Tipiṭaka Translation

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác.

ခုဒ္ဒကနိကာယေ

Trong Tiểu Bộ Kinh

ပေဋကောပဒေသပါဠိ

Kinh Peṭakopadesa (Tạng Thuyết Minh)

၁. အရိယသစ္စပ္ပကာသနပဌမဘူမိ

1. Chương thứ nhất làm sáng tỏ các Thánh đế

နမော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ ပရမတ္ထဒဿီနံ

Kính lễ các bậc Chánh Đẳng Giác, những vị thấy được nghĩa tối thượng,

သီလာဒိဂုဏပါရမိပ္ပတ္တာနံ.

Những vị đã đạt đến sự toàn hảo về các đức hạnh như giới, v.v...

၁. ဒုဝေ [Pg.167] ဟေတူ ဒုဝေ ပစ္စယာ သာဝကဿ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဥပ္ပာဒါယ – ပရတော စ ဃောသော သစ္စာနုသန္ဓိ, အဇ္ဈတ္တဉ္စ ယောနိသော မနသိကာရော. တတ္ထ ကတမော ပရတော ဃောသော? ယာ ပရတော ဒေသနာ ဩဝါဒေါ အနုသာသနီ သစ္စကထာ သစ္စာနုလောမော. စတ္တာရိ သစ္စာနိ – ဒုက္ခံ သမုဒယော နိရောဓော မဂ္ဂေါ. ဣမေသံ စတုန္နံ သစ္စာနံ ယာ ဒေသနာ သန္ဒဿနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကိရိယာ ပကာသနာ – အယံ ဝုစ္စတိ သစ္စာနုလောမော ဃောသောတိ.

1. Có hai nhân, hai duyên cho sự phát sinh chánh kiến của vị thinh văn – đó là tiếng nói từ người khác liên quan đến các sự thật, và sự tác ý như lý ở nội tâm. Trong ấy, thế nào là tiếng nói từ người khác? Lời thuyết giảng, lời giáo huấn, lời chỉ dạy, lời nói về sự thật, sự thuận theo sự thật từ người khác. Có bốn sự thật – khổ, tập, diệt, đạo. Sự thuyết giảng, sự chỉ rõ, sự giải thích, sự phân tích, sự làm cho hiển lộ, sự làm cho sáng tỏ về bốn sự thật này – đây được gọi là tiếng nói thuận theo sự thật.

၂. တတ္ထ ကတမော အဇ္ဈတ္တံ ယောနိသော မနသိကာရော?

2. Trong ấy, thế nào là sự tác ý như lý ở nội tâm?

အဇ္ဈတ္တံ ယောနိသော မနသိကာရော နာမ ယော ယထာဒေသိတေ ဓမ္မေ ဗဟိဒ္ဓါ အာရမ္မဏံ အနဘိနီဟရိတွာ ယောနိသော မနသိကာရော – အယံ ဝုစ္စတိ ယောနိသော မနသိကာရော.

Sự tác ý như lý ở nội tâm có nghĩa là: khi pháp được thuyết giảng, không hướng tâm đến đối tượng bên ngoài, sự tác ý như lý đó – đây được gọi là sự tác ý như lý.

တံအာကာရော ယောနိသော ဒွါရော ဝိဓိ ဥပါယော. ယထာ ပုရိသော သုက္ခေ ကဋ္ဌေ ဝိဂတသ္နေဟေ သုက္ခာယ ဥတ္တရာရဏိယာ ထလေ အဘိမန္ထမာနံ ဘဗ္ဗော ဇောတိဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု. ယောနိသော အဂ္ဂိဿ အဓိဂမာယ. ဧဝမေဝဿ ယမိဒံ ဒုက္ခသမုဒယနိရောဓမဂ္ဂါနံ အဝိပရီတဓမ္မဒေသနံ မနသိကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ယောနိသော မနသိကာရော.

Trạng thái ấy là như lý, là cửa ngõ, là phương pháp, là phương tiện. Giống như một người đàn ông, khi cọ xát khúc gỗ khô, không còn nhựa, bằng que cọ khô trên mặt đất khô, có khả năng tạo ra lửa. Vì sao vậy? Vì đó là cách đúng đắn để tạo ra lửa. Cũng vậy, khi người ấy tác ý đến lời thuyết giảng không sai lạc về khổ, tập, diệt, đạo – đây được gọi là sự tác ý như lý.

ယထာ [Pg.168] တိဿော ဥပမာ ပုဗ္ဗေ အဿုတာ စ အဿုတပုဗ္ဗာ စ ပဋိဘန္တိ. ယော ဟိ ကောစိ ကာမေသု အဝီတရာဂေါတိ…ပေ… ဒုဝေ ဥပမာ အယောနိသော ကာတဗ္ဗာ ပစ္ဆိမေသု ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယော စ ပရတော ဃောသော ယော စ အဇ္ဈတ္တံ ယောနိသော မနသိကာရော – ဣမေ ဒွေ ပစ္စယာ. ပရတော ဃောသေန ယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပညာ – အယံ ဝုစ္စတိ သုတမယီ ပညာ. ယာ အဇ္ဈတ္တံ ယောနိသော မနသိကာရေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပညာ – အယံ ဝုစ္စတိ စိန္တာမယီ ပညာတိ. ဣမာ ဒွေ ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပုရိမကာ စ ဒွေ ပစ္စယာ. ဣမေ ဒွေ ဟေတူ ဒွေ ပစ္စယာ သာဝကဿ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဥပ္ပာဒါယ.

Giống như ba ví dụ trước đây chưa từng được nghe, và chưa từng được nghe trước đây, đã hiện ra. 'Bất cứ ai chưa ly tham trong các dục...' v.v... hai ví dụ về việc cần phải làm một cách không như lý đã được nói ở phần sau. Trong đó, tiếng nói từ người khác và sự tác ý như lý ở nội tâm – đây là hai duyên. Trí tuệ phát sinh do tiếng nói từ người khác – đây được gọi là văn tuệ. Trí tuệ phát sinh do sự tác ý như lý ở nội tâm – đây được gọi là tư tuệ. Hai trí tuệ này cần được biết. Và hai duyên trước đó. Đây là hai nhân, hai duyên cho sự phát sinh chánh kiến của vị thinh văn.

၃. တတ္ထ ပရတော ဃောသဿ သစ္စာနုသန္ဓိဿ ဒေသိတဿ အတ္ထံ အဝိဇာနန္တော အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. န စ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ ယောနိသော မနသိကရိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ပရတော ဃောသဿ သစ္စာနုသန္ဓိဿ ဒေသိတဿ အတ္ထံ ဝိဇာနန္တော အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ ဘဝိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ယောနိသော မနသိကရိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ဧသ ဟေတု ဧတံ အာရမ္မဏံ ဧသော ဥပါယော သာဝကဿ နိယျာနဿ, နတ္ထညော. သောယံ န စ သုတ္တဿ အတ္ထဝိဇာနနာယ သဟ ယုတ္တော နာပိ ဃောသာနုယောဂေန ပရတော ဃောသဿ အတ္ထံ အဝိဇာနန္တေန သက္ကာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ အလမရိယဉာဏဒဿနံ အဓိဂန္တုံ, တသ္မာ နိဗ္ဗာယိတုကာမေန သုတမယေန အတ္ထာ ပရိယေသိတဗ္ဗာ. တတ္ထ ပရိယေသနာယ အယံ အနုပုဗ္ဗီ ဘဝတိ သောဠသ ဟာရာ, ပဉ္စ နယာ, အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ.

3. Trong đó, người không biết nghĩa của tiếng nói từ người khác liên quan đến các sự thật đã được thuyết giảng mà sẽ trở thành người cảm nhận được nghĩa, trường hợp này không xảy ra. Và người không cảm nhận được nghĩa mà sẽ tác ý như lý, trường hợp này không xảy ra. Người biết nghĩa của tiếng nói từ người khác liên quan đến các sự thật đã được thuyết giảng sẽ trở thành người cảm nhận được nghĩa, trường hợp này có xảy ra. Và người cảm nhận được nghĩa sẽ tác ý như lý, trường hợp này có xảy ra. Đây là nhân, đây là đối tượng, đây là phương tiện cho sự xuất ly của vị thinh văn, không có cái nào khác. Người ấy, nếu không gắn liền với việc biết nghĩa của kinh, cũng không gắn liền với việc thực hành theo lời giảng, do không biết nghĩa của tiếng nói từ người khác, thì không thể chứng đắc được pháp thượng nhân, là tri kiến thánh có khả năng đoạn trừ phiền não. Do đó, người muốn tịch tịnh nên tìm cầu các ý nghĩa bằng văn tuệ. Trong đó, trình tự của việc tìm cầu này là: mười sáu phương pháp, năm cách thức, mười tám thuật ngữ gốc.

တတ္ထာယံ ဥဒ္ဒါနဂါထာ

Về điều này, có kệ tóm lược như sau:

သောဠသဟာရာ နေတ္တီ, ပဉ္စနယာ သာသနဿ ပရိယေဋ္ဌိ;

အဋ္ဌာရသမူလပဒါ, ကစ္စာယနဂေါတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌာ.

Phương pháp Netti có mười sáu phương pháp (hārā), năm cách thức (nayā) để tìm cầu (ý nghĩa) của giáo pháp; và mười tám thuật ngữ gốc, đã được chỉ dạy bởi ngài thuộc dòng dõi Kaccāyana.

၄. တတ္ထ ကတမေ သောဠသဟာရာ?

4. Trong đó, mười sáu phương pháp là những gì?

ဒေသနာ ဝိစယော ယုတ္တိ ပဒဋ္ဌာနံ လက္ခဏံ စတုဗျူဟော အာဝဋ္ဋော ဝိဘတ္တိ ပရိဝတ္တနော ဝေဝစနော ပညတ္တိ ဩတရဏော သောဓနော အဓိဋ္ဌာနော ပရိက္ခာရော သမာရောပနော – ဣမေ သောဠသ ဟာရာ.

Thuyết giảng (Desanā), khảo sát (vicayo), tương hợp (yutti), nền tảng (padaṭṭhāna), đặc tính (lakkhaṇa), bốn cách sắp xếp (catubyūho), xoay chuyển (āvaṭṭo), phân loại (vibhatti), chuyển đổi (parivattano), đồng nghĩa (vevacano), chế định (paññatti), áp dụng (otaraṇo), thanh lọc (sodhano), quyết định (adhiṭṭhāno), trang bị (parikkhāro), quy kết (samāropano) – đây là mười sáu phương pháp.

တတ္ထ ဥဒ္ဒါနဂါထာ

Về điều này, có kệ tóm lược:

ဒေသနာ [Pg.169] ဝိစယော ယုတ္တိ, ပဒဋ္ဌာနော စ လက္ခဏော ;

စတုဗျူဟော စ အာဝဋ္ဋော, ဝိဘတ္တိ ပရိဝတ္တနော.

Thuyết giảng, khảo sát, tương hợp, nền tảng và đặc tính; bốn cách sắp xếp và xoay chuyển, phân loại, chuyển đổi.

ဝေဝစနော စ ပညတ္တိ, ဩတရဏော စ သောဓနော;

အဓိဋ္ဌာနော ပရိက္ခာရော, သမာရောပနော သောဠသော – ;

Đồng nghĩa và chế định, áp dụng và thanh lọc; quyết định, trang bị, và quy kết là thứ mười sáu.

၅. တတ္ထ ကတမေ ပဉ္စ နယာ?

5. Trong đó, năm cách thức là những gì?

နန္ဒိယာဝဋ္ဋော တိပုက္ခလော သီဟဝိက္ကီဠိတော ဒိသာလောစနော အင်္ကုသောတိ.

Nandiyāvaṭṭa (Xoay về hỷ), Tipukkhala (Ba đỉnh), Sīhavikkīḷita (Sư tử hí), Disālocana (Quan sát các phương), và Aṅkusa (Cái móc).

တတ္ထ ဥဒ္ဒါနဂါထာ

Về điều này, có kệ tóm lược:

ပဌမော နန္ဒိယာဝဋ္ဋော, ဒုတိယော စ တိပုက္ခလော;

သီဟဝိက္ကီဠိတော နာမ, တတိယော ဟောတိ သော နယော.

Thứ nhất là Nandiyāvaṭṭa, thứ hai là Tipukkhala; cách thức thứ ba được gọi là Sīhavikkīḷita.

ဒိသာလောစနမာဟံသု, စတုတ္ထော နယလဉ္ဇကော;

ပဉ္စမော အင်္ကုသော နာမ, သဗ္ဗေ ပဉ္စ နယာ ဂတာ.

Họ gọi cách thức chỉ dẫn thứ tư là Disālocana; thứ năm tên là Aṅkusa. Tất cả năm cách thức đã được biết.

၆. တတ္ထ ကတမာနိ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ?

6. Trong đó, mười tám thuật ngữ gốc là những gì?

အဝိဇ္ဇာ တဏှာ လောဘော ဒေါသော မောဟော သုဘသညာ သုခသညာ နိစ္စသညာ အတ္တသညာ သမထော ဝိပဿနာ အလောဘော အဒေါသော အမောဟော အသုဘသညာ ဒုက္ခသညာ အနိစ္စသညာ အနတ္တသညာ, ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ. တတ္ထ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနိ ယတ္ထ သဗ္ဗံ အကုသလံ သမောသရတိ. နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ ယတ္ထ သဗ္ဗံ ကုသလံ သမောသရတိ.

Vô minh, ái, tham, sân, si, tưởng về tịnh, tưởng về lạc, tưởng về thường, tưởng về ngã, chỉ, quán, vô tham, vô sân, vô si, tưởng về bất tịnh, tưởng về khổ, tưởng về vô thường, tưởng về vô ngã, đây là mười tám thuật ngữ gốc. Trong đó, có chín thuật ngữ bất thiện, nơi tất cả (pháp) bất thiện hội tụ. Có chín thuật ngữ thiện, nơi tất cả (pháp) thiện hội tụ.

ကတမာနိ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနိ ယတ္ထ သဗ္ဗံ အကုသလံ သမောသရတိ?

Chín thuật ngữ bất thiện, nơi tất cả (pháp) bất thiện hội tụ, là những gì?

အဝိဇ္ဇာ ယာဝ အတ္တသညာ, ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနိ, ယတ္ထ သဗ္ဗံ အကုသလံ သမောသရတိ.

Từ vô minh cho đến tưởng về ngã, đây là chín thuật ngữ bất thiện, nơi tất cả (pháp) bất thiện hội tụ.

ကတမာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ ယတ္ထ သဗ္ဗံ ကုသလံ သမောသရတိ?

Chín thuật ngữ thiện, nơi tất cả (pháp) thiện hội tụ, là những gì?

သမထော ယာဝ အနတ္တသညာ, ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ ယတ္ထ သဗ္ဗံ ကုသလံ သမောသရတိ. ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ.

Từ chỉ cho đến tưởng về vô ngã, đây là chín thuật ngữ thiện, nơi tất cả (pháp) thiện hội tụ. Đây là mười tám thuật ngữ gốc.

တတ္ထ ဣမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ

Trong ấy, đây là các kệ tóm lược.

တဏှာ [Pg.170] စ အဝိဇ္ဇာ လောဘော, ဒေါသော တထေဝ မောဟော စ;

စတ္တာရော စ ဝိပလ္လာသာ, ကိလေသဘူမိ နဝ ပဒါနိ.

Ái, vô minh, tham, sân, và si cũng như thế; và bốn điên đảo, chín pháp này là cảnh giới phiền não.

ယေ စ သတိပဋ္ဌာနာ သမထော, ဝိပဿနာ ကုသလမူလံ;

ဧတံ သဗ္ဗံ ကုသလံ, ဣန္ဒြိယဘူမိ နဝပဒါနိ.

Và những niệm xứ, chỉ, quán, thiện căn nào; tất cả điều này là thiện, chín pháp này là cảnh giới của các quyền.

သဗ္ဗံ ကုသလံ နဝဟိ ပဒေဟိ ယုဇ္ဇတိ, နဝဟိ စေဝ အကုသလံ;

ဧကကေ နဝ မူလပဒါနိ, ဥဘယတော အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ.

Tất cả thiện được liên kết với chín pháp, và tất cả bất thiện cũng với chín pháp; trong mỗi bên có chín pháp căn bản, ở cả hai bên có mười tám pháp căn bản.

ဣမေသံ အဋ္ဌာရသန္နံ မူလပဒါနံ ယာနိ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနိ, အယံ ဒုက္ခသမုဒယော; ယာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ဣတိ သမုဒယဿ ဒုက္ခံ ဖလံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ နိရောဓံ ဖလံ. ဣမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ ဒေသိတာနိ.

Trong mười tám pháp căn bản này, chín pháp nào là bất thiện, đây là Tập đế; chín pháp nào là thiện, đây là Đạo đế đưa đến sự diệt khổ. Như vậy, quả của Tập đế là Khổ đế, quả của Đạo đế đưa đến sự diệt khổ là Diệt đế. Bốn Thánh đế này đã được Đức Thế Tôn thuyết giảng tại Bārāṇasī.

၇. တတ္ထ ဒုက္ခဿ အရိယသစ္စဿ အပရိမာဏာနိ အက္ခရာနိ ပဒါနိ ဗျဉ္ဇနာနိ အာကာရာနိ နိရုတ္တိယော နိဒ္ဒေသာ ဒေသိတာ ဧတဿေဝတ္ထဿ သင်္ကာသနာယ ပကာသနာယ ဝိဝရဏာယ ဝိဘဇနာယ ဥတ္တာနီကမ္မတာယ ပညာပနာယာတိ ယာ ဧဝံ သဗ္ဗေသံ သစ္စာနံ. ဣတိ ဧကမေကံ သစ္စံ အပရိမာဏေဟိ အက္ခရပဒဗျဉ္ဇနအာကာရနိရုတ္တိနိဒ္ဒေသေဟိ ပရိယေသိတဗ္ဗံ, တဉ္စ ဗျဉ္ဇနံ အတ္ထပုထုတ္တေန ပန အတ္ထေဝ ဗျဉ္ဇနပုထုတ္တေန.

7. Trong đó, đối với Thánh đế về Khổ, vô lượng chữ, câu, văn, thể, từ nguyên, và chỉ dẫn đã được thuyết giảng để làm sáng tỏ, để tuyên bố, để giải thích, để phân tích, để làm rõ ràng, để làm cho biết về chính ý nghĩa này. Như vậy đối với tất cả các đế. Do đó, mỗi một đế nên được tìm hiểu qua vô lượng chữ, câu, văn, thể, từ nguyên, và chỉ dẫn; và văn cú ấy qua sự phong phú của ý nghĩa, và ý nghĩa qua sự phong phú của văn cú.

ယော ဟိ ကောစိ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ ‘‘အဟံ ဣဒံ ဒုက္ခံ ပစ္စက္ခာယ အညံ ဒုက္ခံ ပညပေဿာမီ’’တိ တဿ တံ ဝါစာဝတ္ထုကမေဝဿ ပုစ္ဆိတော စ န သမ္ပာယိဿတိ. ဧဝံ သစ္စာနိ. ယဉ္စ ရတ္တိံ ဘဂဝါ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ယဉ္စ ရတ္တိံ အနုပါဒါယ ပရိနိဗ္ဗုတော, ဧတ္ထန္တရေ ယံ ကိဉ္စိ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ သုတ္တံ ဂေယျံ ဝေယျာကရဏံ ဂါထာ ဥဒါနံ ဣတိဝုတ္တကံ ဇာတကံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဝေဒလ္လံ, သဗ္ဗံ တံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ. န ကိဉ္စိ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ [Pg.171] ဓမ္မဒေသနာယ ဓမ္မစက္ကတော ဗဟိဒ္ဓါ, တဿ သဗ္ဗံ သုတ္တံ အရိယဓမ္မေသု ပရိယေသိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ပရိဂ္ဂဏှနာယ အာလောကသဘာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ထာဝရာနိ ဣမာနိ.

Bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói rằng: 'Sau khi từ bỏ khổ này, tôi sẽ tuyên bố một khổ khác', lời nói của người ấy sẽ chỉ là lời nói suông, và khi được hỏi, người ấy sẽ không thể giải thích được. Như vậy là các đế. Bất cứ điều gì đã được Đức Thế Tôn thuyết giảng trong khoảng thời gian giữa đêm Ngài giác ngộ và đêm Ngài nhập Vô dư y Niết-bàn, dù là Kinh, Ứng tụng, Ký thuyết, Kệ, Cảm hứng ngữ, Như thị ngữ, Bổn sanh, Vị tằng hữu pháp, hay Phương quảng, tất cả đều là sự chuyển Pháp luân. Không có gì trong lời dạy của các Đức Phật, các Đức Thế Tôn, nằm ngoài Pháp luân. Do đó, tất cả kinh điển nên được tìm hiểu trong các Thánh pháp. Trong đó, để liễu tri, bốn Thánh đế này là những ánh sáng, là thường hằng.

တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခံ? ဇာတိ ဇရာ ဗျာဓိ မရဏံ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ. တတ္ထာယံ လက္ခဏနိဒ္ဒေသော, ပါတုဘာဝလက္ခဏာ ဇာတိ, ပရိပါကလက္ခဏာ ဇရာ, ဒုက္ခဒုက္ခတာလက္ခဏော ဗျာဓိ, စုတိလက္ခဏံ မရဏံ, ပိယဝိပ္ပယောဂဝိပရိဏာမပရိတာပနလက္ခဏော သောကော, လာလပ္ပနလက္ခဏော ပရိဒေဝေါ, ကာယသမ္ပီဠနလက္ခဏံ ဒုက္ခံ, စိတ္တသမ္ပီဠနလက္ခဏံ ဒေါမနဿံ, ကိလေသပရိဒဟနလက္ခဏော ဥပါယာသော, အမနာပသမောဓာနလက္ခဏော အပ္ပိယသမ္ပယောဂေါ, မနာပဝိနာဘာဝလက္ခဏော ပိယဝိပ္ပယောဂေါ, အဓိပ္ပာယဝိဝတ္တနလက္ခဏော အလာဘော, အပရိညာလက္ခဏာ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ, ပရိပါကစုတိလက္ခဏံ ဇရာမရဏံ, ပါတုဘာဝစုတိလက္ခဏံ စုတောပပတ္တိ, ပဋိသန္ဓိနိဗ္ဗတ္တနလက္ခဏော သမုဒယော, သမုဒယပရိဇဟနလက္ခဏော နိရောဓော, အနုသယသမုစ္ဆေဒလက္ခဏော မဂ္ဂေါ. ဗျာဓိလက္ခဏံ ဒုက္ခံ, သဉ္ဇာနနလက္ခဏော သမုဒယော, နိယျာနိကလက္ခဏော မဂ္ဂေါ, သန္တိလက္ခဏော နိရောဓော. အပ္ပဋိသန္ဓိဘာဝနိရောဓလက္ခဏာ အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု, ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ, ဒုက္ခဉ္စ နိရောဓော စ, ဒုက္ခဉ္စ မဂ္ဂေါ စ, သမုဒယော စ ဒုက္ခဉ္စ, သမုဒယော စ နိရောဓော စ, သမုဒယော စ မဂ္ဂေါ စ, နိရောဓော စ သမုဒယော စ, နိရောဓော စ ဒုက္ခဉ္စ, နိရောဓော စ မဂ္ဂေါ စ, မဂ္ဂေါ စ နိရောဓော စ, မဂ္ဂေါ စ သမုဒယော စ, မဂ္ဂေါ စ ဒုက္ခဉ္စ.

Trong đó, thế nào là khổ? Sanh, già, bệnh, chết; tóm lại, năm thủ uẩn là khổ. Trong đó, đây là sự chỉ dẫn về đặc tính: sanh có đặc tính là sự biểu hiện; già có đặc tính là sự chín muồi; bệnh có đặc tính là khổ của khổ; chết có đặc tính là sự hoại diệt; sầu có đặc tính là sự phiền muộn do chia ly người thân và do biến đổi; bi có đặc tính là sự than khóc; khổ có đặc tính là sự bức bách của thân; ưu có đặc tính là sự bức bách của tâm; não có đặc tính là sự thiêu đốt bởi phiền não; oán tắng hội có đặc tính là sự gặp gỡ điều không vừa ý; ái biệt ly có đặc tính là sự xa lìa điều vừa ý; cầu bất đắc có đặc tính là sự không đạt được ý muốn; năm thủ uẩn có đặc tính là không được liễu tri; già-chết có đặc tính là sự chín muồi và hoại diệt; tử-sanh có đặc tính là sự biểu hiện và hoại diệt; Tập có đặc tính là sự tạo ra tái sanh; Diệt có đặc tính là sự đoạn trừ Tập; Đạo có đặc tính là sự cắt đứt tùy miên. Khổ có đặc tính là bệnh hoạn; Tập có đặc tính là sự nhận biết; Đạo có đặc tính là sự xuất ly; Diệt có đặc tính là sự tịch tịnh. Vô dư y Niết-bàn giới có đặc tính là sự chấm dứt tình trạng không còn tái sanh. Và khổ và tập, và khổ và diệt, và khổ và đạo, và tập và khổ, và tập và diệt, và tập và đạo, và diệt và tập, và diệt và khổ, và diệt và đạo, và đạo và diệt, và đạo và tập, và đạo và khổ.

၈. တတ္ထိမာနိ သုတ္တာနိ.

8. Trong đó, đây là các kinh.

‘‘ယမေကရတ္တိံ ပဌမံ, ဂဗ္ဘေ ဝသတိ မာဏဝေါ;

အဗ္ဘုဋ္ဌိတောဝ သော ယာတိ, သ ဂစ္ဆံ န နိဝတ္တတီ’’တိ.

“Chúng sanh nào, đêm đầu tiên trú trong bụng mẹ; chúng sanh ấy đi tới như mặt trời mọc, người đang đi ấy không quay trở lại.”

အဋ္ဌိမာ, အာနန္ဒ, ဒါနုပပတ္တိယော ဧကုတ္တရိကေ သုတ္တံ – အယံ ဇာတိ.

Này Ānanda, có những sự sanh khởi do bố thí này trong kinh Tăng Nhất – đây là sanh.

တတ္ထ ကတမာ ဇရာ?

Trong đó, thế nào là già?

အစရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ, အလဒ္ဓါ ယောဗ္ဗနေ ဓနံ;

ဇိဏ္ဏကောဉ္စာဝ ဈာယန္တိ, ခီဏမစ္ဆေဝ ပလ္လလေ.

Không thực hành phạm hạnh, không có được tài sản khi còn trẻ; họ mòn mỏi như những con diệc già trong ao cạn không còn cá.

ပဉ္စ ပုဗ္ဗနိမိတ္တာနိ ဒေဝေသု – အယံ ဇရာ.

Năm tiền tướng ở chư thiên – đây là già.

တတ္ထ [Pg.172] ကတမော ဗျာဓိ?

Trong đó, thế nào là bệnh?

သာမံ တေန ကုတော ရာဇ, တုဝမ္ပိ ဇရာယန္တိ ဝေဒေသိ;

ခတ္တိယ ကမ္မဿ ဖလော, လောကော န ဟိ ကမ္မံ ပနယတိ.

Tâu đại vương, làm sao điều đó lại do chính mình tạo ra? Ngài cũng biết rằng mình đang già đi. Thưa bậc Sát-đế-lỵ, thế gian là quả của nghiệp, quả thật không ai có thể loại bỏ được nghiệp.

တယော ဂိလာနာ – အယံ ဗျာဓိ.

Ba loại người bệnh – đây là bệnh.

တတ္ထ ကတမံ မရဏံ?

Trong đó, thế nào là chết?

ယထာပိ ကုမ္ဘကာရဿ, ကတံ မတ္တိကဘာဇနံ;

ခုဒ္ဒကဉ္စ မဟန္တဉ္စ, ယံ ပက္ကံ ယဉ္စ အာမကံ;

သဗ္ဗံ ဘေဒနပရိယန္တံ, ဧဝံ မစ္စာန ဇီဝိတံ.

Như đồ gốm do người thợ gốm làm ra, dù nhỏ hay lớn, dù nung hay chưa nung, tất cả đều có sự vỡ làm kết cuộc; cũng vậy, mạng sống của chúng sanh.

မမာယိတေ ပဿထ ဖန္ဒမာနေ, မစ္ဆေဝ အပ္ပောဒကေ ခီဏသောတေ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ အမမော စရေယျ, ဘဝေသု အာသတ္တိမကုဗ္ဗမာနော.

Hãy nhìn những chúng sanh đang run rẩy trong sự ái luyến, như cá trong vũng nước cạn, dòng đã khô. Thấy điều này, người ấy nên sống không ái luyến, không tạo ra sự dính mắc trong các cõi hữu.

ဥဒကပ္ပနသုတ္တံ – ဣဒံ မရဏံ.

Kinh Udakappana – đây là chết.

တတ္ထ ကတမော သောကော?

Trong đó, thế nào là sầu?

ဣဓ သောစတိ ပေစ္စ သောစတိ, ပါပကာရီ ဥဘယတ္ထ သောစတိ;

သော သောစတိ သော ဝိဟညတိ, ဒိသွာ ကမ္မကိလိဋ္ဌမတ္တနော.

Người làm ác sầu muộn ở đời này, sầu muộn ở đời sau, người làm ác sầu muộn ở cả hai nơi. Người ấy sầu muộn, người ấy đau khổ, khi thấy nghiệp ô uế của chính mình.

တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ – အယံ သောကော.

Ba ác hạnh – đây là sầu.

တတ္ထ ကတမော ပရိဒေဝေါ?

Trong đó, thế nào là bi?

ကာမေသု ဂိဒ္ဓါ ပသုတာ ပမူဠှာ, အဝဒါနိယာ တေ ဝိသမေ နိဝိဋ္ဌာ;

ဒုက္ခူပနီတာ ပရိဒေဝယန္တိ, ကိံသု ဘဝိဿာမ ဣတော စုတာသေ.

Những ai tham đắm, say mê, si muội trong các dục, không trong sạch, họ chìm đắm trong sự bất bình đẳng. Bị khổ đau dẫn dắt, họ than khóc khi chết đi từ đây: 'Chúng ta sẽ ra sao đây?'

တိဿော ဝိပတ္တိယော – အယံ ပရိဒေဝေါ.

Ba loại hoạn nạn – đây là bi.

တတ္ထ [Pg.173] ကတမံ ဒုက္ခံ?

Trong đó, thế nào là khổ?

သတံ အာသိ အယောသင်္ကူ, သဗ္ဗေ ပစ္စတ္တဝေဒနာ;

ဇလိတာ ဇာတဝေဒါဝ, အစ္စိသံဃသမာကုလာ.

Có một trăm cọc sắt, tất cả đều là những cảm thọ riêng biệt; bốc cháy như ngọn lửa, tràn ngập những khối lửa.

မဟာ ဝတ သော ပရိဠာဟော သံယုတ္တကေ သုတ္တံ သစ္စသံယုတ္တေသု – ဣဒံ ဒုက္ခံ.

Thật vậy, sự thiêu đốt ấy thật lớn lao. Kinh trong Tương Ưng Bộ, trong các Tương Ưng về Sự Thật – đây là khổ.

တတ္ထ ကတမံ ဒေါမနဿံ?

Trong ấy, ưu là gì?

သင်္ကပ္ပေဟိ ပရေတော သော, ကပဏော ဝိယ ဈာယတိ;

သုတွာ ပရေသံ နိဂ္ဃောသံ, မင်္ကု ဟောတိ တထာဝိဓော.

Người ấy bị các tầm tà ác áp bức, suy tư sầu muộn như người cô độc; nghe tiếng la hét của người khác, người như vậy trở nên bối rối.

ဒွေမေ တပနီယာ ဓမ္မာ – ဣဒံ ဒေါမနဿံ.

Hai pháp này làm cho nóng nảy – đây là ưu.

တတ္ထ ကတမော ဥပါယာသော?

Trong ấy, não là gì?

ကမ္မာရာနံ ယထာ ဥက္ကာ, အန္တော ဍယှတိ နော ဗဟိ;

ဧဝံ ဍယှတိ မေ ဟဒယံ, သုတွာ နိဗ္ဗတ္တမမ္ဗုဇံ.

Như ngọn đuốc của thợ rèn, cháy bên trong, không cháy bên ngoài; cũng vậy, tim ta bị thiêu đốt, khi nghe về người có tâm tịch tịnh.

တယော အဂ္ဂီ – အယံ ဥပါယာသော.

Ba ngọn lửa – đây là não.

တတ္ထ ကတမော အပ္ပိယသမ္ပယောဂေါ?

Trong ấy, oán tắng hội là gì?

အယသာဝ မလံ သမုဋ္ဌိတံ, တတုဋ္ဌာယ တမေဝ ခါဒတိ;

ဧဝံ အတိဓောနစာရိနံ, သာနိ ကမ္မာနိ နယန္တိ ဒုဂ္ဂတိံ.

Như rỉ sét sinh ra từ sắt, sinh ra từ đó, lại ăn mòn chính nó; cũng vậy, các nghiệp của chính mình dẫn người có hành vi quá ác đến khổ cảnh.

ဒွေမေ တထာဂတံ အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဧကုတ္တရိကေ သုတ္တံ ဒုကေသု – အယံ အပ္ပိယသမ္ပယောဂေါ.

Hai hạng người này phỉ báng Như Lai, kinh trong Tăng Nhất Bộ, phẩm Hai Pháp – đây là oán tắng hội.

တတ္ထ ကတမော ပိယဝိပ္ပယောဂေါ?

Trong ấy, ái biệt ly là gì?

သုပိနေန ယထာပိ သင်္ဂတံ, ပဋိဗုဒ္ဓေါ ပုရိသော န ပဿတိ;

ဧဝမ္ပိ ပိယာယိတံ ဇနံ, ပေတံ ကာလင်္ကတံ န ပဿတိ.

Như cuộc gặp gỡ trong giấc mơ, người thức dậy không còn thấy nữa; cũng vậy, người thân yêu đã chết, đã qua đời, không còn thấy nữa.

တေ ဒေဝါ စဝနဓမ္မံ ဝိဒိတွာ တီဟိ ဝါစာဟိ အနုသာသန္တိ. အယံ ပိယဝိပ္ပယောဂေါ.

Các vị trời ấy, biết được pháp phải mệnh chung, đã giáo huấn bằng ba lời nói. Đây là ái biệt ly.

ယမ္ပိစ္ဆံ [Pg.174] န လဘတိ, တိဿော မာရဓီတရော;

တဿ စေ ကာမယာနဿ, ဆန္ဒဇာတဿ ဇန္တုနော;

တေ ကာမာ ပရိဟာယန္တိ, သလ္လဝိဒ္ဓေါဝ ရုပ္ပတိ.

Điều gì mong muốn mà không đạt được, (như) ba cô con gái của Ma vương; đối với chúng sinh ấy đang khao khát, đã khởi lên lòng ham muốn, nếu các dục ấy suy giảm, nó đau khổ như bị mũi tên bắn trúng.

သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ.

Tóm lại, năm thủ uẩn là khổ.

စက္ခု သောတဉ္စ ဃာနဉ္စ, ဇိဝှာ ကာယော တတော မနံ;

ဧတေ လောကာမိသာ ဃောရာ, ယတ္ထ သတ္တာ ပုထုဇ္ဇနာ.

Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, và sau đó là ý; những thứ này là mồi của thế gian, thật đáng sợ, nơi mà phàm phu bị dính mắc.

ပဉ္စိမေ ဘိက္ခဝေ ခန္ဓာ – ဣဒံ ဒုက္ခံ.

Này các Tỳ khưu, có năm uẩn này – đây là khổ.

တတ္ထ ကတမာ ဇရာ စ မရဏဉ္စ?

Trong ấy, già và chết là gì?

အပ္ပံ ဝတ ဇီဝိတံ ဣဒံ, ဩရံ ဝဿသတာပိ မီယတေ ;

အထ ဝါပိ အကိစ္ဆံ ဇီဝိတံ, အထ ခေါ သော ဇရသာပိ မီယတေ.

Thật vậy, mạng sống này ngắn ngủi, chết trước cả trăm năm; hơn nữa, mạng sống thật khó khăn, và rồi, người ta cũng chết vì già.

သံယုတ္တကေ ပသေနဒိသံယုတ္တကေ သုတ္တံ အယျိကာ မေ ကာလင်္ကတာ – အယံ ဇရာ စ မရဏဉ္စ.

Kinh trong Tương Ưng Bộ, Tương Ưng Vua Pasenadi: ‘Bà của tôi đã qua đời’ – đây là già và chết.

တတ္ထ ကတမာ စုတိ စ ဥပပတ္တိ စ?

Trong ấy, tử và sanh là gì?

‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ, မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတံ;

ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တိ, အတ္တကမ္မဖလူပဂါ’’တိ. –

‘Tất cả chúng sanh sẽ phải chết, vì mạng sống có cái chết là cùng tận; họ sẽ đi theo nghiệp của mình, là những người thừa hưởng quả của nghiệp do chính mình tạo ra’.

အယံ စုတိ စ ဥပပတ္တိ စ.

Đây là tử và sanh.

ဣမေဟိ သုတ္တေဟိ ဧကသဒိသေဟိ စ အညေဟိ နဝဝိဓံ သုတ္တံ တံ အနုပဝိဋ္ဌေဟိ လက္ခဏတော ဒုက္ခံ ဉတွာ သာဓာရဏဉ္စ အသာဓာရဏဉ္စ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. ဂါထာဟိ ဂါထာ အနုမိနိတဗ္ဗာ, ဗျာကရဏေဟိ ဝါ ဗျာကရဏံ – ဣဒံ ဒုက္ခံ.

Bằng những kinh này, những kinh tương tự và những kinh khác, kinh chín loại cần được chỉ ra. Sau khi đã biết khổ về phương diện đặc tính qua những kinh đã được bao gồm trong đó, cần phải chỉ rõ Khổ Thánh Đế chung và không chung. Cần suy diễn kệ ngôn từ các kệ ngôn, hoặc suy diễn lời giải thích từ các lời giải thích – đây là khổ.

၉. တတ္ထ ကတမော ဒုက္ခသမုဒယော?

9. Trong ấy, Khổ Tập là gì?

ကာမေသု သတ္တာ ကာမသင်္ဂသတ္တာ, သံယောဇနေ ဝဇ္ဇမပဿမာနာ;

န ဟိ ဇာတု သံယောဇနသင်္ဂသတ္တာ, ဩဃံ တရေယျုံ ဝိပုလံ မဟန္တံ.

Chúng sanh dính mắc vào các dục, bị trói buộc bởi sự tham đắm các dục, không thấy lỗi lầm trong sự trói buộc; chắc chắn những chúng sanh bị trói buộc bởi kiết sử không bao giờ có thể vượt qua được dòng bộc lưu rộng lớn mênh mông.

စတ္တာရော အာသဝါ သုတ္တံ – အယံ ဒုက္ခသမုဒယော.

Kinh Bốn Lậu Hoặc – đây là Khổ Tập.

တတ္ထ [Pg.175] ကတမော ဒုက္ခနိရောဓော?

Trong ấy, Khổ Diệt là gì?

ယမှိ န မာယာ ဝသတီ န မာနော,ယော ဝီတလောဘော အမမော နိရာသော,ပနုဏ္ဏကောဓော အဘိနိဗ္ဗုတတ္တော;

သော ဗြာဟ္မဏော သော သမဏော သ ဘိက္ခု.

Nơi người nào không có lừa dối, không có ngã mạn, người đã ly tham, không còn chấp ngã, không còn hy vọng, đã trừ bỏ sân hận, tự thân đã tịch tịnh; vị ấy là Bà-la-môn, vị ấy là Sa-môn, vị ấy là Tỳ-khưu.

ဒွေမာ ဝိမုတ္တိယော, ရာဂဝိရာဂါ စ စေတောဝိမုတ္တိ; အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ စ ပညာဝိမုတ္တိ – အယံ နိရောဓော.

Có hai sự giải thoát này: tâm giải thoát do ly tham và tuệ giải thoát do ly vô minh – đây là sự diệt.

တတ္ထ ကတမော မဂ္ဂေါ?

Trong ấy, đạo đế là gì?

ဧသေဝ မဂ္ဂေါ နတ္ထညော, ဒဿနဿ ဝိသုဒ္ဓိယာ;

အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, မာရဿေတံ ပမောဟနံ.

Chính đây là con đường, không có con đường nào khác, để thanh tịnh tri kiến. Thánh đạo tám ngành, đây là sự mê hoặc đối với Ma vương.

သတ္တိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဗောဇ္ဈင်္ဂါ – အယံ မဂ္ဂေါ.

Này các Tỳ khưu, có bảy giác chi này – đây là đạo đế.

တတ္ထ ကတမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ?

Trong ấy, bốn Thánh đế là gì?

‘‘ယေ ဓမ္မာ ဟေတုပ္ပဘဝါ, တေသံ ဟေတုံ တထာဂတော အာဟ;

တေသဉ္စ ယော နိရောဓော, ဧဝံဝါဒီ မဟာသမဏော’’တိ.

“Các pháp nào sanh khởi từ nguyên nhân, Như Lai đã thuyết giảng nguyên nhân của chúng; và sự đoạn diệt của chúng, bậc Đại Sa-môn có thuyết như vậy.”

ဟေတုပ္ပဘဝါ ဓမ္မာ ဒုက္ခံ, ဟေတုသမုဒယော, ယံ ဘဂဝတော ဝစနံ. အယံ ဓမ္မော ယော နိရောဓော, ယေ ဟိ ကေစိ သံယောဇနိယေသု ဓမ္မေသု အဿဒါနုပဿိနော ဝိဟရန္တိ. ကိလေသာ တဏှာ ပဝဍ္ဎတိ, တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ…ပေ… ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. တတ္ထ ယံ သံယောဇနံ – အယံ သမုဒယော. ယေ သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ ယေ စ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ – ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယာ သံယောဇနိယေသု ဓမ္မေသု အာဒီနဝါနုပဿနာ – အယံ မဂ္ဂေါ. ပရိမုစ္စတိ ဇာတိယာ ဇရာယ ဗျာဓီဟိ မရဏေဟိ သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ယာဝ ဥပါယာသေဟိ – ဣဒံ နိဗ္ဗာနံ. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ.

Các pháp sanh từ nguyên nhân là khổ, nguyên nhân là tập, đó là lời của Đức Thế Tôn. Pháp này là sự đoạn diệt. Vì rằng, bất cứ ai sống quán thấy vị ngọt trong các pháp thuộc về kiết sử, phiền não và ái dục của họ tăng trưởng. Do ái làm duyên, thủ sanh khởi... v.v... như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này. Trong ấy, cái gì là kiết sử – đây là tập đế. Các pháp nào là đối tượng của kiết sử và các sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi – đây là khổ đế. Sự quán thấy hiểm họa trong các pháp thuộc về kiết sử – đây là đạo đế. Được giải thoát khỏi sanh, già, bệnh, chết, sầu, bi, cho đến não – đây là Niết-bàn. Đây là bốn chân lý.

တတ္ထ ကတမာ အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု?

Trong ấy, vô dư y Niết-bàn giới là gì?

အတ္ထင်္ဂတဿ န ပမာဏမတ္ထိ, တံ ဟိ ဝါ နတ္ထိ ယေန နံ ပညပေယျ;

သဗ္ဗသင်္ဂါနံ သမူဟတတ္တာ ဝိဒူ, သိတာ ဝါဒသတဿု သဗ္ဗေ.

Đối với người đã tịch diệt, không có thước đo nào; không có cái đó để người ta có thể mô tả vị ấy. Khi tất cả các pháp đã được nhổ sạch, tất cả các lối nói cũng bị loại trừ.

သံယုတ္တကေ ဂေါဓိကသံယုတ္တံ.

Trong Tương Ưng Bộ, Tương Ưng Godhika.

ဣမာနိ [Pg.176] အသာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ. ယဟိံ ယဟိံ သစ္စာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, တဟိံ တဟိံ သစ္စလက္ခဏတော ဩတာရေတွာ အပရိမာဏေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ သော အတ္ထော ပရိယေသိတဗ္ဗော. တတ္ထ အတ္ထာနုပရိဝတ္တိ ဗျဉ္ဇနေန ပုန ဗျဉ္ဇနာနုပရိဝတ္တိ အတ္ထေန တဿ ဧကမေကဿ အပရိမာဏာနိ ဗျဉ္ဇနာနိ ဣမေဟိ သုတ္တေဟိ ယထာနိက္ခိတ္တေဟိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. ပဉ္စနိကာယေ အနုပဝိဋ္ဌာဟိ ဂါထာဟိ ဂါထာ အနုမိနိတဗ္ဗာ, ဗျာကရဏေန ဗျာကရဏံ. ဣမာနိ အသာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ.

Đây là những kinh không phổ thông. Bất cứ nơi nào các chân lý được chỉ ra, ở nơi đó ý nghĩa ấy cần được tìm kiếm bằng cách áp dụng theo đặc tính của chân lý với vô lượng văn tự. Trong đó, cần tìm kiếm sự đi theo ý nghĩa bằng văn tự, và lại nữa, sự đi theo văn tự bằng ý nghĩa. Bốn Thánh đế cần được chỉ ra cho mỗi một chân lý ấy với vô lượng văn tự bằng những kinh này như đã được trình bày. Các kệ tụng nên được suy diễn bằng các kệ tụng đã được đưa vào trong năm bộ Nikāya, và sự giải thích bằng sự giải thích. Đây là những kinh không phổ thông.

တေသံ ဣမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ

Đây là các kệ tóm lược của chúng.

ယမေကရတ္တိံ ပဌမံ, အဋ္ဌ ဒါနူပပတ္တိယော;

ပဉ္စ ပုဗ္ဗနိမိတ္တာနိ, ခီဏမစ္ဆံဝ ပလ္လလံ.

Kinh Một Đêm Đầu Tiên, tám sự sanh khởi của bố thí, năm điềm báo trước, như ao hồ cạn cá.

သာမံ တေန ကုတော ရာဇ, တယော ဒေဝါ ဂိလာနကာ;

ယထာပိ ကုမ္ဘကာရဿ, ယထာ နဒိဒကပ္ပနံ.

Tự mình, do đó, từ đâu, vua, ba vị trời bệnh hoạn, cũng như của người thợ gốm, như sông không nước.

ဣဓ သောစတိ ပေစ္စ သောစတိ, တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ စ;

ကာမေသု ဂိဒ္ဓါ ပသုတာ, ယာဝ တိဿော ဝိပတ္တိယော.

Đời này sầu, đời sau sầu, và ba ác hạnh; tham đắm, chuyên chú vào các dục, cho đến ba tai họa.

သတံ အာသိ အယောသင်္ကူ, ပရိဠာဟော မဟတ္တရော;

သင်္ကပ္ပေဟိ ပရေတော သော, တတ္ထ တပနိယေဟိ စ.

Trăm cọc sắt, sự thiêu đốt lớn hơn; người ấy bị các tầm tư chinh phục, và ở đó bởi những sự thiêu đốt.

ကမ္မာရာနံ ယထာ ဥက္ကာ, တယော အဂ္ဂီ ပကာသိတာ;

အယတော မလမုပ္ပန္နံ, အဗ္ဘက္ခာနံ တထာဂတေ.

Như lò rèn của thợ sắt, ba ngọn lửa được tuyên bố; cấu uế sanh từ sắt, sự vu khống đối với Như Lai.

တိဝိဓံ ဒေဝါနုသာသန္တိ, သုပိနေန သင်္ဂမော ယထာ;

တိဿော စေဝ မာရဓီတာ, သလ္လဝိဒ္ဓေါဝ ရုပ္ပတိ.

Chư thiên giáo huấn ba điều, như sự gặp gỡ trong giấc mộng; ba ma nữ, như người bị trúng tên, bị đau đớn.

စက္ခု သောတဉ္စ ဃာနဉ္စ, ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပကာသိတာ;

အပ္ပံ ဝတ ဇီဝိတံ ဣဒံ, အယျိကာ မေ မဟလ္လိကာ.

Mắt, tai và mũi, năm uẩn được tuyên bố; thật ngắn thay mạng sống này, bà của tôi đã già.

သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ, ဥပပတ္တိ စုတိစယံ;

ကာမေသု သတ္တာ ပသုတာ, အာသဝေဟိ စတူဟိ စ.

Tất cả chúng sanh sẽ chết, sự sanh và sự diệt; chúng sanh đắm say trong các dục, và bởi bốn lậu hoặc.

ယမှိ န မာယာ ဝသတိ, ဒွေမာ စေတောဝိမုတ္တိယော;

ဧသေဝ မဂ္ဂေါ နတ္ထညော, ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စ သုဒေသိတာ.

Nơi người không có ảo thuật, hai tâm giải thoát này; chính đây là con đường, không có con đường nào khác, và các giác chi được khéo thuyết.

အတ္ထင်္ဂတဿ [Pg.177] န ပမာဏမတ္ထိ, ဂေါဓိကော ပရိနိဗ္ဗုတော;

ယေ ဓမ္မာ ဟေတုပ္ပဘဝါ, သံယောဇနာနုပဿိနော.

Đối với người đã tịch diệt, không có thước đo nào; Godhika đã nhập diệt; các pháp nào sanh từ nguyên nhân, người quán thấy các kiết sử.

ဣမာ ဒသ တေသံ ဥဒ္ဒါနဂါထာ.

Đây là mười kệ tóm lược của chúng.

၁၀. တတ္ထိမာနိ သာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ ယေသု သုတ္တေသု သာဓာရဏာနိ သစ္စာနိ ဒေသိတာနိ အနုလောမမ္ပိ ပဋိလောမမ္ပိ ဝေါမိဿကမ္ပိ. တတ္ထ အယံ အာဒိ.

10. Trong ấy, đây là những kinh phổ thông, trong những kinh này các chân lý phổ thông được thuyết giảng, cả theo chiều thuận, chiều nghịch, và cả hỗn hợp. Trong ấy, đây là phần bắt đầu.

အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]ဝိဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတိ;

ဇပ္ပာဘိလေပနံ ဗြူမိ, ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယံ.

Thế gian bị vô minh che lấp; do nghi hoặc và phóng dật, nó không tỏa sáng. Ta nói rằng ái dục là lớp trát của nó, khổ đau là nỗi sợ hãi lớn của nó.

တတ္ထ ယာ အဝိဇ္ဇာ စ ဝိဝိစ္ဆာ စ, အယံ သမုဒယော. ယံ မဟဗ္ဘယံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ – ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ. ‘‘သံယောဇနံ သံယောဇနိယာ စ ဓမ္မာ’’တိ သံယုတ္တကေ စိတ္တသံယုတ္တကေသု ဗျာကရဏံ. တတ္ထ ယံ သံယောဇနံ, အယံ သမုဒယော. ယေ သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ – ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ.

Trong ấy, cái gì là vô minh và nghi hoặc, đây là tập đế. Cái gì là nỗi sợ hãi lớn, đây là khổ đế. Đây là hai chân lý – khổ và tập. “Kiết sử và các pháp thuộc về kiết sử” là sự giải thích trong Tương Ưng Tâm thuộc Tương Ưng Bộ. Trong ấy, cái gì là kiết sử, đây là tập đế. Các pháp nào thuộc về kiết sử, đây là khổ đế. Đây là hai chân lý – khổ và tập.

တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခဉ္စ နိရောဓော စ?

Trong ấy, khổ và diệt là gì?

ဥစ္ဆိန္နဘဝတဏှဿ, နေတ္တိစ္ဆိန္နဿ ဘိက္ခုနော;

ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

Đối với vị Tỳ khưu đã cắt đứt hữu ái, đã chặt đứt dây dẫn, vòng luân hồi sanh tử đã được tận diệt, nay không còn tái sanh nữa.

ယံ စိတ္တံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယော ဘဝတဏှာယ ဥပစ္ဆေဒေါ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓော. ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါတိ နိဒ္ဒေသော. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ – ဒုက္ခဉ္စ နိရောဓော စ. ဒွေမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝိမုတ္တိယော; ရာဂဝိရာဂါ စ စေတောဝိမုတ္တိ, အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ စ ပညာဝိမုတ္တိ. ယံ စိတ္တံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယာ ဝိမုတ္တိ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ – ဒုက္ခဉ္စ နိရောဓော စ.

Cái gì là tâm, đây là khổ. Sự đoạn trừ hữu ái, đây là khổ diệt. “Vòng luân hồi sanh tử đã được tận diệt, nay không còn tái sanh nữa” là lời chỉ dẫn. Đây là hai chân lý – khổ và diệt. Này các Tỳ khưu, có hai sự giải thoát này: tâm giải thoát do ly tham, và tuệ giải thoát do ly vô minh. Cái gì là tâm, đây là khổ. Cái gì là giải thoát, đây là diệt. Đây là hai chân lý – khổ và diệt.

တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခဉ္စ မဂ္ဂေါ စ?

Trong ấy, khổ và đạo là gì?

ကုမ္ဘူပမံ ကာယမိမံ ဝိဒိတွာ, နဂရူပမံ စိတ္တမိဒံ ဌပေတွာ;

ယောဓေထ မာရံ ပညာဝုဓေန, ဇိတဉ္စ ရက္ခေ အနိဝေသနော သိယာ.

Biết thân này như cái nồi đất, thiết lập tâm này như thành trì; hãy chiến đấu với Ma vương bằng vũ khí trí tuệ. Hãy bảo vệ những gì đã chiến thắng, và hãy sống không nương tựa.

တတ္ထ [Pg.178] ယဉ္စ ကုမ္ဘူပမော ကာယော ယဉ္စ နဂရူပမံ စိတ္တံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယံ ပညာဝုဓေန မာရံ ယောဓေထာတိ အယံ မဂ္ဂေါ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ, တံ ပဇဟိတဗ္ဗံ. ယာ သံယောဇနာ, အယံ မဂ္ဂေါ. ယေ တေ ဓမ္မာ အနတ္တနိယာ ပဟာတဗ္ဗာ, ရူပံ ယာဝ ဝိညာဏံ, ဣဒံ ဒုက္ခဉ္စ မဂ္ဂေါ စ.

Ở đây, thân nào ví như cái nồi và tâm nào ví như thành trì, đây là khổ. (Câu) 'Hãy chiến đấu với ma bằng vũ khí trí tuệ', đây là đạo. Đây là hai sự thật. Này các Tỳ khưu, cái gì không phải của các ông, cái đó cần phải từ bỏ. Các kiết sử nào, đây là đạo. Các pháp nào không phải là tự ngã, cần phải từ bỏ, từ sắc cho đến thức, đây là khổ và là đạo.

တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ နိရောဓော စ?

Trong đó, thế nào là khổ, là tập, và là diệt?

ယေ ကေစိ သောကာ ပရိဒေဝိတာ ဝါ, ဒုက္ခာ စ လောကသ္မိမနေကရူပါ;

ပိယံ ပဋိစ္စပ္ပဘဝန္တိ ဧတေ, ပိယေ အသန္တေ န ဘဝန္တိ ဧတေ.

Bất cứ sầu bi nào, hay các loại khổ đau đa dạng trong thế gian; chúng sanh khởi do duyên ái luyến, khi không có ái luyến, chúng không hiện hữu.

ယေ သောကပရိဒေဝါ, ယံ စ အနေကရူပံ ဒုက္ခံ, ယံ ပေမတော ဘဝတိ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယံ ပေမံ, အယံ သမုဒယော. ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ပိယဿ အကိရိယာ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ. တိမ္ဗရုကော ပရိဗ္ဗာဇကော ပစ္စေတိ ‘‘သယံကတံ ပရံကတ’’န္တိ. ယထေသာ ဝီမံသာ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယာ ဧတေ ဒွေ အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ ယာဝ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ, ဣဒမ္ပိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ. ဝိညာဏံ နာမရူပံ သဠာယတနံ ဖဿော ဝေဒနာ ဘဝေါ ဇာတိ ဇရာမရဏံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာ တဏှာ ဥပါဒါနံ, အယံ သမုဒယော. ဣတိ ဣဒံ သယံကတံ ဝီမံသေယျာတိ ယဉ္စ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေ ဒုက္ခံ, ဣဒံ ဧသော သမုဒယော နိဒ္ဒိဋ္ဌော. အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော စ ယာဝ စ ဇရာမရဏနိရောဓောတိ အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ နိရောဓော စ.

Những sầu bi nào, và khổ đau đa dạng nào, cái gì sanh khởi từ ái luyến, đây là khổ. Cái gì là ái luyến, đây là tập. Sự nhiếp phục dục tham ở đó, sự không làm của ái luyến, đây là diệt. Đây là ba sự thật. Du sĩ Timbaruka tin rằng 'tự mình làm, người khác làm'. Sự thẩm sát như thế nào, đây là khổ. Con đường trung đạo nào không đi đến hai cực đoan này: do duyên vô minh có các hành, cho đến do duyên sanh có già chết, đây cũng là khổ và là tập. Thức, danh sắc, sáu xứ, xúc, thọ, hữu, sanh, già chết, đây là khổ. Vô minh, hành, ái, thủ, đây là tập. Như vậy, nên thẩm sát 'cái này tự mình làm', và khổ nào trong duyên khởi, đây được chỉ rõ là tập. Do vô minh diệt nên hành diệt, cho đến già chết diệt, đây là diệt. Đây là ba sự thật: khổ, tập, và diệt.

၁၁. တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ မဂ္ဂေါ စ?

11. Trong đó, thế nào là khổ, là tập, và là đạo?

‘‘ယော ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ ယတောနိဒါနံ, ကာမေသု သော ဇန္တု ကထံ နမေယျ;

ကာမာ ဟိ လောကေ သင်္ဂါတိ ဉတွာ, တေသံ သတီမာ ဝိနယာယ သိက္ခေ’’တိ.

Người nào đã thấy khổ và nhân sanh của nó, chúng sanh ấy làm sao có thể hướng về các dục? Vì biết rằng các dục là sự dính mắc trong đời, người có chánh niệm hãy học tập để nhiếp phục chúng.

ယော [Pg.179] ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယတော ဘဝတိ, အယံ သမုဒယော. သန္ဒိဋ္ဌံ ယတော ဘဝတိ ယာဝ တဿ ဝိနယာယ သိက္ခာ, အယံ မဂ္ဂေါ. ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ.

(Câu) 'Người nào đã thấy khổ', đây là khổ. (Câu) 'Do đâu nó sanh khởi', đây là tập. (Câu) 'Do đâu có quả hiện tại cho đến sự học tập để nhiếp phục nó', đây là đạo. Đây là ba sự thật.

ဧကာဒသင်္ဂုတ္တရေသု ဂေါပါလကောပမသုတ္တံ.

Trong Tăng Chi Bộ, chương Mười một pháp, kinh Ví Dụ Người Chăn Bò.

တတ္ထ ယာဝ ရူပသညုတ္တာ ယဉ္စ သဠာယတနံ ယထာ ဝဏံ ပဋိစ္ဆာဒေတိ ယဉ္စ တိတ္ထံ ယထာ စ လဘတိ ဓမ္မူပသဉှိတံ ဥဠာရံ ပီတိပါမောဇ္ဇံ စတုဗ္ဗိဓံ စ အတ္တဘာဝတော စ ဝတ္ထု, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယာဝ အာသာဋိကံ ဟာရေတာ ဟောတိ, အယံ သမုဒယော. ရူပသညုတ္တာ အာသာဋကဟရဏံ ဝဏပဋိစ္ဆာဒနံ ဝီထိညုတာ ဂေါစရကုသလဉ္စ, အယံ မဂ္ဂေါ. အဝသေသာ ဓမ္မာ အတ္ထိ ဟေတူ အတ္ထိ ပစ္စယာ အတ္ထိ နိဿယာ သာဝသေသဒေါဟိတာ အနေကပူဇာ စ ကလျာဏမိတ္တတပ္ပစ္စယာ ဓမ္မာ ဝီထိညုတာ စ ဟေတု, ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ.

Ở đây, cho đến khi có sự liên kết với sắc, và sáu xứ nào, như cách che đậy vết thương, và bến nước nào, và như cách đạt được hỷ lạc cao thượng liên quan đến pháp, và bốn loại vật chất từ tự thân, đây là khổ. Cho đến khi có sự mang đi lòng khao khát, đây là tập. Sự liên kết với sắc, sự mang đi lòng khao khát, sự che đậy vết thương, sự biết rõ đường đi, và sự thiện xảo về cảnh giới, đây là đạo. Các pháp còn lại: có nhân, có duyên, có y chỉ, có sự vắt sữa còn sót lại, có nhiều sự cúng dường, và các pháp do thiện hữu tri thức làm duyên, và sự biết rõ đường đi là nhân, đây là ba sự thật.

တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခဉ္စ မဂ္ဂေါ စ နိရောဓော စ?

Trong đó, thế nào là khổ, là đạo, và là diệt?

သတိ ကာယဂတာ ဥပဋ္ဌိတာ, ဆသု ဖဿာယတနေသု သံဝုတော ;

သတတံ ဘိက္ခု သမာဟိတော, ဇညာ နိဗ္ဗာနမတ္တနော.

Niệm về thân được an lập, có sự thu thúc trong sáu xúc xứ; Tỳ khưu thường xuyên có định tĩnh, nên biết Niết-bàn cho tự thân.

တတ္ထ ယာ စ ကာယဂတာ သတိ ယဉ္စ သဠာယတနံ ယတ္ထ သဗ္ဗဉ္စေတံ ဒုက္ခံ. ယာ စ ကာယဂတာ သတိ ယော စ သီလသံဝရော ယော စ သမာဓိ ယတ္ထ ယာ သတိ, အယံ ပညာက္ခန္ဓော. သဗ္ဗမ္ပိ သီလက္ခန္ဓော သမာဓိက္ခန္ဓော, အယံ မဂ္ဂေါ. ဧဝံဝိဟာရိနာ ဉာတဗ္ဗံ နိဗ္ဗာနံ. အယံ နိရောဓော, ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ. သီလေ ပတိဋ္ဌာယ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ သမထော စ ဝိပဿနာ စ. တတ္ထ ယံ စိတ္တသဟဇာတာ ဓမ္မာ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယော စ သမထော ယာ စ ဝိပဿနာ, အယံ မဂ္ဂေါ. ရာဂဝိရာဂါ စ စေတောဝိမုတ္တိ, အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ စ ပညာဝိမုတ္တိ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ.

Ở đây, niệm về thân nào và sáu xứ nào, tất cả những thứ đó là khổ. Niệm về thân nào, sự thu thúc trong giới nào, định nào, niệm nào, đây là tuệ uẩn. Toàn bộ giới uẩn, định uẩn, đây là đạo. Người sống như vậy nên biết Niết-bàn. Đây là diệt, đây là ba sự thật. An trú trong giới, hai pháp cần được tu tập là chỉ và quán. Ở đây, các pháp nào đồng sanh với tâm, đây là khổ. Chỉ nào và quán nào, đây là đạo. Do ly tham có tâm giải thoát, do ly vô minh có tuệ giải thoát, đây là diệt. Đây là ba sự thật.

တတ္ထ [Pg.180] ကတမော သမုဒယော စ နိရောဓော စ?

Trong đó, thế nào là tập và là diệt?

အာသာ စ ပီဟာ အဘိနန္ဒနာ စ, အနေကဓာတူသု သရာ ပတိဋ္ဌိတာ;

အညာဏမူလပ္ပဘဝါ ပဇပ္ပိတာ, သဗ္ဗာ မယာ ဗျန္တိကတာ သမူလိကာ.

Mong cầu, khao khát và hoan hỷ, được an trú trong nhiều giới khác nhau; sanh khởi từ gốc rễ vô minh, được tưởng tượng ra, tất cả đã được ta đoạn trừ cùng với gốc rễ.

အညာဏမူလပ္ပဘဝါတိ ပုရိမကေဟိ သမုဒယော. သဗ္ဗာ မယာ ဗျန္တိကတာ သမူလိကာတိ နိရောဓော. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ. စတုန္နံ ဓမ္မာနံ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. အရိယဿ သီလဿ သမာဓိနော ပညာယ ဝိမုတ္တိယာ. တတ္ထ ယော ဣမေသံ စတုန္နံ ဓမ္မာနံ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ, အယံ သမုဒယော. ပဋိဝေဓော ဘဝနေတ္တိယာ, အယံ နိရောဓော. အယံ သမုဒယော စ နိရောဓော စ.

Bằng những từ trước 'sanh khởi từ gốc rễ vô minh', đây là tập. Bằng câu 'tất cả đã được ta đoạn trừ cùng với gốc rễ', đây là diệt. Đây là hai sự thật. Do không giác ngộ, không chứng ngộ bốn pháp, cần phải làm cho rộng khắp: giới của bậc Thánh, định, tuệ, và giải thoát. Ở đây, sự không giác ngộ, không chứng ngộ bốn pháp này, đây là tập. Sự chứng ngộ đối với dây dẫn đến hữu, đây là diệt. Đây là tập và là diệt.

တတ္ထ ကတမော သမုဒယော စ မဂ္ဂေါ စ?

Trong đó, thế nào là tập và là đạo?

ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]သတိ တေသံ နိဝါရဏံ;

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ, ပညာယေတေ ပိဓီယရေ.

Những dòng chảy nào trong thế gian, [này Ajita, Thế Tôn nói] niệm là sự ngăn chặn chúng. Ta nói sự thu thúc các dòng chảy, chúng được che lấp bằng trí tuệ.

ယာနိ သောတာနီတိ အယံ သမုဒယော. ယာ စ ပညာ ယာ စ သတိ နိဝါရဏံ ပိဓာနဉ္စ, အယံ မဂ္ဂေါ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ. သဉ္စေတနိယံ သုတ္တံ ဒဠှနေမိယာနာကာရော ဆဟိ မာသေဟိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. တတ္ထ ယံ ကာယံ ကာယကမ္မံ သဝင်္ကံ သဒေါသံ သကသာဝံ ယာ သဝင်္ကတာ သဒေါသတာ သကသာဝတာ, အယံ သမုဒယော. ဧဝံ ဝစီကမ္မံ မနောကမ္မံ အဝင်္ကံ အဒေါသံ အကသာဝံ, ယာ အဝင်္ကတာ အဒေါသတာ အကသာဝတာ, အယံ မဂ္ဂေါ. ဧဝံ ဝစီကမ္မံ မနောကမ္မံ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ သမုဒယော စ မဂ္ဂေါ စ.

(Câu) 'Những dòng chảy nào', đây là tập. Trí tuệ nào và niệm nào là sự ngăn chặn và che lấp, đây là đạo. Đây là hai sự thật. Kinh Sañcetaniya, cách thức đi của vua Daḷhanemi được chỉ rõ trong sáu tháng. Ở đây, thân nghiệp nào cong vẹo, có sân, có cấu uế; sự cong vẹo, sự có sân, sự có cấu uế nào, đây là tập. Tương tự là khẩu nghiệp, ý nghiệp. (Thân nghiệp) không cong vẹo, không có sân, không có cấu uế; sự không cong vẹo, sự không có sân, sự không có cấu uế nào, đây là đạo. Tương tự là khẩu nghiệp, ý nghiệp. Đây là hai sự thật: tập và đạo.

တတ္ထ ကတမော သမုဒယော စ နိရောဓော စ မဂ္ဂေါ စ?

Trong đó, thế nào là tập, là diệt, và là đạo?

‘‘နိဿိတဿ စလိတံ, အနိဿိတဿ စလိတံ နတ္ထိ, စလိတေ အသတိ ပဿဒ္ဓိ, ပဿဒ္ဓိယာ သတိ နတိ န ဟောတိ, နတိယာ အသတိ အာဂတိဂတိ န ဟောတိ, အာဂတိဂတိယာ အသတိ စုတူပပါတော န ဟောတိ, စုတူပပါတေ အသတိ နေဝိဓ န ဟုရံ န ဥဘယမန္တရေန. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’တိ.

Đối với người có nương tựa thì có dao động, đối với người không nương tựa thì không có dao động. Khi không có dao động thì có an tịnh, khi có an tịnh thì không có sự thiên về. Khi không có sự thiên về thì không có đến và đi, khi không có đến và đi thì không có tử và sanh, khi không có tử và sanh thì không có đời này, không có đời sau, không có khoảng giữa hai đời. Đây chính là sự chấm dứt của khổ đau.

တတ္ထ [Pg.181] ဒွေ နိဿယာ, အယံ သမုဒယော. ယော စ အနိဿယော, ယာ စ အနတိ, အယံ မဂ္ဂေါ. ယာ အာဂတိဂတိ န ဟောတိ စုတူပပါတော စ ယော ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာတိ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ. အနုပဋ္ဌိတကာယဂတာ သတိ…ပေ… ယံ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ, အယံ သမုဒယော. ဧကာရသဥပနိဿယာ ဝိမုတ္တိယော ယာဝ ဥပနိဿယဥပသမ္ပဒါ ဥပဋ္ဌိတကာယဂတာသတိဿ ဝိဟရတိ. သီလသံဝရော သောသာနိယော ဟောတိ, ယဉ္စ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ, အယံ မဂ္ဂေါ. ယာ စ ဝိမုတ္တိ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ. သမုဒယော စ နိရောဓော စ မဂ္ဂေါ စ.

Ở đây, hai sự nương tựa, đây là Tập đế. Sự không nương tựa nào, và sự không thiên về nào, đây là Đạo đế. Sự không có đến và đi, và sự không có tử và sanh nào, đây chính là sự chấm dứt của khổ đau, đây là Diệt đế. Đây là ba Thánh đế. Niệm thân không hiện khởi... cho đến... giải thoát tri kiến nào, đây là Tập đế. Mười một sự giải thoát có cận y cho đến sự thành tựu cận y trú ngụ nơi người có niệm thân hiện khởi. Sự thu thúc trong giới là nền tảng, và giải thoát tri kiến nào, đây là Đạo đế. Và sự giải thoát nào, đây là Diệt đế. Đây là ba Thánh đế: Tập đế, Diệt đế, và Đạo đế.

၁၂. တတ္ထ ကတမော နိရောဓော စ မဂ္ဂေါ စ?

12. Trong đó, Diệt đế và Đạo đế là gì?

သယံ ကတေန သစ္စေန, တေန အတ္တနာ အဘိနိဗ္ဗာနဂတော ဝိတိဏ္ဏကင်္ခေါ;

ဝိဘဝဉ္စ ဉတွာ လောကသ္မိံ, တာဝ ခီဏပုနဗ္ဘဝေါ သ ဘိက္ခု.

Với chân lý do chính mình thực hiện, tự thân vị ấy đã hướng đến Niết-bàn, đã vượt qua hoài nghi; và đã biết rõ phi hữu trong thế gian, khi ấy vị Tỳ khưu đó đã đoạn tận tái sanh.

ယံ သစ္စေန, အယံ မဂ္ဂေါ. ယံ ခီဏပုနဗ္ဘဝေါ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ. ပဉ္စ ဝိမုတ္တာယတနာနိ သတ္ထာ ဝါ ဓမ္မံ ဒေသေသိ အညတရော ဝါ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီတိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာ. တဿ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒိဿ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ယာဝ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော ဝိရဇ္ဇတိ, အယံ မဂ္ဂေါ. ယာ ဝိမုတ္တိ, အယံ နိရောဓော. ဧဝံ ပဉ္စ ဝိမုတ္တာယတနာနိ ဝိတ္ထာရေန. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ နိရောဓော စ မဂ္ဂေါ စ.

Câu ‘với chân lý’, đây là Đạo đế. Câu ‘đã đoạn tận tái sanh’, đây là Diệt đế. Đây là hai Thánh đế. Năm xứ giải thoát: ‘Bậc Đạo Sư thuyết pháp hoặc một vị đồng phạm hạnh có trí khác thuyết pháp’ nên được trình bày chi tiết. Đối với người thấu hiểu ý nghĩa, hân hoan sanh khởi; đối với người hân hoan, hỷ sanh khởi; cho đến khi nhàm chán, vị ấy ly tham, đây là Đạo đế. Sự giải thoát nào, đây là Diệt đế. Như vậy, năm xứ giải thoát nên được trình bày chi tiết. Đây là hai Thánh đế: Diệt đế và Đạo đế.

ဣမာနိ သာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ. ဣမေဟိ သာဓာရဏေဟိ သုတ္တေဟိ ယထာနိက္ခိတ္တေဟိ ပဋိဝေဓတော စ လက္ခဏတော စ ဩတာရေတွာ အညာနိ သုတ္တာနိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ အပရိဟာယန္တေန. ဂါထာဟိ ဂါထာ အနုမိနိတဗ္ဗာ, ဗျာကရဏေဟိ ဗျာကရဏံ. ဣမေ စ သာဓာရဏာ ဒသ ပရိဝဍ္ဎကာ ဧကော စ စတုက္ကော နိဒ္ဒေသော သာဓာရဏော. အယဉ္စ ပကိဏ္ဏကနိဒ္ဒေသော. ဧကံ ပဉ္စ ဆ စ သဝေကဒေသော သဗ္ဗံ. ဣမေ ဒွေ ပရိဝဇ္ဇနာ ပုရိမကာ စ ဒသ. ဣမေ ဒွါဒသ ပရိဝဍ္ဎကာ သစ္စာနိ. ဧတ္တာဝတာ သဗ္ဗံ သုတ္တံ နတ္ထိ, တံ ဗျာကရဏံ ဝါ ဂါထာ ဝိယ. ဣမေဟိ ဒွါဒသဟိ ပရိဝဍ္ဎကေဟိ န ဩတရိတုံ အပ္ပမတ္တေန ပရိယေသိတွာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ.

Đây là các kinh chung. Từ những kinh chung đã được trình bày này, nên áp dụng về phương diện liễu tri và đặc tính để chỉ ra các kinh khác một cách không thiếu sót. Nên suy diễn kệ tụng từ các kệ tụng, giải thuyết từ các giải thuyết. Mười kinh chung này là những phần phát triển, và một chỉ dẫn về bộ bốn là chung. Và đây là chỉ dẫn tạp loại. Một, năm, và sáu, với một phần là tất cả. Loại trừ hai phần này, cùng với mười phần trước. Mười hai phần này là những phần phát triển của các chân lý. Trong chừng mực này, không phải tất cả kinh điển, dù là giải thuyết hay kệ tụng, đều có thể được áp dụng từ mười hai phần phát triển này; nên tìm kiếm với sự không dể duôi và không nên chỉ ra (một cách tùy tiện).

တတ္ထာယံ သင်္ခေပေါ. သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ သတ္တဟိ ပဒေဟိ သမောသရဏံ ဂစ္ဆတိ. ကတရေဟိ သတ္တဟိ? အပ္ပိယသမ္ပယောဂေါ စ ပိယဝိပ္ပယောဂေါ စ, ဣမေဟိ ဒွီဟိ [Pg.182] ပဒေဟိ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. တဿ ဒွေ နိဿယာ – ကာယော စ စိတ္တဉ္စ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ကာယိကံ ဒုက္ခံ စေတသိကဉ္စေ’’တိ, နတ္ထိ တံ ဒုက္ခံ န ကာယိကံ ဝါ န စေတသိကံ, သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ ဒွီဟိ ဒုက္ခေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ ကာယိကေန စ စေတသိကေန စ. တီဟိ ဒုက္ခတာဟိ သင်္ဂဟိတံ ဒုက္ခဒုက္ခတာယ သင်္ခါရဒုက္ခတာယ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာယ. ဣတိ တံ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ တီဟိ ဒုက္ခတာဟိ သင်္ဂဟိတံ. ဣတိ ဣဒဉ္စ ဒုက္ခံ တိဝိဓံ. ဒုဝိဓံ ဒုက္ခံ ကာယိကဉ္စ စေတသိကဉ္စ. ဒုဝိဓံ အပ္ပိယသမ္ပယောဂေါ စ ပိယဝိပ္ပယောဂေါ စ. ဣဒံ သတ္တဝိဓံ ဒုက္ခံ.

Ở đây, đây là phần tóm tắt. Tất cả khổ quy tụ về bảy mục. Bảy mục nào? Gặp điều không ưa và lìa điều ưa, tất cả khổ nên được chỉ ra bằng hai mục này. Khổ ấy có hai nền tảng: thân và tâm. Do đó được gọi là ‘khổ thuộc thân và khổ thuộc tâm’. Không có khổ nào mà không thuộc thân hoặc không thuộc tâm. Tất cả khổ nên được chỉ ra bằng hai loại khổ: khổ thuộc thân và khổ thuộc tâm. (Khổ) được bao gồm trong ba khổ tánh: khổ khổ tánh, hành khổ tánh, và hoại khổ tánh. Như vậy, tất cả khổ ấy được bao gồm trong ba khổ tánh. Như vậy, khổ này có ba loại. Khổ có hai loại: thuộc thân và thuộc tâm. (Khổ) có hai loại: gặp điều không ưa và lìa điều ưa. Đây là khổ có bảy loại.

တတ္ထ တိဝိဓော သမုဒယော အစတုတ္ထော အပဉ္စမော. ကတမော တိဝိဓော? တဏှာ စ ဒိဋ္ဌိ စ ကမ္မံ. တတ္ထ တဏှာ စ ဘဝသမုဒယော ကမ္မံ. တထာ နိဗ္ဗတ္တဿ ဟီနပဏီတတာ, အယံ သမုဒယော. ဣတိ ယာပိ ဘဝဂတီသု ဟီနတာ စ ပဏီတတာ စ, ယာပိ တီဟိ ဒုက္ခတာဟိ သင်္ဂဟိတာ, ယောပိ ဒွီဟိ မူလေဟိ သမုဒါနီတော အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတဿ ဘဝတဏှာသံယုတ္တဿ သဝိညာဏကော ကာယော, သောပိ တီဟိ ဒုက္ခတာဟိ သင်္ဂဟိတော.

Ở đây, Tập đế có ba loại, không phải thứ tư, không phải thứ năm. Ba loại nào? Ái, kiến, và nghiệp. Trong đó, ái và nghiệp là nguyên nhân sanh khởi của hữu. Tương tự, sự thấp kém và cao thượng của người đã sanh, đây là Tập đế. Như vậy, sự thấp kém và cao thượng nào trong các cõi hữu, sự bao gồm nào bởi ba khổ tánh, và thân có thức nào được mang lại bởi hai gốc rễ của người bị vô minh che lấp, tương ưng với hữu ái, thân ấy cũng được bao gồm bởi ba khổ tánh.

တထာ ဝိပလ္လာသတော ဒိဋ္ဌိဘဝဂန္တဗ္ဗာ. သာ သတ္တဝိဓာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. ဧကော ဝိပလ္လာသော တီဏိ နိဒ္ဒိသီယတိ, စတ္တာရိ ဝိပလ္လာသဝတ္ထူနိ. တတ္ထ ကတမော ဧကော ဝိပလ္လာသော? ယော ဝိပရီတဂ္ဂါဟော ပဋိက္ခေပေန, ဩတရဏံ ယထာ ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’မိတိ ဝိပရီတံ ဂဏှာတိ. ဧဝံ စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ. အယမေကော ဝိပလ္လာသီယတိ သညာ စိတ္တံ ဒိဋ္ဌိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ ဝိပလ္လာသဝတ္ထူနိ? ကာယော ဝေဒနာ စိတ္တံ ဓမ္မာ. ဧဝံ ဝိပလ္လာသဂတဿ အကုသလဉ္စ ပဝဍ္ဎေတိ. တတ္ထ သညာဝိပလ္လာသော ဒေါသံ အကုသလမူလံ ပဝဍ္ဎေတိ. စိတ္တဝိပလ္လာသော လောဘံ အကုသလမူလံ ပဝဍ္ဎေတိ. ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော မောဟံ အကုသလမူလံ ပဝဍ္ဎေတိ. တတ္ထ ဒေါသဿ အကုသလမူလဿ တီဏိ မိစ္ဆတ္တာနိ ဖလံ – မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာကမ္မန္တော မိစ္ဆာအာဇီဝေါ; လောဘဿ အကုသလမူလဿ တီဏိ မိစ္ဆတ္တာနိ ဖလံ – မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော မိစ္ဆာဝါယာမော မိစ္ဆာသမာဓိ; မောဟဿ အကုသလမူလဿ ဒွေ မိစ္ဆတ္တာနိ ဖလံ – မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စ မိစ္ဆာသတိ စ. ဧဝံ အကုသလံ သဟေတု သပ္ပစ္စယံ ဝိပလ္လာသာ စ ပစ္စယော, အကုသလမူလာနိ သဟေတူ ဧတေယေဝ ပဋိပက္ခေန အနူနာ အနဓိကာ ဒွီဟိ ပစ္စယေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိရောဓေ စ မဂ္ဂေ စ ဝိပလ္လာသမုပါဒါယ ပရတော ပဋိပက္ခေန စတဿော.

Tương tự, tà kiến nên được hiểu là do sự điên đảo. Nó nên được chỉ ra theo bảy cách. Một điên đảo được chỉ ra thành ba, trên bốn đối tượng của điên đảo. Trong đó, một điên đảo là gì? Là sự chấp thủ sai lầm, được chỉ ra bằng cách phủ định, sự đi vào như là chấp thủ sai lầm rằng ‘trong vô thường có thường’. Như vậy có bốn điên đảo. Một điên đảo này bị điên đảo bởi tưởng, tâm, và kiến. Bốn đối tượng của điên đảo là gì? Thân, thọ, tâm, và pháp. Như vậy, đối với người đã đi vào điên đảo, bất thiện cũng tăng trưởng. Trong đó, tưởng điên đảo làm tăng trưởng sân là gốc bất thiện. Tâm điên đảo làm tăng trưởng tham là gốc bất thiện. Kiến điên đảo làm tăng trưởng si là gốc bất thiện. Trong đó, đối với sân là gốc bất thiện, có ba tà tánh là quả: tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng; đối với tham là gốc bất thiện, có ba tà tánh là quả: tà tư duy, tà tinh tấn, tà định; đối với si là gốc bất thiện, có hai tà tánh là quả: tà kiến và tà niệm. Như vậy, bất thiện có nhân, có duyên; các điên đảo là duyên, các gốc bất thiện là nhân. Chính những điều này, không thiếu không thừa, nên được chỉ ra bằng cách đối lập với hai duyên. Trong Diệt đế và Đạo đế, do nương vào điên đảo, về sau nên chỉ ra bằng cách đối lập.

တတ္ထိမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ

Ở đây, đây là các kệ tóm lược:

အဝိဇ္ဇာယ [Pg.183] နိဝုတော လောကော, စိတ္တံ သံယောဇနမ္ပိ;

သာ ပစ္ဆိန္နဘဝတဏှာ, ဒွေမာ စေဝ ဝိမုတ္တိယော.

Thế gian bị vô minh che lấp, tâm cũng là sự trói buộc; Vị ấy đã đoạn tận hữu ái, và đây chính là hai sự giải thoát.

ကုမ္ဘူပမံ ကာယမိမံ, ယံ န တုမှာကံ တံ ပဇဟ ;

ယေ ကေစိ သောကပရိဒေဝါ, တိမ္ဗရုကော စ သယံကတံ.

Thân này ví như cái nồi. Cái gì không phải của các ngươi, hãy từ bỏ nó. Bất cứ sầu bi nào, và khổ đau dữ dội là do tự mình làm.

ဒုက္ခံ ဒိဋ္ဌိ စ ဥပ္ပန္နံ, ယဉ္စ ဂေါပါလကောပမံ;

သတိ ကာယဂတာ မာဟု, သမထော စ ဝိပဿနာ.

Khổ và tà kiến nào đã sanh khởi, và cái gì ví như người chăn bò. Niệm thân hành, họ gọi là cả chỉ lẫn quán.

အာသာ ပိဟာ စ အဘိနန္ဒနာ စ, စတုန္နမနနုဗောဓနာ;

ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ, ဒဠှံ နေမိယာနာကာရော.

Sự mong mỏi, sự ước ao, và sự vui thích, và do không giác ngộ bốn pháp. Những dòng chảy nào có trong thế gian, người làm xe làm vành xe một cách chắc chắn.

ယံ နိဿိတဿ စလိတံ, အနုပဋ္ဌိတကာယဂတာသတိ;

သယံ ကတေန သစ္စေန, ဝိမုတ္တာယတနေဟိ စ.

Sự dao động của người còn nương tựa, người không an trú niệm thân hành. Do chân lý tự mình thực hiện, và do các giải thoát xứ.

ပေဋကောပဒေသေ မဟာကစ္စာယနေန ဘာသိတေ ပဌမဘူမိ အရိယသစ္စပ္ပကာသနာ နာတံ ဇီဝတာ ဘဂဝတာ မာဒိသေန သမုဒ္ဒနေန တထာဂတေနာတိ.

Trong bộ Peṭakopadesa do trưởng lão Mahākaccāyana thuyết giảng, địa thứ nhất tên là Minh Giải về Thánh Đế đã được hoàn tất. Bộ luận này đã được Đức Thế Tôn, bậc Như Lai, tuyên thuyết một cách tốt đẹp, và được người như ta trình bày.

၂. သာသနပဋ္ဌာနဒုတိယဘူမိ

2. Địa thứ hai: Nền Tảng của Giáo Pháp.

၁၃. တတ္ထ ကတမံ သာသနပ္ပဋ္ဌာနံ? သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ, ဝါသနာ ဘာဂိယံ သုတ္တံ, နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ, အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ, သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ, သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ, သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ, ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ. အာဏတ္တိ, ဖလံ, ဥပါယော, အာဏတ္တိ စ ဖလဉ္စ, ဖလဉ္စ ဥပါယော စ, အာဏတ္တိ စ ဖလဉ္စ ဥပါယော စ. အဿာဒေါ, အာဒီနဝေါ, နိဿရဏံ, အဿာဒေါ စ အာဒီနဝေါ စ, အဿာဒေါ စ နိဿရဏဉ္စ, အာဒီနဝေါ စ နိဿရဏဉ္စ, အဿာဒေါ စ အာဒီနဝေါ စ နိဿရဏဉ္စ. လောကိကံ, လောကုတ္တရံ, လောကိကဉ္စ လောကုတ္တရဉ္စ. ကမ္မံ, ဝိပါကော, ကမ္မဉ္စ ဝိပါကော စ. နိဒ္ဒိဋ္ဌံ, အနိဒ္ဒိဋ္ဌံ, နိဒ္ဒိဋ္ဌဉ္စ အနိဒ္ဒိဋ္ဌဉ္စ. ဉာဏံ, ဉေယျံ, ဉာဏဉ္စ ဉေယျဉ္စ. ဒဿနံ, ဘာဝနာ, ဒဿနဉ္စ ဘာဝနာ စ. ဝိပါကကမ္မံ, န ဝိပါကကမ္မံ, နေဝဝိပါကနဝိပါကကမ္မံ[Pg.184]. သကဝစနံ, ပရဝစနံ, သကဝစနဉ္စ ပရဝစနဉ္စ. သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ, ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ, သတ္တာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနဉ္စ. ထဝေါ, သကဝစနာဓိဋ္ဌာနံ, ပရဝစနာဓိဋ္ဌာနံ, သကဝစနာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ပရဝစနာဓိဋ္ဌာနဉ္စ. ကိရိယံ, ဖလံ, ကိရိယဉ္စ ဖလဉ္စ. အနုညာတံ, ပဋိက္ခိတ္တံ, အနုညာတဉ္စ ပဋိက္ခိတ္တဉ္စ. ဣမာနိ ဆ ပဋိက္ခိတ္တာနိ.

13. Trong đó, thế nào là nền tảng của giáo pháp? Kinh thuộc phần phiền não, kinh thuộc phần tu tập, kinh thuộc phần yếm ly, kinh thuộc phần vô học, kinh vừa thuộc phần phiền não vừa thuộc phần tu tập, kinh vừa thuộc phần phiền não vừa thuộc phần yếm ly, kinh vừa thuộc phần phiền não vừa thuộc phần yếm ly vừa thuộc phần vô học, kinh vừa thuộc phần tu tập vừa thuộc phần yếm ly. Mệnh lệnh, quả, phương tiện, cả mệnh lệnh và quả, cả quả và phương tiện, cả mệnh lệnh, quả và phương tiện. Vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly, cả vị ngọt và sự nguy hại, cả vị ngọt và sự xuất ly, cả sự nguy hại và sự xuất ly, cả vị ngọt, sự nguy hại và sự xuất ly. Thuộc thế gian, siêu thế, cả thuộc thế gian và siêu thế. Nghiệp, quả dị thục, cả nghiệp và quả dị thục. Được chỉ rõ, không được chỉ rõ, cả được chỉ rõ và không được chỉ rõ. Trí, đối tượng của trí, cả trí và đối tượng của trí. Kiến, tu, cả kiến và tu. Nghiệp có quả dị thục, nghiệp không có quả dị thục, nghiệp không phải có quả dị thục cũng không phải không có quả dị thục. Lời của mình, lời của người khác, cả lời của mình và lời của người khác. Y cứ vào chúng sanh, y cứ vào pháp, cả y cứ vào chúng sanh và y cứ vào pháp. Tán thán, y cứ vào lời của mình, y cứ vào lời của người khác, cả y cứ vào lời của mình và y cứ vào lời của người khác. Hành động, quả, cả hành động và quả. Được cho phép, bị cấm chế, cả được cho phép và bị cấm chế. Sáu điều này bị cấm chế.

၁၄. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ?

14. Trong đó, thế nào là kinh thuộc phần phiền não?

ကာမန္ဓာ ဇာလသဉ္ဆန္နာ, တဏှာဆဒနဆာဒိတာ;

ပမတ္တဗန္ဓုနာ ဗဒ္ဓါ, မစ္ဆာဝ ကုမိနာမုခေ;

ဇရာမရဏမနွေန္တိ, ဝစ္ဆော ခီရပကောဝ မာတရံ.

Bị mù lòa vì dục, bị lưới (ái) bao phủ, bị màn che ái dục bao trùm; bị trói buộc bởi người bà con phóng dật (tức là Ma vương), giống như cá ở miệng hom; chúng đi theo già và chết, như bê con bú sữa đi theo mẹ.

ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, နီဝရဏာ.

Này các Tỳ khưu, có năm triền cái này.

တတ္ထ ကတမံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ?

Trong đó, thế nào là kinh thuộc phần tu tập?

မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ, မနောသေဋ္ဌာ မနောမယာ;

မနသာ စေ ပသန္နေန, ဘာသတိ ဝါ ကရောတိ ဝါ;

တတော နံ သုခမနွေတိ, ဆာယာဝ အနပါယိနီ.

Các pháp lấy ý làm đầu, lấy ý làm chủ, do ý tạo thành. Nếu người với ý trong sạch, nói lên hay làm lên, do vậy, hạnh phúc đi theo, như bóng không rời hình.

သံယုတ္တကေ သုတ္တံ.

Kinh trong Tương Ưng Bộ.

မဟာနာမဿ သက္ကဿ ဣဒံ ဘဂဝါ သကျာနံ ကပိလဝတ္ထုမှိ နဂရေ နယဝိတ္ထာရေန သဒ္ဓါသီလပရိဘာဝိတံ သုတ္တံ ဘာဝညေန ပရိဘာဝိတံ တံ နာမ ပစ္ဆိမေ ကာလေ.

Đức Thế Tôn đã giảng kinh này cho vương tử Thích Ca tên là Mahānāma tại thành phố Kapilavatthu của dòng họ Thích Ca một cách chi tiết, là kinh làm tăng trưởng tín và giới. Sự tu tập được thực hiện bằng cách ghi nhận từng phần. Sự tu tập ấy sẽ có trong thời vị lai.

တတ္ထ ကတမံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ?

Trong đó, thế nào là kinh thuộc phần yếm ly?

ဥဒ္ဓံ အဓော သဗ္ဗဓိ ဝိပ္ပမုတ္တော, အယံ အဟသ္မီတိ အနာနုပဿီ;

ဧဝံ ဝိမုတ္တော ဥဒတာရိ ဩဃံ, အတိဏ္ဏပုဗ္ဗံ အပုနဗ္ဘဝါယ.

Hoàn toàn giải thoát ở trên, ở dưới, và khắp mọi nơi, không còn quán xét 'đây là ta'. Người giải thoát như vậy, vì mục đích không còn tái sanh, đã vượt qua dòng bộc lưu chưa từng vượt qua.

သီလာနိ နု ခေါ ဘဝန္တိ ကိမတ္ထိယာနိ အာနန္ဒော ပုစ္ဆတိ သတ္ထာရံ.

Tôn giả Ānanda hỏi Bậc Đạo Sư: 'Bạch Ngài, các giới có mục đích gì?'

တတ္ထ [Pg.185] ကတမံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ?

Trong đó, thế nào là kinh thuộc phần vô học?

‘‘ယဿ သေလူပမံ စိတ္တံ, ဌိတံ နာနုပကမ္ပတိ;

ဝိရတ္တံ ရဇနီယေသု, ကောပနေယျေ န ကုပ္ပတိ;

ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ, ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီ’’တိ.

Tâm của người nào vững chắc như tảng đá, không lay động; ly tham đối với những gì đáng tham ái, không sân hận đối với những gì đáng sân hận; tâm của người đã được tu tập như vậy, khổ đau từ đâu có thể đến được?

သာရိပုတ္တော နာမ ဘဂဝါ ထေရညတရော သော မံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမတိ, သာရိပုတ္တဿ ဗျာကရဏံ ကာတဗ္ဗံ. ယဿ နူန ဘဂဝါ ကာယဂတာ သတိ အဘာဝိတာ အဿ အဗဟုလီကတာ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ.

Đức Thế Tôn nói: Có một vị trưởng lão tên là Sāriputta. Vị trưởng lão ấy đến gần ta, và không rời bỏ, đã lên đường du hành. Cần phải có lời tuyên bố về Sāriputta. Đức Thế Tôn dạy rằng: 'Đối với người nào mà niệm thân hành chưa được tu tập, chưa được thực hành nhiều, cần phải thực hành một cách chi tiết'.

၁၅. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ?

15. Trong đó, thế nào là kinh vừa thuộc phần phiền não vừa thuộc phần tu tập?

ဆန္နမတိဝဿတိ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတိ;

တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေထ, ဧဝံ တံ နာတိဝဿတိ.

Mưa rơi xuống chỗ có mái che, mưa không rơi xuống chỗ trống trải. Vì vậy, hãy mở tung mái che, như vậy mưa sẽ không rơi xuống đó.

ဆန္နမတိဝဿတီတိ သံကိလေသော. ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ ဝါသနာ. တမော တမပရာယနောတိ ဝိတ္ထာရေန. တတ္ထ ယော စ တမော ယော စ တမပရာယနော, အယံ သံကိလေသော. ယော စ ဇောတိ ယော စ ဇောတိပရာယနော, အယံ ဝါသနာ.

'Mưa rơi xuống chỗ có mái che' là (kinh thuộc) phần phiền não. 'Mưa không rơi xuống chỗ trống trải' là (kinh thuộc) phần tu tập. 'Người u tối, có đích đến là u tối' (cần được hiểu) một cách chi tiết. Trong đó, 'người u tối' và 'người có đích đến là u tối', đây là phần phiền não. 'Người sáng chói' và 'người có đích đến là sáng chói', đây là phần tu tập.

တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ?

Trong đó, thế nào là kinh vừa thuộc phần phiền não vừa thuộc phần yếm ly?

န တံ ဒဠှံ ဗန္ဓနမာဟု ဓီရာ, ယဒါယသံ ဒါရုဇပဗ္ဗဇဉ္စ ;

သာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု, ပုတ္တေသု ဒါရေသု စ ယာ အပေက္ခာ.

Bậc trí không gọi sự trói buộc làm bằng sắt, bằng gỗ, hay bằng cỏ babbaja là sự trói buộc bền chặt. Sự luyến ái say đắm vào bông tai ngọc ngà, và sự quyến luyến đối với con cái và vợ.

န တံ ဒဠှံ ဗန္ဓနမာဟု ဓီရာ, ယဒါ ပုတ္တေသု ဒါရေသု စ ယာ အပေက္ခာ, အယံ သံကိလေသော. ဧတမ္ပိ ဆေတွာ ပရိဗ္ဗဇန္တိ ဓီရာ အနပေက္ခိနော သဗ္ဗကာမေ ပဟာယာတိ, အယံ နိဗ္ဗေဓော. ယံ စေတယိတံ ပကပ္ပိတံ ယာ စ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတိ. ဣမေဟိ စတူဟိ ပဒေဟိ သံကိလေသော. ပစ္ဆိမကေဟိ စတူဟိ နိဗ္ဗေဓော.

Bậc trí không gọi đó là sự trói buộc bền chặt, khi có sự quyến luyến đối với con cái và vợ, đây là phần phiền não. 'Bậc trí cắt đứt cả sự trói buộc này, không còn quyến luyến, từ bỏ mọi dục lạc mà ra đi', đây là phần yếm ly. Bất cứ sự cố ý, sự toan tính nào, và sự đi vào danh và sắc nào xảy ra. Bốn câu này (chỉ) phần phiền não. Bốn câu sau (chỉ) phần yếm ly.

တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ?

Trong đó, thế nào là kinh vừa thuộc phần phiền não, vừa thuộc phần yếm ly, vừa thuộc phần vô học?

အယံ [Pg.186] လောကော သန္တာပဇာတော, ဖဿပရေတော ရောဂံ ဝဒတိ အတ္တတော;

ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ, တတော တံ ဟောတိ အညထာ.

Thế gian này sanh ra từ phiền não, bị xúc chi phối, nó gọi bệnh tật là tự ngã. Bất cứ điều gì họ quan niệm, nó lại trở thành khác đi.

အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော, ဘဝပရေတော ဘဝမေဝါဘိနန္ဒတိ;

ယဒဘိနန္ဒတိ တံ ဘယံ, ယဿ ဘာယတိ တံ ဒုက္ခံ;

ဘဝဝိပ္ပဟာနာယ ခေါ ပနိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ.

Thế gian có bản chất đổi khác, dính mắc vào hữu, bị hữu chi phối, lại vui thích chính trong hữu. Cái mà nó vui thích, đó là sự đáng sợ; cái mà nó sợ hãi, đó là khổ đau. Phạm hạnh này được sống chính là để đoạn tận hữu.

ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဝေန ဘဝဿ ဝိပ္ပမောက္ခမာဟံသု, သဗ္ဗေတေ ‘‘အဝိပ္ပမုတ္တာ ဘဝသ္မာ’’တိ ဝဒါမိ. ယေ ဝါ ပန ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဝိဘဝေန ဘဝဿ နိဿရဏမာဟံသု, သဗ္ဗေတေ ‘‘အနိဿဋာ ဘဝသ္မာ’’တိ ဝဒါမိ. ဥပဓိံ ဟိ ပဋိစ္စ ဒုက္ခမိဒံ သမ္ဘောတိ, သဗ္ဗုပါဒါနက္ခယာ နတ္ထိ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝေါ, လောကမိမံ ပဿ, ပုထူ အဝိဇ္ဇာယ ပရေတာ ဘူတာ ဘူတရတာ ဘဝါ အပရိမုတ္တာ. ယေ ဟိ ကေစိ ဘဝါ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္ထတာယ သဗ္ဗေတေ ဘဝါ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာတိ.

Bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã nói về sự giải thoát khỏi hữu bằng hữu, Ta nói rằng tất cả những vị ấy chưa được giải thoát khỏi hữu. Lại nữa, bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã nói về sự thoát ly khỏi hữu bằng phi hữu, Ta nói rằng tất cả những vị ấy chưa thoát ly khỏi hữu. Vì rằng, do duyên với y, khổ này sanh khởi; do sự đoạn tận tất cả các thủ, không có sự sanh khởi của khổ. Hãy nhìn thế gian này, phần nhiều chúng sanh bị vô minh bao phủ, thích thú với chúng sanh, chưa giải thoát khỏi các cõi hữu. Bất kỳ các cõi hữu nào, ở khắp mọi nơi, trong mọi phương diện, tất cả các cõi hữu ấy đều là vô thường, khổ, có bản chất biến hoại.

‘‘ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ, သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော;

ဘဝတဏှာ ပဟီယတိ, ဝိဘဝံ နာဘိနန္ဒတိ;

သဗ္ဗသော တဏှာနံ ခယာ, အသေသဝိရာဂနိရောဓော နိဗ္ဗာနံ.

Đối với người thấy điều này đúng như thật bằng chánh trí tuệ, hữu ái được đoạn trừ, vị ấy không hoan hỷ trong phi hữu. Do sự đoạn tận hoàn toàn các ái, sự ly tham và đoạn diệt không còn dư sót chính là Niết-bàn.

‘‘တဿ နိဗ္ဗုတဿ ဘိက္ခုနော, အနုပါဒါ ပုနဗ္ဘဝေါ န ဟောတိ;

အဘိဘူတော မာရော ဝိဇိတသင်္ဂါမော, ဥပေစ္စဂါ သဗ္ဗဘဝါနိ တာဒီ’’တိ.

Đối với vị Tỳ-khưu đã tịch tịnh ấy, do không còn chấp thủ, không có tái sanh. Vị ấy đã chinh phục ma, đã chiến thắng trận chiến; vị như vậy đã vượt qua tất cả các cõi hữu.

အယံ လောကော သန္တာပဇာတော ယာဝ ဒုက္ခန္တိ ယံ တဏှာ သံကိလေသော.

Kinh 'Thế gian này bị thiêu đốt... cho đến... khổ' này, cái gọi là ái, là phiền não.

ယံ ပုနဂ္ဂဟဏံ ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဝေန ဘဝဿ ဝိမောက္ခမာဟံသု, သဗ္ဗေတေ ‘‘အဝိမုတ္တာ ဘဝသ္မာ’’တိ ဝဒါမိ. ယေ ဝါ ပန ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဝိဘဝေန ဘဝဿ နိဿရဏမာဟံသု ‘‘အနိဿဋာ ဘဝသ္မာ’’တိ ဝဒါမိ. အယံ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော, တံ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော [Pg.187] စ တဏှာသံကိလေသော စ, ဥဘယမေတံ သံကိလေသော. ယံ ပုနဂ္ဂဟဏံ ဘဝဝိပ္ပဟာနာယ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ, ယာဝ သဗ္ဗသော ဥပါဒါနက္ခယာ သမ္ဘဝါ, ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ. တဿ နိဗ္ဗုတဿ ဘိက္ခုနော ယာဝ ဥပစ္စဂါ သဗ္ဗဘဝါနိ တာဒီတိ ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ. စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ အနုသောတဂါမီ သံကိလေသော ဌိတတ္တော စ ပဋိသောတဂါမီ စ နိဗ္ဗေဓော. ထလေ တိဋ္ဌတီတိ အသေက္ခဘူမိ.

