝတ္ထာ အတိဝိယ ဝိရူပဝေသဓာရိနော ဟုတွာ ‘‘ဝဿသတသဟဿစ္စယေန ကပ္ပုဋ္ဌာနံ ဟောဟိတိ, အယံ လောကော ဝိနဿိဿတိ, မဟာသမုဒ္ဒေါ သုဿိဿတိ, အယဉ္စ မဟာပထဝီ သိနေရု စ ပဗ္ဗတရာဇာ ဥဍ္ဎယှိဿတိ ဝိနဿိဿတိ, ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ လောကဝိနာသော ဘဝိဿတိ, မေတ္တံ မာရိသာ ဘာဝေထ, ကရုဏံ မုဒိတံ ဥပေက္ခံ မာရိသာ ဘာဝေထ, မာတရံ ဥပဋ္ဌဟထ, ပိတရံ ဥပဋ္ဌဟထ, ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော ဟောထ, ဇာဂရထ မာ ပမာဒတ္ထာ’’တိ မနုဿပထေ ဝိစရိတွာ အာရောစေန္တိ. ဣဒံ ကပ္ပကောလာဟလံ နာမ. Tiếng đồn lớn có năm loại: tiếng đồn về kiếp hoại, tiếng đồn về Chuyển luân vương, tiếng đồn về Đức Phật, tiếng đồn về điềm lành, và tiếng đồn về pháp Mâu-ni. Trong số đó, (về tiếng đồn kiếp hoại), các vị trời ở cõi Dục bỏ trang sức trên đầu, tóc tai rối bù, mặt đẫm lệ, lấy tay lau nước mắt, mặc y phục màu đỏ, mang hình dạng vô cùng xấu xí, đi lại trên đường của loài người và loan báo rằng: ‘Sau một trăm ngàn năm nữa, kiếp hoại sẽ xảy ra. Thế gian này sẽ bị hủy diệt, biển lớn sẽ khô cạn, đại địa này và vua núi Tu-di sẽ bị thiêu rụi và hủy diệt, sự hủy diệt thế gian sẽ xảy ra cho đến cõi Phạm thiên. Này các bạn, hãy tu tập tâm từ, hãy tu tập tâm bi, tâm hỷ, tâm xả. Hãy phụng dưỡng mẹ, hãy phụng dưỡng cha, hãy kính trọng những người lớn tuổi trong gia tộc. Hãy tỉnh thức, chớ có dễ duôi.’ Đây gọi là tiếng đồn về kiếp hoại. ကာမာဝစရဒေဝါယေဝ ‘‘ဝဿသတဿစ္စယေန စက္ကဝတ္တိရာဇာ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ မနုဿပထေ ဝိစရိတွာ အာရောစေန္တိ. ဣဒံ စက္ကဝတ္တိကောလာဟလံ နာမ. သုဒ္ဓါဝါသာ ပန ဒေဝါ ဗြဟ္မာဘရဏေန အလင်္ကရိတွာ ဗြဟ္မဝေဌနံ [Pg.102] သီသေ ကတွာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဗုဒ္ဓဂုဏဝါဒိနော ‘‘ဝဿသဟဿစ္စယေန ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ မနုဿပထေ ဝိစရိတွာ အာရောစေန္တိ. ဣဒံ ဗုဒ္ဓကောလာဟလံ နာမ. သုဒ္ဓါဝါသာ ဧဝ ဒေဝါ ဒေဝမနုဿာနံ စိတ္တံ ဉတွာ ‘‘ဒွါဒသန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ မင်္ဂလံ ကထေဿတီ’’တိ မနုဿပထေ ဝိစရိတွာ အာရောစေန္တိ. ဣဒံ မင်္ဂလကောလာဟလံ နာမ. သုဒ္ဓါဝါသာ ဧဝ ဒေဝါ ‘‘သတ္တန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမာဂမ္မ မောနေယျပ္ပဋိပဒံ ပုစ္ဆိဿတီ’’တိ မနုဿပထေ ဝိစရိတွာ အာရောစေန္တိ. ဣဒံ မောနေယျကောလာဟလံ နာမ. ဣမေသု ပဉ္စသု ကောလာဟလေသု ဒေဝမနုဿာနံ ဣဒံ မင်္ဂလကောလာဟလံ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ. Chính các vị trời cõi Dục giới đi lại trong cõi người và loan báo rằng: “Sau khi một trăm năm trôi qua, một vị Chuyển luân vương sẽ xuất hiện trên thế gian.” Đây gọi là tiếng đồn về Chuyển luân vương. Còn các vị trời ở cõi Tịnh Cư, sau khi trang hoàng bằng trang sức của Phạm thiên, đội mão Phạm thiên trên đầu, sanh tâm hoan hỷ, tán thán các đức hạnh của Đức Phật, đi lại trong cõi người và loan báo rằng: “Sau khi một ngàn năm trôi qua, một vị Phật sẽ xuất hiện trên thế gian.” Đây gọi là tiếng đồn về Đức Phật. Chính các vị trời ở cõi Tịnh Cư, sau khi biết được tâm của chư thiên và loài người, đi lại trong cõi người và loan báo rằng: “Sau khi mười hai năm trôi qua, bậc Chánh Đẳng Giác sẽ thuyết về điềm lành.” Đây gọi là tiếng đồn về điềm lành. Chính các vị trời ở cõi Tịnh Cư đi lại trong cõi người và loan báo rằng: “Sau khi bảy năm trôi qua, một vị tỳ khưu nào đó sau khi gặp gỡ Đức Thế Tôn sẽ hỏi về pháp hành Mâu-ni.” Đây gọi là tiếng đồn về Mâu-ni. Trong năm tiếng đồn này, tiếng đồn về điềm lành này đã khởi lên trên thế gian cho chư thiên và loài người. အထ ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ ဝိစိနိတွာ ဝိစိနိတွာ မင်္ဂလာနိ အလဘမာနေသု ဒွါဒသန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန တာဝတိံသကာယိကာ ဒေဝတာ သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ ဧဝံ သမစိန္တေသုံ ‘‘သေယျထာပိ နာမ ဃရသာမိကော အန္တောဃရဇနာနံ, ဂါမသာမိကော ဂါမဝါသီနံ, ရာဇာ သဗ္ဗမနုဿာနံ, ဧဝမေဝ အယံ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အမှာကံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ ယဒိဒံ ပုညေန တေဇေန ဣဿရိယေန ပညာယ ဒွိန္နံ ဒေဝလောကာနံ အဓိပတိ, ယံနူန မယံ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျာမာ’’တိ. တာ သက္ကဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ တင်္ခဏာနုရူပနိဝါသနာဘရဏသဿိရိကသရီရံ အဍ္ဎတေယျကောဋိအစ္ဆရာဂဏပရိဝုတံ ပါရိစ္ဆတ္တကမူလေ ပဏ္ဍုကမ္ဗလဝရာသနေ နိသိန္နံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ ဌတွာ ဧတဒဝေါစုံ ‘‘ယဂ္ဃေ, မာရိသ, ဇာနေယျာသိ, ဧတရဟိ မင်္ဂလပဉှာ သမုဋ္ဌိတာ, ဧကေ ‘ဒိဋ္ဌံ မင်္ဂလ’န္တိ ဝဒန္တိ, ဧကေ ‘သုတံ မင်္ဂလ’န္တိ, ဧကေ ‘မုတံ မင်္ဂလ’န္တိ, တတ္ထ မယဉ္စ အညေ စ အနိဋ္ဌင်္ဂတာ, သာဓု ဝတ နော တွံ ယာထာဝတော ဗျာကရောဟီ’’တိ. ဒေဝရာဇာ ပကတိယာပိ ပညဝါ ‘‘အယံ မင်္ဂလကထာ ကတ္ထ ပဌမံ သမုဋ္ဌိတာ’’တိ အာဟ. ‘‘မယံ, ဒေဝ, စာတုမဟာရာဇိကာနံ အဿုမှာ’’တိ အာဟံသု. တတော စာတုမဟာရာဇိကာ အာကာသဋ္ဌဒေဝတာနံ, အာကာသဋ္ဌဒေဝတာ ဘုမ္မဒေဝတာနံ, ဘုမ္မဒေဝတာ မနုဿာရက္ခဒေဝတာနံ, မနုဿာရက္ခဒေဝတာ ‘‘မနုဿလောကေ သမုဋ္ဌိတာ’’တိ အာဟံသု. Bấy giờ, khi chư thiên và loài người tìm kiếm điềm lành trong cõi trời và cõi người mà không tìm thấy, sau khi mười hai năm trôi qua, các vị trời ở cõi trời Ba Mươi Ba tụ họp, hội kiến và cùng nhau suy nghĩ như vầy: “Ví như người chủ nhà lo cho người trong nhà, trưởng làng lo cho dân làng, đức vua lo cho toàn thể dân chúng, cũng vậy, vua trời Đế Thích này là bậc tối thượng, bậc cao cả của chúng ta. Vị ấy là chủ của hai cõi trời nhờ phước báu, uy lực, quyền thế, và trí tuệ. Vậy thì, chúng ta hãy hỏi vua trời Đế Thích về vấn đề này.” Các vị trời ấy đi đến chỗ vua Đế Thích, thấy vua trời Đế Thích với thân hình rực rỡ trong y phục và trang sức phù hợp với khoảnh khắc ấy, được vây quanh bởi hai mươi lăm triệu thiên nữ, đang ngự trên bảo tọa Pāṇḍukambala dưới gốc cây Pāricchattaka, họ đảnh lễ rồi đứng một bên và nói lời này: “Thưa ngài, xin ngài hãy biết cho, hiện nay vấn đề về điềm lành đã khởi lên. Một số nói ‘cái được thấy là điềm lành’, một số nói ‘cái được nghe là điềm lành’, một số nói ‘cái được cảm nhận là điềm lành’. Về việc đó, chúng tôi và những người khác chưa đi đến kết luận. Lành thay, xin ngài hãy giải thích cho chúng tôi đúng như thật.” Vua trời, vốn có trí tuệ, hỏi rằng: “Câu chuyện về điềm lành này khởi lên đầu tiên ở đâu?” Họ thưa: “Thưa ngài, chúng tôi nghe từ các vị trời Tứ Đại Thiên Vương.” Rồi các vị trời Tứ Đại Thiên Vương (nghe) từ các vị trời ở hư không, các vị trời ở hư không (nghe) từ các vị địa thiên, các vị địa thiên (nghe) từ các vị trời bảo hộ loài người, và các vị trời bảo hộ loài người nói rằng: “(Vấn đề này) khởi lên ở cõi người.” အထ ဒေဝါနမိန္ဒော ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကတ္ထ ဝသတီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မနုဿလောကေ ဒေဝါ’’တိ အာဟံသု. တံ ဘဂဝန္တံ ကောစိ ပုစ္ဆီတိ, န ကောစိ ဒေဝါတိ[Pg.103]. ကိန္နု နာမ တုမှေ မာရိသာ အဂ္ဂိံ ဆဍ္ဍေတွာ ခဇ္ဇောပနကံ ဥဇ္ဇာလေထ, ယေန တုမှေ အနဝသေသမင်္ဂလဒေသကံ တံ ဘဂဝန္တံ အတိက္ကမိတွာ မံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ မညထ, အာဂစ္ဆထ မာရိသာ, တံ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆာမ, အဒ္ဓါ သဿိရိကံ ပဉှဝေယျာကရဏံ လဘိဿာမာတိ ဧကံ ဒေဝပုတ္တံ အာဏာပေသိ ‘‘တံ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆာ’’တိ. သော ဒေဝပုတ္တော တင်္ခဏာနုရူပေန အလင်္ကာရေန အတ္တာနံ အလင်္ကရိတွာ ဝိဇ္ဇုရိဝ ဝိဇ္ဇောတမာနော ဒေဝဂဏပရိဝုတော ဇေတဝနမဟာဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ ဌတွာ မင်္ဂလပဉှံ ပုစ္ဆန္တော ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ ‘‘ဗဟူ ဒေဝါ မနုဿာ စာ’’တိ. Bấy giờ, vua trời hỏi: “Bậc Chánh Đẳng Giác trú ở đâu?” Họ thưa: “Thưa ngài, ở cõi người.” “Có ai đã hỏi Đức Thế Tôn đó chưa?” “Thưa ngài, chưa có ai.” “Này các bạn, tại sao các bạn lại bỏ lửa đi mà thắp sáng con đom đóm? Bởi vì các bạn đã bỏ qua Đức Thế Tôn, bậc thuyết giảng về điềm lành một cách không còn dư sót, mà lại nghĩ rằng nên hỏi ta. Này các bạn, hãy đến đây, chúng ta hãy hỏi Đức Thế Tôn đó. Chắc chắn chúng ta sẽ nhận được câu trả lời rực rỡ cho câu hỏi.” (Vua trời) ra lệnh cho một vị thiên tử: “Hãy hỏi Đức Thế Tôn đó.” Vị thiên tử ấy tự trang hoàng bằng những trang sức phù hợp với khoảnh khắc ấy, tỏa sáng như tia chớp, được đoàn chư thiên vây quanh, đi đến đại tịnh xá Jetavana, đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi đứng một bên, muốn hỏi về vấn đề điềm lành, đã thốt lên bằng một bài kệ bắt đầu bằng: “Bahū devā manussā cā” (Nhiều chư thiên và loài người). ဣဒံ မင်္ဂလပဉှသမုဋ္ဌာနံ. Đây là sự khởi lên của vấn đề về điềm lành. ဗဟူဒေဝါတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ bắt đầu bằng ‘Bahū devā’ ၂. ဣဒါနိ ဂါထာပဒါနံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဟောတိ. ဗဟူတိ အနိယမိတသင်္ချာနိဒ္ဒေသော, တေန အနေကသတာ အနေကသဟဿာ အနေကသတသဟဿာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဒိဗ္ဗန္တီတိ ဒေဝါ, ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ ကီဠန္တိ, အတ္တနော ဝါ သိရိယာ ဇောတေန္တီတိ အတ္ထော. အပိစ ဒေဝါတိ တိဝိဓာ ဒေဝါ သမ္မုတိဥပပတ္တိဝိသုဒ္ဓိဝသေန. ယထာဟ – Bây giờ là phần giải thích ý nghĩa các câu kệ. "Bahū" (nhiều) là từ chỉ số lượng không xác định, do đó, nó có nghĩa là nhiều trăm, nhiều ngàn, nhiều trăm ngàn. Họ tỏa sáng, nên gọi là "devā" (chư thiên); họ vui chơi với năm dục lạc; hoặc nghĩa là họ tỏa sáng với vẻ rực rỡ của chính mình. Hơn nữa, "devā" có ba loại: theo quy ước, theo sự tái sanh, và theo sự thanh tịnh. Như đã nói: ‘‘ဒေဝါတိ တယော ဒေဝါ – သမ္မုတိဒေဝါ, ဥပပတ္တိဒေဝါ, ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ. တတ္ထ သမ္မုတိဒေဝါ နာမ ရာဇာနော ဒေဝိယော ရာဇကုမာရာ. ဥပပတ္တိဒေဝါ နာမ စာတုမဟာရာဇိကေ ဒေဝေ ဥပါဒါယ တဒုတ္တရိဒေဝါ. ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ နာမ အရဟန္တော ဝုစ္စန္တီ’’တိ (စူဠနိ. ဓောတကမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၃၂, ပါရာယနာနုဂီတိဂါထာနိဒ္ဒေသ ၁၁၉). 2. “Devā (chư thiên) có ba loại: chư thiên theo quy ước, chư thiên do tái sanh, và chư thiên do thanh tịnh. Trong đó, chư thiên theo quy ước là các vị vua, hoàng hậu, và hoàng tử. Chư thiên do tái sanh là các vị trời từ cõi Tứ Đại Thiên Vương trở lên. Chư thiên do thanh tịnh được gọi là các bậc A-la-hán.” တေသု ဣဓ ဥပပတ္တိဒေဝါ အဓိပ္ပေတာ. မနုနော အပစ္စာတိ မနုဿာ. ပေါရာဏာ ပန ဘဏန္တိ – မနသော ဥဿန္နတာယ မနုဿာ. တေ ဇမ္ဗုဒီပကာ, အပရဂေါယာနကာ, ဥတ္တရကုရုကာ, ပုဗ္ဗဝိဒေဟကာတိ စတုဗ္ဗိဓာ, ဣဓ ဇမ္ဗုဒီပကာ အဓိပ္ပေတာ. မင်္ဂလန္တိ မဟန္တိ ဣမေဟိ သတ္တာတိ မင်္ဂလာနိ, ဣဒ္ဓိံ ဝုဒ္ဓိဉ္စ ပါပုဏန္တီတိ အတ္ထော. အစိန္တယုန္တိ စိန္တေသုံ အာကင်္ခမာနာတိ ဣစ္ဆမာနာ ပတ္ထယမာနာ ပိဟယမာနာ. သောတ္ထာနန္တိ သောတ္ထိဘာဝံ, သဗ္ဗေသံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကာနံ သောဘနာနံ သုန္ဒရာနံ ကလျာဏာနံ ဓမ္မာနမတ္ထိတန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဗြူဟီတိ ဒေသေဟိ ပကာသေဟိ, အာစိက္ခ ဝိဝရ [Pg.104] ဝိဘဇ ဥတ္တာနီကရောဟိ. မင်္ဂလန္တိ ဣဒ္ဓိကာရဏံ ဝုဒ္ဓိကာရဏံ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိကာရဏံ. ဥတ္တမန္တိ ဝိသိဋ္ဌံ ပဝရံ သဗ္ဗလောကဟိတသုခါဝဟန္တိ အယံ ဂါထာယ အနုပုဗ္ဗပဒဝဏ္ဏနာ. Trong ba loại đó, ở đây muốn nói đến chư thiên do tái sanh. Con cháu của Manu, nên gọi là "manussā" (loài người). Nhưng các bậc xưa nói: do tâm phát triển, nên gọi là "manussā". Họ có bốn loại: người ở châu Diêm-phù-đề, người ở châu Tây-ngưu-hóa, người ở châu Bắc-câu-lô, và người ở châu Đông-thắng-thần; ở đây muốn nói đến người ở châu Diêm-phù-đề. "Maṅgalāni" (điềm lành) là những điều mà chúng sanh nhờ đó trở nên vĩ đại; nghĩa là họ đạt được sự thành tựu và phát triển. "Acintayuṃ" nghĩa là họ đã suy nghĩ. "Ākaṅkhamānā" nghĩa là mong muốn, ao ước, khao khát. "Sotthānaṃ" là trạng thái an lành; có nghĩa là sự hiện hữu của tất cả các pháp tốt đẹp, thiện lành, cao thượng, liên quan đến lợi ích hiện tại và tương lai. "Brūhi" nghĩa là hãy thuyết giảng, hãy tuyên bố, hãy chỉ dạy, hãy mở bày, hãy phân tích, hãy làm cho rõ ràng. "Maṅgalaṃ" là nguyên nhân của sự thành tựu, nguyên nhân của sự phát triển, nguyên nhân của mọi tài sản. "Uttamaṃ" là thù thắng, cao thượng, mang lại lợi ích và hạnh phúc cho toàn thế gian. Đây là phần giải thích tuần tự các từ trong bài kệ. အယံ ပန ပိဏ္ဍတ္ထော – သော ဒေဝပုတ္တော ဒသသဟဿစက္ကဝါဠေသု ဒေဝတာ မင်္ဂလပဉှံ သောတုကာမတာယ ဣမသ္မိံ စက္ကဝါဠေ သန္နိပတိတွာ ဧကဝါလဂ္ဂကောဋိဩကာသမတ္တေ ဒသပိ ဝီသမ္ပိ တိံသမ္ပိ စတ္တာလီသမ္ပိ ပညာသမ္ပိ သဋ္ဌိပိ သတ္တတိပိ အသီတိပိ သုခုမတ္တဘာဝေ နိမ္မိနိတွာ သဗ္ဗဒေဝမာရဗြဟ္မာနော သိရိယာ စ တေဇသာ စ အဓိဂ္ဂယှ ဝိရောစမာနံ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသိန္နံ ဘဂဝန္တံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ ဒိသွာ တသ္မိဉ္စ သမယေ အနာဂတာနမ္ပိ သကလဇမ္ဗုဒီပကာနံ မနုဿာနံ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ သဗ္ဗဒေဝမနုဿာနံ ဝိစိကိစ္ဆာသလ္လသမုဒ္ဓရဏတ္ထံ အာဟ – Còn đây là nghĩa tóm tắt – Vị thiên tử ấy, thấy chư thiên trong mười ngàn thế giới, vì muốn nghe câu hỏi về điềm lành, đã tụ hội trong thế giới này, hóa hiện thân hình vi tế, mười vị, hai mươi vị, ba mươi vị, bốn mươi vị, năm mươi vị, sáu mươi vị, bảy mươi vị, tám mươi vị trong một khoảng không gian chỉ bằng đầu một sợi lông, đang đứng vây quanh Đức Thế Tôn, người đang ngự trên pháp tọa Phật bảo cao quý đã được trải sẵn, tỏa sáng rực rỡ, vượt trội hơn tất cả chư thiên, ma vương và phạm thiên về vẻ uy nghiêm và oai lực; và vào lúc ấy, biết được ý nghĩ trong tâm của những người chưa đến trong toàn cõi Diêm-phù-đề bằng tâm của mình, vị ấy đã thưa lên để nhổ lên mũi tên hoài nghi của tất cả chư thiên và loài người – ‘‘ဗဟူ ဒေဝါ မနုဿာ စ, မင်္ဂလာနိ အစိန္တယုံ; အာကင်္ခမာနာ သောတ္ထာနံ, ဗြူဟိ မင်္ဂလမုတ္တမ’’န္တိ. “Nhiều chư thiên và loài người, mong cầu sự an lành, đã suy tư về các điềm lành. Xin Ngài hãy nói lên điềm lành tối thượng.” တာသံ ဒေဝတာနံ အနုမတိယာ မနုဿာနဉ္စ အနုဂ္ဂဟေန မယာ ပုဋ္ဌော သမာနော ယံ သဗ္ဗေသမေဝ အမှာကံ ဧကန္တဟိတသုခါဝဟတော ဥတ္တမံ မင်္ဂလံ, တံ နော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ ဗြူဟိ ဘဂဝါတိ. Với sự đồng thuận của chư thiên ấy và vì lòng thương tưởng đến loài người, con đã hỏi Ngài. Điềm lành nào là tối thượng, chắc chắn mang lại lợi ích và hạnh phúc cho tất cả chúng con, xin Đức Thế Tôn vì lòng bi mẫn mà nói lên điềm lành ấy cho chúng con. အသေဝနာစာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích kệ ngôn bắt đầu bằng Asevanā ၃. ဧဝမေတံ ဒေဝပုတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ ဘဂဝါ ‘‘အသေဝနာ စ ဗာလာန’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ အသေဝနာတိ အဘဇနာ အပယိရုပါသနာ. ဗာလာနန္တိ ဗလန္တိ အဿသန္တီတိ ဗာလာ, အဿသိတပဿသိတမတ္တေန ဇီဝန္တိ, န ပညာဇီဝိတေနာတိ အဓိပ္ပာယော. တေသံ ဗာလာနံ. ပဏ္ဍိတာနန္တိ ပဏ္ဍန္တီတိ ပဏ္ဍိတာ, သန္ဒိဋ္ဌိကသမ္ပရာယိကေသု အတ္ထေသု ဉာဏဂတိယာ ဂစ္ဆန္တီတိ အဓိပ္ပာယော. တေသံ ပဏ္ဍိတာနံ. သေဝနာတိ ဘဇနာ ပယိရုပါသနာ တံသဟာယတာ တံသမ္ပဝင်္ကတာ တံသမင်္ဂိတာ ပူဇာတိ သက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနာ. ပူဇနေယျာနန္တိ ပူဇာရဟာနံ. ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမန္တိ ယာ စ ဗာလာနံ အသေဝနာ, ယာ စ ပဏ္ဍိတာနံ သေဝနာ, ယာ စ ပူဇနေယျာနံ ပူဇာ, တံ သဗ္ဗံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အာဟ ‘‘ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမ’’န္တိ. ယံ တယာ ပုဋ္ဌံ ‘‘ဗြူဟိ မင်္ဂလမုတ္တမ’’န္တိ, ဧတ္ထ တာဝ ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမန္တိ ဂဏှာဟီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အယမေတိဿာ ဂါထာယ ပဒဝဏ္ဏနာ. 3. Sau khi nghe những lời ấy của vị thiên tử, Đức Thế Tôn đã nói lên kệ ngôn: “Không kết giao với kẻ ngu,” v.v. Ở đây, không kết giao (asevanā) nghĩa là không thân cận, không gần gũi. Với kẻ ngu (bālānaṃ): những người chỉ biết thở (balanti assasanti) được gọi là kẻ ngu (bālā); ý nghĩa là họ sống chỉ bằng hơi thở vào ra, chứ không sống bằng đời sống trí tuệ. Của những kẻ ngu ấy. Với người trí (paṇḍitānaṃ): những người có trí tuệ (paṇḍanti) được gọi là người trí (paṇḍitā); ý nghĩa là họ tiến bước bằng sự đi của trí tuệ trong các mục đích thuộc hiện tại và tương lai. Của những người trí ấy. Kết giao (sevanā) nghĩa là thân cận, gần gũi, làm bạn với họ, kết bè với họ, hòa hợp với họ. Cúng dường (pūjā) là sự tôn trọng, kính trọng, tôn kính, đảnh lễ. Những bậc đáng cúng dường (pūjaneyyānaṃ) là những người đáng được cúng dường. Đây là điềm lành tối thượng (etaṃ maṅgalamuttamaṃ): việc không kết giao với kẻ ngu, việc kết giao với người trí, và việc cúng dường những bậc đáng cúng dường, Ngài đã gộp tất cả những điều này lại và nói: “Đây là điềm lành tối thượng.” Điều mà ngươi đã hỏi: “Xin hãy nói lên điềm lành tối thượng,” thì ở đây, trước hết hãy hiểu rằng: “Đây là điềm lành tối thượng.” Đây là phần giải thích từng từ của kệ ngôn này. အတ္ထဝဏ္ဏနာ [Pg.105] ပနဿာ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဧဝမေတံ ဒေဝပုတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ ဘဂဝါ ‘‘အသေဝနာ စ ဗာလာန’’န္တိ ဣမံ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ယသ္မာ စတုဗ္ဗိဓာ ဂါထာ ပုစ္ဆိတဂါထာ, အပုစ္ဆိတဂါထာ, သာနုသန္ဓိကဂါထာ, အနနုသန္ဓိကဂါထာတိ. တတ္ထ ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ, ဂေါတမ, ဘူရိပည, ကထင်္ကရော သာဝကော သာဓု ဟောတီ’’တိ (သု. နိ. ၃၇၈) စ ‘‘ကထံ နု တွံ, မာရိသ, ဩဃမတရီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁) စ ဧဝမာဒီသု ပုစ္ဆိတေန ကထိတာ ပုစ္ဆိတဂါထာ. ‘‘ယံ ပရေ သုခတော အာဟု, တဒရိယာ အာဟု ဒုက္ခတော’’တိ ဧဝမာဒီသု (သု. နိ. ၇၆၇) အပုစ္ဆိတေန အတ္တဇ္ဈာသယဝသေန ကထိတာ အပုစ္ဆိတဂါထာ. သဗ္ဗာပိ ဗုဒ္ဓါနံ ဂါထာ ‘‘သနိဒါနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၂၆; ကထာ. ၈၀၆) ဝစနတော သာနုသန္ဓိကဂါထာ. အနနုသန္ဓိကဂါထာ ဣမသ္မိံ သာသနေ နတ္ထိ. ဧဝမေတာသု ဂါထာသု အယံ ဒေဝပုတ္တေန ပုစ္ဆိတေန ဘဂဝတာ ကထိတတ္တာ ပုစ္ဆိတဂါထာ. အယဉ္စ ယထာ ဆေကော ပုရိသော ကုသလော မဂ္ဂဿ ကုသလော အမဂ္ဂဿ မဂ္ဂံ ပုဋ္ဌော ပဌမံ ဝိဇဟိတဗ္ဗံ အာစိက္ခိတွာ ပစ္ဆာ ဂဟေတဗ္ဗံ အာစိက္ခတိ ‘‘အသုကသ္မိံ နာမ ဌာနေ ဒွေဓာပထော ဟောတိ, တတ္ထ ဝါမံ မုဉ္စိတွာ ဒက္ခိဏံ ဂဏှထာ’’တိ, ဧဝံ သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗေသု အသေဝိတဗ္ဗံ အာစိက္ခိတွာ သေဝိတဗ္ဗံ အာစိက္ခတိ. ဘဂဝါ စ မဂ္ဂကုသလပုရိသသဒိသော. ယထာဟ – Còn phần giải thích ý nghĩa của kệ ngôn này nên được hiểu như sau – Sau khi nghe những lời ấy của vị thiên tử, Đức Thế Tôn đã nói lên kệ ngôn này: “Không kết giao với kẻ ngu,” v.v. Ở đây, vì kệ ngôn có bốn loại: kệ ngôn được hỏi (pucchitagāthā), kệ ngôn không được hỏi (apucchitagāthā), kệ ngôn có liên hệ nhân duyên (sānusandhikagāthā), và kệ ngôn không có liên hệ nhân duyên (ananusandhikagāthā). Trong đó, những kệ ngôn được nói lên do có người hỏi, như trong các câu: “Thưa ngài Gotama, bậc trí tuệ rộng lớn, con xin hỏi ngài, người đệ tử phải làm thế nào để trở nên tốt lành?” và “Thưa ngài, ngài đã vượt qua bộc lưu như thế nào?”, được gọi là kệ ngôn được hỏi. Những kệ ngôn được nói lên không do có người hỏi, mà do tự ý muốn nói, như trong câu: “Điều mà người khác cho là lạc, bậc Thánh nhân cho đó là khổ,” được gọi là kệ ngôn không được hỏi. Tất cả các kệ ngôn của chư Phật đều là kệ ngôn có liên hệ nhân duyên, vì có câu nói: “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ thuyết Pháp có nhân duyên.” Kệ ngôn không có liên hệ nhân duyên không có trong giáo pháp này. Trong các loại kệ ngôn ấy, kệ ngôn này được gọi là kệ ngôn được hỏi, vì đã được Đức Thế Tôn nói lên do vị thiên tử hỏi. Và cũng giống như một người khéo léo, rành rẽ đường đi và không rành rẽ đường đi, khi được hỏi đường, trước tiên chỉ ra con đường cần phải tránh, sau đó mới chỉ ra con đường cần phải đi, rằng: “Tại một nơi tên là như vậy, có một ngã hai, ở đó hãy bỏ con đường bên trái mà đi con đường bên phải,” cũng vậy, trong số những người nên và không nên kết giao, Ngài trước tiên nói về những người không nên kết giao, rồi mới nói về những người nên kết giao. Và Đức Thế Tôn cũng giống như người rành rẽ đường đi. Như có lời dạy rằng – ‘‘ပုရိသော မဂ္ဂကုသလောတိ ခေါ, တိဿ, တထာဂတဿေတံ အဓိဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. သော ဟိ ကုသလော ဣမဿ လောကဿ, ကုသလော ပရဿ လောကဿ, ကုသလော မစ္စုဓေယျဿ, ကုသလော အမစ္စုဓေယျဿ, ကုသလော မာရဓေယျဿ, ကုသလော အမာရဓေယျဿာ’’တိ. “Này Tissa, ‘người rành rẽ đường đi’ quả thật là một danh hiệu của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì Ngài rành rẽ về thế giới này, rành rẽ về thế giới bên kia, rành rẽ về cảnh giới của thần chết, rành rẽ về cảnh giới bất tử, rành rẽ về cảnh giới của Ma vương, rành rẽ về cảnh giới không thuộc Ma vương.” တသ္မာ ပဌမံ အသေဝိတဗ္ဗံ အာစိက္ခန္တော အာဟ – ‘‘အသေဝနာ စ ဗာလာနံ, ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ’’တိ. ဝိဇဟိတဗ္ဗမဂ္ဂေါ ဝိယ ဟိ ပဌမံ ဗာလာ န သေဝိတဗ္ဗာ န ပယိရုပါသိတဗ္ဗာ, တတော ဂဟေတဗ္ဗမဂ္ဂေါ ဝိယ ပဏ္ဍိတာ သေဝိတဗ္ဗာ ပယိရုပါသိတဗ္ဗာတိ. ကသ္မာ ပန ဘဂဝတာ မင်္ဂလံ ကထေန္တေန ပဌမံ ဗာလာနမသေဝနာ ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ ကထိတာတိ? ဝုစ္စတေ – ယသ္မာ ဣမံ ဒိဋ္ဌာဒီသု မင်္ဂလဒိဋ္ဌိံ ဗာလသေဝနာယ ဒေဝမနုဿာ ဂဏှိံသု, သာ စ အမင်္ဂလံ, တသ္မာ တေသံ တံ ဣဓလောကပရလောကတ္ထဘဉ္ဇကံ အကလျာဏမိတ္တသံသဂ္ဂံ ဂရဟန္တေန ဥဘယလောကတ္ထသာဓကဉ္စ ကလျာဏမိတ္တသံသဂ္ဂံ [Pg.106] ပသံသန္တေန ဘဂဝတာ ပဌမံ ဗာလာနမသေဝနာ ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ ကထိတာတိ. Do đó, khi chỉ dạy về điều không nên kết giao trước tiên, Ngài đã nói: “Không kết giao với kẻ ngu, và kết giao với người trí.” Giống như con đường cần phải tránh, trước tiên không nên kết giao, không nên gần gũi kẻ ngu; sau đó, giống như con đường cần phải đi, nên kết giao, nên gần gũi người trí. Nhưng tại sao khi nói về điềm lành, Đức Thế Tôn lại nói về việc không kết giao với kẻ ngu và kết giao với người trí trước tiên? Xin thưa – Bởi vì chư thiên và loài người đã chấp thủ tà kiến về điềm lành trong những việc như thấy, v.v., là do kết giao với kẻ ngu, và điều đó là không phải điềm lành. Do đó, Đức Thế Tôn, trong khi quở trách sự giao du với bạn xấu, điều phá hoại lợi ích ở đời này và đời sau của họ, và trong khi tán thán sự giao du với bạn tốt, điều mang lại lợi ích ở cả hai đời, đã nói về việc không kết giao với kẻ ngu và kết giao với người trí trước tiên. တတ္ထ ဗာလာ နာမ ယေ ကေစိ ပါဏာတိပါတာဒိအကုသလကမ္မပထသမန္နာဂတာ သတ္တာ, တေ တီဟာကာရေဟိ ဇာနိတဗ္ဗာ. ယထာဟ ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလဿ ဗာလလက္ခဏာနီ’’တိ သုတ္တံ (အ. နိ. ၃.၃; မ. နိ. ၃.၂၄၆). အပိစ ပူရဏကဿပါဒယော ဆ သတ္ထာရော, ဒေဝဒတ္တကောကာလိကကဋမောဒကတိဿခဏ္ဍဒေဝိယာပုတ္တသမုဒ္ဒဒတ္တစိဉ္စမာဏဝိကာဒယော အတီတကာလေ စ ဒီဃဝိဒဿ ဘာတာတိ ဣမေ အညေ စ ဧဝရူပါ သတ္တာ ဗာလာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. Ở đây, kẻ ngu là bất kỳ chúng sinh nào có những con đường nghiệp bất thiện như sát sinh, v.v. Họ có thể được nhận biết qua ba đặc điểm. Như có lời dạy trong kinh: “Này các Tỳ khưu, có ba đặc điểm này của kẻ ngu.” Hơn nữa, sáu vị thầy như Pūraṇa Kassapa, v.v., và những người như Devadatta, Kokālika, Kaṭamorakatissaka, con trai của hoàng hậu Khaṇḍā, Samuddadatta, Ciñcāmāṇavikā, v.v., và trong quá khứ là anh trai của Dīghavida – những chúng sinh này và những chúng sinh khác tương tự như vậy nên được biết là kẻ ngu. တေ အဂ္ဂိပဒိတ္တမိဝ အဂါရံ အတ္တနာ ဒုဂ္ဂဟိတေန အတ္တာနဉ္စေဝ အတ္တနော ဝစနကာရကေ စ ဝိနာသေန္တိ. ယထာ ဒီဃဝိဒဿ ဘာတာ စတုဗုဒ္ဓန္တရံ သဋ္ဌိယောဇနမတ္တေန အတ္တဘာဝေန ဥတ္တာနော ပတိတော မဟာနိရယေ ပစ္စတိ, ယထာ စ တဿ ဒိဋ္ဌိံ အဘိရုစနကာနိ ပဉ္စ ကုလသတာနိ တဿေဝ သဟဗျတံ ဥပပန္နာနိ မဟာနိရယေ ပစ္စန္တိ. ဝုတ္တဉ္စေတံ ဘဂဝတာ – Những kẻ ấy, với tà kiến của mình, tự hủy hoại bản thân và những người nghe theo lời họ, giống như ngôi nhà đang bốc cháy. Ví như anh của Dīghavida, trong khoảng thời gian bốn vị Phật, với thân hình dài sáu mươi do-tuần, ngã ngửa và bị nung nấu trong đại địa ngục; và ví như năm trăm gia tộc ưa thích tà kiến của người ấy, đã trở thành bạn đồng hành của y, cũng bị nung nấu trong đại địa ngục. Điều này đã được đức Thế Tôn nói đến – ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, နဠာဂါရာ ဝါ တိဏာဂါရာ ဝါ အဂ္ဂိ မုတ္တော ကူဋာဂါရာနိပိ ဍဟတိ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တာနိ နိဝါတာနိ ဖုသိတဂ္ဂဠာနိ ပိဟိတဝါတပါနာနိ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယာနိ ကာနိစိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော. ယေ ကေစိ ဥပဒ္ဒဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ…ပေ… ယေ ကေစိ ဥပသဂ္ဂါ…ပေ… နော ပဏ္ဍိတတော. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပဋိဘယော ဗာလော, အပ္ပဋိဘယော ပဏ္ဍိတော. သဥပဒ္ဒဝေါ ဗာလော, အနုပဒ္ဒဝေါ ပဏ္ဍိတော, သဥပသဂ္ဂေါ ဗာလော, အနုပသဂ္ဂေါ ပဏ္ဍိတော’’တိ (အ. နိ. ၃.၁). “Này các Tỳ khưu, ví như ngọn lửa phát ra từ một ngôi nhà lợp bằng sậy hay lợp bằng cỏ, nó cũng thiêu rụi cả những ngôi nhà có nóc nhọn, được trát vữa trong ngoài, kín gió, cài then chắc chắn, đóng kín cửa sổ; cũng vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ nỗi sợ hãi nào khởi lên, tất cả chúng đều khởi lên từ kẻ ngu, không phải từ người trí. Bất cứ tai họa nào khởi lên... bất cứ chướng ngại nào... không phải từ người trí. Do đó, này các Tỳ khưu, kẻ ngu có hiểm nguy, người trí không có hiểm nguy. Kẻ ngu có tai họa, người trí không có tai họa. Kẻ ngu có chướng ngại, người trí không có chướng ngại.” အပိစ ပူတိမစ္ဆသဒိသော ဗာလော, ပူတိမစ္ဆဗန္ဓပတ္တပုဋသဒိသော ဟောတိ တဒုပသေဝီ, ဆဍ္ဍနီယတံ ဇိဂုစ္ဆနီယတဉ္စ ပါပုဏာတိ ဝိညူနံ. ဝုတ္တဉ္စေတံ – Lại nữa, kẻ ngu giống như cá thối, người thân cận kẻ ngu giống như lá gói cá thối, trở nên đáng vứt bỏ và đáng ghê tởm đối với người có trí. Điều này đã được nói đến – ‘‘ပူတိမစ္ဆံ ကုသဂ္ဂေန, ယော နရော ဥပနယှတိ; ကုသာပိ ပူတီ ဝါယန္တိ, ဧဝံ ဗာလူပသေဝနာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၁၈၃; ၂.၂၂.၁၂၅၇); “Người nào dùng cỏ kusa, để gói con cá ươn thối; Cỏ kusa cũng bốc mùi hôi, giao du kẻ ngu cũng vậy.” အကိတ္တိပဏ္ဍိတော စာပိ သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ဝရေ ဒိယျမာနေ ဧဝမာဟ – Cũng vậy, nhà hiền triết Akitti, khi được Sakka, vua của chư thiên, ban cho một điều ước, đã nói như sau – ‘‘ဗာလံ [Pg.107] န ပဿေ န သုဏေ, န စ ဗာလေန သံဝသေ; ဗာလေနလ္လာပသလ္လာပံ, န ကရေ န စ ရောစယေ. “Mong đừng thấy, đừng nghe kẻ ngu, cũng đừng chung sống với kẻ ngu; Đừng trò chuyện, đàm luận với kẻ ngu, cũng đừng ưa thích điều đó.” ‘‘ကိန္နု တေ အကရံ ဗာလော, ဝဒ ကဿပ ကာရဏံ; ကေန ကဿပ ဗာလဿ, ဒဿနံ နာဘိကင်္ခသိ. “Kẻ ngu đã làm gì ngươi, hỡi Kassapa, hãy nói lý do; Tại sao, hỡi Kassapa, ngươi không mong muốn nhìn thấy kẻ ngu?” ‘‘အနယံ နယတိ ဒုမ္မေဓော, အဓုရာယံ နိယုဉ္ဇတိ; ဒုန္နယော သေယျသော ဟောတိ, သမ္မာ ဝုတ္တော ပကုပ္ပတိ; ဝိနယံ သော န ဇာနာတိ, သာဓု တဿ အဒဿန’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၃.၉၀-၉၂); “Kẻ thiểu trí dẫn đến chỗ sai lầm, dấn thân vào việc không phải đường lối. Bị dẫn dắt sai lầm lại cho là hay, được nói đúng đắn thì nổi giận. Kẻ ấy không biết đến kỷ luật, không thấy kẻ ấy là điều tốt lành.” ဧဝံ ဘဂဝါ သဗ္ဗာကာရေန ဗာလူပသေဝနံ ဂရဟန္တော ‘‘ဗာလာနမသေဝနာ မင်္ဂလ’’န္တိ ဝတွာ ဣဒါနိ ပဏ္ဍိတသေဝနံ ပသံသန္တော ‘‘ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ မင်္ဂလ’’န္တိ အာဟ. တတ္ထ ပဏ္ဍိတာ နာမ ယေ ကေစိ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိအာဒိဒသကုသလကမ္မပထသမန္နာဂတာ သတ္တာ, တေ တီဟာကာရေဟိ ဇာနိတဗ္ဗာ. ယထာဟ ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတဿ ပဏ္ဍိတလက္ခဏာနီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၃; မ. နိ. ၃.၂၅၃) သုတ္တံ. အပိစ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓအသီတိမဟာသာဝကာ အညေ စ တထာဂတဿ သာဝကာ သုနေတ္တမဟာဂေါဝိန္ဒဝိဓုရသရဘင်္ဂမဟောသဓသုတသောမနိမိရာဇ- အယောဃရကုမာရအကိတ္တိပဏ္ဍိတာဒယော စ ပဏ္ဍိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. Như vậy, đức Thế Tôn sau khi khiển trách việc giao du với kẻ ngu bằng mọi cách và nói rằng “không giao du với kẻ ngu là một điềm lành”, bây giờ, để tán thán việc giao du với người trí, Ngài nói “và giao du với người trí là một điềm lành”. Ở đây, “người trí” là những chúng sanh nào có đầy đủ mười thiện nghiệp đạo, bắt đầu bằng việc từ bỏ sát sanh; họ được nhận biết qua ba đặc điểm. Như Ngài đã nói trong kinh: “Này các Tỳ khưu, đây là ba đặc điểm của người trí...”. Hơn nữa, các vị Phật, Bích-chi Phật, tám mươi vị đại thinh văn, và các vị thinh văn khác của Như Lai, cùng với Sunetta, Mahāgovinda, Vidhura, Sarabhaṅga, Mahosadha, Sutasoma, vua Nimi, hoàng tử Ayoghara, nhà hiền triết Akitti, và những vị khác, cần được biết là “người trí”. တေ ဘယေ ဝိယ ရက္ခာ အန္ဓကာရေ ဝိယ ပဒီပေါ ခုပ္ပိပါသာဒိဒုက္ခာဘိဘဝေ ဝိယ အန္နပါနာဒိပ္ပဋိလာဘော အတ္တနော ဝစနကရာနံ သဗ္ဗဘယုပဒ္ဒဝူပသဂ္ဂဝိဒ္ဓံသနသမတ္ထာ ဟောန္တိ. တထာ ဟိ တထာဂတံ အာဂမ္မ အသင်္ချေယျာ အပရိမာဏာ ဒေဝမနုဿာ အာသဝက္ခယံ ပတ္တာ, ဗြဟ္မလောကေ ပတိဋ္ဌိတာ, ဒေဝလောကေ ပတိဋ္ဌိတာ, သုဂတိလောကေ ဥပ္ပန္နာ, သာရိပုတ္တတ္ထေရေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ စတူဟိ စ ပစ္စယေဟိ ထေရံ ဥပဋ္ဌဟိတွာ အသီတိ ကုလသဟဿာနိ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တာနိ. တထာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနမဟာကဿပပ္ပဘုတီသု သဗ္ဗမဟာသာဝကေသု, သုနေတ္တဿ သတ္ထုနော သာဝကာ အပ္ပေကစ္စေ ဗြဟ္မလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု, အပ္ပေကစ္စေ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ…ပေ… အပ္ပေကစ္စေ ဂဟပတိမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ – Đối với những người nghe theo lời họ, những bậc trí tuệ ấy giống như người bảo vệ trong lúc hiểm nguy, như ngọn đèn trong bóng tối, như có được thức ăn và nước uống khi bị khổ đau vì đói khát v.v. chi phối, và có khả năng tiêu diệt mọi hiểm nguy, tai họa và chướng ngại. Thật vậy, nhờ có Như Lai mà vô số, vô lượng chư thiên và loài người đã đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, được tái sanh trong cõi Phạm thiên, được tái sanh trong cõi trời, sanh về cõi lành. Sau khi phát sanh tín tâm nơi trưởng lão Sāriputta và phụng sự ngài với bốn món vật dụng, tám mươi ngàn gia tộc đã được tái sanh trên thiên giới. Tương tự như vậy đối với tất cả các vị đại thinh văn, như Mahāmoggallāna, Mahākassapa, v.v. Một số đệ tử của đạo sư Sunetta đã sanh về cõi Phạm thiên, một số sanh làm bạn đồng hành của chư thiên ở cõi Paranimmitavasavattī... một số sanh làm bạn đồng hành của các gia chủ giàu có. Điều này cũng đã được nói đến – ‘‘နတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတတော ဘယံ, နတ္ထိ ပဏ္ဍိတတော ဥပဒ္ဒဝေါ, နတ္ထိ ပဏ္ဍိတတော ဥပသဂ္ဂေါ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁). “Này các Tỳ khưu, từ người trí không có hiểm nguy, từ người trí không có tai họa, từ người trí không có chướng ngại.” အပိစ [Pg.108] တဂရမာလာဒိဂန္ဓသဒိသော ပဏ္ဍိတော, တဂရမာလာဒိဂန္ဓဗန္ဓပလိဝေဌနပတ္တသဒိသော ဟောတိ တဒုပသေဝီ, ဘာဝနီယတံ မနုညတဉ္စ အာပဇ္ဇတိ ဝိညူနံ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ – Lại nữa, người trí giống như hương thơm của vòng hoa tagara, người thân cận người trí giống như chiếc lá dùng để bao bọc vòng hoa tagara thơm ngát; người ấy trở nên đáng được quý mến và làm hài lòng những người có trí. Điều này cũng đã được nói đến – ‘‘တဂရဉ္စ ပလာသေန, ယော နရော ဥပနယှတိ; ပတ္တာပိ သုရဘီ ဝါယန္တိ, ဧဝံ ဓီရူပသေဝနာ’’တိ. (ဣတိဝု. ၇၆; ဇာ. ၁.၁၅.၁၈၄; ၂.၂၂.၁၂၅၈); “Người nào dùng lá cây palāsa, để gói bột chiên đàn (tagara); Lá cây cũng tỏa mùi thơm ngát, giao du người trí cũng vậy.” အကိတ္တိပဏ္ဍိတော စာပိ သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ဝရေ ဒိယျမာနေ ဧဝမာဟ – Cũng vậy, nhà hiền triết Akitti, khi được Sakka, vua của chư thiên, ban cho một điều ước, đã nói như sau – ‘‘ဓီရံ ပဿေ သုဏေ ဓီရံ, ဓီရေန သဟ သံဝသေ; ဓီရေနလ္လာပသလ္လာပံ, တံ ကရေ တဉ္စ ရောစယေ. “Mong được thấy, được nghe người trí, được chung sống với người trí; Được trò chuyện, đàm luận với người trí, làm điều đó và ưa thích điều đó.” ‘‘ကိန္နု တေ အကရံ ဓီရော, ဝဒ ကဿပ ကာရဏံ; ကေန ကဿပ ဓီရဿ, ဒဿနံ အဘိကင်္ခသိ. “Người trí đã làm gì cho ngươi, hỡi Kassapa, hãy nói lý do; Tại sao, hỡi Kassapa, ngươi lại mong mỏi được nhìn thấy người trí?” ‘‘နယံ နယတိ မေဓာဝီ, အဓုရာယံ န ယုဉ္ဇတိ; သုနယော သေယျသော ဟောတိ, သမ္မာ ဝုတ္တော န ကုပ္ပတိ; ဝိနယံ သော ပဇာနာတိ, သာဓု တေန သမာဂမော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၃.၉၄-၉၆); “Người có trí tuệ dẫn đến điều đúng đắn, không dấn thân vào việc sai đường. Được dẫn dắt đúng đắn thì trở nên tốt hơn, được nói đúng đắn thì không nổi giận. Vị ấy hiểu rõ kỷ luật, giao du với vị ấy là điều tốt lành.” ဧဝံ ဘဂဝါ သဗ္ဗာကာရေန ပဏ္ဍိတသေဝနံ ပသံသန္တော ‘‘ပဏ္ဍိတာနံ သေဝနာ မင်္ဂလ’’န္တိ ဝတွာ ဣဒါနိ တာယ ဗာလာနံ အသေဝနာယ ပဏ္ဍိတာနံ သေဝနာယ စ အနုပုဗ္ဗေန ပူဇနေယျဘာဝံ ဥပဂတာနံ ပူဇံ ပသံသန္တော ‘‘ပူဇာ စ ပူဇနေယျာနံ မင်္ဂလ’’န္တိ အာဟ. တတ္ထ ပူဇနေယျာ နာမ သဗ္ဗဒေါသဝိရဟိတတ္တာ သဗ္ဗဂုဏသမန္နာဂတတ္တာ စ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော, တတော ပစ္ဆာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ, အရိယသာဝကာ စ. တေသဉှိ ပူဇာ အပ္ပကာပိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဟောတိ, သုမနမာလာကာရမလ္လိကာဒယော စေတ္ထ နိဒဿနံ. Như vậy, đức Thế Tôn sau khi tán thán việc giao du với người trí bằng mọi cách và nói rằng “giao du với người trí là một điềm lành”, bây giờ, nhờ vào việc không giao du với kẻ ngu và giao du với người trí ấy, Ngài tán thán sự cúng dường đến những bậc đã tuần tự trở nên đáng cúng dường, và nói rằng “và cúng dường những bậc đáng cúng dường là một điềm lành”. Ở đây, “những bậc đáng cúng dường” là các đức Phật, các đấng Thế Tôn, vì các ngài đã thoát khỏi mọi lỗi lầm và có đầy đủ mọi phẩm hạnh; sau đó là các vị Bích-chi Phật và các vị thánh thinh văn. Sự cúng dường đến các ngài, dù chỉ là nhỏ nhoi, cũng mang lại lợi ích và hạnh phúc trong một thời gian dài. Ở đây, người bán hoa Sumana, hoàng hậu Mallikā, và những vị khác là những ví dụ. တတ္ထေကံ နိဒဿနမတ္တံ ဘဏာမ – ဘဂဝါ ဟိ ဧကဒိဝသံ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အထ ခေါ သုမနမာလာကာရော ရညော မာဂဓဿ သေနိယဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ ပုပ္ဖာနိ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တော အဒ္ဒသ ဘဂဝန္တံ နဂရဒွါရမနုပ္ပတ္တံ ပါသာဒိကံ ပသာဒနီယံ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာသီတာနုဗျဉ္ဇနပ္ပဋိမဏ္ဍိတံ ဗုဒ္ဓသိရိယာ ဇလန္တံ, ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘ရာဇာ ပုပ္ဖာနိ ဂဟေတွာ သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ ဒဒေယျ[Pg.109], တဉ္စ ဣဓလောကမတ္တမေဝ သုခံ ဘဝေယျ, ဘဂဝတော ပန ပူဇာ အပ္ပမေယျအသင်္ချေယျဖလာ ဒီဃရတ္တံ ဟိတသုခါဝဟာ ဟောတိ, ဟန္ဒာဟံ ဣမေဟိ ပုပ္ဖေဟိ ဘဂဝန္တံ ပူဇေမီ’’တိ ပသန္နစိတ္တော ဧကံ ပုပ္ဖမုဋ္ဌိံ ဂဟေတွာ ဘဂဝတော ပဋိမုခံ ခိပိ, ပုပ္ဖာနိ အာကာသေန ဂန္တွာ ဘဂဝတော ဥပရိ မာလာဝိတာနံ ဟုတွာ အဋ္ဌံသု. မာလာကာရော တမာနုဘာဝံ ဒိသွာ ပသန္နတရစိတ္တော ပုန ဧကံ ပုပ္ဖမုဋ္ဌိံ ခိပိ, တာနိပိ ဂန္တွာ မာလာကဉ္စုကော ဟုတွာ အဋ္ဌံသု. ဧဝံ အဋ္ဌ ပုပ္ဖမုဋ္ဌိယော ခိပိ, တာနိ ဂန္တွာ ပုပ္ဖကူဋာဂါရံ ဟုတွာ အဋ္ဌံသု. Ở đây, chúng tôi xin kể một ví dụ. Quả thật, vào một ngày nọ, vào buổi sáng, Đức Thế Tôn sau khi đắp y, mang y bát, đã đi vào thành Rājagaha để khất thực. Bấy giờ, người làm vòng hoa tên Sumana, trong khi mang hoa đến cho vua Bimbisāra, thuộc dòng Seniya, vua xứ Māgadha, đã thấy Đức Thế Tôn vừa đến cổng thành, trông thật khả ái, đáng kính, được trang nghiêm với ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân và tám mươi vẻ đẹp phụ, tỏa sáng với uy đức của một vị Phật. Sau khi thấy Ngài, anh ta khởi lên ý nghĩ này: "Nhà vua sau khi nhận hoa này, có thể sẽ cho ta một trăm hay một ngàn (đồng tiền), và (phần thưởng) đó chỉ mang lại hạnh phúc trong đời này mà thôi. Nhưng việc cúng dường lên Đức Thế Tôn thì có quả báo vô lượng, không thể đếm xuể, mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài. Thôi, ta sẽ dùng những bông hoa này để cúng dường Đức Thế Tôn." Với tâm hoan hỷ, anh ta lấy một nắm hoa và tung về phía trước mặt Đức Thế Tôn. Những bông hoa bay lên không trung, kết thành một tán hoa ở trên đầu Đức Thế Tôn rồi dừng lại. Người làm vòng hoa thấy được thần lực ấy, tâm càng thêm hoan hỷ, lại tung thêm một nắm hoa nữa. Những bông hoa ấy cũng bay lên, kết thành một chiếc áo choàng bằng vòng hoa rồi dừng lại. Cứ như thế, anh ta đã tung cả tám nắm hoa, và chúng bay lên kết thành một tòa lầu hoa có chóp nhọn rồi dừng lại. ဘဂဝါ အန္တောကူဋာဂါရေ အဟောသိ, မဟာဇနကာယော သန္နိပတိ. ဘဂဝါ မာလာကာရံ ပဿန္တော သိတံ ပါတွာကာသိ. အာနန္ဒတ္ထေရော ‘‘န ဗုဒ္ဓါ အဟေတူ အပစ္စယာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ သိတကာရဏံ ပုစ္ဆိ. ဘဂဝါ အာဟ ‘‘ဧသော, အာနန္ဒ, မာလာကာရော ဣမိဿာ ပူဇာယ အာနုဘာဝေန သတသဟဿကပ္ပေ ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ သံသရိတွာ ပရိယောသာနေ သုမနိဿရော နာမ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီ’’တိ. ဝစနပရိယောသာနေ ဓမ္မဒေသနတ္ထံ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ – Đức Thế Tôn ở bên trong tòa lầu hoa, một đám đông dân chúng tụ tập lại. Đức Thế Tôn nhìn người làm vòng hoa và mỉm cười. Trưởng lão Ānanda, nghĩ rằng: "Chư Phật không mỉm cười mà không có nguyên nhân, không có duyên cớ," nên đã hỏi về lý do của nụ cười. Đức Thế Tôn nói: "Này Ānanda, người làm vòng hoa này, nhờ oai lực của sự cúng dường này, sau khi luân hồi trong cõi trời và cõi người suốt một trăm ngàn kiếp, vào cuối cùng sẽ trở thành một vị Phật Độc Giác tên là Sumanissara." Vào cuối lời nói, để thuyết pháp, Ngài đã nói lên kệ này: ‘‘တဉ္စ ကမ္မံ ကတံ သာဓု, ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတိ; ယဿ ပတီတော သုမနော, ဝိပါကံ ပဋိသေဝတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၆၈); “Làm nghiệp ấy thật là tốt, nghiệp mà sau khi làm không hối hận; nghiệp mà người làm hoan hỷ, vui mừng thọ hưởng quả báo.” ဂါထာဝသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. ဧဝံ အပ္ပကာပိ တေသံ ပူဇာ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ စ အာမိသပူဇာဝ, ကော ပန ဝါဒေါ ပဋိပတ္တိပူဇာယ? ယတော ယေ ကုလပုတ္တာ သရဏဂမနသိက္ခာပဒပ္ပဋိဂ္ဂဟဏေန ဥပေါသထင်္ဂသမာဒါနေန စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလာဒီဟိ စ အတ္တနော ဂုဏေဟိ ဘဂဝန္တံ ပူဇေန္တိ, ကော တေသံ ပူဇာဖလံ ဝဏ္ဏယိဿတိ? တေ ဟိ တထာဂတံ ပရမာယ ပူဇာယ ပူဇေန္တီတိ ဝုတ္တာ. ယထာဟ – Vào cuối bài kệ, tám mươi bốn ngàn chúng sinh đã chứng ngộ Chánh pháp. Cần phải hiểu rằng, như vậy, dù sự cúng dường của họ chỉ là nhỏ nhoi, cũng mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài. Và đó chỉ là sự cúng dường bằng vật phẩm, huống chi là sự cúng dường bằng sự thực hành? Bởi vì những thiện nam tử nào cúng dường Đức Thế Tôn bằng chính những phẩm hạnh của mình, qua việc thọ trì tam quy và học giới, qua việc giữ gìn các chi phần của ngày trai giới, và qua Tứ Thanh Tịnh Giới, v.v., ai có thể mô tả hết quả báo của sự cúng dường của họ? Quả thật, họ được gọi là những người cúng dường Như Lai bằng sự cúng dường tối thượng. Như đã được nói: ‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဝါ ဘိက္ခုနီ ဝါ ဥပါသကော ဝါ ဥပါသိကာ ဝါ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဝိဟရတိ သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တထာဂတံ သက္ကရောတိ ဂရုံ ကရောတိ မာနေတိ ပူဇေတိ အပစိယတိ ပရမာယ ပူဇာယာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၉၉). “Này Ānanda, bất kỳ Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ hay nữ cư sĩ nào sống thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp, người ấy tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, và sùng kính Như Lai bằng sự cúng dường tối thượng.” ဧတေနာနုသာရေန ပစ္စေကဗုဒ္ဓအရိယသာဝကာနမ္ပိ ပူဇာယ ဟိတသုခါဝဟတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. Theo cách tương tự này, cũng cần được hiểu rằng sự cúng dường đến các vị Phật Độc Giác và các vị Thánh đệ tử cũng mang lại lợi ích và hạnh phúc. အပိစ [Pg.110] ဂဟဋ္ဌာနံ ကနိဋ္ဌဿ ဇေဋ္ဌော ဘာတာပိ ဘဂိနီပိ ပူဇနေယျာ, ပုတ္တဿ မာတာပိတရော, ကုလဝဓူနံ သာမိကသဿုသသုရာတိ ဧဝမေတ္ထ ပူဇနေယျာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧတေသမ္ပိ ဟိ ပူဇာ ကုသလဓမ္မသင်္ခါတတ္တာ အာယုအာဒိဝုဍ္ဎိဟေတုတ္တာ စ မင်္ဂလမေဝ. ဝုတ္တဉှေတံ – Hơn nữa, đối với hàng tại gia, đối với người em, anh trai và chị gái là những người đáng cúng dường; đối với người con, cha mẹ (là những người đáng cúng dường); đối với các nàng dâu trong gia đình, chồng và cha mẹ chồng (là những người đáng cúng dường). Như vậy, ở đây cần phải hiểu về những người đáng cúng dường. Quả thật, sự cúng dường đến những người này, vì được xem là thiện pháp và là nguyên nhân cho sự tăng trưởng tuổi thọ, v.v., chính là điềm lành. Điều này đã được nói: ‘‘တေ မတ္တေယျာ ဘဝိဿန္တိ ပေတ္တေယျာ သာမညာ ဗြဟ္မညာ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော, ဣဒံ ကုသလံ ဓမ္မံ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ, တေ တေသံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာဒါနဟေတု အာယုနာပိ ဝဍ္ဎိဿန္တိ, ဝဏ္ဏေနပိ ဝဍ္ဎိဿန္တီ’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၃.၁၀၅). “Họ sẽ hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, tôn trọng Sa-môn, tôn trọng Bà-la-môn, kính trọng những người lớn tuổi trong gia đình. Họ sẽ thọ trì và thực hành thiện pháp này. Họ, do nhân duyên thọ trì các thiện pháp ấy, sẽ được tăng trưởng về tuổi thọ, và cũng sẽ được tăng trưởng về sắc đẹp, v.v.” ဣဒါနိ ယသ္မာ ‘‘ယံ ယတ္ထ မင်္ဂလံ. ဝဝတ္ထပေတွာ တံ တဿ, မင်္ဂလတ္တံ ဝိဘာဝယေ’’တိ ဣတိ မာတိကာ နိက္ခိတ္တာ, တသ္မာ ဣဒံ ဝုစ္စတိ – ဧဝမေတိဿာ ဂါထာယ ဗာလာနံ အသေဝနာ, ပဏ္ဍိတာနံ သေဝနာ, ပူဇနေယျာနဉ္စ ပူဇာတိ တီဏိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. တတ္ထ ဗာလာနံ အသေဝနာ ဗာလသေဝနပစ္စယဘယာဒိပရိတ္တာဏေန ဥဘယလောကတ္ထဟေတုတ္တာ, ပဏ္ဍိတာနံ သေဝနာ ပူဇနေယျာနံ ပူဇာ စ တာသံ ဖလဝိဘူတိဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ နိဗ္ဗာနသုဂတိဟေတုတ္တာ မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣတော ပရံ တု မာတိကံ အဒဿေတွာ ဧဝ ယံ ယတ္ထ မင်္ဂလံ, တံ ဝဝတ္ထပေတွာ တဿ မင်္ဂလတ္တံ ဝိဘာဝယိဿာမာတိ. Bây giờ, vì đề mục đã được đặt ra rằng: "Điềm lành nào ở đâu, hãy xác định nó, rồi làm sáng tỏ tính chất điềm lành của nó," do đó, điều này được nói: Như vậy, trong bài kệ này, ba điềm lành đã được nói đến: không giao du với kẻ ngu, giao du với người trí, và cúng dường những người đáng cúng dường. Trong đó, việc không giao du với kẻ ngu là điềm lành vì nó bảo vệ khỏi những nguy hiểm v.v. do giao du với kẻ ngu, và là nguyên nhân cho lợi ích ở cả hai đời. Việc giao du với người trí và cúng dường những người đáng cúng dường cần được hiểu là điềm lành, theo cách đã được nói trong phần mô tả về sự huy hoàng của quả báo của chúng, vì chúng là nguyên nhân dẫn đến Niết-bàn và các cõi lành. Từ đây trở đi, không trình bày đề mục nữa, chúng tôi sẽ xác định điềm lành nào ở đâu, rồi làm sáng tỏ tính chất điềm lành của nó. နိဋ္ဌိတာ အသေဝနာ စ ဗာလာနန္တိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. Dứt phần giải nghĩa của bài kệ "Asevanā ca bālānaṃ". ပတိရူပဒေသဝါသောစာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải nghĩa bài kệ "Patirūpadesavāso ca" ၄. ဧဝံ ဘဂဝါ ‘‘ဗြူဟိ မင်္ဂလမုတ္တမ’’န္တိ ဧကံ အဇ္ဈေသိတောပိ အပ္ပံ ယာစိတော ဗဟုဒါယကော ဥဠာရပုရိသော ဝိယ ဧကာယ ဂါထာယ တီဏိ မင်္ဂလာနိ ဝတွာ တတော ဥတ္တရိပိ ဒေဝတာနံ သောတုကာမတာယ မင်္ဂလာနမတ္ထိတာယ ယေသံ ယေသံ ယံ ယံ အနုကုလံ, တေ တေ သတ္တေ တတ္ထ တတ္ထ မင်္ဂလေ နိယောဇေတုကာမတာယ စ ‘‘ပတိရူပဒေသဝါသော စာ’’တိအာဒီဟိ ဂါထာဟိ ပုနပိ အနေကာနိ မင်္ဂလာနိ ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ. တတ္ထ ပဌမဂါထာယ တာဝ ပတိရူပေါတိ အနုစ္ဆဝိကော. ဒေသောတိ ဂါမောပိ နိဂမောပိ နဂရမ္ပိ ဇနပဒေါပိ ယော ကောစိ သတ္တာနံ နိဝါသော ဩကာသော. ဝါသောတိ တတ္ထ [Pg.111] နိဝါသော. ပုဗ္ဗေတိ ပုရာ အတီတာသု ဇာတီသု. ကတပုညတာတိ ဥပစိတကုသလတာ. အတ္တာတိ စိတ္တံ ဝုစ္စတိ သကလော ဝါ အတ္တဘာဝေါ, သမ္မာပဏိဓီတိ တဿ အတ္တနော သမ္မာ ပဏိဓာနံ နိယုဉ္ဇနံ, ဌပနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ. အယမေတ္ထ ပဒဝဏ္ဏနာ. 4. Như vậy, Đức Thế Tôn, dù chỉ được thỉnh cầu một điều "Xin hãy nói về điềm lành tối thượng", giống như một bậc đại nhân được yêu cầu ít mà cho nhiều, sau khi nói về ba điềm lành trong một bài kệ, Ngài đã bắt đầu nói thêm nhiều điềm lành khác bằng các bài kệ như "Patirūpadesavāso ca", v.v., vì chư thiên muốn nghe thêm, vì vẫn còn các điềm lành khác, và vì Ngài muốn hướng dẫn các chúng sinh, tùy theo điều gì phù hợp với mỗi người, vào từng điềm lành tương ứng. Trong đó, trước hết, trong bài kệ đầu tiên, "patirūpa" nghĩa là thích hợp. "Deso" là nơi ở của chúng sinh, có thể là làng, thị trấn, thành phố, hay một vùng, bất kỳ nơi nào. "Vāso" là sự cư ngụ ở nơi đó. "Pubbe" là trước đây, trong các kiếp quá khứ. "Katapuññatā" là đã tích lũy các thiện nghiệp. "Attā" được gọi là tâm, hoặc là toàn bộ thân thể. "Sammāpaṇidhi" có nghĩa là sự hướng tâm đúng đắn, sự chuyên chú, sự thiết lập của bản thân người đó. Phần còn lại cũng theo cách đã nói. Đây là phần giải nghĩa các từ ở đây. အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ပတိရူပဒေသဝါသော နာမ ယတ္ထ စတဿော ပရိသာ ဝိစရန္တိ, ဒါနာဒီနိ ပုညကိရိယဝတ္ထူနိ ဝတ္တန္တိ, နဝင်္ဂံ သတ္ထု သာသနံ ဒိဗ္ဗတိ, တတ္ထ နိဝါသော သတ္တာနံ ပုညကိရိယာယ ပစ္စယတ္တာ မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. သီဟဠဒီပပဝိဋ္ဌကေဝဋ္ဋာဒယော စေတ္ထ နိဒဿနံ. Lại nữa, phần giải thích ý nghĩa nên được hiểu như vầy: Trú ở trú xứ thích hợp là nơi mà bốn chúng đi lại, các phước sự vật như bố thí v.v... được diễn ra, giáo pháp chín chi phần của Bậc Đạo Sư được tỏa sáng. Việc trú ở nơi ấy, vì là duyên cho chúng sanh làm các phước sự, nên được gọi là điềm lành. Ở đây, những người chài lưới v.v... đã đi vào đảo Sīhaḷa là ví dụ. အပရော နယော – ပတိရူပဒေသဝါသော နာမ ဘဂဝတော ဗောဓိမဏ္ဍပ္ပဒေသော ဓမ္မစက္ကဝတ္တိတပ္ပဒေသော ဒွါဒသယောဇနာယ ပရိသာယ မဇ္ဈေ သဗ္ဗတိတ္ထိယမတံ ဘိန္ဒိတွာ ယမကပါဋိဟာရိယဒဿိတကဏ္ဍမ္ဗ ရုက္ခမူလပ္ပဒေသော ဒေဝေါရောဟဏပ္ပဒေသော, ယော ဝါ ပနညောပိ သာဝတ္ထိရာဇဂဟာဒိ ဗုဒ္ဓါဓိဝါသပ္ပဒေသော, တတ္ထ နိဝါသော သတ္တာနံ ဆအနုတ္တရိယပ္ပဋိလာဘပစ္စယတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. Một phương pháp khác: Trú ở trú xứ thích hợp là nơi Bồ-đề đạo tràng của Đức Thế Tôn, nơi chuyển Pháp luân, nơi gốc cây xoài Kaṇḍamba mà Ngài đã phá tan tà kiến của tất cả ngoại đạo ở giữa hội chúng mười hai do-tuần và đã thể hiện song thông thần biến, nơi Ngài từ cõi trời giáng hạ, hay bất cứ nơi nào khác là trú xứ của chư Phật v.v... như Sāvatthi, Rājagaha. Việc trú ở nơi ấy, vì là duyên cho chúng sanh chứng đắc sáu pháp vô thượng, nên được gọi là điềm lành. အပရော နယော (မဟာဝ. ၂၅၉) – ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဂဇင်္ဂလံ နာမ နိဂမော, တဿ ပရေန မဟာသာလာ, တတော ပရံ ပစ္စန္တိမာ ဇနပဒါ, ဩရတော မဇ္ဈေ. ဒက္ခိဏပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ သလ္လဝတီ နာမ နဒီ, တတော ပရံ ပစ္စန္တိမာ ဇနပဒါ, ဩရတော မဇ္ဈေ. ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ သေတကဏ္ဏိကံ နာမ နိဂမော, တတော ပရံ ပစ္စန္တိမာ ဇနပဒါ, ဩရတော မဇ္ဈေ. ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ ထူဏံ နာမ ဗြာဟ္မဏဂါမော, တတော ပရံ ပစ္စန္တိမာ ဇနပဒါ, ဩရတော မဇ္ဈေ. ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ဥသီရဒ္ဓဇော နာမ ပဗ္ဗတော, တတော ပရံ ပစ္စန္တိမာ ဇနပဒါ, ဩရတော မဇ္ဈေ. အယံ မဇ္ဈိမဒေသော အာယာမေန တီဏိ ယောဇနသတာနိ, ဝိတ္ထာရေန အဍ္ဎတေယျာနိ, ပရိက္ခေပေန နဝ ယောဇနသတာနိ ဟောန္တိ. ဧသော ပတိရူပဒေသော နာမ. Một phương pháp khác: Về phía đông, có một thị trấn tên là Gajaṅgala, bên ngoài đó là rừng cây Sāla lớn, xa hơn nữa là các xứ biên địa, bên trong là Trung Ấn. Về phía đông nam, có một con sông tên là Sallavatī, xa hơn nữa là các xứ biên địa, bên trong là Trung Ấn. Về phía nam, có một thị trấn tên là Setakaṇṇika, xa hơn nữa là các xứ biên địa, bên trong là Trung Ấn. Về phía tây, có một làng Bà-la-môn tên là Thūṇa, xa hơn nữa là các xứ biên địa, bên trong là Trung Ấn. Về phía bắc, có một ngọn núi tên là Usīraddhaja, xa hơn nữa là các xứ biên địa, bên trong là Trung Ấn. Trung Ấn này có chiều dài ba trăm do-tuần, chiều rộng hai trăm năm mươi do-tuần, và chu vi chín trăm do-tuần. Đây được gọi là trú xứ thích hợp. ဧတ္ထ စတုန္နံ မဟာဒီပါနံ ဒွိသဟဿာနံ ပရိတ္တဒီပါနဉ္စ ဣဿရိယာဓိပစ္စကာရကာ စက္ကဝတ္တီ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဧကံ အသင်္ချေယျံ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ ပါရမိယော ပူရေတွာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာဒယော မဟာသာဝကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဒွေ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ ပါရမိယော ပူရေတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ, စတ္တာရိ အဋ္ဌ သောဠသ ဝါ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ ပါရမိယော ပူရေတွာ [Pg.112] သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တတ္ထ သတ္တာ စက္ကဝတ္တိရညော ဩဝါဒံ ဂဟေတွာ ပဉ္စသု သီလေသု ပတိဋ္ဌာယ သဂ္ဂပရာယဏာ ဟောန္တိ. တထာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ဩဝါဒေ ပတိဋ္ဌာယ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ ပန ဗုဒ္ဓသာဝကာနံ ဩဝါဒေ ပတိဋ္ဌာယ သဂ္ဂပရာယဏာ နိဗ္ဗာနပရာယဏာ စ ဟောန္တိ. တသ္မာ တတ္ထ ဝါသော ဣမာသံ သမ္ပတ္တီနံ ပစ္စယတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. Tại đây, các vị Chuyển luân vương, những người cai trị và làm chủ bốn đại châu và hai ngàn tiểu châu, xuất hiện; các vị đại thinh văn như Sāriputta và Moggallāna, sau khi đã hoàn thiện các ba-la-mật trong một a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp, xuất hiện; các vị Phật Độc Giác, sau khi đã hoàn thiện các ba-la-mật trong hai a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp, xuất hiện; các vị Phật Chánh Đẳng Giác, sau khi đã hoàn thiện các ba-la-mật trong bốn, tám, hoặc mười sáu a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp, xuất hiện. Tại đó, chúng sanh sau khi tiếp nhận lời giáo huấn của Chuyển luân vương, an trú trong năm giới, có cõi trời là đích đến. Tương tự, sau khi an trú trong lời giáo huấn của các vị Phật Độc Giác, và sau khi an trú trong lời giáo huấn của các vị Phật Chánh Đẳng Giác và các vị thinh văn của Phật, họ có cõi trời là đích đến và có Niết-bàn là đích đến. Do đó, việc trú ở nơi ấy, vì là duyên cho những thành tựu này, được gọi là điềm lành. ပုဗ္ဗေ ကတပုညတာ နာမ အတီတဇာတိယံ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓခီဏာသဝေ အာရဗ္ဘ ဥပစိတကုသလတာ, သာပိ မင်္ဂလံ. ကသ္မာ? ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓသမ္မုခတော ဒဿေတွာ ဗုဒ္ဓါနံ ဗုဒ္ဓသာဝကာနံ ဝါ သမ္မုခါ သုတာယ စတုပ္ပဒိကာယပိ ဂါထာယ ပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပါပေတီတိ ကတွာ. ယော စ မနုဿော ပုဗ္ဗေ ကတာဓိကာရော ဥဿန္နကုသလမူလော ဟောတိ, သော တေနေဝ ကုသလမူလေန ဝိပဿနံ ဥပ္ပာဒေတွာ အာသဝက္ခယံ ပါပုဏာတိ ယထာ ရာဇာ မဟာကပ္ပိနော အဂ္ဂမဟေသီ စ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ မင်္ဂလ’’န္တိ. “Đã tạo phước từ trước” là trạng thái thiện lành đã được tích lũy trong tiền kiếp đối với chư Phật, chư Phật Độc Giác, và các bậc lậu tận; điều đó cũng là điềm lành. Tại sao? Bởi vì, sau khi được thấy chư Phật, chư Phật Độc Giác tận mặt, người ấy có thể đạt đến A-la-hán quả vào cuối bài kệ dù chỉ bốn câu được nghe trực tiếp từ chư Phật hoặc các vị thinh văn của Phật. Và người nào đã tạo các điều kiện tiên quyết từ trước, có các thiện căn dồi dào, người ấy nhờ chính thiện căn đó mà phát sinh tuệ quán và đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, như vua Mahākappina và vị chánh hậu. Do đó, đã được nói rằng: “Đã tạo phước từ trước là điềm lành”. အတ္တသမ္မာပဏိဓိ နာမ ဣဓေကစ္စော အတ္တာနံ ဒုဿီလံ သီလေ ပတိဋ္ဌာပေတိ, အဿဒ္ဓံ သဒ္ဓါသမ္ပဒါယ ပတိဋ္ဌာပေတိ, မစ္ဆရိံ စာဂသမ္ပဒါယ ပတိဋ္ဌာပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အတ္တသမ္မာပဏိဓီ’’တိ, ဧသော စ မင်္ဂလံ. ကသ္မာ? ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကဝေရပ္ပဟာနဝိဝိဓာနိသံသာဓိဂမဟေတုတောတိ. “Hướng mình đúng đắn” là, ở đây, có người tự mình vốn ác giới, lại an trú trong giới; vốn không có đức tin, lại an trú trong tín thành; vốn keo kiệt, lại an trú trong xả thành. Điều này được gọi là “hướng mình đúng đắn”, và điều này là điềm lành. Tại sao? Vì là nhân để từ bỏ oán thù trong hiện tại và tương lai, và để chứng đắc nhiều lợi ích khác nhau. ဧဝံ ဣမိဿာပိ ဂါထာယ ပတိရူပဒေသဝါသော စ, ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ, အတ္တသမ္မာပဏိဓီ စာတိ တီဏိယေဝ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ. Như vậy, trong bài kệ này, chỉ có ba điềm lành được nói đến, đó là: trú ở trú xứ thích hợp, đã tạo phước từ trước, và hướng mình đúng đắn. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm sáng tỏ ở những nơi tương ứng. နိဋ္ဌိတာ ပတိရူပဒေသဝါသော စာတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. Dứt phần giải thích ý nghĩa của bài kệ “patirūpadesavāso ca”. ဗာဟုသစ္စဉ္စာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích bài kệ “Bāhusaccañca” ၅. ဣဒါနိ ဗာဟုသစ္စဉ္စာတိ ဧတ္ထ ဗာဟုသစ္စန္တိ ဗဟုဿုတဘာဝေါ. သိပ္ပန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ဟတ္ထကောသလ္လံ. ဝိနယောတိ ကာယဝါစာစိတ္တဝိနယနံ. သုသိက္ခိတောတိ သုဋ္ဌု သိက္ခိတော. သုဘာသိတာတိ သုဋ္ဌု ဘာသိတာ. ယာတိ အနိယတနိဒ္ဒေသော. ဝါစာတိ ဂိရာ ဗျပ္ပထော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ. အယမေတ္ထ ပဒဝဏ္ဏနာ. 5. Bây giờ, trong câu “bāhusaccañca”, `bāhusaccaṃ` là trạng thái đa văn. `Sippaṃ` là bất kỳ sự khéo léo nào của tay. `Vinayo` là sự rèn luyện thân, khẩu, ý. `Susikkhito` là được học tập tốt đẹp. `Subhāsitā` là được nói một cách tốt đẹp. `Yā` là một chỉ định bất định. `Vācā` là lời nói, sự diễn đạt. Phần còn lại theo phương pháp đã nói. Đây là phần giải thích từ ngữ. အတ္ထဝဏ္ဏနာ [Pg.113] ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဗာဟုသစ္စံ နာမ ယံ တံ ‘‘သုတဓရော ဟောတိ သုတသန္နိစယော’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၃၉; အ. နိ. ၄.၂၂) စ ‘‘ဣဓေကစ္စဿ ဗဟုကံ သုတံ ဟောတိ, သုတ္တံ ဂေယျံ ဝေယျာကရဏ’’န္တိ စ (အ. နိ. ၄.၆) ဧဝမာဒိနာ နယေန သတ္ထုသာသနဓရတ္တံ ဝဏ္ဏိတံ, တံ အကုသလပ္ပဟာနကုသလာဓိဂမဟေတုတော အနုပုဗ္ဗေန ပရမတ္ထသစ္စသစ္ဆိကိရိယာဟေတုတော စ မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – Lại nữa, phần giải thích ý nghĩa nên được hiểu như vầy: “Đa văn” là trạng thái thọ trì giáo pháp của Bậc Đạo Sư đã được mô tả theo phương pháp bắt đầu bằng câu “là người thọ trì những gì đã nghe, tích lũy những gì đã nghe” và “ở đây, có người đã nghe nhiều, (như) Kinh, Ứng tụng, Ký thuyết” v.v... Điều đó được gọi là điềm lành vì là nhân để đoạn trừ bất thiện và chứng đắc thiện, và vì là nhân để tuần tự chứng ngộ chân lý tối hậu. Điều này đã được Đức Thế Tôn nói: ‘‘သုတဝါ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော အကုသလံ ပဇဟတိ, ကုသလံ ဘာဝေတိ, သာဝဇ္ဇံ ပဇဟတိ, အနဝဇ္ဇံ ဘာဝေတိ, သုဒ္ဓမတ္တာနံ ပရိဟရတီ’’တိ (အ. နိ. ၇.၆၇). “Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử có đa văn quả thực từ bỏ điều bất thiện, tu tập điều thiện; từ bỏ điều có tội, tu tập điều không có tội; giữ gìn tự thân trong sạch.” အပရမ္ပိ ဝုတ္တံ – Lại nữa, đã được nói rằng: ‘‘ဓတာနံ ဓမ္မာနံ အတ္ထမုပပရိက္ခတိ, အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတော ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ, ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ သတိ ဆန္ဒော ဇာယတိ, ဆန္ဒဇာတော ဥဿဟတိ, ဥဿဟန္တော တုလယတိ, တုလယန္တော ပဒဟတိ ပဒဟန္တော ကာယေန စေဝ ပရမတ္ထသစ္စံ သစ္ဆိကရောတိ, ပညာယ စ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတီ’’တိ (မ. နိ. ၂.၄၃၂). ‘Vị ấy thẩm sát ý nghĩa của các pháp, các giới. Đối với người thẩm sát ý nghĩa, các pháp trở nên sáng tỏ. Khi các pháp trở nên sáng tỏ, dục khởi sanh. Khi dục đã sanh, vị ấy nỗ lực. Khi nỗ lực, vị ấy cân nhắc. Khi cân nhắc, vị ấy tinh tấn. Khi tinh tấn, vị ấy chứng ngộ chân lý tối hậu bằng thân, và thấy rõ bằng trí tuệ’ (ma. ni. 2.432). အပိစ အဂါရိကဗာဟုသစ္စမ္ပိ ယံ အနဝဇ္ဇံ, တံ ဥဘယလောကဟိတသုခါဝဟနတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. Lại nữa, sự đa văn của người tại gia nào mà không có tội lỗi, (sự đa văn) ấy nên được biết là điềm lành vì mang lại lợi ích và hạnh phúc cho cả hai đời. သိပ္ပံ နာမ အဂါရိကသိပ္ပဉ္စ အနဂါရိကသိပ္ပဉ္စ. တတ္ထ အဂါရိကသိပ္ပံ နာမ ယံ ပရူပရောဓဝိရဟိတံ အကုသလဝိဝဇ္ဇိတံ မဏိကာရသုဝဏ္ဏကာရကမ္မာဒိကံ, တံ ဣဓလောကတ္ထာဝဟနတော မင်္ဂလံ. အနဂါရိကသိပ္ပံ နာမ စီဝရဝိစာရဏသိဗ္ဗနာဒိသမဏပရိက္ခာရာဘိသင်္ခရဏံ, ယံ တံ ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယာနိ တာနိ သဗြဟ္မစာရီနံ ဥစ္စာဝစာနိ ကိံ ကရဏီယာနိ, တတ္ထ ဒက္ခော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၅; ၃၆၀; အ. နိ. ၁၀.၁၇) နယေန တတ္ထ တတ္ထ သံဝဏ္ဏိတံ, ယံ ‘‘နာထကရော ဓမ္မော’’တိ စ ဝုတ္တံ, တံ အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ ဥဘယလောကဟိတသုခါဝဟနတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. Tay nghề (sippaṃ) có tay nghề của người tại gia và tay nghề của người xuất gia. Trong đó, tay nghề của người tại gia là những nghề không gây tổn hại cho người khác, tránh xa điều bất thiện, như nghề thợ ngọc, thợ vàng...; nghề đó là điềm lành vì mang lại lợi ích trong đời này. Tay nghề của người xuất gia là việc sửa soạn các vật dụng của sa-môn như cắt may y phục...; (tay nghề) ấy đã được tán thán ở nhiều nơi theo phương pháp bắt đầu bằng: ‘Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu khéo léo trong các công việc cần làm lớn nhỏ của các vị đồng phạm hạnh’ (dī. ni. 3.345; 360; a. ni. 10.17)..., và (tay nghề) ấy cũng được gọi là ‘pháp tạo ra nơi nương tựa’; (tay nghề) ấy nên được biết là điềm lành vì mang lại lợi ích và hạnh phúc cho cả hai đời, cho cả bản thân và cho người khác. ဝိနယော နာမ အဂါရိကဝိနယော စ အနဂါရိကဝိနယော စ. တတ္ထ အဂါရိကဝိနယော နာမ ဒသအကုသလကမ္မပထဝိရမဏံ, သော တတ္ထ သုသိက္ခိတော အသံကိလေသာပဇ္ဇနေန အာစာရဂုဏဝဝတ္ထာနေန စ ဥဘယလောကဟိတသုခါဝဟနတော [Pg.114] မင်္ဂလံ. အနဂါရိကဝိနယော နာမ သတ္တာပတ္တိက္ခန္ဓအနာပဇ္ဇနံ, သောပိ ဝုတ္တနယေနေဝ သုသိက္ခိတော, စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလံ ဝါ အနဂါရိကဝိနယော, သော ယထာ တတ္ထ ပတိဋ္ဌာယ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ, ဧဝံ သိက္ခနေန သုသိက္ခိတော လောကိယလောကုတ္တရသုခါဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. Giới luật (vinayo) có giới luật của người tại gia và giới luật của người xuất gia. Trong đó, giới luật của người tại gia là sự từ bỏ mười con đường nghiệp bất thiện; người ấy, khi đã khéo học tập trong đó, không rơi vào ô nhiễm và xác lập được phẩm hạnh, là điềm lành vì mang lại lợi ích và hạnh phúc cho cả hai đời. Giới luật của người xuất gia là không phạm vào bảy nhóm tội; vị ấy cũng đã khéo học tập theo cách đã nói; hoặc giới luật của người xuất gia là Tứ Thanh Tịnh Giới; vị ấy, khi an trú trong giới luật đó và đạt đến quả A-la-hán, việc khéo học tập bằng cách thực hành như vậy nên được biết là điềm lành vì là nguyên nhân để đạt được hạnh phúc thế gian và siêu thế. သုဘာသိတာ ဝါစာ နာမ မုသာဝါဒါဒိဒေါသဝိရဟိတာ. ယထာဟ ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဝါစာ သုဘာသိတာ ဟောတီ’’တိ (သု. နိ. သုဘာသိတသုတ္တံ). အသမ္ဖပ္ပလာပါ ဝါစာ ဧဝ ဝါ သုဘာသိတာ. ယထာဟ – Lời nói thiện ngôn (subhāsitā vācā) là lời nói không có các lỗi như nói dối... Như Ngài đã dạy: ‘Này các Tỳ khưu, lời nói được trang bị bốn yếu tố là lời thiện ngôn’ (su. ni. subhāsitasuttaṃ). Hoặc lời nói không phải là lời nói phù phiếm chính là thiện ngôn. Như Ngài đã dạy: ‘‘သုဘာသိတံ ဥတ္တမမာဟု သန္တော,ဓမ္မံ ဘဏေ နာဓမ္မံ တံ ဒုတိယံ; ပိယံ ဘဏေ နာပ္ပိယံ တံ တတိယံ,သစ္စံ ဘဏေ နာလိကံ တံ စတုတ္ထ’’န္တိ. (သု. နိ. ၄၅၂); ‘Bậc thiện nhân nói thiện ngôn là tối thượng; Nên nói lời đúng Pháp, không nói lời phi Pháp, đó là điều thứ hai; Nên nói lời khả ái, không nói lời không khả ái, đó là điều thứ ba; Nên nói lời chân thật, không nói lời dối trá, đó là điều thứ tư.’ (su. ni. 452); အယမ္ပိ ဥဘယလောကဟိတသုခါဝဟနတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယသ္မာ စ အယံ ဝိနယပရိယာပန္နာ ဧဝ, တသ္မာ ဝိနယဂ္ဂဟဏေန ဧတံ အသင်္ဂဏှိတွာ ဝိနယော သင်္ဂဟေတဗ္ဗော. အထ ဝါ ကိံ ဣမိနာ ပရိဿမေန ပရေသံ ဓမ္မဒေသနာဒိဝါစာ ဣဓ သုဘာသိတာ ဝါစာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ ဟိ ယထာ ပတိရူပဒေသဝါသော, ဧဝံ သတ္တာနံ ဥဘယလောကဟိတသုခနိဗ္ဗာနာဓိဂမပစ္စယတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. အာဟ စ – (Lời thiện ngôn) này cũng nên được biết là điềm lành vì mang lại lợi ích và hạnh phúc cho cả hai đời. Và vì (lời thiện ngôn) này đã được bao hàm trong giới luật, do đó, khi đã nắm giữ giới luật, không cần tính đến điều này nữa mà nên được bao gồm trong giới luật. Hoặc là, cần gì phải nhọc công như vậy, lời nói thuyết pháp cho người khác... ở đây nên được biết là lời thiện ngôn. Thật vậy, giống như việc sống ở nơi thích hợp, lời nói ấy cũng được gọi là điềm lành vì là duyên để chúng sanh đạt được lợi ích, hạnh phúc ở cả hai đời và Niết-bàn. Ngài cũng đã dạy: ‘‘ယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘာသတိ ဝါစံ, ခေမံ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ; ဒုက္ခဿန္တကိရိယာယ, သာ ဝေ ဝါစာနမုတ္တမာ’’တိ. (သု. နိ. ၄၅၆); ‘Lời nào Đức Phật nói, để đạt đến Niết-bàn an ổn, để chấm dứt khổ đau, lời nói ấy thật là tối thượng trong các lời nói.’ (su. ni. 456); ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ ဗာဟုသစ္စံ, သိပ္ပံ, ဝိနယော သုသိက္ခိတော, သုဘာသိတာ ဝါစာတိ စတ္တာရိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ. Như vậy, trong kệ này, bốn điềm lành đã được nói đến: đa văn, tay nghề, giới luật khéo học, và lời thiện ngôn. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm sáng tỏ ở từng nơi. နိဋ္ဌိတာ ဗာဟုသစ္စဉ္စာတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. Dứt phần giải thích ý nghĩa của kệ ‘Bāhusaccañca...’. မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနန္တိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ bắt đầu bằng ‘Mātāpituupaṭṭhānaṃ’ ၆. ဣဒါနိ [Pg.115] မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနန္တိ ဧတ္ထ မာတု စ ပိတု စာတိ မာတာပိတု. ဥပဋ္ဌာနန္တိ ဥပဋ္ဌဟနံ. ပုတ္တာနဉ္စ ဒါရာနဉ္စာတိ ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဏှနံ သင်္ဂဟော. န အာကုလာ အနာကုလာ. ကမ္မာနိ ဧဝ ကမ္မန္တာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ. Bây giờ, trong câu ‘mātāpituupaṭṭhānaṃ’, ‘mātāpitu’ là ‘mātu ca pitu ca’ (của mẹ và của cha). ‘Upaṭṭhānaṃ’ là sự phụng dưỡng. ‘Puttadārassa saṅgaho’ là sự chăm sóc (saṅgaho) con cái và vợ (puttānañca dārānañca). ‘Anākulā’ là không rối rắm (na ākulā). ‘Kammantā’ chính là các công việc (kammāni). Phần còn lại theo cách đã nói. Đây là phần giải thích từ ngữ. အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – မာတာ နာမ ဇနိကာ ဝုစ္စတိ, တထာ ပိတာ. ဥပဋ္ဌာနံ နာမ ပါဒဓောဝနသမ္ဗာဟနုစ္ဆာဒနနှာပနေဟိ စတုပစ္စယသမ္ပဒါနေန စ ဥပကာရကရဏံ. တတ္ထ ယသ္မာ မာတာပိတရော ဗဟူပကာရာ ပုတ္တာနံ အတ္ထကာမာ အနုကမ္ပကာ, ယေ ပုတ္တကေ ဗဟိ ကီဠိတွာ ပံသုမက္ခိတသရီရကေ အာဂတေ ဒိသွာ ပံသုံ ပုဉ္ဆိတွာ မတ္ထကံ ဥပသိင်္ဃာယန္တာ ပရိစုမ္ဗန္တာ စ သိနေဟံ ဥပ္ပာဒေန္တိ, ဝဿသတမ္ပိ မာတာပိတရော သီသေန ပရိဟရန္တာ ပုတ္တာ တေသံ ပတိကာရံ ကာတုံ အသမတ္ထာ. ယသ္မာ စ တေ အာပါဒကာ ပေါသကာ ဣမဿ လောကဿ ဒဿေတာရော, ဗြဟ္မသမ္မတာ ပုဗ္ဗာစရိယသမ္မတာ, တသ္မာ တေသံ ဥပဋ္ဌာနံ ဣဓ ပသံသံ, ပေစ္စ သဂ္ဂသုခဉ္စ အာဝဟတိ. တေန မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – 6. Còn phần giải thích ý nghĩa nên được hiểu như sau: Mẹ (mātā) được gọi là người sinh thành, cha (pitā) cũng vậy. Phụng dưỡng (upaṭṭhānaṃ) là việc giúp đỡ bằng cách rửa chân, xoa bóp, thoa dầu, tắm rửa và cung cấp bốn vật dụng. Trong đó, vì cha mẹ là người có công ơn lớn đối với con cái, mong cầu lợi ích, có lòng thương xót; khi thấy những đứa con nhỏ đi chơi bên ngoài về, thân mình lấm lem bụi đất, họ lau sạch bụi, ngửi đầu và hôn hít, làm phát sinh tình thương; dù con cái có đội cha mẹ trên đầu đi khắp nơi suốt trăm năm cũng không thể trả hết công ơn của họ. Và vì họ là người sinh thành, nuôi dưỡng, chỉ cho thấy thế gian này, được xem như Phạm thiên, được xem như những người thầy đầu tiên, do đó, việc phụng dưỡng họ mang lại sự tán thán ở đời này và hạnh phúc ở cõi trời sau khi chết. Vì vậy, nó được gọi là điềm lành. Điều này đã được Đức Thế Tôn dạy: ‘‘ဗြဟ္မာတိ မာတာပိတရော, ပုဗ္ဗာစရိယာတိ ဝုစ္စရေ; အာဟုနေယျာ စ ပုတ္တာနံ, ပဇာယ အနုကမ္ပကာ. ‘Cha mẹ được gọi là Phạm thiên, được gọi là những người thầy đầu tiên; Xứng đáng được con cái cúng dường, vì thương xót con cháu. ‘‘တသ္မာ ဟိ နေ နမဿေယျ, သက္ကရေယျ စ ပဏ္ဍိတော; အန္နေန အထ ပါနေန, ဝတ္ထေန သယနေန စ; ဥစ္ဆာဒနေန နှာပနေန, ပါဒါနံ ဓောဝနေန စ. ‘Do đó, người hiền trí nên đảnh lễ, tôn kính các ngài; Bằng cơm, bằng nước, bằng y phục và chỗ ở; Bằng việc thoa dầu, tắm rửa, và rửa chân. ‘‘တာယ နံ ပါရိစရိယာယ, မာတာပိတူသု ပဏ္ဍိတာ; ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ, ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ. (ဣတိဝု. ၁၀၆; ဇာ. ၂.၂၀.၁၈၁-၁၈၃); ‘Với sự phụng dưỡng cha mẹ như vậy, các bậc hiền trí tán thán người ấy ngay trong đời này, và sau khi chết, người ấy hoan hỷ ở cõi trời.’ (itivu. 106; jā. 2.20.181-183); အပရော နယော – ဥပဋ္ဌာနံ နာမ ဘရဏကိစ္စကရဏကုလဝံသဋ္ဌပနာဒိပဉ္စဝိဓံ, တံ ပါပနိဝါရဏာဒိပဉ္စဝိဓဒိဋ္ဌဓမ္မိကဟိတသုခဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – Một phương pháp khác: Phụng dưỡng có năm loại, bắt đầu bằng việc nuôi dưỡng, làm công việc, duy trì dòng dõi...; (việc phụng dưỡng) ấy nên được biết là điềm lành vì là nguyên nhân của lợi ích và hạnh phúc ngay trong hiện tại, (bao gồm) năm loại, bắt đầu bằng việc ngăn cản (cha mẹ) làm điều ác... Điều này đã được Đức Thế Tôn dạy: ‘‘‘ပဉ္စဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ ပုတ္တေန ပုရတ္ထိမာ ဒိသာ မာတာပိတရော ပစ္စုပဋ္ဌာတဗ္ဗာ ဘတော နေ ဘရိဿာမိ, ကိစ္စံ နေသံ ကရိဿာမိ[Pg.116], ကုလဝံသံ ဌပေဿာမိ, ဒါယဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇိဿာမိ, အထ ဝါ ပန ပေတာနံ ကာလကတာနံ ဒက္ခိဏံ အနုပ္ပဒဿာမီ’တိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ပုတ္တေန ပုရတ္ထိမာ ဒိသာ မာတာပိတရော ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ပုတ္တံ အနုကမ္ပန္တိ, ပါပါ နိဝါရေန္တိ, ကလျာဏေ နိဝေသေန္တိ, သိပ္ပံ သိက္ခာပေန္တိ, ပတိရူပေန ဒါရေန သံယောဇေန္တိ, သမယေ ဒါယဇ္ဇံ နိယျာဒေန္တီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၆၇). Này con trai của gia chủ, người con trai nên phụng dưỡng cha mẹ là phương đông theo năm cách: (nghĩ rằng) ‘Được cha mẹ nuôi dưỡng, con sẽ nuôi dưỡng lại cha mẹ. Con sẽ làm các công việc của cha mẹ. Con sẽ duy trì dòng dõi gia đình. Con sẽ thừa hưởng tài sản thừa kế. Hơn nữa, khi cha mẹ đã qua đời, con sẽ cúng dường hồi hướng cho các vị đã quá vãng.’ Này con trai của gia chủ, khi người con trai phụng dưỡng cha mẹ là phương đông theo năm cách này, cha mẹ sẽ thương yêu con trai theo năm cách: Ngăn ngừa con làm điều ác, khuyến khích con làm điều thiện, dạy cho con nghề nghiệp, cưới vợ xứng đáng cho con, và đúng thời trao tài sản thừa kế cho con. အပိစ ယော မာတာပိတရော တီသု ဝတ္ထူသု ပသာဒုပ္ပာဒနေန, သီလသမာဒါပနေန, ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဝါ ဥပဋ္ဌဟတိ, အယံ မာတာပိတုဥပဋ္ဌာကာနံ အဂ္ဂေါ. တဿ တံ မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနံ မာတာပိတူဟိ ကတဿ ဥပကာရဿ ပစ္စုပကာရဘူတံ အနေကေသံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ သမ္ပရာယိကာနဉ္စ အတ္ထာနံ ပဒဋ္ဌာနတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. Lại nữa, người con nào phụng dưỡng cha mẹ bằng cách làm phát sinh niềm tin nơi ba ngôi báu, bằng cách cho thọ trì giới, hoặc bằng cách xuất gia, người con ấy là cao quý nhất trong những người phụng dưỡng cha mẹ. Sự phụng dưỡng cha mẹ ấy của người con đó, vì là sự đền đáp công ơn mà cha mẹ đã làm, và vì là nền tảng cho nhiều lợi ích trong hiện tại và tương lai, nên được gọi là điềm lành. ပုတ္တဒါရဿာတိ ဧတ္ထ အတ္တတော ဇာတာ ပုတ္တာပိ ဓီတရောပိ ပုတ္တာဣစ္စေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆန္တိ. ဒါရာတိ ဝီသတိယာ ဘရိယာနံ ယာ ကာစိ ဘရိယာ. ပုတ္တာ စ ဒါရာ စ ပုတ္တဒါရံ, တဿ ပုတ္တဒါရဿ. သင်္ဂဟောတိ သမ္မာနနာဒီဟိ ဥပကာရကရဏံ. တံ သုသံဝိဟိတကမ္မန္တတာဒိဒိဋ္ဌဓမ္မိကဟိတသုခဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ပစ္ဆိမာ ဒိသာ ပုတ္တဒါရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ ဧတ္ထ ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ ပုတ္တဒါရံ ဘရိယာသဒ္ဒေန သင်္ဂဏှိတွာ ‘‘ပဉ္စဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ သာမိကေန ပစ္ဆိမာ ဒိသာ ဘရိယာ ပစ္စုပဋ္ဌာတဗ္ဗာ သမ္မာနနာယ, အနဝမာနနာယ, အနတိ စရိယာယ, ဣဿရိယဝေါဿဂ္ဂေန, အလင်္ကာရာနုပ္ပဒါနေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ သာမိကေန ပစ္ဆိမာ ဒိသာ ဘရိယာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ သာမိကံ အနုကမ္ပတိ, သုသံဝိဟိတကမ္မန္တာ စ ဟောတိ, သင်္ဂဟိတပရိဇနာ စ, အနတိစာရိနီ စ, သမ္ဘတဉ္စ အနုရက္ခတိ ဒက္ခာ စ ဟောတိ အနလသာ သဗ္ဗကိစ္စေသူ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၆၉). Trong câu ‘puttadārassa’, cả con trai và con gái do mình sinh ra đều được tính là ‘puttā’ (con cái). ‘Dārā’ là bất kỳ người vợ nào trong hai mươi loại vợ. Con cái và vợ là ‘puttadāraṃ’, (đây là cách giải thích) cho từ ‘puttadārassa’. ‘Saṅgaho’ (sự giúp đỡ) là việc làm lợi ích bằng cách tôn trọng, v.v. Điều đó nên được hiểu là điềm lành vì là nguyên nhân của hạnh phúc và lợi ích trong hiện tại, như việc sắp xếp công việc tốt đẹp, v.v. Điều này đã được Đức Thế Tôn nói: ‘Vợ con nên được biết là phương tây’. Ở đây, gộp từ ‘puttadāraṃ’ đã được chỉ ra với từ ‘bhariyā’ (vợ) và (giải thích rằng): ‘Này con trai của gia chủ, người chồng nên phụng dưỡng vợ là phương tây theo năm cách: bằng sự tôn trọng, bằng sự không coi thường, bằng sự không ngoại tình, bằng cách giao quyền hành, bằng cách tặng đồ trang sức. Này con trai của gia chủ, khi người chồng phụng dưỡng vợ là phương tây theo năm cách này, người vợ sẽ thương yêu chồng theo năm cách: sắp xếp công việc tốt đẹp, đối xử tốt với người thân hai bên, không ngoại tình, giữ gìn tài sản đã được mang về, và khéo léo, không lười biếng trong mọi công việc.’ အယံ ဝါ အပရော နယော – သင်္ဂဟောတိ ဓမ္မိကာဟိ ဒါနပိယဝါစာတ္ထစရိယာဟိ သင်္ဂဏှနံ. သေယျထိဒံ – ဥပေါသထဒိဝသေသု ပရိဗ္ဗယဒါနံ, နက္ခတ္တဒိဝသေသု နက္ခတ္တဒဿာပနံ, မင်္ဂလဒိဝသေသု မင်္ဂလကရဏံ, ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကေသု အတ္ထေသု ဩဝါဒါနုသာသနန္တိ. တံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကဟိတဟေတုတော သမ္ပရာယိကဟိတဟေတုတော ဒေဝတာဟိပိ နမဿနီယဘာဝဟေတုတော စ မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာဟ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော – Hoặc đây là một phương pháp khác: ‘saṅgaho’ (sự giúp đỡ) là sự nhiếp phục bằng bố thí, ái ngữ, lợi hành đúng pháp. Cụ thể là: vào những ngày trai giới thì cho vật dụng tiêu dùng, vào những ngày lễ hội thì cho đi xem lễ hội, vào những ngày lành thì làm các việc lành, và giáo huấn về những lợi ích trong hiện tại và tương lai. Điều đó nên được hiểu là điềm lành theo phương pháp đã nói, vì là nguyên nhân của lợi ích trong hiện tại, nguyên nhân của lợi ích trong tương lai, và cũng là nguyên nhân được chư thiên đảnh lễ. Như vua trời Sakka đã nói: ‘‘ယေ [Pg.117] ဂဟဋ္ဌာ ပုညကရာ, သီလဝန္တော ဥပါသကာ; ဓမ္မေန ဒါရံ ပေါသေန္တိ, တေ နမဿာမိ မာတလီ’’တိ. (သံ.နိ.၁.၁.၂၆၄); ‘Này Mātali, những người tại gia làm phước, những người cận sự nam có giới đức, những người nuôi dưỡng vợ con đúng pháp, ta đảnh lễ những người ấy.’ အနာကုလာ ကမ္မန္တာ နာမ ကာလညုတာယ ပတိရူပကာရိတာယ အနလသတာယ ဥဋ္ဌာနဝီရိယသမ္ပဒါယ, အဗျသနီယတာယ စ ကာလာတိက္ကမနအပ္ပတိရူပကရဏသိထိလကရဏာဒိအာကုလဘာဝဝိရဟိတာ ကသိဂေါရက္ခဝါဏိဇ္ဇာဒယော ကမ္မန္တာ. ဧတေ အတ္တနော ဝါ ပုတ္တဒါရဿ ဝါ ဒါသကမ္မကရာနံ ဝါ ဗျတ္တတာယ ဧဝံ ပယောဇိတာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဓနဓညဝုဒ္ဓိပဋိလာဘဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စန္တိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘Công việc không rối rắm’ là những công việc như nông nghiệp, chăn nuôi, thương mại, v.v., không bị tình trạng rối rắm như làm việc quá thời gian, làm việc không phù hợp, làm việc lỏng lẻo, v.v., nhờ vào việc biết thời, làm việc phù hợp, không lười biếng, có sự nỗ lực tinh tấn, và không gặp tai họa. Những công việc này, khi được thực hiện như vậy nhờ sự khéo léo của bản thân, của vợ con, hoặc của người làm công, được gọi là điềm lành ngay trong hiện tại vì là nguyên nhân của sự gia tăng và đạt được tài sản và ngũ cốc. Điều này đã được Đức Thế Tôn nói: ‘‘ပတိရူပကာရီ ဓုရဝါ, ဥဋ္ဌာတာ ဝိန္ဒတေ ဓန’’န္တိ စ (သု. နိ. ၁၈၅; သံ. နိ. ၁.၂၄၆). ‘Người làm việc thích hợp, gánh vác trách nhiệm, và siêng năng sẽ tìm được tài sản.’ ‘‘န ဒိဝါ သောပ္ပသီလေန, ရတ္တိမုဋ္ဌာနဒေဿိနာ; နိစ္စံ မတ္တေန သောဏ္ဍေန, သက္ကာ အာဝသိတုံ ဃရံ. ‘Người có thói quen ngủ ngày, ghét thức dậy ban đêm, luôn say sưa, nghiện rượu, không thể sống trong nhà được.’ ‘‘အတိသီတံ အတိဥဏှံ, အတိသာယမိဒံ အဟု; ဣတိ ဝိဿဋ္ဌကမ္မန္တေ, အတ္ထာ အစ္စေန္တိ မာဏဝေ. ‘Trời quá lạnh, trời quá nóng, trời đã quá chiều rồi’; khi người thanh niên bỏ bê công việc như vậy, các lợi ích sẽ trôi qua. ‘‘ယောဓ သီတဉ္စ ဥဏှဉ္စ, တိဏာ ဘိယျော န မညတိ; ကရံ ပုရိသကိစ္စာနိ, သော သုခံ န ဝိဟာယတီ’’တိ. (ဒီ. နိ. ၃.၂၅၃); ‘Người nào ở đây không xem lạnh và nóng quan trọng hơn cọng cỏ, làm những công việc của người đàn ông, người ấy không từ bỏ hạnh phúc.’ ‘‘ဘောဂေ သံဟရမာနဿ, ဘမရဿေဝ ဣရီယတော; ဘောဂါ သန္နိစယံ ယန္တိ, ဝမ္မိကောဝူပစီယတီ’’တိ. စ ဧဝမာဒိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၆၅); ‘Đối với người tích lũy tài sản như con ong thu mật, tài sản sẽ được tích tụ như gò mối vun lên.’ và những lời dạy tương tự đã được nói. ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ မာတုဥပဋ္ဌာနံ, ပိတုဥပဋ္ဌာနံ, ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟော, အနာကုလာ စ ကမ္မန္တာတိ စတ္တာရိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ, ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟံ ဝါ ဒွိဓာ ကတွာ ပဉ္စ, မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနံ ဝါ ဧကမေဝ ကတွာ တီဏိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ. Như vậy, trong kệ này, bốn điềm lành đã được nói đến: phụng dưỡng mẹ, phụng dưỡng cha, giúp đỡ vợ con, và công việc không rối rắm. Hoặc, chia ‘giúp đỡ vợ con’ thành hai, thì có năm điềm lành. Hoặc, gộp ‘phụng dưỡng cha mẹ’ thành một, thì có ba điềm lành. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm rõ ở từng nơi. နိဋ္ဌိတာ မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနန္တိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. Phần giải nghĩa kệ ‘mātāpituupaṭṭhānaṃ’ đã kết thúc. ဒါနဉ္စာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ bắt đầu bằng ‘Dānañca’ ၇. ဣဒါနိ ဒါနဉ္စာတိ ဧတ္ထ ဒီယတေ ဣမိနာတိ ဒါနံ, အတ္တနော သန္တကံ ပရဿ ပဋိပါဒီယတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဓမ္မဿ စရိယာ, ဓမ္မာ ဝါ အနပေတာ စရိယာ [Pg.118] ဓမ္မစရိယာ. ဉာယန္တေ ‘‘အမှာကံ ဣမေ’’တိ ဉာတကာ. န အဝဇ္ဇာနိ အနဝဇ္ဇာနိ, အနိန္ဒိတာနိ အဂရဟိတာနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ. Bây giờ, trong câu ‘dānañca’, ‘dānaṃ’ (bố thí) là cái mà người ta cho đi; có nghĩa là, tài sản của mình được trao cho người khác. ‘Dhammacariyā’ (hành pháp) là sự thực hành Pháp, hoặc là sự thực hành không xa rời Pháp. ‘Ñātakā’ (bà con) là những người được biết đến là ‘những người của chúng ta’. ‘Anavajjāni’ (không bị chê trách) là không có lỗi; có nghĩa là, không bị chỉ trích, không bị khiển trách. Phần còn lại theo phương pháp đã nói. Đây là phần giải nghĩa từ. အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဒါနံ နာမ ပရံ ဥဒ္ဒိဿ သုဗုဒ္ဓိပုဗ္ဗိကာ အန္နာဒိဒသဒါနဝတ္ထုပရိစ္စာဂစေတနာ, တံသမ္ပယုတ္တော ဝါ အလောဘော. အလောဘေန ဟိ တံ ဝတ္ထုံ ပရဿ ပဋိပါဒေတိ, တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဒီယတေ ဣမိနာတိ ဒါန’’န္တိ. တံ ဗဟုဇနပိယမနာပတာဒီနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကာနံ ဖလဝိသေသာနံ အဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဒါယကော, သီဟ ဒါနပတိ, ဗဟုနော ဇနဿ ပိယော ဟောတိ မနာပေါ’’တိ ဧဝမာဒီနိ (အ. နိ. ၅.၃၄) စေတ္ထ သုတ္တာနိ အနုဿရိတဗ္ဗာနိ. Về phần giải thích ý nghĩa, nên được hiểu như vầy: Gọi là bố thí chính là tác ý từ bỏ mười vật thí như cơm nước v.v... nhắm đến người khác, có trí tuệ tốt đi trước; hoặc là tâm sở vô tham tương ưng với tác ý ấy. Thật vậy, do vô tham mà người ta dâng vật ấy đến cho người khác, vì thế được nói rằng: “Vật được cho đi bởi cái này, nên gọi là bố thí”. Việc bố thí ấy được gọi là điềm lành vì là nhân để chứng đắc những quả đặc biệt trong hiện tại và tương lai như được nhiều người thương mến, quý trọng v.v... Các kinh như: “Này Sīha, người thí chủ, người bố thí được nhiều người thương mến, quý trọng” (Tăng Chi Bộ 5.34) nên được liên tưởng ở đây. အပရော နယော – ဒါနံ နာမ ဒုဝိဓံ အာမိသဒါနံ, ဓမ္မဒါနဉ္စ, တတ္ထ အာမိသဒါနံ ဝုတ္တပ္ပကာရမေဝ. ဣဓလောကပရလောကဒုက္ခက္ခယသုခါဝဟဿ ပန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတဿ ဓမ္မဿ ပရေသံ ဟိတကာမတာယ ဒေသနာ ဓမ္မဒါနံ , ဣမေသဉ္စ ဒွိန္နံ ဒါနာနံ ဧတဒေဝ အဂ္ဂံ. ယထာဟ – Một phương pháp khác: Gọi là bố thí có hai loại là tài thí và pháp thí. Trong đó, tài thí đã được nói đến như trên. Còn việc thuyết giảng giáo pháp do đức Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, là pháp đem lại hạnh phúc và chấm dứt khổ đau ở đời này và đời sau, cho người khác với lòng mong cầu lợi ích, thì được gọi là pháp thí. Và trong hai loại bố thí này, chính pháp thí là cao thượng nhất. Như Ngài đã dạy: ‘‘သဗ္ဗဒါနံ ဓမ္မဒါနံ ဇိနာတိ,သဗ္ဗရသံ ဓမ္မရသော ဇိနာတိ; သဗ္ဗရတိံ ဓမ္မရတိ ဇိနာတိ,တဏှက္ခယော သဗ္ဗဒုက္ခံ ဇိနာတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၃၅၄); “Pháp thí thắng mọi thí, Vị pháp thắng mọi vị; Hỷ pháp thắng mọi hỷ, Diệt ái thắng mọi khổ.” (Pháp Cú 354); တတ္ထ အာမိသဒါနဿ မင်္ဂလတ္တံ ဝုတ္တမေဝ. ဓမ္မဒါနံ ပန ယသ္မာ အတ္ထပဋိသံဝေဒိတာဒီနံ ဂုဏာနံ ပဒဋ္ဌာနံ, တသ္မာ မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – Trong đó, tính chất điềm lành của tài thí đã được nói đến. Còn pháp thí, vì là nền tảng cho các phẩm chất như liễu giải ý nghĩa v.v..., cho nên được gọi là điềm lành. Điều này đã được đức Thế Tôn dạy: ‘‘ယထာ ယထာ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန ပရေသံ ဒေသေတိ, တထာ တထာ သော တသ္မိံ ဓမ္မေ အတ္ထပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပဋိသံဝေဒီ စာ’’တိ ဧဝမာဒိ (အ. နိ. ၅.၂၆). “Này các Tỳ khưu, khi nào Tỳ khưu thuyết giảng một cách rộng rãi cho người khác về giáo pháp đã được nghe, đã được học, thì khi ấy vị ấy trở thành người liễu giải ý nghĩa và liễu giải pháp trong giáo pháp ấy” v.v... (Tăng Chi Bộ 5.26). ဓမ္မစရိယာ နာမ ဒသကုသလကမ္မပထစရိယာ. ယထာဟ – ‘‘တိဝိဓာ ခေါ ဂဟပတယော ကာယေန ဓမ္မစရိယာ သမစရိယာ ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိ. သာ ပနေသာ ဓမ္မစရိယာ သဂ္ဂလောကူပပတ္တိဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဓမ္မစရိယာသမစရိယာဟေတု ခေါ ဂဟပတယော ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၃၉). Gọi là pháp hành chính là sự thực hành mười thiện nghiệp đạo. Như Ngài đã dạy: “Này các gia chủ, có ba loại pháp hành, chánh hạnh về thân” v.v... Pháp hành ấy nên được hiểu là điềm lành vì là nhân sanh về cõi trời. Điều này đã được đức Thế Tôn dạy: “Này các gia chủ, do nhân pháp hành, chánh hạnh, một số chúng sanh ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh về thiện thú, thiên giới” (Trung Bộ 1.439). ဉာတကာ [Pg.119] နာမ မာတိတော ဝါ ပိတိတော ဝါ ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ သမ္ဗန္ဓာ. တေသံ ဘောဂပါရိဇုညေန ဝါ ဗျာဓိပါရိဇုညေန ဝါ အဘိဟတာနံ အတ္တနော သမီပံ အာဂတာနံ ယထာဗလံ ဃာသစ္ဆာဒနဓနဓညာဒီဟိ သင်္ဂဟော ပသံသာဒီနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ သုဂတိဂမနာဒီနဉ္စ သမ္ပရာယိကာနံ ဝိသေသာဓိဂမာနံ ဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. Gọi là quyến thuộc là những người có liên hệ từ bên mẹ hoặc bên cha cho đến bảy đời ông bà. Sự giúp đỡ tùy theo sức của mình bằng thức ăn, y phục, tiền của, lúa gạo v.v... cho những quyến thuộc ấy, là những người đã đến gần mình khi bị tổn thất tài sản hoặc bị bệnh tật hoành hành, được gọi là điềm lành vì là nhân để chứng đắc những điều đặc biệt trong hiện tại như được tán thán v.v... và trong tương lai như được sanh về thiện thú v.v... အနဝဇ္ဇာနိ ကမ္မာနိ နာမ ဥပေါသထင်္ဂသမာဒါနဝေယျာဝစ္စကရဏအာရာမဝနရောပနသေတုကရဏာဒီနိ ကာယဝစီမနောသုစရိတကမ္မာနိ. တာနိ ဟိ နာနပ္ပကာရဟိတသုခါဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စန္တိ. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထံ ဥပဝသိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’’တိ ဧဝမာဒီနိ စေတ္ထ သုတ္တာနိ (အ. နိ. ၈.၄၃) အနုဿရိတဗ္ဗာနိ. Gọi là những hành động không bị chê trách là những thiện nghiệp về thân, khẩu, ý như việc thọ trì các chi của ngày Bát quan trai, làm các công việc phục vụ, trồng cây trong vườn chùa, làm cầu v.v... Thật vậy, những hành động ấy được gọi là điềm lành vì là nhân để đạt được nhiều loại lợi ích và hạnh phúc. Các kinh như: “Này Visākhā, có trường hợp này, một người nữ hay người nam ở đây, sau khi đã thọ trì ngày Bát quan trai gồm tám chi, sau khi thân hoại mạng chung, có thể được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Tứ Đại Thiên Vương” (Tăng Chi Bộ 8.43) nên được liên tưởng ở đây. ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ ဒါနဉ္စ, ဓမ္မစရိယာ စ, ဉာတကာနဉ္စ သင်္ဂဟော, အနဝဇ္ဇာနိ ကမ္မာနီတိ စတ္တာရိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ. Như vậy, trong bài kệ này, bốn điềm lành đã được nói đến là: bố thí, pháp hành, giúp đỡ quyến thuộc, và những hành động không bị chê trách. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm rõ ở từng nơi. နိဋ္ဌိတာ ဒါနဉ္စာတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. Kết thúc phần giải thích ý nghĩa của bài kệ bắt đầu bằng “dānañca”. အာရတီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ bắt đầu bằng ‘Āratī’ ၈. ဣဒါနိ အာရတီ ဝိရတီတိ ဧတ္ထ အာရတီတိ အာရမဏံ, ဝိရတီတိ ဝိရမဏံ, ဝိရမန္တိ ဝါ ဧတာယ သတ္တာတိ ဝိရတိ. ပါပါတိ အကုသလာ. မဒနီယဋ္ဌေန မဇ္ဇံ, မဇ္ဇဿ ပါနံ မဇ္ဇပါနံ, တတော မဇ္ဇပါနာ. သံယမနံ သံယမော အပ္ပမဇ္ဇနံ အပ္ပမာဒေါ. ဓမ္မေသူတိ ကုသလေသု. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ. Bây giờ, trong câu “āratī virati”, “āratī” là sự tránh xa, “virati” là sự đặc biệt tránh xa; hoặc chúng sanh đặc biệt tránh xa (điều ác) nhờ vào nó, nên gọi là “virati”. “Pāpā” là từ các pháp bất thiện. “Majja” có nghĩa là chất gây say, “majjapānaṃ” là uống chất gây say, (virati) từ việc uống chất gây say đó. “Saṃyamo” là sự thu thúc, “appamādo” là không dể duôi. “Dhammesu” là trong các pháp thiện. Phần còn lại theo cách đã nói. Đây là phần giải thích từ. အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – အာရတိ နာမ ပါပေ အာဒီနဝဒဿာဝိနော မနသာ ဧဝ အနဘိရတိ. ဝိရတိ နာမ ကမ္မဒွါရဝသေန ကာယဝါစာဟိ ဝိရမဏံ, သာ စေသာ ဝိရတိ နာမ သမ္ပတ္တဝိရတိ, သမာဒါနဝိရတိ, သမုစ္ဆေဒဝိရတီတိ တိဝိဓာ ဟောတိ, တတ္ထ ယာ ကုလပုတ္တဿ အတ္တနော ဇာတိံ ဝါ ကုလံ ဝါ ဂေါတ္တံ ဝါ ပဋိစ္စ ‘‘န မေ ဧတံ ပတိရူပံ, ယွာဟံ [Pg.120] ဣမံ ပါဏံ ဟနေယျံ, အဒိန္နံ အာဒိယေယျ’’န္တိအာဒိနာ နယေန သမ္ပတ္တဝတ္ထုတော ဝိရတိ, အယံ သမ္ပတ္တဝိရတိ နာမ. သိက္ခာပဒသမာဒါနဝသေန ပဝတ္တာ သမာဒါနဝိရတိ နာမ, ယဿာ ပဝတ္တိတော ပဘုတိ ကုလပုတ္တော ပါဏာတိပါတာဒီနိ န ကရောတိ. အရိယမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ သမုစ္ဆေဒဝိရတိ နာမ, ယဿာ ပဝတ္တိတော ပဘုတိ အရိယသာဝကဿ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ. ပါပံ နာမ ယံ တံ ‘‘ပါဏာတိပါတော ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ကမ္မကိလေသော, အဒိန္နာဒါနံ…ပေ… ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော…ပေ… မုသာဝါဒေါ’’တိ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတွာ – 8. Về phần giải thích ý nghĩa, nên được hiểu như vầy: Gọi là “ārati” là sự không ưa thích chỉ bằng ý của người thấy sự nguy hại trong điều ác. Gọi là “virati” là sự tránh xa bằng thân và khẩu do năng lực của nghiệp môn. Và “virati” này có ba loại là: trường hợp chế ngự, thọ trì chế ngự, và đoạn tuyệt chế ngự. Trong đó, sự chế ngự khỏi đối tượng đã gặp của người thiện nam, duyên vào dòng dõi, gia tộc, hay họ hàng của mình theo cách như: “Việc ta sát sanh, lấy của không cho này không xứng hợp với ta” v.v..., đây gọi là trường hợp chế ngự. Sự chế ngự phát sanh do năng lực thọ trì học giới, mà từ khi nó phát sanh, người thiện nam không làm các việc như sát sanh v.v..., gọi là thọ trì chế ngự. Sự chế ngự tương ưng với Thánh đạo, mà từ khi nó phát sanh, năm sự sợ hãi và oán thù của vị Thánh đệ tử được lắng dịu, gọi là đoạn tuyệt chế ngự. Gọi là điều ác, đó là điều nên được diễn giải rộng ra như: “Này con trai gia chủ, sát sanh là nghiệp phiền não, lấy của không cho… tà hạnh trong các dục… nói dối…” ‘‘ပါဏာတိပါတော အဒိန္နာဒါနံ, မုသာဝါဒေါ စ ဝုစ္စတိ; ပရဒါရဂမနဉ္စေဝ, နပ္ပသံသန္တိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ. (ဒီ. နိ. ၃.၂၄၅) – “Sát sanh, lấy của không cho, và được gọi là nói dối; cùng với việc đi đến vợ người khác, các bậc hiền trí không tán thán.” (Trường Bộ 3.245) – ဧဝံ ဂါထာယ သင်္ဂဟိတံ ကမ္မကိလေသသင်္ခါတံ စတုဗ္ဗိဓံ အကုသလံ, တတော ပါပါ. သဗ္ဗာပေသာ အာရတိ စ ဝိရတိ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကဘယဝေရပ္ပဟာနာဒိနာနပ္ပကာရဝိသေသာဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, အရိယသာဝကော’’တိအာဒီနိ စေတ္ထ သုတ္တာနိ အနုဿရိတဗ္ဗာနိ. Như vậy, bốn loại bất thiện được gọi là hành vi phiền não (kammakilesa) đã được thâu tóm trong kệ ngôn này, (sự tránh xa) khỏi điều ác ấy. Tất cả sự tránh xa (ārati) và sự kiêng cữ (virati) này được gọi là điềm lành vì là nhân tố để đạt được các phẩm chất đặc biệt khác nhau, như là việc đoạn trừ sự sợ hãi và oán thù trong hiện tại và tương lai. Và ở đây, nên tưởng nhớ đến các bài kinh như: ‘Này gia chủ tử, vị Thánh đệ tử từ bỏ việc sát sanh’. မဇ္ဇပါနာ သံယမော နာမ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တသုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိယာ ဧဝေတံ အဓိဝစနံ. ယသ္မာ ပန မဇ္ဇပါယီ အတ္ထံ န ဇာနာတိ, ဓမ္မံ န ဇာနာတိ, မာတု အန္တရာယံ ကရောတိ, ပိတု ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓတထာဂတသာဝကာနမ္ပိ အန္တရာယံ ကရောတိ, ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဂရဟံ သမ္ပရာယေ ဒုဂ္ဂတိံ အပရာပရိယေ ဥမ္မာဒဉ္စ ပါပုဏာတိ. မဇ္ဇပါနာ ပန သံယမော တေသံ ဒေါသာနံ ဝူပသမံ တဗ္ဗိပရီတဂုဏသမ္ပဒဉ္စ ပါပုဏာတိ. တသ္မာ အယံ မဇ္ဇပါနာ သံယမော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. Sự thu thúc trong việc uống rượu (majjapānā saṃyamo) chính là một tên gọi khác của điều học ‘từ bỏ việc uống rượu men, rượu nấu, và các chất say là cơ sở của sự dể duôi’ đã được đề cập trước đây. Bởi vì người uống rượu không biết lợi ích, không biết Pháp, có thể gây nguy hại cho mẹ, cho cha, và cả cho các vị Phật, Phật Độc Giác, và các vị Thánh đệ tử của Như Lai. Ngay trong đời này, người ấy phải chịu sự khiển trách; trong đời sau, phải tái sanh vào khổ cảnh; và trong một đời sau nữa, có thể bị điên loạn. Trái lại, sự thu thúc trong việc uống rượu giúp làm lắng dịu những lỗi lầm ấy và thành tựu những phẩm chất tốt đẹp đối nghịch. Do đó, sự thu thúc trong việc uống rượu này nên được hiểu là một điềm lành. ကုသလေသု ဓမ္မေသု အပ္ပမာဒေါ နာမ ‘‘ကုသလာနံ ဝါ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာယ အသက္ကစ္စကိရိယတာ, အသာတစ္စကိရိယတာ, အနဋ္ဌိတကိရိယတာ, ဩလီနဝုတ္တိတာ, နိက္ခိတ္တဆန္ဒတာ, နိက္ခိတ္တဓုရတာ, အနာသေဝနာ, အဘာဝနာ, အဗဟုလီကမ္မံ, အနဓိဋ္ဌာနံ, အနနုယောဂေါ, ပမာဒေါ. ယော ဧဝရူပေါ ပမာဒေါ ပမဇ္ဇနာ ပမဇ္ဇိတတ္တံ, အယံ ဝုစ္စတိ ပမာဒေါ’’တိ (ဝိဘ. ၈၄၆). ဧတ္ထ ဝုတ္တဿ ပမာဒဿ ပဋိပက္ခဝသေန အတ္ထတော ကုသလေသု ဓမ္မေသု သတိယာ အဝိပ္ပဝါသော ဝေဒိတဗ္ဗော. သော နာနပ္ပကာရကုသလာဓိဂမဟေတုတော အမတာဓိဂမဟေတုတော စ မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ[Pg.121]. တတ္ထ ‘‘အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော’’တိ စ (မ. နိ. ၂.၁၈; အ. နိ. ၅.၂၆), ‘‘အပ္ပမာဒေါ အမတံ ပဒ’’န္တိ စ, ဧဝမာဒိ (ဓ. ပ. ၂၁) သတ္ထု သာသနံ အနုဿရိတဗ္ဗံ. Không dể duôi trong các thiện pháp (kusalesu dhammesu appamādo) được định nghĩa như sau: ‘Sự thực hành không trang trọng, không liên tục, không kiên định, thái độ buông xuôi, từ bỏ ý muốn, từ bỏ gánh nặng, không thực hành, không tu tập, không làm cho thuần thục, không quyết tâm, không chuyên cần trong việc tu tập các thiện pháp, đó là sự dể duôi. Bất cứ sự dể duôi, tình trạng dể duôi, bản chất dể duôi nào như vậy, đây được gọi là dể duôi.’ Ở đây, theo nghĩa đối lập với sự dể duôi đã được nói đến, cần phải hiểu rằng (không dể duôi) về mặt ý nghĩa là sự không rời xa chánh niệm trong các thiện pháp. Điều đó được gọi là điềm lành vì là nhân tố để đạt được các loại thiện pháp khác nhau và là nhân tố để đạt được trạng thái bất tử. Về vấn đề này, nên tưởng nhớ đến lời dạy của Bậc Đạo Sư như: ‘Đối với người không dể duôi, có sự nhiệt tâm’ và ‘Không dể duôi là con đường bất tử’. ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ ပါပါ ဝိရတိ, မဇ္ဇပါနာ သံယမော, ကုသလေသု ဓမ္မေသု အပ္ပမာဒေါတိ တီဏိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ. Như vậy, trong kệ ngôn này, ba điềm lành đã được nói đến: sự kiêng cữ điều ác, sự thu thúc trong việc uống rượu, và không dể duôi trong các thiện pháp. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm sáng tỏ ở từng phần tương ứng. နိဋ္ဌိတာ အာရတီတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. Phần giải thích ý nghĩa của kệ ngôn (bắt đầu bằng) ‘Ārati’ đã kết thúc. ဂါရဝေါစာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích kệ ngôn (bắt đầu bằng) ‘Gāravo ca’ ၉. ဣဒါနိ ဂါရဝေါ စာတိ ဧတ္ထ ဂါရဝေါတိ ဂရုဘာဝေါ. နိဝါတောတိ နီစဝုတ္တိတာ. သန္တုဋ္ဌီတိ သန္တောသော. ကတဿ ဇာနနတာ ကတညုတာ. ကာလေနာတိ ခဏေန သမယေန. ဓမ္မဿ သဝနံ ဓမ္မဿဝနံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ. 9. Bây giờ, trong câu ‘gāravo ca’, (ý nghĩa) nên được hiểu như sau: ‘gāravo’ là sự tôn trọng. ‘Nivāto’ là thái độ khiêm hạ. ‘Santuṭṭhi’ là sự tri túc. ‘Kataññutā’ là sự biết ơn đối với việc đã được làm. ‘Kālena’ là vào đúng lúc, đúng thời. ‘Dhammassavanaṃ’ là sự nghe Pháp. Phần còn lại cũng theo phương pháp đã giải thích. Đây là phần giải thích từng từ. အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဂါရဝေါ နာမ ဂရုကာရပ္ပယောဂါရဟေသု ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓတထာဂတသာဝကအာစရိယုပဇ္ဈာယမာတာပိတုဇေဋ္ဌကဘာတိကဘဂိနီအာဒီသု ယထာနုရူပံ ဂရုကာရော ဂရုကရဏံ သဂါရဝတာ. သ စာယံ ဂါရဝေါ ယသ္မာ သုဂတိဂမနာဒီနံ ဟေတု. ယထာဟ – Còn phần giải thích ý nghĩa thì nên được hiểu như sau: Sự tôn trọng (gāravo) là sự kính trọng, sự thể hiện lòng tôn kính, sự cung kính một cách thích đáng đối với những bậc đáng được tôn kính như các vị Phật, Phật Độc Giác, các vị Thánh đệ tử của Như Lai, thầy tổ, cha mẹ, anh chị cả, v.v. Và sự tôn trọng này là nhân tố đưa đến thiện thú, v.v. Như có lời dạy rằng: ‘‘ဂရုကာတဗ္ဗံ ဂရုံ ကရောတိ, မာနေတဗ္ဗံ မာနေတိ, ပူဇေတဗ္ဗံ ပူဇေတိ. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ…ပေ… ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ, ဥစ္စာကုလီနော ဟောတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၂၉၅). ‘Người ấy tôn trọng người đáng tôn trọng, kính mến người đáng kính mến, cúng dường người đáng cúng dường. Nhờ hành động đó được thực hiện và hoàn thành như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy được tái sanh vào thiện thú, thiên giới. Nếu không tái sanh (vào thiên giới)... mà trở lại cõi người, dù tái sanh ở bất cứ nơi đâu, người ấy cũng thuộc dòng dõi cao quý.’ ယထာ စာဟ – ‘‘သတ္တိမေ, ဘိက္ခဝေ, အပရိဟာနိယာ ဓမ္မာ. ကတမေ သတ္တ? သတ္ထုဂါရဝတာ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၇.၃၃), တသ္မာ မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. Và như có lời dạy rằng: ‘Này các Tỳ khưu, có bảy pháp không suy thoái này. Bảy pháp ấy là gì? Lòng tôn kính Bậc Đạo Sư,’ v.v. Do đó, (sự tôn trọng) được gọi là điềm lành. နိဝါတော နာမ နီစမနတာ နိဝါတဝုတ္တိတာ, ယာယ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော နိဟတမာနော နိဟတဒပ္ပော ပါဒပုဉ္ဆနကစောဠသဒိသော ဆိန္နဝိသာဏဥသဘသမော ဥဒ္ဓဋဒါဌသပ္ပသမော စ ဟုတွာ သဏှော သခိလော သုခသမ္ဘာသော [Pg.122] ဟောတိ, အယံ နိဝါတော. သွာယံ ယသာဒိဂုဏပ္ပဋိလာဘဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. အာဟ စ ‘‘နိဝါတဝုတ္တိ အတ္ထဒ္ဓေါ, တာဒိသော လဘတေ ယသ’’န္တိ ဧဝမာဒိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၇၃). Khiêm hạ (nivāto) là tâm trí khiêm nhường, là thái độ khiêm hạ. Người nào có được phẩm chất này, đã dẹp bỏ ngã mạn, đã diệt trừ kiêu căng, giống như tấm giẻ lau chân, như con bò mộng bị gãy sừng, và như con rắn đã bị nhổ nọc, trở nên hiền hòa, thân thiện, và dễ nói chuyện. Đây là sự khiêm hạ. Phẩm chất này được gọi là điềm lành vì là nhân tố để đạt được danh tiếng và các phẩm chất tốt đẹp khác. Và có lời dạy rằng: ‘Người có thái độ khiêm hạ, không cứng nhắc, người như vậy sẽ có được danh tiếng,’ v.v. သန္တုဋ္ဌိ နာမ ဣတရီတရပစ္စယသန္တောသော, သော ဒွါဒသဝိဓော ဟောတိ. သေယျထိဒံ – စီဝရေ ယထာလာဘသန္တောသော, ယထာဗလသန္တောသော, ယထာသာရုပ္ပသန္တောသောတိ တိဝိဓော. ဧဝံ ပိဏ္ဍပါတာဒီသု. Tri túc (santuṭṭhi) là sự hài lòng với bất kỳ vật dụng nào nhận được. Sự tri túc này có mười hai loại. Cụ thể là: đối với y phục, có ba loại là tri túc với những gì nhận được (yathālābhasantoso), tri túc tùy theo sức khỏe (yathābalasantoso), và tri túc tùy theo sự thích hợp (yathāsāruppasantoso). Tương tự như vậy đối với vật thực khất thực, v.v. တဿာယံ ပဘေဒဝဏ္ဏနာ – ဣဓ ဘိက္ခု စီဝရံ လဘတိ သုန္ဒရံ ဝါ အသုန္ဒရံ ဝါ. သော တေနေဝ ယာပေတိ, အညံ န ပတ္ထေတိ, လဘန္တောပိ န ဂဏှာတိ, အယမဿ စီဝရေ ယထာလာဘသန္တောသော. အထ ပန ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဟောတိ, ဂရုံ စီဝရံ ပါရုပန္တော ဩဏမတိ ဝါ ကိလမတိ ဝါ, သော သဘာဂေန ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ တံ ပရိဝတ္တေတွာ လဟုကေန ယာပေန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ စီဝရေ ယထာဗလသန္တောသော. အပရော ဘိက္ခု ပဏီတပစ္စယလာဘီ ဟောတိ, သော ပဋ္ဋစီဝရာဒီနံ အညတရံ မဟဂ္ဃံ စီဝရံ လဘိတွာ ‘‘ဣဒံ ထေရာနံ စိရပဗ္ဗဇိတာနံ ဗဟုဿုတာနဉ္စ အနုရူပ’’န္တိ တေသံ ဒတွာ အတ္တနာ သင်္ကာရကူဋာ ဝါ အညတော ဝါ ကုတောစိ နန္တကာနိ ဥစ္စိနိတွာ သံဃာဋိံ ကရိတွာ ဓာရေန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ စီဝရေ ယထာသာရုပ္ပသန္တောသော. Đây là phần giải thích về các loại tri túc: Ở đây, một vị Tỳ khưu nhận được y phục, dù tốt hay xấu. Vị ấy sống bằng chính y phục đó, không mong cầu y phục khác, dù được cúng dường cũng không nhận. Đây là sự tri túc với những gì nhận được (yathālābhasantoso) đối với y phục của vị ấy. Lại nữa, một vị Tỳ khưu bị bệnh, khi đắp một chiếc y nặng thì cảm thấy cúi người xuống hoặc mệt mỏi. Vị ấy đổi y đó với một vị Tỳ khưu đồng phạm hạnh để lấy một chiếc y nhẹ hơn và vẫn sống tri túc. Đây là sự tri túc tùy theo sức khỏe (yathābalasantoso) đối với y phục của vị ấy. Một vị Tỳ khưu khác thường nhận được các vật dụng quý giá. Vị ấy, sau khi nhận được một chiếc y đắt tiền, nghĩ rằng: ‘Y này thích hợp với các vị trưởng lão, những vị đã xuất gia lâu năm và các bậc đa văn,’ rồi dâng cúng cho các vị ấy. Còn bản thân mình, vị ấy đi lượm những mảnh vải vụn từ đống rác hoặc từ nơi nào khác, may thành y tăng-già-lê và sử dụng, nhưng vẫn cảm thấy tri túc. Đây là sự tri túc tùy theo sự thích hợp (yathāsāruppasantoso) đối với y phục của vị ấy. ဣဓ ပန ဘိက္ခု ပိဏ္ဍပါတံ လဘတိ လူခံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ, သော တေနေဝ ယာပေတိ, အညံ န ပတ္ထေတိ, လဘန္တောပိ န ဂဏှာတိ, အယမဿ ပိဏ္ဍပါတေ ယထာလာဘသန္တောသော. အထ ပန ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဟောတိ, လူခံ ပိဏ္ဍပါတံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဂါဠှံ ရောဂါတင်္ကံ ပါပုဏာတိ, သော တံ သဘာဂဿ ဘိက္ခုနော ဒတွာ တဿ ဟတ္ထတော သပ္ပိမဓုခီရာဒီနိ ဘုဉ္ဇိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ ပိဏ္ဍပါတေ ယထာဗလသန္တောသော. အပရော ဘိက္ခု ပဏီတံ ပိဏ္ဍပါတံ လဘတိ, သော ‘‘အယံ ပိဏ္ဍပါတော ထေရာနံ စိရပဗ္ဗဇိတာနံ အညေသဉ္စ ပဏီတပိဏ္ဍပါတံ ဝိနာ အယာပေန္တာနံ သဗြဟ္မစာရီနံ အနုရူပေါ’’တိ တေသံ ဒတွာ အတ္တနာ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ မိဿကာဟာရံ ဘုဉ္ဇန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ ပိဏ္ဍပါတေ ယထာသာရုပ္ပသန္တောသော. Lại nữa, trong giáo pháp này, vị tỳ khưu nhận được vật thực khất thực, dù thô sơ hay cao lương, vị ấy sống bằng vật thực đó, không mong cầu vật thực khác, dù nhận được cũng không lấy. Đây là sự tri túc theo sở đắc (yathālābhasantosa) về vật thực khất thực của vị ấy. Lại nữa, vị tỳ khưu bị bệnh, sau khi dùng vật thực thô sơ, bệnh tình trở nên trầm trọng. Vị ấy đưa vật thực đó cho vị tỳ khưu đồng bạn, rồi từ tay vị ấy dùng bơ, mật ong, sữa, v.v., dù làm sa-môn pháp vẫn là người tri túc. Đây là sự tri túc theo sức khỏe (yathābalasantosa) về vật thực khất thực của vị ấy. Một vị tỳ khưu khác nhận được vật thực cao lương, vị ấy nghĩ rằng: "Vật thực này thích hợp cho các vị trưởng lão đã xuất gia lâu năm và cho các vị đồng phạm hạnh khác không thể sống nếu thiếu vật thực cao lương", rồi đem cho họ, còn tự mình đi khất thực và dùng vật thực tạp nhạp, nhưng vẫn là người tri túc. Đây là sự tri túc theo sự thích hợp (yathāsāruppasantosa) về vật thực khất thực của vị ấy. ဣဓ [Pg.123] ပန ဘိက္ခုနော သေနာသနံ ပါပုဏာတိ. သော တေနေဝ သန္တုဿတိ, ပုန အညံ သုန္ဒရတရမ္ပိ ပါပုဏန္တံ န ဂဏှာတိ, အယမဿ သေနာသနေ ယထာလာဘသန္တောသော. အထ ပန ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဟောတိ, နိဝါတသေနာသနေ ဝသန္တော အတိဝိယ ပိတ္တရောဂါဒီဟိ အာတုရီယတိ. သော တံ သဘာဂဿ ဘိက္ခုနော ဒတွာ တဿ ပါပုဏနေ သဝါတေ သီတလသေနာသနေ ဝသိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ သေနာသနေ ယထာဗလသန္တောသော. အပရော ဘိက္ခု သုန္ဒရံ သေနာသနံ ပတ္တမ္ပိ န သမ္ပဋိစ္ဆတိ ‘‘သုန္ဒရသေနာသနံ ပမာဒဋ္ဌာနံ, တတြ နိသိန္နဿ ထိနမိဒ္ဓံ ဩက္ကမတိ, နိဒ္ဒါဘိဘူတဿ စ ပုန ပဋိဗုဇ္ဈတော ကာမဝိတက္ကော သမုဒါစရတီ’’တိ. သော တံ ပဋိက္ခိပိတွာ အဇ္ဈောကာသရုက္ခမူလပဏ္ဏကုဋီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ နိဝသန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ သေနာသနေ ယထာသာရုပ္ပသန္တောသော. Lại nữa, trong giáo pháp này, vị tỳ khưu nhận được chỗ ở. Vị ấy hài lòng với chỗ ở đó, dù nhận được chỗ ở khác tốt đẹp hơn cũng không lấy. Đây là sự tri túc theo sở đắc (yathālābhasantosa) về chỗ ở của vị ấy. Lại nữa, vị tỳ khưu bị bệnh, khi ở trong chỗ ở kín gió, bị các bệnh về mật v.v. hành hạ dữ dội. Vị ấy nhường chỗ ở đó cho vị tỳ khưu đồng bạn, rồi ở trong chỗ ở thoáng gió, mát mẻ mà vị kia nhận được, dù làm sa-môn pháp vẫn là người tri túc. Đây là sự tri túc theo sức khỏe (yathābalasantosa) về chỗ ở của vị ấy. Một vị tỳ khưu khác dù được chỗ ở tốt đẹp cũng không nhận, vì nghĩ rằng: "Chỗ ở tốt đẹp là nơi dễ duôi, người ngồi ở đó hôn trầm thụy miên xâm chiếm, và khi người bị buồn ngủ chi phối tỉnh dậy, dục tầm khởi lên". Vị ấy từ chối chỗ ở đó, dù sống ở bất cứ nơi nào, ngoài trời, dưới gốc cây, trong lều lá, vẫn là người tri túc. Đây là sự tri túc theo sự thích hợp (yathāsāruppasantosa) về chỗ ở của vị ấy. ဣဓ ပန ဘိက္ခု ဘေသဇ္ဇံ လဘတိ ဟရီတကံ ဝါ အာမလကံ ဝါ. သော တေနေဝ ယာပေတိ, အညေဟိ လဒ္ဓသပ္ပိမဓုဖာဏိတာဒိမ္ပိ န ပတ္ထေတိ, လဘန္တောပိ န ဂဏှာတိ, အယမဿ ဂိလာနပစ္စယေ ယထာလာဘသန္တောသော. အထ ပန ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဟောတိ, တေလေနတ္ထိကော ဖာဏိတံ လဘတိ, သော တံ သဘာဂဿ ဘိက္ခုနော ဒတွာ တဿ ဟတ္ထတော တေလေန ဘေသဇ္ဇံ ကတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တောပိ သန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ, အယမဿ ဂိလာနပစ္စယေ ယထာဗလသန္တောသော. အပရော ဘိက္ခု ဧကသ္မိံ ဘာဇနေ ပူတိမုတ္တဟရီတကံ ဌပေတွာ ဧကသ္မိံ စတုမဓုရံ ‘‘ဂဏှထ, ဘန္တေ, ယဒိစ္ဆသီ’’တိ ဝုစ္စမာနော သစဿ တေသံ ဒွိန္နမညတရေနပိ ဗျာဓိ ဝူပသမ္မတိ, အထ ‘‘ပူတိမုတ္တဟရီတကံ နာမ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ဝဏ္ဏိတ’’န္တိ စ ‘‘ပူတိမုတ္တဘေသဇ္ဇံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, တတ္ထ တေ ယာဝဇီဝံ ဥဿာဟော ကရဏီယောတိ ဝုတ္တ’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၂၈) စ စိန္တေန္တော စတုမဓုရဘေသဇ္ဇံ ပဋိက္ခိပိတွာ ပူတိမုတ္တဟရီတကေန ဘေသဇ္ဇံ ကရောန္တောပိ ပရမသန္တုဋ္ဌောဝ ဟောတိ. အယမဿ ဂိလာနပစ္စယေ ယထာသာရုပ္ပသန္တောသော. Lại nữa, trong giáo pháp này, vị tỳ khưu nhận được thuốc, hoặc là quả kha tử hoặc là quả me rừng. Vị ấy sống bằng thuốc đó, không mong cầu bơ, mật ong, đường phèn v.v. mà người khác nhận được, dù nhận được cũng không lấy. Đây là sự tri túc theo sở đắc (yathālābhasantosa) về dược phẩm trị bệnh của vị ấy. Lại nữa, vị tỳ khưu bị bệnh, cần dầu nhưng lại nhận được đường phèn. Vị ấy đưa đường phèn đó cho vị tỳ khưu đồng bạn, rồi từ tay vị ấy lấy dầu làm thuốc, dù làm sa-môn pháp vẫn là người tri túc. Đây là sự tri túc theo sức khỏe (yathābalasantosa) về dược phẩm trị bệnh của vị ấy. Một vị tỳ khưu khác, khi được người ta đặt quả kha tử ngâm nước tiểu mục trong một cái bát và tứ mật trong một cái bát khác rồi nói: "Bạch ngài, xin ngài hãy nhận lấy thứ ngài muốn", nếu bệnh của vị ấy có thể thuyên giảm bằng một trong hai thứ đó, thì vị ấy suy nghĩ rằng: "Quả kha tử ngâm nước tiểu mục đã được chư Phật v.v. tán thán" và "Đời sống xuất gia y cứ vào dược phẩm là nước tiểu mục, trong đó ngươi phải nỗ lực trọn đời, đã được nói như vậy", rồi từ chối dược phẩm tứ mật, dù làm thuốc bằng quả kha tử ngâm nước tiểu mục vẫn vô cùng tri túc. Đây là sự tri túc theo sự thích hợp (yathāsāruppasantosa) về dược phẩm trị bệnh của vị ấy. ဧဝံပဘေဒေါ သဗ္ဗောပေသော သန္တောသော သန္တုဋ္ဌီတိ ဝုစ္စတိ. သာ အတြိစ္ဆတာမဟိစ္ဆတာပါပိစ္ဆတာဒီနံ ပါပဓမ္မာနံ ပဟာနာဓိဂမဟေတုတော, သုဂတိဟေတုတော, အရိယမဂ္ဂသမ္ဘာရဘာဝတော, စာတုဒ္ဒိသာဒိဘာဝဟေတုတော စ မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အာဟ စ – Tất cả sự tri túc có các loại như vậy được gọi là santuṭṭhī (sự tri túc). Sự tri túc ấy nên được biết là điềm lành vì là nhân để đạt đến sự đoạn trừ các ác pháp như quá tham, tham nhiều, tà dục v.v.; vì là nhân của thiện thú; vì là tư lương của Thánh đạo; và vì là nhân để trở thành người đi khắp bốn phương không trở ngại v.v. Và Ngài đã nói: ‘‘စာတုဒ္ဒိသော [Pg.124] အပ္ပဋိဃော စ ဟောတိ,သန္တုဿမာနော ဣတရီတရေနာ’’တိ. ဧဝမာဒိ (သု. နိ. ၄၂); "Người hài lòng với bất cứ vật dụng nào có được, thì đi khắp bốn phương và không bị chướng ngại." v.v. (Sutta Nipāta, 42); ကတညုတာ နာမ အပ္ပဿ ဝါ ဗဟုဿ ဝါ ယေန ကေနစိ ကတဿ ဥပကာရဿ ပုနပ္ပုနံ အနုဿရဏဘာဝေန ဇာနနတာ. အပိစ နေရယိကာဒိဒုက္ခပရိတ္တာဏတော ပုညာနိ ဧဝ ပါဏီနံ ဗဟူပကာရာနိ, တတော တေသမ္ပိ ဥပကာရာနုဿရဏတာ ကတညုတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ သပ္ပုရိသေဟိ ပသံသနီယာဒိနာနပ္ပကာရဝိသေသာဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. အာဟ စ ‘‘ဒွေမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ ဒုလ္လဘာ လောကသ္မိံ. ကတမေ ဒွေ? ယော စ ပုဗ္ဗကာရီ ယော စ ကတညူ ကတဝေဒီ’’တိ (အ. နိ. ၂.၁၂၀). Tri ân (kataññutā) là sự biết đến sự giúp đỡ, dù ít hay nhiều, đã được làm bởi bất cứ ai, bằng cách thường xuyên ghi nhớ. Hơn nữa, do bảo vệ khỏi khổ đau ở địa ngục v.v., chính các công đức là sự giúp đỡ lớn lao cho chúng sinh; do đó, sự ghi nhớ sự giúp đỡ của chúng cũng nên được biết là tri ân. Lòng tri ân ấy được gọi là điềm lành vì là nhân để đạt được nhiều sự đặc biệt khác nhau như được các bậc chân nhân tán thán v.v. Và Ngài đã nói: "Này các tỳ khưu, có hai hạng người này khó tìm thấy ở trên đời. Hai hạng nào? Người thi ân trước và người biết ơn, nhớ ơn." ကာလေန ဓမ္မဿဝနံ နာမ ယသ္မိံ ကာလေ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတံ စိတ္တံ ဟောတိ, ကာမဝိတက္ကာဒီနံ ဝါ အညတရေန အဘိဘူတံ, တသ္မိံ ကာလေ တေသံ ဝိနောဒနတ္ထံ ဓမ္မဿဝနံ. အပရေ အာဟု ‘‘ပဉ္စမေ ပဉ္စမေ ဒိဝသေ ဓမ္မဿဝနံ ကာလေန ဓမ္မဿဝနံ နာမ. ယထာဟ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ‘ပဉ္စာဟိကံ ခေါ ပန မယံ, ဘန္တေ, သဗ္ဗရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္နိသီဒါမာ’’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၂၇; မဟာဝ. ၄၆၆). Nghe pháp đúng thời (kālena dhammassavanaṃ) là, vào lúc tâm bị trạo cử đi kèm, hoặc bị một trong các tầm như dục tầm v.v. chi phối, thì vào lúc đó, việc nghe pháp để loại trừ chúng (chính là nghe pháp đúng thời). Các vị khác nói: "Việc nghe pháp mỗi năm ngày một lần được gọi là nghe pháp đúng thời. Như Tôn giả Anuruddha đã nói: 'Bạch ngài, cứ năm ngày một lần, chúng con lại tụ họp suốt đêm để đàm luận về pháp'." အပိစ ယသ္မိံ ကာလေ ကလျာဏမိတ္တေ ဥပသင်္ကမိတွာ သက္ကာ ဟောတိ အတ္တနော ကင်္ခါဝိနောဒကံ ဓမ္မံ သောတုံ, တသ္မိံ ကာလေပိ ဓမ္မဿဝနံ ကာလေန ဓမ္မဿဝနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာဟ ‘‘တေ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆတိ ပရိပဉှတီ’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၅၈). တဒေတံ ကာလေန ဓမ္မဿဝနံ နီဝရဏပ္ပဟာနစတုရာနိသံသအာသဝက္ခယာဒိနာနပ္ပကာရဝိသေသာဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှေတံ – Hơn nữa, vào lúc có thể đến gần thiện hữu để nghe pháp giải trừ hoài nghi của mình, thì vào lúc đó, việc nghe pháp cũng nên được biết là nghe pháp đúng thời. Như Ngài đã nói: "Họ thỉnh thoảng đến gần (các vị ấy) để hỏi han, thảo luận" v.v. Việc nghe pháp đúng thời ấy nên được biết là điềm lành vì là nhân để đạt được nhiều sự đặc biệt khác nhau như đoạn trừ các triền cái, bốn lợi ích, sự tận diệt các lậu hoặc v.v. Điều này đã được nói: ‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အရိယသာဝကော အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိ ကတွာ သဗ္ဗံ စေတသာ သမန္နာဟရိတွာ ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သုဏာတိ, ပဉ္စဿ နီဝရဏာ တသ္မိံ သမယေ န ဟောန္တီ’’တိ စ (သံ. နိ. ၅.၂၁၉). Này các Tỳ khưu, vào lúc nào vị Thánh đệ tử chú tâm, tác ý, gom tất cả tâm ý, lắng tai nghe Pháp, vào lúc ấy năm triền cái không có mặt nơi vị ấy. ‘‘သောတာနုဂတာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ…ပေ… သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ စတ္တာရော အာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ’’တိ စ (အ. နိ. ၄.၁၉၁). Này các Tỳ khưu, đối với các pháp đã đi vào tai... đã được khéo thâm nhập, bốn quả báu này cần được mong đợi. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ကာလေန ကာလံ သမ္မာ ဘာဝိယမာနာ သမ္မာ အနုပရိဝတ္တိယမာနာ အနုပုဗ္ဗေန အာသဝါနံ ခယံ ပါပေန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? ကာလေန ဓမ္မဿဝန’’န္တိ စ ဧဝမာဒိ (အ. နိ. ၄.၁၄၇). Này các Tỳ khưu, có bốn pháp này, khi được tu tập đúng đắn, thực hành đúng đắn theo thời, sẽ tuần tự đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Bốn pháp ấy là gì? Đúng thời nghe Pháp, v.v... ဧဝံ [Pg.125] ဣမိဿာ ဂါထာယ ဂါရဝေါ, နိဝါတော, သန္တုဋ္ဌိ, ကတညုတာ, ကာလေန ဓမ္မဿဝနန္တိ ပဉ္စ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ. Như vậy, trong kệ này, năm điều hạnh phúc đã được nói đến là: cung kính, khiêm hạ, tri túc, tri ân, và đúng thời nghe Pháp. Và tính chất hạnh phúc của chúng đã được làm sáng tỏ ở những nơi tương ứng. နိဋ္ဌိတာ ဂါရဝေါ စာတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. Phần giải nghĩa kệ "Gāravo ca..." đã kết thúc. ခန္တီစာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải nghĩa kệ 'Khantī ca...' ၁၀. ဣဒါနိ ခန္တီ စာတိ ဧတ္ထ ခမနံ ခန္တိ. ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟိတာယ သုခံ ဝစော အသ္မိန္တိ သုဝစော, သုဝစဿ ကမ္မံ သောဝစဿံ, သောဝစဿဿ ဘာဝေါ သောဝစဿတာ. ကိလေသာနံ သမိတတ္တာ သမဏာ. ဒဿနန္တိ ပေက္ခနံ. ဓမ္မဿ သာကစ္ဆာ ဓမ္မသာကစ္ဆာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ. အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ. 10. Bây giờ, trong câu 'khantī ca', khamanaṃ là khanti (nhẫn nại). Do dễ dàng tiếp thu lời chỉ dạy (padakkhiṇaggāhitāya), lời nói (vaco) trở nên dễ chịu (sukhaṃ) đối với người ấy (asmiṃ), nên gọi là suvaco (người dễ dạy). Việc làm của người dễ dạy (suvacassa kammaṃ) là sovacassaṃ (sự dễ dạy). Trạng thái của sự dễ dạy (sovacassassa bhāvo) là sovacassatā (tính dễ dạy). Do các phiền não (kilesānaṃ) đã được lắng dịu (samitattā), nên gọi là samaṇā (Sa-môn). Dassanaṃ là thấy (pekkhanaṃ). Sākacchā về Pháp (dhammassa) là dhammasākacchā (thảo luận Pháp). Phần còn lại (sesaṃ) như đã trình bày (vuttanayameva). Đây là phần giải thích từ ngữ (padavaṇṇanā). အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ခန္တိ နာမ အဓိဝါသနက္ခန္တိ, တာယ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဒသဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ အက္ကောသန္တေ ဝဓဗန္ဓာဒီဟိ ဝါ ဝိဟေသန္တေ ပုဂ္ဂလေ အသုဏန္တော ဝိယ အပဿန္တော ဝိယ စ နိဗ္ဗိကာရော ဟောတိ ခန္တိဝါဒီ ဝိယ. ယထာဟ – Còn phần giải nghĩa nên được hiểu như sau: Nhẫn nại (khanti) ở đây là sự chịu đựng (adhivāsanakkhanti). Vị Tỳ khưu có được đức tính ấy, đối với những người mắng nhiếc bằng mười điều mắng nhiếc, hoặc những người hãm hại bằng cách đánh đập, trói buộc, v.v., vị ấy vẫn không dao động, như không nghe, như không thấy, giống như vị ẩn sĩ Khantivādī. Như có lời dạy rằng: ‘‘အဟု အတီတမဒ္ဓါနံ, သမဏော ခန္တိဒီပနော; တံ ခန္တိယာယေဝ ဌိတံ, ကာသိရာဇာ အဆေဒယီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၄.၅၁); Trong thời quá khứ xa xưa, có vị Sa-môn nêu cao đức nhẫn nại. Vua xứ Kāsi đã chặt chân tay vị ấy, người an trú vững chắc trong nhẫn nại. ဘဒြကတော ဝါ မနသိ ကရောတိ တတော ဥတ္တရိ အပရာဓာဘာဝေန အာယသ္မာ ပုဏ္ဏတ္ထေရော ဝိယ. ယထာဟ သော – Hoặc vị ấy tác ý rằng (họ) thật là tốt lành, vì họ không có lỗi lầm gì hơn nữa, giống như Trưởng lão Puṇṇa. Như ngài đã nói: ‘‘သစေ မံ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ အက္ကောသိဿန္တိ ပရိဘာသိဿန္တိ, တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, ယံ မေ နယိမေ ပါဏိနာ ပဟာရံ ဒေန္တီ’’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၃.၃၉၆; သံ. နိ. ၄.၈၈). Bạch Thế Tôn, nếu những người ở Sunāparanta mắng nhiếc, chửi rủa con, con sẽ nghĩ thế này: 'Những người ở Sunāparanta này thật là tốt lành, thật là quá tốt lành, vì họ đã không dùng tay đánh đập ta', v.v... ယာယ စ သမန္နာဂတော ဣသီနမ္ပိ ပသံသနီယော ဟောတိ. ယထာဟ သရဘင်္ဂေါ ဣသိ – Và người có được đức tính nhẫn nại này cũng được các bậc ẩn sĩ tán thán. Như vị ẩn sĩ Sarabhaṅga đã nói: ‘‘ကောဓံ [Pg.126] ဝဓိတွာ န ကဒါစိ သောစတိ,မက္ခပ္ပဟာနံ ဣသယော ဝဏ္ဏယန္တိ; သဗ္ဗေသံ ဝုတ္တံ ဖရုသံ ခမေထ,ဧတံ ခန္တိံ ဥတ္တမမာဟု သန္တော’’တိ. (ဇာ. ၂.၁၇.၆၄); Diệt trừ sân hận, không bao giờ sầu muộn, các bậc ẩn sĩ tán thán sự từ bỏ lòng gièm pha. Hãy nhẫn chịu mọi lời thô ác, người hiền gọi đó là đức nhẫn tối thượng. ဒေဝတာနမ္ပိ ပသံသနီယော ဟောတိ. ယထာဟ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော – Cũng được chư Thiên tán thán. Như vua trời Sakka đã nói: ‘‘ယော ဟဝေ ဗလဝါ သန္တော, ဒုဗ္ဗလဿ တိတိက္ခတိ; တမာဟု ပရမံ ခန္တိံ, နိစ္စံ ခမတိ ဒုဗ္ဗလော’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၂၅၀-၂၅၁); Người có sức mạnh mà nhẫn chịu kẻ yếu, đó gọi là nhẫn nại tối thượng. Kẻ yếu thì lúc nào cũng phải nhẫn chịu. ဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ပသံသနီယော ဟောတိ. ယထာဟ ဘဂဝါ – Cũng được chư Phật tán thán. Như Đức Thế Tôn đã dạy: ‘‘အက္ကောသံ ဝဓဗန္ဓဉ္စ, အဒုဋ္ဌော ယော တိတိက္ခတိ; ခန္တီဗလံ ဗလာဏီကံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၃၉၉); Người không sân hận, nhẫn chịu mắng nhiếc, đánh đập và trói buộc, có sức mạnh nhẫn nại làm quân đội, Ta gọi người ấy là Bà-la-môn. သာ ပနေသာ ခန္တိ ဧတေသဉ္စ ဣဓ ဝဏ္ဏိတာနံ အညေသဉ္စ ဂုဏာနံ အဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. Đức tính nhẫn nại này nên được hiểu là một điều hạnh phúc vì nó là nguyên nhân để chứng đắc những phẩm chất này đã được mô tả ở đây và các phẩm chất khác. သောဝစဿတာ နာမ သဟဓမ္မိကံ ဝုစ္စမာနေ ဝိက္ခေပံ ဝါ တုဏှီဘာဝံ ဝါ ဂုဏဒေါသစိန္တနံ ဝါ အနာပဇ္ဇိတွာ အတိဝိယ အာဒရဉ္စ ဂါရဝဉ္စ နီစမနတဉ္စ ပုရက္ခတွာ သာဓူတိ ဝစနကရဏတာ. သာ သဗြဟ္မစာရီနံ သန္တိကာ ဩဝါဒါနုသာသနိပ္ပဋိလာဘဟေတုတော ဒေါသပ္ပဟာနဂုဏာဓိဂမဟေတုတော စ မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. Tính dễ dạy (sovacassatā) là khi được bạn đồng phạm hạnh khuyên dạy, không gạt bỏ, không im lặng, không suy xét lỗi lầm hay công đức, mà với lòng hết sức tôn trọng, kính cẩn và khiêm hạ, vâng lời nói 'lành thay'. Nó được gọi là một điều hạnh phúc vì là nguyên nhân nhận được lời khuyên dạy và chỉ bảo từ các bạn đồng phạm hạnh, và là nguyên nhân để từ bỏ các lỗi lầm và chứng đắc các phẩm chất tốt. သမဏာနံ ဒဿနံ နာမ ဥပသမိတကိလေသာနံ ဘာဝိတကာယဝစီစိတ္တပညာနံ ဥတ္တမဒမထသမထသမန္နာဂတာနံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ဥပသင်္ကမနုပဋ္ဌာနာနုဿရဏဿဝနဒဿနံ, သဗ္ဗမ္ပိ ဩမကဒေသနာယ ဒဿနန္တိ ဝုတ္တံ, တံ မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကသ္မာ? ဗဟူပကာရတ္တာ. အာဟ စ ‘‘ဒဿနမ္ပဟံ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ ဘိက္ခူနံ ဗဟူပကာရံ ဝဒါမီ’’တိအာဒိ (ဣတိဝု. ၁၀၄). ယတော ဟိတကာမေန ကုလပုတ္တေန သီလဝန္တေ ဘိက္ခူ ဃရဒွါရံ သမ္ပတ္တေ ဒိသွာ ယဒိ ဒေယျဓမ္မော အတ္ထိ, ယထာဗလံ ဒေယျဓမ္မေန ပတိမာနေတဗ္ဗာ. ယဒိ နတ္ထိ, ပဉ္စပတိဋ္ဌိတံ ကတွာ ဝန္ဒိတဗ္ဗာ. တသ္မိမ္ပိ အသမ္ပဇ္ဇမာနေ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ နမဿိတဗ္ဗာ, တသ္မိမ္ပိ အသမ္ပဇ္ဇမာနေ ပသန္နစိတ္တေန ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿိတဗ္ဗာ. ဧဝံ ဒဿနမူလကေနပိ ဟိ ပုညေန အနေကာနိ ဇာတိသဟဿာနိ စက္ခုမှိ ရောဂေါ ဝါ ဒါဟော [Pg.127] ဝါ ဥဿဒါ ဝါ ပိဠကာ ဝါ န ဟောန္တိ, ဝိပ္ပသန္နပဉ္စဝဏ္ဏသဿိရိကာနိ ဟောန္တိ စက္ခူနိ ရတနဝိမာနေ ဥဂ္ဃာဋိတမဏိကဝါဋသဒိသာနိ, သတသဟဿကပ္ပမတ္တံ ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ သမ္ပတ္တီနံ လာဘီ ဟောတိ. အနစ္ဆရိယဉ္စေတံ, ယံ မနုဿဘူတော သပ္ပညဇာတိကော သမ္မာ ပဝတ္တိတေန သမဏဒဿနမယေန ပုညေန ဧဝရူပံ ဝိပါကသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝေယျ, ယတ္ထ တိရစ္ဆာနဂတာနမ္ပိ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန ကတဿ သမဏဒဿနဿ ဧဝံ ဝိပါကသမ္ပတ္တိံ ဝဏ္ဏယန္တိ. Thấy các Sa-môn (samaṇānaṃ dassanaṃ) là việc đến gần, phục vụ, tưởng nhớ, lắng nghe và thấy các vị xuất gia, những người đã làm lắng dịu phiền não, đã tu tập thân, khẩu, ý và trí tuệ, đã thành tựu sự điều phục và an tịnh tối thượng. Tất cả những điều này, qua cách thuyết giảng khiêm tốn, được gọi là 'thấy'. Điều đó nên được hiểu là một hạnh phúc. Tại sao? Vì có nhiều lợi ích. Và Ngài đã dạy: 'Này các Tỳ khưu, Ta nói rằng việc thấy các vị Tỳ khưu ấy có nhiều lợi ích', v.v... Do đó, khi một thiện nam tử mong cầu lợi ích, thấy các vị Tỳ khưu có giới đức đến cửa nhà, nếu có vật cúng dường, nên tôn kính cúng dường theo sức của mình. Nếu không có, nên đảnh lễ năm vóc sát đất. Nếu không thể làm được như vậy, nên chắp tay cúi lạy. Nếu không thể làm được như vậy, nên nhìn với tâm trong sạch và ánh mắt thân thương. Bởi vì, chỉ với phước báu có gốc rễ từ việc thấy này, trong vô số ngàn kiếp, mắt sẽ không bị bệnh, không bị nóng rát, không bị mờ, không bị đục; đôi mắt sẽ trong sáng, có năm màu sắc và vẻ đẹp, giống như cánh cửa bằng ngọc được mở ra trong cung điện bằng châu báu; trong khoảng một trăm ngàn kiếp, người ấy sẽ được hưởng mọi tài sản ở cõi trời và cõi người. Và không có gì đáng ngạc nhiên khi một người sinh làm người, có trí tuệ, nhờ phước báu được tạo ra đúng cách từ việc thấy các Sa-môn mà được hưởng sự thành tựu quả báo như vậy, khi mà ngay cả đối với các loài súc sinh, sự thành tựu quả báo của việc thấy Sa-môn được thực hiện chỉ bằng đức tin cũng được tán thán như thế này. ‘‘ဥလူကော မဏ္ဍလက္ခိကော, ဝေဒိယကေ စိရဒီဃဝါသိကော; သုခိတော ဝတ ကောသိယော အယံ, ကာလုဋ္ဌိတံ ပဿတိ ဗုဒ္ဓဝရံ. Con cú mắt tròn, sống lâu năm trên núi Vediyaka; con cú này, thuộc dòng Kosiyā, thật hạnh phúc, được thấy bậc Giác Ngộ tối thượng dậy sớm. ‘‘မယိ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, ဘိက္ခုသံဃေ အနုတ္တရေ; ကပ္ပာနံ သတသဟဿာနိ, ဒုဂ္ဂတေသော န ဂစ္ဆတိ. Với tâm tịnh tín nơi Ta, và nơi Tăng chúng vô thượng, trong một trăm ngàn kiếp, nó sẽ không đi vào ác đạo. ‘‘သ ဒေဝလောကာ စဝိတွာ, ကုသလကမ္မေန စောဒိတော; ဘဝိဿတိ အနန္တဉာဏော, သောမနဿောတိ ဝိဿုတော’’တိ. (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၄၄); “Vị ấy từ cõi trời mệnh chung, do thiện nghiệp thôi thúc; sẽ trở thành bậc có trí tuệ vô lượng, danh hiệu là Somanassa.” ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာ နာမ ပဒေါသေ ဝါ ပစ္စူသေ ဝါ ဒွေ သုတ္တန္တိကာ ဘိက္ခူ အညမညံ သုတ္တန္တံ သာကစ္ဆန္တိ, ဝိနယဓရာ ဝိနယံ, အာဘိဓမ္မိကာ အဘိဓမ္မံ, ဇာတကဘာဏကာ ဇာတကံ, အဋ္ဌကထိကာ အဋ္ဌကထံ, လီနုဒ္ဓတဝိစိကိစ္ဆာပရေတစိတ္တဝိသောဓနတ္ထံ ဝါ တမှိ တမှိ ကာလေ သာကစ္ဆန္တိ, အယံ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာ. သာ အာဂမဗျတ္တိအာဒီနံ ဂုဏာနံ ဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတီတိ. Đúng thời đàm luận Chánh pháp là: Vào buổi tối hoặc lúc rạng đông, hai vị tỳ khưu thông thuộc Kinh tạng cùng nhau đàm luận về Kinh tạng, các vị thông thuộc Luật tạng (đàm luận) về Luật tạng, các vị thông thuộc Luận tạng (đàm luận) về Luận tạng, các vị thông thuộc Bổn sanh (đàm luận) về Bổn sanh, các vị thông thuộc Chú giải (đàm luận) về Chú giải, hoặc vào những thời điểm thích hợp, các vị ấy đàm luận với nhau nhằm mục đích thanh lọc tâm trí bị chi phối bởi sự hôn trầm, trạo cử, và hoài nghi. Đây là đúng thời đàm luận Chánh pháp. Việc ấy được gọi là điềm lành vì là nguyên nhân của các phẩm chất như sự thông thạo Kinh điển v.v... ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ ခန္တိ, သောဝစဿတာ, သမဏဒဿနံ, ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာတိ စတ္တာရိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ. Như vậy, trong kệ này, bốn điềm lành đã được nói đến là: sự kham nhẫn, tính dễ dạy, được thấy các sa-môn, và đúng thời đàm luận Chánh pháp. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm sáng tỏ ở những nơi tương ứng. နိဋ္ဌိတာ ခန္တီ စာတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. Phần giải thích ý nghĩa của câu kệ bắt đầu bằng ‘khantī ca’ đã kết thúc. တပေါစာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ bắt đầu bằng ‘Tapo ca’ ၁၁. ဣဒါနိ [Pg.128] တပေါ စာတိ ဧတ္ထ ပါပကေ ဓမ္မေ တပတီတိ တပေါ. ဗြဟ္မံ စရိယံ, ဗြဟ္မာနံ ဝါ စရိယံ ဗြဟ္မစရိယံ, သေဋ္ဌစရိယန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အရိယသစ္စာနံ ဒဿနံ အရိယသစ္စာနဒဿနံ, အရိယသစ္စာနိ ဒဿနန္တိပိ ဧကေ, တံ န သုန္ဒရံ. နိက္ခန္တံ ဝါနတောတိ နိဗ္ဗာနံ, သစ္ဆိကရဏံ သစ္ဆိကိရိယာ, နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ. 11. Bây giờ, trong câu ‘tapo ca’, (ý nghĩa) nên được hiểu như sau: ‘Tapo’ (khổ hạnh) là vì nó thiêu đốt các pháp ác. ‘Brahmacariyaṃ’ (phạm hạnh) là ‘brahmaṃ cariyaṃ’ (hạnh cao thượng), hoặc ‘brahmānaṃ cariyaṃ’ (hạnh của các bậc cao thượng); có nghĩa là ‘hạnh cao quý nhất’. ‘Ariyasaccānadassanaṃ’ (thấy các Thánh đế) là ‘ariyasaccānaṃ dassanaṃ’ (sự thấy các Thánh đế); một số vị đọc là ‘ariyasaccāni dassanaṃ’, điều đó không hay. ‘Nibbānaṃ’ (Niết-bàn) là vì ‘nikkhantaṃ vānato’ (thoát khỏi ái dục). ‘Sacchikaraṇaṃ’ (sự chứng ngộ) là ‘sacchikiriyā’; ‘nibbānassa sacchikiriyā’ (sự chứng ngộ Niết-bàn) là ‘nibbānasacchikiriyā’. Phần còn lại theo cách đã nói. Đây là phần giải thích từ ngữ. အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – တပေါ နာမ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာဒီနံ တပနတော ဣန္ဒြိယသံဝရော, ကောသဇ္ဇဿ ဝါ တပနတော ဝီရိယံ, တေဟိ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော အာတာပီတိ ဝုစ္စတိ. သွာယံ အဘိဇ္ဈာဒိပ္ပဟာနဈာနာဒိပ္ပဋိလာဘဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. Còn phần giải thích ý nghĩa nên được hiểu như sau: ‘Tapo’ (khổ hạnh) là sự thu thúc các căn vì nó thiêu đốt tham ái, ưu phiền v.v...; hoặc là sự tinh tấn vì nó thiêu đốt tính biếng nhác. Người có đủ các pháp ấy được gọi là ‘ātāpī’ (nhiệt tâm). Pháp khổ hạnh này nên được hiểu là điềm lành vì là nguyên nhân để đoạn trừ tham ái v.v... và chứng đắc thiền định v.v... ဗြဟ္မစရိယံ နာမ မေထုနဝိရတိသမဏဓမ္မသာသနမဂ္ဂါနမဓိဝစနံ. တထာ ဟိ ‘‘အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၉၄; မ. နိ. ၁.၂၉၂) မေထုနဝိရတိ ဗြဟ္မစရိယန္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဘဂဝတိ နော, အာဝုသော, ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီတိ? ဧဝမာဝုသော’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၅၇) သမဏဓမ္မော. ‘‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ, ယာဝ မေ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဘဝိဿတိ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇည’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၁၆၈; သံ. နိ. ၅.၈၂၂; ဥဒါ. ၅၁) သာသနံ. ‘‘အယမေဝ ခေါ, ဘိက္ခု, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဗြဟ္မစရိယံ. သေယျထိဒံ, သမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၅.၆) မဂ္ဂေါ. ဣဓ ပန အရိယသစ္စဒဿနေန ပရတော မဂ္ဂဿ သင်္ဂဟိတတ္တာ အဝသေသံ သဗ္ဗမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. တဉ္စေတံ ဥပရူပရိ နာနပ္ပကာရဝိသေသာဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘Brahmacariyaṃ’ (phạm hạnh) là tên gọi cho sự kiêng cữ giao hợp, pháp của sa-môn, giáo pháp, và con đường. Thật vậy, trong các đoạn như ‘sau khi từ bỏ phi phạm hạnh, vị ấy trở thành người sống phạm hạnh,’ sự kiêng cữ giao hợp được gọi là phạm hạnh. Trong các đoạn như ‘thưa hiền giả, phạm hạnh được sống trong Đức Thế Tôn,’ pháp của sa-môn (được gọi là phạm hạnh). Trong các đoạn như ‘này Pāpima, Ta sẽ chưa viên tịch cho đến khi phạm hạnh này của Ta chưa được vững mạnh, thịnh vượng, phổ biến, rộng rãi,’ giáo pháp (được gọi là phạm hạnh). Trong các đoạn như ‘này các tỳ khưu, Bát Chánh Đạo này chính là phạm hạnh, tức là chánh kiến v.v...’ con đường (được gọi là phạm hạnh). Tuy nhiên, ở đây, vì con đường đã được bao gồm trong phần sau với sự thấy các Thánh đế, nên tất cả những (ý nghĩa) còn lại cũng đều thích hợp. Và điều này nên được hiểu là điềm lành vì là nguyên nhân để chứng đắc các pháp đặc biệt khác nhau ở các cấp độ ngày càng cao hơn. အရိယသစ္စာန ဒဿနံ နာမ ကုမာရပဉှေ ဝုတ္တာနံ စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ အဘိသမယဝသေန မဂ္ဂဒဿနံ, တံ သံသာရဒုက္ခဝီတိက္ကမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. ‘Sự thấy các Thánh đế’ là sự thấy con đường (Đạo) qua việc liễu ngộ bốn Thánh đế đã được nói trong kinh Kumārapañha. Điều đó được gọi là điềm lành vì là nguyên nhân để vượt qua khổ đau trong vòng luân hồi. နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာ နာမ ဣဓ အရဟတ္တဖလံ နိဗ္ဗာနန္တိ အဓိပ္ပေတံ. တမ္ပိ ဟိ ပဉ္စဂတိဝါနနေန ဝါနသညိတာယ တဏှာယ နိက္ခန္တတ္တာ နိဗ္ဗာနန္တိ ဝုစ္စတိ. တဿ [Pg.129] ပတ္တိ ဝါ ပစ္စဝေက္ခဏာ ဝါ သစ္ဆိကိရိယာတိ ဝုစ္စတိ. ဣတရဿ ပန နိဗ္ဗာနဿ အရိယသစ္စာနံ ဒဿနေနေဝ သစ္ဆိကိရိယာ သိဒ္ဓါ, တေနေတံ ဣဓ နာဓိပ္ပေတံ. ဧဝမေသာ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသုခဝိဟာရာဒိဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘Sự chứng ngộ Niết-bàn’ ở đây có nghĩa là A-la-hán quả. Vì quả vị ấy cũng được gọi là Niết-bàn do đã thoát khỏi ái dục, vốn được gọi là ‘vāna’ (sự dệt, ái dục) trong năm cõi. Sự đạt đến hoặc sự quán xét lại quả vị ấy được gọi là sự chứng ngộ. Còn đối với Niết-bàn khác (ngoài A-la-hán quả), sự chứng ngộ đã được thành tựu ngay khi thấy các Thánh đế, do đó nó không được đề cập ở đây. Như vậy, sự chứng ngộ Niết-bàn này nên được hiểu là điềm lành vì là nguyên nhân cho sự an lạc trong hiện tại v.v... ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ တပေါ ဗြဟ္မစရိယံ, အရိယသစ္စာနံ ဒဿနံ, နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာတိ စတ္တာရိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ. Như vậy, trong kệ này, bốn điềm lành đã được nói đến là: khổ hạnh, phạm hạnh, thấy các Thánh đế, và chứng ngộ Niết-bàn. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm sáng tỏ ở những nơi tương ứng. နိဋ္ဌိတာ တပေါ စာတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. Phần giải thích ý nghĩa của câu kệ bắt đầu bằng ‘tapo ca’ đã kết thúc. ဖုဋ္ဌဿလောကဓမ္မေဟီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ bắt đầu bằng ‘Phuṭṭhassa lokadhammehi’ ၁၂. ဣဒါနိ ဖုဋ္ဌဿ လောကဓမ္မေဟီတိ ဧတ္ထ ဖုဋ္ဌဿာတိ ဖုသိတဿ ဆုပိတဿ သမ္ပတ္တဿ. လောကေ ဓမ္မာ လောကဓမ္မာ, ယာဝ လောကပ္ပဝတ္တိ, တာဝ အနိဝတ္တကာ ဓမ္မာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. စိတ္တန္တိ မနော မာနသံ. ယဿာတိ နဝဿ ဝါ မဇ္ဈိမဿ ဝါ ထေရဿ ဝါ. န ကမ္ပတီတိ န စလတိ န ဝေဓတိ. အသောကန္တိ နိဿောကံ အဗ္ဗူဠှသောကသလ္လံ. ဝိရဇန္တိ ဝိဂတရဇံ ဝိဒ္ဓံသိတရဇံ. ခေမန္တိ အဘယံ နိရုပဒ္ဒဝံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ. 12. Bây giờ, trong câu ‘phuṭṭhassa lokadhammehi’, (ý nghĩa) nên được hiểu như sau: ‘Phuṭṭhassa’ là bị chạm đến, bị tiếp xúc, đã đạt đến. ‘Lokadhammā’ (pháp thế gian) là các pháp trong thế gian; có nghĩa là các pháp không thể tránh khỏi chừng nào thế gian còn vận hành. ‘Cittaṃ’ là tâm, ý. ‘Yassa’ là của người nào, dù là tỳ khưu hạ tọa, trung tọa, hay thượng tọa. ‘Na kampati’ là không lay động, không di chuyển, không rung chuyển. ‘Asokaṃ’ là không sầu muộn, đã nhổ mũi tên sầu muộn. ‘Virajaṃ’ là không còn bụi bẩn (phiền não), đã phá tan bụi bẩn (phiền não). ‘Khemaṃ’ là an ổn, không sợ hãi, không bị tai ương. Phần còn lại theo cách đã nói. Đây là phần giải thích từ ngữ. အတ္ထဝဏ္ဏနာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဖုဋ္ဌဿ လောကဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ယဿ န ကမ္ပတိ နာမ ယဿ လာဘာလာဘာဒီဟိ အဋ္ဌဟိ လောကဓမ္မေဟိ ဖုဋ္ဌဿ အဇ္ဈောတ္ထဋဿ စိတ္တံ န ကမ္ပတိ န စလတိ န ဝေဓတိ, တဿ တံ စိတ္တံ ကေနစိ အကမ္ပနီယလောကုတ္တမဘာဝါဝဟနတော မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. Còn phần giải thích ý nghĩa nên được hiểu như sau: ‘Tâm không lay động khi bị các pháp thế gian tác động’ có nghĩa là: tâm của vị nào không lay động, không di chuyển, không rung chuyển khi bị tám pháp thế gian như được và mất v.v... tác động và chi phối. Tâm ấy của vị đó nên được hiểu là điềm lành vì nó không thể bị lay động bởi bất cứ điều gì và mang lại trạng thái siêu thế. ကဿ စ ဧတေဟိ ဖုဋ္ဌဿ စိတ္တံ န ကမ္ပတီတိ? အရဟတော ခီဏာသဝဿ, န အညဿ ကဿစိ. ဝုတ္တဉှေတံ – Và tâm của ai không lay động khi bị các pháp này tác động? (Tâm) của bậc A-la-hán, bậc đã đoạn tận các lậu hoặc, chứ không phải của bất kỳ ai khác. Điều này đã được nói rằng: ‘‘သေလော ယထာ ဧကဂ္ဃနော, ဝါတေန န သမီရတိ; ဧဝံ ရူပါ ရသာ သဒ္ဒါ, ဂန္ဓာ ဖဿာ စ ကေဝလာ. “Như tảng đá kiên cố, không bị gió lay động; cũng vậy, các sắc, vị, thanh, hương, và xúc chạm toàn phần. ‘‘ဣဋ္ဌာ ဓမ္မာ အနိဋ္ဌာ စ, န ပဝေဓေန္တိ တာဒိနော; ဌိတံ စိတ္တံ ဝိပ္ပမုတ္တံ, ဝယဉ္စဿာနုပဿတီ’’တိ. (မဟာဝ. ၂၄၄); “Các pháp khả ý và bất khả ý, không làm lay động bậc như vậy; tâm ngài vững chắc, giải thoát, và ngài thấy được sự hoại diệt (của chúng).” အသောကံ [Pg.130] နာမ ခီဏာသဝဿေဝ စိတ္တံ. တဉှိ ယွာယံ ‘‘သောကော သောစနာ သောစိတတ္တံ အန္တောသောကော အန္တောပရိသောကော စေတသော ပရိနိဇ္ဈာယိတတ္တ’’န္တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၂၃၇) နယေန ဝုစ္စတိ သောကော, တဿ အဘာဝတော အသောကံ. ကေစိ နိဗ္ဗာနံ ဝဒန္တိ, တံ ပုရိမပဒေန နာနုသန္ဓိယတိ. ယထာ စ အသောကံ, ဧဝံ ဝိရဇံ ခေမန္တိပိ ခီဏာသဝဿေဝ စိတ္တံ. တဉှိ ရာဂဒေါသမောဟရဇာနံ ဝိဂတတ္တာ ဝိရဇံ, စတူဟိ စ ယောဂေဟိ ခေမတ္တာ ခေမံ, ယတော ဧတံ တေန တေနာကာရေန တမှိ တမှိ ပဝတ္တိက္ခဏေ ဂဟေတွာ နိဒ္ဒိဋ္ဌဝသေန တိဝိဓမ္ပိ အပ္ပဝတ္တက္ခန္ဓတာဒိလောကုတ္တမဘာဝါဝဟနတော အာဟုနေယျာဒိဘာဝါဝဟနတော စ မင်္ဂလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. Vô ưu (asokaṃ) được gọi là tâm của bậc Lậu Tận. Thật vậy, sầu muộn (soko) được nói đến theo phương thức bắt đầu bằng: ‘sự sầu muộn, sự than khóc, trạng thái sầu muộn, nội sầu, nội ưu phiền, sự dằn vặt của tâm,’ v.v... Do vì không có điều ấy, nên gọi là vô ưu (asokaṃ). Một số vị nói đó là Niết-bàn, nhưng điều ấy không kết nối với câu trước. Và cũng như vô ưu (asokaṃ), tương tự như vậy, vô nhiễm (virajaṃ) và an ổn (khemaṃ) cũng chính là tâm của bậc Lậu Tận. Thật vậy, do đã lìa khỏi trần cấu là tham, sân, si nên gọi là vô nhiễm (virajaṃ); và do được an ổn khỏi bốn loại ách phược (yogehi) nên gọi là an ổn (khemaṃ). Do đó, cần phải hiểu rằng cả ba pháp này, được trình bày bằng cách nắm bắt theo từng phương diện ấy trong từng khoảnh khắc diễn tiến ấy, đều là điềm lành (maṅgala) vì chúng mang lại trạng thái siêu thế như sự không tái diễn của các uẩn, và vì chúng mang lại trạng thái xứng đáng được cúng dường, v.v... ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ အဋ္ဌလောကဓမ္မေဟိ အကမ္ပိတစိတ္တံ, အသောကစိတ္တံ, ဝိရဇစိတ္တံ, ခေမစိတ္တန္တိ စတ္တာရိ မင်္ဂလာနိ ဝုတ္တာနိ. မင်္ဂလတ္တဉ္စ နေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတမေဝါတိ. Như vậy, trong bài kệ này, bốn điềm lành đã được nói đến là: tâm không lay động bởi tám pháp thế gian, tâm vô ưu, tâm vô nhiễm, và tâm an ổn. Và tính chất điềm lành của chúng đã được làm sáng tỏ ở những nơi tương ứng. နိဋ္ဌိတာ ဖုဋ္ဌဿ လောကဓမ္မေဟီတိ ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. Phần giải nghĩa bài kệ ‘Phuṭṭhassa lokadhammehī’ đến đây là kết thúc. ဧတာဒိသာနီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích bài kệ Etādisāni ၁၃. ဧဝံ ဘဂဝါ အသေဝနာ စ ဗာလာနန္တိအာဒီဟိ ဒသဟိ ဂါထာဟိ အဋ္ဌတိံသ မဟာမင်္ဂလာနိ ကထေတွာ ဣဒါနိ ဧတာနေဝ အတ္တနာ ဝုတ္တမင်္ဂလာနိ ထုနန္တော ‘‘ဧတာဒိသာနိ ကတွာနာ’’တိ အဝသာနဂါထမဘာသိ. 13. Như vậy, sau khi Đức Thế Tôn đã thuyết giảng ba mươi tám đại điềm lành qua mười bài kệ bắt đầu bằng ‘Asevanā ca bālānaṃ,’ bây giờ, với ý muốn tán thán chính những điềm lành do Ngài đã nói, Ngài đã thuyết bài kệ kết thúc bắt đầu bằng ‘Etādisāni katvāna.’ တဿာယမတ္ထဝဏ္ဏနာ – ဧတာဒိသာနီတိ ဧတာနိ ဤဒိသာနိ မယာ ဝုတ္တပ္ပကာရာနိ ဗာလာနံ အသေဝနာဒီနိ. ကတွာနာတိ ကတွာ. ကတွာန ကတွာ ကရိတွာတိ ဟိ အတ္ထတော အနညံ. သဗ္ဗတ္ထမပရာဇိတာတိ သဗ္ဗတ္ထ ခန္ဓကိလေသာဘိသင်္ခါရဒေဝပုတ္တမာရပ္ပဘေဒေသု စတူသု ပစ္စတ္ထိကေသု ဧကေနာပိ အပရာဇိတာ ဟုတွာ, သယမေဝ တေ စတ္တာရော မာရေ ပရာဇေတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. မကာရော စေတ္ထ ပဒသန္ဓိကရမတ္တောတိ ဝိညာတဗ္ဗော. Đây là phần giải nghĩa của bài kệ ấy: ‘Etādisāni’ (những việc như vậy) nghĩa là những việc có tính chất như thế này, các loại đã được ta nói đến, bắt đầu bằng việc không giao du với kẻ ngu. ‘Katvāna’ (sau khi làm) nghĩa là ‘katvā.’ Thật vậy, ‘katvāna,’ ‘katvā,’ và ‘karitvā’ không khác nhau về nghĩa. ‘Sabbattha-m-aparājitā’ (không bị bại trận ở bất cứ đâu) có nghĩa là: ở khắp mọi nơi, trong bốn loại kẻ thù là uẩn ma, phiền não ma, hành ma, và thiên tử ma, họ không bị bất kỳ ai đánh bại, và tự mình đã chiến thắng bốn loại ma ấy. Cần hiểu rằng mẫu tự ‘m’ ở đây chỉ có tác dụng nối âm. သဗ္ဗတ္ထ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဧတာဒိသာနိ မင်္ဂလာနိ ကတွာ စတူဟိ မာရေဟိ အပရာဇိတာ ဟုတွာ သဗ္ဗတ္ထ ဣဓလောကပရလောကေသု ဌာနစင်္ကမနာဒီသု စ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တိ, ဗာလသေဝနာဒီဟိ ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ [Pg.131] ဝိဃာတပရိဠာဟာ, တေသံ အဘာဝါ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တိ, အနုပဒ္ဒုတာ အနုပသဋ္ဌာ ခေမိနော အပ္ပဋိဘယာ ဂစ္ဆန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အနုနာသိကော စေတ္ထ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘Sabbattha sotthiṃ gacchanti’ (đi đến an toàn ở khắp nơi) có nghĩa là: sau khi đã làm những điềm lành như vậy, không bị bốn loại ma đánh bại, họ đi đến an toàn ở khắp mọi nơi, trong đời này và đời sau, trong lúc đứng, đi, v.v... Do không có những phiền não, khổ não và dằn vặt có thể phát sinh từ việc giao du với kẻ ngu, v.v., nên họ đi đến an toàn; có nghĩa là họ đi mà không gặp tai ương, không bị quấy rầy, được an ổn, không sợ hãi. Cần hiểu rằng âm mũi ở đây được nói đến để cho dễ đọc bài kệ. တံ တေသံ မင်္ဂလမုတ္တမန္တိ ဣမိနာ ဂါထာပဒေန ဘဂဝါ ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသိ. ကထံ? ဧဝံ, ဒေဝပုတ္တ, ယေ ဧတာဒိသာနိ ကရောန္တိ, တေ ယသ္မာ သဗ္ဗတ္ထ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တိ, တသ္မာ တံ ဗာလာနံ အသေဝနာဒိအဋ္ဌတိံသဝိဓမ္ပိ တေသံ ဧတာဒိသကာရကာနံ မင်္ဂလမုတ္တမံ သေဋ္ဌံ ပဝရန္တိ ဂဏှာဟီတိ. Với câu kệ ‘Taṃ tesaṃ maṅgalamuttamaṃ’ (đó là điềm lành tối thượng cho họ), Đức Thế Tôn đã kết thúc bài pháp. Kết thúc như thế nào? (Như thế này): ‘Này vị trời, những ai làm những việc như vậy, vì họ đi đến an toàn ở khắp nơi, do đó, ngươi hãy hiểu rằng ba mươi tám loại điềm lành ấy, bắt đầu bằng việc không giao du với kẻ ngu, là điềm lành tối thượng, cao cả, tuyệt vời nhất cho những người thực hành như vậy.’ ဧဝဉ္စ ဘဂဝတာ နိဋ္ဌာပိတာယ ဒေသနာယ ပရိယောသာနေ ကောဋိသတသဟဿဒေဝတာယော အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု, သောတာပတ္တိသကဒါဂါမိအနာဂါမိဖလသမ္ပတ္တာနံ ဂဏနာ အသင်္ချေယျာ အဟောသိ. အထ ဘဂဝါ ဒုတိယဒိဝသေ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣမံ ပန, အာနန္ဒ, ရတ္တိံ အညတရာ ဒေဝတာ မံ ဥပသင်္ကမိတွာ မင်္ဂလပဉှံ ပုစ္ဆိ, အထဿာဟံ အဋ္ဌတိံသ မင်္ဂလာနိ အဘာသိံ, ဥဂ္ဂဏှာဟိ, အာနန္ဒ, ဣမံ မင်္ဂလပရိယာယံ, ဥဂ္ဂဟေတွာ ဘိက္ခူ ဝါစေဟီ’’တိ. ထေရော ဥဂ္ဂဟေတွာ ဘိက္ခူ ဝါစေသိ. တယိဒံ အာစရိယပရမ္ပရာယ အာဘတံ ယာဝဇ္ဇတနာ ပဝတ္တတိ, ‘‘ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတ’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. Và như vậy, khi Đức Thế Tôn kết thúc bài pháp, một trăm ngàn ức vị trời đã chứng đắc A-la-hán quả; số người chứng đắc quả Dự lưu, Nhất lai và Bất lai thì không thể đếm xuể. Sau đó, vào ngày thứ hai, Đức Thế Tôn gọi Trưởng lão Ānanda và nói: ‘Này Ānanda, đêm qua, có một vị trời đến gặp ta và hỏi về vấn đề điềm lành, và ta đã nói cho vị ấy ba mươi tám điềm lành. Này Ānanda, hãy học thuộc lòng bài kinh về điềm lành này. Sau khi học thuộc, hãy dạy lại cho các Tỳ-khưu.’ Trưởng lão đã học thuộc và dạy lại cho các Tỳ-khưu. Bài Kinh Điềm Lành ấy đã được truyền thừa qua các thế hệ thầy trò và tồn tại cho đến ngày nay. Cần phải hiểu rằng: ‘Như vậy, phạm hạnh này trở nên thịnh vượng, phát triển, lan rộng, được nhiều người biết đến, phổ biến rộng rãi, và được khéo tuyên thuyết cho đến chư thiên và loài người.’ ဣဒါနိ ဧတေသွေဝ မင်္ဂလေသု ဉာဏပရိစယပါဋဝတ္ထံ အယမာဒိတော ပဘုတိ ယောဇနာ – ဧဝမိမေ ဣဓလောကပရလောကလောကုတ္တရသုခကာမာ သတ္တာ ဗာလဇနသေဝနံ ပဟာယ, ပဏ္ဍိတေ နိဿာယ, ပူဇနေယျေ ပူဇေတွာ, ပတိရူပဒေသဝါသေန ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာယ ကုသလပ္ပဝတ္တိယံ စောဒိယမာနာ အတ္တာနံ သမ္မာ ပဏိဓာယ, ဗာဟုသစ္စသိပ္ပဝိနယေဟိ အလင်္ကတတ္တဘာဝါ, ဝိနယာနုရူပံ သုဘာသိတံ ဘာသမာနာ, ယာဝ ဂိဟိဘာဝံ န ဝိဇဟန္တိ, တာဝ မာတာပိတူပဋ္ဌာနေန ပေါရာဏံ ဣဏမူလံ ဝိသောဓယမာနာ, ပုတ္တဒါရသင်္ဂဟေန နဝံ ဣဏမူလံ ပယောဇယမာနာ, အနာကုလကမ္မန္တတာယ ဓနဓညာဒိသမိဒ္ဓိံ ပါပုဏန္တာ, ဒါနေန ဘောဂသာရံ ဓမ္မစရိယာယ ဇီဝိတသာရဉ္စ ဂဟေတွာ, ဉာတိသင်္ဂဟေန သကဇနဟိတံ အနဝဇ္ဇကမ္မန္တတာယ ပရဇနဟိတဉ္စ ကရောန္တာ, ပါပဝိရတိယာ ပရူပဃာတံ မဇ္ဇပါနသံယမေန အတ္တူပဃာတဉ္စ ဝိဝဇ္ဇေတွာ, ဓမ္မေသု အပ္ပမာဒေန ကုသလပက္ခံ ဝဍ္ဎေတွာ, ဝဍ္ဎိတကုသလတာယ ဂိဟိဗျဉ္ဇနံ ဩဟာယ ပဗ္ဗဇိတဘာဝေ ဌိတာပိ ဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကူပဇ္ဈာယာစရိယာဒီသု ဂါရဝေန နိဝါတေန စ ဝတ္တသမ္ပဒံ အာရာဓေတွာ, သန္တုဋ္ဌိယာ [Pg.132] ပစ္စယဂေဓံ ပဟာယ, ကတညုတာယ သပ္ပုရိသဘူမိယံ ဌတွာ, ဓမ္မဿဝနေန စိတ္တလီနတံ ပဟာယ, ခန္တိယာ သဗ္ဗပရိဿယေ အဘိဘဝိတွာ, သောဝစဿတာယ သနာထံ အတ္တာနံ ကတွာ, သမဏဒဿနေန ပဋိပတ္တိပယောဂံ ပဿန္တာ, ဓမ္မသာကစ္ဆာယ ကင်္ခါဋ္ဌာနိယေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခံ ဝိနောဒေတွာ, ဣန္ဒြိယသံဝရတပေန သီလဝိသုဒ္ဓိံ သမဏဓမ္မဗြဟ္မစရိယေန စိတ္တဝိသုဒ္ဓိံ တတော ပရာ စ စတဿော ဝိသုဒ္ဓိယော သမ္ပာဒေန္တာ, ဣမာယ ပဋိပဒါယ အရိယသစ္စဒဿနပရိယာယံ ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိံ ပတွာ အရဟတ္တဖလသင်္ချံ နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရောန္တိ, ယံ သစ္ဆိကရိတွာ သိနေရုပဗ္ဗတော ဝိယ ဝါတဝုဋ္ဌီဟိ အဋ္ဌဟိ လောကဓမ္မေဟိ အဝိကမ္ပမာနစိတ္တာ အသောကာ ဝိရဇာ ခေမိနော ဟောန္တိ. ယေ စ ခေမိနော ဟောန္တိ, တေ သဗ္ဗတ္ထ ဧကေနပိ အပရာဇိတာ ဟောန္တိ, သဗ္ဗတ္ထ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – Bây giờ, để cho thuần thục trong việc thực hành các pháp trí tuệ trong chính các điềm lành này, đây là sự trình bày theo thứ tự từ đầu. Như vầy, các chúng sanh này, những người mong muốn hạnh phúc ở đời này, đời sau, và siêu thế, sau khi từ bỏ việc giao du với kẻ ngu, nương tựa bậc hiền trí, cúng dường những người đáng cúng dường, do được ở nơi thích hợp, do đã tạo phước từ trước, được thúc đẩy trong việc thực hành thiện pháp, đã tự mình hướng đến chánh đạo, do được trang nghiêm bởi sự đa văn, nghề nghiệp và giới luật, nói lời thiện thuyết phù hợp với giới luật, trong khi chưa từ bỏ đời sống tại gia, họ thanh toán món nợ cũ bằng cách phụng dưỡng cha mẹ, tạo ra món nợ mới bằng cách nuôi dưỡng vợ con, đạt được sự sung túc về tài sản, lúa gạo v.v... bằng công việc không rối rắm, lấy được cốt lõi của tài sản bằng bố thí và cốt lõi của sự sống bằng việc thực hành chánh pháp, làm lợi ích cho quyến thuộc của mình bằng cách nhiếp độ quyến thuộc, và làm lợi ích cho người khác bằng công việc không bị chê trách, từ bỏ việc làm hại người khác bằng cách tránh xa điều ác, và từ bỏ việc tự làm hại mình bằng cách tiết chế việc uống rượu và chất say, làm tăng trưởng phần thiện bằng sự không dể duôi trong các pháp, do đã làm tăng trưởng thiện pháp, dù đã từ bỏ tướng mạo tại gia và sống trong đời sống xuất gia, họ vẫn làm hài lòng (bậc thầy) bằng sự viên mãn bổn phận với lòng tôn kính và khiêm tốn đối với chư Phật, các vị thinh văn của đức Phật, các vị thầy tế độ, thầy giáo thọ v.v..., từ bỏ sự tham đắm trong các vật dụng bằng sự tri túc, đứng vững trên mảnh đất của bậc chân nhân bằng lòng biết ơn, từ bỏ sự co rút của tâm bằng cách nghe pháp, khắc phục mọi hiểm nguy bằng sự nhẫn nại, tự mình tạo nơi nương tựa bằng sự dễ bảo, thấy được sự thực hành pháp bằng cách diện kiến sa-môn, xua tan sự hoài nghi trong các pháp đáng nghi bằng cách đàm luận về pháp, thành tựu giới thanh tịnh bằng khổ hạnh thu thúc các căn, thành tựu tâm thanh tịnh bằng sa-môn pháp và phạm hạnh, và sau đó thành tựu bốn thanh tịnh cao hơn, bằng con đường thực hành này, đạt đến trí kiến thanh tịnh là phương tiện để thấy các thánh đế, họ chứng ngộ Niết-bàn được gọi là quả A-la-hán. Sau khi chứng ngộ quả vị ấy, tâm của họ không bị lay động bởi tám pháp thế gian, giống như núi Sineru không bị lay động bởi gió và mưa, họ trở nên không sầu muộn, không bụi bặm, và an ổn. Và những ai được an ổn, họ không bị bất cứ ai đánh bại ở bất cứ đâu, họ đi đến an lạc ở khắp mọi nơi. Vì thế, đức Thế Tôn đã nói: ‘‘ဧတာဒိသာနိ ကတွာန, သဗ္ဗတ္ထမပရာဇိတာ; သဗ္ဗတ္ထ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တိ, တံ တေသံ မင်္ဂလမုတ္တမ’’န္တိ. ‘Sau khi làm những việc như vậy, họ không bị ai đánh bại ở bất cứ đâu; họ đi đến an lạc ở khắp mọi nơi, đó là điềm lành tối thượng của họ.’ ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ Trong bộ Chú giải Tiểu Bộ Kinh tên là Paramatthajotikā မင်္ဂလသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. Phần giải về Kinh Điềm Lành đã hoàn tất. ၆. ရတနသုတ္တဝဏ္ဏနာ 6. Phần giải về Kinh Châu Báu နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ Mục đích của việc sắp đặt ဣဒါနိ ယာနီဓ ဘူတာနီတိဧဝမာဒိနာ မင်္ဂလသုတ္တာနန္တရံ နိက္ခိတ္တဿ ရတနသုတ္တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာက္ကမော အနုပ္ပတ္တော. တဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ ဝတွာ တတော ပရံ သုပရိသုဒ္ဓေန တိတ္ထေန နဒိတဠာကာဒီသု သလိလဇ္ဈောဂါဟဏမိဝ သုပရိသုဒ္ဓေန နိဒါနေန ဣမဿ သုတ္တဿ အတ္ထဇ္ဈောဂါဟဏံ ဒဿေတုံ – Bây giờ, đã đến lượt giải thích ý nghĩa của Kinh Châu Báu, được đặt sau Kinh Điềm Lành, bắt đầu bằng câu ‘yānīdha bhūtāni’ v.v... Sau khi nói về mục đích của việc đặt kinh này ở đây, tiếp theo đó, để trình bày sự thâm nhập vào ý nghĩa của kinh này với một duyên khởi hoàn toàn trong sạch, giống như việc đi xuống múc nước ở sông, hồ v.v... bằng một bến nước hoàn toàn trong sạch – ‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေတံ ဣမံ နယံ; ပကာသေတွာန ဧတဿ, ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏနံ’’. ‘Sau khi làm sáng tỏ phương pháp này: kinh này được ai nói, khi nào, ở đâu, và vì sao; chúng tôi sẽ thực hiện việc giải thích ý nghĩa của nó.’ တတ္ထ [Pg.133] ယသ္မာ မင်္ဂလသုတ္တေန အတ္တရက္ခာ အကလျာဏကရဏကလျာဏာကရဏပစ္စယာနဉ္စ အာသဝါနံ ပဋိဃာတော ဒဿိတော, ဣမဉ္စ သုတ္တံ ပရာရက္ခံ အမနုဿာဒိပစ္စယာနဉ္စ အာသဝါနံ ပဋိဃာတံ သာဓေတိ, တသ္မာ တဒနန္တရံ နိက္ခိတ္တံ သိယာတိ. Trong đó, vì Kinh Điềm Lành đã chỉ ra sự tự bảo vệ và sự đoạn trừ các lậu hoặc phát sinh từ các duyên làm điều không tốt và làm điều tốt, còn kinh này thì thành tựu sự bảo vệ người khác và sự đoạn trừ các lậu hoặc phát sinh từ các duyên như là phi nhân v.v..., do đó, nó nên được đặt ngay sau kinh ấy. ဣဒံ တာဝဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ. Trước hết, đây là mục đích của việc đặt kinh này ở đây. ဝေသာလိဝတ္ထု Câu chuyện ở Vesālī ဣဒါနိ ‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေတ’’န္တိ ဧတ္ထာဟ ‘‘ကေန ပနေတံ သုတ္တံ ဝုတ္တံ, ကဒါ ကတ္ထ, ကသ္မာ စ ဝုတ္တ’’န္တိ. ဝုစ္စတေ – ဣဒဉှိ ဘဂဝတာ ဧဝ ဝုတ္တံ, န သာဝကာဒီဟိ. တဉ္စ ယဒါ ဒုဗ္ဘိက္ခာဒီဟိ ဥပဒ္ဒဝေဟိ ဥပဒ္ဒုတာယ ဝေသာလိယာ လိစ္ဆဝီဟိ ရာဇဂဟတော ယာစိတွာ ဘဂဝါ ဝေသာလိံ အာနီတော, တဒါ ဝေသာလိယံ တေသံ ဥပဒ္ဒဝါနံ ပဋိဃာတတ္ထာယ ဝုတ္တန္တိ. အယံ တေသံ ပဉှာနံ သင်္ခေပဝိဿဇ္ဇနာ. ဝိတ္ထာရတော ပန ဝေသာလိဝတ္ထုတော ပဘုတိ ပေါရာဏေဟိ ဝဏ္ဏီယတိ. Bây giờ, về câu ‘được ai nói, khi nào, ở đâu, và vì sao’, có người hỏi: ‘Vậy kinh này được ai nói, khi nào, ở đâu, và vì sao?’ Được trả lời rằng: Kinh này thực sự đã được chính đức Thế Tôn nói, không phải do các vị thinh văn v.v... Và kinh ấy đã được nói ra vì mục đích ngăn chặn các tai ương của họ ở Vesālī, vào lúc đức Thế Tôn được các vị vua Licchavī ở Vesālī, nơi đang bị các tai ương như nạn đói v.v... hoành hành, thỉnh mời từ Rājagaha và đưa đến Vesālī. Đây là câu trả lời tóm tắt cho những câu hỏi đó. Còn về phần chi tiết, nó được các vị xưa giải thích bắt đầu từ câu chuyện ở Vesālī. တတြာယံ ဝဏ္ဏနာ – ဗာရာဏသိရညော ကိရ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ ဂဗ္ဘော သဏ္ဌာသိ, သာ တံ ဉတွာ ရညော နိဝေဒေသိ, ရာဇာ ဂဗ္ဘပရိဟာရံ အဒါသိ. သာ သမ္မာ ပရိဟရိယမာနဂဗ္ဘာ ဂဗ္ဘပရိပါကကာလေ ဝိဇာယနဃရံ ပါဝိသိ. ပုညဝတီနံ ပစ္စူသသမယေ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ ဟောတိ. သာ စ တာသံ အညတရာ, တေန ပစ္စူသသမယေ အလတ္တကပဋလဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖသဒိသံ မံသပေသိံ ဝိဇာယိ. တတော ‘‘အညာ ဒေဝိယော သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗသဒိသေ ပုတ္တေ ဝိဇာယန္တိ, အဂ္ဂမဟေသီ မံသပေသိန္တိ ရညော ပုရတော မမ အဝဏ္ဏော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ စိန္တေတွာ တေန အဝဏ္ဏဘယေန တံ မံသပေသိံ ဧကသ္မိံ ဘာဇနေ ပက္ခိပိတွာ အညတရေန ပဋိကုဇ္ဇိတွာ ရာဇမုဒ္ဒိကာယ လဉ္ဆိတွာ ဂင်္ဂါယ သောတေ ပက္ခိပါပေသိ. မနုဿေဟိ ဆဍ္ဍိတမတ္တေ ဒေဝတာ အာရက္ခံ သံဝိဒဟိံသု. သုဝဏ္ဏပဋ္ဋကဉ္စေတ္ထ ဇာတိဟိင်္ဂုလကေန ‘‘ဗာရာဏသိရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ပဇာ’’တိ လိခိတွာ ဗန္ဓိံသု. တတော တံ ဘာဇနံ ဦမိဘယာဒီဟိ အနုပဒ္ဒုတံ ဂင်္ဂါသောတေန ပါယာသိ. Trong đó, đây là phần giải thích: Tương truyền, một bào thai đã hình thành trong bụng của vị chánh cung hoàng hậu của vua Bārāṇasī. Khi biết điều đó, bà đã tâu lên vua, và nhà vua đã ban cho sự chăm sóc thai kỳ. Bà, với bào thai được chăm sóc đúng cách, đã vào nhà hộ sinh vào thời điểm thai kỳ đã đủ tháng. Đối với những người phụ nữ có phước, việc sinh nở xảy ra vào lúc rạng đông. Và bà là một trong số họ, do đó vào lúc rạng đông, bà đã sinh ra một khối thịt giống như bông hoa bandhujīvaka được bọc trong một lớp vải sơn mài. Sau đó, bà suy nghĩ: ‘Các hoàng hậu khác sinh ra những người con trai giống như tượng vàng, còn chánh cung hoàng hậu lại sinh ra một khối thịt, điều tiếng xấu về ta sẽ nảy sinh trước mặt nhà vua.’ Vì sợ điều tiếng xấu đó, bà đã đặt khối thịt ấy vào một cái bình, đậy lại bằng một cái khác, niêm phong bằng ấn của hoàng gia, và cho thả trôi trên dòng sông Gaṅgā. Ngay khi nó được con người thả đi, chư thiên đã sắp đặt sự bảo vệ. Và họ đã viết lên một tấm vàng bằng chu sa: ‘Con của chánh cung hoàng hậu vua Bārāṇasī’ rồi buộc vào đó. Sau đó, cái bình ấy, không bị các nguy hiểm như sóng v.v... làm hại, đã trôi đi theo dòng sông Gaṅgā. တေန စ သမယေန အညတရော တာပသော ဂေါပါလကုလံ နိဿာယ ဂင်္ဂါတီရေ ဝိဟရတိ. သော ပါတောဝ ဂင်္ဂံ ဩတရန္တော ဘာဇနံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ [Pg.134] ပံသုကူလသညာယ အဂ္ဂဟေသိ. တတော တတ္ထ တံ အက္ခရပဋ္ဋကံ ရာဇမုဒ္ဒိကာလဉ္ဆနဉ္စ ဒိသွာ မုဉ္စိတွာ တံ မံသပေသိံ အဒ္ဒသ, ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘သိယာ ဂဗ္ဘော, တထာ ဟိဿ ဒုဂ္ဂန္ဓပူတိဘာဝေါ နတ္ထီ’’တိ. တံ အဿမံ နေတွာ သုဒ္ဓေ ဩကာသေ ဌပေသိ. အထ အဍ္ဎမာသစ္စယေန ဒွေ မံသပေသိယော အဟေသုံ. တာပသော ဒိသွာ သာဓုတရံ ဌပေသိ, တတော ပုန အဍ္ဎမာသစ္စယေန ဧကမေကိဿာ ပေသိယာ ဟတ္ထပါဒသီသာနမတ္ထာယ ပဉ္စ ပဉ္စ ပိဠကာ ဥဋ္ဌဟိံသု. တာပသော ဒိသွာ ပုန သာဓုတရံ ဌပေသိ. အထ အဍ္ဎမာသစ္စယေန ဧကာ မံသပေသိ သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗသဒိသော ဒါရကော, ဧကာ ဒါရိကာ အဟောသိ. တေသု တာပသဿ ပုတ္တသိနေဟော ဥပ္ပဇ္ဇိ. အင်္ဂုဋ္ဌကတော စဿ ခီရံ နိဗ္ဗတ္တိ. တတော ပဘုတိ စ ခီရဘတ္တံ လဘတိ, သော ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ ခီရံ ဒါရကာနံ မုခေ အာသိဉ္စတိ. တေသံ ယံ ယံ ဥဒရံ ပဝိဋ္ဌံ, တံ သဗ္ဗံ မဏိဘာဇနဂတံ ဝိယ ဒိဿတိ. ဧဝံ လိစ္ဆဝီ အဟေသုံ. အပရေ ပနာဟု ‘‘သိဗ္ဗေတွာ ဌပိတာ ဝိယ နေသံ အညမညံ လီနာ ဆဝိ အဟောသီ’’တိ. ဧဝံ တေ နိစ္ဆဝိတာယ ဝါ လီနစ္ဆဝိတာယ ဝါ လိစ္ဆဝီတိ ပညာယိံသု. Vào lúc ấy, có một vị đạo sĩ nương nhờ vào một gia đình chăn bò và sống ở bên bờ sông Gaṅgā. Vị ấy, vào lúc sáng sớm, khi đi xuống sông Gaṅgā, thấy một cái bình đang trôi đến, với ý nghĩ là vật vô chủ nên đã cầm lấy. Sau đó, khi thấy ở trong đó có tấm vàng khắc chữ và ấn tín của vua, vị ấy mở ra và thấy khối thịt ấy. Thấy vậy, vị ấy suy nghĩ thế này: "Có lẽ đây là một bào thai, vì nó không có mùi hôi thối." Vị ấy đem nó về am thất, đặt ở một nơi sạch sẽ. Rồi sau nửa tháng, đã trở thành hai khối thịt. Vị đạo sĩ thấy vậy, đã đặt chúng cẩn thận hơn. Sau đó, lại qua nửa tháng, từ mỗi khối thịt, năm cái mụn nhỏ nổi lên để thành tay, chân và đầu. Vị đạo sĩ thấy vậy, lại đặt chúng cẩn thận hơn. Rồi sau nửa tháng, một khối thịt trở thành một bé trai giống như tượng vàng, một khối trở thành một bé gái. Đối với chúng, tình thương con của vị đạo sĩ khởi lên. Và từ ngón tay cái của vị ấy, sữa đã chảy ra. Kể từ đó, vị ấy nhận được cơm sữa, vị ấy ăn cơm rồi đổ sữa vào miệng của các đứa trẻ. Bất cứ thứ gì đi vào bụng của chúng, tất cả đều được nhìn thấy như thể chứa trong một cái bình bằng ngọc. Như vậy, chúng không có da. Các vị thầy khác lại nói: "Da của chúng dính vào nhau như thể được khâu lại." Như vậy, do không có da (nicchavitā) hoặc do da dính vào nhau (līnacchavitā), họ được biết đến là Licchavī. တာပသော ဒါရကေ ပေါသေန္တော ဥဿူရေ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ, အတိဒိဝါ ပဋိက္ကမတိ. တဿ တံ ဗျာပါရံ ဉတွာ ဂေါပါလကာ အာဟံသု, ‘‘ဘန္တေ, ပဗ္ဗဇိတာနံ ဒါရကပေါသနံ ပလိဗောဓော, အမှာကံ ဒါရကေ ဒေထ, မယံ ပေါသေဿာမ, တုမှေ အတ္တနော ကမ္မံ ကရောထာ’’တိ. တာပသော ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိ. ဂေါပါလကာ ဒုတိယဒိဝသေ မဂ္ဂံ သမံ ကတွာ ပုပ္ဖေဟိ ဩကိရိတွာ ဓဇပဋာကံ ဥဿာပေတွာ တူရိယေဟိ ဝဇ္ဇမာနေဟိ အဿမံ အာဂတာ. တာပသော ‘‘မဟာပုညာ ဒါရကာ, အပ္ပမာဒေန ဝဍ္ဎေထ, ဝဍ္ဎေတွာ စ အညမညံ အာဝါဟဝိဝါဟံ ကရောထ, ပဉ္စဂေါရသေန ရာဇာနံ တောသေတွာ ဘူမိဘာဂံ ဂဟေတွာ နဂရံ မာပေထ, တတ္ထ ကုမာရံ အဘိသိဉ္စထာ’’တိ ဝတွာ ဒါရကေ အဒါသိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ ဒါရကေ နေတွာ ပေါသေသုံ. Vị đạo sĩ, trong khi nuôi dưỡng những đứa trẻ, vào lúc mặt trời đã lên cao mới đi vào làng để khất thực, và trở về rất muộn. Biết được công việc bận rộn ấy của vị ấy, những người chăn bò đã nói: "Thưa ngài, việc nuôi dưỡng trẻ con là một sự trở ngại đối với người xuất gia. Xin hãy giao những đứa trẻ cho chúng tôi, chúng tôi sẽ nuôi dưỡng chúng, còn ngài xin hãy làm công việc của mình." Vị đạo sĩ đã đồng ý: "Tốt lắm." Vào ngày thứ hai, những người chăn bò đã san bằng con đường, rải hoa, dựng cờ và phướn, với các nhạc cụ được chơi, đã đến am thất. Vị đạo sĩ nói: "Những đứa trẻ này có phước lớn, hãy nuôi nấng chúng một cách không dể duôi. Và sau khi nuôi nấng, hãy cho chúng kết hôn với nhau. Hãy làm hài lòng nhà vua bằng năm sản phẩm từ sữa bò, nhận lấy một phần đất và xây dựng một thành phố. Ở đó, hãy làm lễ quán đảnh cho hoàng tử," nói vậy rồi, vị ấy đã giao những đứa trẻ. Họ đã đồng ý: "Tốt lắm," rồi đem những đứa trẻ đi và nuôi dưỡng. ဒါရကာ ဝုဍ္ဎိမနွာယ ကီဠန္တာ ဝိဝါဒဋ္ဌာနေသု အညေ ဂေါပါလဒါရကေ ဟတ္ထေနပိ ပါဒေနပိ ပဟရန္တိ, တေ ရောဒန္တိ. ‘‘ကိဿ ရောဒထာ’’တိ စ မာတာပိတူဟိ ဝုတ္တာ ‘‘ဣမေ နိမ္မာတာပိတိကာ တာပသပေါသိတာ အမှေ အတီဝ ပဟရန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. တတော တေသံ မာတာပိတရော ‘‘ဣမေ ဒါရကာ အညေ ဒါရကေ ဝိဟေဌေန္တိ ဒုက္ခာပေန္တိ, န ဣမေ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ, ဝဇ္ဇိတဗ္ဗာ ဣမေ’’တိ အာဟံသု. တတော ပဘုတိ ကိရ သော ပဒေသော ‘‘ဝဇ္ဇီ’’တိ [Pg.135] ဝုစ္စတိ, တိယောဇနသတံ ပရိမာဏေန. အထ တံ ပဒေသံ ဂေါပါလကာ ရာဇာနံ တောသေတွာ အဂ္ဂဟေသုံ. တတ္ထေဝ နဂရံ မာပေတွာ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကံ ကုမာရံ အဘိသိဉ္စိတွာ ရာဇာနံ အကံသု. တာယ စဿ ဒါရိကာယ သဒ္ဓိံ ဝါရေယျံ ကတွာ ကတိကံ အကံသု ‘‘န ဗာဟိရတော ဒါရိကာ အာနေတဗ္ဗာ, ဣတော ဒါရိကာ န ကဿစိ ဒါတဗ္ဗာ’’တိ. တေသံ ပဌမသံဝါသေန ဒွေ ဒါရကာ ဇာတာ ဓီတာ စ ပုတ္တော စ, ဧဝံ သောဠသက္ခတ္တုံ ဒွေ ဒွေ ဇာတာ. တတော တေသံ ဒါရကာနံ ယထာက္ကမံ ဝဍ္ဎန္တာနံ အာရာမုယျာနနိဝါသဋ္ဌာနပရိဝါရသမ္ပတ္တိံ ဂဟေတုံ အပ္ပဟောန္တံ တံ နဂရံ တိက္ခတ္တုံ ဂါဝုတန္တရေန ဂါဝုတန္တရေန ပါကာရေန ပရိက္ခိပိံသု, တဿ ပုနပ္ပုနံ ဝိသာလီကတတ္တာ ဝေသာလီတွေဝ နာမံ ဇာတံ. ဣဒံ ဝေသာလိဝတ္ထု. Những đứa trẻ, khi đã lớn lên, trong lúc vui chơi ở những nơi tranh cãi, đã đánh những đứa trẻ chăn bò khác bằng cả tay và chân, và chúng khóc. Khi được cha mẹ hỏi: "Tại sao các con khóc?", chúng nói: "Những đứa trẻ không cha không mẹ, được đạo sĩ nuôi dưỡng này đánh chúng con rất nhiều." Sau đó, cha mẹ của chúng đã nói: "Những đứa trẻ này quấy nhiễu và làm khổ những đứa trẻ khác. Không nên thu nhận chúng, nên tránh xa chúng." Nghe nói, kể từ đó, vùng đất ấy, với chu vi ba trăm do-tuần, được gọi là "Vajjī". Rồi những người chăn bò đã làm hài lòng nhà vua và nhận lấy vùng đất ấy. Họ xây dựng một thành phố ngay tại đó, đã làm lễ quán đảnh cho hoàng tử khi được mười sáu tuổi và lập làm vua. Và đã tổ chức hôn lễ cho vị ấy với cô gái kia, rồi lập một giao ước: "Không được đem con gái từ bên ngoài về, không được gả con gái ở đây cho bất kỳ ai." Trong lần chung sống đầu tiên của họ, hai đứa trẻ đã được sinh ra, một con gái và một con trai; cứ như vậy, mười sáu lần, mỗi lần hai đứa trẻ được sinh ra. Sau đó, khi những đứa trẻ của họ lần lượt lớn lên, vì không đủ để có được sự sung túc về vườn tược, công viên, nơi ở và đoàn tùy tùng, họ đã bao quanh thành phố ấy bằng tường thành ba lần, mỗi lần cách nhau một gāvuta. Do thành phố ấy được mở rộng nhiều lần, tên gọi Vesālī đã ra đời. Đây là câu chuyện về Vesālī. ဘဂဝတော နိမန္တနံ Sự thỉnh mời Đức Thế Tôn အယံ ပန ဝေသာလီ ဘဂဝတော ဥပ္ပန္နကာလေ ဣဒ္ဓါ ဝေပုလ္လပ္ပတ္တာ အဟောသိ. တတ္ထ ဟိ ရာဇူနံယေဝ သတ္တ သဟဿာနိ သတ္တ သတာနိ သတ္တ စ ရာဇာနော အဟေသုံ. တထာ ယုဝရာဇသေနာပတိဘဏ္ဍာဂါရိကပ္ပဘုတီနံ. ယထာဟ – Còn thành Vesālī này, vào thời Đức Thế Tôn xuất hiện, đã trở nên thịnh vượng và phát triển rộng lớn. Vì ở đó, chỉ riêng các vị vua đã có bảy nghìn bảy trăm bảy vị. Tương tự như vậy đối với các vị thái tử, tướng quân, quan giữ kho báu, v.v. Như đã được nói: ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဝေသာလီ ဣဒ္ဓါ စေဝ ဟောတိ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ အာကိဏ္ဏမနုဿာ သုဘိက္ခာ စ, သတ္တ စ ပါသာဒသဟဿာနိ သတ္တ စ ပါသာဒသတာနိ သတ္တ စ ပါသာဒါ, သတ္တ စ ကူဋာဂါရသဟဿာနိ သတ္တ စ ကူဋာဂါရသတာနိ သတ္တ စ ကူဋာဂါရာနိ, သတ္တ စ အာရာမသဟဿာနိ သတ္တ စ အာရာမသတာနိ သတ္တ စ အာရာမာ, သတ္တ စ ပေါက္ခရဏိသဟဿာနိ သတ္တ စ ပေါက္ခရဏိသတာနိ သတ္တ စ ပေါက္ခရဏိယော’’တိ (မဟာဝ. ၃၂၆). "Vào lúc bấy giờ, thành Vesālī vừa thịnh vượng, vừa phồn vinh, đông dân, người ở chen chúc, và được mùa. Có bảy nghìn bảy trăm bảy lâu đài, bảy nghìn bảy trăm bảy ngôi nhà có gác nhọn, bảy nghìn bảy trăm bảy khu vườn, và bảy nghìn bảy trăm bảy hồ sen." သာ အပရေန သမယေန ဒုဗ္ဘိက္ခာ အဟောသိ ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာ ဒုဿဿာ. ပဌမံ ဒုဂ္ဂတမနုဿာ မရန္တိ, တေ ဗဟိဒ္ဓါ ဆဍ္ဍေန္တိ. မတမနုဿာနံ ကုဏပဂန္ဓေန အမနုဿာ နဂရံ ပဝိသိံသု, တတော ဗဟုတရာ မရန္တိ. တာယ ပဋိကူလတာယ သတ္တာနံ အဟိဝါတရောဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဣတိ တီဟိ ဒုဗ္ဘိက္ခအမနုဿရောဂဘယေဟိ ဥပဒ္ဒုတာ ဝေသာလိနဂရဝါသိနော ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ အာဟံသု, ‘‘မဟာရာဇ, ဣမသ္မိံ နဂရေ တိဝိဓံ ဘယမုပ္ပန္နံ, ဣတော ပုဗ္ဗေ ယာဝ သတ္တမာ ရာဇကုလပရိဝဋ္ဋာ ဧဝရူပံ အနုပ္ပန္နပုဗ္ဗံ, တုမှာကံ မညေ အဓမ္မိကတ္တေန [Pg.136] တံ ဧတရဟိ ဥပ္ပန္န’’န္တိ. ရာဇာ သဗ္ဗေ သန္ထာဂါရေ သန္နိပါတာပေတွာ ‘‘မယှံ အဓမ္မိကဘာဝံ ဝိစိနထာ’’တိ အာဟ. တေ သဗ္ဗံ ပဝေဏိံ ဝိစိနန္တာ န ကိဉ္စိ အဒ္ဒသံသု. Vào một thời gian sau, thành ấy bị nạn đói, hạn hán, mất mùa. Đầu tiên, những người nghèo khổ chết, họ bị vứt bỏ ra bên ngoài. Do mùi hôi thối của xác người chết, các phi nhân đã vào thành; sau đó, nhiều người hơn đã chết. Do sự ghê tởm ấy, bệnh dịch tả đã phát sinh nơi các chúng sinh. Như vậy, khi bị khốn khổ bởi ba nỗi sợ hãi: nạn đói, phi nhân và bệnh tật, dân chúng thành Vesālī đã đến gần và tâu với vua: "Tâu đại vương, trong thành này đã phát sinh ba loại sợ hãi. Trước đây, cho đến bảy đời vua, điều như vậy chưa từng xảy ra. Chúng tôi nghĩ rằng do sự bất chính của các ngài mà điều đó nay đã xảy ra." Nhà vua đã cho triệu tập tất cả mọi người tại nghị trường và nói: "Hãy điều tra sự bất chính của ta." Họ, trong khi điều tra tất cả các truyền thống, đã không thấy bất cứ điều gì sai trái. တတော ရညော ဒေါသမဒိသွာ ‘‘ဣဒံ ဘယံ အမှာကံ ကထံ ဝူပသမေယျာ’’တိ စိန္တေသုံ. တတ္ထ ဧကစ္စေ ဆ သတ္ထာရေ အပဒိသိံသု ‘‘ဧတေဟိ ဩက္ကန္တမတ္တေ ဝူပသမေဿတီ’’တိ. ဧကစ္စေ အာဟံသု – ‘‘ဗုဒ္ဓေါ ကိရ လောကေ ဥပ္ပန္နော, သော ဘဂဝါ သဗ္ဗသတ္တဟိတာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ, တေန ဩက္ကန္တမတ္တေ သဗ္ဗဘယာနိ ဝူပသမေယျု’’န္တိ. တေန တေ အတ္တမနာ ဟုတွာ ‘‘ကဟံ ပန သော ဘဂဝါ ဧတရဟိ ဝိဟရတိ, အမှေဟိ ပေသိတော န အာဂစ္ဆေယျာ’’တိ အာဟံသု. အထာပရေ အာဟံသု – ‘‘ဗုဒ္ဓါ နာမ အနုကမ္ပကာ, ကိဿ နာဂစ္ဆေယျုံ, သော ပန ဘဂဝါ ဧတရဟိ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ, ရာဇာ ဗိမ္ဗိသာရော တံ ဥပဋ္ဌဟတိ, သော အာဂန္တုံ န ဒဒေယျာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ရာဇာနံ သညာပေတွာ အာနေယျာမာ’’တိ ဒွေ လိစ္ဆဝိရာဇာနော မဟတာ ဗလကာယေန ပဟူတံ ပဏ္ဏာကာရံ ဒတွာ ရညော သန္တိကံ ပေသိံသု ‘‘ဗိမ္ဗိသာရံ သညာပေတွာ ဘဂဝန္တံ အာနေထာ’’တိ. တေ ဂန္တွာ ရညော ပဏ္ဏာကာရံ ဒတွာ တံ ပဝတ္တိံ နိဝေဒေတွာ, ‘‘မဟာရာဇ, ဘဂဝန္တံ အမှာကံ နဂရံ ပေသေဟီ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ န သမ္ပဋိစ္ဆိ, ‘‘တုမှေယေဝ ဇာနာထာ’’တိ အာဟ. တေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဘန္တေ, အမှာကံ နဂရေ တီဏိ ဘယာနိ ဥပ္ပန္နာနိ, သစေ ဘဂဝါ အာဂစ္ဆေယျ, သောတ္ထိ နော ဘဝေယျာ’’တိ. ဘဂဝါ အာဝဇ္ဇေတွာ ‘‘ဝေသာလိယံ ရတနသုတ္တေ ဝုတ္တေ သာ ရက္ခာ ကောဋိသတသဟဿံ စက္ကဝါဠာနံ ဖရိဿတိ, သုတ္တပရိယောသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော ဘဝိဿတီ’’တိ အဓိဝါသေသိ. အထ ရာဇာ ဗိမ္ဗိသာရော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ သုတွာ ‘‘ဘဂဝတာ ဝေသာလိဂမနံ အဓိဝါသိတ’’န္တိ နဂရေ ဃောသနံ ကာရာပေတွာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟ – ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, သမ္ပဋိစ္ဆထ ဝေသာလိဂမန’’န္တိ? အာမ, မဟာရာဇာတိ. တေန ဟိ, ဘန္တေ, တာဝ အာဂမေထ, ယာဝ မဂ္ဂံ ပဋိယာဒေမီတိ. Sau đó, vì không thấy lỗi của nhà vua, họ suy nghĩ: “Làm thế nào để tai họa này của chúng ta được dập tắt?” Khi ấy, một số người chỉ đến sáu vị đạo sư và nói: “Chỉ cần các vị ấy đến, tai họa sẽ được dập tắt.” Một số khác nói: “Nghe nói một vị Phật đã xuất hiện trên thế gian. Vị Thế Tôn ấy, vì lợi ích của tất cả chúng sanh, thuyết giảng Chánh pháp, có đại thần lực, có đại oai đức. Chỉ cần Ngài đến, tất cả tai họa sẽ được dập tắt.” Do đó, họ hoan hỷ và nói: “Vậy bây giờ vị Thế Tôn ấy đang ở đâu? Liệu Ngài có đến khi chúng ta gửi lời mời không?” Rồi những người khác nói: “Các vị Phật vốn có lòng bi mẫn, tại sao lại không đến? Nhưng vị Thế Tôn ấy hiện đang ở tại thành Rājagaha, và vua Bimbisāra đang hộ độ Ngài. Vị vua ấy có thể sẽ không cho phép Ngài đi.” “Vậy thì, chúng ta hãy thỉnh cầu nhà vua và mời Ngài đến.” Họ cử hai vị vua Licchavi cùng với một đoàn quân lớn và nhiều lễ vật đến gặp vua, nói rằng: “Hãy thỉnh cầu vua Bimbisāra và mời Đức Thế Tôn đến đây.” Họ đến, dâng lễ vật lên vua, trình bày sự việc và nói: “Tâu Đại vương, xin hãy cho phép Đức Thế Tôn đến thành của chúng tôi.” Nhà vua không chấp thuận, nói rằng: “Chính các ông hãy tự mình thỉnh cầu.” Họ đến đảnh lễ Đức Thế Tôn và thưa như sau: “Bạch Thế Tôn, trong thành của chúng con đã phát sinh ba tai họa. Nếu Đức Thế Tôn đến, chúng con sẽ được an lành.” Đức Thế Tôn quán xét và nhận lời, nghĩ rằng: “Khi kinh Ratanasutta được thuyết tại Vesālī, sự hộ trì sẽ lan tỏa khắp một trăm ngàn triệu thế giới. Vào cuối bài kinh, tám mươi bốn ngàn chúng sanh sẽ chứng ngộ Chánh pháp.” Khi ấy, vua Bimbisāra nghe được sự nhận lời của Đức Thế Tôn, liền cho loan báo trong thành rằng: “Đức Thế Tôn đã nhận lời đi đến Vesālī.” Rồi đến gặp Đức Thế Tôn và hỏi: “Bạch Thế Tôn, có phải Ngài đã chấp thuận đi đến Vesālī không?” “Đúng vậy, tâu Đại vương.” “Bạch Thế Tôn, vậy thì xin Ngài hãy chờ trong khi con chuẩn bị con đường.” အထ ခေါ ရာဇာ ဗိမ္ဗိသာရော ရာဇဂဟဿ စ ဂင်္ဂါယ စ အန္တရာ ပဉ္စယောဇနဘူမိံ သမံ ကတွာ ယောဇနေ ယောဇနေ ဝိဟာရံ မာပေတွာ ဘဂဝတော ဂမနကာလံ ပဋိဝေဒေသိ. ဘဂဝါ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ပရိဝုတော [Pg.137] ပါယာသိ. ရာဇာ ပဉ္စယောဇနံ မဂ္ဂံ ပဉ္စဝဏ္ဏေဟိ ပုပ္ဖေဟိ ဇာဏုမတ္တံ ဩကိရာပေတွာ ဓဇပဋာကပုဏ္ဏဃဋကဒလိအာဒီနိ ဥဿာပေတွာ ဘဂဝတော ဒွေ သေတစ္ဆတ္တာနိ ဧကမေကဿ စ ဘိက္ခုဿ ဧကမေကံ ဥက္ခိပါပေတွာ သဒ္ဓိံ အတ္တနော ပရိဝါရေန ပုပ္ဖဂန္ဓာဒီဟိ ပူဇံ ကရောန္တော ဧကေကသ္မိံ ဝိဟာရေ ဘဂဝန္တံ ဝသာပေတွာ မဟာဒါနာနိ ဒတွာ ပဉ္စဟိ ဒိဝသေဟိ ဂင်္ဂါတီရံ နေသိ. တတ္ထ သဗ္ဗာလင်္ကာရေဟိ နာဝံ အလင်္ကရောန္တော ဝေသာလိကာနံ သာသနံ ပေသေသိ ‘‘အာဂတော ဘဂဝါ, မဂ္ဂံ ပဋိယာဒေတွာ သဗ္ဗေ ဘဂဝတော ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကရောထာ’’တိ. တေ ‘‘ဒိဂုဏံ ပူဇံ ကရိဿာမာ’’တိ ဝေသာလိယာ စ ဂင်္ဂါယ စ အန္တရာ တိယောဇနဘူမိံ သမံ ကတွာ ဘဂဝတော စတ္တာရိ ဧကမေကဿ စ ဘိက္ခုဿ ဒွေ ဒွေ သေတစ္ဆတ္တာနိ သဇ္ဇေတွာ ပူဇံ ကုရုမာနာ ဂင်္ဂါတီရံ အာဂန္တွာ အဋ္ဌံသု. Khi ấy, vua Bimbisāra san bằng khu đất dài năm do-tuần giữa thành Rājagaha và sông Gaṅgā, cứ mỗi do-tuần lại cho xây một ngôi tịnh xá, rồi cho người báo tin thời điểm khởi hành đến Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn, được năm trăm vị tỳ-khưu vây quanh, đã lên đường. Nhà vua cho rải hoa năm màu dày đến đầu gối trên con đường dài năm do-tuần, và cho dựng cờ, phướn, bình nước đầy, cây chuối, v.v. Nhà vua cho che hai lọng trắng cho Đức Thế Tôn và mỗi vị tỳ-khưu một lọng. Cùng với đoàn tùy tùng của mình, nhà vua cúng dường bằng hoa, hương, v.v., thỉnh Đức Thế Tôn nghỉ lại tại mỗi tịnh xá, thực hiện các cuộc đại bố thí, và trong năm ngày đã đưa Ngài đến bờ sông Gaṅgā. Tại đó, trong khi trang hoàng thuyền bè với đủ loại trang sức, nhà vua gửi một thông điệp đến những người ở Vesālī: “Đức Thế Tôn đã đến. Hãy chuẩn bị con đường và tất cả hãy ra đón Đức Thế Tôn.” Họ nói: “Chúng ta sẽ cúng dường gấp đôi,” và san bằng khu đất dài ba do-tuần giữa Vesālī và sông Gaṅgā. Họ chuẩn bị bốn lọng trắng cho Đức Thế Tôn và hai lọng cho mỗi vị tỳ-khưu, và trong khi cúng dường, họ đến bờ sông Gaṅgā và chờ đợi. အထ ဗိမ္ဗိသာရော ဒွေ နာဝါယော သံဃဋေတွာ မဏ္ဍပံ ကတွာ ပုပ္ဖဒါမာဒီဟိ အလင်္ကရိတွာ တတ္ထ သဗ္ဗရတနမယံ ဗုဒ္ဓါသနံ ပညပေသိ, ဘဂဝါ တတ္ထ နိသီဒိ. ပဉ္စ သတာ ဘိက္ခူပိ နာဝံ အာရုဟိတွာ ယထာနုရူပံ နိသီဒိံသု. ရာဇာ ဘဂဝန္တံ အနုဂစ္ဆန္တော ဂလပ္ပမာဏံ ဥဒကံ ဩဂါဟေတွာ ‘‘ယာဝ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဂစ္ဆတိ, တာဝါဟံ ဣဓေဝ ဂင်္ဂါတီရေ ဝသိဿာမီ’’တိ ဝတွာ နိဝတ္တော. ဥပရိ ဒေဝတာ ယာဝ အကနိဋ္ဌဘဝနာ ပူဇံ အကံသု. ဟေဋ္ဌာဂင်္ဂါနိဝါသိနော ကမ္ဗလဿတရာဒယော နာဂရာဇာနော ပူဇံ အကံသု. ဧဝံ မဟတိယာ ပူဇာယ ဘဂဝါ ယောဇနမတ္တံ အဒ္ဓါနံ ဂင်္ဂါယ ဂန္တွာ ဝေသာလိကာနံ သီမန္တရံ ပဝိဋ္ဌော. Khi ấy, vua Bimbisāra nối hai chiếc thuyền lại, dựng một gian đình, trang hoàng bằng những tràng hoa, v.v., và ở đó, ông cho trải một pháp tọa làm bằng đủ loại châu báu. Đức Thế Tôn ngồi xuống đó. Năm trăm vị tỳ-khưu cũng lên thuyền và ngồi xuống theo thứ tự thích hợp. Nhà vua, tiễn đưa Đức Thế Tôn, lội xuống nước sâu đến cổ và nói: “Bạch Thế Tôn, con sẽ chờ ngay tại bờ sông Gaṅgā này cho đến khi Đức Thế Tôn trở về,” rồi quay lại. Các vị chư thiên ở trên, cho đến cõi trời Akaniṭṭha, đã cúng dường. Các vị long vương sống dưới sông Gaṅgā, như Kambala và Assatara, cũng cúng dường. Như vậy, với sự cúng dường trọng thể, Đức Thế Tôn đi một đoạn đường dài một do-tuần trên sông Gaṅgā và tiến vào lãnh thổ của người Vesālī. တတော လိစ္ဆဝိရာဇာနော ဗိမ္ဗိသာရေန ကတပူဇာယ ဒိဂုဏံ ကရောန္တာ ဂလပ္ပမာဏေ ဥဒကေ ဘဂဝန္တံ ပစ္စုဂ္ဂစ္ဆိံသု. တေနေဝ ခဏေန တေန မုဟုတ္တေန ဝိဇ္ဇုပ္ပဘာဝိနဒ္ဓန္ဓကာရဝိသဋကူဋော ဂဠဂဠာယန္တော စတူသု ဒိသာသု မဟာမေဃော ဝုဋ္ဌာသိ. အထ ဘဂဝတာ ပဌမပါဒေ ဂင်္ဂါတီရေ နိက္ခိတ္တမတ္တေ ပေါက္ခရဝဿံ ဝဿိ. ယေ တေမေတုကာမာ, တေ ဧဝ တေမေန္တိ, အတေမေတုကာမာ န တေမေန္တိ. သဗ္ဗတ္ထ ဇာဏုမတ္တံ ဦရုမတ္တံ ကဋိမတ္တံ ဂလပ္ပမာဏံ ဥဒကံ ဝဟတိ, သဗ္ဗကုဏပါနိ ဥဒကေန ဂင်္ဂံ ပဝေသိတာနိ, ပရိသုဒ္ဓေါ ဘူမိဘာဂေါ အဟောသိ. Sau đó, các vị vua Licchavi, thực hiện lễ cúng dường gấp đôi lễ cúng dường của vua Bimbisāra, đã ra đón Đức Thế Tôn trong làn nước sâu đến cổ. Ngay trong khoảnh khắc đó, ngay trong lúc đó, một cơn mưa lớn nổi lên từ bốn phương, sấm sét vang rền, với những đám mây đen kịt bị che khuất bởi ánh chớp. Khi Đức Thế Tôn vừa đặt bước chân đầu tiên lên bờ sông Gaṅgā, một trận mưa sen đã trút xuống. Những ai muốn bị ướt thì bị ướt, còn những ai không muốn bị ướt thì không bị ướt. Nước chảy khắp nơi, ngập đến đầu gối, đến đùi, đến hông, đến cổ. Tất cả các tử thi đều bị dòng nước cuốn trôi ra sông Gaṅgā, và mặt đất trở nên trong sạch. လိစ္ဆဝိရာဇာနော ဘဂဝန္တံ အန္တရာ ယောဇနေ ယောဇနေ ဝါသာပေတွာ မဟာဒါနာနိ ဒတွာ တီဟိ ဒိဝသေဟိ ဒိဂုဏံ ပူဇံ ကရောန္တာ ဝေသာလိံ နယိံသု[Pg.138]. ဝေသာလိံ သမ္ပတ္တေ ဘဂဝတိ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝသံဃပုရက္ခတော အာဂစ္ဆိ. မဟေသက္ခာနံ ဒေဝတာနံ သန္နိပါတေန အမနုဿာ ယေဘုယျေန ပလာယိံသု. ဘဂဝါ နဂရဒွါရေ ဌတွာ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣမံ, အာနန္ဒ, ရတနသုတ္တံ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဗလိကမ္မူပကရဏာနိ ဂဟေတွာ လိစ္ဆဝိရာဇကုမာရေဟိ သဒ္ဓိံ ဝေသာလိယာ တိပါကာရန္တရေ ဝိစရန္တော ပရိတ္တံ ကရောဟီ’’တိ ရတနသုတ္တံ အဘာသိ. ‘‘ဧဝံ ကေန ပနေတံ သုတ္တံ ဝုတ္တံ, ကဒါ, ကတ္ထ, ကသ္မာ စ ဝုတ္တ’’န္တိ ဧတေသံ ပဉှာနံ ဝိဿဇ္ဇနာ ဝိတ္ထာရေန ဝေသာလိဝတ္ထုတော ပဘုတိ ပေါရာဏေဟိ ဝဏ္ဏီယတိ. Các vị vua Licchavi đã thỉnh Đức Thế Tôn ngự lại ở mỗi chặng đường một do-tuần, đã dâng cúng các vật đại thí, và trong ba ngày đã thực hiện sự cúng dường gấp đôi, rồi đưa ngài đến thành Vesālī. Khi Đức Thế Tôn đến thành Vesālī, vua trời Sakka, chúa của chư thiên, được hội chúng chư thiên vây quanh, đã đến. Do sự hội họp của các vị trời có đại thần lực, phần lớn các phi nhân đã bỏ chạy. Đức Thế Tôn đứng ở cổng thành, gọi trưởng lão Ānanda và nói kinh Ratanasutta: “Này Ānanda, hãy học thuộc kinh Ratanasutta này, lấy các vật dụng cúng dường, cùng với các vương tử Licchavi đi khắp trong ba lớp thành lũy của Vesālī và hãy làm paritta (hộ kinh).” Sự giải đáp cho những câu hỏi: “Như vậy, kinh này được ai nói, khi nào, ở đâu, và vì sao được nói?” được các bậc cổ nhân mô tả một cách chi tiết, bắt đầu từ câu chuyện Vesālī. ဧဝံ ဘဂဝတော ဝေသာလိံ အနုပ္ပတ္တဒိဝသေယေဝ ဝေသာလိနဂရဒွါရေ တေသံ ဥပဒ္ဒဝါနံ ပဋိဃာတတ္ထာယ ဝုတ္တမိဒံ ရတနသုတ္တံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပရိတ္တတ္ထာယ ဘာသမာနော ဘဂဝတော ပတ္တေန ဥဒကမာဒါယ သဗ္ဗနဂရံ အဗ္ဘုက္ကိရန္တော အနုဝိစရိ. ယံ ကိဉ္စီတိ ဝုတ္တမတ္တေ ဧဝ ထေရေန ယေ ပုဗ္ဗေ အပလာတာ သင်္ကာရကူဋဘိတ္တိပ္ပဒေသာဒိနိဿိတာ အမနုဿာ, တေ စတူဟိ ဒွါရေဟိ ပလာယိံသု, ဒွါရာနိ အနောကာသာနိ အဟေသုံ. တတော ဧကစ္စေ ဒွါရေသု ဩကာသံ အလဘမာနာ ပါကာရံ ဘိန္ဒိတွာ ပလာတာ. အမနုဿေသု ဂတမတ္တေသု မနုဿာနံ ဂတ္တေသု ရောဂေါ ဝူပသန္တော. တေ နိက္ခမိတွာ သဗ္ဗပုပ္ဖဂန္ဓာဒီဟိ ထေရံ ပူဇေသုံ. မဟာဇနော နဂရမဇ္ဈေ သန္ထာဂါရံ သဗ္ဗဂန္ဓေဟိ လိမ္ပိတွာ ဝိတာနံ ကတွာ သဗ္ဗာလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကရိတွာ တတ္ထ ဗုဒ္ဓါသနံ ပညပေတွာ ဘဂဝန္တံ အာနေသိ. Như vậy, ngay trong ngày Đức Thế Tôn đến thành Vesālī, tại cổng thành Vesālī, tôn giả Ānanda đã học thuộc kinh Ratanasutta này, được nói ra vì mục đích ngăn trừ những tai ương ấy. Trong khi tụng đọc để hộ trì, ngài đã lấy nước bằng bình bát của Đức Thế Tôn, rảy khắp thành phố và đi xung quanh. Ngay khi trưởng lão vừa nói câu “Yaṃ kiñci”, những phi nhân nào trước đó chưa bỏ chạy, đang nương náu ở những nơi như đống rác, vách tường, chúng đã bỏ chạy qua bốn cổng thành; các cổng thành đã không còn chỗ trống. Do đó, một số phi nhân không tìm được chỗ ở các cổng, đã phá tường thành mà bỏ chạy. Ngay khi các phi nhân đã đi, bệnh tật trên thân thể của con người đã lắng dịu. Họ đi ra và cúng dường trưởng lão với tất cả các loại hoa, hương liệu v.v... Đại chúng đã phết hội trường ở giữa thành phố bằng tất cả các loại hương liệu, làm một tấm trướng, trang hoàng bằng tất cả các đồ trang sức, ở đó đã sắp đặt chỗ ngồi cho Đức Phật và đã thỉnh Đức Thế Tôn đến. ဘဂဝါ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. ဘိက္ခုသံဃောပိ ခေါ ရာဇာနော မနုဿာ စ ပတိရူပေ ပတိရူပေ အာသနေ နိသီဒိံသု. သက္ကောပိ ဒေဝါနမိန္ဒော ဒွီသု ဒေဝလောကေသု ဒေဝပရိသာယ သဒ္ဓိံ ဥပနိသီဒိ အညေ စ ဒေဝါ, အာနန္ဒတ္ထေရောပိ သဗ္ဗံ ဝေသာလိံ အနုဝိစရန္တော ရက္ခံ ကတွာ ဝေသာလိနဂရဝါသီဟိ သဒ္ဓိံ အာဂန္တွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. တတ္ထ ဘဂဝါ သဗ္ဗေသံ တဒေဝ ရတနသုတ္တံ အဘာသီတိ. Đức Thế Tôn sau khi đi vào hội trường, đã ngồi trên chỗ ngồi đã được sắp đặt. Tăng chúng, các vị vua và dân chúng cũng đã ngồi vào những chỗ ngồi thích hợp. Cả vua trời Sakka, chúa của chư thiên, cùng với hội chúng chư thiên ở hai cõi trời và các vị trời khác cũng đã ngồi gần. Trưởng lão Ānanda, sau khi đi khắp thành Vesālī thực hiện sự bảo hộ, đã cùng với dân chúng thành Vesālī đến và ngồi một bên. Tại đó, Đức Thế Tôn đã thuyết chính kinh Ratanasutta ấy cho tất cả. ဧတ္တာဝတာ စ ယာ ‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေတံ ဣမံ နယံ. ပကာသေတွာနာ’’တိ မာတိကာ နိက္ခိတ္တာ, သာ သဗ္ဗပ္ပကာရေန ဝိတ္ထာရိတာ ဟောတိ. Và với chừng ấy, đề mục đã được đặt ra: “Bởi ai được nói, khi nào, ở đâu, và vì sao, phương pháp này đã được tuyên thuyết,” đề mục ấy đã được giải thích rộng rãi bằng mọi cách. ယာနီဓာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Chú giải câu kệ Yānīdha ၁. ဣဒါနိ [Pg.139] ‘‘ဧတဿ ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏန’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ အတ္ထဝဏ္ဏနာ အာရဗ္ဘတေ. အပရေ ပန ဝဒန္တိ ‘‘အာဒိတော ပဉ္စေဝ ဂါထာ ဘဂဝတာ ဝုတ္တာ, သေသာ ပရိတ္တကရဏသမယေ အာနန္ဒတ္ထေရေနာ’’တိ. ယထာ ဝါ တထာ ဝါ ဟောတု, ကိံ နော ဣမာယ ပရိက္ခာယ, သဗ္ဗထာပိ ဧတဿ ရတနသုတ္တဿ ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏနံ. 1. Bây giờ, vì đã nói rằng “chúng tôi sẽ làm phần chú giải ý nghĩa của kinh này,” nên phần chú giải ý nghĩa được bắt đầu. Tuy nhiên, các vị khác nói rằng: “Chỉ có năm câu kệ đầu tiên được Đức Thế Tôn nói, các câu còn lại do trưởng lão Ānanda nói vào lúc làm paritta.” Dù thế này hay thế khác, chúng ta có lợi ích gì với sự xem xét này? Dù sao đi nữa, chúng tôi sẽ làm phần chú giải ý nghĩa của kinh Ratanasutta này. ယာနီဓ ဘူတာနီတိ ပဌမဂါထာ. တတ္ထ ယာနီတိ ယာဒိသာနိ အပ္ပေသက္ခာနိ ဝါ မဟေသက္ခာနိ ဝါ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ ပဒေသေ, တသ္မိံ ခဏေ သန္နိပါတဋ္ဌာနံ သန္ဓာယာဟ. ဘူတာနီတိ ကိဉ္စာပိ ဘူတသဒ္ဒေါ ‘‘ဘူတသ္မိံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (ပါစိ. ၆၉) ဝိဇ္ဇမာနေ. ‘‘ဘူတမိဒန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သမနုပဿထာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၄၀၁) ခန္ဓပဉ္စကေ. ‘‘စတ္တာရော ခေါ, ဘိက္ခု, မဟာဘူတာ ဟေတူ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၃.၈၆) စတုဗ္ဗိဓေ ပထဝီဓာတွာဒိရူပေ. ‘‘ယော စ ကာလဃသော ဘူတော’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဇာ. ၁.၂.၁၉၀) ခီဏာသဝေ. ‘‘သဗ္ဗေဝ နိက္ခိပိဿန္တိ, ဘူတာ လောကေ သမုဿယ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၂၂၀) သဗ္ဗသတ္တေ. ‘‘ဘူတဂါမပါတဗျတာယာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ပါစိ. ၉၀) ရုက္ခာဒိကေ. ‘‘ဘူတံ ဘူတတော သဉ္ဇာနာတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃) စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဟေဋ္ဌာ သတ္တနိကာယံ ဥပါဒါယ ဝတ္တတိ. ဣဓ ပန အဝိသေသတော အမနုဿေသု ဒဋ္ဌဗ္ဗော. “Yānīdha bhūtāni” là câu kệ đầu tiên. Trong đó, “yāni” có nghĩa là bất cứ loại nào, dù có ít thần lực hay có nhiều thần lực. “Idha” có nghĩa là ở nơi này; ngài nói nhắm đến nơi hội họp vào lúc đó. Về từ “bhūtāni”, mặc dù từ “bhūta” trong các trường hợp như “bhūtasmiṃ pācittiyaṃ” có nghĩa là “hiện hữu”; trong các trường hợp như “bhūtamidaṃ, bhikkhave, samanupassathā” có nghĩa là “năm uẩn”; trong các trường hợp như “cattāro kho, bhikkhave, mahābhūtā hetū” có nghĩa là “bốn loại sắc pháp như địa đại v.v...”; trong các trường hợp như “yo ca kālaghaso bhūto” có nghĩa là “vị lậu tận”; trong các trường hợp như “sabbeva nikkhipissanti, bhūtā loke samussayaṃ” có nghĩa là “tất cả chúng sanh”; trong các trường hợp như “bhūtagāmapātabyatāya” có nghĩa là “cây cối v.v...”; trong các trường hợp như “bhūtaṃ bhūtato sañjānāti” nó được dùng để chỉ bảy bộ chúng sanh dưới cõi Tứ Đại Thiên Vương. Tuy nhiên ở đây, nên được hiểu một cách không phân biệt là các phi nhân. သမာဂတာနီတိ သန္နိပတိတာနိ. ဘုမ္မာနီတိ ဘူမိယံ နိဗ္ဗတ္တာနိ. ဝါ-ဣတိ ဝိကပ္ပနေ. တေန ယာနီဓ ဘုမ္မာနိ ဝါ ဘူတာနိ သမာဂတာနီတိ ဣမမေကံ ဝိကပ္ပံ ကတွာ ပုန ဒုတိယဝိကပ္ပံ ကာတုံ ‘‘ယာနိ ဝ အန္တလိက္ခေ’’တိ အာဟ. အန္တလိက္ခေ ဝါ ယာနိ ဘူတာနိ နိဗ္ဗတ္တာနိ, တာနိ သဗ္ဗာနိ ဣဓ သမာဂတာနီတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ ယာမတော ယာဝ အကနိဋ္ဌံ, တာဝ နိဗ္ဗတ္တာနိ ဘူတာနိ အာကာသေ ပါတုဘူတဝိမာနေသု နိဗ္ဗတ္တတ္တာ ‘‘အန္တလိက္ခေ ဘူတာနီ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တတော ဟေဋ္ဌာ သိနေရုတော ပဘုတိ ယာဝ ဘူမိယံ ရုက္ခလတာဒီသု အဓိဝတ္ထာနိ ပထဝိယဉ္စ နိဗ္ဗတ္တာနိ ဘူတာနိ, တာနိ သဗ္ဗာနိ ဘူမိယံ ဘူမိပဋိဗဒ္ဓေသု စ ရုက္ခလတာပဗ္ဗတာဒီသု နိဗ္ဗတ္တတ္တာ ‘‘ဘုမ္မာနိ ဘူတာနီ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. “Samāgatāni” có nghĩa là đã hội họp. “Bhummāni” có nghĩa là đã sanh ra trên mặt đất. Từ “Vā” có nghĩa là sự lựa chọn. Do đó, sau khi đưa ra sự lựa chọn thứ nhất này: “bất cứ chúng sanh nào trên mặt đất đã hội họp ở đây,” để đưa ra sự lựa chọn thứ hai, ngài đã nói “yāni va antalikkhe.” Ý nghĩa là: hoặc bất cứ chúng sanh nào đã sanh ra trên không trung, tất cả chúng đã hội họp ở đây. Và ở đây, các chúng sanh đã sanh ra từ cõi Yāma cho đến cõi Akaniṭṭha, vì đã sanh ra trong các lâu đài hiện ra trên không trung, nên được biết là “chúng sanh trên không trung.” Bên dưới đó, từ núi Sineru trở đi, cho đến các chúng sanh trú ngụ trong cây cối, dây leo v.v... trên mặt đất và các chúng sanh đã sanh ra trên mặt đất, tất cả chúng, vì đã sanh ra trên mặt đất và trong những thứ liên quan đến đất như cây cối, dây leo, núi non v.v..., nên được biết là “chúng sanh trên mặt đất.” ဧဝံ [Pg.140] ဘဂဝါ သဗ္ဗာနေဝ အမနုဿဘူတာနိ ‘‘ဘုမ္မာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အန္တလိက္ခေ’’တိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ဝိကပ္ပေတွာ ပုန ဧကေန ပဒေန ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗေဝ ဘူတာ သုမနာ ဘဝန္တူ’’တိ အာဟ. သဗ္ဗေတိ အနဝသေသာ. ဧဝါတိ အဝဓာရဏေ, ဧကမ္ပိ အနပနေတွာတိ အဓိပ္ပာယော. ဘူတာတိ အမနုဿာ. သုမနာ ဘဝန္တူတိ သုခိတမနာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဘဝန္တု. အထောပီတိ ကိစ္စန္တရသန္နိယောဇနတ္ထံ ဝါကျောပါဒါနေ နိပါတဒွယံ. သက္ကစ္စ သုဏန္တု ဘာသိတန္တိ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိကတွာ သဗ္ဗံ စေတသာ သမန္နာဟရိတွာ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိလောကုတ္တရသုခါဝဟံ မမ ဒေသနံ သုဏန္တု. Như vậy, đức Thế Tôn, sau khi đã phân loại tất cả các loài phi nhân bằng hai câu “hoặc là chúng sanh ở đất, hoặc là chúng sanh ở hư không”, rồi lại gom lại bằng một câu để chỉ dạy, Ngài đã nói: “Mong tất cả chúng sanh hãy có tâm hoan hỷ”. Sabbe có nghĩa là không còn sót lại. Eva là từ nhấn mạnh, ý nói không loại trừ một ai. Bhūtā là các loài phi nhân. Sumanā bhavantu là mong cho họ có tâm an lạc, sanh tâm hoan hỷ và vui mừng. Athopi là hai từ nối được dùng để liên kết với một công việc khác. Sakkacca suṇantu bhāsitaṃ có nghĩa là hãy lắng nghe giáo pháp của ta, giáo pháp mang lại tài sản cõi trời và hạnh phúc siêu thế, bằng cách tôn trọng, tác ý, và thâu nhiếp trọn vẹn bằng tâm. ဧဝမေတ္ထ ဘဂဝါ ‘‘ယာနီဓ ဘူတာနိ သမာဂတာနီ’’တိ အနိယမိတဝစနေန ဘူတာနိ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ပုန ‘‘ဘုမ္မာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အန္တလိက္ခေ’’တိ ဒွိဓာ ဝိကပ္ပေတွာ တတော ‘‘သဗ္ဗေဝ ဘူတာ’’တိ ပုန ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ‘‘သုမနာ ဘဝန္တူ’’တိ ဣမိနာ ဝစနေန အာသယသမ္ပတ္တိယံ နိယောဇေန္တော ‘‘သက္ကစ္စ သုဏန္တု ဘာသိတ’’န္တိ ပယောဂသမ္ပတ္တိယံ, တထာ ယောနိသောမနသိကာရသမ္ပတ္တိယံ ပရတောဃောသသမ္ပတ္တိယဉ္စ, တထာ အတ္တသမ္မာပဏိဓိသပ္ပုရိသူပနိဿယသမ္ပတ္တီသု သမာဓိပညာဟေတုသမ္ပတ္တီသု စ နိယောဇေန္တော ဂါထံ သမာပေသိ. Như vậy, ở đây, đức Thế Tôn, sau khi đã thâu nhiếp các chúng sanh bằng lời nói không xác định “những chúng sanh nào đã tụ hội ở đây”, rồi lại phân loại thành hai “hoặc là chúng sanh ở đất, hoặc là chúng sanh ở hư không”, sau đó lại gom chung lại “tất cả chúng sanh”, Ngài đã hoàn thành bài kệ bằng cách hướng họ đến sự thành tựu về ý muốn qua câu “mong cho họ có tâm hoan hỷ”, hướng đến sự thành tựu về hành động qua câu “hãy cẩn trọng lắng nghe lời dạy”, cũng như hướng đến sự thành tựu về như lý tác ý và sự thành tựu về âm thanh từ người khác, và cũng như hướng đến sự thành tựu về việc đặt mình đúng đắn, sự thành tựu về việc thân cận bậc chân nhân, và sự thành tựu về nhân duyên của định và tuệ. တသ္မာ ဟီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích kệ Tasmā hi ၂. တသ္မာ ဟိ ဘူတာတိ ဒုတိယဂါထာ. တတ္ထ တသ္မာတိ ကာရဏဝစနံ. ဘူတာတိ အာမန္တနဝစနံ. နိသာမေထာတိ သုဏာထ. သဗ္ဗေတိ အနဝသေသာ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယသ္မာ တုမှေ ဒိဗ္ဗဋ္ဌာနာနိ တတ္ထ ဥပဘောဂပရိဘောဂသမ္ပဒဉ္စ ပဟာယ ဓမ္မဿဝနတ္ထံ ဣဓ သမာဂတာ, န နဋနစ္စနာဒိဒဿနတ္ထံ, တသ္မာ ဟိ ဘူတာ နိသာမေထ သဗ္ဗေတိ. အထ ဝါ ‘‘သုမနာ ဘဝန္တု, သက္ကစ္စ သုဏန္တူ’’တိ ဝစနေန တေသံ သုမနဘာဝံ သက္ကစ္စံ သောတုကမျတဉ္စ ဒိသွာ အာဟ ‘‘ယသ္မာ တုမှေ သုမနဘာဝေန အတ္တသမ္မာပဏိဓိယောနိသောမနသိကာရာသယသုဒ္ဓီဟိ သက္ကစ္စံ သောတုကမျတာယ သပ္ပုရိသူပနိဿယပရတောဃောသပဒဋ္ဌာနတော ပယောဂသုဒ္ဓီဟိ စ ယုတ္တာ, တသ္မာ ဟိ ဘူတာ နိသာမေထ သဗ္ဗေ’’တိ. အထ ဝါ ယံ [Pg.141] ပုရိမဂါထာယ အန္တေ ‘‘ဘာသိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ, တံ ကာရဏဘာဝေန အပဒိသန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မာ မမ ဘာသိတံ နာမ အတိဒုလ္လဘံ အဋ္ဌက္ခဏပရိဝဇ္ဇိတဿ ခဏဿ ဒုလ္လဘတ္တာ, အနေကာနိသံသဉ္စ ပညာကရုဏာဂုဏေန ပဝတ္တတ္တာ, တဉ္စာဟံ ဝတ္တုကာမော ‘သုဏန္တု ဘာသိတ’န္တိ အဝေါစံ, တသ္မာ ဟိ ဘူတာ နိသာမေထ သဗ္ဗေ’’တိ. ဣဒံ ဣမိနာ ဂါထာပဒေန ဝုတ္တံ ဟောတိ. 2. Tasmā hi bhūtā là bài kệ thứ hai. Trong đó, tasmā là từ chỉ nguyên nhân. Bhūtā là từ gọi. Nisāmetha là hãy lắng nghe. Sabbe là không còn sót lại. Điều này có nghĩa là gì? Bởi vì các ngươi đã từ bỏ các nơi ở cõi trời và sự sung túc về hưởng thụ và tiêu dùng ở đó để đến đây nghe pháp, chứ không phải để xem múa hát, v.v., cho nên, hỡi các chúng sanh, tất cả hãy lắng nghe. Hoặc là, sau khi thấy được tâm hoan hỷ và lòng mong muốn lắng nghe một cách cẩn trọng của họ qua câu “mong cho họ có tâm hoan hỷ, hãy cẩn trọng lắng nghe”, Ngài đã nói: “Bởi vì các ngươi, với tâm hoan hỷ, đã được trang bị sự trong sạch về ý muốn, như lý tác ý, và việc đặt mình đúng đắn, và với lòng mong muốn lắng nghe một cách cẩn trọng, đã được trang bị sự trong sạch về hành động từ nền tảng là âm thanh từ người khác và việc thân cận bậc chân nhân, cho nên, hỡi các chúng sanh, tất cả hãy lắng nghe”. Hoặc là, Ngài đã nói, khi chỉ ra từ “bhāsitaṃ” đã được nói ở cuối bài kệ trước như là một nguyên nhân: “Bởi vì lời dạy của ta thực sự rất khó gặp, do sự khó khăn của khoảnh khắc thoát khỏi tám thời phi thời, và có nhiều lợi ích, do được phát khởi bởi phẩm chất của trí tuệ và lòng bi mẫn, và ta muốn nói điều đó, nên ta đã nói ‘hãy lắng nghe lời dạy’, cho nên, hỡi các chúng sanh, tất cả hãy lắng nghe”. Điều này được nói bởi câu kệ này. ဧဝမေတံ ကာရဏံ နိရောပေန္တော အတ္တနော ဘာသိတနိသာမနေ နိယောဇေတွာ နိသာမေတဗ္ဗံ ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘မေတ္တံ ကရောထ မာနုသိယာ ပဇာယာ’’တိ. တဿတ္ထော – ယာယံ တီဟိ ဥပဒ္ဒဝေဟိ ဥပဒ္ဒုတာ မာနုသီ ပဇာ, တဿာ မာနုသိယာ ပဇာယ မေတ္တံ မိတ္တဘာဝံ ဟိတဇ္ဈာသယတံ ပစ္စုပဋ္ဌပေထာတိ. ကေစိ ပန ‘‘မာနုသိကံ ပဇ’’န္တိ ပဌန္တိ, တံ ဘုမ္မတ္ထာသမ္ဘဝါ န ယုဇ္ဇတိ. ယမ္ပိ အညေ အတ္ထံ ဝဏ္ဏယန္တိ, သောပိ န ယုဇ္ဇတိ. အဓိပ္ပာယော ပနေတ္ထ – နာဟံ ဗုဒ္ဓေါတိ ဣဿရိယဗလေန ဝဒါမိ, အပိ တု ယံ တုမှာကဉ္စ ဣမိဿာ စ မာနုသိယာ ပဇာယ ဟိတတ္ထံ ဝဒါမိ ‘‘မေတ္တံ ကရောထ မာနုသိယာ ပဇာယာ’’တိ. ဧတ္ထ စ – Như vậy, khi trình bày nguyên nhân này và khuyến khích họ lắng nghe lời dạy của mình, Ngài đã bắt đầu nói điều cần phải lắng nghe: “Hãy thực hành tâm từ đối với loài người”. Ý nghĩa của câu này là: đối với loài người đang bị ba tai họa áp bức này, các ngươi hãy thiết lập tâm từ, tình bạn, và ý muốn lợi ích cho họ. Một số người đọc là “mānusikaṃ pajaṃ”, điều này không hợp lý vì không phù hợp với (chúng sanh) ở trên mặt đất. Lời giải thích của những người khác cũng không hợp lý. Ở đây, ý chính nên được hiểu như sau: Ta không nói điều này với quyền lực của một vị Phật, mà ta nói điều vì lợi ích cho cả các ngươi và loài người này: “Hãy thực hành tâm từ đối với loài người”. Và ở đây – ‘‘ယေ သတ္တသဏ္ဍံ ပထဝိံ ဝိဇေတွာ,ရာဇိသယော ယဇမာနာနုပရိယဂါ; အဿမေဓံ ပုရိသမေဓံ,သမ္မာပါသံ ဝါဇပေယျံ နိရဂ္ဂဠံ. “Những vị vua hiền triết nào, sau khi chinh phục các kẻ thù trên trái đất, đã đi khắp nơi thực hiện các lễ tế: tế ngựa, tế người, lễ Sammāpāsa, Vājapeyya, và Niraggaḷa.” ‘‘မေတ္တဿ စိတ္တဿ သုဘာဝိတဿ,ကလမ္ပိ တေ နာနုဘဝန္တိ သောဠသိံ; ဧကမ္ပိ စေ ပါဏမဒုဋ္ဌစိတ္တော,မေတ္တာယတိ ကုသလော တေန ဟောတိ. “Những lễ tế ấy không bằng một phần mười sáu của tâm từ đã được tu tập tốt đẹp. Nếu một người với tâm không sân hận, thực hành tâm từ đối với dù chỉ một chúng sanh, nhờ đó mà người ấy có được công đức.” ‘‘သဗ္ဗေ စ ပါဏေ မနသာနုကမ္ပီ, ပဟူတမရိယော ပကရောတိ ပုည’’န္တိ. (ဣတိဝု. ၂၇; အ. နိ. ၈.၁) – “Và bậc thánh nhân, với lòng bi mẫn trong tâm đối với tất cả chúng sanh, tạo ra vô lượng công đức.” ဧဝမာဒီနံ သုတ္တာနံ ဧကာဒသာနိသံသာနဉ္စ ဝသေန ယေ မေတ္တံ ကရောန္တိ, ဧတေသံ မေတ္တာ ဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. Nên biết rằng, theo các kinh như vậy và mười một lợi ích, những ai thực hành tâm từ thì tâm từ đó mang lại lợi ích cho họ. ‘‘ဒေဝတာနုကမ္ပိတော ပေါသော, သဒါ ဘဒြာနိ ပဿတီ’’တိ. (ဥဒါ. ၇၆; မဟာဝ. ၂၈၆) – “Người được chư thiên thương xót, luôn thấy những điều tốt lành.” ဧဝမာဒီနံ [Pg.142] သုတ္တာနံ ဝသေန ယေသု ကယိရတိ, တေသမ္ပိ ဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. Nên biết rằng, theo các kinh như vậy, tâm từ cũng mang lại lợi ích cho những người mà nó được thực hành đối với. ဧဝံ ဥဘယေသမ္ပိ ဟိတဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘မေတ္တံ ကရောထ မာနုသိယာ’’တိ ဝတွာ ဣဒါနိ ဥပကာရမ္ပိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒိဝါ စ ရတ္တော စ ဟရန္တိ ယေ ဗလိံ, တသ္မာ ဟိ နေ ရက္ခထ အပ္ပမတ္တာ’’တိ. တဿတ္ထော – ယေ မနုဿာ စိတ္တကမ္မကဋ္ဌကမ္မာဒီဟိပိ ဒေဝတာ ကတွာ စေတိယရုက္ခာဒီနိ စ ဥပသင်္ကမိတွာ ဒေဝတာ ဥဒ္ဒိဿ ဒိဝါ ဗလိံ ကရောန္တိ, ကာလပက္ခာဒီသု စ ရတ္တိံ ဗလိံ ကရောန္တိ, သလာကဘတ္တာဒီနိ ဝါ ဒတွာ အာရက္ခဒေဝတာ ဥပါဒါယ ယာဝ ဗြဟ္မဒေဝတာနံ ပတ္တိဒါနနိယျာတနေန ဒိဝါ ဗလိံ ကရောန္တိ, ဆတ္တာရောပနဒီပမာလာယ သဗ္ဗရတ္တိကဓမ္မဿဝနာဒီနိ ကာရာပေတွာ ပတ္တိဒါနနိယျာတနေန စ ရတ္တိံ ဗလိံ ကရောန္တိ, တေ ကထံ န ရက္ခိတဗ္ဗာ? ယတော ဧဝံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ တုမှေ ဥဒ္ဒိဿ ကရောန္တိ ယေ ဗလိံ, တသ္မာ ဟိ နေ ရက္ခထ; တသ္မာ ဗလိကမ္မကရဏာပိ တေ မနုဿေ ရက္ခထ ဂေါပယထ, အဟိတံ နေသံ အပနေထ, ဟိတံ ဥပနေထ အပ္ပမတ္တာ ဟုတွာ တံ ကတညုဘာဝံ ဟဒယေ ကတွာ နိစ္စမနုဿရန္တာတိ. Như vậy, sau khi chỉ ra rằng tâm từ mang lại lợi ích cho cả hai bên bằng câu “hãy thực hành tâm từ đối với loài người”, bây giờ, để chỉ ra sự giúp đỡ, Ngài đã nói: “Vì họ ngày đêm dâng cúng, nên hãy bảo vệ họ, đừng lơ là”. Ý nghĩa của câu này là: những người làm hình tượng chư thiên bằng tranh vẽ, gỗ, v.v., và đến các bảo tháp, cây cối, v.v., để dâng cúng cho chư thiên vào ban ngày, và dâng cúng vào ban đêm trong các ngày tối trời, v.v.; hoặc những người cúng dường thực phẩm theo thẻ, v.v., và dâng cúng vào ban ngày bằng cách hồi hướng công đức cho các vị trời từ thần hộ mệnh cho đến chư thiên ở cõi Phạm thiên; và dâng cúng vào ban đêm bằng cách hồi hướng công đức sau khi đã tổ chức các việc như che lọng, dâng đèn hoa, nghe pháp suốt đêm, v.v., làm sao họ lại không được bảo vệ? Vì những người đó ngày đêm dâng cúng cho các ngươi, nên hãy bảo vệ họ; vì họ thực hiện việc cúng dường, nên hãy bảo vệ, che chở những người đó, hãy loại bỏ điều không lợi ích cho họ, và mang lại điều lợi ích cho họ, hãy không lơ là, ghi nhớ lòng biết ơn đó trong tim và luôn tưởng nhớ. ယံကိဉ္စီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích kệ Yaṃ kiñci ၃. ဧဝံ ဒေဝတာသု မနုဿာနံ ဥပကာရကဘာဝံ ဒဿေတွာ တေသံ ဥပဒ္ဒဝဝူပသမနတ္ထံ ဗုဒ္ဓါဒိဂုဏပ္ပကာသနေန စ ဒေဝမနုဿာနံ ဓမ္မဿဝနတ္ထံ ‘‘ယံကိဉ္စိ ဝိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ နယေန သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇိတုမာရဒ္ဓေါ. တတ္ထ ယံကိဉ္စီတိ အနိယမိတဝသေန အနဝသေသံ ပရိယာဒိယတိ ယံကိဉ္စိ တတ္ထ တတ္ထ ဝေါဟာရူပဂံ. ဝိတ္တန္တိ ဓနံ. တဉှိ ဝိတ္တိံ ဇနေတီတိ ဝိတ္တံ. ဣဓ ဝါတိ မနုဿလောကံ နိဒ္ဒိသတိ. ဟုရံ ဝါတိ တတော ပရံ အဝသေသလောကံ, တေန စ ဌပေတွာ မနုဿေ သဗ္ဗလောကဂ္ဂဟဏေ ပတ္တေ ‘‘သဂ္ဂေသု ဝါ’’တိ ပရတော ဝုတ္တတ္တာ ဌပေတွာ မနုဿေ စ သဂ္ဂေ စ အဝသေသာနံ နာဂသုပဏ္ဏာဒီနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. 3. Như vậy, sau khi đã chỉ rõ bản chất hay giúp đỡ của loài người đối với chư thiên, để làm lắng dịu tai ương cho họ, và bằng cách tuyên thuyết các đức tính của chư Phật v.v... để cho chư thiên và nhân loại được nghe Pháp, ngài đã bắt đầu sử dụng lời chân thật theo phương thức bắt đầu bằng "yaṃkiñci vittaṃ". Ở đây, bằng từ "yaṃkiñci", được bao gồm một cách không giới hạn và không có dư sót bất cứ tài sản nào có thể dùng để giao dịch ở nơi này nơi kia. "Vittaṃ" nghĩa là tài sản. Quả vậy, vì nó làm phát sanh sự vui thích (vitti), nên được gọi là "vittaṃ". "Idha vā" chỉ cho cõi người. "Huraṃ vā" chỉ cho cõi khác ngoài cõi ấy, tức các cõi còn lại. Và do đó, khi ý nghĩa bao gồm tất cả các cõi ngoại trừ cõi người đã được đạt đến, vì "saggesu vā" được nói đến sau đó, nên hiểu rằng, ngoại trừ cõi người và cõi trời, đây là sự bao gồm các chúng sanh còn lại như nāga, supaṇṇa, v.v... ဧဝံ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ယံ မနုဿာနံ ဝေါဟာရူပဂံ အလင်္ကာရပရိဘောဂူပဂဉ္စ ဇာတရူပရဇတမုတ္တာမဏိဝေဠုရိယပဝါဠလောဟိတင်္ကမသာရဂလ္လာဒိကံ, ယဉ္စ မုတ္တာမဏိဝါလုကတ္ထတာယ ဘူမိယာ ရတနမယဝိမာနေသု အနေကယောဇနသတဝိတ္ထတေသု ဘဝနေသု ဥပ္ပန္နာနံ နာဂသုပဏ္ဏာဒီနံ ဝိတ္တံ, တံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဟောတိ. သဂ္ဂေသု ဝါတိ ကာမာဝစရရူပါဝစရဒေဝလောကေသု. တေ [Pg.143] ဟိ သောဘနေန ကမ္မေန အဇီယန္တီတိ သဂ္ဂါ. သုဋ္ဌု အဂ္ဂါတိပိ သဂ္ဂါ. ယန္တိ ယံ သသာမိကံ ဝါ အသာမိကံ ဝါ. ရတနန္တိ ရတိံ နယတိ ဝဟတိ ဇနယတိ ဝဍ္ဎေတီတိ ရတနံ. ယံကိဉ္စိ စိတ္တီကတံ မဟဂ္ဃံ အတုလံ ဒုလ္လဘဒဿနံ အနောမသတ္တပရိဘောဂဉ္စ, တဿေတံ အဓိဝစနံ. ယထာဟ – Như vậy, bằng hai từ này, tài sản nào của loài người có thể dùng để giao dịch, trang sức, tiêu dùng, như vàng, bạc, ngọc trai, ngọc báu, lưu ly, san hô, hồng ngọc, mã não, v.v...; và tài sản nào của các loài nāga, supaṇṇa, v.v... sanh ra trong các lâu đài làm bằng châu báu rộng hàng trăm do-tuần, trên mặt đất được trải bằng ngọc trai và ngọc báu, tài sản ấy được chỉ rõ. "Saggesu vā" là trong các cõi trời Dục giới và Sắc giới. Quả vậy, họ được sanh ra bởi nghiệp tốt đẹp, do đó gọi là "saggā" (cõi trời). Hoặc là, vì vô cùng cao quý, nên cũng gọi là "saggā". "Yaṃ" là bất cứ thứ gì, dù có chủ hay không có chủ. "Ratanaṃ" là vì nó mang lại (nayati), đem đến (vahati), làm phát sanh (janayati), làm tăng trưởng (vaḍḍheti) sự vui thích (ratiṃ). Bất cứ thứ gì được trân trọng, có giá trị lớn, không gì sánh bằng, khó thấy, và được các chúng sanh cao quý sử dụng, thì đây là tên gọi của nó. Như có lời dạy rằng: ‘‘စိတ္တီကတံ မဟဂ္ဃဉ္စ, အတုလံ ဒုလ္လဘဒဿနံ; အနောမသတ္တပရိဘောဂံ, ရတနံ တေန ဝုစ္စတီ’’တိ. "Thứ được trân trọng, có giá trị lớn, không gì sánh bằng, khó thấy, được các chúng sanh cao quý sử dụng, do đó được gọi là bảo vật." ပဏီတန္တိ ဥတ္တမံ သေဋ္ဌံ အတပ္ပကံ. ဧဝံ ဣမိနာ ဂါထာပဒေန ယံ သဂ္ဂေသု အနေကယောဇနသတပ္ပမာဏသဗ္ဗရတနမယဝိမာနသုဓမ္မဝေဇယန္တပ္ပဘုတီသု သသာမိကံ, ယဉ္စ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒဝိရဟေန အပါယမေဝ ပရိပူရေန္တေသု သတ္တေသု သုညဝိမာနပ္ပဋိဗဒ္ဓံ အသာမိကံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ပထဝိမဟာသမုဒ္ဒဟိမဝန္တာဒိနိဿိတမသာမိကံ ရတနံ, တံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဟောတိ. "Paṇītaṃ" nghĩa là cao quý, ưu việt, vô giá. Như vậy, bằng câu kệ này, bảo vật nào có chủ, ở các cõi trời, trong các lâu đài như Sudhammā, Vejayanta, v.v... làm hoàn toàn bằng châu báu, có kích thước hàng trăm do-tuần; và bảo vật nào không có chủ, liên quan đến các lâu đài trống rỗng do các chúng sanh chỉ làm đầy các cõi khổ vì vắng bóng sự xuất hiện của chư Phật; hoặc lại nữa, bảo vật nào khác không có chủ, nương vào đất, đại dương, Hy-mã-lạp sơn, v.v...; bảo vật ấy được chỉ rõ. န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေနာတိ န-ဣတိ ပဋိသေဓေ. နော-ဣတိ အဝဓာရဏေ. သမန္တိ တုလျံ. အတ္ထီတိ ဝိဇ္ဇတိ. တထာဂတေနာတိ ဗုဒ္ဓေန. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယံ ဧတံ ဝိတ္တဉ္စ ရတနဉ္စ ပကာသိတံ, ဧတ္ထ ဧကမ္ပိ ဗုဒ္ဓရတနေန သဒိသံ ရတနံ နေဝတ္ထိ. ယမ္ပိ ဟိ တံ စိတ္တီကတဋ္ဌေန ရတနံ, သေယျထိဒံ – ရညော စက္ကဝတ္တိဿ စက္ကရတနံ မဏိရတနဉ္စ, ယမှိ ဥပ္ပန္နေ မဟာဇနော န အညတ္ထ စိတ္တီကာရံ ကရောတိ, န ကောစိ ပုပ္ဖဂန္ဓာဒီနိ ဂဟေတွာ ယက္ခဋ္ဌာနံ ဝါ ဘူတဋ္ဌာနံ ဝါ ဂစ္ဆတိ, သဗ္ဗောပိ ဇနော စက္ကရတနမဏိရတနမေဝ စိတ္တီကာရံ ကရောတိ ပူဇေတိ, တံ တံ ဝရံ ပတ္ထေတိ, ပတ္ထိတပတ္ထိတဉ္စဿ ဧကစ္စံ သမိဇ္ဈတိ, တမ္ပိ ရတနံ ဗုဒ္ဓရတနေန သမံ နတ္ထိ. ယဒိ ဟိ စိတ္တီကတဋ္ဌေန ရတနံ, တထာဂတောဝ ရတနံ. တထာဂတေ ဟိ ဥပ္ပန္နေ ယေ ကေစိ မဟေသက္ခာ ဒေဝမနုဿာ န တေ အညတြ စိတ္တီကာရံ ကရောန္တိ, န ကဉ္စိ အညံ ပူဇေန္တိ. တထာ ဟိ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ သိနေရုမတ္တေန ရတနဒါမေန တထာဂတံ ပူဇေသိ, ယထာဗလဉ္စ အညေ ဒေဝါ မနုဿာ စ ဗိမ္ဗိသာရကောသလရာဇအနာထပိဏ္ဍိကာဒယော. ပရိနိဗ္ဗုတမ္ပိ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ဆန္နဝုတိကောဋိဓနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အသောကမဟာရာဇာ သကလဇမ္ဗုဒီပေ စတုရာသီတိ ဝိဟာရသဟဿာနိ ပတိဋ္ဌာပေသိ, ကော ပန ဝါဒေါ အညေသံ စိတ္တီကာရာနံ. အပိစ ကဿညဿ ပရိနိဗ္ဗုတဿာပိ ဇာတိဗောဓိဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနပရိနိဗ္ဗာနဋ္ဌာနာနိ ပဋိမာစေတိယာဒီနိ ဝါ ဥဒ္ဒိဿ ဧဝံ စိတ္တီကာရဂရုကာရော ပဝတ္တတိ ယထာ ဘဂဝတော. ဧဝံစိတ္တီကတဋ္ဌေနာပိ တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထိ. Trong câu "Na no samaṃ atthi tathāgatena", "na" có nghĩa phủ định. "No" có nghĩa nhấn mạnh. "Samaṃ" nghĩa là tương đương. "Atthi" nghĩa là có. "Tathāgatena" nghĩa là với Đức Như Lai. Điều gì đã được nói? Tài sản và bảo vật nào đã được tuyên thuyết, trong số đó không có một bảo vật nào tương đương với Phật Bảo. Quả vậy, bảo vật nào được gọi là bảo vật vì được trân trọng, ví như luân bảo và ngọc bảo của Chuyển Luân Vương; khi chúng xuất hiện, đại chúng không tỏ lòng tôn kính ở nơi nào khác, không ai cầm hoa hương đi đến nơi của dạ-xoa hay quỷ thần, tất cả mọi người đều tôn kính, cúng dường chính luân bảo và ngọc bảo, cầu mong những điều ước, và một số điều mong ước của họ được thành tựu; bảo vật ấy cũng không tương đương với Phật Bảo. Quả vậy, nếu gọi là bảo vật vì được trân trọng, thì chính Đức Như Lai là bảo vật. Quả vậy, khi Đức Như Lai xuất hiện, bất kỳ chư thiên và nhân loại nào có đại thần lực, họ không tỏ lòng tôn kính ở nơi nào khác, không cúng dường bất kỳ ai khác. Quả vậy, Phạm thiên Sahampati đã cúng dường Đức Như Lai bằng một vòng hoa báu lớn bằng núi Sineru, và các vị trời khác, cùng các vị vua như Bimbisāra, vua xứ Kosala, và Anāthapiṇḍika, v.v... cũng cúng dường tùy theo sức của mình. Hướng về Đức Thế Tôn dù đã nhập Niết-bàn, đại vương Asoka đã từ bỏ 96 koṭi tài sản và cho xây dựng 84.000 ngôi tịnh xá trên toàn cõi Jambudīpa, huống chi là sự tôn kính của những người khác. Hơn nữa, đối với một vị nào khác dù đã nhập Niết-bàn, sự tôn kính và trọng thị như vậy có diễn ra khi hướng về nơi đản sanh, nơi thành đạo, nơi chuyển pháp luân, nơi nhập Niết-bàn, hoặc các hình tượng, bảo tháp, v.v... như đối với Đức Thế Tôn không? Như vậy, ngay cả về phương diện được trân trọng, cũng không có bảo vật nào tương đương với Đức Như Lai. တထာ [Pg.144] ယမ္ပိ တံ မဟဂ္ဃဋ္ဌေန ရတနံ. သေယျထိဒံ – ကာသိကံ ဝတ္ထံ. ယထာဟ – ‘‘ဇိဏ္ဏမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ကာသိကံ ဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တဉ္စေဝ ဟောတိ သုခသမ္ဖဿဉ္စ မဟဂ္ဃဉ္စာ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၀၀), တမ္ပိ ဗုဒ္ဓရတနေန သမံ နတ္ထိ. ယဒိ ဟိ မဟဂ္ဃဋ္ဌေန ရတနံ, တထာဂတောဝ ရတနံ. တထာဂတော ဟိ ယေသံ ပံသုကမ္ပိ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, တေသံ တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသံ သေယျထာပိ အသောကရညော, ဣဒမဿ မဟဂ္ဃတာယ. ဧဝံ မဟဂ္ဃတာဝစနေန စေတ္ထ ဒေါသာဘာဝသာဓကံ ဣဒံ သုတ္တပဒံ ဝေဒိတဗ္ဗံ – Tương tự, bảo vật nào được gọi là bảo vật vì có giá trị lớn. Ví như – tấm vải xứ Kāsi. Như có lời dạy rằng: "Này các Tỳ-khưu, tấm vải xứ Kāsi dù đã cũ, vẫn có màu sắc đẹp, xúc chạm êm ái, và có giá trị lớn", bảo vật vải ấy cũng không tương đương với Phật Bảo. Quả vậy, nếu gọi là bảo vật vì có giá trị lớn, thì chính Đức Như Lai là bảo vật. Quả vậy, Đức Như Lai thọ nhận dù chỉ là một nắm đất của ai, sự cúng dường ấy của họ mang lại quả lớn, lợi ích lớn, như trường hợp của vua Asoka. Đây là do giá trị lớn lao của Ngài. Như vậy, bằng lời nói về giá trị lớn, nên hiểu đoạn kinh sau đây chứng minh cho sự không có lỗi lầm ở đây: ‘‘ယေသံ ခေါ ပန သော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ, တေသံ တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသံ. ဣဒမဿ မဟဂ္ဃတာယ ဝဒါမိ. သေယျထာပိ တံ, ဘိက္ခဝေ, ကာသိကံ ဝတ္ထံ မဟဂ္ဃံ, တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၀၀). "Vị ấy thọ nhận y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh của những người nào, đối với những người ấy, việc đó mang lại quả lớn, lợi ích lớn. Ta nói điều này là do giá trị lớn lao của vị ấy. Ví như, này các Tỳ-khưu, tấm vải xứ Kāsi kia có giá trị lớn, Ta nói rằng, này các Tỳ-khưu, người này cũng tương tự như vậy, có giá trị lớn." ဧဝံ မဟဂ္ဃဋ္ဌေနပိ တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထိ. Như vậy, ngay cả về phương diện có giá trị lớn, cũng không có bảo vật nào tương đương với Đức Như Lai. တထာ ယမ္ပိ တံ အတုလဋ္ဌေန ရတနံ. သေယျထိဒံ – ရညော စက္ကဝတ္တိဿ စက္ကရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဣန္ဒနီလမဏိမယနာဘိ သတ္တရတနမယသဟဿာရံ ပဝါဠမယနေမိ ရတ္တသုဝဏ္ဏမယသန္ဓိ, ယဿ ဒသန္နံ ဒသန္နံ အရာနမုပရိ ဧကံ မုဏ္ဍာရံ ဟောတိ ဝါတံ ဂဟေတွာ သဒ္ဒကရဏတ္ထံ, ယေန ကတော သဒ္ဒေါ သုကုသလပ္ပတာဠိတပဉ္စင်္ဂိကတူရိယသဒ္ဒေါ ဝိယ ဟောတိ, ယဿ နာဘိယာ ဥဘောသု ပဿေသု ဒွေ သီဟမုခါနိ ဟောန္တိ, အဗ္ဘန္တရံ သကဋစက္ကဿေဝ သုသိရံ. တဿ ကတ္တာ ဝါ ကာရေတာ ဝါ နတ္ထိ, ကမ္မပစ္စယေန ဥတုတော သမုဋ္ဌာတိ. ယံ ရာဇာ ဒသဝိဓံ စက္ကဝတ္တိဝတ္တံ ပူရေတွာ တဒဟုပေါသထေ ပုဏ္ဏမဒိဝသေ သီသံနှာတော ဥပေါသထိကော ဥပရိပါသာဒဝရဂတော သီလာနိ သောဓေန္တော နိသိန္နော ပုဏ္ဏစန္ဒံ ဝိယ သူရိယံ ဝိယ စ ဥဋ္ဌေန္တံ ပဿတိ, ယဿ ဒွါဒသယောဇနတော သဒ္ဒေါ သုယျတိ, ယောဇနတော ဝဏ္ဏော ဒိဿတိ, ယံ မဟာဇနေန ‘‘ဒုတိယော မညေ စန္ဒော သူရိယော ဝါ ဥဋ္ဌိတော’’တိ အတိဝိယ ကောတူဟလဇာတေန ဒိဿမာနံ နဂရဿ ဥပရိ အာဂန္တွာ ရညော အန္တေပုရဿ ပါစီနပဿေ နာတိဥစ္စံ နာတိနီစံ ဟုတွာ မဟာဇနဿ ဂန္ဓပုပ္ဖာဒီဟိ ပူဇေတုံ, ယုတ္တဋ္ဌာနေ အက္ခာဟတံ ဝိယ တိဋ္ဌတိ. Lại nữa, bất cứ vật báu nào có mặt, vật ấy được gọi là báu vật vì ý nghĩa vô song. Ví như: Bánh xe báu của vua Chuyển luân xuất hiện, có trục xe làm bằng ngọc indanīla, có một ngàn căm xe làm bằng bảy thứ báu, có vành xe làm bằng san hô, có các mối nối bằng vàng ròng màu đỏ. Trên mỗi mười căm xe có một cái chuông để bắt gió và tạo ra âm thanh. Âm thanh do nó tạo ra giống như tiếng của dàn nhạc ngũ âm được người nhạc công tài ba khéo léo tấu lên. Ở hai bên trục xe có hai miệng sư tử, bên trong rỗng như bánh xe bò. Không có người làm ra hay người sai làm ra nó, nó khởi sanh do thời tiết với nghiệp làm duyên. Nhà vua, sau khi đã làm tròn mười phận sự của vua Chuyển luân, vào ngày trai giới rằm, đã gội đầu, đang thọ trì trai giới, ngự trên lầu cao, thanh lọc giới hạnh, ngồi và thấy bánh xe báu ấy mọc lên như trăng tròn hay như mặt trời. Âm thanh của nó được nghe từ khoảng cách mười hai do-tuần, màu sắc của nó được thấy từ khoảng cách một do-tuần. Đại chúng vô cùng hiếu kỳ nhìn ngắm nó và nghĩ rằng: "Có lẽ mặt trăng thứ hai hay mặt trời thứ hai đã mọc lên". Nó bay đến phía trên thành phố, rồi ở phía đông cung điện của vua, không quá cao không quá thấp, dừng lại ở một nơi thích hợp để đại chúng cúng dường bằng hương hoa v.v..., như thể bị gãy trục. တဒေဝ [Pg.145] အနုဗန္ဓမာနံ ဟတ္ထိရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သဗ္ဗသေတော ရတ္တပါဒေါ သတ္တပ္ပတိဋ္ဌော ဣဒ္ဓိမာ ဝေဟာသင်္ဂမော ဥပေါသထကုလာ ဝါ ဆဒ္ဒန္တကုလာ ဝါ အာဂစ္ဆတိ, ဥပေါသထကုလာ စ အာဂစ္ဆန္တော သဗ္ဗဇေဋ္ဌော အာဂစ္ဆတိ, ဆဒ္ဒန္တကုလာ သဗ္ဗကနိဋ္ဌော သိက္ခိတသိက္ခော ဒမထူပေတော, သော ဒွါဒသယောဇနံ ပရိသံ ဂဟေတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပံ အနုသံယာယိတွာ ပုရေပါတရာသမေဝ သကံ ရာဇဓာနိံ အာဂစ္ဆတိ. Nối tiếp theo đó, tượng báu xuất hiện, toàn thân màu trắng, chân màu đỏ, bảy chi chạm đất, có thần thông, đi được trên hư không, đến từ dòng dõi voi Uposatha hoặc dòng dõi voi Chaddanta. Nếu đến từ dòng Uposatha, con voi đầu đàn sẽ đến; nếu từ dòng Chaddanta, đó là con voi nhỏ nhất, đã được huấn luyện thuần thục, đã được điều phục. Nó có thể mang theo đoàn tùy tùng mười hai do-tuần, đi quanh khắp cõi Diêm-phù-đề và trở về kinh thành của mình ngay trước bữa ăn sáng. တမ္ပိ အနုဗန္ဓမာနံ အဿရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သဗ္ဗသေတော ရတ္တပါဒေါ ကာဠသီသော မုဉ္ဇကေသော ဝလာဟကဿရာဇကုလာ အာဂစ္ဆတိ. သေသမေတ္ထ ဟတ္ထိရတနသဒိသမေဝ. Nối tiếp theo đó, mã báu xuất hiện, toàn thân màu trắng, chân màu đỏ, đầu màu đen, bờm như cỏ muñja, đến từ dòng dõi ngựa chúa Valāhaka. Phần còn lại ở đây tương tự như tượng báu. တမ္ပိ အနုဗန္ဓမာနံ မဏိရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သော ဟောတိ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော အာယာမတော စက္ကနာဘိသဒိသော, ဝေပုလ္လပဗ္ဗတာ အာဂစ္ဆတိ. သော စတုရင်္ဂသမန္နာဂတေပိ အန္ဓကာရေ ရညော ဓဇဂ္ဂံ ဂတော ယောဇနံ ဩဘာသေတိ, ယဿောဘာသေန မနုဿာ ‘‘ဒိဝါ’’တိ မညမာနာ ကမ္မန္တေ ပယောဇေန္တိ, အန္တမသော ကုန္ထကိပိလ္လိကံ ဥပါဒါယ ပဿန္တိ. Nối tiếp theo đó, ma-ni báu xuất hiện. Viên ngọc ấy là ngọc lưu ly, đẹp đẽ, thuần chủng, có tám cạnh, được gia công hoàn hảo, chiều dài tương tự trục bánh xe, đến từ núi Vepulla. Khi được đặt trên ngọn cờ của vua trong đêm tối dày đặc bốn thành phần, nó chiếu sáng một vùng một do-tuần. Nhờ ánh sáng của nó, con người tưởng là ban ngày và bắt đầu công việc, họ thấy được cho đến cả con kiến, con dế. တမ္ပိ အနုဗန္ဓမာနံ ဣတ္ထိရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ပကတိအဂ္ဂမဟေသီ ဝါ ဟောတိ, ဥတ္တရကုရုတော ဝါ အာဂစ္ဆတိ မဒ္ဒရာဇကုလတော ဝါ, အတိဒီဃတာဒိဆဒေါသဝိဝဇ္ဇိတာ အတိက္ကန္တာ မာနုသဝဏ္ဏံ အပ္ပတ္တာ ဒိဗ္ဗဝဏ္ဏံ, ယဿာ ရညော သီတကာလေ ဥဏှာနိ ဂတ္တာနိ ဟောန္တိ, ဥဏှကာလေ သီတာနိ, သတဓာ ဖောဋိတ တူလပိစုနော ဝိယ သမ္ဖဿော ဟောတိ, ကာယတော စန္ဒနဂန္ဓော ဝါယတိ, မုခတော ဥပ္ပလဂန္ဓော, ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယိနိတာဒိအနေကဂုဏသမန္နာဂတာ စ ဟောတိ. Nối tiếp theo đó, nữ báu xuất hiện. Hoặc là vị chánh cung hoàng hậu thường ngày, hoặc đến từ châu Uttarakuru, hoặc từ dòng dõi vua Madda. Nàng không có sáu khuyết điểm như quá cao, v.v., vẻ đẹp vượt hơn người thường nhưng chưa đạt đến vẻ đẹp của chư thiên. Đối với vua, thân thể của nàng ấm áp trong mùa lạnh, mát mẻ trong mùa nóng. Sự xúc chạm của thân nàng giống như một cuộn bông gòn đã được chải trăm lần. Từ thân nàng tỏa ra hương chiên-đàn, từ miệng tỏa ra hương hoa sen xanh, và nàng có nhiều đức tính như là người thức dậy trước vua. တမ္ပိ အနုဗန္ဓမာနံ ဂဟပတိရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ရညော ပကတိကမ္မကာရော သေဋ္ဌိ, ယဿ စက္ကရတနေ ဥပ္ပန္နမတ္တေ ဒိဗ္ဗံ စက္ခု ပါတုဘဝတိ, ယေန သမန္တတော ယောဇနမတ္တေ နိဓိံ ပဿတိ အသာမိကမ္ပိ သသာမိကမ္ပိ, သော ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဝါရေတိ ‘‘အပ္ပောဿုက္ကော တွံ, ဒေဝ, ဟောဟိ, အဟံ တေ ဓနေန ဓနကရဏီယံ ကရိဿာမီ’’တိ. Nối tiếp theo đó, cư sĩ báu xuất hiện, là vị trưởng giả thường làm việc cho vua. Ngay khi bánh xe báu xuất hiện, thiên nhãn của vị ấy cũng hiện khởi. Nhờ đó, vị ấy thấy được các kho tàng trong vòng một do-tuần, cả có chủ lẫn vô chủ. Vị ấy đến yết kiến vua và thỉnh cầu rằng: "Tâu Đại vương, xin Ngài đừng bận tâm, thần sẽ dùng tài sản để làm những việc cần đến tài sản cho Ngài." တမ္ပိ [Pg.146] အနုဗန္ဓမာနံ ပရိဏာယကရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ရညော ပကတိဇေဋ္ဌပုတ္တော. စက္ကရတနေ ဥပ္ပန္နမတ္တေ အတိရေကပညာဝေယျတ္တိယေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဒွါဒသယောဇနာယ ပရိသာယ စေတသာ စိတ္တံ ပရိဇာနိတွာ နိဂ္ဂဟပဂ္ဂဟသမတ္ထော ဟောတိ, သော ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဝါရေတိ ‘‘အပ္ပောဿုက္ကော တွံ, ဒေဝ, ဟောဟိ, အဟံ တေ ရဇ္ဇံ အနုသာသိဿာမီ’’တိ. ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ဧဝရူပံ အတုလဋ္ဌေန ရတနံ, ယဿ န သက္ကာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ အဂ္ဃော ကာတုံ ‘‘သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ အဂ္ဃတိ ကောဋိံ ဝါ’’တိ. တတ္ထ ဧကရတနမ္ပိ ဗုဒ္ဓရတနေန သမံ နတ္ထိ. ယဒိ ဟိ အတုလဋ္ဌေန ရတနံ, တထာဂတောဝ ရတနံ. တထာဂတော ဟိ န သက္ကာ သီလတော ဝါ သမာဓိတော ဝါ ပညာဒီနံ ဝါ အညတရတော ကေနစိ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ‘‘ဧတ္တကဂုဏော ဝါ ဣမိနာ သမော ဝါ သပ္ပဋိဘာဂေါ ဝါ’’တိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတုံ. ဧဝံ အတုလဋ္ဌေနပိ တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထိ. Nối tiếp theo đó, tướng quân báu xuất hiện, là vị trưởng tử thường ngày của vua. Khi bánh xe báu xuất hiện, vị ấy trở nên vô cùng thông tuệ và tài giỏi, có khả năng biết được tâm của hội chúng trong vòng mười hai do-tuần bằng tâm của mình, và có khả năng khiển trách hay tán dương. Vị ấy đến yết kiến vua và thỉnh cầu rằng: "Tâu Phụ vương, xin Ngài đừng bận tâm, con sẽ cai quản vương quốc cho Ngài." Hoặc lại nữa, bất cứ báu vật nào khác có tính chất như vậy, được gọi là báu vật vì ý nghĩa vô song, mà không thể cân, đo, định giá rằng "trị giá một trăm, một ngàn, hay một ức". Trong số đó, không một báu vật nào có thể sánh bằng Phật bảo. Thật vậy, nếu có báu vật vì ý nghĩa vô song, thì chính Như Lai là báu vật. Thật vậy, không ai có thể cân, đo, xác định về Như Lai qua giới, định, hay bất cứ phẩm chất nào khác trong số tuệ v.v., rằng "Ngài có chừng ấy đức hạnh", "Ngài bằng với người này", hay "Ngài có giá trị tương đương". Như vậy, ngay cả về ý nghĩa vô song, cũng không có báu vật nào sánh bằng Như Lai. တထာ ယမ္ပိ တံ ဒုလ္လဘဒဿနဋ္ဌေန ရတနံ, သေယျထိဒံ ဒုလ္လဘပါတုဘာဝေါ ရာဇာ စက္ကဝတ္တိ, စက္ကာဒီနိ စ တဿ ရတနာနိ, တမ္ပိ ဗုဒ္ဓရတနေန သမံ နတ္ထိ. ယဒိ ဟိ ဒုလ္လဘဒဿနဋ္ဌေန ရတနံ, တထာဂတောဝ ရတနံ, ကုတော စက္ကဝတ္တိအာဒီနံ ရတနတ္တံ. တာနိ ဟိ ဧကသ္မိံယေဝ ကပ္ပေ အနေကာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ယသ္မာ ပန အသင်္ချေယျေပိ ကပ္ပေ တထာဂတသုညော လောကော ဟောတိ, တသ္မာ တထာဂတောဝ ကဒါစိ ကရဟစိ ဥပ္ပဇ္ဇနတော ဒုလ္လဘဒဿနော. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ဘဂဝတာ ပရိနိဗ္ဗာနသမယေ – Lại nữa, bất cứ vật báu nào có mặt, vật ấy được gọi là báu vật vì ý nghĩa hiếm thấy. Ví như vua Chuyển luân, người có sự xuất hiện hiếm có, và các báu vật của vị ấy như bánh xe báu v.v. Những thứ ấy cũng không thể sánh bằng Phật bảo. Thật vậy, nếu có báu vật vì ý nghĩa hiếm thấy, thì chính Như Lai là báu vật. Làm sao vua Chuyển luân và các báu vật của vị ấy có thể được gọi là báu vật? Vì trong một kiếp trái đất, nhiều báu vật như thế xuất hiện. Nhưng vì thế gian trống không Như Lai trong vô số kiếp trái đất, cho nên, chính Như Lai, do chỉ thỉnh thoảng mới xuất hiện, là người hiếm thấy. Điều này cũng đã được Đức Thế Tôn nói vào lúc sắp nhập Niết-bàn – ‘‘ဒေဝတာ, အာနန္ဒ, ဥဇ္ဈာယန္တိ ‘ဒူရာ စ ဝတမှ အာဂတာ တထာဂတံ ဒဿနာယ, ကဒါစိ ကရဟစိ တထာဂတာ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, အဇ္ဇေဝ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ, အယဉ္စ မဟေသက္ခော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပုရတော ဌိတော ဩဝါရေန္တော, န မယံ လဘာမ ပစ္ဆိမေ ကာလေ တထာဂတံ ဒဿနာယာ’’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၀၀). “Này Ānanda, chư thiên phàn nàn rằng: ‘Than ôi, chúng tôi từ xa đến để được thấy Như Lai. Thật hiếm hoi, đôi khi các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác mới xuất hiện ở đời. Và đêm nay, trong canh cuối, Như Lai sẽ nhập Vô Dư Niết-bàn. Vị tỳ khưu có đại thần lực này lại đứng che trước mặt Đức Thế Tôn, khiến chúng tôi không được thấy Như Lai trong giờ phút cuối cùng.’” ဧဝံ ဒုလ္လဘဒဿနဋ္ဌေနာပိ တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထိ. Như vậy, xét về phương diện khó được thấy, cũng không có bảo vật nào sánh bằng Như Lai. တထာ ယမ္ပိ တံ အနောမသတ္တပရိဘောဂဋ္ဌေန ရတနံ. သေယျထိဒံ – ရညော စက္ကဝတ္တိဿ စက္ကရတနာဒိ တဉှိ ကောဋိသတသဟဿဓနာနမ္ပိ သတ္တဘူမိကပါသာဒဝရတလေ [Pg.147] ဝသန္တာနမ္ပိ စဏ္ဍာလဝေနနေသာဒရထကာရပုက္ကုသာဒီနံ နီစကုလိကာနံ ဩမကပုရိသာနံ သုပိနန္တေပိ ပရိဘောဂတ္ထာယ န နိဗ္ဗတ္တတိ. ဥဘတော သုဇာတဿ ပန ရညော ခတ္တိယဿေဝ ပရိပူရိတဒသဝိဓစက္ကဝတ္တိဝတ္တဿ ပရိဘောဂတ္ထာယ နိဗ္ဗတ္တနတော အနောမသတ္တပရိဘောဂံယေဝ ဟောတိ, တမ္ပိ ဗုဒ္ဓရတနသမံ နတ္ထိ. ယဒိ ဟိ အနောမသတ္တပရိဘောဂဋ္ဌေန ရတနံ, တထာဂတောဝ ရတနံ. တထာဂတော ဟိ လောကေ ဩမကသတ္တသမ္မတာနံ အနုပနိဿယသမ္ပန္နာနံ ဝိပရီတဒဿနာနံ ပူရဏကဿပါဒီနံ ဆန္နံ သတ္ထာရာနံ အညေသဉ္စ ဧဝရူပါနံ သုပိနန္တေပိ အပရိဘောဂေါ. ဥပနိဿယသမ္ပန္နာနံ ပန စတုပ္ပဒါယပိ ဂါထာယ ပရိယောသာနေ အရဟတ္တမဓိဂန္တုံ သမတ္ထာနံ နိဗ္ဗေဓိကဉာဏဒဿနာနံ ဗာဟိယဒါရုစီရိယပ္ပဘုတီနံ အညေသဉ္စ မဟာကုလပ္ပသုတာနံ မဟာသာဝကာနံ ပရိဘောဂေါ, တေ ဟိ တံ ဒဿနာနုတ္တရိယသဝနာနုတ္တရိယပါရိစရိယာနုတ္တရိယာဒီနိ သာဓေန္တာ တထာဂတံ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. ဧဝံ အနောမသတ္တပရိဘောဂဋ္ဌေနာပိ တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထိ. Tương tự, bảo vật nào được gọi là bảo vật theo ý nghĩa chỉ được chúng sanh cao quý sử dụng. Ví như: các bảo vật như luân bảo của Chuyển Luân Vương. Thật vậy, bảo vật ấy không xuất hiện để cho những người thuộc giai cấp thấp, những kẻ hạ tiện như hạng caṇḍāla, veṇa, nesāda, rathakāra, pukkusa sử dụng, dù chỉ trong giấc mơ, ngay cả khi họ sở hữu tài sản trăm ngàn ức hay sống trong những cung điện bảy tầng tráng lệ. Nhưng vì nó xuất hiện để cho vị vua thuộc dòng dõi Sát-đế-lỵ, sinh ra từ cả hai phía đều trong sạch, đã hoàn thành mười loại bổn phận của Chuyển Luân Vương sử dụng, nên nó chỉ được chúng sanh cao quý sử dụng. Bảo vật ấy cũng không sánh bằng Phật bảo. Thật vậy, nếu có bảo vật theo ý nghĩa chỉ được chúng sanh cao quý sử dụng, thì chính Như Lai là bảo vật ấy. Vì rằng, ở đời, Như Lai không phải là đối tượng thọ dụng, dù chỉ trong giấc mơ, của sáu vị đạo sư như Pūraṇa Kassapa và những người khác có quan điểm sai lầm, không có đầy đủ duyên lành, được xem là chúng sanh hạ tiện. Nhưng Ngài là đối tượng thọ dụng của các bậc đại thinh văn như Bāhiya Dārucīriya và những vị khác xuất thân từ dòng dõi cao quý, có trí tuệ và cái thấy thấu suốt, có khả năng chứng đắc A-la-hán quả vào cuối một bài kệ bốn câu, là những người có đầy đủ duyên lành. Thật vậy, các vị ấy thọ dụng Như Lai bằng cách thành tựu các pháp vô thượng như thấy vô thượng, nghe vô thượng, phục vụ vô thượng. Như vậy, xét về phương diện chỉ được chúng sanh cao quý sử dụng, cũng không có bảo vật nào sánh bằng Như Lai. ယမ္ပိ တံ အဝိသေသတော ရတိဇနနဋ္ဌေန ရတနံ. သေယျထိဒံ – ရညော စက္ကဝတ္တိဿ စက္ကရတနံ. တဉှိ ဒိသွာဝ ရာဇာ စက္ကဝတ္တိ အတ္တမနော ဟောတိ, ဧဝမ္ပိ တံ ရညော ရတိံ ဇနေတိ. ပုန စပရံ ရာဇာ စက္ကဝတ္တိ ဝါမေန ဟတ္ထေန သုဝဏ္ဏဘိင်္ကာရံ ဂဟေတွာ ဒက္ခိဏေန ဟတ္ထေန စက္ကရတနံ အဗ္ဘုက္ကိရတိ ‘‘ပဝတ္တတု ဘဝံ စက္ကရတနံ, အဘိဝိဇိနာတု ဘဝံ စက္ကရတန’’န္တိ. တတော စက္ကရတနံ ပဉ္စင်္ဂိကံ ဝိယ တူရိယံ မဓုရဿရံ နိစ္ဆရန္တံ အာကာသေန ပုရတ္ထိမံ ဒိသံ ဂစ္ဆတိ, အနွဒေဝ ရာဇာ, စက္ကဝတ္တိ စက္ကာနုဘာဝေန ဒွါဒသယောဇနဝိတ္ထိဏ္ဏာယ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ နာတိဥစ္စံ နာတိနီစံ ဥစ္စရုက္ခာနံ ဟေဋ္ဌာဘာဂေန, နီစရုက္ခာနံ ဥပရိဘာဂေန, ရုက္ခေသု ပုပ္ဖဖလပလ္လဝါဒိပဏ္ဏာကာရံ ဂဟေတွာ အာဂတာနံ ဟတ္ထတော ပဏ္ဏာကာရဉ္စ ဂဏှန္တော ‘‘ဧဟိ ခေါ, မဟာရာဇာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ပရမနိပစ္စကာရေန အာဂတေ ပဋိရာဇာနော ‘‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ နယေန အနုသာသန္တော ဂစ္ဆတိ. ယတ္ထ ပန ရာဇာ ဘုဉ္ဇိတုကာမော ဝါ ဒိဝါသေယျံ ဝါ ကပ္ပေတုကာမော ဟောတိ, တတ္ထ စက္ကရတနံ အာကာသာ ဩရောဟိတွာ ဥဒကာဒိသဗ္ဗကိစ္စက္ခမေ သမေ ဘူမိဘာဂေ အက္ခာဟတံ ဝိယ တိဋ္ဌတိ. ပုန ရညော ဂမနစိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ ပုရိမနယေနေဝ သဒ္ဒံ ကရောန္တံ ဂစ္ဆတိ, တံ သုတွာ ဒွါဒသယောဇနိကာပိ ပရိသာ အာကာသေန ဂစ္ဆတိ[Pg.148]. စက္ကရတနံ အနုပုဗ္ဗေန ပုရတ္ထိမံ သမုဒ္ဒံ အဇ္ဈောဂါဟတိ, တသ္မိံ အဇ္ဈောဂါဟန္တေ ဥဒကံ ယောဇနပ္ပမာဏံ အပဂန္တွာ ဘိတ္တီကတံ ဝိယ တိဋ္ဌတိ. မဟာဇနော ယထာကာမံ သတ္တ ရတနာနိ ဂဏှာတိ. ပုန ရာဇာ သုဝဏ္ဏဘိင်္ကာရံ ဂဟေတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ မမ ရဇ္ဇ’’န္တိ ဥဒကေန အဗ္ဘုက္ကိရိတွာ နိဝတ္တတိ. သေနာ ပုရတော ဟောတိ, စက္ကရတနံ ပစ္ဆတော, ရာဇာ မဇ္ဈေ. စက္ကရတနေန ဩသက္ကိတောသက္ကိတဋ္ဌာနံ ဥဒကံ ပရိပူရတိ. ဧတေနေဝ ဥပါယေန ဒက္ခိဏပစ္ဆိမုတ္တရေပိ သမုဒ္ဒေ ဂစ္ဆတိ. Lại nữa, bảo vật nào được gọi là bảo vật theo ý nghĩa làm phát sanh sự hoan hỷ một cách không phân biệt. Ví như: luân bảo của Chuyển Luân Vương. Thật vậy, chỉ cần nhìn thấy nó, Chuyển Luân Vương liền hoan hỷ; như vậy, nó làm phát sanh sự hoan hỷ cho nhà vua. Hơn nữa, Chuyển Luân Vương tay trái cầm bình vàng, tay phải rảy nước lên luân bảo và nói: “Mong ngài luân bảo hãy vận hành, mong ngài luân bảo hãy chinh phục.” Sau đó, luân bảo phát ra âm thanh ngọt ngào như dàn nhạc ngũ âm, bay lên không trung và đi về phương đông. Chuyển Luân Vương đi theo sau, với oai lực của luân bảo, cùng với bốn binh chủng trải rộng mười hai do-tuần, đi không quá cao không quá thấp, bên dưới những cây cao, bên trên những cây thấp, vừa đi vừa nhận lễ vật từ tay những người mang đến các phẩm vật như hoa, quả, chồi non trên cây, và giáo huấn các vị vua đối địch, những người đã đến với thái độ hết sức khiêm cung và nói: “Kính mời đại vương,” theo phương châm: “Không được sát sanh,” v.v. Nơi nào nhà vua muốn dùng bữa hoặc nghỉ trưa, luân bảo liền từ không trung hạ xuống, đứng yên trên một vùng đất bằng phẳng, thích hợp cho mọi công việc như lấy nước, v.v., giống như xe bị gãy trục. Khi tâm muốn đi của nhà vua khởi lên, nó lại phát ra âm thanh và đi như cách trước. Nghe âm thanh ấy, đoàn tùy tùng mười hai do-tuần cũng đi theo bằng đường không. Luân bảo tuần tự đi vào biển đông. Khi nó đi vào, nước biển rẽ ra một khoảng một do-tuần, đứng yên như một bức tường. Dân chúng tùy ý lấy bảy loại bảo vật. Sau đó, nhà vua cầm bình vàng, rảy nước và nói: “Từ nay trở đi, đây là vương quốc của ta,” rồi quay trở về. Quân đội đi trước, luân bảo đi sau, nhà vua ở giữa. Nước biển lại lấp đầy những nơi luân bảo đã lùi ra. Bằng phương pháp này, nó cũng đi đến các biển ở phương nam, phương tây và phương bắc. ဧဝံ စတုဒ္ဒိသံ အနုသံယာယိတွာ စက္ကရတနံ တိယောဇနပ္ပမာဏံ အာကာသံ အာရောဟတိ. တတ္ထ ဌိတော ရာဇာ စက္ကရတနာနုဘာဝေန ဝိဇိတဝိဇယော ပဉ္စသတပရိတ္တဒီပပဋိမဏ္ဍိတံ သတ္တယောဇနသဟဿပရိမဏ္ဍလံ ပုဗ္ဗဝိဒေဟံ, တထာ အဋ္ဌယောဇနသဟဿပရိမဏ္ဍလံ ဥတ္တရကုရုံ, သတ္တယောဇနသဟဿပရိမဏ္ဍလံယေဝ အပရဂေါယာနံ, ဒသယောဇနသဟဿပရိမဏ္ဍလံ ဇမ္ဗုဒီပဉ္စာတိ ဧဝံ စတုမဟာဒီပဒွိသဟဿပရိတ္တဒီပပဋိမဏ္ဍိတံ ဧကံ စက္ကဝါဠံ သုဖုလ္လပုဏ္ဍရီကဝနံ ဝိယ ဩလောကေတိ. ဧဝံ ဩလောကယတော စဿ အနပ္ပကာ ရတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝမ္ပိ တံ စက္ကရတနံ ရညော ရတိံ ဇနေတိ, တမ္ပိ ဗုဒ္ဓရတနသမံ နတ္ထိ. ယဒိ ဟိ ရတိဇနနဋ္ဌေန ရတနံ, တထာဂတောဝ ရတနံ, ကိံ ကရိဿတိ ဧတံ စက္ကရတနံ? တထာဂတော ဟိ ယဿာ ဒိဗ္ဗာယ ရတိယာ စက္ကရတနာဒီဟိ သဗ္ဗေဟိပိ ဇနိတာ စက္ကဝတ္တိရတိ သင်္ခမ္ပိ ကလမ္ပိ ကလဘာဂမ္ပိ န ဥပေတိ, တတောပိ ရတိတော ဥတ္တရိတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ အတ္တနော ဩဝါဒပ္ပဋိကရာနံ အသင်္ချေယျာနမ္ပိ ဒေဝမနုဿာနံ ပဌမဇ္ဈာနရတိံ ဒုတိယတတိယစတုတ္ထပဉ္စမဇ္ဈာနရတိံ, အာကာသာနဉ္စာယတနရတိံ, ဝိညာဏဉ္စာယတနအာကိဉ္စညာယတနနေဝသညာနာသညာယတနရတိံ, သောတာပတ္တိမဂ္ဂရတိံ, သောတာပတ္တိဖလရတိံ, သကဒါဂါမိအနာဂါမိအရဟတ္တမဂ္ဂဖလရတိဉ္စ ဇနေတိ. ဧဝံ ရတိဇနနဋ္ဌေနာပိ တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထီတိ. Như vậy, sau khi đi tuần du khắp bốn phương, bánh xe báu bay lên không trung cao khoảng ba trăm do tuần. Đứng tại nơi ấy, đức vua nhờ vào oai lực của bánh xe báu, đã chiến thắng những gì cần chiến thắng, nhìn ngắm một thế giới được trang hoàng bởi bốn đại châu và hai ngàn hòn đảo nhỏ, giống như khu rừng hoa sen trắng đang nở rộ: Đông Thắng Thần châu có chu vi bảy ngàn do tuần được trang hoàng bởi năm trăm hòn đảo nhỏ, cũng vậy, Bắc Câu Lư châu có chu vi tám ngàn do tuần, Tây Ngưu Hóa châu có chu vi bảy ngàn do tuần, và Nam Thiệm Bộ châu có chu vi mười ngàn do tuần. Khi nhìn ngắm như vậy, niềm hoan hỷ không nhỏ khởi lên trong vị ấy. Bánh xe báu ấy cũng làm phát sinh niềm hoan hỷ cho đức vua như vậy, nhưng nó cũng không thể sánh bằng Phật bảo. Thật vậy, nếu gọi là báu vật vì ý nghĩa làm phát sinh niềm hoan hỷ, thì chỉ có Như Lai mới là báu vật, bánh xe báu này có thể làm được gì? Quả thật, đối với niềm hoan hỷ trên cõi trời mà Như Lai tạo ra, thì niềm hoan hỷ của vua Chuyển luân vương được tạo ra bởi tất cả các báu vật như bánh xe báu v.v... cũng không bằng một phần, một phần nhỏ, hay một phần rất nhỏ. So với niềm hoan hỷ ấy, Phật bảo còn là báu vật cao tột hơn, thù diệu hơn. Ngài làm phát sinh cho vô số chư thiên và nhân loại, những người thực hành theo lời giáo huấn của Ngài, niềm hoan hỷ của sơ thiền, niềm hoan hỷ của nhị thiền, tam thiền, tứ thiền, ngũ thiền, niềm hoan hỷ của Không vô biên xứ, niềm hoan hỷ của Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ, niềm hoan hỷ của đạo Tu-đà-hoàn, niềm hoan hỷ của quả Tu-đà-hoàn, niềm hoan hỷ của đạo và quả Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán. Như vậy, ngay cả về phương diện làm phát sinh niềm hoan hỷ, cũng không có báu vật nào sánh bằng Như Lai. အပိစ ရတနံ နာမေတံ ဒုဝိဓံ ဟောတိ သဝိညာဏကမဝိညာဏကဉ္စ. တတ္ထ အဝိညာဏကံ စက္ကရတနံ မဏိရတနဉ္စ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓသုဝဏ္ဏရဇတာဒိ, သဝိညာဏကံ ဟတ္ထိရတနာဒိပရိဏာယကရတနပရိယောသာနံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ဧဝရူပံ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓံ. ဧဝံ ဒုဝိဓေ စေတ္ထ သဝိညာဏကရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ[Pg.149]. ကသ္မာ? ယသ္မာ အဝိညာဏကံ သုဝဏ္ဏရဇတမဏိမုတ္တာဒိရတနံ သဝိညာဏကာနံ ဟတ္ထိရတနာဒီနံ အလင်္ကာရတ္ထာယ ဥပနီယတိ. Lại nữa, báu vật này có hai loại: báu vật có sinh mạng và báu vật không có sinh mạng. Trong đó, báu vật không có sinh mạng là bánh xe báu, ngọc báu, hoặc những thứ khác không có căn như vàng, bạc v.v... Báu vật có sinh mạng là những báu vật từ voi báu cho đến gia chủ báu, hoặc những báu vật khác có căn tương tự như vậy. Trong hai loại này, báu vật có sinh mạng được xem là cao quý nhất. Tại sao? Bởi vì báu vật không có sinh mạng như vàng, bạc, ngọc ma-ni, ngọc trai v.v... được dùng để trang sức cho các báu vật có sinh mạng như voi báu v.v... သဝိညာဏကရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ တိရစ္ဆာနဂတရတနံ, မနုဿရတနဉ္စ. တတ္ထ မနုဿရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ တိရစ္ဆာနဂတရတနံ မနုဿရတနဿ ဩပဝယှံ ဟောတိ. မနုဿရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ ဣတ္ထိရတနံ, ပုရိသရတနဉ္စ. တတ္ထ ပုရိသရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ဣတ္ထိရတနံ ပုရိသရတနဿ ပရိစာရိကတ္တံ အာပဇ္ဇတိ. ပုရိသရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ အဂါရိကရတနံ, အနဂါရိကရတနဉ္စ. တတ္ထ အနဂါရိကရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ အဂါရိကရတနေသု အဂ္ဂေါ စက္ကဝတ္တိပိ သီလာဒိဂုဏယုတ္တံ အနဂါရိကရတနံ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ဥပဋ္ဌဟိတွာ ပယိရုပါသိတွာ ဒိဗ္ဗမာနုသိကာ သမ္ပတ္တိယော ပါပုဏိတွာ အန္တေ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိံ ပါပုဏာတိ. Báu vật có sinh mạng cũng có hai loại: báu vật thuộc loài bàng sanh và báu vật thuộc loài người. Trong đó, báu vật thuộc loài người được xem là cao quý nhất. Tại sao? Bởi vì báu vật thuộc loài bàng sanh là vật để cho báu vật thuộc loài người cưỡi. Báu vật thuộc loài người cũng có hai loại: nữ bảo và nam bảo. Trong đó, nam bảo được xem là cao quý nhất. Tại sao? Bởi vì nữ bảo trở thành người phục vụ cho nam bảo. Nam bảo cũng có hai loại: báu vật tại gia và báu vật xuất gia. Trong đó, báu vật xuất gia được xem là cao quý nhất. Tại sao? Bởi vì ngay cả vua Chuyển luân vương, người cao quý nhất trong các báu vật tại gia, sau khi đảnh lễ bằng năm vóc sát đất, hầu hạ, thân cận báu vật xuất gia có đầy đủ các đức hạnh như ngũ giới v.v..., đã đạt được các tài sản ở cõi trời và cõi người, và cuối cùng đạt được tài sản Niết-bàn. ဧဝံ အနဂါရိကရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ အရိယပုထုဇ္ဇနဝသေန. အရိယရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ သေခါသေခဝသေန. အသေခရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ သုက္ခဝိပဿကသမထယာနိကဝသေန. သမထယာနိကရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ သာဝကပါရမိပ္ပတ္တမပ္ပတ္တဉ္စ. တတ္ထ သာဝကပါရမိပ္ပတ္တံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ? ဂုဏမဟန္တတာယ. သာဝကပါရမိပ္ပတ္တရတနတောပိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ? ဂုဏမဟန္တတာယ. သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနသဒိသာပိ ဟိ အနေကသတာ သာဝကာ ဧကဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဂုဏာနံ သတဘာဂမ္ပိ န ဥပေန္တိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓရတနတောပိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ? ဂုဏမဟန္တတာယ. သကလမ္ပိ ဟိ ဇမ္ဗုဒီပံ ပူရေတွာ ပလ္လင်္ကေန ပလ္လင်္ကံ ဃဋေန္တာ နိသိန္နာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဧကဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဂုဏာနံ နေဝ သင်္ခံ န ကလံ န ကလဘာဂံ ဥပေန္တိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ အပဒါ ဝါ…ပေ… တထာဂတော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၄.၃၄; ၅.၃၂; ဣတိဝု. ၉၀). ဧဝံ ကေနစိ ပရိယာယေန တထာဂတသမံ ရတနံ နတ္ထိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေနာ’’တိ. Như vậy, báu vật xuất gia cũng có hai loại: theo phương diện bậc Thánh và phàm phu. Báu vật bậc Thánh cũng có hai loại: theo phương diện bậc hữu học và vô học. Báu vật bậc vô học cũng có hai loại: theo phương diện thuần quán và chỉ thừa. Báu vật chỉ thừa cũng có hai loại: đã đạt đến và chưa đạt đến ba-la-mật của bậc Thinh văn. Trong đó, người đã đạt đến ba-la-mật của bậc Thinh văn được xem là cao quý nhất. Tại sao? Vì đức hạnh vĩ đại. So với báu vật đã đạt đến ba-la-mật của bậc Thinh văn, báu vật Độc Giác Phật được xem là cao quý nhất. Tại sao? Vì đức hạnh vĩ đại. Thật vậy, hàng trăm vị Thinh văn như ngài Sāriputta và Moggallāna cũng không bằng một phần trăm đức hạnh của một vị Độc Giác Phật. So với báu vật Độc Giác Phật, báu vật Chánh Đẳng Giác được xem là cao quý nhất. Tại sao? Vì đức hạnh vĩ đại. Thật vậy, các vị Độc Giác Phật ngồi kiết-già chạm kiết-già khắp cõi Diêm-phù-đề cũng không bằng về số lượng, không bằng một phần, không bằng một phần nhỏ đức hạnh của một vị Chánh Đẳng Giác. Điều này đã được Thế Tôn nói: “Này các Tỳ khưu, trong tất cả chúng sanh, không chân hoặc... cho đến... Như Lai được xem là bậc tối thượng trong số ấy” v.v... Như vậy, không có bất kỳ phương diện nào mà có báu vật sánh bằng Như Lai. Do đó, Thế Tôn đã nói: “Không có gì sánh bằng Như Lai”. ဧဝံ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓရတနဿ အညေဟိ ရတနေဟိ အသမတံ ဝတွာ ဣဒါနိ တေသံ သတ္တာနံ ဥပ္ပန္နဥပဒ္ဒဝဝူပသမတ္ထံ နေဝ ဇာတိံ န ဂေါတ္တံ န ကောလပုတ္တိယံ န ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာဒိံ နိဿာယ, အပိစ ခေါ အဝီစိမုပါဒါယ ဘဝဂ္ဂပရိယန္တေ [Pg.150] လောကေ သီလသမာဓိက္ခန္ဓာဒီဟိ ဂုဏေဟိ ဗုဒ္ဓရတနဿ အသဒိသဘာဝံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ, ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတူ’’တိ. Như vậy, sau khi nói về sự không tương xứng của Phật bảo so với các báu vật khác, bây giờ, để dập tắt tai họa đã phát sinh cho các chúng sanh ấy, Thế Tôn đã sử dụng lời chân thật không phải dựa vào dòng dõi, không phải dựa vào gia tộc, không phải dựa vào con nhà gia thế, không phải dựa vào vẻ đẹp dung sắc v.v..., mà thực ra là dựa vào sự vô song của Phật bảo về các đức hạnh như giới uẩn, định uẩn v.v... trong thế gian từ địa ngục A-tỳ cho đến cõi Hữu đảnh: “Phật bảo này là thù diệu, mong rằng do lời chân thật này, được sự an lành”. တဿတ္ထော – ဣဒမ္ပိ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ သဂ္ဂေသု ဝါ ယံကိဉ္စိ အတ္ထိ ဝိတ္တံ ဝါ ရတနံ ဝါ, တေန သဒ္ဓိံ တေဟိ တေဟိ ဂုဏေဟိ အသမတ္တာ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ. ယဒိ ဟိ ဧတံ သစ္စံ, အထ ဧတေန သစ္စေန ဣမေသံ ပါဏီနံ သုဝတ္ထိ ဟောတု, သောဘနာနံ အတ္ထိတာ ဟောတု အရောဂတာ နိရုပဒ္ဒဝတာတိ. ဧတ္ထ စ ယထာ ‘‘စက္ခု ခေါ, အာနန္ဒ, သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၄.၈၅) အတ္တဘာဝေန ဝါ အတ္တနိယဘာဝေန ဝါတိ အတ္ထော. ဣတရထာ ဟိ စက္ခု အတ္တာ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါတိ အပ္ပဋိသိဒ္ဓမေဝ သိယာ. ဧဝံ ရတနံ ပဏီတန္တိ ရတနတ္တံ ပဏီတံ, ရတနဘာဝေါ ပဏီတောတိ အယမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣတရထာ ဟိ ဗုဒ္ဓေါ နေဝ ရတနန္တိ သိဇ္ဈေယျ. န ဟိ ယတ္ထ ရတနံ အတ္ထိ, တံ ရတနန္တိ န သိဇ္ဈတိ. ယတ္ထ ပန စိတ္တီကတာဒိအတ္ထသင်္ခါတံ ယေန ဝါ တေန ဝါ ဝိဓိနာ သမ္ဗန္ဓဂတံ ရတနံ အတ္ထိ, ယသ္မာ တံ ရတနတ္တမုပါဒါယ ရတနန္တိ ပညာပီယတိ, တသ္မာ တဿ ရတနဿ အတ္ထိတာယ ရတနန္တိ သိဇ္ဈတိ. အထ ဝါ ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနန္တိ ဣမိနာပိ ပကာရေန ဗုဒ္ဓေါဝ ရတနန္တိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝုတ္တမတ္တာယ စ ဘဂဝတာ ဣမာယ ဂါထာယ ရာဇကုလဿ သောတ္ထိ ဇာတာ, ဘယံ ဝူပသန္တံ. ဣမိဿာ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ. Ý nghĩa của câu kệ ấy – Hoặc ở đây, hoặc ở thế giới khác, hoặc ở các cõi trời, có bất cứ tài sản nào hay bảo vật nào, do không tương xứng với vật ấy bởi các đức tánh này và các đức tánh kia, nên bảo vật nơi đức Phật là cao quý. Nếu lời này là sự thật, thì do lời chân thật này, mong rằng sự an lành đến cho các chúng sanh này, mong rằng có được sự tốt đẹp, sự không bệnh tật, sự không tai ương. Và ở đây, cũng giống như trong các kinh v.v... (chẳng hạn như): “Này Ānanda, con mắt là trống không đối với tự ngã hay đối với cái thuộc về tự ngã”, ý nghĩa là trống không đối với bản chất tự ngã hay bản chất thuộc về tự ngã. Nếu không thì, “con mắt là tự ngã hay thuộc về tự ngã” sẽ không bị phủ nhận. Tương tự như vậy, (trong câu) “bảo vật là cao quý”, ý nghĩa này nên được hiểu là “bản chất bảo vật là cao quý, tánh chất bảo vật là cao quý”. Nếu không thì, “đức Phật là bảo vật” sẽ không thể thành tựu. Thật vậy, ở nơi nào không có bảo vật nào, ở nơi đó không thể thành tựu là “bảo vật”. Còn ở nơi nào (tức đức Phật) có bản chất bảo vật, được gọi là có ý nghĩa được tôn kính v.v..., có liên quan bằng cách này hay cách khác, vì nương vào bản chất bảo vật ấy mà được gọi là ‘bảo vật’, do đó, do sự hiện hữu của bản chất bảo vật ấy, (đức Phật) thành tựu là ‘bảo vật’. Hoặc, ý nghĩa này nên được hiểu rằng chính đức Phật là bảo vật theo cách này: “Bảo vật này nơi đức Phật”. Và ngay khi câu kệ này được đức Thế Tôn nói lên, sự an lành đã sanh khởi cho hoàng tộc, sự sợ hãi đã được lắng dịu. Uy lực của câu kệ này đã được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới vũ trụ tiếp nhận. ခယံ ဝိရာဂန္တိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ “Khayaṃ virāgaṃ” ၄. ဧဝံ ဗုဒ္ဓဂုဏေန သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ နိဗ္ဗာနဓမ္မဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ခယံ ဝိရာဂ’’န္တိ. တတ္ထ ယသ္မာ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာယ ရာဂါဒယော ခီဏာ ဟောန္တိ ပရိက္ခီဏာ, ယသ္မာ ဝါ တံ တေသံ အနုပ္ပာဒနိရောဓက္ခယမတ္တံ, ယသ္မာ စ တံ ရာဂါဒိဝိပ္ပယုတ္တံ သမ္ပယောဂတော စ အာရမ္မဏတော စ, ယသ္မာ ဝါ တမှိ သစ္ဆိကတေ ရာဂါဒယော အစ္စန္တံ ဝိရတ္တာ ဟောန္တိ ဝိဂတာ ဝိဒ္ဓသ္တာ, တသ္မာ ခယန္တိ စ ဝိရာဂန္တိ စ ဝုစ္စတိ. ယသ္မာ ပနဿ န ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, န ဝယော, န ဌိတဿ အညထတ္တံ တသ္မာ တံ န ဇာယတိ န ဇီယတိ န မီယတီတိ ကတွာ အမတန္တိ ဝုစ္စတိ. ဥတ္တမတ္ထေန ပန အတပ္ပကဋ္ဌေန စ ပဏီတန္တိ. ယဒဇ္ဈဂါတိ ယံ အဇ္ဈဂါ ဝိန္ဒိ ပဋိလဘိ, အတ္တနော ဉာဏဗလေန သစ္ဆာကာသိ. သကျမုနီတိ [Pg.151] သကျကုလပ္ပသုတတ္တာ သကျော, မောနေယျဓမ္မသမန္နာဂတတ္တာ မုနိ, သကျော ဧဝ မုနိ သကျမုနိ. သမာဟိတောတိ အရိယမဂ္ဂသမာဓိနာ သမာဟိတစိတ္တော. န တေန ဓမ္မေန သမတ္ထိ ကိဉ္စီတိ တေန ခယာဒိနာမကေန သကျမုနိနာ အဓိဂတေန ဓမ္မေန သမံ ကိဉ္စိ ဓမ္မဇာတံ နတ္ထိ. တသ္မာ သုတ္တန္တရေပိ ဝုတ္တံ – ‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သင်္ခတာ ဝါ အသင်္ခတာ ဝါ, ဝိရာဂေါ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၄.၃၄; ဣတိဝု. ၉၀). 4. Sau khi nói lên lời chân thật bằng đức tánh của Phật như vậy, bây giờ Ngài bắt đầu nói bằng đức tánh của pháp Nibbāna (với câu kệ): “Sự đoạn tận, sự ly tham”. Ở đây, vì do sự chứng ngộ Nibbāna mà các pháp như tham ái v.v... bị đoạn tận, bị đoạn tận hoàn toàn; hoặc vì pháp ấy (Nibbāna) chỉ là sự đoạn tận, sự diệt tận không còn sanh khởi của các pháp ấy (phiền não); và vì pháp ấy không tương ưng với tham ái v.v... cả về phương diện tương hợp lẫn phương diện đối tượng; hoặc vì khi pháp ấy được chứng ngộ, các pháp như tham ái v.v... trở nên hoàn toàn ly tham, đã lìa khỏi, đã bị phá hủy; do đó, nó được gọi là ‘sự đoạn tận’ và ‘sự ly tham’. Còn vì sự sanh của pháp ấy không được nhận biết, sự diệt không được nhận biết, sự biến đổi của cái đang tồn tại không được nhận biết, do đó, vì nó không sanh, không già, không chết, nên được gọi là ‘bất tử’. Còn do ý nghĩa là tối thượng và do ý nghĩa không gây ra phiền muộn, nên (được gọi là) ‘cao quý’. ‘Yadajjhagā’ nghĩa là cái mà Ngài đã đạt được, đã tìm thấy, đã chứng đắc, đã chứng ngộ bằng sức mạnh trí tuệ của mình. ‘Sakyamuni’ (Thích Ca Mâu Ni): do sanh trong dòng họ Thích Ca nên là ‘Sakya’; do hội đủ pháp Mâu-ni nên là ‘Muni’; chính vị Sakya là Muni, nên là Sakyamuni. ‘Samāhito’ (định tĩnh) là có tâm định tĩnh nhờ định của Thánh đạo. ‘Na tena dhammena samatthi kiñci’ (Không có gì tương đương với pháp ấy) nghĩa là không có bất cứ pháp nào tương đương với pháp ấy có tên là ‘sự đoạn tận’ v.v... mà đã được bậc Thích Ca Mâu Ni chứng đắc. Do đó, trong một kinh khác cũng đã nói: “Này các Tỳ khưu, trong tất cả các pháp, dù là hữu vi hay vô vi, sự ly tham được gọi là tối thượng trong số đó” v.v... ဧဝံ ဘဂဝါ နိဗ္ဗာနဓမ္မဿ အညေဟိ ဓမ္မေဟိ အသမတံ ဝတွာ ဣဒါနိ တေသံ သတ္တာနံ ဥပ္ပန္နဥပဒ္ဒဝဝူပသမတ္ထံ ခယဝိရာဂါမတပဏီတတာဂုဏေဟိ နိဗ္ဗာနဓမ္မရတနဿ အသဒိသဘာဝံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ ဓမ္မေ ရတနံ ပဏီတံ, ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတူ’’တိ. တဿတ္ထော ပုရိမဂါထာယ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ. Sau khi đức Thế Tôn nói về sự không tương đương của pháp Nibbāna với các pháp khác như vậy, bây giờ, để làm lắng dịu tai ương đã sanh khởi cho các chúng sanh ấy, nương vào bản chất không gì sánh bằng của bảo vật pháp Nibbāna với các đức tánh là sự đoạn tận, sự ly tham, sự bất tử, và sự cao quý, Ngài sử dụng lời chân thật: “Bảo vật này nơi Pháp cũng là cao quý, do lời chân thật này, mong rằng được sự an lành”. Ý nghĩa của câu kệ ấy nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong câu kệ trước. Uy lực của câu kệ này cũng đã được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới vũ trụ tiếp nhận. ယံ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌောတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ “Yaṃ buddhaseṭṭho” ၅. ဧဝံ နိဗ္ဗာနဓမ္မဂုဏေန သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ မဂ္ဂဓမ္မဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ယံ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌော’’တိ. တတ္ထ ‘‘ဗုဇ္ဈိတာ သစ္စာနီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဗုဒ္ဓေါ, ဥတ္တမော ပသံသနီယော စာတိ သေဋ္ဌော, ဗုဒ္ဓေါ စ သော သေဋ္ဌော စာတိ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌော, အနုဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓသုတဗုဒ္ဓချေသု ဝါ ဗုဒ္ဓေသု သေဋ္ဌောတိ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌော. သော ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌော ယံ ပရိဝဏ္ဏယီ ‘‘အဋ္ဌင်္ဂိကောဝ မဂ္ဂါနံ, ခေမံ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ’’တိ (မ. နိ. ၂.၂၁၅) စ ‘‘အရိယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသမာဓိံ ဒေသိဿာမိ သဥပနိသံ သပရိက္ခာရ’’န္တိ (မ. နိ. ၃.၁၃၆) စ ဧဝမာဒိနာ နယေန တတ္ထ တတ္ထ ပသံသိ ပကာသယိ. သုစိန္တိ ကိလေသမလသမုစ္ဆေဒကရဏတော အစ္စန္တဝေါဒါနံ. သမာဓိမာနန္တရိကညမာဟူတိ ယဉ္စ အတ္တနော ပဝတ္တိသမနန္တရံ နိယမေနေဝ ဖလပဒါနတော ‘‘အာနန္တရိကသမာဓီ’’တိ အာဟု. န ဟိ မဂ္ဂသမာဓိမှိ ဥပ္ပန္နေ တဿ ဖလုပ္ပတ္တိနိသေဓကော ကောစိ အန္တရာယော အတ္ထိ. ယထာဟ – 5. Sau khi nói lên lời chân thật bằng đức tánh của pháp Nibbāna như vậy, bây giờ Ngài bắt đầu nói bằng đức tánh của pháp Đạo (với câu kệ): “Pháp nào mà bậc Phật Tối Thắng”. Ở đây, theo phương pháp “đã giác ngộ các sự thật” v.v..., Ngài là ‘Buddha’ (Phật); và vì là bậc tối thượng, đáng tán thán, nên là ‘Seṭṭha’ (Tối Thắng); vị ấy vừa là Phật vừa là bậc Tối Thắng, nên là ‘Buddhaseṭṭha’ (Phật Tối Thắng). Hoặc, vì là bậc tối thắng trong số các vị Phật được gọi là Anubuddha (Tùy giác Phật), Paccekabuddha (Độc giác Phật), và Sutabuddha (Văn Phật), nên là ‘Buddhaseṭṭha’. Vị Phật Tối Thắng ấy đã tán thán pháp nào (qua các câu như): “Trong các con đường, Bát chi Thánh đạo (là tối thượng), để đạt đến Nibbāna an ổn” và “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ giảng cho các ngươi về Chánh định cao thượng, có nhân duyên, có các yếu tố hỗ trợ” v.v..., theo phương pháp như vậy, Ngài đã tán thán, đã tuyên thuyết ở nhiều nơi. ‘Suciṃ’ (thanh tịnh) là hoàn toàn trong sạch do có khả năng đoạn trừ các cấu uế phiền não. ‘Samādhimānantarikaññamāhu’ (họ gọi là định vô gián) nghĩa là định nào mà họ gọi là ‘định vô gián’ do nó chắc chắn cho quả ngay sau khi nó sanh khởi. Thật vậy, khi định của Đạo sanh khởi, không có bất kỳ chướng ngại nào có thể ngăn cản sự sanh khởi của Quả đối với vị ấy. Như đã nói: ‘‘အယဉ္စ ပုဂ္ဂလော သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော အဿ, ကပ္ပဿ စ ဥဍ္ဍယှနဝေလာ အဿ, နေဝ တာဝ ကပ္ပော ဥဍ္ဍယှေယျ, ယာဝါယံ ပုဂ္ဂလော န သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရောတိ, အယံ [Pg.152] ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ဌိတကပ္ပီ. သဗ္ဗေပိ မဂ္ဂသမင်္ဂိနော ပုဂ္ဂလာ ဌိတကပ္ပိနော’’တိ (ပု. ပ. ၁၇). “Và nếu người này là người đang thực hành để chứng ngộ quả Dự lưu, và nếu đó là thời điểm kiếp hoại do lửa, thì kiếp ấy sẽ không bị thiêu rụi cho đến khi người này chưa chứng ngộ quả Dự lưu. Người này được gọi là ‘người làm kiếp dừng lại’ (ṭhitakappī). Tất cả những người đã thành tựu Đạo đều là những người làm kiếp dừng lại”. သမာဓိနာ တေန သမော န ဝိဇ္ဇတီတိ တေန ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌပရိဝဏ္ဏိတေန သုစိနာ အာနန္တရိကသမာဓိနာ သမော ရူပါဝစရသမာဓိ ဝါ အရူပါဝစရသမာဓိ ဝါ ကောစိ န ဝိဇ္ဇတိ. ကသ္မာ? တေသံ ဘာဝိတတ္တာ တတ္ထ တတ္ထ ဗြဟ္မလောကေ ဥပပန္နဿာပိ ပုန နိရယာဒီသုပိ ဥပပတ္တိသမ္ဘဝတော, ဣမဿ စ အရဟတ္တသမာဓိဿ ဘာဝိတတ္တာ အရိယပုဂ္ဂလဿ သဗ္ဗူပပတ္တိသမုဂ္ဃာတသမ္ဘဝတော. တသ္မာ သုတ္တန္တရေပိ ဝုတ္တံ – ‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သင်္ခတာ…ပေ… အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၄.၃၄; ဣတိဝု. ၉၀). “Không có gì sánh bằng định ấy” có nghĩa là: với định vô gián thanh tịnh, được bậc Tối Thắng là đức Phật tán thán nhiều lần ấy, không có bất cứ định nào, dù là định sắc giới hay định vô sắc giới, có thể sánh bằng. Vì sao? Vì rằng các định (sắc giới và vô sắc giới) ấy, do đã được tu tập, dù cho người ấy có sanh vào cõi Phạm thiên này hay cõi Phạm thiên khác, vẫn có thể tái sanh trở lại trong các cảnh khổ như địa ngục; còn định A-la-hán này, do đã được tu tập, có thể khiến cho bậc Thánh nhân đoạn trừ hoàn toàn mọi sự tái sanh. Do đó, trong một kinh khác cũng đã nói rằng: “Này các Tỳ khưu, trong tất cả các pháp hữu vi... Bát Chánh Đạo được gọi là tối thượng trong số ấy” v.v... (A. Ni. 4.34; Itivu. 90). ဧဝံ ဘဂဝါ အာနန္တရိကသမာဓိဿ အညေဟိ သမာဓီဟိ အသမတံ ဝတွာ ဣဒါနိ ပုရိမနယေနေဝ မဂ္ဂဓမ္မရတနဿ အသဒိသဘာဝံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ ဓမ္မေ…ပေ… ဟောတူ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ. Như vậy, Đức Thế Tôn sau khi nói về sự không tương đương của định vô gián so với các định khác, bây giờ, cũng theo phương pháp trước, dựa vào tính chất vô song của Pháp bảo là Đạo, Ngài sử dụng lời chân thật: “Pháp bảo này cũng là vi diệu... mong được sự an lành”. Ý nghĩa của câu kệ này nên được hiểu theo phương pháp đã nói ở trước. Uy lực của câu kệ này cũng được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới vũ trụ tiếp nhận. ယေ ပုဂ္ဂလာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Kệ “Ye puggalā” ၆. ဧဝံ မဂ္ဂဓမ္မဂုဏေနာပိ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ သံဃဂုဏေနာပိ ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ယေ ပုဂ္ဂလာ’’တိ. တတ္ထ ယေတိ အနိယမေတွာ ဥဒ္ဒေသော. ပုဂ္ဂလာတိ သတ္တာ. အဋ္ဌာတိ တေသံ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. တေ ဟိ စတ္တာရော စ ပဋိပန္နာ စတ္တာရော စ ဖလေ ဌိတာတိ အဋ္ဌ ဟောန္တိ. သတံ ပသတ္ထာတိ သပ္ပုရိသေဟိ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကေဟိ အညေဟိ စ ဒေဝမနုဿေဟိ ပသတ္ထာ. ကသ္မာ? သဟဇာတသီလာဒိဂုဏယောဂါ. တေသဉှိ စမ္ပကဝကုလကုသုမာဒီနံ သဟဇာတဝဏ္ဏဂန္ဓာဒယော ဝိယ သဟဇာတာ သီလသမာဓိအာဒယော ဂုဏာ, တေန တေ ဝဏ္ဏဂန္ဓာဒိသမ္ပန္နာနိ ဝိယ ပုပ္ဖာနိ ဒေဝမနုဿာနံ သတံ ပိယာ မနာပါ ပသံသနီယာ စ ဟောန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယေ ပုဂ္ဂလာ အဋ္ဌသတံ ပသတ္ထာ’’တိ. 6. Như vậy, sau khi nói lời chân thật bằng đức hạnh của Pháp Đạo, bây giờ, để nói về đức hạnh của Tăng, Ngài bắt đầu bằng câu “ye puggalā”. Trong đó, “ye” là một từ chỉ định không xác định. “Puggalā” là chúng sanh. “Aṭṭha” (tám) là sự phân định số lượng của họ. Vì rằng có bốn vị đang thực hành (Đạo) và bốn vị đã an trú trong Quả, nên có tám vị. “Được bậc thiện nhân tán thán” nghĩa là được các bậc thiện nhân là chư Phật, chư Phật Độc Giác, chư Thinh Văn của Phật, và các chư thiên, nhân loại khác tán thán. Vì sao? Do sự hợp thành của các đức hạnh như giới sanh khởi cùng lúc. Giống như màu sắc và hương thơm v.v... sanh khởi cùng lúc của các loài hoa như hoa ngọc lan, hoa vakula, các đức hạnh như giới, định v.v... của các vị ấy cũng sanh khởi cùng lúc. Do đó, các vị ấy giống như những đóa hoa đầy đủ màu sắc và hương thơm, trở nên đáng yêu, đáng quý, và đáng tán thán đối với các bậc thiện nhân là chư thiên và nhân loại. Do đó, đã nói rằng “Tám hạng người được bậc thiện nhân tán thán”. အထ ဝါ ယေတိ အနိယမေတွာ ဥဒ္ဒေသော. ပုဂ္ဂလာတိ သတ္တာ. အဋ္ဌသတန္တိ တေသံ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. တေ ဟိ ဧကဗီဇီ ကောလံကောလော သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ တယော သောတာပန္နာ. ကာမရူပါရူပဘဝေသု အဓိဂတဖလာ [Pg.153] တယော သကဒါဂါမိနော. တေ သဗ္ဗေပိ စတုန္နံ ပဋိပဒါနံ ဝသေန စတုဝီသတိ. အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ, ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ, သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ, အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ, ဥဒ္ဓံသောတော, အကနိဋ္ဌဂါမီတိ အဝိဟေသု ပဉ္စ. တထာ အတပ္ပသုဒဿသုဒဿီသု. အကနိဋ္ဌေသု ပန ဥဒ္ဓံသောတဝဇ္ဇာ စတ္တာရောတိ စတုဝီသတိ အနာဂါမိနော. သုက္ခဝိပဿကော သမထယာနိကောတိ ဒွေ အရဟန္တော. စတ္တာရော မဂ္ဂဋ္ဌာတိ စတုပညာသ. တေ သဗ္ဗေပိ သဒ္ဓါဓုရပညာဓုရာနံ ဝသေန ဒိဂုဏာ ဟုတွာ အဋ္ဌသတံ ဟောန္တိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. Hoặc là, “ye” là một từ chỉ định không xác định. “Puggalā” là chúng sanh. “Aṭṭhasataṃ” (một trăm tám) là sự phân định số lượng của họ. Vì rằng có ba vị Tu-đà-hoàn là: Nhất chủng, Gia gia, và Thất lai. Ba vị Tư-đà-hàm là những vị đã chứng đắc quả trong các cõi Dục, Sắc, và Vô Sắc. Tất cả các vị ấy, theo bốn loại hành trình, trở thành hai mươi bốn vị. Năm vị A-na-hàm trong cõi Vô Phiền là: Trung gian Bát-niết-bàn, Tổn hại Bát-niết-bàn, Hữu hành Bát-niết-bàn, Vô hành Bát-niết-bàn, và Thượng lưu đến cõi Sắc Cứu Cánh. Tương tự như vậy trong các cõi Vô Nhiệt, Thiện Kiến, và Thiện Hiện. Còn trong cõi Sắc Cứu Cánh, trừ vị Thượng lưu, có bốn vị. Như vậy có hai mươi bốn vị A-na-hàm. Hai vị A-la-hán là: Thuần quán và Chỉ-quán song tu. Bốn vị trú trong Đạo. Như vậy có năm mươi bốn vị. Tất cả các vị ấy, nhân đôi lên theo phương diện Tín quyền và Tuệ quyền, trở thành một trăm tám vị. Phần còn lại cũng theo cách đã nói. စတ္တာရိ ဧတာနိ ယုဂါနိ ဟောန္တီတိ တေ သဗ္ဗေပိ အဋ္ဌ ဝါ အဋ္ဌသတံ ဝါတိ ဝိတ္ထာရဝသေန ဥဒ္ဒိဋ္ဌပုဂ္ဂလာ သင်္ခေပဝသေန သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌော ဖလဋ္ဌောတိ ဧကံ ယုဂံ, ဧဝံ ယာဝ အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌော ဖလဋ္ဌောတိ ဧကံ ယုဂန္တိ စတ္တာရိ ယုဂါနိ ဟောန္တိ. တေ ဒက္ခိဏေယျာတိ ဧတ္ထ တေတိ ပုဗ္ဗေ အနိယမေတွာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနံ နိယမေတွာ နိဒ္ဒေသော. ယေ ပုဂ္ဂလာ ဝိတ္ထာရဝသေန အဋ္ဌ ဝါ, အဋ္ဌသတံ ဝါ, သင်္ခေပဝသေန စတ္တာရိ ယုဂါနိ ဟောန္တီတိ ဝုတ္တာ, သဗ္ဗေပိ တေ ဒက္ခိဏံ အရဟန္တီတိ ဒက္ခိဏေယျာ. ဒက္ခိဏာ နာမ ကမ္မဉ္စ ကမ္မဝိပါကဉ္စ သဒ္ဒဟိတွာ ‘‘ဧသ မေ ဣဒံ ဝေဇ္ဇကမ္မံ ဝါ ဇင်္ဃပေသနိကံ ဝါ ကရိဿတီ’’တိ ဧဝမာဒီနိ အနပေက္ခိတွာ ဒိယျမာနော ဒေယျဓမ္မော, တံ အရဟန္တိ နာမ သီလာဒိဂုဏယုတ္တာ ပုဂ္ဂလာ, ဣမေ စ တာဒိသာ, တေန ဝုစ္စန္တိ ‘‘တေ ဒက္ခိဏေယျာ’’တိ. “Có bốn đôi này” có nghĩa là: tất cả các hạng người đã được chỉ ra một cách chi tiết là tám vị hoặc một trăm tám vị, theo cách tóm tắt, vị trú trong Đạo Tu-đà-hoàn và vị trú trong Quả Tu-đà-hoàn là một đôi; tương tự như vậy cho đến vị trú trong Đạo A-la-hán và vị trú trong Quả A-la-hán là một đôi, như vậy có bốn đôi. Trong câu “Các vị ấy đáng được cúng dường”, từ “te” (các vị ấy) là một từ chỉ định xác định, chỉ đến những vị đã được nêu ra một cách không xác định trước đó. Những hạng người đã được nói đến, một cách chi tiết là tám vị hoặc một trăm tám vị, hoặc một cách tóm tắt là bốn đôi, tất cả các vị ấy đều xứng đáng nhận lễ vật cúng dường, do đó gọi là “dakkhiṇeyyā” (đáng được cúng dường). Lễ vật cúng dường (dakkhiṇā) là vật phẩm được dâng cúng với niềm tin vào nghiệp và quả của nghiệp, mà không mong đợi rằng “người này sẽ chữa bệnh cho ta” hay “sẽ làm người đưa tin cho ta” v.v... Những người có đầy đủ đức hạnh như giới v.v... thì xứng đáng nhận lễ vật ấy, và những vị này cũng như vậy. Do đó, họ được gọi là “các vị ấy đáng được cúng dường”. သုဂတဿ သာဝကာတိ ဘဂဝါ သောဘနေန ဂမနေန ယုတ္တတ္တာ, သောဘနဉ္စ ဌာနံ ဂတတ္တာ, သုဋ္ဌု စ ဂတတ္တာ, သုဋ္ဌု ဧဝ စ ဂဒတ္တာ သုဂတော, တဿ သုဂတဿ. သဗ္ဗေပိ တေ ဝစနံ သုဏန္တီတိ သာဝကာ. ကာမဉ္စ အညေပိ သုဏန္တိ, န ပန သုတွာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ ကရောန္တိ, ဣမေ ပန သုတွာ ကတ္တဗ္ဗံ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိံ ကတွာ မဂ္ဂဖလာနိ ပတ္တာ, တသ္မာ ‘‘သာဝကာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဧတေသု ဒိန္နာနိ မဟပ္ဖလာနီတိ ဧတေသု သုဂတသာဝကေသု အပ္ပကာနိပိ ဒါနာနိ ဒိန္နာနိ ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိဘာဝံ ဥပဂတတ္တာ မဟပ္ဖလာနိ ဟောန္တိ. တသ္မာ သုတ္တန္တရေပိ ဝုတ္တံ – “Thinh Văn của bậc Thiện Thệ” có nghĩa là: Đức Thế Tôn được gọi là Sugata (Thiện Thệ) vì Ngài có dáng đi tốt đẹp, vì đã đi đến nơi tốt đẹp (Niết-bàn), vì đã đi một cách tốt đẹp, và vì chỉ nói những lời tốt đẹp. Của bậc Thiện Thệ ấy. Tất cả các vị ấy đều lắng nghe lời dạy của Ngài, do đó gọi là “sāvakā” (Thinh Văn). Dù rằng những người khác cũng lắng nghe, nhưng sau khi nghe, họ không làm những việc cần làm. Còn những vị này, sau khi nghe, đã thực hành pháp tùy pháp, là việc cần làm, và đã chứng đắc Đạo và Quả. Do đó, họ được gọi là “sāvakā”. “Cúng dường đến các vị ấy có quả lớn” có nghĩa là: những vật cúng dường dù nhỏ bé được dâng đến các vị Thinh Văn của bậc Thiện Thệ này, do sự thanh tịnh của người nhận, lễ vật cúng dường trở nên thanh tịnh, nên có quả lớn. Do đó, trong một kinh khác cũng đã nói rằng: ‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, သံဃာ ဝါ ဂဏာ ဝါ တထာဂတသာဝကသံဃော, တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ, ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ, ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော…ပေ… အဂ္ဂေါ ဝိပါကော ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၄.၃၄; ၅.၃၂; ဣတိဝု. ၉၀). “Này các Tỳ khưu, trong tất cả các chúng hội hay đoàn thể, Tăng chúng Thinh Văn của Như Lai được gọi là tối thượng. Đó là bốn đôi tám vị. Tăng chúng Thinh Văn của Đức Thế Tôn này... có quả báo tối thượng.” (A. Ni. 4.34; 5.32; Itivu. 90). ဧဝံ [Pg.154] ဘဂဝါ သဗ္ဗေသမ္ပိ မဂ္ဂဋ္ဌဖလဋ္ဌာနံ ဝသေန သံဃရတနဿ ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ. Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi nói về đức hạnh của Tăng bảo theo phương diện của tất cả các vị trú trong Đạo và Quả, bây giờ, dựa vào chính đức hạnh ấy, Ngài sử dụng lời chân thật: “Tăng bảo này cũng là...”. Ý nghĩa của câu kệ này nên được hiểu theo phương pháp đã nói ở trước. Uy lực của câu kệ này cũng được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới vũ trụ tiếp nhận. ယေ သုပ္ပယုတ္တာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Kệ “Ye suppayuttā” ၇. ဧဝံ မဂ္ဂဋ္ဌဖလဋ္ဌာနံ ဝသေန သံဃဂုဏေန သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ တတော ဧကစ္စာနံ ဖလသမာပတ္တိသုခမနုဘဝန္တာနံ ခီဏာသဝပုဂ္ဂလာနံယေဝ ဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ယေ သုပ္ပယုတ္တာ’’တိ. တတ္ထ ယေတိ အနိယမိတုဒ္ဒေသဝစနံ. သုပ္ပယုတ္တာတိ သုဋ္ဌု ပယုတ္တာ, အနေကဝိဟိတံ အနေသနံ ပဟာယ သုဒ္ဓါဇီဝိတံ နိဿာယ ဝိပဿနာယ အတ္တာနံ ပယုဉ္ဇိတုမာရဒ္ဓါတိ အတ္ထော. အထ ဝါ သုပ္ပယုတ္တာတိ သုဝိသုဒ္ဓကာယဝစီပယောဂသမန္နာဂတာ, တေန တေသံ သီလက္ခန္ဓံ ဒဿေတိ. မနသာ ဒဠှေနာတိ ဒဠှေန မနသာ, ထိရသမာဓိယုတ္တေန စေတသာတိ အတ္ထော. တေန တေသံ သမာဓိက္ခန္ဓံ ဒဿေတိ. နိက္ကာမိနောတိ ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ အနပေက္ခာ ဟုတွာ ပညာဓုရေန ဝီရိယေန သဗ္ဗကိလေသေဟိ ကတနိက္ကမနာ. တေန တေသံ ဝီရိယသမ္ပန္နံ ပညက္ခန္ဓံ ဒဿေတိ. 7. Như vậy, sau khi nói lên lời chân thật bằng đức hạnh của Tăng đoàn theo phương diện của các bậc Thánh Đạo và Thánh Quả, bây giờ, Ngài bắt đầu nói về đức hạnh của chỉ riêng các bậc Lậu Tận, những vị đang hưởng thụ lạc của quả thiền định, qua câu kệ bắt đầu bằng: “Ye suppayuttā”. Trong đó, từ “ye” là một từ chỉ định không xác định. “Suppayuttā” nghĩa là chuyên tâm đúng đắn; nghĩa là: đã từ bỏ sự tìm cầu bất chính dưới nhiều hình thức, nương vào mạng sống trong sạch, bắt đầu nỗ lực gắn mình vào thiền minh sát. Hoặc là, “suppayuttā” nghĩa là các vị đã thành tựu sự nỗ lực trong sạch về thân và khẩu; qua từ đó, Ngài chỉ ra giới uẩn của các vị ấy. “Manasā daḷhena” nghĩa là với tâm vững chắc, với tâm ý hợp nhất với định kiên cố. Qua từ đó, Ngài chỉ ra định uẩn của các vị ấy. “Nikkāmino” nghĩa là các vị đã không còn luyến tiếc thân và mạng, đã thực hiện việc thoát khỏi tất cả phiền não bằng tinh tấn với trí tuệ làm đầu. Qua từ đó, Ngài chỉ ra tuệ uẩn đã thành tựu tinh tấn của các vị ấy. ဂေါတမသာသနမှီတိ ဂေါတ္တတော ဂေါတမဿ တထာဂတဿေဝ သာသနမှိ. တေန ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ နာနပ္ပကာရမ္ပိ အမရတပံ ကရောန္တာနံ သုပ္ပယောဂါဒိဂုဏာဘာဝတော ကိလေသေဟိ နိက္ကမနာဘာဝံ ဒဿေတိ. တေတိ ပုဗ္ဗေ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒေသဝစနံ. ပတ္တိပတ္တာတိ ဧတ္ထ ပတ္တဗ္ဗာတိ ပတ္တိ, ပတ္တဗ္ဗာ နာမ ပတ္တုံ အရဟာ, ယံ ပတွာ အစ္စန္တယောဂက္ခေမိနော ဟောန္တိ, အရဟတ္တဖလဿေတံ အဓိဝစနံ, တံ ပတ္တိံ ပတ္တာတိ ပတ္တိပတ္တာ. အမတန္တိ နိဗ္ဗာနံ. ဝိဂယှာတိ အာရမ္မဏဝသေန ဝိဂါဟိတွာ. လဒ္ဓါတိ လဘိတွာ. မုဓာတိ အဗျယေန ကာကဏိကမတ္တမ္ပိ ဗျယံ အကတွာ. နိဗ္ဗုတိန္တိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓကိလေသဒရထံ ဖလသမာပတ္တိံ. ဘုဉ္ဇမာနာတိ အနုဘဝမာနာ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယေ ဣမသ္မိံ ဂေါတမသာသနမှိ သီလသမ္ပန္နတ္တာ သုပ္ပယုတ္တာ, သမာဓိသမ္ပန္နတ္တာ မနသာ ဒဠှေန, ပညာသမ္ပန္နတ္တာ နိက္ကာမိနော, တေ ဣမာယ သမ္မာပဋိပဒါယ အမတံ ဝိဂယှ မုဓာ လဒ္ဓါ ဖလသမာပတ္တိသညိတံ နိဗ္ဗုတိံ ဘုဉ္ဇမာနာ ပတ္တိပတ္တာ နာမ ဟောန္တီတိ. “Gotamasāsanamhi” nghĩa là trong giáo pháp của đức Gotama, bậc Như Lai, theo dòng họ. Qua đó, Ngài chỉ ra rằng những người thực hành các khổ hạnh khác nhau bên ngoài giáo pháp này, do không có các đức hạnh như sự nỗ lực đúng đắn, nên không thể thoát khỏi phiền não. Từ “te” là từ chỉ định lại những gì đã được nêu trước đó. “Pattipattā” ở đây, “patti” là cái cần được đạt đến. Cái cần được đạt đến là cái xứng đáng để đạt đến, khi đạt được nó thì trở nên an ổn tuyệt đối khỏi các ách縛, đó là tên gọi khác của quả A-la-hán. “Pattipattā” là những vị đã đạt đến “patti” ấy. “Amataṃ” là Niết-bàn. “Vigayha” là đã thâm nhập theo phương diện đối tượng. “Laddhā” là đã nhận được. “Mudhā” là không tốn kém, không phải trả một giá nào dù là nhỏ nhất. “Nibbutiṃ” là quả thiền định, nơi các phiền não và sự nóng bức đã được lắng dịu. “Bhuñjamānā” là đang hưởng thụ. Điều gì đã được nói? Những vị nào trong giáo pháp của đức Gotama này, do thành tựu giới nên là “suppayuttā”, do thành tựu định nên là “manasā daḷhena”, do thành tựu tuệ nên là “nikkāmino”; các vị ấy, bằng con đường thực hành chân chánh này, đã thâm nhập vào Bất tử, đã nhận được một cách miễn phí, đang hưởng thụ sự tịch tịnh được gọi là quả thiền định, nên được gọi là “pattipattā”. ဧဝံ [Pg.155] ဘဂဝါ ဖလသမာပတ္တိသုခမနုဘဝန္တာနံ ခီဏာသဝပုဂ္ဂလာနမေဝ ဝသေန သံဃရတနဿ ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ. Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi nói về đức hạnh của Tăng bảo theo phương diện của chỉ riêng các bậc Lậu Tận đang hưởng thụ lạc của quả thiền định, bây giờ nương vào chính đức hạnh ấy mà sử dụng lời chân thật: “idampi saṅghe”. Nghĩa của câu kệ ấy nên được hiểu theo cách đã nói trước đây. Uy lực của câu kệ này cũng đã được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới tiếp nhận. ယထိန္ဒခီလောတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Kệ Bắt Đầu Bằng Yathindakhīlo ၈. ဧဝံ ခီဏာသဝပုဂ္ဂလာနံ ဂုဏေန သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ ဗဟုဇနပစ္စက္ခေန သောတာပန္နဿေဝ ဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ယထိန္ဒခီလော’’တိ. တတ္ထ ယထာတိ ဥပမာဝစနံ. ဣန္ဒခီလောတိ နဂရဒွါရဝိနိဝါရဏတ္ထံ ဥမ္မာရဗ္ဘန္တရေ အဋ္ဌ ဝါ ဒသ ဝါ ဟတ္ထေ ပထဝိံ ခဏိတွာ အာကောဋိတဿ သာရဒါရုမယထမ္ဘဿေတံ အဓိဝစနံ. ပထဝိန္တိ ဘူမိံ. သိတောတိ အန္တော ပဝိသိတွာ နိဿိတော. သိယာတိ ဘဝေယျ. စတုဗ္ဘိ ဝါတေဟီတိ စတူဟိ ဒိသာဟိ အာဂတေဟိ ဝါတေဟိ. အသမ္ပကမ္ပိယောတိ ကမ္ပေတုံ ဝါ စာလေတုံ ဝါ အသက္ကုဏေယျော. တထူပမန္တိ တထာဝိဓံ. သပ္ပုရိသန္တိ ဥတ္တမပုရိသံ. ဝဒါမီတိ ဘဏာမိ. ယော အရိယသစ္စာနိ အဝေစ္စ ပဿတီတိ ယော စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ပညာယ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ပဿတိ. တတ္ထ အရိယသစ္စာနိ ကုမာရပဉှေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. 8. Như vậy, sau khi nói lời chân thật dựa trên đức hạnh của các bậc Lậu Tận, làm nền tảng cho Tăng đoàn, bây giờ Ngài bắt đầu nói về đức hạnh của chỉ riêng bậc Dự Lưu, người được nhiều người thấy rõ, qua câu kệ bắt đầu bằng: “yathindakhīlo”. Trong đó, “yathā” là từ chỉ sự ví von. “Indakhīlo” là tên gọi của cột trụ làm bằng gỗ lõi cây, được chôn xuống sau khi đào đất sâu tám hoặc mười cubit bên trong ngưỡng cửa để ngăn chặn cổng thành. “Pathaviṃ” là đất. “Sito” là đã đi vào bên trong và nương tựa. “Siyā” là có thể là. “Catubbhi vātehi” là bởi những ngọn gió đến từ bốn phương. “Asampakampiyo” là không thể làm cho rung động hay lay chuyển. “Tathūpamaṃ” là có ví dụ như vậy. “Sappurisaṃ” là bậc chân nhân. “Vadāmi” là Ta nói. “Yo ariyasaccāni avecca passati” nghĩa là vị nào thấy bốn Thánh đế sau khi đã thâm nhập bằng trí tuệ. Trong đó, các Thánh đế nên được hiểu theo cách đã nói trong Kumārapañha. အယံ ပနေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – ယထာ ဟိ ဣန္ဒခီလော ဂမ္ဘီရနေမတာယ ပထဝိဿိတော စတုဗ္ဘိ ဝါတေဟိ အသမ္ပကမ္ပိယော သိယာ, ဣမမ္ပိ သပ္ပုရိသံ တထူပမမေဝ ဝဒါမိ, ယော အရိယသစ္စာနိ အဝေစ္စ ပဿတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ သောပိ ဣန္ဒခီလော ဝိယ စတူဟိ ဝါတေဟိ သဗ္ဗတိတ္ထိယဝါဒဝါတေဟိ အသမ္ပကမ္ပိယော ဟောတိ, တမှာ ဒဿနာ ကေနစိ ကမ္ပေတုံ ဝါ စာလေတုံ ဝါ အသက္ကုဏေယျော. တသ္မာ သုတ္တန္တရေပိ ဝုတ္တံ – Đây là nghĩa tóm tắt ở đây: Ví như cột trụ, do có hố sâu, được chôn chặt vào đất, không bị lay chuyển bởi gió từ bốn phương; Ta cũng nói bậc chân nhân này, người thấy rõ các Thánh đế, cũng tương tự như vậy. Tại sao? Bởi vì vị ấy, cũng như cột trụ không bị lay chuyển bởi bốn ngọn gió, cũng không bị lay chuyển bởi những ngọn gió là các tà kiến của tất cả ngoại đạo; từ sự thấy biết đó, không ai có thể làm cho vị ấy rung động hay lay chuyển. Do đó, trong một kinh khác cũng đã được nói rằng: ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အယောခီလော ဝါ ဣန္ဒခီလော ဝါ ဂမ္ဘီရနေမော သုနိခါတော အစလော အသမ္ပကမ္ပီ, ပုရတ္ထိမာယ စေပိ ဒိသာယ အာဂစ္ဆေယျ ဘုသာ ဝါတဝုဋ္ဌိ, နေဝ နံ သင်္ကမ္ပေယျ န သမ္ပကမ္ပေယျ န သမ္ပစာလေယျ. ပစ္ဆိမာယ…ပေ… ဒက္ခိဏာယ, ဥတ္တရာယပိ စေ…ပေ… န သမ္ပစာလေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဂမ္ဘီရတ္တာ, ဘိက္ခဝေ, နေမဿ[Pg.156], သုနိခါတတ္တာ ဣန္ဒခီလဿ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယေ စ ခေါ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ‘ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ…ပေ… ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ, တေ န အညဿ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ မုခံ ဩလောကေန္တိ ‘အယံ နူန ဘဝံ ဇာနံ ဇာနာတိ, ပဿံ ပဿတီ’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သုဒိဋ္ဌတ္တာ, ဘိက္ခဝေ, စတုန္နံ အရိယသစ္စာန’’န္တိ (သံ. နိ. ၅.၁၁၀၉). “Này các Tỳ-kheo, ví như một cột sắt hay một cột trụ có hố sâu, được chôn kỹ, không động, không lay. Dù cho từ phương đông có gió bão mạnh thổi đến, nó cũng không rung, không động, không lay. Từ phương tây... từ phương nam, dù cho từ phương bắc... cũng không lay. Đó là vì sao? Này các Tỳ-kheo, vì hố sâu, vì cột trụ được chôn kỹ. Cũng vậy, này các Tỳ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào biết như thật: ‘Đây là khổ’... ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’, họ không nhìn vào mặt một Sa-môn hay Bà-la-môn khác (và nghĩ): ‘Chắc chắn vị này biết điều đáng biết, thấy điều đáng thấy’. Đó là vì sao? Này các Tỳ-kheo, vì đã thấy rõ bốn Thánh đế” (saṃ. ni. 5.1109). ဧဝံ ဘဂဝါ ဗဟုဇနပစ္စက္ခဿ သောတာပန္နဿေဝ ဝသေန သံဃရတနဿ ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ. Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi nói về đức hạnh của Tăng bảo theo phương diện của chỉ riêng bậc Dự Lưu, người được nhiều người thấy rõ, bây giờ nương vào chính đức hạnh ấy mà sử dụng lời chân thật: “idampi saṅghe”. Nghĩa của câu kệ ấy nên được hiểu theo cách đã nói trước đây. Uy lực của câu kệ này cũng đã được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới tiếp nhận. ယေ အရိယသစ္စာနီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Kệ Bắt Đầu Bằng Ye Ariyasaccāni ၉. ဧဝံ အဝိသေသတော သောတာပန္နဿ ဂုဏေန သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ ယေ တေ တယော သောတာပန္နာ ဧကဗီဇီ ကောလံကောလော သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ. ယထာဟ – 9. Như vậy, sau khi nói lên lời chân thật có Tăng làm nền tảng bằng đức hạnh của vị Dự lưu một cách toàn diện, bây giờ có ba hạng Dự lưu này là: Nhất Chủng, Gia-gia, và Thất Lai. Như đã được nói rằng – ‘‘ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ…ပေ… သော ဧကံယေဝ ဘဝံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ, အယံ ဧကဗီဇီ. တထာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ကုလာနိ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ, အယံ ကောလံကောလော. တထာ သတ္တက္ခတ္တုံ ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ, အယံ သတ္တက္ခတ္တုပရမော’’တိ (ပု. ပ. ၃၁-၃၃). ‘Ở đây, có hạng người do đoạn tận ba kiết sử nên trở thành vị Dự lưu… vị ấy sau khi tái sanh chỉ một lần nữa liền chấm dứt khổ đau, vị này là Nhất Chủng. Tương tự, sau khi đi qua và luân hồi trong hai hoặc ba gia đình liền chấm dứt khổ đau, vị này là Gia-gia. Tương tự, sau khi đi qua và luân hồi bảy lần giữa cõi trời và cõi người liền chấm dứt khổ đau, vị này là Thất Lai.’ တေသံ သဗ္ဗကနိဋ္ဌဿ သတ္တက္ခတ္တုပရမဿ ဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ယေ အရိယသစ္စာနီ’’တိ. တတ္ထ ယေ အရိယသစ္စာနီတိ ဧတံ ဝုတ္တနယမေဝ. ဝိဘာဝယန္တီတိ ပညာဩဘာသေန သစ္စပ္ပဋိစ္ဆာဒကံ ကိလေသန္ဓကာရံ ဝိဓမိတွာ အတ္တနော ပကာသာနိ ပါကဋာနိ ကရောန္တိ. ဂမ္ဘီရပညေနာတိ အပ္ပမေယျပညတာယ သဒေဝကဿ လောကဿ ဉာဏေန အလဗ္ဘနေယျပ္ပတိဋ္ဌပညေန, သဗ္ဗညုနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သုဒေသိတာနီတိ သမာသဗျာသသာကလျဝေကလျာဒီဟိ တေဟိ တေဟိ နယေဟိ သုဋ္ဌု ဒေသိတာနိ. ကိဉ္စာပိ တေ ဟောန္တိ [Pg.157] ဘုသံ ပမတ္တာတိ တေ ဝိဘာဝိတအရိယသစ္စာ ပုဂ္ဂလာ ကိဉ္စာပိ ဒေဝရဇ္ဇစက္ကဝတ္တိရဇ္ဇာဒိပ္ပမာဒဋ္ဌာနံ အာဂမ္မ ဘုသံ ပမတ္တာ ဟောန္တိ, တထာပိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏေန အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ နိရောဓေန ဌပေတွာ သတ္တ ဘဝေ အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, တေသံ နိရုဒ္ဓတ္တာ အတ္ထင်္ဂတတ္တာ န အဋ္ဌမံ ဘဝံ အာဒိယန္တိ, သတ္တမဘဝေ ဧဝ ပန ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တိ. Trong số các vị ấy, (Đức Phật) đã bắt đầu nói câu “ye ariyasaccāni” bằng đức hạnh của vị Thất Lai, là vị thấp nhất. Ở đây, câu “ye ariyasaccāni” có ý nghĩa như đã nói. (Câu) “vibhāvayanti” có nghĩa là: các vị ấy làm cho các pháp tự mình tuyên thuyết trở nên hiển nhiên, sau khi đã xua tan bóng tối phiền não che lấp các chân lý bằng ánh sáng trí tuệ. (Câu) “gambhīrapaññena” có nghĩa là: bởi bậc Toàn Giác, với trí tuệ không thể đo lường, với trí tuệ không thể đạt đến nền tảng bởi trí của thế gian cùng với chư thiên. (Câu) “sudesitāni” có nghĩa là: được khéo thuyết giảng bằng nhiều phương pháp khác nhau như tóm tắt, chi tiết, đầy đủ, không đầy đủ, v.v. (Câu) “kiñcāpi te honti bhusaṃ pamattā” có nghĩa là: mặc dù những vị đã thấu rõ Thánh đế ấy, do duyên cớ là cảnh giới phóng dật như vương quyền cõi trời, vương quyền chuyển luân, v.v., trở nên rất phóng dật, tuy vậy, do sự diệt của thức hữu vi bởi Dự lưu Đạo trí, ngoại trừ bảy kiếp sống, do danh và sắc nào có thể sanh khởi trong vòng luân hồi vô thủy đã được diệt trừ và chấm dứt, nên các vị ấy không chấp thủ kiếp sống thứ tám, và ngay trong kiếp sống thứ bảy, sau khi nỗ lực tu tập minh sát, các vị ấy đạt đến A-la-hán quả. ဧဝံ ဘဂဝါ သတ္တက္ခတ္တုပရမဝသေန သံဃရတနဿ ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ. Như vậy, sau khi Đức Thế Tôn nói lên đức hạnh của Tăng bảo qua phương diện của vị Thất Lai, bây giờ, nương vào chính đức hạnh ấy, Ngài sử dụng lời chân thật “idampi saṅghe”. Ý nghĩa của câu ấy nên được hiểu theo cách đã nói trước đây. Oai lực của bài kệ này cũng được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới tiếp nhận. သဟာဝဿာတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Về Kệ Bắt Đầu Bằng ‘Sahāvassa’ ၁၀. ဧဝံ သတ္တက္ခတ္တုပရမဿ အဋ္ဌမံ ဘဝံ အနာဒိယနဂုဏေန သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ တဿေဝ သတ္တ ဘဝေ အာဒိယတောပိ အညေဟိ အပ္ပဟီနဘဝါဒါနေဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ ဝိသိဋ္ဌေန ဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘သဟာဝဿာ’’တိ. တတ္ထ သဟာဝါတိ သဒ္ဓိံယေဝ. အဿာတိ ‘‘န တေ ဘဝံ အဋ္ဌမမာဒိယန္တီ’’တိ ဝုတ္တေသု အညတရဿ. ဒဿနသမ္ပဒါယာတိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂသမ္ပတ္တိယာ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ ဟိ နိဗ္ဗာနံ ဒိသွာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စသမ္ပဒါယ သဗ္ဗပဌမံ နိဗ္ဗာနဒဿနတော ‘‘ဒဿန’’န္တိ ဝုစ္စတိ, တဿ အတ္တနိ ပါတုဘာဝေါ ဒဿနသမ္ပဒါ, တာယ ဒဿနသမ္ပဒါယ သဟ ဧဝ. တယဿု ဓမ္မာ ဇဟိတာ ဘဝန္တီတိ ဧတ္ထ အဿု-ဣတိ ပဒပူရဏမတ္တေ နိပါတော ‘‘ဣဒံ သု မေ, သာရိပုတ္တ, မဟာဝိကဋဘောဇနသ္မိံ ဟောတီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၁၅၆) ဝိယ. ယတော သဟာဝဿ ဒဿနသမ္ပဒါယ တယော ဓမ္မာ ဇဟိတာ ဘဝန္တိ ပဟီနာ ဟောန္တီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. 10. Như vậy, sau khi nói lên lời chân thật có Tăng làm nền tảng bằng đức hạnh không chấp thủ kiếp sống thứ tám của vị Thất Lai, bây giờ, để nói lên đức hạnh đặc thù của chính vị ấy so với những người khác chưa từ bỏ việc chấp thủ các kiếp sống, mặc dù vị ấy vẫn còn chấp thủ bảy kiếp sống, (Đức Phật) đã bắt đầu nói câu “sahāvassa”. Ở đây, “sahāva” có nghĩa là “cùng với”. “Assa” có nghĩa là “của một vị nào đó trong số những vị được nói đến trong câu ‘các vị ấy không chấp thủ kiếp sống thứ tám’”. “Dassanasampadāya” có nghĩa là “do sự thành tựu Dự lưu Đạo”. Thật vậy, Dự lưu Đạo được gọi là “kiến” (dassana) vì nó thấy Niết-bàn, hoàn thành phận sự cần làm, và là sự thấy Niết-bàn đầu tiên; sự xuất hiện của đạo ấy nơi tự thân là “kiến thành tựu” (dassanasampadā); (nghĩa là) cùng với kiến thành tựu ấy. Trong câu “tayassu dhammā jahitā bhavanti”, từ “assu” là một tiểu từ chỉ dùng để điền vào chỗ trống, giống như trong câu “này Sāriputta, đây là điều xảy ra cho ta khi dùng loại thuốc mạnh này”. Do đó, ý nghĩa ở đây là: cùng với kiến thành tựu của vị ấy, ba pháp được từ bỏ, được đoạn trừ. ဣဒါနိ ဇဟိတဓမ္မဒဿနတ္ထမာဟ ‘‘သက္ကာယဒိဋ္ဌီ ဝိစိကိစ္ဆိတဉ္စ, သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ယဒတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ. တတ္ထ သတိ ကာယေ ဝိဇ္ဇမာနေ ဥပါဒါနက္ခန္ဓပဉ္စကာချေ ကာယေ ဝီသတိဝတ္ထုကာ ဒိဋ္ဌိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, သတီ ဝါ တတ္ထ ကာယေ ဒိဋ္ဌီတိပိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ယထာဝုတ္တပ္ပကာရေ ကာယေ ဝိဇ္ဇမာနာ ဒိဋ္ဌီတိ အတ္ထော. သတိယေဝ ဝါ ကာယေ ဒိဋ္ဌီတိပိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ယထာဝုတ္တပ္ပကာရေ ကာယေ ဝိဇ္ဇမာနေ [Pg.158] ရူပါဒိသင်္ခါတော အတ္တာတိ ဧဝံ ပဝတ္တာ ဒိဋ္ဌီတိ အတ္ထော. တဿာ စ ပဟီနတ္တာ သဗ္ဗဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပဟီနာနေဝ ဟောန္တိ. သာ ဟိ နေသံ မူလံ. သဗ္ဗကိလေသဗျာဓိဝူပသမနတော ပညာ‘‘စိကိစ္ဆိတ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, တံ ပညာစိကိစ္ဆိတံ ဣတော ဝိဂတံ, တတော ဝါ ပညာစိကိစ္ဆိတာ ဣဒံ ဝိဂတန္တိ ဝိစိကိစ္ဆိတံ. ‘‘သတ္ထရိ ကင်္ခတီ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၁၀၀၈; ဝိဘ. ၉၁၅) နယေန ဝုတ္တာယ အဋ္ဌဝတ္ထုကာယ ဝိမတိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ. တဿာ ပဟီနတ္တာ သဗ္ဗာနိပိ ဝိစိကိစ္ဆိတာနိ ပဟီနာနိ ဟောန္တိ. တဉှိ နေသံ မူလံ. ‘‘ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သီလေန သုဒ္ဓိ ဝတေန သုဒ္ဓီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဓ. သ. ၁၂၂၂; ဝိဘ. ၉၃၈) အာဂတံ ဂေါသီလကုက္ကုရသီလာဒိကံ သီလံ ဂေါဝတကုက္ကုရဝတာဒိကဉ္စ ဝတံ သီလဗ္ဗတန္တိ ဝုစ္စတိ, တဿ ပဟီနတ္တာ သဗ္ဗမ္ပိ နဂ္ဂိယမုဏ္ဍိကာဒိအမရတပံ ပဟီနံ ဟောတိ. တဉှိ တဿ မူလံ, တေနေဝ သဗ္ဗာဝသာနေ ဝုတ္တံ ‘‘ယဒတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ. ဒုက္ခဒဿနသမ္ပဒါယ စေတ္ထ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ သမုဒယဒဿနသမ္ပဒါယ ဝိစိကိစ္ဆိတံ, မဂ္ဂဒဿနနိဗ္ဗာနဒဿနသမ္ပဒါယ သီလဗ္ဗတံ ပဟီယတီတိ ဝိညာတဗ္ဗံ. Bây giờ, để chỉ ra các pháp đã được từ bỏ, Ngài nói: “thân kiến, hoài nghi, và giới cấm thủ, hay bất cứ điều gì khác còn tồn tại”. Ở đây, thân kiến (sakkāyadiṭṭhi) là tà kiến có hai mươi nền tảng về thân này, tức năm uẩn thủ, đang hiện hữu. Hoặc, thân kiến là tà kiến về thân đang hiện hữu ấy; nghĩa là, tà kiến hiện hữu trong thân theo cách đã nói. Hoặc, thân kiến là tà kiến về chính thân đang hiện hữu; nghĩa là, tà kiến khởi lên rằng cái được gọi là sắc, v.v., trong thân đang hiện hữu theo cách đã nói, là tự ngã. Và do thân kiến được đoạn trừ, tất cả các tà kiến cũng được đoạn trừ. Vì thân kiến là gốc rễ của chúng. Trí tuệ được gọi là “sự chữa trị” (cikicchita) vì nó làm lắng dịu mọi bệnh phiền não; hoài nghi (vicikicchitaṃ) là (tâm) đã rời xa sự chữa trị bằng trí tuệ ấy, hoặc (tâm) này đã rời xa sự chữa trị bằng trí tuệ ấy. Đây là tên gọi cho sự nghi ngờ có tám nền tảng được nói đến theo phương pháp bắt đầu bằng câu “hoài nghi về Bậc Đạo Sư”. Do sự hoài nghi ấy được đoạn trừ, tất cả các hoài nghi cũng được đoạn trừ. Vì nó là gốc rễ của chúng. Giới (sīla) như giới của bò, giới của chó, v.v., và khổ hạnh (vata) như khổ hạnh của bò, khổ hạnh của chó, v.v., được đề cập trong các đoạn như “Ngoài giáo pháp này, các sa-môn và bà-la-môn cho rằng có sự thanh tịnh nhờ giới, có sự thanh tịnh nhờ khổ hạnh”, được gọi là giới cấm thủ (sīlabbata). Do giới cấm thủ ấy được đoạn trừ, tất cả các khổ hạnh sai lầm như lõa thể, cạo trọc đầu, v.v., cũng được đoạn trừ. Vì nó là gốc rễ của khổ hạnh ấy. Chính vì vậy mà ở cuối cùng, Ngài nói “hay bất cứ điều gì khác còn tồn tại”. Và ở đây, nên hiểu rằng: thân kiến được đoạn trừ do thành tựu kiến về khổ, hoài nghi được đoạn trừ do thành tựu kiến về tập, giới cấm thủ được đoạn trừ do thành tựu kiến về đạo và kiến về Niết-bàn. စတူဟပါယေဟီတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Về Kệ Bắt Đầu Bằng ‘Catūhapāyehi’ ၁၁. ဧဝမဿ ကိလေသဝဋ္ဋပ္ပဟာနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တသ္မိံ ကိလေသဝဋ္ဋေ သတိ ယေန ဝိပါကဝဋ္ဋေန ဘဝိတဗ္ဗံ, တပ္ပဟာနာ တဿာပိ ပဟာနံ ဒီပေန္တော အာဟ ‘‘စတူဟပါယေဟိ စ ဝိပ္ပမုတ္တော’’တိ. တတ္ထ စတ္တာရော အပါယာ နာမ နိရယတိရစ္ဆာနပေတ္တိဝိသယအသုရကာယာ. တေဟိ ဧသ သတ္တ ဘဝေ အာဒိယန္တောပိ ဝိပ္ပမုတ္တောတိ အတ္ထော. 11. Như vậy, sau khi đã chỉ ra sự đoạn trừ phiền não luân của vị ấy, bây giờ, để làm sáng tỏ rằng do sự đoạn trừ phiền não luân ấy mà dị thục luân (là quả phải sanh khởi khi phiền não luân còn tồn tại) cũng được đoạn trừ, Ngài đã thuyết giảng: ‘Và giải thoát khỏi bốn đường ác’. Ở đây, bốn đường ác (apāya) được gọi là: địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ, và a-tu-la. Ý nghĩa là: vị Dự lưu này, dù còn phải tái sanh bảy kiếp nữa, cũng đã được giải thoát khỏi bốn đường ác ấy. ဧဝမဿ ဝိပါကဝဋ္ဋပ္ပဟာနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယမဿ ဝိပါကဝဋ္ဋဿ မူလဘူတံ ကမ္မဝဋ္ဋံ, တဿာပိ ပဟာနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဆစ္စာဘိဌာနာနိ အဘဗ္ဗ ကာတု’’န္တိ. တတ္ထ အဘိဌာနာနီတိ ဩဠာရိကဋ္ဌာနာနိ, တာနိ ဧသ ဆ အဘဗ္ဗော ကာတုံ. တာနိ စ ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော, ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျာ’’တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၁.၂၇၁; မ. နိ. ၃.၁၂၈; ဝိဘ. ၈၀၉) နယေန ဧကကနိပါတေ ဝုတ္တာနိ မာတုဃာတပိတုဃာတအရဟန္တဃာတလောဟိတုပ္ပာဒသံဃဘေဒအညသတ္ထာရုဒ္ဒေသကမ္မာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တာနိ ဟိ ကိဉ္စာပိ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော အရိယသာဝကော ကုန္ထကိပိလ္လိကမ္ပိ ဇီဝိတာ န ဝေါရောပေတိ, အပိစ [Pg.159] ခေါ ပန ပုထုဇ္ဇနဘာဝဿ ဝိဂရဟဏတ္ထံ ဝုတ္တာနိ. ပုထုဇ္ဇနော ဟိ အဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နတ္တာ ဧဝံမဟာသာဝဇ္ဇာနိ အဘိဌာနာနိပိ ကရောတိ, ဒဿနသမ္ပန္နော ပန အဘဗ္ဗော တာနိ ကာတုန္တိ. အဘဗ္ဗဂ္ဂဟဏဉ္စေတ္ထ ဘဝန္တရေပိ အကရဏဒဿနတ္ထံ. ဘဝန္တရေပိ ဟိ ဧသ အတ္တနော အရိယသာဝကဘာဝံ အဇာနန္တောပိ ဓမ္မတာယ ဧဝ ဧတာနိ ဝါ ဆ ပကတိပါဏာတိပါတာဒီနိ ဝါ ပဉ္စ ဝေရာနိ အညသတ္ထာရုဒ္ဒေသေန သဟ ဆ ဌာနာနိ န ကရောတိ, ယာနိ သန္ဓာယ ဧကစ္စေ ‘‘ဆ ဆာဘိဌာနာနီ’’တိပိ ပဌန္တိ. မတမစ္ဆဂ္ဂါဟာဒယော စေတ္ထ အရိယသာဝကဂါမဒါရကာနံ နိဒဿနံ. Như vậy, sau khi đã chỉ ra sự đoạn trừ dị thục luân của vị ấy, bây giờ, để chỉ ra sự đoạn trừ cả nghiệp luân, vốn là cội rễ của dị thục luân ấy, Ngài đã thuyết giảng: ‘Không có khả năng làm sáu trọng tội’. Ở đây, ‘trọng tội’ (abhiṭhānāni) có nghĩa là những hành vi thô trọng, vị ấy không có khả năng làm sáu hành vi ấy. Và những hành vi ấy nên được hiểu là các nghiệp: giết mẹ, giết cha, giết A-la-hán, làm chảy máu Phật, chia rẽ Tăng-già, và theo một vị thầy khác, như đã được nói đến trong chương Một Pháp theo phương pháp bắt đầu bằng: ‘Này các Tỳ khưu, đây là điều không thể xảy ra, là điều không có cơ hội, rằng một người có chánh kiến lại có thể tước đoạt mạng sống của mẹ mình’. Thật vậy, mặc dù vị Thánh đệ tử có chánh kiến không tước đoạt mạng sống của cả một con kiến hay con mối, nhưng những điều này được nói ra nhằm mục đích khiển trách tình trạng của phàm phu. Bởi vì phàm phu, do không có chánh kiến, nên cũng làm cả những trọng tội có lỗi lầm lớn lao như vậy, còn người có chánh kiến thì không có khả năng làm những điều ấy. Và việc dùng từ ‘không có khả năng’ ở đây là để chỉ ra rằng vị ấy không làm những điều đó ngay cả trong kiếp sau. Thật vậy, ngay cả trong kiếp sau, vị này dù không biết mình là Thánh đệ tử, nhưng do chính pháp tánh, vị ấy không làm sáu điều này, hoặc năm điều ác giới như sát sanh theo thường lệ cùng với việc theo một vị thầy khác thành sáu điều, mà một số vị đọc là ‘sáu trọng tội’ là nhắm đến những điều này. Ở đây, những cô gái làng là Thánh đệ tử nhặt cá chết... là ví dụ. ဧဝံ ဘဂဝါ သတ္တ ဘဝေ အာဒိယတောပိ အရိယသာဝကဿ အညေဟိ အပ္ပဟီနဘဝါဒါနေဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ ဝိသိဋ္ဌဂုဏဝသေန သံဃရတနဿ ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ. Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi đã nói lên đức tính của Tăng bảo qua đức tính đặc thù của vị Thánh đệ tử so với những người khác chưa đoạn trừ việc chấp thủ các kiếp sống, dù vị ấy còn phải tái sanh bảy kiếp nữa, bây giờ, nương vào chính đức tính ấy, Ngài sử dụng lời chân thật: ‘Đây cũng là ở nơi Tăng’. Ý nghĩa của câu kệ ấy nên được hiểu theo phương pháp đã nói ở trước. Hiệu lực của câu kệ này cũng được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới chấp nhận. ကိဉ္စာပိ သောတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Chú giải câu kệ bắt đầu bằng 'Kiñcāpi so' ၁၂. ဧဝံ သတ္တ ဘဝေ အာဒိယတောပိ အညေဟိ အပ္ပဟီနဘဝါဒါနေဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ ဝိသိဋ္ဌဂုဏေန သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ န ကေဝလံ ဒဿနသမ္ပန္နော ဆ အဘိဌာနာနိ အဘဗ္ဗော ကာတုံ, ကိန္တု အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကတွာ တဿ ပဋိစ္ဆာဒနာယပိ အဘဗ္ဗောတိ ပမာဒဝိဟာရိနောပိ ဒဿနသမ္ပန္နဿ ကတပ္ပဋိစ္ဆာဒနာဘာဝဂုဏေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ကိဉ္စာပိ သော ကမ္မ ကရောတိ ပါပက’’န္တိ. 