Lại nữa, đoạn kinh: 'Bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã nói về sự giải thoát khỏi hữu bằng hữu, Ta nói rằng tất cả những vị ấy chưa được giải thoát khỏi hữu. Lại nữa, bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã nói về sự thoát ly khỏi hữu bằng phi hữu, Ta nói rằng tất cả những vị ấy chưa thoát ly khỏi hữu.' Đây là kiến phiền não. Kiến phiền não ấy và ái phiền não, cả hai điều này là phiền não. Lại nữa, đoạn kinh: 'Phạm hạnh được sống để đoạn trừ hữu... cho đến... do sự đoạn tận tất cả các thủ, không có sự sanh khởi', đây là (kinh) thuộc phần giác ngộ. Đoạn kinh: 'Đối với vị Tỳ-khưu đã tịch tịnh ấy... cho đến... vị như vậy đã vượt qua tất cả các cõi hữu', đây là (kinh) thuộc phần vô học. Bốn hạng người: người đi xuôi dòng là phiền não; người đứng lại và người đi ngược dòng là giác ngộ. (Kinh) 'Vị ấy đứng trên bờ' là địa vị vô học.

၁၆. တတ္ထ ကတမံ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ?

16. Trong số đó, kinh nào là kinh thuộc phần thiện căn và kinh thuộc phần giác ngộ?

‘‘ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ;

ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကံ, ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သနိဗ္ဗုတော’’တိ.

Đối với người bố thí, phước báu tăng trưởng; đối với người có sự chế ngự, oán thù không tích tụ. Và người thiện xảo từ bỏ điều ác; do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch tịnh.

‘‘ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတီ’’တိ ဝါသနာ. ‘‘ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကံ, ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သနိဗ္ဗုတော’’တိ နိဗ္ဗေဓော.

Đoạn 'Đối với người bố thí, phước báu tăng trưởng; đối với người có sự chế ngự, oán thù không tích tụ' là (kinh) thuộc phần thiện căn. Đoạn 'Và người thiện xảo từ bỏ điều ác; do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch tịnh' là (kinh) thuộc phần giác ngộ.

သောတာနုဂတေသု ဓမ္မေသု ဝစသာ ပရိစိတေသု မနသာနုပေက္ခိတေသု ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓေသု ပဉ္စာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ. ဣဓေကစ္စဿ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မာ ဟောန္တိ ဓာတာ အပမုဋ္ဌာ ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ, သော ယုဉ္ဇန္တော ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိသေသံ ပပ္ပောတိ. နော စေ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိသေသံ ပပ္ပောတိ, ဂိလာနော ပပ္ပောတိ. နော စေ ဂိလာနော ပပ္ပောတိ, မရဏကာလသမယေ ပပ္ပောတိ. နော စေ မရဏကာလသမယေ ပပ္ပောတိ, ဒေဝဘူတော ပါပုဏာတိ. နော စေ ဒေဝဘူတော ပါပုဏာတိ, တေန ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပုဏာတိ.

Đối với các pháp đã được nghe theo dòng, đã được thực hành bằng lời nói, đã được quán xét bằng ý, đã được thâm nhập bằng trí tuệ, năm lợi ích có thể được mong đợi. Ở đây, đối với một người nào đó, các pháp đã được nghe nhiều, được ghi nhớ, không quên lãng, được thực hành bằng lời nói, được quán xét bằng ý, được thâm nhập bằng trí tuệ; vị ấy, khi nỗ lực, khi cố gắng, khi tinh tấn, đạt được sự chứng đắc đặc biệt ngay trong hiện tại. Nếu không đạt được sự chứng đắc đặc biệt ngay trong hiện tại, vị ấy đạt được khi lâm bệnh. Nếu không đạt được khi lâm bệnh, vị ấy đạt được vào lúc lâm chung. Nếu không đạt được vào lúc lâm chung, vị ấy đạt được khi đã sanh làm vị trời. Nếu không đạt được khi đã sanh làm vị trời, do sự ái luyến pháp ấy, do sự hoan hỷ trong pháp ấy, vị ấy đạt được giác ngộ Độc Giác.

တတ္ထာယံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပါပုဏာတိ, အယံ နိဗ္ဗေဓော. ယံ သမ္ပရာယေ ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပုဏာတိ, အယံ ဝါသနာ. ဣမာနိ သောဠသ သုတ္တာနိ သဗ္ဗသာသနံ အတိဂ္ဂဏှန္တော တိဋ္ဌန္တိ. ဣမေဟိ သောဠသဟိ သုတ္တေဟိ နဝဝိဓော သုတ္တန္တော ဝိဘတ္တော ဘဝတိ. သော စ ပညဝတော နော ဒုပ္ပညဿ, ယုတ္တဿ နော အယုတ္တဿ, အကမ္မဿ ဝိဟာရိဿ ပကတိယာ လောကေ သံကိလေသော [Pg.188] စရတိ. သော သံကိလေသော တိဝိဓော – တဏှာသံကိလေသော ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော ဒုစ္စရိတသံကိလေသော. တတော သံကိလေသတော ဥဋ္ဌဟန္တော သံကိလေသော ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌဟတိ, လောကိယေသု ပတိဋ္ဌဟတီတိ. တတ္ထာကုသလော ဒိဋ္ဌတော သစေ တံ သီလဉ္စ ဒိဋ္ဌိဉ္စ ပရာမသတိ, တဿ သော တဏှာသံကိလေသော ဟောတိ. သစေ ပနဿ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿံ ဒေဝညတရော ဝါ’’တိ ယဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, ဧတဿ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသံကိလေသော ဘဝတိ. သစေ ပန သီလေ ပတိဋ္ဌိတော အပရာမဋ္ဌဿ ဟိ သီလဝတံ ဟောတိ, တဿ တံ သီလဝတော ယောနိသော ဂဟိတံ အဝိပ္ပဋိသာရံ ဇနေတိ ယာဝ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ, တဉ္စ တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ကာလင်္ကတဿ ဝါ တမှိယေဝ ဝါ ပန အပရာပရိယာယေန ဝါ, အညေသု ခန္ဓေသု ဧဝံ သုတံ ‘‘သုစရိတံ ဝါသနာယ သံဝတ္တတီ’’တိ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ သီလေသု ဌိတဿ ဝိနီဝရဏံ စိတ္တံ, တံ တတော သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနာယ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. သော အစ္စန္တနိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ ပါပုဏာတိ; ယဒိ ဝါ သာသနန္တရေ, အစ္စန္တံ နိဗ္ဗာနံ ပါပုဏာတိ, ယဒိ ဝါ ဧကာသနေ ဆ အဘိညေ. တတ္ထ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ အရိယဓမ္မေ ပါပုဏန္တိ သဒ္ဓါနုသာရီ စ ဓမ္မာနုသာရီ စ. တတ္ထ ဓမ္မာနုသာရီ ဥဂ္ဃဋိတညူ, သဒ္ဓါနုသာရီ နေယျော. တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညူ ဒုဝိဓော – ကောစိ တိက္ခိန္ဒြိယော ကောစိ မုဒိန္ဒြိယော. တတ္ထ နေယျောပိ ဒုဝိဓော – ကောစိ တိက္ခိန္ဒြိယော ကောစိ မုဒိန္ဒြိယော. တတ္ထ ယော စ ဥဂ္ဃဋိတညူ မုဒိန္ဒြိယော, ယော စ နေယျော တိက္ခိန္ဒြိယော, ဣမေ ပုဂ္ဂလာ အသမိန္ဒြိယာ ဟောန္တိ. တတ္ထ ဣမေ ပုဂ္ဂလာ သမိန္ဒြိယာ ပရိဟာယန္တိ စ ဥဂ္ဃဋိတညုတော, ဝိပဉ္စိတညူ နေယျတော, ဣမေ မဇ္ဈိမာ ဘူမိဂတာ ဝိပဉ္စိတညူ ဟောတိ. ဣမေ တယော ပုဂ္ဂလာ.

Trong ấy, kinh này ‘chứng đắc ngay trong hiện tại’ là kinh thuộc về sự thâm nhập. Kinh mà ‘chứng đắc quả vị Độc Giác Phật trong đời sau’ là kinh thuộc về sự huân tập. Mười sáu bài kinh này tồn tại bao trùm toàn bộ giáo pháp. Bởi mười sáu bài kinh này, Kinh Tạng được phân chia thành chín loại. Và sự phân chia ấy là dành cho người có trí tuệ, không phải cho người kém trí tuệ; dành cho người chuyên cần, không phải cho người không chuyên cần. Đối với người sống không có sự thực hành, phiền não tự nhiên lưu chuyển trong thế gian. Phiền não ấy có ba loại: phiền não tham ái, phiền não tà kiến, phiền não ác hạnh. Phiền não khởi lên từ phiền não ấy được thiết lập trong các pháp (bất thiện), được thiết lập trong các pháp thế gian. Trong đó, nếu người bất thiện về phương diện tri kiến mà chấp thủ giới ấy và kiến ấy, thì người ấy có phiền não tham ái. Còn nếu người ấy nghĩ rằng: ‘Với giới này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hoặc một vị trời nào khác’, người nào có tà kiến như vậy, người ấy có phiền não tà kiến. Còn nếu người đã an trú trong giới mà không chấp thủ, đối với người có giới hạnh, giới hạnh ấy được hành trì đúng như lý sẽ làm phát sinh sự không hối hận cho đến khi có được giải thoát tri kiến. Và điều ấy đối với người ấy ngay trong hiện tại, hoặc khi đã mệnh chung, hoặc trong một thời điểm khác sau đó, trong các uẩn khác, như đã được nghe: ‘Thiện hạnh đưa đến (kết quả tốt) do sự huân tập’, đây được gọi là kinh thuộc về sự huân tập. Trong đó, đối với người an trú trong giới, tâm không có triền cái, do đó, để đoạn trừ thân kiến, Đức Thế Tôn thuyết pháp. Vị ấy chứng đắc Niết-bàn tối hậu; hoặc nếu trong giáo pháp này, vị ấy chứng đắc Niết-bàn tối hậu, hoặc nếu trong một lần ngồi mà chứng đắc sáu loại thắng trí. Trong trường hợp ấy, có hai hạng người chứng đắc Thánh pháp: Tùy Tín hành và Tùy Pháp hành. Trong đó, Tùy Pháp hành là hạng người Ưu-già-trí-đan-nhu (người có trí tuệ nhanh chóng). Tùy Tín hành là hạng người Nê-dạ (người cần được dẫn dắt). Trong đó, hạng Ưu-già-trí-đan-nhu có hai loại: người có căn tánh lanh lợi và người có căn tánh chậm lụt. Trong đó, hạng Nê-dạ cũng có hai loại: người có căn tánh lanh lợi và người có căn tánh chậm lụt. Trong đó, hạng Ưu-già-trí-đan-nhu có căn tánh chậm lụt và hạng Nê-dạ có căn tánh lanh lợi, những hạng người này có các căn không đồng đều. Trong đó, những hạng người này có các căn đồng đều thì bị suy giảm so với hạng Ưu-già-trí-đan-nhu, và hạng người Vô-bán-chỉ-đa-nhu (người có trí tuệ rộng rãi) so với hạng Nê-dạ. Những người này, đã đạt đến trình độ trung bình, trở thành hạng Vô-bán-chỉ-đa-nhu. Đây là ba hạng người.

၁၇. တတ္ထ စတုတ္ထာ ပန ပဉ္စမာ ဥဂ္ဃဋိတညူ ဝိပဉ္စိတညူ နေယျော စ, တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညူ ပုဂ္ဂလော ဣန္ဒြိယာနိ ပဋိလဘိတွာ ဒဿနဘူမိယံ ဌိတော သောတာပတ္တိဖလဉ္စ ပါပုဏာတိ, ဧကဗီဇီ ဟောတိ ပဌမော သောတာပန္နော. တတ္ထ ဝိပဉ္စိတညူ ပုဂ္ဂလော ဣန္ဒြိယာနိ ပဋိလဘိတွာ ဒဿနဘူမိယံ ဌိတော သောတာပတ္တိဖလဉ္စ ပါပုဏာတိ, ကောလံကောလော စ ဟောတိ ဒုတိယော သောတာပန္နော. တတ္ထ နေယျော ပုဂ္ဂလော ဣန္ဒြိယာနိ ပဋိလဘိတွာ ဒဿနဘူမိယံ ဌိတော သောတာပတ္တိဖလဉ္စ ပါပုဏာတိ, သတ္တက္ခတ္တုပရမော စ ဟောတိ[Pg.189], အယံ တတိယော သောတာပန္နော. ဣမေ တယော ပုဂ္ဂလာ ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတာယ သောတာပတ္တိဖလေ ဌိတာ.

17. Trong đó, hạng thứ tư và thứ năm là Ưu-già-trí-đan-nhu, Vô-bán-chỉ-đa-nhu, và Nê-dạ. Trong đó, hạng người Ưu-già-trí-đan-nhu, sau khi có được các căn, an trú trong kiến địa và chứng đắc quả vị Nhập Lưu, vị Nhập Lưu thứ nhất này là bậc Nhất Chủng. Trong đó, hạng người Vô-bán-chỉ-đa-nhu, sau khi có được các căn, an trú trong kiến địa và chứng đắc quả vị Nhập Lưu, vị Nhập Lưu thứ hai này là bậc Gia-từ-gia. Trong đó, hạng người Nê-dạ, sau khi có được các căn, an trú trong kiến địa và chứng đắc quả vị Nhập Lưu, vị Nhập Lưu thứ ba này là bậc Tối đa bảy lần. Ba hạng người này, do sự khác biệt về các căn, đều an trú trong quả vị Nhập Lưu.

ဥဂ္ဃဋိတညူ ဧကဗီဇီ ဟောတိ, ဝိပဉ္စိတညူ ကောလံကောလော ဟောတိ, နေယျော သတ္တက္ခတ္တုပရမော ဟောတိ. ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ. သစေ ပန တဒုတ္တရိ ဝါယမတိ, အစ္စန္တနိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ ပါပုဏာတိ. တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညူ ပုဂ္ဂလော ယော တိက္ခိန္ဒြိယော, တေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ – အနာဂါမိဖလံ ပါပုဏိတွာ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ စ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ စ. တတ္ထ ဝိပဉ္စိတညူ ပုဂ္ဂလော ယော တိက္ခိန္ဒြိယော, တေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ – အနာဂါမိဖလံ ပါပုဏန္တိ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ စ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ စ. တတ္ထ နေယျော အနာဂါမိဖလံ ပါပုဏန္တော ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီ ဟောတိ, ဥဂ္ဃဋိတညူ စ ဝိပဉ္စိတညူ စ, ဣန္ဒြိယနာနတ္တေန ဥဂ္ဃဋိတညူ ပုဂ္ဂလော တိက္ခိန္ဒြိယော အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, ဥဂ္ဃဋိတညူ မုဒိန္ဒြိယော ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီ ဟောတိ. ဥဂ္ဃဋိတညူ စ ဝိပဉ္စိတညူ စ ဣန္ဒြိယနာနတ္တေန ဥဂ္ဃဋိတညူ ပုဂ္ဂလော တိက္ခိန္ဒြိယော သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, တိက္ခိန္ဒြိယော အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, ဥဂ္ဃဋိတညူ မုဒိန္ဒြိယော ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. ဝိပဉ္စိတညူ တိက္ခိန္ဒြိယော အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, ဝိပဉ္စိတညူ မုဒိန္ဒြိယော သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, နေယျော ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, ဝိပဉ္စိတညူ တိက္ခိန္ဒြိယော အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. ဝိပဉ္စိတညူ မုဒိန္ဒြိယော သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, နေယျော ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီ ဟောတိ. ဣတိ ပဉ္စ အနာဂါမိနော, ဆဋ္ဌော သကဒါဂါမီ, တယော စ သောတာပန္နာတိ ဣမေ နဝ သေက္ခာ.

Hạng Ưu-già-trí-đan-nhu là bậc Nhất Chủng, hạng Vô-bán-chỉ-đa-nhu là bậc Gia-từ-gia, hạng Nê-dạ là bậc Tối đa bảy lần. Đây là kinh thuộc về sự thâm nhập. Còn nếu nỗ lực hơn nữa, vị ấy sẽ chứng đắc Niết-bàn tối hậu. Trong đó, hạng người Ưu-già-trí-đan-nhu có căn tánh lanh lợi, sau khi chứng đắc quả vị Bất Lai, trở thành hai hạng người: bậc Trung gian Bát-Niết-bàn và bậc Tổn hại Bát-Niết-bàn. Trong đó, hạng người Vô-bán-chỉ-đa-nhu có căn tánh lanh lợi, sau khi chứng đắc quả vị Bất Lai, trở thành hai hạng người: bậc Vô hành Bát-Niết-bàn và bậc Hữu hành Bát-Niết-bàn. Trong đó, hạng người Nê-dạ, khi chứng đắc quả vị Bất Lai, trở thành bậc Thượng lưu đến cõi Sắc Cứu Cánh. Đối với hạng Ưu-già-trí-đan-nhu và Vô-bán-chỉ-đa-nhu, do sự đa dạng của các căn: hạng Ưu-già-trí-đan-nhu có căn tánh lanh lợi là bậc Trung gian Bát-Niết-bàn, hạng Ưu-già-trí-đan-nhu có căn tánh chậm lụt là bậc Thượng lưu đến cõi Sắc Cứu Cánh. Đối với hạng Ưu-già-trí-đan-nhu và Vô-bán-chỉ-đa-nhu, do sự đa dạng của các căn: hạng Ưu-già-trí-đan-nhu có căn tánh lanh lợi là bậc Hữu hành Bát-Niết-bàn, người có căn tánh lanh lợi là bậc Trung gian Bát-Niết-bàn, hạng Ưu-già-trí-đan-nhu có căn tánh chậm lụt là bậc Tổn hại Bát-Niết-bàn. Hạng Vô-bán-chỉ-đa-nhu có căn tánh lanh lợi là bậc Vô hành Bát-Niết-bàn, hạng Vô-bán-chỉ-đa-nhu có căn tánh chậm lụt là bậc Hữu hành Bát-Niết-bàn, hạng Nê-dạ là bậc Tổn hại Bát-Niết-bàn, hạng Vô-bán-chỉ-đa-nhu có căn tánh lanh lợi là bậc Vô hành Bát-Niết-bàn. Hạng Vô-bán-chỉ-đa-nhu có căn tánh chậm lụt là bậc Hữu hành Bát-Niết-bàn, hạng Nê-dạ là bậc Thượng lưu đến cõi Sắc Cứu Cánh. Như vậy, có năm hạng Bất Lai, thứ sáu là hạng Nhất Lai, và ba hạng Nhập Lưu, đây là chín hạng Hữu học.

တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညူ ပုဂ္ဂလော တိက္ခိန္ဒြိယော အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တော ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ပညာဝိမုတ္တော စ. တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညူ ပုဂ္ဂလော မုဒိန္ဒြိယော အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တော ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ, ဌိတကပ္ပီ စ ပဋိဝေဓနဘာဝေါ ပုဂ္ဂလော စ တိက္ခိန္ဒြိယော သော အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တော ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ စေတနာဘဗ္ဗော စ ရက္ခဏာဘဗ္ဗော စ. တတ္ထ ဝိပဉ္စိတညူ မုဒိန္ဒြိယော အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တော ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ, သစေ စေတေတိ န ပရိနိဗ္ဗာယီ, နော စေ စေတေတိ ပရိနိဗ္ဗာယီတိ. သစေ အနုရက္ခတိ န ပရိနိဗ္ဗာယီ, နော စေ အနုရက္ခတိ ပရိနိဗ္ဗာယီတိ. တတ္ထ နေယျော ပုဂ္ဂလော ဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရိဟာနဓမ္မော [Pg.190] ဟောတိ ကမ္မနိယတော ဝါ သမသီသိ ဝါ, ဣမေ နဝ အရဟန္တော ဣဒံ စတုဗ္ဗိဓံ သုတ္တံ သံကိလေသဘာဂိယံ အသေက္ခဘာဂိယံ. ဣမေသု ပုဂ္ဂလေသု တထာဂတဿ ဒသဝိဓံ ဗလံ ပဝတ္တတိ.

Trong các hạng người ấy, hạng người ugghāṭitaññū (người liễu tri ngay khi được nghe đề mục) có lợi căn, khi chứng đắc A-la-hán, có hai hạng người là ubhatobhāgavimutta (người giải thoát cả hai phần) và paññāvimutta (người tuệ giải thoát). Trong các hạng người ấy, hạng người ugghāṭitaññū có độn căn, khi chứng đắc A-la-hán, có hai hạng người là ṭhitakappī (người an trú một kiếp) và paṭivedhanabhāvo (người có khả năng chứng ngộ). Hạng người vipañcitaññū (người liễu tri sau khi được giải thích rộng) có lợi căn, khi chứng đắc A-la-hán, có hai hạng người là cetanābhabbo (người có khả năng do tác ý) và rakkhaṇābhabbo (người có khả năng do hộ trì). Trong các hạng người ấy, hạng người vipañcitaññū có độn căn, khi chứng đắc A-la-hán, có hai hạng người là: nếu tác ý thì không nhập Niết-bàn, nếu không tác ý thì nhập Niết-bàn; nếu hộ trì thì không nhập Niết-bàn, nếu không hộ trì thì nhập Niết-bàn. Trong các hạng người ấy, hạng người neyya (người cần được dẫn dắt) chuyên tâm tu tập thiền định, là người có pháp bị thối chuyển, hoặc là người có định nghiệp, hoặc là người đồng thời giải thoát. Chín vị A-la-hán này, kinh này có bốn loại, thuộc phần phiền não và thuộc phần vô học. Đối với những hạng người này, mười loại lực của Như Lai được vận hành.

၁၈. ကတမံ ဒသဝိဓံ? ဣဓ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ အပ္ပဝတ္တိတေ ဓမ္မစက္ကေ မဟေသက္ခာ ဒေဝပုတ္တာ ယာစနာယ အဘိယာတာ ဟောန္တိ ‘‘ဒေသေတု သုဂတော ဓမ္မ’’န္တိ. သော အနုတ္တရေန ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ ဝေါလောကေန္တော အဒ္ဒသာသိ သတ္တာနံ တယော ရာသီနံ သမ္မတ္တနိယတော မိစ္ဆတ္တနိယတော အနိယတော. တတ္ထ သမ္မတ္တနိယတော ရာသိ မိစ္ဆာသတိံ အာပဇ္ဇေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, အသတ္ထုကော ပရိနိဗ္ဗာယေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, သမာပတ္တိံ အာပဇ္ဇေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. တတ္ထ မိစ္ဆတ္တနိယတော ရာသိ အရိယသမာပတ္တိံ ပဋိပဇ္ဇိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, အနရိယမိစ္ဆာပဋိပတ္တိံ ပဋိပဇ္ဇိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. တတ္ထ အနိယတော ရာသိ သမ္မာပဋိပဇ္ဇမာနံ သမ္မတ္တနိယတရာသိံ ဂမိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ, မိစ္ဆာပဋိပဇ္ဇမာနော သမ္မတ္တနိယတရာသိံ ဂမိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သမ္မာပဋိပဇ္ဇမာနံ သမ္မတ္တနိယတရာသိံ ဂမိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ, မိစ္ဆာပဋိပဇ္ဇမာနံ မိစ္ဆတ္တနိယတရာသိံ ဂမိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ဣမေ တယော အနုတ္တရေန ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ ဝေါလောကေန္တဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ မေ သတော ဣမေ ဓမ္မာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါတိ ဧတ္တဝတာ မံ ကောစိ သဟဓမ္မေန ပဋိစောဒိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ဝီတရာဂဿ တေ ပဋိဇာနတော အခီဏာသဝတာယ သဟဓမ္မေန ကောစိ ပဋိစောဒိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယတော ပန ဣမဿ အနိယတဿ ရာသိဿ ဓမ္မဒေသနာ, သာ န ဒိဿတိ တက္ကရဿ သမ္မာဒုက္ခက္ခယာယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, တထာ ဩဝဒိတော ယံ ပန မေ အနိယတရာသိ သာဝကော ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ န သစ္ဆိကရိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

18. Mười loại là gì? Ở đây, khi Pháp luân của các vị Phật, các đấng Thế Tôn chưa được chuyển vận, các vị trời con có đại thần lực đến thỉnh cầu rằng: 'Xin Thiện Thệ hãy thuyết Pháp'. Vị ấy với Phật nhãn vô thượng nhìn thấy ba nhóm chúng sanh: nhóm chánh định, nhóm tà định, và nhóm bất định. Trong đó, nhóm chánh định có thể rơi vào tà niệm, điều này không thể xảy ra; có thể nhập Niết-bàn mà không có thầy, điều này không thể xảy ra; có thể nhập định, điều này có thể xảy ra. Trong đó, nhóm tà định có thể thực hành thánh định, điều này không thể xảy ra; có thể thực hành tà hạnh phi thánh, điều này có thể xảy ra. Trong đó, nhóm bất định khi thực hành đúng đắn sẽ đi đến nhóm chánh định, điều này có thể xảy ra; khi thực hành sai lầm sẽ đi đến nhóm chánh định, điều này không thể xảy ra. Khi thực hành đúng đắn sẽ đi đến nhóm chánh định, điều này có thể xảy ra; khi thực hành sai lầm sẽ đi đến nhóm tà định, điều này có thể xảy ra. Ba nhóm này, khi ta là bậc Chánh Đẳng Giác nhìn bằng Phật nhãn vô thượng, có ai đó có thể chỉ trích ta một cách hợp pháp rằng 'những pháp này ta chưa giác ngộ', điều này không thể xảy ra. Có ai đó có thể chỉ trích một cách hợp pháp rằng 'ngài tự nhận đã ly tham nhưng các lậu hoặc chưa đoạn tận', điều này không thể xảy ra. Hơn nữa, bài thuyết pháp cho nhóm bất định này, mà không được xem là dẫn đến sự đoạn tận khổ đau một cách đúng đắn cho người thực hành, điều này không thể xảy ra. Vị đệ tử thuộc nhóm bất định của ta, sau khi được giáo huấn như vậy, mà không thể chứng ngộ được sự thù thắng hơn từ những gì đã đạt được trước đó, điều này không thể xảy ra.

၁၉. ယံ ခေါ မုနိ နာနပ္ပကာရဿ နာနာနိရုတ္တိယော ဒေဝနာဂယက္ခာနံ ဒမေတိ ဓမ္မေ ဝဝတ္ထာနေန ဝတွာ ကာရဏတော အညံ ပါရံ ဂမိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ. ယတော ပနိမာ နိရုတ္တိတော သတ္တ သတ္တ နိရုတ္တိယော နာဘိသမ္ဘုနေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါ. နိရုတ္တိ ခေါ ပန အဘိသမဂ္ဂရတာနံ သာဝကာနံ တမတ္ထမဝိညာပယေတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ. မဟေသက္ခာ ဒေဝပုတ္တာ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှေ ပုစ္ဆိံသု[Pg.191]. ကာယိကေန ဝါ မာနသိကေန ဝါ ပရိပီဠိတဿ ဟတ္ထကုဏီတိ ဝါ ပါဒေ ဝါ ခဉ္ဇေ ဒန္ဓဿ သော အတ္ထော န ပရိဘာဇိယတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါ. ယမှိ တံ တေသံ ဟောတိ တမှိ အသန္တံ ဘဝတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယံ ဟိ နာသံ တေသံ န ဘဝတိ, တမှိ နာသံ တေသံ ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ဧဝံ သမုဒယဿ နိရောဓာယ ဒသ အကုသလကမ္မပထာ. မာရော ဝါ ဣန္ဒော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ တထာဂတော ဝါ စက္ကဝတ္တီ ဝါ သော ဝတ နာမ မာတုဂါမော ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ပုရိသော အဿ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဝိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ဣတိဿ ဧဝရူပံ ဗလံ ဧဝရူပံ ဉာဏံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဌာနာဋ္ဌာနဉာဏံ ပဌမံ တထာဂတဗလံ တံ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. တီဟိ ရာသီဟိ စတူဟိ ဝေသာရဇ္ဇေဟိ စတူဟိ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဿ ပဝတ္တိယံ နိဝတ္တိယံ ဘာဂိယဉ္စ. ကုသလံ ကုသလဝိပါကေသု စ ဥပပဇ္ဇတိ ယဉ္စ ဣတ္ထိပုရိသာနံ. ဣဒံ ပဌမံ ဗလံ တထာဂတော ဧဝံ ဇာနာတိ.

19. Bậc Mâu-ni điều phục chư thiên, long vương, và dạ-xoa bằng nhiều cách thức và ngôn ngữ khác nhau, sau khi nói và xác định các pháp, mà vì lý do đó họ không đến được bờ bên kia, điều này không thể xảy ra. Đây là Pháp vô ngại giải. Hơn nữa, từ những ngôn ngữ này mà không thể phát sinh ra bảy lần bảy ngôn ngữ khác, điều này không thể xảy ra. Đây là Từ vô ngại giải. Ngôn ngữ không thể làm rõ nghĩa cho các vị đệ tử ưa thích sự hòa hợp, điều này không thể xảy ra. Đây là Nghĩa vô ngại giải. Các vị trời con có đại thần lực đến hỏi các câu hỏi. Đối với người bị khổ não về thân hay tâm, tay bị tật nguyền, chân bị què, trí tuệ chậm lụt, mà ý nghĩa đó không được phân giải, điều này không thể xảy ra. Đây là Biện tài vô ngại giải. Nơi nào có trí tuệ ấy, nơi đó nó không hiện hữu, điều này không thể xảy ra. Nơi nào không có sự hủy hoại, nơi đó sẽ có sự hủy hoại, điều này không thể xảy ra. Như vậy, để đoạn diệt sự sanh khởi, có mười ác nghiệp. Ma vương, Đế Thích, Phạm thiên, Như Lai, hay Chuyển luân vương lại có thể là một người nữ, điều này không thể xảy ra; một người nam có thể trở thành vua Chuyển luân, hoặc Đế Thích, vua của các vị trời, điều này có thể xảy ra. Như vậy, ngài có năng lực như vậy, có trí tuệ như vậy, đây được gọi là Trí về xứ và phi xứ, là lực đầu tiên của Như Lai, cần được chỉ rõ. Với ba nhóm, bốn sự vô sở úy, bốn vô ngại giải, sự sanh khởi và đoạn diệt của duyên khởi và các phần của nó. Thiện và trong các quả của thiện, những gì sanh khởi cho nam và nữ. Đây là lực đầu tiên, Như Lai biết như vậy.

ယေသံ ပန သမ္မတ္တနိယတော ရာသိ, နာယံ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ, နိဗ္ဗာနဂါမိနီယေဝါယံ ပဋိပဒါ. တတ္ထ သိယာ မိစ္ဆတ္တနိယတော ရာသိ, ဧသာပိ န သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ. သက္ကာယသမုဒယဂါမိနီယေဝါယံ ပဋိပဒါ ဟောတု, အယံ တတ္ထ တတ္ထ ပဋိပတ္တိယာ ဌိတော ဂစ္ဆတိ နိဗ္ဗာနံ, ဂစ္ဆတိ အပါယံ, ဂစ္ဆတိ ဒေဝမနုဿဿ. ယံ ယံ ဝါ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇေယျ သဗ္ဗတ္ထ ဂစ္ဆေယျ, အယံ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ယထာဘူတံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါဉာဏံ ဒုတိယံ တထာဂတဗလံ.

Đối với những ai thuộc nhóm chánh định, đây không phải là con đường dẫn đến mọi nơi, đây chính là con đường dẫn đến Niết-bàn. Trong đó, có thể có nhóm tà định, đây cũng không phải là con đường dẫn đến mọi nơi. Mong rằng đây là con đường chỉ dẫn đến sự sanh khởi của thân kiến. Người này, an trú trong các pháp hành ở nơi này nơi kia, đi đến Niết-bàn, đi đến cõi khổ, đi đến cõi trời và người. Bất cứ con đường nào mà người ấy thực hành, người ấy sẽ đi đến mọi nơi, đây là con đường dẫn đến mọi nơi. Trí tuệ như thật ở đây, được gọi là Trí về con đường dẫn đến mọi nơi, là lực thứ hai của Như Lai.

သာ ခေါ ပနာယံ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ နာနာဓိမုတ္တာ ကေစိ ကာမေသု ကေစိ ဒုက္ကရကာရိယံ ကေစိ အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုတ္တာ ကေစိ သံသာရေန သုဒ္ဓိံ ပစ္စေန္တိ ကေစိ အနဇ္ဇာဘာဝနာတိ. တေန တေန စရိတေန ဝိနိဗန္ဓာနံ သတ္တာနံ ယံ ဉာဏံ ယထာဘူတံ နာနာဂတံ လောကဿ အနေကာဓိမုတ္တဂတံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣဒံ တတိယံ တထာဂတဗလံ.

Lại nữa, con đường thực hành đưa đến khắp nơi này có nhiều khuynh hướng khác nhau: một số (chuyên chú) trong các dục, một số trong việc thực hành khổ hạnh, một số chuyên chú vào việc hành hạ bản thân, một số đạt đến sự thanh tịnh qua vòng luân hồi, một số đạt đến sự không tái sanh. Ngài biết như thật trí tuệ về các chúng sanh bị ràng buộc bởi các hạnh kiểm khác nhau ấy, và biết như thật trí tuệ đa dạng, nhiều khuynh hướng khác nhau của thế gian. Đây là Như Lai lực thứ ba.

တတ္ထ သတ္တာနံ အဓိမုတ္တာ ဘဝန္တိ အာသေဝန္တိ ဘာဝေန္တိ ဗဟုလီကရောန္တိ. တေသံ ကမ္မုပသယာနံ တဒါဓိမုတ္တာနံ. သာ စေဝ ဓာတု သံဝဟတိ. ကတရာ ပနေသာ ဓာတု နေက္ခမ္မဓာတု ဗလဓာတု ကာစိ သမ္ပတ္တိ ကာစိ မိစ္ဆတ္တဉ္စ ဓာတု အဓိမုတ္တာ ဘဝန္တိ. အညတရာ ဥတ္တရိ န သမနုပဿန္တိ. တေ တဒေဝဋ္ဌာနံ မယာ [Pg.192] ဇရာမရဏဿ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရန္တိ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. ယထာ ဘဂဝါ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ဘာသိတံ. ယံ တတ္ထ ယထာဘူတံ ဉာဏံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ စတုတ္ထံ တထာဂတဗလံ.

Ở đây, các chúng sanh có những khuynh hướng, họ thân cận, tu tập, làm cho sung mãn. Đối với những chúng sanh có nghiệp làm nơi nương tựa, có khuynh hướng theo nghiệp đó, chính giới ấy dẫn dắt họ. Giới ấy là gì? Giới xuất ly, giới năng lực, một số là giới thành tựu, và một số là giới tà kiến trở thành khuynh hướng. Họ không thấy điều gì cao hơn một trong các giới đó. Họ chấp thủ vào chính lập trường đó về già và chết của ta và tuyên bố: ‘Chỉ điều này là thật, cái khác là vô ích.’ Như đã được Thế Tôn nói cho Sakka, vua của các vị trời. Trí tuệ nào ở đó như thật, đây được gọi là Như Lai lực thứ tư.

တတ္ထ ယံယေဝ ဓာတု သေဋ္ဌန္တိ တံ တံ ကာယေန စ ဝါစာယ စ အာရမ္ဘန္တိ စေတသိကော. အာရမ္ဘော စေတနာ ကမ္မံ ကာယိကာ ဝါစသိကာ အာရမ္ဘော စေတသိကတ္တာ ကမ္မန္တရံ တထာဂတော ဧဝံ ပဇာနာတိ ‘‘ဣမိနာ သတ္တေန ဧဝံ ဓာတုကေန ဧဝရူပံ ကမ္မံ ကတံ, တံ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣမိနာ ဟေတုနာ တဿ ဧဝရူပေါ ဝိပါကော ဝိပစ္စတိ ဧတရဟိ ဝိပစ္စိဿတိ ဝါ အနာဂတမဒ္ဓါန’’န္တိ. ဧဝံ ပစ္စုပ္ပန္နမဒ္ဓါနံ ပဇာနာတိ ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ဧဝံဓာတုကော ဣဒံ ကမ္မံ ကရောတိ’’. တဏှာယ စ ဒိဋ္ဌိယာ စ ဣမိနာ ဟေတုနာ န တဿ ဝိပါကော ဒိဋ္ဌေယေဝ ဓမ္မေ နိဗ္ဗတ္တိဿတိ, ဥပပဇ္ဇေ ဝါ’’တိ အပရမှိ ဝါ ပရိယာယေ ဧဝံ ပဇာနာတိ ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ဧဝရူပံ ကမ္မံ ကရိဿတိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဣမိနာ ဟေတုနာ တဿ ဧဝရူပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တိဿတိ, ဣမိနာ ဟေတုနာ ယာနိ စတ္တာရိ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ ဣဒံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပစ္စုပ္ပန္နသုခံ အာယတိံ စ သုခဝိပါကံ’’ …ပေ… ဣတိ အယံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ကမ္မသမာဒါနာနံ ဟေတုသော ဌာနသော ဝိပါကဝေမတ္တတံ ပဇာနာတိ ဥစ္စာဝစာ ဟီနပဏီတတာ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကမ္မဝိပါကဉာဏံ ပဉ္စမံ တထာဂတဗလံ.

Ở đây, bất cứ giới nào được xem là cao tột, họ nỗ lực thực hiện điều đó qua thân, khẩu, và ý. Sự nỗ lực là tư, là nghiệp. Sự nỗ lực qua thân, khẩu, do tính chất của tâm, Như Lai biết sự khác biệt của nghiệp như sau: ‘Chúng sanh này với giới như vậy đã tạo nghiệp như thế này trong quá khứ, do nhân này mà quả như thế này đang trổ cho vị ấy trong hiện tại, hoặc sẽ trổ trong tương lai.’ Ngài biết về hiện tại như sau: ‘Người này với giới như vậy đang làm nghiệp này.’ Do nhân là ái và kiến này, quả của nghiệp ấy sẽ không sanh khởi cho vị ấy trong chính đời này, hoặc trong đời sau, hoặc trong một thời kỳ kế tiếp. Ngài biết như sau: ‘Người này sẽ làm nghiệp như thế này trong tương lai, do nhân này mà quả như thế này sẽ sanh khởi cho vị ấy, do nhân này mà trong bốn đề mục thiền, đề mục này đem lại an lạc trong hiện tại và có quả an lạc trong tương lai.’ …v.v… Như vậy, Ngài biết sự khác biệt về quả của các nghiệp đã tạo trong quá khứ, vị lai, và hiện tại, theo nhân, theo duyên, cao và thấp, hạ liệt và cao thượng. Đây được gọi là trí tuệ về quả của nghiệp, là Như Lai lực thứ năm.

တထာ သတ္တာ ယံ ဝါ ကမ္မသမာဒါနံ သမာဒိယန္တာ တတ္ထ ဧဝံ ပဇာနာတိ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ကမ္မာဓိမုတ္တဿ ရာဂစရိတဿ နေက္ခမ္မဓာတူနံ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, တဿ ရာဂါနုဂတေ သုညမာနဿ ပဌမံ ဈာနံ သံကိလိဿတိ, သစေ ပုန ဥတ္တရိ ဝါယာမတော ဈာနဝေါဒါနဂတေ မာနသေ ဝိသေသဘာဂိယံ ပဋိပဒံ အနုယုဉ္ဇိယတိ. တဿ ဟိ ဈာနဘာဂိယံယေဝ ပဌမဇ္ဈာနေ ဌိတဿ ဒုတိယံ ဈာနံ ဝေါဒါနံ ဂစ္ဆတိ, တတိယဉ္စ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတုကာမဿ သောမနဿိန္ဒြိယံ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, တဿ သာ ပီတိ အဝိသေသဘာဂိယံ တတိယံ ဈာနံ အာဒိဿ တိဋ္ဌတိ. သစေ တဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တထာဂတဿ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ ဝေါဒါနံ ဂစ္ဆတိယေဝ, စတုတ္ထဿ ဈာနဿ ဟာနဘာဂိယာ ဓမ္မာ, တေ စ ဓမ္မာ ယတ္ထ ပဇာယန္တိ ယေဟိ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ ဝေါဒါနံ ဒိဿတိ. ဧဝံ အဇ္ဈာသယသမာပတ္တိယာ ယာ စတဿော သမာပတ္တိယော တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခဈာနာနီတိ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဝိမောက္ခာတိ. အဋ္ဌ စ ဝိမောက္ခာ တီဏိ စ ဝိမောက္ခမုခါနိ. သမာဓီတိ စတ္တာရော [Pg.193] သမာဓီ – ဆန္ဒသမာဓိ ဝီရိယသမာဓိ စိတ္တသမာဓိ ဝီမံသာသမာဓီတိ. သမာပတ္တိယော စတဿော အဇ္ဈာသယသမာပတ္တိယော ဣတိ ဣမေသံ ဈာနာနံ ဝိမောက္ခသမာပတ္တီတိ ဧဝရူပေါ သံကိလေသော ရာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ. ဧဝံ ဒေါသစရိတဿ. မောဟစရိတဿ. ရာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဧဝရူပံ ဝေါဒါနံ ဣတိ ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ယထာဘူတံ အသာဓာရဏံ သဗ္ဗသတ္တေဟိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဆဋ္ဌံ တထာဂတဗလံ.

Như vậy, khi chúng sanh thực hiện bất kỳ sự tạo tác nghiệp nào, ở đó Ngài biết như sau: đối với người này có khuynh hướng về nghiệp, có tánh tham, các giới xuất ly đi đến viên mãn. Đối với vị ấy, khi đi theo tham ái, tâm trở nên trống rỗng, sơ thiền trở nên ô nhiễm. Nếu lại nỗ lực hơn nữa, với tâm hướng đến sự thanh tịnh của thiền, thực hành con đường đưa đến sự đặc biệt. Quả vậy, đối với vị ấy, khi đã an trú trong sơ thiền vốn thuộc về thiền, nhị thiền sẽ đi đến thanh tịnh. Và đối với người muốn nhập tam thiền, hỷ căn bao trùm tâm và an trú. Đối với vị ấy, hỷ đó, là phần không đặc biệt, hướng đến tam thiền mà an trú. Nếu vị ấy biết như thật sự xuất ly khỏi nó, thì đối với Như Lai, tứ thiền chắc chắn đi đến thanh tịnh. Có những pháp thuộc phần thoái thất của tứ thiền, và những pháp ấy sanh khởi ở đâu, và nhờ những pháp nào mà sự thanh tịnh của tứ thiền được thấy. Như vậy, đối với sự chứng đắc theo ý muốn, có bốn thiền chứng, ba giải thoát môn, tám giải thoát thiền, tức là bốn thiền là giải thoát. Và tám giải thoát, ba giải thoát môn. Về định, có bốn định: dục định, tinh tấn định, tâm định, thẩm định. Về thiền chứng, có bốn thiền chứng theo ý muốn. Như vậy, đối với các thiền này, có sự chứng đắc giải thoát. Sự ô nhiễm như vậy xảy ra cho người có tánh tham. Tương tự cho người có tánh sân, tánh si. Đối với người có tánh tham, sự thanh tịnh như vậy xảy ra. Như vậy, trí tuệ nào ở đây như thật, không chung cho tất cả chúng sanh, đây được gọi là Như Lai lực thứ sáu.

တတ္ထ တထာဂတော ဧဝံ ပဇာနာတိ လောကိကာ ဓမ္မာ လောကုတ္တရာ ဓမ္မာ ဘာဝနာဘာဂိယံ ဣန္ဒြိယံ နာမံ လဘန္တိ. အာဓိပတေယျဘူမိံ ဥပါဒါယ ဗလံ နာမံ လဘန္တိ ထာမဂတံ မနော မနိန္ဒြိယံ တံ ဥပါဒါယ. ဝီရိယံ နာမံ လဘန္တိ အာရမ္ဘဓာတုံ ဥပါဒါယ. ဣတိဿ ဒေဝ ဧဝရူပံ ဉာဏံ ဣမေဟိ စ ဓမ္မေဟိ ဣမေ ပုဂ္ဂလာ သမန္နာဂတာတိပိ ဓမ္မဒေသနံ အကာသိ. အာကာရတော စ ဝေါကာရတော စ အာသယဇ္ဈာသယဿ အဓိမုတ္တိသမန္နာဂတာနံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ ဣန္ဒြိယဗလဝီရိယဝေမတ္တတံ ဉာဏံ သတ္တမံ တထာဂတဗလံ.

Ở đây, Như Lai biết như sau: các pháp thế gian và xuất thế gian, thuộc về phần tu tập, được gọi là ‘căn’. Tùy thuộc vào trạng thái làm chủ, chúng được gọi là ‘lực’. Tâm đã đạt đến sức mạnh là tâm căn, tùy thuộc vào đó. Chúng được gọi là ‘tinh tấn’ tùy thuộc vào giới nỗ lực. Như vậy, Ngài có trí tuệ như thế này, và Ngài đã thuyết pháp rằng: ‘Những người này được phú bẩm với những pháp này.’ Ngài thuyết pháp cho những người có khuynh hướng, theo cách tổng quát và đặc biệt, phù hợp với ý muốn và khuynh hướng ngầm của họ. Đây được gọi là trí tuệ về sự khác biệt của căn, lực, và tinh tấn của các chúng sanh khác, các cá nhân khác, là Như Lai lực thứ bảy.

တတ္ထ စ တထာဂတော လောကာဒီသု စ ဘူမီသု သံယောဇနာနဉ္စ သေက္ခာနံ ဒွီဟိ ဗလေဟိ ဂတိံ ပဇာနာတိ, ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိယာ အတီတေ သံသာရေ ဧတရဟိ စ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ စုတူပပါတံ ဣတိ ဣမာနိ ဒွေ ဗလာနိ ဒိဗ္ဗစက္ခုတော အဘိနီဟိတာနိ. သော အတီတမဒ္ဓါနံ ဒိဗ္ဗဿ စက္ခုနော ဂေါစရော သော ဧတရဟိ သတိ ဂေါစရော ဣတိ အတ္တနော စ ပရေသံ စ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏံ အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရကံ ပစ္စုပ္ပန္နမဒ္ဓါနံ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဣမာနိ ဒွေ တထာဂတဗလာနိ, အဋ္ဌမံ ပုဗ္ဗေနိဝါသော, နဝမံ ဒိဗ္ဗစက္ခု.

Và ở đây, Như Lai, trong các thế giới và các cõi, biết được cảnh giới của những vị còn kiết sử và các bậc hữu học bằng hai lực: bằng Túc mạng minh, (Ngài biết) về vòng luân hồi trong quá khứ; và trong hiện tại, bằng Thiên nhãn, (Ngài biết) sự chết và sanh. Như vậy, hai lực này được dẫn xuất từ thiên nhãn. Thời quá khứ ấy là đối tượng của thiên nhãn, hiện tại này là đối tượng của niệm. Như vậy, trí tuệ về túc mạng của mình và của người khác có nhiều loại, nhiều cách khác nhau. (Ngài biết) thời hiện tại bằng thiên nhãn. Đây là hai Như Lai lực: thứ tám là Túc mạng minh, thứ chín là Thiên nhãn.

ပုန စပရံ တထာဂတော အရိယပုဂ္ဂလာနံ ဈာနံ ဝေါဒါနံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ ပဇာနာတိ အယံ ပုဂ္ဂလော ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဣမာယ ပဋိပဒါယ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ ဣတိ အတ္တနော စ အာသဝါနံ ခယံ ဉာဏံ ဒိဋ္ဌေကဋ္ဌာနံ စတုဘူမိမုပါဒါယ ယာဝ နဝန္နံ အရဟန္တာနံ အာသဝက္ခယော ဩဓိသော သေက္ခာနံ အနောဓိသော အရဟန္တာနံ. တတ္ထ စေတောဝိမုတ္တိ ဒွီဟိ အာသဝေဟိ အနာသဝါ ကာမာသဝေန စ ဘဝါသဝေန စ, ပညာဝိမုတ္တိ ဒွီဟိ အာသဝေဟိ အနာသဝါ ဒိဋ္ဌာသဝေန စ အဝိဇ္ဇာသဝေန စ, ဣမာသံ ဒွိန္နံ ဝိမုတ္တီနံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ အာသဝက္ခယေ ဉာဏံ. ဒသမံ တထာဂတဗလံ.

Lại nữa, Như Lai biết rõ thiền, sự trong sạch, và phần thấu triệt của các bậc Thánh nhân rằng: ‘Vị này, với đạo lộ này, với pháp hành này, do đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình chứng ngộ, thành tựu và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc, ngay trong hiện tại.’ Như vậy, Ngài biết trí tuệ về sự đoạn tận các lậu hoặc. Sự đoạn tận lậu hoặc của các bậc Hữu học là có giới hạn, sự đoạn tận lậu hoặc của các bậc A-la-hán là không có giới hạn. Ở đây, tâm giải thoát thì không có lậu hoặc bởi hai lậu hoặc là dục lậu và hữu lậu; tuệ giải thoát thì không có lậu hoặc bởi hai lậu hoặc là kiến lậu và vô minh lậu. Trí tuệ như thật về hai sự giải thoát này, đây được gọi là trí về sự đoạn tận các lậu hoặc. Đây là Như Lai lực thứ mười.

၂၀. ဣမေသု [Pg.194] ဒသသု ဗလေသု ဌိတော တထာဂတော ပဉ္စဝိဓံ သာသနံ ဒေသေတိ သံကိလေသဘာဂိယံ ဝါသနာဘာဂိယံ ဒဿနဘာဂိယံ ဘာဝနာဘာဂိယံ အသေက္ခဘာဂိယံ. တတ္ထ ယော တဏှာသံကိလေသော, ဣမဿ အလောဘော နိဿရဏံ. ယော ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော, ဣမဿ အမောဟော နိဿရဏံ. ယော ဒုစ္စရိတသံကိလေသော, ဣမဿ တီဏိ ကုသလာနိ နိဿရဏံ. ကိံ နိဒါနံ? တီဏိ ဣမာနိ မနောဒုစ္စရိတာနိ – အဘိဇ္ဈာ ဗျာပါဒေါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. တတ္ထ အဘိဇ္ဈာ မနောဒုစ္စရိတံ ကာယကမ္မံ ဥပဋ္ဌပေတိ, အဒိန္နာဒါနံ သဗ္ဗဉ္စ တဒုပနိဗ္ဗဒ္ဓံ ဝါစာကမ္မံ ဥပဋ္ဌပေတိ, မုသာဝါဒဉ္စ သဗ္ဗဝိတထံ သဗ္ဗံ ဝါစမဘာဝံ သဗ္ဗမက္ခံ ပလာသံ အဘိဇ္ဈာ အကုသလမူလန္တိ, သုစရိတေ သုစရိတံ မုသာဝါဒါ အဒိန္နာဒါနာ အဘိဇ္ဈာယ စေတနာ, တတ္ထ ဗျာပါဒေါ မနောဒုစ္စရိတံ ကာယကမ္မံ ဥပဋ္ဌပေတိ, ပါဏာတိပါတံ သဗ္ဗဉ္စ မေတံ အာကဍ္ဎနံ ပရိကဍ္ဎနံ နိဗ္ဗဒ္ဓံ ရောစနံ ဝါစာကမ္မံ ဥပဋ္ဌပေတိ, ပိသုဏဝါစံ ဖရုသဝါစံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မနောဒုစ္စရိတဉ္စ အဘိဇ္ဈံ ဗျာပါဒံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပယောဇေတိ, တဿ ယော ကောစိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စာဂေါ ရာဂဇော ဝါ ဒေါသဇော ဝါ သဗ္ဗသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ သမ္ဘူတော ဣမိနာ ကာရဏေန မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ဥပဋ္ဌပေတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ဝစီကမ္မံ ဥပဋ္ဌပေတိ သမ္ဖပ္ပလာပံ. ဣမာနိ တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ အကုသလမူလာနိ.

20. An trú trong mười lực này, Như Lai thuyết giảng giáo pháp gồm năm phần: phần nhiễm ô, phần tiềm ẩn, phần kiến, phần tu, và phần vô học. Trong đó, đối với sự nhiễm ô do tham ái, vô tham là sự xuất ly. Đối với sự nhiễm ô do tà kiến, vô si là sự xuất ly. Đối với sự nhiễm ô do ác hạnh, ba pháp thiện là sự xuất ly. Nhân duyên là gì? Có ba ý ác hạnh này – tham lam, sân hận, tà kiến. Trong đó, ý ác hạnh tham lam làm phát sinh thân nghiệp là trộm cắp, và làm phát sinh khẩu nghiệp liên quan đến nó là nói dối, cùng tất cả lời hư ngụy, lời không thật, lời che giấu, lời rỗng tuếch; tham lam là gốc rễ bất thiện. Trong thiện hạnh, thiện hạnh là tư tâm (tránh xa) nói dối, trộm cắp, tham lam. Ở đó, ý ác hạnh sân hận làm phát sinh thân nghiệp là sát sanh, và tất cả sự lôi kéo, níu giữ, trói buộc, ưa thích này; làm phát sinh khẩu nghiệp là nói lời đâm thọc, nói lời thô ác. Ý ác hạnh tà kiến làm cho tham, sân, và tà kiến khởi lên. Đối với người ấy, bất cứ sự từ bỏ tà kiến nào, dù do tham hay do sân, đều hoàn toàn phát sinh từ tà kiến; vì lý do này mà tà kiến phát sinh. Tà dâm trong các dục làm phát sinh khẩu nghiệp là nói lời phù phiếm. Ba ác hạnh này là các gốc rễ bất thiện.

ယာ အဘိဇ္ဈာ, သော လောဘော. ယော ဗျာပါဒေါ, သော ဒေါသော. ယာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, သော မောဟော. တာနိ အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာနိ ဥပဋ္ဌပေန္တိ. တေသု ဂဟိတေသု တီသု အကုသလမူလေသု ဒသဝိဓံ အကုသလမူလံ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ, တဿ တိဝိဓဿ ဒုစ္စရိတသံကိလေသဿ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ နိဿရဏံ. တတ္ထ ယော ဗဟုသိတော နိဒ္ဒေသော ယထာ လောဘော ဒေါသော မောဟောပိ, တတ္ထ အသိတုံ ဧတ္ထ လောဘော ဥဿဒေါ တေန ကာရဏေန တေသု ဝါ ဓမ္မေသု လောဘော ပညပိယတိ. တတ္ထာယံ မောဟော အကုသလံ မောဟော အယံ အဝိဇ္ဇာ, သာ စတုဗ္ဗိဓာ ရူပေ အဘိနိဝိဋ္ဌာ, ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, အဝိဇ္ဇာဂတော ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တတ္ထ ကတမံ ပဒံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ဥစ္ဆေဒံ ဝဒတိ ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’န္တိ နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နဒိဋ္ဌိ စ အညော စ ကရောတိ, အညော ပဋိသံဝေဒိယတိ. ပစ္ဆိမသဋ္ဌိကပ္ပာနံ တီဏိ ပဒါနိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ သဿတံ ဘဇန္တိ ‘‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’’န္တိ အကိရိယဉ္စ တံ ဒုက္ခမိစ္ဆတော အဟေတုကာ စ ပတန္တိ အနဇ္ဈာဘာဝေါ စ ကမ္မာနံ သဗ္ဗဉ္စ မာနယိ. တတ္ထ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ သံသာရေန [Pg.195] သုဒ္ဓိ အာဇီဝကာ ဆဠာသီတိ ပညပေန္တိ. ယထာရူပေ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ စတုဝတ္ထုကာ, ဧဝံ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု ဝီသတိဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ သဿတံ ဘဇတိ. အညာဇီဝကာ စ သဿတဝါဒိကေ စ သီလဗ္ဗတံ ဘဇန္တိ ပရာမသန္တိ ဣမိနာ ဘဝိဿာမိ ဒေဝေါ ဝါ ဒေဝညတရော ဝါ, အယံ သီလဗ္ဗတပရာမာသော. တတ္ထ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ သော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’မိတိ တံ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ နာဘိပ္ပသီဒတိ ပုဗ္ဗန္တေ အပရန္တေ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ…ပေ… ဣတိ ဝါသနာဘာဂိယေသု ဌိတဿ အယံ ဥပက္ကိလေသော.

Cái gì là tham lam, đó là tham. Cái gì là sân hận, đó là sân. Cái gì là tà kiến, đó là si. Chúng làm phát sinh tám tà tánh. Khi ba gốc rễ bất thiện này được nắm giữ, mười loại gốc rễ bất thiện đi đến viên mãn. Đối với sự nhiễm ô do ba ác hạnh ấy, kinh thuộc phần tiềm ẩn là sự xuất ly. Ở đây, có sự chỉ dẫn rằng tham, sân, và cả si đều được dựa vào nhiều; ở đây, để không dựa vào, tham là nổi trội, vì lý do đó, trong các pháp ấy, tham được chế định. Ở đây, si này là si bất thiện, đây là vô minh. Vô minh ấy có bốn cách chấp thủ vào sắc: thấy sắc là tự ngã; người bị vô minh chi phối (thấy) tự ngã có sắc, hoặc sắc ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong sắc. Ở đây, câu nào nói về đoạn kiến trong thân kiến? (Đó là câu) ‘sinh mạng chính là thân thể,’ là đoạn kiến và ngẫu nhiên sinh kiến, và (quan niệm) người này làm, người khác cảm thọ. Ba câu của sáu mươi kiếp sau cùng trong thân kiến đi theo thường kiến: ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác,’ và vô hành kiến. Đối với người mong muốn khổ ấy, vô nhân kiến cũng rơi vào, và sự không có kết quả của các nghiệp, và tất cả kiêu mạn. Ở đây, (với quan niệm) ‘chỉ có cái này là thật, cái khác là rỗng tuếch,’ tám mươi sáu phái Lõa thể tuyên bố sự thanh tịnh qua vòng luân hồi. Như thân kiến có bốn đối tượng trong sắc, cũng vậy, có hai mươi đối tượng trong năm uẩn. Thân kiến đi theo thường kiến. Các phái Lõa thể khác và các phái thường kiến đi theo và chấp thủ giới cấm: ‘với (giới cấm) này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một vị trời nào đó,’ đây là giới cấm thủ. Ở đây, với thân kiến, người ấy thấy sắc là tự ngã, (với kiến) ‘sinh mạng chính là thân thể,’ người ấy hoài nghi, do dự, không quyết đoán, không tin tưởng về điều đó, ở quá khứ, ở vị lai, ở cả quá khứ và vị lai... Như vậy, đây là phiền não của người an trú trong các (pháp) thuộc phần tiềm ẩn.

၂၁. တတ္ထ သဒ္ဓိန္ဒြိယေန သဗ္ဗံ ဝိစိကိစ္ဆိတံ ပဇဟတိ, ပညိန္ဒြိယေန ဥဒယဗ္ဗယံ ပဿတိ, သမာဓိန္ဒြိယေန စိတ္တံ ဧကောဒိ ကရောတိ ဝီရိယိန္ဒြိယေန အာရဘတိ. သော ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သဒ္ဓါနုသာရီ အဝေစ္စပ္ပသာဒေ နိရတော အနန္တရိယံ သမာဓိံ ဥပ္ပာဒေတိ. ဣန္ဒြိယေဟိ သုဒ္ဓေဟိ ဓမ္မာနုသာရီ အပ္ပစ္စယတာယ အနန္တရိယံ သမာဓိံ ဥပ္ပာဒေတိ. သော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. သစ္စာနိ ဣဒံ ဒဿနဘာဂိယံ သုတ္တံ. တဿ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ တီဏိ သံယောဇနာနိ ဒဿနပဟာတဗ္ဗာနိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ပဟီနာနိ ဒွေ ပုဂ္ဂလကတာနိ. တတ္ထ တီဏိ အကုသလမူလာနိ ဘာဝနာပဟာတဗ္ဗာနိ ဥပရိက္ခိတ္တာနိ ဆ ဘဝေ နိဗ္ဗတ္တေန္တိ. တတ္ထ တေသု အဘိဇ္ဈာယ စ ဗျာပါဒေသု တနုကတေသု ဆ ဘဝါ ပရိက္ခယာ မရိယာဒံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒွေ ဘဝါ အဝသိဋ္ဌာ. တဿ အဘိဇ္ဈာ စ ဗျာပါဒေါ စ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. ဧကော ဘဝေါ အဝသိဋ္ဌော ဟောတိ. သော စ မာနဝသေန နိဗ္ဗတ္တေတိ. ကိဉ္စာပိ ဧတ္ထ အညေပိ စတ္တာရော ကိလေသာ ရူပရာဂေါ ဘဝရာဂေါ အဝိဇ္ဇာ ဥဒ္ဓစ္စံ ကေတုသ္မိမာနဘူတာ နပ္ပဋိဗလာ အသ္မိမာနံ ဝိနိဝတ္တေတုံ, သဗ္ဗေပိ တေ အသ္မိမာနဿ ပဟာနံ အာရဘတေ. ခီဏေသု န စ တေသု ဣဒမုတ္တရိဒဿနဘူမိယံ ပဉ္စသု သေက္ခပုဂ္ဂလေသု တီသု စ ပဋိပ္ပန္နကေသု ဒွီသု စ ဖလဋ္ဌေသု ဘာဝနာဘာဂိယံ သုတ္တံ. တဒုတ္တရိ အသေက္ခဘာဂိယသုတ္တံ, ကတ္ထစိ ဘူမိ နိပီဠိယတိ. ဣဒဉ္စ ပဉ္စမံ သုတ္တံ. တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ဒေသိတံ ပုထုဇ္ဇနဿ သေက္ခဿ အသေက္ခဿ သံကိလေသဘာဂိယံ ဝါသနာဘာဂိယံ. ပုထုဇ္ဇနဿ ဒဿနဘာဂိယံ. ဘာဝနာဘာဂိယံ ပဉ္စန္နံ သေက္ခာနံ. ယံ ပဌမနိဒ္ဒိဋ္ဌံ အသေက္ခဘာဂိယံ သဗ္ဗေသံ အရဟန္တာနံ. သာ ပန ပဉ္စဝိဓာ သတ္တဝီသအာကာရေ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. ဧတေသု တဿ ဂတီနံ တတော ဥတ္တရိ. တဉ္စ ခေါ သင်္ခေပေန ပညာသာယ အာကာရေဟိ [Pg.196] သမ္ပတတိ, ယေ ပညာသ အာကာရာ သာသနေ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ, တေ သင်္ခိပိယန္တာ ဒသဟိ အာကာရေဟိ ပတန္တိ. ယေ အရိယသစ္စံ နိက္ခေပေန ဌိတေ သင်္ခိပိယတ္တာ အဋ္ဌသု အာကာရေသု ပတန္တိ. စတူသု စ သာဓာရဏေသု သုတ္တေသု ယာ ဟာရသမ္ပာတဿ ဘူမိ, တေ သင်္ခိပိယန္တာ ပဉ္စသု သုတ္တေသု ပတန္တိ. သံကိလေသဘာဂိယေ ဝါသနာဘာဂိယေ ဘာဝနာဘာဂိယေ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေ အသေက္ခဘာဂိယေ စ. တေ သင်္ခိပိယန္တာ စတူသု သုတ္တေသု ပတန္တိ. သံကိလေသဘာဂိယေ ဝါသနာဘာဂိယေ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေ အသေက္ခဘာဂိယေ စ. တေ သင်္ခိပိယမာနာ တီသု သုတ္တေသု ပတန္တိ, ပုထုဇ္ဇနဘာဂိယေ သေက္ခဘာဂိယေ အသေက္ခဘာဂိယေ စ. တေ သင်္ခိပိယန္တာ ဒွီသု သုတ္တေသု ပတန္တိ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေ စ ပုဗ္ဗယောဂဘာဂိယေ စ. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဒွေ အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနာ တထာဂတာ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ သုတ္တံ ဂေယျံ…ပေ… သတ္ထာ ပုဗ္ဗယောဂသမန္နာဂတေ အပ္ပကသိရေန မညမာနာ ဝသိယန္တိ ပုဗ္ဗယောဂါ စ ဘဝိဿန္တိ သန္တာနံ မညမာနာဓရာယ. တတ္ထ ပညာဝေမတ္တတံ အတ္တနော သမနုပဿမာနေန အဋ္ဌဝိဓေ သုတ္တသင်္ခေပေ, ယတ္ထ ယတ္ထ သက္ကောတိ, တတ္ထ တတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗံ. တတ္ထ တတ္ထ ယောဇေတွာ သုတ္တဿ အတ္ထော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. န ဟိ သတိ ဝေဒနာ မနော ဓာရေတွာ သက္ကာ ယေန ကေနစိ သုတ္တဿ အတ္ထော ယထာဘူတံ နိဒ္ဒိသိတုံ.

21. Trong đó, với tín quyền, vị ấy từ bỏ tất cả sự hoài nghi; với tuệ quyền, vị ấy thấy sự sanh diệt; với định quyền, vị ấy làm cho tâm chuyên nhất; với tấn quyền, vị ấy nỗ lực. Vị ấy, với năm quyền này, là người tùy tín, thường hoan hỷ trong sự tịnh tín bất động, làm phát sanh định vô gián. Với các quyền thanh tịnh, người tùy pháp, do không duyên cớ, làm phát sanh định vô gián. Vị ấy biết như thật rằng: "Đây là khổ". Các chân lý, đây là kinh thuộc phần kiến. Đối với vị ấy, trong năm hạ phần kiết sử, ba kiết sử cần được đoạn trừ bằng kiến, đã được đoạn trừ hoàn toàn, được thực hiện bởi hai hạng người. Trong đó, ba bất thiện căn cần được đoạn trừ bằng tu tập, được ném lên trên, làm phát sanh sáu kiếp sống. Trong đó, khi tham ái và sân hận đã được làm cho mỏng manh, sáu kiếp sống đi đến giới hạn do sự tận diệt, còn lại hai kiếp sống. Đối với vị ấy, tham ái và sân hận đã hoàn toàn tận diệt. Còn lại một kiếp sống. Và kiếp sống ấy được tạo ra do ngã mạn. Mặc dù ở đây, bốn phiền não khác là sắc ái, hữu ái, vô minh, trạo cử, tuy đã trở thành ngã mạn như ngọn cờ, nhưng không có khả năng làm lắng dịu ngã mạn "ta là". Tất cả chúng đều bắt đầu việc đoạn trừ ngã mạn "ta là". Khi chúng đã được đoạn trừ, không còn gì cao hơn nữa. Trong địa vị kiến, trong năm hạng hữu học, ba vị đang thực hành và hai vị trú quả, đây là kinh thuộc phần tu tập. Cao hơn nữa là kinh thuộc phần vô học, ở một nơi nào đó, địa vị bị ép xuống. Và đây là kinh thứ năm. Được thuyết cho ba hạng người: phàm phu, hữu học, vô học, là kinh thuộc phần phiền não, kinh thuộc phần tập quán. Đối với phàm phu là kinh thuộc phần kiến. Kinh thuộc phần tu tập là của năm hạng hữu học. Kinh thuộc phần vô học đã được chỉ ra đầu tiên là của tất cả các vị A-la-hán. Kinh ấy có năm loại, cần được tìm kiếm trong hai mươi bảy phương diện. Trong những phương diện này, sự đi đến của kinh ấy còn cao hơn nữa. Và kinh ấy, một cách tóm tắt, rơi vào năm mươi phương diện. Năm mươi phương diện nào đã được chỉ ra trong giáo pháp, khi được tóm tắt, chúng rơi vào mười phương diện. Những phương diện nào, khi Thánh đế được đặt xuống, do được tóm tắt, rơi vào tám phương diện. Và trong bốn kinh thông thường, nơi nào là địa vị của sự tương ứng các phương pháp, khi được tóm tắt, chúng rơi vào năm kinh: kinh thuộc phần phiền não, kinh thuộc phần tập quán, kinh thuộc phần tu tập, kinh thuộc phần thâm nhập, và kinh thuộc phần vô học. Khi được tóm tắt, chúng rơi vào bốn kinh: kinh thuộc phần phiền não, kinh thuộc phần tập quán, kinh thuộc phần thâm nhập, và kinh thuộc phần vô học. Khi đang được tóm tắt, chúng rơi vào ba kinh: kinh thuộc phần phàm phu, kinh thuộc phần hữu học, và kinh thuộc phần vô học. Khi được tóm tắt, chúng rơi vào hai kinh: kinh thuộc phần thâm nhập và kinh thuộc phần tiền duyên. Như đã được đức Thế Tôn nói: "Thấy rõ hai lợi ích, các đấng Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuyết pháp, kinh, kệ... Bậc Đạo Sư, đối với những người có tiền duyên, không khó nhọc, xem như đã sẵn sàng, thường trú. Và các tiền duyên sẽ có để duy trì sự xem như đã sẵn sàng của chúng sanh." Trong đó, người thấy rõ sự khác biệt về trí tuệ của mình, trong tám loại tóm tắt kinh, nơi nào có thể, nơi đó nên được áp dụng. Sau khi áp dụng ở nơi này nơi kia, ý nghĩa của kinh nên được chỉ ra. Vì khi có cảm thọ, không thể giữ tâm lại, không thể chỉ ra ý nghĩa của kinh như thật bằng bất cứ cách nào.

တတ္ထ ပုရိမကာနံ သုတ္တာနံ ဣမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ

Trong đó, đây là các kệ tóm tắt của các bài kinh trước.

ကာမန္ဓာ ဇာလသဉ္ဆန္နာ, ပဉ္စ နီဝရဏာနိ စ;

မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ, မဟာနာမော စ သာကိယော.

Mù lòa vì dục, bị lưới tham che phủ, và năm triền cái; các pháp lấy ý làm đầu, và Mahānāma dòng Sākya.

ဥဒ္ဓံ အဓော ဝိပ္ပမုတ္တော, ယဉ္စ သီလကိမတ္ထိယာ;

ယဿ သေလူပမံ စိတ္တံ, ဥပတိဿ ပုစ္ဆာဒိကာ.

Kinh về người giải thoát trên dưới, kinh về giới có lợi ích gì; kinh về người có tâm như đá tảng, và các kinh bắt đầu bằng câu hỏi của Upatissa.

ယဿ ကာယဂတာသတိ, ဆန္နံ တမောပရာယဏော;

န တံ ဒဠှံ စေတသိကံ, အယံ လောကောတိအာဒိကံ.

Kinh về người có niệm thân, kinh về sáu pháp có si làm nơi nương tựa; kinh về sự trói buộc không bền vững, kinh về tâm sở, và các kinh bắt đầu bằng "thế gian này".

စတ္တာရော စေဝ ပုဂ္ဂလာ, ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎိတံ;

သောတာနုဂတဓမ္မေသု, ဣမာ တေသံ ဥဒ္ဒါနဂါထာ.

Bốn hạng người, phước của người bố thí tăng trưởng; trong các pháp đi theo dòng nghe, đây là các kệ tóm tắt của chúng.

၂၂. တတ္ထ ကတမာ အာဏတ္တိ?

22. Trong đó, mệnh lệnh là gì?

သစေ ဘာယထ ဒုက္ခဿ, သစေ ဝေါ ဒုက္ခမပ္ပိယံ;

မာကတ္ထ ပါပကံ ကမ္မံ, အာဝိ ဝါ ယဒိ ဝါ ရဟော.

Nếu các ngươi sợ khổ, nếu khổ không phải là điều các ngươi yêu thích; chớ làm nghiệp ác, dù ở nơi công khai hay nơi kín đáo.

‘‘အတီတေ[Pg.197], ရာဓ, ရူပေ အနပေက္ခော ဟောဟီ’’တိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာ. ‘‘သီလဝန္တေန, အာနန္ဒ, ပုဂ္ဂလေန သဒါ ကရဏီယာ ကိန္တိမေ အဝိပ္ပဋိသာရော အဿာ’’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ အာဏတ္တိ.

"Này Rādha, hãy không luyến tiếc sắc trong quá khứ", nên được trình bày chi tiết. "Này Ānanda, người có giới nên luôn làm (việc thiện) với ý nghĩ: 'Làm sao để ta không hối hận?'". Đây được gọi là mệnh lệnh.

တတ္ထ ကတမံ ဖလံ?

Trong đó, quả là gì?

ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတိ ဓမ္မစာရိံ, ဆတ္တံ မဟန္တံ ယထ ဝဿကာလေ;

ဧသာနိသံသော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ, န ဒုဂ္ဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မစာရီ.

Pháp thật sự bảo hộ người hành pháp, như chiếc lọng lớn trong mùa mưa; đây là lợi ích của pháp được thực hành tốt, người hành pháp không đi đến ác thú.

ဣဒံ ဖလံ.

Đây là quả.

တတ္ထ ကတမော ဥပါယော?

Trong đó, phương tiện là gì?

‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ, ယဒါ ပညာယ ပဿတိ;

အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ, ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ.

"Tất cả các pháp là vô ngã", khi thấy bằng trí tuệ; bấy giờ nhàm chán trong khổ, đó là con đường thanh tịnh.

‘‘သတ္တဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ခေါ, ဘိက္ခု, အပိ ဟိမဝန္တံ ပဗ္ဗတရာဇာနံ စာလေယျ, ကော ပန ဝါဒေါ ဆဝံ အဝိဇ္ဇံ သတ္တကေသု’’ ဝေယျာကရဏံ ကာတဗ္ဗံ. အယံ ဥပါယော.

"Này Tỳ khưu, người đầy đủ bảy chi phần, thật vậy, có thể làm rung chuyển cả vua núi Himavanta, huống chi là vô minh thấp hèn (bị phá hủy) bởi bảy (đạo quả)", nên được giải thích. Đây là phương tiện.

တတ္ထ ကတမာ အာဏတ္တိ စ ဖလဉ္စ?

Trong đó, mệnh lệnh và quả là gì?

သစေ ဘာယထ ဒုက္ခဿ, သစေ ဝေါ ဒုက္ခမပ္ပိယံ;

မာကတ္ထ ပါပကံ ကမ္မံ, အာဝိ ဝါ ယဒိ ဝါ ရဟော.

Nếu các ngươi sợ khổ, nếu khổ không phải là điều các ngươi yêu thích; chớ làm nghiệp ác, dù ở nơi công khai hay nơi kín đáo.

သစေ ဟိ ပါပကံ ကမ္မံ, ကရောထ ဝါ ကရိဿထ;

န ဝေါ ဒုက္ခာ ပမောက္ခာတ္ထိ, ဥပစ္စာပိ ပလာယတံ.

Vì nếu các ngươi làm hoặc sẽ làm nghiệp ác; các ngươi sẽ không thoát khỏi khổ, dù có chạy trốn đến đâu.

ပုရိမိကာယ ဂါထာယ အာဏတ္တိ ပစ္ဆိမိကာယ ဖလံ. သီလေ ပတိဋ္ဌာယ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ယာ စ စိတ္တဘာဝနာ ယာ စ ပညာဘာဝနာ ယာ စ အာဏတ္တိ ရာဂဝိရာဂါ စ ဖလံ.

Với kệ ngôn trước là mệnh lệnh, với kệ ngôn sau là kết quả. An trú trong giới, hai pháp cần được tu tập: sự tu tập về tâm và sự tu tập về tuệ. Đây là mệnh lệnh, và sự ly tham là kết quả.

တတ္ထ ကတမံ ဖလဉ္စ ဥပါယော စ?

Trong ấy, thế nào là kết quả và thế nào là phương tiện?

သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော, စိတ္တံ ပညဉ္စ ဘာဝယံ;

အာတာပီ နိပကော ဘိက္ခု, သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋံ.

Người có trí tuệ, an trú trong giới, tu tập tâm và tuệ; vị tỳ khưu nhiệt tâm, thận trọng, vị ấy có thể gỡ rối mớ bòng bong này.

ပုရိမိကာယ အဍ္ဎဂါထာယ ဥပါယော, ပစ္ဆိမိကာယ အဍ္ဎဂါထာယ ဖလံ. နန္ဒိယော သက္ကော ဣသိဝုတ္ထပုရိရိကာမဧကရက္ခေ သုတ္တံ မူလတော ဥပါဒါယ ယာဝ [Pg.198] ဆသု ဓမ္မေသု. ဥတ္တရိ ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ယာစယောဂေါ ကရဏီယော, အယံ ဥပါယော. အသဟဂတဿ ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ မုစ္စတီတိ. သဗ္ဗာသု ဆသု တီသု. အယံ ဥပါယော စ ဖလဉ္စ.

Với nửa kệ ngôn trước là phương tiện, với nửa kệ ngôn sau là kết quả. Kinh Nandiya được Sakka tán thán, do vị ẩn sĩ mong muốn có đoàn tùy tùng thuyết cho một dạ xoa, kể từ đầu cho đến sáu pháp. Hơn nữa, trong năm pháp, sự nỗ lực cần được thực hiện, đây là phương tiện. (Câu:) ‘Tâm của người không bị đồng hành (với phiền não) cũng được giải thoát khỏi lậu hoặc của dục.’ (Nên hiểu) trong tất cả, trong sáu, trong ba. Đây là cả phương tiện và kết quả.

တတ္ထ ကတမာ အာဏတ္တိ စ ဖလဉ္စ ဥပါယော စ?

Trong ấy, thế nào là mệnh lệnh, thế nào là kết quả, và thế nào là phương tiện?

သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု, မောဃရာဇ သဒါ သတော;

အတ္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဥဟစ္စ, ဧဝံ မစ္စုတရော သိယာ.

Này Mogharāja, hãy luôn chánh niệm, nhìn thế gian là trống không; nhổ bỏ tự thân kiến, như vậy có thể vượt qua tử thần.

‘‘သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု, မောဃရာဇာ’’တိ အာဏတ္တိ. ‘‘သဒါ သတော’’တိ ဥပါယော. ‘‘အတ္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဥဟစ္စ, ဧဝံ မစ္စုတရော သိယာ’’တိ ဖလံ. သမာဓိံ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝေထ, သမာဟိတော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ရူပံ အနိစ္စန္တိ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ပဿံ အရိယသာဝကော ပရိမုစ္စတိ ဇာတိယာပိ…ပေ… ဥပါယာသေဟိပိ ဣဓ တီဏိပိ’’.

Câu ‘Này Mogharāja, hãy nhìn thế gian là trống không’ là mệnh lệnh. Câu ‘luôn chánh niệm’ là phương tiện. Câu ‘nhổ bỏ tự thân kiến, như vậy có thể vượt qua tử thần’ là kết quả. ‘Này các tỳ khưu, hãy tu tập định. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu có định, biết rõ sắc là vô thường.’ ‘Thấy như vậy, vị thánh đệ tử được giải thoát khỏi sanh... cho đến... khỏi các não hại.’ Ở đây có cả ba (pháp).

၂၃. တတ္ထ ကတမော အဿာဒေါ?

23. Trong ấy, thế nào là vị ngọt?

ကာမံ ကာမယမာနဿ, တဿ စေတံ သမိဇ္ဈတိ. အယံ အဿာဒေါ.

Đối với người đang mong cầu dục lạc, nếu điều ấy được thành tựu. Đây là vị ngọt.

‘‘ဓမ္မစရိယာ သမစရိယာ ကုသလစရိယာ ဟေတူဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ’’. အယံ အဿာဒေါ.

‘Này Bà-la-môn, do các nhân là pháp hành, bình đẳng hành, thiện hành, như vậy ở đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào cõi lành, thiên giới.’ Đây là vị ngọt.

တတ္ထ ကတမော အာဒီနဝေါ?

Trong ấy, thế nào là sự nguy hại?

ကာမေသု ဝေ ဟညတေ သဗ္ဗာ မုစ္စေဝ – အယံ အာဒီနဝေါ. ပသေနဒိသံယုတ္တကေ သုတ္တေ ပဗ္ဗတောပမာ – အယံ အာဒီနဝေါ.

Chắc chắn, do các dục lạc mà bị tổn hại và hoàn toàn bị trói buộc – đây là sự nguy hại. Trong kinh thuộc Tương Ưng Pasenadi, ví dụ ngọn núi – đây là sự nguy hại.

တတ္ထ ကတမံ နိဿရဏံ?

Trong ấy, thế nào là sự xuất ly?

ယော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သပ္ပဿေဝ ပဒါ သိရော;

သောမံ ဝိသတ္တိကံ လောကေ, သတော သမတိဝတ္တတိ.

Người nào tránh xa các dục lạc, như (tránh) đầu con rắn bằng chân; người ấy, bậc chánh niệm ở đời, vượt qua được sự dính mắc này.

သံယုတ္တကေ သုတ္တံ ပါရိစ္ဆတ္တကော ပဏ္ဍုပလာသော သန္နိပလာသော – ဣဒံ နိဿရဏံ.

Trong Tương Ưng Bộ, kinh về cây Pāricchattaka có lá úa vàng, lá rụng – đây là sự xuất ly.

တတ္ထ [Pg.199] ကတမော အဿာဒေါ စ အာဒီနဝေါ စ?

Trong ấy, thế nào là vị ngọt và sự nguy hại?

ယာနိ ကရောတိ ပုရိသော, တာနိ အတ္တနိ ပဿတိ;

ကလျာဏကာရီ ကလျာဏံ, ပါပကာရီ စ ပါပကံ.

Những nghiệp nào người ta làm, những nghiệp ấy người ấy thấy nơi tự thân; người làm lành (thấy) điều lành, và người làm ác (thấy) điều ác.

တတ္ထ ယံ ပါပကာရီ ပစ္စနုဘောတိ အယံ အဿာဒေါ. လာဘာလာဘအဋ္ဌကေသု ဗျာကရဏံ, တတ္ထ အလာဘော အယသော နိန္ဒာ ဒုက္ခံ, အယံ အာဒီနဝေါ. လာဘော ယသော သုခံ ပသံသာ, အယံ အဿာဒေါ.

Trong ấy, điều mà người làm ác trải nghiệm, đây là vị ngọt. Sự giải thích trong tám pháp thế gian: trong đó, không được lợi, không danh thơm, bị chê bai, đau khổ, đây là sự nguy hại. Được lợi, có danh thơm, hạnh phúc, được tán dương, đây là vị ngọt.

တတ္ထ ကတမံ အဿာဒေါ စ နိဿရဏဉ္စ?

Trong ấy, thế nào là vị ngọt và sự xuất ly?

‘‘သုခေါ ဝိပါကော ပုညာနံ, အဓိပ္ပာယော စ ဣဇ္ဈတိ;

ခိပ္ပဉ္စ ပရမံ သန္တိံ, နိဗ္ဗာနမဓိဂစ္ဆတီ’’တိ.

‘Quả của các phước là an lạc, và ý nguyện được thành tựu; và nhanh chóng đạt đến sự tịch tịnh tối thượng, là Níp-bàn.’

ယော စ ဝိပါကော ပုညာနံ ယာ စ အဓိပ္ပာယဿ ဣဇ္ဈနာ, အယံ အဿာဒေါ. ယံ ခိပ္ပဉ္စ ပရမံ သန္တိံ နိဗ္ဗာနမဓိဂစ္ဆတိ, ဣဒံ နိဿရဏံ.

Bất cứ điều gì là quả của các phước và sự thành tựu của ý nguyện, đây là vị ngọt. Việc nhanh chóng đạt đến sự tịch tịnh tối thượng, là Níp-bàn, đây là sự xuất ly.

ဗာတ္တိံသာယ စေဝ မဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတဿ မဟာပုရိသဿ ဒွေယေဝ ဂတိယော ဟောန္တိ, သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ ယာဝ အဘိဝိဇိနိတွာ အဇ္ဈာဝသတိ အယံ အဿာဒေါ. သစေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ သဗ္ဗေန ဩဃေန နိဿရဏံ အယံ အဿာဒေါ စ နိဿရဏဉ္စ.

Đối với bậc đại nhân sở hữu ba mươi hai tướng của bậc đại nhân, chỉ có hai con đường. Nếu sống tại gia, vị ấy trở thành vua chuyển luân... cho đến... sau khi chinh phục, vị ấy an trú. Đây là vị ngọt. Nếu từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, (vị ấy) thoát khỏi tất cả bộc lưu. Đây là cả vị ngọt và sự xuất ly.

တတ္ထ ကတမော အာဒီနဝေါ စ နိဿရဏဉ္စ?

Trong ấy, thế nào là sự nguy hại và sự xuất ly?

အာဒါနဿ ဘယံ ဉတွာ, ဇာတိမရဏသမ္ဘဝံ;

အနာဒါတုံ နိဗ္ဗတ္တတိ, ဇာတိမရဏသင်္ခယာ.

Biết sự nguy hiểm của việc chấp thủ, là sự phát sinh của sanh và tử; người ấy không tái sanh để chấp thủ, vì sự đoạn tận của sanh và tử.

ပုရိမိကာယ အဍ္ဎဂါထာယ ဇာတိမရဏသမ္ဘဝေါ အာဒီနဝေါ. အနာဒါတုံ နိဗ္ဗတ္တတိ ဇာတိမရဏသင်္ခယာတိ နိဿရဏံ.

Với nửa kệ ngôn trước, sự phát sinh của sanh và tử là sự nguy hại. Câu ‘người ấy không tái sanh để chấp thủ, vì sự đoạn tận của sanh và tử’ là sự xuất ly.

ကိစ္ဆံ ဝတာယံ လောကော အာပန္နော ယမိဒံ ဇာယတေ စ မီယတေ စ. ယာဝ ကုဒဿုနာမဿ ဒုက္ခဿ အန္တော ဘဝိဿတိ ပရတော ဝါတိ ဧတ္ထ ယာ ဥပရိက္ခာ, အယံ အာဒီနဝေါ. ယော ဂေဓံ ဉတွာ အဘိနိက္ခမတိ ယာဝ ပုရာဏကာယ ရာဇဓာနိယာ, ဣဒံ နိဿရဏံ. အယံ အာဒီနဝေါ စ နိဿရဏဉ္စ.

Thật vậy, thế gian này đã rơi vào khổ não, nghĩa là có sanh và có tử. Cho đến câu: ‘Khi nào sẽ có sự chấm dứt khổ đau này, hay là sau này?’ Sự thẩm sát ở đây, đây là sự nguy hại. Người nào biết được lòng tham... cho đến... nơi kinh thành cũ, rồi xuất ly, đây là sự xuất ly. Đây là cả sự nguy hại và sự xuất ly.

တတ္ထ [Pg.200] ကတမော အဿာဒေါ စ အာဒီနဝေါ စ နိဿရဏဉ္စ?

Trong ấy, thế nào là vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly?

ကာမာ ဟိ စိတြာ ဝိဝိဓာ မနောရမာ, ဝိရူပရူပေဟိ မထေန္တိ စိတ္တံ;

တသ္မာ အဟံ ပဗ္ဗဇိတောမှိ ရာဇ, အပဏ္ဏကံ သာမညမေဝ သေယျော.

Vì các dục lạc thật đa dạng, nhiều loại, và làm vui thích; với những hình thức khác nhau, chúng khuấy động tâm. Vì thế, tâu đại vương, tôi đã xuất gia; chắc chắn rằng chỉ có đời sống sa-môn là cao thượng hơn.

ယံ ‘‘ကာမာ ဟိ စိတြာ ဝိဝိဓာ မနောရမာ’’တိ အယံ အဿာဒေါ. ယံ ‘‘ဝိရူပရူပေဟိ မထေန္တိ စိတ္တ’’န္တိ အယံ အာဒီနဝေါ. ယံ အဟံ အဂါရသ္မာ ပဗ္ဗဇိတောမှိ ရာဇ အပဏ္ဏကံ သာမညမေဝ သေယျောတိ ဣဒံ နိဿရဏံ.

Câu ‘Vì các dục lạc thật đa dạng, nhiều loại, và làm vui thích’ là vị ngọt. Câu ‘với những hình thức khác nhau, chúng khuấy động tâm’ là sự nguy hại. Câu ‘tôi đã xuất gia từ bỏ gia đình, tâu đại vương, chắc chắn rằng chỉ có đời sống sa-môn là cao thượng hơn’ là sự xuất ly.

ဗလဝံ ဗာလောပမသုတ္တံ ယံ အာသာယ ဝါ ဝေဒနီယံ ကမ္မံ ဂါဟတိ, တထာ စေပိ ယံ ယံ ပါပကမ္မံ အနုဘောတိ, တတ္ထ ဒုက္ခဝေဒနီယေန ကမ္မေန အဘာဝိတကာယေန စ ယာဝ ပရိတ္တစေတသော စ အာဒီနဝံ ဒဿေတိ သုခဝေဒနီယေန ကမ္မေန အဿာဒေတိ. ယံ ပုရာသဒိသော ဟောတိ. ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတကာယော ဘာဝိတပညော မဟာနာမော အပရိတ္တစေတသော, ဣဒံ နိဿရဏံ.

Kinh Ví Dụ Người Ngu Mạnh Mẽ: Do ái dục mà người ấy nắm giữ nghiệp cần phải cảm thọ, và cũng như vậy, người ấy trải nghiệm bất cứ ác nghiệp nào. Ở đó, sự nguy hại được chỉ ra qua nghiệp có cảm thọ khổ, qua thân không được tu tập, cho đến tâm bị giới hạn; và người ấy thưởng thức vị ngọt qua nghiệp có cảm thọ lạc. Điều này giống như trước. (Trường hợp của) Mahānāma có tâm được tu tập, tuệ được tu tập, tâm không bị giới hạn, đây là sự xuất ly.

၂၄. တတ္ထ ကတမံ လောကိကံ သုတ္တံ?

24. Trong các kinh ấy, kinh nào là kinh thế gian?

န ဟိ ပါပံ ကတံ ကမ္မံ, သဇ္ဇုခီရံဝ မုစ္စတိ;

ဍဟန္တံ ဗာလမနွေတိ, ဘသ္မစ္ဆန္နောဝ ပါဝကော.

Nghiệp ác đã được tạo tác không cho quả ngay lập tức, giống như sữa tươi không đông lại liền. Nó đi theo thiêu đốt kẻ ngu, giống như ngọn lửa được tro che đậy.

စတ္တာရိ အဂတိဂမနာနိ, ဣဒံ လောကိကံ သုတ္တံ.

Bốn sự đi đến chỗ không nên đi. Đây là kinh thế gian.

တတ္ထ ကတမံ လောကုတ္တရံ သုတ္တံ?

Trong các kinh ấy, kinh nào là kinh siêu thế?

‘‘ယဿိန္ဒြိယာနိ သမထင်္ဂတာနိ, အဿာ ယထာ သာရထိနာ သုဒန္တာ;

ပဟီနမာနဿ အနာသဝဿ, ဒေဝါပိ တဿ ပိဟယန္တိ တာဒိနော’’တိ.

Vị nào có các căn đã đạt đến sự an tịnh, giống như những con ngựa đã được người đánh xe khéo điều phục; chư Thiên cũng ái mộ vị ấy, bậc đã đoạn trừ ngã mạn, không còn lậu hoặc, và bất động.

‘‘အရိယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသမာဓိံ ဒေသေဿာမီ’’တိ ဣဒံ လောကုတ္တရံ သုတ္တံ.

“Này các Tỳ khưu, Ta sẽ thuyết giảng cho các ngươi về chánh định bậc Thánh.” Đây là kinh siêu thế.

တတ္ထ [Pg.201] ကတမံ လောကိကံ လောကုတ္တရဉ္စ သုတ္တံ?

Trong các kinh ấy, kinh nào là kinh thế gian và siêu thế?

သတ္တိယာ ဝိယ ဩမဋ္ဌော, ဒယှမာနောဝ မတ္ထကေ;

ကာမရာဂပ္ပဟာနာယ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ.

Giống như bị đâm bởi ngọn giáo, hay như bị cháy trên đầu, vị Tỳ khưu chánh niệm nên tinh cần để đoạn trừ tham dục.

‘‘သတ္တိယာ ဝိယ ဩမဋ္ဌော, ဒယှမာနောဝ မတ္ထကေ’’တိ လောကိကံ;

‘‘ကာမရာဂပ္ပဟာနာယ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ လောကုတ္တရံ;

“Giống như bị đâm bởi ngọn giáo, hay như bị cháy trên đầu” là (kinh) thế gian; “để đoạn trừ tham dục, vị Tỳ khưu chánh niệm nên tinh cần” là (kinh) siêu thế.

ကဗဠီကာရေ အာဟာရေ အတ္ထိ ဆန္ဒောတိ လောကိကံ. နတ္ထိ ဆန္ဒောတိ လောကုတ္တရံ သုတ္တံ.

“Có sự ham muốn trong đoàn thực” là (kinh) thế gian. “Không có sự ham muốn” là kinh siêu thế.

တတ္ထ ကတမံ ကမ္မံ?

Trong ấy, thế nào là nghiệp?

ယော ပါဏမတိပါတေတိ, မုသာဝါဒဉ္စ ဘာသတိ;

လောကေ အဒိန္နံ အာဒိယတိ, ပရဒါရဉ္စ ဂစ္ဆတိ.

Người nào sát sanh, và nói dối, lấy của không cho ở đời, và đi đến vợ người khác.

သုရာမေရယပါနဉ္စ, ယော နရော အနုယုဉ္ဇတိ;

အပ္ပဟာယ ပဉ္စ ဝေရာနိ, ဒုဿီလော ဣတိ ဝုစ္စတိ.

Người nào chuyên tâm uống rượu men và rượu nấu, không từ bỏ năm điều oán thù này, được gọi là người ác giới.

တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုစ္စရိတာနိ. ဣဒံ ကမ္မံ.

Này các Tỳ khưu, có ba ác hạnh này. Đây là nghiệp.

တတ္ထ ကတမော ဝိပါကော?

Trong ấy, thế nào là quả?

သဋ္ဌိဝဿသဟဿာနိ, ယထာရူပီ ဝိပစ္စဂါ.

Sáu mươi ngàn năm, người có bản chất như vậy đã trải qua quả báo.

‘‘ဒိဋ္ဌာ မယာ, ဘိက္ခဝေ, ဆ ဖဿာယတနိကာ နာမ နိရယာ. ဒိဋ္ဌာ မယာ, ဘိက္ခဝေ, ဆ ဖဿာယတနိကာ နာမ သဂ္ဂါ’’. အယံ ဝိပါကော.

“Này các Tỳ khưu, Ta đã thấy các địa ngục tên là ‘thuộc sáu xứ xúc’. Này các Tỳ khưu, Ta đã thấy các cõi trời tên là ‘thuộc sáu xứ xúc’.” Đây là quả.

တတ္ထ ကတမံ ကမ္မဉ္စ ဝိပါကော စ?

Trong ấy, thế nào là nghiệp và quả?

အယသာဝ မလံ သမုဋ္ဌိတံ, တတုဋ္ဌာယ တမေဝ ခါဒတိ;

ဧဝံ အတိဓောနစာရိနံ, သာနိ ကမ္မာနိ နယန္တိ ဒုဂ္ဂတိံ.

Giống như rỉ sét sanh từ sắt, sanh từ đó rồi ăn mòn lại chính nó; cũng vậy, chính nghiệp của người sống phóng túng dẫn người ấy đến ác thú.

အယသာဝ မလံ သမုဋ္ဌိတံ, ယာဝ သာနိ ကမ္မာနီတိ ဣဒံ ကမ္မံ. နယန္တိ ဒုဂ္ဂတိန္တိ ဝိပါကော.

“Giống như rỉ sét sanh từ sắt” cho đến “chính nghiệp của người ấy” là nghiệp. “Dẫn đến ác thú” là quả.

စတူသု သမ္မာပဋိပဇ္ဇမာနော မာတရိ ပိတရိ တထာဂတေ တထာဂတသာဝကေ ယာ သမ္မာပဋိပတ္တိ, ဣဒံ ကမ္မံ. ယံ ဒေဝေသု ဥပပဇ္ဇတိ, အယံ ဝိပါကော. ဣဒံ ကမ္မဉ္စ ဝိပါကော စ.

Sự thực hành đúng đắn đối với bốn hạng người: mẹ, cha, Như Lai, và đệ tử của Như Lai, sự thực hành đúng đắn nào như vậy, đây là nghiệp. Việc sanh vào cõi chư Thiên, đây là quả. Đây là nghiệp và quả.

၂၅. တတ္ထ [Pg.202] ကတမံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ သုတ္တံ?

25. Trong các kinh ấy, kinh nào là kinh có nghĩa được chỉ rõ?

နေလင်္ဂေါ သေတပစ္ဆာဒေါ, ဧကာရော ဝတ္တတီ ရထော;

အနီဃံ ပဿ အာယန္တံ, ဆိန္နသောတံ အဗန္ဓနံ;

ယံ ဝါ စိတ္တံ သမဏေသု, စိတ္တာဂဟပတိ ဒိဿတိ.

Cỗ xe không tỳ vết, mui trắng, một bánh xe đang lăn bánh. Hãy nhìn người đang đến, không phiền não, đã cắt đứt dòng chảy, không bị trói buộc. Tâm nào được thấy giữa các Sa-môn, này gia chủ Citta.

ဧဝံ ဣမာယ ဂါထာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌော အတ္ထော.

Như vậy, ý nghĩa đã được chỉ rõ qua bài kệ này.

ဂေါပါလကောပမေ ဧကာဒသ ပဒါနိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ရူပညူ ဟောတိ. ယာ စ အတိရေကပူဇာယ ပူဇေတာ ဟောတီတိ. ဣမာနိ ဧကာဒသ ပဒါနိ ယထာဘာသိတာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော အတ္ထော.

Trong ví dụ người chăn bò có mười một điểm. “Này các Tỳ khưu, như vậy Tỳ khưu là người biết rõ sắc.” và “Sự cúng dường nào là sự cúng dường đặc biệt.” Mười một điểm này như đã được thuyết giảng, ý nghĩa đã được chỉ rõ.

တတ္ထ ကတမော အနိဒ္ဒိဋ္ဌော အတ္ထော?

Trong ấy, thế nào là ý nghĩa không được chỉ rõ?

သုခေါ ဝိဝေကော တုဋ္ဌဿ, သုတဓမ္မဿ ပဿတော;

အဗျာပဇ္ဇံ သုခံ လောကေ, ပါဏဘူတေသု သံယမောတိ.

Viễn ly là lạc cho người biết đủ, đã nghe pháp và thấy pháp. Vô sân là lạc ở đời, (cùng với) sự chế ngự đối với các loài hữu tình.

သုခါ ဝိရာဂတာ လောကေ, ကာမာနံ သမတိက္ကမော;

အသ္မိမာနဿ ယော ဝိနယော, ဧတံ ဝေ ပရမံ သုခန္တိ.

Ly tham là lạc ở đời, (cùng với) sự vượt qua các dục. Sự nhiếp phục ngã mạn nào, đó thật là lạc tối thượng.

ဣဒံ အနိဒ္ဒိဋ္ဌံ. အဋ္ဌ မဟာပုရိသဝိတက္ကာ. ဣဒံ အနိဒ္ဒိဋ္ဌံ.

Đây là (kinh có nghĩa) không được chỉ rõ. Tám đại nhân tầm. Đây là (kinh có nghĩa) không được chỉ rõ.

တတ္ထ ကတမံ နိဒ္ဒိဋ္ဌဉ္စ အနိဒ္ဒိဋ္ဌဉ္စ?

Trong các kinh ấy, kinh nào là kinh có nghĩa được chỉ rõ và không được chỉ rõ?

ပသန္နနေတ္တော သုမုခေါ, ဗြဟာ ဥဇု ပတာပဝါ;

မဇ္ဈေ သမဏသံဃဿ, အာဒိစ္စောဝ ဝိရောစသိ.

Với đôi mắt trong sáng, khuôn mặt đẹp, thân hình to lớn, ngay thẳng, đầy oai lực; Ngài tỏa sáng giữa chúng Tăng, tựa như mặt trời.

ပသန္နနေတ္တော ယာဝ အာဒိစ္စောဝ ဝိရောစသီတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. ပသန္နနေတ္တော ယော ဘဂဝါ ကထဉ္စ ပန ပသန္နနေတ္တတာ, ကထံ သုမုခတာ, ကထံ ဗြဟကာယတာ, ကထံ ဥဇုကတာ, ကထံ ပတာပဝတာ, ကထံ ဝိရောစတာတိ အနိဒ္ဒိဋ္ဌော. ဖေဏပိဏ္ဍောပမံ ဝေယျာကရဏံ ယထာ ဖေဏပိဏ္ဍော ဧဝံ ရူပံ ယထာ ပုဗ္ဗုဠော ဧဝံ ဝေဒနာ မာယာ ဝိညာဏံ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပဉ္စဟိ ဥပမာဟိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. ကေန ကာရဏေန ဖေဏပိဏ္ဍောပမံ ရူပံ သဗ္ဗဉ္စ စက္ခုဝိညေယျံ ယံ ဝါ စတူဟိ အာယတနေဟိ? ကထံ ဝေဒနာ ပုဗ္ဗုဠူပမာ? ကတရာ စ သာ ဝေဒနာ သုခါ ဒုက္ခာ အဒုက္ခမသုခါ? ဧဝမေသာ အနိဒ္ဒိဋ္ဌာ. ဧဝံ နိဒ္ဒိဋ္ဌဉ္စ အနိဒ္ဒိဋ္ဌဉ္စ.

Đoạn kệ từ 'Pasannanetto' cho đến 'ādiccova virocasi' được gọi là Niddiṭṭha (đã được chỉ rõ). Vị Thế Tôn có đôi mắt trong sáng. Nhưng thế nào là trạng thái mắt trong sáng, thế nào là trạng thái mặt đẹp, thế nào là trạng thái thân hình to lớn, thế nào là trạng thái ngay thẳng, thế nào là trạng thái oai lực, thế nào là trạng thái tỏa sáng? (Những điều này) được gọi là Aniddiṭṭha (chưa được chỉ rõ). Sự giải thích về ví dụ bọt nước: Sắc cũng giống như bọt nước, thọ cũng giống như bong bóng nước, thức (giống như) ảo thuật. Năm uẩn được chỉ rõ bằng năm ví dụ. Do nguyên nhân nào sắc được ví như bọt nước? (Vì) tất cả (sắc) được nhận biết bởi nhãn thức, hoặc được nhận biết bởi bốn xứ? Thế nào thọ được ví như bong bóng nước? Và thọ ấy là gì? Là lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc? Như vậy, điều này là chưa được chỉ rõ. Như vậy, có cả phần đã được chỉ rõ và phần chưa được chỉ rõ.

၂၆. တတ္ထ [Pg.203] ကတမံ ဉာဏံ?

26. Trong ấy, thế nào là kinh Trí Tuệ (Ñāṇa)?

ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ, ယာယံ နိဗ္ဗေဓဂါမိနီ;

ယာယ သမ္မာ ပဇာနာတိ, ဇာတိမရဏသင်္ခယံ.

Trí tuệ thật là tối thắng ở trên đời, trí tuệ này dẫn đến sự thông suốt. Nhờ trí tuệ ấy, người ta liễu tri một cách chân chánh sự đoạn tận của sanh và tử.

တီဏိမာနိ ဣန္ဒြိယာနိ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ အညိန္ဒြိယံ အညာတာဝိန္ဒြိယံ, ဣဒံ ဉာဏံ.

Có ba quyền này: vị tri đương tri quyền, dĩ tri quyền, và cụ tri quyền. Đây là kinh Trí Tuệ (Ñāṇa).

တတ္ထ ကတမံ နေယျံ?

Trong ấy, thế nào là kinh Cần Dẫn Dắt (Neyya)?

ကာမေသု သတ္တာ ကာမသင်္ဂသတ္တာ, သံယောဇနေ ဝဇ္ဇမပဿမာနာ;

န ဟိ ဇာတု သံယောဇနသင်္ဂသတ္တာ, ဩဃံ တရေယျုံ ဝိပုလံ မဟန္တံ.

Chúng sanh bị đắm trước trong các dục, bị trói buộc bởi sự tham đắm các dục, không thấy sự nguy hại trong các kiết sử. Những chúng sanh bị trói buộc bởi sự tham đắm các kiết sử chắc chắn không bao giờ có thể vượt qua được dòng bộc lưu rộng lớn, mênh mông.

စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတာ ကာယဿ ဘေဒါ ဒေဝေသု ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဥဒါနေ ကာပိယံ သုတ္တံ အပဏ္ဏကပသာဒနီယံ – ဣဒံ နေယျံ.

Những ai đầy đủ bốn chi phần, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào cõi trời. Kinh Kāpiya trong tập Udāna (Phật Tự Thuyết) về niềm tin không lay chuyển – đây là kinh Cần Dẫn Dắt (Neyya).

တတ္ထ ကတမံ ဉာဏဉ္စ နေယျဉ္စ?

Trong ấy, thế nào là kinh Trí Tuệ và Cần Dẫn Dắt (Ñāṇa và Neyya)?

သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာတိ, ယဒါ ပညာယ ပဿတိ;

အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ, ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ.

Khi nào với trí tuệ thấy rằng: 'Tất cả các pháp là vô ngã', bấy giờ liền nhàm chán trong đau khổ. Đây là con đường dẫn đến thanh tịnh.

ယဒါ ပဿတီတိ ဉာဏံ. ယော သဗ္ဗဓမ္မေ အနတ္တာကာရေန ဥပဋ္ဌပေတိ ဣဒံ နေယျံ.

Câu 'Khi nào thấy' là Trí Tuệ (Ñāṇa). Người nào làm cho tất cả các pháp hiện khởi với tướng trạng vô ngã, đây là Cần Dẫn Dắt (Neyya).

စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ, တတ္ထ တီဏိ နေယျာနိ မဂ္ဂသစ္စံ သီလက္ခန္ဓော စ ပညာက္ခန္ဓော စ, ဣဒံ ဉာဏဉ္စ နေယျဉ္စ.

Có bốn Thánh đế. Trong đó, ba (đế) là Cần Dẫn Dắt (Neyya). Đạo đế, giới uẩn và tuệ uẩn, đây là Trí Tuệ và Cần Dẫn Dắt (Ñāṇa và Neyya).

၂၇. တတ္ထ ကတမံ ဒဿနံ?

27. Trong ấy, thế nào là kinh Kiến (Dassana)?

ဧသေဝ မဂ္ဂေါ နတ္ထညော, ဒဿနဿ ဝိသုဒ္ဓိယာ;

ဧတဉှိ တုမှေ ပဋိပဇ္ဇထ, မာရဿေတံ ပမောဟနံ.

Đây chính là con đường, không có con đường nào khác, để thanh tịnh tri kiến. Các ngươi hãy thực hành theo con đường này, đó là sự nhiễu loạn đối với Ma vương.

စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ ‘‘ခီဏနိရယောမှိ ယာဝ သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’တိ. ဣဒံ ဒဿနံ.

Vị Thánh đệ tử đầy đủ bốn chi phần có thể tự mình tuyên bố về chính mình rằng: 'Ta đã đoạn tận địa ngục... ta là bậc Dự lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn hướng đến giác ngộ'. Đây là kinh Kiến (Dassana).

တတ္ထ [Pg.204] ကတမာ ဘာဝနာ?

Trong ấy, thế nào là kinh Tu (Bhāvanā)?

ယဿိန္ဒြိယာနိ သုဘာဝိတာနိ, အဇ္ဈတ္တံ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗလောကေ;

သော ပုဂ္ဂလော မတိ စ ရူပသညီ, သုမောဟဂတာ န ဇာနာတိ.

Người nào có các quyền được khéo tu tập, ở trong, ở ngoài, và trong toàn thể thế gian; người ấy, người có trí và có tưởng về sắc, do si mê sâu dày nên không biết.

စတ္တာရိ ဓမ္မပဒါနိ – အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒေါ သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ဘာဝနာ.

Bốn pháp cú: không tham lam, không sân hận, chánh niệm, chánh định. Đây là kinh Tu (Bhāvanā).

တတ္ထ ကတမံ ဒဿနဉ္စ ဘာဝနာ စ?

Trong ấy, thế nào là kinh Kiến và Tu (Dassana và Bhāvanā)?

ဝစသာ မနသာထ ကမ္မုနာ စ, အဝိရုဒ္ဓေါ သမ္မာ ဝိဒိတွာ ဓမ္မံ;

နိဗ္ဗာနပဒါဘိပတ္ထယာနော, သမ္မာ သော လောကေ ပရိဗ္ဗဇေယျ.

Không chống trái bằng lời nói, ý nghĩ, hay hành động, sau khi đã biết rõ Chánh pháp, mong cầu địa vị Niết-bàn, người ấy nên sống đúng đắn ở trên đời.

သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကာတုကာမေန ကတမေ ဓမ္မာ မနသိကာတဗ္ဗာ, ဘဂဝါ အာဟ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ. ဣဒံ ဒဿနဉ္စ ဘာဝနာ စ.

Người muốn chứng ngộ quả Dự lưu nên tác ý những pháp nào? Đức Thế Tôn dạy: năm thủ uẩn. Đây là kinh Kiến và Tu (Dassana và Bhāvanā).

၂၈. တတ္ထ ကတမေ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ?

28. Trong ấy, thế nào là các pháp có quả dị thục (Vipākadhammadhammā)?

ယာနိ ကရောတိ ပုရိသောတိ ဝိတ္ထာရော. တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သုစရိတာနိ. ဣမေ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ.

Câu 'Những gì người ấy làm' (nên được hiểu) một cách chi tiết. Này các Tỳ khưu, có ba thiện hạnh này. Đây là các pháp có quả dị thục.

တတ္ထ ကတမေ နဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ?

Trong ấy, thế nào là các pháp không phải là pháp có quả dị thục (Navipākadhammadhammā)?

ရူပံ ဝေဒယိတံ သညာ, ဝိညာဏံ ယာ စေဝ စေတနာ;

နေသောဟမသ္မိ န မေသော အတ္တာ, ဣတိ ဒိဋ္ဌော ဝိရဇ္ဇတိ.

Sắc, thọ, tưởng, thức, và cả tư tác nào; người thấy rằng: 'Đây không phải là tôi, đây không phải là tự ngã của tôi', liền được ly tham.

ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ခန္ဓာ – ဣမေ နဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ.

Này các Tỳ khưu, có năm uẩn này – đây là các pháp không phải là pháp có quả dị thục.

တတ္ထ ကတမော နေဝဝိပါကော နဝိပါကဓမ္မဓမ္မော?

Trong ấy, thế nào là pháp không phải quả và cũng không phải là pháp có quả dị thục (Nevavipāko navipākadhammadhammo)?

‘‘ယေ ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, နယံ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတံ;

တေ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ, သတ္ထုသာသနကာရကာ’’တိ.

Những ai thực hành như vậy, theo phương pháp do Đức Phật thuyết giảng, những người thực hành theo lời dạy của Bậc Đạo Sư ấy, sẽ chấm dứt đau khổ.

ဣတိ ယာ စ သမ္မာပဋိပတ္တိ ယော စ နိရောဓော, ဥဘယမေတံ နေဝဝိပါကော နဝိပါကဓမ္မော. ဗြဟ္မစရိယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, ဗြဟ္မစရိယဖလာနိ စ ဗြဟ္မစရိယဉ္စ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဗြဟ္မစရိယဖလာနိ သောတာပတ္တိဖလံ ယာဝ အရဟတ္တံ.

Như vậy, sự thực hành chân chánh và sự đoạn diệt, cả hai điều này là pháp không phải quả và cũng không phải là pháp có quả dị thục. Này các Tỳ khưu, Ta sẽ giảng cho các ngươi về phạm hạnh và các quả của phạm hạnh. Thánh đạo tám ngành là phạm hạnh. Các quả của phạm hạnh là quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán.

၂၉. တတ္ထ [Pg.205] ကတမံ သကဝစနံ?

29. Trong ấy, thế nào là kinh Lời Dạy Của Chính Mình (Sakavacana)?

သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ, ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ;

သစိတ္တပရိယောဒပနံ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသနံ.

Không làm mọi điều ác, thành tựu các hạnh lành, giữ tâm ý trong sạch, đó là lời dạy của Chư Phật.

တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိမောက္ခမုခါနိ. ဣဒံ သကဝစနံ.

Này các Tỳ khưu, có ba pháp môn giải thoát này. Đây là lời của chính đức Phật.

တတ္ထ ကတမံ ပရဝစနံ?

Trong ấy, thế nào là lời của người khác?

နတ္ထိ ပုတ္တသမံ ပေမံ, နတ္ထိ ဂေါဏသမိတံ ဓနံ;

နတ္ထိ သူရိယသမာ အာဘာ, သမုဒ္ဒပရမာ သရာ.

Không có tình thương nào bằng con, không có tài sản nào bằng bò; không có ánh sáng nào bằng mặt trời, biển cả là tối thượng trong các hồ.

ဟေတုနာ မာရိသာ ကောသိယာ သုဘာသိတေန သင်္ဂါမဝိဇယော သောပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော သကံ ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇမာနောတိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. ဣဒံ ပရဝစနံ.

Này các bạn, nhờ vào lời thiện thuyết mà Kosiya đã chiến thắng trong trận chiến; này các Tỳ khưu, Thiên chủ Sakka đang hưởng quả phước của mình, nên được hiểu một cách rộng rãi. Đây là lời của người khác.

တတ္ထ ကတမံ သကဝစနဉ္စ ပရဝစနဉ္စ?

Trong ấy, thế nào là (kinh) vừa là lời của chính đức Phật, vừa là lời của người khác?

‘‘ယံ ပတ္တံ ယဉ္စ ပတ္တဗ္ဗံ, ဥဘယမေတံ ရဇာနုကိဏ္ဏံ;

ယေ ဧဝံဝါဒိနော နတ္ထိ, တေသံ ကာမေသု ဒေါသော’’တိ.

‘Cái đã đạt được và cái cần phải đạt được, cả hai điều này đều bị vẩn đục bởi phiền não; những ai có tà kiến như vậy là không có, đối với họ có sự sân hận trong các dục.’

ဣဒံ ပရဝစနံ. ယေ စ ခေါ တေ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယ. ဣဒံ သကဝစနံ.

Đây là lời của người khác. Còn những ai không đi đến hai cực đoan ấy, đối với họ, không có sự định rõ về vòng luân hồi. Đây là lời của chính đức Phật.

‘‘နန္ဒတိ ပုတ္တေဟိ ပုတ္တိမာ, ဂေါမာ ဂေါဟိ တထေဝ နန္ဒတိ;

ဥပဓီ ဟိ နရဿ နန္ဒနာ, န ဟိ သော နန္ဒတိ ယော နိရူပဓီ’’တိ – ပရဝစနံ.

‘Người có con vui với con, người có bò cũng vui với bò; thật vậy, chấp thủ là niềm vui của người đời, người không chấp thủ thì không vui.’ – Đây là lời của người khác.

‘‘သောစတိ ပုတ္တေဟိ ပုတ္တိမာ, ဂေါမာ ဂေါဟိ တထေဝ သောစတိ;

ဥပဓီ ဟိ နရဿ သောစနာ, န ဟိ သော သောစတိ ယော နိရူပဓီ’’တိ – သကဝစနံ.

‘Người có con sầu vì con, người có bò cũng sầu vì bò; thật vậy, chấp thủ là nỗi sầu của người đời, người không chấp thủ thì không sầu.’ – Đây là lời của chính đức Phật.

ဣဒံ သကဝစနံ ပရဝစနဉ္စ.

Đây là (kinh) vừa là lời của chính đức Phật, vừa là lời của người khác.

၃၀. တတ္ထ [Pg.206] ကတမံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ?

30. Trong ấy, thế nào là kinh dựa trên chúng sanh?

ယေ ကေစိ ဘူတာ ဘဝိဿန္တိ ယေ ဝါပိ, သဗ္ဗေ ဂမိဿန္တိ ပဟာယ ဒေဟံ;

တံ သဗ္ဗဇာနိံ ကုသလော ဝိဒိတွာ, ဓမ္မေ ဌိတော ဗြဟ္မစရိယံ စရေယျ.

Những chúng sanh nào đã có hoặc sẽ có, tất cả đều sẽ ra đi, từ bỏ thân này; người trí biết rõ sự mất mát hoàn toàn ấy, an trú trong Pháp, hãy thực hành phạm hạnh.

တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာရော, တထာဂတော အရဟံ သေက္ခော ပဋိပဒေါ. ဣဒံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ.

Này các Tỳ khưu, có ba bậc Đạo sư này: Như Lai, bậc A-la-hán, và bậc hữu học đang trên đường tu tập. Đây là kinh dựa trên chúng sanh.

တတ္ထ ကတမံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ?

Trong ấy, thế nào là kinh dựa trên Pháp?

ယဉ္စ ကာမသုခံ လောကေ, ယဉ္စိဒံ ဒိဝိယံ သုခံ;

တဏှက္ခယသုခဿေတေ, ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိံ.

Lạc thú của các dục ở thế gian, và lạc thú ở cõi trời, so với hạnh phúc của sự đoạn tận ái dục, không bằng một phần mười sáu.

သတ္တိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, ဣဒံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ.

Này các Tỳ khưu, có bảy giác chi này, đây là kinh dựa trên Pháp.

တတ္ထ ကတမံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနဉ္စ? ဒုဒ္ဒသမန္တံ သစ္စံ ဒုဒ္ဒသော ပဋိဝေဓော ဗာလေဟိ, ဇာနတော ပဿတော နတ္ထိ နန္ဒီတိ ဝဒါမိ. ဒုဒ္ဒသမန္တံ သစ္စံ ဒုဒ္ဒသော ပဋိဝေဓော ဗာလေဟီတိ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ. ဇာနတော ပဿတော နတ္ထိ နန္ဒီတိ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ. ဒါရုက္ခန္ဓောပမံ ဂင်္ဂါယ တီရိယာ ဩရိမဉ္စ တီရံ ပါရိမဉ္စ တီရံ ထလေ ဝါ န စ ဥဿီဒနံ, မဇ္ဈေ စ န သံသီဒနံ မနုဿဂ္ဂါဟော စ အမနုဿဂ္ဂါဟော စ အန္တောပူတိဘာဝေါ စ, ဣဒံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ. ဧဝံ ပန ဘိက္ခု နိဗ္ဗာနနိန္နော ဘဝိဿတိ နိဗ္ဗာနပရာယဏောတိ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ. ဣဒံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနဉ္စ.

Trong ấy, thế nào là kinh vừa dựa trên chúng sanh, vừa dựa trên Pháp? ‘Kẻ ngu khó thấy được chân lý tối hậu, khó chứng ngộ được; Ta nói rằng, đối với người biết, người thấy, không có hỷ lạc.’ ‘Kẻ ngu khó thấy được chân lý tối hậu, khó chứng ngộ được’ – đây là kinh dựa trên Pháp. ‘Đối với người biết, người thấy, không có hỷ lạc’ – đây là kinh dựa trên chúng sanh. Ví như khúc gỗ trôi trên sông Hằng, không tấp vào bờ bên này, không tấp vào bờ bên kia, không mắc cạn, không chìm xuống giữa dòng, không bị người vớt, không bị phi nhân vớt, và không bị mục rữa bên trong – đây là kinh dựa trên Pháp. Cũng vậy, vị Tỳ khưu sẽ hướng về Niết Bàn, sẽ có Niết Bàn làm đích đến – đây là kinh dựa trên chúng sanh. Đây là kinh vừa dựa trên chúng sanh, vừa dựa trên Pháp.

တတ္ထ ကတမော ထဝေါ?

Trong ấy, thế nào là kinh tán thán?

မဂ္ဂါနဋ္ဌင်္ဂိကော သေဋ္ဌော, သစ္စာနံ စတုရော ပဒါ;

ဝိရာဂေါ သေဋ္ဌော ဓမ္မာနံ, ဒွိပဒါနဉ္စ စက္ခုမာ.

Trong các con đường, Bát Chánh Đạo là tối thượng; trong các sự thật, Bốn Chân Đế là tối thượng; trong các pháp, ly tham là tối thượng; và trong các loài hai chân, bậc có mắt là tối thượng.

တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဂ္ဂါနိ – ဗုဒ္ဓေါ သတ္တာနံ, ဝိရာဂေါ ဓမ္မာနံ, သံဃော ဂဏာနံ. အယံ ထဝေါ.

Này các Tỳ khưu, có ba điều tối thượng này: Đức Phật là tối thượng trong các chúng sanh, ly tham là tối thượng trong các pháp, Tăng đoàn là tối thượng trong các hội chúng. Đây là kinh tán thán.

၃၁. တတ္ထ [Pg.207] ကတမံ အနုညာတံ?

31. Trong ấy, thế nào là kinh cho phép?

ကာယေန သံဝရော သာဓု, သာဓု ဝါစာယ သံဝရော;

မနသာ သံဝရော သာဓု, သာဓု သဗ္ဗတ္ထ သံဝုတော;

သဗ္ဗတ္ထ သံဝုတော ဘိက္ခု, သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတိ.

Lành thay, phòng hộ thân, lành thay, phòng hộ lời; lành thay, phòng hộ ý, lành thay, phòng hộ mọi nơi; vị Tỳ khưu phòng hộ mọi nơi, được giải thoát mọi khổ đau.

ဣဒံ ဘဂဝတာ အနုညာတံ.

Điều này đã được Đức Thế Tôn cho phép.

တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကရဏီယာနိ – ကာယသုစရိတံ ဝစီသုစရိတံ မနောသုစရိတံ. ဣဒံ အနုညာတံ.

Này các Tỳ khưu, có ba điều này nên làm: thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành. Đây là kinh cho phép.

တတ္ထ ကတမံ ပဋိက္ခိတ္တံ?

Trong ấy, thế nào là kinh ngăn cấm?

နတ္ထိ ပုတ္တသမံ ပေမံ. ဝိတ္ထာရော ဣဒံ ပဋိက္ခိတ္တံ.

Không có tình thương nào bằng con. Nên hiểu rộng ra, đây là kinh ngăn cấm.

တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အကရဏီယာနိ သယံ အဘိညာယ ဒေသိတာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ကာယဒုစ္စရိတံ ဝစီဒုစ္စရိတံ မနောဒုစ္စရိတံ. ဣဒံ ပဋိက္ခိတ္တံ.

Này các Tỳ khưu, có ba điều không nên làm này, đã được (Ta) thuyết giảng sau khi tự mình thắng tri. Ba điều ấy là gì? Thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành. Đây là kinh ngăn cấm.

တတ္ထ ကတမံ အနုညာတဉ္စ ပဋိက္ခိတ္တဉ္စ?

Trong ấy, thế nào là kinh vừa cho phép vừa ngăn cấm?

ကာယေန ကုသလံ ကရေ, အဿ ကာယေန သံဝုတော;

ကာယဒုစ္စရိတံ ဟိတွာ, ကာယသုစရိတံ စရေ.

Hãy dùng thân làm điều thiện, hãy dùng thân để phòng hộ; từ bỏ thân ác hành, hãy thực hành thân thiện hành.

ဒွီဟိ ပဌမပဒေဟိ စတုတ္ထေန စ ပဒေန အနုဇာနာတိ. ကာယဒုစ္စရိတံ ဟိတွာတိ တတိယေန ပဒေန ပဋိက္ခိတ္တန္တိ. မဟာဝိဘင်္ဂေါ အစိရတပါနာဒေါ.

Với hai câu đầu và câu thứ tư là cho phép. Với câu thứ ba ‘từ bỏ thân làm ác’ là ngăn cấm. (Trích) Đại Phân Tích, bắt đầu từ Aciravata.

တတ္ထိမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ

Trong ấy, đây là những kệ tóm lược.

သစေ ဘာယသိ ဒုက္ခဿ, မာဘိနန္ဒိ အနာဂတံ;

ဝဿကာလေ ယထာ ဆတ္တံ, ကုသလာနိ ကမတ္ထကေ.

Nếu ngươi sợ khổ, chớ hoan hỷ vị lai; Giống như cây dù trong mùa mưa, các pháp thiện, và (kinh) về nghiệp là của riêng.

သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာတိ, သမာဂတံ ဝိစာလယေ;

န ဝေါ ဒုက္ခာ ပမောက္ခာတ္ထိ, သမထော စ ဝိပဿနာ.

(Kinh) Tất cả các pháp là vô ngã, nên thẩm xét sự hội họp; (Kinh) Các ngươi không thể thoát khỏi khổ, và (kinh về) chỉ và quán.

ကာမစ္ဆန္ဒံ ဥပါဒါယ, ယော သော ဝိတက္ကေဟိ ခဇ္ဇတိ;

သုဘာဝိတတ္တေ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ, သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋံ.

Do chấp thủ dục tham, người bị các tầm nuốt chửng; (Kinh) về giác chi được khéo tu tập, người ấy nên gỡ rối đám rối này.

သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု, သမာဓိဘာဝိ ဘာဝသေ;

ကာမံ ကာမယမာနဿ, ဓမ္မစရိယာယ သုဂတိံ.

Hãy nhìn thế gian là trống không, hãy tu tập định; (Kinh) cho người mong cầu dục lạc, (kinh) cõi lành do hành pháp.

ဟညတေ သဗ္ဗာ မုစ္စေဝ, နိပ္ပောဌေန္တော စတုဒ္ဒိသာ;

ယော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ပါရိဆတ္တောပမေဝ စ.

Bị sát hại, bị nghiền nát từ bốn phương; Người nào tránh xa các dục, và (kinh) ví dụ cây san hô.

ယာနိ [Pg.208] ကရောတိ ပုရိသော, လောကဓမ္မာ ပကာသိတာ;

သုခေါ ဝိပါကော ပုညာနံ, တတိယံ အညံ န ဝိဇ္ဇတိ.

Những gì người làm, các pháp thế gian được trình bày; Quả của phước là an lạc, không có (quả) nào khác ngoài quả thứ ba.

အာဒါနဿ ဘယံ ဉတွာ, ဇာယတေ ဇီယတေပိ စ;

ကာမာ ဟိ စိတြာ ဝိဝိဓာ, အထ လောဏသလ္လောပမံ.

Biết sự nguy hiểm của việc không bố thí, (chúng sanh) sinh ra và cũng già đi; Các dục vọng thật đa dạng và nhiều loại, và rồi (kinh) ví dụ cục muối.

န ဟိ ပါပံ ကတံ ကမ္မံ, အဂတီဟိ စ ဂစ္ဆတိ;

ယဿိန္ဒြိယာနိ သမထင်္ဂတာနိ, တထေဝ ပဉ္စဉာဏိကော.

Nghiệp ác đã làm thật không tốt, và đi đến các ác thú; Vị nào có các căn đã được lắng dịu, cũng vậy là năm (pháp) và (kinh) người có trí tuệ.

သတ္တိယာ ဝိယ ဩမဋ္ဌော, ဝိညာဏဉ္စ ပတိဋ္ဌိတာ;

ယော ပါဏမတိပါတေတိ, တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ စ.

(Kinh) Như bị đâm bởi ngọn giáo, và thức được an trú; Người nào sát sanh, và ba ác hạnh.

သဋ္ဌိဝဿသဟဿာနိ, ခဏံ လဒ္ဓါန ဒုလ္လဘံ;

အယသာဝ မလံ သမုဋ္ဌိတံ, စတူသု ပဋိပတ္တိသု.

Sáu mươi ngàn năm, đã được khoảnh khắc khó được; (Kinh) như vết gỉ sét sinh từ sắt, (kinh) về bốn sự thực hành.

နေလင်္ဂေါ သေတပစ္ဆာဒေါ, အထ ဂေါပါလကောပမံ;

သုခေါ ဝိဝေကော တုဋ္ဌဿ, ဝိတက္ကာ စ သုဒေသိတာ.

(Kinh) người có chi phần tốt đẹp và tấm choàng trắng, và rồi (kinh) ví dụ người chăn bò; Sự viễn ly là an lạc cho người biết đủ, và các tầm được khéo thuyết giảng.

ဖေဏပိဏ္ဍောပမံ ရူပံ, ဗြဟာ ဥဇု ပတာပဝါ;

ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ, အနညာ တီဏိ ဣန္ဒြိယာနိ.

(Kinh) sắc ví như bọt nước, (kinh) Phạm thiên, thẳng thắn, và oai lực; Trí tuệ là tối thắng trong thế gian, và ba quyền khác.

ကာမေသု သတ္တာ ကာမသင်္ဂသတ္တာ, အထ ဝဏ္ဏော ရဟဿဝါ;

သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာတိ, အရိယသစ္စဉ္စ ဒေသိတံ.

(Kinh) chúng sanh đắm trước trong các dục, dính mắc vào ái dục; và rồi (kinh) về sự tán thán và bí mật; (Kinh) tất cả các pháp là vô ngã, và Thánh đế được thuyết giảng.

ဧသေဝ မဂ္ဂေါ နတ္ထညော, သောတာပန္နောတိ ဗျာကရေ;

ယဿိန္ဒြိယာနိ သုဘာဝိတာနိ, အထ ဓမ္မပဒေဟိ စ.

(Kinh) Đây là con đường, không có con đường nào khác, nên tuyên bố là bậc Dự lưu; Vị nào có các căn được khéo tu tập, và rồi (kinh) về các pháp cú.

ဝစသာ မနသာ စေဝ, ပဉ္စက္ခန္ဓာ အနိစ္စတော;

ယာနိ ကရောတိ ပုရိသော, တီဏိ သုစရိတာနိ စ.

Bằng lời nói và bằng ý, (kinh) năm uẩn là vô thường; Những gì người làm, và ba thiện hạnh.

ရူပံ ဝေဒယိတံ သညာ, ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပကာသိတာ;

ယော ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇတိ, ဗြဟ္မာ စေဝ ဖလာနိ စ.

Sắc, thọ, tưởng, năm uẩn được trình bày; Người nào thực hành như vậy, (là) Phạm hạnh và các quả.

သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ, ဝိမောက္ခာ တံ ဟိ ဒေသိတာ;

နတ္ထိ ပုတ္တသမံ ပေမံ, ဒေဝါနံ အသုရာန စ.

Không làm mọi điều ác, giải thoát ấy được thuyết giảng; Không có tình thương nào bằng tình thương con, (kinh về) chư thiên và a-tu-la.

ယံ ပတ္တံ ယဉ္စ ပတ္တဗ္ဗံ, နန္ဒတိ သောစတိ နိစ္စံ;

ယေ ကေစိ ဘူတာ ဘဝိဿန္တိ, သတ္ထာရော စ ပကာသိတာ.

(Kinh) Điều đã đạt và điều sẽ đạt, thường hoan hỷ và sầu muộn; Bất cứ chúng sanh nào sẽ có, và các bậc đạo sư được trình bày.

ယဉ္စ [Pg.209] ကာမသုခံ လောကေ, ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စ သုဒေသိတာ;

မဂ္ဂါနဋ္ဌင်္ဂိကော သေဋ္ဌော, တယော စ အဂ္ဂပတ္တိယော.

Và lạc thú của dục trong thế gian, và các giác chi được khéo thuyết giảng; Trong các con đường, Bát chi đạo là tối thắng, và ba sự chứng đắc cao nhất.

ကာယေန သံဝရော သာဓု, ကရဏီယဉ္စ ဒေသိတံ;

နတ္ထိ အတ္တသမံ ပေမံ, အရိယာ တီဏိ စ ဒေသိတာ.

Sự phòng hộ bằng thân là tốt lành, và điều cần làm được thuyết giảng; Không có tình thương nào bằng tình thương thân, và ba bậc Thánh được thuyết giảng.

ကာယေန ကုသလံ အဘိရတော, ဝိနယဉ္စ ကာမသုခံ လောကေ;

ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စ သုဒေသိတာ, ဒုဒ္ဒသံ အနတံ စေဝ ပရာပရံ စ;

Hoan hỷ trong thiện pháp bằng thân, và sự điều phục lạc thú của dục trong thế gian; Các giác chi được khéo thuyết giảng, và (pháp) vô tận, bờ kia bờ này, thật khó thấy.

ပေဋကောပဒေသေ သာသနပ္ပဋ္ဌာနံ နာမ ဒုတိယဘူမိ သမတ္တာ.

Trong Peṭakopadesa, địa thứ hai tên là Sāsanapaṭṭhāna đã hoàn tất.

၃. သုတ္တာဓိဋ္ဌာနတတိယဘူမိ

Địa thứ ba, Nền tảng của Kinh.

၃၂. တတ္ထ ကတမံ သုတ္တာဓိဋ္ဌာနံ?

3. Trong đó, nền tảng của Kinh là gì?

လောဘာဓိဋ္ဌာနံ ဒေါသာဓိဋ္ဌာနံ မောဟာဓိဋ္ဌာနံ အလောဘာဓိဋ္ဌာနံ အဒေါသာဓိဋ္ဌာနံ အမောဟာဓိဋ္ဌာနံ ကာယကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ ဝါစာကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ မနောကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ ဝီရိယိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ သတိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ သမာဓိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ ပညိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ.

32. Nền tảng tham, nền tảng sân, nền tảng si, nền tảng vô tham, nền tảng vô sân, nền tảng vô si, nền tảng thân nghiệp, nền tảng khẩu nghiệp, nền tảng ý nghiệp, nền tảng tín quyền, nền tảng tấn quyền, nền tảng niệm quyền, nền tảng định quyền, nền tảng tuệ quyền.

တတ္ထ ကတမံ လောဘာဓိဋ္ဌာနံ?

Trong đó, nền tảng tham là gì?

ဝိတက္ကမထိတဿ ဇန္တုနော, တိဗ္ဗရာဂဿ သုဘာနုပဿိနော;

ဘိယျော တဏှာ ပဝဍ္ဎတိ, ဧသ ခေါ ဂါဠှံ ကရောတိ ဗန္ဓနံ.

Đối với chúng sanh bị khuấy động bởi tầm, có tham ái mãnh liệt, thường quán thấy tịnh tướng; Ái dục lại càng tăng trưởng, chính người này làm cho sự trói buộc trở nên kiên cố.

ဝိတက္ကမထိတဿာတိ ကာမရာဂေါ. သုဘာနုပဿိနောတိ ကာမရာဂဝတ္ထု. ဘိယျော တဏှာ ပဝဍ္ဎတီတိ ကာမတဏှာ. ဧသ ဂါဠှံ ကရောတိ ဗန္ဓနန္တိ ရာဂံ, ဣတိ ယော ယော ဓမ္မော မူလနိက္ခိတ္တော, သော ယေဝေတ္ထ ဓမ္မော ဥဂ္ဂါဝဟိတဗ္ဗော. န ဘဂဝါ ဧကံ ဓမ္မံ အာရဗ္ဘ အညံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ယဿ ဝိတက္ကေတိ ကာမဝိတက္ကော တမေဝ ဝိတက္ကံ ကာမဝိတက္ကေန နိဒ္ဒိသီယတိ. တိဗ္ဗရာဂဿာတိ တဿေဝ ဝိတက္ကဿ ဝတ္ထုံ နိဒ္ဒိသတိ. သုဘာနုပဿိနော ဘိယျော တဏှာ ပဝဍ္ဎတီတိ တမေဝ ရာဂံ ကာမတဏှာတိ နိဒ္ဒိသတိ. ဧသ ဂါဠှံ ကရောတိ ဗန္ဓနန္တိ တမေဝ တဏှာသံယောဇနံ နိဒ္ဒိသတိ. ဧဝံ ဂါထာသု အနုမိနိတဗ္ဗံ. ဧဝံ သဝေယျာကရဏေသု.

“Bị khuấy động bởi tầm” là dục tham. “Thường quán thấy tịnh tướng” là đối tượng của dục tham. “Ái dục lại càng tăng trưởng” là dục ái. “Chính người này làm cho sự trói buộc trở nên kiên cố” là tham ái. Như vậy, pháp nào được đặt làm gốc, chính pháp ấy nên được rút ra ở đây. Đức Thế Tôn không thuyết một pháp khác khi đề cập đến một pháp. Vị nào khởi lên dục tầm, chính tầm ấy được chỉ rõ bằng dục tầm. “Có tham ái mãnh liệt” chỉ rõ đối tượng của chính tầm ấy. “Đối với người thường quán thấy tịnh tướng, ái dục lại càng tăng trưởng” chỉ rõ chính tham ái ấy là dục ái. “Chính người này làm cho sự trói buộc trở nên kiên cố” chỉ rõ chính kiết sử ái dục ấy. Nên suy luận như vậy trong các câu kệ. Cũng như vậy trong các đoạn văn xuôi.

တတ္ထ [Pg.210] ဘဂဝါ ဧကံ ဓမ္မံ တိဝိဓံ နိဒ္ဒိသတိ, နိဿန္ဒတော ဟေတုတော ဖလတော.

Ở đây, Đức Thế Tôn trình bày một pháp theo ba phương diện: theo hệ quả, theo nhân, và theo quả.

ဒဒံ ပိယော ဟောတိ ဘဇန္တိ နံ ဗဟူ, ကိတ္တိဉ္စ ပပ္ပောတိ ယသော စ ဝဍ္ဎတိ;

အမင်္ကုဘူတော ပရိသံ ဝိဂါဟတိ, ဝိသာရဒေါ ဟောတိ နရော အမစ္ဆရီ.

Người hay cho thì được yêu mến, nhiều người quý trọng, đạt được danh tiếng và uy tín tăng trưởng; không rụt rè, người ấy đi vào hội chúng, người không keo kiệt trở nên tự tin.

ဒဒန္တိ ယံ ယံ ဒါနံ, ဣဒံ ဒါနမယိကံ ပုညကြိယံ. တတ္ထ ဟေတု. ယံ စေတံ. ဘဇန္တိ နံ ဗဟူ, ကိတ္တိန္တိ ယော စ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ လောကေ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ, ယံ ဗဟုကဿ ဇနဿ ပိယော ဘဝတိ မနာပေါ စ. ယဉ္စ အဝိပ္ပဋိသာရီ ကာလင်္ကရောတိ အယံ နိဿန္ဒော. ယံ ကာယဿ ဘေဒါ ဒေဝေသု ဥပပဇ္ဇတီတိ ဣဒံ ဖလံ. ဣဒံ လောဘာဓိဋ္ဌာနံ.

Bất cứ sự bố thí nào được thực hiện, đây là phước sự thành tựu do bố thí. Trong đó, đây là nhân. Việc nhiều người quý trọng, tiếng tăm tốt đẹp vang xa trong đời, được nhiều người yêu mến và hài lòng. Việc mệnh chung không hối tiếc, đây là hệ quả. Việc sau khi thân hoại mạng chung được sanh vào cõi trời, đây là quả. Đây là nền tảng của vô tham.

၃၃. တတ္ထ ကတမံ ဒေါသာဓိဋ္ဌာနံ?

33. Trong đó, thế nào là nền tảng của sân?

ယော ပါဏမတိပါတေတိ, မုသာဝါဒဉ္စ ဘာသတိ;

လောကေ အဒိန္နံ အာဒိယတိ, ပရဒါရဉ္စ ဂစ္ဆတိ;

သုရာမေရယပါနဉ္စ, ယော နရော အနုယုဉ္ဇတိ.

Người nào sát sanh, nói dối, lấy của không cho trong đời, đi đến vợ người, và người nào ham mê uống rượu và các chất say.

အပ္ပဟာယ ပဉ္စ ဝေရာနိ, ဒုဿီလော ဣတိ ဝုစ္စတိ;

ကာယဿ ဘေဒါ ဒုပ္ပညော, နိရယံ သောပပဇ္ဇတိ.

Không từ bỏ năm điều oán thù, người ấy được gọi là người ác giới; sau khi thân hoại, người thiếu trí tuệ ấy sanh vào địa ngục.

ယော ပါဏမတိပါတေတီတိ ဒုဋ္ဌော ပါဏမတိပါတေတိ. မုသာဝါဒဉ္စ ဘာသတီတိ ဒေါသောပဃာတာယ မုသာဝါဒဉ္စ ဘာသတိ. သုရာမေရယပါနဉ္စ, ယော နရော အနုယုဉ္ဇတီတိ ဒေါသော နိဒါနံ. ယော စ သုရာမေရယပါနံ အနုယုဉ္ဇတိ ယထာပရဒါရဝိဟာရီ အမိတ္တာ ဇနယန္တိ.

‘Người nào sát sanh’ nghĩa là người có sân hận thì sát sanh. ‘Và nói dối’ nghĩa là nói dối để làm hại. ‘Và người nào ham mê uống rượu và các chất say’ nghĩa là sân là nguyên nhân. Người nào ham mê uống rượu và các chất say, cũng như người sống với vợ người khác, thì kẻ thù sanh khởi.

ပဉ္စ ဝေရာနိ အပ္ပဟာယာတိ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခာပဒါနံ သမတိက္ကမနံ သဗ္ဗေသံ ဒေါသဇာနံ သာ ပဏ္ဏတ္တိ, တေနေဝ ဒေါသဇနိတေန ကမ္မေန ဒုဿီလော ဣတိ ဝုစ္စတိ သောပိ ဓမ္မော ဟေတုနာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော, နိဿန္ဒေန ဖလေန စ.

‘Không từ bỏ năm điều oán thù’ nghĩa là sự vi phạm năm học giới, sự vi phạm tất cả các pháp sanh từ sân, đó là định danh. Do chính nghiệp sanh từ sân ấy mà người đó được gọi là ‘người ác giới’. Pháp ấy cũng cần được chỉ ra theo nhân, theo hệ quả, và theo quả.

တီဏိ ဗာလဿ ဗာလလက္ခဏာနိ – ဒုဗ္ဘာသိတဘာသီ စ ဟောတိ, ဒုစ္စိန္တိတစိန္တီ စ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ စ. တတ္ထ ယံ ကာယေန စ ဝါစာယ စ ပရက္ကမတိ, ဣဒမဿ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ. တာယံ ယထာ စ မုသာဝါဒံ ဘာသတိ ယထာ ပုဗ္ဗနိဒ္ဒိဋ္ဌံ[Pg.211], ဣဒမဿ ဒုဗ္ဘာသိတာ. ယဉ္စ သင်္ကပ္ပေတိ မနောဒုစ္စရိတံ ဗျာပါဒံ, ဣဒမဿ ဒုစ္စိန္တိတစိန္တိတာ. ယံ သော ဣမေဟိ တီဟိ ဗာလလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော တီဏိ တဇ္ဇာနိ ဒုက္ခာနိ ဒေါမနဿာနိ အနုဘဝတိ, သော စ ဟောတိ သဘဂ္ဂတော ဝါ ပရိသဂ္ဂတော ဝါ တဇ္ဇံ ကထံ ကထန္တိ. ယဒါ ဘဝတိ သော စ ပါဏာတိပါတာဒိဒသအကုသလကမ္မပထာ, သော တတောနိဒါနံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတီတိ. ပုန စပရံ ယဒါ ပဿတိ စောရံ ရာဇာပရာဓိကံ ရညာ ဂဟိတံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတံ, တဿေဝံ ဘဝတိ သစေ မမမ္ပိ ရာဇာ ဇာနေယျ မမမ္ပိ ရာဇာ ဂါဟာပေတွာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျာတိ, သော တတောနိဒါနံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ပုန စပရံ ဗာလော ယဒါ ဘဝတိ အာသနာ သမာရူဠှော ယာဝ ယာ မေ ဂတိ ဘဝိဿတိ ဣတော ပေစ္စ ပရံ မရဏာတိ သော တတောနိဒါနံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ ဣတိ ဗာလလက္ခဏံ ဟေတု. တီဏိ တဇ္ဇာနိ ဒုက္ခာနိ နိဿန္ဒော. ကာယဿ ဘေဒါ နိရယေသု ဥပပဇ္ဇတိ, ဣဒံ ဖလံ. ဣဒံ ဒေါသာဓိဋ္ဌာနံ.

Có ba đặc điểm của kẻ ngu: nói lời ác, suy nghĩ điều ác, và làm việc ác. Trong đó, việc cố gắng bằng thân và khẩu, đây là việc làm ác của kẻ ấy. Việc nói dối như đã chỉ ra trước đây, đây là lời nói ác của kẻ ấy. Việc toan tính tà hạnh về ý là sân, đây là suy nghĩ điều ác của kẻ ấy. Do được trang bị ba đặc điểm của kẻ ngu này, kẻ ấy trải qua ba loại khổ và ưu tương ứng. Khi kẻ ấy đến hội đồng hay hội chúng, họ nói những lời tương ứng. Khi có mười con đường nghiệp bất thiện như sát sanh v.v..., do đó kẻ ấy cảm nhận khổ và ưu. Lại nữa, khi kẻ ấy thấy một tên trộm phạm tội với vua, bị vua bắt và xử tử, kẻ ấy nghĩ rằng: ‘Nếu vua biết ta, vua cũng sẽ cho bắt ta và xử tử.’ Do đó, kẻ ấy cảm nhận khổ và ưu. Lại nữa, khi kẻ ngu ngồi trên ghế, (nghĩ rằng): ‘Sau khi chết, từ đây đi tái sanh, cảnh giới của ta sẽ ra sao?’ Do đó, kẻ ấy cảm nhận khổ và ưu. Như vậy, đặc điểm của kẻ ngu là nhân. Ba loại khổ tương ứng là hệ quả. Sau khi thân hoại, sanh vào các địa ngục, đây là quả. Đây là nền tảng của sân.

၃၄. တတ္ထ ကတမံ မောဟာဓိဋ္ဌာနံ?

34. Trong đó, thế nào là nền tảng của si?

သတဉ္စေဝ သဟဿာနံ, ကပ္ပာနံ သံသရိဿတိ;

အထဝါ ပိ တတော ဘိယျော, ဂဗ္ဘာ ဂဗ္ဘံ ဂမိဿထ.

Trăm ngàn kiếp sẽ luân hồi, hoặc còn nhiều hơn thế nữa, các ngươi sẽ đi từ bụng mẹ này sang bụng mẹ khác.

အနုပါဒါယ ဗုဒ္ဓဝစနံ, သင်္ခါရေ အတ္တတော ဥပါဒါယ;

ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ, ဌာနမေတံ န ဝိဇ္ဇတိ.

Không chấp thủ lời Phật dạy, mà chấp thủ các hành là tự ngã, rồi có thể chấm dứt khổ, điều đó không thể có.

ယော ယံ အနမတဂ္ဂသံသာရံ သမာပန္နော ဇာယတေ စ မီယတေ စ, အယံ အဝိဇ္ဇာဟေတုကာ. ယာနိပိ စ သင်္ခါရာနံ ပယောဇနာနိ, တာနိပိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာနိ, ယံ အဒဿနံ ဗုဒ္ဓဝစနဿ, အယံ အဝိဇ္ဇာသုတ္တေယေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ယော စ သင်္ခါရေ အတ္တတော ဟရတိ ပဉ္စက္ခန္ဓေ ပဉ္စ ဒိဋ္ဌိယော ဥပဂစ္ဆတိ. ‘‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’တိ ဣဒံ သုတ္တံ အဝိဇ္ဇာယ နိက္ခိတ္တံ, အဝိဇ္ဇာယ နိက္ခိပိတံ. ဧဝံ သတ္ထာ သုတ္တေ နယေန ဓမ္မေန နိဒ္ဒိသတိ. အသာဓာရဏေန တံယေဝ တတ္ထ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. န အညံ.

Người nào đã đạt đến vòng luân hồi vô thủy này, sanh ra và chết đi, điều này có vô minh làm nhân. Và bất cứ lợi ích nào của các hành, chúng cũng có vô minh làm duyên. Việc không thấy lời Phật dạy, đây là vô minh được chỉ ra trong kinh. Người nào xem các hành là tự ngã, đi đến năm loại tà kiến trong năm uẩn: ‘Cái này là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’, kinh này được đặt trong vô minh, được xếp vào vô minh. Như vậy, bậc Đạo Sư chỉ ra trong kinh bằng phương pháp và pháp. Bằng (phương pháp) không phổ thông, chỉ nên chỉ ra chính điều đó ở đây, không phải điều khác.

ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ နပ္ပဇာနန္တိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဝိတ္ထာရေန, ယံ တတ္ထ အပ္ပဇာနနာ, ဣဒံ ဒုက္ခံ, အယံ ဟေတု. အပ္ပဇာနန္တော ဝိဝိဓေ သင်္ခါရေ အဘိသင်္ခရောတိ, အယံ နိဿန္ဒော. ယဉ္စ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပရာမသတိ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ အယံ နိဿန္ဒော. ယံ [Pg.212] ပုနဗ္ဘဝံ နိဗ္ဗတ္တေတိ, ဣဒံ ဖလံ. အယမ္ပိ ဓမ္မော သနိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟေတုတော စ ဖလတော စ နိဿန္ဒတော စ.

Này các Tỳ kheo, bất cứ Sa môn hay Bà la môn nào không biết ‘đây là khổ’ (và ba sự thật còn lại) một cách chi tiết bốn sự thật, sự không biết ở đây, đây là khổ, đây là nhân. Do không biết, người ấy tạo tác các hành đa dạng, đây là hệ quả. Và việc chấp thủ các tà kiến rằng ‘chỉ có điều này là thật, điều khác là vô ích’, đây là hệ quả. Việc tạo ra tái sanh, đây là quả. Pháp này cũng được chỉ ra rõ ràng theo nhân, quả và hệ quả.

ဧတ္ထ ပန ကေစိ ဓမ္မာ သာဓာရဏာ ဘဝန္တိ. ဟေတု ခလု အာဒိတောယေဝ သုတ္တေ နိက္ခိပိဿန္တိ. ယထာ ကိံ ဘဝေ စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဂတိဂမနာနိ. တတ္ထ ယဉ္စ ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ ယဉ္စ ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, အယံ လောဘော အကုသလမူလံ. ယံ ဒေါသာ, အယံ ဒေါသောယေဝ. ယံ မောဟာ, အယံ မောဟောယေဝ. ဧဝံ ဣမာနိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ အာဒိတောယေဝ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗာနိ. ယတ္ထ ဧကံ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, တတ္ထ ဧကံ နိဒ္ဒိသီယတိ. တထာ ဒွေ ယထာ တီဏိ, န ဟိ အာဒီဟိ အနိက္ခိတ္တေ ဟေတု ဝါ နိဿန္ဒော ဝါ ဖလံ ဝါ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ.

Tuy nhiên, ở đây một số pháp là phổ thông. Nhân chắc chắn sẽ được đặt ngay từ đầu trong kinh. Ví như: Này các Tỳ kheo, có bốn con đường sai lạc này trong đời. Trong đó, việc đi theo con đường sai lạc do tham muốn và việc đi theo con đường sai lạc do sợ hãi, đây là tham, là gốc bất thiện. Việc (đi sai lạc) do sân, đây chính là sân. Việc (đi sai lạc) do si, đây chính là si. Như vậy, ba gốc bất thiện này cần được xem xét ngay từ đầu. Nơi nào cần chỉ ra một, thì một được chỉ ra. Tương tự, hai cũng như ba. Vì nếu không được đặt ở đầu, thì nhân, hệ quả, hay quả không nên được chỉ ra.

အယဉ္စေတ္ထ ဂါထာ –

Và đây là bài kệ trong đó –

ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ, ယော ဓမ္မံ အတိဝတ္တတိ;

နိဟီယတိ တဿ ယသော, ကာဠပက္ခေဝ စန္ဒိမာ.

Do tham muốn, sân hận, sợ hãi, si mê, người nào vi phạm pháp, danh tiếng của người ấy suy giảm, như mặt trăng trong hạ huyền.

ကတ္ထ ဆန္ဒာ စ အယံ လောဘော ယထာ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ပုဗ္ဗေ. ဣဒံ မောဟာဓိဋ္ဌာနံ.

Trong đó, tham muốn chính là tham, như đã được chỉ ra trước đây. Đây là nền tảng của si.

၃၅. တတ္ထ ကတမံ အလောဘာဓိဋ္ဌာနံ?

35. Trong đó, thế nào là nền tảng của vô tham?

‘‘အသုဘာနုပဿိံ ဝိဟရန္တံ, ဣန္ဒြိယေသု သုသံဝုတံ;

ဘောဇနမှိ စ မတ္တညုံ, သဒ္ဓံ အာရဒ္ဓဝီရိယံ;

တံ ဝေ နပ္ပသဟတိ မာရော, ဝါတော သေလံဝ ပဗ္ဗတ’’န္တိ.

“Vị sống quán bất tịnh, khéo phòng hộ các căn, biết tiết độ trong ẩm thực, có đức tin, tinh tấn nỗ lực. Ma vương thật không thể nhiếp phục được vị ấy, giống như gió không thể lay chuyển được núi đá.”

တတ္ထ ယာ အသုဘာယ ဥပပရိက္ခာ, အယံ ကာမေသု အာဒီနဝဒဿနေန ပရိစ္စာဂေါ. ဣန္ဒြိယေသု သုသံဝုတော တဿေဝ အလောဘဿ ပါရိပူရိယံ မမ အာယတနသောစိတံ အနုပါဒါယ. ဘောဇနမှိ စ မတ္တညုန္တိ ရသတဏှာပဟာနံ. ဣတိ အယံ အလောဘော အသုဘာနုပဿိတာယ ဝတ္ထုတော ဓာရယတိ, သော အလောဘော ဟေတု. ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာယ ဂေါစရတော ဓာရယတိ, ဘောဇနေမတ္တညုတာယ ပရတော ဓာရယတိ, အယံ နိဿန္ဒော. တံ ဝေ နပ္ပသဟတိ မာရော, ဝါတော သေလံ ဝ ပဗ္ဗတန္တိ, ဣဒံ ဖလံ. ဣတိ ယောယေဝ ဓမ္မော အာဒိမှိ နိက္ခိတ္တော, သောယေဝ မဇ္ဈေ စေဝ အဝသာနေ စ.

Ở đây, sự thẩm sát về bất tịnh nào, đây là sự từ bỏ do thấy được sự nguy hại trong các dục. Sự khéo phòng hộ trong các căn là vì sự viên mãn của chính vô tham ấy, không chấp thủ vào sự tích tập theo xứ của ta. Và biết tiết độ trong ẩm thực là sự đoạn trừ ái về vị. Như vậy, vô tham này được duy trì về phương diện vật bởi sự quán bất tịnh, vô tham ấy là nhân. Do có các cửa được hộ trì trong các căn nên được duy trì về phương diện hành xứ, do biết tiết độ trong ẩm thực nên được duy trì khỏi sự nguy hiểm, đây là hệ quả. ‘Ma vương thật không thể nhiếp phục được vị ấy, giống như gió không thể lay chuyển được núi đá’, đây là quả. Như vậy, pháp nào đã được trình bày ở phần đầu, chính pháp ấy cũng ở phần giữa và ở phần cuối.

နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အညံ ဧကဓမ္မမ္ပိ သမနုပဿာမိ အသမုပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ အနုပ္ပာဒါယ ဥပ္ပန္နဿ ဝါ ပဟာနာယ, ယထယိဒံ အသုဘနိမိတ္တံ. တတ္ထ အသုဘနိမိတ္တံ [Pg.213] မနသိကရောန္တဿ အနုပ္ပန္နော စေဝ ကာမစ္ဆန္ဒော န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဥပ္ပန္နော စ ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီယတိ. ဣဒံ အလောဘဿ ဝတ္ထု. ယံ ပုန အနုပ္ပန္နော ကာမရာဂေါ ပရိယာဒိယတိ ရူပရာဂံ အရူပရာဂံ, ဣတိ ဖလံ. ဣတိ အယမ္ပိ စ ဓမ္မော နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟေတုတော စ နိဿန္ဒတော စ ဖလတော စ. ဣဒံ အလောဘာဓိဋ္ဌာနံ.

Này các Tỳ khưu, Ta không thấy một pháp nào khác để cho dục tham chưa sanh không sanh khởi, hoặc đã sanh được đoạn trừ, như là tướng bất tịnh này. Ở đây, đối với người tác ý đến tướng bất tịnh, dục tham chưa sanh sẽ không sanh khởi, và dục tham đã sanh được đoạn trừ. Đây là vật của vô tham. Lại nữa, việc chế ngự được dục tham, sắc tham, và vô sắc tham, như vậy là quả. Như vậy, pháp này cũng đã được chỉ rõ về phương diện nhân, về phương diện hệ quả, và về phương diện quả. Đây là sự quyết định trên cơ sở vô tham.

တတ္ထ ကတမံ အဒေါသာဓိဋ္ဌာနံ?

Ở đây, thế nào là sự quyết định trên cơ sở vô sân?

ဧကမ္ပိ စေ ပါဏမဒုဋ္ဌစိတ္တော, မေတ္တာယတိ ကုသလော တေန ဟောတိ;

သဗ္ဗေ စ ပါဏေ မနသာနုကမ္ပံ, ပဟူတမရိယော ပကရောတိ ပုညံ.

Nếu với tâm không sân hận, vị ấy rải tâm từ đến một chúng sanh, do đó vị ấy trở thành thiện xảo. Và với tâm thương xót tất cả chúng sanh, vị Thánh tạo ra phước đức dồi dào.

ဧကမ္ပိ စေ ပါဏမဒုဋ္ဌစိတ္တော မေတ္တာယတီတိ အယံ အဒေါသော. နိဂ္ဃာတေန အဿာဒေါ, ကုသလော တေန ဟောတီတိ တေန ကုသလေန ဓမ္မေန သံယုတ္တော ဓမ္မပညတ္တိံ ဂစ္ဆတိ. ကုသလောတိ ယထာ ပညာယ ပညော ပဏ္ဍိစ္စေန ပဏ္ဍိတော. ပဟူတမရိယော ပကရောတိ ပုညန္တိ တဿာယေဝ ဝိပါကော အယံ လောကိယဿ, န ဟိ လောကုတ္တရဿ. တတ္ထ ယာ မေတ္တာယနာ, အယံ ဟေတု. ယံ ကုသလော ဘဝတိ အယံ နိဿန္ဒော. ယာဝ အဗျာပဇ္ဇော ဘူမိယံ ဗဟုပုညံ ပသဝတိ, ဣဒံ ဖလံ. ဣတိ အဒေါသော နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟေတုတော စ နိဿန္ဒတော စ ဖလတော စ.

‘Nếu với tâm không sân hận, vị ấy rải tâm từ đến một chúng sanh’, đây là vô sân. Sự thỏa thích là do không sát hại. ‘Do đó vị ấy trở thành thiện xảo’ nghĩa là do liên hệ với pháp thiện xảo ấy nên đạt đến sự chế định về pháp. ‘Thiện xảo’ là bậc trí tuệ tương ứng với trí tuệ, là bậc hiền trí do sự thông thái. ‘Vị Thánh tạo ra phước đức dồi dào’, đây là quả dị thục của pháp thế gian ấy, không phải của pháp siêu thế. Ở đây, sự thực hành tâm từ nào, đây là nhân. Việc trở thành thiện xảo, đây là hệ quả. Cho đến cõi vô sân, nhiều phước đức sanh khởi, đây là quả. Như vậy, vô sân đã được chỉ rõ về phương diện nhân, về phương diện hệ quả, và về phương diện quả.

ဧကာဒသာနိသံသာ မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ. တတ္ထ ယာ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ, အယံ အရိယဓမ္မေသု ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ, လောကိကာယ ဘူမိကာ ဟေတု, ယံ သုခံ အာယတိံ မနာပေါ ဟောတိ မနုဿာနံ, ဣမေ ဧကာဒသ ဓမ္မာ နိဿန္ဒော. ယဉ္စ အကတာဝီ ဗြဟ္မကာယေ ဥပပဇ္ဇတိ. ဣဒံ ဖလံ. ဣဒံ အဒေါသာဓိဋ္ဌာနံ.

Có mười một lợi ích của tâm giải thoát do tâm từ. Ở đây, tâm giải thoát do tâm từ nào, đây là tâm giải thoát do ly tham trong các Thánh pháp. Cõi thế gian là nhân. Sự an lạc nào trong tương lai làm hài lòng loài người, mười một pháp này là hệ quả. Và vị ấy sanh vào cõi Phạm thiên mà không cần phải làm gì thêm. Đây là quả. Đây là sự quyết định trên cơ sở vô sân.

၃၆. တတ္ထ ကတမံ အမောဟာဓိဋ္ဌာနံ?

36. Ở đây, thế nào là sự quyết định trên cơ sở vô si?

ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ, ယာယံ နိဗ္ဗေဓဂါမိနီ ;

ယာယ သမ္မာ ပဇာနာတိ, ဇာတိမရဏသင်္ခယံ.

Thật vậy, trí tuệ là tối thắng ở trên đời, trí tuệ này dẫn đến sự thông suốt; nhờ đó người ta liễu tri một cách chân chánh sự đoạn tận của sanh và tử.

ပညာ [Pg.214] ဟိ သေဋ္ဌာတိ ဝတ္ထုံ. နိဗ္ဗေဓဂါမိနီတိ နိဗ္ဗာနဂါမိနိယံ ယထာဘူတံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ. သမ္မာ ပဇာနာတိ, ဇာတိမရဏသင်္ခယန္တိ အမောဟော. ပညာတိ ဟေတု. ယံ ပဇာနာတိ အယံ နိဿန္ဒော. ယော ဇာတိမရဏသင်္ခယော, ဣဒံ ဖလံ. ဣတိ အမောဟော နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟေတုနာ စ နိဿန္ဒေန စ ဖလေန စ.

‘Thật vậy, trí tuệ là tối thắng’ là vật. ‘Dẫn đến sự thông suốt’ nghĩa là thâm nhập như thật vào con đường dẫn đến Niết-bàn. ‘Liễu tri một cách chân chánh sự đoạn tận của sanh và tử’ là vô si. Trí tuệ là nhân. Việc liễu tri là hệ quả. Sự đoạn tận của sanh và tử nào, đây là quả. Như vậy, vô si đã được chỉ rõ về phương diện nhân, về phương diện hệ quả, và về phương diện quả.

တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဣန္ဒြိယာနိ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ အညိန္ဒြိယံ အညာတာဝိန္ဒြိယံ. တတ္ထ ကတမံ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနဘိသမေတဿ ဒုက္ခဿ အရိယသစ္စဿ အဘိသမယာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ, ဝီရိယံ အာရဘတိ, စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဧဝံ စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ ကာတဗ္ဗံ. တတ္ထ ကတမံ အညိန္ဒြိယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ယာ စ မဂ္ဂေါ, ဣဒံ အညိန္ဒြိယံ. အာသဝက္ခယာ အနာသဝေါ ဟောတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ အညာတာဝိန္ဒြိယံ. တထာယံ ပညာ, အယံ ဟေတု. ယံ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ, ယာ ပဇာနာတိ, အယံ နိဿန္ဒော. ယေန သဗ္ဗသော အာသဝါနံ ခယာ ဟေတု, ယံ ခယေ ဉာဏမုပ္ပဇ္ဇတိ, အနုပ္ပာဒေ ဉာဏဉ္စ, အယံ နိဿန္ဒော. ယံ အရဟတ္တံ, ဣဒံ ဖလံ. တတ္ထ ခီဏာ မေ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယန္တိ, ဣဒံ ခယေ ဉာဏံ. နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီတိ ဣဒံ အနုပ္ပာဒေ ဉာဏံ. ဣတိ ဣမာနိ ဣန္ဒြိယာနိ အမောဟော နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟေတုနာ စ နိဿန္ဒေန စ ဖလေန စ. ဣမာနိ အသာဓာရဏာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ.

Này các Tỳ khưu, có ba quyền này: vị tri đương tri quyền, dĩ tri quyền, và cụ tri quyền. Ở đây, thế nào là vị tri đương tri quyền? Này các Tỳ khưu, ở đây vị Tỳ khưu đối với Thánh đế về khổ chưa được liễu ngộ, vị ấy sanh khởi ước muốn, cố gắng, nỗ lực tinh tấn, sách tấn tâm, và quyết tâm để liễu ngộ. Cần phải làm như vậy đối với bốn Thánh đế. Ở đây, thế nào là dĩ tri quyền? Này các Tỳ khưu, ở đây vị Tỳ khưu liễu tri như thật rằng: ‘Đây là Thánh đế về khổ’, và con đường nào, đây là dĩ tri quyền. Do sự đoạn tận các lậu hoặc, vị ấy trở thành vô lậu, đây được gọi là cụ tri quyền. Như vậy, trí tuệ này là nhân. Việc sanh khởi ước muốn, cố gắng, việc liễu tri, đây là hệ quả. Nhờ đó, sự đoạn tận hoàn toàn các lậu hoặc là nhân; trí sanh khởi trong sự đoạn tận, và trí vô sanh, đây là hệ quả. Quả A-la-hán nào, đây là quả. Ở đây, ‘Sanh của ta đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong’, đây là tận trí. ‘Ta biết rằng không còn trở lại trạng thái này nữa’, đây là vô sanh trí. Như vậy, các quyền này, vô si đã được chỉ rõ về phương diện nhân, về phương diện hệ quả, và về phương diện quả. Những điều không phổ thông này đã được chỉ rõ.

တတ္ထ ကတမာနိ ကုသလမူလာနိ သာဓာရဏာနိ? ကုသလဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ ကုသလမူလဉ္စေဝ. တတ္ထ ကတမံ ကုသလမူလံ? အလောဘော အဒေါသော အမောဟော. တတ္ထ ကတမံ ကုသလံ? အဋ္ဌ သမ္မတ္တာနိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ယာဝ သမ္မာသမာဓိ. တတ္ထ ယာနိ ကုသလမူလာနိ, အယံ ဟေတု. ယဉ္စ အလောဘော တီဏိ ကမ္မာနိ သမုဋ္ဌာပေတိ သင်္ကပ္ပံ ဝါယာမံ သမာဓိဉ္စ, အယံ အလောဘဿ နိဿန္ဒော. တတ္ထ ယော အဒေါသော, အယံ ဟေတု. ယံ တယော ဓမ္မေ ပဋ္ဌပေတိ သမ္မာဝါစံ သမ္မာကမ္မန္တံ သမ္မာအာဇီဝဉ္စ, အယံ နိဿန္ဒော. တတ္ထ ယော အမောဟော ဟေတု, ယံ ဒွေ ဓမ္မေ ဥပဋ္ဌပေတိ အဝိပရီတဒဿနမ္ပိ စ အနဘိလာပနံ, အယံ နိဿန္ဒော. ဣမဿ ဗြဟ္မစရိယဿ ယံ ဖလံ, တာ ဒွေ ဝိမုတ္တိယော ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ အဝိဇ္ဇာ ဝိရာဂါ စ ပညာဝိမုတ္တိ, ဣဒံ ဖလံ. ဣတိ ဣမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ဟေတုတော [Pg.215] စ နိဿန္ဒတော စ ဖလတော စ. ဧဝံ သာဓာရဏာနိ ကုသလာနိ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗာနိ.

Trong đó, những căn bản thiện nào là tương quan? Này các Tỳ khưu, Ta sẽ thuyết giảng cho các ông về thiện và cả căn bản thiện. Trong đó, căn bản thiện là gì? Vô tham, vô sân, vô si. Trong đó, thiện là gì? Tám chánh tánh, từ chánh kiến cho đến chánh định. Trong đó, những gì là căn bản thiện, đây là nhân. Và vô tham làm khởi sanh ba nghiệp: chánh tư duy, chánh tinh tấn, và chánh định, đây là quả nối tiếp của vô tham. Trong đó, cái gì là vô sân, đây là nhân. Cái mà làm phát sanh ba pháp: chánh ngữ, chánh nghiệp, và chánh mạng, đây là quả nối tiếp. Trong đó, cái gì là vô si là nhân, cái mà làm phát sanh hai pháp: thấy không sai lạc và không tán dương, đây là quả nối tiếp. Quả của phạm hạnh này là hai sự giải thoát: tâm giải thoát do ly tham và tuệ giải thoát do ly vô minh, đây là quả. Như vậy, ba căn bản thiện này được chỉ rõ về phương diện nhân, về phương diện quả nối tiếp, và về phương diện quả. Như thế, các pháp thiện tương quan cần phải được liễu tri.

ယတ္ထ ဒုဝေ ယတ္ထ တီဏိ. အယဉ္စေတ္ထ ဂါထာ.

Nơi nào có hai, nơi nào có ba. Và đây là kệ ngôn ở đây.

‘‘တုလမတုလဉ္စ သမ္ဘဝံ, ဘဝသင်္ခါရမဝဿဇိ မုနိ;

အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတော, အဘိန္ဒိ ကဝစမိဝတ္တသမ္ဘဝ’’န္တိ.

‘Cái có thể đo lường, không thể đo lường, và sự sanh khởi, bậc Mâu-ni đã từ bỏ hành hữu; vị ấy hoan hỷ trong nội tâm, có định tĩnh, đã phá vỡ sự sanh khởi của tự ngã như phá vỡ áo giáp.’

တုလမတုလဉ္စ သမ္ဘဝန္တိ တုလသင်္ခတံ အတုလသင်္ခတံ. တတ္ထ ယေ သင်္ခတာ တုလံ, တေ ဒွေ ဓမ္မာ အဿာဒေါ စ အာဒီနဝေါ စ တုလိတာ ဘဝန္တိ. ဧတ္တကော ကာမေသု အဿာဒေါ. ဧတ္တကော အာဒီနဝေါ ဣမဿ, ဣဒံ နိဿရဏန္တိ ဣတိ နိဗ္ဗာနံ ပဇာနာတိ. ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ အတုလံ န စ သက္ကာ တုလယိတုံ. ဧတ္တကံ ဧတံ နေတံ ပရမတ္ထီတိ တေန အတုလံ. အထ ပါပုဏာ ရတနံ ကရိတွာ အစ္ဆရိယဘာဝေန အတုလံ. တတ္ထ ကုသလဿ စ အဘိသမ္ဘဝါ ဇာနနာ ပဿနာ, အယံ အမောဟော. ယံ တတ္ထ ဉာတာ ဩသိရဏာ ဘဝသင်္ခါရာနံ, အယံ အလောဘော. ယံ အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတောတိ ဝိက္ခေပပဋိသံဟရဏာ, အယံ အဒေါသော. ဣတိ ဣမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနိ. တုလမတုလသမ္ဘဝန္တိ အယံ အမောဟော. ယော ဘဝသင်္ခါရာနံ သမောသရဏံ လောဘော သမ္မာသမာဓီနံ အဿာဒေါ, အယံ ဟေတု. ယံ အဇ္ဈတ္တရတော အဝိဇ္ဇဏ္ဍကောသံ သမ္ဘေဒေါ, အယံ နိဿန္ဒော. သာ ပဝတ္တိ ဣမာနိ တီဏိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ကုသလမူလာနိ ဟေတုတော စ နိဿန္ဒတော စ ဖလတော စ.

‘Cái có thể đo lường, không thể đo lường, và sự sanh khởi’ nghĩa là pháp hữu vi và pháp vô vi. Trong đó, những pháp hữu vi là ‘cái có thể đo lường’, hai pháp ấy là vị ngọt và sự nguy hại, chúng được cân lường. Vị ngọt trong các dục là chừng này. Sự nguy hại của nó là chừng này, đây là sự xuất ly, như vậy vị ấy biết rõ Niết-bàn. ‘Không thể đo lường’ vì hai lý do, không thể cân lường được. ‘Nó là chừng này, không có gì cao hơn nó’, do đó là ‘không thể đo lường’. Lại nữa, những người đã đạt đến, xem đó là bảo vật, do tính chất kỳ diệu nên là ‘không thể đo lường’. Trong đó, sự sanh khởi, sự biết, sự thấy của thiện, đây là vô si. Cái gì ở đó là sự biết, sự không dính mắc vào các hành hữu, đây là vô tham. Cái gì là ‘hoan hỷ trong nội tâm, có định tĩnh’ là sự nhiếp phục tán loạn, đây là vô sân. Như vậy, đây là ba căn bản thiện. ‘Cái có thể đo lường, không thể đo lường, và sự sanh khởi’ là vô si. Cái gì là sự quy tụ của các hành hữu, là tham, là vị ngọt của các chánh định, đây là nhân. Cái gì là ‘hoan hỷ trong nội tâm’, là sự phá vỡ vỏ trứng vô minh, đây là quả nối tiếp. Sự diễn tiến ấy, ba căn bản thiện này được chỉ rõ về phương diện nhân, về phương diện quả nối tiếp, và về phương diện quả.

ဧတ္တာဝတာ ဧသာ ပဝတ္တိ စ နိဝတ္တိ စ အကုသလမူလေဟိ ပဝတ္တတိ, ကုသလမူလေဟိ နိဝတ္တတီတိ ဣမေဟိ စ တီဟိ သဗ္ဗံ အကုသလမူလံ သမောသရဏံ ဂစ္ဆတိ. သော ဓမ္မေ ဝါ ဝစနတော နိဒ္ဒိဋ္ဌော တဏှာတိ ဝါ ကောဓောတိ ဝါ အသမ္ပဇညန္တိ ဝါ အနုသယောတိ ဝါ မက္ခောတိ ဝါ ပဠာသောတိ ဝါ အဿတီတိ ဝါ ဣဿာတိ ဝါ မစ္ဆရိယန္တိ ဝါ အညာဏန္တိ ဝါ, တေဟိ ယေ စ ဝတ္ထူဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. ယဿိမာနိ ဒွေ ဝစနာနိ ဓမ္မပဒါနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ န သော အတ္ထိ ကိလေသာ, ယော ဣမေသု နဝသု ပဒေသု သမောဓာနံ သမောသရဏံ ဂစ္ဆတိ. အယံ ကိလေသော, န စ လောဘော, န စ ဒေါသော, န စ မောဟော.

Cho đến chừng ấy, có sự diễn tiến và sự chấm dứt này: do các căn bản bất thiện mà diễn tiến, do các căn bản thiện mà chấm dứt. Và do ba pháp này, tất cả căn bản bất thiện đi đến sự quy tụ. Nó được chỉ rõ trong Pháp hoặc theo lời dạy là: hoặc là ái, hoặc là sân, hoặc là không tỉnh giác, hoặc là tùy miên, hoặc là công lao phế, hoặc là cạnh tranh, hoặc là vô niệm, hoặc là tật đố, hoặc là xan tham, hoặc là vô trí; cần phải được chỉ rõ bằng những từ ngữ ấy. Hai lời nói này được chỉ rõ là các pháp cú, không có phiền não nào mà không đi đến sự hợp nhất, sự quy tụ trong chín mục này. Đây là phiền não, nhưng không phải là tham, không phải là sân, không phải là si.

ယထာ အကုသလမူလာနိ, ဧဝံ ကုသလာနိ ပဋိက္ခေပေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ.

Như các căn bản bất thiện, cũng vậy, các pháp thiện cần được chỉ rõ bằng cách đối lập.

ဣဒံ အမောဟာဓိဋ္ဌာနံ.

Đây là sự quyết định về vô si.

၃၇. တတ္ထ [Pg.216] ကတမံ ကာယကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ?

37. Trong đó, sự quyết định về thân nghiệp là gì?

ကာယေန ကုသလံ ကရေ, အဿ ကာယေန သံဝုတော;

ကာယဒုစ္စရိတံ ဟိတွာ, ကာယေန သုစရိတံ စရေ.

Hãy làm điều thiện bằng thân, hãy có sự thu thúc bằng thân; từ bỏ thân ác hạnh, hãy thực hành thiện hạnh bằng thân.

တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သုစရိတာနိ. ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ, ဣဒံ ကာယကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ.

Này các Tỳ khưu, có ba thiện hạnh này: từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục. Đây là sự quyết định về thân nghiệp.

တတ္ထ ကတမံ ဝါစာကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ?

Trong đó, sự quyết định về khẩu nghiệp là gì?

သုဘာသိတံ ဥတ္တမမာဟု သန္တော, ဓမ္မံ ဘဏေ နာဓမ္မံ တံ ဒုတိယံ;

ပိယံ ဘဏေ နာပ္ပိယံ တံ တတိယံ, သစ္စံ ဘဏေ နာလိကံ တံ စတုတ္ထံ.

Bậc thiện nhân nói lời khéo nói là tối thượng; hãy nói điều đúng Pháp, không nói điều phi Pháp, đó là điều thứ hai; hãy nói lời ái ngữ, không nói lời không ái ngữ, đó là điều thứ ba; hãy nói lời chân thật, không nói lời dối trá, đó là điều thứ tư.

စတ္တာရိမာနိ စ ဝစီသုစရိတာနိ ဣဒံ ဝါစာကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ.

Và bốn khẩu thiện hạnh này, đây là sự quyết định về khẩu nghiệp.

တတ္ထ ကတမံ မနောကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ?

Trong đó, sự quyết định về ý nghiệp là gì?

မနေန ကုသလံ ကမ္မံ, မနသာ သံဝုတော ဘဝေ;

မနောဒုစ္စရိတံ ဟိတွာ, မနသာ သုစရိတံ စရေ.

Nghiệp thiện bằng ý, hãy có sự thu thúc bằng ý; từ bỏ ý ác hạnh, hãy thực hành thiện hạnh bằng ý.

တီဏိမာနိ မနောသုစရိတာနိ, အနဘိဇ္ဈာ, အဗျာပါဒေါ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ, ဣဒံ မနောကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ. ဣမာနိ အသာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ.

Có ba ý thiện hạnh này: vô tham, vô sân, chánh kiến. Đây là sự quyết định về ý nghiệp. Đây là các kinh không tương quan.

တတ္ထ ကတမာနိ သာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ?

Trong đó, những kinh tương quan là gì?

ဝါစာနုရက္ခီ မနသာ သုသံဝုတော, ကာယေန စ နာကုသလံ ကယိရာ ;

ဧတေ တယော ကမ္မပထေ ဝိသောဓယေ, အာရာဓယေ မဂ္ဂမိသိပ္ပဝေဒိတံ.

Hãy hộ trì lời nói, khéo thu thúc bằng ý, và không làm điều bất thiện bằng thân; hãy thanh lọc ba nghiệp lộ này, hãy thành tựu con đường do bậc ẩn sĩ tuyên thuyết.

တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပါရိသုဒ္ဓိယော – ကာယကမ္မပါရိသုဒ္ဓိ, ဝါစာကမ္မပါရိသုဒ္ဓိ, မနောကမ္မပါရိသုဒ္ဓိ.

Này các Tỳ khưu, có ba sự thanh tịnh này: sự thanh tịnh của thân nghiệp, sự thanh tịnh của khẩu nghiệp, sự thanh tịnh của ý nghiệp.

တတ္ထ ကတမာ ကာယကမ္မပါရိသုဒ္ဓိ? ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ. တတ္ထ ကတမာ ဝစီကမ္မပါရိသုဒ္ဓိ? မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ…ပေ… သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ. တတ္ထ ကတမာ မနောကမ္မပါရိသုဒ္ဓိ? အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒေါ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ဣဒံ သာဓာရဏသုတ္တံ.

Trong đó, sự thanh tịnh của thân nghiệp là gì? Từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục. Trong đó, sự thanh tịnh của khẩu nghiệp là gì? Từ bỏ nói dối... cho đến... từ bỏ nói lời phù phiếm. Trong đó, sự thanh tịnh của ý nghiệp là gì? Vô tham, vô sân, chánh kiến. Đây là kinh tương quan.

ဣတိ [Pg.217] သာဓာရဏာနိ စ သုတ္တာနိ အသာဓာရဏာနိ စ သုတ္တာနိ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗာနိ. ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဝါစာယ ကာယေန စ သုတ္တဿ အတ္ထော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော.

Như vậy, các kinh tương quan và các kinh không tương quan cần phải được liễu tri. Sau khi đã liễu tri, ý nghĩa của kinh cần được chỉ rõ bằng lời nói và bằng thân.

၃၈. တတ္ထ ကတမံ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ?

38. Trong đó, sự quyết định về tín quyền là gì?

ယဿ သဒ္ဓါ တထာဂတေ, အစလာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ;

သီလဉ္စ ယဿ ကလျာဏံ, အရိယကန္တံ ပသံသိတံ.

Người nào có niềm tin nơi Như Lai, không lay chuyển, khéo an trú; và người nào có giới đức tốt đẹp, được bậc Thánh ưa thích, được tán thán.

သံဃေ ပသာဒေါ ယဿတ္ထိ, ဥဇုဘူတဉ္စ ဒဿနံ;

အဒလိဒ္ဒေါတိ တံ အာဟု, အမောဃံ တဿ ဇီဝိတံ.

Người nào có sự tịnh tín nơi Tăng đoàn, và có tri kiến ngay thẳng; vị ấy được gọi là người không nghèo khó, đời sống của vị ấy không vô ích.

သဒ္ဓါ ဝေ နန္ဒိကာ အာရာဓိကော, နော တဿ သဒ္ဓေါတိ;

သဗ္ဗံ သိယာတိ ဘဂဝန္တံ, တထာရူပေါ ဓမ္မသမ္ပသာဒေါ.

Người có đức tin thật đáng được ưa thích, nhưng đức tin của người ấy thì không đáng được ưa thích; tất cả có thể là như vậy. Sự trong sạch tin tưởng nơi Chánh pháp có tính chất như thế ấy chính là sự tin tưởng nơi Đức Thế Tôn.

ဣဒံ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ.

Đây là sự quyết định về tín quyền.

တတ္ထ ကတမံ ဝီရိယာဓိဋ္ဌာနံ?

Trong ấy, thế nào là sự quyết định về tấn?

အာရမ္ဘထ နိက္ကမထ, ယုဉ္ဇထ ဗုဒ္ဓသာသနေ;

ဓုနာထ မစ္စုနော သေနံ, နဠာဂါရံဝ ကုဉ္ဇရော.

Hãy khởi sự, hãy ra đi, hãy chuyên cần trong giáo pháp của Đức Phật; hãy rũ sạch quân đội của thần chết, như voi phá nát ngôi nhà bằng sậy.

စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မပ္ပဓာနာ, ဣဒံ ဝီရိယာဓိဋ္ဌာနံ.

Này các Tỳ khưu, có bốn chánh cần này. Đây là sự quyết định về tấn.

တတ္ထ ကတမံ သတိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ?

Trong ấy, thế nào là sự quyết định về niệm quyền?

သတီမတော သဒါ ဘဒ္ဒံ, ဘဒ္ဒမတ္ထု သတီမတော;

သတီမတော သဒါ သေယျော, သတီမာ သုခမေဓတိ.

Người có niệm luôn được tốt lành, mong rằng sự tốt lành đến với người có niệm. Người có niệm luôn được tốt hơn, người có niệm tăng trưởng trong an lạc.

စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာ, ဣဒံ သတိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ.

Bốn niệm xứ cần được thực hành một cách rộng rãi. Đây là sự quyết định về niệm quyền.

တတ္ထ ကတမံ သမာဓိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ?

Trong ấy, thế nào là sự quyết định về định quyền?

အာကင်္ခတော တေ နရဒမ္မသာရထိ, ဒေဝါ မနုဿာ မနသာ ဝိစိန္တိတံ;

သဗ္ဗေန ဇညာ ကသိဏာပိ ပါဏိနော, သန္တံ သမာဓိံ အရဏံ နိသေဝတော.

Hỡi bậc Điều ngự trượng phu, chư thiên và loài người mong mỏi điều được Ngài suy tư trong tâm. Người thực hành định tĩnh lặng, không phiền não, có thể biết được toàn bộ chúng sanh.

တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓီ – သဝိတက္ကော သဝိစာရော, အဝိတက္ကော ဝိစာရမတ္တော, အဝိတက္ကော အဝိစာရော. ဣဒံ သမာဓိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ.

Này các Tỳ khưu, có ba loại định này – định có tầm có tứ, định không tầm chỉ có tứ, và định không tầm không tứ. Đây là sự quyết định về định quyền.

တတ္ထ [Pg.218] ကတမံ ပညိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ?

Trong ấy, thế nào là sự quyết định về tuệ quyền?

ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိန္တိ ဝိတ္ထာရေန.

Trí tuệ thật là tối thắng ở trong đời, (cần được biết) một cách rộng rãi.

တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပညာ – သုတမယီ, စိန္တာမယီ, ဘာဝနာမယီ, ဣဒံ ပညိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ သုတ္တံ, ဣမာနိ ဣန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနာနိ အသာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ.

Này các Tỳ khưu, có ba loại trí tuệ này – văn tuệ, tư tuệ, và tu tuệ. Đây là kinh về sự quyết định của tuệ quyền. Những kinh về sự quyết định của các quyền này là những kinh không phổ thông.

၃၉. တတ္ထ ကတမာနိ သာဓာရဏာနိ ဣန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနာနိ သုတ္တာနိ?

39. Trong ấy, những kinh nào là những kinh phổ thông về sự quyết định của các quyền?

အဝီတရာဂေါ ကာမေသု, ယဿ ပဉ္စိန္ဒြိယာ မုဒူ;

သဒ္ဓါ သတိ စ ဝီရိယံ, သမထော စ ဝိပဿနာ;

တာဒိသံ ဘိက္ခုမာသဇ္ဇ, ပုဗ္ဗေဝ ဥပဟညတိ.

Người chưa ly tham trong các dục, người có năm quyền yếu ớt; tín, niệm, và tấn, chỉ và quán; khi tiếp cận vị Tỳ khưu như vậy, vị ấy liền bị tổn hại.

ပဉ္စိမာနိ ဣန္ဒြိယာနိ. သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒိဣန္ဒြိယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တီသု အဝေစ္စပ္ပသာဒေ ဝိတ္ထာရေန သုတ္တံ ကာတဗ္ဗံ. ဣမာနိ သာဓာရဏာနိ ဣန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနာနိ သုတ္တာနိ. ယံ ယဿ သမ္ဗန္ဓံ ကုသလဿ ဝါ အကုသလဿ ဝါ တေန တေန အဓိဋ္ဌာနေန တံ သုတ္တံ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, နတ္ထညော ဓမ္မော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. တတ္ထ သာဓာရဏံ ကုသလံ နာပိ ကုသလံ အကုသလံ ယထာ သာဓာရဏာနိ စ ကုသလမူလာနိ သာဓာရဏာနိ စ အကုသလမူလာနိ ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ ပဇဟတိ…ပေ… စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ကုသလံ အကုသလဉ္စ.

Có năm quyền này. Cần phải thấy các quyền bắt đầu từ tín quyền. Kinh về niềm tin bất động nơi Tam bảo cần được trình bày rộng rãi. Đây là những kinh phổ thông về sự quyết định của các quyền. Bất cứ kinh nào liên quan đến thiện hay bất thiện, kinh đó cần được chỉ rõ bằng sự quyết định tương ứng, không có pháp nào khác cần được chỉ rõ. Trong đó, thiện pháp phổ thông không phải là thiện cũng không phải là bất thiện, cũng như có các thiện căn phổ thông và các bất thiện căn phổ thông. Vị ấy từ bỏ tầm về dục đã sanh khởi... (vân vân)... bốn chánh cần, thiện và bất thiện.

တတ္ထိမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ

Trong ấy, đây là các kệ tóm lược.

ဝိတက္ကော ဟိ မမတ္ထိကော, ဒဒံ ပိယော နရော ဣတိ;

ယော ပါဏမတိပါတေတိ, တီဏိ တဿ ဗာလလက္ခဏံ.

Kinh về tầm và sự ích kỷ, kinh về người cho là người đáng mến; kinh về người sát sanh, kinh về ba tướng của kẻ ngu.

သတဉ္စေဝ သဟဿာနံ, ယေ စ သမဏဗြာဟ္မဏာ;

ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ, စတူဟိ အဂတီဟိ စ.

Kinh về một trăm và một ngàn, kinh về các Sa-môn và Bà-la-môn; kinh về dục, sân, sợ, si, và kinh về bốn thiên vị.

အသုဘာနုပဿိံ ဝိဟရန္တံ, နိမိတ္တေသု အသုဘာ စ;

ဧကမ္ပိ စေ ပိယံ ပါဏံ, မိတ္တာ သစေ သုဘာသိတာ.

Kinh về người sống quán bất tịnh, và kinh về tướng bất tịnh; kinh về dù chỉ một chúng sanh thân yêu, kinh về nếu bạn bè nói lời thiện.

ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ, အနုညာ တီဏိ ဣန္ဒြိယာနိ;

ကုသလာကုသလမူလာနိ စ, တုလမတုလဉ္စ သမ္ဘဝံ.

Kinh về trí tuệ là tối thắng trong đời, kinh về ba quyền (tối thượng); kinh về các thiện và bất thiện căn, kinh về sự sanh khởi của người có thể so sánh và không thể so sánh.

ကာယေန ကုသလံ ကရေ, တီဏိ သုစရိတာနိ စ;

သုဘာသိတံ ဥတ္တမမာဟု, သန္တော ဝစီသုစရိတာနိ စ.

Kinh về làm điều thiện bằng thân, và kinh về ba thiện hạnh; kinh về bậc thiện nhân nói lời thiện là tối thượng, và kinh về khẩu thiện hạnh.

ကာယေန [Pg.219] စ ကုသလံ ကယိရာ, မနောဒုစ္စရိတာနိ စ;

ကာယာနုရက္ခီ စ သဒါ, တိဿော စ ပါရိသုဒ္ဓိယော.

Kinh về nên làm điều thiện bằng thân, và kinh về ý ác hạnh; kinh về luôn luôn hộ trì thân, và kinh về ba sự thanh tịnh.

ယဿ သဒ္ဓါ တထာဂတေ, သမုပ္ပာဒေ စ ဒေသိတော;

အာရမ္ဘထ နိက္ကမထ, ယာ စ သမ္မပ္ပဓာနတာ.

Kinh về người có đức tin nơi Như Lai, và kinh được thuyết về sự sanh khởi; kinh về hãy khởi sự, hãy ra đi, và kinh về chánh cần.

သတီမတော သဒါ ဘဒ္ဒံ, သတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ;

အာကင်္ခတော စ အနညာဏံ, ယေ စ တီဏိ သမာဓယော.

Kinh về người có niệm luôn được tốt lành, kinh về sự tu tập niệm xứ; kinh về sự mong mỏi và tri kiến cao nhất, và kinh về ba loại định.

ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ, တိဿော ပညာ ပကာသိတာ;

အဝီတရာဂေါ ကာမေသု, တထေဝ ပဉ္စိန္ဒြိယာ.

Kinh về trí tuệ là tối thắng trong đời, kinh về ba loại trí tuệ được tuyên bố; kinh về người chưa ly tham trong các dục, và cũng vậy là kinh về năm quyền.

ဣတိ ထေရဿ မဟာကစ္စာယနဿ

Như vậy là (lời) của trưởng lão Mahākaccāyana.

ဇမ္ဗုဝနဝါသိနော ပေဋကောပဒေသေ

cư sĩ ở Jambuvanavāsin, trong Peṭakopadesa (Tạng Luận).

တတိယဘူမိ သုတ္တာဓိဋ္ဌာနံ နာမ.

Phần thứ ba tên là Sự Quyết Định Về Kinh.

၄. သုတ္တဝိစယစတုတ္ထဘူမိ

4. Tầng thứ tư về sự thẩm sát kinh.

၄၀. တတ္ထ ကတမော သုတ္တဝိစယော?

40. Trong ấy, sự thẩm sát kinh là gì?

တတ္ထ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ပုဗ္ဗာပရသော သာဓုကံ ဥပပရိက္ခိယတိ. ကိံနု ခေါ ဣဒံ သုတ္တံ အာရဘိ…ပေ… တေဟိ သုတ္တေဟိ သဟ အဓိသန္နဋ္ဌေဟိ ယုဇ္ဇတိ ဥဒါဟု န ယုဇ္ဇတီတိ?

Ở đây, (kinh) được xem xét kỹ lưỡng trước sau bằng các pháp thiện và các pháp bất thiện. Kinh này được bắt đầu như thế nào nhỉ? ...vân vân... Có tương ứng với các kinh ấy với ý nghĩa đối chiếu hay là không tương ứng?

ယထာ ဘဂဝါ ကိလေသေ အာဒိမှိ တတ္ထ ဒေသေတိ. ကိံ ဒေသိတံ? တေသံ ကိလေသာနံ ပဟာနံ ဥဒါဟု နော ဒေသိတန္တိ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ယဒိ န ဒေသိတံ ဘဂဝတိ တေသံ ကိလေသာနံ ပဟာနံ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိယေသိတဗ္ဗာ ယတ္ထ တေ အကုသလာ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. သစေ သမန္နေဟမာနော န လဘတိ. တတ္ထ အကုသလာ ဓမ္မာ အပကဍ္ဎိတဗ္ဗာ ဝီမံသိတဗ္ဗာ, သံကိလေသဘာဂိယသုတ္တံ, ယဒိ ကိလေသာ အပကဍ္ဎိယန္တာ. ယေ ဝါ န ဒေန္တိ တတ္ထ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗာ အရိယမဂ္ဂဓမ္မာ တာသု ဘူမီသု ကိလေသာ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, ဥဒါဟု န ဂစ္ဆန္တီတိ. ယတ္တကာ ပန ကိလေသာ ဒေသိတာ. န တတ္တကာ အရိယဓမ္မာ ဒေသိတာ. ယတ္ထ ကိလေသာ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, တတ္ထ ယေ ကိလေသာ အရိယဓမ္မာနံ ပဋိပက္ခေန န ယုဇ္ဇန္တိ, တေ အပကဍ္ဎိတဗ္ဗာ, သစေ အပကဍ္ဎိယန္တာ ယောဇနံ ဒေတိ. တတ္ထ ဧဝံ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ဒွေ တီဏိ ဝါ တဒုတ္တရိ ဝါ ကိလေသာ ဧကေန အရိယမဂ္ဂေန ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တီတိ. သစေ ဧဝံ ဝီမံသိယန္တာ ယောဇနံ ဒေတိ, တတ္ထ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ပရမ္ပရာယ ဝါ ပိဋကသမ္ပဒါနေန ဝါ သုတ္တဿ အတ္ထော စ နတ္ထော စ. ယံ ဝါ န သက္ကာ သုတ္တံ နိဒ္ဒိသိတုံ နေဝ သုတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆိတဗ္ဗံ. ဧဝံ ယထာ အာဒိမှိ ကုသလာ ဓမ္မာ ဟောန္တိ. ယေ ကိလေသာ [Pg.220] တေ ပဟီနေယျာတိ. တေ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗာ. ပုရော ဝါ ကုသလော ပဋိပက္ခေန ဝါ ပုရော ဒေသနာ, အနူနာ အနဓိကာ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗာ. ယထာ ပဌမော ဥတ္တိလော ယေသမိဒါနိ ကိလေသာနံ ယေ အရိယဓမ္မာ ဒေသိတာ ဣမေ ကိလေသာ ဣမေဟိ အရိယဓမ္မေဟိ ပဟီယန္တိ, ဥဒါဟု နပ္ပဟီယန္တီတိ ဝိစိနိတဗ္ဗာ. ယဒိ ဥပပရိက္ခိယမာနာ ယုဇ္ဇန္တိ, ဂဟေတဗ္ဗာ. အထ န ယုဇ္ဇန္တိ, ယေ ကိလေသာ အပဋိပက္ခာ ဟောန္တိ, တေ ကိလေသာ အပရိပက္ခိတဗ္ဗာ. ယေ စ အရိယဓမ္မာ ပဋိပက္ခာ ဟောန္တိ, တေ အရိယဓမ္မာ အပကဍ္ဎိတဗ္ဗာ. န ဟိ အရိယဓမ္မာ အနာဂါမိကိလေသပ္ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, နာပိ အရိယဓမ္မာ သဗ္ဗကိလေသာနံ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ. ယထာ ကုသလာ မေတ္တာ အကုသလော ရာဂေါ န တု ကုသလာ မေတ္တာတိ ကာရေတွာ အကုသလဿ ရာဂဿ ပဟာနာယ သမ္ဘဝတိ ဗျာပါဒေါ မေတ္တာယ ပဟာနံ ဂစ္ဆတိ. တသ္မာ ဥဘော ကိလေသာ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗာ. ယော ယော စ ဓမ္မော ဥပဒိသိယတိ ကုသလော ဝါ အကုသလော ဝါ သော အပကဍ္ဎိတဗ္ဗော. သစေ တေ ယုဇ္ဇန္တိ အပကဍ္ဎိယမာနော နတ္ထိ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ဒွေ ဝါ ကိလေသာ ဧကေန အရိယဓမ္မေန ပဟီနေယျာတိ ဒွီဟိ ဝါ အရိယဓမ္မေဟိ ဧကော ဝါ ကိလေသော ပဟီယတီတိ.

Như là, Đức Thế Tôn thuyết giảng về các phiền não ở phần đầu trong kinh ấy. Điều gì được thuyết giảng? Cần phải xem xét rằng: sự đoạn trừ các phiền não ấy (được thuyết giảng) hay là không được thuyết giảng? Nếu sự đoạn trừ các phiền não ấy không được Đức Thế Tôn thuyết giảng, cần phải tìm kiếm các pháp thiện ở nơi mà các pháp bất thiện ấy đi đến sự đoạn trừ. Nếu trong khi tìm kiếm mà không tìm thấy, ở đó các pháp bất thiện cần được rút ra, cần được thẩm sát, (như) kinh thuộc phần nhiễm ô, nếu các phiền não được rút ra. Hoặc những (phiền não) nào không được đưa ra, ở đó cần phải xem xét các pháp Thánh đạo: trong các tầng (tu chứng) ấy, các phiền não có đi đến sự đoạn trừ hay là không đi đến? Tuy nhiên, bao nhiêu phiền não được thuyết giảng, thì không có bấy nhiêu pháp Thánh được thuyết giảng. Ở nơi nào các phiền não đi đến sự đoạn trừ, ở đó những phiền não nào không tương ứng với sự đối nghịch của các pháp Thánh, chúng cần được rút ra; nếu khi được rút ra mà có sự liên kết. Ở đó, cần thẩm sát như vầy: hai, ba, hoặc nhiều hơn các phiền não có đi đến sự đoạn trừ bởi một Thánh đạo hay không? Nếu khi được thẩm sát như vậy mà có sự liên kết, ở đó cần phải xem xét ý nghĩa và văn tự của kinh qua truyền thống kế thừa hoặc qua sự trao truyền Tam Tạng. Hoặc khi không thể chỉ ra (sự liên kết của) kinh, thì không nên hoài nghi về kinh. Như vậy, giống như ở phần đầu có các pháp thiện. Những phiền não nào cần được đoạn trừ, chúng cần được xem xét. Hoặc pháp thiện trước, hoặc sự đối nghịch, hoặc bài thuyết giảng trước, cần được nắm bắt không thiếu không thừa. Giống như (trường hợp) Uttila đầu tiên, cần phải thẩm sát rằng: đối với những phiền não nào mà các pháp Thánh này được thuyết giảng, các phiền não này có được đoạn trừ bởi các pháp Thánh này hay là không được đoạn trừ? Nếu khi được xem xét mà chúng tương ứng, thì cần được chấp nhận. Còn nếu không tương ứng, những phiền não nào không có đối nghịch, những phiền não ấy không cần được xem xét. Và những pháp Thánh nào là đối nghịch, những pháp Thánh ấy cần được rút ra. Vì rằng các pháp Thánh (của các tầng dưới) không đi đến sự đoạn trừ phiền não của bậc Bất Lai, và các pháp Thánh (của một tầng) cũng không dẫn đến sự đoạn trừ tất cả các phiền não. Giống như tâm từ là thiện, tham là bất thiện, nhưng không phải vì cho rằng tâm từ là thiện mà nó có thể đưa đến sự đoạn trừ tham là pháp bất thiện; (mà là) sân hận đi đến sự đoạn trừ bởi tâm từ. Do đó, cả hai (loại) phiền não cần được xem xét. Bất cứ pháp nào được chỉ dạy, dù là thiện hay bất thiện, pháp ấy cần được rút ra. Nếu chúng tương ứng khi được rút ra, thì không có gì cần phải xem xét. Hoặc hai phiền não có thể được đoạn trừ bởi một pháp Thánh, hoặc một phiền não được đoạn trừ bởi hai pháp Thánh.

အထ ဝါ ဧဝမ္ပိ ဥပပရိက္ခိယမာနံ ယုဇ္ဇတိ, တတ္ထ ဝီမံသိတဗ္ဗံ ဝါ ယထာ ယုဇ္ဇတိ တတ္ထ ဝီမံသိတဗ္ဗံ ဝါ, ယထာ နနု သက္ကာ သုတ္တံ နိဒ္ဒိသိတုံ, န ဟိ သုတ္တေ ဝိစိကိစ္ဆိတဗ္ဗံ. ကိလေသော မံ အရိယဓမ္မေသု ဒေသိတေသု ဥဘယတော ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ကိရ ယေ ဝါ ဣမေ ကိလေသာ ဒေသိတာ ယေ စ အရိယဓမ္မာ ဒေသိတာ ဂါထာယ ဝါ ဗျာကရဏေန ဝါ, ကိံ နု ခေါ ဣမေ ကိလေသာ ဣမေဟိ အရိယဓမ္မေဟိ ပဟီယန္တိ, ဥဒါဟု နပ္ပဟီယန္တိ? ဣမေ ဝါ အရိယဓမ္မာ ဣမေသံ ကိလေသာနံ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ. ကိဉ္စာပိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အကုသလာ ဓမ္မာ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. န တု သဗ္ဗေဟိ အရိယဓမ္မေဟိ သဗ္ဗာကုသလာ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ယထာ မေတ္တာ ကုသလော အကုသလော စ ရာဂေါ န တု ကုသလာ မေတ္တာ အကုသလော ရာဂေါတိ ကာရေတွာ မေတ္တာယ ရာဂေါ ပဟာနံ, ဗျာပါဒေါ မေတ္တာယ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ ကိလေသောတိ ကာရေတွာ သုတ္တေန ပဟာနံ ဂစ္ဆတိ. န သုတ္တော ဓမ္မောတိ ကာရေတွာ သဗ္ဗံ ကိလေသဿ ပဟာနာယ သံဝတ္တတိ. ယံ တု သုတ္တဿ အရိယဓမ္မော သံကိလေသပဋိပက္ခော, သော တေန ပဟာနံ ဂစ္ဆတီတိ.

Lại nữa, nếu khi được xem xét như vậy mà có sự tương ứng, ở đó cần được thẩm sát, hoặc như thế nào có sự tương ứng, ở đó cần được thẩm sát, hoặc như thế nào không thể chỉ ra kinh, thì không nên hoài nghi về kinh. Tuy nhiên, khi các pháp Thánh được thuyết giảng, phiền não cần được xem xét từ cả hai phương diện. Nghe nói rằng, những phiền não này được thuyết giảng và những pháp Thánh này được thuyết giảng, hoặc bằng kệ ngôn hoặc bằng văn xuôi, (cần hỏi rằng:) những phiền não này có được đoạn trừ bởi các pháp Thánh này hay là không được đoạn trừ? Hoặc các pháp Thánh này có dẫn đến sự đoạn trừ các phiền não này hay không? Mặc dù các pháp bất thiện đi đến sự đoạn trừ bởi các pháp thiện, nhưng không phải tất cả các pháp bất thiện đều đi đến sự đoạn trừ bởi tất cả các pháp Thánh. Giống như tâm từ là thiện và tham là bất thiện, nhưng không phải vì cho rằng tâm từ là thiện, tham là bất thiện mà tham được đoạn trừ bởi tâm từ; (mà là) sân hận đi đến sự đoạn trừ bởi tâm từ. Như vậy, sau khi xác định "đây là phiền não", nó đi đến sự đoạn trừ bởi kinh (tức là pháp Thánh được dạy trong kinh). Không phải sau khi xác định "kinh là Pháp" mà nó dẫn đến sự đoạn trừ tất cả phiền não. Nhưng pháp Thánh nào của kinh là đối nghịch với nhiễm ô, thì nhiễm ô ấy đi đến sự đoạn trừ bởi pháp Thánh ấy.

၄၁. တတ္ထ ကုသလေ ဒေသိတေ သုတ္တေ ဗျာကရဏေ ဝါ သံကိလေသာ န ယုဇ္ဇန္တိ အရိယဓမ္မာ ဝါ, တေ မဟာပဒေသေ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာဝယဝေန အပကဍ္ဎိတဗ္ဗာ[Pg.221]. တတ္ထ ကိလေသေဟိ စ ဒေသိတေဟိ အရိယဓမ္မေသု စ ယဒိပိ တေန အရိယဓမ္မေန တေ ကိလေသာ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထပိ ဥတ္တရိ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ကေန ကာရဏေန ဧတေ ကိလေသာ ပဇဟိတဗ္ဗာ, ကေန ကာရဏေန အရိယဓမ္မာ ဒေသိတာတိ? ယေန ယေန ဝါ အာကာရေန အရိယဓမ္မာ ဒေသိတာ, တေန တေန ပကာရေန အယံ ကိလေသော ဌိတော. အတ္ထိ ဟိ ဧကော ကိလေသော, တေန ဝါ အရိယဓမ္မာ န အညထာ အညထာ ပဟာတဗ္ဗော, ယထာ ဒိဋ္ဌိ ရာဂေါ အဝိဇ္ဇာ စ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ. သာ စေ ဧဝဉ္စ အဝိဇ္ဇာ ဘာဝနာယ ဘူမိ ဝါ ဓမ္မာ ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ. သာယေဝ ဥဒ္ဓံဘာဂိယံ အသင်္ခတဒဿနာယ ဝိမုတ္တိယာ အနိမိတ္တေန စေတောသမာဓိနာ အမနသိကာရေန ပဟီယတိ. ဧဝံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ယေ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ ကိလေသာ ဒဿနာကာရေန အရိယဓမ္မော ဒေသိတော, ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ ဘာဝနာကာရေန အရိယဓမ္မော ဒေသိတော, ပတိသေဝနာ ပဟာတဗ္ဗာ ပတိသေဝနာကာရေန အရိယဓမ္မော ဒေသိတော, ဧဝံ ဝိနောဒနပဟာတဗ္ဗာ ယာဝ သတ္တ အာသဝါ ကာတဗ္ဗာ, ယာဝညထာ. အညထာ ဟေသ ဓမ္မော ပဟာတဗ္ဗော အညေနာကာရေန အရိယဓမ္မော ဒေသိတော, သော အရိယဓမ္မော အညထာ ပရိယေသိတဗ္ဗော. ယဒိ အယံ ဓမ္မော ပရိယေသတော ယော စ ဒေသေတိ ယေန ယေနာကာရေန, သော အရိယဓမ္မော ပရိယေသိတဗ္ဗော, တေနာကာရေန ကိလေသော ပဟီယတိ. သော တတ္ထ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗော. အထ န ယုဇ္ဇတိ ယဒိ ဟိ တေန သုတ္တေန ဝိဟိတံ သုတ္တံ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ယထာ ယုဇ္ဇတိ, တထာ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယထာ န ယုဇ္ဇတိ, တထာ န ဂဟေတဗ္ဗံ, အဒ္ဓါ ဧတံ ဘဂဝတာ န ဘာသိတံ, အာယသ္မတာ ဝါ ဒုဂ္ဂဟိတံ, ယထာ မဟာပဒေသေ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, ဘဂဝတာ ယထာဘူတံ ဒေသိတံ, ယော စ ဓမ္မော ဒေသိတော ကုသလော စ အကုသလော စ တဿ ဓမ္မဿ ပစ္စယော ပရိယေသိတဗ္ဗော. န ဟိ ပစ္စယာ ဝိနာ ဓမ္မော အပ္ပစ္စယော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တတ္ထ ကော အာကာရော ပရိယေသနာယ?