12. Như vậy, sau khi đã nói lên chân lý đặt nền tảng trên Tăng-già bằng đức tính đặc thù của vị (Thánh đệ tử) so với những người khác chưa đoạn trừ việc chấp thủ các kiếp sống, dù vị ấy còn phải tái sanh bảy kiếp nữa, bây giờ, (để chỉ ra rằng) không chỉ người có chánh kiến không có khả năng làm sáu trọng tội, mà còn không có khả năng che giấu ác nghiệp dù nhỏ nhặt sau khi đã làm, Ngài đã bắt đầu thuyết giảng câu kệ ‘Dù vị ấy có làm ác nghiệp’ để nói về đức tính không che giấu việc đã làm của người có chánh kiến, ngay cả khi vị ấy sống buông lung. တဿတ္ထော – သော ဒဿနသမ္ပန္နော ကိဉ္စာပိ သတိသမ္မောသေန ပမာဒဝိဟာရံ အာဂမ္မ ယံ တံ ဘဂဝတာ လောကဝဇ္ဇံ သဉ္စိစ္စာတိက္ကမနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ယံ မယာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ, တံ မမ သာဝကာ ဇီဝိတဟေတုပိ နာတိက္ကမန္တီ’’တိ (စူဠဝ. ၃၈၅; ဥဒါ. ၄၅) တံ ဌပေတွာ အညံ ကုဋိကာရသဟသေယျာဒိံ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇဝီတိက္ကမသင်္ခါတံ ဗုဒ္ဓပ္ပတိကုဋ္ဌံ ကာယေန ပါပကမ္မံ ကရောတိ, ပဒသောဓမ္မဥတ္တရိဆပ္ပဉ္စဝါစာဓမ္မဒေသနသမ္ဖပ္ပလာပဖရုသဝစနာဒိံ ဝါ ဝါစာယ , ဥဒ စေတသာ ဝါ ကတ္ထစိ လောဘဒေါသုပ္ပာဒနံ ဇာတရူပါဒိသာဒိယနံ စီဝရာဒိပရိဘောဂေသု အပစ္စဝေက္ခဏာဒိံ ဝါ ပါပကမ္မံ ကရောတိ. အဘဗ္ဗော သော တဿ [Pg.160] ပဋိစ္ဆဒါယ န သော တံ ‘‘ဣဒံ အကပ္ပိယမကရဏီယ’’န္တိ ဇာနိတွာ မုဟုတ္တမ္ပိ ပဋိစ္ဆာဒေတိ, တံခဏံ ဧဝ ပန သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု အာဝိ ကတွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ, ‘‘န ပုန ကရိဿာမီ’’တိ ဧဝံ သံဝရိတဗ္ဗံ ဝါ သံဝရတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ အဘဗ္ဗတာ ဒိဋ္ဌပဒဿ ဝုတ္တာ, ဧဝရူပမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကတွာ တဿ ပဋိစ္ဆာဒါယ ဒိဋ္ဌနိဗ္ဗာနပဒဿ ဒဿနသမ္ပန္နဿ ပုဂ္ဂလဿ အဘဗ္ဗတာ ဝုတ္တာတိ အတ္ထော. Ý nghĩa của câu kệ ấy là: Vị có chánh kiến ấy, dù do thất niệm, sống buông lung, ngoại trừ điều mà Đức Thế Tôn đã nói nhắm đến sự cố ý vi phạm điều thế gian chê trách: ‘Học giới nào đã được Ta chế định cho các đệ tử, các đệ tử của Ta không vi phạm điều ấy ngay cả vì mạng sống’, vị ấy có làm ác nghiệp bằng thân, là điều bị Đức Phật quở trách, được gọi là sự vi phạm học giới chế định, như (học giới về) làm cốc, ngủ chung, v.v...; hoặc bằng lời nói, (làm ác nghiệp) như (vi phạm học giới) dạy pháp từng câu, nói quá năm sáu lời, thuyết pháp, nói lời vô ích, lời thô ác, v.v...; hoặc bằng ý, đôi khi làm ác nghiệp như khởi lên tham, sân, hoặc ưa thích vàng bạc, hoặc không quán xét khi sử dụng y phục, v.v... Vị ấy không có khả năng che giấu điều đó. Vị ấy, biết rằng ‘điều này không thích hợp, không nên làm’, không che giấu dù chỉ trong chốc lát, mà ngay lúc đó, bày tỏ ra với Bậc Đạo Sư hoặc các vị đồng phạm hạnh có trí, và khắc phục đúng theo pháp, và thu thúc điều cần phải thu thúc rằng ‘tôi sẽ không làm lại nữa’. Tại sao? Bởi vì sự không có khả năng đã được nói đến đối với người đã thấy được đạo quả. Ý nghĩa là: sự không có khả năng che giấu ác nghiệp, dù đã làm một ác nghiệp như vậy, đã được nói đến đối với người có chánh kiến, người đã thấy được đạo quả Niết-bàn. ကထံ? Được nói như thế nào? ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဒဟရော ကုမာရော မန္ဒော ဥတ္တာနသေယျကော ဟတ္ထေန ဝါ ပါဒေန ဝါ အင်္ဂါရံ အက္ကမိတွာ ခိပ္ပမေဝ ပဋိသံဟရတိ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မတာ ဧသာ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နဿ ပုဂ္ဂလဿ, ကိဉ္စာပိ တထာရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, ယထာရူပါယ အာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌာနံ ပညာယတိ. အထ ခေါ နံ ခိပ္ပမေဝ သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု ဒေသေတိ ဝိဝရတိ ဥတ္တာနီကရောတိ, ဒေသေတွာ ဝိဝရိတွာ ဥတ္တာနီကတွာ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၉၆). ‘Này các Tỳ khưu, ví như một đứa trẻ non nớt, khờ dại, nằm ngửa, sau khi chạm phải hòn than hồng bằng tay hoặc bằng chân, liền rụt lại ngay lập tức; cũng vậy, này các Tỳ khưu, đây là pháp tánh của người có chánh kiến: dù vị ấy có phạm phải một tội lỗi nào đó mà từ tội lỗi ấy có thể thấy được sự ra khỏi, thì vị ấy cũng nhanh chóng sám hối, trình bày, tỏ rõ tội lỗi ấy với Bậc Đạo Sư hoặc các vị đồng phạm hạnh có trí; sau khi đã sám hối, trình bày, tỏ rõ, vị ấy đi đến sự thu thúc trong tương lai’. ဧဝံ ဘဂဝါ ပမာဒဝိဟာရိနောပိ ဒဿနသမ္ပန္နဿ ကတပ္ပဋိစ္ဆာဒနာဘာဝဂုဏေန သံဃရတနဿ ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ. Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi đã nói lên đức tính của Tăng bảo qua đức tính không che giấu việc đã làm của người có chánh kiến, ngay cả khi vị ấy sống buông lung, bây giờ, nương vào chính đức tính ấy, Ngài sử dụng lời chân thật: ‘Đây cũng là ở nơi Tăng’. Ý nghĩa của câu kệ ấy nên được hiểu theo phương pháp đã nói ở trước. Hiệu lực của câu kệ này cũng được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới chấp nhận. ဝနပ္ပဂုမ္ဗေတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Chú giải câu kệ bắt đầu bằng 'Vanappagumbe' ၁၃. ဧဝံ သံဃပရိယာပန္နာနံ ပုဂ္ဂလာနံ တေန တေန ဂုဏပ္ပကာရေန သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ ယွာယံ ဘဂဝတာ ရတနတ္တယဂုဏံ ဒီပေန္တေန ဣဓ သင်္ခေပေန အညတြ စ ဝိတ္ထာရေန ပရိယတ္တိဓမ္မော ဒေသိတော, တမ္ပိ နိဿာယ ပုန ဗုဒ္ဓါဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ ယထာ ဖုဿိတဂ္ဂေ’’တိ. တတ္ထ အာသန္နသန္နိဝေသဝဝတ္ထိတာနံ ရုက္ခာနံ သမူဟော ဝနံ, မူလသာရဖေဂ္ဂုတစသာခါပလာသေဟိ ပဝုဒ္ဓေါ ဂုမ္ဗော ပဂုမ္ဗော, ဝနဿ, ဝနေ ဝါ ပဂုမ္ဗော ဝနပ္ပဂုမ္ဗော. သွာယံ ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ’’တိ ဝုတ္တော, ဧဝမ္ပိ ဟိ ဝတ္တုံ လဗ္ဘတိ ‘‘အတ္ထိ သဝိတက္ကသဝိစာရေ[Pg.161], အတ္ထိ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တေ, သုခေ ဒုက္ခေ ဇီဝေ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၇၄; မ. နိ. ၂.၂၂၈) ဝိယ. ယထာတိ ဥပမာဝစနံ. ဖုဿိတာနိ အဂ္ဂါနိ အဿာတိ ဖုဿိတဂ္ဂေါ, သဗ္ဗသာခါပသာခါသု သဉ္ဇာတပုပ္ဖောတိ အတ္ထော. သော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ‘‘ဖုဿိတဂ္ဂေ’’တိ ဝုတ္တော. ဂိမှာနမာသေ ပဌမသ္မိံ ဂိမှေတိ ယေ စတ္တာရော ဂိမှာနံ မာသာ, တေသံ စတုန္နံ ဂိမှမာသာနံ ဧကသ္မိံ မာသေ. ကတရသ္မိံ မာသေ ဣတိ စေ? ပဌမသ္မိံ ဂိမှေ, စိတြမာသေတိ အတ္ထော. သော ဟိ ‘‘ပဌမဂိမှော’’တိ စ ‘‘ဗာလဝသန္တော’’တိ စ ဝုစ္စတိ. တတော ပရံ ပဒတ္ထတော ပါကဋမေဝ. 13. Sau khi đã nói lời chân thật với Tăng làm nền tảng bằng các loại phẩm hạnh đó đó cho các hạng người thuộc về Tăng chúng như vậy, bây giờ, y cứ vào Pháp học đã được đức Thế Tôn, đấng đang tuyên thuyết về phẩm hạnh của Tam Bảo, thuyết giảng ở đây một cách tóm tắt và ở nơi khác một cách rộng rãi, ngài lại bắt đầu nói lời chân thật với Phật làm nền tảng qua câu kệ: “Vanappagumbe yathā phussitagge”. Trong đó, sự tập hợp của các cây cối mọc gần nhau được gọi là vana (rừng); gumbo (bụi cây) phát triển nhờ rễ, lõi, giác, vỏ, cành, lá được gọi là pagumbo (lùm cây); pagumbo của rừng, hay pagumbo trong rừng là vanappagumbo (lùm cây trong rừng). Cái đó được gọi là “vanappagumbe”. Vì cũng có thể nói như vậy, giống như trong các trường hợp: “atthi savitakkasavicāre, atthi avitakkavicāramatte, sukhe dukkhe jīve” (có trong cõi có tầm có tứ, có trong cõi không tầm chỉ có tứ, trong lạc, trong khổ, trong mạng sống). Yathā là từ chỉ sự ví von. Có các ngọn cây đã nở hoa, nên gọi là phussitaggo; nghĩa là hoa đã sinh khởi trên tất cả các cành lớn và cành nhỏ. Từ đó, theo cách đã nói trước đây, được gọi là “phussitagge”. (Câu) Gimhāna-māse paṭhama-smiṃ gimhe (trong tháng mùa hạ, vào đầu mùa hạ) có nghĩa là: Bốn tháng nào là của mùa hạ, (đây là) trong một tháng của bốn tháng mùa hạ đó. Nếu hỏi: “Trong tháng nào?”, (câu trả lời là:) Vào đầu mùa hạ, nghĩa là tháng Chaitra. Vì tháng đó được gọi là “đầu mùa hạ” và cũng được gọi là “đầu mùa xuân”. Sau đó, ý nghĩa của các từ đã rõ ràng. အယံ ပနေတ္ထ ပိဏ္ဍတ္ထော – ယထာ ပဌမဂိမှနာမကေ ဗာလဝသန္တေ နာနာဝိဓရုက္ခဂဟနေ ဝနေ သုပုပ္ဖိတဂ္ဂသာခေါ တရုဏရုက္ခဂစ္ဆပရိယာယနာမော ပဂုမ္ဗော အတိဝိယ သဿိရိကော ဟောတိ, ဧဝမေဝ ခန္ဓာယတနာဒီဟိ သတိပဋ္ဌာနသမ္မပ္ပဓာနာဒီဟိ သီလသမာဓိက္ခန္ဓာဒီဟိ ဝါ နာနပ္ပကာရေဟိ အတ္ထပ္ပဘေဒပုပ္ဖေဟိ အတိဝိယ သဿိရိကတ္တာ တထူပမံ နိဗ္ဗာနဂါမိမဂ္ဂဒီပနတော နိဗ္ဗာနဂါမိံ ပရိယတ္တိဓမ္မဝရံ နေဝ လာဘဟေတု န သက္ကာရာဒိဟေတု, ကေဝလန္တု မဟာကရုဏာယ အဗ္ဘုဿာဟိတဟဒယော သတ္တာနံ ပရမဟိတာယ အဒေသယီတိ. ပရမံ ဟိတာယာတိ ဧတ္ထ စ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ အနုနာသိကော. အယံ ပနတ္ထော – ပရမဟိတာယ နိဗ္ဗာနာယ အဒေသယီတိ. Đây là ý nghĩa tóm tắt ở đây: Giống như vào đầu mùa xuân, được gọi là đầu mùa hạ, trong khu rừng rậm rạp với nhiều loại cây cối, một lùm cây – có tên đồng nghĩa là tập hợp cây non và bụi rậm – có cành và ngọn nở hoa đẹp, trở nên vô cùng rực rỡ; cũng như vậy, Pháp học cao quý, vì soi sáng con đường dẫn đến Niết-bàn nên được gọi là pháp dẫn đến Niết-bàn, có ví dụ như thế vì vô cùng rực rỡ với những bông hoa là các loại ý nghĩa khác nhau, hoặc bằng uẩn, xứ, v.v..., hoặc bằng niệm xứ, chánh cần, v.v..., hoặc bằng giới uẩn, định uẩn, v.v... (Pháp học ấy) đã được (đức Thế Tôn) thuyết giảng không phải vì lợi lộc, không phải vì cung kính cúng dường, v.v..., nhưng chỉ với tâm được thúc đẩy bởi lòng đại bi, ngài đã thuyết giảng vì lợi ích tối thượng của chúng sanh. Ở đây, trong câu “Paramaṃ hitāya”, âm mũi được dùng để dễ dàng cho việc kết cấu kệ ngôn. Còn đây là ý nghĩa: Ngài đã thuyết giảng vì lợi ích tối thượng là Niết-bàn. ဧဝံ ဘဂဝါ ဣမံ သုပုပ္ဖိတဂ္ဂဝနပ္ပဂုမ္ဗသဒိသံ ပရိယတ္တိဓမ္မံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ နိဿာယ ဗုဒ္ဓါဓိဋ္ဌာနံ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကေဝလံ ပန ဣဒမ္ပိ ယထာဝုတ္တပကာရပရိယတ္တိဓမ္မသင်္ခါတံ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတန္တိ ဧဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ. Sau khi đức Thế Tôn đã nói về Pháp học này, tương tự như lùm cây trong rừng có ngọn nở hoa đẹp như vậy, bây giờ, y cứ vào chính Pháp học ấy, ngài sử dụng lời chân thật với Phật làm nền tảng qua câu: “Idampi buddhe”. Ý nghĩa của câu đó nên được hiểu theo cách đã nói trước đây. Tuy nhiên, chỉ cần kết hợp như sau: “Cả điều này, tức là Pháp học được gọi tên theo các loại đã nói, cũng là một bảo vật cao quý nơi đức Phật”. Uy lực của câu kệ này cũng đã được các phi nhân trong một trăm ngàn ức thế giới tiếp nhận. ဝရော ဝရညူတိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ “Varo varaññū” ၁၄. ဧဝံ ဘဂဝါ ပရိယတ္တိဓမ္မေန ဗုဒ္ဓါဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ လောကုတ္တရဓမ္မေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ဝရော ဝရညူ’’တိ. တတ္ထ ဝရောတိ ပဏီတာဓိမုတ္တိကေဟိ ဣစ္ဆိတော ‘‘အဟော ဝတ မယမ္ပိ ဧဝရူပါ အဿာမာ’’တိ, ဝရဂုဏယောဂတော ဝါ ဝရော ဥတ္တမော သေဋ္ဌောတိ အတ္ထော. ဝရညူတိ [Pg.162] နိဗ္ဗာနညူ. နိဗ္ဗာနဉှိ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ဥတ္တမဋ္ဌေန ဝရံ, တဉ္စေသ ဗောဓိမူလေ သယံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ အညာသိ. ဝရဒေါတိ ပဉ္စဝဂ္ဂိယဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယဇဋိလာဒီနံ အညေသဉ္စ ဒေဝမနုဿာနံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဝါသနာဘာဂိယဝရဓမ္မဒါယီတိ အတ္ထော. ဝရာဟရောတိ ဝရဿ မဂ္ဂဿ အာဟဋတ္တာ ဝရာဟရောတိ ဝုစ္စတိ. သော ဟိ ဘဂဝါ ဒီပင်္ကရတော ပဘုတိ သမတိံသ ပါရမိယော ပူရေန္တော ပုဗ္ဗကေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ အနုယာတံ ပုရာဏမဂ္ဂဝရမာဟရိ, တေန ‘‘ဝရာဟရော’’တိ ဝုစ္စတိ. 14. Sau khi đức Thế Tôn đã nói lời chân thật với Phật làm nền tảng bằng Pháp học như vậy, bây giờ ngài bắt đầu nói bằng Pháp siêu thế qua câu: “varo varaññū”. Trong đó, varo có nghĩa là bậc được những người có khuynh hướng cao thượng mong muốn: “Ôi, mong sao chúng ta cũng được như vậy!”; hoặc do liên hệ với các phẩm hạnh cao quý, varo có nghĩa là bậc tối thượng, bậc ưu việt. Varaññū là bậc thấu rõ Niết-bàn. Vì Niết-bàn là cao quý (varaṃ) do ý nghĩa tối thượng hơn tất cả các pháp, và chính ngài đã tự mình thấu triệt và biết rõ điều đó dưới cội Bồ-đề. Varado có nghĩa là bậc ban cho pháp cao quý thuộc phần thấu triệt và phần có duyên lành cho năm anh em Kiều-trần-như, nhóm Bhaddavaggiya, các đạo sĩ bện tóc, v.v... và cho các chư thiên và nhân loại khác. Varāharo được gọi như vậy vì đã mang lại Đạo lộ cao quý. Vì đức Thế Tôn ấy, từ thời đức Phật Dīpaṅkara trở đi, trong khi viên mãn ba mươi pháp ba-la-mật, đã mang lại Đạo lộ cao quý xưa cũ đã được các bậc Chánh Đẳng Giác quá khứ đi theo; do đó, ngài được gọi là “varāharo”. အပိစ သဗ္ဗညုတညာဏပ္ပဋိလာဘေန ဝရော, နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာယ ဝရညူ, သတ္တာနံ ဝိမုတ္တိသုခဒါနေန ဝရဒေါ, ဥတ္တမပဋိပဒါဟရဏေန ဝရာဟရော. ဧတေဟိ လောကုတ္တရဂုဏေဟိ အဓိကဿ ကဿစိ ဂုဏဿ အဘာဝတော အနုတ္တရော. Hơn nữa, ngài là bậc cao quý (varo) do chứng đắc Toàn giác trí; là bậc thấu rõ pháp cao quý (varaññū) do thực chứng Niết-bàn; là bậc ban cho pháp cao quý (varado) do ban cho chúng sanh hạnh phúc giải thoát; là bậc mang lại pháp cao quý (varāharo) do mang lại con đường thực hành tối thượng. Do những phẩm hạnh siêu thế này, vì không có phẩm hạnh nào của bất kỳ ai vượt trội hơn, nên ngài là bậc vô thượng (anuttaro). အပရော နယော – ဝရော ဥပသမာဓိဋ္ဌာနပရိပူရဏေန, ဝရညူ ပညာဓိဋ္ဌာနပရိပူရဏေန, ဝရဒေါ စာဂါဓိဋ္ဌာနပရိပူရဏေန, ဝရာဟရော သစ္စာဓိဋ္ဌာနပရိပူရဏေန, ဝရံ မဂ္ဂသစ္စမာဟရီတိ. တထာ ဝရော ပုညုဿယေန, ဝရညူ ပညုဿယေန, ဝရဒေါ ဗုဒ္ဓဘာဝတ္ထိကာနံ တဒုပါယသမ္ပဒါနေန, ဝရာဟရော ပစ္စေကဗုဒ္ဓဘာဝတ္ထိကာနံ တဒုပါယာဟရဏေန, အနုတ္တရော တတ္ထ တတ္ထ အသဒိသတာယ, အတ္တနာ ဝါ အနာစရိယကော ဟုတွာ ပရေသံ အာစရိယဘာဝေန, ဓမ္မဝရံ အဒေသယိ သာဝကဘာဝတ္ထိကာနံ တဒတ္ထာယ သွာက္ခာတတာဒိဂုဏယုတ္တဿ ဓမ္မဝရဿ ဒေသနတော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ. Một phương pháp khác: Ngài là bậc cao quý (varo) do viên mãn sự quyết tâm về an tịnh; là bậc thấu rõ pháp cao quý (varaññū) do viên mãn sự quyết tâm về trí tuệ; là bậc ban cho pháp cao quý (varado) do viên mãn sự quyết tâm về xả ly; là bậc mang lại pháp cao quý (varāharo) do viên mãn sự quyết tâm về chân thật, (nghĩa là) đã mang lại Đạo đế cao quý. Tương tự, ngài là bậc cao quý (varo) do công đức vượt trội; là bậc thấu rõ pháp cao quý (varaññū) do trí tuệ vượt trội; là bậc ban cho pháp cao quý (varado) do ban cho phương tiện để đạt được Phật quả cho những ai mong muốn; là bậc mang lại pháp cao quý (varāharo) do mang lại phương tiện để đạt được quả vị Độc Giác Phật cho những ai mong muốn; là bậc vô thượng (anuttaro) do không ai sánh bằng trong từng phẩm hạnh đó, hoặc vì tự mình không có thầy mà lại là thầy của người khác. (Ngài) đã thuyết giảng Pháp cao quý (dhammavaraṃ adesayi) do thuyết giảng Pháp cao quý có các phẩm hạnh như được khéo thuyết giảng, v.v... vì lợi ích của những người mong muốn quả vị Thinh văn. Phần còn lại theo cách đã nói. ဧဝံ ဘဂဝါ နဝဝိဓေန လောကုတ္တရဓမ္မေန အတ္တနော ဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ ဗုဒ္ဓါဓိဋ္ဌာနံ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ’’တိ. တဿတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကေဝလံ ပန ယံ ဝရံ လောကုတ္တရဓမ္မံ ဧသ အညာသိ, ယဉ္စ အဒါသိ, ယဉ္စ အာဟရိ, ယဉ္စ ဒေသေသိ, ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတန္တိ ဧဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ. Sau khi đức Thế Tôn đã nói về phẩm hạnh của mình bằng chín loại Pháp siêu thế như vậy, bây giờ, y cứ vào chính phẩm hạnh ấy, ngài sử dụng lời chân thật với Phật làm nền tảng qua câu: “Idampi buddhe”. Ý nghĩa của câu đó nên được hiểu theo cách đã nói trước đây. Tuy nhiên, chỉ cần kết hợp như sau: “Pháp siêu thế cao quý nào mà ngài đã biết, đã ban cho, đã mang lại, và đã thuyết giảng, cả điều này cũng là một bảo vật cao quý nơi đức Phật”. Uy lực của câu kệ này cũng đã được các phi nhân trong một trăm ngàn ức thế giới tiếp nhận. ခီဏန္တိဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ “Khīṇaṃ” ၁၅. ဧဝံ ဘဂဝါ ပရိယတ္တိဓမ္မဉ္စ နဝလောကုတ္တရဓမ္မဉ္စ နိဿာယ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ ဗုဒ္ဓါဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတွာ ဣဒါနိ ယေ တံ ပရိယတ္တိဓမ္မံ အဿောသုံ, သုတာနုသာရေန [Pg.163] စ ပဋိပဇ္ဇိတွာ နဝပ္ပကာရမ္ပိ လောကုတ္တရဓမ္မံ အဓိဂမိံသု, တေသံ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနပတ္တိဂုဏံ နိဿာယ ပုန သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စံ ဝတ္တုမာရဒ္ဓေါ ‘‘ခီဏံ ပုရာဏ’’န္တိ. တတ္ထ ခီဏန္တိ သမုစ္ဆိန္နံ. ပုရာဏန္တိ ပုရာတနံ. နဝန္တိ သမ္ပတိ ဝတ္တမာနံ. နတ္ထိ သမ္ဘဝန္တိ အဝိဇ္ဇမာနပါတုဘာဝံ. ဝိရတ္တစိတ္တာတိ ဝီတရာဂစိတ္တာ. အာယတိကေ ဘဝသ္မိန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ပုနဗ္ဘဝေ. တေတိ ယေသံ ခီဏံ ပုရာဏံ နဝံ နတ္ထိ သမ္ဘဝံ, ယေ စ အာယတိကေ ဘဝသ္မိံ ဝိရတ္တစိတ္တာ, တေ ခီဏာသဝါ ဘိက္ခူ. ခီဏဗီဇာတိ ဥစ္ဆိန္နဗီဇာ. အဝိရူဠှိဆန္ဒာတိ ဝိရူဠှိဆန္ဒဝိရဟိတာ. နိဗ္ဗန္တီတိ ဝိဇ္ဈာယန္တိ. ဓီရာတိ ဓိတိသမ္ပန္နာ. ယထာယံ ပဒီပေါတိ အယံ ပဒီပေါ ဝိယ. 15. Như vậy, đức Thế Tôn, nương vào pháp học và chín pháp siêu thế, sau khi đã nói lên lời chân thật có đức Phật làm nền tảng bằng hai bài kệ; bây giờ, đối với những vị đã nghe pháp học ấy, và đã thực hành theo tuần tự những gì đã nghe, đã chứng đắc chín loại pháp siêu thế, ngài lại nương vào công đức đạt đến Vô Dư Y Niết-bàn của các vị ấy mà bắt đầu nói lên lời chân thật có Tăng chúng làm nền tảng bằng câu: “Khīṇaṃ purāṇaṃ”. Trong ấy, “khīṇaṃ” là đã đoạn tận. “Purāṇaṃ” là cái cũ. “Navaṃ” là cái hiện tại. “Natthi sambhavaṃ” là không có sự phát sanh. “Virattacittā” là tâm đã ly tham. “Āyatike bhavasmiṃ” là trong đời sống vị lai, trong sự tái sanh. “Te” là những vị nào có cái cũ đã tận diệt, cái mới không còn phát sanh, và những vị có tâm ly tham trong đời sống vị lai, các vị ấy là những vị tỳ khưu đã tận diệt các lậu hoặc. “Khīṇabījā” là hạt giống đã bị hủy diệt. “Avirūḷhichandā” là không còn ham muốn tăng trưởng. “Nibbanti” là tịch diệt. “Dhīrā” là người có sự kiên định. “Yathāyaṃ padīpo” là ví như ngọn đèn này. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယံ တံ သတ္တာနံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဒ္ဓမ္ပိ ပုရာဏံ အတီတကာလိကံ ကမ္မံ တဏှာသိနေဟဿ အပ္ပဟီနတ္တာ ပဋိသန္ဓိအာဟရဏသမတ္ထတာယ အခီဏံယေဝ ဟောတိ, တံ ပုရာဏံ ကမ္မံ ယေသံ အရဟတ္တမဂ္ဂေန တဏှာသိနေဟဿ သောသိတတ္တာ အဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎဗီဇမိဝ အာယတိံ ဝိပါကဒါနာသမတ္ထတာယ ခီဏံ. ယဉ္စ နေသံ ဗုဒ္ဓပူဇာဒိဝသေန ဣဒါနိ ပဝတ္တမာနံ ကမ္မံ နဝန္တိ ဝုစ္စတိ, တဉ္စ တဏှာပဟာနေနေဝ ဆိန္နမူလပါဒပပုပ္ဖမိဝ အာယတိံ ဖလဒါနာသမတ္ထတာယ ယေသံ နတ္ထိ သမ္ဘဝံ, ယေ စ တဏှာပဟာနေနေဝ အာယတိကေ ဘဝသ္မိံ ဝိရတ္တစိတ္တာ, တေ ခီဏာသဝါ ဘိက္ခူ ‘‘ကမ္မံ ခေတ္တံ ဝိညာဏံ ဗီဇ’’န္တိ (အ. နိ. ၃.၇၇) ဧတ္ထ ဝုတ္တဿ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏဿ ကမ္မက္ခယေနေဝ ခီဏတ္တာ ခီဏဗီဇာ. ယောပိ ပုဗ္ဗေ ပုနဗ္ဘဝသင်္ခါတာယ ဝိရူဠှိယာ ဆန္ဒော အဟောသိ. တဿပိ သမုဒယပ္ပဟာနေနေဝ ပဟီနတ္တာ ပုဗ္ဗေ ဝိယ စုတိကာလေ အသမ္ဘဝေန အဝိရူဠှိဆန္ဒာ ဓိတိသမ္ပန္နတ္တာ ဓီရာ စရိမဝိညာဏနိရောဓေန ယထာယံ ပဒီပေါ နိဗ္ဗုတော, ဧဝံ နိဗ္ဗန္တိ, ပုန ‘‘ရူပိနော ဝါ အရူပိနော ဝါ’’တိ ဧဝမာဒိံ ပညတ္တိပထံ အစ္စေန္တီတိ. တသ္မိံ ကိရ သမယေ နဂရဒေဝတာနံ ပူဇနတ္ထာယ ဇာလိတေသု ပဒီပေသု ဧကော ပဒီပေါ ဝိဇ္ဈာယိ, တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာယံ ပဒီပေါ’’တိ. Điều này có nghĩa là gì? Nghiệp cũ trong quá khứ của chúng sanh, dù đã sanh khởi rồi diệt đi, nhưng do ái luyến chưa được đoạn trừ, nên vẫn có khả năng mang lại tái sanh, do đó vẫn chưa tận diệt. Đối với các vị nào, nghiệp cũ ấy, do ái luyến đã được làm cho khô cạn bởi đạo A-la-hán, nên đã tận diệt, không còn khả năng cho quả trong tương lai, giống như hạt giống đã bị lửa thiêu đốt. Và nghiệp hiện tại của các vị ấy, phát sanh do việc cúng dường đức Phật v.v..., được gọi là nghiệp mới. Nghiệp ấy, do đã đoạn trừ ái, nên không có khả năng cho quả trong tương lai, giống như hoa của cây đã bị chặt gốc, nên đối với các vị ấy không còn sự tái sanh. Và những vị nào, do đã đoạn trừ ái, có tâm ly tham trong đời sống vị lai, các vị tỳ khưu đã tận diệt lậu hoặc ấy, do thức tái sanh được nói đến trong câu “nghiệp là ruộng, thức là hạt giống” đã tận diệt cùng với sự tận diệt của nghiệp, nên được gọi là “người có hạt giống đã bị hủy diệt”. Và ham muốn tăng trưởng trong sự tái sanh trước đây, do đã được đoạn trừ cùng với sự đoạn trừ nguyên nhân là ái, nên không còn phát sanh vào lúc lâm chung như trước nữa, do đó được gọi là “người không còn ham muốn tăng trưởng”. Do có sự kiên định nên là bậc trí, do sự diệt của thức cuối cùng, các vị ấy tịch diệt, giống như ngọn đèn này đã tắt, và vượt qua con đường của các chế định như “chúng sanh có sắc hay không có sắc” v.v... Tương truyền, vào lúc ấy, trong số những ngọn đèn được thắp lên để cúng dường các vị trời trong thành, có một ngọn đèn đã tắt. Để chỉ ra điều đó, ngài đã nói: “yathāyaṃ padīpo”. ဧဝံ ဘဂဝါ ယေ တံ ပုရိမာဟိ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ ဝုတ္တံ ပရိယတ္တိဓမ္မံ အဿောသုံ, သုတာနုသာရေန စ ပဋိပဇ္ဇိတွာ နဝပ္ပကာရမ္ပိ လောကုတ္တရဓမ္မံ အဓိဂမိံသု, တေသံ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနပတ္တိဂုဏံ ဝတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဂုဏံ နိဿာယ သံဃာဓိဋ္ဌာနံ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇန္တော ဒေသနံ သမာပေသိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သံဃေ’’တိ. တဿတ္ထော [Pg.164] ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကေဝလံ ပန ဣဒမ္ပိ ယထာဝုတ္တေန ပကာရေန ခီဏာသဝဘိက္ခူနံ နိဗ္ဗာနသင်္ခါတံ သံဃေ ရတနံ ပဏီတန္တိ ဧဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ အာဏာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု အမနုဿေဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတာတိ. Như vậy, đức Thế Tôn, sau khi nói về công đức đạt đến Vô Dư Y Niết-bàn của những vị đã nghe pháp học được nói trong hai bài kệ trước, và đã thực hành theo tuần tự những gì đã nghe, đã chứng đắc chín loại pháp siêu thế; bây giờ, nương vào chính công đức ấy, trong khi sử dụng lời chân thật có Tăng chúng làm nền tảng, ngài đã kết thúc bài pháp bằng câu: “idampi saṅghe”. Ý nghĩa của câu ấy nên được hiểu theo phương pháp đã nói trước đây. Tuy nhiên, chỉ nên kết hợp như sau: “Bảo vật này trong Tăng chúng, tức là Niết-bàn của các vị tỳ khưu đã tận diệt lậu hoặc theo cách đã nói, là cao quý”. Oai lực của bài kệ này cũng đã được các phi nhân trong một trăm ngàn triệu thế giới chấp nhận. ဒေသနာပရိယောသာနေ ရာဇကုလဿ သောတ္ထိ အဟောသိ, သဗ္ဗူပဒ္ဒဝါ ဝူပသမိံသု, စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. Vào lúc kết thúc bài pháp, sự an lành đã đến với hoàng tộc, tất cả tai ương đã được dập tắt, tám mươi bốn ngàn chúng sanh đã chứng ngộ Chân lý. ယာနီဓာတိဂါထာတ္တယဝဏ္ဏနာ Giải thích bộ ba câu kệ bắt đầu bằng ‘Yānīdha’ ၁၆. အထ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ‘‘ဘဂဝတာ ရတနတ္တယဂုဏံ နိဿာယ သစ္စဝစနံ ပယုဉ္ဇမာနေန နာဂရဿ သောတ္ထိ ကတာ, မယာပိ နာဂရဿ သောတ္ထိတ္ထံ ရတနတ္တယဂုဏံ နိဿာယ ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ စိန္တေတွာ အဝသာနေ ဂါထာတ္တယံ အဘာသိ ‘‘ယာနီဓ ဘူတာနီ’’တိ တတ္ထ ယသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ ယထာ လောကဟိတတ္ထာယ ဥဿုက္ကံ အာပန္နေဟိ အာဂန္တဗ္ဗံ, တထာ အာဂတတော ယထာ စ တေဟိ ဂန္တဗ္ဗံ, တထာ ဂတတော ယထာ စ တေဟိ အာဇာနိတဗ္ဗံ, တထာ အာဇာနနတော, ယထာ စ ဇာနိတဗ္ဗံ, တထာ ဇာနနတော, ယဉ္စ တထေဝ ဟောတိ, တဿ ဂဒနတော စ ‘‘တထာဂတော’’တိ ဝုစ္စတိ. ယသ္မာ စ သော ဒေဝမနုဿေဟိ ပုပ္ဖဂန္ဓာဒိနာ ဗဟိ နိဗ္ဗတ္တေန ဥပကာရကေန, ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တာဒိနာ စ အတ္တနိ နိဗ္ဗတ္တေန အတိဝိယ ပူဇိတော, တသ္မာ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော သဗ္ဗံ ဒေဝပရိသံ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အာဟ ‘‘တထာဂတံ ဒေဝမနုဿပူဇိတံ, ဗုဒ္ဓံ နမဿာမ သုဝတ္ထိ ဟောတူ’’တိ. Bấy giờ, Sakka, vua của các vị trời, suy nghĩ rằng: “Đức Thế Tôn, bằng cách sử dụng lời chân thật nương vào công đức của Tam Bảo, đã mang lại sự an lành cho thành phố. Ta cũng nên nói điều gì đó nương vào công đức của Tam Bảo vì sự an lành của thành phố”. Sau khi suy nghĩ như vậy, vào lúc cuối, vị ấy đã nói ba bài kệ bắt đầu bằng “yānīdha bhūtāni”. Trong đó, đức Phật được gọi là “Tathāgata” (Như Lai) vì: Ngài đã đến (āgata) như (tathā) các vị Phật đã đến, những vị đã nỗ lực vì lợi ích của thế gian; Ngài đã đi (gata) như (tathā) các vị ấy đã đi; Ngài đã biết (ājānitabbaṃ) như (tathā) các vị ấy đã biết; Ngài đã biết (jānitabbaṃ) như (tathā) điều cần phải biết; và vì Ngài nói (gadana) về điều chân thật (tatha). Và vì Ngài được chư thiên và loài người hết sức cúng dường bằng các vật dụng bên ngoài như hoa, hương... và bằng sự thực hành pháp và tùy pháp bên trong, do đó, Sakka, vua của các vị trời, đã tập hợp tất cả hội chúng chư thiên cùng với mình và nói: “tathāgataṃ devamanussapūjitaṃ, buddhaṃ namassāma suvatthi hotū” (Chúng con xin đảnh lễ đức Phật, bậc Như Lai, được chư thiên và loài người cúng dường. Mong rằng được an lành). ၁၇. ယသ္မာ ပန ဓမ္မေ မဂ္ဂဓမ္မော ယထာ ယုဂနဒ္ဓသမထဝိပဿနာဗလေန ဂန္တဗ္ဗံ ကိလေသပက္ခံ သမုစ္ဆိန္ဒန္တေန, တထာ ဂတောတိ တထာဂတော. နိဗ္ဗာနဓမ္မောပိ ယထာ ဂတော ပညာယ ပဋိဝိဒ္ဓေါ သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဋိဝိဃာတာယ သမ္ပဇ္ဇတိ, ဗုဒ္ဓါဒီဟိ တထာ အဝဂတော, တသ္မာ ‘‘တထာဂတော’’တွေဝ ဝုစ္စတိ. ယသ္မာ စ သံဃောပိ ယထာ အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နေဟိ ဂန္တဗ္ဗံ တေန တေန မဂ္ဂေန, တထာ ဂတောတိ ‘‘တထာဂတော’’တွေဝ ဝုစ္စတိ. တသ္မာ အဝသေသဂါထာဒွယေပိ တထာဂတံ ဓမ္မံ နမဿာမ သုဝတ္ထိ ဟောတု, တထာဂတံ သံဃံ နမဿာမ သုဝတ္ထိ ဟောတူတိ ဝုတ္တံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ. 16. Hơn nữa, trong các pháp, đạo pháp được gọi là “tathāgata” vì nó đã đi (gata) như (tathā) cách phải đi, bằng cách đoạn tận phe phái của phiền não nhờ sức mạnh của chỉ và quán song hành. Niết-bàn pháp cũng được gọi là “tathāgata” vì nó được thấu triệt (gato) bằng trí tuệ như (yathā) nó vốn là, dẫn đến việc loại trừ mọi khổ đau, và được các bậc như chư Phật liễu ngộ (avagato) như vậy (tathā). Và Tăng chúng cũng được gọi là “tathāgata” vì các vị ấy đã đi (gata) như (tathā) cách phải đi bởi những người thực hành vì lợi ích của bản thân, bằng con đường này hay con đường khác. Do đó, trong hai bài kệ còn lại, đã được nói rằng: “Chúng con xin đảnh lễ Pháp, vốn là Như Lai. Mong rằng được an lành. Chúng con xin đảnh lễ Tăng, vốn là Như Lai. Mong rằng được an lành”. Phần còn lại nên được hiểu theo phương pháp đã nói. ဧဝံ [Pg.165] သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဣမံ ဂါထာတ္တယံ ဘာသိတွာ ဘဂဝန္တံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဒေဝပုရမေဝ ဂတော သဒ္ဓိံ ဒေဝပရိသာယ. ဘဂဝါ ပန တဒေဝ ရတနသုတ္တံ ဒုတိယဒိဝသေပိ ဒေသေသိ, ပုန စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ, ဧဝံ ယာဝ သတ္တမဒိဝသံ ဒေသေသိ, ဒိဝသေ ဒိဝသေ တထေဝ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. ဘဂဝါ အဍ္ဎမာသမေဝ ဝေသာလိယံ ဝိဟရိတွာ ရာဇူနံ ‘‘ဂစ္ဆာမာ’’တိ ပဋိဝေဒေသိ. တတော ရာဇာနော ဒိဂုဏေန သက္ကာရေန ပုန တီဟိ ဒိဝသေဟိ ဘဂဝန္တံ ဂင်္ဂါတီရံ နယိံသု. ဂင်္ဂါယ နိဗ္ဗတ္တာ နာဂရာဇာနော စိန္တေသုံ ‘‘မနုဿာ တထာဂတဿ သက္ကာရံ ကရောန္တိ, မယံ ကိံ န ကရိဿာမာ’’တိ သုဝဏ္ဏရဇတမဏိမယာ နာဝါယော မာပေတွာ သုဝဏ္ဏရဇတမဏိမယေ ဧဝ ပလ္လင်္ကေ ပညပေတွာ ပဉ္စဝဏ္ဏပဒုမသဉ္ဆန္နံ ဥဒကံ ကရိတွာ ‘‘အမှာကံ အနုဂ္ဂဟံ ကရောထာ’’တိ ဘဂဝန္တံ ယာစိံသု. ဘဂဝါ အဓိဝါသေတွာ ရတနနာဝမာရူဠှော, ပဉ္စ စ ဘိက္ခုသတာနိ ပဉ္စသတံ နာဝါယော အဘိရူဠှာ. နာဂရာဇာနော ဘဂဝန္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန နာဂဘဝနံ ပဝေသေသုံ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ သဗ္ဗရတ္တိံ နာဂပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ဒုတိယဒိဝသေ ဒိဗ္ဗေဟိ ခါဒနီယဘောဇနီယေဟိ မဟာဒါနံ အကံသု, ဘဂဝါ အနုမောဒိတွာ နာဂဘဝနာ နိက္ခမိ. Như vậy, Sakka, vua của chư thiên, sau khi nói ba bài kệ này, đã đi nhiễu quanh Đức Thế Tôn theo chiều bên phải rồi cùng với thiên chúng trở về thiên giới. Về phần Đức Thế Tôn, Ngài cũng đã thuyết bài kinh Ratana ấy vào ngày thứ hai, lại nữa, tám mươi bốn ngàn chúng sanh đã chứng đắc pháp. Như vậy, Ngài đã thuyết giảng cho đến ngày thứ bảy, mỗi ngày, sự chứng đắc pháp cũng diễn ra như thế. Đức Thế Tôn, sau khi an trú tại Vesālī trong nửa tháng, đã thông báo cho các vị vua rằng: “Chúng ta sẽ đi.” Sau đó, các vị vua lại dùng sự cúng dường gấp đôi để đưa rước Đức Thế Tôn đến bờ sông Gaṅgā trong ba ngày. Các vị long vương hiện hữu ở sông Gaṅgā đã suy nghĩ rằng: “Loài người đang cúng dường đến đức Như Lai, tại sao chúng ta lại không làm?” rồi đã hóa hiện những chiếc thuyền bằng vàng, bạc, và ngọc báu, đã sắp đặt các sàng tọa cũng bằng vàng, bạc, và ngọc báu, đã làm cho mặt nước được bao phủ bởi năm loại hoa sen, rồi đã thỉnh cầu Đức Thế Tôn rằng: “Xin Ngài hãy ban ân huệ cho chúng con.” Đức Thế Tôn đã nhận lời và đã bước lên chiếc thuyền báu, và năm trăm vị tỳ khưu cũng đã bước lên năm trăm chiếc thuyền. Các vị long vương đã đưa Đức Thế Tôn cùng với Tăng chúng vào long cung. Tại nơi ấy, Đức Thế Tôn đã thuyết pháp cho long chúng suốt cả đêm. Vào ngày thứ hai, họ đã thực hiện cuộc đại bố thí với các vật thực cứng và mềm của chư thiên. Đức Thế Tôn, sau khi tùy hỷ, đã rời khỏi long cung. ဘူမဋ္ဌာ ဒေဝါ ‘‘မနုဿာ စ နာဂါ စ တထာဂတဿ သက္ကာရံ ကရောန္တိ, မယံ ကိံ န ကရိဿာမာ’’တိ စိန္တေတွာ ဝနပ္ပဂုမ္ဗရုက္ခပဗ္ဗတာဒီသု ဆတ္တာတိဆတ္တာနိ ဥက္ခိပိံသု. ဧတေနေဝ ဥပါယေန ယာဝ အကနိဋ္ဌဗြဟ္မဘဝနံ, တာဝ မဟာသက္ကာရဝိသေသော နိဗ္ဗတ္တိ. ဗိမ္ဗိသာရောပိ လိစ္ဆဝီဟိ အာဂတကာလေ ကတသက္ကာရတော ဒိဂုဏမကာသိ. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဉ္စဟိ ဒိဝသေဟိ ဘဂဝန္တံ ရာဇဂဟံ အာနေသိ. Các vị địa thiên đã suy nghĩ rằng: “Loài người và loài rồng đang cúng dường đến đức Như Lai, tại sao chúng ta lại không làm?” rồi đã giương lên những chiếc lọng tầng ở trong các khu rừng, lùm cây, cây cối, núi non, v.v. Cũng bằng phương cách ấy, sự cúng dường đặc biệt to lớn đã hiện khởi cho đến tận cõi trời Sắc Cứu Cánh. Vua Bimbisāra cũng đã thực hiện sự cúng dường gấp đôi sự cúng dường đã được thực hiện bởi các vị vua Licchavī khi họ đến. Cũng theo cách thức đã được nói đến trước đây, vị ấy đã đưa rước Đức Thế Tôn về thành Rājagaha trong năm ngày. ရာဇဂဟမနုပ္ပတ္တေ ဘဂဝတိ ပစ္ဆာဘတ္တံ မဏ္ဍလမာဠေ သန္နိပတိတာနံ ဘိက္ခူနံ အယမန္တရကထာ ဥဒပါဒိ ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အာနုဘာဝေါ, ယံ ဥဒ္ဒိဿ ဂင်္ဂါယ ဩရတော စ ပါရတော စ အဋ္ဌယောဇနော ဘူမိဘာဂေါ နိန္နဉ္စ ထလဉ္စ သမံ ကတွာ ဝါလုကာယ ဩကိရိတွာ ပုပ္ဖေဟိ သဉ္ဆန္နော, ယောဇနပ္ပမာဏံ ဂင်္ဂါယ ဥဒကံ နာနာဝဏ္ဏေဟိ ပဒုမေဟိ သဉ္ဆန္နံ, ယာဝ အကနိဋ္ဌဘဝနံ, တာဝ ဆတ္တာတိဆတ္တာနိ ဥဿိတာနီ’’တိ. ဘဂဝါ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ ဂန္ဓကုဋိတော နိက္ခမိတွာ တင်္ခဏာနုရူပေန ပါဋိဟာရိယေန ဂန္တွာ မဏ္ဍလမာဠေ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ. ဘိက္ခူ သဗ္ဗံ [Pg.166] အာရောစေသုံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အယံ ပူဇာဝိသေသော မယှံ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တော, န နာဂဒေဝဗြဟ္မာနုဘာဝေန, အပိစ ခေါ ပုဗ္ဗေ အပ္ပမတ္တကပရိစ္စာဂါနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တော’’တိ. ဘိက္ခူ အာဟံသု ‘‘န မယံ, ဘန္တေ, တံ အပ္ပမတ္တကံ ပရိစ္စာဂံ ဇာနာမ, သာဓု နော ဘဂဝါ တထာ ကထေတု, ယထာ မယံ တံ ဇာနေယျာမာ’’တိ. Khi Đức Thế Tôn đã đến thành Rājagaha, sau buổi thọ thực, câu chuyện này đã khởi lên giữa các vị tỳ khưu đang tụ hội ở giảng đường: “Ồ, oai lực của Đức Phật, của Đức Thế Tôn! Vì Ngài mà một vùng đất dài tám do-tuần ở bên này và bên kia sông Gaṅgā, cả chỗ trũng lẫn chỗ cao, đã được san bằng, được rải cát, và được phủ đầy hoa; mặt nước sông Gaṅgā dài một do-tuần đã được phủ đầy các loại hoa sen nhiều màu sắc; và các lọng tầng đã được giương lên cho đến tận cõi trời Sắc Cứu Cánh.” Đức Thế Tôn, sau khi biết được câu chuyện ấy, đã đi ra từ hương thất, đã đi đến bằng thần thông tương ứng với khoảnh khắc ấy, rồi đã ngồi xuống trên Phật tọa cao quý đã được soạn sẵn ở giảng đường. Sau khi ngồi xuống, Đức Thế Tôn đã gọi các vị tỳ khưu: “Này các tỳ khưu, hiện nay các ông đang ngồi hội họp với câu chuyện gì vậy?” Các vị tỳ khưu đã trình bày tất cả. Đức Thế Tôn đã nói điều này: “Này các tỳ khưu, sự cúng dường đặc biệt này không phải hiện khởi do oai lực của Phật của ta, cũng không phải do oai lực của rồng, trời, và Phạm thiên, mà thật ra là đã hiện khởi do oai lực của sự bố thí nhỏ nhoi trong quá khứ.” Các vị tỳ khưu đã bạch rằng: “Bạch ngài, chúng con không biết về sự bố thí nhỏ nhoi ấy. Lành thay, xin Đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho chúng con để chúng con có thể biết được điều đó.” ဘဂဝါ အာဟ – ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, တက္ကသိလာယံ သင်္ခေါ နာမ ဗြာဟ္မဏော အဟောသိ. တဿ ပုတ္တော သုသီမော နာမ မာဏဝေါ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဝယေန. သော ဧကဒိဝသံ ပိတရံ ဥပသင်္ကမိတွာ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. အထ တံ ပိတာ အာဟ ‘‘ကိံ, တာတ, သုသီမာ’’တိ? သော အာဟ ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, တာတ, ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဟေတု’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ, တာတ, သုသီမ, အသုကော နာမ ဗြာဟ္မဏော မမ သဟာယကော, တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဥဂ္ဂဏှာဟီ’’တိ ကဟာပဏသဟဿံ အဒါသိ. သော တံ ဂဟေတွာ မာတာပိတရော အဘိဝါဒေတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ဥပစာရယုတ္တေန ဝိဓိနာ အာစရိယံ ဥပသင်္ကမိတွာ အဘိဝါဒေတွာ အတ္တာနံ နိဝေဒေသိ. အာစရိယော ‘‘မမ သဟာယကဿ ပုတ္တော’’တိ မာဏဝံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ သဗ္ဗံ ပါဟုနေယျဝတ္တမကာသိ. သော အဒ္ဓါနကိလမထံ ဝိနောဒေတွာ တံ ကဟာပဏသဟဿံ အာစရိယဿ ပါဒမူလေ ဌပေတွာ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဟေတုံ ဩကာသံ ယာစိ. အာစရိယော ဩကာသံ ကတွာ ဥဂ္ဂဏှာပေသိ. Đức Thế Tôn đã nói: “Này các tỳ khưu, thuở xưa, ở tại Takkasilā, có một vị Bà-la-môn tên là Saṅkha. Vị ấy có một người con trai tên là Susīma, một thanh niên khoảng mười sáu tuổi. Một hôm, người ấy đến gần người cha, đảnh lễ rồi đứng một bên. Khi ấy, người cha nói với anh ta: “Này con Susīma, có việc gì vậy?” Anh ta nói: “Thưa cha, con muốn đến Bārāṇasī để học nghề.” “Vậy thì, này con Susīma, có một vị Bà-la-môn tên là nọ, là bạn của ta. Con hãy đến chỗ vị ấy mà học,” nói vậy rồi, ông đã đưa cho một ngàn đồng kahāpaṇa. Anh ta nhận lấy số tiền ấy, đảnh lễ cha mẹ, rồi tuần tự đi đến Bārāṇasī, đã đến gần vị thầy theo phương cách thích hợp, đảnh lễ rồi tự giới thiệu. Vị thầy, với ý nghĩ: “Đây là con của bạn ta,” đã tiếp nhận người thanh niên và đã làm tất cả bổn phận đối với khách. Sau khi xua tan sự mệt mỏi của cuộc hành trình dài, anh ta đã đặt một ngàn đồng kahāpaṇa ấy dưới chân vị thầy và đã xin phép để được học nghề. Vị thầy đã cho phép và đã dạy cho anh ta. သော လဟုဉ္စ ဂဏှန္တော, ဗဟုဉ္စ ဂဏှန္တော, ဂဟိတဂဟိတဉ္စ သုဝဏ္ဏဘာဇနေ ပက္ခိတ္တတေလမိဝ အဝိနဿမာနံ ဓာရေန္တော, ဒွါဒသဝဿိကံ သိပ္ပံ ကတိပယမာသေနေဝ ပရိယောသာပေသိ. သော သဇ္ဈာယံ ကရောန္တော အာဒိမဇ္ဈံယေဝ ပဿတိ, နော ပရိယောသာနံ. အထ အာစရိယံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟ ‘‘ဣမဿ သိပ္ပဿ အာဒိမဇ္ဈမေဝ ပဿာမိ, နော ပရိယောသာန’’န္တိ. အာစရိယော အာဟ ‘‘အဟမ္ပိ, တာတ, ဧဝမေဝါ’’တိ. အထ ကော, အာစရိယ, ဣမဿ သိပ္ပဿ ပရိယောသာနံ ဇာနာတီတိ? ဣသိပတနေ, တာတ, ဣသယော အတ္ထိ, တေ ဇာနေယျုန္တိ. တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆာမိ, အာစရိယာတိ? ပုစ္ဆ, တာတ, ယထာသုခန္တိ. သော ဣသိပတနံ ဂန္တွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ ‘‘အပိ, ဘန္တေ, ပရိယောသာနံ ဇာနာထာ’’တိ? အာမ, အာဝုသော, ဇာနာမာတိ. တံ မမ္ပိ သိက္ခာပေထာတိ. တေန ဟာဝုသော, ပဗ္ဗဇာဟိ, န သက္ကာ အပဗ္ဗဇိတေန သိက္ခာပေတုန္တိ. သာဓု, ဘန္တေ, ပဗ္ဗာဇေထ ဝါ မံ, ယံ ဝါ ဣစ္ဆထ, တံ ကတွာ ပရိယောသာနံ [Pg.167] ဇာနာပေထာတိ. တေ တံ ပဗ္ဗာဇေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ နိယောဇေတုံ အသမတ္ထာ ‘‘ဧဝံ တေ နိဝါသေတဗ္ဗံ, ဧဝံ ပါရုပိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ နယေန အာဘိသမာစာရိကံ သိက္ခာပေသုံ. သော တတ္ထ သိက္ခန္တော ဥပနိဿယသမ္ပန္နတ္တာ န စိရေနေဝ ပစ္စေကဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ. သကလဗာရာဏသိယံ ‘‘သုသီမပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ’’တိ ပါကဋော အဟောသိ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တော သမ္ပန္နပရိဝါရော. သော အပ္ပာယုကသံဝတ္တနိကဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ န စိရေနေဝ ပရိနိဗ္ဗာယိ. တဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စ မဟာဇနကာယော စ သရီရကိစ္စံ ကတွာ ဓာတုယော ဂဟေတွာ နဂရဒွါရေ ထူပံ ပတိဋ္ဌာပေသုံ. Vị ấy vừa học nhanh, vừa học nhiều, và trong khi ghi nhớ những điều đã học không để bị mai một, giống như dầu được đổ vào trong bình bằng vàng, đã hoàn tất trong vài tháng môn học mà phải mất mười hai năm. Trong khi tụng đọc, vị ấy chỉ thấy được phần đầu và phần giữa, chứ không thấy được phần cuối. Bấy giờ, sau khi đến gần vị thầy, vị ấy nói: “Con chỉ thấy được phần đầu và phần giữa của môn học này, chứ không thấy được phần cuối.” Vị thầy nói: “Này con, ta cũng vậy.” “Vậy thưa thầy, ai biết được phần cuối của môn học này?” “Này con, ở Isipatana có các vị ẩn sĩ, các vị ấy có thể biết.” “Thưa thầy, con đến gần các vị ấy và hỏi được không?” “Này con, hãy hỏi theo ý con muốn.” Vị ấy đi đến Isipatana, đến gần các vị Phật Độc Giác và hỏi: “Thưa các ngài, các ngài có biết phần cuối không?” “Này hiền hữu, phải, chúng tôi biết.” “Vậy xin hãy dạy cho con.” “Vậy thì, này hiền hữu, hãy xuất gia đi, không thể dạy cho người chưa xuất gia.” “Lành thay, thưa các ngài, xin hãy cho con xuất gia, hoặc làm bất cứ điều gì các ngài muốn, và xin hãy cho con biết phần cuối.” Các vị ấy cho vị ấy xuất gia, nhưng không có khả năng hướng dẫn về đề mục thiền định, nên đã dạy cho vị ấy về các học giới thuộc về giới hạnh tốt đẹp ban đầu theo phương pháp bắt đầu bằng: “Con phải mặc y như thế này, con phải đắp y như thế này.” Trong khi tu học ở đó, do có đầy đủ duyên lành, vị ấy không bao lâu đã chứng ngộ quả vị Độc Giác. Vị ấy trở nên nổi tiếng khắp thành Bārāṇasī với tên gọi là “Phật Độc Giác Susīma”, đạt đến đỉnh cao của danh vọng và lợi lộc, có đoàn tùy tùng đông đủ. Do đã tạo nghiệp dẫn đến tuổi thọ ngắn, vị ấy không bao lâu đã nhập diệt. Các vị Phật Độc Giác và đông đảo quần chúng đã làm lễ trà tỳ cho vị ấy, lấy xá-lợi và dựng một bảo tháp ở cổng thành. အထ ခေါ သင်္ခေါ ဗြာဟ္မဏော ‘‘ပုတ္တော မေ စိရဂတော, န စဿ ပဝတ္တိံ ဇာနာမီ’’တိ ပုတ္တံ ဒဋ္ဌုကာမော တက္ကသိလာယ နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ မဟာဇနကာယံ သန္နိပတိတံ ဒိသွာ ‘‘အဒ္ဓါ ဗဟူသု ဧကောပိ မေ ပုတ္တဿ ပဝတ္တိံ ဇာနိဿတီ’’တိ စိန္တေန္တော ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ ‘‘သုသီမော နာမ မာဏဝေါ ဣဓ အာဂတော အတ္ထိ, အပိ နု တဿ ပဝတ္တိံ ဇာနာထာ’’တိ? တေ ‘‘အာမ, ဗြာဟ္မဏ, ဇာနာမ, ဣမသ္မိံ နဂရေ ဗြာဟ္မဏဿ သန္တိကေ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ ဟုတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယိ, အယမဿ ထူပေါ ပတိဋ္ဌာပိတော’’တိ အာဟံသု. သော ဘူမိံ ဟတ္ထေန ပဟရိတွာ ရောဒိတွာ စ ပရိဒေဝိတွာ စ တံ စေတိယင်္ဂဏံ ဂန္တွာ တိဏာနိ ဥဒ္ဓရိတွာ ဥတ္တရသာဋကေန ဝါလုကံ အာနေတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓစေတိယင်္ဂဏေ ဩကိရိတွာ ကမဏ္ဍလုတော ဥဒကေန သမန္တတော ဘူမိံ ပရိပ္ဖောသိတွာ ဝနပုပ္ဖေဟိ ပူဇံ ကတွာ ဥတ္တရသာဋကေန ပဋာကံ အာရောပေတွာ ထူပဿ ဥပရိ အတ္တနော ဆတ္တံ ဗန္ဓိတွာ ပက္ကာမီတိ. Bấy giờ, bà-la-môn Saṅkha, vì muốn gặp con trai, nghĩ rằng: “Con trai ta đã đi lâu rồi, và ta không biết tin tức gì về nó,” đã rời Takkasilā, tuần tự đi đến Bārāṇasī. Khi thấy một đám đông dân chúng tụ tập, ông nghĩ: “Chắc chắn trong số nhiều người này, sẽ có một người biết tin tức về con trai ta.” Trong khi suy nghĩ như vậy, ông đến gần và hỏi: “Có thanh niên nào tên Susīma đến đây không? Các vị có biết tin tức gì về cậu ấy không?” Họ đáp: “Thưa bà-la-môn, vâng, chúng tôi biết. Sau khi trở thành người thông suốt ba bộ Vệ-đà ở gần một vị bà-la-môn trong thành phố này, cậu ấy đã xuất gia với các vị Phật Độc Giác, trở thành một vị Phật Độc Giác, và đã nhập Vô Dư Y Niết-bàn. Đây là bảo tháp của vị ấy đã được dựng lên.” Vị ấy dùng tay đập xuống đất, vừa khóc vừa than, rồi đi đến khuôn viên bảo tháp, nhổ cỏ, dùng áo choàng trên mang cát đến rải trong khuôn viên bảo tháp của vị Phật Độc Giác, dùng nước từ bình nước rảy khắp mặt đất, cúng dường bằng hoa rừng, dùng áo choàng trên treo một lá cờ, và sau khi treo chiếc lọng của mình lên trên bảo tháp, ông đã ra đi. ဧဝံ အတီတံ ဒေသေတွာ ဇာတကံ ပစ္စုပ္ပန္နေန အနုသန္ဓေန္တော ဘိက္ခူနံ ဓမ္မကထံ ကထေသိ. ‘‘သိယာ ခေါ ပန ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝမဿ ‘အညော နူန တေန သမယေန သင်္ခေါ ဗြာဟ္မဏော အဟောသီ’တိ, န ခေါ ပနေတံ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, အဟံ တေန သမယေန သင်္ခေါ ဗြာဟ္မဏော အဟောသိံ, မယာ သုသီမဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ စေတိယင်္ဂဏေ တိဏာနိ ဥဒ္ဓဋာနိ, တဿ မေ ကမ္မဿ နိဿန္ဒေန အဋ္ဌယောဇနမဂ္ဂံ ဝိဂတခါဏုကဏ္ဋကံ ကတွာ သမံ သုဒ္ဓမကံသု. မယာ တတ္ထ ဝါလုကာ ဩကိဏ္ဏာ, တဿ မေ နိဿန္ဒေန အဋ္ဌယောဇနမဂ္ဂေ ဝါလုကံ ဩကိရိံသု. မယာ တတ္ထ ဝနကုသုမေဟိ ပူဇာ ကတာ, တဿ မေ နိဿန္ဒေန နဝယောဇနေ မဂ္ဂေ ထလေ စ ဥဒကေ စ နာနာပုပ္ဖေဟိ [Pg.168] ပုပ္ဖသန္ထရမကံသု. မယာ တတ္ထ ကမဏ္ဍလုဒကေန ဘူမိ ပရိပ္ဖောသိတာ, တဿ မေ နိဿန္ဒေန ဝေသာလိယံ ပေါက္ခရဝဿံ ဝဿိ. မယာ တသ္မိံ စေတိယေ ပဋာကာ အာရောပိတာ, ဆတ္တဉ္စ ဗဒ္ဓံ, တဿ မေ နိဿန္ဒေန ယာဝ အကနိဋ္ဌဘဝနာ ပဋာကာ စ အာရောပိတာ, ဆတ္တာတိဆတ္တာနိ စ ဥဿိတာနိ. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အယံ မယှံ ပူဇာဝိသေသော နေဝ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တော, န နာဂဒေဝဗြဟ္မာနုဘာဝေန, အပိစ ခေါ အပ္ပမတ္တကပရိစ္စာဂါနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တော’’တိ. ဓမ္မကထာပရိယောသာနေ ဣမံ ဂါထမဘာသိ – Sau khi kể lại câu chuyện quá khứ như vậy, Ngài kết nối Bổn Sanh với hiện tại và thuyết một bài pháp cho các vị tỳ-khưu. “Này các tỳ-khưu, các ông có thể nghĩ rằng: ‘Vào thời điểm đó, bà-la-môn Saṅkha chắc hẳn là một người khác.’ Nhưng không nên hiểu như vậy. Chính Ta vào thời điểm đó là bà-la-môn Saṅkha. Ta đã nhổ cỏ trong khuôn viên bảo tháp của Phật Độc Giác Susīma. Do quả báo của nghiệp đó của Ta, họ đã làm cho con đường dài tám do-tuần trở nên bằng phẳng, sạch sẽ, không còn gốc cây và gai nhọn. Ta đã rải cát ở đó. Do quả báo của nghiệp đó của Ta, họ đã rải cát trên con đường dài tám do-tuần. Ta đã cúng dường bằng hoa rừng ở đó. Do quả báo của nghiệp đó của Ta, họ đã trải một thảm hoa với nhiều loại hoa khác nhau trên con đường dài chín do-tuần, cả trên cạn lẫn dưới nước. Ta đã rảy nước lên mặt đất bằng bình nước ở đó. Do quả báo của nghiệp đó của Ta, trận mưa sen đã rơi ở Vesālī. Ta đã treo cờ và buộc lọng tại bảo tháp đó. Do quả báo của nghiệp đó của Ta, các lá cờ đã được treo và các tầng lọng đã được dựng lên cho đến tận cõi trời Akaniṭṭha. Này các tỳ-khưu, sự cúng dường đặc biệt này của Ta không phải được tạo ra bởi oai lực của một vị Phật, cũng không phải bởi oai lực của Nāga, Deva, hay Brahmā, mà thực sự được tạo ra bởi oai lực của một sự từ bỏ nhỏ nhoi.” Vào cuối bài pháp, Ngài đã nói lên kệ ngôn này: ‘‘မတ္တာသုခပရိစ္စာဂါ, ပဿေ စေ ဝိပုလံ သုခံ; စဇေ မတ္တာသုခံ ဓီရော, သမ္ပဿံ ဝိပုလံ သုခ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၂၉၀); “Nếu do từ bỏ hạnh phúc nhỏ, mà thấy được hạnh phúc lớn lao; Bậc trí nên từ bỏ hạnh phúc nhỏ, để thấy được hạnh phúc lớn lao.” (Pháp Cú 290); ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ Trong Chú giải Tiểu Bộ Kinh tên là Paramatthajotikā ရတနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. Phần Chú giải Kinh Ratanasutta đã hoàn tất. ၇. တိရောကုဋ္ဋသုတ္တဝဏ္ဏနာ 7. Chú giải Kinh Tirokuṭṭa နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ Mục đích của việc đưa vào ဣဒါနိ ‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု တိဋ္ဌန္တီ’’တိအာဒိနာ ရတနသုတ္တာနန္တရံ နိက္ခိတ္တဿ တိရောကုဋ္ဋသုတ္တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာက္ကမော အနုပ္ပတ္တော, တဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ ဝတွာ အတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမ. Bây giờ đã đến lượt giải thích ý nghĩa của Kinh Tirokuṭṭa, được đặt sau Kinh Ratanasutta, bắt đầu bằng câu “tirokuṭṭesu tiṭṭhanti”. Sau khi nói về mục đích của việc đưa kinh này vào đây, chúng tôi sẽ giải thích ý nghĩa. တတ္ထ ဣဒဉှိ တိရောကုဋ္ဋံ ဣမိနာ အနုက္ကမေန ဘဂဝတာ အဝုတ္တမ္ပိ ယာယံ ဣတော ပုဗ္ဗေ နာနပ္ပကာရေန ကုသလကမ္မပဋိပတ္တိ ဒဿိတာ, တတ္ထ ပမာဒံ အာပဇ္ဇမာနော နိရယတိရစ္ဆာနယောနီဟိ ဝိသိဋ္ဌတရေပိ ဌာနေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ယသ္မာ ဧဝရူပေသု ပေတေသု ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တသ္မာ န ဧတ္ထ ပမာဒေါ ကရဏီယောတိ ဒဿနတ္ထံ, ယေဟိ စ ဘူတေဟိ ဥပဒ္ဒုတာယ ဝေသာလိယာ ဥပဒ္ဒဝဝူပသမနတ္ထံ ရတနသုတ္တံ ဝုတ္တံ, တေသု ဧကစ္စာနိ ဧဝရူပါနီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝါ ဝုတ္တန္တိ. Ở đây, thật vậy, mặc dù kinh Tirokuṭṭa này không được đức Thế Tôn thuyết theo thứ tự này, nhưng vì để chỉ rõ rằng: “Pháp hành thiện nghiệp nào đã được chỉ dạy trước đây bằng nhiều cách khác nhau, người nào phóng dật trong pháp hành ấy, dầu được sanh vào nơi thù thắng hơn các cảnh giới địa ngục và bàng sanh, vẫn sanh vào loài ngạ quỷ như thế này, do đó, không nên phóng dật trong pháp hành ấy”, hoặc là để chỉ rõ rằng: “Trong số các chúng sanh đã gây tai họa ở Vesālī, khiến kinh Ratanasutta được thuyết giảng để dẹp tan tai họa, có một số chúng sanh thuộc loại như thế này”, nên kinh này đã được nói đến. ဣဒမဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. Đây là mục đích của việc sắp xếp kinh này ở đây, cần phải được hiểu như vậy. အနုမောဒနာကထာ Bài nói về sự tùy hỷ ယသ္မာ [Pg.169] ပနဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ – Và vì đây là phần giải thích ý nghĩa của kinh này: ‘‘ယေန ယတ္ထ ယဒါ ယသ္မာ, တိရောကုဋ္ဋံ ပကာသိတံ; ပကာသေတွာန တံ သဗ္ဗံ, ကယိရမာနာ ယထာက္ကမံ; သုကတာ ဟောတိ တသ္မာဟံ, ကရိဿာမိ တထေဝ တံ’’. “Bởi ai, ở đâu, khi nào, vì sao, kinh Tirokuṭṭa được tuyên thuyết; sau khi tuyên thuyết tất cả những điều ấy theo thứ tự, vì rằng lời giải thích được xem là khéo nói, do đó, tôi sẽ thực hiện lời giải thích ấy đúng như vậy.” ကေန ပနေတံ ပကာသိတံ, ကတ္ထ ကဒါ ကသ္မာ စာတိ? ဝုစ္စတေ – ဘဂဝတာ ပကာသိတံ, တံ ခေါ ပန ရာဇဂဟေ ဒုတိယဒိဝသေ ရညော မာဂဓဿ အနုမောဒနတ္ထံ. ဣမဿ စတ္ထဿ ဝိဘာဝနတ္ထံ အယမေတ္ထ ဝိတ္ထာရကထာ ကထေတဗ္ဗာ – Vậy kinh này do ai tuyên thuyết, ở đâu, khi nào, và vì sao? Xin trả lời: Do đức Thế Tôn tuyên thuyết. Kinh ấy được thuyết tại thành Rājagaha vào ngày thứ hai, nhằm mục đích tùy hỷ cho đức vua xứ Māgadha. Để làm sáng tỏ ý nghĩa này, câu chuyện chi tiết sau đây cần được kể lại ở đây: ဣတော ဒွါနဝုတိကပ္ပေ ကာသိ နာမ နဂရံ အဟောသိ. တတ္ထ ဇယသေနော နာမ ရာဇာ. တဿ သိရိမာ နာမ ဒေဝီ, တဿာ ကုစ္ဆိယံ ဖုဿော နာမ ဗောဓိသတ္တော နိဗ္ဗတ္တိတွာ အနုပုဗ္ဗေန သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ. ဇယသေနော ရာဇာ ‘‘မမ ပုတ္တော အဘိနိက္ခမိတွာ ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော, မယှမေဝ ဗုဒ္ဓေါ, မယှံ ဓမ္မော, မယှံ သံဃော’’တိ မမတ္တံ ဥပ္ပာဒေတွာ သဗ္ဗကာလံ သယမေဝ ဥပဋ္ဌဟတိ, န အညေသံ ဩကာသံ ဒေတိ. Cách đây chín mươi hai kiếp, có một thành phố tên là Kāsī. Ở đó có vị vua tên là Jayasena. Vua có hoàng hậu tên là Sirimā. Vị Bồ-tát tên là Phussa đã tái sanh trong lòng bà, và tuần tự đã chứng đắc Chánh Đẳng Giác. Vua Jayasena khởi lên tâm sở hữu rằng: “Con trai ta đã xuất gia và thành Phật, đó là đức Phật của riêng ta, giáo pháp của ta, Tăng chúng của ta”, rồi tự mình hộ độ suốt thời gian, không cho người khác có cơ hội. ဘဂဝတော ကနိဋ္ဌဘာတရော ဝေမာတိကာ တယော ဘာတရော စိန္တေသုံ – ‘‘ဗုဒ္ဓါ နာမ သဗ္ဗလောကဟိတာယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, န စေကဿေဝတ္ထာယ, အမှာကဉ္စ ပိတာ အညေသံ ဩကာသံ န ဒေတိ, ကထံ နု မယံ လဘေယျာမ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌာတု’’န္တိ. တေသံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဟန္ဒ မယံ ကိဉ္စိ ဥပါယံ ကရောမာ’’တိ. တေ ပစ္စန္တံ ကုပိတံ ဝိယ ကာရာပေသုံ. တတော ရာဇာ ‘‘ပစ္စန္တော ကုပိတော’’တိ သုတွာ တယောပိ ပုတ္တေ ပစ္စန္တဝူပသမနတ္ထံ ပေသေသိ. တေ ဝူပသမေတွာ အာဂတာ, ရာဇာ တုဋ္ဌော ဝရံ အဒါသိ ‘‘ယံ ဣစ္ဆထ, တံ ဂဏှထာ’’တိ. တေ ‘‘မယံ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌာတုံ ဣစ္ဆာမာ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ ‘‘ဧတံ ဌပေတွာ အညံ ဂဏှထာ’’တိ အာဟ. တေ ‘‘မယံ အညေန အနတ္ထိကာ’’တိ အာဟံသု. တေန ဟိ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဂဏှထာတိ. တေ သတ္တ ဝဿာနိ ယာစိံသု, ရာဇာ န အဒါသိ. ဧဝံ ဆ, ပဉ္စ, စတ္တာရိ, တီဏိ, ဒွေ, ဧကံ, သတ္တ မာသာနိ, ဆ, ပဉ္စ, စတ္တာရီတိ ယာဝ တေမာသံ ယာစိံသု. ရာဇာ ‘‘ဂဏှထာ’’တိ အဒါသိ. Ba người em trai cùng cha khác mẹ của đức Thế Tôn suy nghĩ: “Chư Phật ra đời vì lợi ích cho toàn thể thế gian, chứ không phải vì lợi ích của riêng một người. Vậy mà phụ vương của chúng ta không cho người khác có cơ hội. Làm sao chúng ta có thể được hộ độ đức Thế Tôn đây?” Họ nảy ra ý nghĩ: “Nào, chúng ta hãy dùng một phương kế.” Họ cho người làm ra vẻ như vùng biên địa đang nổi loạn. Sau đó, nhà vua nghe tin “biên địa nổi loạn” liền sai cả ba người con trai đi dẹp yên. Khi họ dẹp yên trở về, nhà vua vui mừng ban cho một ân huệ: “Các con muốn gì, hãy nhận lấy.” Họ thưa: “Chúng con muốn được hộ độ đức Thế Tôn.” Vua nói: “Hãy bỏ điều đó đi mà nhận lấy điều khác.” Họ thưa: “Chúng con không cần điều gì khác.” “Nếu vậy, hãy nhận lấy trong một thời gian có giới hạn.” Họ xin bảy năm, vua không cho. Cứ như thế, họ xin sáu, năm, bốn, ba, hai, một năm, rồi bảy tháng, sáu, năm, bốn, cho đến khi xin ba tháng. Nhà vua đã đồng ý: “Hãy nhận lấy.” တေ ဝရံ လဘိတွာ ပရမတုဋ္ဌာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ အာဟံသု – ‘‘ဣစ္ဆာမ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ တေမာသံ ဥပဋ္ဌာတုံ, အဓိဝါသေတု နော, ဘန္တေ[Pg.170], ဘဂဝါ ဣမံ တေမာသံ ဝဿာဝါသ’’န္တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. တတော တေ အတ္တနော ဇနပဒေ နိယုတ္တကပုရိသဿ လေခံ ပေသေသုံ ‘‘ဣမံ တေမာသံ အမှေဟိ ဘဂဝါ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော, ဝိဟာရံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာနသမ္ဘာရံ ကရောဟီ’’တိ. သော တံ သဗ္ဗံ သမ္ပာဒေတွာ ပဋိနိဝေဒေသိ. တေ ကာသာယဝတ္ထနိဝတ္ထာ ဟုတွာ အဍ္ဎတေယျေဟိ ပုရိသသဟဿေဟိ ဝေယျာဝစ္စကရေဟိ ဘဂဝန္တံ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟမာနာ ဇနပဒံ နေတွာ ဝိဟာရံ နိယျာတေတွာ ဝသာပေသုံ. Được ân huệ, họ vô cùng vui mừng, đến đảnh lễ đức Thế Tôn và bạch rằng: “Bạch đức Thế Tôn, chúng con muốn được hộ độ đức Thế Tôn trong ba tháng. Kính mong đức Thế Tôn nhận lời an cư mùa mưa trong ba tháng này của chúng con.” Đức Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng. Sau đó, họ gửi thư cho vị quan được bổ nhiệm ở tỉnh của mình rằng: “Trong ba tháng này, đức Thế Tôn sẽ được chúng ta hộ độ. Hãy chuẩn bị tất cả vật dụng cần thiết để hộ độ đức Thế Tôn, bắt đầu từ tịnh xá.” Vị quan ấy chuẩn bị xong mọi thứ và báo lại. Các vị hoàng tử, mặc y phục màu cà-sa, cùng với hai ngàn năm trăm người phục vụ, đã cung kính hộ độ đức Thế Tôn, đưa Ngài về tỉnh, dâng cúng tịnh xá và thỉnh Ngài an ngự tại đó. တေသံ ဘဏ္ဍာဂါရိကော ဧကော ဂဟပတိပုတ္တော သပဇာပတိကော သဒ္ဓေါ အဟောသိ ပသန္နော. သော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ဒါနဝတ္တံ သက္ကစ္စံ အဒါသိ. ဇနပဒေ နိယုတ္တကပုရိသော တံ ဂဟေတွာ ဇာနပဒေဟိ ဧကာဒသမတ္တေဟိ ပုရိသသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ သက္ကစ္စမေဝ ဒါနံ ပဝတ္တာပေသိ. တတ္ထ ကေစိ ဇာနပဒါ ပဋိဟတစိတ္တာ အဟေသုံ. တေ ဒါနဿ အန္တရာယံ ကတွာ ဒေယျဓမ္မေ အတ္တနာ ခါဒိံသု, ဘတ္တသာလဉ္စ အဂ္ဂိနာ ဒဟိံသု. ပဝါရိတေ ရာဇပုတ္တာ ဘဂဝတော မဟန္တံ သက္ကာရံ ကတွာ ဘဂဝန္တံ ပုရက္ခတွာ ပိတုနော သကာသမေဝ အဂမံသု. တတ္ထ ဂန္တွာ ဧဝ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာယိ. ရာဇာ စ ရာဇပုတ္တာ စ ဇနပဒေ နိယုတ္တကပုရိသော စ ဘဏ္ဍာဂါရိကော စ အနုပုဗ္ဗေန ကာလံ ကတွာ သဒ္ဓိံ ပရိသာယ သဂ္ဂေ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု, ပဋိဟတစိတ္တဇနာ နိရယေသု နိဗ္ဗတ္တိံသု. ဧဝံ တေသံ ဒွိန္နံ ဂဏာနံ သဂ္ဂတော သဂ္ဂံ, နိရယတော နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ ဒွါနဝုတိကပ္ပာ ဝီတိဝတ္တာ. Trong số họ, có một người con của gia chủ làm quản khố, cùng với vợ, là người có đức tin và lòng tịnh tín. Vị ấy đã cung kính thực hiện phận sự cúng dường đến Tăng chúng do đức Phật dẫn đầu. Vị quan được bổ nhiệm ở tỉnh, cùng với vị ấy và khoảng mười một ngàn người dân trong tỉnh, đã cung kính tiến hành việc cúng dường. Trong số đó, một số người dân có tâm chống đối. Họ đã gây trở ngại cho việc cúng dường, tự mình ăn các vật phẩm dâng cúng, và dùng lửa đốt cháy nhà ăn. Sau lễ Pavāraṇā, các hoàng tử đã thực hiện một cuộc cúng dường lớn lao đến đức Thế Tôn, rồi hộ tống Ngài trở về nơi ở của phụ vương. Vừa đến nơi đó, đức Thế Tôn nhập Vô Dư Niết-bàn. Nhà vua, các hoàng tử, vị quan ở tỉnh, và vị quản khố, theo thời gian đã mệnh chung và cùng với đoàn tùy tùng sanh về cõi trời. Những người có tâm chống đối thì sanh vào các cõi địa ngục. Cứ như thế, đối với hai nhóm người này, sanh đi sanh lại từ trời xuống trời, từ địa ngục xuống địa ngục, chín mươi hai kiếp đã trôi qua. အထ ဣမသ္မိံ ဘဒ္ဒကပ္ပေ ကဿပဗုဒ္ဓဿ ကာလေ တေ ပဋိဟတစိတ္တဇနာ ပေတေသု ဥပ္ပန္နာ. တဒါ မနုဿာ အတ္တနော ဉာတကာနံ ပေတာနံ အတ္ထာယ ဒါနံ ဒတွာ ဥဒ္ဒိသန္တိ ‘‘ဣဒံ အမှာကံ ဉာတီနံ ဟောတူ’’တိ. တေ သမ္ပတ္တိံ လဘန္တိ. အထ ဣမေပိ ပေတာ တံ ဒိသွာ ဘဂဝန္တံ ကဿပံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိံသု – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ, မယမ္ပိ ဧဝရူပံ သမ္ပတ္တိံ လဘေယျာမာ’’တိ? ဘဂဝါ အာဟ – ‘‘ဣဒါနိ န လဘထ, အပိစ အနာဂတေ ဂေါတမော နာမ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ, တဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗိမ္ဗိသာရော နာမ ရာဇာ ဘဝိဿတိ, သော တုမှာကံ ဣတော ဒွါနဝုတိကပ္ပေ ဉာတိ အဟောသိ, သော ဗုဒ္ဓဿ ဒါနံ ဒတွာ တုမှာကံ ဥဒ္ဒိသိဿတိ, တဒါ လဘိဿထာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ကိရ တေသံ ပေတာနံ တံ ဝစနံ ‘‘သွေ လဘိဿထာ’’တိ ဝုတ္တံ ဝိယ အဟောသိ. Sau đó, trong kiếp hiền này, vào thời của đức Phật Kassapa, những người có tâm sân hận ấy đã sanh vào cõi ngạ quỷ. Khi ấy, loài người sau khi làm phước bố thí vì lợi ích cho các ngạ quỷ là quyến thuộc của mình, họ hồi hướng rằng: “Mong rằng vật này hãy đến với các quyến thuộc của chúng tôi.” Các ngạ quỷ ấy nhận được tài sản. Bấy giờ, những ngạ quỷ này sau khi thấy điều đó, đã đến hầu đức Thế Tôn Kassapa và bạch hỏi rằng: “Bạch ngài, làm thế nào chúng con cũng có thể nhận được tài sản như vậy?” Đức Thế Tôn dạy rằng: “Bây giờ các ngươi không nhận được, tuy nhiên trong tương lai sẽ có một vị Phật tên là Gotama xuất hiện. Vào thời của đức Thế Tôn ấy, sẽ có một vị vua tên là Bimbisāra. Vị ấy là quyến thuộc của các ngươi cách đây chín mươi hai kiếp. Vị ấy sau khi cúng dường đến đức Phật sẽ hồi hướng cho các ngươi, khi ấy các ngươi sẽ nhận được.” Được biết, khi được nghe như vậy, lời nói ấy đối với các ngạ quỷ đó giống như là lời nói: “Ngày mai các ngươi sẽ nhận được.” အထ ဧကသ္မိံ ဗုဒ္ဓန္တရေ ဝီတိဝတ္တေ အမှာကံ ဘဂဝါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တေပိ တယော ရာဇပုတ္တာ တေဟိ အဍ္ဎတေယျေဟိ ပုရိသသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ [Pg.171] ဒေဝလောကာ စဝိတွာ မဂဓရဋ္ဌေ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဂယာသီသေ တယော ဇဋိလာ အဟေသုံ, ဇနပဒေ နိယုတ္တကပုရိသော, ရာဇာ အဟောသိ ဗိမ္ဗိသာရော, ဘဏ္ဍာဂါရိကော, ဂဟပတိ ဝိသာခေါ နာမ မဟာသေဋ္ဌိ အဟောသိ, တဿ ပဇာပတိ ဓမ္မဒိန္နာ နာမ သေဋ္ဌိဓီတာ အဟောသိ. ဧဝံ သဗ္ဗာပိ အဝသေသာ ပရိသာ ရညော ဧဝ ပရိဝါရာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တာ. Sau đó, khi một Phật kỳ đã trôi qua, đức Thế Tôn của chúng ta đã xuất hiện trên thế gian. Ba vị vương tử ấy cùng với hai ngàn năm trăm người kia, sau khi mệnh chung từ cõi trời, đã sanh vào dòng dõi Bà-la-môn ở xứ Māgadha, rồi tuần tự xuất gia theo lối tu của đạo sĩ và đã trở thành ba vị đạo sĩ bện tóc ở Gayāsīsa. Người được bổ nhiệm ở địa phương đã trở thành vua Bimbisāra. Vị gia chủ quản lý kho tàng đã trở thành đại phú hộ tên là Visākha. Vợ của vị ấy đã trở thành con gái của một phú hộ tên là Dhammadinnā. Như vậy, tất cả hội chúng còn lại đã sanh ra làm quyến thuộc của đức vua. အမှာကံ ဘဂဝါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ သတ္တသတ္တာဟံ အတိက္ကမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဗာရာဏသိံ အာဂမ္မ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတွာ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ အဍ္ဎတေယျသဟဿပရိဝါရေ တယော ဇဋိလေ ဝိနေတွာ ရာဇဂဟံ အဂမာသိ. တတ္ထ စ တဒဟုပသင်္ကမန္တံယေဝ ရာဇာနံ ဗိမ္ဗိသာရံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေသိ ဧကာဒသနဝုတေဟိ မာဂဓကေဟိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေဟိ သဒ္ဓိံ. အထ ရညာ သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တိတော ဘဂဝါ အဓိဝါသေတွာ ဒုတိယဒိဝသေ သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ပုရတော ပုရတော ဂစ္ဆန္တေန – Đức Thế Tôn của chúng ta, sau khi xuất hiện trên thế gian, trải qua bốn mươi chín ngày, đã tuần tự đi đến Bārāṇasī, chuyển Pháp luân, bắt đầu với năm vị Tỳ khưu cho đến khi giáo hóa ba vị đạo sĩ bện tóc cùng với hai ngàn năm trăm quyến thuộc, rồi Ngài đã đi đến Rājagaha. Và tại nơi ấy, Ngài đã an lập đức vua Bimbisāra, người vừa mới đến hầu vào ngày hôm đó, cùng với mười một vạn người dân xứ Māgadha gồm các Bà-la-môn và gia chủ, vào trong Tu-đà-hoàn quả. Sau đó, được đức vua thỉnh mời dùng bữa vào ngày mai, đức Thế Tôn đã nhận lời, và vào ngày thứ hai, với vua trời Sakka đi trước mặt – ‘‘ဒန္တော ဒန္တေဟိ သဟ ပုရာဏဇဋိလေဟိ, ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိပ္ပမုတ္တေဟိ; သိင်္ဂီနိက္ခသဝဏ္ဏော, ရာဇဂဟံ ပါဝိသိ ဘဂဝါ’’တိ. (မဟာဝ. ၅၈) – “Bậc đã được điều phục, cùng với các vị cựu đạo sĩ bện tóc đã được điều phục; bậc đã được giải thoát, cùng với các vị đã được giải thoát; bậc có sắc thân như vàng ròng, đức Thế Tôn đã đi vào thành Rājagaha.” ဧဝမာဒီဟိ ဂါထာဟိ အဘိတ္ထဝိယမာနော ရာဇဂဟံ ပဝိသိတွာ ရညော နိဝေသနေ မဟာဒါနံ သမ္ပဋိစ္ဆိ. တေ ပေတာ ‘‘ဣဒါနိ ရာဇာ အမှာကံ ဒါနံ ဥဒ္ဒိသိဿတိ, ဣဒါနိ ဥဒ္ဒိသိဿတီ’’တိ အာသာယ ပရိဝါရေတွာ အဋ္ဌံသု. Được tán thán bằng những câu kệ như vậy, Ngài đi vào thành Rājagaha và đã thọ nhận vật đại thí tại cung điện của đức vua. Các ngạ quỷ ấy, với hy vọng rằng: “Bây giờ đức vua sẽ hồi hướng vật thí cho chúng ta, bây giờ ngài sẽ hồi hướng,” đã vây quanh và đứng chờ. ရာဇာ ဒါနံ ဒတွာ ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ ဘဂဝါ ဝိဟရေယျာ’’တိ ဘဂဝတော ဝိဟာရဋ္ဌာနမေဝ စိန္တေသိ, န တံ ဒါနံ ကဿစိ ဥဒ္ဒိသိ. ပေတာ ဆိန္နာသာ ဟုတွာ ရတ္တိံ ရညော နိဝေသနေ အတိဝိယ ဘိံသနကံ ဝိဿရမကံသု. ရာဇာ ဘယသံဝေဂသန္တာသမာပဇ္ဇိ, တတော ပဘာတာယ ရတ္တိယာ ဘဂဝတော အာရောစေသိ – ‘‘ဧဝရူပံ သဒ္ဒမဿောသိံ, ကိံ နု ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဝိဿတီ’’တိ. ဘဂဝါ အာဟ – ‘‘မာ ဘာယိ, မဟာရာဇ, န တေ ကိဉ္စိ ပါပကံ ဘဝိဿတိ, အပိစ ခေါ တေ ပုရာဏဉာတကာ ပေတေသု ဥပ္ပန္နာ သန္တိ, တေ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ တမေဝ ပစ္စာသီသမာနာ ဝိစရန္တိ ‘ဗုဒ္ဓဿ ဒါနံ ဒတွာ အမှာကံ ဥဒ္ဒိသိဿတီ’တိ[Pg.172], န တေသံ တွံ ဟိယျော ဥဒ္ဒိသိ, တေ ဆိန္နာသာ တထာရူပံ ဝိဿရမကံသူ’’တိ. Đức vua sau khi cúng dường, chỉ suy nghĩ về nơi ở cho đức Thế Tôn rằng: “Đức Thế Tôn sẽ ngự ở đâu nhỉ?” chứ không hồi hướng vật thí ấy cho bất cứ ai. Các ngạ quỷ trở nên tuyệt vọng, vào ban đêm tại cung điện của đức vua, đã tạo ra tiếng kêu la vô cùng khủng khiếp. Đức vua trở nên sợ hãi, kinh hoàng, và hãi hùng. Sau đó, khi đêm đã tàn, vua bạch với đức Thế Tôn rằng: “Con đã nghe một âm thanh như vậy, bạch ngài, điều gì sẽ xảy đến cho con?” Đức Thế Tôn dạy rằng: “Đừng sợ, đại vương, sẽ không có điều xấu nào xảy đến cho ngài. Tuy nhiên, các quyến thuộc cũ của ngài đã sanh vào cõi ngạ quỷ. Họ suốt một Phật kỳ đã đi lang thang mong đợi chính ngài rằng: ‘Sau khi cúng dường đến đức Phật, ngài sẽ hồi hướng cho chúng ta.’ Hôm qua ngài đã không hồi hướng cho họ. Họ bị tuyệt vọng nên đã tạo ra tiếng kêu la như vậy.” သော အာဟ ‘‘ဣဒါနိ ပန, ဘန္တေ, ဒိန္နေ လဘေယျု’’န္တိ? ‘‘အာမ, မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ မေ, ဘန္တေ, အဓိဝါသေတု ဘဂဝါ အဇ္ဇတနာယ ဒါနံ, တေသံ ဥဒ္ဒိသိဿာမီ’’တိ? ဘဂဝါ အဓိဝါသေသိ. ရာဇာ နိဝေသနံ ဂန္တွာ မဟာဒါနံ ပဋိယာဒေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ. ဘဂဝါ ရာဇန္တေပုရံ ဂန္တွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. တေပိ ခေါ ပေတာ ‘‘အပိ နာမ အဇ္ဇ လဘေယျာမာ’’တိ ဂန္တွာ တိရောကုဋ္ဋာဒီသု အဋ္ဌံသု. ဘဂဝါ တထာ အကာသိ, ယထာ တေ သဗ္ဗေဝ ရညော ပါကဋာ အဟေသုံ. ရာဇာ ဒက္ခိဏောဒကံ ဒေန္တော ‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတူ’’တိ ဥဒ္ဒိသိ, တင်္ခဏညေဝ တေသံ ပေတာနံ ပဒုမသဉ္ဆန္နာ ပေါက္ခရဏိယော နိဗ္ဗတ္တိံသု. တေ တတ္ထ နှတွာ စ ပိဝိတွာ စ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဒရထကိလမထပိပါသာ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ အဟေသုံ. ရာဇာ ယာဂုခဇ္ဇကဘောဇနာနိ ဒတွာ ဥဒ္ဒိသိ, တင်္ခဏညေဝ တေသံ ဒိဗ္ဗယာဂုခဇ္ဇကဘောဇနာနိ နိဗ္ဗတ္တိံသု. တေ တာနိ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ပီဏိန္ဒြိယာ အဟေသုံ. အထ ဝတ္ထသေနာသနာနိ ဒတွာ ဥဒ္ဒိသိ. တေသံ ဒိဗ္ဗဝတ္ထဒိဗ္ဗယာနဒိဗ္ဗပါသာဒဒိဗ္ဗပစ္စတ္ထရဏဒိဗ္ဗသေယျာဒိအလင်္ကာရဝိဓယော နိဗ္ဗတ္တိံသု. သာပိ တေသံ သမ္ပတ္တိ ယထာ သဗ္ဗာဝ ပါကဋာ ဟောတိ, တထာ ဘဂဝါ အဓိဋ္ဌာသိ. ရာဇာ အတိဝိယ အတ္တမနော အဟောသိ. တတော ဘဂဝါ ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတော ရညော မာဂဓဿ အနုမောဒနတ္ထံ ‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု တိဋ္ဌန္တီ’’တိ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ. Vua bạch rằng: “Bạch ngài, nhưng bây giờ nếu con cúng dường, họ có thể nhận được không?” “Vâng, đại vương.” “Bạch ngài, nếu vậy, xin đức Thế Tôn hãy nhận lời cúng dường của con hôm nay, con sẽ hồi hướng cho họ.” Đức Thế Tôn đã nhận lời. Đức vua đi về cung điện, chuẩn bị vật đại thí và cho báo thời đến đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đi vào hoàng cung và ngồi trên chỗ đã soạn sẵn cùng với Tăng chúng. Các ngạ quỷ ấy cũng vậy, với ý nghĩ: “Liệu hôm nay chúng ta có thể nhận được không?” đã đi đến và đứng ở bên ngoài tường và những nơi khác. Đức Thế Tôn đã làm cho tất cả họ đều hiện rõ ra cho đức vua thấy. Đức vua trong khi rưới nước hồi hướng, đã hồi hướng rằng: “Mong rằng vật này hãy đến với các quyến thuộc của tôi.” Ngay lúc đó, các hồ sen được bao phủ bởi hoa sen đã hiện ra cho các ngạ quỷ ấy. Họ sau khi tắm và uống nước ở đó, sự nóng bức, mệt mỏi, và cơn khát được lắng dịu, đã trở nên có sắc thân như vàng. Đức vua cúng dường cháo, vật thực cứng, vật thực mềm rồi hồi hướng. Ngay lúc đó, cháo, vật thực cứng, vật thực mềm của chư thiên đã hiện ra cho họ. Họ sau khi thọ dụng những thứ đó, đã có các căn sung mãn. Sau đó, vua cúng dường y phục và chỗ ở rồi hồi hướng. Các loại trang sức như y phục chư thiên, xe cộ chư thiên, cung điện chư thiên, thảm trải chư thiên, giường nằm chư thiên đã hiện ra cho họ. Đức Thế Tôn đã chú nguyện để tất cả tài sản ấy của họ đều hiện rõ ra. Đức vua vô cùng hoan hỷ. Sau đó, đức Thế Tôn, sau khi đã dùng xong và rời tay khỏi bát, để tùy hỷ cho đức vua xứ Māgadha, đã nói lên những câu kệ này: “Họ đứng ngoài tường...” ဧတ္တာဝတာ စ ‘‘ယေန ယတ္ထ ယဒါ ယသ္မာ, တိရောကုဋ္ဋံ ပကာသိတံ, ပကာသေတွာန တံ သဗ္ဗ’’န္တိ အယံ မာတိကာ သင်္ခေပတော ဝိတ္ထာရတော စ ဝိဘတ္တာ ဟောတိ. Và với chừng ấy, đề mục này: “Do ai, ở đâu, khi nào, vì sao, kinh Tirokuṭṭa được thuyết giảng, sau khi thuyết giảng tất cả điều đó” đã được phân tích cả một cách tóm tắt và chi tiết. ပဌမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ đầu tiên ၁. ဣဒါနိ ဣမဿ တိရောကုဋ္ဋဿ ယထာက္ကမံ အတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမ. သေယျထိဒံ – ပဌမဂါထာယ တာဝ တိရောကုဋ္ဋာတိ ကုဋ္ဋာနံ ပရဘာဂါ ဝုစ္စန္တိ. တိဋ္ဌန္တီတိ နိသဇ္ဇာဒိပ္ပဋိက္ခေပတော ဌာနကပ္ပနဝစနမေတံ. တေန ယထာ ပါကာရပရဘာဂံ ပဗ္ဗတပရဘာဂဉ္စ ဂစ္ဆန္တံ ‘‘တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆတီ’’တိ ဝဒန္တိ, ဧဝမိဓာပိ ကုဋ္ဋဿ ပရဘာဂေသု တိဋ္ဌန္တေ ‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု [Pg.173] တိဋ္ဌန္တီ’’တိ အာဟ. သန္ဓိသိင်္ဃာဋကေသု စာတိ ဧတ္ထ သန္ဓိယောတိ စတုက္ကောဏရစ္ဆာ ဝုစ္စန္တိ ဃရသန္ဓိဘိတ္တိသန္ဓိအာလောကသန္ဓိယော စာပိ. သိင်္ဃာဋကာတိ တိကောဏရစ္ဆာ ဝုစ္စန္တိ, တဒေကဇ္ဈံ ကတွာ ပုရိမေန သဒ္ဓိံ သံဃဋေန္တော ‘‘သန္ဓိသိင်္ဃာဋကေသု စာ’’တိ အာဟ. ဒွါရဗာဟာသု တိဋ္ဌန္တီတိ နဂရဒွါရဃရဒွါရာနံ ဗာဟာ နိဿာယ တိဋ္ဌန္တိ. အာဂန္တွာန သကံ ဃရန္တိ ဧတ္ထ သကံ ဃရံ နာမ ပုဗ္ဗဉာတိဃရမ္ပိ အတ္တနာ သာမိကဘာဝေန အဇ္ဈာဝုတ္ထပုဗ္ဗဃရမ္ပိ. တဒုဘယမ္ပိ ယသ္မာ တေ သကဃရသညာယ အာဂစ္ဆန္တိ, တသ္မာ ‘‘အာဂန္တွာန သကံ ဃရ’’န္တိ အာဟ. 1. Bây giờ, chúng tôi sẽ giải thích ý nghĩa của kinh Tirokuṭṭa này theo thứ tự. Cụ thể là – trước hết, trong câu kệ đầu tiên, (từ) tirokuṭṭa có nghĩa là phần bên ngoài của các bức tường được gọi là tirokuṭṭa. (Từ) tiṭṭhanti (họ đứng) là lời nói chỉ định việc đứng, do phủ định việc ngồi v.v. Do đó, giống như khi nói về người đi đến phần bên ngoài của tường thành và phần bên ngoài của ngọn núi: “đi không vướng mắc ở bên ngoài tường thành, bên ngoài ngọn núi”, cũng vậy, ở đây, Ngài nói “tirokuṭṭesu tiṭṭhanti” (họ đứng ở bên ngoài các bức tường) để chỉ những chúng sanh đứng ở các phần bên ngoài của bức tường. Ở đây, trong câu “sandhisiṅghāṭakesu ca”, (từ) sandhiyo được gọi là các ngã tư, cũng là chỗ nối của nhà, chỗ nối của tường, và chỗ nối của khoảng trống. (Từ) siṅghāṭaka được gọi là các ngã ba. Sau khi gộp chúng lại làm một và kết hợp với từ trước, Ngài nói “sandhisiṅghāṭakesu ca”. (Câu) “dvārabāhāsu tiṭṭhanti” có nghĩa là họ đứng nương tựa vào các thanh ngang của cổng thành và cửa nhà. Ở đây, trong câu “āgantvāna sakaṃ gharaṃ”, cái gọi là “nhà của mình” là nhà của bà con đời trước và cũng là ngôi nhà mà chính mình đã từng ở với tư cách là chủ nhân. Vì họ đến cả hai nơi đó với tưởng là nhà của mình, do đó, Ngài nói “āgantvāna sakaṃ gharaṃ” (sau khi đến nhà của mình). ဒုတိယဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ thứ hai ၂. ဧဝံ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗေ အနဇ္ဈာဝုတ္ထပုဗ္ဗမ္ပိ ပုဗ္ဗဉာတိဃရံ ဗိမ္ဗိသာရနိဝေသနံ သကဃရသညာယ အာဂန္တွာ တိရောကုဋ္ဋသန္ဓိသိင်္ဃာဋကဒွါရဗာဟာသု ဌိတေ ဣဿာမစ္ဆရိယဖလံ အနုဘဝန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ ဒီဃမဿုကေသဝိကာရဓရေ အန္ဓကာရမုခေ သိထိလဗန္ဓနဝိလမ္ဗမာနကိသဖရုသကာဠကင်္ဂပစ္စင်္ဂေ တတ္ထ တတ္ထ ဌိတဝနဒါဟဒဍ္ဎတာလရုက္ခသဒိသေ, အပ္ပေကစ္စေ ဇိဃစ္ဆာပိပါသာရဏိနိမ္မထနေန ဥဒရတော ဥဋ္ဌာယ မုခတော ဝိနိစ္ဆရန္တာယ အဂ္ဂိဇာလာယ ပရိဍယှမာနသရီရေ, အပ္ပေကစ္စေ သူစိဆိဒ္ဒါဏုမတ္တကဏ္ဌဗိလတာယ ပဗ္ဗတာကာရကုစ္ဆိတာယ စ လဒ္ဓမ္ပိ ပါနဘောဇနံ ယာဝဒတ္ထံ ဘုဉ္ဇိတုံ အသမတ္ထတာယ ခုပ္ပိပါသာပရေတေ အညံ ရသမဝိန္ဒမာနေ, အပ္ပေကစ္စေ အညမညဿ အညေသံ ဝါ သတ္တာနံ ပဘိန္နဂဏ္ဍပိဠကမုခါ ပဂ္ဃရိတရုဓိရပုဗ္ဗလသိကာဒိံ လဒ္ဓါ အမတမိဝ သာယမာနေ အတိဝိယ ဒုဒ္ဒသိကဝိရူပဘယာနကသရီရေ ဗဟူ ပေတေ ရညော နိဒဿေန္တော – 2. Như vậy, Đức Thế Tôn, khi chỉ cho nhà vua thấy nhiều ngạ quỷ có thân hình rất khó nhìn, xấu xí, đáng sợ, đã đến cung điện của vua Bimbisāra – là nhà của bà con đời trước dù trước đây họ chưa từng ở – với tưởng là nhà của mình, rồi đứng ở bên ngoài tường, ở các ngã tư, ngã ba, và các thanh ngang cửa, đang chịu quả của sự ganh tỵ và bỏn xẻn; một số ngạ quỷ có râu dài, mang hình dạng kỳ dị, mặt tối tăm, có các khớp xương lỏng lẻo, lủng lẳng, gầy gò, thô ráp, các chi đen đúa, giống như cây thốt nốt trong khu rừng bị cháy đứng đây đó; một số ngạ quỷ có thân thể bị thiêu đốt bởi ngọn lửa của sự đói khát hành hạ bốc lên từ bụng và thoát ra từ miệng; một số ngạ quỷ do có cổ họng với lỗ nhỏ như lỗ kim và có bụng to như quả núi nên không có khả năng ăn uống thỏa thích dù đã nhận được đồ ăn thức uống, bị đói khát dày vò, không tìm thấy vị nào khác; một số ngạ quỷ sau khi nhận được máu, mủ, nước nhờn v.v. chảy ra từ các mụn nhọt, ung độc đã vỡ trên mặt của nhau hoặc của các chúng sanh khác, thì liếm láp như thể là cam lồ – ‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု တိဋ္ဌန္တိ, သန္ဓိသိင်္ဃာဋကေသု စ; ဒွါရဗာဟာသု တိဋ္ဌန္တိ, အာဂန္တွာန သကံ ဃရ’’န္တိ. – “Họ đứng ở bên ngoài các bức tường, và ở các ngã tư, ngã ba; họ đứng ở các thanh ngang cửa, sau khi đã đến nhà của mình.” – ဝတွာ ပုန တေဟိ ကတဿ ကမ္မဿ ဒါရုဏဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘ပဟူတေ အန္နပါနမှီ’’တိ ဒုတိယဂါထမာဟ. Sau khi nói (như vậy), lại nữa, khi chỉ ra tính chất tàn khốc của nghiệp mà họ đã làm, Ngài đã nói câu kệ thứ hai: “pahūte annapānamhi”. တတ္ထ ပဟူတေတိ အနပ္ပကေ ဗဟုမှိ, ယာဝဒတ္ထိကေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဘ-ကာရဿ ဟိ ဟ-ကာရော လဗ္ဘတိ ‘‘ပဟု သန္တော န ဘရတီ’’တိအာဒီသု (သု. နိ. ၉၈) ဝိယ. ကေစိ ပန ‘‘ဗဟူတေ’’ ဣတိ စ ‘‘ဗဟူကေ’’ ဣတိ စ ပဌန္တိ. ပမာဒပါဌာ ဧတေ[Pg.174]. အန္နေ စ ပါနမှိ စ အန္နပါနမှိ. ခဇ္ဇေ စ ဘောဇ္ဇေ စ ခဇ္ဇဘောဇ္ဇေ, ဧတေန အသိတပီတခါယိတသာယိတဝသေန စတုဗ္ဗိဓံ အာဟာရံ ဒဿေတိ. ဥပဋ္ဌိတေတိ ဥပဂမ္မ ဌိတေ, သဇ္ဇိတေ ပဋိယတ္တေ သမောဟိတေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. န တေသံ ကောစိ သရတိ, သတ္တာနန္တိ တေသံ ပေတ္တိဝိသယေ ဥပ္ပန္နာနံ သတ္တာနံ ကောစိ မာတာ ဝါ ပိတာ ဝါ ပုတ္တော ဝါ န သရတိ. ကိံ ကာရဏာ? ကမ္မပစ္စယာ, အတ္တနာ ကတဿ အဒါနဒါနပ္ပဋိသေဓနာဒိဘေဒဿ ကဒရိယကမ္မဿ ပစ္စယာ. တဉှိ တေသံ ကမ္မံ ဉာတီနံ သရိတုံ န ဒေတိ. Ở đó, (từ) pahūte có nghĩa là nhiều, không ít, được nói là “tùy theo nhu cầu”. Vì chữ ‘bha’ được chuyển thành chữ ‘ha’, giống như trong câu “pahu santo na bharati” v.v. Tuy nhiên, một số vị đọc là “bahūte” và “bahūke”. Đây là những cách đọc sai do sơ suất. Đồ ăn và thức uống là annapānamhi. Vật cứng và vật mềm là khajjabhojje; bằng điều này, Ngài chỉ ra bốn loại vật thực theo cách ăn, uống, nhai, nếm. (Từ) upaṭṭhite có nghĩa là đã được dọn sẵn, đã được chuẩn bị, đã được bày ra. (Câu) “na tesaṃ koci sarati, sattānaṃ” có nghĩa là trong số những chúng sanh đã sanh vào cõi ngạ quỷ đó, không một ai, dù là mẹ, cha, hay con, nhớ đến. Vì lý do gì? Do duyên của nghiệp; do duyên của nghiệp keo kiệt mà chính mình đã làm, có các loại như không bố thí, ngăn cản việc bố thí v.v. Vì nghiệp đó của họ không cho phép bà con nhớ đến. တတိယဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ thứ ba ၃. ဧဝံ ဘဂဝါ အနပ္ပကေပိ အန္နပါနာဒိမှိ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ ‘‘အပိ နာမ အမှေ ဥဒ္ဒိဿ ကိဉ္စိ ဒဒေယျု’’န္တိ ဉာတီ ပစ္စာသီသန္တာနံ ဝိစရတံ တေသံ ပေတာနံ တေဟိ ကတဿ အတိကဋုကဝိပါကကရဿ ကမ္မဿ ပစ္စယေန ကဿစိ ဉာတိနော အနုဿရဏမတ္တာဘာဝံ ဒဿေန္တော – 3. Như vậy, Đức Thế Tôn, khi chỉ ra rằng do duyên của nghiệp mà họ đã làm, nghiệp mang lại quả báo vô cùng cay đắng, nên không có bất kỳ người bà con nào ngay cả nhớ đến những ngạ quỷ đó, là những chúng sanh đang đi lang thang mong mỏi nơi bà con rằng: “Mong rằng họ sẽ cúng dường điều gì đó hồi hướng đến chúng ta”, dù cho đồ ăn thức uống v.v. không ít đã được dọn sẵn – ‘‘ပဟူတေ အန္နပါနမှိ, ခဇ္ဇဘောဇ္ဇေ ဥပဋ္ဌိတေ; န တေသံ ကောစိ သရတိ, သတ္တာနံ ကမ္မပစ္စယာ’’တိ. – “Khi đồ ăn thức uống dồi dào, vật cứng vật mềm được dọn sẵn; không một ai nhớ đến những chúng sanh ấy, do duyên của nghiệp.” – ဝတွာ ပုန ရညော ပေတ္တိဝိသယူပပန္နေ ဉာတကေ ဥဒ္ဒိဿ ဒိန္နံ ဒါနံ ပသံသန္တော ‘‘ဧဝံ ဒဒန္တိ ဉာတီန’’န္တိ တတိယဂါထမာဟ. Sau khi nói (như vậy), lại nữa, khi tán thán sự bố thí mà nhà vua đã cúng dường hồi hướng đến bà con đã sanh vào cõi ngạ quỷ, Ngài đã nói câu kệ thứ ba: “evaṃ dadanti ñātīnaṃ”. တတ္ထ ဧဝန္တိ ဥပမာဝစနံ. တဿ ဒွိဓာ သမ္ဗန္ဓော – တေသံ သတ္တာနံ ကမ္မပစ္စယာ အသရန္တေပိ ကိသ္မိဉ္စိ ဒဒန္တိ, ဉာတီနံ, ယေ ဧဝံ အနုကမ္ပကာ ဟောန္တီတိ စ ယထာ တယာ, မဟာရာဇ, ဒိန္နံ, ဧဝံ သုစိံ ပဏီတံ ကာလေန ကပ္ပိယံ ပါနဘောဇနံ ဒဒန္တိ ဉာတီနံ, ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာတိ စ. ဒဒန္တီတိ ဒေန္တိ ဥဒ္ဒိသန္တိ နိယျာတေန္တိ. ဉာတီနန္တိ မာတိတော စ ပိတိတော စ သမ္ဗန္ဓာနံ. ယေတိ ယေ ကေစိ ပုတ္တာ ဝါ ဓီတရော ဝါ ဘာတရော ဝါ ဟောန္တီတိ ဘဝန္တိ. အနုကမ္ပကာတိ အတ္ထကာမာ ဟိတေသိနော. သုစိန္တိ ဝိမလံ ဒဿနေယျံ မနောရမံ ဓမ္မိကံ ဓမ္မလဒ္ဓံ. ပဏီတန္တိ ဥတ္တမံ သေဋ္ဌံ. ကာလေနာတိ ဉာတိပေတာနံ တိရောကုဋ္ဋာဒီသု အာဂန္တွာ ဌိတကာလေန. ကပ္ပိယန္တိ အနုစ္ဆဝိကံ ပတိရူပံ အရိယာနံ ပရိဘောဂါရဟံ. ပါနဘောဇနန္တိ ပါနဉ္စ ဘောဇနဉ္စ. ဣဓ ပါနဘောဇနမုခေန သဗ္ဗောပိ ဒေယျဓမ္မော အဓိပ္ပေတော. Ở đó, (từ) evaṃ là lời nói so sánh. Có hai cách kết nối (ý nghĩa của) nó: “Dù không nhớ đến những chúng sanh ấy do duyên của nghiệp, nhưng những người có lòng bi mẫn như vậy vẫn cúng dường cho bà con”, và “Giống như ngài, tâu đại vương, đã cúng dường, cũng vậy, những người có lòng bi mẫn cúng dường đồ ăn thức uống thanh tịnh, cao quý, đúng lúc, thích hợp cho bà con”. (Từ) dadanti có nghĩa là họ cho, họ hồi hướng, họ dâng cúng. (Từ) ñātīnaṃ có nghĩa là của những người có quan hệ từ bên mẹ và bên cha. (Từ) ye có nghĩa là bất kỳ ai, dù là con trai, con gái, hay anh em, họ là (như vậy). (Từ) anukampakā có nghĩa là những người mong cầu lợi ích, tìm kiếm điều tốt lành. (Từ) suciṃ có nghĩa là trong sạch, đáng nhìn, đẹp lòng, hợp pháp, có được một cách hợp pháp. (Từ) paṇītaṃ có nghĩa là cao thượng, ưu việt. (Từ) kālena có nghĩa là vào lúc những ngạ quỷ bà con đến và đứng ở bên ngoài tường v.v. (Từ) kappiyaṃ có nghĩa là thích hợp, tương xứng, đáng để các bậc Thánh thọ dụng. (Từ) pānabhojanaṃ có nghĩa là thức uống và đồ ăn. Ở đây, qua (cụm từ) đồ ăn thức uống, tất cả các vật phẩm cúng dường đều được bao hàm. စတုတ္ထဂါထာပုဗ္ဗဒ္ဓဝဏ္ဏနာ Giải thích nửa đầu câu kệ thứ tư ၄. ဧဝံ [Pg.175] ဘဂဝါ ရညာ မာဂဓေန ပေတဘူတာနံ ဉာတီနံ အနုကမ္ပာယ ဒိန္နံ ပါနဘောဇနံ ပသံသန္တော – 4. Như vậy, Đức Thế Tôn, khi tán thán đồ ăn thức uống đã được vua xứ Magadha cúng dường với lòng bi mẫn cho bà con đã trở thành ngạ quỷ – ‘‘ဧဝံ ဒဒန္တိ ဉာတီနံ, ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ; သုစိံ ပဏီတံ ကာလေန, ကပ္ပိယံ ပါနဘောဇန’’န္တိ. – ‘Những ai là người có lòng thương tưởng, họ cúng dường cho các thân quyến như thế này: vật thực và đồ uống thanh tịnh, cao quý, thích hợp, đúng thời.’ ဝတွာ ပုန ယေန ပကာရေန ဒိန္နံ တေသံ ဟောတိ, တံ ဒဿေန္တော ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတူ’’တိ စတုတ္ထဂါထာယ ပုဗ္ဗဒ္ဓမာဟ တံ တတိယဂါထာယ ပုဗ္ဗဒ္ဓေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ – Sau khi nói như vậy, lại nữa, để chỉ ra phương cách mà vật thí được dâng cúng trở thành của họ (các ngạ quỷ), ngài đã nói nửa phần đầu của kệ ngôn thứ tư: ‘idaṃ vo ñātīnaṃ hotu.’ Phần này nên được liên kết với nửa phần đầu của kệ ngôn thứ ba. ‘‘ဧဝံ ဒဒန္တိ ဉာတီနံ, ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ; ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’တိ. ‘Những ai là người thân có lòng thương tưởng, họ cúng dường cho các thân quyến như thế này: “Mong rằng vật này là dành cho các thân quyến của chúng tôi, mong rằng các thân quyến được an lạc.”’ တေန ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတူတိ ဧဝံ ဒဒန္တိ, နော အညထာ’’တိ ဧတ္ထ အာကာရတ္ထေန ဧဝံသဒ္ဒေန ဒါတဗ္ဗာကာရနိဒဿနံ ကတံ ဟောတိ. Do đó, (câu) ‘họ cúng dường như thế này: “Mong rằng vật này là dành cho các thân quyến của chúng tôi”, chứ không phải cách nào khác’ ở đây, bằng từ ‘evaṃ’ (như thế này) có ý nghĩa chỉ phương cách, sự trình bày về phương cách nên cúng dường đã được thực hiện. တတ္ထ ဣဒန္တိ ဒေယျဓမ္မနိဒဿနံ. ဝေါတိ ‘‘ကစ္စိ ပန ဝေါ အနုရုဒ္ဓါ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ’’တိ စ (မ. နိ. ၁.၃၂၆; မဟာဝ. ၄၆၆), ‘‘ယေဟိ ဝေါ အရိယာ’’တိ စ ဧဝမာဒီသု ဝိယ ကေဝလံ နိပါတမတ္တံ, န သာမိဝစနံ. ဉာတီနံ ဟောတူတိ ပေတ္တိဝိသယေ ဥပ္ပန္နာနံ ဉာတကာနံ ဟောတု. သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယောတိ တေ ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာ ဉာတယော ဣဒံ ပစ္စနုဘဝန္တာ သုခိတာ ဟောန္တူတိ. Trong đó, ‘idaṃ’ (vật này) là sự chỉ định vật phẩm cúng dường. Từ ‘vo’ chỉ đơn thuần là một tiểu từ, giống như trong các câu ‘kacci pana vo anuruddhā samaggā sammodamānā’ và ‘yehi vo ariyā’, chứ không phải là một từ chỉ sở hữu. ‘Ñātīnaṃ hotu’ (mong rằng là dành cho các thân quyến) có nghĩa là mong rằng là dành cho các thân quyến đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ. ‘Sukhitā hontu ñātayo’ (mong rằng các thân quyến được an lạc) có nghĩa là mong rằng các thân quyến đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ ấy, sau khi thọ hưởng (kết quả của) vật thí này, sẽ được an lạc. စတုတ္ထဂါထာပရဒ္ဓပဉ္စမဂါထာပုဗ္ဗဒ္ဓဝဏ္ဏနာ Giải thích nửa sau kệ ngôn thứ tư và nửa đầu kệ ngôn thứ năm. ၄-၅. ဧဝံ ဘဂဝါ ယေန ပကာရေန ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာနံ ဉာတီနံ ဒါတဗ္ဗံ, တံ ဒဿေန္တော ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’တိ ဝတွာ ပုန ယသ္မာ ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတူ’’တိ ဝုတ္တေပိ န အညေန ကတံ ကမ္မံ အညဿ ဖလဒံ ဟောတိ, ကေဝလန္တု တထာ ဥဒ္ဒိဿ ဒိယျမာနံ တံ ဝတ္ထု ဉာတီနံ ကုသလကမ္မဿ ပစ္စယော ဟောတိ. တသ္မာ ယထာ တေသံ တသ္မိံယေဝ ဝတ္ထုသ္မိံ တင်္ခဏေ ဖလနိဗ္ဗတ္တကံ ကုသလကမ္မံ ဟောတိ, တံ ဒဿေန္တော ‘‘တေ စ တတ္ထာ’’တိ စတုတ္ထဂါထာယ ပစ္ဆိမဒ္ဓံ ‘‘ပဟူတေ အန္နပါနမှီ’’တိ ပဉ္စမဂါထာယ ပုဗ္ဗဒ္ဓဉ္စ အာဟ. 4-5. Như vậy, Đức Thế Tôn, để chỉ ra phương cách nên cúng dường cho các thân quyến đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ, sau khi nói: ‘Mong rằng vật này là dành cho các thân quyến của chúng tôi, mong rằng các thân quyến được an lạc,’ lại nữa, vì rằng ngay cả khi đã nói: ‘Mong rằng vật này là dành cho các thân quyến của chúng tôi,’ nghiệp do người này làm cũng không đem lại kết quả cho người khác, mà chỉ là vật phẩm được dâng cúng với sự hồi hướng như vậy trở thành một điều kiện cho thiện nghiệp của các thân quyến. Do đó, để chỉ ra làm thế nào mà thiện nghiệp tạo ra kết quả ngay trong khoảnh khắc ấy phát sanh nơi họ đối với chính vật phẩm đó, ngài đã nói nửa phần sau của kệ ngôn thứ tư bắt đầu bằng ‘te ca tatthā’ và nửa phần đầu của kệ ngôn thứ năm bắt đầu bằng ‘pahūte annapānamhi’. တေသံ [Pg.176] အတ္ထော – တေ ဉာတိပေတာ ယတ္ထ တံ ဒါနံ ဒီယတိ, တတ္ထ သမန္တတော အာဂန္တွာ သမာဂန္တွာ, သမောဓာယ ဝါ ဧကဇ္ဈံ ဟုတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, သမ္မာ အာဂတာ သမာဂတာ ‘‘ဣမေ နော ဉာတယော အမှာကံ အတ္ထာယ ဒါနံ ဥဒ္ဒိသိဿန္တီ’’တိ ဧတဒတ္ထံ သမ္မာ အာဂတာ ဟုတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဟူတေ အန္နပါနမှီတိ တသ္မိံ အတ္တနော ဥဒ္ဒိဿမာနေ ပဟူတေ အန္နပါနမှိ. သက္ကစ္စံ အနုမောဒရေတိ အဘိသဒ္ဒဟန္တာ ကမ္မဖလံ အဝိဇဟန္တာ စိတ္တီကာရံ အဝိက္ခိတ္တစိတ္တာ ဟုတွာ ‘‘ဣဒံ နော ဒါနံ ဟိတာယ သုခါယ ဟောတူ’’တိ မောဒန္တိ အနုမောဒန္တိ, ပီတိသောမနဿဇာတာ ဟောန္တီတိ. Ý nghĩa của những câu này là: Các ngạ quỷ thân quyến ấy, tại nơi mà vật thí được dâng cúng, họ từ khắp nơi đi đến, tụ tập lại, hoặc là tập hợp lại một chỗ. Điều này có nghĩa là, họ đến một cách đúng đắn, tụ tập lại. Điều này có nghĩa là, họ đến một cách đúng đắn với mục đích rằng: ‘Những người thân này của chúng ta sẽ hồi hướng vật thí vì lợi ích của chúng ta.’ ‘Pahūte annapānamhi’ (khi có nhiều đồ ăn thức uống) có nghĩa là khi có nhiều đồ ăn thức uống được hồi hướng cho mình. ‘Sakkaccaṃ anumodare’ (họ tùy hỷ một cách kính cẩn) có nghĩa là họ tin tưởng, không từ bỏ quả của nghiệp, với lòng tôn kính, với tâm không tán loạn, họ hoan hỷ, tùy hỷ rằng: ‘Mong rằng vật thí này sẽ đem lại lợi ích và an lạc cho chúng ta,’ họ trở nên vui mừng và hoan hỷ. ပဉ္စမဂါထာပရဒ္ဓဆဋ္ဌဂါထာပုဗ္ဗဒ္ဓဝဏ္ဏနာ Giải thích nửa sau kệ ngôn thứ năm và nửa đầu kệ ngôn thứ sáu. ၅-၆. ဧဝံ ဘဂဝါ ယထာ ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာနံ တင်္ခဏေ ဖလနိဗ္ဗတ္တကံ ကုသလံ ကမ္မံ ဟောတိ, တံ ဒဿေန္တော – 5-6. Như vậy, Đức Thế Tôn, để chỉ ra làm thế nào mà thiện nghiệp tạo ra kết quả ngay trong khoảnh khắc ấy phát sanh nơi những người đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ, (đã nói) – ‘‘တေ စ တတ္ထ သမာဂန္တွာ, ဉာတိပေတာ သမာဂတာ; ပဟူတေ အန္နပါနမှိ, သက္ကစ္စံ အနုမောဒရေ’’တိ. – ‘Và các ngạ quỷ thân quyến ấy, sau khi đã tụ tập, đã đến nơi đó, họ tùy hỷ một cách kính cẩn khi có nhiều đồ ăn thức uống.’ ဝတွာ ပုန ဉာတကေ နိဿာယ နိဗ္ဗတ္တကုသလကမ္မဖလံ ပစ္စနုဘောန္တာနံ တေသံ ဉာတီ အာရဗ္ဘ ထောမနာကာရံ ဒဿေန္တော ‘‘စိရံ ဇီဝန္တူ’’တိ ပဉ္စမဂါထာယ ပစ္ဆိမဒ္ဓံ ‘‘အမှာကဉ္စ ကတာ ပူဇာ’’တိ ဆဋ္ဌဂါထာယ ပုဗ္ဗဒ္ဓဉ္စ အာဟ. Sau khi nói như vậy, lại nữa, để chỉ ra cách thức tán thán liên quan đến các thân quyến ấy, những người đang thọ hưởng kết quả của thiện nghiệp phát sanh nhờ nương vào các thân quyến (còn sống), ngài đã nói nửa phần sau của kệ ngôn thứ năm bắt đầu bằng ‘ciraṃ jīvantu’ và nửa phần đầu của kệ ngôn thứ sáu bắt đầu bằng ‘amhākañca katā pūjā’. တေသံ အတ္ထော – စိရံ ဇီဝန္တူတိ စိရဇီဝိနော ဒီဃာယုကာ ဟောန္တု. နော ဉာတီတိ အမှာကံ ဉာတကာ. ယေသံ ဟေတူတိ ယေ နိဿာယ ယေသံ ကာရဏာ. လဘာမသေတိ လဘာမ. အတ္တနာ တင်္ခဏံ ပဋိလဒ္ဓသမ္ပတ္တိံ အပဒိသန္တာ ဘဏန္တိ. ပေတာနဉှိ အတ္တနော အနုမောဒနေန, ဒါယကာနံ ဥဒ္ဒေသေန, ဒက္ခိဏေယျသမ္ပဒါယ စာတိ တီဟိ အင်္ဂေဟိ ဒက္ခိဏာ သမိဇ္ဈတိ, တင်္ခဏေ ဖလနိဗ္ဗတ္တိကာ ဟောတိ. တတ္ထ ဒါယကာ ဝိသေသဟေတု. တေနာဟံသု ‘‘ယေသံ ဟေတု လဘာမသေ’’တိ. အမှာကဉ္စ ကတာ ပူဇာတိ ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတူ’’တိ ဧဝံ ဣမံ ဒါနံ ဥဒ္ဒိသန္တေဟိ အမှာကဉ္စ ပူဇာ ကတာ. ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာတိ ယမှိ သန္တာနေ ပရိစ္စာဂမယံ ကမ္မံ ကတံ, တဿ တတ္ထေဝ ဖလဒါနတော ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာတိ. Ý nghĩa của những câu này là: ‘Ciraṃ jīvantu’ (mong họ sống lâu) có nghĩa là mong họ được sống lâu, trường thọ. ‘No ñāti’ (thân quyến của chúng tôi) có nghĩa là các thân quyến của chúng tôi. ‘Yesaṃ hetu’ (nhờ vào những người) có nghĩa là nương nhờ vào những người nào, vì lý do của những người nào. ‘Labhāmase’ (mà chúng tôi nhận được) có nghĩa là chúng tôi nhận được. Họ nói điều này trong khi chỉ ra tài sản mà họ đã nhận được ngay trong khoảnh khắc đó. Vì rằng đối với các ngạ quỷ, vật cúng dường thành tựu nhờ ba yếu tố: sự tùy hỷ của chính họ, sự hồi hướng của người cúng dường, và sự toàn hảo của người nhận cúng. Nó tạo ra kết quả ngay trong khoảnh khắc đó. Trong đó, người cúng dường là nguyên nhân đặc biệt. Do đó, họ đã nói: ‘yesaṃ hetu labhāmase.’ ‘Amhākañca katā pūjā’ (và sự cúng dường đã được thực hiện cho chúng tôi) có nghĩa là bởi những người hồi hướng vật thí này như vậy: ‘Mong rằng vật này là dành cho các thân quyến của các vị,’ sự cúng dường cũng đã được thực hiện cho chúng tôi. ‘Dāyakā ca anipphalā’ (và những người cúng dường cũng không phải là không có kết quả) có nghĩa là nghiệp bố thí được thực hiện trong dòng tâm thức của ai, do việc mang lại kết quả ngay tại đó cho người ấy (ngạ quỷ), nên những người cúng dường cũng không phải là không có kết quả. ဧတ္ထာဟ [Pg.177] – ‘‘ကိံ ပန ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာ ဧဝ ဉာတယော လဘန္တိ, ဥဒါဟု အညေပိ လဘန္တီ’’တိ? ဝုစ္စတေ – ဘဂဝတာ ဧဝေတံ ဗျာကတံ ဇာဏုဿောဏိနာ ဗြာဟ္မဏေန ပုဋ္ဌေန, ကိမေတ္ထ အမှေဟိ ဝတ္တဗ္ဗံ အတ္ထိ. ဝုတ္တံ ဟေတံ – Ở đây, có người hỏi: ‘Phải chăng chỉ có các thân quyến đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ mới nhận được, hay những người khác cũng nhận được?’ Câu trả lời là: Chính Đức Thế Tôn đã giải thích điều này khi được Bà-la-môn Jāṇussoṇi hỏi, chúng ta có gì để nói ở đây? Vì điều này đã được nói rằng – ‘‘မယမဿု, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ နာမ ဒါနာနိ ဒေမ, သဒ္ဓါနိ ကရောမ ‘ဣဒံ ဒါနံ ပေတာနံ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဥပကပ္ပတု, ဣဒံ ဒါနံ ပေတာ ဉာတိသာလောဟိတာ ပရိဘုဉ္ဇန္တူ’တိ, ကစ္စိ တံ, ဘော ဂေါတမ, ဒါနံ ပေတာနံ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဥပကပ္ပတိ, ကစ္စိ တေ ပေတာ ဉာတိသာလောဟိတာ တံ ဒါနံ ပရိဘုဉ္ဇန္တီတိ. ဌာနေ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဥပကပ္ပတိ, နော အဋ္ဌာနေတိ. ‘Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi là những người được gọi là Bà-la-môn, chúng tôi thực hiện các việc cúng dường, làm các lễ cúng tế với ý nghĩ rằng: ‘Mong rằng vật thí này sẽ đến được với các thân quyến huyết thống đã qua đời, mong rằng các thân quyến huyết thống đã qua đời sẽ thọ hưởng vật thí này.’ Thưa Tôn giả Gotama, vậy vật thí đó có đến được với các thân quyến huyết thống đã qua đời không, các thân quyến huyết thống đã qua đời ấy có thọ hưởng được vật thí đó không?’ ‘Này Bà-la-môn, trong trường hợp có thể thì đến được, trong trường hợp không thể thì không đến được.’ ‘‘ကတမံ ပန တံ, ဘော ဂေါတမ, ဌာနံ, ကတမံ အဋ္ဌာနန္တိ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယော နေရယိကာနံ သတ္တာနံ အာဟာရော, တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ, တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ဣဒံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အဋ္ဌာနံ, ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ န ဥပကပ္ပတိ. ‘Thưa Tôn giả Gotama, vậy trường hợp nào là có thể, trường hợp nào là không thể?’ ‘Này Bà-la-môn, ở đây, có người sát sanh… cho đến… có tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào địa ngục. Thức ăn nào của các chúng sanh trong địa ngục, người ấy sống nhờ vào thức ăn đó, người ấy tồn tại ở đó nhờ vào thức ăn đó. Này Bà-la-môn, đây là trường hợp không thể, nơi mà vật thí không đến được với người đã trú ở đó.’ ‘‘ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယော တိရစ္ဆာနယောနိကာနံ သတ္တာနံ အာဟာရော, တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ, တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အဋ္ဌာနံ, ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ န ဥပကပ္ပတိ. “Này Bà-la-môn, ở đây, có người sát sanh... tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào loài bàng sanh. Thức ăn của các chúng sanh trong loài bàng sanh là gì thì người ấy sống nhờ vào thức ăn ấy, tồn tại nhờ vào thức ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây cũng là trường hợp không thích hợp, sự bố thí kia không thể thành tựu cho người đã sanh vào nơi ấy.” ‘‘ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မနုဿာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ…ပေ… ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယော ဒေဝါနံ အာဟာရော, တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ, တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အဋ္ဌာနံ, ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ န ဥပကပ္ပတိ. “Này Bà-la-môn, ở đây, có người từ bỏ sát sanh... chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh làm bạn hữu của loài người... sanh làm bạn hữu của chư thiên. Thức ăn của chư thiên là gì thì người ấy sống nhờ vào thức ăn ấy, tồn tại nhờ vào thức ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây cũng là trường hợp không thích hợp, sự bố thí kia không thể thành tựu cho người đã sanh vào nơi ấy.” ‘‘ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပေတ္တိဝိသယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယော ပေတ္တိဝေသယိကာနံ သတ္တာနံ အာဟာရော, တေန [Pg.178] သော တတ္ထ ယာပေတိ, တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ယံ ဝါ ပနဿ ဣတော အနုပဝေစ္ဆန္တိ မိတ္တာမစ္စာ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာ ဝါ, တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ, တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ဣဒံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဌာနံ, ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ ဥပကပ္ပတီတိ. “Này Bà-la-môn, ở đây, có người sát sanh... tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cảnh giới ngạ quỷ. Thức ăn của các chúng sanh trong cảnh giới ngạ quỷ là gì thì người ấy sống nhờ vào thức ăn ấy, tồn tại nhờ vào thức ăn ấy. Hoặc là, những gì mà bạn bè, thân hữu, hoặc bà con huyết thống từ đây dâng cúng cho người ấy, người ấy sống nhờ vào vật ấy, tồn tại nhờ vào vật ấy. Này Bà-la-môn, đây là trường hợp thích hợp, sự bố thí kia có thể thành tựu cho người đã sanh vào nơi ấy.” ‘‘သစေ ပန, ဘော ဂေါတမ, သော ပေတော ဉာတိသာလောဟိတော တံ ဌာနံ အနုပပန္နော ဟောတိ, ကော တံ ဒါနံ ပရိဘုဉ္ဇတီတိ? အညေပိဿ, ဗြာဟ္မဏ, ပေတာ ဉာတိသာလောဟိတာ တံ ဌာနံ ဥပပန္နာ ဟောန္တိ, တေ တံ ဒါနံ ပရိဘုဉ္ဇန္တီတိ. “Thưa Tôn giả Gotama, nếu người ngạ quỷ bà con huyết thống ấy không sanh vào nơi đó, ai sẽ thọ dụng vật bố thí ấy? Này Bà-la-môn, những người ngạ quỷ bà con huyết thống khác của người ấy đã sanh vào nơi đó, họ sẽ thọ dụng vật bố thí ấy.” ‘‘သစေ ပန, ဘော ဂေါတမ, သော စေဝ ပေတော ဉာတိသာလောဟိတော တံ ဌာနံ အနုပပန္နော ဟောတိ, အညေပိဿ ပေတာ ဉာတိသာလောဟိတာ တံ ဌာနံ အနုပပန္နာ ဟောန္တိ, ကော တံ ဒါနံ ပရိဘုဉ္ဇတီတိ? အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ ဗြာဟ္မဏ အနဝကာသော, ယံ တံ ဌာနံ ဝိဝိတ္တံ အဿ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ ယဒိဒံ ပေတေဟိ ဉာတိသာလောဟိတေဟိ. အပိစ ဗြာဟ္မဏ ဒါယကောပိ အနိပ္ဖလော’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁၇၇). “Thưa Tôn giả Gotama, nếu chính người ngạ quỷ bà con huyết thống ấy không sanh vào nơi đó, và những người ngạ quỷ bà con huyết thống khác của người ấy cũng không sanh vào nơi đó, ai sẽ thọ dụng vật bố thí ấy? Này Bà-la-môn, không có trường hợp như vậy, không có cơ hội như vậy, rằng nơi đó lại trống không các ngạ quỷ bà con huyết thống trong một thời gian dài như thế. Hơn nữa, này Bà-la-môn, người bố thí cũng không phải là không có kết quả.” ဆဋ္ဌဂါထာပရဒ္ဓသတ္တမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích nửa sau câu kệ thứ sáu và câu kệ thứ bảy ၆-၇. ဧဝံ ဘဂဝါ ရညော မာဂဓဿ ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာနံ ပုဗ္ဗဉာတီနံ သမ္ပတ္တိံ နိဿာယ ထောမေန္တော ‘‘ဧတေ တေ, မဟာရာဇ, ဉာတီ ဣမာယ ဒါနသမ္ပဒါယ အတ္တမနာ ဧဝံ ထောမေန္တီ’’တိ ဒဿေန္တော – 6-7. Như vậy, Đức Thế Tôn, trong khi tán thán sự thành tựu của các bà con đời trước của vua xứ Māgadha đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ, đã chỉ dạy rằng: “Tâu Đại vương, những bà con ấy của ngài, với sự cúng dường đầy đủ này, đã hoan hỷ và tán thán như vầy:” ‘‘စိရံ ဇီဝန္တု နော ဉာတီ, ယေသံ ဟေတု လဘာမသေ; အမှာကဉ္စ ကတာ ပူဇာ, ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာ’’တိ. – “Mong bà con của chúng tôi được sống lâu, nhờ họ mà chúng tôi được (vật thí này). Sự cúng dường đã được thực hiện cho chúng tôi, và những người thí chủ cũng không phải là không có kết quả.” ဝတွာ ပုန တေသံ ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာနံ အညဿ ကသိဂေါရက္ခာဒိနော သမ္ပတ္တိပဋိလာဘကာရဏဿ အဘာဝံ ဣတော ဒိန္နေန ယာပနဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော ‘‘န ဟိ တတ္ထ ကသီ အတ္ထီ’’တိ ဆဋ္ဌဂါထာယ ပစ္ဆိမဒ္ဓံ ‘‘ဝဏိဇ္ဇာ တာဒိသီ’’တိ ဣမံ သတ္တမဂါထဉ္စ အာဟ. Sau khi nói như vậy, để chỉ ra rằng đối với những vị đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ ấy, không có nguyên nhân nào khác để đạt được tài sản như nông nghiệp, chăn nuôi, v.v., và rằng họ sống nhờ vào những gì được cúng dường từ đây, Ngài đã nói nửa sau của kệ thứ sáu bắt đầu bằng “na hi tattha kasī atthi” và kệ thứ bảy bắt đầu bằng “vaṇijjā tādisī”. တတြာယံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ – န ဟိ, မဟာရာဇ, တတ္ထ ပေတ္တိဝိသယေ ကသိ အတ္ထိ, ယံ နိဿာယ တေ ပေတာ သမ္ပတ္တိံ ပဋိလဘေယျုံ. ဂေါရက္ခေတ္ထ န ဝိဇ္ဇတီတိ န ကေဝလံ ကသိ ဧဝ, ဂေါရက္ခာပိ ဧတ္ထ ပေတ္တိဝိသယေ န ဝိဇ္ဇတိ, ယံ [Pg.179] နိဿာယ တေ သမ္ပတ္တိံ ပဋိလဘေယျုံ. ဝဏိဇ္ဇာ တာဒိသီ နတ္ထီတိ ဝါဏိဇ္ဇာပိ တာဒိသီ နတ္ထိ, ယာ တေသံ သမ္ပတ္တိပဋိလာဘဟေတု ဘဝေယျ. ဟိရညေန ကယာကယန္တိ ဟိရညေန ကယဝိက္ကယမ္ပိ တတ္ထ တာဒိသံ နတ္ထိ, ယံ တေသံ သမ္ပတ္တိပဋိလာဘဟေတု ဘဝေယျ. ဣတော ဒိန္နေန ယာပေန္တိ, ပေတာ ကာလဂတာ တဟိန္တိ ကေဝလံ ပန ဣတော ဉာတီဟိ ဝါ မိတ္တာမစ္စေဟိ ဝါ ဒိန္နေန ယာပေန္တိ, အတ္တဘာဝံ ဂမေန္တိ. ပေတာတိ ပေတ္တိဝိသယူပပန္နာ သတ္တာ. ကာလဂတာတိ အတ္တနော မရဏကာလေန ဂတာ, ‘‘ကာလကတာ’’တိ ဝါ ပါဌော, ကတကာလာ ကတမရဏာတိ အတ္ထော. တဟိန္တိ တသ္မိံ ပေတ္တိဝိသယေ. Đây là phần giải thích ý nghĩa: Tâu Đại vương, ở cảnh giới ngạ quỷ ấy không có nghề nông, nhờ đó mà các ngạ quỷ ấy có thể đạt được tài sản. Gorakkhettha na vijjati (ở đây không có chăn nuôi) có nghĩa là không chỉ không có nghề nông, mà nghề chăn nuôi cũng không có ở cảnh giới ngạ quỷ này, nhờ đó mà họ có thể đạt được tài sản. Vaṇijjā tādisī natthi (không có thương nghiệp như vậy) có nghĩa là cũng không có thương nghiệp nào có thể là nguyên nhân để họ đạt được tài sản. Hiraññena kayākayan (mua bán bằng vàng bạc) có nghĩa là ở đó cũng không có việc mua bán bằng vàng bạc nào có thể là nguyên nhân để họ đạt được tài sản. Ito dinnena yāpenti, petā kālagatā tahiṃ (họ sống nhờ vật được cho từ đây, các ngạ quỷ đã qua đời ở đó) có nghĩa là họ chỉ sống, duy trì thân mạng nhờ vào những gì được bà con hoặc bạn bè thân hữu cúng dường từ đây. Petā (ngạ quỷ) là các chúng sanh đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ. Kālagatā (đã qua đời) là đã ra đi theo thời điểm qua đời của mình, hoặc có bản đọc là “kālakatā”, nghĩa là đã đến thời điểm, đã chết. Tahiṃ (ở đó) là trong cảnh giới ngạ quỷ ấy. အဋ္ဌမနဝမဂါထာဒွယဝဏ္ဏနာ Giải thích cặp kệ ngôn thứ tám và thứ chín ၈-၉. ဧဝံ ‘‘ဣတော ဒိန္နေန ယာပေန္တိ, ပေတာ ကာလဂတာ တဟိ’’န္တိ ဝတွာ ဣဒါနိ ဥပမာဟိ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော ‘‘ဥန္နမေ ဥဒကံ ဝုဋ္ဌ’’န္တိ ဣဒံ ဂါထာဒွယမာဟ. 8-9. Sau khi nói “họ sống nhờ vật được cho từ đây, các ngạ quỷ đã qua đời ở đó”, bây giờ để làm sáng tỏ ý nghĩa ấy bằng các ví dụ, Ngài đã nói hai kệ bắt đầu bằng “unname udakaṃ vuṭṭhaṃ”. တဿတ္ထော – ယထာ ဥန္နတေ ထလေ ဥဿာဒေ ဘူမိဘာဂေ မေဃေဟိ အဘိဝုဋ္ဌံ ဥဒကံ နိန္နံ ပဝတ္တတိ, ယော ယော ဘူမိဘာဂေါ နိန္နော ဩဏတော, တံ တံ ပဝတ္တတိ ဂစ္ဆတိ ပါပုဏာတိ, ဧဝမေဝ ဣတော ဒိန္နံ ဒါနံ ပေတာနံ ဥပကပ္ပတိ နိဗ္ဗတ္တတိ, ပါတုဘဝတီတိ အတ္ထော. နိန္နမိဝ ဟိ ဥဒကပ္ပဝတ္တိယာ ဌာနံ ပေတလောကော ဒါနုပကပ္ပနာယ. ယထာဟ – ‘‘ဣဒံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဌာနံ, ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ ဥပကပ္ပတီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁၇၇). ယထာ စ ကန္ဒရပဒရသာခါပသာခကုသောဗ္ဘမဟာသောဗ္ဘသန္နိပါတေဟိ ဝါရိဝဟာ မဟာနဇ္ဇော ပူရာ ဟုတွာ သာဂရံ ပရိပူရေန္တိ, ဧဝမ္ပိ ဣတော ဒိန္နဒါနံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပေတာနံ ဥပကပ္ပတီတိ. Ý nghĩa của kệ ấy là: Giống như nước mưa từ mây trút xuống vùng đất cao, gò đống, sẽ chảy xuống vùng trũng; bất cứ vùng đất nào trũng, thấp, nước sẽ chảy đến đó, đi đến đó, đạt đến đó. Cũng vậy, vật bố thí được cho từ đây sẽ thành tựu, sanh khởi, hiện khởi cho các ngạ quỷ. Cõi ngạ quỷ được xem như là nơi thích hợp cho sự thành tựu của việc bố thí, giống như vùng trũng là nơi cho nước chảy đến. Như Ngài đã dạy: “Này Bà-la-môn, đây là trường hợp thích hợp, sự bố thí kia có thể thành tựu cho người đã sanh vào nơi ấy”. Và giống như các sông lớn mang nước từ các khe núi, hang động, kênh rạch, suối nhỏ, suối lớn hợp lại, trở nên đầy ắp và làm đầy đại dương, cũng vậy, vật bố thí được cho từ đây sẽ thành tựu cho các ngạ quỷ theo phương cách đã nói ở trước. ဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ thứ mười ၁၀. ဧဝံ ဘဂဝါ ‘‘ဣတော ဒိန္နေန ယာပေန္တိ, ပေတာ ကာလဂတာ တဟိ’’န္တိ ဣမံ အတ္ထံ ဥပမာဟိ ပကာသေတွာ ပုန ယသ္မာ တေ ပေတာ ‘‘ဣတော ကိဉ္စိ လစ္ဆာမာ’’တိ အာသာဘိဘူတာ ဉာတိဃရံ အာဂန္တွာပိ ‘‘ဣဒံ နာမ နော ဒေထာ’’တိ ယာစိတုံ အသမတ္ထာ, တသ္မာ တေသံ ဣမာနိ အနုဿရဏဝတ္ထူနိ အနုဿရန္တော [Pg.180] ကုလပုတ္တော ဒက္ခိဏံ ဒဇ္ဇာတိ ဒဿေန္တော ‘‘အဒါသိ မေ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ. Như vậy, sau khi Đức Thế Tôn đã làm sáng tỏ ý nghĩa “họ sống nhờ vật được cho từ đây, các ngạ quỷ đã qua đời ở đó” bằng các ví dụ, Ngài lại chỉ dạy rằng: vì các ngạ quỷ ấy, bị lòng mong mỏi chi phối, nghĩ rằng “chúng ta sẽ nhận được gì đó từ đây”, dù có đến nhà bà con cũng không có khả năng xin “hãy cho chúng tôi vật này”, do đó, người thiện nam tử, trong khi tưởng nhớ đến những đối tượng đáng tưởng nhớ này của họ, nên cúng dường vật phẩm, và Ngài đã nói kệ này bắt đầu bằng “adāsi me”. တဿတ္ထော – ‘‘ဣဒံ နာမ မေ ဓနံ ဝါ ဓညံ ဝါ အဒါသီ’’တိ စ, ‘‘ဣဒံ နာမ မေ ကိစ္စံ အတ္တနာ ဥယျောဂမာပဇ္ဇန္တော အကာသီ’’တိ စ, ‘‘အမု မေ မာတိတော ဝါ ပိတိတော ဝါ သမ္ဗန္ဓတ္တာ ဉာတီ’’တိ စ သိနေဟဝသေန တာဏသမတ္ထတာယ ‘‘မိတ္တာ’’တိ စ, ‘‘အသုကော မေ သဟ ပံသုကီဠကော သခါ’’တိ စ ဧဝံ သဗ္ဗမနုဿရန္တော ပေတာနံ ဒက္ခိဏံ ဒဇ္ဇာ, ဒါနံ နိယျာတေယျာတိ. အပရော ပါဌော ‘‘ပေတာနံ ဒက္ခိဏာ ဒဇ္ဇာ’’တိ. တဿတ္ထော – ဒါတဗ္ဗာတိ ဒဇ္ဇာ. ကာ သာ? ပေတာနံ ဒက္ခိဏာ, တေနေဝ ‘‘အဒါသိ မေ’’တိအာဒိနာ နယေန ပုဗ္ဗေ ကတမနုဿရံ အနုဿရတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကရဏဝစနပ္ပသင်္ဂေ ပစ္စတ္တဝစနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. Ý nghĩa của kệ ngôn ấy nên được hiểu như vầy: Tưởng nhớ lại tất cả những điều như: "Người này đã cho ta của cải này, hay lúa thóc này," và "Người này đã tự mình nỗ lực làm cho ta công việc này," và "Người kia là quyến thuộc của ta do có liên hệ từ bên mẹ hoặc bên cha," và do tình thương mến, do có khả năng làm nơi nương tựa nên là "bạn bè," và "Người nọ là bạn thân, là người cùng chơi đùa thuở nhỏ với ta," nên cúng dường vật thí cho các ngạ quỷ, nên hồi hướng vật thí. Một cách đọc khác là "petānaṃ dakkhiṇā dajjā". Ý nghĩa của nó là: "dajjā" nghĩa là "nên được cho". Cái đó là gì? Là vật thí cho các ngạ quỷ. Do đó, được nói rằng, người ấy tưởng nhớ lại, tức là hồi tưởng lại việc đã làm trong quá khứ theo phương cách bắt đầu bằng "adāsi me" (đã cho ta). Khi có thể dùng công cụ cách, nên hiểu là chủ cách. ဧကာဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích kệ ngôn thứ mười một. ၁၁. ဧဝံ ဘဂဝါ ပေတာနံ ဒက္ခိဏာနိယျာတနေ ကာရဏဘူတာနိ အနုဿရဏဝတ္ထူနိ ဒဿေန္တော – 11. Như vậy, Đức Thế Tôn, khi muốn chỉ dạy những sự việc làm nền tảng để tưởng nhớ lại trong việc hồi hướng vật thí cho các ngạ quỷ, đã nói: ‘‘အဒါသိ မေ အကာသိ မေ, ဉာတိမိတ္တာ သခါ စ မေ; ပေတာနံ ဒက္ခိဏံ ဒဇ္ဇာ, ပုဗ္ဗေ ကတမနုဿရ’’န္တိ. – “Người đã cho ta, đã làm cho ta, là quyến thuộc, bạn bè, và bạn thân của ta; nên cúng dường vật thí cho các ngạ quỷ, trong khi tưởng nhớ lại việc đã làm trong quá khứ.” ဝတွာ ပုန ယေ ဉာတိမရဏေန ရုဏ္ဏသောကာဒိပရာ ဧဝ ဟုတွာ တိဋ္ဌန္တိ, န တေသံ အတ္ထာယ ကိဉ္စိ ဒေန္တိ, တေသံ တံ ရုဏ္ဏသောကာဒိ ကေဝလံ အတ္တပရိတာပနမေဝ ဟောတိ, န ပေတာနံ ကိဉ္စိ အတ္ထံ နိပ္ဖာဒေတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘န ဟိ ရုဏ္ဏံ ဝါ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ. Sau khi nói (như vậy), lại nữa, khi muốn chỉ dạy rằng: những người nào do quyến thuộc qua đời mà chỉ bị khóc lóc, sầu muộn v.v... xâm chiếm, không cho bất cứ thứ gì vì lợi ích của họ (những người đã khuất), thì đối với họ (những người còn sống), sự khóc lóc, sầu muộn ấy chỉ đơn thuần là tự làm khổ mình, không tạo ra bất cứ lợi ích nào cho các ngạ quỷ, Ngài đã nói kệ ngôn này: “na hi ruṇṇaṃ vā...”. တတ္ထ ရုဏ္ဏန္တိ ရောဒနာ ရောဒိတတ္တံ အဿုပါတနံ, ဧတေန ကာယပရိဿမံ ဒဿေတိ. သောကောတိ သောစနာ သောစိတတ္တံ, ဧတေန စိတ္တပရိဿမံ ဒဿေတိ. ယာ စညာတိ ယာ စ ရုဏ္ဏသောကေဟိ အညာ. ပရိဒေဝနာတိ ဉာတိဗျသနေန ဖုဋ္ဌဿ လာလပ္ပနာ, ‘‘ကဟံ ဧကပုတ္တက ပိယ မနာပါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဂုဏသံဝဏ္ဏနာ, ဧတေန ဝစီပရိဿမံ ဒဿေတိ. Trong đó, "ruṇṇaṃ" (khóc lóc) là sự khóc, trạng thái khóc, sự rơi lệ; bằng từ này, Ngài chỉ ra sự mệt nhọc của thân. "Soko" (sầu muộn) là sự sầu, trạng thái sầu; bằng từ này, Ngài chỉ ra sự mệt nhọc của tâm. "Yā caññā" (bất cứ sự nào khác) là cái khác ngoài khóc lóc và sầu muộn. "Paridevanā" (than van) là sự than khóc của người bị ảnh hưởng bởi tai họa của quyến thuộc, là sự tán thán phẩm hạnh theo cách thức bắt đầu bằng "Đứa con trai độc nhất, đứa con yêu quý, con ở đâu rồi?"; bằng từ này, Ngài chỉ ra sự mệt nhọc của lời nói. ဒွါဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích kệ ngôn thứ mười hai. ၁၂. ဧဝံ [Pg.181] ဘဂဝါ ‘‘ရုဏ္ဏံ ဝါ သောကော ဝါ ယာ စညာ ပရိဒေဝနာ, သဗ္ဗမ္ပိ တံ ပေတာနံ အတ္ထာယ န ဟောတိ, ကေဝလန္တု အတ္တာနံ ပရိတာပနမတ္တမေဝ, ဧဝံ တိဋ္ဌန္တိ ဉာတယော’’တိ ရုဏ္ဏာဒီနံ နိရတ္ထကဘာဝံ ဒဿေတွာ ပုန မာဂဓရာဇေန ယာ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ, တဿာ သာတ္ထကဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘အယဉ္စ ခေါ ဒက္ခိဏာ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ. 12. Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi chỉ ra sự vô ích của việc khóc lóc v.v... rằng: "Sự khóc lóc, hay sầu muộn, hay bất cứ sự than van nào khác, tất cả những điều đó không vì lợi ích cho các ngạ quỷ, mà chỉ đơn thuần là tự làm khổ mình, các quyến thuộc vẫn ở trong tình trạng như vậy", lại nữa, khi muốn chỉ ra sự hữu ích của vật thí đã được vua xứ Magadha cúng dường, Ngài đã nói kệ ngôn này: "ayañca kho dakkhiṇā...". တဿတ္ထော – အယဉ္စ ခေါ, မဟာရာဇ, ဒက္ခိဏာ တယာ အဇ္ဇ အတ္တနော ဉာတိဂဏံ ဥဒ္ဒိဿ ဒိန္နာ, သာ ယသ္မာ သံဃော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ, တသ္မာ သံဃမှိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ အဿ ပေတဇနဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ ဥပကပ္ပတိ သမ္ပဇ္ဇတိ ဖလတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥပကပ္ပတီတိ စ ဌာနသော ဥပကပ္ပတိ, တံခဏံယေဝ ဥပကပ္ပတိ, န စိရေန. ယထာ ဟိ တံခဏညေဝ ပဋိဘန္တံ ‘‘ဌာနသောဝေတံ တထာဂတံ ပဋိဘာတီ’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝမိဓာပိ တံခဏံယေဝ ဥပကပ္ပန္တာ ‘‘ဌာနသော ဥပကပ္ပတီ’’တိ ဝုတ္တာ. ယံ ဝါ တံ ‘‘ဣဒံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဌာနံ, ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ ဥပကပ္ပတီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁၇၇) ဝုတ္တံ, တတ္ထ ခုပ္ပိပါသိကဝန္တာသပရဒတ္တူပဇီဝိနိဇ္ဈာမတဏှိကာဒိဘေဒဘိန္နေ ဌာနေ ဥပကပ္ပတီတိ ဝုတ္တံ ယထာ ကဟာပဏံ ဒေန္တော ‘‘ကဟာပဏသော ဒေတီ’’တိ လောကေ ဝုစ္စတိ. ဣမသ္မိဉ္စ အတ္ထဝိကပ္ပေ ဥပကပ္ပတီတိ ပါတုဘဝတိ, နိဗ္ဗတ္တတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. Ý nghĩa của kệ ngôn ấy là: "Thưa Đại vương, vật thí này đã được ngài hôm nay cúng dường, hướng đến chúng quyến thuộc của mình. Vật thí ấy, vì Tăng chúng là ruộng phước vô thượng của thế gian, do đó, được khéo an trí trong Tăng chúng, nó mang lại lợi ích lâu dài cho chúng ngạ quỷ, nó thành tựu, nó kết quả," được nói như vậy. Và "upakappati" (mang lại lợi ích) có nghĩa là mang lại lợi ích ngay lập tức, mang lại lợi ích ngay trong khoảnh khắc ấy, không phải sau một thời gian dài. Giống như khi một điều gì đó lóe lên trong tâm trí ngay lập tức, người ta nói rằng "Điều đó lóe lên trong tâm trí Như Lai ngay lập tức," cũng vậy, ở đây, vì nó mang lại lợi ích ngay trong khoảnh khắc ấy, nên được nói là "mang lại lợi ích ngay lập tức". Hoặc như điều đã được nói: "Này Bà-la-môn, đây là cảnh giới, nơi mà vật thí ấy mang lại lợi ích cho người đang ở đó" (A. Ni. 10.177), ở đây, được nói rằng nó mang lại lợi ích trong cảnh giới được phân biệt bởi các loại ngạ quỷ như Khuppipāsika, Vantāsa, Paradattūpajīvī, Nijjhāmataṇhika, v.v... Giống như trong đời, người ta nói về người cho đồng kahāpaṇa là "cho từng đồng kahāpaṇa". Và trong cách giải thích ý nghĩa này, "upakappati" có nghĩa là "hiện khởi", "phát sinh", được nói như vậy. တေရသမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích kệ ngôn thứ mười ba. ၁၃. ဧဝံ ဘဂဝါ ရညာ ဒိန္နာယ ဒက္ခိဏာယ သာတ္ထကဘာဝံ ဒဿေန္တော – 13. Như vậy, Đức Thế Tôn, khi muốn chỉ ra sự hữu ích của vật thí đã được nhà vua cúng dường, đã nói: ‘‘အယဉ္စ ခေါ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ, သံဃမှိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ; ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယဿ, ဌာနသော ဥပကပ္ပတီ’’တိ. – “Và vật thí này đã được cúng dường, được khéo an trí trong Tăng chúng; vì lợi ích lâu dài cho họ, nó mang lại lợi ích ngay lập tức.” ဝတွာ ပုန ယသ္မာ ဣမံ ဒက္ခိဏံ ဒေန္တေန ဉာတီနံ ဉာတီဟိ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စကရဏဝသေန ဉာတိဓမ္မော နိဒဿိတော, ဗဟုဇနဿ ပါကဋီကတော, နိဒဿနံ ဝါ ကတော, တုမှေဟိပိ ဉာတီနံ ဧဝမေဝ ဉာတီဟိ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စကရဏဝသေန ဉာတိဓမ္မော ပရိပူရေတဗ္ဗော, န နိရတ္ထကေဟိ ရုဏ္ဏာဒီဟိ အတ္တာ ပရိတာပေတဗ္ဗောတိ စ ပေတေ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အဓိဂမေန္တေန ပေတာနံ ပူဇာ ကတာ ဥဠာရာ, ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဉ္စ ဘိက္ခုသံဃံ အန္နပါနာဒီဟိ သန္တပ္ပေန္တေန ဘိက္ခူနံ ဗလံ အနုပဒိန္နံ, အနုကမ္ပာဒိဂုဏပရိဝါရဉ္စ စာဂစေတနံ နိဗ္ဗတ္တေန္တေန အနပ္ပကံ ပုညံ [Pg.182] ပသုတံ, တသ္မာ ဘဂဝါ ဣမေဟိ ယထာဘုစ္စဂုဏေဟိ ရာဇာနံ သမ္ပဟံသေန္တော – Sau khi nói (như vậy), lại nữa, vì rằng bởi người cúng dường vật thí này, pháp của quyến thuộc đã được chỉ ra theo cách làm công việc nên làm bởi quyến thuộc đối với quyến thuộc, đã được làm cho rõ ràng đối với nhiều người, hoặc đã được làm thành một tấm gương (với ý nghĩa rằng): "Các ngươi cũng nên làm tròn pháp của quyến thuộc đối với quyến thuộc theo cách làm công việc nên làm bởi quyến thuộc như vậy, và không nên tự làm khổ mình bằng những việc vô ích như khóc lóc v.v..."; và bởi người làm cho các ngạ quỷ đạt được thiên sản, sự cúng dường cao thượng cho các ngạ quỷ đã được thực hiện; và bởi người làm cho Tăng chúng, với Đức Phật là vị đứng đầu, được hài lòng với vật thực, đồ uống v.v..., sức mạnh đã được trao cho các Tỳ khưu; và bởi người làm phát sinh tâm xả ly có lòng bi mẫn v.v... làm quyến thuộc, phước báu vô lượng đã được tạo ra. Do đó, Đức Thế Tôn, khi làm cho nhà vua hoan hỷ bằng những phẩm hạnh chân thật này, đã nói: ‘‘သော ဉာတိဓမ္မော စ အယံ နိဒဿိတော,ပေတာန ပူဇာ စ ကတာ ဥဠာရာ; ဗလဉ္စ ဘိက္ခူနမနုပ္ပဒိန္နံ,တုမှေဟိ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပက’’န္တိ. – “Và pháp của quyến thuộc này đã được chỉ ra, và sự cúng dường cao thượng cho các ngạ quỷ đã được thực hiện; và sức mạnh đã được trao cho các Tỳ khưu, phước báu vô lượng đã được ngài tạo ra.” ဣမာယ ဂါထာယ ဒေသနံ ပရိယောသာပေတိ. Ngài kết thúc bài pháp bằng kệ ngôn này. အထ ဝါ ‘‘သော ဉာတိဓမ္မော စ အယံ နိဒဿိတော’’တိ ဣမိနာ ဂါထာပဒေန ဘဂဝါ ရာဇာနံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ. ဉာတိဓမ္မနိဒဿနမေဝ ဟိ ဧတ္ထ သန္ဒဿနံ ပေတာန ပူဇာ စ ကတာ ဥဠာရာတိ ဣမိနာ သမာဒပေတိ. ဥဠာရာတိ ပသံသနမေဝ ဟိ ဧတ္ထ ပုနပ္ပုနံ ပူဇာကရဏေ သမာဒပနံ. ဗလဉ္စ ဘိက္ခူနမနုပ္ပဒိန္နန္တိ ဣမိနာ သမုတ္တေဇေတိ. ဗလာနုပ္ပဒါနမေဝ ဟိ ဧတ္ထ ဧဝံ ဒါနံ, ဗလာနုပ္ပဒါနတာတိ တဿ ဥဿာဟဝဍ္ဎနေန သမုတ္တေဇနံ. တုမှေဟိ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပကန္တိ ဣမိနာ သမ္ပဟံသေတိ. ပုညပ္ပသုတကိတ္တနမေဝ ဟိ ဧတ္ထ တဿ ယထာဘုစ္စဂုဏသံဝဏ္ဏနဘာဝေန သမ္ပဟံသနဇနနတော သမ္ပဟံသနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. Hoặc là, bằng câu kệ "Và pháp của quyến thuộc này đã được chỉ ra", Đức Thế Tôn chỉ dạy cho nhà vua bằng pháp thoại. Vì rằng ở đây, chính sự chỉ ra pháp của quyến thuộc là sự chỉ dạy. Bằng câu "và sự cúng dường cao thượng cho các ngạ quỷ đã được thực hiện", Ngài khuyến khích. Vì rằng ở đây, chính sự tán thán "cao thượng" là sự khuyến khích trong việc cúng dường lặp đi lặp lại. Bằng câu "và sức mạnh đã được trao cho các Tỳ khưu", Ngài khích lệ. Vì rằng ở đây, sự cúng dường như vậy chính là sự trao ban sức mạnh; "sự trao ban sức mạnh" là sự khích lệ bằng cách làm tăng trưởng nỗ lực của vị ấy. Bằng câu "phước báu vô lượng đã được ngài tạo ra", Ngài làm cho hoan hỷ. Vì rằng ở đây, chính sự kể lại phước báu đã tạo ra, do có tính chất tán thán những phẩm hạnh chân thật của vị ấy, nên làm phát sinh sự hoan hỷ, do đó cần được hiểu là "làm cho hoan hỷ". ဒေသနာပရိယောသာနေ စ ပေတ္တိဝိသယူပပတ္တိအာဒီနဝသံဝဏ္ဏနေန သံဝိဂ္ဂါနံ ယောနိသော ပဒဟတံ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. ဒုတိယဒိဝသေပိ ဘဂဝါ ဒေဝမနုဿာနံ ဣဒမေဝ တိရောကုဋ္ဋံ ဒေသေသိ, ဧဝံ ယာဝ သတ္တမဒိဝသာ တာဒိသော ဧဝ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသီတိ. Và vào lúc cuối bài pháp, do nhờ sự giải thích về mối nguy hại của việc sanh vào cảnh giới ngạ quỷ, tám mươi bốn ngàn chúng sanh đã được xúc động, đã nỗ lực như lý tác ý, và đã có sự chứng ngộ Chánh pháp. Vào ngày thứ nhì, đức Thế Tôn cũng đã thuyết giảng chính bài kinh Tirokuṭṭa này cho chư thiên và nhân loại. Cứ như thế, cho đến ngày thứ bảy, sự chứng ngộ Chánh pháp tương tự như vậy đã xảy ra. ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ Trong bộ Chú giải Tiểu Bộ kinh tên là Paramatthajotikā (Thắng Nghĩa Quang), တိရောကုဋ္ဋသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. Phần giải thích về kinh Tirokuṭṭa đã hoàn tất. ၈. နိဓိကဏ္ဍသုတ္တဝဏ္ဏနာ 8. Giải thích kinh Nidhikaṇḍa (Kinh về Kho Tàng) နိက္ခေပကာရဏံ Lý do sắp xếp ဣဒါနိ ယဒိဒံ တိရောကုဋ္ဋာနန္တရံ ‘‘နိဓိံ နိဓေတိ ပုရိသော’’တိအာဒိနာ နိဓိကဏ္ဍံ နိက္ခိတ္တံ, တဿ – Bây giờ, đối với bài kinh Nidhikaṇḍa này, bắt đầu bằng câu “nidhiṃ nidheti puriso” (người đời chôn giấu kho tàng), đã được sắp xếp ngay sau kinh Tirokuṭṭa, thì – ‘‘ဘာသိတွာ [Pg.183] နိဓိကဏ္ဍဿ, ဣဓ နိက္ခေပကာရဏံ; အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဉ္စ ဒီပေတွာ, ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏနံ’’. “Sau khi nói lên lý do sắp xếp kinh Nidhikaṇḍa ở đây, và sau khi trình bày về sự tích khởi sanh, chúng tôi sẽ thực hiện việc giải thích ý nghĩa.” တတ္ထ ဣဓ နိက္ခေပကာရဏံ တာဝဿ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣဒဉှိ နိဓိကဏ္ဍံ ဘဂဝတာ ဣမိနာ အနုက္ကမေန အဝုတ္တမ္ပိ ယသ္မာ အနုမောဒနဝသေန ဝုတ္တဿ တိရောကုဋ္ဋဿ မိထုနဘူတံ, တသ္မာ ဣဓ နိက္ခိတ္တံ. တိရောကုဋ္ဋေန ဝါ ပုညဝိရဟိတာနံ ဝိပတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣမိနာ ကတပုညာနံ သမ္ပတ္တိဒဿနတ္ထမ္ပိ ဣဒံ ဣဓ နိက္ခိတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣဒမဿ ဣဓ နိက္ခေပကာရဏံ. Trong đó, trước tiên, lý do sắp xếp ở đây nên được hiểu như sau: Thật vậy, mặc dù kinh Nidhikaṇḍa này không được đức Thế Tôn thuyết giảng theo thứ tự này, nhưng vì nó là bài kinh đi đôi với kinh Tirokuṭṭa đã được thuyết giảng theo thể thức tùy hỷ công đức, cho nên nó được sắp xếp ở đây. Hoặc nên hiểu rằng: Sau khi đã chỉ ra sự bất hạnh của những người thiếu phước đức qua kinh Tirokuṭṭa, bài kinh này được sắp xếp ở đây cũng là để chỉ ra sự thành tựu của những người đã tạo phước. Đây là lý do sắp xếp bài kinh này ở đây. သုတ္တဋ္ဌုပ္ပတ္တိ Sự tích khởi sanh của bài kinh အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ ပနဿ – သာဝတ္ထိယံ ကိရ အညတရော ကုဋုမ္ဗိကော အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ. သော စ သဒ္ဓေါ ဟောတိ ပသန္နော, ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ. သော ဧကသ္မိံ ဒိဝသေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါနံ ဒေတိ. တေန စ သမယေန ရာဇာ ဓနတ္ထိကော ဟောတိ, သော တဿ သန္တိကေ ပုရိသံ ပေသေသိ ‘‘ဂစ္ဆ, ဘဏေ, ဣတ္ထန္နာမံ ကုဋုမ္ဗိကံ အာနေဟီ’’တိ. သော ဂန္တွာ တံ ကုဋုမ္ဗိကံ အာဟ ‘‘ရာဇာ တံ ဂဟပတိ အာမန္တေတီ’’တိ. ကုဋုမ္ဗိကော သဒ္ဓါဒိဂုဏသမန္နာဂတေန စေတသာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဝိသန္တော အာဟ ‘‘ဂစ္ဆ, ဘော ပုရိသ, ပစ္ဆာ အာဂမိဿာမိ, ဣဒါနိ တာဝမှိ နိဓိံ နိဓေန္တော ဌိတော’’တိ. အထ ဘဂဝါ ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတော တမေဝ ပုညသမ္ပဒံ ပရမတ္ထတော နိဓီတိ ဒဿေတုံ တဿ ကုဋုမ္ဗိကဿ အနုမောဒနတ္ထံ ‘‘နိဓိံ နိဓေတိ ပုရိသော’’တိ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ. အယမဿ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ. Còn sự tích khởi sanh của bài kinh này là: Tương truyền, ở thành Sāvatthī, có một vị gia chủ nọ giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản. Vị ấy có đức tin, có lòng trong sạch, và sống đời tại gia với tâm không còn vết nhơ của sự bỏn xẻn. Vào một ngày nọ, vị ấy dâng cúng vật thực đến chư Tỳ khưu Tăng với đức Phật là vị dẫn đầu. Và vào lúc ấy, đức vua đang cần tiền của, nên đã sai một người đến gặp vị gia chủ ấy và truyền rằng: “Này khanh, hãy đi và dẫn gia chủ tên là... đến đây.” Người ấy đi đến và nói với vị gia chủ rằng: “Thưa gia chủ, đức vua cho mời ngài.” Vị gia chủ, với tâm tràn đầy các phẩm chất như đức tin, đang hầu cận cúng dường chư Tỳ khưu Tăng với đức Phật là vị dẫn đầu, đã nói rằng: “Này ông, ông cứ đi trước đi, lát nữa tôi sẽ đến. Bây giờ, tôi đang bận chôn giấu kho tàng.” Sau đó, đức Thế Tôn, sau khi đã dùng bữa xong và đã được thỉnh dừng lại, để chỉ ra rằng chính sự thành tựu phước báu ấy theo nghĩa chân đế là kho tàng, và để tùy hỷ cho vị gia chủ ấy, Ngài đã nói lên những câu kệ này: “nidhiṃ nidheti puriso” (người đời chôn giấu kho tàng). Đây là sự tích khởi sanh của bài kinh này. ဧဝမဿ – Như vậy, đối với bài kinh này – ‘‘ဘာသိတွာ နိဓိကဏ္ဍဿ, ဣဓ နိက္ခေပကာရဏံ; အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဉ္စ ဒီပေတွာ, ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏနံ’’. “Sau khi nói lên lý do sắp xếp kinh Nidhikaṇḍa ở đây, và sau khi trình bày về sự tích khởi sanh, chúng tôi sẽ thực hiện việc giải thích ý nghĩa.” ပဌမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ đầu tiên ၁. တတ္ထ နိဓိံ နိဓေတိ ပုရိသောတိ နိဓီယတီတိ နိဓိ, ဌပီယတိ ရက္ခီယတိ ဂေါပီယတီတိ အတ္ထော. သော စတုဗ္ဗိဓော ထာဝရော, ဇင်္ဂမော, အင်္ဂသမော, အနုဂါမိကောတိ. တတ္ထ ထာဝရော နာမ ဘူမိဂတံ ဝါ ဝေဟာသဋ္ဌံ ဝါ ဟိရညံ ဝါ [Pg.184] သုဝဏ္ဏံ ဝါ ခေတ္တံ ဝါ ဝတ္ထု ဝါ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ဧဝရူပံ ဣရိယာပထဝိရဟိတံ, အယံ ထာဝရော နိဓိ. ဇင်္ဂမော နာမ ဒါသိဒါသံ ဟတ္ထိဂဝဿဝဠဝံ အဇေဠကံ ကုက္ကုဋသူကရံ ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ဧဝရူပံ ဣရိယာပထပဋိသံယုတ္တံ. အယံ ဇင်္ဂမော နိဓိ အင်္ဂသမော နာမ ကမ္မာယတနံ, သိပ္ပာယတနံ, ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနံ, ဗာဟုသစ္စံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ဧဝရူပံ သိက္ခိတွာ ဂဟိတံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂမိဝ အတ္တဘာဝပ္ပဋိဗဒ္ဓံ, အယံ အင်္ဂသမော နိဓိ. အနုဂါမိကော နာမ ဒါနမယံ ပုညံ သီလမယံ ဘာဝနာမယံ ဓမ္မဿဝနမယံ ဓမ္မဒေသနာမယံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ဧဝရူပံ ပုညံ တတ္ထ တတ္ထ အနုဂန္တွာ ဝိယ ဣဋ္ဌဖလမနုပ္ပဒေတိ, အယံ အနုဂါမိကော နိဓိ. ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ ထာဝရော အဓိပ္ပေတော. 1. Trong đó, câu “nidhiṃ nidheti puriso” (người đời chôn giấu kho tàng) có nghĩa là: “được cất giữ” (nidhīyati) nên gọi là “kho tàng” (nidhi); ý nghĩa là được đặt xuống, được gìn giữ, được bảo vệ. Kho tàng ấy có bốn loại: kho tàng bất động (thāvara), kho tàng di động (jaṅgama), kho tàng như một phần thân thể (aṅgasama), và kho tàng đi theo (anugāmika). Trong đó, kho tàng bất động là vàng bạc, ruộng vườn, đất đai được chôn dưới đất hay để trên không, hoặc bất cứ tài sản nào khác tương tự không có oai nghi. Đây là kho tàng bất động. Kho tàng di động là tôi trai tớ gái, voi, bò, ngựa, ngựa cái, dê, cừu, gà, heo, hoặc bất cứ tài sản nào khác tương tự có liên quan đến oai nghi. Đây là kho tàng di động. Kho tàng như một phần thân thể là nghề nghiệp, nghệ thuật, kiến thức, sự học rộng, hoặc bất cứ điều gì khác tương tự đã được học hỏi và thu nhận, gắn liền với tự thân như các chi phần lớn nhỏ. Đây là kho tàng như một phần thân thể. Kho tàng đi theo là phước báu phát sanh từ bố thí, từ giữ giới, từ tu thiền, từ nghe pháp, từ thuyết pháp, hoặc bất cứ phước báu nào khác tương tự, giống như đi theo đến các nơi (tái sanh) và mang lại quả báu mong muốn. Đây là kho tàng đi theo. Tuy nhiên, trong trường hợp này, kho tàng bất động được nói đến. နိဓေတီတိ ဌပေတိ ပဋိသာမေတိ ဂေါပေတိ. ပုရိသောတိ မနုဿော. ကာမဉ္စ ပုရိသောပိ ဣတ္ထီပိ ပဏ္ဍကောပိ နိဓိံ နိဓေတိ, ဣဓ ပန ပုရိသသီသေန ဒေသနာ ကတာ, အတ္ထတော ပန တေသမ္ပိ ဣဓ သမောဓာနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေတိ ဩဂါဟေတဗ္ဗဋ္ဌေန ဂမ္ဘီရံ, ဥဒကဿ အန္တိကဘာဝေန ဩဒကန္တိကံ. အတ္ထိ ဂမ္ဘီရံ န ဩဒကန္တိကံ ဇင်္ဂလေ ဘူမိဘာဂေ သတိကပေါရိသော အာဝါဋော ဝိယ, အတ္ထိ ဩဒကန္တိကံ န ဂမ္ဘီရံ နိန္နေ ပလ္လလေ ဧကဒွိဝိဒတ္ထိကော အာဝါဋော ဝိယ, အတ္ထိ ဂမ္ဘီရဉ္စေဝ ဩဒကန္တိကဉ္စ ဇင်္ဂလေ ဘူမိဘာဂေ ယာဝ ဣဒါနိ ဥဒကံ အာဂမိဿတီတိ, တာဝ ခတော အာဝါဋော ဝိယ. တံ သန္ဓာယ ဣဒံ ဝုတ္တံ ‘‘ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေ’’တိ. အတ္ထေ ကိစ္စေ သမုပ္ပန္နေတိ အတ္ထာ အနပေတန္တိ အတ္ထံ, အတ္ထာဝဟံ ဟိတာဝဟန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကာတဗ္ဗန္တိ ကိစ္စံ, ကိဉ္စိဒေဝ ကရဏီယန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥပ္ပန္နံ ဧဝ သမုပ္ပန္နံ, ကတ္တဗ္ဗဘာဝေန ဥပဋ္ဌိတန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တသ္မိံ အတ္ထေ ကိစ္စေ သမုပ္ပန္နေ. အတ္ထာယ မေ ဘဝိဿတီတိ နိဓာနပ္ပယောဇနနိဒဿနမေတံ. ဧတဒတ္ထဉှိ သော နိဓေတိ ‘‘အတ္ထာဝဟေ ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ကရဏီယေ သမုပ္ပန္နေ အတ္ထာယ မေ ဘဝိဿတိ, တဿ မေ ကိစ္စဿ နိပ္ဖတ္တိယာ ဘဝိဿတီ’’တိ. ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိယေဝ ဟိ တဿ ကိစ္စေ သမုပ္ပန္နေ အတ္ထောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. “Chôn giấu” (nidheti) có nghĩa là đặt xuống, cất giữ, bảo vệ. “Người” (puriso) là con người. Mặc dù cả người nam, người nữ, và người bán nam bán nữ đều có thể chôn giấu kho tàng, nhưng ở đây bài pháp được thuyết giảng lấy người nam làm chính; tuy nhiên, về mặt ý nghĩa, nên hiểu rằng điều này cũng bao gồm cả những người kia. “Nơi sâu thẳm, gần mép nước” (gambhīre odakantike): “sâu thẳm” (gambhīraṃ) vì phải đi xuống; “gần mép nước” (odakantikaṃ) vì ở gần nước. Có trường hợp sâu mà không gần nước, như một cái hố sâu hơn một thân người ở trên vùng đất cao. Có trường hợp gần nước mà không sâu, như một cái hố sâu một hai gang tay ở vùng trũng, đầm lầy. Có trường hợp vừa sâu vừa gần nước, như một cái hố được đào trên vùng đất cao đến mức mà nước sẽ dâng tới. Nhắm đến trường hợp này mà câu “nơi sâu thẳm, gần mép nước” được nói đến. “Khi nhu cầu, công việc phát sanh” (atthe kicce samuppanne): “nhu cầu” (atthaṃ) là điều không tách rời khỏi lợi ích; có nghĩa là điều mang lại lợi ích, mang lại hạnh phúc. “Công việc” (kiccaṃ) là điều cần phải làm; có nghĩa là bất cứ việc gì cần thực hiện. “Phát sanh” (samuppannaṃ) chính là đã khởi lên; có nghĩa là đã hiện diện như một việc cần phải làm. (Nghĩa là) khi nhu cầu, công việc ấy phát sanh. “Sẽ là lợi ích cho ta” (atthāya me bhavissati): đây là sự chỉ ra mục đích của việc chôn giấu. Thật vậy, người ấy chôn giấu vì mục đích này: “Khi một công việc hữu ích nào đó phát sanh, nó sẽ là lợi ích cho ta, nó sẽ giúp ta hoàn thành công việc ấy.” Thật vậy, chính sự hoàn thành công việc là lợi ích cho người ấy khi công việc phát sanh, điều này cần được hiểu như vậy. ဒုတိယဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ thứ hai ဧဝံ နိဓာနပ္ပယောဇနံ ဒဿေန္တော အတ္ထာဓိဂမာဓိပ္ပာယံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အနတ္ထာပဂမာဓိပ္ပာယံ ဒဿေတုမာဟ – Như vậy, khi chỉ ra mục đích của việc chôn giấu, sau khi đã chỉ ra ý định đạt được lợi ích, bây giờ để chỉ ra ý định thoát khỏi điều bất lợi, Ngài nói: ၂. ‘‘ရာဇတော [Pg.185] ဝါ ဒုရုတ္တဿ, စောရတော ပီဠိတဿ ဝါ. 2. “Hoặc khi bị vua chúa khiển trách, hoặc khi bị trộm cướp áp bức, ဣဏဿ ဝါ ပမောက္ခာယ, ဒုဗ္ဘိက္ခေ အာပဒါသု ဝါ’’တိ. Hoặc để giải thoát khỏi nợ nần, trong nạn đói, hay trong các tai họa.” တဿတ္ထော ‘‘အတ္ထာယ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ စ ‘‘ဣဏဿ ဝါ ပမောက္ခာယာ’’တိ စ ဧတ္ထ ဝုတ္တေဟိ ဒွီဟိ ဘဝိဿတိပမောက္ခာယ-ပဒေဟိ သဒ္ဓိံ ယထာသမ္ဘဝံ ယောဇေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗော. Ý nghĩa của câu kệ ấy nên được hiểu bằng cách kết hợp một cách thích hợp với hai từ `bhavissati` và `pamokkhāya` đã được nói đến ở đây, (đó là) "sẽ có lợi ích cho ta" và "để giải thoát khỏi nợ nần". တတ္ထာယံ ယောဇနာ – န ကေဝလံ အတ္ထာယ မေ ဘဝိဿတီတိ ဧဝ ပုရိသော နိဓိံ နိဓေတိ, ကိန္တု ‘‘အယံ စောရော’’တိ ဝါ ‘‘ပါရဒါရိကော’’တိ ဝါ ‘‘သုင်္ကဃာတကော’’တိ ဝါ ဧဝမာဒိနာ နယေန ပစ္စတ္ထိကေဟိ ပစ္စာမိတ္တေဟိ ဒုရုတ္တဿ မေ သတော ရာဇတော ဝါ ပမောက္ခာယ ဘဝိဿတိ, သန္ဓိစ္ဆေဒါဒီဟိ ဓနဟရဏေန ဝါ, ‘‘ဧတ္တကံ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဒေဟီ’’တိ ဇီဝဂ္ဂါဟေန ဝါ စောရေဟိ မေ ပီဠိတဿ သတော စောရတော ဝါ ပမောက္ခာယ ဘဝိဿတိ. သန္တိ မေ ဣဏာယိကာ, တေ မံ ‘‘ဣဏံ ဒေဟီ’’တိ စောဒေဿန္တိ, တေဟိ မေ စောဒိယမာနဿ ဣဏဿ ဝါ ပမောက္ခာယ ဘဝိဿတိ. ဟောတိ သော သမယော, ယံ ဒုဗ္ဘိက္ခံ ဟောတိ ဒုဿဿံ ဒုလ္လဘပိဏ္ဍံ, တတ္ထ န သုကရံ အပ္ပဓနေန ယာပေတုံ, တထာဝိဓေ အာဂတေ ဒုဗ္ဘိက္ခေ ဝါ မေ ဘဝိဿတိ. ယထာရူပါ အာပဒါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အဂ္ဂိတော ဝါ ဥဒကတော ဝါ အပ္ပိယဒါယာဒတော ဝါ, တထာရူပါသု ဝါ ဥပ္ပန္နာသု အာပဒါသု မေ ဘဝိဿတီတိပိ ပုရိသော နိဓိံ နိဓေတီတိ. Ở đây, đây là cách kết hợp ý nghĩa: Người ta chôn cất của cải không chỉ đơn thuần vì "sẽ có lợi ích cho ta", mà còn vì: "Khi ta bị kẻ thù, kẻ đối nghịch vu cáo là 'tên trộm này', hay 'kẻ ngoại tình này', hay 'kẻ trốn thuế này' theo cách như vậy, (của cải này) sẽ giúp ta thoát khỏi (hiểm họa từ) nhà vua; hoặc khi ta bị bọn trộm cướp hành hạ bằng cách cướp đoạt tài sản qua việc phá rào v.v..., hoặc bằng cách bắt sống (và đòi) 'hãy đưa từng này vàng bạc', (của cải này) sẽ giúp ta thoát khỏi (hiểm họa từ) bọn trộm cướp. Ta có những chủ nợ, họ sẽ đòi ta 'hãy trả nợ', khi bị họ đòi, (của cải này) sẽ giúp ta thoát khỏi nợ nần. Có thời điểm xảy ra nạn đói, lúa thóc khan hiếm, vật thực khó tìm, khi ấy không dễ sống với ít tài sản, (của cải này) sẽ có (lợi ích) cho ta khi nạn đói như vậy xảy đến. Hoặc những tai họa như phát sinh từ lửa, từ nước, hay từ những người thừa kế không vừa ý, (của cải này) sẽ có (lợi ích) cho ta khi những tai họa như vậy phát sinh" – người ta chôn cất của cải cũng vì những lý do như vậy. ဧဝံ အတ္ထာဓိဂမာဓိပ္ပာယံ အနတ္ထာပဂမာဓိပ္ပာယဉ္စာတိ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ ဒုဝိဓံ နိဓာနပ္ပယောဇနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဒုဝိဓံ ပယောဇနံ နိဂမေန္တော အာဟ – Như vậy, sau khi đã chỉ ra hai mục đích của việc chôn giấu của cải qua hai câu kệ, đó là ý định đạt được lợi ích và ý định tránh xa điều bất lợi, bây giờ, để kết luận về hai mục đích ấy, Ngài đã nói: ‘‘ဧတဒတ္ထာယ လောကသ္မိံ, နိဓိ နာမ နိဓီယတီ’’တိ. “Chính vì mục đích này ở trên đời, mà cái gọi là của cải được chôn giấu.” တဿတ္ထော – ယွာယံ ‘‘အတ္ထာယ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ စ ‘‘ရာဇတော ဝါ ဒုရုတ္တဿာ’’တိ ဧဝမာဒီဟိ စ အတ္ထာဓိဂမော အနတ္ထာပဂမော စ ဒဿိတော. ဧတဒတ္ထာယ ဧတေသံ နိပ္ဖာဒနတ္ထာယ ဣမသ္မိံ ဩကာသလောကေ ယော ကောစိ ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒိဘေဒေါ နိဓိ နာမ နိဓီယတိ ဌပီယတိ ပဋိသာမီယတီတိ. Ý nghĩa của câu ấy là: Việc đạt được lợi ích và việc tránh xa điều bất lợi đã được chỉ ra qua các câu như "sẽ có lợi ích cho ta" và "thoát khỏi (hiểm họa từ) nhà vua khi bị vu cáo" v.v... Chính vì mục đích này, vì để hoàn thành những điều ấy, mà trong thế gian này, bất cứ thứ gì gọi là của cải, được phân loại như vàng bạc v.v..., đều được chôn giấu, cất giữ, tàng trữ. တတိယဂါထာဝဏ္ဏနာ Chú giải câu kệ thứ ba ဣဒါနိ [Pg.186] ယသ္မာ ဧဝံ နိဟိတောပိ သော နိဓိ ပုညဝတံယေဝ အဓိပ္ပေတတ္ထသာဓကော ဟောတိ, န အညေသံ, တသ္မာ တမတ္ထံ ဒီပေန္တော အာဟ – Bây giờ, vì rằng của cải ấy dù được chôn giấu như vậy cũng chỉ thành tựu mục đích mong muốn cho những người có phước đức, chứ không phải cho những người khác, do đó, để làm sáng tỏ ý nghĩa ấy, Ngài đã nói: ၃. ‘‘တာဝဿုနိဟိတော သန္တော, ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေ. 3. “Dù được cất giấu rất kỹ, ở nơi sâu thẳm, gần mép nước. န သဗ္ဗော သဗ္ဗဒါ ဧဝ, တဿ တံ ဥပကပ္ပတီ’’တိ. Không phải tất cả, không phải luôn luôn, phục vụ được cho người ấy.” တဿတ္ထော – သော နိဓိ တာဝ သုနိဟိတော သန္တော, တာဝ သုဋ္ဌု နိခဏိတွာ ဌပိတော သမာနောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကီဝ သုဋ္ဌူတိ? ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေ, ယာဝ ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေ နိဟိတောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, တာဝ သုဋ္ဌူတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. န သဗ္ဗော သဗ္ဗဒါ ဧဝ, တဿ တံ ဥပကပ္ပတီတိ ယေန ပုရိသေန နိဟိတော, တဿ သဗ္ဗောပိ သဗ္ဗကာလံ န ဥပကပ္ပတိ န သမ္ပဇ္ဇတိ, ယထာဝုတ္တကိစ္စကရဏသမတ္ထော န ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကိန္တု ကောစိဒေဝ ကဒါစိဒေဝ ဥပကပ္ပတိ, နေဝ ဝါ ဥပကပ္ပတီတိ. ဧတ္ထ စ န္တိ ပဒပူရဏမတ္တေ နိပါတော ဒဋ္ဌဗ္ဗော ‘‘ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၂.၁၈-၁၉; ၃.၁၅၄) ဝိယ. လိင်္ဂဘေဒံ ဝါ ကတွာ ‘‘သော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ဟိ ဝုစ္စမာနေ သော အတ္ထော သုခံ ဗုဇ္ဈတီတိ. Ý nghĩa của câu ấy là: Của cải ấy, dù được cất giấu rất kỹ, nghĩa là được đào và đặt xuống rất cẩn thận. Cẩn thận đến mức nào? Ở nơi sâu thẳm, gần mép nước; được nói là cẩn thận đến mức được chôn giấu ở nơi sâu thẳm, gần mép nước. "Không phải tất cả, không phải luôn luôn, phục vụ được cho người ấy" có nghĩa là: đối với người đã chôn giấu nó, không phải toàn bộ (của cải) lúc nào cũng có ích, cũng thành tựu, cũng có khả năng thực hiện công việc đã nói. Mà chỉ một phần nào đó, vào một lúc nào đó mới có ích, hoặc cũng có khi chẳng có ích gì cả. Và ở đây, từ "taṃ" nên được hiểu là một tiểu từ chỉ để điền vào chỗ trống cho đủ câu, giống như trong các câu "yathā taṃ appamattassa ātāpino" v.v... Hoặc, do thay đổi về giống, từ "taṃ" được dùng thay vì phải nói là "so". Khi được nói như vậy, ý nghĩa ấy dễ dàng được liễu tri. စတုတ္ထပဉ္စမဂါထာဝဏ္ဏနာ Chú giải câu kệ thứ tư và thứ năm ဧဝံ ‘‘န သဗ္ဗော သဗ္ဗဒါ ဧဝ, တဿ တံ ဥပကပ္ပတီ’’တိ ဝတွာ ဣဒါနိ ယေဟိ ကာရဏေဟိ န ဥပကပ္ပတိ, တာနိ ဒဿေန္တော အာဟ – Sau khi đã nói như vậy: "Không phải tất cả, không phải luôn luôn, phục vụ được cho người ấy", bây giờ, để chỉ ra những lý do tại sao nó không phục vụ được, Ngài đã nói: ၄. ‘‘နိဓိ ဝါ ဌာနာ စဝတိ, သညာ ဝါဿ ဝိမုယှတိ. 4. “Hoặc của cải dời khỏi chỗ, hoặc ký ức của người ấy bị rối loạn. နာဂါ ဝါ အပနာမေန္တိ, ယသ္မာ ဝါပိ ဟရန္တိ နံ. Hoặc các Nāga (rồng) dời nó đi, hoặc các Yakkha (dạ xoa) mang nó đi. ၅. ‘‘အပ္ပိယာ ဝါပိ ဒါယာဒါ, ဥဒ္ဓရန္တိ အပဿတော’’တိ. 5. “Hoặc những người thừa kế không được ưa thích đào nó lên khi người ấy không thấy.” တဿတ္ထော – ယသ္မိံ ဌာနေ သုနိဟိတော ဟောတိ နိဓိ, သော ဝါ နိဓိ တမှာ ဌာနာ စဝတိ အပေတိ ဝိဂစ္ဆတိ, အစေတနောပိ သမာနော ပုညက္ခယဝသေန အညံ ဌာနံ ဂစ္ဆတိ. သညာ ဝါ အဿ ဝိမုယှတိ, ယသ္မိံ ဌာနေ နိဟိတော နိဓိ, တံ န ဇာနာတိ, အဿ ပုညက္ခယစောဒိတာ နာဂါ ဝါ တံ နိဓိံ အပနာမေန္တိ အညံ ဌာနံ ဂမေန္တိ. ယက္ခာ ဝါပိ ဟရန္တိ ယေနိစ္ဆကံ အာဒါယ [Pg.187] ဂစ္ဆန္တိ. အပဿတော ဝါ အဿ အပ္ပိယာ ဝါ ဒါယာဒါ ဘူမိံ ခဏိတွာ တံ နိဓိံ ဥဒ္ဓရန္တိ. ဧဝမဿ ဧတေဟိ ဌာနာ စဝနာဒီဟိ ကာရဏေဟိ သော နိဓိ န ဥပကပ္ပတီတိ. Ý nghĩa của câu ấy là: Của cải được chôn giấu kỹ ở nơi nào, thì của cải ấy hoặc dời khỏi nơi đó, đi mất, biến mất; dù là vật vô tri, nó cũng đi đến nơi khác do phước đức đã cạn kiệt. Hoặc ký ức của người ấy bị rối loạn, không biết của cải được chôn giấu ở nơi nào. Hoặc các Nāga, bị thúc đẩy bởi sự cạn kiệt phước đức của người ấy, dời của cải ấy đi, mang đến nơi khác. Hoặc các Yakkha cũng mang nó đi, lấy và đi đến bất cứ đâu chúng muốn. Hoặc khi người ấy không thấy, những người thừa kế không được ưa thích đào đất lên và lấy của cải ấy đi. Như vậy, vì những lý do này như dời khỏi chỗ v.v..., của cải ấy không phục vụ được cho người ấy. ဧဝံ ဌာနာ စဝနာဒီနိ လောကသမ္မတာနိ အနုပကပ္ပနကာရဏာနိ ဝတွာ ဣဒါနိ ယံ တံ ဧတေသမ္ပိ ကာရဏာနံ မူလဘူတံ ဧကညေဝ ပုညက္ခယသညိတံ ကာရဏံ, တံ ဒဿေန္တော အာဟ – Sau khi đã nói về những nguyên nhân được thế gian công nhận khiến của cải không phục vụ được, như là việc dời khỏi chỗ v.v..., bây giờ, để chỉ ra nguyên nhân duy nhất, là gốc rễ của cả những nguyên nhân ấy, được gọi là sự cạn kiệt phước đức, Ngài đã nói: ‘‘ယဒါ ပုညက္ခယော ဟောတိ, သဗ္ဗမေတံ ဝိနဿတီ’’တိ. “Khi phước đức đã cạn kiệt, tất cả những thứ này đều bị tiêu hoại.” တဿတ္ထော – ယသ္မိံ သမယေ ဘောဂသမ္ပတ္တိနိပ္ဖာဒကဿ ပုညဿ ခယော ဟောတိ, ဘောဂပါရိဇုညသံဝတ္တနိကမပုညမောကာသံ ကတွာ ဌိတံ ဟောတိ, အထ ယံ နိဓိံ နိဓေန္တေန နိဟိတံ ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒိဓနဇာတံ, သဗ္ဗမေတံ ဝိနဿတီတိ. Ý nghĩa của câu ấy là: Vào thời điểm nào mà phước đức tạo ra sự sung túc về tài sản bị cạn kiệt, và ác nghiệp dẫn đến sự suy sụp tài sản có cơ hội phát sinh, thì khi ấy, bất cứ loại tài sản nào như vàng bạc v.v... đã được người chôn cất của cải giấu đi, tất cả những thứ đó đều bị tiêu hoại. ဆဋ္ဌဂါထာဝဏ္ဏနာ Chú giải câu kệ thứ sáu ဧဝံ ဘဂဝါ တေန တေန အဓိပ္ပာယေန နိဟိတမ္ပိ ယထာဓိပ္ပာယံ အနုပကပ္ပန္တံ နာနပ္ပကာရေဟိ နဿနဓမ္မံ လောကသမ္မတံ နိဓိံ ဝတွာ ဣဒါနိ ယံ ပုညသမ္ပဒံ ပရမတ္ထတော နိဓီတိ ဒဿေတုံ တဿ ကုဋုမ္ဗိကဿ အနုမောဒနတ္ထမိဒံ နိဓိကဏ္ဍမာရဒ္ဓံ, တံ ဒဿေန္တော အာဟ – Như vậy, sau khi Đức Thế Tôn đã nói về của cải được thế gian công nhận, là thứ dù được chôn giấu với ý định này hay ý định khác cũng không phục vụ được như mong muốn và có bản chất bị hủy hoại theo nhiều cách khác nhau, bây giờ, để chỉ ra sự thành tựu phước đức, mà theo nghĩa chân đế chính là của cải – (và) phẩm kinh về Của Cải này đã được bắt đầu vì mục đích làm cho vị gia chủ ấy hoan hỷ – để chỉ ra điều đó, Ngài đã nói: ၆. ‘‘ယဿ ဒါနေန သီလေန, သံယမေန ဒမေန စ. 6. “Đối với người nào, nhờ bố thí, giữ giới, nhờ sự thu thúc và tự chế, နိဓီ သုနိဟိတော ဟောတိ, ဣတ္ထိယာ ပုရိသဿ ဝါ’’တိ. Mà kho tàng được cất giữ kỹ lưỡng, dù là người nữ hay người nam.” တတ္ထ ဒါနန္တိ ‘‘ဒါနဉ္စ ဓမ္မစရိယာ စာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. သီလန္တိ ကာယိကဝါစသိကော အဝီတိက္ကမော. ပဉ္စင်္ဂဒသင်္ဂပါတိမောက္ခသံဝရာဒိ ဝါ သဗ္ဗမ္ပိ သီလံ ဣဓ သီလန္တိ အဓိပ္ပေတံ. သံယမောတိ သံယမနံ သံယမော, စေတသော နာနာရမ္မဏဂတိနိဝါရဏန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, သမာဓိဿေတံ အဓိဝစနံ. ယေန သံယမေန သမန္နာဂတော ‘‘ဟတ္ထသံယတော, ပါဒသံယတော, ဝါစာသံယတော, သံယတုတ္တမော’’တိ ဧတ္ထ သံယတုတ္တမောတိ ဝုတ္တော. အပရေ အာဟု ‘‘သံယမနံ သံယမော, သံဝရဏန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, ဣန္ဒြိယသံဝရဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ. ဒမောတိ ဒမနံ, ကိလေသူပသမနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, ပညာယေတံ အဓိဝစနံ. ပညာ ဟိ ကတ္ထစိ ပညာတွေဝ [Pg.188] ဝုစ္စတိ ‘‘သုဿူသာ လဘတေ ပည’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၂၄၆; သု. နိ. ၁၈၈). ကတ္ထစိ ဓမ္မောတိ ‘‘သစ္စံ ဓမ္မော ဓိတိ စာဂေါ’’တိ ဧဝမာဒီသု. ကတ္ထစိ ဒမောတိ ‘‘ယဒိ သစ္စာ ဒမာ စာဂါ, ခန္တျာ ဘိယျော န ဝိဇ္ဇတီ’’တိအာဒီသု. Trong ấy, bố thí nên được hiểu theo phương cách đã được nói đến ở đây là: “Bố thí và sống theo Chánh pháp.” Giới là sự không vi phạm thuộc về thân và lời nói. Hoặc tất cả giới như là năm giới, tám giới, mười giới, sự thu thúc trong giới bổn Pātimokkha v.v… ở đây được chủ trương là giới. Chế ngự là sự chế ngự, được nói là sự ngăn ngừa tâm đi đến các đối tượng khác nhau; đây là danh từ đồng nghĩa của định. Do sự chế ngự nào mà người đã thành tựu được gọi là bậc chế ngự tối thượng ở đây: “Chế ngự tay, chế ngự chân, chế ngự lời nói, là bậc chế ngự tối thượng.” Các vị khác nói rằng: “Chế ngự là sự chế ngự, được nói là sự thu thúc; đây là danh từ đồng nghĩa của sự thu thúc các căn.” Điều phục là sự điều phục, được nói là sự làm cho lắng dịu các phiền não; đây là danh từ đồng nghĩa của trí tuệ. Thật vậy, trí tuệ ở một nơi được gọi chính là trí tuệ như trong các câu: “Sự lắng nghe làm cho đắc được trí tuệ.” Ở một nơi được gọi là pháp như trong các câu: “Chân lý, pháp, sự kiên trì, sự xả ly.” Ở một nơi được gọi là sự điều phục như trong các câu: “Nếu không có chân lý, sự điều phục, sự xả ly, sự kham nhẫn thì không có gì hơn nữa.” ဧဝံ ဒါနာဒီနိ ဉတွာ ဣဒါနိ ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော – ယဿ ဣတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသဿ ဝါ ဒါနေန သီလေန သံယမေန ဒမေန စာတိ ဣမေဟိ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ ယထာ ဟိရညေန သုဝဏ္ဏေန မုတ္တာယ မဏိနာ ဝါ ဓနမယော နိဓိ တေသံ သုဝဏ္ဏာဒီနံ ဧကတ္ထ ပက္ခိပနေန နိဓီယတိ, ဧဝံ ပုညမယော နိဓိ တေသံ ဒါနာဒီနံ ဧကစိတ္တသန္တာနေ စေတိယာဒိမှိ ဝါ ဝတ္ထုမှိ သုဋ္ဌု ကရဏေန သုနိဟိတော ဟောတီတိ. Sau khi đã biết về bố thí v.v… như vậy, bây giờ ý nghĩa của câu kệ này nên được hiểu một cách tóm tắt như vầy: Đối với người nữ nào hay người nam nào, cũng giống như kho tàng vật chất gồm có bạc, vàng, ngọc trai, hay ngọc báu được chôn cất do sự đặt để các thứ vàng bạc ấy vào một chỗ, cũng vậy, kho tàng phước báu do bốn pháp này là bố thí, giữ giới, chế ngự, và điều phục được chôn giấu kỹ lưỡng do sự thực hành tốt đẹp trong dòng tương tục của một tâm hoặc trong các đối tượng như là bảo tháp v.v… သတ္တမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Câu Kệ Thứ Bảy ဧဝံ ဘဂဝါ ‘‘ယဿ ဒါနေနာ’’တိ ဣမာယ ဂါထာယ ပုညသမ္ပဒါယ ပရမတ္ထတော နိဓိဘာဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယတ္ထ နိဟိတော, သော နိဓိ သုနိဟိတော ဟောတိ, တံ ဝတ္ထုံ ဒဿေန္တော အာဟ – Như vậy, đức Thế Tôn sau khi đã chỉ ra bản chất kho tàng theo nghĩa chân đế của sự thành tựu phước báu bằng câu kệ này: “Đối với người nào, do sự bố thí…,” bây giờ, trong khi chỉ ra đối tượng mà ở nơi ấy kho tàng được chôn giấu và trở thành được chôn giấu kỹ lưỡng, Ngài đã nói: ၇. ‘‘စေတိယမှိ စ သံဃေ ဝါ, ပုဂ္ဂလေ အတိထီသု ဝါ. 