41. Ở đó, trong kinh hoặc trong luận giải, khi pháp thiện được thuyết giảng, các pháp phiền não không tương ứng, hoặc các Thánh pháp, chúng nên được chỉ ra trong Đại Tham Chiếu và được rút ra từng phần. Ở đó, đối với các phiền não đã được thuyết giảng và các Thánh pháp, nếu những phiền não ấy được đoạn trừ bởi Thánh pháp ấy, ngay cả ở đó, cũng cần phải xem xét thêm. Do nguyên nhân nào những phiền não này cần được đoạn trừ, do nguyên nhân nào các Thánh pháp được thuyết giảng? Bằng phương cách nào các Thánh pháp được thuyết giảng, bằng phương cách đó phiền não này tồn tại. Thật vậy, có một phiền não cần được đoạn trừ bởi Thánh pháp ấy chứ không phải bằng cách khác, giống như tà kiến, tham ái và vô minh cần được đoạn trừ bằng tri kiến. Và cũng vậy, vô minh ấy hoặc các pháp là đối tượng của sự tu tập cần được đoạn trừ bằng sự tu tập. Chính nó là phần thượng, được đoạn trừ bởi sự giải thoát do thấy được pháp vô vi, bởi tâm định vô tướng, bởi sự không tác ý. Như vậy, cần phải xem xét cả ý nghĩa và văn tự. Những phiền não nào cần được đoạn trừ bằng tri kiến, Thánh pháp được thuyết giảng theo phương cách của tri kiến; (những phiền não nào) cần được đoạn trừ bằng sự tu tập, Thánh pháp được thuyết giảng theo phương cách của sự tu tập; (những phiền não nào) cần được đoạn trừ bằng sự thực hành, Thánh pháp được thuyết giảng theo phương cách của sự thực hành; như vậy, (các phiền não) cần được đoạn trừ bằng sự xua tan, cho đến bảy lậu hoặc cần được thực hiện, cho đến các cách khác. Thật vậy, pháp này cần được đoạn trừ bằng cách khác, Thánh pháp được thuyết giảng bằng phương cách khác, Thánh pháp ấy cần được tìm cầu bằng cách khác. Nếu pháp này được tìm cầu, và người thuyết giảng thuyết giảng bằng phương cách nào, thì Thánh pháp ấy cần được tìm cầu, bằng phương cách đó, phiền não được đoạn trừ. Điều đó cần được xem xét ở đây. Nếu không tương ứng, nếu kinh được sắp đặt bởi kinh đó cần được điều tra. Như thế nào tương ứng, nên được chấp nhận như thế ấy. Như thế nào không tương ứng, không nên được chấp nhận như thế ấy. Chắc chắn điều này không được Đức Thế Tôn nói ra, hoặc đã được vị trưởng lão hiểu sai. (Nó) nên được chỉ ra trong Đại Tham Chiếu như thế nào, (rằng) Đức Thế Tôn đã thuyết giảng đúng như thật. Và pháp nào đã được thuyết giảng, dù là thiện hay bất thiện, nhân duyên của pháp ấy cần được tìm cầu. Vì rằng không có nhân duyên, pháp không thể sanh khởi, không có nhân duyên. Ở đó, phương cách tìm cầu là gì?

တတ္ထ တထာရူပံ သဟေတု သပ္ပစ္စယံ သောယံ ဓမ္မော ဝုတ္တောတိ ဣဒံ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. သော စ ပစ္စယော တိဝိဓော – မုဒု မဇ္ဈော အဓိမတ္တော. တတ္ထ မုဒုမှိ ပစ္စယေ မုဒုဓမ္မော ဂဟေတဗ္ဗော, ဧဝံ သတျေသ ပစ္စယော ဒုဝိဓော ပရံပရာပစ္စယော စ သမနန္တရပစ္စယော စ. သော ပစ္စယော မုဒုတေန ဗျာဓိမတ္တံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. ကိံ ကာရဏံ? အညတရောပိ ပစ္စယော အညေဟိ ပစ္စယေဟိ ပရိယတ္တိံ ဝါ ပါရိပူရိံ ဝါ ဂစ္ဆတိ. တတ္ထ ယော ဓမ္မော ဒေသိတော, တဿ ဓမ္မဿ [Pg.222] ဧတေန ဝါ ကာရဏေန ဝါ ဟေတု ပရိယေသိတဗ္ဗော. ယထာ ပစ္စယော ဟေတုနာ ပစ္စယေန စ, သော တဿ ဓမ္မဿ နိဿန္ဒော ပရိယေသိတဗ္ဗော. ယထာ နိဒ္ဒိဋ္ဌော အဓိဋ္ဌာနေ ပဓာနံ ပရိယေသတိ, သော ပစ္စယော ပရိယေသိတဗ္ဗော. န ဟိ မုဒုဿ ဓမ္မဿ အဓိမတ္တော နိဿန္ဒော အဓိမတ္တဿ ဝါ နိဿန္ဒဿ မုဒုဓမ္မော, အထ မုဒုဿ မုဒု မဇ္ဈာယ မဇ္ဈော အဓိမတ္တဿ အဓိမတ္တော ယုဇ္ဇတိ, တံ ဂဟေတဗ္ဗံ, အထ န ယုဇ္ဇတိ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ယဉ္စ ဘဂဝါ အာရဘတိ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ, တံယေဝ ဓမ္မံ မဇ္ဈန္တပရိယောသာနံ ဒေသေတိ, ယထာ သုတ္တာဓိဋ္ဌာနေ ဓမ္မာ အာဒိမှိ နိဒ္ဒိသတိ, တံယေဝ ဗဟု တဿ သုတ္တဿ ပရိယောသာနံ. တဿ ဟိ ဓမ္မဿ ဝသေန တံ သုတ္တံ ဟောတိ ဂါထာ ဝါ ဗျာကရဏံ ခုဒ္ဒကံ မဟန္တံ ဝါ, ယထာ ပန ဒုဝိဓာ အနုရူပန္တိ ဝါ ထပနာ စ ဒေသနာထပနာ. ရူပန္တိပိ ဓမ္မဿ ပရိယေသိတဗ္ဗာ. ယထာ စ ဘဂဝတာ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ သံဝရဏံ ဒေသိတံ တဏှာယ နိဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဣစ္ဆာဝ ဟောတိ. ဒေသေတိ ယထာ ဂေါပါလကောပမေ သုတ္တေ အညေဟိပိ သုတ္တေဟိ ဘဂဝါ ဘာသတိ ဣစ္ဆာဝ ဟောတိ မဇ္ဈိမနိကာယေ ဝိတက္ကော အယံ ဘဂဝတော ဒေသနာနုရူပန္တိ ဣတိ သော ဓမ္မော အညေသုပိ ဝေယျာကရဏေသု ပရိယေသိတဗ္ဗော. န ဟိ ဧကံ ဟိ သုတ္တေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယုဇ္ဇနံ တံ ဂဟေတဗ္ဗံ.

Ở đó, điều này cần được điều tra: 'Pháp này được nói là có nhân, có duyên, và tương ứng như vậy.' Và duyên ấy có ba loại: hạ, trung, và thượng. Ở đó, trong duyên hạ, pháp hạ cần được chấp nhận. Khi như vậy, duyên này có hai loại: duyên gián tiếp và duyên vô gián. Duyên thượng cần được tìm cầu từ duyên hạ. Nguyên nhân là gì? Một duyên nào đó đạt đến sự viên mãn hoặc sự hoàn thiện nhờ các duyên khác. Ở đó, pháp nào được thuyết giảng, nhân của pháp ấy cần được tìm cầu bằng nguyên nhân này. Duyên cần được tìm cầu bằng nhân, và nhân cần được tìm cầu bằng duyên. Kết quả của pháp ấy cần được tìm cầu. Như người đã được chỉ dẫn tìm kiếm sự nỗ lực trong quyết tâm, duyên ấy cần được tìm cầu. Vì rằng pháp thượng không phải là kết quả của pháp hạ, và pháp hạ không phải là kết quả của pháp thượng. Nhưng nếu hạ tương ứng với hạ, trung với trung, thượng với thượng, điều đó nên được chấp nhận. Nếu không tương ứng, không nên được chấp nhận. Và pháp nào Đức Thế Tôn bắt đầu thuyết giảng, chính pháp ấy Ngài thuyết giảng từ giữa đến cuối. Giống như trong nền tảng của kinh, các pháp được chỉ ra ở phần đầu, chính điều đó là phần kết của nhiều kinh. Thật vậy, tùy theo pháp ấy mà kinh đó là kệ ngôn hay luận giải, ngắn hay dài. Hơn nữa, có hai loại thiết lập: thiết lập tương ứng và thiết lập giáo pháp. Hình thức của pháp cũng cần được tìm cầu. Và như Đức Thế Tôn đã thuyết giảng sự phòng hộ năm căn để chế ngự tham ái, đó là ý muốn. Như Ngài thuyết giảng trong kinh ví dụ người chăn bò, và trong các kinh khác Đức Thế Tôn cũng nói, đó là ý muốn trong Trung Bộ Kinh. (Nên có) sự suy xét rằng: 'Điều này phù hợp với lời dạy của Đức Thế Tôn.' Do đó, pháp ấy cần được tìm cầu trong các luận giải khác. Thật vậy, không nên chỉ thấy (pháp) trong một kinh duy nhất. Cái gì tương ứng, cái đó nên được chấp nhận.

၄၂. တတ္ထ ကတမံ အနုညာတံ? ယံ ကိဉ္စိ သုတ္တံ ဘဂဝတာ န ဘာသိတံ တဉ္စ သုတ္တေသုယေဝ န္ဒိဿတိ, ဧဝမေတံ ဓာရေတဗ္ဗံ. ယထာ အသုကေန ဘာသိတန္တိ, တံ သုတ္တံ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ကိံ နု ခေါ ဣမံ သုတ္တံ အနုညာတံ ခမံ ဘဂဝတော ဥဒါဟု နာနုညာတံ ခမံ, ကိဉ္စိ ရူပဉ္စ သုတ္တံ ဘဂဝတော အနုညာတံ ခမံ ကိဉ္စိ ရူပဉ္စ နာနုညာတံ ခမံ? ယံ သဗ္ဗသော အနောတာရေတွာ ဒသဗလော ဂေါစရံ ဒေသေတိ, တံ သဗ္ဗံ သုတ္တံ ဘဂဝတော နာနုညာတံ ခမံ. အတ္ထိပိ သော သာဝကော ဒသဗလာနံ ဂေါစရံ ဇာနာတိ ဩဓိသော အနောဓိသော, တံ ပန ဗလံ သဗ္ဗသော န ဇာနာတိ အညထာ နာမ သဝနေန, ယထာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန ယေန ဗြာဟ္မဏော ဩဝဒိတော, တဿ အာယသ္မတော နတ္ထိ ဣန္ဒြိယဗလဝေမတ္တဉာဏံ, တေန ပုဂ္ဂလပရော ပရဉ္စ တံ အဇာနန္တော သတိ ဥတ္တရိကရဏီယေ ဥပ္ပာဒိတော, သော ဘဂဝတာ အပသာဒိတော. ယထာဝ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဘာဂိနေယျံ ဩဝဒတိ အနန္တရိယသမန္နာဂတော ဣဒ္ဓိပါဋိဟီရေန အင်္ဂုလိယော အဒီပေတွာ [Pg.223] ယံ သဗ္ဗေသံ ဓမ္မာနံ ကမ္မသမာဒါနာနံ ဟေတုသော ဌာနသော ယထာဘူတံ ဉာဏံ, တဿ အာယသ္မတော သံဝိဇ္ဇတေ, တေန နံ ဩဝဒတိ, တံ ဘဂဝါ ကရောတိ.

42. Trong ấy, thế nào là kinh được chấp thuận? Bất cứ kinh nào không do đức Thế Tôn thuyết giảng và kinh ấy chỉ được thấy trong các kinh điển, nên thọ trì kinh ấy như thế này. Cần phải thẩm xét kinh ấy rằng: ‘Kinh này đã được người tên là... thuyết giảng như thế nào?’ Kinh này có thích hợp với sự chấp thuận của đức Thế Tôn chăng, hay là không thích hợp với sự chấp thuận? Một vài kinh có hình thức thích hợp với sự chấp thuận của đức Thế Tôn, và một vài kinh có hình thức không thích hợp với sự chấp thuận. Bất cứ kinh nào mà bậc Thập Lực thuyết giảng về cảnh giới (trí tuệ) mà không hoàn toàn đi xuống (tà kiến), tất cả kinh ấy không thích hợp với sự chấp thuận của đức Thế Tôn. Có vị thinh văn biết cảnh giới của các bậc Thập Lực một cách có giới hạn hoặc không có giới hạn, nhưng vị thinh văn ấy không biết hoàn toàn về năng lực ấy; được gọi là biết do nghe từ người khác. Giống như trưởng lão Sāriputta đã giáo huấn bà-la-môn Jayana, vị trưởng lão ấy không có trí tuệ đặc biệt về quyền và lực, do đó, không biết rằng đức Phật là bậc tối thượng hơn các cá nhân khác và sự tối thượng ấy, khi có phận sự cao hơn cần phải làm, đã được phát sinh, vị ấy đã bị đức Thế Tôn khiển trách. Hoặc giống như trưởng lão Mahākassapa giáo huấn người cháu, người đã thành tựu định vô gián, không hiển thị các ngón tay bằng thần thông biến hóa, trí tuệ nào biết đúng như thật về nguyên nhân và cơ sở của tất cả các pháp và các sự thọ trì nghiệp, trí tuệ ấy hiện hữu nơi vị trưởng lão ấy, do đó ngài giáo huấn người cháu ấy, đức Thế Tôn xem như là (chính Ngài) đã làm việc ấy.

‘‘သစေပိ ဒသ ပဇ္ဇောတေ, ဓာရယိဿသိ ကဿပ;

နေဝ ဒက္ခတိ ရူပါနိ, စက္ခု တဿ န ဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

Này Kassapa, nếu ngươi có thể mang mười ngọn đèn, người ấy không có mắt, do đó không thể thấy các sắc.

အပိ စ ခေါ ယထာ ဒူတော ရာဇဝစနေန သတ္တမနုသာသတိ, ဧဝံ သေသာနုဂေါ အညာတကံ ဃောသံ ပရေသံ ဒေသေတိ. အနုညာတခမသုတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ. အနနုညာတခမံ န ဂဟေတဗ္ဗံ.

Hơn nữa, giống như sứ giả giáo huấn chúng sanh bằng lời của vua, cũng vậy, những người còn lại tùy theo căn cơ mà thuyết giảng lời dạy đã được biết cho người khác. Nên thọ trì kinh thích hợp với sự chấp thuận. Không nên thọ trì kinh không thích hợp với sự chấp thuận.

တတ္ထ ကတမော သုတ္တသင်္ကရော? ပဉ္စဝိဓံ သုတ္တံ, သံကိလေသဘာဂိယံ ဝါသနာဘာဂိယံ ဒဿနဘာဂိယံ ဘာဝနာဘာဂိယံ အသေက္ခဘာဂိယံ. အညံ အာရာဓေယျ အညံ ဒေသေတိ အညဿ စ သုတ္တဿ အတ္ထံ အညမှိ သုတ္တေ နိဒ္ဒိသတိ. သုတ္တဿ ဝါ ဟိ အနေကာကာရံ အတ္ထံ နိဒ္ဒိသတိ. အရိယဓမ္မသာဓနေ အတ္ထံ ဝိဝရတိ. ဝါသနာဘာဂိယဿ အတ္ထံ ဒဿနဘာဂိယေသု နိဒ္ဒိသတိ. ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ အတ္ထံ ဥဒ္ဓံဘာဂိယေသု နိဒ္ဒိသတိ. မုဒုမဇ္ဈာနံ ဣန္ဒြိယာနံ အဓိမတ္တေသု သုတ္တေသု နိဒ္ဒိသတိ. ဣတိ အယံ သုတ္တံ သမ္ဘေဒံ ဟေတုနာ စ နိဿန္ဒေန စ ဖလေန စ နိဒ္ဒေသေန စ မုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တတာယပိ စ အတ္ထေန စ ဗျဉ္ဇနေန စ ယော သမ္ဘေဒေါ, အယံ ဝုစ္စတိ သုတ္တသင်္ကရော. ယော အသမ္ဘေဒေါ, အယံ ဝုစ္စတိ သုတ္တဝိစယော.

Trong ấy, thế nào là sự hỗn tạp của kinh? Kinh có năm loại: kinh thuộc phần phiền não, kinh thuộc phần tập khí, kinh thuộc phần kiến, kinh thuộc phần tu, và kinh thuộc phần vô học. Mong muốn điều khác, lại thuyết giảng điều khác, và chỉ ra ý nghĩa của một kinh trong một kinh khác. Hoặc chỉ ra ý nghĩa có nhiều hình thức của kinh. Mở bày ý nghĩa trong việc thành tựu thánh pháp. Chỉ ra ý nghĩa của kinh thuộc phần tập khí trong các kinh thuộc phần kiến. Chỉ ra ý nghĩa của các kiết sử thuộc hạ phần trong các kinh thuộc thượng phần. Chỉ ra (ý nghĩa) của các căn mềm và trung bình trong các kinh (dành cho người có) căn bén nhạy. Như vậy, sự hỗn tạp nào của kinh có do nhân, do hệ quả, do quả, do sự chỉ dẫn, do (căn) mềm-trung-bén, do ý nghĩa, và do văn tự, sự hỗn tạp này được gọi là sự hỗn tạp của kinh (suttasaṅkara). Sự không hỗn tạp nào, sự ấy được gọi là sự phân tích kinh (suttavicaya).

တတ္ထာယံ ဥဒ္ဒါနဂါထာ

Đây là kệ tóm lược về các vấn đề ấy:

ပုရိမာနံ အက္ခဏ္ဍံ, ယထာဘူတဿ ပစ္စယော;

နိဿန္ဒော ဝါသနာသဒ္ဓိ, အနုညာ သုတ္တသင်္ကရော.

Kinh không gián đoạn của các kinh trước, nhân của sự như thật, hệ quả, (năm kinh) cùng với phần tập khí, sự chấp thuận, và sự hỗn tạp của kinh.

ထေရဿ မဟာကစ္စာယနဿ

(Tác phẩm) của trưởng lão Mahākaccāyana.

သုတ္တဝိစယော နာမ စတုတ္ထဘူမိ.

Phẩm thứ tư tên là Sự Phân Tích Kinh.

၅. ပဉ္စမဘူမိ

5. Phẩm thứ năm

၄၃. တတ္ထ ကတမော ဟာရဝိဘင်္ဂေါ? ယတ္ထ သောဠသ ဟာရာ အက္ခရသော ဘေဒံ ဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထ အာဒိမှိ ဒေသနာဟာရော. တတ္ထ အယံ ဂါထာ ကုသလာ ဝါ အကုသလာ ဝါ သစ္စာနိ ဝါ သစ္စေကဒေသော ဝါ. ကိံ ဒေသိတန္တိ? သုတ္တေ ဝီမံသာ ဒေသနာဟာရော. ယထာ အရိယသစ္စာနိ နိက္ခေပေါ စတ္တာရိ သစ္စာနိ [Pg.224] သာဓာရဏာနိ အသာဓာရဏာနိ စ. ယာနိ စ အဋ္ဌာရသ ပဒါနိ ဒုက္ခတော သတ္တ ပဒါနိ သင်္ခေပေန ကာယိကေန စေတသိကေန ဒုက္ခေန, အပ္ပိယသမ္ပယောဂေန ပိယဝိပ္ပယောဂေန စ တီဟိ စ သင်္ခတာဟိ. တတ္ထ တီဏိ သင်္ခတလက္ခဏာနိ တိဿော ဒုက္ခတာ ဥပ္ပာဒေါ သင်္ခတလက္ခဏံ, သင်္ခါရဒုက္ခတာယ ဒုက္ခတာ စ သင်္ခတလက္ခဏံ, ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာယ ဒုက္ခတာတိ အညထတ္ထံ စ သင်္ခတလက္ခဏံ, ဒုက္ခဒုက္ခတာယ စ ဒုက္ခတာ, ဣမေသံ တိဏ္ဏံ သင်္ခတလက္ခဏာနံ တီသု ဝေဒနာဘူမီသု အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ ဥပ္ပာဒေါ သင်္ခတလက္ခဏံ, သင်္ခါရဒုက္ခတာယ စ ဒုက္ခတာ တယော သင်္ခတလက္ခဏံ, သုခါ ဝေဒနာယ စ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာယ စ ဒုက္ခတာတိ အညထတ္တံ သင်္ခတလက္ခဏံ, ဒုက္ခာဝေဒနာ ဒုက္ခဒုက္ခတာ စ ဒုက္ခတာ ဣမမှိ ဣမေသု နဝပဒေသု ပဌမကေသု သတ္တသု ပဒေသု သောဠသသု ပဒေသု ဒုက္ခာ ပရိယေသိတဗ္ဗာ, ဧကာဒသ ဒုက္ခတာယ စ လက္ခဏံ နိဒ္ဒေသေ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ပါတုဘာဝလက္ခဏာ ဇာတိယာ စ ပါတုဘာဝစုတိလက္ခဏော စုတောတိ ဝိတ္ထာရေန ပန္နရသပဒါနိ ကတ္တဗ္ဗာနိ, ဧဝံ သာဓာရဏာနိ အသာဓာရဏာနိ စ သတ္တသု ဒသသု ပဒေသု သညာသ တိဝိဓေ စ သာသနပ္ပဋ္ဌာနေ အဋ္ဌာရသဝိဓေသု စ သုတ္တာဓိဋ္ဌာနေသု ဒသဝိဓေသု စ သုတ္တဝိဓေယျေသု သောဠသဝိဓေသု စ ဟာရေသု ဧကဝီသတိဝိဓာယ စ ပဝိစယဝီမံသာယာတိ ဣဒံ ဒေသိတံ. ယထာဘူတဉ္စ ဒေသိတန္တိ, အယံ ဝုစ္စတိ ဒေသနာဟာရော.

43. Trong ấy, thế nào là sự phân tích các phương pháp? Nơi mười sáu phương pháp được phân chia theo từng chữ. Trong đó, đầu tiên là phương pháp thuyết giảng. Về điều này, có kệ rằng: ‘Thiện hay bất thiện, các sự thật hay một phần của sự thật.’ Sự thẩm xét trong kinh rằng: ‘Điều gì đã được thuyết giảng?’ và việc trình bày các Thánh đế như thế nào, đó là phương pháp thuyết giảng. Bốn sự thật, chung và không chung. Và mười tám mục từ khổ, tóm tắt có bảy mục: khổ thân, khổ tâm, khổ do gặp điều không ưa, khổ do xa lìa điều ưa, và ba pháp hữu vi. Trong đó, có ba đặc tính của pháp hữu vi và ba loại khổ. Sự sanh là đặc tính của pháp hữu vi; trong khổ do hành, tính chất khổ cũng là đặc tính của pháp hữu vi; trong khổ do biến hoại, tính chất khổ tức là sự khác đi cũng là đặc tính của pháp hữu vi; và trong khổ khổ, tính chất khổ của ba đặc tính hữu vi này. Trong ba cảnh giới của thọ, đối với thọ không khổ không lạc, sự sanh là đặc tính của pháp hữu vi; và trong khổ do hành, ba đặc tính hữu vi là tính chất khổ. Đối với thọ lạc, khổ do biến hoại và tính chất khổ tức là sự khác đi là đặc tính của pháp hữu vi. Thọ khổ và khổ khổ là tính chất khổ ở đây. Như vậy, trong chín mục này, trong bảy mục đầu tiên, trong mười sáu mục, cần phải tìm kiếm các loại khổ. Và đặc tính của mười một loại khổ đã được chỉ ra trong phần chỉ dẫn. Sanh có đặc tính là sự xuất hiện. Chết có đặc tính là sự hoại diệt của sự xuất hiện. Như vậy, cần phải trình bày chi tiết mười lăm mục. Như vậy, các kinh chung và không chung đã được thuyết giảng trong bảy mục, mười mục, trong các loại nền tảng giáo pháp của trí tuệ và niệm, trong mười tám loại cơ sở của kinh, trong mười loại sự sắp xếp kinh, trong mười sáu phương pháp, và trong hai mươi mốt loại phân tích và thẩm xét. Và kinh nào được thuyết giảng đúng như thật, điều này được gọi là phương pháp thuyết giảng.

၄၄. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရော?

44. Trong ấy, thế nào là phương pháp phân tích?

ပဒံ ပဉှာ စ ပုစ္ဆာ စ, ကိံ ပုဗ္ဗံ ကိဉ္စ ပစ္ဆိမံ;

အနုဂီတိ သာ စ ဝိစယော, ဟာရော ဝိစယောတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော.

Mục từ, vấn đề, và câu hỏi; điều gì trước, điều gì sau; sự lặp lại, và sự phân tích ấy; phương pháp được chỉ ra là phương pháp phân tích.

ပဒန္တိ ပဌမံ ပဒံ. တဿ ကော အတ္ထော? ယံ ဘဂဝါ ပုဋ္ဌော အာယသ္မတာ အဇိတေန တံ ဂဟေတဗ္ဗံ, ကတိပဒါနိ ပုဋ္ဌာနိ ယထာကိံ ကေနဿု နိဝုတော လောကောတိ ဂါထာ, ဣမာနိ ကတိပဒါနိ စတ္တာရိ ဣတိ ဝိသဇ္ဇနာယ ပုစ္ဆာ. ယတ္တကေဟိ ပဒေဟိ ဘဂဝတာ ဝိသဇ္ဇိတာနိ ပဒါနိ ဣတိ ပုစ္ဆာယ စ ယာ ပဒါနံ သင်္ကာသနာ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ပဒန္တိ.

‘Mục từ’ là mục từ đầu tiên. Ý nghĩa của nó là gì? Nên lấy (ý nghĩa) mà trưởng lão Ajita đã hỏi đức Thế Tôn. Đã hỏi bao nhiêu mục từ? Ví dụ, đã hỏi kệ: ‘Thế gian bị che lấp bởi cái gì?’ Có bao nhiêu mục từ? Bốn mục từ này. Đây là câu hỏi để được giải đáp. Các mục từ (được hỏi) đã được đức Thế Tôn giải đáp bằng bao nhiêu mục từ? Như vậy, sự kết hợp của các mục từ trong câu hỏi, điều này được gọi là ‘các mục từ’.

ပဉှာတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ. ကတိ ပဉှာ? ဧကော ဝါ ဒွေ ဝါ တဒုတ္တရိ ဝါ ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ဧကော ပဉှော, အတ္ထာနုပရိဝတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ ဟောတိ, သမ္ဗဟုလာနိပိ ပဒါနိ ဧကမေဝတ္ထံ ပုစ္ဆတိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ အနုပရိဝတ္တီနိ တံ ဗျဉ္ဇနေန ဧကော ပဉှောဝ ဟောတိ. ကေနဿု နိဝုတော လောကောတိ [Pg.225] လောကံ သန္ဓာယ ပုစ္ဆတိ, ကေနဿု နပ္ပကာသတိ ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသီတိ တံယေဝ ပုစ္ဆတိ. ကိံသု တဿ မဟဗ္ဘယန္တိ တံယေဝ ပုစ္ဆတိ. ဧဝံ အတ္ထာနုပရိဝတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ ဧကော ပဉှော ဟောတိ, သော ပဉှော စတုဗ္ဗိဓော ဧကံသဗျာကရဏီယော ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယော ဌပနိယောတိ. တတ္ထ စက္ခု အနိစ္စန္တိ ဧကံသဗျာကရဏီယော, ယံ အနိစ္စံ တံ ဒုက္ခန္တိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော, သိယာ အနိစ္စံ န စက္ခု, ယာနိပိ အာယတနာနိ စ န စက္ခု, တာနိပိ အနိစ္စန္တိ န စက္ခုယေဝ, အယံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော, ယံ စက္ခု တံ စက္ခုန္ဒြိယံ နေတိ ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယော, တံ စက္ခု တထာဂတောတိ ဌပနိယော. အညတြ စက္ခုနာတိ ဌပနိယော ပဉှော. ဣဒံ ပဉှံ ဘဂဝါ ကိံ ပုစ္ဆိတော, လောကဿ သံကိလေသော ပုစ္ဆိတော. ကိံ ကာရဏံ? တိဝိဓော ဟိ သံကိလေသော တဏှာသံကိလေသော စ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော စ ဒုစ္စရိတသံကိလေသော စ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတောတိ အဝိဇ္ဇံ ဒဿေတိ, ဇပ္ပာတိ တဏှံ ဒဿေတိ, မဟဗ္ဘယန္တိ အကုသလဿ ကမ္မဿ ဝိပါကံ ဒဿေတိ, သောတံ နာမ သုခဝေဒနီယဿ ကမ္မဿ ဒုက္ခဝေဒနီယော ဝိပါကော ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီတိ ဘဂဝါ ဝိသဇ္ဇေတိ, စတူဟိ ယော ပဒေဟိ အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကောတိ…ပေ… ဧဝံ ဝုစ္စတိ.

Vấn đề là bốn câu này. Có bao nhiêu vấn đề? Một, hai, hay nhiều hơn. Bốn câu này là một vấn đề, (khi) văn tự tùy chuyển theo ý nghĩa, (nghĩa là) nhiều câu cũng hỏi về một ý nghĩa. Bốn câu này tùy chuyển theo văn tự đó, nên chỉ là một vấn đề. (Câu hỏi) 'Thế gian bị cái gì che đậy?' là hỏi nhắm đến thế gian. (Câu hỏi) 'Do đâu không chiếu sáng, hãy nói sự nhiễm ô là gì?' cũng hỏi về điều ấy. (Câu hỏi) 'Cái gì là nỗi sợ hãi lớn của nó?' cũng hỏi về điều ấy. Như vậy, văn tự tùy chuyển theo ý nghĩa là một vấn đề. Vấn đề ấy có bốn loại: vấn đề cần trả lời dứt khoát, vấn đề cần trả lời phân tích, vấn đề cần trả lời bằng cách hỏi lại, và vấn đề cần gác lại. Trong đó, (câu hỏi) 'Con mắt có vô thường không?' là vấn đề cần trả lời dứt khoát. (Câu hỏi) 'Cái gì vô thường, cái đó là khổ phải không?' là vấn đề cần trả lời phân tích. Có thể là vô thường, nhưng không phải con mắt. 'Những xứ nào không phải là con mắt, chúng cũng vô thường phải không?' (Câu trả lời là) 'Không chỉ con mắt (là vô thường)'. Đây là vấn đề cần trả lời phân tích. (Câu hỏi) 'Cái gì là con mắt, cái đó có phải là nhãn quyền không?' là vấn đề cần trả lời bằng cách hỏi lại. (Câu hỏi) 'Con mắt đó có phải là Như Lai không?' là vấn đề cần gác lại. (Hỏi) ngoài con mắt ra, là vấn đề cần gác lại. Vấn đề này được hỏi đến Đức Thế Tôn là gì? Sự ô nhiễm của thế gian được hỏi đến. Lý do là gì? Vì sự ô nhiễm có ba loại: ô nhiễm do tham ái, ô nhiễm do tà kiến, và ô nhiễm do ác hạnh. Trong đó, (câu) 'bị vô minh che đậy' chỉ ra vô minh. (Câu) 'do thèm khát' chỉ ra tham ái. (Câu) 'nỗi sợ hãi lớn' chỉ ra quả của nghiệp bất thiện. Đức Thế Tôn trả lời bằng bốn câu, 'Thế gian bị vô minh che đậy'... v.v... được nói như vậy.

၄၅. တဒုတ္တရိ ပဋိပုစ္ဆတိ, သဝန္တိ သဗ္ဗဓိ သောတာတိ ဂါထာ, စတ္တာရိ ပဒါနိ ပုစ္ဆတိ တံ ဘဂဝါ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ဝိသဇ္ဇေတိ.

45. Hơn nữa, vị ấy hỏi lại bằng kệ ngôn: 'Các dòng chảy khắp nơi'. Vị ấy hỏi bốn câu, Đức Thế Tôn trả lời điều đó bằng hai câu.

ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ, သတိ တေသံ နိဝါရဏံ;

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ, ပညာယေတေ ပိဓီယရေ.

Những dòng chảy nào trong thế gian, niệm là sự ngăn ngừa chúng. Ta nói sự phòng hộ các dòng chảy, chúng được che lấp bởi trí tuệ.

ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ဝိသဇ္ဇေတိ. ဣဒံ ပဒန္တိ ပုစ္ဆိတော, တဿ သံကိလိဋ္ဌဿ လောကဿ ဝေါဒါနံ ပုစ္ဆိတော, သောတာနိ ဆ တဏှာကာယာ ဗဟုလာဓိဝစနေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဘဝန္တိ သဗ္ဗေဟိ အာယတနေဟိ. တာနိ သောတာနိ ကေန နိဝါရိယန္တီတိ ပရိယုဋ္ဌာနပဟာနံ ပုစ္ဆတိ, ကေန သောတာ ပိဓီယရေတိ အနုသယသမုဂ္ဃာတံ ပုစ္ဆတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ ဆသု ဒွါရေသု သတိယာ ဒေသေတိ, ယော ဟိ သမ္ပဇာနော ဝိဟရတိ သတိဒေါဝါရိကေ စ တဿ ဣန္ဒြိယာနိ ဂုတ္တာနိ သမ္ဘဝန္တိ. တတ္ထ ဂုတ္တေသု ဣန္ဒြိယေသု ယာ ယာ ဝိပဿနာ, သာ သာ တေသံ တေသံ သောတာနံ တဿာ စ အဝိဇ္ဇာယ ယော လောကော နိဝုတော အစ္စန္တပဟာနာယ သံဝတ္တတိ. ဧဝံ သောတာနိ ပိဟိတာနိပိ ဘဝန္တိ တတော ဥတ္တရိ ပုစ္ဆတိ.

(Ngài) trả lời bốn câu này bằng hai câu. Câu này được hỏi là gì? Sự thanh tịnh của thế gian ô nhiễm ấy được hỏi đến. Các dòng chảy, tức sáu thân ái, được chỉ ra bằng cách gọi tên theo số nhiều, bởi tất cả các xứ. (Câu hỏi) 'Các dòng chảy ấy được ngăn ngừa bởi cái gì?' là hỏi về sự đoạn trừ các phiền não triền. (Câu hỏi) 'Các dòng chảy được che lấp bởi cái gì?' là hỏi về sự nhổ bật các phiền não tùy miên. Ở đây, Đức Thế Tôn thuyết giảng về niệm ở sáu cửa. Vì vị nào sống có tỉnh giác và có niệm làm người gác cửa, các căn của vị ấy trở nên được phòng hộ. Ở đây, khi các căn được phòng hộ, tuệ quán nào (phát sinh), tuệ quán ấy dẫn đến sự đoạn trừ hoàn toàn các dòng chảy ấy và (sự đoạn trừ) vô minh mà thế gian bị che đậy bởi nó. Như vậy, các dòng chảy cũng trở nên được che lấp. Sau đó, vị ấy hỏi thêm.

ပညာ [Pg.226] စ သတိ စ နာမရူပဿ ခေါ တဿ ဘဂဝန္တံ ပုဋ္ဌုမာဂမ္မ ကတ္ထေတံ ဥပသမ္မတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ဘဂဝါ ဧကေန ပဒေန ဝိသဇ္ဇေတိ.

Vị ấy hỏi Đức Thế Tôn câu hỏi này: 'Trí tuệ và niệm, và danh sắc ấy, chúng lắng dịu ở đâu?'. Đức Thế Tôn trả lời bốn câu này bằng một câu.

ယမေတံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ, အဇိတ တံ ဝဒါမိ တေ…ပေ…;

ဝိညာဏဿ နိရောဓေန, ဧတ္ထေတံ ဥပသမ္မတိ.

Này Ajita, câu hỏi mà ngươi đã hỏi, Ta sẽ nói cho ngươi điều đó... Do sự diệt của thức, ở đây, điều ấy lắng dịu.

ဣမိနာ ပဉှေန ကိံ ပုစ္ဆတိ? အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုံ ပုစ္ဆတိ, တံ ဘဂဝါ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ဝိသဇ္ဇေတိ. တတ္ထ ပဌမေန ပဉှေန သံကိလေသံ ပုစ္ဆတိ. ဒုတိယေန ပဉှေန ဝေါဒါနံ ပုစ္ဆတိ. တတိယေန ပဉှေန သောပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုံ ပုစ္ဆတိ. စတုတ္ထေန ပဉှေန အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုံ ပဋိပုစ္ဆတိ တတော ဥတ္တရိ ပဋိပုစ္ဆတိ.

Bằng câu hỏi này, vị ấy hỏi điều gì? Vị ấy hỏi về Vô dư y Niết-bàn giới. Đức Thế Tôn trả lời điều đó bằng Vô dư y Niết-bàn giới. Trong đó, bằng câu hỏi thứ nhất, vị ấy hỏi về sự ô nhiễm. Bằng câu hỏi thứ hai, vị ấy hỏi về sự thanh tịnh. Bằng câu hỏi thứ ba, vị ấy hỏi về Hữu dư y Niết-bàn giới. Bằng câu hỏi thứ tư, vị ấy hỏi lại về Vô dư y Niết-bàn giới. Sau đó, vị ấy hỏi lại thêm nữa.

ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ, ယေ စ သေခါ ပုထူ ဣဓ;

တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ, ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ မာရိသ.

Và những vị đã liễu tri các pháp, và nhiều vị hữu học ở đây, thưa ngài, bậc trí tuệ, khi được hỏi, xin hãy nói cho tôi về hành trạng của các vị ấy.

ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ပုစ္ဆတိ. ကတိ စ ပန တေ ပဉှေ သင်္ခါတဓမ္မာ စ အရဟန္တာ သေက္ခာ စ? ကိံ ပုဗ္ဗံ ကိဉ္စ ပစ္ဆိမန္တိ အယမတ္ထော. တတ္ထ ကတရံ ပဌမံ ပုစ္ဆတိ, ကတရံ ပစ္ဆာ? အရဟန္တံ ပဌမံ ပုစ္ဆတိ. သေက္ခဓမ္မေ တတ္ထ ကေန ပဒေန သင်္ခါတဓမ္မာတိ အရဟန္တော ဂဟိတာ, ပုထူတိ သေက္ခာ ဂဟိတာ. တေသံ မေ နိပကောတိ သာဓာရဏံ ပဒံ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆတိ. တဿ သာဓာရဏာနိ စ အသာဓာရဏာနိ စ ပဉှေသု ပုစ္ဆိတဗ္ဗာနိ. တံ ဘဂဝါ ဝိသဇ္ဇေတိ. န တထာ ပုဋ္ဌံ, ပဌမံ ပုဋ္ဌံ, တံ ပစ္ဆာ ဝိသဇ္ဇေတိ. ယံ ပစ္ဆာ ပုစ္ဆိတံ ပဌမံ ဝိသဇ္ဇေတိ. ကိဉ္စ ဣဒံ ပုစ္ဆိတံ ဝိသုဒ္ဓါနံ ဝိသုဇ္ဈန္တာနဉ္စ ကာ ဣရိယာတိ ဣဒံ ပုစ္ဆိ, တံ ကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျ. မနသာနာဝိလော သိယာတိ ပရိယုဋ္ဌာနာနိ ဝိတက္ကေန စ ဘဂဝါ နိဝါရေတိ, ဒွေ ပန ဝိတက္ကအနာဝိလတာယ ပရိယုဋ္ဌာနံ, ယထာ နီဝရဏေသု နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ကုသလာ သဗ္ဗဓမ္မေသူတိ အရဟန္တံ ဝိသဇ္ဇေတိ.

Vị ấy hỏi bốn câu này. Có bao nhiêu vấn đề trong đó? (Đó là) các vị đã liễu tri các pháp, tức các vị A-la-hán, và các vị hữu học. Ý nghĩa là: 'Vị nào trước, vị nào sau?'. Trong đó, vị nào được hỏi trước, vị nào được hỏi sau? Vị A-la-hán được hỏi trước. Các pháp hữu học ở đây, bằng câu nào (được hỏi)? Bằng (câu) 'saṅkhātadhammā', các vị A-la-hán được hiểu. Bằng (câu) 'puthū', các vị hữu học được hiểu. Bằng câu 'tesaṃ me nipako', là một câu chung, vị ấy hỏi Đức Thế Tôn. Trong các câu hỏi, những điểm chung và không chung của vị ấy cần được hỏi. Đức Thế Tôn trả lời điều đó. (Ngài) không trả lời như đã được hỏi: điều được hỏi trước, Ngài trả lời sau; điều được hỏi sau, Ngài trả lời trước. Và điều này được hỏi là gì? 'Hành trạng của các vị đã thanh tịnh và các vị đang thanh tịnh là gì?' - điều này đã được hỏi. Điều đó (được trả lời bằng câu) 'Không nên tham đắm trong các dục. Tâm không nên bị vẩn đục'. Đức Thế Tôn ngăn ngừa các phiền não triền bằng tầm. Hơn nữa, hai (cách ngăn ngừa) phiền não triền là bằng tầm và sự không vẩn đục, như đã được chỉ ra trong các triền cái. Bằng (câu) 'Thiện xảo trong tất cả các pháp', Ngài trả lời về vị A-la-hán.

ကေနဿု တရတိ ဩဃန္တိ ဂါထာ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ. စတ္တာရောယေဝ ပဉှာ. ကိံ ကာရဏံ, န ဟိ ဧတ္ထ အတ္ထာနုပရိဝတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ ယထာ ပဌမံ အဇိတပဉှေသု, တဿ န ဧကံသေန ဗဟူနိ ဝိသဇ္ဇနာနိ, ဗဟုကာ ပဉှာ, ဧကောဝ န စာပိ, သဗ္ဗေ ပုစ္ဆတိ, ပုဗ္ဗေ ဝိသဇ္ဇိတော, ယထာ စတုတ္ထော အဇိတောပဉှေ, ယံ [Pg.227] ဧတ္ထ ယထာဘူတံ ပရိယေသနာပဒဗန္ဓေန ဝိသဇ္ဇနာယော ဧဝံ ယထာဘူတံ ပရိယေသတိ. ယော ပုန ဧတ္ထ ယံ ဧဝံ ပုစ္ဆတိ တတ္ထ အယမာကာရော ပုစ္ဆနာယံ အန္တောဇဋာ ဗဟိဇဋာတိ ဂါထာ ပုစ္ဆိတဝိသဇ္ဇနာယ မဂ္ဂိတဗ္ဗာ. ကထံ ဝိသဇ္ဇိတာတိ ဘဂဝါတိ ဝိသဇ္ဇေတိ? သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညောတိ ဂါထာ. တတ္ထ စိတ္တဘာဝနာယ သမထာ, ပညာဘာဝနာယ ဝိပဿနာ. တတ္ထ ဧဝံ အနုမီယတိ, ယေ ဓမ္မာ သမထေန စ ဝိပဿနာယ စ ပဟီယန္တိ, တေ ဣမေ အန္တောဇဋာ ဗဟိဇဋာ. တတ္ထ ဝိသဇ္ဇနံ သမထေန ရာဂေါ ပဟီယတိ, ဝိပဿနာယ အဝိဇ္ဇာ. အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုကော ရာဂေါ အန္တောဇဋာ, ဗာဟိရဝတ္ထုကော ရာဂေါ ဗဟိဇဋာ. အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, အယံ အန္တောဇဋာ. ဧကသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ စ ဗာဟိရဝတ္ထုကာနိ ဗဟိဇဋာ, ယာ ဟိ အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုကာ ယာ ဒိဋ္ဌိဘာဂိယေန ဘဝိဿတိ, အယံ ဇဋာ. တထာ သံခိတ္တေန ယာ ကာစိ အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုကာ တဏှာ စ ဒိဋ္ဌိ စ, အယံ အန္တောဇဋာ. ယာ ကာစိ ဗာဟိရဝတ္ထုကာ တဏှာ စ ဒိဋ္ဌိ စ, အယံ ဗဟိဇဋာ.

Kệ ngôn "Làm sao vượt qua bộc lưu?", bốn câu kệ này chỉ là bốn câu hỏi. Nguyên nhân là gì? Vì ở đây văn cú không tương ứng với ý nghĩa, giống như trong các câu hỏi của Ajita lúc ban đầu. Đối với vị ấy, không phải chỉ có một câu trả lời dứt khoát mà có nhiều câu trả lời, nhiều câu hỏi, cũng không phải chỉ có một. Vị ấy hỏi tất cả, đã được trả lời trước đây, giống như trong câu hỏi thứ tư của Ajita. Ở đây, các câu trả lời được tìm kiếm bằng cách kết hợp các từ ngữ tìm cầu đúng như thật, cũng vậy, vị ấy tìm kiếm đúng như thật. Lại nữa, ở đây, người nào hỏi như vậy, thì trong cách hỏi ấy, câu kệ "Rối trong, rối ngoài" nên được tìm kiếm câu hỏi và câu trả lời. Đức Thế Tôn đã trả lời như thế nào? Bằng câu kệ "Người có trí tuệ, an trú trong giới". Ở đây, samatha (chỉ) là do sự tu tập tâm, vipassanā (quán) là do sự tu tập tuệ. Ở đây, được suy luận như vầy: những pháp nào được đoạn trừ bằng samatha và vipassanā, những pháp ấy là rối trong, rối ngoài. Ở đây, câu trả lời là: tham ái được đoạn trừ bằng samatha, vô minh (được đoạn trừ) bằng vipassanā. Tham ái có đối tượng bên trong là rối trong, tham ái có đối tượng bên ngoài là rối ngoài. Thân kiến có đối tượng bên trong, đây là rối trong. Sáu mươi mốt tà kiến có đối tượng bên ngoài là rối ngoài. Vì kiến nào có đối tượng bên trong, thuộc phần tà kiến, sẽ là sự rối rắm này. Tương tự, nói tóm lại, bất cứ tham ái và tà kiến nào có đối tượng bên trong, đây là rối trong. Bất cứ tham ái và tà kiến nào có đối tượng bên ngoài, đây là rối ngoài.

ယထာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆတိ ‘‘စတုစက္ကံ နဝဒွါရ’’န္တိ ဂါထာ. တတ္ထ ဘဂဝါ ဝိသဇ္ဇေတိ ‘‘ဆေတွာ နဒ္ဓိံ ဝရတ္တံ စာ’’တိ ဂါထာ, ဣဒံ ဘဂဝါ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ဝိသဇ္ဇေတိ. ဣမာယ ဝိသဇ္ဇနာယ ဘဂဝါ အနုမီယတိ ကိလေသေ ဧတ္ထ ပုရိမာယ ဂါထာယ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗေန. တံ ဟိ စတုစက္ကန္တိ စတ္တာရော ဝါ ဟတ္ထပါဒါ. နဝဒွါရန္တိ နဝ ဝဏမုခါနိ. ယထာ စတုစက္ကန္တိ စတ္တာရော ဥပါဒါနာ, ဥပါဒါနပ္ပစ္စယာ ဘဝေါ, ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော. နဝဒွါရန္တိ နဝ မာနဝိဓာ, မာနဇာတိကာယ ဟိ ဒုက္ခံ သေယျေနမှိ ပရသော တီဏိ တိကာနိ ပုဏ္ဏံ. တိကေန သံယုတ္တံ ဟိ ပဉ္စကာမဂုဏိကော ရာဂေါ. တတ္ထ နဒ္ဓီတိ တဏှာ ဝိသဇ္ဇီယတိ. ဝရတ္တန္တိ မာနံ ဝိသဇ္ဇေတိ, ဣစ္ဆာ လောဘော စ ပါပကောတိ ပဉ္စကာမဂုဏိကော ရာဂေါ. တတ္ထ ဝိသမလောဘော ပါပကောတိ နိဒ္ဒိသိယတိ သမူလတဏှန္တိ. အညာဏမူလကာ တဏှာတိ အညာဏမူလကာ တဏှာ, တဏှာယ စ ဒိဋ္ဌိယာ စ ပဟာနံ. ယေ စ ပုန အညေပိ ကေစိ စတုစက္ကယောဂေန တေနေဝ ကာရဏေန စ ယုဇ္ဇန္တိ, သံသာရဂါမိနော ဓမ္မာ သဗ္ဗေ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. တတ္ထာယံ ဂါထာ ဝိသဇ္ဇနာ ပုစ္ဆာယ စ ဝိသဇ္ဇနာယ သမေတိ. ယံ ယဒိ သန္ဒေန အထ သဟ ဗျာကရဏေန အနုဂီတိယံ စ သော ဝိစယောတိ ဘဂဝါ ယတ္တကာနိ ပဒါနိ နိက္ခိပတိ, တတ္တကေဟိ အနုဂါယတိ.

Giống như vị chư thiên hỏi Đức Thế Tôn bằng câu kệ "Bốn bánh xe, chín cửa". Ở đó, Đức Thế Tôn trả lời bằng câu kệ "Cắt đứt dây da và dây da tốt". Đức Thế Tôn trả lời về con đường đưa đến sự diệt khổ này. Bằng câu trả lời này, Đức Thế Tôn được suy luận về các phiền não ở đây, cần được chỉ ra bằng câu kệ trước. Vì rằng, "bốn bánh xe" là bốn tay chân. "Chín cửa" là chín lỗ hổng. Hoặc "bốn bánh xe" là bốn thủ; do duyên thủ nên có hữu, do thủ diệt nên hữu diệt. "Chín cửa" là chín loại mạn; vì đối với người có bản chất mạn, khổ đau (phát sinh) do (nghĩ rằng) "ta hơn người", "ta bằng người", "ta kém người", ba bộ ba này được hoàn mãn. Vì tham ái đối với năm dục trưởng dưỡng tương ưng với bộ ba. Ở đây, "dây da" (naddhi) được giải thích là tham ái. "Dây da tốt" (varatta) được giải thích là mạn; "dục và tham ác" là tham ái đối với năm dục trưởng dưỡng. Ở đây, tham không đồng đều được chỉ là "ác", và (cũng được chỉ là) "tham ái có cội rễ". "Tham ái có cội rễ là vô minh" nghĩa là tham ái có cội rễ là vô minh; sự đoạn trừ tham ái và tà kiến. Lại nữa, những ai khác tương ưng với sự vận hành của bốn bánh xe và với chính nguyên nhân ấy, tất cả các pháp đưa đến luân hồi cần được chỉ ra. Ở đây, câu trả lời bằng kệ ngôn này phù hợp với câu hỏi và câu trả lời. Nếu điều gì phù hợp với văn mạch, thì nó phù hợp với sự giải thích và sự trùng tụng. Đó là sự thẩm sát (vicaya). Đức Thế Tôn đặt ra bao nhiêu từ thì Ngài trùng tụng lại bấy nhiêu từ.

၄၆. အဋ္ဌဟိ[Pg.228], ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဒူတေယျံ ဂန္တုမရဟတိ. ဣမာနိ အဋ္ဌ ပဒါနိ နိက္ခိတ္တာနိ. ဆဟိ ပဒေဟိ ဘဂဝါ အနုဂါယတိ.

46. "Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu thành tựu tám chi phần, xứng đáng đi làm sứ giả". Tám từ này đã được đặt ra. Đức Thế Tôn trùng tụng lại bằng sáu từ.

‘‘ယော ဝေ န ဗျထတိ ပတွာ, ပရိသံ ဥဂ္ဂဝါဒိနိံ;

န စ ဟာပေတိ ဝစနံ, န စ ဆာဒေတိ သာသနံ.

"Vị nào khi đến hội chúng có lời nói uy nghiêm mà không run sợ; không làm mất lời nói, và không che giấu giáo pháp.

‘‘အသန္ဒိဒ္ဓိံ စ ဘဏတိ, ပုစ္ဆိတော န စ ကုပ္ပတိ;

သ ဝေ တာဒိသကော ဘိက္ခု, ဒူတေယျံ ဂန္တုမရဟတီ’’တိ.

"Nói lời không mâu thuẫn, khi được hỏi không tức giận; vị Tỳ khưu như vậy, thật xứng đáng đi làm sứ giả."

တတ္ထ ပန ဘဂဝါ ယတ္တကာနိ ပဒါနိ နိက္ခိပတိ, တတ္တကေဟိ အနုဂါယတိ. သတ္တဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ကလျာဏမိတ္တော ပိယော ဂရုဘာဝနီယောတိ ဝိတ္ထာရေန, ဣဒံ ဘဂဝါ သတ္တဟိ ပဒေဟိ အနုဂါယတိ. ဣတိ ဗဟုဿုတဝါ အနုဂါယတိ, အပ္ပတရကထံ ပဒံ ဝါ နိက္ခေပေါ, ဗဟုဿုတဝါ နဝ ပဒါနိ နိက္ခေပေါ, အပ္ပတရိကာ အနုဂီတိယာ ဗဟုတရိကာ အနုဂါယတိ. အယံ ဝုစ္စတိ တေ အနုဂီတိ စ ဝိစယော, အယံ ဝိစယော နာမ ဟာရော.

Nhưng ở đây, Đức Thế Tôn đặt ra bao nhiêu từ thì Ngài trùng tụng lại bấy nhiêu từ. "Này các Tỳ khưu, người bạn tốt thành tựu bảy chi phần là người đáng mến, đáng kính, đáng tu tập", (nên được hiểu) một cách chi tiết. Đức Thế Tôn trùng tụng lại điều này bằng bảy từ. Như vậy, người đa văn trùng tụng lại, đặt ra một câu nói ngắn gọn hoặc một từ; người đa văn đặt ra chín từ, trùng tụng lại (một cách) nhiều hơn từ sự trùng tụng ít hơn. Điều này được gọi là sự trùng tụng và sự thẩm sát. Đây là phương pháp tên là Thẩm Sát (Vicaya).

တတ္ထ ကတမော ယုတ္တိဟာရော?

Trong các phương pháp ấy, phương pháp Hợp Lý (Yutti) là gì?

သဗ္ဗေသံ ဟာရာနံ, ယာ ဘူမီ ယော စ ဂေါစရော တေသံ;

ယုတ္တာယုတ္တိ ပရိက္ခာ, ဟာရော ယုတ္တီတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော.

Đối với tất cả các phương pháp, nền tảng nào và đối tượng nào của chúng; sự xem xét tính hợp lý và không hợp lý, phương pháp đó được chỉ ra là Hợp Lý (Yutti).

ဟာရာနံ သောဠသန္နံ ယထာ ဒေသနာ ယထာ ဝိစယော ယော စ နိဒ္ဒိသိယတိ, အယံ နိဒ္ဒေသော. အယံ ပုစ္ဆာ သုတ္တေသု န ယုဇ္ဇတီတိ ယာ တတ္ထ ဝီမံသာ, အယံ ယုတ္တိ.

Đối với mười sáu phương pháp, sự chỉ ra theo như pháp thuyết, theo như sự thẩm sát, đây là sự chỉ dẫn (niddesa). Sự thẩm tra nào ở đó (cho rằng) "câu hỏi này không phù hợp trong các kinh", đây là sự hợp lý (yutti).

ယထာ ဟိ သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ, အတ္ထိ ဟေတု အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ, သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ, အတ္ထိ ဟေတု အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ. သီလဝတာ, အာနန္ဒ, ပုဂ္ဂလေန န ဝေယျာကရဏိယာ ကိန္တိ မေ ဝိပ္ပဋိသာရော ဥပ္ပာဒေယျ…ပေ… အဗျာကရဏံ ကတ္တဗ္ဗံ, အယံ ဝိသုဒ္ဓိယာ မဂ္ဂေါ. တဿ ဟေတု ကော ပစ္စယော, သီလက္ခန္ဓဿ စတ္တာရိ စတ္တာရိ ဟေတု စ ပစ္စယော စ. သပ္ပုရိသသံသေဝေါ ယော စ ပတိရူပဒေသဝါသော စ, အယံ ဥပါဒါပစ္စယတာ သပ္ပစ္စယော. ယံ ပေါရာဏကမ္မံ အဿ ဝိပါကော ပစ္စယော, တာယ ပစ္စယာယ အတ္တသမ္မာပဏိဓိ, အယံ [Pg.229] ဟေတု. ဣတိ သီလက္ခန္ဓော သဟေတု သပ္ပစ္စယောတိ ဣဒံ လောကိကံ သီလံ.

Vì rằng, chúng sanh bị ô nhiễm có nhân có duyên; có nhân, có duyên cho sự ô nhiễm của chúng sanh. Chúng sanh được thanh tịnh có nhân có duyên; có nhân, có duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh. "Này Ānanda, người có giới không nên (nghĩ rằng): 'Làm sao để sự hối hận không khởi lên trong ta?'... (vân vân)... không cần phải tác ý". Đây là con đường đưa đến sự thanh tịnh. Nhân của nó là gì, duyên là gì? Đối với giới uẩn, có bốn nhân và bốn duyên. Thân cận bậc chân nhân và trú ở nơi thích hợp, đây là có duyên do có tính chất là duyên y chỉ. Nghiệp quá khứ nào là quả của nó, đó là duyên; do duyên ấy, có sự hướng tâm chân chánh, đây là nhân. Như vậy, giới uẩn có nhân có duyên, đây là giới thế gian.

ယံ ပန လောကုတ္တရံ သီလံ, တဿ တီဏိ ဣန္ဒြိယာနိ ပစ္စယော – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ သမာဓိန္ဒြိယံ – အယံ ပစ္စယော. သတိန္ဒြိယဉ္စ ပညိန္ဒြိယဉ္စ ဟေတု. ပညာယ နိဗ္ဗေဓဂါမိနိယာ, ယံ သီလံ ဇာယတိ. သောတာပန္နဿ စ သီလံ တေနာယံ ဟေတု အယံ ပစ္စယော. ယံ ပုန သမာဓိနော ပဿဒ္ဓိ စ ပီတိ စ ပါမောဇ္ဇံ ပစ္စယော. ယံ သုခံ ဟေတု တေန သမာဓိက္ခန္ဓော သဟေတု သပ္ပစ္စယော. ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ပညာ. တဿ ပရတောဃောသော အဇ္ဈတ္တံ စ ယောနိသော မနသိကာရော ဟေတု စ ပစ္စယော စ, ဣတိ ဣမေ တယော ခန္ဓာ သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ ဧဝံ သတ္တ ပညာ. သတ္တဗျာကရဏီသု စ သုတ္တေသု န ယုဇ္ဇတိ. အယံ ယုတ္တိဟာရော. သော စတူသု မဟာပဒေသေသု ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

Còn giới nào là siêu thế, ba quyền là duyên của giới ấy – tín quyền, tấn quyền, định quyền – đây là duyên. Niệm quyền và tuệ quyền là nhân. Do trí tuệ đưa đến sự thấu triệt, giới nào sanh khởi. Và đối với giới của bậc Dự-lưu, do giới ấy, đây là nhân, đây là duyên. Lại nữa, đối với người có định, khinh an, hỷ và hân hoan là duyên. Lạc nào là nhân, do đó định uẩn có nhân, có duyên. Người có định biết rõ như thật điều gì, đây là trí tuệ. Đối với trí tuệ ấy, âm thanh từ người khác và như lý tác ý bên trong vừa là nhân vừa là duyên. Như vậy, ba uẩn này có nhân, có duyên. Như vậy có bảy trí tuệ. (Điều này) không tương ưng trong bảy cách trả lời và trong các kinh. Đây là phương pháp tương hợp. Phương pháp ấy cần được thấy trong bốn đại xứ.

၄၇. တတ္ထ ကတမံ ပဒဋ္ဌာနံ?

47. Trong ấy, thế nào là phương pháp nền tảng gần (padaṭṭhāna hāra)?

ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဇိနော, တဿ စ ဓမ္မဿ ယံ ပဒဋ္ဌာနံ;

ဣတိ ယာဝ သဗ္ဗဓမ္မာ, ဧသော ဟာရော ပဒဋ္ဌာနော.

Bậc Chiến Thắng thuyết Pháp, và nền tảng gần của Pháp ấy; Như vậy đối với tất cả các pháp, đó là phương pháp nền tảng gần.

တတ္ထ ပဉ္စကာမဂုဏာ ကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယေသံ ကေသဉ္စိ ကာမရာဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ ဝါ, ဧတေသု ယေပိ ပဉ္စသု ရူပေသု အာယတနေသု နာညတြ ဧတေဟိ ကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနန္တိ. ဝုစ္စတေ, တေန ပဉ္စ ကာမဂုဏာ ကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ရူပရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. မနိန္ဒြိယံ ဘဝရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပဉ္စက္ခန္ဓာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ဧကသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဒိဋ္ဌိရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာမဓာတု ကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အရူပဓာတု အရူပရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သုခသညာ ကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဗျာပါဒသညာ ဗျာပါဒဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အသမ္ပဇညတာ သမ္မောဟဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နဝ အာဃာတဝတ္ထူနိ ဗျာပါဒဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နဝဝိဓံ မာနံ မာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သုခါ ဝေဒနာ ရာဂါနုသယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိဃာနုသယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ အဝိဇ္ဇာနုသယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အတ္တဝါဒုပါဒါနဉ္စ မုသာဝါဒေါ စ လောဘဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပါဏာတိပါတော စ ပိသုဏဝါစာ စ ဖရုသဝါစာ စ ဗျာပါဒဿ ပဒဋ္ဌာနံ. မိစ္ဆတ္တဉ္စ သမ္ဖပ္ပလာပေါ စ မောဟဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဘဝံ ဘောဂဉ္စ ဝေါကာရော အဟံကာရဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဗာဟိရာနံ ပရိဂ္ဂဟော [Pg.230] မမံကာရဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာယဿ သင်္ဂံ ဒိဋ္ဌိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာယိကဒေါသော ဒေါသဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာယိကကာသာဝေါ လောဘဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယော ယော ဝါ ပန ဓမ္မော ယေန ယေန အာရမ္မဏေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ သစ္စာဓိဋ္ဌာနေန ဝါ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနေန ဝါ အနုသယနေန ဝါ, သော ဓမ္မော တဿ ပဒဋ္ဌာနံ. တေန သာရမ္မဏေန သော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

Ở đây, năm dục công đức là nền tảng gần của tham dục. Đối với bất cứ ai, tham dục đang sanh, đã sanh, hay sẽ sanh, (nó sanh) trong năm loại sắc xứ này; ngoài những thứ này, không có nền tảng gần nào khác cho tham dục. Do đó, được nói rằng: năm dục công đức là nền tảng gần của tham dục. Năm quyền là nền tảng gần của tham sắc. Ý quyền là nền tảng gần của tham hữu. Năm uẩn là nền tảng gần của thân kiến. Sáu mươi mốt kiến chấp là nền tảng gần của tham kiến. Dục giới là nền tảng gần của tham dục. Vô sắc giới là nền tảng gần của tham vô sắc. Lạc tưởng là nền tảng gần của tham dục. Sân tưởng là nền tảng gần của sân. Sự không tỉnh giác là nền tảng gần của si. Chín sự hiềm hận là nền tảng gần của sân. Chín loại mạn là nền tảng gần của mạn. Thọ lạc là nền tảng gần của tùy miên tham. Thọ khổ là nền tảng gần của tùy miên sân. Thọ bất khổ bất lạc là nền tảng gần của tùy miên vô minh. Chấp thủ ngã luận và nói dối là nền tảng gần của tham. Sát sanh, nói hai lưỡi, và nói lời thô ác là nền tảng gần của sân. Tà dâm và nói lời vô ích là nền tảng gần của si. Hữu, tài sản, và các uẩn là nền tảng gần của ngã mạn. Sự chiếm hữu các đối tượng bên ngoài là nền tảng gần của ngã sở mạn. Sự dính mắc vào thân là nền tảng gần của tà kiến. Sự đau khổ về thân là nền tảng gần của sân. Sự ô nhiễm của thân là nền tảng gần của tham. Lại nữa, bất cứ pháp nào sanh khởi do bất cứ đối tượng nào, hoặc do sự quyết định về chân lý, hoặc do sự quyết định về pháp, hoặc do tùy miên, thì (đối tượng, v.v...) ấy là nền tảng gần của pháp đó. Pháp ấy sanh khởi cùng với đối tượng đó.

ယထာ မနုဿော ပုရိမဿ ပဒဿ ပဒဋ္ဌာနံ အလဘန္တော ဒုတိယံ ပဒံ ဥဒ္ဓရတိ, သော ပစ္ဆာနုပဒံ သံဟရတိ. ယဒိ ပန ယော န ဒုတိယပဒဿ ပဒဋ္ဌာနံ လဘတိ, အပရံ ပဒံ ဥဒ္ဓရတိ. တဿ ယော စေသော ပစ္စယော ဘဝတိ. ဧဝံ ဓမ္မော ကုသလော ဝါ အကုသလော ဝါ အဗျာကတော ဝါ ပဒဋ္ဌာနံ အလဘန္တော န ပဝတ္တတိ. ယထာ ပယုတ္တဿ ဓမ္မဿ ယောနိလာဘော, အယံ ဝုစ္စတိ ပဒဋ္ဌာနော ဟာရော.

Ví như một người không có được chỗ đứng cho bước chân trước, nhấc bước chân thứ hai, người ấy rút lại bước chân sau. Nếu người nào không có được chỗ đứng cho bước chân thứ hai, người ấy nhấc một bước chân khác. Đối với người ấy, cái gì là duyên thì nó trở thành như vậy. Tương tự như vậy, một pháp—thiện, bất thiện, hay vô ký—không có được nền tảng gần thì không vận hành. Giống như sự có được nguồn gốc cho một pháp đã được áp dụng, đây được gọi là phương pháp nền tảng gần.

၄၈. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော?

48. Trong ấy, thế nào là phương pháp đặc tướng (lakkhaṇa hāra)?

ဝုတ္တမှိ ဧကဓမ္မေ, ယေ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏာ တေန;

သဗ္ဗေ ဘဝန္တိ ဝုတ္တာ, သော ဟာရော လက္ခဏော နာမ.

Khi một pháp được nói đến, các pháp nào có cùng đặc tướng; Do đó, tất cả đều được xem là đã được nói đến, phương pháp ấy tên là đặc tướng.

ယေသဉ္စ သုသမာရဒ္ဓါ, နိစ္စံ ကာယဂတာသတီတိ ဂါထာယ ဝုတ္တာယ ကာယဂတာသတိယာ ဝုတ္တာ ဝေဒနာဂတာ စိတ္တဂတာ ဓမ္မဂတာ စ သတိ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ ဧကေန သတိပဋ္ဌာနေန. န ဟိ စိတ္တံ ဧကသ္မိံ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယာ ပဝတ္တတိ, နာနာသု ဂတီသု ပဝတ္တတိ, ကာယဂတာသတိယာ ဝုတ္တာယ ဝုတ္တာ ဝေဒနာဂတာ စိတ္တဓမ္မဂတာ စ. န ဟိ ကာယဂတာသတိယာ ဘာဝိတာယ သတိပဋ္ဌာနာ စတ္တာရော ဘာဝနာပါရိပူရိံ န ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ တဿဒိသေသု ဓမ္မေသု ဝုတ္တေသု သဗ္ဗဓမ္မာ ဝုတ္တာ စ ဘဝန္တိ.

Khi câu kệ ‘Những ai đã khéo bắt đầu, niệm thân luôn hiện hữu’ được nói, qua niệm thân được nói đến, niệm về thọ, niệm về tâm, và niệm về pháp cũng được nói đến, (tức là) bốn niệm xứ (được nói đến) qua một niệm xứ. Vì tâm không vận hành trong một thức trú duy nhất, nó vận hành trong nhiều chiều hướng khác nhau; khi niệm thân được nói đến, niệm về thọ và niệm về tâm-pháp cũng được nói đến. Vì khi niệm thân được tu tập, không phải là bốn niệm xứ không đi đến sự viên mãn trong tu tập. Như vậy, khi các pháp tương tự như vậy được nói đến, tất cả các pháp cũng được xem là đã được nói đến.

သစိတ္တပရိယောဒါပနံ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသနန္တိ ဂါထာ စေတသိကာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ, စိတ္တေ ရူပံ ဝုတ္တံ. ဣဒံ နာမရူပံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ. တတော သစိတ္တပရိယောဒါပနာ ယံ ယံ ဩဒပေတိ, တံ ဒုက္ခံ. ယေန ဩဒပေတိ, သော မဂ္ဂေါ. ယတော ဩဒပနာ, သော နိရောဓော. စက္ခုံ စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ, တတ္ထ သဟဇာတာ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ ဖဿော မနသိကာရော ဧတေ တေ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏာ ဥပ္ပာဒလက္ခဏေန. ယော စ ရူပေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယ သော နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သညာသင်္ခါရဝိညာဏေသုပိ သော နိဗ္ဗိန္ဒတိ. ဣတိ [Pg.231] ယေ ဧကလက္ခဏာ ဓမ္မာ, တေသံ ဧကမှိ ဓမ္မေ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ, အယံ ဝုစ္စတိ လက္ခဏော ဟာရော.

Qua câu kệ ‘Thanh lọc tâm ý mình, đó là lời chư Phật dạy’, các pháp tâm sở được nói đến; khi tâm được nói đến, sắc cũng được nói đến. Danh-sắc này là khổ thánh đế. Do đó, trong việc thanh lọc tâm ý, cái gì được thanh lọc, đó là khổ. Cái gì dùng để thanh lọc, đó là đạo. Nơi nào có sự thanh lọc, đó là diệt. Duyên con mắt và các sắc, nhãn thức sanh khởi; ở đó, thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý đồng sanh—những pháp này có cùng đặc tướng là đặc tướng sanh khởi. Người nào yếm ly đối với sắc, người ấy yếm ly đối với thọ, người ấy cũng yếm ly đối với tưởng, hành, và thức. Như vậy, đối với các pháp có cùng đặc tướng, khi một pháp được chỉ ra, tất cả các pháp đều được xem là đã được chỉ ra. Đây được gọi là phương pháp đặc tướng.

တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော?

Trong ấy, thế nào là phương pháp tứ phân (catubyūha hāra)?

နိရုတ္တိ အဓိပ္ပာယော စ, ဗျဉ္ဇနာ ဒေသနာယ စ;

သုတ္တတ္ထော ပုဗ္ဗာပရသန္ဓိ, ဧသော ဟာရော စတုဗျူဟော.

Ngữ nguyên và ý nghĩa, văn tự và thuyết giảng; Ý nghĩa kinh và sự liên kết trước-sau, đó là phương pháp tứ phân.

တတ္ထ ကတမာ နိရုတ္တိ, သာ ကထံ ပရိယေသိတဗ္ဗာ ? ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဧကာဒသဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ခိပ္ပံ ဓမ္မေသု မဟတ္တံ ပါပုဏာတိ, အတ္ထကုသလော စ ဟောတိ, ဓမ္မကုသလော စ ဟောတိ, နိရုတ္တိကုသလော စ ဟောတိ, ဣတ္ထာဓိဝစနကုသလော စ ဟောတိ, ပုရိသာဓိဝစနကုသလော စ, ဝိပုရိသာဓိဝစနကုသလော စ, အတီတာဓိဝစနကုသလော စ, အနာဂတာဓိဝစနကုသလော စ, ပစ္စုပ္ပန္နာဓိဝစနကုသလော စ. ဧကာဓိပ္ပာယေန ကုသလော နာနာဓိပ္ပာယေန ကုသလော. ကိမှိ ဒေသိတံ, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ. ဣတ္ထာဓိဝစနေန ပုရိသာဓိဝစနေန ဝိပုရိသာဓိဝစနေန သဗ္ဗံ ယထာသုတ္တံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. တံ ဗျဉ္ဇနတော နိရုတ္တိကောသလ္လတော ယော ယံ သုတ္တဿ သုနိရုတ္တိဒုန္နိရုတ္တိတံ အဝေက္ခတိ, ဣဒံ ဧဝံ နိရောပယိတဗ္ဗံ. ဣဒမ္ပိ န နိရောပယိတဗ္ဗံ. ဣဒံ ဝုစ္စတေ နိရုတ္တိကောသလ္လံ.

Trong ấy, ngữ nguyên thông đạt là gì, pháp ấy nên được tìm cầu như thế nào? Như đã được đức Thế Tôn thuyết rằng: "Vị tỳ khưu thành tựu mười một chi phần, nhanh chóng đạt đến sự vĩ đại trong các pháp, và là người thiện xảo về ý nghĩa, và là người thiện xảo về pháp, và là người thiện xảo về ngữ nguyên, và là người thiện xảo về từ ngữ chỉ nữ tính, và thiện xảo về từ ngữ chỉ nam tính, và thiện xảo về từ ngữ chỉ trung tính, và thiện xảo về từ ngữ chỉ quá khứ, và thiện xảo về từ ngữ chỉ tương lai, và thiện xảo về từ ngữ chỉ hiện tại. Thiện xảo về ý nghĩa đơn nhất, thiện xảo về các ý nghĩa khác nhau." Quá khứ, vị lai, hiện tại được thuyết giảng ở đâu? Bằng từ ngữ chỉ nữ tính, bằng từ ngữ chỉ nam tính, bằng từ ngữ chỉ trung tính, tất cả đã được chỉ rõ theo kinh. Vị nào xem xét sự phân tích từ đúng và sự phân tích từ sai của kinh ấy từ phương diện văn tự, từ sự thiện xảo ngữ nguyên, (và biết rằng) "điều này nên được thiết lập như thế này, điều này cũng không nên được thiết lập". Điều này được gọi là sự thiện xảo về ngữ nguyên.

၄၉. တတ္ထ ကတမံ အဓိပ္ပာယကောသလ္လံ? ယထာဒေသိတဿ သုတ္တဿ သဗ္ဗဿ ဝါရံ ဂစ္ဆတိ ဣမေန ဘဂဝတာ ဒေသိတဗ္ဗန္တိ. ယထာ ကိံ အပ္ပမာဒေါ အမတံ ပဒံ, ပမာဒေါ မစ္စုနော ပဒန္တိ ဂါထာ. ဧတ္ထ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ အသီတိမေဝ အာကင်္ခန္တိ တေ အပ္ပမတ္တာ ဝိဟရိဿန္တိ, အယံ အဓိပ္ပာယော.

49. Trong ấy, sự thiện xảo về chủ ý là gì? Đến lượt của toàn bộ kinh đã được thuyết giảng (và biết rằng) "điều này đã được đức Thế Tôn thuyết giảng". Ví như thế nào? Kệ ngôn: "Không phóng dật là con đường bất tử, phóng dật là con đường của tử thần". Ở đây, chủ ý của đức Thế Tôn là gì? "Những ai chỉ mong cầu tám mươi điều, họ sẽ sống không phóng dật". Đây là chủ ý.

ယောဂဿ ကာလံ န နိဝတ္တတိ ယာ စ, သော န တတ္ထ ပါပိန္တဝေ ဘဝန္တိ;

ဝေဒနာမဂ္ဂဣသိနာ ပဝေဒိတံ, ဓုတရဇာသဝါ ဒုက္ခာ ပမောက္ခာတာ.

Vị nào không để thời gian của sự thực hành trôi qua, vị ấy không rơi vào điều ác ở đó; đã được bậc ẩn sĩ của con đường cảm thọ tuyên thuyết, người đã rũ sạch bụi bẩn lậu hoặc, được giải thoát khỏi khổ.

ဧတ္ထ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ဒုက္ခေ နာဿာဒကာ, တေ ဝီရိယမာရဘိဿန္တိ ဒုက္ခက္ခယာယာတိ. အယံ တတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. ဣတိ ဂါထာယ ဝါ ဗျာကရဏေန ဝါ ဒေသိတေ ဣမိနာ သုတ္တေန သာဓကာ, ယော [Pg.232] ဧဝံ ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇတီတိ သော အဓိပ္ပာယော, အယံ ဝုစ္စတိ ဒေသနာဓိပ္ပာယော.

Ở đây, chủ ý của đức Thế Tôn là gì? "Những ai không tìm thấy vị ngọt trong khổ, họ sẽ tinh tấn để đoạn tận khổ". Đây là chủ ý của đức Thế Tôn ở đó. Như vậy, khi được thuyết giảng bằng kệ ngôn hay bằng văn xuôi, với kinh này làm bằng chứng, (chủ ý là) "vị nào thực hành pháp và tùy pháp như vậy". Đó là chủ ý, điều này được gọi là chủ ý của bài thuyết giảng.

တတ္ထ ကတမော ပုဗ္ဗာပရသန္ဓိ? ယံ ဂါထာယံ ဝါ သုတ္တေသု ဝါ ပဒါနိ အသီတိ တာနိ ဘဝန္တိ ဧဝံ ဝါ ဧဝမေတိ တဿာ ဂါထာယ သုတ္တဿ ဝါ ယာနိ ပုရိမာနိ ပဒါနိ ယာနိ စ ပစ္ဆိမကာနိ, တာနိ သမောသာရေတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ သော ပုဗ္ဗာပရေန သန္ဓိ ဉာယတိ. ယာ ဧကာ သမာရဒ္ဓါ ဂါထာ ဒွေ တီဏိ ဝါ တဿ မေကဒေသေ ဘာသိတာနံ အဘာသိတာဟိ ဂါထာဟိ အနိဒ္ဒိဋ္ဌော အတ္ထော ဘဝတိ တဒုပဓာရိတဗ္ဗံ. ယံဝ သဗ္ဗာ ဣတိဿ ပရိယေသမာနဿ ပရိယေသနာ ကင်္ခါ, တဿ ဝါ ပုဂ္ဂလဿ ပညတ္တီနံ အပရေ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. ဣဒံ ဝုစ္စတေ ပုဗ္ဗာပရေန သန္ဓိ. ကောသလ္လန္တိ ဝတ္ထုတော နိဒါနကောသလ္လံ. ဗျဉ္ဇနတော နိရုတ္တိကောသလ္လံ. ဒေသနာဓိပ္ပာယကောသလ္လံ. ပုဗ္ဗာပရေန သန္ဓိကောသလ္လံ. တတ္ထ တဿ ဂါထာ ပရိယေသိတာ နိဒါနံ ဝါ. ဥပလဗ္ဘိတုံ န အတ္ထော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော ဝတ္ထုတော နိဒါနကောသလ္လံ အတ္ထကောသလ္လံ ဣမေဟိ စတူဟိ ပဒေဟိ အတ္ထော ပရိယေသိယန္တော ယထာဘူတံ ပရိယိဋ္ဌော ဟောတိ. အထ စ သဗ္ဗော ဝတ္ထုတော ဝါ နိဒါနေန ဝါ ယော အဓိပ္ပာယော ဗျဉ္ဇနော နိရုတ္တိ သန္ဓိ စ အနုတ္တရော ဧသော ပုဗ္ဗာပရေန ဧဝံ သုတ္တတ္ထေန ဒေသိတဗ္ဗံ. အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော.

Trong ấy, sự liên kết trước sau là gì? Bất cứ câu kệ hay kinh nào có tám mươi câu, chúng là như vậy hoặc như thế này; những câu trước và những câu sau của kệ ngôn hay kinh ấy cần được kết hợp lại. Như vậy, sự liên kết trước sau được biết đến. Một, hai hoặc ba kệ ngôn đã được bắt đầu, ý nghĩa không được chỉ ra bởi các kệ ngôn chưa được nói trong một phần của nó đã được nói, điều đó cần được xem xét. Bất cứ sự tìm kiếm nào của người đang tìm kiếm tất cả, (nếu có) sự nghi ngờ, cần phải tìm kiếm các khái niệm của người đó ở nơi khác. Điều này được gọi là sự liên kết trước sau. Sự thiện xảo là: sự thiện xảo về nhân duyên từ phương diện thực tại, sự thiện xảo về ngữ nguyên từ phương diện văn tự, sự thiện xảo về chủ ý của bài thuyết giảng, sự thiện xảo về liên kết trước sau. Ở đó, kệ ngôn hoặc nhân duyên của nó được tìm kiếm. Dù tìm thấy hay không, ý nghĩa cần được chỉ ra; sự thiện xảo về nhân duyên, sự thiện xảo về ý nghĩa từ phương diện thực tại. Khi ý nghĩa được tìm kiếm bằng bốn câu này, nó được tìm kiếm đúng như thật. Hơn nữa, tất cả nên được tìm kiếm từ phương diện thực tại hoặc từ nhân duyên; bất cứ chủ ý, văn tự, ngữ nguyên và sự liên kết vô thượng nào, đó là (liên kết) trước sau, nên được thuyết giảng như vậy theo ý nghĩa của kinh. Đây là Tứ Bố Trí Hāra.

၅၀. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော?

50. Trong ấy, Luân Chuyển Hāra là gì?

ဧကမှိ ပဒဋ္ဌာနေ, ပရိယေသတိ သေသကံ ပဒဋ္ဌာနံ;

အာဝဋ္ဋတိ ပဋိပက္ခေ, အာဝဋ္ဋော နာမ သော ဟာရော.

Trong một cận nhân, tìm kiếm cận nhân còn lại; luân chuyển đến các pháp đối nghịch, hāra ấy tên là Luân Chuyển.

ယထာ ကိံ ဥန္နဠာနံ ပမတ္တာနန္တိ ဂါထာယော. ယံ ပမာဒေါ, ဣဒံ ကိဿ ပဒဋ္ဌာနံ? ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဩသဂ္ဂဿ. ကုသလဓမ္မောသဂ္ဂေါ ပန ကိဿ ပဒဋ္ဌာနံ? အကုသလဓမ္မပဋိသေဝနာယ. ကိဿ ပဒဋ္ဌာနံ, ကုသလဓမ္မပဋိသေဝနာယ? ကိဿ ပဒဋ္ဌာနံ, ကိလေသဝတ္ထုပဋိသေဝနာယ? ဣတိ ပမာဒေန မောဟပက္ခိယာ ဒိဋ္ဌိ အဝိဇ္ဇာ ဆန္ဒရာဂပက္ခိယာ. တတ္ထ တဏှာ စ ဒိဋ္ဌိ စတ္တာရော အာသဝါ တဏှာ ကာမာသဝေါ စ ဘဝါသဝေါ စ ဒိဋ္ဌာသဝေါ စ အဝိဇ္ဇာသဝေါ စ. တတ္ထ စိတ္တေ အတ္ထီတိ ဒိဋ္ဌိ စေတသိကေသု နိစ္စန္တိ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု အဇ္ဈာဝဟနေန ကာမာသဝေါ, ဥပပတ္တီသု အာသတ္တိ ဘဝါသဝေါ. တတ္ထ ရူပကာယော [Pg.233] ကာမာသဝဿ ဘဝါသဝဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ. နာမကာယော ဒိဋ္ဌာသဝဿ အဝိဇ္ဇာသဝဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ.

Ví như thế nào? Các kệ ngôn (bắt đầu bằng) "của những kẻ kiêu mạn, phóng dật". Sự phóng dật là cận nhân của cái gì? Của sự từ bỏ các thiện pháp. Còn sự từ bỏ thiện pháp là cận nhân của cái gì? Của sự thực hành các bất thiện pháp. (Sự thực hành bất thiện pháp) là cận nhân của cái gì? Của sự thực hành các vật của phiền não. Như vậy, do phóng dật, tà kiến thuộc phe si, vô minh thuộc phe tham ái. Ở đó, ái và kiến (là gốc của) bốn lậu hoặc: ái là dục lậu và hữu lậu; (còn có) kiến lậu và vô minh lậu. Ở đó, tà kiến "có (tự ngã) trong tâm" và (tà kiến) "thường hằng" trong các tâm sở; dục lậu là sự mang lấy (hưởng thụ) năm dục trưởng dưỡng; hữu lậu là sự dính mắc trong các cõi tái sanh. Ở đó, sắc thân là cận nhân của dục lậu và hữu lậu. Danh thân là cận nhân của kiến lậu và vô minh lậu.

တတ္ထ အလ္လိယနာယ အဇ္ဈတ္တဝါဟနံ ကာမာသဝဿ လက္ခဏံ. ပတ္ထနဂန္ထနအဘိသင်္ခါရကာယသင်္ခါရဏံ ဘဝါသဝဿ လက္ခဏံ, အဘိနိဝေသော စ ပရာမာသော စ ဒိဋ္ဌာသဝဿ လက္ခဏံ. အပ္ပဋိဝေဓော ဓမ္မေသု အသမ္ပဇညာ စ အဝိဇ္ဇာသဝဿ လက္ခဏံ. ဣမေ စတ္တာရော အာသဝါ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ. ကာမာသဝေါ ကာမုပါဒါနံ, ဘဝါသဝေါ ဘဝုပါဒါနံ, ဒိဋ္ဌာသဝေါ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ, အဝိဇ္ဇာသဝေါ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ, ဣမေဟိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာသဝေါ စိတ္တေ ပဟာတဗ္ဗော, သော စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿိဿ ပဟီယတိ. ဒိဋ္ဌာသဝေါ ဓမ္မေသု ပဟာတဗ္ဗော, သော ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿိဿ ပဟီယတိ. ဘဝါသဝေါ အာသတ္တိယာ ပဟာတဗ္ဗော, သော ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿိဿ ပဟီယတိ. ကာမာသဝေါ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ပဟာတဗ္ဗော, သော ကာယေ ကာယာနုပဿိဿ ပဟီယတိ. တတ္ထ ကာယာနုပဿနာ ဒုက္ခမရိယသစ္စံ ဘဇတိ. ဝေဒနာနုပဿနာ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ပစ္စယော သုခိန္ဒြိယဿ ဒုက္ခိန္ဒြိယဿ သောမနဿိန္ဒြိယဿ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဿ ဥပေက္ခိန္ဒြိယဿ, သတ္တကိလေသောပစာရော တေန သမုဒယံ ဘဇတိ. စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာ နိရောဓံ ဘဇတိ. ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာ မဂ္ဂံ ဘဇတိ. တေနဿ စတူသု စ ဒဿနေန တဿေဝ သဗ္ဗေ ပဟီယန္တိ, ယေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ပဌမံ ဥန္နဠာနံ ပမတ္တာနံ တေသံ ဝဍ္ဎန္တိ အာသဝါ. ဇာနတော ဟိ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဒုက္ခံ သမုဒယော နိရောဓော မဂ္ဂေါ ဟိ အကုသလာ ဓမ္မာ. ဧဝံ ပရိယေသိတဗ္ဗာ. ယာဝ တဿ အကုသလဿ ဂတိ တတော ပဋိပက္ခေန အကုသလေ ဓမ္မေ ပရိယေသတိ တေသံ ကိလေသာနံ ဟာရေန အာဝဋ္ဋတိ. အယံ ဝုစ္စတေ အာဝဋ္ဋော ဟာရော. ဧဝံ သုက္ကာပိ ဓမ္မာ ပရိယေသိတဗ္ဗာ. အကုသလဓမ္မေ အာဂမိဿ.

Trong đó, sự bám dính, sự mang vào bên trong là đặc tính của dục lậu. Sự mong cầu, sự trói buộc, sự tạo tác, sự hành của thân là đặc tính của hữu lậu. Sự chấp thủ và sự nắm giữ sai lầm là đặc tính của kiến lậu. Sự không thâm nhập vào các pháp và sự không tỉnh giác là đặc tính của vô minh lậu. Bốn lậu hoặc này là bốn thủ. Dục lậu là dục thủ, hữu lậu là hữu thủ, kiến lậu là kiến thủ, vô minh lậu là ngã luận thủ. Do bốn thủ này mà có năm uẩn. Trong đó, vô minh lậu cần được đoạn trừ trong tâm; nó được đoạn trừ nơi người quán tâm trong tâm. Kiến lậu cần được đoạn trừ trong các pháp; nó được đoạn trừ nơi người quán pháp trong các pháp. Hữu lậu cần được đoạn trừ trong sự dính mắc; nó được đoạn trừ nơi người quán thọ trong các thọ. Dục lậu cần được đoạn trừ trong năm dục trưởng; nó được đoạn trừ nơi người quán thân trong thân. Trong đó, quán thân hướng đến khổ thánh đế. Quán thọ là duyên cho năm quyền: lạc quyền, khổ quyền, hỷ quyền, ưu quyền, xả quyền, là nơi hoạt động của phiền não của chúng sanh; do đó, nó hướng đến tập đế. Quán tâm trong tâm hướng đến diệt đế. Quán pháp trong các pháp hướng đến đạo đế. Do đó, với tuệ kiến trong bốn (đạo), tất cả (phiền não) của vị ấy được đoạn trừ. Bởi vì các lậu hoặc, được chỉ ra trước tiên, tăng trưởng nơi những kẻ kiêu mạn, phóng dật. Quả vậy, đối với người biết, người thấy, có sự đoạn tận các lậu hoặc. Khổ, tập, diệt, đạo. Quả vậy, các pháp bất thiện cần được tìm cầu như vậy. Chừng nào còn có lối đi của pháp bất thiện ấy, từ đó, người ấy tìm cầu pháp bất thiện bằng cách đối nghịch, người ấy xoay vần bằng phương pháp (loại bỏ) các phiền não ấy. Đây được gọi là phương pháp xoay vần. Các pháp thiện cũng cần được tìm cầu như vậy. (Người ấy) sẽ đến nơi pháp bất thiện.

တတ္ထ အာဝဋ္ဋဿ ဟာရဿ အယံ ဘူမိ သတိ ဥပဋ္ဌာနာ စ ဝိပလ္လာသာ စ စတ္တာရိ ဉာဏာနိ သက္ကာယသမုပ္ပာဒါယဂါမိနီ စ ပဋိပဒါ သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ.

Trong đó, đây là nền tảng của phương pháp xoay vần: các niệm xứ, các điên đảo, bốn trí, con đường đưa đến sự phát sanh của thân kiến, và con đường đưa đến sự đoạn diệt của thân kiến.

၅၁. တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိ ဟာရော? ယံ ကိဉ္စိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ ဝုစ္စတိ ဝိဘတ္တိ ဟာရော. ယထာ ကိံ အာဂန္တွာ စ ပုန ပုဂ္ဂလော ဟောတိ, နော ဝါဂတံ [Pg.234] န ပရိဘာသတိ ပရိပုစ္ဆတာယ ပဉှာယ အတိယနံ ဧကဿ ကိဉ္စိ – အယံ ဝုစ္စတေ ဝိဘတ္တိ ဟာရော.

51. Trong đó, phương pháp phân tích là gì? Bất cứ điều gì cần được trả lời bằng cách phân tích thì được gọi là phương pháp phân tích. Ví như thế nào? Lại nữa, có người đã đến, và cũng có người chưa đến. Khi được hỏi câu hỏi, người ấy không nói một cách đơn giản theo ý của một người. Đây được gọi là phương pháp phân tích.

တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော ဟာရော. ယံ ကိဉ္စိ ပဋိပက္ခနိဒ္ဒေသော, အယံ ဝုစ္စတိ ပရိဝတ္တနော ဟာရော. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကဿ ပုရိသပုဂ္ဂလဿ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောတီတိ ဝိတ္ထာရေန သဗ္ဗာနိ မဂ္ဂင်္ဂါနိ. အယံ ဝုစ္စတေ ပရိဝတ္တနော ဟာရော.

Trong đó, phương pháp chuyển đổi là gì? Bất cứ sự chỉ dẫn nào bằng cách đối nghịch, đây được gọi là phương pháp chuyển đổi. Ví như điều đã được Đức Thế Tôn nói: 'Đối với bậc chánh nhân có chánh kiến, tà kiến đã được tiêu trừ'. (Điều này cần được hiểu) một cách chi tiết đối với tất cả các chi đạo. Đây được gọi là phương pháp chuyển đổi.

တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော ဟာရော?

Trong đó, phương pháp đồng nghĩa là gì?

ဝေဝစနေဟိ အနေကေဟိ, ဧကံ ဓမ္မံ ပကာသိတံ;

သုတ္တေ ယော ဇာနာတိ သုတ္တဝိဒူ, ဝေဝစနော နာမ သော ဟာရော.

Bằng nhiều từ đồng nghĩa, một pháp được làm cho sáng tỏ; người nào biết (điều này) trong kinh là người thông hiểu kinh, phương pháp ấy tên là đồng nghĩa.

ယထာ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧကမှိ ဝတ္ထုမှိ ဝေဝစနေန နာနာဝုတ္တေန ဘဂဝတာ ပသံသိတော ‘‘မဟာပညော သာရိပုတ္တော ဟာသပညော ဇဝနပညော’’တိ ဣဒံ ပညာယ ဝေဝစနံ. ယထာ စ မဂ္ဂဝိဘင်္ဂေ နိယျာနတ္ထော ဧကမေကံ မဂ္ဂင်္ဂံ ဝေဝစနေဟိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ဧဝံ အဝိဇ္ဇာယ ဝေဝစနာ. ဧကံ အကုသလမူလံ တဒေဝ သန္တံ တေသု တေသု ဇနပဒေသု တေန တေန ပဇာနန္တိ. န ဟိ အနေန တဒေဝပိ အာလပိယန္တိ အညံ ဘဇတိ. သဗ္ဗကာမဇဟဿ ဘိက္ခုနောတိ ကာမာ အာလပိတာ. ယဿ နိတ္ထိဏ္ဏော သင်္ကောတိ တေယေဝ ကာမေ သင်္ကာတိ အာလပတိ. သုဏမာနဿ ပုရေတရံ ရဇ္ဇန္တိ တေယေဝ ကာမေ ရဇ္ဇန္တိ အာလပတိ. ဧဝံ သုတ္တမှိ ယော ဓမ္မော ဒေသိယတိ တဿ ပရိယေဋ္ဌိ ‘‘ကတမဿ ဓမ္မဿ ဣဒံ နာမံ ကတမဿ ဣဒံ ဝေဝစန’’န္တိ. သဗ္ဗညူ ဟိ ယေသံ ယေသံ ယာ နိရုတ္တိ ဟောတိ, ယထာဂါမိ တေန တေန ဒေသေတီတိ တဿ ဝေဝစနံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. အယံ ဝေဝစနော ဟာရော.

Ví như Tôn giả Xá-lợi-phất, trong một trường hợp, đã được Đức Thế Tôn tán thán bằng những từ đồng nghĩa khác nhau đã được nói: 'Xá-lợi-phất có trí tuệ lớn, có trí tuệ vui vẻ, có trí tuệ nhanh nhạy'. Đây là những từ đồng nghĩa của trí tuệ. Và ví như trong kinh Phân Tích về Đạo, với ý nghĩa xuất ly, mỗi một chi đạo được chỉ ra bằng những từ đồng nghĩa. Cũng vậy, có những từ đồng nghĩa của vô minh. Một gốc bất thiện, chính nó hiện hữu, trong các xứ sở đó đó, họ nhận biết bằng tên gọi đó đó. Quả vậy, người này không dùng tên gọi khác khi gọi chính vật ấy. Trong câu 'vị Tỳ-khưu đã từ bỏ mọi dục vọng', 'dục' được gọi đến. Trong câu 'người đã vượt qua nghi ngờ', người ấy gọi chính những dục ấy là 'nghi ngờ'. Trong câu 'họ tham đắm trước khi nghe', người ấy gọi chính những dục ấy là 'tham đắm'. Như vậy, đối với pháp nào được thuyết trong kinh, sự tìm cầu về nó là: 'Đây là tên của pháp nào? Đây là từ đồng nghĩa của (từ) nào?'. Quả vậy, bậc Toàn Giác, đối với những (từ) nào có cách diễn đạt nào, Ngài thuyết bằng cách diễn đạt đó đó tùy theo sự lĩnh hội (của người nghe). Do đó, cần phải tìm cầu từ đồng nghĩa của nó. Đây là phương pháp đồng nghĩa.

၅၂. တတ္ထ ကတမော ပညတ္တိ ဟာရော? စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနီတိ သုတ္တံ နိဒ္ဒိသတိ, နိက္ခေပပညတ္တိ. ယာ သမုဒယပညတ္တိ. ကဗဠီကာရေ အာဟာရေ အတ္ထိ ဆန္ဒော အတ္ထိ ရာဂေါ ယာဝ ပတိဋ္ဌိတံ. တတ္ထ ဝိညာဏံ ပဘဝပညတ္တိံ ပညပေတိ. ကဗဠီကာရေ အာဟာရေ နတ္ထိ ဆန္ဒော…ပေ… သမုဂ္ဃာတိ ပညတ္တိ.

52. Trong đó, phương pháp chế định là gì? (Khi) chỉ ra kinh 'Bốn Thánh Đế', (đó là) chế định tóm tắt. Chế định nào là chế định về tập. Trong đoàn thực, có dục, có tham, cho đến khi (thức) được an lập. Ở đó, thức chế định sự chế định về nguồn gốc (sanh khởi). Trong đoàn thực, không có dục... vân vân... nhổ bật sự chế định.

တဿ ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတီတိ ပဟာနပညတ္တိံ ပညပေတိ. တဏှာ ယဿ ပုရက္ခတာ ပညာ [Pg.235] ပရိဝတ္တတိ ဂါထာ မနာပပညတ္တိံ ပညပေတိ. ဧဝံ ပန မနာပပညတ္တီတိ ဧကဓမ္မံ ဘဂဝါ ပညပေတိ. န ဟိ တဏှာ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ကာရေတွာ သဗ္ဗတ္ထ တဏှာသမုဒယော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ယထာ ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတိ ဝိနောဒေတိ ပဇဟတီတိ ပဋိက္ခေပပညတ္တိ. ဧဝံ သဗ္ဗေသံ ဓမ္မာနံ ကုသလာနဉ္စ အကုသလာနဉ္စ ယဉ္စဿ ဓမ္မက္ခေတ္တံ ဘဝတိ, သော စေဝ ဓမ္မော တတ္ထ ပဝတ္တတိ. တဒဝသိဋ္ဌာ ဓမ္မာ တဿာနုဝတ္တကာ ဟောန္တိ. သာ ဒုဝိဓာ ပညတ္တိ – ပရာဓီနပညတ္တိ စ သာဓီနပညတ္တိ စ. ကတမာ သာဓီနပညတ္တိ? သမာဓိံ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝေထ, သမာဟိတော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘‘ရူပံ အနိစ္စ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ သာဓီနပညတ္တိ ပရာဓီနပညတ္တိ စ, သာ ပညတ္တိ ပညာယ စ သီလဿ စ, ယထာ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဘာဝေထ. တဿ အတ္ထိ သမာဓိန္ဒြိယံ မုဒူနိ စတ္တာရိ ဣန္ဒြိယာနိ တာနိ စတုပရာဓီနာနိ, တီဏိ အဝေစ္စပ္ပသာဒေတိ ပရာဓီနံ သမာဓိန္ဒြိယံ စတ္တာရိ ဣန္ဒြိယာနိ ပရာဓီနာတိ စတူသု အရိယသစ္စေသု အပရာဓီနံ ပညိန္ဒြိယံ သတိပဋ္ဌာနေသု သမ္မပ္ပဓာနေသု ဝီရိယိန္ဒြိယံ. ဣတိ သကေ ပဒဋ္ဌာနေ သကေ ခေတ္တသာဓီနော သော ဓမ္မော, သော စ တတ္ထ ပညာပေတဗ္ဗော. တဿ ပဋိပက္ခာ နိဃာတော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ဧတ္ထာယံ အနေကာကာရပညတ္တိ ကေန ကာရဏေန အယံ ဓမ္မော ပညတ္တောတိ. အယံ ဝုစ္စတေ ပညတ္တိ.

Đối với vị ấy, tâm cũng giải thoát khỏi dục lậu, tâm cũng giải thoát khỏi hữu lậu, tâm cũng giải thoát khỏi vô minh lậu, như vậy là chế định về sự đoạn trừ. Kệ ngôn: ‘Ái được đặt trước, tuệ xoay chuyển theo’ là chế định về điều khả ý. Như vậy, Đức Thế Tôn chế định một pháp là chế định về điều khả ý. Không phải vì ái là tập khởi của khổ mà ở mọi nơi, tập khởi của ái cần được chỉ rõ. Ví như, không dung chứa, loại trừ, từ bỏ dục tầm đã sanh khởi, đó là chế định về sự bác bỏ. Như vậy, đối với tất cả các pháp thiện và bất thiện, lĩnh vực pháp nào của vị ấy có mặt, thì chính pháp ấy tồn tại ở đó. Các pháp còn lại là những pháp tùy thuộc vào pháp ấy. Chế định ấy có hai loại: chế định phụ thuộc và chế định độc lập. Thế nào là chế định độc lập? Này các Tỳ khưu, hãy tu tập định. Này các Tỳ khưu, Tỳ khưu có định, biết như thật. ‘Sắc là vô thường’ biết như thật, đây là chế định độc lập. Và chế định phụ thuộc, chế định ấy là của tuệ và của giới, ví như hãy tu tập bốn thiền. Vị ấy có định quyền, bốn quyền mềm yếu, chúng phụ thuộc vào bốn (thánh đế), ba (quyền) phụ thuộc vào sự bất động tín, định quyền phụ thuộc, bốn quyền phụ thuộc vào bốn Thánh đế, tuệ quyền không phụ thuộc; tấn quyền trong các niệm xứ và các chánh cần cũng không phụ thuộc. Như vậy, trong cơ sở của mình, pháp ấy độc lập trong lĩnh vực của mình, và pháp ấy cần được chế định ở đó. Sự tiêu diệt các pháp đối nghịch của nó cần được chỉ rõ. Ở đây, chế định nhiều hình thức này: ‘Do nguyên nhân nào pháp này được chế định?’ Đây được gọi là chế định.

၅၃. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော ဟာရော? ဆသု ဓမ္မေသု ဩတာရေတဗ္ဗံ. ကတမေသု ဆသု? ခန္ဓေသု ဓာတူသု အာယတနေသု ဣန္ဒြိယေသု သစ္စေသု ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေသု. နတ္ထိ တံ သုတ္တံ ဝါ ဂါထာ ဝါ ဗျာကရဏံ ဝါ. ဣမေသု ဆန္နံ ဓမ္မာနံ အညတရသ္မိံ န သန္ဒိဿတိ. ဧတ္တာဝတာ ဧသ သဗ္ဗာ ဒေသနာ ယာ တာ ခန္ဓာ ဝါ ဓာတုယော ဝါ အာယတနာနိ ဝါ သစ္စာနိ ဝါ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဝါ, တတ္ထ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ရာဂဒေါသမောဟာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. တတ္ထ တိဿော ဝေဒနာယော တဿ သုခါယ ဝေဒနာယ သောမနဿော သဝိစာရော, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဒေါမနဿော သဝိစာရော, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ ဥပေက္ခော သဝိစာရော. ယံ ပုန တတ္ထ ဝေဒယိတံ ဣဒံ ဒုက္ခသစ္စံ, ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓော တတ္ထ ကာယော ပမတ္တံ သဥပဝတ္တတိ, တဉ္စ သင်္ခါရဂတော ဒွိဓာ စ ဘဝင်္ဂေါတရဏံ ကမ္မံ တီဏိ စ သင်္ခါရာနိ ပုညာဘိသင်္ခါရာ ဝါ အပုညာ ဝါ အာနေဉ္ဇာ ဝါ ဟေတု သဗ္ဗသရာဂဿ နော ဝီတရာဂဿ, ဒေါသဿ အဘိသင်္ခါရာနိ စ အဝီတရာဂေါ စေတေတိ စ ပကပ္ပေတိ စ, ဝီတရာဂေါ [Pg.236] ပန စေတေတိ စ နော အဘိသင်္ခရောတိ, ယံ ဥဏှံ ဝဇိရံ ကဋ္ဌေ ဝါ ရုက္ခေ ဝါ အညတ္ထ ဝါ ပတန္တံ ဘိန္ဒတိ စ ဍဟတိ စ, ဧဝံ သရာဂစေတနာ စေတေတိ စ အဘိသင်္ခရောတိ စ. ယထာ သတံ ဝဇိရံ န ဘိန္ဒတိ န စ ဍဟတိ, ဧဝံ ဝီတရာဂစေတနာ စေတေတိ န စ အဘိသင်္ခရောတိ. တတ္ထ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဧကော ခန္ဓော အနိန္ဒြိယသရီရံ သညာက္ခန္ဓော.

53. Trong đó, phương pháp dẫn nhập là gì? Cần phải được dẫn nhập vào sáu pháp. Sáu pháp nào? Trong các uẩn, các giới, các xứ, các quyền, các đế, các duyên khởi. Không có kinh, kệ, hay ký thuyết nào mà không được tìm thấy trong một trong sáu pháp này. Trong chừng mực ấy, đây là toàn bộ giáo pháp, dù là các uẩn, các giới, các xứ, các đế, hay duyên khởi. Trong đó, trong năm uẩn, thọ uẩn là cơ sở của tham, sân, si. Trong đó, có ba thọ: đối với lạc thọ, có hỷ đi kèm với tứ; đối với khổ thọ, có ưu đi kèm với tứ; đối với thọ bất khổ bất lạc, có xả đi kèm với tứ. Lại nữa, cái được cảm thọ ở đó, đây là khổ đế; trong các uẩn, là hành uẩn. Ở đó, thân thể tiếp cận người phóng dật, và điều đó thuộc về hành, có hai cách và nghiệp dẫn vào kiếp hữu phần, và ba hành: phước hành, phi phước hành, hoặc bất động hành, là nhân đối với người có tham, không phải đối với người ly tham. Và các hành của sân, người chưa ly tham vừa tác ý vừa tạo tác; còn người ly tham thì tác ý nhưng không tạo tác. Giống như một tia sét nóng rơi vào khúc gỗ, cây cối hay nơi nào khác, vừa làm vỡ vừa thiêu đốt; cũng vậy, tư tâm có tham vừa tác ý vừa tạo tác. Giống như một tia sét lạnh không làm vỡ và không thiêu đốt, cũng vậy, tư tâm ly tham tác ý nhưng không tạo tác. Trong đó, trong năm uẩn, một uẩn là thân không thuộc quyền, là tưởng uẩn.

တတ္ထ ဓာတူနံ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော. တတ္ထ ယာ ရူပီ ဒသ ဓာတုယော, တာသု ဒေသိယမာနာသု ရူပက္ခန္ဓော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ. ယေပိ စ ဆ ဝိညာဏကာယာ မနောဓာတုသတ္တမာ, တတ္ထ ဝိညာဏက္ခန္ဓော စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ. ဓမ္မဓာတု ပန ဓမ္မသမောသရဏာ, သော ဓမ္မော ဟေတုနာ စ နိဿန္ဒေန စ ဖလေန စ ကိစ္စေန စ ဝေဝစနေန စ ယေန ယေန ဥပလဗ္ဘတိ, တေန တေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ယဒိ ဝါ ကုသလာ ယဒိ ဝါ အကုသလာ ယဒိ ဝါ အဗျာကတာ ယဒိ ဝါ အသင်္ခတာ. ဒွါဒသန္နံ အာယတနာနံ ဒသ အာယတနာနိ ရူပါနိ တံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. ရူပက္ခန္ဓော စ မနာယတနဉ္စ ဝိညာဏက္ခန္ဓေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ. ဓမ္မာယတနံ နာနာဓမ္မသမောသရဏံ. တတ္ထ ယေ ဓမ္မာ ဣန္ဒြိယာနံ ဣန္ဒြိယေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, ယေ အနိန္ဒြိယာနံ အနိန္ဒြိယေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. ပရိယာယတော စ ဩတာရေတဗ္ဗာ. ယထာ သာ ဓမ္မဓာတု တထာ ဓမ္မာယတနံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. ယာယေဝ ဟိ ဓမ္မဓာတု တဒေဝ ဓမ္မာယတနံ အနူနံ အနဓိကံ.

Trong đó, về các giới, có mười tám giới. Trong đó, mười giới thuộc sắc, khi chúng được thuyết giảng, sắc uẩn cần được chỉ rõ, là khổ thánh đế. Sáu thân thức và ý giới là thứ bảy, ở đó thức uẩn cần được chỉ rõ, là khổ thánh đế. Còn pháp giới là sự tập hợp của các pháp, pháp ấy cần được chỉ rõ bằng nhân, bằng hệ quả, bằng quả, bằng phận sự, bằng từ đồng nghĩa, bằng bất cứ cách nào nó được tìm thấy. Hoặc là thiện, hoặc là bất thiện, hoặc là vô ký, hoặc là vô vi. Trong mười hai xứ, mười xứ là sắc, điều đó cần được chỉ rõ là khổ thánh đế. Sắc uẩn cũng cần được chỉ rõ; và ý xứ cần được chỉ rõ thông qua thức uẩn, là khổ thánh đế. Pháp xứ là sự tập hợp của nhiều pháp khác nhau. Ở đó, những pháp nào thuộc quyền cần được chỉ rõ trong các quyền, những pháp nào không thuộc quyền cần được chỉ rõ trong các pháp không thuộc quyền. Và cần được dẫn nhập theo phương pháp. Như pháp giới thế nào, pháp xứ cũng cần được tìm hiểu như vậy. Vì pháp giới chính là pháp xứ, không thiếu không thừa.

တတ္ထ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ အတ္ထိ တိဝိဓော, အတ္ထိ စတုဗ္ဗိဓော, အတ္ထိ ဒုဝိဓော. တတ္ထ တိဝိဓော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဟေတုဖလနိဿန္ဒော. အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာ တဏှာ ဥပါဒါနံ စ အယံ ဟေတု, ဝိညာဏံ နာမရူပံ သဠာယတနံ ဖဿော ဝေဒနာ စ အယံ ပစ္စယော, ယော ဘဝေါ အယံ ဝိပါကော, ယာ ဇာတိ မရဏံ အယံ နိဿန္ဒော.

Trong đó, duyên khởi có loại ba chi phần, có loại bốn chi phần, có loại hai chi phần. Trong đó, duyên khởi ba chi phần là nhân-quả-hệ quả. Vô minh, hành, ái, và thủ, đây là nhân; thức, danh sắc, sáu xứ, xúc, và thọ, đây là duyên; hữu nào có, đây là dị thục quả; sanh và tử nào có, đây là hệ quả.

ကထံ စတုဗ္ဗိဓော ဟေတု ပစ္စယော ဝိပါကော နိဿန္ဒော စ? အဝိဇ္ဇာ စ တဏှာသင်္ခါရာ စ ဥပါဒါနံ စ – အယံ ဟေတု. ဝိညာဏံ နာမရူပဿ ပစ္စယော. နာမရူပံ ဥပပဇ္ဇတိ, တထာ ဥပပန္နဿ သဠာယတနံ ဖဿော ဝေဒနာ စ – အယံ ပစ္စယော. ယော ဘဝေါ အယံ ဝိပါကော. ယာ ဇာတိ ယာ စ ဇရာမရဏံ – အယံ နိဿန္ဒော.

Thế nào là bốn chi phần: nhân, duyên, dị thục quả, và hệ quả? Vô minh, ái, hành, và thủ – đây là nhân. Thức là duyên cho danh sắc. Danh sắc sanh khởi, cũng vậy đối với danh sắc đã sanh khởi, sáu xứ, xúc, và thọ – đây là duyên. Hữu nào có, đây là dị thục quả. Sanh nào có và lão tử nào có – đây là hệ quả.

ကထံ ဒုဝိဓော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ? အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာ တဏှာ ဥပါဒါနံ – အယံ သမုဒယော. ဝိညာဏံ နာမရူပံ သဠာယတနံ ဖဿော ဝေဒနာ ဘဝေါ ဇာတိ မရဏဉ္စ [Pg.237] – ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယံ ပန အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော ဣမာနိ တပ္ပဋိပက္ခေန ဒွေ သစ္စာနိ. တသ္မာ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ယေန အာကာရေန နိဒ္ဒိဋ္ဌော, တေန တေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော.

Pháp duyên khởi có hai loại như thế nào? Vô minh, các hành, ái, thủ – đây là tập đế. Thức, danh sắc, sáu xứ, xúc, thọ, hữu, sanh, và già chết – đây là khổ đế. Lại nữa, sự diệt của các hành do vô minh diệt, những điều này, do đối nghịch với những điều kia, là hai sự thật (hai đế). Do đó, pháp duyên khởi đã được chỉ ra theo phương diện nào, thì nên được chỉ ra theo phương diện ấy.

တထာ ဗာဝီသတိ ဣန္ဒြိယာနိ. ဒွါဒသ ဣန္ဒြိယာနိ စက္ခုန္ဒြိယာနိ စက္ခုန္ဒြိယံ ယေန ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ပုရိသိန္ဒြိယံ စ ဒိဋ္ဌိယာ စ တဏှာပဒဋ္ဌာနံ. ယတော ပုရိသော ပုရိသကာနံ တံ ဧဝံ ကာတဗ္ဗတာ. အထ အဇ္ဈတ္တံ သာရဇ္ဇတိ. အယံ အဟံကာရော တံ ယသာ သာရတ္တော ဗဟိဒ္ဓါ ပရိယေသတိ, အယံ မမံကာရော ဧဝံ ဣတ္ထီ, တတ္ထ သုခိန္ဒြိယံ စ သောမနဿိန္ဒြိယံ စ ပုရိသိန္ဒြိယဿာနုဝတ္တကာ ဟောန္တိ. တဿ အဓိပ္ပာယပရိပုဏ္ဏာ လောဘဓမ္မာ ကုသလမူလေ ပဝဍ္ဎေန္တိ. တဿ စေ အယမဓိပ္ပာယော န ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. တဿ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ စ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ စ ဝတ္တတိ. ဒေါသော စ အကုသလမူလံ ပဝဍ္ဎတိ. သစေ ပန ဥပေက္ခာ ဘာဝေတိ ဥပေက္ခိန္ဒြိယဿ အနုဝတ္တကာမာ ဘဝတိ. အမောဟော စ ကုသလမူလံ ပဝဍ္ဎတိ. ဣတိ သတ္တ ဣန္ဒြိယာနိ ကိလေသဝတ္ထုမုပါဒါယ အနနွေမာနိ အဝမာနိ သဗ္ဗဿ ဝေဒနာ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ပုရိသိန္ဒြိယံ. တတ္ထ အဋ္ဌ ဣန္ဒြိယာနိ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ယာဝ အညာတာဝိနော ဣန္ဒြိယံ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ဒသန္နံ ပညိန္ဒြိယာနံ ကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. မနိန္ဒြိယံ ဘဝရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပညိန္ဒြိယာနိ ရူပရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣတ္ထိန္ဒြိယံ စ ပုရိသိန္ဒြိယံ စ သတ္တ ပညတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. တတ္ထ ယေန ယေန ဣန္ဒြိယေန ယုတ္တံ ဝါ ဂါထာယ ဩတာရေတုံ သက္ကောတိ, တေန တေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ဧဝံ ခန္ဓေသု ဓာတူသု အာယတနေသု သစ္စေသု ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေသု အယံ ဩတရဏော ဟာရော.

Tương tự, có hai mươi hai quyền. Mười hai quyền, từ nhãn quyền cho đến ưu quyền, đây là khổ đế. Nam quyền là nền tảng gần của tà kiến và ái. Bởi vì người nam đối với những người nam khác, việc phải làm là như vậy. Rồi y đam mê nơi nội tâm. Đây là ngã mạn. Người ấy đam mê danh vọng, tìm kiếm ở bên ngoài, đây là ngã sở mạn. Tương tự đối với người nữ. Trong đó, lạc quyền và hỷ quyền là những thứ đi theo nam quyền. Các pháp tham làm viên mãn ý muốn của người ấy, làm tăng trưởng các gốc thiện. Nếu ý muốn này của người ấy không được viên mãn, thì khổ quyền và ưu quyền khởi lên nơi người ấy. Sân cũng làm tăng trưởng gốc bất thiện. Lại nữa, nếu tu tập xả, người ấy có mong muốn đi theo xả quyền. Vô si cũng làm tăng trưởng gốc thiện. Như vậy, bảy quyền này sanh khởi do nương vào vật của phiền não, không hơn không kém. Nữ quyền và nam quyền sanh khởi do nương vào thọ của tất cả. Trong đó, tám quyền, từ tín quyền cho đến cụ tri quyền, đây là đạo đế đưa đến sự diệt khổ. Trong mười quyền, năm giác quyền là nền tảng gần của dục ái. Ý quyền là nền tảng gần của hữu ái. Tuệ quyền là nền tảng gần của sắc ái. Nữ quyền và nam quyền là nền tảng gần của bảy chế định. Trong đó, có thể dùng quyền nào thích hợp để đưa vào kệ tụng, thì nên chỉ ra bằng quyền ấy. Tương tự, (nên chỉ ra) trong các uẩn, các giới, các xứ, các đế, các pháp duyên khởi. Đây là Otaraṇa hāra (pháp dẫn nhập).

၅၄. တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ယော ဂါထာ ဧကေန အာရမ္ဘော ဘာသိဿန္တိ. တတ္ထ ဧကိဿာ ဘာသိတာယ အဝသိဋ္ဌာသု ဘာသိတာသု သော အတ္ထော န နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ကိံ ကာရဏံ? န ဟိ တာဝ သော အတ္ထော ဘာသိတော, သော အဘာသိတော န သက္ကာ နိဒ္ဒိသိတုံ. ယထာ ကိံ အပ္ပမာဒေါ အမတံ ပဒန္တိ ဂါထာ အယမေကာ ဂါထာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. ကိံ ကာရဏံ, အတ္ထိက္ခာတာဝ ဣမဿ အာရမ္ဘဿ အနဘာသိတံ?

54. Trong đó, Sodhana hāra (pháp thanh lọc) là gì? (Là phương pháp) mà (vị thầy) sẽ thuyết một kệ tụng với một sự khởi đầu. Trong đó, khi một (phần) đã được thuyết, ý nghĩa ấy không nên được chỉ ra trong những (phần) còn lại đã được thuyết. Vì sao? Vì ý nghĩa ấy chưa được thuyết, và điều chưa được thuyết thì không thể chỉ ra được. Ví dụ như thế nào? Kệ tụng: "Không phóng dật là con đường bất tử". Một kệ này nên được chỉ ra. Vì sao? Có (một phần) đã được giải thích, nhưng (phần) chưa được thuyết của sự khởi đầu này (vẫn còn).

ဧဝံ ဝိသေသတော ဉတွာ, အပ္ပမာဒမှိ ပဏ္ဍိတာ;

အပ္ပမာဒေ ပမောဒန္တိ, အရိယာနံ ဂေါစရေ ရတာတိ.

Biết rõ điều đặc biệt này như vậy, bậc trí ở trong sự không phóng dật; các vị ấy vui thích trong sự không phóng dật, ưa thích cảnh giới của các bậc Thánh.

ဣဒံ [Pg.238] အဘာသိတံ. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ ဘာသိတာယ အတ္ထော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ကိံ ကာရဏံ, အတ္ထိ တတ္ထ အဝသိဋ္ဌံ? တေ ဈာယိနော သာတတိကာ, နိစ္စံ ဒဠှပရက္ကမာတိ ဂါထာ, ဧဝံ ဣမာ ဂါထာယော ဥပဓာရိတာ ယဒါ ဘဝန္တိ, တဒါ အတ္ထော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ဧဝံ အဿုတပုဗ္ဗေသု သုတ္တေသု ဗျာကရဏေသု ဝါ ဧကုဒ္ဒေသော ဘာသိတော. ယာ ဝီမံသာ တုလနာ ဣဒံ အတ္ထိ ကိစ္စံ, ဣဒံ သုတ္တံ ဘာသိတံ တဿ ဝေဝစနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဝါ န ဝါတိ. တတ္ထ ယာ ဝီမံသာ, အယံ ဝုစ္စတေ သောဓနော ဟာရော.

Đây là điều chưa được thuyết. Ý nghĩa của kệ tụng này đã được thuyết cũng nên được chỉ ra. Vì sao? Vì có phần còn lại ở đó. Kệ tụng: "Các vị ấy là những người thiền định, liên tục, luôn có sự tinh tấn vững chắc". Như vậy, khi những kệ tụng này được thọ trì, lúc đó ý nghĩa nên được chỉ ra. Tương tự, trong các kinh hoặc các bài ký chưa từng được nghe trước đây, một đề mục chung đã được thuyết. Sự thẩm sát, sự so sánh nào, đây là phận sự. (Phận sự là thẩm sát rằng:) "Kinh này đã được thuyết, từ đồng nghĩa của nó đã được chỉ ra hay chưa?". Trong đó, sự thẩm sát ấy được gọi là Sodhana hāra (pháp thanh lọc).

၅၅. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော? ဧကတ္တတာ စ ဝေမတ္တတာ စ. တတ္ထ ကိတပညတ္တိ စ ကိစ္စပညတ္တိ စ. သာ ဧကတ္တတာ စ ဝေမတ္တတာ စ ယထာ ပညတ္တိ ဧကဝေဝစနေန ဝေမတ္တတာ ပဇာနာတီတိ ပညာ, သာ စ အာဓိပတေယျဋ္ဌေန ပညတ္တိ. ယံ အနောမတ္တိယဋ္ဌေန ပညတ္တန္တိ. တံ အနောမတ္တိယဋ္ဌေန ပညာဗလံ. တနုဘူတာ ဂေါစရတ္တဝသာ သေဝသတိ တီသု ရတနေသု အနုဿတိ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ ဓမ္မာနုဿတိ သံဃာနုဿတိ အဝိပရီတာနုဿရဏတာယ. သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဓမ္မာနံ ပဝိစယေန ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ အဘိနီဟာရတော အဘိညာတိ. သင်္ခေပေန မဂ္ဂါ ကာ ဝတ္ထု အဝိကောပနတာယ ဧကတ္တာ, ယထာ ဥဏှေန သံသဋ္ဌံ ဥဏှောဒကံ, သီတေန သံသဋ္ဌံ သီတောဒကံ ခါရောဒကံ ဂုဠှောဒကန္တိ, ဣဒံ ဧကတ္တတာ ဝေမတ္တတာ စ.

55. Trong đó, Adhiṭṭhāna hāra (pháp quyết định) là gì? (Là) tính đồng nhất và tính dị biệt. Trong đó, có chế định... và chế định phận sự. Tính đồng nhất và tính dị biệt ấy, cũng như chế định, (là) trí tuệ vì biết được tính dị biệt bằng một từ đồng nghĩa. Và nó là chế định theo nghĩa làm chủ. Cái được chế định theo nghĩa không thấp kém, đó là tuệ lực theo nghĩa không thấp kém. Tùy niệm trong tam bảo: Phật tùy niệm, Pháp tùy niệm, Tăng tùy niệm. Do sự tùy niệm không sai lạc, (đó là) niệm. Chánh kiến, do sự thẩm sát các pháp, là trạch pháp giác chi. Do sự hướng đến, (đó là) thắng trí. Tóm lại, các đạo, do vật không bị phá vỡ, là đồng nhất. Ví như nước lạnh trộn với nước nóng là nước nóng, nước nóng trộn với nước lạnh là nước lạnh, nước mặn, nước ngọt. Đây là tính đồng nhất và tính dị biệt.

အတ္ထိ ပုန ဓမ္မော နာနာဓမ္မသံဃတော ဧကတော ယထာရူပံ စတ္တာရော ဝါရေတဗ္ဗာ, တဉ္စ ရူပန္တိ ဧကတ္တတာ. ပထဝီဓာတု အာပေါ တေဇော ဝါယောဓာတူတိ ဝေမတ္တတာ. ဧဝံ သဗ္ဗာ စတဿော ဓာတုယော ရူပန္တိ ဧကတ္တတာ, ပထဝီဓာတု အာပေါ တေဇော ဝါယောဓာတူတိ ဝေမတ္တတာ. ပထဝီဓာတူတိ လက္ခဏတော ဧကတ္တတာ, သံကိဏ္ဏဝတ္ထုတော ဝေမတ္တတာ. ယံ ကိဉ္စိ ကက္ခဠလက္ခဏံ, သဗ္ဗံ တံ ပထဝီဓာတူတိ ဧကတ္တတာ. ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ ဆဝိ စမ္မန္တိ ဝေမတ္တတာ. ဧဝံ သဗ္ဗံ စတဿော ဓာတုယော ရူပန္တိ ဧကတ္တံ. သဒ္ဒါ ဂန္ဓာ ရသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာတိ ဝေမတ္တတာ.

Lại nữa, có pháp là sự tập hợp của nhiều pháp khác nhau, hợp lại một cách tương xứng thành bốn (đại), và đó là sắc – đây là tính đồng nhất. Địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại – đây là tính dị biệt. Như vậy, tất cả bốn đại là sắc – đây là tính đồng nhất. Địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại – đây là tính dị biệt. Địa đại, về phương diện đặc tính, là đồng nhất; về phương diện vật hỗn hợp, là dị biệt. Bất cứ cái gì có đặc tính cứng, tất cả cái đó là địa đại – đây là tính đồng nhất. Tóc, lông, móng, răng, da mỏng, da dày – đây là tính dị biệt. Như vậy, tất cả (các phần của thân) là bốn đại, là sắc – đây là tính đồng nhất. Âm thanh, mùi, vị, vật xúc chạm – đây là tính dị biệt.

အတ္ထိ ပုန ဓမ္မော ဝေမတ္တတာ အညော နာမံ လဘတိ. ယထာ ကာယာနုပဿနာယ နဝသညာ ဝိနီလကသညာ ဥဒ္ဓုမာတကသညာ, အယံ အသုဘသညာ, ယာ ဧကတ္တတာ အာရမ္မဏတော ဝေမတ္တတော, သာ ဧဝံ သညာဝေဒနာသု အာဒီနဝံ သမနုပဿတော တထာဓိဋ္ဌာနံ သမာဓိန္ဒြိယံ စ သာယေဝ [Pg.239] ဓမ္မေသု တတ္ထ သညာဘာဝနာ ဝီရိယိန္ဒြိယံ စ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာ စိတ္တေ အတ္တသညံ ပဇဟတော ပညိန္ဒြိယံ စ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာ. (ဣတိ) ယော ကောစိ ဉာဏပစာရော သဗ္ဗသော ပညာယ ဂေါစရော ပညာ, အယံ ဝေမတ္တတာ, ယထာ ကာမရာဂေါ ဘဝရာဂေါ ဒိဋ္ဌိရာဂေါတိ ဝေမတ္တတာ တဏှာယ. ဣတိ ယံ ဧကတ္တတာယ စ ဝေမတ္တတာယ စ ဉာဏံ ဝီမံသနာ တုလနာ. အယံ အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော.

Lại nữa, có pháp dị biệt nhận được tên gọi khác. Ví như trong pháp quán thân có chín tưởng: tưởng xanh bầm, tưởng sình trương, đây là bất tịnh tưởng. Sự đồng nhất nào có được từ sự khác biệt về đối tượng, sự đồng nhất ấy, đối với người thấy rõ sự nguy hại trong tưởng và thọ, sự quyết định như vậy là định quyền. Và chính điều ấy trong các pháp, ở đó sự tu tập tưởng là tấn quyền. Và quán pháp trong các pháp, do từ bỏ ngã tưởng trong tâm, là tuệ quyền. Và quán tâm trong tâm. (Như vậy) bất cứ hành xứ nào của trí, hoàn toàn là đối tượng của tuệ, là tuệ, đây là sự dị biệt. Ví như dục ái, hữu ái, kiến ái, đó là sự dị biệt của ái. Như vậy, trí, sự thẩm sát, sự so sánh nào có trong sự đồng nhất và trong sự dị biệt, đây là Adhiṭṭhānahāra (phương pháp quyết định).

၅၆. တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော ဟာရော? သဟေတု သပ္ပစ္စယံ ဝေါဒါနဉ္စ သံကိလေသော စ, ယံ တဒုဘယံ ပရိယေဋ္ဌိ, သ ပရိက္ခာရော ဟာရော. ဣတိ ဓမ္မာနံ သဟေတုကာနံ ဟေတု ပရိယေသိတဗ္ဗော, သပ္ပစ္စယာနံ ပစ္စယော ပရိယေသိတဗ္ဗော.

56. Trong ấy, Parikkhārahāra (phương pháp khảo sát) là gì? Có sự thanh tịnh và sự ô nhiễm cùng với nhân và duyên; sự tìm cầu cả hai điều ấy, đó là Parikkhārahāra. Như vậy, đối với các pháp có nhân, cần phải tìm cầu nhân; đối với các pháp có duyên, cần phải tìm cầu duyên.

တတ္ထ ကိံ နာနာကရဏံ, ဟေတုဿ စ ပစ္စယဿ စ? သဘာဝေါ ဟေတု, ပရဘာဝေါ ပစ္စယော. ပရဘာဝဿ ပစ္စယော ဟေတုပိ, သဘာဝဿ ဟေတုယာ ပရဘာဝဿ ကဿစိ ပစ္စယော အဝုတ္တော ဟေတု, ဝုတ္တော ပစ္စယော. အဇ္ဈတ္တိကော ဟေတု, ဗာဟိရော ပစ္စယော. သဘာဝေါ ဟေတု, ပရဘာဝေါ ပစ္စယော. နိဗ္ဗတ္တကော ဟေတု, ပဋိဂ္ဂါဟကော ပစ္စယော. နေဝါသိကော ဟေတု, အာဂန္တုကော ပစ္စယော. အသာဓာရဏော ဟေတု, သာဓာရဏော ပစ္စယော. ဧကောယေဝ ဟေတု, အပရာပရော ပစ္စယော.

Trong đó, sự khác biệt giữa nhân và duyên là gì? Tự tánh là nhân, tha tánh là duyên. Duyên là tha tánh, nhân cũng là tự tánh. Trong một số trường hợp, nhân là tha tánh. Duyên không được gọi là nhân, mà được gọi là duyên. Nội phần là nhân, ngoại phần là duyên. Tự tánh là nhân, tha tánh là duyên. Cái làm phát sinh là nhân, cái tiếp nhận là duyên. Cái thường trú là nhân, cái khách lai là duyên. Cái không chung là nhân, cái chung là duyên. Nhân chỉ có một, duyên thì nối tiếp.

ဟေတုဿ ဥပကရဏံ သမုဒါနေတဗ္ဗော. သမုဒါနံ ဟေတု, တတ္ထ ဒုဝိဓော ဟေတု. ဒုဝိဓော ပစ္စယော – သမနန္တရပစ္စယော စ ပရမ္ပရပစ္စယော စ. ဟေတုပိ ဒုဝိဓော – သမနန္တရဟေတု စ ပရမ္ပရဟေတု စ. တတ္ထ ကတမော ပရမ္ပရပစ္စယော? အဝိဇ္ဇာ နာမရူပဿ ပရမ္ပရပစ္စယော, ဝိညာဏံ သမနန္တရပစ္စယတာယ ပစ္စယော. ယဒိ အာဒိမှိ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော ဘဝတိ နာမရူပဿ နိရောဓောပိ. တတ္ထ သမနန္တရံ ကိံ ကာရဏံ ပရမ္ပရပစ္စယော သမနန္တရပစ္စယော သမုဒ္ဒါနိတော, အယံ ပစ္စယတော. တတ္ထ ကတမော ပရမ္ပရဟေတု? ဝိဇာနန္တဿ ပရမ္ပရဟေတုတာယ ဟေတု, အညာကာရော သမနန္တရဟေတုတာယ ဟေတု. ယဿ ဟိ ယံ သမနန္တရံ နိဗ္ဗတ္တတိ, သော တဿ ဟေတုပိ ဇာတိနိရောဓာ ဗဟိ အာကာရနိရောဓော, အာကာရနိရောဓာ ဒဏ္ဍနိရောဓော, ဒဏ္ဍနိရောဓာ ခဏ္ဍနိရောဓော. ဧဝံ ဟေတုပိ ဒွိဓာ သော တာဟိ ပဿိတဗ္ဗော.

Sự hỗ trợ của nhân cần được nêu ra. Đây là nhân được nêu ra. Ở đây, nhân có hai loại. Duyên có hai loại: vô gián duyên và kế tục duyên. Nhân cũng có hai loại: vô gián nhân và kế tục nhân. Trong đó, kế tục duyên là gì? Vô minh là kế tục duyên của danh sắc, thức là duyên theo cách vô gián duyên. Nếu lúc đầu vô minh diệt thì sự diệt của danh sắc cũng xảy ra. Ở đó, nguyên nhân vô gián là gì? Kế tục duyên, vô gián duyên được nêu ra, đây là từ duyên. Trong đó, kế tục nhân là gì? Đối với người biết, nhân là theo cách kế tục nhân; một cách khác, nhân là theo cách vô gián nhân. Vì đối với cái nào mà cái gì phát sinh một cách vô gián, cái đó cũng là nhân của cái ấy. Do sự diệt của sinh, sự diệt của hình tướng bên ngoài xảy ra; do sự diệt của hình tướng, sự diệt của gậy xảy ra; do sự diệt của gậy, sự diệt của mảnh vỡ xảy ra. Như vậy, nhân cũng cần được thấy theo hai cách bởi những vị ấy.

ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ [Pg.240] ယထာ အဝိဇ္ဇာပစ္စယော တဿ ပုန ကိံပစ္စယော, အယောနိသော မနသိကာရော. သော ကဿ ပစ္စယော သင်္ခါရာနံ, ဣတိ ပစ္စယော စ သမုပ္ပန္နံ စ တဿ ကော ဟေတု အဝိဇ္ဇာယေဝ. တထာ ဟိ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာနုသယော အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနဿ ဟေတု ပုရိမာ ဟေတု ပစ္ဆာ ပစ္စယော, သာပိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာနံ ပစ္စယော စတူဟိ ကာရဏေဟိ သဟဇာတပစ္စယတာယ သမနန္တရပစ္စယတာယ အဘိသန္ဒနပစ္စယတာယ ပတိဋ္ဌာနပစ္စယတာယ.

Ví như trong Thập Nhị Nhân Duyên, vô minh là duyên. Lại nữa, cái gì là duyên của nó? Phi như lý tác ý. Nó là duyên của cái gì? Của các hành. Như vậy, vừa là duyên vừa là cái đồng sinh khởi, nhân của nó là gì? Chính là vô minh. Quả vậy, điểm khởi đầu không được biết đến. Ở đó, vô minh tùy miên là nhân của vô minh triền. Nhân trước, sau là duyên. Vô minh ấy cũng là duyên của các hành do bốn nguyên nhân: do là câu sinh duyên, do là vô gián duyên, do là tương tục duyên, do là y chỉ duyên.

၅၇. ကထံ သဟဇာတပစ္စယတာယ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာနံ ပစ္စယော? ယံ စိတ္တံ ရာဂပရိယုဋ္ဌံ, တတ္ထ အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနေန သဗ္ဗံ ပညာယ ဂေါစရံ ဟန္တိ. တတ္ထ သင်္ခါရာ တိပစ္စယဋ္ဌိကာ အဒ္ဓါဘူမိကာရမဟတ္တဿ အယံ အဝိဇ္ဇာသဟသမုပ္ပန္နံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတမာပဇ္ဇန္တီ စတူဟိ ကာရဏေဟိ ပညာ ပဟီယတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အနုသယော ပရိယုဋ္ဌာနံ သံယောဇနံ ဥပါဒါနံ. တတ္ထ အနုသယော ပရိယုဋ္ဌာနံ ဇာတိ ပရိယုဋ္ဌိတာ သံယုဇ္ဇတိ သံယုတ္တာ ဥပါဒိယတိ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ. ဧဝံ တေ သင်္ခါရာ တိဝိဓာ ဥပ္ပန္နာ ဘူမိဂတာ နာသညတ္ထ အယံ မဂ္ဂေန ဝိနီတတ္တာယာတိ တေ ထာမဂတာ အပတိဝိနီတာတိပိ တေ သင်္ခါရာတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ သဟေတုသမုပ္ပန္နဋ္ဌေန အတ္ထိ မေဝ ပစ္စယာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော နိဒ္ဒိဋ္ဌံ အပနေတွာ ကုသလံ အကုသလံ ကုသလော စ အကုသလော စ ပက္ခိပိတဗ္ဗော, ဝိပါကဓမ္မာ အပနေတွာ ဝစနီယံ အဝစနီယံ ဝစနီယဉ္စ အဝစနီယဉ္စ ပက္ခိပိတဗ္ဗံ, ဘဝအပေဝိရိတ္တာ, သဗ္ဗသုတ္တံ ပရိက္ခိပိတဗ္ဗံ.

57. Làm thế nào vô minh là duyên của các hành theo cách câu sinh duyên? Tâm nào bị tham xâm chiếm, ở đó, do vô minh triền, nó phá hủy tất cả đối tượng của tuệ. Ở đó, các hành này đồng sinh với vô minh, đạt đến sự tăng trưởng, phát triển, sung mãn. Do bốn nguyên nhân, tuệ bị suy giảm. Bốn điều nào? Tùy miên, triền, kiết sử, thủ. Ở đó, tùy miên, triền, bị xâm chiếm bởi chủng loại, nó tương ưng; do tương ưng, nó chấp thủ; do thủ làm duyên, hữu sinh khởi. Như vậy, các hành ấy sinh khởi theo ba cách, đã đi vào cảnh giới, không ở nơi nào khác. Điều này là để được phân biệt bởi đạo; chúng đã trở nên mạnh mẽ, không được điều phục, vì vậy chúng được gọi là hành. Như vậy, theo nghĩa đồng sinh khởi có nhân, có duyên, là duyên cho các hành. Cần loại bỏ thiện và bất thiện đã được chỉ ra, và thêm vào thiện và bất thiện. Cần loại bỏ các pháp dị thục, và thêm vào cái có thể nói và cái không thể nói. Toàn bộ kinh cần được bao quát cho đến khi thoát khỏi hữu.

ဒသ တထာဂတဗလာနိ စတ္တာရိ ဝေသာရဇ္ဇာနိ ပုညာနိ အနညာကတံ အဝိဇ္ဇာ သမနန္တရပစ္စယတာယ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော ယေန စိတ္တေန သဟ သမုပ္ပန္နာ အဝိဇ္ဇာ တဿ စိတ္တဿ သမနန္တရစိတ္တံ သမုပ္ပန္နန္တိ, တဿ ယံ သမနန္တရစိတ္တံ သမုပ္ပန္နန္တိ, တဿ ပစ္ဆိမဿ စိတ္တဿ ပုရိမစိတ္တံ ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော, တေန အဝိဇ္ဇာ ဟေတု တေန စိတ္တေန ဥပါဒါနံ အနောကာသကတာ ဉာဏံ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ယာ တဿ အပ္ပမာဒါ ဓာတု အဘိဇ္ဈာဘိသန္ဒိတာ တဟိံ ဝိပလ္လာသာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ, တတ္ထ သင်္ခါရာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ရတ္တာ ဒုဋ္ဌာ မူလဿ စေတနာ ရာဂပရိယုဋ္ဌာနေန ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌာနေန အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနေန ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော ဝတ္ထုနိဒ္ဒေသေ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော[Pg.241], ယံ ဝိပရီတစိတ္တော ဝိဇာနာတိ အယံ စိတ္တဝိပလ္လာသော, ယာ ဝိပရီတသညာ ဥပဂ္ဂဏှာတိ အယံ သညာဝိပလ္လာသော. ယံ ဝိပရီတဒိဋ္ဌိ အဘိနိဝိသတိ အယံ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော. အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာနိ ဝဍ္ဎန္တိ, တီဏိ အကုသလာနိ အယောနိသော မနသိကာရေ ဥပ္ပန္နံ ဝိညာဏဉ္စ ဝိဇ္ဇဉ္စ ကရောန္တိ. ဣတိ ပုဗ္ဗာပရန္တေ အကုသလာနာတရိတရော သင်္ခါရာ ဝုဒ္ဓိံ ဝေပုလ္လတံ ဂစ္ဆန္တိ. တေ စ မဟတာ စ အပ္ပဋိဝိဒိတာ ပေါနောဘဝိကာ သင်္ခါရာ ဘဝန္တိ. ဣတိ ဧဝံ အဝိဇ္ဇာ သဟဇာတပစ္စယတာယ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော သမနန္တရပစ္စယတာယ စ.

Mười lực Như Lai, bốn vô sở úy là các pháp thiện, không do nhân khác tạo ra. Vô minh là duyên cho các hành theo cách vô gián duyên. Vô minh đồng sanh với tâm nào, tâm vô gián của tâm ấy sanh khởi. Tâm vô gián nào của tâm ấy sanh khởi, tâm trước là duyên cho tâm sau theo cách nhân duyên. Do đó, vô minh là nhân. Do tâm ấy, thủ không có cơ hội, trí không sanh khởi. Giới bất phóng dật nào của người ấy bị tham dục chi phối, nơi đó các điên đảo sanh khởi: ‘trong cái bất tịnh có sự tịnh’, ‘trong cái khổ có sự lạc’. Nơi đó, các hành sanh khởi, bị tham ái, sân hận, tư của căn do tham tùy miên, sân tùy miên, vô minh tùy miên. Kiến điên đảo nên được chỉ ra trong phần chỉ rõ vật. Việc người có tâm điên đảo biết điều gì, đây là tâm điên đảo. Tưởng điên đảo nào nắm giữ, đây là tưởng điên đảo. Kiến điên đảo nào chấp chặt, đây là kiến điên đảo. Tám tà tánh tăng trưởng. Ba bất thiện trong tác ý không như lý làm sanh khởi cả thức và minh đã sanh. Như vậy, ở trước và sau, các hành không vượt qua được bất thiện đi đến sự tăng trưởng, sự lớn mạnh. Và những hành tái sanh ấy phần lớn không được thấu triệt hiện hữu. Như vậy, vô minh là duyên cho các hành theo cách câu sanh duyên và theo cách vô gián duyên.

၅၈. ကထံ အဘိသန္ဒနာကာရေန အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော? သာ အဝိဇ္ဇာ တေ သင်္ခါရေ အဘိသန္နေတိ ပရိပ္ဖရတိ. သေယျထာပိ နာမ ဥပ္ပလံ ဝါ ပဒုမံ ဝါ တံ ဥဒကေ ဝဍ္ဎံ အဿ, သီတေန ဝါရိနာ အဘိသန္နံ ပရိသန္ဒနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝံ အဘိသန္ဒနဋ္ဌေန အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော.

58. Làm thế nào vô minh là duyên cho các hành theo phương diện thấm nhuần? Vô minh ấy làm thấm ướt, làm lan khắp các hành ấy. Ví như hoa sen xanh hay hoa sen hồng ấy lớn lên trong nước, được thấm ướt, được tưới tắm bằng nước mát, nó đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh. Cũng vậy, vô minh là duyên cho các hành theo nghĩa thấm nhuần.

ကထံ ပတိဋ္ဌဟနဋ္ဌေန အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော? တေ သင်္ခါရာ အဝိဇ္ဇာယံ နိဿာယ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတံ အာပဇ္ဇန္တိ. သေယျထာပိ နာမ ဥပ္ပလံ ဝါ ပဒုမံ ဝါ ပထဝိံ နိဿာယ ပထဝိံ ပတိဋ္ဌာယ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတံ အာပဇ္ဇတိ. ဧတေ သင်္ခါရာ အဝိဇ္ဇာယံ ပတိဋ္ဌိတာ အဝိဇ္ဇာယံ နိဿာယ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတံ ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ ပတိဋ္ဌဟနဋ္ဌေန အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော.

Làm thế nào vô minh là duyên cho các hành theo nghĩa làm chỗ nương tựa? Các hành ấy nương vào vô minh mà đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh. Ví như hoa sen xanh hay hoa sen hồng nương vào đất, đứng vững trên đất mà đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh. Các hành này đứng vững trong vô minh, nương vào vô minh mà đi đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh. Như vậy, vô minh là duyên cho các hành theo nghĩa làm chỗ nương tựa.

ပုန ရာဂသဟဂတဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန ပဋိသန္ဓိမှိ ဘဝေါ နိဗ္ဗတ္တတိ, တံ ကမ္မဿ သဗ္ဗံ အဘိနိဝိဋ္ဌံ အညာဏဝသေန ပေါနောဘဝိကာ သင်္ခါရာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဧဝမ္ပိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ အတ္ထိ. ပုန ပဉ္စသု ယေ စ သေက္ခာ ပုဂ္ဂလာ, ယေ စ အသညိသမာပတ္တိံ သမာပန္နာ, ယေ စ ဘဝဂတာ, ယေ စ အန္တောဂတာယေဝ သံသေဒဇာ, ယေ စ ဝါ ပန အညော ဟိ ကောစိ အနာဂါမိဘူတာ န စေတေန္တိ န စ ပတ္ထေန္တိ, တေသံ ကိံ ပစ္စယာ သင်္ခါရာ. ပုန ရာဂါ အတ္ထိ တေသံ သင်္ခါရာနိ ဥပါဒါနာနိ စိတ္တမနုဿရန္တိယေဝ အဝိပက္ကဝိပါကသမူဟတာ အသမုစ္ဆိန္နပစ္စယာ တေသံ ပုန စ ဂတော ဘဝတိ. ဧဝမ္ပိ ဟိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ. ပုန သာ တေ န ဥပါဒါနာ နပိ သင်္ခါရာ အတ္ထိ, ပုန တေသံ သတ္တ အနုသယာ အသမူဟတာ အသမုစ္ဆိန္နာ တဒါရမ္မဏံ ဘဝတိ. ဝိညာဏဿ ပတိဋ္ဌာယ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ. ဧဝမ္ပိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ. ပုန သာ ယံ ကိဉ္စိ ကမ္မံ အာစယဂါမိ သဗ္ဗံ တံ အဝိဇ္ဇာဝသေန အဘိသင်္ခရိယတိ [Pg.242] တဏှာဝသေန စ အလ္လီယတိ အညာဏဝသေန စ တတ္ထ အာဒီနဝမ္ပိ န ဇာနာတိ. တဒေဝ ဝိညာဏဗီဇံ ဘဝတိ, သာယေဝ တဏှာသိနေဟော ဘဝတိ. သာယေဝ အဝိဇ္ဇာ သမ္မောဟောတိ. ဧဝမ္ပိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ ဝတ္တဗ္ဗာ. ဣတိ ဣမေဟိ အာကာရေဟိ အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော.

Lại nữa, do quả của nghiệp đi kèm với tham, hữu được sanh ra trong sự tái sanh. Tất cả sự chấp chặt ấy của nghiệp do bởi vô trí được gọi là các hành tái sanh. Như vậy cũng có các hành do vô minh làm duyên. Lại nữa, trong năm hạng, những vị hữu học, những vị đã nhập Vô tưởng định, những vị đã đến cõi hữu, những vị thấp sanh ở bên trong, và bất cứ vị nào khác đã trở thành bậc Bất lai, họ không tác ý, không mong cầu, các hành của họ do duyên gì? Lại nữa, các tham ái vẫn có, các hành, các thủ của họ chỉ tùy niệm tâm. Do quả chưa chín chưa được nhổ lên, do duyên chưa bị đoạn trừ, sự đi đến cõi hữu khác của họ lại xảy ra. Như vậy cũng có các hành do vô minh làm duyên. Lại nữa, đối với họ, không có thủ, cũng không có hành. Lại nữa, bảy tùy miên của họ chưa được nhổ lên, chưa bị đoạn trừ, nên có đối tượng ấy. Do thức có chỗ nương, do thức làm duyên mà có danh sắc. Như vậy cũng có các hành do vô minh làm duyên. Lại nữa, bất cứ nghiệp nào dẫn đến sự tích tập, tất cả nghiệp ấy được tạo tác do bởi vô minh, và dính mắc do bởi ái, và do bởi vô trí mà không biết cả sự nguy hại ở nơi đó. Chính cái đó trở thành hạt giống thức. Chính ái ấy trở thành chất dính. Chính vô minh ấy trở thành sự si mê. Như vậy cũng có các hành do vô minh làm duyên cần được nói đến. Như vậy, do những phương diện này, vô minh là duyên cho các hành.

တတ္ထ အဝိဇ္ဇာယ ဟေတု အယောနိသော မနသိကာရော ပစ္စယော ဟောတိ. တတ္ထ အဘိစ္ဆေဒေါ အယံ တတ္ထ တတိယံ ဗလံ နိဝတ္တိ, အယံ ပဋိသန္ဓိ. တတ္ထ ပုနဗ္ဘဝေါ ယော အဝေစ္ဆေဒေါ အသမုဂ္ဃာတနဋ္ဌေန အယံ အနုသယော. ယထာ ပဋာကံ ဝါ သာဋကံ ဝါ ဒွေ ဇနာ ပီဠေသု စ ဧကာ ဝါ ဗလံ ဝါ အဿ နိဝါဋဿေသု, န ပန ပီဠေသု သောသေယျ. တတ္ထ ယံ သိနေဟာ အာပေါဓာတု အနုပုလ္လနာ သောသေတဗ္ဗာ. ဥဏှဓာတုမာဂမ္မ သစေ ပုန တံ အာကာသေ နိက္ခိပေယျ တံ ဥဿာဝေန ယေဘုယျတရံ သိနေဟမာပဇ္ဇေယျ, န ဟိ အနာဂမ္မ တေဇောဓာတုံ ပရိသေသံ ဂစ္ဆေယျ. ဧဝမေဝ ဘဝဂ္ဂပရမာပိ သမာပတ္တိ န အနုရူပဿ သမုဂ္ဃာတာယ သံဝတ္တတိ. တေ ဟိ အာလယန္တိ သမ္မသန္တိ, န စ တဏှာယ တဏှာပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထ သော အသမုဂ္ဃာတော. အဝိဇ္ဇာယ အနုသယော စ စိတ္တဿ သမ္ပလိဗောဓော, ဣဒံ ပရိယုဋ္ဌာနံ. ယထာဘူတံ ဝိညာဏဿ အပ္ပဋိဝေဓော အယံ အဝိဇ္ဇာအာသဝေါ အဝိဇ္ဇာဝိညာဏဗီဇံ ဘဝတိ. ယံ ဗီဇံ သော ဟေတု န သမုစ္ဆိဇ္ဇတိ, အသမုစ္ဆိဇ္ဇန္တော ပဋိသန္ဒေဟတိ. ပဋိသန္ဒဟန္တော န သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆတိ. အသမုဂ္ဃာတံ စိတ္တံ ပရိယောနဟတိ, ပရိယောနဒ္ဓစိတ္တော ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ဣတိ သညာဏဿ သာသဝတ္ထော, အဝိဇ္ဇတ္ထော, ဟေတုအတ္ထော, အဝစ္ဆေဒတ္ထော, အနိဝတ္တိအတ္ထော, ဖလတ္ထော ပဋိသန္ဓိအတ္ထော, ပုနဗ္ဘဝတ္ထော, အသမုဂ္ဃာတတ္ထော, အနုသယတ္ထော, ပရိယုဋ္ဌာနတ္ထော, အပဋိဝေဓနတ္ထော. ဧတ္တာဝတာ အဝိဇ္ဇာယ ခေတ္တံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဘဝတိ. အယံ ဝုစ္စတေ ပရိက္ခာရော နာမ ဟာရော.

Ở đó, vô minh là nhân, tác ý không như lý là duyên. Ở đó, có sự đoạn tuyệt này, sức mạnh thứ ba đã chìm xuống ở đó, đây là sự tái sanh. Ở đó, sự không đoạn tuyệt nào là sự tái hữu do ý nghĩa không bị nhổ bật gốc rễ, đây là tùy miên. Ví như hai người vắt tấm vải hoặc tấm áo, và có thể có một nếp gấp. Khi vắt những tấm vải ướt, nó không thể khô được. Ở đó, do chất dính của thủy đại mà nó phải được làm khô. Nếu sau khi dựa vào hỏa đại, người ấy lại ném nó ra ngoài không trung, nó sẽ trở nên ẩm ướt hơn phần lớn bởi sương. Thật vậy, cũng như không dựa vào hỏa đại thì không thể đạt đến sự khô hoàn toàn, cũng thế, ngay cả thiền chứng cao nhất là cõi hữu tưởng cũng không dẫn đến sự nhổ bật gốc rễ của ái tương ứng. Thật vậy, họ chấp thủ, họ nắm giữ, và họ không đạt đến sự đoạn trừ ái dục bằng ái dục. Ở đó, có sự không nhổ bật gốc rễ ấy. Và tùy miên của vô minh là sự trói buộc của tâm, đây là triền cái. Sự không thâm nhập thức như thật, đây là lậu hoặc vô minh. Vô minh trở thành hạt giống của thức. Hạt giống nào là nhân không bị cắt đứt, do không bị cắt đứt nên nó tái sanh. Khi tái sanh, nó không đạt đến sự nhổ bật gốc rễ. Do không nhổ bật gốc rễ, tâm bị bao phủ. Với tâm bị bao phủ, người ấy không biết như thật. Như vậy, đối với thức, có ý nghĩa hữu lậu, ý nghĩa vô minh, ý nghĩa nhân, ý nghĩa không đoạn tuyệt, ý nghĩa không quay lại, ý nghĩa quả, ý nghĩa tái sanh, ý nghĩa tái hữu, ý nghĩa không nhổ bật gốc rễ, ý nghĩa tùy miên, ý nghĩa triền cái, ý nghĩa không thâm nhập. Đến chừng ấy, lĩnh vực của vô minh đã được chỉ rõ. Đây được gọi là phương pháp luận giải thích (parikkhārahāra).

၅၉. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော ဟာရော? ဥဂ္ဃဋိတမှိ တမှိ သန္တဉ္စေဝ စ နံ ဝိတ္ထာရံ ပန ဝတ္တဗ္ဗံ. ဝိတ္ထာရဝိဓံ စိတ္တညာ အယံ သမာရောပနော ဟာရော. တတ္ထ နာမနိဒ္ဒေသော ဥပဃဋကာ ဝတ္ထုနိဒ္ဒေသော ဝေဝစနံ ဝတ္ထုဘူတော ဝိတ္ထာရော. ယထာ ကိံ, ယာ ဘိက္ခူနံ ဝတ္တတော ပဟာတဗ္ဗော, အယံ ဥပဃဋနာ.

59. Ở đó, phương pháp luận áp đặt (samāropanahāra) là gì? Đối với người có trí tuệ khai mở, lời dạy rộng rãi và hiện hữu nên được nói ra. Nên biết tâm có nhiều loại rộng rãi. Đây là phương pháp luận áp đặt. Ở đó, sự chỉ định tên, sự chỉ định đối tượng gây hại, được gọi là từ đồng nghĩa. Sự chỉ định đã trở thành đối tượng được gọi là sự rộng rãi. Ví như thế nào? Điều gì nên được các Tỳ khưu từ bỏ theo phận sự, đây là sự áp đặt.

တတ္ထ [Pg.243] ကတမော သမာရောပနော? ကိဉ္စိ န ဝတ္တဗ္ဗံ, ရူပရာဂံ ဝါ နာမဝန္တပဟာတဗ္ဗံ. ယာဝ ဝိညာဏန္တိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာနိ. အဝိဇ္ဇာ တာ ဩပမ္မေန ပညာပေတဗ္ဗာ, အယံ သမာရောပနော. နိဿိတစိတ္တဿ စ မတ္တိကော စ နိဿယော တဏှာ စ ဒိဋ္ဌိ စ. တတ္ထ ဒိဋ္ဌိ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ သင်္ခါရာ. တတ္ထ ဒိဋ္ဌိပစ္စယာ တဏှာ ဣမေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ. တတ္ထ နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဣဒံ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ ယာဝ ဇရာမရဏံ, ဣဒံ သံခိတ္တေန ဘာသိတေ အဝသိဋ္ဌံ ပရောပယတိ.

Ở đó, sự áp đặt là gì? Không có gì để nói, sắc ái nên được từ bỏ như là phần cuối của danh. Cho đến thức, chúng nên được thực hiện một cách rộng rãi. Có việc làm cho biết về vô minh bằng ví dụ, đây là sự áp đặt. Đối với tâm nương tựa, có giới hạn, ái và tà kiến là nơi nương tựa. Ở đó, có tà kiến, vô minh, ái, và các hành. Ở đó, do tà kiến làm duyên, ái sanh khởi. Do vô minh làm duyên, các hành này sanh khởi. Ở đó, thức nương tựa, thức này do hành làm duyên, sanh khởi cho đến già và chết. Khi điều này được nói một cách tóm tắt, phần còn lại được áp đặt.

အနိဿိတဿ စလိတံ နတ္ထီတိ တဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိယာ တဏှာယ စ ပဟာနံ တတ္ထ ဒိဋ္ဌိအဝိဇ္ဇာနိရောဓာယ ဘူတံ ဝိညာဏံ သရာဂဋ္ဌာနိယေသု ဓမ္မေသု တံ တံ ဓမ္မံ ဥပေစ္စ အညံ ဓမ္မံ ဓာဝတိ မက္ကဋောပမတာယ, အထ ခွဿ ပရိတ္တေသု ဓမ္မေသု သရာဂဋ္ဌာနိယေသု ဆန္ဒရာဂေါ နတ္ထိ ကုတော တတော စလနာ, အဓိမတ္တေသု သတ္တေသု စိတ္တံ နိဝေဿယတိ တံ အပတိဋ္ဌိတံ ဝိညာဏံ အနာဟာရံ နိရုဇ္ဈတိ ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော ယာဝ ဇရာမရဏနိရောဓော. အယံ သမာရောပနော.

Đối với tâm không nương tựa, không có sự dao động. Như vậy, có sự đoạn trừ tà kiến và ái. Ở đó, do sự diệt của tà kiến và vô minh, thức đã sanh khởi, trong các pháp là nơi của ái, nó không bám vào pháp này hay pháp kia mà chạy đến pháp khác, nó chạy đi như ví dụ con khỉ. Nhưng đối với người ấy, trong các pháp nhỏ bé là nơi của ái, không có dục ái. Do đó, làm sao có sự dao động? Đối với chúng sanh vượt trội, tâm được làm cho sanh khởi nương tựa. Thức không có chỗ đứng, không có vật thực, nó diệt. Do thức diệt, danh sắc diệt, cho đến già và chết diệt. Đây là sự áp đặt.

တတ္ထ ရာဂဝသေန ဝိညာဏဿ စလိတံ သပရိဂ္ဂဟော, တသ္မိံ စလိတေ အသတိ ယော ပရိကိလေသောပစာရော တိဝိဓော အဂ္ဂိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဘဝတိ. တေနာဟ စလိတေ အသန္တေ ပဿဒ္ဓိ ဟောတိ. တတ္ထ ယံ သမာရောပနာ ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. ယာဝ ဝိမုတ္တိတမိတိ ဉာဏဒဿနံ ဘဝတိ. သော အာသဝါနံ ခယာ စ ဝိမုတ္တိ နော ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ ဥပပတ္တိဿ အာဂတိဂတိယာ အသန္တိယာ နေဝိဓ န ဟုရံ န ဥဘယမန္တရေန. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာတိ အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု. ဣဒမဿ သုတ္တဿ မဇ္ဈေ သမာရောပိတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေ စ ဝိမုတ္တိယံ စ ယောဂေါ န စ ဧတံ တဿ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇ္ဇန္တိ. အယံ ဝုစ္စတေ သမာရောပနော ဟာရော. န စ သံကိလေသဘာဂိယေန သုတ္တေန သံကိလေသဘာဂိယော ယေ စ ဓမ္မာ သမာရောပယိတဗ္ဗာ နာညေ. ဧဝံ ဝါသနာဘာဂိယေ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေ, အယံ သမာရောပနော ဟာရော. ဣမေ သောဠသ ဟာရာ.

Ở đó, sự dao động của thức do năng lực của ái là có sự nắm giữ. Khi sự dao động ấy không có, sự sanh khởi của phiền não, ba ngọn lửa, được dập tắt. Do đó, Ngài nói: 'Khi không có dao động, có sự an tịnh.' Ở đó, đây là sự áp đặt: người có thân an tịnh cảm thọ lạc. Đối với người có lạc, tâm được định. Cho đến 'trong giải thoát', như vậy, có trí và kiến. Vị ấy, do sự đoạn tận các lậu hoặc, đạt đến giải thoát. Đối với sự sanh khởi của vị ấy, không có đến và đi, không có ở đây, không có ở đời sau, không có ở giữa cả hai. Đây là sự chấm dứt khổ, là vô dư y Niết-bàn giới. Điều này được áp đặt vào giữa kinh này. Sự liên kết trong duyên khởi và trong giải thoát nên được thực hiện. Và họ không phân tích chi tiết ý nghĩa của điều đã được nói một cách tóm tắt. Đây được gọi là phương pháp luận áp đặt. Bằng kinh về phần ô nhiễm, các pháp nào thuộc phần ô nhiễm không nên được áp đặt cho các pháp khác. Tương tự, trong kinh về phần tập quán, trong kinh về phần thâm nhập, chúng không nên được áp đặt. Đây là phương pháp luận áp đặt. Đây là mười sáu phương pháp luận.

သုဝီရဿ မဟာကစ္စာယနဿ ဇမ္ဗုဝနဝါသိနော ပေဋကောပဒေသေ

Trong Tạng Luận Thuyết (Peṭakopadesa) của Đại đức Mahākaccāyana, bậc dũng mãnh, trú tại Jambuvanā.

ပဉ္စမာ ဘူမိ.

Địa thứ năm.

၆. သုတ္တတ္ထသမုစ္စယဘူမိ

6. Địa Tổng Hợp Ý Nghĩa Kinh.

၆၀. ဗုဒ္ဓါနံ [Pg.244] ဘဂဝန္တာနံ သာသနံ တိဝိဓေန သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ, ခန္ဓေသု ဓာတူသု အာယတနေသု စ. တတ္ထ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ရူပက္ခန္ဓော ယာဝ ဝိညာဏက္ခန္ဓော. ဒသ ရူပအာယတနာနိ စက္ခု ရူပါ စ ယာဝ ကာယော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ, အယံ ရူပက္ခန္ဓော. တတ္ထ ဆ ဝေဒနာကာယာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ယာဝ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, အယံ ဝေဒနာက္ခန္ဓော. တတ္ထ ဆ သညာကာယာ သညာက္ခန္ဓော, ရူပသညာ ယာဝ ဓမ္မသညာ ဣမေ ဆ သညာကာယာ, အယံ သညာက္ခန္ဓော. တတ္ထ ဆ စေတနာကာယာ သင်္ခါရက္ခန္ဓော, ရူပသဉ္စေတနာ ယာဝ ဓမ္မသဉ္စေတနာ ဣမေ ဆ စေတနာကာယာ, အယံ သင်္ခါရက္ခန္ဓော. တတ္ထ ဆ ဝိညာဏကာယာ ဝိညာဏက္ခန္ဓော, စက္ခုဝိညာဏံ ယာဝ မနောဝိညာဏံ ဣမေ ဆ ဝိညာဏကာယာ, အယံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော. ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ.

60. Giáo pháp của các Đức Phật, các Đức Thế Tôn, được thâu nhiếp theo ba cách: trong các uẩn, trong các giới, và trong các xứ. Ở đó, có năm uẩn: sắc uẩn cho đến thức uẩn. Mười sắc xứ: nhãn và sắc cho đến thân và xúc. Đây là sắc uẩn. Ở đó, sáu thân thọ là thọ uẩn: thọ sanh từ nhãn xúc cho đến thọ sanh từ ý xúc. Đây là thọ uẩn. Ở đó, sáu thân tưởng là tưởng uẩn: sắc tưởng cho đến pháp tưởng. Đây là sáu thân tưởng. Đây là tưởng uẩn. Ở đó, sáu thân tư là hành uẩn: sắc tư cho đến pháp tư. Đây là sáu thân tư. Đây là hành uẩn. Ở đó, sáu thân thức là thức uẩn: nhãn thức cho đến ý thức. Đây là sáu thân thức. Đây là thức uẩn. Đây là năm uẩn.

တေသံ ကာ ပရိညာ? အနိစ္စံ ဒုက္ခံ သညာ အနတ္တာတိ ဧသာ ဧတေသံ ပရိညာ. တတ္ထ ကတမော ခန္ဓတ္ထော? သမူဟတ္ထော ခန္ဓတ္ထော, ပုဉ္ဇတ္ထော ခန္ဓတ္ထော, ရာသတ္ထော ခန္ဓတ္ထော. တံ ယထာ ဒဗ္ဗက္ခန္ဓော ဝနက္ခန္ဓော ဒါရုက္ခန္ဓော အဂ္ဂိက္ခန္ဓော ဥဒကက္ခန္ဓော ဝါယုက္ခန္ဓော ဣတိ ဧဝံ ခန္ဓေသု သဗ္ဗသင်္ဂဟောဝ ဧဝံ ခန္ဓတ္ထော.

Sự liễu tri về chúng là gì? (Sự liễu tri) rằng: ‘Tưởng là vô thường, khổ, vô ngã,’ đó là sự liễu tri về chúng. Ở đây, nghĩa của uẩn là gì? Nghĩa là nhóm lại là nghĩa của uẩn, nghĩa là đống là nghĩa của uẩn, nghĩa là khối là nghĩa của uẩn. Ví như: đống vật chất, lùm cây, đống củi, khối lửa, khối nước, khối gió. Như vậy, trong các uẩn, sự thâu nhiếp tất cả chính là nghĩa của uẩn.

တတ္ထ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော စက္ခုဓာတု ရူပဓာတု စက္ခုဝိညာဏဓာတု…ပေ… မနောဓာတု ဓမ္မဓာတု မနောဝိညာဏဓာတု. ဧတာယော အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော. တာသံ ပရိညာ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ သညာ အနတ္တာတိ ဧသာ ဧတာသံ ပရိညာ. တတ္ထ ကော ဓာတုအတ္ထော? ဝုစ္စတေ အဝယဝတ္ထော ဓာတုအတ္ထော. အဝယဝေါတိ စက္ခု နော ပသာဒေါ စက္ခုဓာတု. ဧဝံ ပဉ္စသု ဓာတူသု ပုန ရာဂဝဝစ္ဆေဒတ္ထော ဓာတုအတ္ထော. ဝဝစ္ဆိန္နာ ဟိ စက္ခုဓာတု. ဧဝံ ပဉ္စသု ပုနရာဟ ဧကန္တိပကတျတ္ထေန ဓာတုအတ္ထောတိ ဝုစ္စတေ. တံ ယထာ, ပကတိယာ အယံ ပုရိသော ပိတ္တိကော သေမှိကော ဝါတိကော သန္နိပါတိကောတိ ဧဝံ ပကတိစက္ခုဓာတု ဒသန္နံ ပိယာ စ သဗ္ဗေသု ဣန္ဒြိယေသု…ပေ… ဝိသဘာဂတ္ထော ဓာတုအတ္ထော.

Ở đây, mười tám giới là: nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới... cho đến... ý giới, pháp giới, ý thức giới. Đó là mười tám giới. Sự liễu tri về chúng là (sự liễu tri) rằng: ‘Tưởng là vô thường, khổ, vô ngã,’ đó là sự liễu tri về chúng. Ở đây, nghĩa của giới là gì? Được nói rằng: nghĩa là thành phần là nghĩa của giới. Thành phần là: thần kinh nhãn của mắt là nhãn giới. Tương tự đối với năm giới. Lại nữa, nghĩa là đoạn trừ tham ái là nghĩa của giới. Vì nhãn giới đã được phân định. Tương tự đối với năm giới. Lại nữa, được nói rằng: nghĩa của giới là theo nghĩa tự tánh. Ví như: ‘Người này theo tự tánh là người có đàm, có mật, có gió, có sự hỗn hợp.’ Tương tự như vậy, nhãn giới có tự tánh... trong tất cả các căn... cho đến... nghĩa là khác biệt là nghĩa của giới.

တတ္ထ ဒွါဒသာယတနာနိ ကတမာနိ? ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ ဆ ဗာဟိရာနိ. စက္ခာယတနံ ယာဝ မနာယတနန္တိ အဇ္ဈတ္တိကံ, ရူပါယတနံ ယာဝ ဓမ္မာယတနန္တိ ဗာဟိရံ. ဧတာနိ ဒွါဒသ အာယတနာနိ. ဧတေသံ ကာ ပရိညာ? အနိစ္စံ ဒုက္ခံ သညာ အနတ္တာတိ, ဧသာ ဧတေသံ ပရိညာ. အပိ [Pg.245] စ ဒွိဓာ ပရိညာ ဉာတပရိညာ စ ပဟာနပရိညာ စ. တတ္ထ ဉာတပရိညာ နာမ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ သညာ အနတ္တာတိ, ဧသာ ဉာတပရိညာ. ပဟာနပရိညာ ပန ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနာ, ဧသာ ပဟာနပရိညာ. တတ္ထ ကတမော အာယတနတ္ထော? ဝုစ္စတေ အာကာရတ္ထော အာယတနတ္ထော. ယထာ သုဝဏ္ဏာကရော ဒုဗ္ဗဏ္ဏာကရော, ယထာ ဒွီဟိ တေဟိ အာကာရေဟိ တေ တေ ဂါဝါ ဥတ္တိဋ္ဌန္တိ. ဧဝံ ဧတေဟိ စိတ္တစေတသိကာ ဂါဝါ ဥတ္တိဋ္ဌန္တိ ကမ္မကိလေသာ ဒုက္ခဓမ္မာ စ. ပုနရာဟ အာယဒါနတ္ထော အာယတနတ္ထော. ယထာ ရညော အာယဒါနေဟိ အာယော ဘဝတိ, ဧဝံ အာယဒါနတ္ထော အာယတနတ္ထော.

Ở đây, mười hai xứ là gì? Sáu nội xứ và sáu ngoại xứ. Nhãn xứ cho đến ý xứ là nội xứ; sắc xứ cho đến pháp xứ là ngoại xứ. Đó là mười hai xứ. Sự liễu tri về chúng là gì? (Sự liễu tri) rằng: ‘Tưởng là vô thường, khổ, vô ngã,’ đó là sự liễu tri về chúng. Hơn nữa, liễu tri có hai loại: biến tri và đoạn tri. Ở đây, biến tri là (sự liễu tri) rằng: ‘Tưởng là vô thường, khổ, vô ngã,’ đó là biến tri. Còn đoạn tri là sự đoạn trừ dục tham, đó là đoạn tri. Ở đây, nghĩa của xứ là gì? Được nói rằng: nghĩa là nơi phát sinh là nghĩa của xứ. Ví như mỏ vàng, mỏ kim loại xấu; ví như từ hai nơi phát sinh ấy mà những con bò kia sinh khởi. Tương tự như vậy, từ những xứ này mà những con bò là tâm và tâm sở sinh khởi, và cả nghiệp, phiền não, và các pháp khổ đau nữa. Lại nữa, nghĩa là nơi thu thuế là nghĩa của xứ. Ví như thuế của vua phát sinh từ những nơi thu thuế, tương tự như vậy, nghĩa là nơi thu thuế là nghĩa của xứ.

၆၁. စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဒုက္ခံ သမုဒယော နိရောဓော မဂ္ဂေါ စ. ဒုက္ခံ ယထာ သမာသေန ဓမ္မာစရိယံ မာနသဉ္စ, သမုဒယော သမာသေန အဝိဇ္ဇာ စ တဏှာ စ, နိရောဓော သမာသေန ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စ, မဂ္ဂေါ သမာသေန သမထော စ ဝိပဿနာ စ.

61. Bốn Thánh đế là: khổ, tập, diệt, và đạo. Khổ, nói tóm lại, là sự thực hành pháp và tâm. Tập, nói tóm lại, là vô minh và ái. Diệt, nói tóm lại, là minh và giải thoát. Đạo, nói tóm lại, là chỉ và quán.

တတ္ထ သတ္တတိံသ ဗောဓိပက္ခိကာ ဓမ္မာ ကတမေ? စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ယာဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ဧဝမေတေ သတ္တတိံသ ဗောဓိပက္ခိကာ ဓမ္မာ. ယေ ဓမ္မာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သာဝကာနံ စ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ, သော မဂ္ဂေါ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, သမ္မပ္ပဓာနံ…ပေ… ဣဒ္ဓိပါဒံ…ပေ… ဣန္ဒြိယာနိ…ပေ… ဗလာနိ…ပေ… တတ္ထ ကော ဣန္ဒြိယတ္ထော? ဣန္ဒတ္ထော ဣန္ဒြိယတ္ထော, အာဓိပတေယျတ္ထော ဣန္ဒြိယတ္ထော, ပသာဒတ္ထော ဣန္ဒြိယတ္ထော, အသာဓာရဏံ ကဿ ကိရိယတ္ထော ဣန္ဒြိယတ္ထော အနဝပရိယတ္ထော ဗလတ္ထော, ထာမတ္ထော ဗလတ္ထော, ဥပါဒါယတ္ထော ဗလတ္ထော, ဥပတ္ထမ္ဘနတ္ထော ဗလတ္ထော.

Ở đây, ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề là gì? Bốn niệm xứ cho đến Thánh đạo tám ngành, như vậy đó là ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề. Những pháp nào đưa đến Niết-bàn cho các vị Phật, Thế Tôn, Độc Giác Phật, và các vị Thinh văn, đó là đạo, là bốn niệm xứ. Bốn là gì? Ở đây, vị Tỳ-khưu sống, quán thân trên thân, chánh cần... cho đến... thần túc... cho đến... các căn... cho đến... các lực... Ở đây, nghĩa của căn là gì? Nghĩa là làm chủ là nghĩa của căn, nghĩa là thống trị là nghĩa của căn, nghĩa là trong sáng là nghĩa của căn, nghĩa là hành động riêng biệt của cái gì đó là nghĩa của căn. Nghĩa là không lùi bước là nghĩa của lực, nghĩa là sức mạnh là nghĩa của lực, nghĩa là nâng đỡ là nghĩa của lực, nghĩa là hỗ trợ là nghĩa của lực.

တတ္ထ ကတမေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ? သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ယာဝ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. တတ္ထ ကတမော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ? သမ္မာဒိဋ္ဌိ ယာဝ သမ္မာသမာဓိ. တတ္ထ အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါတိ ခန္ဓော သီလက္ခန္ဓော စ သမာဓိက္ခန္ဓော စ ပညာက္ခန္ဓော စ. တတ္ထ ယာ စ သမ္မာဝါစာ ယော စ သမ္မာကမ္မန္တော ယော စ သမ္မာအာဇီဝေါ, အယံ သီလက္ခန္ဓော. ယာ စ သမ္မာသတိ ယော စ သမ္မာဝါယာမော ယော စ သမ္မာသမာဓိ, အယံ သမာဓိက္ခန္ဓော. ယော စ သမ္မာသင်္ကပ္ပော ယာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, အယံ ပညာက္ခန္ဓော. ဧဝံ တာယော တိဿော သိက္ခာ. ဧဝံ တီဟာကာရေဟိ ဒသ ပဒါနိ…ပေ….

Ở đây, bảy giác chi là gì? Niệm giác chi cho đến xả giác chi. Ở đây, đạo tám ngành là gì? Chánh kiến cho đến chánh định. Ở đây, đạo tám ngành là ba uẩn: giới uẩn, định uẩn, và tuệ uẩn. Trong đó, chánh ngữ, chánh nghiệp, và chánh mạng, đây là giới uẩn. Chánh niệm, chánh tinh tấn, và chánh định, đây là định uẩn. Chánh tư duy và chánh kiến, đây là tuệ uẩn. Như vậy, đó là ba học. Như vậy, với ba phương diện này, có mười mục...

တတ္ထ [Pg.246] ယောဂါဝစရော သီလက္ခန္ဓေ ဌိတော ဒေါသံ အကုသလံ န ဥပါဒိယတိ, ဒေါသာနုသယံ သမူဟနတိ, ဒေါသသလ္လံ ဥဒ္ဓရတိ, ဒုက္ခဝေဒနံ ပရိဇာနာတိ, ကာမဓာတုံ သမတိက္ကမတိ. သမာဓိက္ခန္ဓေ ဌိတော လောဘံ အကုသလံ န ဥပါဒိယတိ, ရာဂါနုသယံ သမူဟနတိ, လောဘသလ္လံ ဥဒ္ဓရတိ, သုခဝေဒနံ ပရိဇာနာတိ, ရူပဓာတုံ သမတိက္ကမတိ. ပညာက္ခန္ဓေ ဌိတော မောဟံ အကုသလံ န ဥပါဒိယတိ, အဝိဇ္ဇာနုသယံ သမူဟနတိ, မောဟသလ္လံ ဒိဋ္ဌိသလ္လဉ္စ ဥဒ္ဓရတိ, အဒုက္ခမသုခဝေဒနံ ပရိဇာနာတိ, အရူပဓာတုံ သမတိက္ကမတိ. ဣတိ တီဟိ ခန္ဓေဟိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ န ဥပါဒိယတိ, စတ္တာရိ သလ္လာနိ ဥဒ္ဓရတိ, တိဿော ဝေဒနာ ပရိဇာနာတိ, တေဓာတုကံ သမတိက္ကမတိ.

Ở đây, hành giả đứng vững trong giới uẩn, không chấp thủ sân là bất thiện, nhổ lên tùy miên sân, rút ra mũi tên sân, liễu tri khổ thọ, vượt qua Dục giới. Đứng vững trong định uẩn, không chấp thủ tham là bất thiện, nhổ lên tùy miên tham, rút ra mũi tên tham, liễu tri lạc thọ, vượt qua Sắc giới. Đứng vững trong tuệ uẩn, không chấp thủ si là bất thiện, nhổ lên tùy miên vô minh, rút ra mũi tên si và mũi tên tà kiến, liễu tri bất khổ bất lạc thọ, vượt qua Vô sắc giới. Như vậy, với ba uẩn, vị ấy không chấp thủ ba bất thiện căn, rút ra bốn mũi tên, liễu tri ba thọ, vượt qua ba cõi.

၆၂. တတ္ထ ကတမာ အဝိဇ္ဇာ? ယံ စတူသု အရိယသစ္စေသု အညာဏန္တိ ဝိတ္ထာရေန ယထာ သော ပါဏသဇ္ဇေသု ကထံကထာ ကာတဗ္ဗံ. တတ္ထ ကတမံ ဝိညာဏံ? ဆ ဝိညာဏကာယာ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ ဖဿော မနသိကာရော, ဣဒံ နာမံ. တတ္ထ ကတမံ ရူပံ? စာတုမဟာဘူတိကံ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယရူပဿ ပညတ္တိံ. ဣတိ ပုရိမကဉ္စ နာမံ ဣဒဉ္စ ရူပံ တဒုဘယံ နာမရူပန္တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ ဆဠာယတနန္တိ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ, စက္ခု အဇ္ဈတ္တိကံ အာယတနံ ယာဝ မနော အဇ္ဈတ္တိကံ အာယတနံ. ဖဿောတိ ဆ ဖဿကာယာ စက္ခုသမ္ဖဿော ယာဝ မနောသမ္ဖဿောတိ ဖဿော. ဆ ဝေဒနာကာယာ ဝေဒနာ. တဏှာတိ ဆ တဏှာကာယာ တဏှာ. ဥပါဒါနန္တိ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ ကာမုပါဒါနံ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ အတ္တဝါဒုပါဒါနန္တိ ဥပါဒါနံ. ဘဝေါတိ တယော ဘဝါ ကာမဘဝေါ ရူပဘဝေါ အရူပဘဝေါ. တတ္ထ ကတမာ ဇာတိ? ယာ ပဌမံ ခန္ဓာနံ ပဌမံ ဓာတူနံ ပဌမံ အာယတနာနံ ဥပ္ပတ္တိ ဇာတိ သဉ္ဇာတိ ဩက္ကန္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ, အယံ ဇာတိ. တတ္ထ ကတမာ ဇရာ? ဇရာ နာမ ယံ တံ ခဏ္ဍိစ္စံ ပါလိစ္စံ ဝလိတ္တစတာ ပဝိဝိတ္တံ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဝိဝဏ္ဏတံ ဘဂ္ဂေါ တံ ဇရာ ဟီယနာ ပဟီယနာ အာယုနော ဟာနိ သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိဘေဒေါ ဥပနာဟော ပရိပါကော, အယံ ဇရာ. တတ္ထ ကတမံ မရဏံ? မရဏံ နာမ ယံ တသ္မိံ တသ္မိံ သတ္တနိကာယေ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ စုတိ စဝနတာ မရဏံ ကာလင်္ကိရိယာ ဥဒ္ဓုမာတကာနံ ဘေဒေါ ကာယဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပစ္ဆေဒေါ, ဣဒံ မရဏံ. ဣတိ ပုရိမိကာ စ ဇရာ ဣဒဉ္စ မရဏံ တဒုဘယံ ဇရာမရဏံ.

62. Trong đó, vô minh là gì? Sự không biết trong bốn Thánh đế, nên được trình bày chi tiết như sự hoài nghi trong các bộ phận của sinh vật. Trong đó, thức là gì? Sáu thân thức, thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý, đây là danh. Trong đó, sắc là gì? Bốn đại chủng và sự biểu thị của sắc do nương vào bốn đại chủng. Như vậy, danh đã nói trước và sắc này, cả hai được gọi là danh sắc. Trong đó, sáu xứ là sáu nội xứ: mắt là nội xứ cho đến ý là nội xứ. Xúc là sáu thân xúc: nhãn xúc cho đến ý xúc là xúc. Sáu thân thọ là thọ. Ái là sáu thân ái. Thủ là bốn thủ: dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, và ngã luận thủ là thủ. Hữu là ba hữu: dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu. Trong đó, sanh là gì? Sự sanh khởi đầu tiên của các uẩn, sự sanh khởi đầu tiên của các giới, sự sanh khởi đầu tiên của các xứ, sự phát sanh, sự sanh, sự nhập thai, sự hiện hữu, sự xuất hiện của các uẩn, đây là sanh. Trong đó, già là gì? Già là sự rụng răng, tóc bạc, da nhăn, sự tách rời, sự biến đổi màu sắc, sự gãy vỡ của bốn đại chủng, đó là già; sự suy giảm, sự suy thoái, sự hao tổn, sự tiêu hao của tuổi thọ, sự hư hoại, sự căng thẳng, sự chín muồi của các căn, đây là già. Trong đó, chết là gì? Chết là sự di chuyển, sự biến mất, sự chết, sự mệnh chung của các chúng sanh trong mỗi loài chúng sanh ấy, sự tan rã của thân thể của những kẻ sình trương, sự đoạn tuyệt của mạng căn, đây là chết. Như vậy, già đã nói trước và chết này, cả hai là già-chết.

တတ္ထ [Pg.247] အန္ဓကာရတိမိသာ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနနလက္ခဏာ အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပဒဋ္ဌာနံ ဟ. အဘိသင်္ခရဏလက္ခဏာ သင်္ခါရာ, ဥပစယပုနဗ္ဘဝါဘိရောပနပစ္စုပဋ္ဌာနာ. တေ ဝိညာဏဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝတ္ထု သဝိညတ္တိလက္ခဏံ ဝိညာဏံ, တံ နာမရူပဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အနေကသန္နိဿယလက္ခဏံ နာမရူပံ, တံ သဠာယတနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣန္ဒြိယဝဝတ္ထာပနလက္ခဏံ သဠာယတနံ, တံ ဖဿဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သန္နိပါတလက္ခဏော ဖဿော, သော ဝေဒနာယ ပဒဋ္ဌာနံ. အနုဘဝနလက္ခဏာ ဝေဒနာ, သာ တဏှာယ ပဒဋ္ဌာနံ. အဇ္ဈောသာနလက္ခဏာ တဏှာ, သာ ဥပါဒါနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အာဒါနပရိဟနနလက္ခဏံ ဥပါဒါနံ, တံ ဘဝဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နာနာဂတိဝိက္ခေပလက္ခဏော ဘဝေါ, သော ဇာတိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝလက္ခဏာ ဇာတိ, သာ ဇရာယ ပဒဋ္ဌာနံ. ဥပနယပရိပါကလက္ခဏာ ဇရာ, သာ မရဏဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အာယုက္ခယဇီဝိတဥပရောဓလက္ခဏံ မရဏံ, တံ ဒုက္ခဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာယသမ္ပီဠနလက္ခဏံ ဒုက္ခံ, တံ ဒေါမနဿဿ ပဒဋ္ဌာနံ. စိတ္တသမ္ပီဠနလက္ခဏံ ဒေါမနဿံ, တံ သောကဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သောစနလက္ခဏော သောကော, သော ပရိဒေဝဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝစီနိစ္ဆာရဏလက္ခဏော ပရိဒေဝေါ, သော ဥပါယာသဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယေ အာယာသာ တေ ဥပါယာသာ.

Trong đó, vô minh có đặc tính không biết đúng như thật, như bóng tối mịt mù, là nhân gần của các hành. Các hành có đặc tính tạo tác, có sự biểu hiện là tích lũy và đưa đến tái sanh. Chúng là nhân gần của thức. Thức có đặc tính nhận biết đối tượng, nó là nhân gần của danh sắc. Danh sắc có đặc tính nương tựa lẫn nhau, nó là nhân gần của sáu xứ. Sáu xứ có đặc tính phân định các căn, nó là nhân gần của xúc. Xúc có đặc tính hội tụ, nó là nhân gần của thọ. Thọ có đặc tính cảm nhận, nó là nhân gần của ái. Ái có đặc tính đắm nhiễm, nó là nhân gần của thủ. Thủ có đặc tính chấp giữ và nắm chặt, nó là nhân gần của hữu. Hữu có đặc tính phân tán vào các cõi khác nhau, nó là nhân gần của sanh. Sanh có đặc tính làm xuất hiện các uẩn, nó là nhân gần của già. Già có đặc tính dẫn đến (cái chết) và chín muồi, nó là nhân gần của chết. Chết có đặc tính làm cạn kiệt tuổi thọ và ngăn chặn mạng sống, nó là nhân gần của khổ. Khổ có đặc tính bức bách thân, nó là nhân gần của ưu. Ưu có đặc tính bức bách tâm, nó là nhân gần của sầu. Sầu có đặc tính sầu muộn, nó là nhân gần của bi. Bi có đặc tính phát ra lời nói (than khóc), nó là nhân gần của não. Những gì là mệt nhọc, đó là não.

နဝ ပဒါနိ ယတ္ထ သဗ္ဗော အကုသလပက္ခော သင်္ဂဟံ သမောသရဏံ ဂစ္ဆတိ. ကတမာနိ နဝ ပဒါနိ? ဒွေ မူလကိလေသာ, တီဏိ အကုသလမူလာနိ, စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ. တတ္ထ ဒွေ မူလကိလေသာ အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ, တီဏိ အကုသလမူလာနိ လောဘော ဒေါသော မောဟော စ. စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ – ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ သညာဝိပလ္လာသော စိတ္တဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော, ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ သညာဝိပလ္လာသော စိတ္တဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော, ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ သညာဝိပလ္လာသော စိတ္တဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော, ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ သညာဝိပလ္လာသော စိတ္တဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော.

Có chín nền tảng nơi mà toàn bộ phe bất thiện được thu nhiếp và hội tụ. Chín nền tảng là gì? Hai phiền não gốc, ba gốc bất thiện, bốn điên đảo. Trong đó, hai phiền não gốc là vô minh và hữu ái; ba gốc bất thiện là tham, sân, và si. Bốn điên đảo là: trong cái vô thường (cho là) thường, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo; trong khổ (cho là) vui, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo; trong vô ngã (cho là) ngã, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo; trong bất tịnh (cho là) tịnh, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo.

၆၃. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာ နာမ စတူသု အရိယသစ္စေသု ယထာဘူတံ အညာဏံ, အယံ အဝိဇ္ဇာ. ဘဝတဏှာ နာမ ယော ဘဝေသု ရာဂေါ သာရာဂေါ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ ပတ္ထနာ နန္ဒီ အဇ္ဈောသာနံ အပရိစ္စာဂေါ, အယံ ဘဝတဏှာ.

63. Trong đó, gọi là vô minh là sự không biết đúng như thật trong bốn Thánh đế, đây là vô minh. Gọi là hữu ái là sự tham ái, sự đắm say, sự mong muốn, sự mê muội, sự nguyện cầu, sự vui thích, sự đắm nhiễm, sự không từ bỏ trong các cõi hữu, đây là hữu ái.

တတ္ထ ကတမော လောဘော အကုသလမူလံ?

Trong đó, tham là gốc bất thiện nào?

လောဘော နာမ သော တေသု တေသု ပရဝတ္ထူသု ပရဒဗ္ဗေသု ပရဋ္ဌာနေသု ပရသာပတေယျေသု ပရပရိဂ္ဂဟိတေသု [Pg.248] လောဘော လုဗ္ဘနာ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ ပတ္ထနာ နန္ဒီ အဇ္ဈောသာနံ အပရိစ္စာဂေါ, အယံ လောဘော အကုသလမူလံ. ကဿေတံ မူလံ? လောဘော လောဘဇဿ အကုသလဿ ကာယကမ္မဿ ဝစီကမ္မဿ မနောကမ္မဿ စ, တထာ ယထာ တံသမ္ပယုတ္တာနံ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ မူလံ.

Gọi là tham đó là sự tham lam, sự thèm muốn, sự mong muốn, sự mê muội, sự nguyện cầu, sự vui thích, sự đắm nhiễm, sự không từ bỏ đối với các vật của người khác, tài sản của người khác, địa vị của người khác, của cải của người khác, những thứ đã được người khác sở hữu; đây là tham, gốc bất thiện. Nó là gốc của cái gì? Tham là gốc của thân nghiệp, khẩu nghiệp, và ý nghiệp bất thiện sanh từ tham, và cũng là gốc của các pháp tâm và tâm sở tương ưng với chúng.

တတ္ထ ကတမော ဒေါသော အကုသလမူလံ?

Trong đó, sân là gốc bất thiện nào?

သော သတ္တေသု အာဃာတော အက္ခန္တိ အပ္ပစ္စယော ဗျာပါဒေါ ပဒေါသော အနတ္ထကာမတာ စေတသော ပဋိဃာတော, အယံ ဒေါသော အကုသလမူလံ.

Sân đó là sự oán hận, sự không kham nhẫn, sự không tin tưởng, sự sân hận, sự phẫn nộ, sự mong muốn điều bất lợi, sự va chạm của tâm đối với chúng sanh; đây là sân, gốc bất thiện.

ကဿေတံ မူလံ?

Nó là gốc của cái gì?

ဒေါသဇဿ ကာယကမ္မဿ ဝစီကမ္မဿ မနောကမ္မဿ သမ္ပယုတ္တာနဉ္စ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ မူလံ.

(Nó là) gốc của thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp sanh từ sân, và của các pháp tâm và tâm sở tương ưng.

တတ္ထ ကတမော မောဟော အကုသလမူလံ?

Trong đó, si là gốc bất thiện nào?

ယံ စတူသု အရိယသစ္စေသု အနဘိသမယော အသမ္ပဇ္ဇဂ္ဂါဟော အပ္ပဋိဝေဓော မောဟော မုယှနာ သမ္မောဟော သမ္မုယှနာ အဝိဇ္ဇာ တမော အန္ဓကာရော အာဝရဏံ နီဝရဏံ ဆဒနံ အစ္ဆဒနံ အပသစ္ဆာဂမနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ, အယံ မောဟော အကုသလမူလံ.

Sự không thấu suốt, không nắm bắt trọn vẹn, không liễu ngộ nào trong bốn Thánh đế, sự si mê, sự mê muội, sự si mê mãnh liệt, sự mê muội mãnh liệt, vô minh, bóng tối, sự tối tăm, sự che lấp, triền cái, sự che đậy, sự che đậy xấu xa, sự đi đến chỗ từ bỏ nào đối với các pháp thiện, sự si mê này là căn bất thiện.

ကဿေတံ မူလံ?

Nó là gốc rễ của cái gì?

မောဟဇဿ အကုသလဿ ကာယကမ္မဿ ဝစီကမ္မဿ မနောကမ္မဿ စ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ မူလံ.

(Nó) là căn của thân nghiệp, khẩu nghiệp, và ý nghiệp bất thiện sanh từ si, và của các pháp tâm và tâm sở tương ưng với chúng.

တတ္ထ ဝိပလ္လာသာ ဇာနိတဗ္ဗာ, ဝိပလ္လာသာနံ ဝတ္ထု ဇာနိတဗ္ဗံ. ယံ ဝိပလ္လာသံ သိယာ, တံ ဇာနိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ဧကော ဝိပလ္လာသော တီဏိ ဝိပလ္လာသာနိ စတ္တာရိ ဝိပလ္လာသဝတ္ထူနိ. ကတမော ဧကော ဝိပလ္လာသော စ, ယေန ပဋိပက္ခေန ဝိပလ္လာသိတံ ဂဏှာတိ?

Ở đây, các điên đảo tưởng nên được biết, đối tượng của các điên đảo tưởng nên được biết. Cái gì có thể là điên đảo tưởng, điều đó nên được biết. Ở đây, có một điên đảo tưởng, ba điên đảo tưởng, bốn đối tượng của điên đảo tưởng. Và thế nào là một điên đảo tưởng, mà qua đó người ta nắm bắt một cách điên đảo, trái ngược (với thực tại)?

‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ, ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ, ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ, ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ, အယံ ဧကော ဝိပလ္လာသော.

Trong cái vô thường (cho là) thường; trong cái khổ (cho là) lạc; trong cái vô ngã (cho là) ngã; trong cái bất tịnh (cho là) tịnh. Đây là một điên đảo tưởng.

ကတမာနိ စတ္တာရိ ဝိပလ္လာသဝတ္ထူနိ?

Bốn đối tượng của điên đảo tưởng là gì?

ကာယော ဝေဒနာ စိတ္တံ ဓမ္မာ စ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ဝိပလ္လာသဝတ္ထူနိ.

Thân, thọ, tâm, và các pháp. Đây là bốn đối tượng của điên đảo tưởng.

ကတမာနိ တီဏိ ဝိပလ္လာသာနိ?

Ba điên đảo tưởng là gì?

သညာ စိတ္တံ ဒိဋ္ဌိ စ. ဣမာနိ တီဏိ ဝိပလ္လာသာနိ.

Tưởng, tâm, và kiến. Đây là ba điên đảo tưởng.

တတ္ထ မနာပိကေ ဝတ္ထုမှိ ဣန္ဒြိယဝတ္ထေ ဝဏ္ဏာယတနေ ဝါ ယော နိမိတ္တဿ ဥဂ္ဂါဟော, အယံ သညာဝိပလ္လာသော. တတ္ထ ဝိပရီတစိတ္တဿ ဝတ္ထုမှိ သတိ ဝိညတ္တိ, အယံ စိတ္တဝိပလ္လာသော. တတ္ထ ဝိပရီတစိတ္တဿ တမှိ ရူပေ ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ယာ ခန္တိ ရုစိ ဥပေက္ခနာ နိစ္ဆယော ဒိဋ္ဌိ နိဒဿနံ သန္တီရဏာ, အယံ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော. တတ္ထ ဝတ္ထုဘေဒေန ကာယေသု ဒွါဒသ ဝိပလ္လာသာ ဘဝန္တိ. တယော [Pg.249] ကာယေ တယော ဝေဒနာယ တယော စိတ္တေ တယော ဓမ္မေ, စတ္တာရော သညာဝိပလ္လာသာ စတ္တာရော စိတ္တဝိပလ္လာသာ စတ္တာရော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသာ, အာယတနူပစယတော စက္ခုဝိညာဏသညာသမင်္ဂိဿ ရူပေသု ဒွါဒသ ဝိပလ္လာသာ ယာဝ မနော သညာသမင်္ဂိဿ, ဓမ္မေသု ဒွါဒသ ဝိပလ္လာသာ ဆ ဒွါဒသကာ စတ္တာရိ ဝိပလ္လာသာ ဘဝန္တိ. အာရမ္မဏနာနတ္တတော ဟိ အပရိမိတသင်္ခေယျာနံ သတ္တာနံ အပရိမိတမသင်္ခေယျာ ဝိပလ္လာသာ ဘဝန္တိ ဟီနုက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမတာယ.

Ở đây, sự nắm bắt tướng trong một đối tượng khả ái, trong đối tượng của giác quan, hoặc trong sắc xứ, đó là tưởng điên đảo. Ở đây, khi có đối tượng, sự biểu tri của tâm bị điên đảo, đó là tâm điên đảo. Ở đây, đối với người có tâm bị điên đảo, sự kham nhẫn, sự ưa thích, sự xả, sự quyết định, tà kiến, sự chỉ rõ, sự thẩm xét nào về sắc ấy rằng 'trong cái bất tịnh là tịnh', đó là kiến điên đảo. Ở đây, do sự khác biệt của đối tượng, có mười hai điên đảo tưởng phát sinh. Ba trong thân, ba trong thọ, ba trong tâm, ba trong pháp; bốn tưởng điên đảo, bốn tâm điên đảo, bốn kiến điên đảo. Do sự tích tập của các xứ, đối với người có nhãn thức và tưởng, có mười hai điên đảo tưởng trong các sắc; cho đến người có ý và tưởng, có mười hai điên đảo tưởng trong các pháp. Có sáu nhóm mười hai, (như vậy) có bốn loại điên đảo tưởng. Thật vậy, do sự đa dạng của đối tượng, đối với vô lượng vô số chúng sanh, có vô lượng vô số điên đảo tưởng, do sự hạ liệt, ưu thắng, và trung bình.

၆၄. တတ္ထ ပဉ္စက္ခန္ဓာ စတ္တာရိ အတ္တဘာဝဝတ္ထူနိ ဘဝန္တိ. ယော ရူပက္ခန္ဓော, သော ကာယော အတ္တဘာဝဝတ္ထု. ယော ဝေဒနာက္ခန္ဓော, သော ဝေဒနာ အတ္တဘာဝဝတ္ထု. ယော သညာက္ခန္ဓော စ သင်္ခါရက္ခန္ဓော စ, တေ ဓမ္မာ အတ္တဘာဝဝတ္ထု. ယော ဝိညာဏက္ခန္ဓော, သော စိတ္တံ အတ္တဘာဝဝတ္ထု. ဣတိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ စတ္တာရိ အတ္တဘာဝဝတ္ထူနိ. တတ္ထ ကာယေ ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော ဘဝတိ. ဧဝံ ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ…ပေ… ဓမ္မေသု စ အတ္တဝိပလ္လာသော ဘဝတိ. တတ္ထ စတုန္နံ ဝိပလ္လာသာနံ သမုဂ္ဃာတနတ္ထံ ဘဂဝါ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဒေသေတိ ပညပေတိ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတော ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသံ သမုဂ္ဃာတေတိ, ဧဝံ ဝေဒနာသု, စိတ္တေ, ဓမ္မေသု စ ကာတဗ္ဗံ.

64. Ở đây, năm uẩn trở thành bốn đối tượng của tự thể. Sắc uẩn nào, đó là thân, đối tượng của tự thể. Thọ uẩn nào, đó là thọ, đối tượng của tự thể. Tưởng uẩn và hành uẩn nào, chúng là các pháp, đối tượng của tự thể. Thức uẩn nào, đó là tâm, đối tượng của tự thể. Như vậy, năm uẩn là bốn đối tượng của tự thể. Ở đây, trong thân, điên đảo tưởng 'trong cái bất tịnh là tịnh' phát sinh. Tương tự, trong các thọ... trong tâm... và trong các pháp, ngã điên đảo tưởng phát sinh. Ở đây, để nhổ bật bốn điên đảo tưởng, Đức Thế Tôn thuyết giảng và chế định bốn niệm xứ. Người sống quán thân trong thân nhổ bật điên đảo tưởng 'trong cái bất tịnh là tịnh'; tương tự, cần phải thực hành đối với các thọ, tâm, và các pháp.

တတ္ထ အန္ဓကာရတိမိသာ အပ္ပဋိဝေဓလက္ခဏာ အဝိဇ္ဇာ, တဿာ ဝိပလ္လာသပဒဋ္ဌာနံ. အဇ္ဈောသာနလက္ခဏာ တဏှာ, တဿာ ပိယရူပသာတရူပံ ပဒဋ္ဌာနံ. အတ္တာသယဝဉ္စနာလက္ခဏော လောဘော, တဿ အဒိန္နာဒါနံ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣဓ ဝိဝါဒလက္ခဏော ဒေါသော, တဿ ပါဏာတိပါတော ပဒဋ္ဌာနံ. ဝတ္ထုဝိပ္ပဋိပတ္တိလက္ခဏော မောဟော, တဿ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိ ပဒဋ္ဌာနံ. သင်္ခတာနံ ဓမ္မာနံ အဝိနာသဂ္ဂဟဏလက္ခဏာ နိစ္စသညာ, တဿာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ ပဒဋ္ဌာနံ. သာသဝဖဿောပဂမနလက္ခဏာ သုခသညာ, တဿာ မမင်္ကာရော ပဒဋ္ဌာနံ. ဓမ္မေသု ဥပဂမနလက္ခဏာ အတ္တသညာ, တဿာ အဟင်္ကာရော ပဒဋ္ဌာနံ. ဝဏ္ဏသင်္ဂဟဏလက္ခဏာ သုဘသညာ, တဿာ ဣန္ဒြိယအသံဝရော ပဒဋ္ဌာနံ. ဧတေဟိ နဝဟိ ပဒေဟိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌေဟိ သဗ္ဗော အကုသလပက္ခော နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဘဝတိ, သော စ ခေါ ဗဟုဿုတေန သက္ကာ ဇာနိတုံ နော အပ္ပဿုတေန, ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေန, ယုတ္တေန နော အယုတ္တေန.

Ở đây, vô minh có đặc tính là sự tối tăm mờ mịt, không liễu ngộ; nhân cần thiết của nó là điên đảo tưởng. Ái có đặc tính là nuốt chửng; nhân cần thiết của nó là sắc khả ái, sắc khả ý. Tham có đặc tính là lừa dối theo ý muốn của mình; nhân cần thiết của nó là lấy của không cho. Sân có đặc tính là tranh cãi ở đời này; nhân cần thiết của nó là sát sanh. Si có đặc tính là thực hành sai lạc đối với đối tượng; nhân cần thiết của nó là tà hạnh. Thường tưởng có đặc tính là nắm bắt các pháp hữu vi như là không hoại diệt; nhân cần thiết của nó là tất cả các hành. Lạc tưởng có đặc tính là đi đến xúc hữu lậu; nhân cần thiết của nó là ngã sở mạn. Ngã tưởng có đặc tính là đi đến (chấp thủ) trong các pháp; nhân cần thiết của nó là ngã mạn. Tịnh tưởng có đặc tính là nắm bắt tướng sắc; nhân cần thiết của nó là không phòng hộ các căn. Bởi chín mục đã được chỉ ra này, toàn bộ phe bất thiện được trình bày. Và điều đó có thể được biết bởi người đa văn, không phải bởi người ít nghe; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người liệt tuệ; bởi người hợp lý, không phải bởi người phi lý.

နဝ [Pg.250] ပဒါနိ ကုသလာနိ ယတ္ထ သဗ္ဗော ကုသလပက္ခော သင်္ဂဟော သမောသရဏံ ဂစ္ဆန္တိ. ကတမာနိ နဝ ပဒါနိ? သမထော ဝိပဿနာ အလောဘော အဒေါသော အမောဟော အနိစ္စသညာ ဒုက္ခသညာ အနတ္တသညာ အသုဘသညာ စ.

Có chín mục thiện, nơi mà toàn bộ phe thiện được bao gồm và quy tụ. Chín mục đó là gì? Chỉ, quán, vô tham, vô sân, vô si, vô thường tưởng, khổ tưởng, vô ngã tưởng, và bất tịnh tưởng.

တတ္ထ ကတမော သမထော? ယာ စိတ္တဿ ဌိတိ သဏ္ဌိတိ အဝဋ္ဌိတိ ဌာနံ ပဋ္ဌာနံ ဥပဋ္ဌာနံ သမာဓိ သမာဓာနံ အဝိက္ခေပေါ အဝိပ္ပဋိသာရော ဝူပသမော မာနသော ဧကဂ္ဂံ စိတ္တဿ, အယံ သမထော.