7. “Hoặc ở bảo tháp, hoặc ở Tăng chúng, hoặc ở cá nhân, hoặc ở các vị khách.” မာတရိ ပိတရိ စာပိ, အထော ဇေဋ္ဌမှိ ဘာတရီ’’တိ. “Hoặc ở mẹ, hoặc ở cha, và cả ở người anh cả nữa.” တတ္ထ စယိတဗ္ဗန္တိ စေတိယံ, ပူဇေတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, စိတတ္တာ ဝါ စေတိယံ. တံ ပနေတံ စေတိယံ တိဝိဓံ ဟောတိ ပရိဘောဂစေတိယံ, ဥဒ္ဒိဿကစေတိယံ, ဓာတုကစေတိယန္တိ. တတ္ထ ဗောဓိရုက္ခော ပရိဘောဂစေတိယံ, ဗုဒ္ဓပဋိမာ ဥဒ္ဒိဿကစေတိယံ, ဓာတုဂဗ္ဘထူပါ သဓာတုကာ ဓာတုကစေတိယံ. သံဃောတိ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခါဒီသု ယော ကောစိ. ပုဂ္ဂလောတိ ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတေသု ယော ကောစိ. နတ္ထိ အဿ တိထိ, ယမှိ ဝါ တမှိ ဒိဝသေ အာဂစ္ဆတီတိ အတိထိ. တင်္ခဏေ အာဂတပါဟုနကဿေတံ အဓိဝစနံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. Trong ấy, nên được tôn kính là bảo tháp, được nói là nên được cúng dường; hoặc do được xây cất nên là bảo tháp. Và bảo tháp ấy có ba loại là: thọ dụng bảo tháp, chỉ định bảo tháp, và xá-lợi bảo tháp. Trong ấy, cây bồ-đề là thọ dụng bảo tháp, tượng Phật là chỉ định bảo tháp, tháp có chứa xá-lợi bên trong là xá-lợi bảo tháp. Tăng chúng là bất cứ vị nào trong số các vị bắt đầu với Tăng chúng do đức Phật dẫn đầu. Cá nhân là bất cứ vị nào trong số hàng tại gia và xuất gia. Vị ấy không có ngày (cố định), vị ấy đến vào ngày này hay ngày kia, nên là khách. Đây là danh từ đồng nghĩa của vị khách đến vào lúc ấy. Phần còn lại giống như đã được trình bày. ဧဝံ စေတိယာဒီနိ ဉတွာ ဣဒါနိ ဧဝံ ဣမိဿာ ဂါထာယ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော – ယော သော နိဓိ ‘‘သုနိဟိတော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တော, သော ဣမေသု ဝတ္ထူသု သုနိဟိတော ဟောတိ. ကသ္မာ? ဒီဃရတ္တံ ဣဋ္ဌဖလာနုပ္ပဒါနသမတ္ထတာယ. တထာ ဟိ အပ္ပကမ္ပိ စေတိယမှိ ဒတွာ ဒီဃရတ္တံ ဣဋ္ဌဖလလာဘိနော ဟောန္တိ. ယထာဟ – Sau khi đã biết về bảo tháp v.v… như vậy, bây giờ ý nghĩa của câu kệ này nên được hiểu một cách tóm tắt như vầy: Kho tàng nào đã được nói là: “Được chôn giấu kỹ lưỡng,” kho tàng ấy được chôn giấu kỹ lưỡng ở trong những đối tượng này. Tại sao? Vì có khả năng liên tục mang lại kết quả mong muốn trong thời gian dài. Thật vậy, sau khi đã dâng cúng dù chỉ một chút ít ở bảo tháp, họ vẫn là những người nhận được kết quả mong muốn trong thời gian dài. Như đã được nói: ‘‘ဧကပုပ္ဖံ [Pg.189] ယဇိတွာန, အသီတိကပ္ပကောဋိယော; ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပုပ္ဖဒါနဿိဒံ ဖလ’’န္တိ စ. “Sau khi đã cúng dường một đóa hoa, trong tám mươi ức kiếp, tôi không biết đến khổ cảnh; đây là quả của việc cúng dường hoa.” ‘‘မတ္တာသုခပရိစ္စာဂါ, ပဿေ စေ ဝိပုလံ သုခ’’န္တိ စ. (ဓ. ပ. ၂၉၀); “Do từ bỏ hạnh phúc nhỏ nhoi, người trí nên thấy được hạnh phúc lớn lao.” ဧဝံ ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိဝေလာမသုတ္တာဒီသု ဝုတ္တနယေန သံဃာဒိဝတ္ထူသုပိ ဒါနဖလဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စ စေတိယာဒီသု ဒါနဿ ပဝတ္တိ ဖလဝိဘူတိ စ ဒဿိတာ, ဧဝံ ယထာယောဂံ သဗ္ဗတ္ထ တံ တံ အာရဘိတွာ စာရိတ္တဝါရိတ္တဝသေန သီလဿ, ဗုဒ္ဓါနုဿတိဝသေန သံယမဿ, တဗ္ဗတ္ထုကဝိပဿနာမနသိကာရပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ဒမဿ စ ပဝတ္တိ တဿ တဿ ဖလဝိဘူတိ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ. Như vậy, sự phân chia quả của sự bố thí ở trong các đối tượng như là Tăng chúng v.v… cũng nên được hiểu theo phương cách đã được nói trong các kinh như là Dakkhiṇāvisuddhi, Velāma v.v… Và cũng như sự phát sanh và sự biểu hiện quả của sự bố thí ở trong các đối tượng như là bảo tháp v.v… đã được chỉ ra, cũng vậy, tùy theo sự thích hợp, ở khắp mọi nơi, sau khi đã hướng đến đối tượng này hay đối tượng kia, sự phát sanh của giới theo phương diện tác hành và phòng phi, của sự chế ngự theo phương diện niệm Phật, và của sự điều phục theo phương diện quán vipassanā, tác ý, và thẩm xét có liên quan đến đối tượng ấy, và sự biểu hiện quả của mỗi pháp ấy cũng nên được biết. အဋ္ဌမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Câu Kệ Thứ Tám ဧဝံ ဘဂဝါ ဒါနာဒီဟိ နိဓီယမာနဿ ပုညမယနိဓိနော စေတိယာဒိဘေဒံ ဝတ္ထုံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဧတေသု ဝတ္ထူသု သုနိဟိတဿ တဿ နိဓိနော ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေ နိဟိတနိဓိတော ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ – Như vậy, đức Thế Tôn sau khi đã chỉ ra các đối tượng được phân loại như là bảo tháp v.v… của kho tàng phước báu đang được chôn giấu bằng sự bố thí v.v…, bây giờ, trong khi chỉ ra sự khác biệt của kho tàng ấy được chôn giấu kỹ lưỡng ở trong những đối tượng này so với kho tàng được chôn giấu ở gần nơi nước sâu, Ngài đã nói: ၈. ‘‘ဧသော နိဓိ သုနိဟိတော, အဇေယျော အနုဂါမိကော. 8. “Kho tàng này được chôn giấu kỹ lưỡng, không thể bị chiếm đoạt, luôn đi theo.” ပဟာယ ဂမနီယေသု, ဧတံ အာဒါယ ဂစ္ဆတီ’’တိ. “Trong số những thứ phải từ bỏ mà đi, người ấy mang theo kho tàng này mà đi.” တတ္ထ ပုဗ္ဗပဒေန တံ ဒါနာဒီဟိ သုနိဟိတနိဓိံ နိဒ္ဒိသတိ ‘‘ဧသော နိဓိ သုနိဟိတော’’တိ. အဇေယျောတိ ပရေဟိ ဇေတွာ ဂဟေတုံ န သက္ကာ, အစ္စေယျောတိပိ ပါဌော, တဿ အစ္စိတဗ္ဗော အစ္စနာရဟော ဟိတသုခတ္ထိကေန ဥပစိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. ဧတသ္မိဉ္စ ပါဌေ ဧသော နိဓိ အစ္စေယျောတိ သမ္ဗန္ဓိတွာ ပုန ‘‘ကသ္မာ’’တိ အနုယောဂံ ဒဿေတွာ ‘‘ယသ္မာ သုနိဟိတော အနုဂါမိကော’’တိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဣတရထာ ဟိ သုနိဟိတဿ အစ္စေယျတ္တံ ဝုတ္တံ ဘဝေယျ, န စ သုနိဟိတော အစ္စနီယော. အစ္စိတော ဧဝ ဟိ သောတိ. အနုဂစ္ဆတီတိ အနုဂါမိကော, ပရလောကံ ဂစ္ဆန္တမ္ပိ တတ္ထ တတ္ထ ဖလဒါနေန န ဝိဇဟတီတိ အတ္ထော. Trong ấy, bằng câu đầu: “Kho tàng này được chôn giấu kỹ lưỡng,” Ngài chỉ ra kho tàng được chôn giấu kỹ lưỡng ấy bằng sự bố thí v.v… Không thể bị chiếm đoạt có nghĩa là không thể bị những người khác chiếm đoạt và lấy đi. Cũng có một cách đọc khác là acceyyo, ý nghĩa của từ ấy là: nên được tích lũy, đáng được tích lũy, nên được vun bồi bởi người mong cầu lợi ích và hạnh phúc. Và trong cách đọc này, sau khi đã liên kết: “Kho tàng này nên được tích lũy,” rồi chỉ ra câu hỏi: “Tại sao?” và nên được liên kết là: “Bởi vì được chôn giấu kỹ lưỡng, nó luôn đi theo.” Nếu không, sẽ thành ra nói rằng cái đã được chôn giấu kỹ lưỡng thì nên được tích lũy, nhưng cái đã được chôn giấu kỹ lưỡng thì không cần phải tích lũy nữa. Thật vậy, nó đã được tích lũy rồi. Luôn đi theo là đi theo sau. Ý nghĩa là: nó không từ bỏ người đang đi đến thế giới bên kia, bằng cách cho quả ở nơi này nơi kia. ပဟာယ ဂမနီယေသု ဧတံ အာဒါယ ဂစ္ဆတီတိ မရဏကာလေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ သဗ္ဗဘောဂေသု ပဟာယ ဂမနီယေသု ဧတံ နိဓိံ အာဒါယ ပရလောကံ ဂစ္ဆတီတိ အယံ ကိရ ဧတဿ အတ္ထော. သော ပန န ယုဇ္ဇတိ. ကသ္မာ? ဘောဂါနံ [Pg.190] အဂမနီယတော. ပဟာတဗ္ဗာ ဧဝ ဟိ တေ တေ ဘောဂါ, န ဂမနီယာ, ဂမနီယာ ပန တေ တေ ဂတိဝိသေသာ. ယတော ယဒိ ဧသ အတ္ထော သိယာ, ပဟာယ ဘောဂေ ဂမနီယေသု ဂတိဝိသေသေသု ဣတိ ဝဒေယျ. တသ္မာ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော – ‘‘နိဓိ ဝါ ဌာနာ စဝတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ပကာရေန ပဟာယ မစ္စံ ဘောဂေသု ဂစ္ဆန္တေသု ဧတံ အာဒါယ ဂစ္ဆတီတိ. ဧသော ဟိ အနုဂါမိကတ္တာ တံ နပ္ပဇဟတီတိ. “Pahāya gamanīyesu etaṃ ādāya gacchati” (Trong những thứ phải từ bỏ để ra đi, người ấy mang theo kho tàng này mà đi) có nghĩa là: Khi cái chết đến gần, trong tất cả tài sản phải từ bỏ để ra đi, người ấy mang theo kho tàng này (tức phước báu) đi đến thế giới bên kia. Đây được cho là ý nghĩa của câu này. Nhưng điều đó không hợp lý. Tại sao? Vì tài sản không thể đi theo. Thật vậy, những tài sản ấy chỉ là thứ phải từ bỏ, không phải là thứ có thể đi theo; còn những thứ có thể đi theo chính là các cảnh giới đặc biệt. Bởi vì nếu đây là ý nghĩa, thì nên nói rằng: “pahāya bhoge gamanīyesu gativisesesu” (từ bỏ tài sản, trong các cảnh giới đặc biệt có thể đi đến). Do đó, ở đây nên hiểu ý nghĩa như sau: Theo cách nói bắt đầu bằng “nidhi vā ṭhānā cavati” (hoặc kho tàng bị dời khỏi chỗ), khi các tài sản ra đi (tức là mất đi) sau khi người chết từ bỏ chúng, người ấy mang theo kho tàng này (tức phước báu) mà đi. Thật vậy, vì có tính chất đi theo, kho tàng này không từ bỏ người ấy. တတ္ထ သိယာ ‘‘ဂမနီယေသူတိ ဧတ္ထ ဂန္တဗ္ဗေသူတိ အတ္ထော, န ဂစ္ဆန္တေသူ’’တိ. တံ န ဧကံသတော ဂဟေတဗ္ဗံ. ယထာ ဟိ ‘‘အရိယာ နိယျာနိကာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၄၁) ဧတ္ထ နိယျန္တာတိ အတ္ထော, န နိယျာတဗ္ဗာတိ, ဧဝမိဓာပိ ဂစ္ဆန္တေသူတိ အတ္ထော, န ဂန္တဗ္ဗေသူတိ. Ở đây, có thể có ý kiến rằng: “Trong từ ‘gamanīyesu’, ý nghĩa là ‘trong những thứ phải đi đến’, chứ không phải ‘trong những thứ đang đi’”. Điều đó không nên được chấp nhận một cách tuyệt đối. Ví như trong câu “ariyā niyyānikā” (các bậc Thánh có khả năng xuất ly), ý nghĩa là “các vị ấy xuất ly”, chứ không phải “cần được xuất ly”. Tương tự như vậy, ở đây ý nghĩa là “trong những thứ đang đi”, chứ không phải “trong những thứ phải đi đến”. အထ ဝါ ယသ္မာ ဧသ မရဏကာလေ ကဿစိ ဒါတုကာမော ဘောဂေ အာမသိတုမ္ပိ န လဘတိ, တသ္မာ တေန တေ ဘောဂါ ပုဗ္ဗံ ကာယေန ပဟာတဗ္ဗာ, ပစ္ဆာ ဝိဟတာသေန စေတသာ ဂန္တဗ္ဗာ, အတိက္ကမိတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တသ္မာ ပုဗ္ဗံ ကာယေန ပဟာယ ပစ္ဆာ စေတသာ ဂမနီယေသု ဘောဂေသူတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပုရိမသ္မိံ အတ္ထေ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မဝစနံ, ပဟာယ ဂမနီယေသု ဘောဂေသု ဧကမေဝေတံ ပုညနိဓိဝိဘဝံ တတော နီဟရိတွာ အာဒါယ ဂစ္ဆတီတိ. ပစ္ဆိမေ အတ္ထေ ဘာဝေနဘာဝလက္ခဏေ ဘုမ္မဝစနံ. ဘောဂါနဉှိ ဂမနီယဘာဝေန ဧတဿ နိဓိဿ အာဒါယ ဂမနီယဘာဝေါ လက္ခီယတီတိ. Hoặc là, vì người ấy vào lúc lâm chung, dù muốn cho ai đó tài sản, cũng không thể chạm đến được, do đó, những tài sản ấy trước hết phải được từ bỏ bằng thân, sau đó phải được vượt qua, phải được siêu việt bằng tâm không còn tham ái. Điều này có nghĩa là như vậy. Do đó, ở đây nên hiểu ý nghĩa là: “trong những tài sản phải ra đi, sau khi đã từ bỏ trước bằng thân và sau đó bằng tâm”. Theo ý nghĩa thứ nhất, đây là vị trí cách trong nghĩa xác định (niddhāraṇa): trong những tài sản phải từ bỏ để ra đi, người ấy chỉ lấy ra duy nhất kho tàng phước báu này từ đó và mang theo. Theo ý nghĩa thứ hai, đây là vị trí cách trong nghĩa chỉ trạng thái (bhāvenabhāvalakkhaṇa): Thật vậy, trạng thái có thể mang theo của kho tàng này được nhận biết qua trạng thái phải ra đi của các tài sản. နဝမဂါထာဝဏ္ဏနာ Chú giải kệ thứ chín. ဧဝံ ဘဂဝါ ဣမဿ ပုညနိဓိနော ဂမ္ဘီရေ ဩဒကန္တိကေ နိဟိတနိဓိတော ဝိသေသံ ဒဿေတွာ ပုန အတ္တနော ဘဏ္ဍဂုဏသံဝဏ္ဏနေန ကယဇနဿ ဥဿာဟံ ဇနေန္တော ဥဠာရဘဏ္ဍဝါဏိဇော ဝိယ အတ္တနာ ဒေသိတပုညနိဓိဂုဏသံဝဏ္ဏနေန တသ္မိံ ပုညနိဓိမှိ ဒေဝမနုဿာနံ ဥဿာဟံ ဇနေန္တော အာဟ – Như vậy, sau khi chỉ ra sự khác biệt của kho tàng phước báu này so với kho tàng được chôn gần bờ nước sâu, Đức Thế Tôn, giống như một thương gia tài giỏi khơi dậy lòng nhiệt thành của người mua bằng cách tán thán phẩm chất hàng hóa của mình, lại khơi dậy lòng nhiệt thành của chư thiên và nhân loại đối với kho tàng phước báu ấy bằng cách tán thán phẩm chất của kho tàng phước báu do chính Ngài thuyết giảng, và Ngài đã nói: ၉. ‘‘အသာဓာရဏမညေသံ, အစောရာဟရဏော နိဓိ. 9. “Kho tàng không chung với người khác, không bị trộm cướp lấy đi. ကယိရာထ ဓီရော ပုညာနိ, ယော နိဓိ အနုဂါမိကော’’တိ. Bậc trí nên làm các phước thiện, kho tàng ấy luôn đi theo.” တတ္ထ [Pg.191] အသာဓာရဏမညေသန္တိ အသာဓာရဏော အညေသံ, မကာရော ပဒသန္ဓိကရော ‘‘အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ’’တိအာဒီသု ဝိယ. န စောရေဟိ အာဟရဏော အစောရာဟရဏော, စောရေဟိ အာဒါတဗ္ဗော န ဟောတီတိ အတ္ထော. နိဓာတဗ္ဗောတိ နိဓိ. ဧဝံ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ပုညနိဓိဂုဏံ သံဝဏ္ဏေတွာ တတော ဒွီဟိ တတ္ထ ဥဿာဟံ ဇနေတိ ‘‘ကယိရာထ ဓီရော ပုညာနိ, ယော နိဓိ အနုဂါမိကော’’တိ. တဿတ္ထော – ယသ္မာ ပုညာနိ နာမ အသာဓာရဏော အညေသံ, အစောရာဟရဏော စ နိဓိ ဟောတိ. န ကေဝလဉ္စ အသာဓာရဏော အစောရာဟရဏော စ နိဓိ, အထ ခေါ ပန ‘‘ဧသော နိဓိ သုနိဟိတော, အဇေယျော အနုဂါမိကော’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တော ယော နိဓိ အနုဂါမိကော. သော စ ယသ္မာ ပုညာနိယေဝ, တသ္မာ ကယိရာထ ကရေယျ ဓီရော ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နော ဓိတိသမ္ပန္နော စ ပုဂ္ဂလော ပုညာနီတိ. Trong đó, “asādhāraṇamaññesaṃ” có nghĩa là “asādhāraṇo aññesaṃ” (không chung với người khác); mẫu tự “ma” là để nối âm, giống như trong các trường hợp “adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā” v.v... “Acorāharaṇo” là “na corehi āharaṇo”, có nghĩa là không thể bị trộm cướp lấy đi. “Nidhi” là vì nó được cất giữ (nidhātabbo). Như vậy, sau khi tán thán phẩm chất của kho tàng phước báu bằng hai câu đầu, Ngài khơi dậy lòng nhiệt thành đối với nó bằng hai câu sau: “kayirātha dhīro puññāni, yo nidhi anugāmiko”. Ý nghĩa của câu đó là: Vì các phước thiện là kho tàng không chung với người khác và không bị trộm cướp lấy đi. Và không chỉ là kho tàng không chung, không bị trộm cướp lấy đi, mà còn là kho tàng luôn đi theo, như đã nói ở đây: “eso nidhi sunihito, ajeyyo anugāmiko” (kho tàng này được khéo cất giữ, không thể bị chiếm đoạt, luôn đi theo). Và vì kho tàng đó chính là các phước thiện, do đó, bậc trí, người có trí tuệ và nghị lực, nên làm (kayirātha, kareyya) các phước thiện. ဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ Chú giải kệ thứ mười. ဧဝံ ဘဂဝါ ဂုဏသံဝဏ္ဏနေန ပုညနိဓိမှိ ဒေဝမနုဿာနံ ဥဿာဟံ ဇနေတွာ ဣဒါနိ ယေ ဥဿဟိတွာ ပုညနိဓိကိရိယာယ သမ္ပာဒေန္တိ, တေသံ သော ယံ ဖလံ ဒေတိ, တံ သင်္ခေပတော ဒဿေန္တော အာဟ – Như vậy, sau khi khơi dậy lòng nhiệt thành của chư thiên và nhân loại đối với kho tàng phước báu bằng cách tán thán các phẩm chất của nó, bây giờ, để chỉ ra một cách tóm tắt quả mà kho tàng ấy mang lại cho những người đã nỗ lực tạo ra và thành tựu việc làm kho tàng phước báu, Đức Thế Tôn đã nói: ၁၀. 10. ‘‘ဧသ ဒေဝမနုဿာနံ, သဗ္ဗကာမဒဒေါ နိဓီ’’တိ. “Kho tàng này ban cho mọi ước muốn của chư thiên và nhân loại.” ဣဒါနိ ယသ္မာ ပတ္ထနာယ ပဋိဗန္ဓိတဿ သဗ္ဗကာမဒဒတ္တံ, န ဝိနာ ပတ္ထနံ ဟောတိ. ယထာဟ – Bây giờ, vì việc ban cho mọi ước muốn là tùy thuộc vào sự mong cầu, nó không thể xảy ra nếu không có sự mong cầu. Như Ngài đã nói: ‘‘အာကင်္ခေယျ စေ ဂဟပတယော ဓမ္မစာရီ သမစာရီ ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ သော ဓမ္မစာရီ သမစာရီ’’ (မ. နိ. ၁.၄၄၂). “Này các gia chủ, nếu một người sống đúng Pháp, sống chân chính, mong muốn rằng: ‘Ôi, mong sao sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với các vị Sát-đế-lỵ đại phú’, thì có khả năng người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được sanh làm bạn đồng hành với các vị Sát-đế-lỵ đại phú. Vì sao vậy? Vì người ấy sống đúng Pháp, sống chân chính.” (Trung Bộ Kinh 1.442). ဧဝံ ‘‘အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ သော ဓမ္မစာရီ သမစာရီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၄၂). Tương tự, “...người ấy có thể tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc ngay trong hiện tại. Vì sao vậy? Vì người ấy sống đúng Pháp, sống chân chính.” (Trung Bộ Kinh 1.442). တထာ [Pg.192] စာဟ – Và Ngài cũng đã nói: ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန, သုတေန, စာဂေန, ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, တဿ ဧဝံ ဟောတိ ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ပဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြူပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၁၆၁) ဧဝမာဒိ. “Này các Tỳ khưu, ở đây, một Tỳ khưu có tín, có giới, có đa văn, có xả ly, có trí tuệ. Vị ấy nghĩ rằng: ‘Ôi, mong sao sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với các vị Sát-đế-lỵ đại phú’. Vị ấy nỗ lực với tâm ấy, quyết định với tâm ấy, tu tập với tâm ấy. Khi các hành và các trú của vị ấy được tu tập và làm cho sung mãn như vậy, chúng sẽ dẫn đến sự tái sanh ở nơi đó.” (Trung Bộ Kinh 3.161) v.v... တသ္မာ တံ တထာ တထာ အာကင်္ခပရိယာယံ စိတ္တပဒဟနာဓိဋ္ဌာနဘာဝနာပရိက္ခာရံ ပတ္ထနံ တဿ သဗ္ဗကာမဒဒတ္တေ ဟေတုံ ဒဿေန္တော အာဟ – Do đó, để chỉ ra nguyên nhân cho khả năng ban cho mọi ước muốn của sự mong cầu ấy, một sự mong cầu được trang bị bằng sự nỗ lực, quyết định và tu tập của tâm theo các cách thức khác nhau trong bài kinh về sự mong muốn (Ākaṅkheyya Sutta), Ngài đã nói: ‘‘ယံ ယဒေဝါဘိပတ္ထေန္တိ, သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီ’’တိ. “Bất cứ điều gì họ mong muốn, tất cả đều có thể đạt được nhờ kho tàng này.” ဧကာဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ Chú giải kệ thứ mười một. ၁၁. ဣဒါနိ ယံ တံ သဗ္ဗံ ဧတေန လဗ္ဘတိ, တံ ဩဓိသော ဩဓိသော ဒဿေန္တော ‘‘သုဝဏ္ဏတာ သုသရတာ’’တိ ဧဝမာဒိဂါထာယော အာဟ. 11. Bây giờ, để chỉ ra một cách chi tiết tất cả những gì có thể đạt được nhờ kho tàng này, Ngài đã nói các câu kệ bắt đầu bằng “suvaṇṇatā susaratā” (sắc đẹp, giọng nói hay). တတ္ထ ပဌမဂါထာယ တာဝ သုဝဏ္ဏတာ နာမ သုန္ဒရစ္ဆဝိဝဏ္ဏတာ ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစတာ, သာပိ ဧတေန ပုညနိဓိနာ လဗ္ဘတိ. ယထာဟ – Trong đó, trước hết, trong câu kệ đầu tiên, “suvaṇṇatā” (sắc đẹp) có nghĩa là có làn da đẹp, có nước da như vàng ròng; điều đó cũng có thể đạt được nhờ kho tàng phước báu này. Như Ngài đã nói: ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ…ပေ… ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော အက္ကောဓနော အဟောသိ အနုပါယာသဗဟုလော, ဗဟုမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော နာဘိသဇ္ဇိ န ကုပ္ပိ န ဗျာပဇ္ဇိ န ပတိတ္ထီယိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသိ, ဒါတာ စ အဟောသိ သုခုမာနံ မုဒုကာနံ အတ္ထရဏာနံ ပါဝုရဏာနံ ခေါမသုခုမာနံ ကပ္ပာသိက…ပေ… ကောသေယျ…ပေ… ကမ္ဗလသုခုမာနံ. သော တဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ…ပေ… ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ပဋိလဘတိ. သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ဟောတိ ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစော’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၁၈). Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp... (v.v)... thuở trước, khi là người, đã không phẫn nộ, không nhiều phiền muộn; dù bị nói nhiều cũng không bám víu, không tức giận, không làm hại, không cố chấp; không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất bình; và là người bố thí các loại đồ trải, đồ đắp mềm mại, tinh tế, các loại vải lanh tinh tế, vải bông... (v.v)... vải lụa... (v.v)... vải len tinh tế. Vị ấy, do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy... (v.v)... khi đạt đến trạng thái này, thành tựu tướng đại nhân này: có màu da vàng óng, làn da như dát vàng. သုသရတာ နာမ ဗြဟ္မဿရတာ ကရဝီကဘာဏိတာ, သာပိ ဧတေန လဗ္ဘတိ. ယထာဟ – Giọng nói hay (susaratā) tức là giọng nói như Phạm thiên (brahmassaratā) và tiếng nói như chim karavīka, điều ấy cũng được thành tựu nhờ phước báu này. Như có lời dạy rằng – ‘‘ယမ္ပိ[Pg.193], ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ…ပေ… ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော အဟောသိ, ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ…ပေ… တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ အဟောသိ. သော တဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ…ပေ… ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမာနိ ဒွေ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ. ပဟုတဇိဝှော စ ဟောတိ ဗြဟ္မဿရော စ ကရဝီကဘာဏီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၃၆). Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp... (v.v)... đã từ bỏ lời nói thô lỗ, từ bỏ lời nói thô lỗ; lời nói nào không lỗi lầm, êm tai... (v.v)... đã nói lời nói như vậy. Vị ấy, do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy... (v.v)... khi đạt đến trạng thái này, thành tựu hai tướng đại nhân này: có lưỡi dài rộng, có giọng nói như Phạm thiên, và tiếng nói như chim karavīka. သုသဏ္ဌာနာတိ သုဋ္ဌု သဏ္ဌာနတာ, သမစိတဝဋ္ဋိတယုတ္တဋ္ဌာနေသု အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ သမစိတဝဋ္ဋိတဘာဝေန သန္နိဝေသောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သာပိ ဧတေန လဗ္ဘတိ. ယထာဟ – Thân hình cân đối (susaṇṭhāna) là có hình dáng đẹp đẽ; có nghĩa là các chi và các phần của chi được sắp xếp cân đối và tròn trịa ở những nơi cần cân đối và tròn trịa. Điều ấy cũng được thành tựu nhờ phước báu này. Như có lời dạy rằng – ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ…ပေ… ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော ဗဟုဇနဿ အတ္ထကာမော အဟောသိ ဟိတကာမော ဖာသုကာမော ယောဂက္ခေမကာမော ‘ကိန္တိ မေ သဒ္ဓါယ ဝဍ္ဎေယျုံ, သီလေန သုတေန စာဂေန ပညာယ ဓနဓညေန ခေတ္တဝတ္ထုနာ ဒွိပဒစတုပ္ပဒေဟိ ပုတ္တဒါရေဟိ ဒါသကမ္မကရပေါရိသေဟိ ဉာတီဟိ မိတ္တေဟိ ဗန္ဓဝေဟိ ဝဍ္ဎေယျု’န္တိ, သော တဿ ကမ္မဿ…ပေ… သမာနော ဣမာနိ တီဏိ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ, သီဟပုဗ္ဗဍ္ဎကာယော စ ဟောတိ စိတန္တရံသော စ သမဝဋ္ဋက္ခန္ဓော စာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၂၄) ဧဝမာဒိ. Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp... (v.v)... thuở trước, khi là người, đã mong cầu lợi ích, mong cầu hạnh phúc, mong cầu sự an ổn, mong cầu sự an toàn khỏi các ách phược cho nhiều người, (nghĩ rằng): 'Làm sao để họ được tăng trưởng về đức tin, về giới, văn, thí, tuệ, về tài sản và ngũ cốc, về ruộng đất, về các loài hai chân và bốn chân, về con cái và vợ, về tôi tớ, người làm công, và người hầu, về bà con, bạn bè, và thân quyến?' Vị ấy, do nghiệp ấy... (v.v)... thành tựu ba tướng đại nhân này: có thân trước như sư tử, hai vai tròn đầy, và thân hình cân đối, v.v... ဣမိနာ နယေန ဣတော ပရေသမ္ပိ ဣမိနာ ပုညနိဓိနာ ပဋိလာဘသာဓကာနိ သုတ္တပဒါနိ တတော တတော အာနေတွာ ဝတ္တဗ္ဗာနိ. အတိဝိတ္ထာရဘယေန တု သံခိတ္တံ, ဣဒါနိ အဝသေသပဒါနံ ဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမိ. Theo phương pháp này, đối với các tướng còn lại, nên dẫn các đoạn kinh văn từ các nơi khác nhau để chứng minh sự thành tựu nhờ kho tàng phước báu này. Tuy nhiên, do sợ quá dài dòng, nên đã nói tóm tắt. Bây giờ, tôi sẽ giải thích các từ còn lại. သုရူပတာတိ ဧတ္ထ သကလသရီရံ ရူပန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ ‘‘အာကာသော ပရိဝါရိတော ရူပံတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၀၆) ဝိယ, တဿ ရူပဿ သုန္ဒရတာ သုရူပတာ နာတိဒီဃတာ နာတိရဿတာ နာတိကိသတာ နာတိထူလတာ နာတိကာဠတာ နစ္စောဒါတတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အာဓိပစ္စန္တိ အဓိပတိဘာဝေါ, ခတ္တိယမဟာသာလာဒိဘာဝေန သာမိကဘာဝေါတိ အတ္ထော. ပရိဝါရောတိ အဂါရိကာနံ သဇနပရိဇနသမ္ပတ္တိ, အနဂါရိကာနံ ပရိသသမ္ပတ္တိ, အာဓိပစ္စဉ္စ [Pg.194] ပရိဝါရော စ အာဓိပစ္စပရိဝါရော. ဧတ္ထ စ သုဝဏ္ဏတာဒီဟိ သရီရသမ္ပတ္တိ, အာဓိပစ္စေန ဘောဂသမ္ပတ္တိ, ပရိဝါရေန သဇနပရိဇနသမ္ပတ္တိ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ ယံ တံ ‘‘ယံ ယဒေဝါဘိပတ္ထေန္တိ, သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီ’’တိ ဝုတ္တံ, တတ္ထ ဣဒမ္ပိ တာဝ ပဌမံ ဩဓိသော ဝုတ္တသုဝဏ္ဏတာဒိ သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. Trong từ 'sắc đẹp' (surūpatā), toàn bộ thân thể nên được hiểu là 'sắc' (rūpa), giống như trong câu 'Không gian được bao quanh được gọi là sắc'... (v.v). Vẻ đẹp của sắc đó là sắc đẹp (surūpatā), có nghĩa là không quá dài, không quá ngắn, không quá gầy, không quá mập, không quá đen, không quá trắng. 'Quyền uy' (ādhipacca) là địa vị làm chủ, có nghĩa là địa vị làm chủ do là một vị vua đại phú... (v.v). 'Đoàn tùy tùng' (parivāra) đối với người tại gia là sự sung túc về người thân và người hầu cận; đối với người xuất gia là sự sung túc về hội chúng. Và ở đây, nên hiểu rằng: qua 'màu da vàng óng' v.v... là nói về sự sung túc về thân thể; qua 'quyền uy' là nói về sự sung túc về của cải; qua 'đoàn tùy tùng' là nói về sự sung túc về người thân và người hầu cận. Về câu 'Tất cả đều được thành tựu nhờ phước báu này', điều này chỉ ra rằng, trong câu đã nói 'Bất cứ điều gì họ mong muốn, tất cả đều được thành tựu nhờ phước báu này', ở đây, trước hết, nên hiểu rằng ngay cả điều này, tức là 'màu da vàng óng' v.v... đã được nói một cách cụ thể, tất cả đều được thành tựu nhờ phước báu này. ဒွါဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ thứ mười hai ၁၂. ဧဝမိမာယ ဂါထာယ ပုညာနုဘာဝေန လဘိတဗ္ဗံ ရဇ္ဇသမ္ပတ္တိတော ဩရံ ဒေဝမနုဿသမ္ပတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တဒုဘယရဇ္ဇသမ္ပတ္တိံ ဒဿေန္တော ‘‘ပဒေသရဇ္ဇ’’န္တိ ဣမံ ဂါထမာဟ. Như vậy, bằng bài kệ này, sau khi đã chỉ ra sự sung túc của chư thiên và nhân loại, ngoài sự sung túc của vương quyền có thể đạt được nhờ oai lực của phước báu, bây giờ, để chỉ ra sự sung túc của vương quyền ở cả hai cõi ấy, ngài nói bài kệ này: 'padesarajjaṃ' (vương quyền trong một vùng). တတ္ထ ပဒေသရဇ္ဇန္တိ ဧကဒီပမ္ပိ သကလံ အပါပုဏိတွာ ပထဝိယာ ဧကမေကသ္မိံ ပဒေသေ ရဇ္ဇံ. ဣဿရဘာဝေါ ဣဿရိယံ, ဣမိနာ ဒီပစက္ကဝတ္တိရဇ္ဇံ ဒဿေတိ. စက္ကဝတ္တိသုခံ ပိယန္တိ ဣဋ္ဌံ ကန္တံ မနာပံ စက္ကဝတ္တိသုခံ. ဣမိနာ စာတုရန္တစက္ကဝတ္တိရဇ္ဇံ ဒဿေတိ. ဒေဝေသု ရဇ္ဇံ ဒေဝရဇ္ဇံ, ဧတေန မန္ဓာတာဒီနမ္ပိ မနုဿာနံ ဒေဝရဇ္ဇံ ဒဿိတံ ဟောတိ. အပိ ဒိဗ္ဗေသူတိ ဣမိနာ ယေ တေ ဒိဝိ ဘဝတ္တာ ‘‘ဒိဗ္ဗာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, တေသု ဒိဗ္ဗေသု ကာယေသု ဥပ္ပန္နာနမ္ပိ ဒေဝရဇ္ဇံ ဒဿေတိ. သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ ယံ တံ ‘‘ယံ ယဒေဝါဘိပတ္ထေန္တိ, သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီ’’တိ ဝုတ္တံ, တတ္ထ ဣဒမ္ပိ ဒုတိယံ ဩဓိသော ပဒေသရဇ္ဇာဒိ သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. 12. Trong đó, 'vương quyền trong một vùng' (padesarajja) là vương quyền trong một vùng đất, chưa đạt đến toàn bộ một châu lục. 'Quyền lực' (issariya) là địa vị làm chủ; qua từ này, ngài chỉ ra vương quyền của một vị chuyển luân vương một châu. 'Hạnh phúc của chuyển luân vương' (cakkavattisukhaṃ) là điều đáng mong muốn, đáng ưa thích, đáng hài lòng. Qua từ này, ngài chỉ ra vương quyền của một vị chuyển luân vương bốn châu. 'Vương quyền ở cõi trời' (devarajja) là vương quyền trong cõi chư thiên; qua từ này, vương quyền ở cõi trời của cả những người như vua Mandhātā cũng được chỉ ra. Qua câu 'cả ở cõi trời' (api dibbesu), ngài chỉ ra vương quyền ở cõi trời của cả những vị đã sanh vào thân chư thiên, những vị được gọi là 'chư thiên' vì hiện hữu ở cõi trời. Về câu 'Tất cả đều được thành tựu nhờ phước báu này', điều này chỉ ra rằng, trong câu đã nói 'Bất cứ điều gì họ mong muốn, tất cả đều được thành tựu nhờ phước báu này', ở đây, nên hiểu rằng cả điều thứ hai này, tức là 'vương quyền trong một vùng' v.v..., được nói một cách cụ thể, tất cả đều được thành tựu nhờ phước báu này. တေရသမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ thứ mười ba ၁၃. ဧဝမိမာယ ဂါထာယ ပုညာနုဘာဝေန လဘိတဗ္ဗံ ဒေဝမနုဿရဇ္ဇသမ္ပတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ ဝုတ္တံ သမ္ပတ္တိံ သမာသတော ပုရက္ခတွာ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိံ ဒဿေန္တော ‘‘မာနုဿိကာ စ သမ္ပတ္တီ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ. Như vậy, bằng bài kệ này, sau khi đã chỉ ra sự sung túc của vương quyền ở cõi trời và cõi người có thể đạt được nhờ oai lực của phước báu, bây giờ, sau khi đã tóm tắt sự sung túc đã được nói trong hai bài kệ, để chỉ ra sự sung túc của Niết-bàn, ngài nói bài kệ này: 'mānusikā ca sampatti' (sự sung túc của loài người). တဿာယံ ပဒဝဏ္ဏနာ – မနုဿာနံ အယန္တိ မာနုဿီ, မာနုဿီ ဧဝ မာနုဿိကာ. သမ္ပဇ္ဇနံ သမ္ပတ္တိ. ဒေဝါနံ လောကော ဒေဝလောကော. တသ္မိံ ဒေဝလောကေ. ယာတိ အနဝသေသပရိယာဒါနံ, ရမန္တိ ဧတာယ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပန္နာယ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဥပကရဏဘူတာယာတိ ရတိ, သုခဿ သုခဝတ္ထုနော စေတံ [Pg.195] အဓိဝစနံ. ယာတိ အနိယတဝစနံ စသဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗသမ္ပတ္တိယာ သဟ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. နိဗ္ဗာနံယေဝ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိ. Đây là phần giải thích từ ngữ của bài kệ đó: 'Của loài người' (manussānaṃ ayaṃ) là mānussī; mānussī chính là mānussikā. 'Sự thành tựu' (sampajjanaṃ) là sampatti. 'Thế giới của chư thiên' (devānaṃ loko) là devaloko. 'Trong thế giới chư thiên đó' (tasmiṃ devaloke). 'Bất cứ' (yā) là sự bao hàm không còn sót lại. 'Hỷ lạc' (rati) là điều mà chúng sanh vui thích, dù là hỷ lạc phát sinh bên trong hay là hỷ lạc do các phương tiện bên ngoài; đây là từ đồng nghĩa với hạnh phúc (sukha) và nền tảng của hạnh phúc (sukhavatthu). Từ 'bất cứ' (yā) là một từ không xác định. Từ 'và' (ca) có nghĩa là tổng hợp cùng với sự sung túc đã nói trước đó. 'Niết-bàn' (nibbānaṃ) chính là sự sung túc của Niết-bàn (nibbānasampatti). အယံ ပန အတ္ထဝဏ္ဏနာ – ယာ ဧသာ ‘‘သုဝဏ္ဏတာ’’တိအာဒီဟိ ပဒေဟိ မာနုဿိကာ စ သမ္ပတ္တိ ဒေဝလောကေ စ ယာ ရတိ ဝုတ္တာ, သာ စ သဗ္ဗာ, ယာ စာယမပရာ သဒ္ဓါနုသာရိဘာဝါဒိဝသေန ပတ္တဗ္ဗာ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိ, သာ စာတိ ဣဒံ တတိယမ္ပိ ဩဓိသော သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ. Đây là phần giải thích ý nghĩa: thành tựu ở cõi người được nói đến bằng các từ ngữ như là “sắc tốt” v.v..., và sự hoan hỷ ở cõi trời đã được nói đến, tất cả những điều ấy, và thành tựu Nibbāna khác này có thể được chứng đạt bằng cách trở thành vị Tùy Tín hành v.v..., điều thứ ba này cũng vậy, một cách riêng biệt, tất cả những điều này đều có được là nhờ vào phước báu ấy. အထ ဝါ ယာ ပုဗ္ဗေ သုဝဏ္ဏတာဒီဟိ အဝုတ္တာ ‘‘သူရာ သတိမန္တော ဣဓ ဗြဟ္မစရိယဝါသော’’တိ ဧဝမာဒိနာ (အ. နိ. ၉.၂၁) နယေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ပညာဝေယျတ္တိယာဒိဘေဒါ စ မာနုဿိကာ သမ္ပတ္တိ, အပရာ ဒေဝလောကေ စ ယာ ဈာနာဒိရတိ, ယာ စ ယထာဝုတ္တပ္ပကာရာ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိ စာတိ ဣဒမ္ပိ တတိယံ ဩဓိသော သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ. ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. Hoặc giả, thành tựu ở cõi người chưa được nói đến trước đây bằng các từ ngữ như là “sắc tốt” v.v... mà được chỉ ra theo phương thức “bậc anh hùng, bậc chánh niệm, đời sống phạm hạnh ở đây” v.v..., có sự khác biệt về trí tuệ, sự thông thạo v.v...; và sự hoan hỷ khác ở cõi trời như là sự hoan hỷ về thiền định v.v...; và thành tựu Nibbāna theo các loại đã được nói đến, điều thứ ba này cũng vậy, một cách riêng biệt, tất cả những điều này đều có được là nhờ vào phước báu ấy. Theo cách này, phần giải thích ý nghĩa ở đây nên được hiểu như vậy. စုဒ္ဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Kệ Thứ Mười Bốn ၁၄. ဧဝမိမာယ ဂါထာယ ပုညာနုဘာဝေန လဘိတဗ္ဗံ သဒ္ဓါနုသာရီဘာဝါဒိဝသေန ပတ္တဗ္ဗံ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိမ္ပိ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တေဝိဇ္ဇဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တဘာဝဝသေနပိ ပတ္တဗ္ဗံ တမေဝ တဿ ဥပါယဉ္စ ဒဿေန္တော ‘‘မိတ္တသမ္ပဒမာဂမ္မာ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ. 14. Như vậy, sau khi đã chỉ ra trong bài kệ này về thành tựu Nibbāna có thể đạt được nhờ oai lực của phước báu và có thể chứng đạt bằng cách trở thành vị Tùy Tín hành v.v..., bây giờ, trong khi có ý muốn chỉ ra chính phương tiện cho vị ấy để chứng đạt (thành tựu Nibbāna) cũng bằng cách trở thành bậc Tam Minh và bậc Câu Phần Giải Thoát, ngài đã nói lên bài kệ này: “mittasampadamāgamma...” တဿာယံ ပဒဝဏ္ဏနာ – သမ္ပဇ္ဇတိ ဧတာယ ဂုဏဝိဘူတိံ ပါပုဏာတီတိ သမ္ပဒါ, မိတ္တော ဧဝ သမ္ပဒါ မိတ္တသမ္ပဒါ, တံ မိတ္တသမ္ပဒံ. အာဂမ္မာတိ နိဿာယ. ယောနိသောတိ ဥပါယေန. ပယုဉ္ဇတောတိ ယောဂါနုဋ္ဌာနံ ကရောတော. ဝိဇာနာတိ ဧတာယာတိ ဝိဇ္ဇာ, ဝိမုစ္စတိ ဧတာယ, သယံ ဝါ ဝိမုစ္စတီတိ ဝိမုတ္တိ, ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိယော, ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တီသု ဝသီဘာဝေါ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဝသီဘာဝေါ. Đây là phần giải thích từ ngữ của bài kệ ấy: Được gọi là sampadā (thành tựu) vì người ta thành công, đạt đến sự sung mãn về đức hạnh nhờ vào điều ấy; người bạn chính là sự thành tựu, đó là mittasampadā (thành tựu về bạn bè); taṃ mittasampadaṃ (thành tựu về bạn bè ấy). Āgamma có nghĩa là nương tựa. Yoniso có nghĩa là bằng phương tiện. Payuñjato có nghĩa là đối với người đang thực hành sự nỗ lực. Được gọi là vijjā (minh) vì người ta biết được nhờ vào điều ấy; được gọi là vimutti (giải thoát) vì người ta được giải thoát nhờ vào điều ấy, hoặc tự nó được giải thoát; vijjā (minh) và vimutti (giải thoát) là vijjāvimuttiyo (minh và giải thoát); sự thuần thục ở minh và giải thoát là vijjāvimuttivasībhāvo (sự thuần thục về minh và giải thoát). အယံ ပန အတ္ထဝဏ္ဏနာ – ယွာယံ မိတ္တသမ္ပဒမာဂမ္မ သတ္ထာရံ ဝါ အညတရံ ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယံ သဗြဟ္မစာရိံ နိဿာယ တတော ဩဝါဒဉ္စ အနုသာသနိဉ္စ ဂဟေတွာ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပတ္တိယာ ယောနိသော ပယုဉ္ဇတော ပုဗ္ဗေနိဝါသာဒီသု တီသု ဝိဇ္ဇာသု ‘‘တတ္ထ ကတမာ ဝိမုတ္တိ? စိတ္တဿ စ အဓိမုတ္တိ နိဗ္ဗာနဉ္စာ’’တိ (ဓ. သ. ၁၃၈၁) ဧဝံ အာဂတာယ အဋ္ဌသမာပတ္တိနိဗ္ဗာနဘေဒါယ ဝိမုတ္တိယာ စ တထာ တထာ အဒန္ဓာယိတတ္တေန [Pg.196] ဝသီဘာဝေါ, ဣဒမ္ပိ စတုတ္ထံ ဩဓိသော သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ. Đây là phần giải thích ý nghĩa: Vị nào, do nhờ vào sự thành tựu về bạn bè, nương tựa bậc Đạo Sư hoặc một vị đồng phạm hạnh đáng tôn kính nào khác, từ vị ấy nhận lãnh lời khuyên dạy và lời chỉ giáo rồi thực hành đúng theo lời chỉ giáo, đối với người nỗ lực một cách có phương pháp, có sự thuần thục trong ba loại minh như là túc mạng minh v.v... và trong sự giải thoát được trình bày như vầy: “Ở đây, thế nào là giải thoát? Chính là sự giải thoát của tâm và Nibbāna,” có sự khác biệt về tám bậc thiền chứng và Nibbāna, (sự thuần thục) như thế này như thế nọ do không có sự chậm chạp; điều thứ tư này cũng vậy, một cách riêng biệt, tất cả những điều này đều có được là nhờ vào phước báu ấy. ပန္နရသမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Kệ Thứ Mười Lăm ၁၅. ဧဝမိမာယ ဂါထာယ ပုဗ္ဗေ ကထိတဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဝသီဘာဝဘာဂိယပုညာနုဘာဝေန လဘိတဗ္ဗံ တေဝိဇ္ဇဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တဘာဝဝသေနပိ ပတ္တဗ္ဗံ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယသ္မာ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဝသီဘာဝပ္ပတ္တာ တေဝိဇ္ဇာ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တာပိ သဗ္ဗေ ပဋိသမ္ဘိဒါဒိဂုဏဝိဘူတိံ လဘန္တိ, ဣမာယ ပုညသမ္ပဒါယ စ တဿာ ဂုဏဝိဘူတိယာ ပဒဋ္ဌာနဝသေန တထာ တထာ သာပိ လဗ္ဘတိ, တသ္မာ တမ္ပိ ဒဿေန္တော ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ ဝိမောက္ခာ စာ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ. 15. Như vậy, sau khi đã chỉ ra trong bài kệ này về thành tựu Nibbāna có thể đạt được nhờ oai lực của phước báu thuộc về phần thuần thục về minh và giải thoát đã được nói đến trước đây, và cũng có thể chứng đạt bằng cách trở thành bậc Tam Minh và bậc Câu Phần Giải Thoát, bây giờ, vì rằng tất cả các vị đã đạt đến sự thuần thục về minh và giải thoát, các bậc Tam Minh và các bậc Câu Phần Giải Thoát, đều đạt được sự sung mãn về các đức hạnh như là các tuệ phân tích v.v...; và do sự thành tựu về phước báu này, và do là nhân gần của sự sung mãn về đức hạnh ấy, nên điều ấy cũng được thành tựu theo cách này cách nọ; do đó, trong khi có ý muốn chỉ ra điều ấy, ngài đã nói lên bài kệ này: “paṭisambhidā vimokkhā cā...” ‘‘ယတော သမ္မာ ကတေန ယာ စာယံ ဓမ္မတ္ထနိရုတ္တိပဋိဘာနေသု ပဘေဒဂတာ ပညာ ပဋိသမ္ဘိဒါ’’တိ ဝုစ္စတိ, ယေ စိမေ ‘‘ရူပီ ရူပါနိ ပဿတီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၂.၁၂၉; ၃.၃၃၉) နယေန အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ, ယာ စာယံ ဘဂဝတော သာဝကေဟိ ပတ္တဗ္ဗာ သာဝကသမ္ပတ္တိသာဓိကာ သာဝကပါရမီ, ယာ စ သယမ္ဘုဘာဝသာဓိကာ ပစ္စေကဗောဓိ, ယာ စ သဗ္ဗသတ္တုတ္တမဘာဝသာဓိကာ ဗုဒ္ဓဘူမိ, ဣဒမ္ပိ ပဉ္စမံ ဩဓိသော သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. “Do đã được thực hiện một cách đúng đắn, trí tuệ nào đã đi đến sự phân chia trong pháp, nghĩa, ngữ, và biện tài được gọi là tuệ phân tích;” và tám bậc giải thoát này theo phương thức (bắt đầu là): “Người có sắc thấy các sắc...” v.v...; và sự toàn hảo của vị thinh văn này, là điều thành tựu sự viên mãn của vị thinh văn, có thể được các vị thinh văn của đức Thế Tôn chứng đạt; và sự giác ngộ của bậc Độc Giác, là điều thành tựu trạng thái tự mình giác ngộ; và Phật địa, là điều thành tựu trạng thái tối thượng của tất cả chúng sanh; điều thứ năm này cũng vậy, một cách riêng biệt, tất cả những điều này đều có được là nhờ vào phước báu ấy, nên được hiểu như vậy. သောဠသမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Kệ Thứ Mười Sáu ၁၆. ဧဝံ ဘဂဝါ ယံ တံ ‘‘ယံ ယဒေဝါဘိပတ္ထေန္တိ, သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီ’’တိ ဝုတ္တံ, တံ ဣမာဟိ ပဉ္စဟိ ဂါထာဟိ ဩဓိသော ဩဓိသော ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သဗ္ဗမေဝိဒံ သဗ္ဗကာမဒဒနိဓိသညိတံ ပုညသမ္ပဒံ ပသံသန္တော ‘‘ဧဝံ မဟတ္ထိကာ ဧသာ’’တိ ဣမာယ ဂါထာယ ဒေသနံ နိဋ္ဌပေသိ. 16. Như vậy, đức Thế Tôn, sau khi đã chỉ ra bằng năm bài kệ này, một cách riêng biệt và riêng biệt, về điều đã được nói rằng: “Các vị ấy mong mỏi điều gì, tất cả đều có được nhờ phước báu này,” bây giờ, trong khi tán dương sự thành tựu về phước báu này, vốn là tất cả và được xem như là kho tàng ban cho mọi điều mong muốn, ngài đã kết thúc bài pháp bằng bài kệ này: “evaṃ mahatthikā esā...” တဿာယံ ပဒဝဏ္ဏနာ – ဧဝန္တိ အတီတတ္ထနိဒဿနံ. မဟန္တော အတ္ထော အဿာတိ မဟတ္ထိကာ, မဟတော အတ္ထာယ သံဝတ္တတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, မဟိဒ္ဓိကာတိပိ ပါဌော. ဧသာတိ ဥဒ္ဒေသဝစနံ, တေန ‘‘ယဿ ဒါနေန သီလေနာ’’တိ ဣတော ပဘုတိ ယာဝ ‘‘ကယိရာထ ဓီရော ပုညာနီ’’တိ ဝုတ္တံ ပုညသမ္ပဒံ ဥဒ္ဒိသတိ. ယဒိဒန္တိ အဘိမုခကရဏတ္ထေ နိပါတော, တေန ဧသာတိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ နိဒ္ဒိသိတုံ ယာ ဧသာတိ အဘိမုခံ ကရောတိ. ပုညာနံ သမ္ပဒါ ပုညသမ္ပဒါ[Pg.197]. တသ္မာတိ ကာရဏဝစနံ. ဓီရာတိ ဓိတိမန္တော. ပသံသန္တီတိ ဝဏ္ဏယန္တိ. ပဏ္ဍိတာတိ ပညာသမ္ပန္နာ. ကတပုညတန္တိ ကတပုညဘာဝံ. Đây là phần giải thích từ ngữ của bài kệ ấy: Evaṃ là sự chỉ ra ý nghĩa đã được nói ở trước. Mahatthikā là có lợi ích to lớn; có nghĩa là, điều được nói là nó dẫn đến lợi ích to lớn; cũng có dị bản là mahiddhikā. Esā là từ ngữ chỉ định; bằng từ ấy, ngài chỉ đến sự thành tựu về phước báu đã được nói đến kể từ “yassa dānena sīlenā” cho đến “kayirātha dhīro puññānī.” Yadidaṃ là một bất biến từ có nghĩa là làm cho hướng đến; bằng từ ấy, để chỉ ra điều đã được chỉ định bằng từ esā, ngài làm cho hướng đến bằng cách nói yā esā. Puññānaṃ sampadā là puññasampadā (sự thành tựu về các phước báu). Tasmā là từ ngữ chỉ nguyên nhân. Dhīrā là những người có trí tuệ. Pasaṃsanti có nghĩa là họ tán dương. Paṇḍitā là những người có đầy đủ trí tuệ. Katapuññataṃ là trạng thái đã tạo phước. အယံ ပန အတ္ထဝဏ္ဏနာ – ဣတိ ဘဂဝါ သုဝဏ္ဏတာဒိံ ဗုဒ္ဓဘူမိပရိယောသာနံ ပုညသမ္ပဒါနုဘာဝေန အဓိဂန္တဗ္ဗမတ္ထံ ဝဏ္ဏယိတွာ ဣဒါနိ တမေဝတ္ထံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဒဿေန္တော တေနေဝတ္ထေန ယထာဝုတ္တပ္ပကာရာယ ပုညသမ္ပဒါယ မဟတ္ထိကတ္တံ ထုနန္တော အာဟ – ဧဝံ မဟတော အတ္ထဿ အာဝဟနေန မဟတ္ထိကာ ဧသာ, ယဒိဒံ မယာ ‘‘ယဿ ဒါနေန သီလေနာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဒေသိတာ ပုညသမ္ပဒါ, တသ္မာ မာဒိသာ သတ္တာနံ ဟိတသုခါဝဟာယ ဓမ္မဒေသနာယ အကိလာသုတာယ ယထာဘူတဂုဏေန စ ဓီရာ ပဏ္ဍိတာ ‘‘အသာဓာရဏမညေသံ, အစောရာဟရဏော နိဓီ’’တိအာဒီဟိ ဣဓ ဝုတ္တေဟိ စ, အဝုတ္တေဟိ စ ‘‘မာ, ဘိက္ခဝေ, ပုညာနံ ဘာယိတ္ထ, သုခဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, အဓိဝစနံ, ယဒိဒံ ပုညာနီ’’တိအာဒီဟိ (အ. နိ. ၇.၆၂; ဣတိဝု. ၂၂; နေတ္တိ. ၁၂၁) ဝစနေဟိ အနေကာကာရဝေါကာရံ ကတပုညတံ ပသံသန္တိ, န ပက္ခပါတေနာတိ. Đây là phần giải thích ý nghĩa. Đức Thế Tôn, sau khi tán dương ý nghĩa cần được chứng đắc nhờ oai lực của sự sung mãn phước báu, bắt đầu từ tướng hảo da sắc vàng cho đến tận cùng là Phật địa, bây giờ, trong khi tóm tắt và chỉ dạy chính ý nghĩa ấy, với chính ý nghĩa ấy, trong khi tán thán sự kiện có kết quả to lớn của sự sung mãn phước báu theo cách thức đã được nói đến, Ngài đã nói rằng: “Sự sung mãn phước báu này, điều mà đã được Như Lai thuyết giảng theo phương cách bắt đầu bằng ‘yassa dānena sīlenā,’ là có kết quả to lớn do mang lại lợi ích to lớn như vậy. Do đó, các bậc hiền trí dũng mãnh như Như Lai, với sự không mệt mỏi trong việc thuyết giảng Chánh pháp mang lại lợi ích và hạnh phúc cho chúng sanh, và với phẩm chất như thật, tán thán việc đã tạo phước theo nhiều cách thức và lý do khác nhau, bằng những lời đã được nói ở đây như ‘asādhāraṇamaññesaṃ, acorāharaṇo nidhī,’ và bằng những lời chưa được nói (ở đây) như ‘mā, bhikkhave, puññānaṃ bhāyittha, sukhassetaṃ, bhikkhave, adhivacanaṃ, yadidaṃ puññānīti,’ chứ không phải do thiên vị.” ဒေသနာပရိယောသာနေ သော ဥပါသကော ဗဟုဇနေန သဒ္ဓိံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ, ရညော စ ပသေနဒိကောသလဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ, ရာဇာ အတိဝိယ တုဋ္ဌော ဟုတွာ ‘‘သာဓု, ဂဟပတိ, သာဓု ခေါ တွံ, ဂဟပတိ, မာဒိသေဟိပိ အနာဟရဏီယံ နိဓိံ နိဓေသီ’’တိ သံရာဓေတွာ မဟတိံ ပူဇမကာသီတိ. Vào lúc cuối bài pháp, vị nam cư sĩ ấy cùng với nhiều người đã an trú trong quả Tu-đà-hoàn. Vị ấy đã đi đến yết kiến vua Pasenadi nước Kosala và trình báo sự việc ấy. Nhà vua vô cùng hoan hỷ, sau khi làm cho vị ấy vui lòng bằng lời tán thán: “Lành thay, này gia chủ! Thật là lành thay, này gia chủ, ông đã chôn giấu một kho tàng mà ngay cả những người như ta cũng không thể chiếm đoạt được,” đã thực hiện sự cúng dường trọng thể. ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ Trong bộ Chú giải Tiểu Tụng tên là Paramatthajotikā နိဓိကဏ္ဍသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. Phần giải thích kinh Nidhikaṇḍa đã hoàn tất. ၉. မေတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ 9. Phần giải thích kinh Metta နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ Mục đích của việc sắp xếp ဣဒါနိ နိဓိကဏ္ဍာနန္တရံ နိက္ခိတ္တဿ မေတ္တသုတ္တဿ ဝဏ္ဏနာက္ကမော အနုပ္ပတ္တော. တဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ ဝတွာ တတော ပရံ – Bây giờ, đã đến lượt giải thích kinh Metta, bài kinh được sắp xếp sau kinh Nidhikaṇḍa. Sau khi nói về mục đích của việc sắp xếp bài kinh ấy ở đây, kế đó là – ‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေတေသ ဒီပနာ; နိဒါနံ သောဓယိတွာဿ, ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏနံ’’. “Do ai, khi nào, ở đâu, và vì sao kinh được nói, sau khi làm sáng tỏ những điều này và làm trong sạch phần duyên khởi của kinh, chúng tôi sẽ giải thích ý nghĩa.” တတ္ထ [Pg.198] ယသ္မာ နိဓိကဏ္ဍေန ဒါနသီလာဒိပုညသမ္ပဒါ ဝုတ္တာ, သာ စ သတ္တေသု မေတ္တာယ ကတာယ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ ယာဝ ဗုဒ္ဓဘူမိံ ပါပေတုံ သမတ္ထာ, တသ္မာ တဿာ ပုညသမ္ပဒါယ ဥပကာရဒဿနတ္ထံ, ယသ္မာ ဝါ သရဏေဟိ သာသနေ ဩတရိတွာ သိက္ခာပဒေဟိ သီလေ ပတိဋ္ဌိတာနံ ဒွတ္တိံသာကာရေန ရာဂပ္ပဟာနသမတ္ထံ, ကုမာရပဉှေန မောဟပ္ပဟာနသမတ္ထဉ္စ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဒဿေတွာ, မင်္ဂလသုတ္တေန တဿ ပဝတ္တိယာ မင်္ဂလဘာဝေါ အတ္တရက္ခာ စ, ရတနသုတ္တေန တဿာနုရူပါ ပရရက္ခာ, တိရောကုဋ္ဋေန ရတ္တနသုတ္တေ ဝုတ္တဘူတေသု ဧကစ္စဘူတဒဿနံ ဝုတ္တပ္ပကာရာယ ပုညသမ္ပတ္တိယာ ပမဇ္ဇန္တာနံ ဝိပတ္တိ စ, နိဓိကဏ္ဍေန တိရောကုဋ္ဋေ ဝုတ္တဝိပတ္တိပဋိပက္ခဘူတာ သမ္ပတ္တိ စ ဒဿိတာ, ဒေါသပ္ပဟာနသမတ္ထံ ပန ကမ္မဋ္ဌာနံ အဒဿိတမေဝ, တသ္မာ တံ ဒေါသပ္ပဟာနသမတ္ထံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဒဿေတုံ ဣဒံ မေတ္တသုတ္တံ ဣဓ နိက္ခိတ္တံ. ဧဝဉှိ သုပရိပူရော ဟောတိ ခုဒ္ဒကပါဌောတိ ဣဒမဿ ဣဓ နိက္ခေပပ္ပယောဇနံ. Trong đó, vì kinh Nidhikaṇḍa đã nói về sự sung mãn phước báu như bố thí, trì giới v.v..., và sự sung mãn phước báu ấy, khi được thực hiện với tâm từ đối với chúng sanh, sẽ có quả lớn, có khả năng đưa đến Phật địa, do đó, (kinh Metta được đặt ở đây) là để chỉ ra sự hỗ trợ cho sự sung mãn phước báu ấy. Hoặc là, vì sau khi đã chỉ dạy đề mục thiền có khả năng đoạn trừ tham ái qua ba mươi hai thể trược cho những người đã đi vào giáo pháp qua các pháp quy y và đã an trú trong giới qua các học giới, và đề mục thiền có khả năng đoạn trừ si mê qua kinh Vấn Đáp Người Con Trai, kinh Maṅgala đã chỉ ra tính chất cát tường trong sự thực hành của vị ấy và sự tự bảo vệ, kinh Ratana đã chỉ ra sự bảo vệ người khác tương ứng với vị ấy, kinh Tirokuṭṭa đã chỉ ra một số chúng sanh được nói đến trong kinh Ratana và sự bất hạnh của những người xao lãng đối với sự sung mãn phước báu đã được nói đến, và kinh Nidhikaṇḍa đã chỉ ra sự thành tựu đối nghịch với sự bất hạnh được nói đến trong kinh Tirokuṭṭa, nhưng đề mục thiền có khả năng đoạn trừ sân hận vẫn chưa được chỉ dạy. Do đó, để chỉ dạy đề mục thiền có khả năng đoạn trừ sân hận ấy, kinh Metta này đã được đặt ở đây. Vì như vậy, tập Tiểu Tụng mới trở nên hoàn toàn đầy đủ. Đây là mục đích của việc sắp xếp bài kinh này ở đây. နိဒါနသောဓနံ Làm trong sạch phần duyên khởi ဣဒါနိ ယာယံ – Bây giờ, về câu kệ rằng – ‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေတေသ ဒီပနာ; နိဒါနံ သောဓယိတွာဿ, ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏန’’န္တိ. – “Do ai, khi nào, ở đâu, và vì sao kinh được nói, sau khi làm sáng tỏ những điều này và làm trong sạch phần duyên khởi của kinh, chúng tôi sẽ giải thích ý nghĩa.” မာတိကာ နိက္ခိတ္တာ, တတ္ထ ဣဒံ မေတ္တသုတ္တံ ဘဂဝတာဝ ဝုတ္တံ, န သာဝကာဒီဟိ, တဉ္စ ပန ယဒါ ဟိမဝန္တပဿတော ဒေဝတာဟိ ဥဗ္ဗာဠှာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော သန္တိကံ အာဂတာ, တဒါ သာဝတ္ထိယံ တေသံ ဘိက္ခူနံ ပရိတ္တတ္ထာယ ကမ္မဋ္ဌာနတ္ထာယ စ ဝုတ္တန္တိ ဧဝံ တာဝ သင်္ခေပတော ဧတေသံ ပဒါနံ ဒီပနာ နိဒါနသောဓနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. Đề mục đã được nêu ra. Trong đó, kinh Metta này đã được chính Đức Thế Tôn thuyết giảng, không phải do các vị Thinh văn v.v... Và kinh ấy đã được thuyết giảng khi các vị tỳ khưu bị các vị trời ở sườn núi Hy Mã Lạp Sơn quấy nhiễu, đã đến yết kiến Đức Thế Tôn. Khi ấy, tại Sāvatthī, kinh đã được Đức Thế Tôn thuyết giảng cho các vị tỳ khưu ấy vì mục đích hộ trì và vì mục đích làm đề mục thiền. Như vậy, trước tiên, việc làm sáng tỏ những điểm này và làm trong sạch phần duyên khởi cần được hiểu một cách tóm tắt. ဝိတ္ထာရတော ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဥပကဋ္ဌာယ ဝဿူပနာယိကာယ, တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ နာနာဝေရဇ္ဇကာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဝဿံ ဥပဂန္တုကာမာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမန္တိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ရာဂစရိတာနံ သဝိညာဏကအဝိညာဏကဝသေန ဧကာဒသဝိဓံ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနံ, ဒေါသစရိတာနံ စတုဗ္ဗိဓံ မေတ္တာဒိကမ္မဋ္ဌာနံ, မောဟစရိတာနံ မရဏဿတိကမ္မဋ္ဌာနာဒီနိ, ဝိတက္ကစရိတာနံ အာနာပါနဿတိပထဝီကသိဏာဒီနိ, သဒ္ဓါစရိတာနံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနာဒီနိ, ဗုဒ္ဓိစရိတာနံ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနာဒီနီတိ [Pg.199] ဣမိနာ နယေန စတုရာသီတိသဟဿပ္ပဘေဒစရိတာနုကူလာနိ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ ကထေတိ. Còn về phần chi tiết, cần được hiểu như sau: Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, khi mùa an cư mưa đã gần kề. Vào lúc bấy giờ, nhiều vị tỳ khưu từ các xứ khác nhau, sau khi đã thọ nhận đề mục thiền từ nơi Đức Thế Tôn, mong muốn nhập hạ ở nơi này nơi kia, đã đến yết kiến Đức Thế Tôn. Khi ấy, Đức Thế Tôn thuyết giảng mười một loại đề mục thiền bất tịnh, theo phương diện có sinh vật và không có sinh vật, cho những người có tánh tham; bốn loại đề mục thiền về tâm từ v.v... cho những người có tánh sân; các đề mục như niệm sự chết v.v... cho những người có tánh si; các đề mục như niệm hơi thở, đề mục kasina đất v.v... cho những người có tánh tầm; các đề mục như niệm Phật v.v... cho những người có tánh tín; và các đề mục như phân tích bốn đại v.v... cho những người có tánh giác. Theo phương cách này, Ngài thuyết giảng các đề mục thiền phù hợp với tám mươi bốn ngàn loại tánh hạnh khác nhau. အထ ခေါ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ ဘဂဝတော သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာယသေနာသနဉ္စ ဂေါစရဂါမဉ္စ ပရိယေသမာနာနိ အနုပုဗ္ဗေန ဂန္တွာ ပစ္စန္တေ ဟိမဝန္တေန သဒ္ဓိံ ဧကာဗဒ္ဓံ နီလကာစမဏိသန္နိဘသိလာတလံ သီတလဃနစ္ဆာယနီလဝနသဏ္ဍမဏ္ဍိတံ မုတ္တာဇာလရဇတပဋ္ဋသဒိသဝါလုကာကိဏ္ဏဘူမိဘာဂံ သုစိသာတသီတလဇလာသယပရိဝါရိတံ ပဗ္ဗတမဒ္ဒသံသု. အထ တေ ဘိက္ခူ တတ္ထေကရတ္တိံ ဝသိတွာ ပဘာတာယ ရတ္တိယာ သရီရပရိကမ္မံ ကတွာ တဿ အဝိဒူရေ အညတရံ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိံသု. ဂါမော ဃနနိဝေသနသန္နိဝိဋ္ဌကုလသဟဿယုတ္တော, မနုဿာ စေတ္ထ သဒ္ဓါ ပသန္နာ တေ ပစ္စန္တေ ပဗ္ဗဇိတဒဿနဿ ဒုလ္လဘတာယ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ဧဝ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဟုတွာ တေ ဘိက္ခူ ဘောဇေတွာ ‘‘ဣဓေဝ, ဘန္တေ, တေမာသံ ဝသထာ’’တိ ယာစိတွာ ပဉ္စ ပဓာနကုဋိသတာနိ ကာရေတွာ တတ္ထ မဉ္စပီဌပါနီယပရိဘောဇနီယဃဋာဒီနိ သဗ္ဗူပကရဏာနိ ပဋိယာဒေသုံ. Bấy giờ, năm trăm vị tỳ-khưu sau khi thọ học đề mục thiền định nơi đức Thế Tôn, trong khi đang tìm kiếm trú xứ thích hợp và làng để khất thực, đã tuần tự đi đến một vùng biên địa và trông thấy một ngọn núi tiếp giáp với dãy Hy-mã-lạp, có những phiến đá trông như ngọc ma-ni xanh, có bóng mát rượi và dày đặc, được trang điểm bởi những lùm cây xanh biếc, có vùng đất rải đầy cát trắng giống như tấm lưới bằng ngọc trai hay tấm bạc, được bao quanh bởi những hồ nước trong sạch, ngọt ngào, và mát mẻ. Bấy giờ, các vị tỳ-khưu ấy ở lại đó một đêm, đến khi trời rạng sáng, sau khi làm xong các phận sự cá nhân, các vị đã đi vào một ngôi làng không xa nơi ấy để khất thực. Ngôi làng ấy có một ngàn gia đình sống san sát nhau, và dân chúng ở đấy có đức tin và lòng tịnh tín. Do việc hiếm khi được thấy các vị xuất gia ở vùng biên địa, nên vừa trông thấy các vị tỳ-khưu, họ liền phát sanh hỷ lạc, sau khi dâng cúng vật thực cho các vị tỳ-khưu ấy, họ đã thỉnh cầu rằng: “Kính bạch quý ngài, xin quý ngài hãy an cư ba tháng mùa mưa tại chính nơi này.” rồi cho xây dựng năm trăm cốc liêu để hành thiền và chuẩn bị sẵn sàng tất cả các vật dụng cần thiết như giường, ghế, ghè đựng nước uống và nước dùng ở tại những nơi ấy. ဘိက္ခူ ဒုတိယဒိဝသေ အညံ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိံသု. တတ္ထပိ မနုဿာ တထေဝ ဥပဋ္ဌဟိတွာ ဝဿာဝါသံ ယာစိံသု. ဘိက္ခူ ‘‘အသတိ အန္တရာယေ’’တိ အဓိဝါသေတွာ တံ ဝနသဏ္ဍံ ပဝိသိတွာ သဗ္ဗရတ္တိန္ဒိဝံ အာရဒ္ဓဝီရိယာ ယာမဃဏ္ဍိကံ ကောဋ္ဋေတွာ ယောနိသောမနသိကာရဗဟုလာ ဝိဟရန္တာ ရုက္ခမူလာနိ ဥပဂန္တွာ နိသီဒိံသု. သီလဝန္တာနံ ဘိက္ခူနံ တေဇေန ဝိဟတတေဇာ ရုက္ခဒေဝတာ အတ္တနော အတ္တနော ဝိမာနာ ဩရုယှ ဒါရကေ ဂဟေတွာ ဣတော စိတော ဝိစရန္တိ. သေယျထာပိ နာမ ရာဇူဟိ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ ဝါ ဂါမကာဝါသံ ဂတေဟိ ဂါမဝါသီနံ ဃရေသု ဩကာသေ ဂဟိတေ ဃရမနုဿကာ ဃရာ နိက္ခမိတွာ အညတြ ဝသန္တာ ‘‘ကဒါ နု ဂမိဿန္တီ’’တိ ဒူရတောဝ ဩလောကေန္တိ, ဧဝမေဝ ဒေဝတာ အတ္တနော အတ္တနော ဝိမာနာနိ ဆဍ္ဍေတွာ ဣတော စိတော စ ဝိစရန္တိယော ဒူရတောဝ ဩလောကေန္တိ ‘‘ကဒါ နု ဘဒန္တာ ဂမိဿန္တီ’’တိ. တတော ဧဝံ သမစိန္တေသုံ ‘‘ပဌမဝဿူပဂတာ ဘိက္ခူ အဝဿံ တေမာသံ ဝသိဿန္တိ, မယံ ပန တာဝ စိရံ ဒါရကေ ဂဟေတွာ ဩက္ကမ္မ ဝသိတုံ န သက္ကောမ, ဟန္ဒ မယံ ဘိက္ခူနံ ဘယာနကံ အာရမ္မဏံ ဒဿေမာ’’တိ. တာ ရတ္တိံ ဘိက္ခူနံ သမဏဓမ္မကရဏဝေလာယ ဘိံသနကာနိ ယက္ခရူပါနိ နိမ္မိနိတွာ ပုရတော [Pg.200] ပုရတော တိဋ္ဌန္တိ, ဘေရဝသဒ္ဒဉ္စ ကရောန္တိ. ဘိက္ခူနံ တာနိ ရူပါနိ ဒိသွာ တဉ္စ သဒ္ဒံ သုတွာ ဟဒယံ ဖန္ဒိ, ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ စ အဟေသုံ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ. တေန တေ ဘိက္ခူ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ ကာတုံ နာသက္ခိံသု, တေသံ အနေကဂ္ဂစိတ္တာနံ ဘယေန စ ပုနပ္ပုနံ သံဝိဂ္ဂါနံ သတိ သမ္မုဿိ, တတော တေသံ မုဋ္ဌသတီနံ ဒုဂ္ဂန္ဓာနိ အာရမ္မဏာနိ ပယောဇေသုံ, တေသံ တေန ဒုဂ္ဂန္ဓေန နိမ္မထိယမာနမိဝ မတ္ထလုင်္ဂံ အဟောသိ, ဂါဠှာ သီသဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု, န စ တံ ပဝတ္တိံ အညမညဿ အာရောစေသုံ. Vào ngày thứ hai, các vị tỳ-khưu đi vào một ngôi làng khác để khất thực. Ở đấy, dân chúng cũng đã hộ độ các vị theo cách thức tương tự và thỉnh cầu các vị an cư mùa mưa. Các vị tỳ-khưu đã nhận lời với ý nghĩ: “Nếu không có gì trở ngại.” rồi đi vào khu rừng ấy, tinh tấn nỗ lực suốt cả ngày lẫn đêm, sau khi đánh kẻng báo giờ, các vị đã an trú với tâm thường xuyên tác ý hợp lý, đi đến các gốc cây và ngồi xuống. Do oai lực của các vị tỳ-khưu có giới đức, các vị thọ thần bị mất đi oai lực của mình, đã phải đi xuống khỏi lâu đài, dắt theo con nhỏ và đi lang thang đây đó. Ví như khi các vị vua chúa hay các vị đại thần đi đến một ngôi làng và chiếm lấy chỗ ở trong nhà của dân làng, những người trong nhà phải đi ra khỏi nhà và ở nơi khác, họ nhìn từ xa và tự hỏi: “Khi nào thì các vị ấy sẽ đi đây?”, cũng thế, các vị chư thiên sau khi rời bỏ lâu đài của mình, đi lang thang đây đó và nhìn từ xa tự hỏi: “Khi nào thì các bậc tôn giả sẽ đi đây?”. Bấy giờ, họ đã cùng nhau suy nghĩ rằng: “Các vị tỳ-khưu đã nhập hạ vào đầu mùa mưa, chắc chắn sẽ ở lại suốt ba tháng, còn chúng ta thì không thể nào bồng bế con cái mà lánh đi một nơi khác trong một thời gian lâu dài như vậy được. Thôi thì, chúng ta hãy cho các vị tỳ-khưu thấy những cảnh tượng đáng sợ hãi.” Vào ban đêm, trong lúc các vị tỳ-khưu đang thực hành sa-môn pháp, các vị thọ thần ấy đã hóa hiện ra những hình thù dạ-xoa ghê rợn và đứng ở phía trước, đồng thời tạo ra những âm thanh khủng khiếp. Khi các vị tỳ-khưu trông thấy những hình thù ấy và nghe thấy những âm thanh ấy, tâm của các vị run rẩy, các vị trở nên xanh xao và vàng vọt. Do đó, các vị tỳ-khưu ấy đã không thể làm cho tâm được nhất tâm. Vì tâm không nhất tâm và vì sợ hãi nên các vị thường xuyên bị kinh động, chánh niệm bị quên mất. Bấy giờ, khi các vị đã thất niệm, các vị thọ thần đã tạo ra những đối tượng có mùi hôi thối. Do mùi hôi thối ấy, não của các vị như bị nghiền nát, những cơn đau đầu dữ dội phát sanh, và các vị đã không kể lại sự việc ấy cho nhau nghe. အထေကဒိဝသံ သံဃတ္ထေရဿ ဥပဋ္ဌာနကာလေ သဗ္ဗေသု သန္နိပတိတေသု သံဃတ္ထေရော ပုစ္ဆိ ‘‘တုမှာကံ, အာဝုသော, ဣမံ ဝနသဏ္ဍံ ပဝိဋ္ဌာနံ ကတိပါဟံ အတိဝိယ ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော အဟောသိ ပရိယောဒါတော, ဝိပ္ပသန္နာနိ စ ဣန္ဒြိယာနိ, ဧတရဟိ ပနတ္ထ ကိသာ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ, ကိံ ဝေါ ဣဓ အသပ္ပာယ’’န္တိ. တတော ဧကော ဘိက္ခု အာဟ – ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, ရတ္တိံ ဤဒိသဉ္စ ဤဒိသဉ္စ ဘေရဝါရမ္မဏံ ပဿာမိ စ သုဏာမိ စ, ဤဒိသဉ္စ ဂန္ဓံ ဃာယာမိ, တေန မေ စိတ္တံ န သမာဓိယတီ’’တိ, ဧတေနေဝ ဥပါယေန သဗ္ဗေဝ တေ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသုံ. သံဃတ္ထေရော အာဟ – ‘‘ဘဂဝတာ, အာဝုသော, ဒွေ ဝဿူပနာယိကာ ပညတ္တာ, အမှာကဉ္စ ဣဒံ သေနာသနံ အသပ္ပာယံ, အာယာမာဝုသော, ဘဂဝတော သန္တိကံ ဂန္တွာ အညံ သပ္ပာယသေနာသနံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ထေရဿ ပဋိဿုဏိတွာ သဗ္ဗေဝ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အနုပလိတ္တတ္တာ ကုလေသု ကဉ္စိ အနာမန္တေတွာ ဧဝ ယေန သာဝတ္ထိ တေန စာရိကံ ပက္ကမိံသု. အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ဘဂဝတော သန္တိကံ အာဂမိံသု. Rồi một hôm, vào lúc hầu hạ vị trưởng lão Tăng, khi tất cả các vị đã tụ họp, vị trưởng lão Tăng hỏi rằng: “Thưa chư hiền, khi quý vị mới vào khu rừng này được vài ngày, sắc da của quý vị vô cùng trong sạch, sáng sủa, và các căn cũng rất trong lặng. Nhưng bây giờ, quý vị lại ốm yếu, xanh xao, vàng vọt. Phải chăng nơi này không thích hợp với quý vị?” Bấy giờ, một vị tỳ-khưu thưa rằng: “Kính bạch ngài, vào ban đêm, con vừa thấy vừa nghe những cảnh tượng ghê rợn như thế này, như thế này, và ngửi thấy mùi hương như thế này. Do đó, tâm của con không thể định tĩnh được.” Cứ theo cách thức ấy, tất cả các vị đều đã trình bày lại sự việc đó. Vị trưởng lão Tăng nói rằng: “Thưa chư hiền, đức Thế Tôn đã quy định có hai thời điểm nhập hạ, và trú xứ này không thích hợp với chúng ta. Này chư hiền, chúng ta hãy đi đến hầu đức Thế Tôn và xin một trú xứ thích hợp khác.” Các vị tỳ-khưu ấy đáp lời vị trưởng lão: “Lành thay, kính bạch ngài.” rồi tất cả các vị đã dọn dẹp trú xứ, mang theo y bát, và vì không còn quyến luyến nên đã không từ biệt bất cứ gia đình nào, cứ thế lên đường du hành về hướng thành Sāvatthī. Tuần tự, các vị đã đi đến thành Sāvatthī và đến hầu đức Thế Tôn. ဘဂဝါ တေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အန္တောဝဿံ စာရိကာ စရိတဗ္ဗာတိ မယာ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ, ကိဿ တုမှေ စာရိကံ စရထာ’’တိ. တေ ဘဂဝတော သဗ္ဗမာရောစေသုံ. ဘဂဝါ အာဝဇ္ဇေန္တော သကလဇမ္ဗုဒီပေ အန္တမသော စတုပါဒပီဌကဋ္ဌာနမတ္တမ္ပိ တေသံ သပ္ပာယသေနာသနံ နာဒ္ဒသ. အထ တေ ဘိက္ခူ အာဟ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, တုမှာကံ အညံ သပ္ပာယသေနာသနံ အတ္ထိ, တတ္ထေဝ တုမှေ ဝိဟရန္တာ အာသဝက္ခယံ ပါပုဏိဿထ, ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, တမေဝ သေနာသနံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရထ, သစေ ပန ဒေဝတာဟိ အဘယံ ဣစ္ဆထ, ဣမံ ပရိတ္တံ ဥဂ္ဂဏှထ. ဧတဉှိ ဝေါ ပရိတ္တဉ္စ ကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ ဘဝိဿတီ’’တိ ဣဒံ သုတ္တမဘာသိ. Đức Thế Tôn khi trông thấy các vị tỳ-khưu ấy đã nói điều này: “Này các tỳ-khưu, Ta đã chế định học giới rằng không được đi du hành trong mùa mưa. Tại sao các ngươi lại đi du hành?” Các vị ấy đã trình bày lại tất cả sự việc lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn, trong khi quán xét, đã không tìm thấy một trú xứ nào thích hợp cho các vị ấy trong khắp cõi Diêm-phù-đề, cho đến cả một nơi chỉ vừa đủ để đặt một chiếc ghế bốn chân. Bấy giờ, Ngài nói với các vị tỳ-khưu ấy rằng: “Này các tỳ-khưu, không có trú xứ nào khác thích hợp cho các ngươi. Chính khi ở tại nơi ấy, các ngươi sẽ đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Này các tỳ-khưu, hãy đi và hãy an trú nương vào chính trú xứ ấy. Nhưng nếu các ngươi muốn được an ổn khỏi các vị chư thiên, hãy học thuộc lòng bài kinh hộ trì này. Vì bài kinh này sẽ vừa là bài kinh hộ trì, vừa là đề mục thiền định cho các ngươi.” Sau khi nói vậy, Ngài đã thuyết bài kinh này. အပရေ [Pg.201] ပနာဟု – ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, တမေဝ သေနာသနံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရထာ’’တိ ဣဒဉ္စ ဝတွာ ဘဂဝါ အာဟ – ‘‘အပိစ ခေါ အာရညကေန ပရိဟရဏံ ဉာတဗ္ဗံ. သေယျထိဒံ – သာယံ ပါတံ ကရဏဝသေန ဒွေ မေတ္တာ ဒွေ ပရိတ္တာ ဒွေ အသုဘာ ဒွေ မရဏဿတီ အဋ္ဌမဟာသံဝေဂဝတ္ထုသမာဝဇ္ဇနဉ္စ, အဋ္ဌ မဟာသံဝေဂဝတ္ထူနိ နာမ ဇာတိဇရာဗျာဓိမရဏံ စတ္တာရိ အပါယဒုက္ခာနီတိ, အထ ဝါ ဇာတိဇရာဗျာဓိမရဏာနိ စတ္တာရိ, အပါယဒုက္ခံ ပဉ္စမံ, အတီတေ ဝဋ္ဋမူလကံ ဒုက္ခံ, အနာဂတေ ဝဋ္ဋမူလကံ ဒုက္ခံ, ပစ္စုပ္ပန္နေ အာဟာရပရိယေဋ္ဌိမူလကံ ဒုက္ခ’’န္တိ. ဧဝံ ဘဂဝါ ပရိဟရဏံ အာစိက္ခိတွာ တေသံ ဘိက္ခူနံ မေတ္တတ္ထဉ္စ ပရိတ္တတ္ထဉ္စ ဝိပဿနာပါဒကဇ္ဈာနတ္ထဉ္စ ဣဒံ သုတ္တမဘာသီတိ. ဧဝံ ဝိတ္ထာရတောပိ ‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေ’’တိ ဧတေသံ ပဒါနံ ဒီပနာ နိဒါနသောဓနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. Lại nữa, các vị khác nói rằng: Sau khi nói lời này: ‘Này các Tỳ khưu, hãy đi, hãy trú ngụ nương vào trú xứ ấy’, Đức Thế Tôn đã dạy rằng: ‘Vả lại, vị tỳ khưu sống trong rừng cần phải biết pháp hành trì. Pháp hành trì ấy là gì? Do việc thực hành vào buổi sáng và buổi chiều, (cần phải biết) hai lần tâm từ, hai lần hộ kinh, hai lần quán bất tịnh, hai lần niệm sự chết, và sự quán xét tám sự kiện gây xúc động. Tám sự kiện gây xúc động là: sanh, già, bệnh, chết, và bốn khổ ở cõi dữ. Hoặc là: bốn điều là sanh, già, bệnh, chết; thứ năm là khổ ở cõi dữ; khổ có gốc rễ từ vòng luân hồi trong quá khứ; khổ có gốc rễ từ vòng luân hồi trong tương lai; và khổ có gốc rễ từ việc tìm kiếm vật thực trong hiện tại’. Như vậy, sau khi Đức Thế Tôn đã chỉ dạy pháp hành trì, Ngài đã thuyết bài kinh này cho các vị tỳ khưu ấy vì mục đích tâm từ, vì mục đích hộ kinh, và vì mục đích thiền định làm nền tảng cho minh sát. (Các vị ấy) đã nói như vậy. Như vậy, một cách chi tiết, cần phải biết sự giải thích và sự thanh lọc phần duyên khởi của các từ này: ‘yena vuttaṃ yadā yattha, yasmā ce’. ဧတ္တာဝတာ စ ယာ သာ ‘‘ယေန ဝုတ္တံ ယဒါ ယတ္ထ, ယသ္မာ စေတေသ ဒီပနာ. နိဒါနံ သောဓယိတွာ’’တိ မာတိကာ ဌပိတာ, သာ သဗ္ဗာကာရေန ဝိတ္ထာရိတာ ဟောတိ. Và với chừng ấy, đề mục nào đã được thiết lập là: ‘yena vuttaṃ yadā yattha, yasmā cetesa dīpanā. Nidānaṃ sodhayitvā’, đề mục ấy đã được trình bày chi tiết về mọi phương diện. ပဌမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích kệ ngôn đầu tiên ၁. ဣဒါနိ ‘‘အဿ ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏန’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ဧဝံ ကတနိဒါနသောဓနဿ အဿ သုတ္တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ အာရဗ္ဘတေ. တတ္ထ ကရဏီယမတ္ထကုသလေနာတိ ဣမိဿာ ပဌမဂါထာယ တာဝ အယံ ပဒဝဏ္ဏနာ – ကရဏီယန္တိ ကာတဗ္ဗံ, ကရဏာရဟန္တိ အတ္ထော. အတ္ထောတိ ပဋိပဒါ, ယံ ဝါ ကိဉ္စိ အတ္တနော ဟိတံ, တံ သဗ္ဗံ အရဏီယတော အတ္ထောတိ ဝုစ္စတိ, အရဏီယတော နာမ ဥပဂန္တဗ္ဗတော. အတ္ထေ ကုသလေန အတ္ထကုသလေန အတ္ထဆေကေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယန္တိ အနိယမိတပစ္စတ္တံ. န္တိ နိယမိတဥပယောဂံ, ဥဘယမ္ပိ ဝါ ယံ တန္တိ ပစ္စတ္တဝစနံ. သန္တံ ပဒန္တိ ဥပယောဂဝစနံ, တတ္ထ လက္ခဏတော သန္တံ, ပတ္တဗ္ဗတော ပဒံ, နိဗ္ဗာနဿေတံ အဓိဝစနံ. အဘိသမေစ္စာတိ အဘိသမာဂန္တွာ. သက္ကောတီတိ သက္ကော, သမတ္ထော ပဋိဗလောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥဇူတိ အဇ္ဇဝယုတ္တော. သုဋ္ဌု ဥဇူတိ သုဟုဇု. သုခံ ဝစော တသ္မိန္တိ သုဝစော. အဿာတိ ဘဝေယျ. မုဒူတိ မဒ္ဒဝယုတ္တော. န အတိမာနီတိ အနတိမာနိ. 1. Bây giờ, vì đã tuyên bố: ‘sẽ giải thích ý nghĩa của bài kinh này’, nên phần giải thích ý nghĩa của bài kinh này, vốn đã được thanh lọc phần duyên khởi như vậy, được bắt đầu. Trong đó, đối với kệ ngôn đầu tiên này: ‘karaṇīyamatthakusalena’, trước hết, đây là phần giải thích từng từ: ‘karaṇīyaṃ’ có nghĩa là ‘cần phải làm’, ‘việc đáng làm’. ‘Attho’ là pháp hành; hoặc bất cứ điều gì là lợi ích cho bản thân, tất cả những điều đó được gọi là ‘attho’ vì cần được tiếp cận; ‘araṇīyato’ có nghĩa là ‘vì cần được tiếp cận’. ‘Atthe kusalena’ có nghĩa là ‘atthakusalena’, ‘atthachekena’ (người thiện xảo về lợi ích). ‘Yaṃ’ là một từ ở chủ cách không xác định. ‘Taṃ’ là một từ ở đối cách xác định. Hoặc cả hai từ ‘yaṃ’ và ‘taṃ’ đều là từ ở chủ cách. Từ ‘santaṃ padaṃ’ là từ ở đối cách. Trong đó, ‘santaṃ’ là do đặc tính tịch tịnh, ‘padaṃ’ là do cần được đạt đến; đây là danh xưng của Níp-bàn. ‘Abhisamecca’ là ‘sau khi đã thấu triệt’. Vì ‘có thể’ (sakkoti), nên là ‘sakko’; có nghĩa là ‘có khả năng’, ‘có năng lực’. ‘Uju’ là ‘ngay thẳng’. ‘Rất ngay thẳng’ (suṭṭhu uju) là ‘suhuju’. ‘Lời nói dễ nghe’ (sukhaṃ vaco) ở người ấy, nên là ‘suvaco’. ‘Assā’ là ‘nên là’. ‘Mudu’ là ‘nhu hòa’. ‘Không quá kiêu mạn’ (na atimānī) là ‘anatimāni’. အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထဝဏ္ဏနာ – ကရဏီယမတ္ထကုသလေန, ယန္တံ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စာတိ ဧတ္ထ တာဝ အတ္ထိ ကရဏီယံ, အတ္ထိ အကရဏီယံ. တတ္ထ သင်္ခေပတော [Pg.202] သိက္ခတ္တယံ ကရဏီယံ. သီလဝိပတ္တိ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ, အာစာရဝိပတ္တိ, အာဇီဝဝိပတ္တီတိ ဧဝမာဒိ အကရဏီယံ. တထာ အတ္ထိ အတ္ထကုသလော, အတ္ထိ အနတ္ထကုသလော. တတ္ထ ယော ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ န အတ္တာနံ သမ္မာ ပယောဇေတိ, ခဏ္ဍသီလော ဟောတိ, ဧကဝီသတိဝိဓံ အနေသနံ နိဿာယ ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ. သေယျထိဒံ – ဝေဠုဒါနံ ပတ္တဒါနံ ပုပ္ဖဒါနံ ဖလဒါနံ ဒန္တကဋ္ဌဒါနံ မုခေါဒကဒါနံ သိနာနဒါနံ စုဏ္ဏဒါနံ မတ္တိကာဒါနံ စာဋုကမျတံ မုဂ္ဂသူပျတံ ပါရိဘဋယတံ ဇင်္ဃပေသနိကံ ဝေဇ္ဇကမ္မံ ဒူတကမ္မံ ပဟိဏဂမနံ ပိဏ္ဍပဋိပိဏ္ဍံ ဒါနာနုပ္ပဒါနံ ဝတ္ထုဝိဇ္ဇံ နက္ခတ္တဝိဇ္ဇံ အင်္ဂဝိဇ္ဇန္တိ. ဆဗ္ဗိဓေ စ အဂေါစရေ စရတိ. သေယျထိဒံ – ဝေသိယာဂေါစရေ ဝိဓဝထုလ္လကုမာရိကပဏ္ဍကဘိက္ခုနီပါနာဂါရဂေါစရေတိ. သံသဋ္ဌော စ ဝိဟရတိ ရာဇူဟိ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ အနနုလောမိကေန ဂိဟိသံသဂ္ဂေန, ယာနိ ဝါ ပန တာနိ ကုလာနိ အဿဒ္ဓါနိ အပ္ပသန္နာနိ အနောပါနဘူတာနိ အက္ကောသကပရိဘာသကာနိ အနတ္ထကာမာနိ အဟိတအဖာသုကယောဂက္ခေမကာမာနိ ဘိက္ခူနံ…ပေ… ဥပါသိကာနံ, တထာရူပါနိ ကုလာနိ သေဝတိ ဘဇတိ ပယိရုပါသတိ. အယံ အနတ္ထကုသလော. Đây là phần giải thích ý nghĩa: Trong câu ‘karaṇīyamatthakusalena, yantaṃ santaṃ padaṃ abhisamecca’, trước hết, có việc cần làm, có việc không cần làm. Trong đó, nói tóm lại, tam học là việc cần làm. Giới hoại, kiến hoại, oai nghi hoại, mạng sống hoại, v.v... là việc không cần làm. Tương tự, có người thiện xảo về lợi ích, có người không thiện xảo về lợi ích. Trong đó, người nào xuất gia trong giáo pháp này mà không nỗ lực đúng đắn, có giới bị sứt mẻ, nuôi mạng sống bằng cách nương vào hai mươi mốt loại tìm kiếm không chân chánh. Đó là: nương vào việc cho tre, cho lá, cho hoa, cho quả, cho tăm xỉa răng, cho nước rửa mặt, cho nước tắm, cho bột thơm, cho đất sét; nương vào lời nói tâng bốc, lời nói hai lưỡi; việc trông trẻ; việc đưa tin; việc chữa bệnh; việc làm sứ giả; việc đi theo lệnh; việc cho lại vật thực đã nhận; việc thực hành khoa học về đất đai, khoa học về ruộng đất, khoa học về thiên văn, khoa học về tướng số. Và đi vào sáu loại phi hành xứ. Đó là: hành xứ của kỹ nữ, hành xứ của góa phụ, của thiếu nữ quá lứa, của người ái nam ái nữ, của tỳ khưu ni, của quán rượu. Và sống giao du với các vua chúa, các đại thần, các người ngoại đạo, các đệ tử ngoại đạo, bằng sự giao du với người tại gia không thích hợp; hoặc những gia đình nào không có đức tin, không có lòng tịnh tín, không phải là nơi nương tựa, hay mắng nhiếc chửi rủa, không mong cầu lợi ích, không mong cầu sự an ổn, không mong cầu sự thoát khỏi ách khổ cho các tỳ khưu... cho đến... các nữ cận sự, (vị ấy) thân cận, giao du, gần gũi những gia đình như vậy. Vị này là người không thiện xảo về lợi ích. ယော ပန ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ အတ္တာနံ သမ္မာ ပယောဇေတိ, အနေသနံ ပဟာယ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေ ပတိဋ္ဌာတုကာမော သဒ္ဓါသီသေန ပါတိမောက္ခသံဝရံ သတိသီသေန ဣန္ဒြိယသံဝရံ ဝီရိယသီသေန အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိံ, ပညာသီသေန ပစ္စယပဋိသေဝနံ ပူရေတိ. အယံ အတ္ထကုသလော. Vị tỳ khưu nào xuất gia trong giáo pháp này, nỗ lực đúng đắn, từ bỏ việc tìm kiếm không chân chánh, mong muốn an trú trong Tứ Thanh Tịnh Giới, làm cho viên mãn Giới Bổn Thu Thúc Lục Nghi với đức tin làm đầu, Căn Thu Thúc Lục Nghi với niệm làm đầu, Mạng Thanh Tịnh Giới với tinh tấn làm đầu, và Giới liên quan đến vật dụng với trí tuệ làm đầu. Vị này là người thiện xảo về lợi ích. ယော ဝါ သတ္တာပတ္တိက္ခန္ဓသောဓနဝသေန ပါတိမောက္ခသံဝရံ, ဆဒွါရေ ဃဋ္ဋိတာရမ္မဏေသု အဘိဇ္ဈာဒီနံ အနုပ္ပတ္တိဝသေန ဣန္ဒြိသံဝရံ, အနေသနပရိဝဇ္ဇနဝသေန ဝိညုပ္ပသတ္ထဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကဝဏ္ဏိတပစ္စယပဋိသေဝနေန စ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိံ, ယထာဝုတ္တပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ပစ္စယပဋိသေဝနံ, စတုဣရိယာပထပရိဝတ္တနေ သာတ္ထကတာဒိပစ္စဝေက္ခဏဝသေန သမ္ပဇညဉ္စ သောဓေတိ. အယမ္ပိ အတ္ထကုသလော. Hoặc vị tỳ khưu nào thanh lọc Giới Bổn Thu Thúc Lục Nghi bằng cách thanh lọc bảy nhóm tội; thanh lọc Căn Thu Thúc Lục Nghi bằng cách không để tham ái v.v... phát sanh đối với các đối tượng tiếp xúc ở sáu căn môn; thanh lọc Mạng Thanh Tịnh Giới bằng cách tránh xa sự tìm kiếm không chân chánh và bằng cách thọ dụng các vật dụng được các bậc trí, chư Phật, và các vị Thanh văn đệ tử tán thán; thanh lọc Giới liên quan đến vật dụng bằng cách quán xét như đã được nói; và thanh lọc tỉnh giác bằng cách quán xét sự lợi ích v.v... trong việc thay đổi bốn oai nghi. Vị này cũng là người thiện xảo về lợi ích. ယော ဝါ ယထာ ဦသောဒကံ ပဋိစ္စ သံကိလိဋ္ဌံ ဝတ္ထံ ပရိယောဒါပယတိ, ဆာရိကံ ပဋိစ္စ အာဒါသော, ဥက္ကာမုခံ ပဋိစ္စ ဇာတရူပံ, တထာ ဉာဏံ ပဋိစ္စ သီလံ ဝေါဒါယတီတိ ဉတွာ ဉာဏောဒကေန ဓောဝန္တော သီလံ ပရိယောဒါပေတိ. ယထာ စ ကိကီ သကုဏိကာ အဏ္ဍံ, စမရီ မိဂေါ ဝါလဓိံ, ဧကပုတ္တိကာ နာရီ [Pg.203] ပိယံ ဧကပုတ္တကံ, ဧကနယနော ပုရိသော တံ ဧကနယနဉ္စ ရက္ခတိ, တထာ အတိဝိယ အပ္ပမတ္တော အတ္တနော သီလက္ခန္ဓံ ရက္ခတိ, သာယံ ပါတံ ပစ္စဝေက္ခမာနော အဏုမတ္တမ္ပိ ဝဇ္ဇံ န ပဿတိ. အယမ္ပိ အတ္ထကုသလော. Hoặc vị tỳ khưu nào, biết rằng: ‘Giống như người ta dùng nước tro để làm sạch tấm vải bị bẩn, dùng tro để làm sạch gương, dùng miệng lò để làm sạch vàng, cũng vậy, giới được thanh tịnh nhờ trí tuệ’, nên đã làm cho giới thanh tịnh bằng cách rửa với nước trí tuệ. Và giống như chim cút mái bảo vệ trứng của nó, con bò yak bảo vệ đuôi của nó, người phụ nữ có một con bảo vệ đứa con trai độc nhất yêu quý của mình, và người đàn ông có một mắt bảo vệ con mắt duy nhất ấy, cũng vậy, vị ấy vô cùng không lơ là, bảo vệ giới uẩn của mình; khi quán xét vào buổi sáng và buổi chiều, vị ấy không thấy một lỗi lầm nào dù là nhỏ nhặt. Vị này cũng là người thiện xảo về lợi ích. ယော ဝါ ပန အဝိပ္ပဋိသာရကရေ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနပဋိပဒံ ပဂ္ဂဏှာတိ, တံ ပဂ္ဂဏှိတွာ ကသိဏပရိကမ္မံ ကရောတိ, ကသိဏပရိကမ္မံ ကတွာ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတိ. အယမ္ပိ အတ္ထကုသလော. Lại nữa, vị nào an trú trong giới không hối hận, thực hành pháp hành trấn áp phiền não; sau khi thực hành pháp hành ấy, vị ấy thực hiện sự chuẩn bị kasina; sau khi thực hiện sự chuẩn bị kasina, vị ấy làm cho các bậc thiền chứng sanh khởi. Vị này cũng là người thiện xảo trong điều lợi ích. ယော ဝါ ပန သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ သင်္ခါရေ သမ္မသိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ, အယံ အတ္ထကုသလာနံ အဂ္ဂေါ. တတ္ထ ယေ ဣမေ ယာဝ အဝိပ္ပဋိသာရကရေ သီလေ ပတိဋ္ဌာနေန ယာဝ ဝါ ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနပဋိပဒါယပဂ္ဂဟဏေန ဝဏ္ဏိတာ အတ္ထကုသလာ, တေ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အတ္ထကုသလာတိ အဓိပ္ပေတာ. တထာ ဝိဓာ စ တေ ဘိက္ခူ. တေန ဘဂဝါ တေ ဘိက္ခူ သန္ဓာယ ဧကပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယ ‘‘ကရဏီယမတ္ထကုသလေနာ’’တိ အာဟ. Lại nữa, vị nào xuất khỏi thiền chứng, quán xét các pháp hữu vi, và chứng đắc A-la-hán quả, vị này là bậc tối thượng trong số những người thiện xảo trong điều lợi ích. Ở đây, những vị được tán thán là thiện xảo trong điều lợi ích, cho đến mức độ an trú trong giới không hối hận, hoặc cho đến mức độ thực hành pháp hành trấn áp phiền não, các vị ấy được ám chỉ là ‘thiện xảo trong điều lợi ích’ trong ý nghĩa này. Và các vị tỳ khưu ấy cũng có những đặc tính như vậy. Do đó, Đức Thế Tôn, nhắm đến các vị tỳ khưu ấy, đã thuyết giảng bằng một bài pháp nhắm đến một cá nhân rằng: ‘việc cần làm bởi người thiện xảo trong điều lợi ích.’ တတော ‘‘ကိံ ကရဏီယ’’န္တိ တေသံ သဉ္ဇာတကင်္ခါနံ အာဟ ‘‘ယန္တံ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စာ’’တိ. အယမေတ္ထ အဓိပ္ပာယော – တံ ဗုဒ္ဓါနုဗုဒ္ဓေဟိ ဝဏ္ဏိတံ သန္တံ နိဗ္ဗာနပဒံ ပဋိဝေဓဝသေန အဘိသမေစ္စ ဝိဟရိတုကာမေန ယံ ကရဏီယန္တိ. ဧတ္ထ စ ယန္တိ ဣမဿ ဂါထာပဒဿ အာဒိတော ဝုတ္တမေဝ ကရဏီယန္တိ အဓိကာရတော အနုဝတ္တတိ, တံ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စာတိ. အယံ ပန ယသ္မာ သာဝသေသပါဌော အတ္ထော, တသ္မာ ဝိဟရိတုကာမေနာတိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. Sau đó, đối với các vị ấy, những người đã khởi lên sự nghi ngờ ‘việc gì cần phải làm?’, Ngài đã nói: ‘sau khi đã thấu hiểu trạng thái tịch tịnh ấy.’ Đây là chủ ý ở đây: việc cần làm bởi người mong muốn an trú sau khi đã thấu hiểu bằng sự chứng ngộ trạng thái Niết-bàn tịch tịnh ấy, vốn được tán thán bởi các vị Phật và các vị Thinh văn giác. Ở đây, từ ‘yaṃ’ đã được nói ở đầu câu kệ này, và từ ‘karaṇīyaṃ’ được theo sau do quyền hạn của văn mạch, (có nghĩa là) ‘sau khi đã thấu hiểu trạng thái tịch tịnh ấy.’ Nên hiểu rằng, vì đây là ý nghĩa của một câu chưa hoàn chỉnh, nên từ ‘viharitukāmena’ (bởi người mong muốn an trú) đã được nói đến. အထ ဝါ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စာတိ အနုဿဝါဒိဝသေန လောကိယပညာယ နိဗ္ဗာနပဒံ ‘‘သန္တ’’န္တိ ဉတွာ တံ အဓိဂန္တုကာမေန ယန္တံ ကရဏီယန္တိ အဓိကာရတော အနုဝတ္တတိ, တံ ကရဏီယမတ္ထကုသလေနာတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အဓိပ္ပာယော ဝေဒိတဗ္ဗော. အထ ဝါ ‘‘ကရဏီယမတ္ထကုသလေနာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကိ’’န္တိ စိန္တေန္တာနံ အာဟ ‘‘ယန္တံ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စာ’’တိ. တဿေဝံ အဓိပ္ပာယော ဝေဒိတဗ္ဗော – လောကိယပညာယ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ ယံ ကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, တံ ကရဏီယံ, ကရဏာရဟမေဝ တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. Hoặc là, nên hiểu chủ ý ở đây như sau: ‘sau khi đã thấu hiểu trạng thái tịch tịnh’ có nghĩa là, sau khi đã biết trạng thái Niết-bàn là ‘tịch tịnh’ bằng trí tuệ thế gian qua việc nghe truyền lại v.v..., việc nào cần làm bởi người mong muốn chứng đắc trạng thái ấy, (từ ‘yaṃ karaṇīyaṃ’ này) được theo sau do quyền hạn của văn mạch, việc ấy cần làm bởi người thiện xảo trong điều lợi ích. Hoặc là, khi được nói ‘việc cần làm bởi người thiện xảo trong điều lợi ích,’ đối với những người đang suy nghĩ ‘việc gì?’, Ngài đã nói: ‘sau khi đã thấu hiểu trạng thái tịch tịnh ấy.’ Chủ ý của câu ấy nên được hiểu như sau: sau khi đã thấu hiểu trạng thái tịch tịnh bằng trí tuệ thế gian, việc nào cần làm, phải làm, thì việc ấy cần được làm, (từ ‘taṃ’) có nghĩa là nó thực sự đáng làm. ကိံ ပန တန္တိ? ကိမညံ သိယာ အညတြ တဒဓိဂမုပါယတော, ကာမဉ္စေတံ ကရဏာရဟဋ္ဌေန သိက္ခတ္တယဒီပကေန အာဒိပဒေနေဝ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာယံ အဝေါစုမှာ ‘‘အတ္ထိ ကရဏီယံ, အတ္ထိ အကရဏီယံ. တတ္ထ [Pg.204] သင်္ခေပတော သိက္ခတ္တယံ ကရဏီယ’’န္တိ. အတိသင်္ခေပေန ဒေသိတတ္တာ ပန တေသံ ဘိက္ခူနံ ကေဟိစိ ဝိညာတံ, ကေဟိစိ န ဝိညာတံ. တတော ယေဟိ န ဝိညာတံ, တေသံ ဝိညာပနတ္ထံ ယံ ဝိသေသတော အာရညကေန ဘိက္ခုနာ ကာတဗ္ဗံ, တံ ဝိတ္ထာရေန္တော ‘‘သက္ကော ဥဇူ စ သုဟုဇူ စ, သုဝစော စဿ မုဒု အနတိမာနီ’’တိ ဣမံ တာဝ ဥပဍ္ဎဂါထမာဟ. Nhưng việc ấy là gì? Có thể là gì khác ngoài phương tiện để chứng đắc trạng thái ấy? Thật vậy, điều này đã được nói đến ngay trong từ đầu tiên, vốn chỉ ra ba học giới, với ý nghĩa là điều đáng làm. Thật vậy, trong phần giải thích ý nghĩa của từ đó, chúng tôi đã nói: ‘Có việc cần làm, có việc không cần làm. Trong đó, nói tóm lại, ba học giới là việc cần làm.’ Tuy nhiên, vì được thuyết giảng một cách rất tóm tắt, nên một số vị tỳ khưu ấy đã hiểu, một số khác thì không hiểu. Do đó, để làm cho những vị chưa hiểu được hiểu rõ, Ngài, trong khi giải thích chi tiết về việc đặc biệt cần làm bởi một vị tỳ khưu sống trong rừng, trước tiên đã nói nửa câu kệ này: ‘Có khả năng, ngay thẳng và rất ngay thẳng, dễ bảo, nhu hòa, không kiêu mạn.’ ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ ဝိဟရိတုကာမော, လောကိယပညာယ ဝါ တံ အဘိသမေစ္စ တဒဓိဂမာယ ပဋိပဇ္ဇမာနော အာရညကော ဘိက္ခု ဒုတိယစတုတ္ထပဓာနိယင်္ဂသမန္နာဂမေန ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ အနပေက္ခော ဟုတွာ သစ္စပ္ပဋိဝေဓာယ ပဋိပဇ္ဇိတုံ သက္ကော အဿ, တထာ ကသိဏပရိကမ္မဝတ္တသမာဒါနာဒီသု အတ္တနော ပတ္တစီဝရပ္ပဋိသင်္ခရဏာဒီသု စ ယာနိ တာနိ သဗြဟ္မစာရီနံ ဥစ္စာဝစာနိ ကိံ ကရဏီယာနိ, တေသု အညေသု စ ဧဝရူပေသု သက္ကော အဿ ဒက္ခော အနလသော သမတ္ထော. သက္ကော ဟောန္တောပိ စ တတိယပဓာနိယင်္ဂသမန္နာဂမေန ဥဇု အဿ. ဥဇု ဟောန္တောပိ စ သကိံ ဥဇုဘာဝေန ဒဟရကာလေ ဝါ ဥဇုဘာဝေန သန္တောသံ အနာပဇ္ဇိတွာ ယာဝဇီဝံ ပုနပ္ပုနံ အသိထိလကရဏေန သုဋ္ဌုတရံ ဥဇု အဿ. အသဌတာယ ဝါ ဥဇု, အမာယာဝိတာယ သုဟုဇု. ကာယဝစီဝင်္ကပ္ပဟာနေန ဝါ ဥဇု, မနောဝင်္ကပ္ပဟာနေန သုဟုဇု. အသန္တဂုဏဿ ဝါ အနာဝိကရဏေန ဥဇု, အသန္တဂုဏေန ဥပ္ပန္နဿ လာဘဿ အနဓိဝါသနေန သုဟုဇု. ဧဝံ အာရမ္မဏလက္ခဏူပနိဇ္ဈာနေဟိ ပုရိမဒွယတတိယသိက္ခာဟိ ပယောဂါသယသုဒ္ဓီဟိ စ ဥဇု စ သုဟုဇု စ အဿ. Điều gì đã được nói? Một vị tỳ khưu sống trong rừng, người mong muốn an trú sau khi đã thấu hiểu trạng thái tịch tịnh, hoặc người đang thực hành để chứng đắc trạng thái ấy sau khi đã thấu hiểu nó bằng trí tuệ thế gian, vị ấy, được trang bị với chi phần tinh tấn thứ hai và thứ tư, không luyến tiếc thân và mạng, nên có khả năng thực hành để chứng ngộ các chân lý. Tương tự, trong các việc như chuẩn bị kasina, thọ trì các pháp hành, sửa chữa y bát của mình, và trong các công việc lớn nhỏ khác nhau của các vị đồng phạm hạnh cần phải làm, và trong những việc tương tự khác, vị ấy nên có khả năng, khéo léo, không lười biếng, và có năng lực. Mặc dù có khả năng, vị ấy nên ngay thẳng, được trang bị với chi phần tinh tấn thứ ba. Mặc dù ngay thẳng, vị ấy không nên hài lòng với sự ngay thẳng chỉ một lần hoặc sự ngay thẳng khi còn trẻ, mà nên ngay thẳng một cách tốt đẹp hơn, lặp đi lặp lại suốt đời, bằng cách thực hành không lơi lỏng. Hoặc là, ngay thẳng (uju) do không xảo trá, rất ngay thẳng (suhuju) do không lừa dối. Hoặc là, ngay thẳng (uju) do từ bỏ sự cong vẹo của thân và lời, rất ngay thẳng (suhuju) do từ bỏ sự cong vẹo của ý. Hoặc là, ngay thẳng (uju) do không phô bày đức hạnh không có thật, rất ngay thẳng (suhuju) do không chấp nhận lợi lộc phát sinh từ đức hạnh không có thật. Như vậy, vị ấy nên ngay thẳng và rất ngay thẳng qua việc quán chiếu đối tượng và đặc tính, qua hai học giới đầu và học giới thứ ba, và qua sự trong sạch của nỗ lực và ý hướng. န ကေဝလဉ္စ ဥဇု စ သုဟုဇု စ, အပိစ ပန သုဝစော စ အဿ. ယော ဟိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဒံ န ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တော ‘‘ကိံ တေ ဒိဋ္ဌံ, ကိံ တေ သုတံ, ကော မေ သုတွာ ဝဒသိ, ကိံ ဥပဇ္ဈာယော အာစရိယော သန္ဒိဋ္ဌော သမ္ဘတ္တော ဝါ’’တိ ဝဒေတိ, တုဏှီဘာဝေန ဝါ တံ ဝိဟေသေတိ, သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဝါ န တထာ ကရောတိ, သော ဝိသေသာဓိဂမဿ ဒူရေ ဟောတိ. ယော ပန ဩဝဒိယမာနော ‘‘သာဓု, ဘန္တေ သုဋ္ဌု ဝုတ္တံ, အတ္တနော ဝဇ္ဇံ နာမ ဒုဒ္ဒသံ ဟောတိ, ပုနပိ မံ ဧဝရူပံ ဒိသွာ ဝဒေယျာထ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ, စိရဿံ မေ တုမှာကံ သန္တိကာ ဩဝါဒေါ လဒ္ဓေါ’’တိ ဝဒတိ, ယထာနုသိဋ္ဌဉ္စ ပဋိပဇ္ဇတိ, သော ဝိသေသာဓိဂမဿ အဝိဒူရေ ဟောတိ. တသ္မာ ဧဝံ ပရဿ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ကရောန္တော သုဝစော စ အဿ. Và không chỉ ngay thẳng và rất ngay thẳng, mà còn nên là người dễ bảo. Thật vậy, người nào khi được nói ‘việc này không nên làm,’ lại nói rằng: ‘Ông đã thấy gì, ông đã nghe gì, ông là ai mà nói với tôi, là thầy tế độ, thầy giáo thọ, bạn thân hay bạn đồng hành chăng?’, hoặc làm phiền người kia bằng sự im lặng, hoặc sau khi chấp nhận lại không làm theo như vậy, người ấy ở xa sự chứng đắc thù thắng. Nhưng người nào khi được khuyên dạy, lại nói rằng: ‘Lành thay, thưa ngài, ngài nói rất hay, lỗi lầm của mình thật khó thấy, xin ngài, do lòng bi mẫn, khi thấy lỗi lầm tương tự như vậy, hãy nói cho con biết nữa, đã lâu rồi con mới nhận được lời khuyên dạy từ ngài,’ và thực hành theo như lời chỉ dạy, người ấy ở không xa sự chứng đắc thù thắng. Do đó, vị ấy nên là người dễ bảo, bằng cách chấp nhận và làm theo lời nói của người khác như vậy. ယထာ [Pg.205] စ သုဝစော, ဧဝံ မုဒု အဿ. မုဒူတိ ဂဟဋ္ဌေဟိ ဒူတဂမနပဟိဏဂမနာဒီသု နိယုဇ္ဇမာနော တတ္ထ မုဒုဘာဝံ အကတွာ ထဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဝတ္တပဋိပတ္တိယံ သကလဗြဟ္မစရိယေ စ မုဒု အဿ သုပရိကမ္မကတသုဝဏ္ဏံ ဝိယ တတ္ထ တတ္ထ ဝိနိယောဂက္ခမော. အထ ဝါ မုဒူတိ အဘာကုဋိကော ဥတ္တာနမုခေါ သုခသမ္ဘာသော ပဋိသန္ထာရဝုတ္တိ သုတိတ္ထံ ဝိယ သုခါဝဂါဟော အဿ. န ကေဝလဉ္စ မုဒု, အပိစ ပန အနတိမာနီ အဿ, ဇာတိဂေါတ္တာဒီဟိ အတိမာနဝတ္ထူဟိ ပရေ နာတိမညေယျ, သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဝိယ စဏ္ဍာလကုမာရကသမေန စေတသာ ဝိဟရေယျာတိ. Và như là người dễ bảo, cũng vậy, vị ấy nên nhu hòa. Nhu hòa (mudu) có nghĩa là: khi được các gia chủ giao phó trong các việc như đi đưa tin, đi làm sứ giả, v.v..., vị ấy không tỏ ra mềm yếu ở đó rồi trở nên cứng rắn, mà trong phận sự và thực hành, và trong toàn bộ đời sống phạm hạnh, vị ấy nên nhu hòa giống như vàng đã được chế tác kỹ lưỡng, kham nhẫn sự chỉ dạy ở các nơi chốn. Hoặc là, nhu hòa (mudu) có nghĩa là: vị ấy nên là người không cau có, có gương mặt cởi mở, dễ nói chuyện, có cách cư xử thân thiện, dễ tiếp cận như một bến nước tốt. Và không chỉ nhu hòa, mà còn không kiêu mạn, vị ấy không nên xem thường người khác vì những lý do gây kiêu mạn như dòng dõi, gia tộc, v.v..., nên trú với tâm tương tự như một cậu bé thuộc giai cấp hạ tiện (caṇḍāla), giống như trưởng lão Sāriputta. ဒုတိယဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Kệ Thứ Hai ၂. ဧဝံ ဘဂဝါ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ ဝိဟရိတုကာမဿ တဒဓိဂမာယ ဝါ ပဋိပဇ္ဇမာနဿ ဝိသေသတော အာရညကဿ ဘိက္ခုနော ဧကစ္စံ ကရဏီယံ ဝတွာ ပုန တတုတ္တရိပိ ဝတ္တုကာမော ‘‘သန္တုဿကော စာ’’တိ ဒုတိယဂါထမာဟ. 2. Như vậy, sau khi đã nói về một số phận sự cần làm chung cho vị tỳ khưu ở rừng, người mong muốn an trú sau khi đã chứng ngộ trạng thái tịch tịnh, hoặc người đang thực hành để chứng đắc trạng thái ấy, Đức Thế Tôn, với mong muốn nói thêm những điều cao hơn nữa, đã nói lên bài kệ thứ hai bắt đầu bằng ‘santussako cā’ti (và biết đủ). တတ္ထ ‘‘သန္တုဋ္ဌီ စ ကတညုတာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တပ္ပဘေဒေန ဒွါဒသဝိဓေန သန္တောသေန သန္တုဿတီတိ သန္တုဿကော. အထ ဝါ တုဿတီတိ တုဿကော, သကေန တုဿကော, သန္တေန တုဿကော, သမေန တုဿကောတိ သန္တုဿကော. တတ္ထ သကံ နာမ ‘‘ပိဏ္ဍိယာလောပဘောဇနံ နိဿာယာ’’တိ ဧဝံ ဥပသမ္ပဒမဏ္ဍလေ ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ အတ္တနာ စ သမ္ပဋိစ္ဆိတံ စတုပစ္စယဇာတံ, တေန သုန္ဒရေန ဝါ အသုန္ဒရေန ဝါ သက္ကစ္စံ ဝါ အသက္ကစ္စံ ဝါ ဒိန္နေန ပဋိဂ္ဂဟဏကာလေ ပရိဘောဂကာလေ စ ဝိကာရံ အဒဿေတွာ ယာပေန္တော ‘‘သကေန တုဿကော’’တိ ဝုစ္စတိ. သန္တံ နာမ ယံ လဒ္ဓံ ဟောတိ အတ္တနော ‘ဝိဇ္ဇမာနံ, တေန သန္တေနေဝ တုဿန္တော တတော ပရံ န ပတ္ထေန္တော အတြိစ္ဆတံ ပဇဟန္တော ‘‘သန္တေန တုဿကော’’တိ ဝုစ္စတိ. သမံ နာမ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု အနုနယပဋိဃပ္ပဟာနံ, တေန သမေန သဗ္ဗာရမ္မဏေသု တုဿန္တော ‘‘သမေန တုဿကော’’တိ ဝုစ္စတိ. Ở đây, trong câu ‘santuṭṭhī ca kataññutā’ (sự tri túc và lòng biết ơn), người biết đủ (santussako) là người hài lòng với sự tri túc có mười hai loại theo như sự phân loại đã được nói đến. Hoặc là, người hài lòng (tussati) là tussako; người hài lòng với những gì của mình (sakena) là tussako; người hài lòng với những gì hiện có (santena) là tussako; người hài lòng một cách quân bình (samena) là tussako, do đó gọi là santussako. Trong đó, của mình (sakaṃ) có nghĩa là bốn món vật dụng đã được chỉ dạy trong giới đàn cụ túc như là ‘nương vào vật thực khất thực’ và đã được chính mình chấp nhận. Với những vật dụng ấy, dù tốt hay xấu, dù được dâng cúng một cách kính cẩn hay không kính cẩn, vị ấy sống mà không biểu lộ sự biến đổi (thái độ) vào lúc nhận và lúc thọ dụng, được gọi là ‘người hài lòng với những gì của mình’ (sakena tussako). Hiện có (santaṃ) có nghĩa là những gì đã nhận được, đang hiện hữu nơi mình. Vị ấy hài lòng với những gì hiện có ấy, không mong cầu gì hơn nữa, từ bỏ lòng tham muốn quá độ, được gọi là ‘người hài lòng với những gì hiện có’ (santena tussako). Quân bình (samaṃ) có nghĩa là sự từ bỏ thuận ý và nghịch ý đối với các đối tượng đáng ưa và không đáng ưa. Vị ấy hài lòng một cách quân bình như vậy đối với tất cả các đối tượng, được gọi là ‘người hài lòng một cách quân bình’ (samena tussako). သုခေန ဘရီယတီတိ သုဘရော, သုပေါသောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယော ဟိ ဘိက္ခု မနုဿေဟိ သာလိမံသောဒနာဒီနံ ပတ္တေ ပူရေတွာ ဒိန္နေပိ ဒုမ္မုခဘာဝံ အနတ္တမနဘာဝမေဝ စ ဒဿေတိ, တေသံ ဝါ သမ္မုခါဝ တံ ပိဏ္ဍပါတံ ‘‘ကိံ တုမှေဟိ ဒိန္န’’န္တိ အပသာဒေန္တော သာမဏေရဂဟဋ္ဌာဒီနံ ဒေတိ, ဧသ ဒုဗ္ဘရော. ဧတံ ဒိသွာ မနုဿာ ဒူရတောဝ ပရိဝဇ္ဇေန္တိ ‘‘ဒုဗ္ဘရော ဘိက္ခု န သက္ကာ ပေါသေတု’’န္တိ[Pg.206]. ယော ပန ယံ ကိဉ္စိ လူခံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ အပ္ပံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ လဘိတွာ အတ္တမနော ဝိပ္ပသန္နမုခေါ ဟုတွာ ယာပေတိ, ဧသ သုဘရော. ဧတံ ဒိသွာ မနုဿာ အတိဝိယ ဝိဿတ္ထာ ဟောန္တိ, ‘‘အမှာကံ ဘဒန္တော သုဘရော, ထောကထောကေနာပိ တုဿတိ, မယမေဝ နံ ပေါသေဿာမာ’’တိ ပဋိညံ ကတွာ ပေါသေန္တိ. ဧဝရူပေါ ဣဓ သုဘရောတိ အဓိပ္ပေတော. Người dễ nuôi (subharo) là người được nuôi dưỡng một cách dễ dàng; có nghĩa là dễ nuôi dưỡng (suposo). Vị tỳ khưu nào, dù được người ta dâng cúng đầy bát cơm nấu bằng gạo sāli và thịt, v.v..., vẫn tỏ ra vẻ mặt cau có và không hài lòng, hoặc ngay trước mặt họ, chê bai vật thực khất thực ấy rằng: ‘Các người đã cúng gì thế này?’ rồi đem cho các vị sa di, gia chủ, v.v..., vị ấy là người khó nuôi (dubbharo). Thấy vị ấy, người ta tránh xa và nói rằng: ‘Vị tỳ khưu này khó nuôi, không thể nào nuôi dưỡng được.’ Trái lại, vị nào khi nhận được bất cứ thứ gì, dù thô sơ hay cao lương, dù ít hay nhiều, vẫn hoan hỷ, với gương mặt vui tươi và sống qua ngày, vị ấy là người dễ nuôi (subharo). Thấy vị ấy, người ta trở nên rất thân thiện và nói rằng: ‘Bậc đáng kính của chúng ta thật dễ nuôi, ngài hài lòng dù chỉ với một chút ít. Chính chúng ta sẽ nuôi dưỡng ngài,’ rồi họ hứa nguyện và nuôi dưỡng vị ấy. Một người như vậy được hiểu là dễ nuôi (subharo) ở đây. အပ္ပံ ကိစ္စမဿာတိ အပ္ပကိစ္စော, န ကမ္မာရာမတာဘဿာရာမတာသင်္ဂဏိကာရာမတာဒိအနေကကိစ္စဗျာဝဋော, အထ ဝါ သကလဝိဟာရေ နဝကမ္မသံဃပရိဘောဂသာမဏေရအာရာမိကဝေါသာသနာဒိကိစ္စဝိရဟိတော, အတ္တနော ကေသနခစ္ဆေဒနပတ္တစီဝရကမ္မာဒိံ ကတွာ သမဏဓမ္မကိစ္စပရော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. Người ít phận sự (appakicco) là người có ít việc phải làm; không bận rộn với nhiều công việc như thích thú trong công việc, thích thú trong chuyện trò, thích thú trong hội chúng, v.v... Hoặc là, vị ấy không có các phận sự như công việc xây dựng mới trong toàn tu viện, quản lý tài sản của Tăng đoàn, dạy dỗ sa di và người phục vụ trong tu viện, v.v... Sau khi đã làm các việc của mình như cắt tóc, cắt móng, các việc liên quan đến y bát, v.v..., vị ấy chuyên tâm vào phận sự của pháp sa môn. Đó là ý nghĩa được nói đến. သလ္လဟုကာ ဝုတ္တိ အဿာတိ သလ္လဟုကဝုတ္တိ. ယထာ ဧကစ္စော ဗဟုဘဏ္ဍော ဘိက္ခု ဒိသာပက္ကမနကာလေ ဗဟုံ ပတ္တစီဝရပစ္စတ္ထရဏတေလဂုဠာဒိံ မဟာဇနေန သီသဘာရကဋိဘာရာဒီဟိ ဥဗ္ဗဟာပေတွာ ပက္ကမတိ, ဧဝံ အဟုတွာ ယော အပ္ပပရိက္ခာရော ဟောတိ, ပတ္တစီဝရာဒိအဋ္ဌသမဏပရိက္ခာရမတ္တမေဝ ပရိဟရတိ, ဒိသာပက္ကမနကာလေ ပက္ခီ သကုဏော ဝိယ သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ, ဧဝရူပေါ ဣဓ သလ္လဟုကဝုတ္တီတိ အဓိပ္ပေတော. သန္တာနိ ဣန္ဒြိယာနိ အဿာတိ သန္တိန္ဒြိယော, ဣဋ္ဌာရမ္မဏာဒီသု ရာဂါဒိဝသေန အနုဒ္ဓတိန္ဒြိယောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. နိပကောတိ ဝိညူ ဝိဘာဝီ ပညဝါ, သီလာနုရက္ခဏပညာယ စီဝရာဒိဝိစာရဏပညာယ အာဝါသာဒိသတ္တသပ္ပာယပရိဇာနနပညာယ စ သမန္နာဂတောတိ အဓိပ္ပာယော. Người có lối sống nhẹ nhàng (sallahukavutti) là người có cách sinh hoạt nhẹ nhàng. Giống như một vị tỳ khưu có nhiều đồ đạc, khi đi đến một phương khác, đã cho nhiều người mang giúp nhiều y, bát, tọa cụ, dầu, đường phèn, v.v... bằng cách đội trên đầu, mang trên hông, v.v... rồi ra đi. Không giống như vậy, vị nào có ít vật dụng, chỉ mang theo tám vật dụng của sa môn như y, bát, v.v..., khi ra đi, vị ấy tự mình mang đi giống như con chim có cánh, một người như vậy được hiểu là ‘người có lối sống nhẹ nhàng’ ở đây. Người có các căn an tịnh (santindriyo) là người có các giác quan được an tịnh; có nghĩa là người có các căn không bị dao động bởi tham ái, v.v... đối với các đối tượng đáng ưa. Người trí tuệ (nipako) là người thông hiểu, sáng suốt, có trí tuệ; ý nghĩa là người được trang bị trí tuệ trong việc bảo vệ giới hạnh, trí tuệ trong việc quán xét về y phục, v.v..., và trí tuệ trong việc nhận biết bảy điều thích hợp như trú xứ, v.v... န ပဂဗ္ဘောတိ အပ္ပဂဗ္ဘော, အဋ္ဌဋ္ဌာနေန ကာယပါဂဗ္ဘိယေန စတုဋ္ဌာနေန ဝစီပါဂဗ္ဘိယေန အနေကေန ဌာနေန မနောပါဂဗ္ဘိယေန စ ဝိရဟိတောတိ အတ္ထော. Không táo bạo (na pagabbho) có nghĩa là không táo bạo (appagabbho); ý nghĩa là người không có sự táo bạo về thân ở tám trường hợp, không có sự táo bạo về lời nói ở bốn trường hợp, và không có sự táo bạo về ý ở nhiều trường hợp. အဋ္ဌဋ္ဌာနံ ကာယပါဂဗ္ဘိယံ (မဟာနိ. ၈၇) နာမ သံဃဂဏပုဂ္ဂလဘောဇနသာလာဇန္တာဃရနှာနတိတ္ထဘိက္ခာစာရမဂ္ဂအန္တရဃရပ္ပဝေသနေသု ကာယေန အပ္ပတိရူပကရဏံ. သေယျထိဒံ – ဣဓေကစ္စော သံဃမဇ္ဈေ ပလ္လတ္ထိကာယ ဝါ နိသီဒတိ ပါဒေ ပါဒမောဒဟိတွာ ဝါတိ ဧဝမာဒိ. တထာ ဂဏမဇ္ဈေ စတုပရိသသန္နိပါတေ, တထာ ဝုဍ္ဎတရေ ပုဂ္ဂလေ. ဘောဇနသာလာယံ ပန ဝုဍ္ဎာနံ အာသနံ [Pg.207] န ဒေတိ, နဝါနံ အာသနံ ပဋိဗာဟတိ. တထာ ဇန္တာဃရေ, ဝုဍ္ဎေ စေတ္ထ အနာပုစ္ဆာ အဂ္ဂိဇာလနာဒီနိ ကရောတိ. နှာနတိတ္ထေ စ ယဒိဒံ ‘‘ဒဟရော ဝုဍ္ဎောတိ ပမာဏံ အကတွာ အာဂတပဋိပါဋိယာ နှာယိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ, တမ္ပိ အနာဒိယန္တော ပစ္ဆာ အာဂန္တွာ ဥဒကံ ဩတရိတွာ ဝုဍ္ဎေ စ နဝေ စ ဗာဓေတိ. ဘိက္ခာစာရမဂ္ဂေ ပန အဂ္ဂါသနအဂ္ဂေါဒကအဂ္ဂပိဏ္ဍတ္ထံ ဝုဍ္ဎာနံ ပုရတော ပုရတော ယာတိ, ဗာဟာယ ဗာဟံ ပဟရန္တော. အန္တရဃရပ္ပဝေသနေ ဝုဍ္ဎာနံ ပဌမတရံ ပဝိသတိ, ဒဟရေဟိ ကာယကီဠနံ ကရောတီတိ ဧဝမာဒိ. Sự táo bạo về thân ở tám trường hợp (aṭṭhaṭṭhānaṃ kāyapāgabbhiyaṃ) có nghĩa là hành động không thích hợp bằng thân ở giữa Tăng chúng, giữa hội chúng, đối với cá nhân, trong nhà ăn, trong nhà tắm hơi, tại bến tắm, trên đường đi khất thực, và khi đi vào trong làng. Cụ thể như sau: ở đây, có người ngồi giữa Tăng chúng theo kiểu bó gối hoặc ngồi vắt chéo chân, v.v... Tương tự như vậy ở giữa hội chúng, và tương tự đối với một vị trưởng thượng. Còn trong nhà ăn, vị ấy không nhường chỗ cho các vị trưởng lão, và ngăn cản chỗ ngồi của các vị tân tỳ khưu. Tương tự trong nhà tắm hơi, và ở đó, vị ấy nhóm lửa, v.v... mà không hỏi ý kiến các vị trưởng lão. Và tại bến tắm, có điều đã được nói rằng: ‘Nên tắm theo thứ tự đến, không phân biệt là tỳ khưu trẻ hay trưởng lão.’ Vị ấy không tuân theo điều đó, đến sau, xuống nước và làm phiền cả các vị trưởng lão lẫn các vị tỳ khưu trẻ. Còn trên đường đi khất thực, vị ấy đi trước các vị trưởng lão để có được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, vật thực tốt nhất, và đi huých tay vào tay (người khác). Khi đi vào trong làng, vị ấy vào trước các vị trưởng lão, và chơi đùa thân thể với các vị tỳ khưu trẻ, v.v... စတုဋ္ဌာနံ ဝစီပါဂဗ္ဘိယံ (မဟာနိ. ၈၇) နာမ သံဃဂဏပုဂ္ဂလအန္တရဃရေသု အပ္ပတိရူပဝါစာနိစ္ဆာရဏံ. သေယျထိဒံ – ဣဓေကစ္စော သံဃမဇ္ဈေ အနာပုစ္ဆာ ဓမ္မံ ဘာသတိ, တထာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရေ ဂဏေ ဝုဍ္ဎတရေ ပုဂ္ဂလေ စ, တတ္ထ မနုဿေဟိ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝုဍ္ဎတရံ အနာပုစ္ဆာ ဝိဿဇ္ဇေတိ, အန္တရဃရေ ပန ‘‘ဣတ္ထန္နာမေ ကိံ အတ္ထိ, ကိံ ယာဂု ဥဒါဟု ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ, ကိံ မေ ဒဿသိ, ကိံ အဇ္ဇ ခါဒိဿာမိ, ကိံ ဘုဉ္ဇိဿာမိ, ကိံ ပိဝိဿာမီ’’တိ ဧဝမာဒိံ ဘာသတိ. Sự táo bạo bằng lời nói có bốn trường hợp, gọi là việc thốt ra lời nói không thích hợp ở trong Tăng chúng, trong nhóm, giữa các cá nhân, và trong các nhà dân. Ví như sau: Ở đây, có vị tỳ khưu nào đó ở giữa Tăng chúng, không hỏi ý kiến (vị trưởng lão) mà nói pháp; tương tự như vậy, trong nhóm đã được nói đến trước đây, và với vị trưởng lão hơn, vị ấy không hỏi ý kiến mà nói pháp. Ở đó, khi được người ta hỏi câu hỏi, vị ấy không hỏi ý kiến vị trưởng lão hơn mà trả lời. Còn ở trong nhà dân thì nói những lời như vầy: "Người tên như vậy có ở đây không? Có cháo không? Hay là có vật thực cứng hoặc vật thực mềm không? Bạn sẽ cho tôi cái gì? Hôm nay chúng tôi sẽ ăn gì, dùng gì, uống gì?" v.v... အနေကဋ္ဌာနံ မနောပါဂဗ္ဘိယံ (မဟာနိ. ၈၇) နာမ တေသု တေသု ဌာနေသု ကာယဝါစာဟိ အဇ္ဈာစာရံ အနာပဇ္ဇိတွာပိ မနသာ ဧဝ ကာမဝိတက္ကာဒိနာနပ္ပကာရံ အပ္ပတိရူပဝိတက္ကနံ. Sự táo bạo bằng ý có nhiều trường hợp, gọi là trong những trường hợp ấy, dù không phạm phải sự quá đáng bằng thân và lời, nhưng chỉ bằng ý mà suy tầm những điều không thích hợp, nhiều loại khác nhau như dục tầm v.v... ကုလေသွနနုဂိဒ္ဓေါတိ ယာနိ တာနိ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမတိ, တေသု ပစ္စယတဏှာယ ဝါ အနနုလောမိကဂိဟိသံသဂ္ဂဝသေန ဝါ အနနုဂိဒ္ဓေါ, န သဟသောကီ, န သဟနန္ဒီ, န သုခိတေသု သုခိတော, န ဒုက္ခိတေသု ဒုက္ခိတော, န ဥပ္ပန္နေသု ကိစ္စကရဏီယေသု အတ္တနာ ဝါ ဥယျောဂမာပဇ္ဇိတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣမိဿာယ စ ဂါထာယ ယံ ‘‘သုဝစော စဿာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တံ အဿာတိ ဝစနံ, တံ သဗ္ဗပဒေဟိ သဒ္ဓိံ သန္တုဿကော စ အဿ, သုဘရော စ အဿာတိ ဧဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ. “Không quyến luyến các gia đình” có nghĩa là: đối với những gia đình mà vị ấy đến gần, vị ấy không quyến luyến hoặc do ái luyến đối với vật dụng, hoặc do giao du với người thế không thích hợp; không cùng sầu muộn, không cùng vui mừng; không vui khi họ vui, không buồn khi họ buồn; không tự mình dấn thân vào những công việc cần làm phát sinh. Được nói là như vậy. Và trong bài kệ này, từ “assa” đã được nói đến trong câu “suvaco cassā’ti”, từ “assa” ấy nên được kết hợp với tất cả các từ khác như sau: “nên là người dễ tri túc” và “nên là người dễ nuôi dưỡng”. တတိယဂါထာဝဏ္ဏနာ Chú giải bài kệ thứ ba ၃. ဧဝံ ဘဂဝါ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ ဝိဟရိတုကာမဿ တဒဓိဂမာယ ဝါ ပဋိပဇ္ဇိတုကာမဿ ဝိသေသတော အာရညကဿ ဘိက္ခုနော တဒုတ္တရိပိ ကရဏီယံ အာစိက္ခိတွာ ဣဒါနိ အကရဏီယမ္ပိ အာစိက္ခိတုကာမော ‘‘န စ ခုဒ္ဒမာစရေ ကိဉ္စိ, ယေန ဝိညူ ပရေ ဥပဝဒေယျု’’န္တိ ဣမံ ဥပဍ္ဎဂါထမာဟ. 3. Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi đã chỉ dạy những điều cần làm cao hơn nữa cho vị tỳ khưu muốn an trú sau khi đã thấu triệt trạng thái tịch tịnh, hoặc cho người muốn thực hành để chứng đắc trạng thái ấy, đặc biệt là cho vị tỳ khưu sống ở nơi rừng vắng, bây giờ, vì muốn chỉ dạy cả những điều không nên làm, Ngài đã nói lên nửa bài kệ này: “Không nên làm bất cứ điều gì nhỏ nhặt, mà vì đó các bậc trí khác có thể khiển trách”. တဿတ္ထော [Pg.208] – ဧဝမိမံ ကရဏီယံ ကရောန္တော ယံ တံ ကာယဝစီမနောဒုစ္စရိတံ ခုဒ္ဒံ လာမကန္တိ ဝုစ္စတိ, တံ န စ ခုဒ္ဒံ သမာစရေ, အသမာစရန္တော စ န ကေဝလံ ဩဠာရိကံ, ကိန္တု ကိဉ္စိ န သမာစရေ, အပ္ပမတ္တကမ္ပိ အဏုမတ္တကမ္ပိ န သမာစရေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. Ý nghĩa của câu ấy là: Khi thực hành điều cần làm này, những thân, khẩu, ý ác hạnh nào được gọi là nhỏ nhặt, thấp kém, thì không nên thực hành điều nhỏ nhặt ấy. Và khi không thực hành, không chỉ là điều thô thiển, mà không nên thực hành bất cứ điều gì, dù chỉ một chút, dù chỉ bằng một hạt bụi. Được nói là như vậy. တတော တဿ သမာစာရေ သန္ဒိဋ္ဌိကမေဝါဒီနဝံ ဒဿေတိ ‘‘ယေန ဝိညူ ပရေ ဥပဝဒေယျု’’န္တိ. ဧတ္ထ စ ယသ္မာ အဝိညူ ပရေ အပ္ပမာဏံ. တေ ဟိ အနဝဇ္ဇံ ဝါ သာဝဇ္ဇံ ကရောန္တိ, အပ္ပသာဝဇ္ဇံ ဝါ မဟာသာဝဇ္ဇံ. ဝိညူ ဧဝ ပန ပမာဏံ. တေ ဟိ အနုဝိစ္စ ပရိယောဂါဟေတွာ အဝဏ္ဏာရဟဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ, ဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ. တသ္မာ ‘‘ဝိညူ ပရေ’’တိ ဝုတ္တံ. Sau đó, Ngài chỉ ra sự nguy hại ngay trong hiện tại của sự thực hành ấy bằng câu: “mà vì đó các bậc trí khác có thể khiển trách”. Và ở đây, bởi vì những người khác không có trí tuệ thì không phải là thước đo. Vì rằng họ biến điều không có lỗi thành có lỗi, hoặc biến lỗi nhỏ thành lỗi lớn. Chỉ có bậc trí mới là thước đo. Vì rằng các vị ấy, sau khi đã xem xét và thấu hiểu, nói lời chê bai đối với người đáng bị chê bai, và nói lời tán thán đối với người đáng được tán thán. Do đó, được nói là “các bậc trí khác”. ဧဝံ ဘဂဝါ ဣမာဟိ အဍ္ဎတေယျာဟိ ဂါထာဟိ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ ဝိဟရိတုကာမဿ တဒဓိဂမာယ ဝါ ပဋိပဇ္ဇိတုကာမဿ ဝိသေသတော အာရညကဿ, အာရညကသီသေန စ သဗ္ဗေသမ္ပိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဝိဟရိတုကာမာနံ ကရဏီယာကရဏီယဘေဒံ ကမ္မဋ္ဌာနူပစာရံ ဝတွာ ဣဒါနိ တေသံ ဘိက္ခူနံ တဿ ဒေဝတာဘယဿ ပဋိဃာတာယ ပရိတ္တတ္ထံ ဝိပဿနာပါဒကဇ္ဈာနဝသေန ကမ္မဋ္ဌာနတ္ထဉ္စ ‘‘သုခိနောဝ ခေမိနော ဟောန္တူ’’တိအာဒိနာ နယေန မေတ္တကထံ ကထေတုမာရဒ္ဓေါ. Như vậy, Đức Thế Tôn, bằng hai bài kệ rưỡi này, sau khi đã nói về sự thực hành gần với thiền định, phân biệt điều nên làm và không nên làm, cho người muốn an trú sau khi đã thấu triệt trạng thái tịch tịnh, hoặc cho người muốn thực hành để chứng đắc trạng thái ấy, đặc biệt là cho vị sống ở nơi rừng vắng, và cũng cho tất cả những ai muốn an trú sau khi đã nhận lấy đề mục thiền định với hạnh đầu-đà ở rừng làm chính; bây giờ, Ngài đã bắt đầu thuyết về tâm từ theo phương pháp bắt đầu bằng câu “Mong rằng các chúng sanh được an lạc, được an ổn”, để ngăn trừ sự sợ hãi do chư thiên gây ra cho các vị tỳ khưu ấy, vì mục đích hộ trì, và cũng vì mục đích của đề mục thiền định bằng phương pháp thiền định làm nền tảng cho minh sát. တတ္ထ သုခိနောတိ သုခသမ္ပန္နာ. ခေမိနောတိ ခေမဝန္တော, အဘယာ နိရုပဒ္ဒဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သဗ္ဗေတိ အနဝသေသာ. သတ္တာတိ ပါဏိနော. သုခိတတ္တာတိ သုခိတစိတ္တာ. ဧတ္ထ စ ကာယိကေန သုခေန သုခိနော, မာနသေန သုခိတတ္တာ, တဒုဘယေနာပိ သဗ္ဗဘယုပဒ္ဒဝဝိဂမေန ဝါ ခေမိနောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကသ္မာ ပန ဧဝံ ဝုတ္တံ? မေတ္တာဘာဝနာကာရဒဿနတ္ထံ. ဧဝဉှိ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိနော ဟောန္တူ’’တိ ဝါ, ‘‘ခေမိနော ဟောန္တူ’’တိ ဝါ, ‘‘သုခိတတ္တာ ဟောန္တူ’’တိ ဝါ. Trong đó, “sukhinoti” có nghĩa là đầy đủ sự an lạc. “Kheminoti” có nghĩa là có sự an ổn, không sợ hãi, không tai ương; được nói là như vậy. “Sabbeti” có nghĩa là tất cả, không còn sót lại. “Sattāti” có nghĩa là chúng sanh. “Sukhitattāti” có nghĩa là có tâm an lạc. Và ở đây, nên được hiểu rằng: “sukhino” là an lạc về thân, “sukhitattā” là an lạc về tâm, và “khemino” là an ổn do cả hai phương diện ấy hoặc do sự chấm dứt mọi sợ hãi và tai ương. Nhưng tại sao lại nói như vậy? Để chỉ ra cách thức tu tập tâm từ. Vì rằng tâm từ nên được tu tập như vầy: hoặc là “Mong tất cả chúng sanh được an lạc”, hoặc là “Mong được an ổn”, hoặc là “Mong có tâm an lạc”. စတုတ္ထဂါထာဝဏ္ဏနာ Chú giải bài kệ thứ tư ၄. ဧဝံ ယာဝ ဥပစာရတော အပ္ပနာကောဋိ, တာဝ သင်္ခေပေန မေတ္တာဘာဝနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝိတ္ထာရတောပိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ယေ ကေစီ’’တိ ဂါထာဒွယမာဟ. အထ ဝါ ယသ္မာ ပုထုတ္တာရမ္မဏေ ပရိစိတံ စိတ္တံ န အာဒိကေနေဝ ဧကတ္တေ သဏ္ဌာတိ အာရမ္မဏပ္ပဘေဒံ ပန အနုဂန္တွာ အနုဂန္တွာ ကမေန [Pg.209] သဏ္ဌာတိ, တသ္မာ တဿ တသထာဝရာဒိဒုကတိကပ္ပဘေဒေ အာရမ္မဏေ အနုဂန္တွာ အနုဂန္တွာ သဏ္ဌာနတ္ထမ္ပိ ‘‘ယေ ကေစီ’’တိ ဂါထာဒွယမာဟ. အထ ဝါ ယသ္မာ ယဿ ယံ အာရမ္မဏံ ဝိဘူတံ ဟောတိ, တဿ တတ္ထ စိတ္တံ သုခံ တိဋ္ဌတိ, တသ္မာ တေသံ ဘိက္ခူနံ ယဿ ယံ ဝိဘူတံ အာရမ္မဏံ, တဿ တတ္ထ စိတ္တံ သဏ္ဌာပေတုကာမော တသထာဝရာဒိဒုကတိကာရမ္မဏဘေဒဒီပကံ ‘‘ယေ ကေစီ’’တိ ဣမံ ဂါထာဒွယမာဟ. 4. Như vậy, sau khi đã chỉ dạy một cách tóm tắt sự tu tập tâm từ cho đến khi từ cận hành định đến đỉnh điểm là an chỉ định, bây giờ để chỉ dạy điều đó một cách chi tiết, Ngài đã nói hai bài kệ bắt đầu bằng “ye keci”. Hoặc là, bởi vì tâm đã quen thuộc với đối tượng rộng lớn thì không an trú ngay từ đầu vào một đối tượng duy nhất, mà nó an trú tuần tự sau khi đi theo sự phân loại của đối tượng; do đó, để tâm an trú sau khi đi theo đối tượng được phân loại theo các cặp đôi và bộ ba như chúng sanh động và bất động v.v..., Ngài đã nói hai bài kệ bắt đầu bằng “ye keci”. Hoặc là, bởi vì đối với vị nào, đối tượng nào hiện rõ, thì tâm của vị ấy dễ dàng an trú vào đối tượng đó; do đó, vì muốn làm cho tâm của các vị tỳ khưu ấy an trú vào đối tượng nào hiện rõ đối với vị ấy, Ngài đã nói hai bài kệ này bắt đầu bằng “ye keci” để chỉ ra sự phân loại đối tượng theo các cặp đôi và bộ ba như chúng sanh động và bất động. ဧတ္ထ ဟိ တသထာဝရဒုကံ ဒိဋ္ဌာဒိဋ္ဌဒုကံ ဒူရသန္တိကဒုကံ ဘူတသမ္ဘဝေသိဒုကန္တိ စတ္တာရော ဒုကေ, ဒီဃာဒီဟိ စ ဆဟိ ပဒေဟိ မဇ္ဈိမပဒဿ တီသု အဏုကပဒဿ စ ဒွီသု တိကေသု အတ္ထသမ္ဘဝတော ဒီဃရဿမဇ္ဈိမတိကံ မဟန္တာဏုကမဇ္ဈိမတိကံ ထူလာဏုကမဇ္ဈိမတိကန္တိ တယော တိကေ စ ဒီပေတိ. တတ္ထ ယေ ကေစီတိ အနဝသေသဝစနံ. ပါဏာ ဧဝ ဘူတာ ပါဏဘူတာ. အထ ဝါ ပါဏန္တီတိ ပါဏာ, ဧတေန အဿာသပဿာသပ္ပဋိဗဒ္ဓေ ပဉ္စဝေါကာရသတ္တေ ဂဏှာတိ. ဘဝန္တီတိ ဘူတာ, ဧတေန ဧကဝေါကာရစတုဝေါကာရသတ္တေ ဂဏှာတိ. အတ္ထီတိ သန္တိ သံဝိဇ္ဇန္တိ. Vì rằng ở đây, Ngài chỉ ra bốn cặp đôi: cặp đôi chúng sanh động và bất động, cặp đôi thấy được và không thấy được, cặp đôi xa và gần, và cặp đôi đã sanh và đang tìm sanh. Và bằng sáu từ bắt đầu bằng “dīgha” (dài), do ý nghĩa của từ “trung bình” có thể có trong ba bộ ba và ý nghĩa của từ “nhỏ” có thể có trong hai bộ ba, Ngài chỉ ra ba bộ ba: bộ ba dài, ngắn, trung bình; bộ ba lớn, nhỏ, trung bình; và bộ ba thô, nhỏ, trung bình. Trong đó, “ye keci” là từ chỉ sự không còn sót lại. Chúng sanh có hơi thở chính là chúng sanh hiện hữu, (gọi là) pāṇabhūtā. Hoặc là, chúng thở, nên gọi là “pāṇā”; bằng từ này, Ngài bao gồm các chúng sanh ngũ uẩn có liên quan đến hơi thở ra vào. Chúng hiện hữu, nên gọi là “bhūtā”; bằng từ này, Ngài bao gồm các chúng sanh nhất uẩn và tứ uẩn. “Atthi” có nghĩa là chúng có mặt, chúng hiện hữu. ဧဝံ ‘‘ယေ ကေစိ ပါဏဘူတတ္ထီ’’တိ ဣမိနာ ဝစနေန ဒုကတိကေဟိ သင်္ဂဟေတဗ္ဗေ သဗ္ဗသတ္တေ ဧကတော ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သဗ္ဗေပိ တေ တသာ ဝါ ထာဝရာ ဝ နဝသေသာတိ ဣမိနာ ဒုကေန သင်္ဂဟေတွာ ဒဿေတိ. Như vậy, sau khi chỉ bày một cách gộp chung tất cả chúng sanh cần được bao gồm bởi các cặp đôi bằng lời nói “bất cứ chúng sanh nào hiện hữu”, bây giờ Ngài lại chỉ bày bằng cách bao gồm tất cả các chúng sanh ấy bằng cặp đôi này: “hoặc là loài động, hoặc là loài bất động, không có dư sót”. တတ္ထ တသန္တီတိ တသာ, သတဏှာနံ သဘယာနဉ္စေတံ အဓိဝစနံ. တိဋ္ဌန္တီတိ ထာဝရာ, ပဟီနတဏှာဘယာနံ အရဟတံ ဧတံ အဓိဝစနံ. နတ္ထိ တေသံ အဝသေသန္တိ အနဝသေသာ, သဗ္ဗေပီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယဉ္စ ဒုတိယဂါထာယ အန္တေ ဝုတ္တံ, တံ သဗ္ဗဒုကတိကေဟိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ ‘‘ယေ ကေစိ ပါဏဘူတတ္ထိ တသာ ဝါ ထာဝရာ ဝါ အနဝသေသာ, ဣမေပိ သဗ္ဗေ သတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ. ဧဝံ ယာဝ ဘူတာ ဝါ သမ္ဘဝေသီ ဝါ, ဣမေပိ သဗ္ဗေ သတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ’’တိ. Ở đây, “động” (tasā) là vì chúng run sợ (tasanti); đây là tên gọi của những chúng sanh còn tham ái và còn sợ hãi. “Bất động” (thāvarā) là vì chúng đứng yên (tiṭṭhanti); đây là tên gọi của các vị A-la-hán đã đoạn tận tham ái và sợ hãi. “Không có dư sót” (anavasesā) là vì không còn sót lại chúng sanh nào; điều này có nghĩa là tất cả. Và điều được nói ở cuối kệ thứ hai nên được liên kết với tất cả các cặp đôi như sau: “Bất cứ chúng sanh nào hiện hữu, hoặc là loài động, hoặc là loài bất động, không có dư sót, mong rằng tất cả những chúng sanh này đều được an lạc. Tương tự như vậy cho đến ‘hoặc là đã sanh, hoặc là đang tìm sanh’, mong rằng tất cả những chúng sanh này đều được an lạc”. ဣဒါနိ ဒီဃရဿမဇ္ဈိမာဒိတိကတ္တယဒီပကေသု ဒီဃာ ဝါတိအာဒီသု ဆသု ပဒေသု ဒီဃာတိ ဒီဃတ္တဘာဝါ နာဂမစ္ဆဂေါဓာဒယော. အနေကဗျာမသတပ္ပမာဏာပိ ဟိ မဟာသမုဒ္ဒေ နာဂါနံ အတ္တဘာဝါ အနေကယောဇနပ္ပမာဏာ စ မစ္ဆဂေါဓာဒီနံ အတ္တဘာဝါ ဟောန္တိ. မဟန္တာတိ မဟန္တတ္တဘာဝါ ဇလေ မစ္ဆကစ္ဆပါဒယော, ထလေ ဟတ္ထိနာဂါဒယော, အမနုဿေသု ဒါနဝါဒယော[Pg.210]. အာဟ စ ‘‘ရာဟုဂ္ဂံ အတ္တဘာဝီန’’န္တိ (အ. နိ. ၄.၁၅). တဿ ဟိ အတ္တဘာဝေါ ဥဗ္ဗေဓေန စတ္တာရိ ယောဇနသဟဿာနိ အဋ္ဌ စ ယောဇနသတာနိ, ဗာဟူ ဒွါဒသယောဇနသတပရိမာဏာ, ပညာသယောဇနံ ဘမုကန္တရံ, တထာ အင်္ဂုလန္တရိကာ, ဟတ္ထတလာနိ ဒွေ ယောဇနသတာနီတိ. မဇ္ဈိမာတိ အဿဂေါဏမဟိံသသူကရာဒီနံ အတ္တဘာဝါ. ရဿကာတိ တာသု တာသု ဇာတီသု ဝါမနာဒယော ဒီဃမဇ္ဈိမေဟိ ဩမကပ္ပမာဏာ သတ္တာ. အဏုကာတိ မံသစက္ခုဿ အဂေါစရာ ဒိဗ္ဗစက္ခုဝိသယာ ဥဒကာဒီသု နိဗ္ဗတ္တာ သုခုမတ္တဘာဝါ သတ္တာ ဦကာဒယော ဝါ. အပိစ ယေ တာသု တာသု ဇာတီသု မဟန္တမဇ္ဈိမေဟိ ထူလမဇ္ဈိမေဟိ စ ဩမကပ္ပမာဏာ သတ္တာ, တေ အဏုကာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ထူလာတိ ပရိမဏ္ဍလတ္တဘာဝါ သိပ္ပိကသမ္ဗုကာဒယော သတ္တာ. Bây giờ, trong ba bộ ba bắt đầu bằng dài, ngắn, trung bình, v.v., trong sáu từ bắt đầu bằng “dài” (dīghā vā), thì “dài” (dīghā) là những loài như rồng (nāga), cá, kỳ đà, v.v., vì chúng có thân dài. Thật vậy, trong đại dương, thân của loài rồng có thể dài đến nhiều trăm sải tay, và thân của loài cá, kỳ đà, v.v., có thể dài đến nhiều do-tuần. “Lớn” (mahantā) là những loài có thân to lớn như cá, rùa, v.v., ở dưới nước; voi, v.v., ở trên cạn; và các loài Dānava, v.v., trong hàng phi nhân. Đức Phật cũng đã nói: “Rāhu có thân hình to lớn”. Thật vậy, thân của vị ấy cao bốn ngàn tám trăm do-tuần, cánh tay dài một ngàn hai trăm do-tuần, khoảng giữa hai lông mày là năm mươi do-tuần, cũng vậy là khoảng giữa các ngón tay, lòng bàn tay là hai trăm do-tuần. “Trung bình” (majjhimā) là thân của các loài như ngựa, bò, trâu, heo, v.v. “Ngắn” (rassakā) là những chúng sanh có kích thước nhỏ hơn loài dài và trung bình, như những người lùn, v.v., trong các loài tương ứng. “Nhỏ” (aṇukā) là những chúng sanh không thể thấy bằng mắt thịt, là đối tượng của thiên nhãn; hoặc những chúng sanh có thân hình vi tế sanh trong nước, v.v.; hoặc là loài chấy rận. Hơn nữa, những chúng sanh nào trong các loài tương ứng có kích thước nhỏ hơn loài lớn và trung bình, và loài to và trung bình, thì nên được hiểu là “nhỏ”. “To” (thūlā) là những chúng sanh có thân hình tròn trịa như sò, ốc, v.v. ပဉ္စမဂါထာဝဏ္ဏနာ Chú giải kệ thứ năm ၅. ဧဝံ တီဟိ တိကေဟိ အနဝသေသတော သတ္တေ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ‘‘ဒိဋ္ဌာ ဝါ ယေ ဝ အဒိဋ္ဌာ’’တိအာဒီဟိ တီဟိ ဒုကေဟိပိ တေ သင်္ဂဟေတွာ ဒဿေတိ. 5. Như vậy, sau khi đã chỉ bày các chúng sanh một cách không dư sót bằng ba bộ ba, bây giờ Ngài lại chỉ bày bằng cách bao gồm chúng bằng ba bộ đôi bắt đầu bằng “hoặc là đã thấy, hoặc là chưa thấy”. တတ္ထ ဒိဋ္ဌာတိ ယေ အတ္တနော စက္ခုဿ အာပါထမာဂတဝသေန ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ. အဒိဋ္ဌာတိ ယေ ပရသမုဒ္ဒပရသေလပရစက္ကဝါဠာဒီသု ဌိတာ. ‘‘ယေ ဝါ ဒူရေ ဝသန္တိ အဝိဒူရေ’’တိ ဣမိနာ ပန ဒုကေန အတ္တနော အတ္တဘာဝဿ ဒူရေ စ အဝိဒူရေ စ ဝသန္တေ သတ္တေ ဒဿေတိ, တေ အပဒဒွိပဒဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. အတ္တနော ဟိ ကာယေ ဝသန္တာ သတ္တာ အဝိဒူရေ, ဗဟိကာယေ ဝသန္တာ သတ္တာ ဒူရေ. တထာ အန္တောဥပစာရေ ဝသန္တာ အဝိဒူရေ, ဗဟိဥပစာရေ ဝသန္တာ ဒူရေ. အတ္တနော ဝိဟာရေ ဂါမေ ဇနပဒေ ဒီပေ စက္ကဝါဠေ ဝသန္တာ အဝိဒူရေ, ပရစက္ကဝါဠေ ဝသန္တာ ဒူရေ ဝသန္တီတိ ဝုစ္စန္တိ. Ở đây, “đã thấy” (diṭṭhā) là những chúng sanh đã từng được thấy do lọt vào tầm mắt của mình. “Chưa thấy” (adiṭṭhā) là những chúng sanh ở các đại dương khác, núi non khác, thế giới khác, v.v. Còn với cặp đôi “hoặc những chúng sanh sống ở xa, hay ở gần”, Ngài chỉ bày những chúng sanh sống ở xa và ở gần đối với thân thể của mình; chúng nên được hiểu theo cách của loài không chân và hai chân. Thật vậy, những chúng sanh sống trong thân mình là ở gần, những chúng sanh sống ngoài thân là ở xa. Tương tự, những chúng sanh sống trong phạm vi (upacāra) là ở gần, những chúng sanh sống ngoài phạm vi là ở xa. Những chúng sanh sống trong tu viện, làng mạc, xứ sở, hòn đảo, thế giới của mình là ở gần; những chúng sanh sống ở thế giới khác được gọi là sống ở xa. ဘူတာတိ ဇာတာ အဘိနိဗ္ဗတ္တာ. ယေ ဘူတာ ဧဝ, န ပုန ဘဝိဿန္တီတိ သင်္ချံ ဂစ္ဆန္တိ, တေသံ ခီဏာသဝါနံ ဧတံ အဓိဝစနံ. သမ္ဘဝမေသန္တီတိ သမ္ဘဝေသီ. အပ္ပဟီနဘဝသံယောဇနတ္တာ အာယတိမ္ပိ သမ္ဘဝံ ဧသန္တာနံ သေခပုထုဇ္ဇနာနမေတံ အဓိဝစနံ. အထ ဝါ စတူသု ယောနီသု အဏ္ဍဇဇလာဗုဇာ သတ္တာ ယာဝ အဏ္ဍကောသံ ဝတ္ထိကောသဉ္စ န ဘိန္ဒန္တိ, တာဝ သမ္ဘဝေသီ နာမ, အဏ္ဍကောသံ ဝတ္ထိကောသဉ္စ ဘိန္ဒိတွာ ဗဟိ နိက္ခန္တာ ဘူတာ နာမ[Pg.211]. သံသေဒဇာ ဩပပါတိကာ စ ပဌမစိတ္တက္ခဏေ သမ္ဘဝေသီ နာမ, ဒုတိယစိတ္တက္ခဏတော ပဘုတိ ဘူတာ နာမ. ယေန ဝါ ဣရိယာပထေန ဇာယန္တိ, ယာဝ တတော အညံ န ပါပုဏန္တိ, တာဝ သမ္ဘဝေသီ နာမ, တတော ပရံ ဘူတာတိ. “Đã sanh” (bhūtā) có nghĩa là đã sanh ra, đã hiện hữu. Những vị đã sanh, được kể là sẽ không còn tái sanh nữa, đây là tên gọi của các vị lậu tận. “Đang tìm sanh” (sambhavesī) là vì họ tìm kiếm sự hiện hữu (sambhavaṃ esanti). Đây là tên gọi của các bậc hữu học và phàm phu, những người tìm kiếm sự hiện hữu trong tương lai do chưa đoạn trừ được hữu kiết sử. Hoặc là, trong bốn loại sanh, các chúng sanh noãn sanh và thai sanh, chừng nào chưa phá vỡ vỏ trứng và bọc thai, chừng đó được gọi là “đang tìm sanh”; sau khi phá vỡ vỏ trứng và bọc thai mà ra ngoài thì được gọi là “đã sanh”. Các chúng sanh thấp sanh và hóa sanh, trong sát-na tâm đầu tiên được gọi là “đang tìm sanh”, từ sát-na tâm thứ hai trở đi được gọi là “đã sanh”. Hoặc là, chúng sanh được sanh ra trong oai nghi nào, chừng nào chưa đạt đến oai nghi khác, chừng đó được gọi là “đang tìm sanh”, sau đó là “đã sanh”. ဆဋ္ဌဂါထာဝဏ္ဏနာ Chú giải kệ thứ sáu ၆. ဧဝံ ဘဂဝါ ‘‘သုခိနော ဝါ’’တိအာဒီဟိ အဍ္ဎတေယျာဟိ ဂါထာဟိ နာနပ္ပကာရတော တေသံ ဘိက္ခူနံ ဟိတသုခါဂမပတ္ထနာဝသေန သတ္တေသု မေတ္တာဘာဝနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အဟိတဒုက္ခာနာဂမပတ္ထနာဝသေနာပိ တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န ပရော ပရံ နိကုဗ္ဗေထာ’’တိ. ဧသ ပေါရာဏော ပါဌော, ဣဒါနိ ပန ‘‘ပရံ ဟီ’’တိပိ ပဌန္တိ, အယံ န သောဘနော. 6. Như vậy, sau khi Đức Thế Tôn đã chỉ dạy cho các vị Tỳ-khưu ấy về sự tu tập tâm từ đối với chúng sanh bằng nhiều cách khác nhau qua hai kệ rưỡi bắt đầu bằng “sukhino vā”, theo cách mong cầu cho chúng sanh được lợi ích và hạnh phúc, bây giờ, để chỉ dạy về tâm từ ấy theo cách mong cầu cho chúng sanh không gặp phải điều bất lợi và đau khổ, Ngài đã nói: “na paro paraṃ nikubbetha”. Đây là bản đọc cổ xưa. Nhưng ngày nay, người ta cũng đọc là “paraṃ hī”, cách này không hay. တတ္ထ ပရောတိ ပရဇနော. ပရန္တိ ပရဇနံ. န နိကုဗ္ဗေထာတိ န ဝဉ္စေယျ. နာတိမညေထာတိ န အတိက္ကမိတွာ မညေယျ. ကတ္ထစီတိ ကတ္ထစိ ဩကာသေ, ဂါမေ ဝါ ဂါမခေတ္တေ ဝါ ဉာတိမဇ္ဈေ ဝါ ပူဂမဇ္ဈေ ဝါတိအာဒိ. နန္တိ ဧတံ. ကဉ္စီတိ ယံ ကဉ္စိ ခတ္တိယံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဂဟဋ္ဌံ ဝါ ပဗ္ဗဇိတံ ဝါ သုခိတံ ဝါ ဒုက္ခိတံ ဝါတိအာဒိ. ဗျာရောသနာ ပဋိဃသညာတိ ကာယဝစီဝိကာရေဟိ ဗျာရောသနာယ စ မနောဝိကာရေန ပဋိဃသညာယ စ. ‘‘ဗျာရောသနာယ ပဋိဃသညာယာ’’တိ ဟိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဗျာရောသနာ ပဋိဃသညာ’’တိ ဝုစ္စတိ, ယထာ ‘‘သမ္မဒညာယ ဝိမုတ္တာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ’’တိ, ယထာ စ ‘‘အနုပုဗ္ဗသိက္ခာယ အနုပုဗ္ဗကိရိယာယ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ’’တိ. နာညမညဿ ဒုက္ခမိစ္ဆေယျာတိ အညမညဿ ဒုက္ခံ န ဣစ္ဆေယျ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? န ကေဝလံ ‘‘သုခိနော ဝါ ခေမိနော ဝါ ဟောန္တူ’’တိအာဒိမနသိကာရဝသေနေဝ မေတ္တံ ဘာဝေယျ, ကိန္တု ‘‘အဟောဝတ ယော ကောစိ ပရပုဂ္ဂလော ယံ ကဉ္စိ ပရပုဂ္ဂလံ ဝဉ္စနာဒီဟိ နိကတီဟိ န နိကုဗ္ဗေထ, ဇာတိအာဒီဟိ စ နဝဟိ မာနဝတ္ထူဟိ ကတ္ထစိ ပဒေသေ ကဉ္စိ ပရပုဂ္ဂလံ နာတိမညေယျ, အညမညဿ စ ဗျာရောသနာယ ဝါ ပဋိဃသညာယ ဝါ ဒုက္ခံ န ဣစ္ဆေယျာ’’တိ ဧဝမ္ပိ မနသိကရောန္တော ဘာဝေယျာတိ. Ở đây, `paro` là người khác. `Paraṃ` là (đối với) người khác. `Na nikubbetha` là không nên lừa dối. `Nātimaññetha` là không nên xem thường bằng cách lấn át. `Katthaci` là ở bất cứ nơi nào, hoặc ở làng, hoặc ở ruộng rẫy, hoặc giữa bà con, hoặc giữa hội chúng, v.v. `Naṃ` là người ấy. `Kañci` là bất cứ ai, hoặc là Sát-đế-lỵ, hoặc là Bà-la-môn, hoặc là gia chủ, hoặc là người xuất gia, hoặc là người an lạc, hoặc là người đau khổ, v.v. `Byārosanā paṭighasaññā` là do sự chèn ép bởi các biến đổi của thân và lời, và do tưởng sân hận bởi sự biến đổi của ý. Đáng lẽ phải nói là `byārosanāya paṭighasaññāyā` nhưng lại được nói là `byārosanā paṭighasaññā`, giống như đáng lẽ phải nói là `sammadaññāya vimuttā` nhưng lại được nói là `sammadaññā vimuttā`, và giống như đáng lẽ phải nói là `anupubbasikkhāya anupubbakiriyāya anupubbapaṭipadāyā` nhưng lại được nói là `anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā`. `Nāññamaññassa dukkhamiccheyya` là không nên mong cầu sự đau khổ cho nhau. Điều gì đã được nói ra? Không chỉ nên tu tập tâm từ bằng cách tác ý như "mong rằng họ được an lạc, mong rằng họ được an ổn", mà còn nên tu tập bằng cách tác ý như vầy: "Chắc chắn tốt đẹp thay, nếu bất cứ người nào không lừa dối bất cứ người nào khác bằng những cách lừa gạt, v.v.; không xem thường bất cứ người nào khác ở bất cứ nơi đâu bằng chín loại kiêu mạn liên quan đến dòng dõi, v.v.; và không mong cầu sự đau khổ cho nhau do sự chèn ép hay do tưởng sân hận." သတ္တမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Kệ Thứ Bảy ၇. ဧဝံ [Pg.212] အဟိတဒုက္ခာနာဂမပတ္ထနာဝသေန အတ္ထတော မေတ္တာဘာဝနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တမေဝ ဥပမာယ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မာတာ ယထာ နိယံပုတ္တ’’န္တိ. 7. Như vậy, sau khi đã chỉ ra sự tu tập tâm từ về mặt ý nghĩa bằng cách mong cầu sự không bất lợi và không đau khổ đến, bây giờ, muốn chỉ ra chính điều ấy bằng ví dụ, Ngài đã nói (câu kệ bắt đầu bằng) "mātā yathā niyaṃputtaṃ". တဿတ္ထော – ယထာ မာတာ နိယံ ပုတ္တံ အတ္တနိ ဇာတံ ဩရသံ ပုတ္တံ, တဉ္စ ဧကပုတ္တမေဝ အာယုသာ အနုရက္ခေ, တဿ ဒုက္ခာဂမပ္ပဋိဗာဟနတ္ထံ အတ္တနော အာယုမ္ပိ စဇိတွာ တံ အနုရက္ခေ, ဧဝမ္ပိ သဗ္ဗဘူတေသု ဣဒံ မေတ္တာချံ မာနသံ ဘာဝယေ, ပုနပ္ပုနံ ဇနယေ ဝဍ္ဎယေ, တဉ္စ အပရိမာဏသတ္တာရမ္မဏဝသေန ဧကသ္မိံ ဝါ သတ္တေ အနဝသေသဖရဏဝသေန အပရိမာဏံ ဘာဝယေတိ. Ý nghĩa của câu kệ ấy là: Giống như người mẹ sẽ bảo vệ bằng mạng sống của mình đứa con của mình, đứa con do mình sinh ra, đứa con ruột, và lại là đứa con một; để ngăn cản sự đau khổ đến với nó, người mẹ sẽ bảo vệ nó, dù phải từ bỏ mạng sống của mình. Cũng như vậy, đối với tất cả chúng sinh, nên tu tập tâm này được gọi là tâm từ; nên làm cho phát sinh, làm cho tăng trưởng lặp đi lặp lại. Và nên tu tập tâm ấy một cách vô lượng, bằng cách lấy vô lượng chúng sinh làm đối tượng, hoặc bằng cách biến mãn không sót một chúng sinh nào. အဋ္ဌမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Kệ Thứ Tám ၈. ဧဝံ သဗ္ဗာကာရေန မေတ္တာဘာဝနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တဿေဝ ဝဍ္ဎနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မေတ္တဉ္စ သဗ္ဗလောကသ္မီ’’တိ. 8. Như vậy, sau khi đã chỉ ra sự tu tập tâm từ bằng mọi cách thức, bây giờ, muốn chỉ ra sự tăng trưởng của chính tâm từ ấy, Ngài đã nói (câu kệ bắt đầu bằng) "mettañca sabbalokasmī". တတ္ထ မိဇ္ဇတိ တာယတိ စာတိ မိတ္တော, ဟိတဇ္ဈာသယတာယ သိနိယှတိ, အဟိတာဂမတော ရက္ခတိ စာတိ အတ္ထော. မိတ္တဿ ဘာဝေါ မေတ္တံ. သဗ္ဗလောကသ္မီတိ အနဝသေသေ သတ္တလောကေ. မနသိ ဘဝန္တိ မာနသံ. တဉှိ စိတ္တသမ္ပယုတ္တတ္တာ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဘာဝယေတိ ဝဍ္ဎယေ. န အဿ ပရိမာဏန္တိ အပရိမာဏံ, အပ္ပမာဏသတ္တာရမ္မဏတာယ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဥဒ္ဓန္တိ ဥပရိ, တေန အရူပဘဝံ ဂဏှာတိ. အဓောတိ ဟေဋ္ဌာ, တေန ကာမဘဝံ ဂဏှာတိ. တိရိယန္တိ ဝေမဇ္ဈံ, တေန ရူပဘဝံ ဂဏှာတိ. အသမ္ဗာဓန္တိ သမ္ဗာဓဝိရဟိတံ, ဘိန္နသီမန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သီမာ နာမ ပစ္စတ္ထိကော ဝုစ္စတိ, တသ္မိမ္ပိ ပဝတ္တန္တိ အတ္ထော. အဝေရန္တိ ဝေရဝိရဟိတံ, အန္တရန္တရာပိ ဝေရစေတနာပါတုဘာဝဝိရဟိတန္တိ အတ္ထော. အသပတ္တန္တိ ဝိဂတပစ္စတ္ထိကံ. မေတ္တာဝိဟာရီ ဟိ ပုဂ္ဂလော မနုဿာနံ ပိယော ဟောတိ, အမနုဿာနံ ပိယော ဟောတိ, နာဿ ကောစိ ပစ္စတ္ထိကော ဟောတိ, တေနဿ တံ မာနသံ ဝိဂတပစ္စတ္ထိကတ္တာ အသပတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. ပရိယာယဝစနဉှိ ဧတံ, ယဒိဒံ ပစ္စတ္ထိကော သပတ္တောတိ. အယံ အနုပဒတော အတ္ထဝဏ္ဏနာ. Ở đây, người bạn (`mitto`) là người yêu mến (`mijjati`) và bảo vệ (`tāyati`); ý nghĩa là yêu mến vì có ý muốn lợi ích, và bảo vệ khỏi sự bất lợi đến. Trạng thái của người bạn là tâm từ (`mettaṃ`). `Sabbalokasmī` là trong thế giới chúng sinh không sót một ai. Sinh khởi trong ý được gọi là `mānasaṃ`. Điều ấy được nói như vậy vì tương ưng với tâm. `Bhāvaye` là nên làm cho tăng trưởng. Không có giới hạn của nó, nên là `aparimāṇaṃ` (vô lượng); được nói như vậy vì lấy vô số chúng sinh làm đối tượng. `Uddhaṃ` là ở trên, do đó lấy cõi vô sắc. `Adho` là ở dưới, do đó lấy cõi dục. `Tiriyaṃ` là ở giữa, do đó lấy cõi sắc. `Asambādhaṃ` là không có chật hẹp; có nghĩa là đã phá vỡ ranh giới. Ranh giới được gọi là kẻ thù; ý nghĩa là (tâm từ) cũng diễn tiến đến cả người ấy. `Averaṃ` là không có oán thù; ý nghĩa là không có sự xuất hiện của tâm niệm oán thù ở giữa chừng. `Asapattaṃ` là không có kẻ địch. Vì rằng người sống với tâm từ thì được loài người yêu mến, được phi nhân yêu mến, không có kẻ địch nào. Do đó, tâm ấy của vị ấy được gọi là `asapattaṃ` vì không có kẻ địch. Vì rằng `paccatthiko` và `sapatto` là những từ đồng nghĩa. Đây là phần giải thích ý nghĩa theo từng từ. အယံ [Pg.213] ပနေတ္ထ အဓိပ္ပေတတ္ထဒီပနာ – ယဒိဒံ ‘‘ဧဝမ္ပိ သဗ္ဗဘူတေသု မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ, တဉ္စေတံ အပရိမာဏံ မေတ္တံ မာနသံ သဗ္ဗလောကသ္မိံ ဘာဝယေ ဝဍ္ဎယေ, ဝုဍ္ဎိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ ဂမယေ ပါပယေ. ကထံ? ဥဒ္ဓံ အဓော စ တိရိယဉ္စ, ဥဒ္ဓံ ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ, အဓော ယာဝ အဝီစိတော, တိရိယံ ယာဝ အဝသေသဒိသာ. ဥဒ္ဓံ ဝါ အာရုပ္ပံ, အဓော ကာမဓာတုံ, တိရိယံ ရူပဓာတုံ အနဝသေသံ ဖရန္တော. ဧဝံ ဘာဝေန္တောပိ စ တံ ယထာ အသမ္ဗာဓံ အဝေရံ အသပတ္တဉ္စ ဟောတိ, တထာ သမ္ဗာဓဝေရသပတ္တာနံ အဘာဝံ ကရောန္တော ဘာဝယေ. ယံ ဝါ တံ ဘာဝနာသမ္ပဒံ ပတ္တံ သဗ္ဗတ္ထ ဩကာသလောကဝသေန အသမ္ဗာဓံ, အတ္တနော ပရေသု အာဃာတပ္ပဋိဝိနယနေန အဝေရံ, အတ္တနိ စ ပရေသံ အာဃာတဝိနယနေန အသပတ္တံ ဟောတိ. တံ အသမ္ဗာဓမဝေရမသပတ္တံ အပရိမာဏံ မေတ္တံ မာနသံ ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာတိ တိဝိဓပရိစ္ဆေဒေ သဗ္ဗလောကသ္မိံ ဘာဝယေ ဝဍ္ဎယေတိ. Đây là phần làm sáng tỏ ý nghĩa được chủ định ở đây: Điều đã được nói rằng "cũng như vậy, nên tu tập tâm vô lượng đối với tất cả chúng sinh", tâm từ vô lượng ấy nên được tu tập, làm cho tăng trưởng, làm cho lớn mạnh, phát triển, rộng khắp trong toàn thể thế giới chúng sinh. Bằng cách nào? Phía trên, phía dưới, và phía ngang; phía trên cho đến cõi Hữu Đảnh, phía dưới cho đến địa ngục A-tỳ, phía ngang cho đến các phương còn lại. Hoặc biến mãn không sót phía trên là cõi vô sắc, phía dưới là cõi dục, phía ngang là cõi sắc. Và khi tu tập như vậy, nên tu tập bằng cách làm cho không có sự chật hẹp, oán thù, và kẻ địch, để cho tâm ấy trở nên không chật hẹp, không oán thù, và không có kẻ địch. Hoặc, khi đã đạt đến sự thành tựu của việc tu tập, (tâm từ) trở nên không chật hẹp về phương diện thế giới không gian ở khắp mọi nơi; trở nên không oán thù do việc loại trừ sân hận của mình đối với người khác; và trở nên không có kẻ địch do việc loại trừ sân hận của người khác đối với mình. Nên tu tập, làm cho tăng trưởng tâm từ vô lượng, không chật hẹp, không oán thù, không có kẻ địch ấy trong toàn thể thế giới chúng sinh được phân chia theo ba cách: phía trên, phía dưới, và phía ngang. နဝမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải Thích Kệ Thứ Chín ၉. ဧဝံ မေတ္တာဘာဝနာယ ဝဍ္ဎနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တံ ဘာဝနမနုယုတ္တဿ ဝိဟရတော ဣရိယာပထနိယမာဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တိဋ္ဌံ စရံ…ပေ… အဓိဋ္ဌေယျာ’’တိ. 9. Như vậy, sau khi đã chỉ ra sự tăng trưởng của việc tu tập tâm từ, bây giờ, muốn chỉ ra sự không quy định về oai nghi đối với người đang sống chuyên tâm vào việc tu tập ấy, Ngài đã nói (câu kệ bắt đầu bằng) "tiṭṭhaṃ caraṃ…pe… adhiṭṭheyyā". တဿတ္ထော – ဧဝမေတံ မေတ္တံ မာနသံ ဘာဝေန္တော သော ‘‘နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယာ’’တိအာဒီသု ဝိယ ဣရိယာပထနိယမံ အကတွာ ယထာသုခံ အညတရညတရဣရိယာပထဗာဓနဝိနောဒနံ ကရောန္တော တိဋ္ဌံ ဝါ စရံ ဝါ နိသိန္နော ဝါ သယာနော ဝါ ယာဝတာ ဝိဂတမိဒ္ဓေါ အဿ, အထ ဧတံ မေတ္တာဈာနသတိံ အဓိဋ္ဌေယျ. Ý nghĩa của câu kệ ấy là: Vị ấy, khi đang tu tập tâm từ như vậy, không quy định oai nghi giống như trong các đoạn kinh như "ngồi kiết-già, lưng thẳng", mà trong khi loại bỏ sự đau nhức của oai nghi này hay oai nghi khác một cách thoải mái, hoặc đang đứng, hoặc đang đi, hoặc đang ngồi, hoặc đang nằm, chừng nào còn tỉnh táo, không buồn ngủ, khi ấy nên an trú vào niệm của thiền tâm từ này. အထ ဝါ ဧဝံ မေတ္တာဘာဝနာယ ဝဍ္ဎနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝသီဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တိဋ္ဌံ စရ’’န္တိ. ဝသိပ္ပတ္တော ဟိ တိဋ္ဌံ ဝါ စရံ ဝါ နိသိန္နော ဝါ သယာနော ဝါ ယာဝတာ ဣရိယာပထေန ဧတံ မေတ္တာဈာနသတိံ အဓိဋ္ဌာတုကာမော ဟောတိ, အထ ဝါ တိဋ္ဌံ ဝါ စရံ ဝါ…ပေ… သယာနော ဝါတိ န တဿ ဌာနာဒီနိ အန္တရာယကရာနိ ဟောန္တိ, အပိစ ခေါ ယာဝတာ ဧတံ မေတ္တာဈာနသတိံ အဓိဋ္ဌာတုကာမော ဟောတိ, တာဝတာ ဝိဂတမိဒ္ဓေါ ဟုတွာ အဓိဋ္ဌာတိ, နတ္ထိ တဿ တတ္ထ ဒန္ဓာယိတတ္တံ. တေနာဟ ‘‘တိဋ္ဌံ စရံ နိသိန္နော ဝ, သယာနော ယာဝတာဿ ဝိတမိဒ္ဓေါ. ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျာ’’တိ. Hoặc là, sau khi đã chỉ dạy sự tăng trưởng của việc tu tập tâm từ như vậy, bây giờ, để chỉ dạy trạng thái thuần thục, Ngài nói: ‘tiṭṭhaṃ caraṃ’ (đứng, đi). Thật vậy, người đã đạt đến sự thuần thục, dù đứng, dù đi, dù ngồi, hay dù nằm, trong bất kỳ oai nghi nào mà vị ấy muốn an trú niệm về thiền từ này, thì khi ấy, việc đứng, đi... cho đến nằm không phải là những điều gây trở ngại cho vị ấy. Hơn nữa, trong bất kỳ oai nghi nào vị ấy muốn an trú niệm về thiền từ này, vị ấy an trú sau khi đã trở nên không còn hôn trầm, và không có sự chậm chạp nào ở vị ấy trong lúc đó. Do đó, Ngài đã nói: ‘Dù đứng, đi, hay ngồi, hoặc nằm, miễn là không hôn trầm, vị ấy nên an trú vào niệm này’. တဿာယမဓိပ္ပာယော [Pg.214] – ယံ တံ ‘‘မေတ္တဉ္စ သဗ္ဗလောကသ္မိ, မာနသံ ဘာဝယေ’’တိ ဝုတ္တံ, တံ ယထာ ဘာဝေယျ, ယထာ ဌာနာဒီသု ယာဝတာ ဣရိယာပထေန ဌာနာဒီနိ ဝါ အနာဒိယိတွာ ယာဝတာ ဧတံ မေတ္တာဈာနသတိံ အဓိဋ္ဌာတုကာမော အဿ, တာဝတာ ဝိဂတမိဒ္ဓေါဝ ဟုတွာ ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျာတိ. Đây là ý nghĩa của câu kệ ấy: Điều đã được nói rằng ‘hãy tu tập tâm từ đối với toàn thể thế gian’, vị ấy nên tu tập điều đó theo cách như sau: trong các oai nghi đứng, đi, v.v., không cần bận tâm đến việc đứng, đi, v.v., mà trong bất kỳ oai nghi nào vị ấy muốn an trú niệm về thiền từ này, vị ấy nên an trú vào niệm ấy sau khi đã trở nên không còn hôn trầm. ဧဝံ မေတ္တာဘာဝနာယ ဝသီဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျာ’’တိ တသ္မိံ မေတ္တာဝိဟာရေ နိယောဇေတွာ ဣဒါနိ တံ ဝိဟာရံ ထုနန္တော အာဟ ‘‘ဗြဟ္မမေတံ ဝိဟာရမိဓမာဟူ’’တိ. Như vậy, sau khi chỉ dạy sự thuần thục trong việc tu tập tâm từ và khuyến khích sự an trú trong tâm từ qua câu ‘vị ấy nên an trú vào niệm này’, bây giờ, để tán thán sự an trú ấy, Ngài nói: ‘brahmametaṃ vihāramidhamāhu’ (họ gọi đây là Phạm trú). တဿတ္ထော – ယွာယံ ‘‘သုခိနော ဝါ ခေမိနော ဝါ ဟောန္တူ’’တိအာဒိ ကတွာ ယာဝ ‘‘ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျာ’’တိ ဝဏ္ဏိတော မေတ္တာဝိဟာရော. ဧတံ စတူသု ဒိဗ္ဗဗြဟ္မအရိယဣရိယာပထဝိဟာရေသု နိဒ္ဒေါသတ္တာ အတ္တနောပိ ပရေသမ္ပိ အတ္ထကရတ္တာ စ ဣဓ အရိယဿ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မဝိဟာရမာဟု သေဋ္ဌဝိဟာရမာဟူတိ, ယတော သတတံ သမိတံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ တိဋ္ဌံ စရံ နိသိန္နော ဝါ သယာနော ဝါ ယာဝတာဿ ဝိဂတမိဒ္ဓေါ, ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျာတိ. Ý nghĩa của câu kệ ấy là: Sự an trú trong tâm từ này, được tán thán từ câu ‘mong cho chúng sanh được an vui, được an ổn’ cho đến câu ‘vị ấy nên an trú vào niệm này’. Sự an trú này, trong bốn loại trú là thiên trú, phạm trú, thánh trú, và oai nghi trú, vì không có lỗi lầm và vì mang lại lợi ích cho cả mình và người khác, nên trong Giáo pháp và Giới luật của bậc Thánh này, họ gọi đó là Phạm trú, họ gọi đó là trú cao thượng. Bởi vì, vị ấy nên an trú vào niệm này một cách liên tục, đều đặn, không gián đoạn, dù đứng, đi, ngồi, hay nằm, miễn là không còn hôn trầm. ဒသမဂါထာဝဏ္ဏနာ Giải thích câu kệ thứ mười ၁၀. ဧဝံ ဘဂဝါ တေသံ ဘိက္ခူနံ နာနပ္ပကာရတော မေတ္တာဘာဝနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယသ္မာ မေတ္တာ သတ္တာရမ္မဏတ္တာ အတ္တဒိဋ္ဌိယာ အာသန္နာ ဟောတိ, တသ္မာ ဒိဋ္ဌိဂဟနနိသေဓနမုခေန တေသံ ဘိက္ခူနံ တဒေဝ မေတ္တာဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ အရိယဘူမိပ္ပတ္တိံ ဒဿေန္တော ‘‘ဒိဋ္ဌိဉ္စ အနုပဂ္ဂမ္မာ’’တိ ဣမာယ ဂါထာယ ဒေသနံ သမာပေသိ. 10. Như vậy, sau khi đã chỉ dạy cho các vị Tỳ khưu ấy về việc tu tập tâm từ bằng nhiều phương cách khác nhau, bây giờ, vì tâm từ lấy chúng sanh làm đối tượng nên gần gũi với thân kiến, do đó, qua việc ngăn chặn sự chấp thủ tà kiến, và lấy chính thiền từ ấy làm nền tảng, để chỉ dạy cho các vị Tỳ khưu ấy cách đạt đến Thánh địa, Đức Thế Tôn đã kết thúc bài pháp bằng câu kệ này: ‘diṭṭhiñca anupaggamma’ (và không đi đến tà kiến). တဿတ္ထော – ယွာယံ ‘‘ဗြဟ္မမေတံ ဝိဟာရမိဓမာဟူ’’တိ သံဝဏ္ဏိတော မေတ္တာဈာနဝိဟာရော, တတော ဝုဋ္ဌာယ ယေ တတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာဒယော ဓမ္မာ, တေ တေသဉ္စ ဝတ္ထာဒိအနုသာရေန ရူပဓမ္မေ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဣမိနာ နာမရူပပရိစ္ဆေဒေန ‘‘သုဒ္ဓသင်္ခါရပုဉ္ဇောယံ, နယိဓ သတ္တူပလဗ္ဘတီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁၇၁; မဟာနိ. ၁၈၆) ဧဝံ ဒိဋ္ဌိဉ္စ အနုပဂ္ဂမ္မ အနုပုဗ္ဗေန လောကုတ္တရသီလေန သီလဝါ ဟုတွာ လောကုတ္တရသီလသမ္ပယုတ္တေနေဝ သောတာပတ္တိမဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိသညိတေန ဒဿနေန သမ္ပန္နော, တတော ပရံ ယောပါယံ ဝတ္ထုကာမေသု ဂေဓော ကိလေသကာမော အပ္ပဟီနော ဟောတိ, တမ္ပိ သကဒါဂါမိအနာဂါမိမဂ္ဂေဟိ တနုဘာဝေန အနဝသေသပ္ပဟာနေန [Pg.215] စ ကာမေသု ဂေဓံ ဝိနေယျ ဝိနယိတွာ ဝူပသမေတွာ န ဟိ ဇာတု ဂဗ္ဘသေယျံ ပုန ရေတိ ဧကံသေနေဝ ပုန ဂဗ္ဘသေယျံ န ဧတိ. သုဒ္ဓါဝါသေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတ္ထေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတွာ ပရိနိဗ္ဗာတီတိ. Ý nghĩa của câu kệ ấy là: Sự an trú trong thiền từ này đã được tán thán qua câu ‘họ gọi đây là Phạm trú’. Sau khi xuất khỏi thiền từ ấy, vị ấy nắm bắt các pháp như tầm, tứ, v.v., có mặt ở đó, và các pháp sắc theo y xứ của chúng, v.v. Với sự phân định danh sắc này, vị ấy hiểu rằng ‘đây chỉ là một khối các hành thuần túy, ở đây không tìm thấy chúng sanh nào’. Như vậy, không đi đến tà kiến, tuần tự trở thành người có giới hạnh với giới siêu thế, đầy đủ tri kiến được gọi là chánh kiến của đạo Tu-đà-hoàn tương ưng với giới siêu thế. Sau đó, đối với dục tham, tức phiền não dục trong các vật dục, mà chưa được đoạn trừ, vị ấy nên loại bỏ sự tham ái trong các dục bằng cách làm cho nó suy yếu và đoạn trừ hoàn toàn thông qua đạo Tư-đà-hàm và A-na-hàm. Sau khi đã loại bỏ và làm cho lắng dịu, vị ấy chắc chắn không bao giờ trở lại nằm trong thai mẹ nữa. Tái sanh trong các cõi Tịnh Cư, vị ấy đạt đến A-la-hán ngay tại đó và nhập Niết-bàn. ဧဝံ ဘဂဝါ ဒေသနံ သမာပေတွာ တေ ဘိက္ခူ အာဟ – ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မိံယေဝ ဝနသဏ္ဍေ ဝိဟရထ, ဣမဉ္စ သုတ္တံ မာသဿ အဋ္ဌသု ဓမ္မဿဝနဒိဝသေသု ဃဏ္ဍိံ အာကောဋေတွာ ဥဿာရေထ, ဓမ္မကထံ ကရောထ သာကစ္ဆထ အနုမောဒထ, ဣဒမေဝ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာသေဝထ ဘာဝေထ ဗဟုလီကရောထ, တေပိ ဝေါ အမနုဿာ တံ ဘေရဝါရမ္မဏံ န ဒဿေဿန္တိ, အညဒတ္ထု အတ္ထကာမာ ဟိတကာမာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ ဘဂဝတော ပဋိဿုဏိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ တထာ အကံသု. ဒေဝတာယော စ ‘‘ဘဒန္တာ အမှာကံ အတ္ထကာမာ ဟိတကာမာ’’တိ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဟုတွာ သယမေဝ သေနာသနံ သမ္မဇ္ဇန္တိ, ဥဏှောဒကံ ပဋိယာဒေန္တိ, ပိဋ္ဌိပရိကမ္မံ ပါဒပရိကမ္မံ ကရောန္တိ, အာရက္ခံ သံဝိဒဟန္တိ. တေပိ ဘိက္ခူ တမေဝ မေတ္တံ ဘာဝေတွာ တမေဝ စ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ သဗ္ဗေ တသ္မိံယေဝ အန္တောတေမာသေ အဂ္ဂဖလံ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတွာ မဟာပဝါရဏာယ ဝိသုဒ္ဓိပဝါရဏံ ပဝါရေသုန္တိ. Như vậy, sau khi kết thúc bài pháp, Đức Thế Tôn bảo các vị Tỳ khưu ấy: ‘Này các Tỳ khưu, hãy đi, hãy trú trong khu rừng ấy. Hãy gióng chuông và tụng đọc kinh này vào tám ngày nghe pháp trong tháng. Hãy thuyết pháp, thảo luận, và tùy hỷ. Hãy thực hành, tu tập, và làm cho sung mãn chính đề mục thiền này. Các phi nhân ấy sẽ không còn cho các ông thấy cảnh tượng đáng sợ nữa; trái lại, họ sẽ trở nên những người mong muốn lợi ích, mong muốn hạnh phúc cho các ông’. Các vị ấy vâng lời Đức Thế Tôn, nói: ‘Lành thay’, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài theo chiều bên phải, rồi đi đến nơi đó và làm theo như vậy. Các vị chư thiên cũng sanh tâm hoan hỷ, nghĩ rằng: ‘Các bậc tôn giả mong muốn lợi ích, mong muốn hạnh phúc cho chúng ta’, rồi tự mình quét dọn trú xứ, chuẩn bị nước nóng, xoa bóp lưng và chân, và sắp đặt việc bảo vệ. Các vị Tỳ khưu ấy cũng tu tập chính tâm từ đó, và lấy đó làm nền tảng, bắt đầu tu tập minh sát, và tất cả các vị, ngay trong ba tháng ấy, đã đạt đến quả vị cao nhất là A-la-hán, và đã làm lễ Tự tứ thanh tịnh vào ngày Đại Tự tứ. ဧဝမ္ပိ အတ္ထကုသလေန တထာဂတေန,ဓမ္မိဿရေန ကထိတံ ကရဏီယမတ္ထံ; ကတွာနုဘုယျ ပရမံ ဟဒယဿ သန္တိံ,သန္တံ ပဒံ အဘိသမေန္တိ သမတ္တပညာ. Như vậy, sau khi thực hành điều lợi ích cần làm đã được Đức Như Lai, bậc thiện xảo về lợi ích, bậc Pháp Vương, thuyết giảng, và sau khi kinh nghiệm sự an tịnh tối thượng của tâm, các vị có trí tuệ viên mãn đã chứng ngộ trạng thái tịch tịnh. တသ္မာ ဟိ တံ အမတမဗ္ဘုတမရိယကန္တံ,သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ ဝိဟရိတုကာမော; ဝိညူ ဇနော ဝိမလသီလသမာဓိပညာ-ဘေဒံ ကရေယျ သတတံ ကရဏီယမတ္ထန္တိ. Do đó, người trí tuệ, mong muốn an trú sau khi đã chứng ngộ trạng thái bất tử, vi diệu, được các bậc Thánh ưa thích, và tịch tịnh ấy, nên luôn luôn thực hành điều lợi ích cần làm, tức là giới, định, và tuệ thanh tịnh. ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌ-အဋ္ဌကထာယ Trong bộ Chú giải Tiểu Bộ Kinh, tên là Paramatthajotikā မေတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. Phần giải thích Kinh Từ Bi đã kết thúc. နိဂမနကထာ Lời kết ဧတ္တာဝတာ [Pg.216] စ ယံ ဝုတ္တံ – Và như vậy, điều đã được nói rằng – ‘‘ဥတ္တမံ ဝန္ဒနေယျာနံ, ဝန္ဒိတွာ ရတနတ္တယံ; ခုဒ္ဒကာနံ ကရိဿာမိ, ကေသဉ္စိ အတ္ထဝဏ္ဏန’’န္တိ. ‘Sau khi đảnh lễ Tam Bảo, bậc tối thượng đáng tôn kính, tôi sẽ soạn giải nghĩa một số kinh trong Tiểu Bộ’. တတ္ထ သရဏသိက္ခာပဒဒွတ္တိံသာကာရကုမာရပဉှမင်္ဂလသုတ္တရတနသုတ္တတိရောကုဋ္ဋနိဓိကဏ္ဍမေတ္တသုတ္တဝသေန နဝပ္ပဘေဒဿ ခုဒ္ဒကပါဌဿ တာဝ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ကတာ ဟောတိ. တေနေတံ ဝုစ္စတိ – Trong đó, phần giải nghĩa của Tiểu Bộ Kinh gồm chín loại, tức là kinh Tam Quy, Học Giới, Ba Mươi Hai Thể Trược, Vấn Đề của Đồng Tử, kinh Hạnh Phúc, kinh Châu Báu, kinh Ngoài Bức Tường, phẩm Tích Trữ, và kinh Từ Bi, đã được hoàn thành. Do đó, điều này được nói rằng – ‘‘ဣမံ ခုဒ္ဒကပါဌဿ, ကရောန္တေနတ္ထဝဏ္ဏနံ; သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိကာမေန, ယံ ပတ္တံ ကုသလံ မယာ.တဿာနုဘာဝတော ခိပ္ပံ, ဓမ္မေ အရိယပ္ပဝေဒိတေ; ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ, ပါပုဏာတု အယံ ဇနော’’တိ. Do tôi, người mong muốn sự vững chắc của Chánh pháp, đang thực hiện sự giải thích ý nghĩa này của Tiểu Bộ Kinh, phước thiện nào đã được đạt đến. Nhờ oai lực của phước thiện ấy, mong rằng chúng sanh này được nhanh chóng đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự rộng lớn trong Pháp đã được các bậc Thánh tuyên thuyết. ပရမဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယဂုဏပ္ပဋိမဏ္ဍိတေန သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒိဂုဏသမုဒယသမုဒိတေန သကသမယသမယန္တရဂဟနဇ္ဈောဂါဟဏသမတ္ထေန ပညာဝေယျတ္တိယသမန္နာဂတေန တိပိဋကပရိယတ္တိဓမ္မပ္ပဘေဒေ သာဋ္ဌကထေ သတ္ထုသာသနေ အပ္ပဋိဟတဉာဏပ္ပဘာဝေန ဆမဟာဝေယျာကရဏေနဆမဟာဝေယျာကရဏေန ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနလာဝဏ္ဏယုတ္တေန ယုတ္တမုတ္တဝါဒိနာ ဝါဒီဝရေန မဟာကဝိနာ ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါဒိပ္ပဘေဒဂုဏပ္ပဋိမဏ္ဍိတေ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတဗုဒ္ဓီနံ ထေရဝံသပ္ပဒီပါနံ ထေရာနံ မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဝံသာလင်္ကာရဘူတေန ဝိပုလဝိသုဒ္ဓဗုဒ္ဓိနာ ဗုဒ္ဓဃောသောတိ ဂရူဟိ ဂဟိတနာမဓေယျေန ထေရေန ကတာ အယံ ပရမတ္ထဇောတိကာ နာမ ခုဒ္ဒကပါဌဝဏ္ဏနာ – Bộ Chú giải Tiểu Bộ Kinh này, tên là Paramatthajotikā, đã được thực hiện bởi vị Trưởng lão có danh hiệu được các bậc thầy đặt cho là Buddhaghosa, là vật trang sức cho dòng dõi của các vị Trưởng lão trú tại Đại Tự, những ngọn đèn của dòng dõi Trưởng lão, có trí tuệ được thiết lập vững chắc trong các pháp siêu nhân được trang hoàng bởi các đức hạnh như sáu thắng trí, bốn vô ngại giải, v.v.; là nhà thơ vĩ đại, là người biện luận cao tột, là người nói lời thích hợp và đúng đắn, có được vẻ đẹp của lời nói ngọt ngào và trong sáng, phát xuất một cách an lạc, được tạo ra từ sự thành tựu của các cơ quan phát âm; là nhà ngữ pháp học vĩ đại, có trí tuệ ưu việt không bị trở ngại trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư, cùng với các Chú giải, vốn có nhiều loại pháp học Tam Tạng; có đầy đủ trí tuệ sáng suốt, có khả năng thâm nhập vào sự sâu kín của học thuyết của mình và học thuyết của người khác, được hội đủ các nhóm đức hạnh như giới hạnh, cách hành xử, sự ngay thẳng, sự nhu hòa, v.v., được trang hoàng bởi các đức hạnh là đức tin, trí tuệ, và tinh tấn vô cùng trong sạch. တာဝ တိဋ္ဌတု လောကသ္မိံ, လောကနိတ္ထရဏေသိနံ; ဒဿေန္တီ ကုလပုတ္တာနံ, နယံ သီလာဒိသုဒ္ဓိယာ. Mong rằng (bộ chú giải này) tồn tại lâu dài trong thế gian, đang chỉ ra cho các thiện nam tử tìm cầu sự vượt thoát khỏi thế gian phương pháp để thanh tịnh giới, v.v. ယာဝ ဗုဒ္ဓေါတိ နာမမ္ပိ, သုဒ္ဓစိတ္တဿ တာဒိနော; လောကမှိ လောကဇေဋ္ဌဿ, ပဝတ္တတိ မဟေသိနောတိ. Chừng nào ngay cả danh hiệu 'Buddha' của bậc Đại Sĩ, bậc tối thượng trong thế gian, có tâm thanh tịnh, có bản tánh bất động, còn tồn tại trong thế gian, (mong rằng bộ chú giải này) tồn tại cho đến khi đó. ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ Bộ Chú giải Tiểu Bộ Kinh tên là Paramatthajotikā ခုဒ္ဒကပါဌဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. Chú giải Tiểu Bộ Kinh đã hoàn tất.