Ở đây, thế nào là chỉ? Sự đứng vững, sự an trụ, sự kiên trụ, sự trụ, sự thiết lập, sự hiện diện, định, sự định tĩnh, sự không tán loạn, sự không hối tiếc, sự an tịnh của tâm, sự nhất tâm của tâm nào, đó là chỉ.

တတ္ထ ကတမာ ဝိပဿနာ? ခန္ဓေသု ဝါ ဓာတူသု ဝါ အာယတနေသု ဝါ နာမရူပေသု ဝါ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေသု ဝါ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဝါ ဓမ္မေသု ဒုက္ခေသု ဝါ သမုဒယေသု ဝါ နိရောဓေ ဝါ မဂ္ဂေ ဝါ ကုသလာကုသလေသု ဝါ ဓမ္မေသု သာဝဇ္ဇအနဝဇ္ဇေသု ဝါ ကဏှသုက္ကေသု ဝါ သေဝိတဗ္ဗအသေဝိတဗ္ဗေသု ဝါ သော ယထာဘူတံ ဝိစယော ပဝိစယော ဝီမံသာ ပရဝီမံသာ ဂါဟနာ အဂ္ဂါဟနာ ပရိဂ္ဂါဟနာ စိတ္တေန ပရိစိတနာ တုလနာ ဥပပရိက္ခာ ဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ ဝါ စက္ခု ဗုဒ္ဓိ မေဓာ ပညာ ဩဘာသော အာလောကော အာဘာ ပဘာ ခဂ္ဂေါ နာရာစော ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ သမ္မာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂင်္ဂံ, အယံ ဝိပဿနာ. တေနေသာ ဝိပဿနာ ဣတိ ဝုစ္စတိ ဝိဝိဓာ ဝါ ဧသာ ဝိပဿနာတိ, တသ္မာ ဧသာ ဝိပဿနာတိ ဝုစ္စတိ. ဒွိဓာ စေသာ ဟိ ဝိပဿနာ ဓမ္မဝိပဿနာတိ ဝုစ္စတိ, ဒွိဓာ ဣမာယ ပဿတိ သုဘဉ္စ အသုဘဉ္စ ကဏှဉ္စ သုက္ကဉ္စ သေဝိတဗ္ဗဉ္စ အသေဝိတဗ္ဗဉ္စ ကမ္မဉ္စ ဝိပါကဉ္စ ဗန္ဓဉ္စ ဝိမောက္ခဉ္စ အာစယဉ္စ အပစယဉ္စ ပဝတ္တိဉ္စ နိဝတ္တိဉ္စ သံကိလေသဉ္စ ဝေါဒါနဉ္စ, ဧဝံ ဝိပဿနာတိ ဝုစ္စတိ. အထ ဝါ ဝိဣတိ ဥပသဂ္ဂေါ ပဿနာတိ အတ္ထော တသ္မာ ဝိပဿနာတိ ဝုစ္စတေ, အယံ ဝိပဿနာ.

Trong ấy, thế nào là minh sát? Hoặc trong các uẩn, hoặc trong các giới, hoặc trong các xứ, hoặc trong danh sắc, hoặc trong các pháp duyên khởi, hoặc trong các pháp được duyên khởi, hoặc trong các pháp khổ, hoặc trong các pháp tập, hoặc trong diệt, hoặc trong đạo, hoặc trong các pháp thiện và bất thiện, hoặc trong các pháp có tội và không có tội, hoặc trong các pháp đen và trắng, hoặc trong các pháp nên thực hành và không nên thực hành, sự thẩm xét, sự thẩm xét chi tiết, sự tìm hiểu, sự tìm hiểu sâu sắc, sự nắm bắt, sự nắm bắt cao độ, sự thấu triệt, sự phân biệt, sự cân nhắc, sự xem xét kỹ lưỡng, tri kiến, minh, hoặc mắt, trí, tuệ, trí tuệ, ánh sáng, quang minh, hào quang, rực rỡ, thanh gươm, mũi tên, trạch pháp giác chi, chánh kiến đạo chi phần, đây là minh sát. Do đó, nó được gọi là minh sát. Hoặc minh sát này có nhiều loại, do đó nó được gọi là minh sát. Minh sát này có hai loại, được gọi là pháp minh sát. Bằng minh sát này, người ta thấy hai loại: tịnh và bất tịnh, đen và trắng, nên thực hành và không nên thực hành, nghiệp và quả, trói buộc và giải thoát, tích tập và tiêu trừ, nhiễm ô và thanh tịnh. Như vậy, nó được gọi là minh sát. Hoặc, 'vi' là một tiếp đầu ngữ, 'passanā' có nghĩa là thấy, do đó được gọi là minh sát. Đây là minh sát.

၆၅. တတ္ထ ဒွေ ရောဂါ သတ္တာနံ အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ, ဧတေသံ ဒွိန္နံ ရောဂါနံ နိဃာတာယ ဘဂဝတာ ဒွေ ဘေသဇ္ဇာနိ ဝုတ္တာနိ သမထော စ ဝိပဿနာ စ. ဣမာနိ ဒွေ ဘေသဇ္ဇာနိ ပဋိသေဝေန္တော ဒွေ အရောဂေ သစ္ဆိကရောတိ ရာဂဝိရာဂံ စေတောဝိမုတ္တိံ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂဉ္စ ပညာဝိမုတ္တိံ. တတ္ထ တဏှာရောဂဿ သမထော ဘေသဇ္ဇံ, ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ အရောဂံ. အဝိဇ္ဇာရောဂဿ ဝိပဿနာဘေသဇ္ဇံ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ အရောဂံ. ဧဝဉှိ ဘဂဝါ စာဟ, ‘‘ဒွေ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, ဒွေ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ, ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ သမထော စ ဝိပဿနာ [Pg.251] စ, ဒွေ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စာ’’တိ. တတ္ထ သမထံ ဘာဝေန္တော ရူပံ ပရိဇာနာတိ, ရူပံ ပရိဇာနန္တော တဏှံ ပဇဟတိ, တဏှံ ပဇဟန္တော ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိံ သစ္ဆိကရောတိ, ဝိပဿနံ ဘာဝေန္တော နာမံ ပရိဇာနာတိ, နာမံ ပရိဇာနန္တော အဝိဇ္ဇံ ပဇဟတိ, အဝိဇ္ဇံ ပဇဟန္တော အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိံ သစ္ဆိကရောတိ. ယဒါ ဘိက္ခုနော ဒွေ ဓမ္မာ ပရိညာတာ ဘဝန္တိ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, တထာဿ ဒွေ ဓမ္မာ ပဟီနာ ဘဝန္တိ အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ. ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝိတာ ဘဝန္တိ သမထော စ ဝိပဿနာ စ, ဒွေ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ ဘဝန္တိ ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စ. ဧတ္တာဝတာ ဘိက္ခု ကတကိစ္စော ဘဝတိ. ဧသာ သောပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု. တဿ အာယုပရိယာဒါနာ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပရောဓာ ဣဒဉ္စ ဒုက္ခံ နိရုဇ္ဈတိ, အညဉ္စ ဒုက္ခံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တတ္ထ ယော ဣမေသံ ခန္ဓာနံ ဓာတုအာယတနာနံ နိရောဓော ဝူပသမော အညေသဉ္စ ခန္ဓဓာတုအာယတနာနံ အပ္ပဋိသန္ဓိ အပါတုဘာဝေါ, အယံ အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု.

65. Trong ấy, có hai thứ bệnh của chúng sanh: vô minh và hữu ái. Để tiêu trừ hai thứ bệnh này, Đức Thế Tôn đã thuyết hai loại thuốc: chỉ và quán. Người thực hành hai loại thuốc này chứng ngộ được hai sự không bệnh: tâm giải thoát do ly tham và tuệ giải thoát do ly vô minh. Trong đó, chỉ là thuốc cho bệnh ái, tâm giải thoát do ly tham là sự không bệnh. Minh sát là thuốc cho bệnh vô minh, tuệ giải thoát do ly vô minh là sự không bệnh. Vì Đức Thế Tôn đã dạy rằng: "Có hai pháp cần được liễu tri: danh và sắc. Có hai pháp cần được đoạn trừ: vô minh và hữu ái. Có hai pháp cần được tu tập: chỉ và quán. Có hai pháp cần được chứng ngộ: minh và giải thoát." Trong đó, người tu tập chỉ thì liễu tri sắc. Khi liễu tri sắc, vị ấy đoạn trừ ái. Khi đoạn trừ ái, vị ấy chứng ngộ tâm giải thoát do ly tham. Người tu tập minh sát thì liễu tri danh. Khi liễu tri danh, vị ấy đoạn trừ vô minh. Khi đoạn trừ vô minh, vị ấy chứng ngộ tuệ giải thoát do ly vô minh. Khi vị Tỳ khưu đã liễu tri hai pháp là danh và sắc, khi ấy hai pháp là vô minh và hữu ái của vị ấy đã được đoạn trừ. Hai pháp là chỉ và quán đã được tu tập. Hai pháp là minh và giải thoát đã được chứng ngộ. Đến chừng ấy, vị Tỳ khưu đã làm xong việc cần làm. Đây là hữu dư y Niết-bàn giới. Do sự chấm dứt tuổi thọ, sự đoạn diệt của mạng căn, khổ này diệt, và khổ khác không sanh khởi. Trong đó, sự diệt, sự lắng dịu của các uẩn, giới, xứ này, và sự không tái sanh, sự không xuất hiện của các uẩn, giới, xứ khác, đây là vô dư y Niết-bàn giới.

တတ္ထ ကတမံ အလောဘော ကုသလမူလံ? ယံဓာတုကော အလောဘော အလုဗ္ဘနာ အလုဗ္ဘိတတ္တံ အနိစ္ဆာ အပတ္ထနာ အကန္တာ အနဇ္ဈောသာနံ. အယံ အလောဘော ကုသလမူလံ. ကဿေတံ မူလံ? အလောဘဇဿ ကုသလဿ ကာယကမ္မဿ ဝစီကမ္မဿ မနောကမ္မဿ တံသမ္ပယုတ္တာနဉ္စ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ မူလံ. အထ ဝါ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ကုသလန္တိ ဝုစ္စတိ, သော တိဏ္ဏံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ မူလံ. ကတမေသံ တိဏ္ဏံ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ သမ္မာဝါယာမဿ သမ္မာသမာဓိဿ စ ဣမေသံ မူလန္တိ, တသ္မာ ကုသလမူလန္တိ ဝုစ္စတိ.

Trong đó, thế nào là vô tham thiện căn? Bất cứ bản chất nào là vô tham, không tham đắm, trạng thái không tham đắm, không mong muốn, không cầu mong, không ưa thích, không quyến luyến. Đây là vô tham thiện căn. Nó là gốc rễ của cái gì? Nó là gốc rễ của thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp thiện phát sinh từ vô tham, và của các pháp tâm và tâm sở tương ưng với chúng. Hoặc, Thánh đạo Tám ngành được gọi là thiện, nó là gốc rễ của ba đạo chi phần. Của ba chi phần nào? Của chánh tư duy, chánh tinh tấn, và chánh định. Nó là gốc rễ của những pháp này, do đó được gọi là thiện căn.

တတ္ထ ကတမံ အဒေါသော ကုသလမူလံ? ယာ သတ္တေသု ဝါ သင်္ခါရေသု ဝါ အနဃာတော အပ္ပဋိဃာတော အဗျာပတ္တိ အဗျာပါဒေါ အဒေါသော မေတ္တာ မေတ္တာယနာ အတ္ထကာမတာ ဟိတကာမတာ စေတသော ပသာဒေါ, အယံ အဒေါသော ကုသလမူလံ. ကဿေတံ မူလံ? အဒေါသဇဿ ကုသလဿ ကာယကမ္မဿ ဝစီကမ္မဿ မနောကမ္မဿ တံသမ္ပယုတ္တာနဉ္စ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ မူလံ. အထ ဝါ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ မူလံ. ကတမေသံ တိဏ္ဏံ? သမ္မာဝါစာယ သမ္မာကမ္မန္တဿ သမ္မာအာဇီဝဿ စ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ မူလံ, တသ္မာ ကုသလမူလန္တိ ဝုစ္စတိ.

Trong đó, thế nào là vô sân thiện căn? Bất cứ điều gì, hoặc đối với chúng sanh hoặc đối với các pháp hữu vi, là không làm hại, không xung đột, không phiền não, không ác ý, không sân hận, là từ, là tâm từ, là mong muốn lợi ích, là mong muốn hạnh phúc, là sự trong sáng của tâm, đây là vô sân thiện căn. Nó là gốc rễ của cái gì? Nó là gốc rễ của thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp thiện phát sinh từ vô sân, và của các pháp tâm và tâm sở tương ưng với chúng. Hoặc, nó là gốc rễ của ba đạo chi phần. Của ba chi phần nào? Của chánh ngữ, chánh nghiệp, và chánh mạng. Nó là gốc rễ của ba đạo chi phần này, do đó được gọi là thiện căn.

တတ္ထ ကတမံ အမောဟော ကုသလမူလံ? ယံ စတူသု အရိယသစ္စေသု ယထာဘူတံ ဉာဏဒဿနံ အဘိသမယော သမ္မာ စ ပစ္စာဂမော ပဋိဝေဓော အမောဟော အသမ္မုယှနာ အသမ္မောဟော ဝိဇ္ဇာပကာသော အာလောကော အနာဝရဏံ [Pg.252] သေက္ခာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ, အယံ အမောဟော ကုသလမူလံ. ကဿေတံ မူလံ? အမောဟဇဿ ကုသလဿ ကာယကမ္မဿ ဝစီကမ္မဿ မနောကမ္မဿ တံသမ္ပယုတ္တာနဉ္စ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ မူလံ. အထ ဝါ ဒွိန္နံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ ဧတံ မူလံ. ကတမေသံ ဒွိန္နံ? သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ စ သမ္မာသတိယာ စ ဣမေသံ ဒွိန္နံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ မူလံ, တသ္မာ ကုသလမူလန္တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ဣမေသံ တီဟိ ကုသလမူလေဟိ အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ယောဇေတဗ္ဗော.

Trong đó, thế nào là vô si thiện căn? Bất cứ điều gì là tri kiến như thật trong bốn Thánh đế, sự thấu suốt, sự đạt đến chân chánh, sự chứng ngộ, sự không si mê, trạng thái không si mê, sự hoàn toàn không si mê, minh, sự soi sáng, ánh sáng, sự không che chướng đối với các pháp thiện của bậc hữu học, đây là vô si thiện căn. Nó là gốc rễ của cái gì? Nó là gốc rễ của thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp thiện phát sinh từ vô si, và của các pháp tâm và tâm sở tương ưng với chúng. Hoặc, nó là gốc rễ của hai đạo chi phần. Của hai chi phần nào? Của chánh kiến và chánh niệm. Nó là gốc rễ của hai đạo chi phần này, do đó được gọi là thiện căn. Như vậy, Thánh đạo Tám ngành cần được liên kết với ba thiện căn này.

၆၆. တတ္ထ ကတမာ အနိစ္စသညာ? ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဥပ္ပာဒဝယဓမ္မိနော’’တိ စ ယာ သညာ သဉ္ဇာနနာ ဝဝတ္ထပနာ ဥဂ္ဂါဟော, အယံ အနိစ္စသညာ. တဿာ ကော နိဿန္ဒော? အနိစ္စသညာယ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ အဋ္ဌသု လောကဓမ္မေသု စိတ္တံ နာနုသန္ဓတိ န သန္ဓတိ န သဏ္ဌဟတိ, ဥပေက္ခာ ဝါ ပဋိက္ကူလတာ ဝါ သဏ္ဌဟတိ, အယမဿာ နိဿန္ဒော.

66. Trong ấy, thế nào là vô thường tưởng? Tưởng nào, sự nhận biết nào, sự xác định nào, sự nắm bắt nào về việc: "Tất cả các pháp hữu vi đều có sanh diệt là pháp", đây là vô thường tưởng. Kết quả của nó là gì? Khi vô thường tưởng được tu tập, được làm cho sung mãn, tâm không dính mắc, không kết nối, không an trú trong tám pháp thế gian; hoặc xả, hoặc sự nhàm chán được an trú. Đây là kết quả của nó.

တတ္ထ ကတမာ ဒုက္ခသညာ? ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ ယာ သညာ သဉ္ဇာနနာ ဝဝတ္ထပနာ ဥဂ္ဂါဟော, အယံ ဒုက္ခသညာ. တဿာ ကော နိဿန္ဒော? ဒုက္ခသညာယ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ အာလဿေ သံပမာဒေ ဝိမှယေ စ စိတ္တံ နာနုသန္ဓတိ န သန္ဓတိ န သဏ္ဌဟတိ, ဥပေက္ခာ ဝါ ပဋိက္ကူလတာ ဝါ သဏ္ဌဟတိ, အယမဿာ နိဿန္ဒော.

Trong ấy, thế nào là khổ tưởng? Tưởng nào, sự nhận biết nào, sự xác định nào, sự nắm bắt nào về việc: "Tất cả các pháp hữu vi là khổ", đây là khổ tưởng. Kết quả của nó là gì? Khi khổ tưởng được tu tập, được làm cho sung mãn, tâm không dính mắc, không kết nối, không an trú trong sự lười biếng, sự phóng dật, và sự kinh ngạc; hoặc xả, hoặc sự nhàm chán được an trú. Đây là kết quả của nó.

တတ္ထ ကတမာ အနတ္တသညာ? ‘‘သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု အနတ္တာ’’တိ ယာ သညာ သဉ္ဇာနနာ ဝဝတ္ထပနာ ဥဂ္ဂါဟော, အယံ အနတ္တသညာ. တဿာ ကော နိဿန္ဒော, အနတ္တသညာယ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ အဟင်္ကာရော စိတ္တံ နာနုသန္ဓတိ န သန္ဓတိ, မမင်္ကာရော န သဏ္ဌဟတိ, ဥပေက္ခာ ဝါ ပဋိက္ကူလတာ ဝါ သဏ္ဌဟတိ, အယမဿာ နိဿန္ဒော.

Trong ấy, thế nào là vô ngã tưởng? Tưởng nào, sự nhận biết nào, sự xác định nào, sự nắm bắt nào về việc: "Trong tất cả các pháp là vô ngã", đây là vô ngã tưởng. Kết quả của nó là gì? Khi vô ngã tưởng được tu tập, được làm cho sung mãn, ngã mạn không dính mắc, không kết nối với tâm, ngã sở mạn không an trú; hoặc xả, hoặc sự nhàm chán được an trú. Đây là kết quả của nó.

တတ္ထ ကတမာ အသုဘသညာ? ‘‘သတ္တ သင်္ခါရာ အသုဘာ’’တိ ယာ သညာ သဉ္ဇာနနာ ဝဝတ္ထပနာ ဥဂ္ဂါဟော, အယံ အသုဘသညာ. တဿာ ကော နိဿန္ဒော? အသုဘသညာယ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ သုဘနိမိတ္တေ စိတ္တံ နာနုသန္ဓတိ န သန္ဓတိ န သဏ္ဌဟတိ, ဥပေက္ခာ ဝါ ပဋိက္ကူလတာ ဝါ သဏ္ဌဟတိ, အယမဿာ နိဿန္ဒော.

Trong ấy, thế nào là bất tịnh tưởng? Tưởng nào, sự nhận biết nào, sự xác định nào, sự nắm bắt nào về việc: "Các pháp hữu vi của chúng sanh là bất tịnh", đây là bất tịnh tưởng. Kết quả của nó là gì? Khi bất tịnh tưởng được tu tập, được làm cho sung mãn, tâm không dính mắc, không kết nối, không an trú trong tịnh tướng; hoặc xả, hoặc sự nhàm chán được an trú. Đây là kết quả của nó.

တတ္ထ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ပရိညာ ဘဂဝတာ ဒေသိတာ, ယော တတ္ထ အသုဘသညာ ရူပက္ခန္ဓဿ ပရိညတ္တံ, ဒုက္ခသညာ ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ ပရိညတ္တံ, အနတ္တသညာ သညာက္ခန္ဓဿ သင်္ခါရက္ခန္ဓဿ ပရိညတ္တံ, အနိစ္စသညာ ဝိညာဏက္ခန္ဓဿ ပရိညတ္တံ. တတ္ထ သမထေန တဏှံ သမုဂ္ဃာတေတိ, ဝိပဿနာ အဝိဇ္ဇံ [Pg.253] သမုဂ္ဃာတေတိ, အဒေါသေန ဒေါသံ သမုဂ္ဃာတေတိ, အမောဟေန မောဟံ သမုဂ္ဃာတေတိ, အနိစ္စသညာယ နိစ္စသညံ သမုဂ္ဃာတေတိ, ဒုက္ခသညာယ သုခသညံ သမုဂ္ဃာတေတိ, အနတ္တသညာယ အတ္တသညံ သမုဂ္ဃာတေတိ, အသုဘသညာယ သုဘသညံ သမုဂ္ဃာတေတိ.

Trong ấy, sự liễu tri năm uẩn đã được Đức Thế Tôn thuyết giảng. Trong đó, bất tịnh tưởng là sự liễu tri sắc uẩn, khổ tưởng là sự liễu tri thọ uẩn, vô ngã tưởng là sự liễu tri tưởng uẩn và hành uẩn, vô thường tưởng là sự liễu tri thức uẩn. Trong đó, với chỉ, người ấy nhổ bật ái; với quán, người ấy nhổ bật vô minh; với vô sân, người ấy nhổ bật sân; với vô si, người ấy nhổ bật si; với vô thường tưởng, người ấy nhổ bật thường tưởng; với khổ tưởng, người ấy nhổ bật lạc tưởng; với vô ngã tưởng, người ấy nhổ bật ngã tưởng; với bất tịnh tưởng, người ấy nhổ bật tịnh tưởng.

စိတ္တဝိက္ခေပပဋိသံဟရဏလက္ခဏော သမထော, တဿ ဈာနာနိ ပဒဋ္ဌာနံ. သဗ္ဗဓမ္မံ ယထာဘူတံ ပဋိဝေဓလက္ခဏာ ဝိပဿနာ, တဿာ သဗ္ဗနေယျံ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣစ္ဆာပဋိသံဟရဏလက္ခဏော အလောဘော, တဿ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ ပဒဋ္ဌာနံ. အဗျာပါဒလက္ခဏော အဒေါသော, တဿ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝတ္ထုအပ္ပဋိဟတလက္ခဏော အမောဟော, တဿ သမ္မာပဋိပတ္တိ ပဒဋ္ဌာနံ. သင်္ခတာနံ ဓမ္မာနံ ဝိနာသဂ္ဂဟဏလက္ခဏာ အနိစ္စသညာ, တဿာ ဥဒယဗ္ဗယော ပဒဋ္ဌာနံ. သာသဝဖဿသဉ္ဇာနနလက္ခဏာ ဒုက္ခသညာ, တဿာ ဝေဒနာ ပဒဋ္ဌာနံ. သဗ္ဗဓမ္မအနုပဂမနလက္ခဏာ အနတ္တသညာ, တဿာ ဓမ္မသညာ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝိနီလကဝိပုဗ္ဗကဥဒ္ဓုမာတကသမုဂ္ဂဟဏလက္ခဏာ အသုဘသညာ, တဿာ နိဗ္ဗိဒါ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣမေသု နဝသု ပဒေသု ဥပဒိဋ္ဌေသု သဗ္ဗော ကုသလပက္ခော ဥပဒိဋ္ဌော ဘဝတိ, သော စ ဗဟုဿုတေန သက္ကာ ဇာနိတုံ နော အပ္ပဿုတေန, ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေန, ယုတ္တေန နော အယုတ္တေနာတိ.

Chỉ có đặc tính là sự thu nhiếp tâm tán loạn, các thiền là nhân cần thiết của nó. Quán có đặc tính là sự thâm nhập tất cả các pháp như thật, tất cả những gì cần biết là nhân cần thiết của nó. Vô tham có đặc tính là sự chế ngự dục vọng, sự từ bỏ lấy của không cho là nhân cần thiết của nó. Vô sân có đặc tính là không làm hại, sự từ bỏ sát sanh là nhân cần thiết của nó. Vô si có đặc tính là không bị ngăn ngại đối với thực tại, chánh hạnh là nhân cần thiết của nó. Vô thường tưởng có đặc tính là nắm bắt sự hoại diệt của các pháp hữu vi, sự sanh diệt là nhân cần thiết của nó. Khổ tưởng có đặc tính là nhận biết xúc hữu lậu, thọ là nhân cần thiết của nó. Vô ngã tưởng có đặc tính là không đi đến tất cả các pháp, pháp tưởng là nhân cần thiết của nó. Bất tịnh tưởng có đặc tính là nắm bắt (tử thi) xanh bầm, mưng mủ, sình trướng, sự nhàm chán là nhân cần thiết của nó. Khi chín mục này được chỉ ra, toàn bộ thiện phần được xem là đã được chỉ ra. Và điều đó có thể được biết bởi người đa văn, không phải bởi người ít nghe; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người liệt tuệ; bởi người hợp lý, không phải bởi người phi lý.

၆၇. တတ္ထ နိစ္စသညာဓိမုတ္တဿ အပရာပရံ စိတ္တံ ပဏာမေန္တော သတိမပစ္စဝေက္ခတော အနိစ္စသညာ န ဥပဋ္ဌာတိ, ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု သုခဿာဒါဓိမုတ္တဿ ဣရိယာပထဿ အဂတိမပစ္စဝေက္ခတော ဒုက္ခသညာ န ဥပဋ္ဌာတိ, ခန္ဓဓာတုအာယတနေသု အတ္တာဓိမုတ္တဿ နာနာဓာတုအနေကဓာတုဝိနိဗ္ဘောဂမပစ္စဝေက္ခတော အနတ္တသညာ န ဥပဋ္ဌာတိ, ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဘိရတဿ ကာယေ သုဘာဓိမုတ္တဿ စ ဝိပ္ပဋိစ္ဆန္နာ အသုဘသညာ န ဥပဋ္ဌာတိ.

67. Trong ấy, đối với người thiên về thường tưởng, do hướng tâm đây đó và không quán xét niệm, vô thường tưởng không hiện khởi. Đối với người thiên về vị ngọt của lạc trong năm dục trưởng dưỡng, do không quán xét sự bất động của oai nghi, khổ tưởng không hiện khởi. Đối với người thiên về ngã trong các uẩn, giới, và xứ, do không quán xét sự phân chia thành nhiều giới và các giới khác nhau, vô ngã tưởng không hiện khởi. Đối với người ưa thích sắc và hình tướng trong thân và thiên về tịnh, bất tịnh tưởng bị che lấp không hiện khởi.

အဝိပ္ပဋိသာရလက္ခဏာ သဒ္ဓါ, သဒ္ဒဟနာ ပစ္စုပဋ္ဌာနံ. တဿ စတ္တာရိ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ ပဒဋ္ဌာနံ. ဧဝဉှိ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဘိက္ခဝေ, ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, စတူသု သောတာပတ္တိယင်္ဂေသု ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

Tín có đặc tính là không hối hận, có sự tin tưởng là hiện trạng. Bốn dự lưu chi là nhân cần thiết của nó. Thật vậy, Đức Thế Tôn đã nói như sau: 'Này các Tỳ kheo, tín quyền cần được thấy ở đâu? Trong bốn dự lưu chi là các pháp thiện.'

သူရာအပဋိက္ခေပနလက္ခဏံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယာရမ္ဘော ပစ္စုပဋ္ဌာနံ. တဿ အတီတာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ပဒဋ္ဌာနံ. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဝီရိယိန္ဒြိယံ, ဘိက္ခဝေ, ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, စတူသု သမ္မပ္ပဓာနေသု.

Tấn quyền có đặc tính là không từ bỏ sự dũng mãnh, có sự khởi đầu tinh tấn là hiện trạng. Bốn chánh cần đã qua là nhân cần thiết của nó. Như đã được Đức Thế Tôn nói: 'Này các Tỳ kheo, tấn quyền cần được thấy ở đâu? Trong bốn chánh cần.'

သတိ [Pg.254] သရဏလက္ခဏာ, အသမ္မောဟပစ္စုပဋ္ဌာနာ. တဿ အတီတာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ပဒဋ္ဌာနံ. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ သတိန္ဒြိယံ ဘိက္ခဝေ, ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု.

Niệm có đặc tính là ghi nhớ, có sự không si mê là hiện trạng. Bốn niệm xứ đã qua là nhân cần thiết của nó. Như đã được Đức Thế Tôn nói: 'Này các Tỳ kheo, niệm quyền cần được thấy ở đâu? Trong bốn niệm xứ.'

ဧကဂ္ဂလက္ခဏော သမာဓိ, အဝိက္ခေပပစ္စုပဋ္ဌာနော, တဿ စတ္တာရိ ဉာဏာနိ ပဒဋ္ဌာနံ. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ သမာဓိန္ဒြိယံ, ဘိက္ခဝေ, ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, စတူသု ဈာနေသု.

Định có đặc tính là nhất tâm, có sự không tán loạn là hiện trạng, bốn trí là nhân cần thiết của nó. Như đã được Đức Thế Tôn nói: 'Này các Tỳ kheo, định quyền cần được thấy ở đâu? Trong bốn thiền.'

ပဇာနနလက္ခဏာ ပညာ, ဘူတတ္ထသန္တီရဏာ ပစ္စုပဋ္ဌာနာ, တဿ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ပဒဋ္ဌာနံ. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ပညိန္ဒြိယံ, ဘိက္ခဝေ, ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, စတူသု အရိယသစ္စေသု.

Tuệ có đặc tính là trí hiểu, có sự thẩm sát ý nghĩa chân thật là hiện trạng, bốn Thánh đế là nhân cần thiết của nó. Như đã được Đức Thế Tôn nói: 'Này các Tỳ kheo, tuệ quyền cần được thấy ở đâu? Trong bốn Thánh đế.'

စတ္တာရိ စက္ကာနိ ပတိရူပဒေသဝါသော စက္ကံ, သပ္ပုရိသူပနိဿယော စက္ကံ, အတ္တသမ္မာပဏိဓာနံ စက္ကံ, ပုဗ္ဗေ ကတပုညတာ စက္ကံ. တတ္ထ အရိယသန္နိဿယလက္ခဏော ပတိရူပဒေသဝါသော, သော သပ္ပုရိသူပနိဿယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အရိယသန္နိဿယလက္ခဏော သပ္ပုရိဿူပနိဿယော, သော အတ္တသမ္မာပဏိဓာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သမ္မာပဋိပတ္တိလက္ခဏံ အတ္တသမ္မာပဏိဓာနံ, တံ ပုညာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. ကုသလဓမ္မောပစယလက္ခဏံ ပုညံ, တံ သဗ္ဗသမ္ပတ္တီနံ ပဒဋ္ဌာနံ.

Bốn bánh xe là: bánh xe sống ở nơi thích hợp, bánh xe thân cận bậc chân nhân, bánh xe tự mình hướng đến điều chân chánh, bánh xe đã tạo công đức từ trước. Trong đó, sống ở nơi thích hợp có đặc tính là nơi nương tựa của bậc Thánh, điều đó là nhân gần của việc thân cận bậc chân nhân. Thân cận bậc chân nhân có đặc tính là nơi nương tựa của bậc Thánh, điều đó là nhân gần của việc tự mình hướng đến điều chân chánh. Tự mình hướng đến điều chân chánh có đặc tính là thực hành chân chánh, điều đó là nhân gần của các công đức. Công đức có đặc tính là sự tích lũy các thiện pháp, điều đó là nhân gần của tất cả các thành tựu.

ဧကာဒသသီလမူလကာ ဓမ္မာ သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရော ဘဝတိ…ပေ… သော ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ‘‘နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ ပဇာနနာ. တတ္ထ ဝေရမဏိလက္ခဏံ သီလံ, တံ အဝိပ္ပဋိသာရဿ ပဒဋ္ဌာနံ. န အတ္တာနုဝါဒလက္ခဏော အဝိပ္ပဋိသာရော, သော ပါမောဇ္ဇဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အဘိပ္ပမောဒနလက္ခဏံ ပါမောဇ္ဇံ, တံ ပီတိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. အတ္တမနလက္ခဏာ ပီတိ, သာ ပဿဒ္ဓိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ကမ္မနိယလက္ခဏာ ပဿဒ္ဓိ, သာ သုခဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အဗျာပါဒလက္ခဏံ သုခံ, တံ သမာဓိနော ပဒဋ္ဌာနံ. အဝိက္ခေပနလက္ခဏော သမာဓိ, သော ယထာဘူတဉာဏဒဿနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အဝိပရီတသန္တီရဏလက္ခဏာ ပညာ, သာ နိဗ္ဗိဒါယ ပဒဋ္ဌာနံ အနာလယနလက္ခဏာ နိဗ္ဗိဒါ, သာ ဝိရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အသံကိလေသလက္ခဏော ဝိရာဂေါ, သော ဝိမုတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. အကုသလဓမ္မဝိဝေကလက္ခဏာ ဝိမုတ္တိ, သာ ဝိမုတ္တိနော ဝေါဒါနဿ ပဒဋ္ဌာနံ.

Mười một pháp có giới làm gốc rễ: người có giới có sự không hối tiếc... cho đến... người ấy có sự hiểu biết rằng "không còn việc gì khác phải làm cho mục đích này" là giải thoát tri kiến. Trong đó, giới có đặc tính là sự chế ngự, điều đó là nhân gần của sự không hối tiếc. Sự không hối tiếc có đặc tính là không tự khiển trách mình, điều đó là nhân gần của sự hân hoan. Sự hân hoan có đặc tính là vui mừng tột độ, điều đó là nhân gần của hỷ. Hỷ có đặc tính là sự hài lòng, điều đó là nhân gần của sự khinh an. Sự khinh an có đặc tính là sự dễ sử dụng, điều đó là nhân gần của lạc. Lạc có đặc tính là không có phiền não, điều đó là nhân gần của định. Định có đặc tính là không tán loạn, điều đó là nhân gần của như thật tri kiến. Tuệ có đặc tính là thẩm xét không sai lệch, điều đó là nhân gần của sự nhàm chán. Sự nhàm chán có đặc tính là không quyến luyến, điều đó là nhân gần của sự ly tham. Sự ly tham có đặc tính là không ô nhiễm, điều đó là nhân gần của sự giải thoát. Sự giải thoát có đặc tính là sự tách lìa khỏi các bất thiện pháp, sự giải thoát đó là nhân gần của sự trong sạch.

၆၈. စတဿော အရိယဘူမိယော စတ္တာရိ သာမညဖလာနိ. တတ္ထ ယော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဧသာ ဒဿနဘူမိ. သောတာပတ္တိဖလဉ္စ သော ယထာဘူတံ [Pg.255] ပဇာနိတွာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဣဒံ တနုကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ ဗျာပါဒါနံ. သကဒါဂါမိဖလဉ္စ သဏှံ ဝိရဇ္ဇတိ, အယံ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ. အနာဂါမိဖလဉ္စ ယံ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ, အယံ ကတာဘူမိ. အရဟတ္တဉ္စ သာမညဖလာနီတိ ကော ဝစနတ္ထော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ သာမညံ, တဿေတာနိ ဖလာနိ သာမညဖလာနီတိ ဝုစ္စတိ. ကိဿ ဗြဟ္မညဖလာနီတိ ဝုစ္စန္တေ? ဗြဟ္မညအရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, တဿ တာနိ ဖလာနီတိ ဗြဟ္မညဖလာနီတိ ဝုစ္စန္တေ.

68. Bốn Thánh địa, bốn Sa-môn quả. Trong đó, vị nào biết như thật, đó là kiến địa. Và quả Dự lưu, vị ấy sau khi biết như thật thì nhàm chán, đây là nhân gần của việc làm muội lược tham ái và sân hận. Và quả Nhất lai, ly tham một cách vi tế, đây là tâm giải thoát do ly tham. Và quả Bất lai, do ly tham khỏi vô minh mà được giải thoát, đây là địa đã được thực hiện. Và quả A-la-hán. Ý nghĩa của từ "Sa-môn quả" là gì? Thánh đạo tám ngành là Sa-môn hạnh, các quả này của đạo ấy được gọi là Sa-môn quả. Tại sao được gọi là Phạm hạnh quả? Thánh đạo tám ngành là Phạm hạnh, các quả ấy của đạo đó được gọi là Phạm hạnh quả.

တတ္ထ သောတာပန္နော ကထံ ဟောတိ? သဟ သစ္စာဘိသမယာ အရိယသာဝကဿ တီဏိ သံယောဇနာနိ ပဟီယန္တိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာ သီလဗ္ဗတပရာမာသော စ, ဣမေသံ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာ ပရိက္ခယာ အရိယသာဝကော ဟောတိ သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော ယာဝ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ.

Trong đó, làm thế nào để trở thành bậc Dự lưu? Cùng với sự chứng ngộ các chân lý, ba kiết sử của vị Thánh đệ tử được đoạn trừ: thân kiến, hoài nghi, và giới cấm thủ. Do sự đoạn trừ, sự tận diệt ba kiết sử này, vị Thánh đệ tử trở thành bậc Dự lưu, có pháp không rơi vào đọa xứ, cho đến khi chấm dứt khổ đau.

တတ္ထ ကတမာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ? အဿုတဝါ ဗာလော ပုထုဇ္ဇနော ယာဝ အရိယဓမ္မေ အကောဝိဒေါ, သော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ယာဝ ဝိညာဏသ္မိံ အတ္တာနံ, သော ဣမေသု ပဉ္စသု ခန္ဓေသု အတ္တဂ္ဂါဟော ဝါ အတ္တနိယဂ္ဂါဟော ဝါ ဧသောဟမသ္မိ ဧကသ္မိံ ဝသဝတ္တိကော ပက္ခိတ္တော အနုဂ္ဂဟော အနုသယန္တော အင်္ဂမင်္ဂန္တိ ပရတိ. ယာ တထာဘူတဿ ခန္တိ ရုစိ ပေက္ခနာ အာကာရပရိဝိတက္ကော ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာယနာ အဘိပ္ပသန္နာ, အယံ ဝုစ္စတေ သက္ကာယဒိဋ္ဌီတိ.

Trong đó, thân kiến là gì? Kẻ phàm phu ngu si, vô văn, cho đến không thông thạo Thánh pháp, người ấy quán xét sắc là tự ngã, cho đến quán xét thức là tự ngã. Người ấy trong năm uẩn này có sự chấp thủ là tự ngã hoặc là của tự ngã, (cho rằng) "đây là ta", (cho rằng) mình là người có quyền lực, là phe phái, được nâng đỡ, là người đi theo, là các chi phần lớn nhỏ, và hoan hỷ trong đó. Bất cứ sự chấp nhận, sự ưa thích, sự trông đợi, sự suy tư về hình tướng, sự suy xét về tà kiến, sự tín nhiệm nào của người như vậy, đây được gọi là thân kiến.

တတ္ထ ပဉ္စ ဒိဋ္ဌိယော ဥစ္ဆေဒံ ဘဇန္တိ. ကတမာယော ပဉ္စ? ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ယာဝ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဣမာယော ပဉ္စ ဥစ္ဆေဒံ ဘဇန္တိ, အဝသေသာယော ပန္နရသ သဿတံ ဘဇန္တိ. ဣတိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိပဟာနာ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပဟီယန္တိ. ပဟာနာ ဥစ္ဆေဒံ သဿတဉ္စ န ဘဇတိ. ဣတိ ဥစ္ဆေဒသဿတပ္ပဟာနာ အရိယသာဝကဿ န ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဘဝတိ, အညာ ဝါ လောကုတ္တရာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ. ကထံ ပန သက္ကာယဒိဋ္ဌိ န ဘဝတိ? ဣဓ အရိယသာဝကော သုတဝါ ဟောတိ, သဗ္ဗော သုက္ကပက္ခော ကာတဗ္ဗော, ယာဝ အရိယဓမ္မေသု ကောဝိဒေါ ရူပံ အနတ္တတော သမနုပဿတိ, ယာဝ ဝိညာဏံ…ပေ… ဧဝမဿ သမနုပဿန္တဿ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ န ဘဝတိ.

Trong đó, năm tà kiến đi đến đoạn kiến. Năm loại nào? Quán xét sắc là tự ngã, cho đến quán xét thức là tự ngã, năm loại này đi đến đoạn kiến, mười lăm loại còn lại đi đến thường kiến. Như vậy, do đoạn trừ thân kiến, sáu mươi hai tà kiến được đoạn trừ. Do đoạn trừ, vị ấy không đi đến đoạn kiến và thường kiến. Như vậy, do đoạn trừ đoạn kiến và thường kiến, vị Thánh đệ tử không có bất kỳ tà kiến nào, ngoại trừ chánh kiến siêu thế. Nhưng làm thế nào thân kiến không khởi lên? Ở đây, vị Thánh đệ tử là bậc đa văn, tất cả phần thiện pháp cần được thực hiện, cho đến thông thạo các Thánh pháp, quán xét sắc là vô ngã, cho đến thức... cho đến... Đối với người quán xét như vậy, thân kiến không khởi lên.

ကထံ [Pg.256] ဝိစိကိစ္ဆာ န ဘဝတိ? ဣဓ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ န ကင်္ခတိ, န ဝိစိကိစ္ဆတိ အဘိပ္ပသီဒတိ, ဣတိပိ သော ဘဂဝါတိ သဗ္ဗံ. ဓမ္မေ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ သဗ္ဗံ. ယာဝ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနန္တိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန အာကင်္ခိယေန ဓမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. သံဃေ န ကင်္ခတိ…ပေ… ယာဝ ပူဇာ ဒေဝါနဉ္စ မနုဿာနဉ္စာတိ, ဣမိနာ တတိယေန အာကင်္ခိယေန ဓမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ.

Làm thế nào hoài nghi không khởi lên? Ở đây, vị Thánh đệ tử không do dự, không hoài nghi, có lòng tịnh tín nơi Đức Phật, (biết) tất cả (ân đức) rằng "Đức Thế Tôn là như vậy...". Không do dự, không hoài nghi nơi Pháp, (biết) tất cả (ân đức). Cho đến (biết) sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự diệt, Niết-bàn, vị ấy thành tựu pháp đáng mong mỏi thứ hai này. Không do dự nơi Tăng... cho đến... cho đến (biết Tăng) là đối tượng cúng dường của trời và người, vị ấy thành tựu pháp đáng mong mỏi thứ ba này.

သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာတိ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ အဓိမုစ္စတိ အဘိပ္ပသီဒတိ. တဏှာ ဒုက္ခသမုဒယောတိ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ. တဏှာနိရောဓာ ဒုက္ခနိရောဓောတိ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ. အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ အဓိမုစ္စတိ အဘိပ္ပသီဒတိ. ယာဝ ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ ဒုက္ခေ ဝါ သမုဒယေ ဝါ နိရောဓေ ဝါ မဂ္ဂေ ဝါ ကင်္ခါယနာ ဝိမတိ ဝိစိကိစ္ဆာ ဒွေဓာပထာ အာသပ္ပနာ ပရိသပ္ပနာ အနဝဋ္ဌာနံ အဓိဋ္ဌာဂမနံ အနေကံသော အနေကံသိကတာ, တေ တဿ ပဟီနာ ဘဝန္တိ ပဏုန္နာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ.

(Về lời dạy) "Tất cả các hành là khổ", vị ấy không do dự, không hoài nghi, quyết tin, có lòng tịnh tín. (Về lời dạy) "Ái là nguồn gốc của khổ", vị ấy không do dự, không hoài nghi. (Về lời dạy) "Do ái diệt nên khổ diệt", vị ấy không do dự, không hoài nghi. (Về lời dạy) "Thánh đạo tám ngành là con đường đưa đến khổ diệt", vị ấy không do dự, không hoài nghi, quyết tin, có lòng tịnh tín. Cho đến bất cứ sự do dự, sự phân vân, sự hoài nghi, sự lưỡng lự, sự dao động, sự trăn trở, sự không vững chắc, sự không quyết đoán, sự không chắc chắn, tình trạng không chắc chắn nào về Phật, Pháp, Tăng, Khổ, Tập, Diệt, hay Đạo, những điều ấy đối với vị ấy đã được đoạn trừ, được loại bỏ, được nhổ tận gốc, được làm cho như cây thốt nốt bị chặt ngọn, được làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai.

၆၉. တတ္ထ သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဒွိဓာ – သီလဿ ဝါ သုဒ္ဓဿ ဝါ. တတ္ထ သီလဿ သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ တတ္ထ ကပေါတပါဒါဟိ အစ္ဆရာဟိ သဒ္ဓိံ ကီဠိဿာမိ ရမိဿာမိ ပရိစရိဿာမီတိ. ယထာဘူတဒဿနန္တိ ရုစိဝိမုတ္တိ ရာဂေါ ရာဂပရိဝတ္တကာ ဒိဋ္ဌိရူပနာ ပဿနာ အသန္တုဿိတဿ သီလဗ္ဗတပရာမာသော. တတ္ထ ကတမော သုဒ္ဓဿ သီလဗ္ဗတပရာမာသော? ဣဓေကစ္စော သီလံ ပရာမသတိ, သီလေန သုဇ္ဈတိ, သီလေန နီယတိ, သီလေန မုစ္စတိ, သုခံ ဝီတိက္ကမတိ, ဒုက္ခံ ဝီတိက္ကမတိ, သုခဒုက္ခံ ဝီတိက္ကမတိ အနုပါပုဏာတိ ဥပရိမေန. တဒုဘယံ သီလဝတံ ပရာမသတိ တဒုဘယေန သီလဝတေန သုဇ္ဈန္တိ မုစ္စန္တိ နီယန္တိ, သုခံ ဝီတိက္ကမန္တိ, ဒုက္ခံ ဝီတိက္ကမန္တိ, သုခဒုက္ခံ ဝီတိက္ကမန္တိ, အနုပါပုဏန္တီတိ အဝိသုစိကရံ ဓမ္မံ အဝိမုတ္တိကရံ ဓမ္မံ ဝိသုစိတော ဝိမုတ္တိတော ပစ္စာဂစ္ဆန္တဿ ယာ တထာဘူတဿ ခန္တိ ရုစိ မုတ္တိ ပေက္ခနာ အာကာရပရိဝိတက္ကော ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာယနာ ပဿနာ, အယံ သုဒ္ဓဿ သီလဗ္ဗတပရာမာသော. ဧတေ ဥဘော ပရာမာသာ အရိယသာဝကဿ ပဟီနာ [Pg.257] ဘဝန္တိ ယာဝ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ, သော သီလဝါ ဘဝတိ အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော အက္ခဏ္ဍေဟိ ယာဝ ဥပသမသံဝတ္တနိကေဟိ. ဣမေသံ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာ သုတဝါ အရိယသာဝကော ဘဝတိ သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော, သဗ္ဗံ.

69. Trong đó, giới cấm thủ có hai loại – hoặc về giới, hoặc về sự thanh tịnh. Trong đó, giới cấm thủ về giới là: ‘Với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành chư thiên hoặc một trong các chư thiên, ở đó ta sẽ vui chơi, hoan hỷ, hầu hạ cùng với các tiên nữ có chân như chim bồ câu.’ Cái thấy không như thật là sự ưa thích, sự giải thoát, tham ái, sự xoay vần của tham ái, tà kiến, sự thấy danh sắc của người không biết đủ, đó là giới cấm thủ. Trong đó, thế nào là giới cấm thủ về sự thanh tịnh? Ở đây, có người chấp thủ giới: ‘Nhờ giới mà được thanh tịnh, nhờ giới mà được dẫn dắt, nhờ giới mà được giải thoát, vượt qua khổ, vượt qua lạc, vượt qua khổ lạc, đạt đến quả vị cao hơn.’ Người ấy chấp thủ cả hai loại giới và hạnh. ‘Nhờ cả hai loại giới và hạnh này mà chúng sanh được thanh tịnh, được giải thoát, được dẫn dắt, vượt qua khổ, vượt qua lạc, vượt qua khổ lạc, đạt đến quả vị cao hơn.’ Đối với người quay lại nhận biết pháp không làm cho thanh tịnh, pháp không làm cho giải thoát, là thanh tịnh, là giải thoát, thì sự kham nhẫn, sự ưa thích, sự giải thoát, sự quán xét, sự suy tư về tướng trạng, tà kiến, sự chiêm nghiệm, sự thấy của người như vậy, đây là giới cấm thủ về sự thanh tịnh. Cả hai sự chấp thủ này đã được vị Thánh đệ tử đoạn trừ, cho đến khi chúng trở thành các pháp không sanh khởi trong tương lai. Vị ấy trở thành người có giới, đầy đủ các giới được các bậc Thánh ưa thích, không bị sứt mẻ, cho đến khi dẫn đến sự an tịnh. Do đoạn trừ ba kiết sử này, vị Thánh đệ tử có nghe nhiều trở thành bậc Dự lưu, không có pháp bị rơi vào đọa xứ, tất cả.

သဟသစ္စာဘိသမယာ, ဣတိ ကော ဝစနတ္ထော? စတ္တာရော အဘိသမယာ, ပရိညာဘိသမယော ပဟာနာဘိသမယော သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယော ဘာဝနာဘိသမယော.

Đồng thời liễu ngộ các chân lý, nghĩa của từ này là gì? Có bốn sự liễu ngộ: liễu ngộ bằng sự biến tri, liễu ngộ bằng sự đoạn trừ, liễu ngộ bằng sự chứng ngộ, liễu ngộ bằng sự tu tập.

တတ္ထ အရိယသာဝကော ဒုက္ခံ ပရိညာဘိသမယေန အဘိသမေတိ, သမုဒယံ ပဟာနာဘိသမယေန အဘိသမေတိ, နိရောဓံ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယေန အဘိသမေတိ, မဂ္ဂံ ဘာဝနာဘိသမယေန အဘိသမေတိ. ကိံ ကာရဏံ? ဒုက္ခဿ ပရိညာဘိသမယော, သမုဒယဿ ပဟာနာဘိသမယော, နိရောဓဿ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယော, မဂ္ဂဿ ဘာဝနာဘိသမယော. သမထဝိပဿနာယ ကထံ အဘိသမေတိ? အာရမ္မဏေ စိတ္တံ ဥပနိဗန္ဓေတွာ ပဉ္စက္ခန္ဓေ ဒုက္ခတော ပဿတိ. တတ္ထ ယော ဥပနိဗန္ဓော, အယံ သမထော. ယာ ပရိယောဂါဟနာ, အယံ ဝိပဿနာ. ပဉ္စက္ခန္ဓေ ဒုက္ခာတိ ပဿတော ယော ပဉ္စက္ခန္ဓေသု အာလယော နိကန္တိ ဥပဂမနံ အဇ္ဈောသာနာ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ ပဏိဓိ ပတ္ထနာ ပဟီယတိ. တတ္ထ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ. ယော တတ္ထ အာလယော နိကန္တိ ဥပဂမနံ အဇ္ဈောသာနံ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ ပဏိဓိ ပတ္ထနာ, အယံ သမုဒယော. ယံ တဿ ပဟာနံ, သော နိရောဓော သမထော ဝိပဿနာ စ မဂ္ဂေါ, ဧဝံ တေသံ စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ ဧကကာလေ ဧကက္ခဏေ ဧကစိတ္တေ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ အဘိသမယော ဘဝတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သဟသစ္စာဘိသမယာ အရိယသာဝကဿ တီဏိ သံယောဇနာနိ ပဟီယန္တီ’’တိ.

Trong đó, vị Thánh đệ tử liễu ngộ khổ bằng sự biến tri, liễu ngộ tập bằng sự đoạn trừ, liễu ngộ diệt bằng sự chứng ngộ, liễu ngộ đạo bằng sự tu tập. Nguyên nhân là gì? Sự biến tri về khổ, sự đoạn trừ về tập, sự chứng ngộ về diệt, sự tu tập về đạo. Làm thế nào liễu ngộ bằng chỉ và quán? Sau khi buộc tâm vào đề mục, vị ấy thấy năm uẩn là khổ. Trong đó, sự buộc tâm là chỉ. Sự thâm nhập là quán. Đối với người thấy năm uẩn là khổ, sự ái luyến, sự khao khát, sự gần gũi, sự chấp thủ, sự mong muốn, sự mê đắm, sự ước nguyện, sự cầu mong trong năm uẩn được đoạn trừ. Trong đó, năm uẩn là khổ. Sự ái luyến, sự khao khát, sự gần gũi, sự chấp thủ, sự mong muốn, sự mê đắm, sự ước nguyện, sự cầu mong ở đó, đây là tập. Sự đoạn trừ nó là diệt. Chỉ và quán là đạo. Như vậy, sự liễu ngộ bốn Thánh đế này xảy ra không trước không sau, trong cùng một thời, cùng một sát-na, cùng một tâm. Do đó, Đức Thế Tôn đã nói: ‘Do đồng thời liễu ngộ các chân lý, ba kiết sử của vị Thánh đệ tử được đoạn trừ.’

၇၀. တတ္ထ သမထဝိပဿနာ ယုဂနဒ္ဓါ ဝတ္တမာနာ ဧကကာလေ ဧကက္ခဏေ ဧကစိတ္တေ စတ္တာရိ ကိစ္စာနိ ကရောတိ, ဒုက္ခံ ပရိညာဘိသမယေန အဘိသမေတိ, ယာဝ မဂ္ဂံ ဘာဝနာဘိသမယေန အဘိသမေတိ. ကိံ ကာရဏာ? ဒုက္ခံ ပရိညာဘိသမယော, ယာဝ မဂ္ဂံ ဘာဝနာဘိသမယော. ဧဝံ ဒိဋ္ဌန္တော ယထာ နာဝါ ဇလံ ဂစ္ဆန္တီ စတ္တာရိ ကိစ္စာနိ ကရောတိ, ပါရိမံ တီရံ ပါပေတိ, ဩရိမံ တီရံ ဇဟတိ, ဘာရံ ဝဟတိ, သောတံ ဆိန္ဒတိ; ဧဝမေဝ သမထဝိပဿနာ ယုဂနဒ္ဓါ ဝတ္တမာနာ ဧကကာလေ ဧကက္ခဏေ ဧကစိတ္တေ စတ္တာရိ ကိစ္စာနိ ကရောတိ[Pg.258], ဒုက္ခံ ပရိညာဘိသမယေန အဘိသမေတိ, ယာဝ မဂ္ဂံ ဘာဝနာဘိသမယေန အဘိသမေတိ. ယထာ ဝါ သူရိယော ဥဒယန္တော ဧကကာလေ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ စတ္တာရိ ကိစ္စာနိ ကရောတိ, အန္ဓကာရံ ဝိဓမတိ, အာလောကံ ပါတုကရောတိ, ရူပံ နိဒဿီယတိ, သီတံ ပရိယာဒိယတိ; ဧဝမေဝ သမထဝိပဿနာ ယုဂနဒ္ဓါ ဝတ္တမာနာ ဧကကာလေ…ပေ… ယထာ ပဒီပေါ ဇလန္တော ဧကကာလေ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ စတ္တာရိ ကိစ္စာနိ ကရောတိ, အန္ဓကာရံ ဝိဓမတိ, အာလောကံ ပါတုကရောတိ, ရူပံ နိဒဿီယတိ, ဥပါဒါနံ ပရိယာဒိယတိ; ဧဝမေဝ သမထဝိပဿနာ ယုဂနဒ္ဓါ ဝတ္တမာနာ ဧကကာလေ…ပေ….

70. Trong đó, chỉ và quán song hành hiện khởi trong cùng một thời, cùng một sát-na, cùng một tâm, thực hiện bốn phận sự: liễu ngộ khổ bằng sự biến tri, cho đến liễu ngộ đạo bằng sự tu tập. Nguyên nhân là gì? Sự biến tri về khổ, cho đến sự tu tập về đạo. Ví dụ cũng vậy, giống như con thuyền đi trên nước thực hiện bốn phận sự: đưa đến bờ bên kia, rời bờ bên này, chuyên chở hàng hóa, và rẽ dòng nước; cũng vậy, chỉ và quán song hành hiện khởi trong cùng một thời, cùng một sát-na, cùng một tâm, thực hiện bốn phận sự: liễu ngộ khổ bằng sự biến tri, cho đến liễu ngộ đạo bằng sự tu tập. Hoặc giống như mặt trời khi mọc lên, trong cùng một thời, không trước không sau, thực hiện bốn phận sự: xua tan bóng tối, làm cho ánh sáng xuất hiện, làm cho sắc hiện rõ, và làm tan đi cái lạnh; cũng vậy, chỉ và quán song hành hiện khởi trong cùng một thời… vân vân… Giống như ngọn đèn khi cháy sáng, trong cùng một thời, không trước không sau, thực hiện bốn phận sự: xua tan bóng tối, làm cho ánh sáng xuất hiện, làm cho sắc hiện rõ, và tiêu thụ nhiên liệu; cũng vậy, chỉ và quán song hành hiện khởi trong cùng một thời… vân vân….

ယဒါ အရိယသာဝကော သောတာပန္နော ဘဝတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော ယာဝ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ, အယံ ဒဿနဘူမိ. သောတာပတ္တိဖလဉ္စ သောတာပတ္တိဖလေ ဌိတော ဥတ္တရိ သမထဝိပဿနံ ဘာဝေန္တော ယုဂနဒ္ဓါ ဝတ္တမာနာ ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ ယေဘုယျေန ပဟာနာ အရိယသာဝကော ဟောတိ. သကဒါဂါမိ ပရိနိဋ္ဌိတတ္တာ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ, အယံ တနုဘူမိ.

Khi vị Thánh đệ tử trở thành bậc Dự lưu, không có pháp rơi vào đọa xứ, chắc chắn cho đến khi chấm dứt khổ, đây là kiến địa. Và vị Dự lưu, an trú trong Dự lưu quả, khi tu tập chỉ và quán cao hơn, do đoạn trừ phần lớn dục ái và sân, vị Thánh đệ tử trở thành bậc Nhất lai. Do đã hoàn thành, vị ấy chỉ trở lại thế gian này một lần duy nhất rồi chấm dứt khổ, đây là bạc địa.

သကဒါဂါမိဖလဉ္စ ယော သကဒါဂါမိဖလေ ဌိတော ဝိပဿနံ ဘာဝေန္တော ကာမရာဂဗျာပါဒေ သာနုသယေ အနဝသေသံ ပဇဟတိ, ကာမရာဂဗျာပါဒေသု အနဝသေသံ ပဟီနေသု ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ ဘဝန္တိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဝိစိကိစ္ဆာ ကာမစ္ဆန္ဒော ဗျာပါဒေါ စ, ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာ အရိယသာဝကော ဟောတိ အနာဂါမီ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ, အယံ ဝီတရာဂဘူမိ.

Và quả Nhất lai, vị nào đứng vững trong quả Nhất lai, tu tập minh sát, từ bỏ không còn dư sót tham ái trong cõi Dục và sân hận cùng với tùy miên; khi tham ái trong cõi Dục và sân hận đã được đoạn trừ không còn dư sót, năm hạ phần kiết sử được đoạn trừ, (đó là) thân kiến, giới cấm thủ, hoài nghi, tham dục, và sân hận. Do đoạn trừ năm hạ phần kiết sử này, vị Thánh đệ tử trở thành bậc Bất lai, vị ấy nhập Niết-bàn tại đó, có pháp không trở lại từ cõi ấy. Đây là địa vị ly tham.

အနာဂါမိဖလဉ္စ အနာဂါမိဖလေ ဌိတော ဥတ္တရိ သမထဝိပဿနံ ဘာဝေန္တော ပဉ္စ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဇဟတိ ရူပရာဂအရူပရာဂမာနဥဒ္ဓစ္စအဝိဇ္ဇဉ္စ. ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာ အရိယသာဝကော အရဟာ ဘဝတိ, ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော, အယံ ကတာဘူမိ.

Và quả Bất lai, vị nào đứng vững trong quả Bất lai, tu tập chỉ và quán cao hơn nữa, từ bỏ năm thượng phần kiết sử, (đó là) tham ái trong cõi Sắc, tham ái trong cõi Vô sắc, mạn, trạo cử, và vô minh. Do đoạn trừ năm thượng phần kiết sử này, vị Thánh đệ tử trở thành bậc A-la-hán, lậu hoặc đã tận, đã sống đời phạm hạnh, giải thoát nhờ chánh trí, kiết sử hữu đã được đoạn tận, đã đạt được mục đích của mình. Đây là địa vị đã làm xong.

အရဟန္တောဝ အယံ သောပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု. တဿ အာယုက္ခယာ ဇီဝိတိန္ဒြိယာပရောဓာ ဣဒဉ္စ ဒုက္ခံ နိရုဇ္ဈတိ, အညဉ္စ ဒုက္ခံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယော ဣမဿ ဒုက္ခဿ နိရောဓော ဝူပသမော, အညဿ စ အပါတုဘာဝေါ, အယံ [Pg.259] အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု. ဣမာ ဒွေ နိဗ္ဗာနဓာတုယော. ဣတိ သစ္စာနိ ဝုတ္တာနိ. သစ္စာဘိသမယော ဝုတ္တော, ကိလေသဝဝတ္ထာနံ ဝုတ္တံ, ပဟာနံ ဝုတ္တံ, ဘူမိယော ဝုတ္တာ, ဖလာနိ ဝုတ္တာနိ, နိဗ္ဗာနဓာတုယော ဝုတ္တာ. ဧဝမိမေသု ဝုတ္တေသု သဗ္ဗဗောဓိ ဝုတ္တာ ဘဝတိ. ဧတ္ထ ယောဂေါ ကရဏီယော.

Vị A-la-hán này chính là Hữu dư y Niết-bàn giới. Do tuổi thọ của vị ấy đã hết, do mạng quyền đã chấm dứt, khổ này diệt, và khổ khác không sanh khởi. Sự diệt, sự lắng dịu của khổ này, và sự không hiện hữu của khổ khác, đây là Vô dư y Niết-bàn giới. Đây là hai Niết-bàn giới. Như vậy, các chân lý đã được nói. Sự liễu ngộ chân lý đã được nói, sự phân định phiền não đã được nói, sự đoạn trừ đã được nói, các địa vị đã được nói, các quả đã được nói, các Niết-bàn giới đã được nói. Khi những điều này đã được nói như vậy, toàn bộ sự giác ngộ được xem là đã được nói. Ở đây, cần phải nỗ lực.

၇၁. တတ္ထ ကတမာယော နဝ အနုပုဗ္ဗသမာပတ္တိယော? စတ္တာရိ ဈာနာနိ စတဿော စ အရူပသမာပတ္တိယော နိရောဓသမာပတ္တိ စ. တတ္ထ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ကတမာနိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီတိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာနိ. တတ္ထ ကတမာ စတ္တာရော အရူပသမာပတ္တိယော? ဝိရာဂိနော ဝတ ဝတ္တဗ္ဗော, ယာဝ နိရောဓသမာပတ္တိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာ. ဣမာယော နဝ အနုပုဗ္ဗသမာပတ္တိယော.

71. Trong đó, chín thiền chứng tuần tự là những gì? Bốn thiền, bốn thiền chứng Vô sắc, và Diệt tận định. Trong đó, bốn thiền là những gì? "Này các Tỳ khưu, ở đây, Tỳ khưu ly dục..." nên được trình bày chi tiết. Trong đó, bốn thiền chứng Vô sắc là những gì? "Quả thật, đối với người đã ly tham ái đối với sắc..." cho đến Diệt tận định, nên được trình bày chi tiết. Đây là chín thiền chứng tuần tự.

တတ္ထ ကတမံ ပဌမံ ဈာနံ? ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပယုတ္တံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တံ? ပဉ္စဟိ နီဝရဏေဟိ. တတ္ထ ကတမာနိ ပဉ္စ နီဝရဏာနိ? ကာမစ္ဆန္ဒောတိ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗော. တတ္ထ ကတမော ကာမစ္ဆန္ဒော? ယော ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဆန္ဒရာဂေါ ပေမံ နိကန္တိ အဇ္ဈောသာနံ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ ပတ္ထနာ အပရိစ္စာဂေါ အနုသယော ပရိယုဋ္ဌာနံ, အယံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ. တတ္ထ ကတမံ ဗျာပါဒနီဝရဏံ? ယော သတ္တေသု သင်္ခါရေသု စ အာဃာတော…ပေ… ယထာ ဒေါသေ တထာ နိဩဋ္ဌာနာ, အယံ ဗျာပါဒေါ နီဝရဏံ. တတ္ထ ကတမံ မိဒ္ဓံ? ယာ စိတ္တဿ ဇဠတာ စိတ္တဿ ဂရုတ္တံ စိတ္တဿ အကမ္မနီယတာ စိတ္တဿ နိက္ခေပေါ နိဒ္ဒါယနာ ပစလိကတာ ပစလာယနာ ပစလာယနံ, ဣဒံ မိဒ္ဓံ. တတ္ထ ကတမံ ထိနံ ? ယာ ကာယဿ ထိနတာ ဇဠတာ ကာယဿ ဂရုတ္တာ ကာယဿ အပ္ပဿဒ္ဓိ, ဣဒံ ထိနံ. ဣတိ ဣဒဉ္စ ထိနံ ပုရိမကဉ္စ မိဒ္ဓံ တဒုဘယံ ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏန္တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ ကတမံ ဥဒ္ဓစ္စံ? ယော အဝူပသမော စိတ္တဿ, ဣဒံ ဥဒ္ဓစ္စံ. တတ္ထ ကတမံ ကုက္ကုစ္စံ? ယော စေတသော ဝိလေခေါ အလဉ္စနာ ဝိလဉ္စနာ ဟဒယလေခေါ ဝိပ္ပဋိသာရော, ဣဒံ ကုက္ကုစ္စံ. ဣတိ ဣဒဉ္စ ကုက္ကုစ္စံ ပုရိမကဉ္စ ဥဒ္ဓစ္စံ တဒုဘယံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏန္တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ ကတမံ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ? ယော ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ…ပေ… အယံ ဝိစိကိစ္ဆာ. အပိ စ ခေါ ပန ပဉ္စ ဝိစိကိစ္ဆာယော သမနန္တရာယိကာ ဒေသန္တရာယိကာ သမာပတ္တန္တရာယိကာ မဂ္ဂန္တရာယိကာ သဂ္ဂန္တရာယိကာ, ဣမာယော ပဉ္စ ဝိစိကိစ္ဆာယော[Pg.260]. ဣဓ ပန သမာပတ္တန္တရာယိကာ ဝိစိကိစ္ဆာ အဓိပ္ပေတာ. ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ.

Trong đó, thiền thứ nhất là gì? Ly năm chi, thành tựu năm chi. Ly năm chi nào? (Ly) năm triền cái. Trong đó, năm triền cái là gì? "Tham dục..." nên được trình bày chi tiết. Trong đó, tham dục là gì? Sự tham muốn, yêu mến, ưa thích, đắm say, mong muốn, say mê, ước vọng, không từ bỏ, tùy miên, sự xâm chiếm trong năm dục trưởng dưỡng, đây là triền cái tham dục. Trong đó, triền cái sân hận là gì? Sự căm ghét đối với các chúng sanh và các pháp hữu vi... v.v... như trong sân, cũng vậy là sự áp bức, đây là triền cái sân hận. Trong đó, thụy miên là gì? Sự đờ đẫn của tâm, sự nặng nề của tâm, sự không kham nhẫn của tâm, sự buông xuôi của tâm, sự buồn ngủ, sự lắc lư, sự chao đảo, sự chạy trốn, đây là thụy miên. Trong đó, hôn trầm là gì? Sự co rút của thân, sự đờ đẫn, sự nặng nề của thân, sự không tĩnh lặng của thân, đây là hôn trầm. Như vậy, hôn trầm này và thụy miên trước đó, cả hai được gọi là triền cái hôn trầm-thụy miên. Trong đó, trạo cử là gì? Sự không lắng dịu của tâm, đây là trạo cử. Trong đó, hối quá là gì? Sự băn khoăn của tâm, sự không ghi nhận, sự không ghi nhận đặc biệt, sự băn khoăn trong lòng, sự hối hận, đây là hối quá. Như vậy, hối quá này và trạo cử trước đó, cả hai được gọi là triền cái trạo cử-hối quá. Trong đó, triền cái hoài nghi là gì? Sự hoài nghi đối với Phật, hoặc Pháp, hoặc Tăng... v.v... đây là hoài nghi. Lại nữa, có năm loại hoài nghi: hoài nghi làm trở ngại tức thời, hoài nghi làm trở ngại địa phương, hoài nghi làm trở ngại thiền chứng, hoài nghi làm trở ngại đạo, hoài nghi làm trở ngại cõi trời. Đây là năm loại hoài nghi. Nhưng ở đây, hoài nghi làm trở ngại thiền chứng được chủ ý đến. Đây là năm triền cái.

တတ္ထ နီဝရဏာနီတိ ကော ဝစနတ္ထော, ကုတော နိဝါရယန္တီတိ? သဗ္ဗတော ကုသလပက္ခိကာ နိဝါရယန္တိ. ကထံ နိဝါရယန္တိ? ကာမစ္ဆန္ဒော အသုဘတော နိဝါရယတိ, ဗျာပါဒေါ မေတ္တာယ နိဝါရယတိ, ထိနံ ပဿဒ္ဓိတော နိဝါရယတိ, မိဒ္ဓံ ဝီရိယာရမ္ဘတော နိဝါရယတိ, ဥဒ္ဓစ္စံ သမထတော နိဝါရယတိ, ကုက္ကုစ္စံ အဝိပ္ပဋိသာရတော နိဝါရယတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ပညာတော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒတော နိဝါရယတိ.

Trong đó, ngữ nghĩa của "nīvaraṇāni" là gì, chúng ngăn che khỏi điều gì? Chúng ngăn che khỏi tất cả các pháp thuộc phe thiện. Chúng ngăn che như thế nào? Tham dục ngăn che khỏi (quán) bất tịnh, sân hận ngăn che khỏi tâm từ, hôn trầm ngăn che khỏi sự tĩnh lặng, thụy miên ngăn che khỏi sự tinh tấn, trạo cử ngăn che khỏi chỉ, hối quá ngăn che khỏi sự không hối hận, hoài nghi ngăn che khỏi trí tuệ và (sự hiểu biết) duyên khởi.

အပရော ပရိယာယော. ကာမစ္ဆန္ဒော အလောဘတော ကုသလမူလတော နိဝါရယတိ, ဗျာပါဒေါ အဒေါသတော နိဝါရယတိ, ထိနမိဒ္ဓံ သမာဓိတော နိဝါရယတိ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ သတိပဋ္ဌာနေဟိ နိဝါရယတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ အမောဟတော ကုသလမူလတော နိဝါရယတိ.

Một cách trình bày khác. Tham dục ngăn che khỏi vô tham là thiện căn, sân hận ngăn che khỏi vô sân, hôn trầm-thụy miên ngăn che khỏi định, trạo cử-hối quá ngăn che khỏi các niệm xứ, hoài nghi ngăn che khỏi vô si là thiện căn.

အပရော ပရိယာယော. တယော ဝိဟာရာ ဒိဗ္ဗဝိဟာရော ဗြဟ္မဝိဟာရော အရိယဝိဟာရော. ဒိဗ္ဗဝိဟာရော စတ္တာရိ ဈာနာနိ, ဗြဟ္မဝိဟာရော စတ္တာရိ အပ္ပမာဏာနိ, အရိယဝိဟာရော သတ္တတိံသ ဗောဓိပက္ခိယာ ဓမ္မာ. တတ္ထ ကာမစ္ဆန္ဒော ဥဒ္ဓစ္စံ ကုက္ကုစ္စဉ္စ ဒိဗ္ဗဝိဟာရံ နိဝါရယတိ, ဗျာပါဒေါ ဗြဟ္မဝိဟာရံ နိဝါရယတိ, ထိနမိဒ္ဓံ ဝိစိကိစ္ဆာ စ အရိယဝိဟာရံ နိဝါရယတိ.

Một cách trình bày khác. Có ba trú xứ: Thiên trú, Phạm trú, Thánh trú. Thiên trú là bốn thiền, Phạm trú là bốn vô lượng tâm, Thánh trú là ba mươi bảy phẩm trợ đạo. Trong đó, tham dục, trạo cử và hối quá ngăn che Thiên trú; sân hận ngăn che Phạm trú; hôn trầm-thụy miên và hoài nghi ngăn che Thánh trú.

အပရော ပရိယာယော. ကာမစ္ဆန္ဒော ဗျာပါဒေါ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဉ္စ သမထံ နိဝါရယန္တိ, ထိနမိဒ္ဓံ ဝိစိကိစ္ဆာ စ ဝိပဿနံ နိဝါရယန္တိ, အတော နီဝရဏန္တိ ဝုစ္စန္တေ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တံ ပဌမံ ဈာနံ.

Một phương pháp khác. Tham dục, sân hận, và trạo cử-hối quá ngăn che thiền chỉ; hôn trầm-thụy miên và hoài nghi ngăn che thiền quán, do đó chúng được gọi là các triền cái. Thiền thứ nhất không tương ưng với năm chi phần này.

ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမ္ပယုတ္တံ ပဌမံ ဈာနံ? ဝိတက္ကဝိစာရေဟိ ပီတိယာ သုခေန စ စိတ္တေကဂ္ဂတာယ စ. ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ အင်္ဂါနံ ဥပ္ပာဒပဋိလာဘသမန္နာဂမော သစ္ဆိကိရိယံ ပဌမံ ဈာနံ ပဋိလဒ္ဓန္တိ ဝုစ္စတိ. ဣမာနိ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ ဥပ္ပာဒေတွာ ဝိဟရတီတိ, တေန ဝုစ္စတေ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ ဒိဗ္ဗေန ဝိဟာရေန.

Thiền thứ nhất tương ưng với năm chi phần nào? Với tầm và tứ, với hỷ, với lạc, và với nhất tâm. Do sự thành tựu việc sanh khởi và chứng đắc của năm chi phần này, nên được gọi là đã chứng ngộ, đã chứng đắc thiền thứ nhất. Vị ấy trú sau khi làm cho năm chi phần này sanh khởi, do đó được gọi là: 'vị ấy trú sau khi đã đạt đến thiền thứ nhất' bằng thiên trú.

တတ္ထ ဒုတိယံ ဈာနံ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ ပီတိသုခေန စိတ္တေကဂ္ဂတာယ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနေန ဣမာနိ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ ဥပ္ပာဒေတွာ သမ္ပာဒေတွာ ဝိဟရတိ, တေန ဝုစ္စတိ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ.

Trong đó, thiền thứ hai thành tựu bốn chi phần: với hỷ lạc, với nhất tâm, và với nội tĩnh. Vị ấy trú sau khi làm cho bốn chi phần này sanh khởi và thành tựu, do đó được gọi là: 'trú sau khi đã đạt đến thiền thứ hai'.

တတ္ထ [Pg.261] ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ တတိယံ ဈာနံ သတိယာ သမ္ပဇညေ သုခေန စိတ္တေကဂ္ဂတာယ ဥပေက္ခာယ ဣမာနိ ပဉ္စင်္ဂါနိ ဥပ္ပာဒေတွာ သမ္ပာဒေတွာ ဝိဟရတိ, တေန ဝုစ္စတိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ.

Trong đó, thiền thứ ba thành tựu năm chi phần: với niệm, với tỉnh giác, với lạc, với nhất tâm, và với xả. Vị ấy trú sau khi làm cho năm chi phần này sanh khởi và thành tựu, do đó được gọi là: 'trú sau khi đã đạt đến thiền thứ ba'.

တတ္ထ စတုတ္ထံ ဈာနံ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေက္ခာယ သတိပါရိသုဒ္ဓိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ, ဣမေဟိ စတူဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ စတုတ္ထံ ဈာနံ. ဣတိ ဣမေသံ စတုန္နံ အင်္ဂါနံ ဥပ္ပာဒေါ ပဋိလာဘော သမန္နာဂမော သစ္ဆိကိရိယာ စတုတ္ထံ ဈာနံ ပဋိလဒ္ဓန္တိ ဝုစ္စတိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဥပ္ပာဒေတွာ သမ္ပာဒေတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, တေန ဝုစ္စတိ ဒိဗ္ဗေန ဝိဟာရေန ဝိဟရတီတိ.

Trong đó, thiền thứ tư thành tựu bốn chi phần: với xả, với niệm thanh tịnh, với thọ không khổ không lạc, và với nhất tâm. Thiền thứ tư thành tựu với bốn chi phần này. Như vậy, sự sanh khởi, sự chứng đắc, sự thành tựu, sự chứng ngộ của bốn chi phần này được gọi là đã chứng đắc thiền thứ tư. Vị ấy trú sau khi làm cho bốn thiền này sanh khởi, thành tựu, và đạt đến, do đó được gọi là 'trú bằng thiên trú'.

တတ္ထ ကတမော အနိစ္စဋ္ဌော? ပီဠနဋ္ဌော အနိစ္စဋ္ဌော ပဘင်္ဂဋ္ဌော သမ္ပာပနဋ္ဌော ဝိဝေကဋ္ဌော အနိစ္စဋ္ဌော, အယံ အနိစ္စဋ္ဌော.

Trong đó, nghĩa vô thường là gì? Nghĩa là bị bức bách là nghĩa vô thường, nghĩa là bị hoại diệt, nghĩa là làm cho hoàn tất, nghĩa là trống không là nghĩa vô thường. Đây là nghĩa vô thường.

တတ္ထ ကတမော ဒုက္ခဋ္ဌော? ပီဠနဋ္ဌော ဒုက္ခဋ္ဌော သမ္ပီဠနဋ္ဌော သံဝေဂဋ္ဌော ဗျာဓိနဋ္ဌော, အယံ ဒုက္ခဋ္ဌော.

Trong đó, nghĩa khổ là gì? Nghĩa là bị bức bách là nghĩa khổ, nghĩa là bị bức bách dữ dội, nghĩa là kinh sợ, nghĩa là bệnh hoạn. Đây là nghĩa khổ.

တတ္ထ ကတမော သုညဋ္ဌော? အနုပလိတ္တော သုညဋ္ဌော, အသမ္ဘာဇနဋ္ဌော ဂတပဋ္ဌော ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌော, အယံ သုညဋ္ဌော.

Trong đó, nghĩa không là gì? Nghĩa là không bị vấy bẩn là nghĩa không, nghĩa là không làm cho sanh khởi, nghĩa là không phiền não, nghĩa là trống không. Đây là nghĩa không.

တတ္ထ ကတမော အနတ္တဋ္ဌော? အနိဿရိယဋ္ဌော အနတ္တဋ္ဌော, အဝသဝတ္တနဋ္ဌော, အကာမကာရိဋ္ဌော ပရိဝိဒဋ္ဌော, အယံ အနတ္တဋ္ဌောတိ.

Trong đó, nghĩa vô ngã là gì? Nghĩa là không có quyền sở hữu là nghĩa vô ngã, nghĩa là không theo ý muốn, nghĩa là được làm trái với ý muốn, nghĩa là parivida. Đây là nghĩa vô ngã.

သုတ္တတ္ထသမုစ္စယော နာမ သံဝတ္တိသန္တိကာ ပေဋကဘူမိ သမတ္တာ.

Địa của Peṭaka tên là Suttatthasamuccaya, Saṃvattisantikā, đã hoàn tất.

၇. ဟာရသမ္ပာတဘူမိ

7. Địa Hārasampāta

၇၂. ဈာနံ ဝိရာဂေါ. စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာနိ. တာနိ ဒုဝိဓာနိ; ဗောဇ္ဈင်္ဂဝိပ္ပယုတ္တာနိ စ ဗောဇ္ဈင်္ဂသမ္ပယုတ္တာနိ စ. တတ္ထ ဗောဇ္ဈင်္ဂဝိပ္ပယုတ္တာနိ ဗာဟိရကာနိ, ဗောဇ္ဈင်္ဂသမ္ပယုတ္တာနိ အရိယပုဂ္ဂလာနိ. တတ္ထ ယေန ဆ ပုဂ္ဂလမူလာနိ တေသံ နိက္ခိပေတွာ ရာဂစရိတော, ဒေါသစရိတော, မောဟစရိတော, ရာဂဒေါသစရိတော, ရာဂမောဟစရိတော, ဒေါသမောဟစရိတော, သမဘာဂစရိတော, ဣတိ ဣမေသံ ပုဂ္ဂလာနံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတာနံ ပဉ္စ နီဝရဏာနိ ပဋိပက္ခော တေသံ ပဋိဃာတာယ ယထာ အသမတ္ထော တီဏိ အကုသလမူလာနိ [Pg.262] နိဂ္ဂဏှာတိ. လောဘေန အကုသလမူလေန အဘိဇ္ဈာ စ ဥဒ္ဓစ္စဉ္စ ဥပ္ပိလဝတံ အလောဘေန ကုသလမူလေန နိဂ္ဂဏှာတိ, ကုက္ကုစ္စဉ္စ ဝိစိကိစ္ဆာ စ မောဟပက္ခော, တံ အမောဟေန နိဂ္ဂဏှာတိ. ဒေါသော စ ထိနမိဒ္ဓဉ္စ ဒေါသပက္ခော, တံ အဒေါသေန နိဂ္ဂဏှာတိ.

72. Thiền là sự ly tham. Bốn thiền nên được thực hiện một cách chi tiết. Chúng có hai loại: không tương ưng với giác chi và tương ưng với giác chi. Trong đó, loại không tương ưng với giác chi là của ngoại đạo; loại tương ưng với giác chi là của các bậc Thánh. Trong đó, có sáu căn bản của các hạng người, đặt chúng qua một bên: người tham hành, người sân hành, người si hành, người tham-sân hành, người tham-si hành, người sân-si hành, người có các phần đồng đều. Như vậy, đối với những người nhập thiền này, (thiền) là đối nghịch với năm triền cái. Vì không có khả năng để sát hại chúng, vị ấy chế ngự ba bất thiện căn. Bằng bất thiện căn là tham, (sanh khởi) tham ái, trạo cử, và sự phù phiếm; vị ấy chế ngự (chúng) bằng thiện căn là vô tham. Hối quá và hoài nghi thuộc phe của si, vị ấy chế ngự chúng bằng vô si. Sân và hôn trầm-thụy miên thuộc phe của sân, vị ấy chế ngự chúng bằng vô sân.

တတ္ထ အလောဘဿ ပါရိပူရိယာ နေက္ခမ္မဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ. တတ္ထ အဒေါသဿ ပါရိပူရိယာ အဗျာပါဒဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ. တတ္ထ အမောဟဿ ပါရိပူရိယာ အဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ. တတ္ထ အလောဘဿ ပါရိပူရိယာ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ ကာမေဟိ. တတ္ထ အဒေါသဿ ပါရိပူရိယာ အမောဟဿ ပါရိပူရိယာ စ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ, သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

Trong đó, để viên mãn vô tham, vị ấy suy tầm về sự xuất ly. Trong đó, để viên mãn vô sân, vị ấy suy tầm về sự vô sân. Trong đó, để viên mãn vô si, vị ấy suy tầm về sự vô hại. Trong đó, để viên mãn vô tham, vị ấy ly khỏi các dục. Trong đó, để viên mãn vô sân và để viên mãn vô si, vị ấy ly khỏi các pháp ác, bất thiện; vị ấy trú sau khi đạt đến thiền thứ nhất, có tầm, có tứ, do ly dục sanh, có hỷ và lạc.

ဝိတက္ကာတိ တယော ဝိတက္ကာ – နေက္ခမ္မဝိတက္ကော အဗျာပါဒဝိတက္ကော အဝိဟိံသာဝိတက္ကော. တတ္ထ ပဌမာဘိနိပါတော ဝိတက္ကော, ပဋိလဒ္ဓဿ ဝိစရဏံ ဝိစာရော. ယထာ ပုရိသော ဒူရတော ပုရိသံ ပဿတိ အာဂစ္ဆန္တံ, န စ တာဝ ဇာနာတိ ဧသော ဣတ္ထီတိ ဝါ ပုရိသောတိ ဝါ ယဒါ တု ပဋိလဘတိ ဣတ္ထီတိ ဝါ ပုရိသောတိ ဝါ ဧဝံ ဝဏ္ဏောတိ ဝါ ဧဝံ သဏ္ဌာနောတိ ဝါ ဣမေ ဝိတက္ကယန္တော ဥတ္တရိ ဥပပရိက္ခန္တိ ကိံ နု ခေါ အယံ သီလဝါ ဥဒါဟု ဒုဿီလော အဍ္ဎော ဝါ ဒုဂ္ဂတောတိ ဝါ. ဧဝံ ဝိစာရော ဝိတက္ကေ အပ္ပေတိ, ဝိစာရော စရိယတိ စ အနုဝတ္တတိ စ. ယထာ ပက္ခီ ပုဗ္ဗံ အာယူဟတိ ပစ္ဆာ နာယူဟတိ ယထာ အာယူဟနာ ဧဝံ ဝိတက္ကော, ယထာ ပက္ခာနံ ပသာရဏံ ဧဝံ ဝိစာရော အနုပါလတိ ဝိတက္ကေတိ ဝိစရတိ ဝိစာရေတိ. ဝိတက္ကယတိ ဝိတက္ကေတိ, အနုဝိစရတိ ဝိစာရေတိ. ကာမသညာယ ပဋိပက္ခော ဝိတက္ကော, ဗျာပါဒသညာယ ဝိဟိံသသညာယ စ ပဋိပက္ခော ဝိစာရော. ဝိတက္ကာနံ ကမ္မံ အကုသလဿ အမနသိကာရော, ဝိစာရာနံ ကမ္မံ ဇေဋ္ဌာနံ သံဝါရဏာ. ယထာ ပလိကော တုဏှိကော သဇ္ဈာယံ ကရောတိ ဧဝံ ဝိတက္ကော, ယထာ တံယေဝ အနုပဿတိ ဧဝံ ဝိစာရော. ယထာ အပရိညာ ဧဝံ ဝိတက္ကော. ယထာ ပရိညာ ဧဝံ ဝိစာရော. နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါယဉ္စ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါယဉ္စ ဝိတက္ကော, ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါယဉ္စ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါယဉ္စ ဝိစာရော. ကလ္လိတာ ကောသလ္လတ္တံ စိတ္တဿ ဝိတက္ကော, အဘိနီဟာရကောသလ္လံ စိတ္တဿ ဝိစာရော. ဣဒံ ကုသလံ ဣဒံ အကုသလံ ဣဒံ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဣဒံ ပဟာတဗ္ဗံ ဣဒံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗန္တိ ဝိတက္ကော, ယထာ ပဟာနဉ္စ ဘာဝနာ စ သစ္ဆိကိရိယာ စ ဧဝံ ဝိစာရော. ဣမေသု ဝိတက္ကဝိစာရေသု ဌိတဿ ဒုဝိဓံ ဒုက္ခံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာယိကဉ္စ စေတသိကဉ္စ; ဒုဝိဓံ သုခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာယိကဉ္စ [Pg.263] စေတသိကဉ္စ. ဣတိ ဝိတက္ကဇနိတံ စေတသိကံ သုခံ ပီတိ ကာယိကံ သုခံ ကာယိကောယေဝ. ယာ တတ္ထ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတာ, အယံ သမာဓိ. ဣတိ ပဌမံ ဈာနံ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ.

Về tầm, có ba loại tầm: tầm xuất ly, tầm vô sân, và tầm vô hại. Trong đó, sự hướng đến đối tượng lần đầu tiên là tầm, sự khảo sát đối tượng đã nắm bắt được là tứ. Ví như một người đàn ông thấy một người đang đi đến từ xa, lúc đầu không biết đó là đàn bà hay đàn ông. Nhưng khi nhận ra là đàn bà hay đàn ông, có hình sắc như thế này, có hình dáng như thế kia, người ấy tiếp tục xem xét thêm: 'Người này có giới hay không có giới? Giàu hay nghèo?'. Như vậy, tứ đi vào trong tầm, tứ vừa khảo sát vừa đi theo. Ví như con chim lúc đầu phải gắng sức, sau đó không cần gắng sức nữa; sự gắng sức đó giống như tầm, còn sự dang rộng đôi cánh giống như tứ. Tứ bảo vệ, tầm suy nghĩ, tứ khảo sát, tứ làm cho khảo sát. Tầm làm cho suy nghĩ, tứ làm cho khảo sát theo. Tầm là đối nghịch của dục tưởng; tứ là đối nghịch của sân tưởng và hại tưởng. Việc làm của tầm là không tác ý đến điều bất thiện; việc làm của tứ là sự phòng hộ các pháp bậc trên. Ví như người có sức mạnh im lặng đọc tụng, đó là tầm; ví như quán xét chính điều đó, đó là tứ. Ví như sự chưa liễu tri, đó là tầm; ví như sự liễu tri, đó là tứ. Tầm có trong Từ vô ngại giải và Biện tài vô ngại giải; tứ có trong Pháp vô ngại giải và Nghĩa vô ngại giải. Sự khéo léo, sự thành thạo của tâm là tầm; sự khéo léo trong việc hướng tâm đến đối tượng là tứ. 'Đây là thiện, đây là bất thiện, điều này cần được tu tập, điều này cần được đoạn trừ, điều này cần được chứng ngộ' – đó là tầm. Cách thức để đoạn trừ, tu tập và chứng ngộ, đó là tứ. Đối với người an trú trong tầm và tứ này, hai loại khổ thân và khổ tâm không phát sinh; hai loại lạc thân và lạc tâm phát sinh. Như vậy, lạc thuộc tâm sở do tầm sinh ra là hỷ, lạc thuộc thân là lạc của thân. Sự nhất tâm ở đó, đây là định. Như vậy, thiền thứ nhất từ bỏ năm chi và thành tựu năm chi.

တေသံယေဝ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ အဘိက္ခဏံ အာသေဝနာယ တဿ တပ္ပောဏမာနသံ ဟောတိ. တဿ ဝိတက္ကဝိစာရာ ဩဠာရိကာ ခါယန္တိ. ယဉ္စ ပီတိသုခဉ္စ နေက္ခမ္မဉ္စ ဩဠာရိကံ ဘဝတိ. အပိ စ သမာဓိဇာ ပီတိ ရတိ စ ဇာယတိ. တဿ ဝိစာရာရမ္မဏံ. တေသံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ စေတော သမ္ပသီဒတိ. ယေ ဝိတက္ကဝိစာရာ ဒွေ ဓမ္မာနုဿရိတဗ္ဗာ. ပစ္စုပ္ပန္နာ ဒရဏိတဗ္ဗံ. တေသံ ဝူပသမာ ဧကောဒိဘာဝံ စိတ္တေကဂ္ဂတံ ဟောတိ. တဿ ဧကောဒိဘာဝေန ပီတိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ယာ ပီတိ, တံ သောမနဿိန္ဒြိယံ, ယံ သုခံ, တံ သုခိန္ဒြိယံ. ယာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ, အယံ သမာဓိ. တံ ဒုတိယံ ဈာနံ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ. သော ပီတိယာ ဝိရာဂါ ယာတိ ဩဇဟိ ဇလ္လသဟဂတံ.

Do thường xuyên thực hành chính những tầm và tứ ấy, tâm của vị ấy hướng về đó. Đối với vị ấy, tầm và tứ hiện ra là thô thiển. Và hỷ, lạc, và xuất ly cũng trở nên thô thiển. Hơn nữa, hỷ và thích thú do định sinh ra được phát sinh. Vị ấy có tứ làm đối tượng. Do sự lắng dịu của chúng, nội tâm trở nên tĩnh lặng. Hai pháp là tầm và tứ cần được tùy niệm. Cần phải tôn trọng pháp hiện tại. Do sự lắng dịu của chúng, sự nhất tâm, sự chuyên nhất của tâm phát sinh. Do sự nhất tâm ấy, hỷ đạt đến viên mãn. Cái gì là hỷ, đó là hỷ quyền; cái gì là lạc, đó là lạc quyền. Cái gì là nhất tâm, đây là định. Thiền thứ hai đó thành tựu bốn chi. Vị ấy do ly hỷ mà đi đến, từ bỏ trạng thái đi cùng với sự dính mắc.

၇၃. တတ္ထ သောမနဿစိတ္တမုပါဒါနန္တိ စ သော တံ ဝိစိနန္တော ဥပေက္ခမေဝ မနသိကရောတိ. သော ပီတိယာ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ. ယထာ စ ပီတိယာ သုခမာနိတံ, တံ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ သမ္ပဇာနော ဝိဟရတိ. ယေန သတိသမ္ပဇညေန ဥပေက္ခာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ဣဒံ တတိယံ ဈာနံ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ.

73. Ở đó, vì có sự chấp thủ đối với tâm hỷ, nên vị ấy, trong khi xem xét điều đó, chỉ tác ý đến xả. Vị ấy, do ly hỷ, trú với tâm xả. Và như lạc được mang lại bởi hỷ, vị ấy cảm nhận lạc đó bằng thân, trú với tỉnh giác. Nhờ chánh niệm và tỉnh giác ấy, vị ấy đạt đến sự viên mãn của xả. Đây là thiền thứ ba, thành tựu bốn chi.

တထာ ကာယိကဿ သုခဿ ပဟာနာယ ပဌမေ ဈာနေ သောမနဿိန္ဒြိယံ နိရုဇ္ဈတိ. ဒုတိယေ ဈာနေ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ နိရုဇ္ဈတိ. သော သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တတ္ထ စတူဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ ဥပေက္ခာ ပသာဒါ ဟောတိ, ဒုက္ခိန္ဒြိယေန ဒေါမနဿိန္ဒြိယေန သုခိန္ဒြိယေန သောမနဿိန္ဒြိယေန စ. တေသံ နိရောဓာ ဥပေက္ခာသမ္ပဇညံ ဟောတိ, တတ္ထ သုခိန္ဒြိယေန သောမနဿိန္ဒြိယေန စ အသတိ ဟောတိ, တေသံ နိရောဓာ သတိမာ ဟောတိ, ဒုက္ခိန္ဒြိယေန ဒေါမနဿိန္ဒြိယေန စ အသမ္ပဇညံ, တေသံ နိရောဓာ သမ္ပဇညံ ဟောတိ, ဣတိ ဥပေက္ခာယ စ သညာ, သတော သမ္ပဇာနော စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ ဣဒံ ဝုစ္စတေ စ စတုတ္ထံ ဈာနံ.

Tương tự, do đoạn trừ lạc thuộc thân, trong thiền thứ nhất, hỷ quyền diệt. Trong thiền thứ hai, khổ quyền diệt. Vị ấy, do đoạn trừ lạc và đoạn trừ khổ, do sự biến mất từ trước của hỷ và ưu, chứng đạt và an trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, có sự thanh tịnh của niệm nhờ xả. Ở đó, do bốn quyền này mà xả trở nên trong sáng: khổ quyền, ưu quyền, lạc quyền, và hỷ quyền. Do sự diệt của chúng, xả và tỉnh giác phát sinh. Ở đó, do lạc quyền và hỷ quyền mà có sự thất niệm; do sự diệt của chúng, vị ấy trở nên có chánh niệm. Do khổ quyền và ưu quyền mà có sự không tỉnh giác; do sự diệt của chúng, tỉnh giác phát sinh. Như vậy, tưởng về xả, chánh niệm, tỉnh giác, và nhất tâm, đây được gọi là thiền thứ tư.

တတ္ထ ယော ရာဂစရိတော ပုဂ္ဂလော တဿ သုခိန္ဒြိယဉ္စ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ; ယော ဒေါသစရိတော ပုဂ္ဂလော တဿ ဒုက္ခိန္ဒြိယဉ္စ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဉ္စ; ယော မောဟစရိတော ပုဂ္ဂလော တဿ အသတိ စ အသမ္ပဇညဉ္စ.

Trong đó, người có tánh tham thì có lạc quyền và hỷ quyền; người có tánh sân thì có khổ quyền và ưu quyền; người có tánh si thì có thất niệm và không tỉnh giác.

တတ္ထ [Pg.264] ရာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ တတိယေ ဈာနေ စတုတ္ထေ စ အနုနယော နိရုဇ္ဈတိ, ဒေါသစရိတဿ ပဌမေ ဈာနေ ဒုတိယေ စ ပဋိဃံ နိရုဇ္ဈတိ, မောဟစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ပဌမေ ဈာနေ ဒုတိယေ စ အသမ္ပဇညံ နိရုဇ္ဈတိ. တတိယေ ဈာနေ စတုတ္ထေ စ အသတိ နိရုဇ္ဈတိ, ဧဝမေဝ တေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဝေါဒါနံ ဂမိဿန္တိ.

Trong đó, đối với người có tánh tham, ái luyến diệt trong thiền thứ ba và thứ tư; đối với người có tánh sân, phẫn nộ diệt trong thiền thứ nhất và thứ hai; đối với người có tánh si, sự không tỉnh giác diệt trong thiền thứ nhất và thứ hai. Thất niệm diệt trong thiền thứ ba và thứ tư. Cứ như thế, bốn thiền của ba hạng người ấy sẽ đi đến sự trong sạch.

တတ္ထ ရာဂဒေါသစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ အသမ္ပဇညဉ္စ အနုနယော စ ပဋိဃဉ္စ, တေန ဟာနဘာဂိယံ ဈာနံ ဟောတိ. တတ္ထ ရာဂမောဟစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ အနုနယတ္တံ စ အာဒီနဝံ ဒဿိတာ, တံ တဿ ဟာနဘာဂိယံ ဈာနံ ဟောတိ. တတ္ထ ဒေါသမောဟစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ပဋိဃော စ အသတိ စ အသမ္ပဇညဉ္စ အာဒီနဝံ ဒဿိတာ တေန တဿ ဟာနဘာဂိယံ ဈာနံ ဟောတိ.

Ở đây, đối với người có tánh tham và sân, có sự không tỉnh giác, sự luyến ái, và sự phẫn nộ; do đó, thiền có phần suy thoái. Ở đây, đối với người có tánh tham và si, trạng thái luyến ái và sự nguy hại được chỉ ra; đó là thiền có phần suy thoái của người ấy. Ở đây, đối với người có tánh sân và si, sự phẫn nộ, sự thất niệm, và sự không tỉnh giác được chỉ ra là sự nguy hại; do đó, đó là thiền có phần suy thoái của người ấy.

တတ္ထ ရာဂဒေါသမောဟသမဘာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝိသေသဘာဂိယံ ဈာနံ ဟောတိ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ဈာနာနိ သတ္တသု ပုဂ္ဂလေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. စတူသု စ သမာဓီသု ဆန္ဒသမာဓိနာ ပဌမံ ဈာနံ, ဝီရိယသမာဓိနာ ဒုတိယံ ဈာနံ, စိတ္တသမာဓိနာ တတိယံ ဈာနံ, ဝီမံသာသမာဓိနာ စတုတ္ထံ ဈာနံ. အပ္ပဏိဟိတေန ပဌမံ ဈာနံ, သုညတာယ ဒုတိယံ ဈာနံ, အနိမိတ္တေန တတိယံ ဈာနံ, အာနာပါနဿတိယာ စတုတ္ထံ ဈာနံ. ကာမဝိတက္ကဗျာပါဒါနဉ္စ တံ တံ ဝူပသမေန ပဌမံ ဈာနံ ဟောတိ, ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမေန ဒုတိယံ ဈာနံ, သုခိန္ဒြိယသောမနဿိန္ဒြိယာနံ ဝူပသမေန တတိယံ ဈာနံ, ကာယသင်္ခါရာနံ ဝူပသမေန စတုတ္ထံ ဈာနဉ္စ. စာဂါဓိဋ္ဌာနေန ပဌမံ ဈာနံ, သစ္စာဓိဋ္ဌာနေန ဒုတိယံ ဈာနံ, ပညာဓိဋ္ဌာနေန တတိယံ ဈာနံ, ဥပသမာဓိဋ္ဌာနေန စတုတ္ထံ ဈာနံ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ဈာနာနိ သင်္ခေပနိဒ္ဒေသေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, တတ္ထ သမာဓိန္ဒြိယံ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. အနုဝတ္တနကာနိ စတ္တာရိ, တတ္ထ ယော ပဌမံ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝက္ခယံ ပါပုဏာတိ, သော သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ဒေါမနဿိန္ဒြိယပဋိပက္ခေန. ယော ဒုတိယံ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, သော သုခါယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ ဒုက္ခိန္ဒြိယပဋိပက္ခေန. ယော တတိယံ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, သော သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ သောမနဿိန္ဒြိယပဋိပက္ခေန. ယော စတုတ္ထံ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, သော သုခါယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ သုခိန္ဒြိယပဋိပက္ခေန ဂတော.

Ở đây, đối với người có tánh tham, sân, si đồng phần, thiền có phần thù thắng. Bốn thiền này cần được chỉ rõ nơi bảy hạng người. Và trong bốn loại định: sơ thiền (được chỉ rõ) bằng dục định, nhị thiền bằng cần định, tam thiền bằng tâm định, tứ thiền bằng thẩm định. Sơ thiền (được chỉ rõ) bằng vô nguyện, nhị thiền bằng không, tam thiền bằng vô tướng, tứ thiền bằng niệm hơi thở vô hơi thở ra. Và do sự lắng dịu của dục tầm và sân tầm, sơ thiền sanh khởi; do sự lắng dịu của tầm và tứ, nhị thiền sanh khởi; do sự lắng dịu của lạc quyền và hỷ quyền, tam thiền sanh khởi; và do sự lắng dịu của thân hành, tứ thiền sanh khởi. Sơ thiền (được chỉ rõ) bằng xả quyết định, nhị thiền bằng đế quyết định, tam thiền bằng tuệ quyết định, tứ thiền bằng tịch tịnh quyết định. Bốn thiền này được chỉ rõ bằng sự trình bày tóm tắt, trong đó định quyền đi đến sự viên mãn. Bốn (quyền) còn lại là tùy hành. Trong đó, vị nào y cứ sơ thiền mà đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, vị ấy (đạt được) bằng lạc đạo, độn thắng trí, đối nghịch với ưu quyền. Vị nào y cứ nhị thiền mà đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, vị ấy (đạt được) bằng lạc đạo, tốc thắng trí, đối nghịch với khổ quyền. Vị nào y cứ tam thiền mà đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, vị ấy (đạt được) bằng lạc đạo, độn thắng trí, đối nghịch với hỷ quyền. Vị nào y cứ tứ thiền mà đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, vị ấy đã đi đến (sự đoạn tận) bằng lạc đạo, tốc thắng trí, đối nghịch với lạc quyền.

ပကိဏ္ဏကနိဒ္ဒေသော.

Phần Trình Bày Tạp Loại.

၇၄. ယာနိ [Pg.265] စတ္တာရိ ဈာနာနိ, တေသံ ဈာနာနံ ဣမာနိ အင်္ဂါနိ, တေသံ အင်္ဂါနံ သမူဟော အဿ အင်္ဂါ, အယံ ဈာနဘူမိ ကော ဝိသေသောတိ အဿ ဝိသေသော. ဣမေ သမ္ဘာရာ တေဟိ အယံ သမုဒါဂမော, တဿ သမုဒါဂမဿ အယံ ဥပနိသာ, တာယ ဥပနိသာယ အယံ ဘာဝနာ. တဿာ ဘာဝနာယ အယံ အာဒီနဝေါ. တေန အယံ ပရိဟာနိ. ကဿ ပရိဟာနီတိ တဒုပဂဇ္ဈာယိနော. တံ ယထာ ဘဏိတံ ပစ္စဝေက္ခန္တော အယံ ဝိသေသော. တေန ဝိသေသေန အယံ အဿာဒေါ, သော ကဿ အဿာဒေါ အဈာနိယာ ဈာယိနော, တဿာ အဈာနိယာ ဈာယိနော, ဣဒံ ကလ္လိတာ ကောသလ္လေ ဌိတဇ္ဈာနံ အနောမဒ္ဒိယတံ ဂစ္ဆတိ ဈာနဗလံ, ဈာနဗလေ ဌိတဿ အယံ ပါရမိပ္ပတ္တဿ ဣမာနိ ဈာနင်္ဂါနိ အနာဝိလသင်္ကပ္ပော ပဌမေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂါနိ ဘာဝီ. သော ပီတိ တဒနုသာရိတ္တာဝ ပဌမေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ တဿင်္ဂုနော စ ဓမ္မာ တဒဘိသန္နိတာယ စ. ပီတိ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂဓမ္မတာ ခေါ ပန တထာ ပဝတ္တဿ သဟဂတံ ဈာနင်္ဂဓမ္မံ သသုခတာယ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒေါ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ မနောသမ္ပသာဒနတာယ တဒဘိသန္နိတာယ စ. ပီတိ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ သမာဓိတာ ပီတိ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ, စေတသော ဧကောဒိဘာဝေါ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ, ဥပေက္ခာ ဖဿတာ တတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ, သုခံ တဿ အင်္ဂန္တိ စ. စေတသော ဧကောဒိဘာဝေါ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ, ဥပေက္ခာ အဒုက္ခမသုခါ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ, အဘိနိသာဘူမိ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ. သတိပါရိသုဒ္ဓိ စ အနေကဇ္ဈာဘူမီသု ဈာနင်္ဂသမာယုတ္တာ ပီတိ စေတသော ဧကောဒိဘာဝေါ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ.

74. Bốn thiền nào có, những thứ này là các chi thiền của các thiền ấy. Sự tập hợp của các chi thiền ấy là các chi. Đây là nền tảng thiền. Sự đặc biệt là gì? Đây là sự đặc biệt. Đây là các vật trợ, do chúng đây là sự tập hợp. Đây là cận y duyên của sự tập hợp ấy, do cận y duyên ấy đây là sự tu tập. Đây là sự nguy hại của sự tu tập ấy. Do đó, đây là sự suy thoái. Sự suy thoái của ai? Của người nhập thiền ấy. Ví như điều đã được nói, khi quán xét, đây là sự đặc biệt. Do sự đặc biệt ấy, đây là vị ngọt. Vị ngọt ấy của ai? Của người thiền không có thiền, của người thiền không có thiền ấy. Thiền này là thích hợp. Thiền được an trú trong sự thiện xảo đi đến thiền lực không bị chà đạp. Đối với người đã đạt đến ba-la-mật, an trú trong thiền lực, các chi thiền này, với ý định không bị khuấy đục, các chi thiền trong sơ thiền trở nên hiển lộ. Hỷ ấy, do tùy hành theo đó, là chi thiền trong sơ thiền, và các pháp là phẩm chất của nó, và do y cứ vào đó. Nhưng hỷ là bản chất của chi thiền trong nhị thiền; đối với cái diễn tiến như vậy, pháp chi thiền tương ưng, do không phải là lạc, nội tĩnh trong nhị thiền là chi thiền, do làm cho tâm tịnh tín và do y cứ vào đó. Hỷ là chi thiền trong nhị thiền, nội tĩnh, hỷ được định tĩnh là chi thiền trong nhị thiền, nhất tâm là chi thiền trong nhị thiền. Xả có sự xúc chạm là chi thiền trong tam thiền, và lạc là chi của nó. Nhất tâm là chi thiền trong tứ thiền. Xả không khổ không lạc là chi thiền trong tứ thiền. Nền tảng y cứ, sự thanh tịnh của niệm do xả, là chi thiền trong tứ thiền. Và sự thanh tịnh của niệm tương ưng với chi thiền trong nhiều nền tảng thiền. Hỷ, nhất tâm là chi thiền trong tứ thiền.

တတ္ထ ကတမာ ဈာနဘူမိ? သဝိတက္ကေ သဝိစာရေ ဝိဝေကာ အနုဂတာ ပဌမေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. အဝိတက္ကေ အဝိစာရေ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ ဇနိတံ ပီတိမနုဂတာ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. သုခသာတသမောဟိတာ သပ္ပီတိကာ တတိယေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. တဿ သုခဒုက္ခသဟဂတာ အဘိနီဟာရသဟဂတာ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. အပ္ပမာဏသဟဂတာ သတ္တာရမ္မဏာ ပဌမေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. အဘိဘူမိအာယတနသဟဂတာ ရူပသညီသု ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. ဝိမောက္ခသဟဂတာနံ ဝိမောက္ခေသု တတိယေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. အနုပဿနာသဟဂတာ ကာယသင်္ခါရာ သမ္မာ စတုတ္ထဿ ဈာနဿ ဘူမိ.

Trong đó, nền tảng thiền là gì? Sự tùy hành do ly (các pháp) có tầm có tứ là nền tảng thiền trong sơ thiền. Sự tùy hành theo hỷ được sanh ra từ nội tĩnh, (trong các pháp) không tầm không tứ, là nền tảng thiền trong nhị thiền. (Các pháp) có hỷ, được tập hợp bởi sự vui thích trong lạc, là nền tảng thiền trong tam thiền. (Pháp) tương ưng với sự hướng tâm, tương ưng với lạc và khổ của nó, là nền tảng thiền trong tứ thiền. Sự lấy chúng sanh làm đối tượng, tương ưng với vô lượng, là nền tảng thiền trong sơ thiền. (Pháp) tương ưng với thắng xứ, đối với những vị có sắc tưởng, là nền tảng thiền trong nhị thiền. Đối với các pháp tương ưng với giải thoát, trong các sự giải thoát, là nền tảng thiền trong tam thiền. Thân hành tương ưng với tùy quán là nền tảng của tứ thiền một cách chân chánh.

၇၅. တတ္ထ [Pg.266] ကတမေ ဈာနဝိသေသာ? ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တစေတသိကသဟဂတာ ကာမဓာတုသမတိက္ကမနတာပိ, အယံ ဈာနဝိသေသော. အဝိတက္ကာ စေဝ အဝိစာရာ စ သပ္ပီတိကာယ သတိသဟဂတာယ ပီတိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. အယံ ဈာနဝိသေသော. အဝိတက္ကာယ ဘူမိယာ အဝိစာရေယေဝ သတိ အနုဂတာ ဥပေက္ခာသဟဂတာ မနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. တဒနုဓမ္မတာယ စ သတိ သဏ္ဍဟတိ. တဉ္စ ဘူမိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ဈာနဝိသေသော. သတိပါရိသုဒ္ဓိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, တဉ္စ ဘူမိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ဈာနဝိသေသော. ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာယ ဘူမိယံ အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, တဉ္စ ဘူမိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ဈာနဝိသေသော.

75. Ở đây, các đặc tính của thiền là gì? Chính là ly dục, ly các pháp ác bất thiện, trạng thái vượt qua cõi Dục cùng với tâm và tâm sở, đây là đặc tính của thiền. Vô tầm và vô tứ, do có hỷ và có niệm, các tưởng và tác ý đi cùng với hỷ khởi lên. Đây là đặc tính của thiền. Ở trong cảnh giới vô tầm, chính là vô tứ, các tác ý đi cùng với xả, tương ứng với niệm, khởi lên. Và niệm được an lập tương ứng với pháp ấy. Vị ấy đạt đến và an trú trong cảnh giới ấy, đây là đặc tính của thiền. Các tưởng và tác ý đi cùng với niệm thanh tịnh khởi lên, vị ấy đạt đến và an trú trong cảnh giới ấy, đây là đặc tính của thiền. Trong cảnh giới đi cùng với Thức Vô Biên Xứ, các tưởng và tác ý đi cùng với Vô Sở Hữu Xứ khởi lên, vị ấy đạt đến và an trú trong cảnh giới ấy, đây là đặc tính của thiền.

ဈာနသမ္ဘာရာ နေက္ခမ္မဝိတက္ကော သမ္ဘာရော ကာမဝိတက္ကဝိနောဒနာဓိပ္ပာယတာ. အဗျာပါဒဝိတက္ကော သမ္ဘာရော ဗျာပါဒဝိတက္ကပဋိဝိနောဒနာဓိပ္ပာယတာ. အဝိဟိံသာဝိတက္ကော သမ္ဘာရော ဝိဟိံသာဝိတက္ကပဋိဝိနောဒနာဓိပ္ပာယတာ. ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ အပ္ပိစ္ဆတာ သမ္ဘာရော ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ စတုန္နံ သမာပတ္တီနံ သမ္ဘာရော အကမ္မဿ ဝိဟာရိတာ. မဂ္ဂသမ္ဘာရော သမာပတ္တိပဇ္ဇနတာ. ဖလသမ္ဘာရော ဈာနနိဗ္ဗတ္တိတာယ ဈာနသမုဒါဂမော. ကုသလဟေတု ယံ ဈာနံ သမုဒယံ ဂစ္ဆန္တိ ကော စ န ကုတောစိ နေက္ခမ္မပ္ပတ္တာ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. အာလမ္ဗနိရောဓသမာဓိ သန္တော သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. အဝီတိက္ကန္တာ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. သုခိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယံ ပဟာနာယ တေ စ အဗျာပဇ္ဇတာယ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. တံ ပန သန္ဓာယ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. အပရိဒါဟနာယ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. အယံ ဉာဏသမုဒါဂမော.

Các tư lương của thiền: Tư lương tầm xuất ly là có ý muốn loại trừ dục tầm. Tư lương tầm vô sân là có ý muốn loại trừ sân tầm. Tư lương tầm vô hại là có ý muốn loại trừ hại tầm. Hộ trì các căn, thiểu dục là tư lương, mạng sống trong sạch là tư lương của bốn thiền chứng, là sự an trú trong vô nghiệp. Tư lương của đạo là sự chứng đắc thiền. Tư lương của quả là sự thành tựu thiền do sự phát sinh của thiền. Do nhân thiện, thiền khởi lên. Và không do đâu khác, những vị đã đạt đến xuất ly khởi lên. Định do đối tượng diệt, là sự an tịnh, khởi lên. Những vị chưa vượt qua khởi lên. Để đoạn trừ lạc quyền và hỷ quyền, và chúng khởi lên do không có phiền não. Lại nữa, nhắm đến điều đó, chúng khởi lên. Chúng khởi lên để không bị thiêu đốt. Đây là sự thành tựu của trí tuệ.

၇၆. တတ္ထ ကတမာ ဥပနိသာ? ကလျာဏမိတ္တတာ ဈာနဿ ဥပနိသာ. ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကတာ ဈာနဿ ဥပနိသာ. ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ ဈာနဿ ဥပနိသာ. အသန္တုဋ္ဌိတာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု ဈာနဿ ဥပနိသာ. သဒ္ဓမ္မဿဝနံ ဈာနဿ ဥပနိသာ. သံဝေဇနိယေ ဌာနေ သံဝိဂ္ဂဿ ယောနိသော ပဓာနံ. အယံ ဈာနောပနိသာ.

76. Ở đây, cận y duyên là gì? Thân cận thiện hữu là cận y duyên của thiền. Thiên về điều thiện là cận y duyên của thiền. Hộ trì các căn là cận y duyên của thiền. Không tự mãn trong các pháp thiện là cận y duyên của thiền. Nghe diệu pháp là cận y duyên của thiền. Đối với người có lòng cảm động ở nơi đáng cảm động, có sự tinh cần như lý. Đây là cận y duyên của thiền.

တတ္ထ [Pg.267] ကတမာ ဘာဝနာ? မေတ္တာသေဝနာ အဗျာပါဒဝိတက္ကဘာဝနာ. ကရုဏာသေဝနာ အဝိဟိံသာဝိတက္ကဘာဝနာ. မုဒိတာဘာဝနာ ပီတိသုခသမ္ပဇညာ ကာရိတာ. ဥပေက္ခာဘာဝနာ ပဿဝတာ ဥပေက္ခာဘာဝနာ အပဿဝတာ ဥပေက္ခာ စ အဇ္ဈုပေက္ခာ စ, အသုဘသညာဘာဝနာ ဒုက္ခာပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ ဘဝသန္ဓာဘိညာ ဘဝသန္ဓာနံ, သာ ဆဗ္ဗိဓာ ဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အနုဋ္ဌိတာ ဝတ္ထုကတာ ယာနီကတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ. အယံ ဘာဝနာ.

Ở đây, sự tu tập là gì? Thực hành tâm từ là sự tu tập tầm vô sân. Thực hành tâm bi là sự tu tập tầm vô hại. Tu tập tâm hỷ làm cho tỉnh giác về hỷ lạc được thực hiện. Tu tập tâm xả đối với người có thấy, tu tập tâm xả đối với người không có thấy, là xả và hành xả. Tu tập tưởng bất tịnh là khổ hành đạo, chậm thắng trí, thắng trí nối liền hữu, sự nối liền hữu. Sáu loại tu tập ấy đã được tu tập, đã được làm cho sung mãn, đã được thực hành lặp đi lặp lại, đã được làm cho thành nền tảng, đã được làm cho như cỗ xe, đã được thực hành thuần thục, đã được khéo tinh tấn. Đây là sự tu tập.

ဧဝံ ဘာဝယန္တဿ အယံ အာဒီနဝေါ. ပဌမေ ဈာနေ သင်္ခါရသမန္နာဂတော ဧသော ဓမ္မော အဿုတော သာသဝေါ. သစေ ဧသ ဓမ္မော အယံ သီလော အာသန္နပဋိပက္ခော စ ဧသ ဓမ္မော ကာမော ပတိစာရော ပတိဝိစာရော သမာပတ္တီနံ စ သဗ္ဗောဠာရိကော ဧသ ဓမ္မော ဝိတက္ကဝိစာရော စ. တတ္ထ စိတ္တံ ခေါဘေန္တိ, ကာယော စေတ္ထ ကိလမတိ, ကာယမှိ စေတ္ထ ကိလန္တေ စိတ္တံ ဝိဟညတိ. အနဘိနီဟာရက္ခမောဝ အဘိညာနံ ဣမေ အာဒီနဝါ ပဌမေ ဈာနေ.

Đối với người tu tập như vậy, đây là sự nguy hại. Trong sơ thiền, pháp này đi cùng với các hành, pháp này chưa từng được nghe, có lậu hoặc. Nếu pháp này là giới này, và là đối nghịch gần, pháp này là dục, là sự phản tư, sự thẩm sát, và pháp này là thô thiển nhất trong các thiền chứng, là tầm và tứ. Ở đây, chúng làm dao động tâm, và ở đây thân mệt mỏi, và ở đây khi thân mệt mỏi, tâm bị não hại. Không có khả năng hướng đến các thắng trí. Đây là những sự nguy hại trong sơ thiền.

ဒုတိယေ ဈာနေ ဣမေ အာဒီနဝါ ပီတိဖရဏသဟဂတော စ ဧသော ဓမ္မော, န သမုဒါစာရဿေတိ စိတ္တံ. အသောဓယံ ဥပဂမော စေသ ဓမ္မော ဥပဂမိပရိဿယော ဒေါမနဿပစ္စတ္ထိကော စေသ ဓမ္မော. တတ္ထ တတ္ထ ယုတ္တီနံ ပီတိ ပရဇ္ဇတော စေသ ဓမ္မော ဒုက္ကရံ ဟောတိ, အဝတ္တသန္တာသဘူမိပရိဝဇ္ဇယန္တော စတူသု ဒုက္ခတာသု ဧသ ဓမ္မော အနုဝိဒ္ဓါပနသဒ္ဓါယ ဒုက္ခတာယ စ န ပလိဗောဓဒုက္ခတာယ စ အဘိညာဒုက္ခတာယ စ ရောဂဒုက္ခတာယ စ, ဣမေ အာဒီနဝါ ဒုတိယေ ဈာနေ.

Trong nhị thiền, đây là những sự nguy hại: Pháp này đi cùng với sự biến mãn của hỷ, và tâm sẽ không khởi lên. Pháp này là sự tiếp cận không thanh lọc, là hiểm họa của sự tiếp cận, pháp này là kẻ thù của ưu. Ở những nơi tương ứng, pháp này là do hỷ là kẻ thù, trở nên khó làm. Trong khi tránh né cảnh giới của sự sợ hãi không hiện hữu, pháp này ở trong bốn loại khổ do tín tâm xuyên thấu: do khổ tánh, do khổ vì chướng ngại, do khổ vì thắng trí, và do khổ vì bệnh tật. Đây là những sự nguy hại trong nhị thiền.

တတ္ထ ကတမေ အာဒီနဝါ တတိယေ ဈာနေ? ဥပေက္ခာသုခသဟဂတာယ တတ္ထ သာတာဝီနံ ပဉ္စန္နံ ဥပေက္ခာသုခံ ပရိဝတ္တိတော ဧသ ဓမ္မော တေန နိစ္စသညိတာနဉ္စ ယံ ဟောတိ. ဒုက္ခောပနိယံ သုခံ စိတ္တဿ သင်္ခေါဘတံ ဥပါဒါယ သုခဒုက္ခာယ ဂတော သဝတိ. သုခဒုက္ခာနုကတဉ္စ ဥပါဒါယ အနဘိဟာရက္ခမံ စိတ္တံ ဟောတိ. အဘိညာယ သစ္ဆိကိရိယာသု သဗ္ဗေပိ စေတေ ဓမ္မာ တီသု ဈာနသမာပတ္တီသု စတူဟိ စ ဒုက္ခတာဟိ အနုဝိဒ္ဓါနံ သာ ဘယာ ဒုက္ခတာယ ပလိဗောဓဒုက္ခတာယ စ အဘိညာယ ဒုက္ခတာယ စ ဣမေ အာဒီနဝါ တတိယေ ဈာနေ.

Ở đây, những sự nguy hại trong tam thiền là gì? Đi cùng với xả và lạc, ở đây đối với năm (thọ), pháp này là lạc xả đã được chuyển biến, do đó điều này xảy ra đối với những người có tưởng về sự thường còn. Lạc này dẫn đến khổ, do chấp thủ sự dao động của tâm, nó đi đến lạc và khổ rồi trôi chảy. Và do chấp thủ sự đi theo lạc và khổ, tâm trở nên không có khả năng hướng đến. Trong những sự chứng ngộ bằng thắng trí, tất cả những pháp này trong ba thiền chứng, đối với những người bị bốn loại khổ xuyên thấu: khổ tánh đáng sợ đó, khổ vì chướng ngại, và khổ vì thắng trí. Đây là những sự nguy hại trong tam thiền.

တတ္ထ [Pg.268] ကတမေ အာဒီနဝါ စတုတ္ထေ ဈာနေ? အာကိဉ္စညာသမာပတ္တိကာ တေ ဓမ္မာနုသမာပတ္တိကာ ဧတိဿာ စ ဘူမိယံ သာတာနံ ဗာလပုထုဇ္ဇနာနံ အနေကဝိဓာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဩဠာရိကာ သုခုမေဟိ စ ရူပသညာဟိ အနုဝိဓာနိ ဧတာနိ ဈာနာနိ သဒါ အနုဒယမေတ္တာဈာနကလာနုဒနုကလာယ သာဓာရဏာ, ဒုက္ကရာ စ သဗ္ဗေ စတ္တာရော မဟာသမ္ဘာရာ သမုဒါဂတာနိ စ ဧတာနိ ဈာနာနိ အညမညံ နိဿာယ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. ဧတ္ထ သမုဒါဂတာ စ ဧတေ ဓမ္မာ န သမတ္တာ ဟောန္တိ. အသမုဂ္ဂဟိတနိမိတ္တာ စ ဧတေ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ. နိရုဇ္ဈန္တိ စ ဧတေ ဓမ္မာ န ဥပါဒိယန္တိ နိရုဇ္ဈင်္ဂါနိ စ, ဧတေသံ ဓမ္မာနံ ဈာနာနိ နိမိတ္တာနိ န ဈာနနိမိတ္တသညာ ဝေါကိရတိ. အပ္ပဋိလဒ္ဓပုဗ္ဗာ စ ဈာယီဝသေန စ ဘဝတိ. ဣမေဟိ အာဒီနဝေဟိ အယံ ဈာနပရိဟာနိ.

Ở đây, những nguy hiểm trong thiền thứ tư là gì? Các pháp ấy là sự chứng đắc Vô sở hữu xứ, là sự chứng đắc tương ứng với pháp ấy, và ở trong cảnh giới này, đối với những kẻ phàm phu ngu si đang vui thích, nhiều loại tà kiến khác nhau khởi sanh. Các thiền này tương ứng với các sắc tưởng thô và tế, lòng từ bi luôn phổ biến trong từng phần và từng phân đoạn của các chi thiền, và cả bốn sự chuẩn bị lớn đều khó thực hiện, và các thiền này đã khởi sanh, chúng khởi sanh nương tựa lẫn nhau. Ở đây, các pháp đã khởi sanh này không được hoàn mãn. Và các pháp này, với tướng không được nắm bắt đúng cách, sẽ bị suy thoái. Và các pháp này diệt đi, không được chấp thủ, và là các chi phần đưa đến sự đoạn diệt. Đối với các pháp này, các thiền là những tướng (nguyên nhân), tưởng về tướng của thiền không bị phân tán. Và nó xảy ra do chưa từng đạt được trước đây và do năng lực của người nhập thiền. Do những nguy hiểm này mà có sự suy thoái thiền này.

၇၇. နိရောဓသမာပတ္တိယာ အပဋိသင်္ခါယ အဝသေသသညိနော အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သော နိရောဓသမာပတ္တိတော ပရိဟာယတိ. အာနေဉ္ဇသညိနော အသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ မနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, တဉ္စ ဘူမိံ န ပဇာနာတိ, သော တတော ပရိဟာယတိ. အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ မနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, တဉ္စ ဘူမိံ န ပဇာနာတိ, သော တတော ပရိဟာယတိ. ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာသဟဂတာ. ဝိတ္ထာရေန…ပေ… ယာဝ ပဌမေ ဈာနေ ကာမသညာသဟဂတာ ကာတဗ္ဗာ. သကဿ ပရိဟာယတိ, ကလင်္ကဇ္ဈာနေ ကလင်္ကံ ဈာယတိ, ပရိသမန္တတော ဈာယတိ, ဘိန္ဒန္တော ဈာယတိ, န သဇ္ဈာယတိ, အာယူဟန္တော ဈာယတိ, ကိဉ္စိ စ နိပရိစိတော ဈာယတိ. အတိဝိဓာဝန္တော ဈာယတိ, အတိမညန္တော ဈာယတိ, ကာယသင်္ခါရေ အပ္ပဋိသမ္ဘာရေ ဈာယတိ, ပရိယုဋ္ဌာနဿ နိဿရဏံ အဇာနန္တော ဈာယတိ, နီဝရဏာဘိဘူတော ဈာယတိ, အဿာပတ္တိမနသိကရောန္တော ဈာနဿ အဿာဒေါ ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌာနံ ပဟာနံ ဈာနဿ အဿာဒေါ ကာမရာဂဟေတူနံ ဓမ္မာနံ ဥဒယန္တိ, နိရုဇ္ဈင်္ဂါနိ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ ဈာနာနိ ဥပရိမာ သုခုပေက္ခာ ကာမကမ္မကိလေသာနံ ပဟာနံ အဿာဒေါ, ဧဝံ ခေါ ပုန ဈာနဿ အဿာဒေါ မဟာသံဝါသမပ္ပီဠိတေ လောကသံနိဝါသေ အသမ္ဗောဓောကာသာ ဝိဂမေဿမိဒံ ဈာနပ္ပဟာနာ. အယံ ပလိရောဓမပ္ပလိရောဓလောကသန္နိဝါသေ ဧသနိဓမိဒံ ဈာနံ အနမတဂ္ဂသံသာရသမာပန္နာနံ သတ္တာနံ သံသာရပ္ပဟာနနာ အာနိသံသော, ယမိဒံ ဈာနဿ [Pg.269] အဿာဒေါ ကာယဿ အဈာနိယဈာယိနော ဘဝတိ. အဈာနိယဈာနိယဈာယီဟိ အပရာမသန္တော အဈာနိယဈာယိတံ ဈာယတိ, ယာနိ ကလင်္ကဇ္ဈာယိနော ပဒါနိ, တာနိ အနုဓိတာနိ ပဋိပက္ခေ.

77. Do không quán xét Diệt tận định, đối với người còn lại tưởng, các tác ý về tưởng đi cùng với Vô sở hữu xứ khởi lên, người ấy bị suy thoái khỏi Diệt tận định. Đối với người có tưởng bất động, khi đã nhập Phi tưởng phi phi tưởng xứ, các tác ý đi cùng với Vô sở hữu xứ khởi lên, và người ấy không biết cảnh giới đó, do đó người ấy bị suy thoái khỏi cảnh giới ấy. Đối với người đã nhập Vô sở hữu xứ, các tác ý về tưởng Thức vô biên xứ khởi lên, và người ấy không biết cảnh giới đó, do đó người ấy bị suy thoái khỏi cảnh giới ấy. Đối với người đã nhập Thức vô biên xứ, (các tác ý) đi cùng với sắc tưởng (khởi lên). Cần phải được thực hiện một cách chi tiết... cho đến thiền thứ nhất, (các tác ý) đi cùng với dục tưởng. Người ấy bị suy thoái khỏi thiền của chính mình, nhập thiền một cách ô uế trong thiền ô uế, nhập thiền từ mọi phía, nhập thiền trong khi phá vỡ (các triền cái), không dính mắc, nhập thiền trong khi nỗ lực, và nhập thiền mà không thực hành liên tục bất cứ điều gì. Nhập thiền trong khi chạy quá mức, nhập thiền trong khi quá kiêu mạn, nhập thiền trong các thân hành không được chuẩn bị, nhập thiền mà không biết sự xuất ly khỏi phiền não, nhập thiền khi bị các triền cái áp đảo. Tác ý về sự chứng đắc ấy là vị ngọt của thiền, sự từ bỏ phiền não tham dục là vị ngọt của thiền. Các pháp có nhân là tham dục khởi lên, các chi phần đoạn diệt của các pháp này là các thiền, xả lạc ở tầng trên, sự từ bỏ các phiền não của dục và nghiệp là vị ngọt. Như vậy, lại nữa, là vị ngọt của thiền. 'Ta sẽ thoát khỏi những nơi không giác ngộ trong thế gian không bị áp bức bởi sự chung sống đông đúc,' đây là sự từ bỏ thiền. Đây là sự tìm kiếm trong thế gian có chướng ngại và không có chướng ngại, đây là thiền. Đối với chúng sanh đã rơi vào vòng luân hồi vô thủy vô chung, sự từ bỏ luân hồi là quả báu, đây là vị ngọt của thiền. Nó xảy ra đối với người nhập thiền không đáng nhập bằng thân. Không quán xét bởi những người nhập thiền không đáng nhập, người ấy nhập thiền một cách không đáng nhập. Những bước chân của người nhập thiền ô uế, chúng tương ứng với phía đối nghịch.

၇၈. တတ္ထ ကတမံ ဈာနကောသလ္လံ? သမာပတ္တိကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, ဈာနဝိသေသကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, ဈာနန္တရိကကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, သမာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, ဈာနေ သဘာဝကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, ဈာနေ အာဒီနဝကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, ဈာနေ နိဿရဏကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, ဈာနဖလေန ဥပါဒါယ ကောသလ္လံ, ဈာနဖလေန ပဋိသင်္ခါနဖလေ အပရိဟာနဓမ္မတာ နိဗ္ဗတ္တိဈာနေ စ ကီဠိတာပိ ဝိသေသဘာဂိယံ ဈာနံ ပဋိလဗ္ဘတိ. ဣဒံ ပနဿာတိ ဘဝဟာရိတာ စ အာရမ္မဏာနိမိတ္တဂ္ဂါဟော အနဘိနီဟာရဗလံ, စိတ္တေကဂ္ဂတာ နိမိတ္တာသု ဂတိသဟိတာ သမထဗလေန အသံသီဒနဉ္စ ဈာနေ မဂ္ဂဖလံ သမထံ ပဝတ္တေ သမာဓိနော ဥပေက္ခာပလိပုဗ္ဗာပရနိမိတ္တာသယော ပဂ္ဂါဟိနော သတိဗလံ တံ ပဝတ္တိတာနဉ္စ ဝိပဿနာနံ သမညာဗလေ.

78. Ở đây, sự thiện xảo về thiền là gì? Sự thiện xảo trong việc nhập định là sự thiện xảo về thiền, sự thiện xảo về các đặc tính của thiền là sự thiện xảo về thiền, sự thiện xảo về các yếu tố của thiền là sự thiện xảo về thiền, sự thiện xảo trong việc xuất khỏi định là sự thiện xảo về thiền, sự thiện xảo về tự tánh trong thiền là sự thiện xảo về thiền, sự thiện xảo về sự nguy hiểm trong thiền là sự thiện xảo về thiền, sự thiện xảo về sự xuất ly trong thiền là sự thiện xảo về thiền. Sự thiện xảo do nương vào quả của thiền, do quả của thiền, trong quả của sự quán xét, có trạng thái không suy thoái, và trong thiền đã sanh khởi, ngay cả khi vui chơi, người ấy cũng đạt được thiền có phần thù thắng. Lại nữa, điều này của nó là: sự mang đi đến các cõi hữu, sự nắm bắt tướng của đối tượng, và năng lực không hướng đến; nhất tâm đi cùng với sự đi đến trong các tướng, và sự không chìm lắng nhờ năng lực của chỉ. Khi chỉ, tức là đạo và quả, diễn ra trong thiền, niệm lực của người nâng đỡ, là nơi nương tựa của các tướng trước sau, bị cản trở bởi xả của định, và (người ấy đạt được) trong năng lực tương đương của các pháp minh sát đã làm cho niệm lực đó khởi lên.

တတ္ထ ကတမာ ဈာနပါရမိတာ? သုပါရမိတာ မေတ္တာ ကာမေသု သတ္တာ ကာမသင်္ဂသတ္တာတိ ယမှိ သုတ္တေ ဒေသနာယ ဝေါဟာရေန ဒွေ သစ္စာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ, ဝိစယေန ဟာရေန ယေ သံယောဇနီယေသု ဓမ္မေသု ဝဇ္ဇံ န ပဿန္တိ, တေ ဩဃံ တရိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. န တရိဿန္တီတိ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ စ ဝိစယော စ ဣဒံ နု ကိဿ ပဒဋ္ဌာနံ, ကာမေသု သတ္တာတိ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ, တံ ကာမတဏှာယ ပဒဋ္ဌာနံ. သံယောဇနေ ဝဇ္ဇမပဿမာနာတိ အဝိဇ္ဇာယ ပဒဋ္ဌာနံ, န ဟိ ဇာတု သံယောဇနသင်္ဂသတ္တာ ဩဃံ တရေယျုံ ဝိပုလံ မဟန္တန္တိ ဥပါဒါနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာမေသု သတ္တာတိ ကာမာ ဒွိဓာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ, တတ္ထ ကိလေသကာမာ ကာမတဏှာ ကာမတဏှာယ ယုတ္တာ ဘဝန္တိ ရူပတဏှာ ဘဝတဏှာ လက္ခဏေန ဟာရေန, သံယောဇနေ ဝဇ္ဇမပဿမာနာတိ သံယောဇနဿ. ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ တဿ ကိံ ပဒဋ္ဌာနံ? သုခါ ဝေဒနာ ဒွေ စ ဣန္ဒြိယာနိ – သုခိန္ဒြိယဉ္စ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ. ဣတိ သုခါယ ဝေဒနာယ ဂဟိတာယ တယောပိ ဝေဒနာ ဂဟိတာ ဟောန္တိ. ဝေဒနာက္ခန္ဓေ ဂဟိတေ သဗ္ဗေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဂဟိတာ ဟောန္တိ. ရူပသဒ္ဒဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဂဟိတာ, ဝတ္ထုကာမေသု [Pg.270] ဂဟိတေသု သဗ္ဗာနိ ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ဂဟိတာနိ ဟောန္တိ. အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု ယော သတော, အယံ ဝုစ္စတေ လက္ခဏော ဟာရော, တတ္ထ ယော ဩဠာရိကမှိ ကိလေသေ အဇ္ဈာဝသိတော သဗ္ဗကိလေသေသု ယော န တတော သုခုမတရေသု န ဝီတရာဂေါ ဘဝတိ. တတ္ထ ဗာဟိရသံယောဇနံ မမန္တိ အဇ္ဈတ္တသံယောဇနံ အဟန္တိ. တတ္ထ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ဩဃံ တရိတုကာမာ တေ သံယောဇနီယေသု ဓမ္မေသု အာဒီနဝါနုပဿိနော ဝိဟရိဿန္တီတိ အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. ကာမေသု သတ္တာတိ ယေသု စ သတ္တာ ယေန စ သတ္တာ ယေသဉ္စ သတ္တာ အယံ စတုဗ္ဗိဓော အာကာရော သဗ္ဗေသံ ဟာရဘာဂိယော.

Ở đây, thiền ba-la-mật là gì? Từ ái là ba-la-mật tốt đẹp. Trong kinh nào mà hai sự thật, tức là khổ và tập, được chỉ ra bằng cách dùng từ ngữ của bài thuyết giảng (với câu) “dính mắc vào các dục, dính mắc vào sự tham ái dục”, bằng phương pháp trạch pháp, những ai không thấy lỗi lầm trong các pháp là đối tượng của triền phược, họ sẽ vượt qua bộc lưu, trường hợp này không xảy ra. (Họ) sẽ không vượt qua, trường hợp này có. Đây là phương pháp hợp lý và phương pháp trạch pháp. Điều này là nhân cần thiết cho cái gì? “Dính mắc vào các dục” là năm dục trưởng dưỡng, đó là nhân cần thiết của dục ái. “Không thấy lỗi lầm trong triền phược” là nhân cần thiết của vô minh. Quả thật, những người dính mắc vào sự tham ái triền phược chắc chắn sẽ không vượt qua được bộc lưu rộng lớn, vĩ đại; (điều này) là nhân cần thiết của thủ. “Dính mắc vào các dục”, các dục có hai loại: dục cảnh và phiền não dục. Trong đó, phiền não dục là dục ái. Những người hợp với dục ái cũng trở thành (hợp với) sắc ái, hữu ái, bằng phương pháp đặc tướng. “Không thấy lỗi lầm trong triền phược” (là nhân cần thiết) của triền phược. Dục tham ở đó, cái gì là nhân cần thiết của nó? Lạc thọ và hai quyền: lạc quyền và hỷ quyền. Như vậy, khi lạc thọ được nắm bắt, cả ba thọ cũng được nắm bắt. Khi thọ uẩn được nắm bắt, tất cả năm uẩn cũng được nắm bắt. Sắc, thanh, hương, vị, xúc được nắm bắt. Khi các dục cảnh được nắm bắt, tất cả sáu ngoại xứ cũng được nắm bắt. Trong các nội ngoại xứ, niệm nào có mặt, đây được gọi là phương pháp đặc tướng. Ở đó, người nào bị chi phối bởi phiền não thô thiển, trong tất cả các phiền não, người đó không ly tham đối với những (phiền não) vi tế hơn. Ở đó, (người ấy nghĩ) ngoại triền phược là “của tôi”, nội triền phược là “tôi”. Ở đây, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai muốn vượt qua bộc lưu, họ sẽ sống, thường xuyên quán thấy sự nguy hại trong các pháp là đối tượng của triền phược. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đây. “Dính mắc vào các dục” là: dính mắc vào cái gì, dính mắc bởi cái gì, và dính mắc của ai. Bốn phương diện này là phần của phương pháp đối với tất cả.

၇၉. တတ္ထ ကတမာနိ တီဏိ ဝိပလ္လာသာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ စ? စိတ္တဝိပလ္လာသဿ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသဿ သညာဝိပလ္လာသဿ တယော ဝိပလ္လာသာ တီဏိ အကုသလမူလာနိ ပဒဋ္ဌာနံ. တီဏိ အကုသလမူလာနိ ဟီနပ္ပဏီတကာရိယကမ္မဿ ပဒဋ္ဌာနံ. စတုန္နဉ္စ ဥပါဒါနာနံ ဒေါသော အကုသလမူလံ ဒိဿတိ. ဟီနပ္ပဏီတကာရိယကမ္မဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယထာ မာတုယာ ဝါ ပိတုနော ဝါ အညတရဿ ဝါ ပုန ဥဠာရဿ ဘိက္ခုနော အဘယံ ဒေတိ. တတ္ထ အညော မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇေယျ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ. တတ္ထ သော ဗျာပါဒမုပါဒါယ တေသံ ဥဠာရာနံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိယာ အနုပါလယန္တော ယော ဥဠာရာနံ အဘယံ ဒေတိ. တေသံ အဘယေ ဒိန္နေ ယော တတ္ထ မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇေယျ. တတ္ထ သော ဗျာပါဒံ ဥပါဒါယန္တော ဒေါသဇံ ကမ္မံ ကရောတိ. ယော တတ္ထ အသာဓု ဣန္ဒြိယာ နီဝရဏံ ယံ တေသံ အဘယံ ဒက္ခိဏတော သညံ ဣဒံ ပဏီတံ ကာရဏံ မယာ ပုန တတ္ထ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိ အယံ ဗျာပါဒေါ ဟီနဂမိဝကမ္မံ လောဘော မောဟော စ ဣမာနိ နီဝရဏာနိ ဝစနာနိ တာနိ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ တေဟိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ ယော သော ဥပါဒါနော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ တေသံ ပဉ္စက္ခန္ဓာနံ တေယေဝ ဥပါဒါနော သမုဒယော ဣဒံ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ သောယေဝ ဒေသနာဟာရော.

79. Ở đây, ba sự điên đảo và các nhân cần thiết là gì? (Của) tâm điên đảo, kiến điên đảo, tưởng điên đảo, ba sự điên đảo này, ba bất thiện căn là nhân cần thiết. Ba bất thiện căn là nhân cần thiết của nghiệp được thực hiện hạ liệt và cao thượng. Và đối với bốn thủ, sân là bất thiện căn được thấy. (Đây là) nhân cần thiết của nghiệp được thực hiện hạ liệt và cao thượng. Ví như, người ấy cho sự không sợ hãi đến mẹ, hoặc cha, hoặc một người nào đó, hoặc lại nữa, đến một vị tỳ khưu cao thượng. Ở đó, một người khác có thể thực hành sai lầm bằng thân hoặc bằng lời. Ở đó, người ấy, do chấp thủ sân hận, trong khi bảo vệ, che chở, hộ trì những vị cao thượng ấy, người mà cho sự không sợ hãi đến những vị cao thượng. Khi sự không sợ hãi được cho đến họ, người nào ở đó thực hành sai lầm. Ở đó, người ấy, do chấp thủ sân hận, tạo ra nghiệp do sân sinh. Người nào ở đó, từ căn không tốt, cái triền cái nào, sự không sợ hãi nào của họ, từ phía nam, tưởng rằng “đây là lý do cao thượng bởi ta”, lại nữa, ở đó có sự thực hành sai lầm, đây là sân, là nghiệp dẫn đến hạ thú, tham và si, những triền cái này là những lời dạy, chúng là bốn thủ. Do bốn thủ ấy, sự chấp thủ nào, dù là người nữ hay người nam, đối với năm uẩn của họ, chính sự chấp thủ ấy là tập. Đây là khổ và đây là tập, chính đó là phương pháp thuyết giảng.

တတ္ထ ကာမေသု ယေ န ပဇ္ဇန္တိ, တေ အာဒီနဝါနုပဿနာယ ပဇ္ဇန္တိ. ဣတိဿာ ကာမဓာတုယာ နိက္ခမိတုကာမတာ, အယံ ဝုစ္စတိ နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒော. ယော တတ္ထ အနဘိသင်္ခါရာနံ ကိဉ္စိ ဝိသောဓေတိ တဿ ဓာဝရာ ဝါ, အယံ အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒော. ကိဉ္စိ ဝိဟိံသတိ, အယံ ဝိဟိံသာဆန္ဒော. ဣတိ နေက္ခမ္မာဘိနီဟတာ တယော ဆန္ဒာ – နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒော အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒော အဝိဟိံသာဆန္ဒော. တတ္ထ [Pg.271] နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒော အလောဘော; အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒော အဒေါသော; အဝိဟိံသာဆန္ဒော အမောဟော. ဣမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနိ အဋ္ဌသု သမ္ပတ္တေသု ပရဟိတာနိ, တေသံယေဝ စတုန္နံ ဥပါဒါနာနံ နိရောဓာယ သံဝတ္တန္တိ. သစေ ဝါ ပုန ကမ္မံ ကရေယျ ကဏှံ ဝါ သုက္ကံ ဝါ တဿ ဝိပါကဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ. ဣဒံ ကမ္မံ အကဏှံ အသုက္ကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. တတ္ထ ယော တိဏ္ဏံ အကုသလမူလာနံ နိရောဓော, အယံ နိရောဓော. သောယေဝ မဂ္ဂေါ တတ္ထ ပဋိပဒါနိ ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ အာဝဋ္ဋော ဟာရော.

Ở đây, những ai không thực hành trong các dục, họ thực hành trong việc quán thấy sự nguy hại. Như vậy, có sự mong muốn thoát khỏi cõi dục này, đây được gọi là xuất ly dục. Người nào ở đó thanh lọc điều gì đó trong các pháp vô hành, người đó có sự nỗ lực kiên trì, đây là vô sân dục. (Nếu) làm hại điều gì, đây là hãm hại dục. Như vậy, có ba loại dục hướng đến xuất ly: xuất ly dục, vô sân dục, vô hại dục. Trong đó, xuất ly dục là vô tham; vô sân dục là vô sân; vô hại dục là vô si. Ba thiện căn này, trong tám sự thành tựu, là lợi ích cho người khác, chúng dẫn đến sự đoạn diệt của chính bốn thủ ấy. Hoặc nếu lại làm nghiệp đen hay nghiệp trắng, chúng dẫn đến sự từ bỏ quả của nghiệp ấy. Nghiệp này, không đen không trắng, dẫn đến sự đoạn tận của nghiệp. Ở đây, sự đoạn diệt nào của ba bất thiện căn, đây là diệt. Chính đó là đạo. Ở đây, các pháp thực hành này là hai sự thật. Bốn sự thật này là phương pháp chuyển luân.

ကာမေသု သတ္တာတိ ယေ သေက္ခာ, တေ ဧကေနေဝါကာရေန သတ္တာ. ယေ ပုထုဇ္ဇနာ, တေ ဒွီဟာကာရေဟိ သတ္တာ, တဿာယံ ပဉှော ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော ဝတ္တဗ္ဗော. ကိဉ္စာပိ သောတာပန္နော ပဋိသေဝနာယ, နော စ ခေါ အဘိနိဝေသေ သတ္တော ယော ဟိ အပစယာယ ပဒဟတိ, န ဥပစယာယ. သေက္ခော ဟိ ကိလေသဝသေန ကာမေ ပဋိသေဝတိ. ပုထုဇ္ဇနော ပန ကိလေသသမုဋ္ဌာနာယ ကာမေ ပဋိသေဝတိ. တတ္ထ ကာမေသု သတ္တာနံ စတုဩဃံ တရိဿတီတိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော, အယံ ဝိဘတ္တိ.

Về câu “dính mắc vào các dục”, những vị hữu học nào có mặt, họ dính mắc theo một phương diện. Những vị phàm phu nào có mặt, họ dính mắc theo hai phương diện. Vấn đề này của người ấy được gọi là cần được trả lời bằng cách phân tích. Mặc dù vị Tu-đà-hoàn (dính mắc) trong sự thọ dụng, nhưng không dính mắc trong sự chấp thủ. Vì vị ấy nỗ lực để giảm trừ, không phải để tích lũy. Quả thật, vị hữu học thọ dụng các dục do năng lực của phiền não. Còn phàm phu thì thọ dụng các dục để làm phát sinh phiền não. Ở đây, (câu hỏi) “liệu những người dính mắc vào các dục có vượt qua được bốn bộc lưu không?” cần được trả lời bằng cách phân tích. Đây là phương pháp phân tích.

၈၀. ပရိဝတ္တနောတိ ကာမေ ယေ နေဝ သဇ္ဇန္တိ န စ သံယောဇနေဟိ သံယုတ္တာ, တေ ဩဃံ တရိဿန္တိ ဝိပုလံ မဟန္တန္တိ. အယံ သုတ္တဿ ပဋိပက္ခော.

80. (Phương pháp) chuyển đổi là: những ai không dính mắc vào các dục và không tương ưng với các triền phược, họ sẽ vượt qua bộc lưu rộng lớn, vĩ đại. Đây là phần đối lập của kinh.

ဝေဝစနန္တိ ယော ကာမေသု သတ္တော ယော စ တတ္ထ ကာမာနံ ဂုဏော, တတ္ထ ဝိသော သတ္တော. ယေပိ ကာမာနံ အာဟာရာ ဓမ္မာ, တတ္ထ ဝိသော သတ္တော. တတ္ထိမံ ကာမာနံ ဝေဝစနံ ပါကော ရဇော သလ္လံ ဂဏ္ဍော ဤတိ ဥပဒ္ဒဝေါတိ. ယာနိ ဝါ ပန အညာနိ ဝေဝစနာနိ တတ္ထ ဝိသော သတ္တောတိ ဝေဝစနံ. သတ္တော ဗန္ဓော မုစ္ဆိတော ဂဓိတော အဇ္ဈောသိတော ကာမေ အဇ္ဈာပန္နာ ပရိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီတိ. ယာနိ ဝါ ပန အညာနိ ဝေဝစနာနိ, အယံ ဝေဝစနော နာမ. ကာမပ္ပစာရပညတ္တိယာ ကိလေသဂေါစရပညတ္တိယာ ပညတ္တာ စိတ္တန္တိ ဝေဝစနံ. သတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီတိ ယာနိ ဝါ ပန အညာနိ. ဣမေ ကာမပ္ပစာရပညတ္တိယာ ကိလေသဂေါစရ ပညတ္တိယာ ပညတ္တာ, ဗီဇပညတ္တိယာ ပညတ္တာ, သင်္ခါရာ သံယောဇနပညတ္တိယာ ပညတ္တာ, ဥပါဒါနံ ဟေတုပညတ္တိယာ ပညတ္တံ, ပုဂ္ဂလော ပုထုပညတ္တိယာ ပညတ္တော.

Về Đồng nghĩa từ (Vevacana): Sự dính mắc nào trong các dục, và phẩm chất nào của các dục ở đó, ở đó có sự dính mắc như chất độc. Và những pháp nào là thức ăn của các dục, ở đó có sự dính mắc như chất độc. Ở đây, đây là đồng nghĩa từ của các dục: sự chín muồi, bụi bặm, mũi tên, khối u, tai họa, tai ương. Hoặc những đồng nghĩa từ nào khác, ở đó "dính mắc như chất độc" là một đồng nghĩa từ. Dính mắc, trói buộc, mê muội, tham lam, nuốt chửng, rơi vào, đắm chìm trong dục, thường trú trong đó. Hoặc những đồng nghĩa từ nào khác, đây được gọi là (hāra) đồng nghĩa từ. Được chế định bởi sự chế định về hành xứ của dục, bởi sự chế định về đối tượng của phiền não, "tâm" là một đồng nghĩa từ. "Dính mắc, thường trú trong đó" hoặc những (đồng nghĩa từ) nào khác. Những điều này được chế định bởi sự chế định về hành xứ của dục, bởi sự chế định về đối tượng của phiền não; được chế định bởi sự chế định về hạt giống; các hành được chế định bởi sự chế định về triền phược; thủ được chế định bởi sự chế định về nhân; cá nhân được chế định bởi sự chế định đa dạng.

ဩတရဏောတိ ဣမာယ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ. ယေ ကိလေသာ ယေ သင်္ခါရာ သံယောဇနာနိ စ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဓမ္မာယတနေသု [Pg.272] အကုသလာ ဓမ္မာယတနာနိ ဣန္ဒြိယေသု သုခိန္ဒြိယဉ္စ, သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ, အယံ ဣန္ဒြိယောတရဏော.

Về Thẩm sát (Otaraṇa): Bằng (phương pháp) này, lý duyên khởi là khổ và tập. Những phiền não nào, những hành nào, và những triền phược; trong năm uẩn là hành uẩn; trong các pháp xứ là các pháp xứ bất thiện; trong các căn là lạc căn và hỷ căn. Đây là sự thẩm sát các căn.

သောဓနောတိ ဧတ္တကော. ဧသေဝ အာရမ္ဘော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော သုတ္တတ္ထော.

Về Thanh lọc (Sodhana): Chỉ chừng ấy. Chính sự nỗ lực này cần được chỉ ra là ý nghĩa của kinh.

အဓိဋ္ဌာနောတိ ဣမေ ဓမ္မာ အတ္ထိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ အတ္ထိ ဝေမတ္တတာယ. ယေ သညာ ဗာဟိရော ကာမေ, တေ ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ. ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု သတ္တာတိ ပရိယုဋ္ဌာနဝိပလ္လာသာ ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ ဩဃံ တရေယျုံ. ဝိပုလံ မဟန္တန္တိ အဝိဇ္ဇာ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ.

Về Quyết định (Adhiṭṭhāna): Có những pháp này được chế định theo tính đồng nhất, có những pháp được chế định theo tính dị biệt. Những tưởng nào bên ngoài các dục, chúng được chế định theo tính dị biệt. (Câu) "Dính mắc trong năm dục công đức" (ám chỉ) các triền cái và điên đảo được chế định theo tính dị biệt. (Câu) "Họ có thể vượt qua bộc lưu rộng lớn, vĩ đại" (ám chỉ) vô minh được chế định theo tính đồng nhất.

ပရိက္ခာရောတိ တဿ ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော? အာရမ္မဏပစ္စယတာယ ပစ္စယော. အယောနိသော စ မနသိကာရော သန္နိဿယဿ ပစ္စယတာယ ပစ္စယော. အဝိဇ္ဇာ သမနန္တရပစ္စယတာယ ပစ္စယော. ရာဂါနုသယော ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော. အယံ ဟေတု, အယံ ပစ္စယော.

Về Phân tích (Parikkhāra): Nhân của nó là gì, duyên của nó là gì? Là duyên do tính chất làm duyên đối tượng. Và như lý tác ý là duyên do tính chất làm duyên y chỉ. Vô minh là duyên do tính chất làm duyên vô gián. Dục tùy miên là duyên do tính chất làm duyên nhân. Đây là nhân, đây là duyên.

သမာရောပနော ပစ္စယောတိ ယေ ကာမေသု သတ္တာ သုဂတာ သုရူပါတိ အယံ ကာမဓာတုယာ ဆန္ဒော ရာဂေါ တေ အပုညမယာ သင်္ခါရာ. တေ ကိံ ပစ္စယာ? အဝိဇ္ဇာ ပစ္စယာ. တေ ကိဿ ပစ္စယာ? ဝိညာဏဿ ပစ္စယာ. ဣတိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ. သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ ယာဝ ဇရာမရဏံ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ မဟတော ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ ဧကံ သုတ္တံ ဂတံ. ပဉ္စနီဝရဏိကံ သုတ္တံ ကာတဗ္ဗံ.

Về Duyên áp đặt (Samāropana): Những ai dính mắc trong các dục, thiện thú, sắc đẹp, đây là dục và tham trong cõi dục, chúng là các hành phi phước. Chúng có duyên gì? Có duyên là vô minh. Chúng là duyên cho cái gì? Là duyên cho thức. Như vậy, do vô minh làm duyên, các hành (khởi lên). Do hành làm duyên, thức (khởi lên)... cho đến già-chết. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ lớn lao này. Một bài kinh đã được trình bày. Cần phải thực hiện (phân tích) bài kinh về năm triền cái.

၈၁. တတ္ထ ကတမော ဒေသနာဟာရော နာမ? ယာ စ အဘိဇ္ဈာ ယော စ ဗျာပါဒေါ ယဉ္စ ဥဒ္ဓစ္စံ, အယံ တဏှာ. ယဉ္စ ထိနမိဒ္ဓံ, ယဉ္စ ကုက္ကုစ္စံ ယာ စ ဝိစိကိစ္ဆာ, အယံ ဒိဋ္ဌိ. ယာ ပန ကာယဿ အကမ္မနိယတာ ကိဉ္စာပိ တံ မိဒ္ဓံ နော တု သဘာဝကိလေသတာယ ကိလေသော, ဣတိ ယာ စ စိတ္တသလ္လီယနာ ယာ စ ကာယာကမ္မနိယတာ, အယံ ပက္ခောပကိလေသော န တု သဘာဝကိလေသော. တတ္ထ အတ္တသညာနုပစိတ္တံ ကိလမထော ကုက္ကုစ္စာနုပစိတ္တံ ထိနံ ယာ စိတ္တဿ လီယနာ, ဣတိ ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ စတ္တာရိ နီဝရဏာနိ သဘာဝကိလေသာ ထိနမိဒ္ဓံ နီဝရဏပက္ခောပကိလေသော. ယထာ စတ္တာရော အာသဝါ သဘာဝအာသဝတာယ အာသဝါ နော တု စိတ္တသာသဝတာယ အာသဝါ. သဘာဝတာယ အာသဝါ. ပက္ခေ အာသဝတာယ အာသဝါ. အထ ပနာဟ သုတ္တန္တံ ယေန တေ သမ္ပယုတ္တာ ဝါ ဝိပ္ပယုတ္တာ ဝါ အာသဝါ, တေယေဝ ဧတေ ဝတ္တဗ္ဗာ သာသဝါ ဝါ အနာသဝါ ဝါ.

81. Trong đó, hāra Thuyết giảng (Desanāhāra) là gì? Tham ái nào, sân nào, và trạo cử nào, đây là ái. Hôn trầm-thụy miên nào, hối quá nào, và hoài nghi nào, đây là tà kiến. Còn sự không kham nhẫn của thân, mặc dù đó là thụy miên, nhưng không phải là phiền não do bản chất phiền não. Như vậy, sự dính mắc của tâm và sự không kham nhẫn của thân, đây là phiền não thuộc nhóm, chứ không phải phiền não tự thân. Trong đó, tâm bị chồng chất bởi tự ngã tưởng là sự mệt mỏi; tâm bị chồng chất bởi hối quá là hôn trầm, là sự co rút của tâm. Như vậy, trong năm triền cái này, bốn triền cái là phiền não tự thân; hôn trầm-thụy miên là phiền não thuộc nhóm triền cái. Giống như bốn lậu hoặc là lậu hoặc do bản chất lậu hoặc, chứ không phải là lậu hoặc do tâm có lậu hoặc. Là lậu hoặc do bản chất. Là lậu hoặc do thuộc nhóm. Lại nữa, kinh nói rằng, do đó chúng tương ưng hay không tương ưng với lậu hoặc, chính chúng cần được gọi là hữu lậu hay vô lậu.

တတ္ထ [Pg.273] ကတမော ဝိစယော. အဘိဇ္ဈာ ကာမတဏှာ ရူပတဏှာ ဘဝတဏှာ. ယံ ဝါ ပန ကိဉ္စိ အဇ္ဈောသာနဂတံ သာသဝါ အဘိဇ္ဈိတဿ မေတ္တာနုပဿိယ ယော အနတ္ထံ စရတိ. တတ္ထ ယော ဗျာပါဒံ ဥပ္ပာဒေတိ, အစရိ စရိဿတီတိ. ဧဝံ နဝ အာဃာတဝတ္ထူနိ ကတ္တဗ္ဗာနိ, တဿေဝံ ဗျာပါဒါနုပဿိဿ ကိလေသော ယော ပရိဒါဟော ကာယကိလမထော အကမ္မနိယတာ မိဒ္ဓံ. စိတ္တာနုပဿိဿ ပဋိဃာတေန ခိယနာ, ဣဒံ ထိနမိဒ္ဓံ. တတ္ထ အဓိကရဏအဝူပသမော, ဣဒံ ဥဒ္ဓစ္စံ. ယံ ကိံ ကသထမီတိ ဣဒံ ကုက္ကုစ္စံ. ယံ ယထာ ဣဒံ သန္တီရဏံ, အယံ ဝိစိကိစ္ဆာ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာ စ တဏှာ စ အတ္ထိ, ဣဒံ ပရိယုဋ္ဌာနံ. အာဝရဏံ နီဝရဏံ ဆဒနံ ဥပက္ကိလေသော စ အတ္ထိ, ဣဒံ ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဗျာပါဒေါ ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ထိနမိဒ္ဓံ ထိနမိဒ္ဓပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌာနံ အနုသယသံယောဇနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌာနံ ပဋိဃသံယောဇနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ထိနမိဒ္ဓပရိယုဋ္ဌာနံ မာနသံယောဇနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနဉ္စ ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌာနဉ္စ ဒိဋ္ဌိသံယောဇနဿ ပဒဋ္ဌာနံ.

Trong đó, (hāra) Tầm cầu (Vicaya) là gì? Tham ái là dục ái, sắc ái, hữu ái. Bất cứ điều gì đã bị nuốt chửng, (đều) hữu lậu. Đối với người bị tham ái, người quán từ, kẻ nào làm điều bất lợi. Ở đó, kẻ nào khởi lên sân hận (nghĩ rằng): "Nó đã làm, nó sẽ làm (điều bất lợi cho ta)". Như vậy, chín sân hận sự cần được thực hiện. Đối với người quán sân như vậy, phiền não, sự thiêu đốt, sự mệt mỏi của thân, sự không kham nhẫn, là thụy miên. Đối với người quán tâm, sự mệt mỏi do chướng ngại, đây là hôn trầm-thụy miên. Trong đó, sự không lắng dịu của tranh cãi, đây là trạo cử. "Tại sao tôi đã làm điều đó?", đây là hối quá. Sự thẩm xét rằng "Cái này như thế nào?", đây là hoài nghi. Trong đó, có vô minh và ái, đây là triền cái. Có sự che lấp, ngăn che, bao phủ, và tùy phiền não, đây là tham dục, là nhân cần thiết của triền cái tham dục. Sân là nhân cần thiết của triền cái sân. Hôn trầm-thụy miên là nhân cần thiết của triền cái hôn trầm-thụy miên. Trạo hối là nhân cần thiết của triền cái vô minh. Hoài nghi là nhân cần thiết của triền cái hoài nghi. Triền cái tham dục là nhân cần thiết của tùy miên và triền phược. Triền cái sân là nhân cần thiết của triền phược sân. Triền cái hôn trầm-thụy miên là nhân cần thiết của triền phược mạn. Triền cái vô minh và triền cái hoài nghi là nhân cần thiết của triền phược tà kiến.

တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌာနေ ဝုတ္တေ သဗ္ဗာနိ ပရိယုဋ္ဌာနာနိ ဝုတ္တာနိ ဟောန္တီတိ. သံယောဇနေသု ဝုတ္တေသု သဗ္ဗသံယောဇနာနိ ဝုတ္တာနိ ဟောန္တိ. အယံ လက္ခဏော ဟာရော.

Trong đó, hāra Đặc tướng (Lakkhaṇa) là gì? Khi triền cái tham dục được nói đến, tất cả các triền cái được xem là đã được nói đến. Khi các triền phược được nói đến, tất cả các triền phược được xem là đã được nói đến. Đây là hāra Đặc tướng.

၈၂. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ယေ ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ ဈာနပဋိပက္ခော သော ဒုက္ခသမုဒယော. ယံ ဖလံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. တတ္ထ ကာမစ္ဆန္ဒဿ နေက္ခမ္မဝိတက္ကော ပဋိပက္ခော; ဗျာပါဒဿ အဗျာပါဒဝိတက္ကော ပဋိပက္ခော; တိဏ္ဏံ နီဝရဏာနံ အဝိဟိံသာဝိတက္ကော ပဋိပက္ခော. ဣတိ ဣမေ တယော ဝိတက္ကာ. နေက္ခမ္မဝိတက္ကော သမာဓိက္ခန္ဓံ ဘဇတိ. အဗျာပါဒဝိတက္ကော သီလက္ခန္ဓံ ဘဇတိ. အဝိဟိံသာဝိတက္ကော ပညာက္ခန္ဓံ ဘဇတိ. ဣမေ တယော ခန္ဓာ. အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ နီဝရဏပ္ပဟာနာယ သံဝတ္တတိ. ယံ နီဝရဏပ္ပဟာနံ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော.

82. Trong ấy, pháp tứ phân (catubyūha hāra) là gì? Năm triền cái này là đối nghịch của thiền, đó là tập đế. Quả nào, đây là khổ đế. Trong ấy, tầm xuất ly là đối nghịch của tham dục; tầm vô sân là đối nghịch của sân; tầm vô hại là đối nghịch của ba triền cái. Như vậy, đây là ba loại tầm. Tầm xuất ly thuộc về định uẩn. Tầm vô sân thuộc về giới uẩn. Tầm vô hại thuộc về tuệ uẩn. Đây là ba uẩn. Thánh đạo tám ngành đưa đến sự đoạn trừ các triền cái. Sự đoạn trừ triền cái nào, đây là diệt đế. Đây là bốn sự thật. Đây là pháp tứ phân.

တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? ပဉ္စ နီဝရဏာနိ ဒသ ဘဝန္တိ. ယဒပိ အဇ္ဈတ္တံ သာရဇ္ဇတိ, တဒပိ နီဝရဏံ. ယဒပိ ဗဟိဒ္ဓါ သာရဇ္ဇတိ, တဒပိ နီဝရဏံ, ဧဝံ [Pg.274] ယာဝ ဝိစိကိစ္ဆာ ဣမေ ဒသ နီဝရဏာ. အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကိလေသာ ဣမာနိ ဒွေ သံယောဇနာနိ အဇ္ဈတ္တသံယောဇနဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါသံယောဇနဉ္စ. တတ္ထ အဟန္တိ အဇ္ဈတ္တံ, မမန္တိ ဗဟိဒ္ဓါ. သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အဇ္ဈတ္တံ, ဧကသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဗဟိဒ္ဓါ. ယော အဇ္ဈတ္တံ ဆန္ဒရာဂေါ ရူပေသု အဝီတရာဂေါ ဘဝတိ အဝီတစ္ဆန္ဒော. ဧဝံ ယာဝ ဝိညာဏေ, အယံ အဇ္ဈတ္တာ တဏှာ. ယံ ဆသု ဗာဟိရေသု အာယတနေသု တီသု စ ဘဝေသု အဇ္ဈောသာနံ, အယံ ဗဟိဒ္ဓါ တဏှာ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ သံယောဇနာနိ သံယောဇနီယာ စ ဓမ္မာ. တတ္ထ သံယောဇနေသု ဓမ္မေသု ယာ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာ စ, အယံ မဂ္ဂေါ. ယံ သံယောဇနပ္ပဟာနံ, အယံ နိရောဓော. အယံ အာဝဋ္ဋော ဟာရော.

Trong ấy, pháp luân chuyển (āvaṭṭa hāra) là gì? Năm triền cái trở thành mười. Khi nào có sự tham đắm bên trong, đó cũng là triền cái. Khi nào có sự tham đắm bên ngoài, đó cũng là triền cái, như vậy cho đến hoài nghi, đây là mười triền cái. Phiền não bên trong và bên ngoài, đây là hai kiết sử: kiết sử bên trong và kiết sử bên ngoài. Trong ấy, 'tôi' là bên trong, 'của tôi' là bên ngoài. Thân kiến là bên trong, sáu mươi mốt tà kiến là bên ngoài. Dục tham nào đối với các sắc bên trong mà chưa ly tham, chưa ly dục. Như vậy cho đến thức, đây là ái bên trong. Sự bám víu nào trong sáu xứ bên ngoài và trong ba cõi, đây là ái bên ngoài. Đây là hai sự thật: các kiết sử và các pháp đáng bị kiết sử trói buộc. Trong ấy, đối với các pháp thuộc kiết sử, sự quán yếm ly nào, đây là đạo đế. Sự đoạn trừ kiết sử nào, đây là diệt đế. Đây là pháp luân chuyển.

တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိဟာရော? သံယောဇနန္တိ န ဧတံ ဧကံသေန. မာနသံယောဇနံ ဒိဋ္ဌိဘာဂိယန္တိ န တံ ဧကံသေန အဒိဋ္ဌမာနံ နိဿာယမာနံ န ပဇဟတိ. ယော ပဉ္စ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယော မာနော ကိဉ္စာပိ သော ဒိဋ္ဌိပက္ခေ သိယာ. န တု ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ တဿ ပဟာနာယ သံဝတ္တတီတိ. ယော စ အဟံကာရော န ပဝိဒ္ဓေါယံ ပနဿ ဧဝံ ဟောတိ. ကဒါသု နာမာဟံ တံ သန္တံ အာယတနံ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမိ, ယံ အရိယာ သန္တံ အာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿန္တီတိ, အယံ အဘိဇ္ဈာ န စ တံ နီဝရဏံ. အတ္ထိ ပန အရဟတော ကာယကိလေသမိဒ္ဓဉ္စ ဩက္ကမတိ န စ တံ နီဝရဏံ တဿ ထိနမိဒ္ဓံ နီဝရဏန္တိ. န ဧကံသေန. အယံ ဝိဘတ္တိဟာရော.

Trong ấy, pháp phân biệt (vibhatti hāra) là gì? Nói 'kiết sử' thì điều này không phải là một chiều. Nói 'mạn kiết sử thuộc phần kiến' thì điều đó không phải là một chiều, nó không từ bỏ mạn chưa thấy, mạn nương tựa. Mạn nào thuộc năm thượng phần kiết sử, dù nó có thể thuộc về phe kiến. Nhưng hạ phần kiết sử không đưa đến sự đoạn trừ mạn ấy. Và ngã mạn nào chưa được loại bỏ, người ấy có ý nghĩ như sau: 'Khi nào ta sẽ chứng ngộ, đạt đến và an trú trong xứ tịch tịnh ấy, nơi mà các bậc Thánh đã đạt đến và an trú?' Đây là tham ái, và đó không phải là triền cái. Lại nữa, có sự mệt mỏi của thân và hôn trầm xảy đến với bậc A-la-hán, nhưng đó không phải là triền cái của vị ấy, hôn trầm thụy miên là triền cái. Không phải một chiều. Đây là pháp phân biệt.

ပရိဝတ္တနောတိ ပဉ္စ နီဝရဏာ ပဉ္စင်္ဂိကေန ဈာနေန ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. အယံ တေသံ ပဋိပက္ခော နီဝရဏော အသုကဿ ပဟီနာတိ န အညာနုမိနိတဗ္ဗံ, ပရမတ္ထမဇ္ဈတ္တံ, အယံ ပရိဝတ္တနာ.

Pháp chuyển đổi (parivattanā) là gì? Năm triền cái được đoạn trừ bởi thiền có năm chi. Đây là đối nghịch của chúng, là triền cái. Không nên suy luận khác rằng 'triền cái của người kia đã được đoạn trừ', chân nghĩa là ở bên trong. Đây là pháp chuyển đổi.

တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော? ကာမစ္ဆန္ဒော ဆန္ဒရာဂေါ ပေမံ နိကန္တီတိ ဝေဝစနံ. နီဝရဏံ ဆဒနံ ဥပက္ကိလေသော ပရိယုဋ္ဌာနန္တိ ဝေဝစနံ.

Trong ấy, pháp đồng nghĩa (vevacana) là gì? Tham dục, dục tham, ái luyến, khát khao là những từ đồng nghĩa. Triền cái, che đậy, tùy phiền não, phiền não hiện hành là những từ đồng nghĩa.

ပညတ္တီတိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ ကိစ္စပညတ္တိယာ ပညတ္တိ, ဗျာပါဒေါ ဝိက္ခေပပညတ္တိယာ ပညတ္တိ, ထိနမိဒ္ဓံ အသမုဂ္ဃာတပညတ္တိယာ ပညတ္တိ. ဧဝံ သဗ္ဗေပိ ဧတေ ပဉ္စ နီဝရဏာ ဣမမှိ သုတ္တေ ဝိက္ခေပပညတ္တိယာ ပညတ္တိ.

Pháp chế định (paññatti) là gì? Do duyên vô minh, có sự chế định về phận sự. Sân là sự chế định về tán loạn. Hôn trầm thụy miên là sự chế định về không nhổ bật. Như vậy, tất cả năm triền cái này trong kinh này là sự chế định về tán loạn.

တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ အဝိဇ္ဇာ စ တဏှာ စ တတ္ထ အဝိဇ္ဇာမူလာ နီဝရဏာ. ယာ တဏှာ ဣမေ သင်္ခါရာ, တေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ ဣမေ [Pg.275] ဒွေ ဓမ္မာ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ, အာယတနေသု ဓမ္မာယတနံ, ဓာတူသု ဓမ္မဓာတု, ဣန္ဒြိယေသု ဣမေသံ ဓမ္မာနံ ပဒဋ္ဌာနံ သုခိန္ဒြိယဿ စ သောမနဿိန္ဒြိယဿ စ ဣတ္ထိန္ဒြိယဿ စ ပုရိသိန္ဒြိယဿ စ.

Trong ấy, pháp dẫn nhập (otaraṇa) là gì? Năm triền cái này, vô minh và ái. Trong ấy, các triền cái có vô minh làm gốc rễ. Ái nào, các hành này, chúng có vô minh làm duyên. Hai pháp này trong năm uẩn được bao gồm trong hành uẩn, trong các xứ là pháp xứ, trong các giới là pháp giới, trong các căn là nền tảng của các pháp này: lạc căn, hỷ căn, nữ căn và nam căn.

တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ဣဒံ သုတ္တံ ယထာ အာရဗ္ဘ နိက္ခိတ္တံ သော အတ္ထော ဘာသိတော ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဒေဟိ.

Trong ấy, pháp thanh lọc (sodhana hāra) là gì? Kinh này được bắt đầu và trình bày như thế nào, ý nghĩa đó được nói lên bởi năm từ này.

တတ္ထ ကာမစ္ဆန္ဒော စ ဗျာပါဒေါ စ ဝိစိကိစ္ဆာ စ န ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ, ကာမာတိ န ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ, အထ ခလု ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ. အယံ အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော.

Trong ấy, tham dục, sân và hoài nghi không được chế định là một, 'dục' không được chế định là một, mà thực ra được chế định là khác nhau. Đây là pháp quyết định (adhiṭṭhāna hāra).

တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? ကာမစ္ဆန္ဒဿ အယောနိသော မနသိကာရော သုဘာရမ္မဏပစ္စယော; သုဘနိမိတ္တဉ္စ ဟေတု. ဗျာပါဒဿ အယောနိသော မနသိကာရော အာဃာတဝတ္ထူနိ စ ပစ္စယော; ပဋိဃာနုသယော ဟေတု. ထိနမိဒ္ဓဿ ပဋိသံဟာရော ပစ္စယော; ပဝတ္တိယာ ကိလမထာ စလနာ တဉ္စ ဟေတု. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ရဇနီယံ အာရမ္မဏိယံ အဿာဒိယာကိန္ဒြိယံ တာဝ အပရိပုဏ္ဏဉ္စ ဉာဏံ ပစ္စယော; ကာမသညာ စ ဒိဋ္ဌိအနုသယော စ ဟေတု. ဝိစိကိစ္ဆာယ နဝ မာနဝိဓာ အာရမ္မဏံ မာနာနုသယော, သောဝ ပစ္စယော; ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော ဟေတု. ဧတေ ပဉ္စ ဓမ္မာ သဟေတု သပ္ပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ.

Trong ấy, pháp phụ trợ (parikkhāra) là gì? Đối với tham dục, tác ý không như lý và đối tượng tịnh là duyên; tịnh tướng là nhân. Đối với sân, tác ý không như lý và các sự oán hận là duyên; sân tùy miên là nhân. Đối với hôn trầm thụy miên, sự co rút là duyên; sự mệt mỏi và dao động trong khi diễn tiến là nhân. Đối với trạo cử hối quá, căn khả ái, đáng ưa, đáng nếm, và trí chưa viên mãn là duyên; dục tưởng và kiến tùy miên là nhân. Đối với hoài nghi, chín loại mạn là đối tượng, mạn tùy miên chính là duyên; hoài nghi tùy miên là nhân. Năm pháp này sanh khởi có nhân có duyên.

တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော ဟာရော? ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ စတ္တာရောပိ ဧတေ အာသဝါ ဂဏ္ဍာပိ ဧတေ သလ္လာပိ ဧတေ ဥပါဒါနာနိ ဧတေ. တေသု ဧဝ ဗာဟိရေသု ဓမ္မေသု သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တန္တိ ပညတ္တိံ ဂစ္ဆတိ. အယံ သမာရောပနော ဟာရော.

Trong ấy, pháp áp đặt (samāropana hāra) là gì? Năm triền cái này, bốn lậu hoặc này, chúng cũng là ung nhọt, chúng cũng là mũi tên, chúng là thủ. Chính trong các pháp ngoại tại ấy mà nó được gọi là 'kinh thuộc phần phiền não'. Đây là pháp áp đặt.

နိဒ္ဒိဋ္ဌံ သံကိလေသိကဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Kinh thuộc phần ô nhiễm đã được chỉ rõ.

၈၃. မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ဂါထာ.

83. Kệ rằng: Các pháp lấy ý làm đầu.

တတ္ထ ကတမော ဒေသနာ ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ကော အတ္ထော ခန္ဓဝဝတ္ထာနေန ဝိညာဏက္ခန္ဓံ ဒေသေတိ, ဓာတုဝဝတ္ထာနေန မနောဝိညာဏဓာတုံ, အာယတနဝဝတ္ထာနေန မနာယတနံ, ဣန္ဒြိယဝဝတ္ထာနေန မနိန္ဒြိယံ. တဿ ကိံ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ? သံခိတ္တေန ဆ ဓမ္မာ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ ကုသလမူလာနိ စ အကုသလမူလာနိ စ အနိမိတ္တံ ဣမမှိ သုတ္တေ ကုသလမူလံ ဒေသိတံ. တတ္ထ ကတမာ မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ? မနော တေသံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ, ယထာပိ ဗလဿ ရာဇာ ပုဗ္ဗင်္ဂမော, ဧဝမေဝ [Pg.276] ဓမ္မာနံ မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ. တတ္ထ တိဝိဓာနံ ပုဗ္ဗင်္ဂမာနံ နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒေန အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒေန အဝိဟိံသာဆန္ဒေန. အလောဘဿ နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒေန ပုဗ္ဗင်္ဂမာ. အဒေါသဿ အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒေန ပုဗ္ဗင်္ဂမာ. အမောဟဿ အဝိဟိံသာဆန္ဒေန ပုဗ္ဗင်္ဂမာ. တတ္ထ မနောသေဋ္ဌာတိ မနသာ ဣမေ ဓမ္မာ ဥဿဋာ မနေန ဝါ နိမ္မိတာ. မနောဝ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သေဋ္ဌောတိ မနောဝ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သေဋ္ဌဇေဋ္ဌောတိ မနောဝ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ အာဓိပစ္စံ ကရောတီတိ မနောသေဋ္ဌာ. မနောဇဝါတိ ယတ္ထ မနော ဂစ္ဆတိ. တတ္ထ ဣမေ ဓမ္မာ ဂစ္ဆန္တီတိ မနောဇဝါ. ယထာ ဝါတော သီဃံ ဂစ္ဆတိ အညော ဝါ ကောစိ သီဃံ ဂါမကော ဝုစ္စတေ ဝါတဇဝေါတိ ပက္ခိဂါမိကောတိ, ဧဝမေဝ ဣမေ ဓမ္မာ မနေန သမ္ပဇာယမာနာ ဂစ္ဆန္တိ, တတ္ထ ဣမေ ဓမ္မာ ဂစ္ဆန္တီတိ မနောဇဝါတိ. တေ တိဝိဓာ ဆန္ဒသမုဒါနိတာ အနာဝိလတာ စ သင်္ကပ္ပော. သတ္တဝိဓာ စ ကာယိကံ သုစရိတံ ဝါစသိကံ သုစရိတံ, တေ ဒသ ကုသလကမ္မပထာ. တတ္ထ မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ မနောကမ္မံ. ဘာသတိ ဝါတိ ဝစီကမ္မံ. ကရောတိ ဝါတိ ကာယကမ္မံ. ဣမေဟိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဒသ ကုသလကမ္မပထာ ပရမာပိ သန္တာ သီလဝတာ ပရမာ. သော ဘဝတိ ဝိဝတ္တိယံ န လောကနိယျာနာယ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ ဘဝတိ. အယံ ဒေသနာ.

Trong đó, Desanā hāra là gì? Trong kinh này, ý nghĩa là gì? Bằng cách phân định uẩn, (Đức Phật) thuyết giảng về thức uẩn; bằng cách phân định giới, (thuyết giảng về) ý thức giới; bằng cách phân định xứ, (thuyết giảng về) ý xứ; bằng cách phân định quyền, (thuyết giảng về) ý quyền. Các pháp đi trước của nó là gì? Nói tóm lại, sáu pháp là các pháp đi trước: các căn thiện và các căn bất thiện. Trong kinh này, căn thiện được thuyết giảng. Trong đó, các pháp do ý dẫn đầu là gì? Ý đi trước chúng. Giống như vua đi trước quân đội, cũng vậy, ý đi trước các pháp. Trong đó, có ba loại đi trước: bằng dục xuất ly, bằng dục vô sân, bằng dục vô hại. Đối với vô tham, dục xuất ly đi trước. Đối với vô sân, dục vô sân đi trước. Đối với vô si, dục vô hại đi trước. Trong đó, 'ý là tối thắng' có nghĩa là: các pháp này được làm cho dồi dào bởi ý, hoặc được tạo ra bởi ý. Hoặc 'ý là tối thắng trong các pháp này', hoặc 'ý là tối thắng, là bậc nhất trong các pháp này', hoặc 'ý làm chủ các pháp này', vì vậy gọi là 'ý là tối thắng'. 'Nhanh như ý' có nghĩa là: nơi nào ý đi đến, các pháp này đi đến nơi đó, vì vậy gọi là 'nhanh như ý'. Giống như gió đi nhanh, hoặc người nào đi nhanh được gọi là 'nhanh như gió' hay 'nhanh như chim', cũng vậy, các pháp này, được sinh khởi tốt đẹp bởi ý, đi đến (đối tượng); nơi đó các pháp này đi đến, vì vậy gọi là 'nhanh như ý'. Chúng có ba loại: dục được khởi lên, sự không vẩn đục, và tầm. Và có bảy loại: thân thiện hành và khẩu thiện hành. Chúng là mười thiện nghiệp đạo. Trong đó, 'với ý trong sạch' là ý nghiệp. 'Nói' là khẩu nghiệp. 'Làm' là thân nghiệp. Bằng những điều này, trong kinh này, mười thiện nghiệp đạo là cao thượng, và người có giới cũng là cao thượng. Người ấy ở trong sự thất bại, kinh không trở thành (kinh) có phần dẫn đến sự xuất ly khỏi thế gian. Đây là Desanā (hāra).

တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရော? မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ကုသလမူလာနိ စ အဋ္ဌင်္ဂသမ္မတ္တာနိ. ဣဒံ သုတ္တံ.

Trong đó, Vicaya hāra là gì? 'Các pháp do ý dẫn đầu' là các căn thiện và tám chánh tánh. Đây là kinh (về Vicaya hāra).

ယုတ္တီတိ ဒသန္နံ ကုသလကမ္မပထာနံ ယော ဝိပါကော, သော သုခဝေဒနီယော အဗျာပါဒဿင်္ဂမာနော. ဆာယာဝ အနပါယိနီတိ အနုဂစ္ဆတိ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ.

Yutti (hāra) là: Quả nào của mười thiện nghiệp đạo, quả ấy là thọ lạc, đi cùng với vô sân. 'Như bóng không rời' nghĩa là có sự đi theo sau. Đây là Yutti (hāra).

ပဒဋ္ဌာနန္တိ အဋ္ဌာရသန္နံ မနောပဝိစာရာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ သဗ္ဗကုသလပက္ခဿ ဣမေ ဓမ္မာ ပဒဋ္ဌာနံ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ ယော စေတသော ပသာဒေါ, ဣဒံ သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဘာသတိ ဝါတိ သမ္မာဝါစာယ. ကရောတိ ဝါတိ သမ္မာကမ္မန္တဿ စ သမ္မာဝါယာမဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ.

Padaṭṭhāna (hāra) là: là nhân cần thiết của mười tám sự thẩm sát của ý. 'Các pháp do ý dẫn đầu' là: các pháp này là nhân cần thiết của toàn bộ phe thiện. 'Với ý trong sạch' là: sự trong sạch nào của tâm, đây là nhân cần thiết của tín quyền. 'Nói' là (nhân cần thiết) của chánh ngữ. 'Làm' là nhân cần thiết của chánh nghiệp và chánh tinh tấn.

လက္ခဏောတိ ဣတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ဝေဒနာပုဗ္ဗင်္ဂမာပိ ဧတေ, သညာပုဗ္ဗင်္ဂမာပိ ဧတေ, သင်္ခါရပုဗ္ဗင်္ဂမာပိ ဧတေ. ယေ ကေစိ ဓမ္မာ သဟဇာတာ သဗ္ဗေ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ. တတော နံ သုခမနွေတီတိ သောမနဿမပိ နံ အနွေတိ ယံ သုသုခစ္ဆာယာ တဒါပိ နံ သုခံ တဒပိ အနွေတိ.

Lakkhaṇa (hāra) là: 'Các pháp đi trước' là: chúng cũng do thọ dẫn đầu, chúng cũng do tưởng dẫn đầu, chúng cũng do hành dẫn đầu. Bất cứ pháp nào đồng sanh, tất cả đều đi trước các pháp này. 'Do đó, lạc đi theo người ấy' là: hỷ cũng đi theo người ấy; bóng mát của sự an lạc nào, sự an lạc ấy cũng đi theo người ấy.

၈၄. တတ္ထ [Pg.277] ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာတိ န ဣဒံ ဧကာဒိဝစနံ. ကိံ ကာရဏာ? သဗ္ဗေ ယေဝ ဣမေ ဆဝိညာဏကာယာ, ဣမမှိ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ သုခေန အတ္ထိကာ, တေ မနံ ပသာဒေန္တီတိ အယံ ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. အတ္ထော ပုဗ္ဗေယေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌော.

84. Trong đó, Catubyūha hāra là gì? 'Do ý dẫn đầu' - đây không phải là lời nói về một (thức). Vì lý do gì? Tất cả chúng chính là sáu thân thức. Trong (kinh) này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? 'Những ai mong muốn hạnh phúc, họ hãy làm cho ý trong sạch' - đây là chủ ý của Đức Thế Tôn trong kinh này. Ý nghĩa đã được chỉ ra trước đây.

ယာနိ ဟိ ကုသလမူလာနိ, တာနိ အဋ္ဌာနိသံသမတ္တာ ဟေတု, အယံ အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. ဒသ ဌာနာနိ ဒေသနာဟေတူနိ ဒေသနာပစ္စယာ နိဒ္ဒေသနာ စ. တတ္ထ ယံ မညေ ဒုက္ခေန သဟ နာမရူပံ ဝိညာဏသစ္စန္တိ အင်္ဂေန ကုသလမူလံ ပဟီယတိ, အယံ အပ္ပဟီနဘူမိယံ သမုဒယော. ယံ တေသံ ပဟာနာ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. အယံ အာဝဋ္ဋော ဟာရော.

Quả vậy, những căn thiện nào, chúng chỉ là tám quả, là nhân; đây là Bát chi đạo. Mười nơi là nhân thuyết giảng, và là sự chỉ dẫn về duyên thuyết giảng. Trong đó, căn thiện nào được đoạn trừ bởi chi phần 'Tôi cho rằng danh sắc cùng với khổ là thức đế', đây là tập đế trong cảnh giới chưa được đoạn trừ. Sự đoạn trừ nào của chúng, đây là diệt đế. Đây là bốn đế. Đây là Āvaṭṭa hāra.

ဝိဘတ္တီတိ –

Vibhatti (hāra) là –

မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ, မနောသေဋ္ဌာ မနောမယာ;

မနသာ စေ ပသန္နေန, ဘာသတိ ဝါ ကရောတိ ဝါ;

တတော နံ သုခမနွေတိ, ဆာယာဝ အနပါယိနီတိ.

Các pháp do ý dẫn đầu, ý làm chủ, do ý tạo thành; nếu với ý trong sạch, nói năng hay hành động, do đó, hạnh phúc đi theo, như bóng không rời hình.

တံ န ဧကံသေန သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ ပန ဟောတိ. တဿ ဝါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿ သကသတ္ထေ စိတ္တံ ပသာဒေတိ, တေန စ ပသန္နေန စိတ္တေန ဘာသတိ ဗျာကရောတိ န တံ သုခမနွေတိ န ဆာယာဝ အနုဂါမိနီ, ဒုက္ခမေဝ တံ အနွေတိ. ယထာ ဝဟန္တံ စက္ကံ ပဒမနွေတိ, ဣဒံ တံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ. မနသာ စေ ပသန္နေန ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ သုခဝေဒနီယန္တိ သမဂ္ဂတေ သုခဝေဒနီယံ မိစ္ဆဂ္ဂတေ ဒုက္ခဝေဒနီယံ, အယံ ဝိဘတ္တိ.

Điều đó không nhất thiết xảy ra cho sa-môn hay bà-la-môn. Hoặc người có tà kiến ấy làm cho tâm trong sạch đối với giáo lý của mình, và với tâm trong sạch ấy, người ấy nói, giải thích, (nhưng) hạnh phúc không đi theo người ấy, không như bóng đi theo; chỉ có khổ đi theo người ấy, giống như bánh xe đi theo dấu chân con bò kéo. Đây là điều cần được trả lời bằng cách phân tích. 'Với ý trong sạch, thân nghiệp, khẩu nghiệp là thọ lạc' (nghĩa là): khi (nghiệp) được thực hiện đúng đắn, là thọ lạc; khi (nghiệp) được thực hiện sai lầm, là thọ khổ. Đây là Vibhatti (hāra).

တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော ဟာရော? မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ယံ မနသာ ပဒုဋ္ဌေန ဘာသတိ ဝါ ကရောတိ ဝါ ဒုက္ခမဿာနုဂါမိနီ, ဧတာနိယေဝ ဒွေ သုတ္တာနိ ဘာသိတာနိ ဧသ ဧဝ စ ပဋိပက္ခော. ဝေဝစနန္တိ ယဒိဒံ မနောစိတ္တံ ဝိညာဏံ မနိန္ဒြိယံ မနောဝိညာဏဓာတု.

Trong đó, Parivattana hāra là gì? 'Các pháp do ý dẫn đầu' (được chuyển đổi thành): việc nào mà người ta nói hay làm với ý ô nhiễm, khổ đi theo người ấy. Chính hai kinh này đã được thuyết giảng, và đây chính là mặt đối lập. Vevacana (hāra) là: đó là ý, tâm, thức, ý quyền, ý thức giới.

ပညတ္တီတိ မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ အယံ မနော ကိဉ္စိ ပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ဓမ္မာတိ ကုသလကမ္မပထပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနောသေဋ္ဌာတိ ဝိသိဋ္ဌပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနောဇဝါတိ သဟပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. စိတ္တန္တိ နေက္ခမ္မပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ သဒ္ဓိန္ဒြိယပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ အနာဝိလသင်္ကပ္ပဒုတိယဇ္ဈာနပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ [Pg.278] အဿဒ္ဓါနံ ပဋိပက္ခပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ဘာသတိ ဝါတိ သမ္မာဝါစာပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ကရောတိ ဝါတိ သမ္မာကမ္မန္တပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. တတော နံ သုခမနွေတီတိ ဈာနသမာဓာနံ. ဣန္ဒြိယေသု မနိန္ဒြိယံ. ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေ ဝိညာဏံ. မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ မေတ္တာ စ မုဒုတာ စ ဈာနေသု ဒုတိယံ ဈာနံ တတိယဉ္စ. ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နော. ဓာတူသု ဓမ္မဓာတု, အာယတနေသု ဓမ္မာယတနံ. ယံ ကုသလံ ဣန္ဒြိယေသု သုခိန္ဒြိယဉ္စ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣမေသံ ဓမ္မာနံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာနံ ဖဿပစ္စယာ သုခဝေဒနီယော ဖဿော သုခဝေဒနာ မနောပဝိစာရေသု သောမနဿဝိစာရော ဆတ္တိံသေသု ပဌမပဒေသု ဆ သောမနဿနေက္ခမ္မဿိတာ. ဣတိ အယံ ဩတရဏော ဟာရော.

Chế định cú. (Trong câu) ‘các pháp lấy ý làm đầu,’ ‘ý’ này được chế định bằng một loại chế định nào đó. (Trong từ) ‘các pháp,’ được chế định bằng chế định về thiện nghiệp đạo. (Trong từ) ‘lấy ý làm tối thắng,’ được chế định bằng chế định đặc thù. (Trong từ) ‘do ý tạo ra,’ được chế định bằng chế định đồng sanh. (Trong từ) ‘tâm,’ được chế định bằng chế định về xuất ly. (Trong câu) ‘với ý trong sạch,’ được chế định bằng chế định về tín quyền. (Trong câu) ‘với ý trong sạch,’ được chế định bằng chế định về thiền thứ hai có sự suy tư không bị vẩn đục. (Trong câu) ‘với ý trong sạch,’ được chế định bằng chế định về đối nghịch của những người không có đức tin. (Trong từ) ‘nói,’ được chế định bằng chế định về chánh ngữ. (Trong từ) ‘làm,’ được chế định bằng chế định về chánh nghiệp. (Trong câu) ‘do đó, hạnh phúc đi theo người ấy,’ (có nghĩa là) sự an lập của thiền. Trong các quyền, (đó là) ý quyền. Trong duyên khởi, (đó là) thức. (Trong câu) ‘các pháp lấy ý làm đầu,’ (đó là) tâm từ và sự nhu hòa. Trong các thiền, (đó là) thiền thứ hai và thiền thứ ba. Trong các uẩn, (đó là) được bao gồm trong hành uẩn. Trong các giới, (đó là) pháp giới; trong các xứ, (đó là) pháp xứ. Điều thiện nào trong các quyền, (đó là) lạc quyền và hỷ quyền, là trạng thái cận nhân. Trong các pháp này đã đồng sanh khởi do duyên, do xúc làm duyên, xúc có thọ lạc, thọ lạc, trong các ý tầm, tầm có hỷ. Trong ba mươi sáu câu đầu, sáu câu nương vào xuất ly có hỷ. Như vậy, đây là Dẫn nhập cú.

တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ယံ အတ္ထံ အာရဗ္ဘ ဣဒံ သုတ္တံ ဘာသိတံ. သော အတ္ထော နိယုတ္တော ဧတမတ္ထံ အာရဗ္ဘ သုတ္တံ. အယံ သောဓနော ဟာရော.

Ở đây, Thanh lọc cú là gì? Kinh này được thuyết giảng nhân ý nghĩa nào, ý nghĩa ấy đã được liên kết. Kinh (được thuyết giảng) nhân ý nghĩa này. Đây là Thanh lọc cú.

၈၅. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော? မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ဝေဝစနပညတ္တိ, န ဧကတ္တပညတ္တိ. ဓမ္မာတိ ဧကတော န ဝေဝစနပညတ္တိ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ သော ပသာဒေါ ဒွိဓော အဇ္ဈတ္တဉ္စ အဗျာပါဒါဝိက္ခမ္ဘနဗဟိဒ္ဓါ စ ဩကပ္ပနတော. သော အဇ္ဈတ္တပသာဒေါ ဒွိဓော. သမုဂ္ဃာတပသာဒေါ စ ဝိက္ခမ္ဘနပသာဒေါ စ ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌာနံ. ဝိဃာတော န မူလပသာဒေါ ဇာတမူလမ္ပိ ဝါ. ပသာဒေါ သဗျာပါဒံ ဝိဃာတေန. တတော နံ သုခမနွေတီတိ သုခံ ကာယိကဉ္စ စေတသိကဉ္စ အပ္ပိယဝိပ္ပယောဂေါပိ ပိယသမ္ပယောဂေါပိ နေက္ခမ္မသုခမ္ပိ ပုထုဇ္ဇနသုခမ္ပိ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂမ္ပိ စေတသိကံ သုခံ. ယမ္ပိ ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, တမ္ပိ ကာယိကံ သုခံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စ စေတသိကံ သုခံ. ယမ္ပိ ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေသိ, တမ္ပိ တဉ္စ သုခပဒဋ္ဌာနံ ပညတ္တိယာ ယထာဝုတ္တံ တံ အပရာမဋ္ဌံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ. အနွေတီတိ အပ္ပနာ သန္ဒိဿတိ န စာယံ ဝါ ပတ္တဘူတော အနွေတိ. တဒိဒံ သုတ္တံ ဒွီဟိ အာကာရေဟိ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗံ. ဟေတုနာ စ ယော ပသန္နမာနသော ဝိပါကေန စ ယော ဒုက္ခဝေဒနီယော.

85. Ở đây, Quyết định cú là gì? (Trong câu) ‘các pháp lấy ý làm đầu,’ (đây là) chế định đồng nghĩa, không phải chế định đơn nghĩa. (Trong từ) ‘các pháp,’ (đây là) chế định đơn nghĩa, không phải chế định đồng nghĩa. (Trong câu) ‘với ý trong sạch,’ sự trong sạch ấy có hai loại: nội tâm và ngoại tâm là sự trấn áp sân hận, do sự tin tưởng. Sự trong sạch nội tâm ấy có hai loại: sự trong sạch do đoạn trừ và sự trong sạch do trấn áp sự ám ảnh của sân hận. (Sự ám ảnh) đã bị loại bỏ, không phải là sự trong sạch tận gốc hoặc có gốc đã sanh. Sự trong sạch (là) do đã loại bỏ pháp có sân hận. (Trong câu) ‘do đó, hạnh phúc đi theo người ấy,’ (có nghĩa là) lạc thuộc thân và lạc thuộc tâm, sự xa lìa người không ưa thích, sự sum họp với người ưa thích, lạc xuất ly, lạc của phàm nhân, hỷ giác chi, lạc thuộc tâm. Lạc nào mà người có thân an tịnh cảm thọ, đó cũng là lạc thuộc thân. Các giác chi cũng là lạc thuộc tâm. Lạc nào mà người có thân an tịnh cảm thọ, lạc ấy và (thân an tịnh) ấy có lạc làm trạng thái cận nhân. Như đã nói trong Chế định cú, điều không bị chấp thủ ấy (thuộc) về các pháp thiện. (Từ) ‘đi theo’ (có nghĩa là) an chỉ được thấy. Và người đã đạt đến không đi theo. Kinh này nên được quyết định bằng hai phương diện: do nhân, là người có tâm trong sạch, và do quả, là thọ khổ.

ပရိက္ခာရောတိ ဘဂဝါ ပဉ္စသတေန ဘိက္ခုသံဃေန နဂရံ ပဝိသတိ ရာဇဂဟံ. တတ္ထ မနုဿော ပုဂ္ဂလော ဘဂဝန္တံ ပရိဝိသတိ, တဿ ပသာဒေါ ဥပ္ပန္နော ကုသလမူလပုဗ္ဗယောဂါဝစရောပိ. သော အညေသဉ္စ အက္ခာတိ, ဣဒံ ဝါစံ ဘာသတိ [Pg.279] လာဘာ တေသံ, ယေသံ နိဝေသနံ ဘဂဝါ ပဝိသတိ, အမှာကမ္ပိ ယဒိ ဘဝေယျ မယမ္ပိ ဘဂဝတော သံပသာဒံ လစ္ဆမှာတိ. ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ‘‘နမော ဘဂဝတော နမော ဘဂဝတော’’တိ အဗျာပါဒမာနော ဧကမန္တေ အဋ္ဌာသိ. တဒနန္တရေ ဘဂဝါ ဣမံ သုတ္တံ အဘာသိတ္ထ ‘‘မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ’’တိ. သဗ္ဗံ သုတ္တံ တထာ ယံ ပရေသံ ဘာသတိ ဣဒံ ဝါစာကမ္မံ. ယံ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတိ, ဣဒံ ကာယကမ္မံ. ယော မနောပသာဒေါ, ဣဒံ မနောကမ္မံ. တတ္ထ ယံ ပရေသံ ပကာသေတိ ဘာသတိ ဝဏ္ဏံ. ယေသံ ဘဂဝါ နိဝေသနံ ဂစ္ဆတီတိ. သဗ္ဗံ တဿ အလောဘော ကုသလမူလံ. ယံ ဘဂဝတိ မေတ္တစိတ္တော, တဿ အဒေါသော ကုသလမူလံ. ယံ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတိ မာနဉ္စ နိဂ္ဂဏှာတိ, တတ္ထဿ အမောဟော ကုသလမူလံ ပါတုဘဝတိ. ယံ ဥဠာရပညံ ပဋိလဘတိ, ဣဒမဿ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသပ္ပဟာနံ. ယံ တထာယေဝ သံဝရော ဟောတိ, ဣဒမဿ သညာဝိပလ္လာသပ္ပဟာနံ. ယံ မနဿ ပသာဒနံ, ဣဒမဿ စိတ္တဝိပလ္လာသပ္ပဟာနန္တိ အကုသလဝိပလ္လာသာနံ ဝိက္ခမ္ဘနံ ပဟာနံ ပစ္စယော. တီဏိ ကုသလမူလာနိ ယော အနာဝိလစိတ္တသင်္ကပ္ပော, သော တဿ မနသိကာရောတိ ဝုစ္စတိ. ယံ ကိလေသေဟိ ဝိက္ခမ္ဘနံ ဣတိ ဝိပလ္လာသာ စ အာရမ္မဏာ သပ္ပစ္စယတာယ ပစ္စယော ကုသလမူလာနိ စ သန္ဒိဿယတာယ ပစ္စယော, သော စ မနသိကာရော ဟေတုနာ ဣမိနာ ပစ္စယေန စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ. တတ္ထ ယံ သသတ္ထာရမ္မဏံ စိတ္တံ ပဝတ္တံ အယံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ. ယမ္ပိ ဘဂဝတော ဂုဏေ မနသိ ကရောတိ, အယမဿ ဓမ္မာနုဿတိ. တတ္ထ သတိသမ္ပဇညံ ဟေတု, အယဉ္စ ပစ္စယော. ဝါစာ ပညာ ဟေတု ဝိတက္ကဝိစာရာ ပစ္စယော. ကာယသင်္ခါရာ ကမ္မဿ အဘိသင်္ခါရော နာမ ဟေတု ဝါ အပ္ပစ္စယော သုခဝေဒနီယဿ ကမ္မဿ ဥပစယော ဟေတုကာ ကမ္မဿ ပစ္စယော.

Trang bị cú. Đức Thế Tôn cùng với năm trăm vị Tỳ khưu Tăng đi vào thành Vương Xá. Ở đó, một người phục vụ Đức Thế Tôn, sự trong sạch của người ấy sanh khởi, cũng là người có thiện căn, hành vi tốt trong quá khứ. Người ấy nói với những người khác, nói lời này: “Thật là lợi ích cho những người mà nhà của họ Đức Thế Tôn đi vào. Nếu Ngài cũng vào nhà của chúng ta, chúng ta cũng sẽ có được sự trong sạch đối với Đức Thế Tôn.” Hướng về nơi Đức Thế Tôn, người ấy chắp tay và nói: “Nam mô Đức Thế Tôn, nam mô Đức Thế Tôn,” rồi với tâm không sân hận, đứng một bên. Ngay sau đó, Đức Thế Tôn thuyết kinh này: “Các pháp lấy ý làm đầu.” Tất cả kinh mà người ấy nói với người khác như vậy, đó là khẩu nghiệp. Việc chắp tay, đó là thân nghiệp. Sự trong sạch của ý, đó là ý nghiệp. Ở đây, việc người ấy tuyên bố, nói lên phẩm hạnh cho người khác: “Những ai mà Đức Thế Tôn đi vào nhà của họ...” Tất cả (hành động) của người ấy có vô tham làm thiện căn. Việc có tâm từ đối với Đức Thế Tôn, (hành động) của người ấy có vô sân làm thiện căn. Việc chắp tay và chế ngự ngã mạn, ở đó vô si làm thiện căn của người ấy hiện khởi. Việc người ấy đạt được trí tuệ cao thượng, đây là sự đoạn trừ kiến điên đảo của người ấy. Việc có sự thu thúc như vậy, đây là sự đoạn trừ tưởng điên đảo của người ấy. Việc làm cho ý trong sạch, đây là sự đoạn trừ tâm điên đảo của người ấy. Sự trấn áp, đoạn trừ các điên đảo bất thiện là duyên. Ba thiện căn, sự suy tư của tâm không vẩn đục, đó được gọi là tác ý của người ấy. Sự trấn áp các phiền não, các điên đảo này là duyên do có đối tượng làm duyên, và các thiện căn là duyên do sự hiển hiện. Và tác ý ấy, do nhân này, do duyên này, tâm đã sanh khởi. Ở đây, tâm nào đã khởi lên lấy Bậc Đạo Sư làm đối tượng, đây là niệm Phật. Việc người ấy tác ý đến các ân đức của Đức Thế Tôn, đây là niệm Pháp của người ấy. Ở đây, chánh niệm và tỉnh giác là nhân, và đây cũng là duyên. Lời nói, trí tuệ là nhân; tầm và tứ là duyên. Thân hành, sự cố ý tạo tác của nghiệp được gọi là nhân hoặc không phải duyên. Sự tích tập của nghiệp có thọ lạc là nhân, (sự tích tập) của nghiệp là duyên.

၈၆. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော ဟာရော? မနသာယေဝ ပသန္နေန သတောယေဝေတ္ထ ပသန္နော အပိ စ စိတ္တဝေါဒါနာ သတ္တာ ဝိမုစ္စန္တီတိ တေန သတ္တာ စိတ္တပုဗ္ဗင်္ဂမာ စိတ္တေန ပသန္နေန စေတနာပိ တတ္ထ စိတ္တဘူတာ ဘဝန္တီတိ ပဋိဃာ အယံ စေတနာနံ ပသာဒေန ကာယော စဿ ပသာဒေါ, သော စ အာရဘတိ ပသာဒေန ပသန္နော သညာနန္တိ စဿ အဝိပရီတာ, သော ပဉ္စဝိဓော ဝိက္ခမ္ဘနာ, ကာယပဿမ္ဘနာယေဝါ ပသာဒေါ စိတ္တသိတော စိတ္တံ ပန ပုဗ္ဗံယေဝ ပသန္နံ. အယံ သမာရောပနာ. ဧဝံ ပဉ္စန္နမ္ပိ ပသာဒေါ. တတော နံ သုခမနွေတီတိ ကတမံ ဘဂဝါ နိဒ္ဒိသတိ? န ဟိ အတ္တသစ္စံ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကော အနွေတိ. တဿ ဥပါယော အနုဂစ္ဆတိ ယဒါ သိတပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတေ [Pg.280] သောမနဿံ အဝိပ္ပဋိသာရောပိ အနွေတိ. အယံ သမာရောပနော ဟာရော.

86. Trong ấy, samāropana hāra là gì? Chỉ với tâm trong sáng, chỉ với chánh niệm, ở đây có sự trong sạch. Và lại nữa, do tâm thanh tịnh, chúng sanh được giải thoát. Do đó, chúng sanh có tâm dẫn đầu. Với tâm trong sáng, tư cũng trở thành tâm ở đó. Do sự trong sạch của các tư, thân này của người ấy cũng trong sạch từ sự sân hận. Và người ấy nỗ lực với sự trong sạch. Sự trong sạch là tưởng, và tưởng của người ấy không sai lệch. Sự trong sạch ấy có năm loại: sự trấn áp, sự khinh an của thân, sự trong sạch nương vào tâm, còn tâm thì đã trong sạch từ trước. Đây là samāropanā. Như vậy là sự trong sạch của cả năm. ‘Do đó, lạc đi theo sau’ – Đức Thế Tôn chỉ điều gì? Không phải là tự ngã đế. Quả của nghiệp ấy đi theo sau. Phương tiện của nghiệp ấy đi theo sau. Khi do nhân duyên mỉm cười mà hỷ sanh khởi, sự không hối hận cũng đi theo sau. Đây là samāropana hāra.

မဟာနာမ သက္ကဿ သုတ္တံ. တသ္မိံ စေ သမယေ အဿတော အသမ္ပဇာနော ကာလံ ကရေယျ ကာမေ ဘဝတိ. အဿတော အဘိသမာဟာရော ယော မာ ဘာယိ, မဟာနာမ, ယံ တံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ သဒ္ဓါပရိဘာဝိတံ သီလပရိဘာဝိတံ သုတစာဂပရိဘာဝိတန္တိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. စာဂေန စ ပညာယ စ ကိံ ဒဿေတိ? ယာ သဒ္ဓါ, သာ စေတသော ပသာဒေါ. ယာ အနာဝိလသင်္ကပ္ပိတာ, သာ သဒ္ဓါ. ကိံ ကာရဏာ? အနာဝိလလက္ခဏာ. အနာဝိလလက္ခဏာ ဟိ သဒ္ဓါ. အပရေ အာဟု ဂုဏပရိသုဒ္ဓိနိဋ္ဌာဂမနလက္ခဏာ, ယဉ္စ အပရေ ဝါ ဝစနပဋိဂ္ဂဟလက္ခဏာ သဒ္ဓါ. အပရော ပရိယာယော အတ္တာနံ ယဒိ ဧဝံ ဩကပ္ပေတိ ‘‘နာဟံ ကိဉ္စိ ဇာနာမီတိ ဧသာ အဟံ တတ္ထ အနုညတ္တာ အနညတာ’’တိ. အယံ သဒ္ဓါတိ. အပရော ပရိယာယော ဧကသဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ အာဒီနဝါနုပဿနာ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာတိ. တေန စ ပဒိဋ္ဌံ ဘဝတိ ယထာ ဂမ္ဘီရေ ဥဒပါနေ ဥဒကံ စက္ခုနာ ပဿတိ န စ ကာယေန အဘိသမ္ဘုနာတိ. ဧဝမဿ အရိယာ နိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ဒိဋ္ဌိ ဘဝတိ, န စ သစ္ဆိကတာ. အယံ ဝုစ္စတိ သဒ္ဓါ. သာ စ လောကိကာ. အပရော ပရိယာယော ခမတိ ပုထုဇ္ဇနဘူတဿ ဝီသတိ စာတိ ကော သက္ကာယာဓီနာ န နိဝေသော. န ဧတံ ဧကန္တိ နယသညာ ယထာဘူတံ ဒိဋ္ဌိယာ တု ခလု မုဒူဟိ ပဉ္စဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ ဒဿနမဂ္ဂေန ပဟီနာ ဘဝန္တိ. ဒိဋ္ဌေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ, အယံ သဒ္ဓါ.

Kinh Mahānāma người Thích Ca. Nếu vào lúc ấy, người ấy chết trong trạng thái thất niệm, không tỉnh giác, thì sanh vào cõi Dục. Người thất niệm có sự nỗ lực nào, chớ sợ hãi, này Mahānāma, tâm ấy của ông đã được huân tập lâu ngày bởi tín, được huân tập bởi giới, được huân tập bởi văn và thí xả, nên được trình bày rộng rãi. Do thí xả và trí tuệ, điều gì được chỉ ra? Tín nào, đó là sự trong sạch của tâm. Sự không có ý định khuấy động nào, đó là tín. Vì lý do gì? Vì có đặc tính không khuấy động. Vì tín có đặc tính không khuấy động. Những người khác nói: có đặc tính đi đến sự hoàn tất của sự thanh tịnh về phẩm chất, và những người khác lại nói: tín có đặc tính tiếp nhận lời nói. Một phương pháp khác: nếu người ấy tự mình tin tưởng như vầy: ‘Tôi không biết gì cả, tôi ở đây được cho phép, không phải là người khác.’ Đây là tín. Một phương pháp khác: sự quán xét nguy hiểm trong sáu mươi mốt tà kiến là vô thường, khổ, vô ngã. Do đó, điều ấy được thấy, giống như trong giếng sâu, người ta thấy nước bằng mắt nhưng không thể chạm tới bằng thân. Cũng vậy, đối với người ấy, có kiến do sự kham nhẫn quán xét các pháp bậc Thánh, nhưng không có sự chứng ngộ. Đây được gọi là tín. Và tín ấy là thế gian. Một phương pháp khác: người phàm phu chấp nhận hai mươi loại, vậy sự không chấp thủ nào phụ thuộc vào thân kiến? Đây không phải là một, đó là nhận thức về phương pháp. Theo như thật, tà kiến chắc chắn được đoạn trừ bởi năm căn mềm yếu và bởi đạo kiến. Và các phiền não cùng loại với tà kiến, đây là tín.

သောတာပတ္တင်္ဂမဒုက္ခာယံ ဘူမိယံ ပရိပုဏ္ဏာ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံယေဝ ဘူမိယံ သေက္ခသီလံ အရိယာ ဓာရန္တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံယေဝ ဘူမိယံ မုဒုပညာ ပညိန္ဒြိယန္တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံယေဝ ဘူမိယံ ခန္ဓေဟိ အနတ္ထိကတာ, အယံ စာဂေါ. တသ္မာ သဒ္ဓါ စာဂါဓိဋ္ဌာနေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. ယတိကေန ဘိယျော မနေန သာ ဟိဿ ဝိပရီတာ ဒိဋ္ဌိကာ အဿဒ္ဓါ, သာ နယနဥပဓီသု ပမတ္တာ သမာဒိန္နာ. တတ္ထ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ယော ကာမံ ပရိဝိဿန္တိ ဣတိ သန္တပါပပဋိနိဿဂ္ဂါ န စာဂါဓိဋ္ဌာနံ ပညိန္ဒြိယေန ပညာဓိဋ္ဌာနံ, သီလေန ဥပသမာဓိဋ္ဌာနံ. ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ သီလံ ပရိဘာဝယန္တိ သဒ္ဓါ သီလံ စာဂေါ စ ပညာတိ. တတ္ထ သဒ္ဓါယ ဩဃံ တရတိ. ယံ သီလံ, အယံ အပ္ပမာဒေါ. ယော စာဂေါ, ဣဒံ ပညာယ ကမ္မံ. ယာ ပညာ, ဣဒံ ပညိန္ဒြိယံ, တတ္ထ ယံ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ. တံ တီသု အဝေစ္စပ္ပသာဒေသု. ယံ သီလံ, တံ သဒ္ဓိန္ဒြိယေသု. ယော စာဂေါ, သော စတူသု [Pg.281] ဈာနေသု. ယာ ပညာ, သာ သစ္စေသု, သတိ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ. တဿ သေက္ခဿ ဘဒ္ဒိကာ ဘတိ, ဘဒ္ဒိကော အဘိသမ္ပရာယော. တဿ သမ္မုဋ္ဌဿတိကဿ သီလံ ကရောန္တဿ န ကာယသမ္မုဋ္ဌဿတိတာယ တာနိ ဝါ ဣန္ဒြိယာနိ တံ ဝါ ကုသလမူလံ ကမ္မဝိပါကံ ဘဝတိ. တဿ တိကဿ အတ္ထနိဒ္ဒေသော. တတ္ထ သဒ္ဓါ သီလံ စာဂေါ ပညာ စတ္တာရော ဓမ္မာ. ယာ သဒ္ဓါ ယာ စ ပညာ, ဣဒံ မနောသုစရိတံ. ယံ သီလံ, ဣဒံ ကာယိကံ ဝါစသိကံ သုစရိတံ. ယော စာဂေါ, ဣဒံ စေတသိကံ အလောဘော သုစရိတံ. ဣတိ စိတ္တေ ဂဟိတေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဂဟိတာ ဘဝန္တိ. ဣမေဟိ ဓမ္မေဟိ သုစရိတံ ဣဒံ ဒုက္ခဉ္စ အရိယသစ္စံ ပဒဋ္ဌာနံ မဂ္ဂဿ.

Yếu tố của bậc Dự lưu được gọi là viên mãn trong cảnh giới không khổ. Trong chính cảnh giới ấy, các bậc Thánh được gọi là giữ gìn giới của bậc hữu học. Trong chính cảnh giới ấy, trí tuệ mềm yếu được gọi là tuệ quyền. Trong chính cảnh giới ấy, có sự không quan tâm đến các uẩn, đây là sự thí xả. Do đó, tín nên được chỉ ra với nền tảng là sự thí xả. Với tâm của người tu sĩ càng lúc càng sai lệch, tà kiến và vô tín của người ấy, do buông lung trong các căn cứ của phương pháp, đã được chấp thủ. Ở đây, tín quyền là người nào sẽ hưởng thụ dục lạc, như vậy, do từ bỏ các ác pháp hiện hữu, không phải là nền tảng thí xả. Với tuệ quyền là nền tảng trí tuệ, với giới là nền tảng an tịnh. Bốn pháp này: tín, giới, thí xả và trí tuệ, làm cho giới phát triển. Ở đây, người ấy vượt qua bộc lưu bằng tín. Giới nào, đây là sự không buông lung. Sự thí xả nào, đây là nghiệp của trí tuệ. Trí tuệ nào, đây là tuệ quyền. Ở đây, tín quyền nào, đó là ở trong ba sự bất động tịnh tín. Giới nào, đó là ở trong các tín quyền. Sự thí xả nào, đó là ở trong bốn thiền. Trí tuệ nào, đó là ở trong các đế, niệm đi đến khắp nơi. Đối với bậc hữu học ấy, có hành trang tốt đẹp, có cảnh giới sau tốt đẹp. Đối với người thất niệm khi đang giữ giới, do sự thất niệm nơi thân, các căn ấy hoặc căn bản thiện ấy không trở thành quả của nghiệp. Sự giải thích ý nghĩa của bộ ba ấy. Ở đây, tín, giới, thí xả, trí tuệ là bốn pháp. Tín nào và trí tuệ nào, đây là ý thiện hành. Giới nào, đây là thân thiện hành và khẩu thiện hành. Sự thí xả nào, đây là tâm sở vô tham, là thiện hành. Như vậy, khi tâm được nắm bắt, năm uẩn được nắm bắt. Bởi các pháp này, có thiện hành, đây là khổ thánh đế và là nền tảng của đạo.

၈၇. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရော? ယာ စ သဒ္ဓါ ယဉ္စ သီလံ. တံ ကိဿ ကရောတိ? ယာ သဒ္ဓါ တာယ ဘဂဝန္တံ အနုဿရတိ မတ္တေနပိ ဟတ္ထိနာ သမာဂတာ, အဿ ဘော ကုက္ကုရာ သဗ္ဗံ သီလေန နပ္ပဋိပဇ္ဇတိ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ဌာနံ ဝိသာရဒေါ ဘဝတီတိ အဝိပ္ပဋိသာရီ ပညာ ယဿ ပညတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတိ. တဿ အခဏ္ဍဿ သီလံ ယံ န ပစ္ဆိ တဿံ မောဟဿ အကုသလစိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသဟဂတံ ဝါ, အယံ ဝိစယော ဟာရော. ဓမ္မဝါဒိနော ဘဒ္ဒိကာရာတိ ဘဝိဿတိ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ.

87. Trong ấy, vicaya hāra là gì? Tín nào và giới nào. Điều đó làm gì? Tín nào, do tín ấy, người ấy niệm tưởng đến Đức Thế Tôn, dù gặp phải voi say. Này các bạn, loài chó không thực hành tất cả bằng giới, bằng thân hay bằng lời. Người ấy trở nên dũng cảm ở một nơi, do đó, người không hối hận, trí tuệ thiết lập sự quy định cho người ấy. Đối với người có giới không bị phá vỡ, giới nào không bị cắt đứt, trong sự si mê của người ấy, tâm bất thiện sanh khởi, hoặc đi kèm với tà kiến. Đây là vicaya hāra. Người nói pháp sẽ là người làm điều tốt lành, có sự hợp lý này.

တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော ဟာရော? ယမိဒံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ပရိဘာဝိတံ သဒ္ဓါယ သီလေန စာဂေန ပညာယ သမာဓိနာ ပဌမဇ္ဈာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယာ သဒ္ဓါ အဿ အနာဝိလသင်္ကပ္ပော, တံ ဒုတိယဇ္ဈာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. တီဏိ စ အဝေစ္စပ္ပသာဒါ ယံ သီလံ, တံ အရိယကန္တံ, တံ သီလက္ခန္ဓဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယာ ပညာ, သာ ပညာက္ခန္ဓဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣမေ စ ဓမ္မာ ဣဒဉ္စ စိတ္တံ ဧကောဒိဘူတသမာဓိဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သဒ္ဓါ သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. စာဂေါ သမာဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပညာ ပညိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သဒ္ဓါ စ ပညာ စ ဝိပဿနာ ပဒဋ္ဌာနံ. သီလဉ္စ စာဂေါ စ သမထဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သဒ္ဓါ စ ပညာ စ အဝိဇ္ဇာ ဝိရာဂါယ ပညာဝိမုတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. သီလဉ္စ စာဂေါ စ ရာဂဝိရာဂါယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ.

Trong ấy, padaṭṭhānahāra là gì? Tâm nào đã được tu tập trong thời gian dài với tín, giới, thí, tuệ, định, (tâm ấy) là nền tảng của sơ thiền. Tín nào là tầm không bị vẩn đục, tín ấy là nền tảng của nhị thiền. Và giới nào là sự tịnh tín bất động trong ba ngôi báu, giới ấy được các bậc Thánh ưa thích, giới ấy là nền tảng của giới uẩn. Tuệ nào, tuệ ấy là nền tảng của tuệ uẩn. Các pháp này và tâm này là nền tảng của định nhất tâm. Tín là nền tảng của tín quyền. Thí là nền tảng của định quyền. Tuệ là nền tảng của tuệ quyền. Tín và tuệ là nền tảng của minh sát. Giới và thí là nền tảng của chỉ. Tín và tuệ là nền tảng cho tuệ giải thoát, sự ly tham khỏi vô minh. Giới và thí là nền tảng cho tâm giải thoát, sự ly tham khỏi tham ái.

တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? ဝိညာဏေ ဝုတ္တေ သဒ္ဓါသတိဘာဝိတေ သဗ္ဗေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. သဒ္ဓါယ ဘဏိတာယ သဗ္ဗာနိ သတ္တ ဓနာနိ ဘဏိတာနိ ဟောန္တိ သဒ္ဓါဓနံ…ပေ… သီလက္ခန္ဓေ ဝုတ္တေ သမာဓိက္ခန္ဓော စ ပညာက္ခန္ဓော စ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. ယံ တံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ပရိဘာဝိတံ ပစ္ဆိမကေ [Pg.282] ကာလေ န တဒနုပရိဝတ္တိ ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. တတ္ထ သညာပိ တဒနုပရိဝတ္တိနီ ဘဝတိ. ယေပိ တဇ္ဇာတိကာ ဓမ္မာ, တေပိ တဒနုပရိဝတ္တိနော ဘဝန္တိ. ရူပသညာ ရူပသဉ္စေတနာနုပဿနမနသိကာရော ဧဝံ ဆန္နံ အာယတနာနံ ဝိညာဏကာယေ, အယံ လက္ခဏော ဟာရော.

Trong ấy, lakkhaṇahāra là gì? Khi thức được nói đến, khi tín và niệm được tu tập, tất cả năm uẩn được xem là đã được nói đến. Khi tín được nói đến, tất cả bảy thánh tài được xem là đã được nói đến: tín tài...v.v... Khi giới uẩn được nói đến, định uẩn và tuệ uẩn được xem là đã được nói đến. Tâm nào đã được tu tập trong thời gian dài, không có trường hợp vào thời điểm sau cùng nó sẽ không tương ứng theo (tâm ấy). Trong đó, tưởng cũng tương ứng theo (tâm ấy). Các pháp nào cùng loại với tâm ấy, các pháp ấy cũng tương ứng theo (tâm ấy). Sắc tưởng, sắc tư, sự tùy quán tác ý, như vậy trong thân thức của sáu xứ. Đây là lakkhaṇahāra.

တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣဓ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ဘဒ္ဒိကံ ဘတိံ အာကင်္ခေယျ ဘဒ္ဒိကဉ္စ အဘိသမ္ပရာယံ, တေ သဒ္ဓံ သီလံ စာဂံ ပညဉ္စ မနသိ ကရိဿန္တိ, အယံ အဓိပ္ပာယော. ယေ စညေပိ သတ္တာ တထာဂတဿ သမ္မုခံ န ပဋိယုဇ္ဈန္တေ, ဣမံ ဓမ္မံ သောတာ အဝိပ္ပဋိသာရတော ကာလံ ကရိဿန္တီတိ, အယံ အဓိပ္ပာယော.

Trong ấy, catubyūhahāra là gì? Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai mong muốn tư lương tốt đẹp và đời sau tốt đẹp, họ sẽ tác ý đến tín, giới, thí, và tuệ; đây là chủ ý. Và những chúng sanh khác không gặp được Đức Như Lai, những người nghe pháp này sẽ mệnh chung không hối tiếc; đây là chủ ý.

၈၈. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? ဣဒမ္ပိ စတ္တာရော ဓမ္မာ သဒ္ဓါ စ ပညာ စ အဿဒ္ဓိယဉ္စ အဝိဇ္ဇဉ္စ ဟနန္တိ. သီလဉ္စ စာဂေါ စ တဏှာ စ ဒေါသဉ္စ ဟနန္တိ. တဿ ဒွေ မူလာနိ ပဟီယန္တိ. ဒုက္ခံ နိဝတ္တေတိ အပ္ပဟီနဘူမိယဉ္စ ဒွိမူလာနိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ. ဒွေ အရိယသစ္စာနိ သမထော စ ဝိပဿနာ စ. ဒွိန္နံ မူလာနံ ပဟာနံ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ နိရောဓော စ မဂ္ဂေါ စ. အယံ အာဝဋ္ဋော ဟာရော.

88. Trong ấy, āvaṭṭahāra là gì? Ở đây cũng vậy, bốn pháp: tín và tuệ diệt trừ vô tín và vô minh; giới và thí diệt trừ tham ái và sân hận. Hai căn nguyên của vị ấy được đoạn trừ. (Vị ấy) làm cho khổ chấm dứt. Và trong cảnh giới chưa đoạn trừ có hai căn nguyên và năm uẩn. Hai thánh đế là chỉ và quán. Sự đoạn trừ hai căn nguyên. Hai đế này là diệt và đạo. Đây là āvaṭṭahāra.

တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိ? ယံ တံ စိတ္တံ သဒ္ဓါပရိဘာဝိတံ…ပေ… သစေ ပုထုဇ္ဇနဿ တဿပိ ဘဒ္ဒိကာ ဘတိ ဘဝိဿတီတိ န ဧကံသေန တဿ ကမ္မံ ဒိဋ္ဌေယေဝ ဓမ္မေ ဝိပါကန္တိ ပစ္စေဿတိ, အပရမှိ ဝါ ပရိယာယေ ဘဝိဿတိ. ယံ ဝါ အတီတံ ဝိပါကာယ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ, တပ္ပစ္စယာနိ စေတာနိ, ယေ ယထာ မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂေ ‘‘တေနာယံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏိယော နိဒ္ဒေသော ဓမ္မစာရိနော ယာ ဘဒ္ဒိကာ ဘတီ’’တိ.

Trong ấy, vibhattihāra là gì? Tâm nào được tu tập với tín...v.v... Nếu phàm nhân ấy cũng sẽ có tư lương tốt đẹp, người ấy sẽ không tin một cách chắc chắn rằng nghiệp của mình trổ quả ngay trong hiện tại, mà (tin rằng) nó sẽ xảy ra trong đời sau. Hoặc nghiệp quá khứ nào đã hiện khởi để trổ quả, những quả này có nghiệp ấy làm duyên, như đã được nói trong kinh Đại Phân Biệt Nghiệp: 'Do đó, lời chỉ dẫn này 'tư lương tốt đẹp của người hành pháp' cần được giải thích bằng cách phân tích'.

တတ္ထ ကတမာ ပရိဝတ္တနာ? အဿဒ္ဓိယံ ဒုဿီလျံ ယံ မစ္ဆေရံ ဒုပ္ပညံ စ ယဉ္စ ပဋိပက္ခေန ပဟီနာ ဘဝန္တိ, အယံ ပရိဝတ္တနာ.

Trong ấy, parivattanāhāra là gì? Vô tín, ác giới, sự keo kiệt nào, và sự vô trí nào, (tất cả) được đoạn trừ bởi các pháp đối trị, đây là parivattanāhāra.

တတ္ထ ကတမံ ဝေဝစနံ? ယံ တံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ မနောဝိညာဏံ…ပေ… ယံ သဒ္ဓါဗလံ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ယံ သီလံ တံ သုစရိတံ, သံယမော နိယမော ဒမော ခန္ဓတာ ဣမာနိ တဿ ဝေဝစနာနိ. ယော စာဂေါ သော ပဋိနိဿဂ္ဂေါ အလောဘော ဝေါသဂ္ဂေါ စာဂေါယိဋ္ဌာနံ. ယာ ပညာ သာ ပညတ္တာ ပညပ္ပဘာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ.

Trong ấy, vevacanahāra là gì? Tâm nào được tu tập trong thời gian dài, (từ đồng nghĩa của) tâm là ý thức...v.v... Tín lực nào, tín quyền nào, giới nào, giới ấy là thiện hạnh, sự phòng hộ, sự chế ngự, sự điều phục, bản chất của uẩn, đây là những từ đồng nghĩa của nó. Sự xả thí nào, sự xả thí ấy là sự từ bỏ, vô tham, sự buông bỏ, sự xả thí, sự cúng dường. Tuệ nào, tuệ ấy là sự hiểu biết, ánh sáng trí tuệ, tuệ quyền, tuệ lực.

တတ္ထ [Pg.283] ကတမာ ပညတ္တိ? ယံ တံ စိတ္တံ ဗီဇံ ပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ပရိဘာဝနာ ဝါသနာ ပညတ္တိယာ ပညတ္တိ. သဒ္ဓါ ပသာဒပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. သီလံ သုစရိတပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. စာဂေါ ပုညကိရိယပညတ္တိယာ ပညတ္တော. ပညာ ဝီမံသပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. ဣမေ တယော ဓမ္မာ သဒ္ဓါ သီလံ စာဂေါ ပညဝတော ပါရိသုဒ္ဓိံ ဂစ္ဆန္တိ.

Trong ấy, paññattihāra là gì? Tâm nào là hạt giống, được chế định bởi sự chế định. Sự tu tập được chế định bởi sự chế định về tập quán. Tín được chế định bởi sự chế định về tịnh tín. Giới được chế định bởi sự chế định về thiện hạnh. Thí được chế định bởi sự chế định về việc làm phước. Tuệ được chế định bởi sự chế định về sự thẩm sát. Ba pháp này: tín, giới, thí, đối với người có trí tuệ, chúng đi đến sự thanh tịnh.

တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? ယံ စိတ္တံ, တံ ခန္ဓေသု ဝိညာဏက္ခန္ဓော, ဓာတူသု မနောဝိညာဏဓာတု, အာယတနေသု မနာယတနံ. ယေ စတ္တာရော ဓမ္မာ, တေ ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓေ ပရိယာပန္နာ…ပေ… ဓာတူသု အာယတနေသု.

Trong ấy, otaraṇahāra là gì? Tâm nào, tâm ấy trong các uẩn là thức uẩn, trong các giới là ý thức giới, trong các xứ là ý xứ. Bốn pháp nào, các pháp ấy trong các uẩn được bao gồm trong hành uẩn...v.v... trong các giới (được bao gồm trong pháp giới) và trong các xứ (được bao gồm trong pháp xứ).

တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ဣဒံ ဘဂဝတော ဘာသိတံ မဟာနာမေန သက္ကေန ပုစ္ဆိတေန သဗ္ဗံ တံ နိယုတ္တံ.

Điều này được Đức Thế Tôn thuyết giảng do Mahānāma dòng Thích Ca hỏi, tất cả điều đó đều hợp lý.

တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော? ဣဒံ စိတ္တံ ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တံ အကုသလေဟိ စိတ္တေဟိ အပရိဘာဝိတေဟိ ပရိဘာဝိတန္တိ ယာနိ ပုန ပရိဘာဝိတာနိ အညေသမ္ပိ တတ္ထ ဥပါဒါယ ပညတ္တံ သဗ္ဗေပိမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ. ဘဒ္ဒိကာ ဘတီတိ ကာမဘောဂိနော တေဝ ရူပဓာတု အရူပဓာတု မနုဿာတိ သဗ္ဗာ ဘဒ္ဒိကာ ဘတိ တဒေဝ ကထာယ ပညတ္တံ, အယံ ပညတ္တိ.

Trong ấy, adhiṭṭhānahāra là gì? Tâm này được chế định là có sự khác biệt, (tâm) đã được tu tập so với các tâm bất thiện chưa được tu tập. Những tâm nào lại được tu tập, cũng được chế định dựa vào các pháp khác ở đó. Tất cả bốn pháp này được chế định là một thể thống nhất. 'Tư lương tốt đẹp' là: những người hưởng thụ dục lạc, cõi sắc, cõi vô sắc, cõi người, tất cả đều là tư lương tốt đẹp; chính điều đó được chế định bởi lời nói. Đây là sự chế định.

တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? စိတ္တဿ ဣန္ဒြိယာနိ ပစ္စယော အာဓိပတေယျပစ္စယတာယ မနသိကာရော. ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော. သဒ္ဓါယ လောကိကာ ပညာ ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော. ယောနိသော စ မနသိကာရော ပစ္စယော. သီလဿ ပတိရူပဒေသဝါသော ပစ္စယော. အတ္တသမ္မာပဏိဓာနဉ္စ ဟေတု. စာဂဿ အလောဘော ဟေတု. အဝိပ္ပဋိသာရော စ ဟေတုပစ္စယော. ပညာ ပရတော စ ဃောသော အဇ္ဈတ္တဉ္စ ယောနိသော မနသိကာရော ဟေတုပစ္စယော စ.

Trong ấy, Parikkhāra là gì? Các căn là duyên của tâm do là chủ duyên, tác ý là duyên do là nhân duyên. Trí tuệ hiệp thế là duyên của tín do là nhân duyên. Và như lý tác ý là duyên. Trú ở nơi thích hợp là duyên của giới. Và sự hướng tâm đúng đắn là nhân. Vô tham là nhân của sự xả thí. Và sự không hối hận là nhân duyên. Trí tuệ, tiếng nói từ người khác, và như lý tác ý bên trong cũng là nhân duyên.

တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော? ယံ တံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ပရိဘာဝိတန္တိ စေတသိကာပိ. ဧတ္ထ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ပရိဘာဝိတာ ဘဒ္ဒိကာ တေ ဘတိ ဘဝိဿတိ, ဘဒ္ဒိကာ ဥပပတ္တိကော အဘိသမ္ပရာယော. ဣတိ ယေ ကေစိ မနုဿကာ ဥပဘောဂပရိဘောဂါ သဗ္ဗေ ဘဒ္ဒိကာ ဘတိယေဝ, အယံ သမာရောပနော.

Trong ấy, Samāropana là gì? Tâm nào được tu tập trong thời gian dài, các tâm sở cũng vậy. Ở đây, khi tất cả các pháp được tu tập, chúng sẽ là lương thực tốt đẹp cho ngươi, sự tái sanh và đời sau sẽ tốt đẹp. Như vậy, bất cứ vật dụng và đồ dùng nào của con người, tất cả đều là lương thực tốt đẹp. Đây là Samāropana.

၈၉. ဥဒ္ဓံ [Pg.284] အဓော သဗ္ဗဓိ ဝီတရာဂေါတိ ဂါထာ. တတ္ထ ကိံ ဥဒ္ဓံ နာမ? ယံ ဣတော ဥဒ္ဓံ ဘဝိဿတိ အနာဂါမီ, ဣဒံ ဥဒ္ဓံ. အဓော နာမ ယမတိက္ကန္တမတီတံ, ဣဒမဝေါစ အပဒါနတန္တိ ဥဒ္ဓံ. တတ္ထ အတီတေန သဿတဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗန္တာကပ္ပိကာနံ အပရန္တဒိဋ္ဌိ ကေသဉ္စိ, ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိံ ယံ ဝုတ္တကပ္ပိကာနံ ဣမာ စေဝ ဒိဋ္ဌိယော ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စ သဿတဒိဋ္ဌိ စ. တတ္ထာယံ သဿတဒိဋ္ဌိ ဣမာနိ ပန္နရသ ပဒါနိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ သဿတံ ဘဇန္တိ. ရူပဝန္တံ မေ အတ္တာ, အတ္တနိ မေ ရူပံ, ရူပံ မေ အတ္တာတိ ယဒုစ္စတေ ပညံ ပရိဒဟန္တိ. ယာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ သာ ပဉ္စသတာနိ ဥစ္ဆေဒံ ဘဇန္တိ. တေ ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’န္တိ ပဿန္တိ, ရူပံ မေ အတ္တာတိ တထာရူပါ စတုဗ္ဗိဓာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဥစ္ဆေဒေန စ သဿတေန စ. ဧဝံ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု ဝီသတိဝတ္ထုကာယ ဒိဋ္ဌိယာ ပန္နရသ ပဒါနိ ပုဗ္ဗန္တံ ဘဇန္တိ. သဿတဒိဋ္ဌိယာ ပဉ္စ ပဒါနိ အပရန္တံ ဘဇန္တိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယာ. တတ္ထ ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ ပဿန္တာ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, သော ဥစ္ဆေဒဝါဒီ ရူပဝန္တဉ္စ အတ္တာနံ, အတ္တနိ စ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာတိ သော ပဿတိ စာတိ ဣတိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စ, အတ္တတော ပဋိဿရတိ သဿတဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗန္တတော စ ပဋိဿရတိ. ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ န သမနုပဿတိ. တဿ ဒိဋ္ဌာသဝါ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ယော တီသု အဒ္ဓါသု ပုဗ္ဗန္တေ စ အပရန္တေ စ တေန တေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာနေန ဥဒ္ဓံ အဓော သဗ္ဗဓိ ဝီတရာဂေါ ‘‘အဟမသ္မီ’’တိ န အနုပဿတီတိ ဣမိနာ ဒွါရေန ဣမိနာ ပယောဂေန ဣမိနာ ဥပါယေန ဣဒံ ဒဿနဘူမိ စ သောတာပတ္တိဖလဉ္စ သော အရိယော ပယောဂေါ အနဘာဝံဂတေန သံသာရေန အပုနဗ္ဘဝါတိ ယော ကောစိ အရိယော ပယောဂေါ ပုနဗ္ဘဝါယ မုဒူနိ ဝါ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ မဇ္ဈာနိ အဓိမတ္တာနိ ဝါ သဗ္ဗံ အပုနဗ္ဘဝပ္ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ. အဟန္တိ ဒိဋ္ဌောဃော ကာမောဃော ဘဝေါဃော အဝိဇ္ဇောဃော စ ဩဓိသော. တတ္ထ ဒေသနာဟာရေန စတ္တာရိ သစ္စာနိ ပဉ္စဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သောတာပတ္တိဖလေန စ ဒွေ သစ္စာနိ မဂ္ဂေါ စ နိရောဓော စ. သက္ကာယသမုဒယေန ဒွေ သစ္စာနိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ, အယံ ဒေသနာ ဟာရော.

89. Có câu kệ: "Ly tham ở trên, dưới, và khắp nơi". Trong đó, "trên" là gì? Cái gì sẽ xảy ra ở trên, tức là vị lai, đó là "trên". "Dưới" là cái đã trôi qua, quá khứ. Điều này được nói trong Apadāna, đó là "trên". Trong đó, đối với những người suy tưởng về quá khứ, thường kiến liên quan đến quá khứ; đối với một số người là hậu biên kiến; đoạn kiến của những người suy tưởng về điều đã được nói. Chính là những tà kiến này: đoạn kiến và thường kiến. Trong đó, thường kiến này, mười lăm trường hợp thân kiến này, đi theo thường kiến. "Tự ngã của ta có sắc", "sắc ở trong tự ngã của ta", "sắc là tự ngã của ta", điều được nói này làm thiêu đốt trí tuệ. Đoạn kiến nào, năm trăm (quan điểm) đó đi theo đoạn kiến. Họ thấy rằng "sinh mạng đó là thân thể đó", "sắc là tự ngã của ta". Thân kiến có bốn loại như vậy, với đoạn kiến và thường kiến. Như vậy, trong năm uẩn, với tà kiến có hai mươi cơ sở, mười lăm trường hợp đi theo quá khứ. Với thường kiến, năm trường hợp đi theo vị lai; với đoạn kiến (cũng vậy). Trong đó, người thấy "đây là ta" thì quán sắc là tự ngã; người theo đoạn kiến đó thấy rằng "tự ngã có sắc", "sắc ở trong tự ngã", hoặc "tự ngã ở trong sắc". Như vậy, đoạn kiến nhớ lại từ tự ngã, và thường kiến nhớ lại từ quá khứ. Người không quán rằng "đây là ta", các lậu hoặc về tà kiến của người ấy được đoạn trừ. Người nào trong ba thời, ở quá khứ và vị lai, theo cách đã chỉ ra, ly tham ở trên, dưới, và khắp nơi, không tùy quán rằng "ta là", bằng cửa này, bằng sự nỗ lực này, bằng phương tiện này, đây là kiến địa và Tu-đà-hoàn quả. Vị Thánh ấy, với sự nỗ lực, đã đi đến chỗ không còn tồn tại, không còn tái sanh trong vòng luân hồi. Bất kỳ vị Thánh nào có nỗ lực, dù năm căn là hạ, trung, hay thượng, tất cả đều dẫn đến sự đoạn trừ việc tái sanh. "Ta là" là kiến bộc, dục bộc, hữu bộc, và vô minh bộc, có bốn phần. Trong đó, bằng Desanā hāra, bốn chân lý (được thuyết): với năm căn và Tu-đà-hoàn quả là hai chân lý: Đạo và Diệt. Với sự sanh khởi của thân kiến là hai chân lý: Khổ và Tập. Đây là Desanā hāra.

တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ အသမနုပဿန္တော တီဏိ ဒဿနပ္ပဟာတဗ္ဗာနိ သံယောဇနာနိ ပဇဟတိ. အယံ ဝိစယော.

Trong ấy, Vicaya là gì? Người không quán rằng "đây là ta" đoạn trừ ba kiết sử cần được đoạn trừ bằng kiến đạo. Đây là Vicaya.

တတ္ထ ကတမာ ယုတ္တိ? တိဝိဓာ ပုဂ္ဂလာ ကောစိ ဥဂ္ဃဋိတညူ ကောစိ ဝိပဉ္စိတညူ ကောစိ နေယျော. ဥဂ္ဃဋိတညူ တိက္ခိန္ဒြိယော စ တတော ဝိပဉ္စိတညူ မုဒိန္ဒြိယော တတော မုဒိန္ဒြိယေဟိ နေယျော. တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညူ တိက္ခိန္ဒြိယတာယ ဒဿနဘူမိမာဂမ္မ [Pg.285] သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏာတိ, ဧကဗီဇကော ဘဝတိ. အယံ ပဌမော သောတာပန္နော. ဝိပဉ္စိတညူ မုဒူဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ ဒဿနဘူမိမာဂမ္မ သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏာတိ, ကောလံကောလော စ ဟောတိ. အယံ ဒုတိယော သောတာပန္နော. တတ္ထ နေယျော ဒဿနဘူမိမာဂမ္မ သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏာတိ, သတ္တက္ခတ္တုပရမော စ ဘဝတိ. အယံ တတိယော သောတာပန္နော.

Trong ấy, Yutti là gì? Có ba loại người: một số là Ugghaṭitaññū, một số là Vipañcitaññū, một số là Neyya. Ugghaṭitaññū có căn tánh lanh lợi, sau đó Vipañcitaññū có căn tánh chậm lụt, sau đó Neyya có căn tánh chậm lụt hơn. Trong đó, Ugghaṭitaññū do có căn tánh lanh lợi, dựa vào kiến địa, đạt đến Tu-đà-hoàn quả, trở thành Nhất chủng tử. Đây là vị Tu-đà-hoàn thứ nhất. Vipañcitaññū với các căn chậm lụt, dựa vào kiến địa, đạt đến Tu-đà-hoàn quả, và trở thành Gia-gia. Đây là vị Tu-đà-hoàn thứ hai. Trong đó, Neyya dựa vào kiến địa, đạt đến Tu-đà-hoàn quả, và trở thành Thất lai. Đây là vị Tu-đà-hoàn thứ ba.

အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ မုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ မုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တံ ဘူမိံ သစ္ဆိကရေယျ သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနေန ဝါ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပဇဟတိ. အယံ ယုတ္တိ.

Có sự hợp lý này: với các căn hạ, trung, thượng, nên chứng ngộ các địa vị hạ, trung, thượng; hoặc bằng cách đoạn trừ thân kiến, đoạn trừ các tà kiến. Đây là Yutti.

တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော? တတ္ထ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ သဗ္ဗမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. သက္ကာယော နာမရူပဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နာမရူပံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ပဉ္စ ဣန္ဒြိယာနိ ရူပီနိ ရူပရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သဠာယတနံ အဟံကာရဿ ပဒဋ္ဌာနံ. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? ဒွီသု ဒိဋ္ဌီသု ပဟီနာသု တတ္ထ ဧကာ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ဥဒ္ဓံ စ အဓော စ ဝီတရာဂေါ သဗ္ဗရဇနီယေသု ဝီတရာဂေါ ဟောတိ. တဇ္ဇာ ပရဘူမိယံ, ဣဒံ ပစ္စယန္တိ ယထာဘူတံ ပဿတိ. သော သဗ္ဗပဋိစ္စသမုပ္ပာဒံ အာမသတိ. အယံ လက္ခဏော ဟာရော.

Trong ấy, Padaṭṭhāna là gì? Trong đó, thân kiến là nhân gần của tất cả tà kiến. Thân kiến là nhân gần của danh sắc. Danh sắc là nhân gần của thân kiến. Năm căn có sắc là nhân gần của sắc ái. Sáu xứ là nhân gần của ngã mạn. Trong ấy, Lakkhaṇa là gì? Khi hai tà kiến được đoạn trừ, trong đó một tà kiến và các tà kiến khác được đoạn trừ. Ly tham ở trên và dưới, trở nên ly tham trong tất cả những gì đáng tham ái. Ở địa vị khác tương ứng với điều đó, vị ấy thấy như thật rằng "cái này có duyên". Vị ấy quán xét toàn bộ lý duyên khởi. Đây là Lakkhaṇa hāra.

၉၀. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ သတ္တာ ယေ နာဘိရမိဿန္တိ, တေ ဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနာယ ဝါယမိဿန္တိ. အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော.

90. Trong ấy, Catubyūha hāra là gì? Trong kinh này, ý định của Đức Thế Tôn là gì? Những chúng sanh nào hoan hỷ với giáo pháp nào, họ sẽ nỗ lực để đoạn trừ tà kiến. Đây là ý định của Đức Thế Tôn ở đây. Đây là Catubyūha hāra.

တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? ယာနိမာနိ မုဒူနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ တာနိ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ. သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သမူဟနန္တိ အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒေါ စ ဘာဝနာကာရေန သေက္ခာယ ဝိမုတ္တိယာ ဗလံ သဒ္ဓါ, ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ ဒိဋ္ဌိဝသေန ဗလံ သဒ္ဓါ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ အာရဘိတတ္တာ သတိန္ဒြိယံ ပဂ္ဂဟိတတ္တာ အစ္စန္တံ နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထ ယာနိ ဣန္ဒြိယာနိ, အယံ မဂ္ဂေါ သံကိလေသပ္ပဟာနံ. အယံ နိရောဓော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, ဣဒံ ဒုက္ခံ. အယံ အာဝဋ္ဋော ဟာရော.

Ở đây, āvaṭṭa hāra là gì? Năm căn mềm yếu nào, chúng là năm căn thuộc hạ phần. Tham ái và sân hận bị nhổ bật lên một cách hoàn toàn. Do cách thức tu tập, đối với sự giải thoát của bậc hữu học, tín là sức mạnh. Đối với các (kiết sử) thượng phần, do năng lực của kiến, tín là sức mạnh. Do đã được khởi sự, tấn căn; do đã được nâng đỡ, niệm căn đi đến sự hoàn tất một cách tuyệt đối. Ở đây, các căn nào (có mặt), đây là đạo, là sự đoạn trừ phiền não. Đây là diệt, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai, đây là khổ. Đây là āvaṭṭa hāra.

တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိ ဟာရော? ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ ယော သမနုပဿတိ, သော စ ခေါ အဓိမတ္တေန လောကိကာ ယံ ဘူမိယံ န တု အရိယေန ပယောဂေန သော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပဇဟတိ. ယံ ဝုစ္စတိ တဇ္ဇာယ ဘူမိယာ အဓိမတ္တာယ. တတ္ထ တဇ္ဇာယ ဘူမိယံ ပဉ္စဟိ အာကာရေဟိ အဓိမတ္တတံ ပဋိလဘတိ သီလေန ဝတေန ဗာဟုဿစ္စေန သမာဓိနာ နေက္ခမ္မသုခေန. တတ္ထ အပ္ပတ္တေ ပတ္တသညီ [Pg.286] အဓိမာနံ ဂဏှာတိ. ဧတသ္မိံယေဝ ဝတ္ထုပ္ပတ္တိယံ ဘဂဝါ ဣဒံ သုတ္တံ ဘာသတိ. သီလဝါ ဝတမတ္တေနာတိ. တတ္ထ ယော အပ္ပတ္တေ ပတ္တသညီ တဿ ယော သမာဓိ, သော သာမိသော ကာပုရိသသေဝိတော ပန သော ကာပုရိသာ ဝုစ္စန္တိ ပုထုဇ္ဇနာ. အာမိသံ ယဉ္စ အရိယမဂ္ဂမာဂမ္မ လောကိကာ အနရိယံ တေန သမာဓိ ဟောတိ အနရိယော ကာပုရိသသေဝိတော. ယော ပန အရိယာကာရေန ယထာဘူတံ န ဇာနာတိ န ပဿတိ, သော အဓိဂမနံ ပဇဟတိ ယော အရိယေန သမာဓိနာ အကာပုရိသသေဝိတေန နိရာမိသေန နီယတိ, တတ္ထ အကာပုရိသာ ဝုစ္စန္တိ အရိယပုဂ္ဂလာ. ယော တေဟိ သေဝိတော သမာဓိ, သော အကာပုရိသသေဝိတော. တသ္မာ ဧကံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ အသမနုပဿန္တော တထာ ပါတေတိ.

Ở đây, vibhatti hāra là gì? Người nào thường quán xét 'Đây là ta, đây là của ta', người ấy, dù có (căn) vượt trội trong cảnh giới thế gian, không đoạn trừ được thân kiến bằng sự nỗ lực của bậc Thánh. Điều được gọi là 'vượt trội trong cảnh giới tương ứng'. Ở đây, trong cảnh giới tương ứng, người ấy đạt được sự vượt trội qua năm phương diện: giới, hạnh, đa văn, định, và lạc do xuất ly. Ở đây, chưa đạt đến mà có tưởng là đã đạt, người ấy sanh lòng tăng thượng mạn. Chính trong sự việc này, Đức Thế Tôn đã thuyết bài kinh này: 'Chỉ bằng giới và hạnh...'. Ở đây, người nào chưa đạt mà có tưởng là đã đạt, định của người ấy là định có vật chất, được kẻ hạ liệt thực hành; và những kẻ hạ liệt ấy được gọi là phàm phu. Và do nương vào thánh đạo có vật chất, (họ) là thế gian, không phải bậc Thánh; do đó, định trở thành không thánh thiện, được kẻ hạ liệt thực hành. Còn người nào không biết, không thấy đúng như thật theo cách của bậc Thánh, người ấy từ bỏ sự chứng đắc. Người nào được dẫn dắt bởi định của bậc Thánh, không do kẻ hạ liệt thực hành, không có vật chất; ở đây, những người không phải hạ liệt được gọi là các bậc Thánh. Định nào được các vị ấy thực hành, định ấy là 'không do kẻ hạ liệt thực hành'. Do đó, đây là một vấn đề cần được phân tích trả lời. Người không quán xét (đúng đắn về) 'Đây là ta, đây là của ta' thì bị rơi rớt như vậy.

တတ္ထ ကတမာ ပရိဝတ္တနာ? ဣမာယ ဒဿနဘူမိယာ ကိလေသာ ပဟာတဗ္ဗာ, တေဟိ ပဟီယန္တိ အနိဒ္ဒိဋ္ဌာပိ ဘဂဝတာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ ယော.

Ở đây, parivattanā là gì? Trong cảnh giới của kiến này, các phiền não cần được đoạn trừ, chúng bị đoạn trừ. Ý nghĩa nào dù không được Đức Thế Tôn chỉ rõ cũng cần được chỉ ra.

တတ္ထ ကတမံ ဝေဝစနံ? ယာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ အတ္တဒိဋ္ဌိယာ. အယံ ဘူမိ. ယေ ကိလေသာ ပဟာတဗ္ဗာ. တေ အပ္ပဟီယန္တိ အနိဒ္ဒိဋ္ဌာပိ ဘဂဝတာ သဿတဒိဋ္ဌိ စ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စ, သာ ပရိယန္တဒိဋ္ဌိ စ. ယာ အပရိယန္တဒိဋ္ဌိ စ, သာ သဿတဒိဋ္ဌိ စ. ယာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ, သာ နတ္ထိကာ ဒိဋ္ဌိ. ယာ သဿတဒိဋ္ဌိ, သာ အကိရိယဒိဋ္ဌိ. ဣဒံ ဝေဝစနံ.

Ở đây, vevacana là gì? Cái gì là thân kiến, (cái đó) là tự ngã kiến. Đây là cảnh giới (của tà kiến). Các phiền não nào cần được đoạn trừ, chúng không bị đoạn trừ. Dù không được Đức Thế Tôn chỉ rõ, (có) thường kiến và đoạn kiến. Nó cũng là hữu biên kiến. Vô biên kiến cũng là thường kiến. Đoạn kiến là hư vô kiến. Thường kiến là vô tác kiến. Đây là vevacana.

တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? တဏှာ သံယောဇနပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. မဂ္ဂေါ ပဋိလာဘပညတ္တိယာ ပညတ္တော. ဣန္ဒြိယာ ပဋိလာဘပညတ္တိယာ ပညတ္တာတိ. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? သက္ကာယော ဒုက္ခံ ဒဿနပ္ပဟာတဗ္ဗော. သမုဒယော မဂ္ဂေါ. ဣန္ဒြိယာနိ တာနိ စ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ခန္ဓဓာတုအာယတနေသု.

Ở đây, paññatti là gì? Ái được chế định bằng khái niệm kiết sử. Đạo được chế định bằng khái niệm chứng đắc. Các căn được chế định bằng khái niệm chứng đắc. Ở đây, otaraṇa là gì? Thân kiến là khổ, cần được đoạn trừ bằng kiến. Tập là đạo. Và các căn ấy được chỉ rõ trong các uẩn, giới, và xứ.

တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ယဉှိ အာရဗ္ဘ ဘဂဝတာ ဣဒံ သုတ္တံ ဘာသိတံ, သော အာရဗ္ဘ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? နာမရူပဿ ဟေတုပစ္စယောပိ ဝိညာဏံ ဟေတု ဗီဇံ. တေန အဝိဇ္ဇာ စ သင်္ခါရာ စ ပစ္စယော. နိဝတ္တိနယော န အပရော ပရိယာယော သဗ္ဗဘဝေါ, ယေ စ သဗ္ဗဘဝဿ ဟေတု ပရဘဏ္ဍပစ္စယော ဣတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပရတော စ ဃောသော ယောနိသော စ မနသိကာရော ပစ္စယော. ယာ ပညာ ဥပ္ပာဒေတိ, ဧသာ ဟေတု သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမ္မာသင်္ကပ္ပော ဘဝတိ, ယာ သမ္မာသမာဓိ, အယံ ပရိက္ခာရော.

Ở đây, sodhana hāra là gì? Nhân duyên nào mà Đức Thế Tôn đã thuyết bài kinh này, nhân duyên ấy được chỉ rõ. Ở đây, parikkhāra là gì? Nhân và duyên của danh sắc cũng là thức; (thức là) nhân, là hạt giống. Do đó, vô minh và các hành là duyên. Phương pháp xoay chuyển (luân hồi) không có cách nào khác. Toàn bộ sự hiện hữu, và các nhân của toàn bộ sự hiện hữu, là duyên như vật mượn. Như vậy là chánh kiến. Tiếng nói từ người khác và sự tác ý như lý là duyên. Tuệ nào sanh khởi, đó là nhân. Từ chánh kiến, chánh tư duy sanh khởi. Cái gì là chánh định, đây là parikkhāra.

တတ္ထ [Pg.287] ကတမော သမာရောပနော? ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ အသမနုပဿီ ဒုက္ခတော ရောဂတော…ပေ… ပန္နရသ ပဒါနိ. သီလာနိ ဘဂဝါ ကိမတ္ထိယာနိ ကိမာနိသံသာနိ. သီလာနိ, အာနန္ဒ, အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာနိ ယာဝ ဝိမုတ္တိ. တတ္ထ ဒုဝိဓော အတ္ထော – ပုရိသတ္ထော စ ဝစနတ္ထော စ.

Ở đây, samāropana là gì? Người không quán xét 'Đây là ta, đây là của ta' (thì quán xét) là khổ, là bệnh... (vân vân)... mười lăm thuật ngữ. (Hỏi:) Bạch Thế Tôn, các giới có mục đích gì, có quả báu gì? (Đáp:) Này Ānanda, các giới có mục đích là sự không hối tiếc, cho đến giải thoát. Ở đây, có hai loại ý nghĩa: ý nghĩa liên quan đến cá nhân và ý nghĩa liên quan đến lời nói.

၉၁. တတ္ထ ကတမော ပုရိသတ္ထော? ယာယံ န ပစ္ဆာနုတာပိတာ အယံ အဝိပ္ပဋိသာရော, အယံ ပုရိသတ္ထော. ယထာ ကောစိ ဗြူဟယတိ ဣမတ္ထမာသေဝတိ သော ဘဏေယျ, ကိဉ္စိ မမေတ္ထ အဓီနံ တဿတ္ထာယ ဣဒံ ကိရိယံ အာရဘာမီတိ. အယံ ပုရိသတ္ထော.

91. Ở đây, ý nghĩa liên quan đến cá nhân là gì? Sự không hối tiếc về sau này, đây là sự không hối tiếc (avippaṭisāra), đây là ý nghĩa liên quan đến cá nhân. Ví như có người làm cho tăng trưởng, thực hành ý nghĩa này, người ấy có thể nói: 'Có điều gì đó ở đây phụ thuộc vào tôi, vì lợi ích của điều đó mà tôi bắt đầu hành động này'. Đây là ý nghĩa liên quan đến cá nhân.

တတ္ထ ကတမော ဝစနတ္ထော? သီလာနိ ကာယိကံ ဝါ ဝါစသိကံ ဝါ သုစရိတံ အဝိပ္ပဋိသာရောတိ. တတ္ထ သီလဿ ဝတဿ စ ဘာသောယေဝ. အနညာ သုဂတကမ္မတာ သုစရိတံ အယံ အဝိပ္ပဋိသာရော. ဧဝံ ယာဝ ဝိမုတ္တီတိ ဧကမေကသ္မိံ ပဒေ ဒွေ အတ္ထာ – ပုရိသတ္ထော စ ဝစနတ္ထော စ, ယထာ ဣမမှိ သုတ္တေ ဧဝံ သဗ္ဗေသု သုတ္တေသု ဒွေ ဒွေ အတ္ထာ. အယံ ဟိ ပရမတ္ထော ဥတ္တမတ္ထော စ. ယံ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကံ နိဿာယ ယံ သကံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ ဘဝတိ, သော ဝုစ္စတိ ကတဿ ကတ္ထောတိ. အယံ ပုန ဝေဝစနံ သမ္ပဇာနာတိ. ဣမိနာ နိယုတ္တတ္ထမဘိလဗ္ဘန္တိ ဝစနတ္ထော. တတ္ထ ယံ အတ္ထံ သာဝကော အဘိကင်္ခတိ. တဿ ယော ပဋိလာဘော, အယံ ပုရိသတ္ထော. ယံ ယံ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, တဿ တဿ ဓမ္မဿ ယာ အတ္ထဝိညတ္တိ. အယံ အတ္ထော, တတ္ထ သီလာနံ အဝိပ္ပဋိသာရော အတ္ထောပိ အာနိသံသောပိ. ဧသော စ အာနိသံသော ယံ ဒုဂ္ဂတိံ န ဂစ္ဆတိ. ယထာ တံ ဘဂဝတာ ဧသာနိသံသော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ န ဒုဂ္ဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မစာရီ, အယံ အတ္ထော.

Ở đây, ý nghĩa liên quan đến lời nói là gì? Các giới là thiện hạnh về thân hoặc về lời, (đưa đến) sự không hối tiếc. Ở đây, đó chính là sự tỏa sáng của giới và hạnh. Thiện hạnh không phải là gì khác hơn là hành động của bậc Thiện Thệ; đây là sự không hối tiếc. Như vậy, cho đến giải thoát, trong mỗi một thuật ngữ có hai ý nghĩa: ý nghĩa liên quan đến cá nhân và ý nghĩa liên quan đến lời nói. Giống như trong bài kinh này, cũng vậy, trong tất cả các bài kinh đều có hai ý nghĩa. Đây thực sự là ý nghĩa tối thượng, ý nghĩa cao cả nhất. Nương vào sự chứng ngộ Niết-bàn, điều gì cần được tự mình chứng ngộ, điều đó được gọi là 'ý nghĩa của việc đã được làm'. Vị này lại hiểu rõ các từ đồng nghĩa. Nhờ đó, họ đạt được ý nghĩa phù hợp; (đây là) ý nghĩa liên quan đến lời nói. Ở đây, ý nghĩa nào mà người đệ tử mong muốn, sự chứng đắc ý nghĩa đó, đây là ý nghĩa liên quan đến cá nhân. Pháp nào mà Đức Thế Tôn thuyết giảng, sự liễu tri ý nghĩa của pháp đó, đây là ý nghĩa (attha). Ở đây, sự không hối tiếc của các giới vừa là mục đích vừa là quả báu. Và quả báu này là không đi đến ác thú. Như đã được Đức Thế Tôn (nói): 'Đây là quả báu của pháp được thực hành tốt đẹp: người sống theo pháp không đi đến ác thú'. Đây là ý nghĩa.

ယံ ပုရိသော ဘာဝနာဘူမိယံ သီလာနိ အာရဗ္ဘ သီလေန သံယုတ္တော ဟောတိ ဧဝံ ယာဝ ဝိမုတ္တိ တထာ သီလက္ခန္ဓော. တတ္ထ ယော စ အဝိပ္ပဋိသာရော အနုသယဝသေန နိဒ္ဒိဋ္ဌော, တဉ္စ သီလံ အယံ သီလက္ခန္ဓော. ပါမောဇ္ဇပီတိပဿဒ္ဓီတိ စ သမာဓိန္ဒြိယေန, အယံ သမာဓိက္ခန္ဓော. ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ပညာက္ခန္ဓော. ဣမေ တယော ခန္ဓာ သီလံ သမာဓိ ပညာ စ တထာ သီလံ ပရိပူရေတိ ယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ တေန ကာရဏေန သော သီလံ ပရိပူရေတိ, အနုပ္ပန္နဿ စ အကုသလဿ အနုပ္ပာဒါယ ဝါယမတိ, ဥပ္ပန္နဿ စ ပဟာနာယ အနုပ္ပန္နဿ စ ကုသလဿ ဥပ္ပာဒါယ, ဥပ္ပန္နဿ စ ကုသလဿ ဘိယျောဘာဝါယ [Pg.288] ဣတိ ဝီရိယိန္ဒြိယံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. တတ္ထ ယော သမာဓိက္ခန္ဓော, ဣဒံ သမာဓိန္ဒြိယံ. ပညာက္ခန္ဓော ပညိန္ဒြိယံ, တံ စတူသု သမ္မပ္ပဓာနေသု ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တထာ ယော အနုပ္ပန္နဿ စ အကုသလဿ အနုပ္ပာဒါယ ဝါယမတိ, ဣဒံ ပဌမံ သမ္မပ္ပဓာနံ. ယံ ဥပ္ပန္နဿ, ဣဒံ ဒုတိယံ. စတ္တာရိ သမ္မပ္ပဓာနာနိ စတူသု ဈာနေသု ပဿိတဗ္ဗာနိ. တထာ သီလက္ခန္ဓေန နေက္ခမ္မဓာတု စ အဓိကာ, တယော စ ဝိတက္ကာ နေက္ခမ္မဝိတက္ကော အဗျာပါဒဝိတက္ကော အဝိဟိံသာဝိတက္ကော စ. သာဓာရဏဘူတာ. ယာ ပိယာယမာနဿ ပါမောဇ္ဇေန ဣဒံ ကာယိကံ သုခံ အာနိတံ အနိယမီတိပေမေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယော တတ္ထ အဝိက္ခေပေါ, အယံ သမာဓိ. ဣဒံ ပဉ္စင်္ဂိကံ ပဌမံ ဈာနံ. ယာ စေတသိကာ ပဿဒ္ဓိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိရောဓနံ, ယော ကိလေသော စ ပရိဒါဟော, သော ပဌမေ ဈာနေ နိရုဒ္ဓေါ. တထာ ယာ စ ကိလေသပဿဒ္ဓိ ယာ စ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ပဿဒ္ဓိ, ဥဘယေပိ ဧတေ ဓမ္မေ ပဿဒ္ဓါယံ. တတ္ထ ကာယဿ စိတ္တဿ စ သုခံ သုခါယနာ, ဣဒံ ပီတိသုခိနော ပဿဒ္ဓိ. ယောပိ ဧကောဒိဘာဝေါ စိတ္တဿ, တေန ဧကောဒိဘာဝေန ယံ စိတ္တဿ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ, ဣဒံ စတုတ္ထံ ဈာနင်္ဂံ. ဣတိ အဇ္ဈတ္တဉ္စ သမ္ပသာဒေါ စေတသော စ ဧကောဒိဘာဝေါ ပီတိ စ သုခဉ္စ, ဣဒံ ဒုတိယံ ဈာနံ စတုရင်္ဂိကံ. ယော ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, တေန အဓိမတ္တေန သုခေန ဖရိတွာ သုခံ စေတသိကံ ယံ, သော ပီတိဝီတရာဂေါ ဧဝံ တဿ ပီတိဝီတရာဂတာယ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ. သော ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ. သုခဉ္စ ပဋိသံဝေဒေတိ. သတိ စ သမ္မာ ပညာယ ပဋိလဘတိ. သစေ သတိ ဧကဂ္ဂတာ ဣဒံ ပဉ္စင်္ဂိကံ တတိယံ ဈာနံ. ယံ သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ, အယံ ဧကဂ္ဂတာယ ပရာဝိဓာနဘာဂိယာ, ပဌမေ ဈာနေ အတ္ထိ စိတ္တေကဂ္ဂတာ နော စက္ခုဿ ဝေဒနာ သဗ္ဗံ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ယထာ စတုတ္ထေ ဈာနေ, တထာ ယာ ဥပေက္ခာ ပဿမ္ဘယံ သတိသမ္ပဇညံ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ, ဣဒံ စတုတ္ထံ ဈာနံ.

Do người nam trong địa hạt tu tập, nỗ lực về các giới, được liên kết với giới, như vậy cho đến sự giải thoát, cũng vậy là giới uẩn. Ở đây, sự không hối hận nào được chỉ ra do năng lực của tùy miên, đó cũng là giới, đây là giới uẩn. Và sự hoan hỷ, hỷ, khinh an là do định quyền, đây là định uẩn. Việc người có định biết như thật, đây là tuệ uẩn. Ba uẩn này là giới, định, và tuệ. Cũng vậy, giới làm cho sung mãn tinh tấn quyền nào, do nguyên nhân đó, người ấy làm cho sung mãn giới, và cố gắng để bất thiện chưa sanh không sanh khởi, để đoạn trừ (bất thiện) đã sanh, để thiện chưa sanh được sanh khởi, và để thiện đã sanh được tăng trưởng, như vậy tinh tấn quyền được chỉ ra. Ở đây, định uẩn nào, đó là định quyền. Tuệ uẩn là tuệ quyền, điều đó nên được thấy trong bốn chánh cần. Cũng vậy, người nào cố gắng để bất thiện chưa sanh không sanh khởi, đây là chánh cần thứ nhất. Việc đối với (bất thiện) đã sanh, đây là (chánh cần) thứ hai. Bốn chánh cần nên được thấy trong bốn thiền. Cũng vậy, với giới uẩn, xuất ly giới cũng vượt trội, và ba tầm: xuất ly tầm, vô sân tầm, và vô hại tầm. (Chúng) trở thành chung. Sự hoan hỷ nào của người đang yêu mến, đây là thân lạc được mang đến bởi tình thương không giới hạn, đây là khổ. Sự không tán loạn nào ở đây, đây là định. Đây là sơ thiền có năm chi. Sự khinh an của tâm nào có tầm có tứ là sự đối kháng, phiền não và nhiệt não nào, nó được đoạn diệt trong sơ thiền. Cũng vậy, sự khinh an của phiền não nào và sự khinh an của tầm và tứ nào, cả hai pháp này đều ở trong sự khinh an. Ở đây, lạc của thân và tâm là sự cảm thọ lạc, đây là sự khinh an của người có hỷ và lạc. Và sự nhất tâm nào của tâm, do sự nhất tâm đó mà có sự tĩnh lặng nội tâm nào của tâm, đây là thiền chi thứ tư. Như vậy, sự tĩnh lặng nội tâm, và sự nhất tâm của tâm, và hỷ, và lạc, đây là nhị thiền có bốn chi. Người có thân khinh an cảm thọ lạc, sau khi thấm nhuần với lạc thù thắng đó, tâm sở lạc nào, người ấy ly hỷ, như vậy do sự ly hỷ của người ấy mà đạt được xả. Người ấy do ly hỷ mà đạt được xả. Và cảm thọ lạc. Và đạt được niệm với chánh tuệ. Nếu có niệm và nhất tâm, đây là tam thiền có năm chi. Tâm của người có lạc được định tĩnh, đây là phần thuộc về sự sắp đặt của người khác do nhất tâm, trong sơ thiền có sự nhất tâm, nhưng thọ của nhãn không đi đến sự sung mãn hoàn toàn. Như trong tứ thiền, cũng vậy, xả nào, sự an tịnh, niệm-tỉnh giác, và nhất tâm, đây là tứ thiền.

၉၂. ယထာ သမာဓိ ဒဿယိတဗ္ဗံ, တထာ ပညိန္ဒြိယံ တံ စတူသု အရိယသစ္စေသု ပဿိတဗ္ဗံ. ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, သာ ပဇာနနာ စတုဗ္ဗိဓာ အသုဘတော ဒုက္ခတော အနတ္တတော စ, ယဒါရမ္မဏံ တံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ, ယံ ပဇာနန္တော နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဝိမုစ္စတိ တထာ ယံ ကာမာသဝဿ ပဟာနံ ဘဝါသဝဿ ဒိဋ္ဌာသဝဿ အဝိဇ္ဇာသဝဿ, အယံ နိရောဓော အပ္ပဟီနဘူမိယံ [Pg.289] အာသဝသမုဒယော. ဣမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ယထာ ပညိန္ဒြိယံ ပဿိတဗ္ဗံ. ယထာယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဒဿနဘူမိ. သောတာပတ္တိဖလဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တော နိဗ္ဗိန္ဒတီတိ, ဣဒံ တနုကဉ္စ. ကာမရာဂဗျာပါဒံ သကဒါဂါမိဖလဉ္စ ယံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဝိရဇ္ဇတိ, အယံ ပဌမဇ္ဈာနဘာဝနာဘူမိ စ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ အနာဂါမိဖလဉ္စ. ယံ ဝိမုတ္တိ ဝိမုစ္စတိ, အယံ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ အရဟတ္တဉ္စ. ဣမေ အဝိပ္ပဋိသာရာ စ ဝီရိယိန္ဒြိယဉ္စ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ အဝိပ္ပဋိသာရာ တဉ္စ ဥပရိ ယာဝ သမာဓိ, ဧဝံ တေ စတ္တာရိ ဈာနာနိ သမာဓိန္ဒြိယဉ္စ ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ သီလပါရိပူရိမုပါဒါယ စာဂသံဟိတေန စ နိဗ္ဗေဓိကာနဉ္စ နိမိတ္တာနံ အနာဝိလမနာ, ဣဒံ သတိန္ဒြိယံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ. ယံ ပုန ဣမာယ ဓမ္မဒေသနာယ တီသု ဌာနေသု ဒိဋ္ဌောဂမနကိန္ဒြိယံ ကိလေသပဟာနေန စ သေက္ခသီလံ, ဣဒံ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ. စတ္တာရိ စ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ ဖလာနိ. သမာဓိန္ဒြိယာနိ သောပနိယာဟာရီနိ သဗ္ဗသုတ္တေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. ယံ ဈာနံ ပဋိလဘနံ ဝီရိယဂဟိတံယေဝ ဉာဏံ ပဋိဿရတော, အယံ သုတမယီ ပညာ. ယော သမာဓိ ပုဗ္ဗာပရနိမိတ္တာဘာသော အနောမဂတိတာယ ယထာကာမော, အယံ စိန္တာမယီ ပညာ, ယံ တထာသမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဘာဝနာမယီ ပညာ. အယံ သုတ္တနိဒ္ဒေသော.

92. Như định nên được chỉ ra, cũng vậy tuệ quyền nên được thấy trong bốn thánh đế. Việc người có định biết như thật, sự biết đó có bốn loại: từ phương diện bất tịnh, từ phương diện khổ, và từ phương diện vô ngã, đối tượng nào, đó là khổ thánh đế, biết điều đó, vị ấy nhàm chán, giải thoát. Cũng vậy, sự đoạn trừ dục lậu, hữu lậu, kiến lậu, vô minh lậu, đây là diệt đế; trong địa hạt chưa đoạn trừ, (đó là) tập khởi của các lậu hoặc. Bốn thánh đế này nên được thấy như là tuệ quyền. Như người có định này biết như thật, đây là địa hạt của kiến. Và dự lưu quả, biết như thật, vị ấy nhàm chán, đây là sự làm cho mỏng nhẹ. Dục ái và sân, và nhất lai quả, vị ấy nhàm chán, ly tham, đây là địa hạt tu tập sơ thiền, và do ly tham là tâm giải thoát, và bất lai quả. Sự giải thoát nào mà vị ấy được giải thoát, đây là do ly vô minh là tuệ giải thoát, và A-la-hán quả. Những sự không hối hận này, và tinh tấn quyền, bốn chánh cần, sự không hối hận, và điều đó cho đến định ở trên, như vậy bốn thiền đó và định quyền là điều mà người có định biết như thật. Bốn niệm xứ này, do sự sung mãn của giới, và do liên hệ đến sự xả thí, và của những tướng thâm nhập, tâm không bị vẩn đục, đây là niệm quyền, bốn niệm xứ. Lại nữa, trong pháp thoại này, ở ba nơi, quyền đi đến kiến và do đoạn trừ phiền não là hữu học giới, đây là tín quyền. Và bốn dự lưu chi là các quả. Các định quyền là những thứ được mang đến tuần tự, nên được chỉ ra trong tất cả các kinh. Thiền nào là sự chứng đắc, trí được nắm giữ bởi tinh tấn của người đang hồi tưởng, đây là văn tuệ. Định nào có ánh sáng của các tướng trước sau, do có hành xứ không thấp kém, theo ý muốn, đây là tư tuệ, việc người có định như vậy biết như thật, đây là tu tuệ. Đây là sự chỉ dẫn về kinh.

ဣမံ သုတ္တံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ ဗုဇ္ဈကာရဓိကံ ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗံ. ယေဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တံ ဗုဇ္ဈိဿန္တိ တဿ အင်္ဂါနိ ဗုဇ္ဈိဿန္တိ, တေန ဗောဇ္ဈင်္ဂါ. တထာ အာဒိတော ယာဝ သီလံ ဝတံ စေတနာ ကရဏီယာ, ကိဿ သီလာနိ ပါရိပူရေတိ. အနုပ္ပန္နဿ စ အကုသလဿ အနုပ္ပာဒါယ ဥပ္ပန္နဿ စ အကုသလဿ ပဟာနာယ အနုပ္ပန္နဿ ကုသလဿ ဥပ္ပာဒါယ ဥပ္ပန္နဿ စ ကုသလဿ ဘိယျောဘာဝါယ, ဣဒံ ဝီရိယံ တဿ တဿ ဗုဇ္ဈိတဿ အင်္ဂန္တိ. အယံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ဣမိနာ ဝီရိယေန ဒွေ ဓမ္မာ အာဒိတော အဝိပ္ပဋိသာရော ပါမောဇ္ဇဉ္စ ယာ ပုန ပီတိ အဝိပ္ပဋိသာရပစ္စယာ ပါမောဇ္ဇပစ္စယာ, အယံ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယံ ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. အယံ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. တေန ကာယိကသုခမာနိတံ ယံ သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ, အယံ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယာ သီလမုပါဒါယ ပဉ္စန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ ဥပါဒါယာနုလောမတာ နိမိတ္တာယနာ ပီတိဘာဂိယာနဉ္စ ဝိသေသဘာဂိယာနဉ္စ [Pg.290] အပိလာပနတာ သဟဂတာ ဟောတိ အနဝမဂ္ဂေါ, အယံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ ကရောတိ. ဥဒ္ဓစ္စဘူမီတိ ကတာ အဘိပတ္ထိတံ ပေသေတိ. ကောသဇ္ဇဘူမီတိ ဂရဟိတော ရဟိတေဟိ အင်္ဂေဟိ ဗုဇ္ဈတိ ယံ စက္ခုသမထပထံ, သာ ဥပေက္ခာတိ. တေန သာ ဥပေက္ခာ တဿ ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ အင်္ဂန္တိ ကရိတွာ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါတိ ဝုစ္စတေ. ဧသော သုတ္တနိဒ္ဒေသော.

Kinh này có phần thâm nhập, có đặc tính giác ngộ, cần được giác ngộ. Do được trang bị bởi những chi phần nào, họ sẽ giác ngộ điều ấy, sẽ giác ngộ các chi phần của nó, do đó gọi là giác chi. Tương tự, từ ban đầu cho đến giới, cho đến hạnh, tác ý cần được thực hiện. Vì sao làm cho các giới được viên mãn? Để cho pháp bất thiện chưa sanh không sanh khởi, để đoạn trừ pháp bất thiện đã sanh, để cho pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và để cho pháp thiện đã sanh được tăng trưởng. Sự tinh tấn này là chi phần của pháp cần được giác ngộ ấy. Đây là tinh tấn giác chi. Do sự tinh tấn này, có hai pháp từ ban đầu là không hối hận và hoan hỷ. Lại nữa, hỷ nào do duyên không hối hận, do duyên hoan hỷ, đây là hỷ giác chi. Thân của người có tâm hoan hỷ được an tịnh. Đây là khinh an giác chi. Do đó, lạc thuộc thân được mang lại. Tâm của người có lạc được định tĩnh, đây là định giác chi. Người có định tĩnh biết rõ như thật, đây là trạch pháp giác chi. Sự thuận thứ, sự tạo nhân, sự không che lấp, sự tương ưng nào do nương vào giới, do nương vào năm giác chi, của các pháp thuộc phần hỷ và các pháp thuộc phần đặc biệt, đây là niệm giác chi. Khi biết như thật, thực hiện sự tinh tấn quá mức. Được gọi là địa của trạo cử, nó dẫn đến điều mong muốn. Được gọi là địa của giải đãi, bị chê trách, giác ngộ con đường an tịnh của nhãn căn bằng các chi phần không bị chê trách, đó là xả. Do đó, vì xả ấy là chi phần của giác chi ấy, nên được gọi là xả giác chi. Đây là sự chỉ dẫn về kinh.

၉၃. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? အသ္မိံ သုတ္တေ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဒေသိတာနိ. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရော ယာဝ ဝိမုတ္တိ ဣမိဿာယ ပုစ္ဆာယ မိနိကိမတ္ထဿမီတိ ဒွေ ပဒါနိ ပုစ္ဆာ ဒွေ ပဒါနိ ဝိသဇ္ဇနာနိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ဒွေ အဘိညံ ဒွီဟိ စေဝ ပဒေဟိ ဝိသဇ္ဇနာ ကိံ ပုစ္ဆတိ နိဗ္ဗာဓိကံ ကာယဘူမိံ ကမ္မဿ တထာ ဟိ ပတိဋ္ဌာ စ အသေက္ခေ ဓမ္မေ ဥပ္ပာဒေတိ. တတ္ထ ကတမာ ယုတ္တိ? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရော ဘဝတိ ကိံ နိစ္ဆန္ဒဿ စ ဝိရာဂေါ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ. တတ္ထ ကတမံ ပဒဋ္ဌာနံ? ဝီရိယံ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သမာဓိ သမာဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပညာ ပညိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝီရိယံ အဒေါသဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သမာဓိ အလောဘဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပညာ အမောဟဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝီရိယိန္ဒြိယံ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ ပဒဋ္ဌာနံ, သမ္မာဝါစာယ သမ္မာကမ္မန္တဿ သမ္မာအာဇီဝဿ. သမာဓိန္ဒြိယံ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ ပဒဋ္ဌာနံ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ သမ္မာဝါစာယ သမ္မာသမာဓိနော. ပညိန္ဒြိယံ ဒွိန္နံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ ပဒဋ္ဌာနံ, သမ္မာသတိယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ စ.

93. Trong đó, thuyết giảng là gì? Trong kinh này, bốn Thánh đế được thuyết giảng. Trong đó, thẩm sát là gì? Sự không hối hận của người có giới cho đến giải thoát được so sánh bằng câu hỏi này: 'Có ý nghĩa gì?'. Hai câu là câu hỏi, hai câu là câu trả lời. Cần biết hai điều bằng hai câu, và câu trả lời cũng bằng hai câu. Hỏi điều gì? Hỏi về địa của thân không bị phiền não của nghiệp. Vì như vậy, sự thiết lập làm sanh khởi các pháp vô học. Trong đó, hợp lý là gì? Người có giới có sự không hối hận. Sao? Người không có dục cũng có sự ly tham. Đây là hợp lý. Trong đó, nhân cần thiết là gì? Tinh tấn là nhân cần thiết của tinh tấn quyền. Định là nhân cần thiết của định quyền. Tuệ là nhân cần thiết của tuệ quyền. Tinh tấn là nhân cần thiết của vô sân. Định là nhân cần thiết của vô tham. Tuệ là nhân cần thiết của vô si. Tinh tấn quyền là nhân cần thiết của ba đạo chi: chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng. Định quyền là nhân cần thiết của ba đạo chi: chánh tư duy, chánh ngữ, chánh định. Tuệ quyền là nhân cần thiết của hai đạo chi: chánh niệm và chánh kiến.

တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? သီလက္ခန္ဓေ ဝုတ္တေ သဗ္ဗေ တယော ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ, သီလမေဝ ဟိ သေလောပမတာ ယထာ သေလော သဗ္ဗပစ္စတ္ထိကေဟိ အကရဏီယော ဧဝံ တံ စိတ္တံ သဗ္ဗကိလေသေဟိ န ကမ္ပတီတိ, အယံ အမောဟော. ဝိရတ္တံ ရဇနီယေသူတိ အယံ အလောဘော. ကောပနေယျေ န ကုပ္ပတီတိ အယံ အဒေါသော. တတ္ထ ပညာ အမောဟော ကုသလမူလံ, အလောဘော အလောဘောယေဝ, အဒေါသော အဒေါသောယေဝ. ဣမေဟိ တီဟိ ကုသလမူလေဟိ သေက္ခဘူမိယံ ဌိတော အသေက္ခမဂ္ဂံ ဥပ္ပာဒေတိ. သေက္ခဘူမိ သမ္ပတ္တိကမ္မဓမ္မေ ဥပ္ပာဒေတိ, သာ စ သမ္မာဝိမုတ္တိ, ယဉ္စ ဝိမုတ္တိရသဉာဏဒဿနံ ဣမေ ဒသ အသေက္ခာနံ အရဟတ္တံ ဓမ္မာ. တတ္ထ အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန စတုဗ္ဗိဓာ ဘာဝနာပိ လဗ္ဘတိ. သီလဘာဝနာ ကာယဘာဝနာ စိတ္တဘာဝနာ [Pg.291] ပညာဘာဝနာ စ. တတ္ထ သမ္မာကမ္မန္တေန သမ္မာအာဇီဝေန စ ကာယော ဘာဝိတော. သမ္မာဝါစာယ သမ္မာဝါယာမေန စ သီလံ ဘာဝိတံ. သမ္မာသင်္ကပ္ပေန သမ္မာသမာဓိနာ စ စိတ္တံ ဘာဝိတံ. သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမ္မာသတိယာ စ ပညာ ဘာဝိတာ. ဣမာယ စတုဗ္ဗိဓာယ ဘာဝနာယ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ စိတ္တံ ပညဉ္စ. စိတ္တံ ဘာဝနာယ သမထော, ပညာ ဘာဝနာယ ဝိပဿနာ. တတ္ထ ပညာ အဝိဇ္ဇာပဟာနေန စိတ္တံ ဥပက္ကိလေသေဟိ အမိဿီကတန္တိ. ပညာ ဘာဝနာယ စိတ္တဘာဝနံယေဝ ပရိပူရေတိ. ဧဝံ ယဿ သုဘာဝိတံ စိတ္တံ ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ. အပိ စ ခေါ ပန တဿ အာယသ္မတော အဗျာပါဒဓာတု အဓိမုတ္တာ, န သော ပေတံ သမာပန္နော တဿ သင်္ခါပဟာရံ ဒေတိ, သင်္ခါဝိတက္ကိတေ သရီရေ ဒုက္ခံ န ဝေဒိယတိ, အယံ သုတ္တတ္ထော.

Trong đó, đặc tính là gì? Khi giới uẩn được nói, cả ba uẩn đều được nói đến. Vì giới ví như tảng đá. Như tảng đá không thể bị làm gì bởi tất cả kẻ thù, cũng vậy, tâm ấy không dao động bởi tất cả phiền não, đây là vô si. Ly tham trong các đối tượng đáng tham ái, đây là vô tham. Không sân hận trong các đối tượng đáng sân hận, đây là vô sân. Trong đó, tuệ là vô si, là thiện căn; vô tham chính là vô tham, vô sân chính là vô sân. Người đứng trên địa hữu học làm sanh khởi đạo vô học bằng ba thiện căn này. Địa hữu học làm sanh khởi các pháp nghiệp thành tựu. Chánh giải thoát ấy, và tri kiến về vị giải thoát, mười pháp này là pháp A-la-hán của bậc vô học. Trong đó, bốn loại tu tập cũng được thành tựu bởi Bát chi đạo: tu tập giới, tu tập thân, tu tập tâm, và tu tập tuệ. Trong đó, thân được tu tập bởi chánh nghiệp và chánh mạng. Giới được tu tập bởi chánh ngữ và chánh tinh tấn. Tâm được tu tập bởi chánh tư duy và chánh định. Tuệ được tu tập bởi chánh kiến và chánh niệm. Do bốn loại tu tập này, hai pháp đạt đến sự viên mãn của tu tập: tâm và tuệ. Tâm do tu tập là chỉ, tuệ do tu tập là quán. Trong đó, tuệ do đoạn trừ vô minh làm cho tâm không bị trộn lẫn với các tùy phiền não. Tu tập tuệ làm viên mãn chính sự tu tập tâm. Như vậy, người có tâm được khéo tu tập, khổ đau từ đâu sẽ đến với người ấy? Hơn nữa, vị tôn giả ấy đã quyết chứng vô sân giới. Vị ấy đã nhập vào trạng thái đó, không cảm thọ sự khổ đau trong thân thể bị các hành tấn công. Đây là ý nghĩa của kinh.

၉၄. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? ဣမမှိ သုတ္တေ ဒသ အသေက္ခာ အရဟတ္တဓမ္မာ ဒေသိတာ အပ္ပမာဏာ စ သမ္မာ ဝိဘာဝနာ. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? သေလောပမတာ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဝေဒနီယသုခဒုက္ခောပဂတာ, တေ သဗ္ဗေ နိရူပံ ဝါနုပဿန္တာနံ ဝူပဂတာ ကာယတော ဝေဒယိတပရိက္ခာရော အပ္ပဝတ္တိတော ဒုက္ခံ န ဝေဒိယတိ. တတ္ထ ကတမာ ယုတ္တိ, ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ. တီသု ဘာဝနာသု ဒုက္ခံ နက္ခမတိ စိတ္တံ စိတ္တဘာဝနာယ စ. နိရောဓဘာဝနာယ စ အာနန္တရိကာ သမာဓိဘာဝနာယ စ. ဣတိ ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တန္တိ သမာဓိ ဖလဿ ပဒဋ္ဌာနံ.

94. Trong đó, thuyết giảng là gì? Trong kinh này, mười pháp A-la-hán của bậc vô học được thuyết giảng, và sự giải thích đúng đắn vô lượng. Trong đó, thẩm sát là gì? Những pháp nào ví như tảng đá, đã đi đến khổ và lạc có thể cảm thọ, tất cả những pháp ấy đã lắng dịu đối với những người đang tùy quán sự vô sắc. Do sự hỗ trợ cho cảm thọ từ thân không diễn tiến, khổ không được cảm thọ. Trong đó, hợp lý là gì? Người có tâm được tu tập như vậy, khổ đau từ đâu sẽ đến với người ấy? Đối với tâm, trong ba sự tu tập, khổ không thể tồn tại: trong sự tu tập tâm, trong sự tu tập diệt, và trong sự tu tập định vô gián. Như vậy, người có tâm được tu tập như vậy, định là nhân cần thiết của quả.

တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တန္တိ စိတ္တာနိ ဘာဝိတာနိ ယထာ ပဌမံ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ပညာ သီလံ ကာယော စိတ္တံ, သီလမ္ပိ သုဘာဝိတံ ကာယိကစေတသိကဉ္စ ဌိတတ္တာ နာနုပကမ္ပတီတိ ဝေဒနာပိ တထာ သညာပိ သင်္ခါရာပိ. ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ သုခမ္ပိ နာနုဂစ္ဆတိ, အဒုက္ခမသုခမ္ပိ နာဂတန္တိ.

Trong các hāra ấy, lakkhaṇa hāra là gì? (Trong câu) ‘yassevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ’ (người nào có tâm được tu tập như vậy), các tâm đã được tu tập như đã được chỉ ra trước tiên là: tuệ, giới, thân, tâm. Giới cũng được tu tập tốt đẹp. (Trong câu) ‘ṭhitattā nānupakampati’ (vì vững vàng nên không lay động), thọ cũng vậy, tưởng cũng vậy, các hành cũng vậy. (Trong câu) ‘kuto taṃ dukkhamessati’ (do đâu khổ sẽ đến với người ấy), lạc cũng không theo sau, bất khổ bất lạc cũng không đến.

တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣဓ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ဒုက္ခေန အဓိကာ ဘဝိဿန္တိ, တေ ဧဝရူပါဟိ သမာပတ္တီဟိ ဝိရဟိဿန္တိ. အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. ယေ စ အပ္ပသန္နာ, တေ ဟိ ဘဝိဿန္တိ, ပသန္နာနဉ္စ [Pg.292] ပီတိပါမောဇ္ဇံ ဘဝိဿတိ, အယံ တတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. အာဝဋ္ဋောတိ နတ္ထိ အာဝဋ္ဋနဿ ဘူမိ.

Trong các hāra ấy, catubyūha hāra là gì? Ở đây, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai sẽ bị khổ đau vượt trội, họ sẽ bị thiếu vắng các thiền chứng như vậy. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đây. Và những ai không có đức tin, họ sẽ (như vậy), và đối với những người có đức tin, hỷ và hoan hỷ sẽ khởi lên. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đó. (Về) āvaṭṭa, không có cơ sở cho sự quay vòng.

ဝိဘတ္တီတိ ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ ဒုဝိဓော နိဒ္ဒေသော – ဒုက္ခဟေတုနိဒ္ဒေသော စ ပဋိပက္ခနိဒ္ဒေသော စ. ကော သော ဒုက္ခဟေတု? ယတော ဒုက္ခံ အာဂစ္ဆတိ ပဋိပက္ခေ ဝုတ္တေ သေသဓမ္မာနံ သီလံ ဟေတု စ ပစ္စယော စ, တေ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ ဟောန္တိ. ဧကဗောဓိပက္ခိယေ ဓမ္မေ ဝုတ္တေ သဗ္ဗေ ဗောဓဂမနီယာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ.

(Về) vibhatti, trong lời dạy ‘yassevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ kuto taṃ dukkhamessati’ (người nào có tâm được tu tập như vậy, do đâu khổ sẽ đến với người ấy), có hai loại chỉ dẫn: chỉ dẫn về nguyên nhân của khổ và chỉ dẫn về đối pháp. Nguyên nhân của khổ đó là gì? Là cái từ đó khổ đau đến. Khi đối pháp được nói đến, giới là nhân và là duyên cho các pháp còn lại, (do đó) tất cả các pháp ấy được xem là đã được nói đến. Khi một pháp trợ Bồ-đề được nói đến, tất cả các pháp đưa đến giác ngộ được xem là đã được nói đến.

တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ အဝိပ္ပဋိသာရေန ဆန္ဒိကာ, တေ သီလပါရိပူရီ ဘဝန္တိ ပါမောဇ္ဇဆန္ဒိကာ အဝိပ္ပဋိသာရီပါရိပူရီ, အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော…ပေ… အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော.

Trong các hāra ấy, catubyūha hāra là gì? Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai có ước muốn thông qua sự không hối tiếc, họ trở thành người viên mãn giới. Những ai có ước muốn hoan hỷ, họ trở thành người viên mãn sự không hối tiếc. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đây... v.v... Đây là catubyūha hāra.

တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော? ဣဒံ သုတ္တံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ. ယော နိဗ္ဗေဓော, အယံ နိရောဓော. ယေန နိဗ္ဗိဇ္ဈတိ, သော မဂ္ဂေါ. ယံ နိဗ္ဗိဇ္ဈတိ, တံ ဒုက္ခံ. ယံ နိဗ္ဗေဓဂါမိနာ မဂ္ဂေန ပဟီယတိ, သမုဒယောယံ ဝုတ္တော.

Trong các hāra ấy, āvaṭṭa hāra là gì? Kinh này thuộc phần thâm nhập. Sự thâm nhập nào, đó là Diệt đế. Cái mà nhờ đó thâm nhập, đó là Đạo đế. Cái bị thâm nhập, đó là Khổ đế. Cái bị đoạn trừ bởi con đường đưa đến sự thâm nhập, đó được gọi là Tập đế.

တတ္ထ ကတမာ ဝိဘတ္တိ? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရောတိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ, ပရာမသန္တဿ နတ္ထိ အဝိပ္ပဋိသာရော ယာဝ ဒေါသကတံ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ အကုသလံ အာရဘတိ. ကိဉ္စိပိဿ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘သုကတမေတံ သုစရိတမေတံ နော စဿ တေန အဝိပ္ပဋိသာရေန ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ ယာဝ ဝိမုတ္တိ, တဿ သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ, အယံ ဝိဘတ္တိဟာရော.

Trong các hāra ấy, vibhatti hāra là gì? (Câu) ‘Người có giới có sự không hối tiếc’ là câu trả lời cần phân tích. Người chấp thủ thì không có sự không hối tiếc, khi người ấy thực hành điều bất thiện bằng thân hoặc lời nói cho đến khi phạm lỗi. Dù cho người ấy có (suy nghĩ) rằng: ‘Điều này được làm tốt, điều này là thiện hạnh’, nhưng đối với người ấy, từ sự không hối tiếc đó, hoan hỷ cho đến giải thoát không khởi lên. (Câu) ‘Người có giới ấy có sự không hối tiếc’ là câu trả lời cần phân tích. Đây là vibhatti hāra.

တတ္ထ ကတမာ ပရိဝတ္တနာ? ဣမေဟိ သတ္တဟိ ဥပနိသာသမ္ပတ္တီဟိ ဧကာဒသ ဥပနိသာ ဝိဘတ္တိယံ ပဇဟာနံ ပဇဟန္တိ, အယံ ပရိဝတ္တနာ.

Trong các hāra ấy, parivattanā hāra là gì? Bởi bảy sự thành tựu về y chỉ này, mười một y chỉ trong sự phân tích sẽ đoạn trừ những gì cần đoạn trừ. Đây là parivattanā.

တတ္ထ ကတမာ ဝေဝစနာ? ဣမေသံ အရိယဓမ္မာနံ ဗလဗောဇ္ဈင်္ဂဝိမောက္ခသမာဓိသမာပတ္တီနံ ဣမာနိ ဝေဝစနာနိ.

Trong các hāra ấy, vevacanā hāra là gì? Của các Thánh pháp này, (tức là) lực, giác chi, giải thoát, định, và thiền chứng, đây là những từ đồng nghĩa.

တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရောတိ သီလက္ခန္ဓေ နေက္ခမ္မပညတ္တိယာ ပညတ္တံ, နိသဇ္ဇပညတ္တိ စ ဧဝံ ဒသ အင်္ဂါနိ ဒွီဟိ ဒွီဟိ အင်္ဂေဟိ ပညတ္တာနိ.

Trong các hāra ấy, paññatti hāra là gì? Trong lời dạy ‘sīlavato avippaṭisāro’ (người có giới có sự không hối tiếc), trong giới uẩn, nó được chế định bằng khái niệm xuất ly, và khái niệm xả ly cũng được chế định. Như vậy, mười chi phần được chế định bởi từng cặp hai chi phần.

တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယသုတ္တံ ပဉ္စသု ဩတိဏ္ဏံ ယထာ ယံ ပဌမံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဧဝမိန္ဒြိယာဒိခန္ဓဓာတုအာယတနေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ.

Trong các hāra ấy, otaraṇa hāra là gì? Kinh thuộc phần thâm nhập này đi vào trong năm (pháp). Như đã được chỉ ra lúc đầu, cũng vậy, (các pháp này) cần được chỉ ra trong các căn, uẩn, giới, xứ, v.v.

တတ္ထ [Pg.293] ကတမော သောဓနော ဟာရော? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရောတိ န တာဝ သုဒ္ဓေါ အာရမ္ဘော အဝိပ္ပဋိသာရိနော ပါမောဇ္ဇန္တိ န တာဝ သုဒ္ဓေါ အာရမ္ဘော ယာနိ ဧကာဒသ ပဒါနိ ဒေသိတာနိ ယဒါ တဒါ သုဒ္ဓေါ အာရမ္ဘော, အယံ သောဓနော.

Trong các hāra ấy, sodhana hāra là gì? (Câu) ‘Người có giới có sự không hối tiếc’, sự khởi đầu này chưa thanh tịnh. (Câu) ‘Người không hối tiếc có sự hoan hỷ’, sự khởi đầu này chưa thanh tịnh. Khi nào mười một pháp được thuyết giảng, khi đó sự khởi đầu mới thanh tịnh. Đây là sodhana hāra.

တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော? သီလဝေမတ္တတာယ ပညတ္တံ ဧဝံ ဒသ ပဒါနိ သဗ္ဗာနိ သီလက္ခန္ဓဿ အာနိသံသော, တေ စ ပတိရူပဒေသဝါသော စ ပစ္စယော အတ္တသမ္မာပဏိဓာနဉ္စ ဟေတု, သမာဓိက္ခန္ဓဿ သုခံ ဟေတု ပဿဒ္ဓိ ပစ္စယော, ယေန ဈာနသဟဇာတိ စ ဌာနန္တိ ဈာနင်္ဂါ အပရော ပရိယာယော ကာမေသု အာဒီနဝါနုပဿနာ သမာဓိနော ပစ္စယော နေက္ခမ္မေ အာနိသံသဒဿာဝိတာ ဟေတု.

Trong các hāra ấy, adhiṭṭhāna hāra là gì? Được chế định bởi sự khác biệt của giới. Như vậy, tất cả mười pháp đều là quả báu của giới uẩn. Và chúng, và việc sống ở nơi thích hợp là duyên, và sự tự hướng tâm đúng đắn là nhân. Đối với định uẩn, lạc là nhân, tịnh là duyên. Do đó, sự đồng sanh với thiền và các thiền chi là cơ sở. Một cách trình bày khác: quán thấy sự nguy hại trong các dục là duyên cho định, thấy được lợi ích trong sự xuất ly là nhân.

တတ္ထ ကတမာ သမာရောပနာ? ယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သော သီလက္ခန္ဓော. ယံ သီလံ, တေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ပဓာနာ. ယံ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိ, သော ပါတိမောက္ခသံဝရော.

Trong các hāra ấy, samāropanā hāra là gì? Tấn quyền nào, đó là giới uẩn. Giới nào, đó là bốn chánh cần. Sự thực hành pháp và tùy pháp nào, đó là sự thu thúc trong giới bổn Pātimokkha.

၉၅. ယဿ သေလောပမံ စိတ္တန္တိ ဂါထာ, သေလောပမန္တိ ဥပမာ ယထာ သေလော ဝါတေန န ကမ္ပတိ န ဥဏှေန န သီတေန သံကမ္ပတိ. ယထာ အနေကာ အစေတနာ, တေ ဥဏှေန မိလာယန္တိ, သီတေန အဝသုဿန္တိ, ဝါတေန ဘဇန္တိ. န ဧဝံ သေလော ဝိရတ္တံ ရဇနီယေသု ဒေါသနီယေ န ဒုဿတီတိ ကာရဏံ ဒေါသနီယေ ဒေါမနဿန္တံ, န ဒုဋ္ဌေန ဝါ ကမ္ပတိ ဥဏှေန ဝါ, သော မိလာယတိ သီတေန ဝါ အဝသုဿတိ, ဧဝံ စိတ္တံ ရာဂေန နာနုဿတိ သီတေန ကမ္ပတီတိ. ကိံ ကာရဏံ? ဝိရတ္တံ ရဇနီယေသု ဒေါသနီယေ န ဒုဿတိ. ကိံ ကာရဏံ? ဒေါသနီယေ ပနဿန္တိ န ဒုဿတိ, အဒုဋ္ဌံ တံ န ကောသိဿန္တိ, တေန ကုပ္ပနီယေ န ကုပ္ပတိ, ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ ကုတော တံ ဒုက္ခနိဒ္ဒေသော စ ကုတော ဧဝရူပဿ ဒုက္ခံ အာဂမိဿတီတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ.

95. (Câu) ‘Yassa selopamaṃ cittaṃ’ (Người nào có tâm ví như tảng đá) là một bài kệ. ‘Selopamaṃ’ là một ví dụ. Giống như tảng đá không lay động bởi gió, không rung chuyển bởi nóng, bởi lạnh. Giống như nhiều vật vô tri, chúng héo úa vì nóng, khô héo vì lạnh, tan vỡ vì gió. Tảng đá không như vậy. (Tâm) ly tham đối với các pháp đáng tham, không sân hận đối với các pháp đáng sân hận, đó là nguyên nhân. Lý do là gì? (Tâm) ly tham đối với các pháp đáng tham, không sân hận đối với các pháp đáng sân hận. Lý do là gì? Đối với pháp đáng sân hận, nó không sân hận. Người không sân hận ấy, họ sẽ không mắng nhiếc. Do đó, người ấy không tức giận đối với điều đáng tức giận. (Câu) ‘Người nào có tâm được tu tập như vậy, do đâu khổ...’ và ‘Do đâu khổ sẽ đến với người như vậy?’ đã được chỉ ra.

ပရိဝတ္တနာတိ ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ ယံ စေတသိကံ သုခံ အနုပါဒိသေသာ အယံ နတ္ထိ သောပါဒိသေသာ အယံ အတ္ထိ. ပုန ဧဝမာဟံသု တံ ခဏံ တံ မုဟုတ္တံ ဥဘယမေဝ အဝေဒယိတံ သောပါဒိသေသံ ယဉ္စ အနုပါဒိသေသံ ယဉ္စ တံ ခဏံ တံ မုဟုတ္တံ အနုပါဒိသေသံ ယဉ္စ သောပါဒိသေသံ စ အဝေဒယိတံ. သုခမာပန္နဿ အနာဝတ္တိကန္တိ အယမေတ္ထ ဝိသေသော ပရိဝတ္တနာ.

(Về) parivattanā, (trong câu) ‘do đâu khổ sẽ đến với người ấy?’, lạc thuộc về tâm nào, (trong) vô dư y Niết-bàn, cái này không có; (trong) hữu dư y Niết-bàn, cái này có. Lại nữa, họ nói như vầy: trong khoảnh khắc đó, trong sát-na đó, cả hai (hữu dư y và vô dư y) đều không được cảm thọ. Trong khoảnh khắc đó, trong sát-na đó, cả vô dư y và hữu dư y đều không được cảm thọ. Đối với người đã đạt được lạc, không có sự quay trở lại. Đây là sự đặc biệt của parivattanā ở đây.

တတ္ထ [Pg.294] ကတမော ဝေဝစနော? ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ ဝါ ဘာဝိတံ သုဘာဝိတံ အနုဋ္ဌိတံ ဝတ္ထုကတံ သုသမာရဒ္ဓံ. စိတ္တန္တိ မနော ဝိညာဏံ မနိန္ဒြိယံ မနောဝိညာဏဓာတု.

Trong các hāra ấy, thế nào là vevacana (đồng nghĩa)? Đối với người nào, tâm đã được tu tập như vậy, hoặc đã được tu tập, đã được khéo tu tập, đã được làm cho khởi lên, đã được làm cho vững chắc, đã được khéo tinh cần. Tâm tức là ý, là ý thức, là ý căn, là ý thức giới.

တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? စိတ္တံ မနော သင်္ခါရာ ဝူပသမပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. သမာဓိ အသေက္ခပညတ္တိယာ ပညတ္တော. ဒုက္ခံ ဥစ္ဆိန္နပညတ္တိယာ ပညတ္တံ.

Trong các hāra ấy, thế nào là paññatti (chế định)? Tâm được chế định bởi sự chế định về sự lắng dịu của các tâm hành. Định được chế định bởi sự chế định về bậc vô học. Khổ được chế định bởi sự chế định về sự đoạn tận.

တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? စိတ္တေ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ, အယံ ခန္ဓေသု ဩတရဏော, မနောဝိညာဏဓာတုယာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာယ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ, အယံ ဓာတူသု ဩတရဏော. မနာယတနေ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ သဗ္ဗာနိ အာယတနာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ဟောန္တိ. တတ္ထ မနာယတနံ နာမရူပဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ. တထာ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေ. အယံ ဩတရဏော. တတ္ထ ကတမော သောဓနော သုဒ္ဓေါယေဝ အာရမ္ဘော.

Trong các hāra ấy, thế nào là otaraṇa (sự bao hàm)? Khi tâm được chỉ ra, năm uẩn được chỉ ra, đây là sự bao hàm trong các uẩn. Khi ý thức giới được chỉ ra, mười tám giới được chỉ ra, đây là sự bao hàm trong các giới. Khi ý xứ được chỉ ra, tất cả các xứ được chỉ ra. Trong đó, ý xứ là nhân gần của danh sắc. Do duyên danh sắc, sáu xứ sanh khởi. Tương tự như trong duyên khởi. Đây là sự bao hàm. Trong đó, thế nào là sodhana (sự thanh lọc)? Sự khởi đầu chính là thanh tịnh.

တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော? ဆဠိန္ဒြိယံ ဘာဝနာ ဧကတ္တာယံ ပညတ္တိ ဆဋ္ဌိတေန ကာယော ဧကတ္တာယ ပညတ္တော.

Trong các hāra ấy, thế nào là adhiṭṭhāna (sự quyết định)? Sự tu tập sáu căn là sự chế định trong tính thống nhất. Do được thiết lập ở căn thứ sáu, thân được chế định trong tính thống nhất.

တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? စိတ္တဿ ပုဗ္ဗဟေတု သမုပ္ပာဒါယ မနသိကာရော စ တပ္ပောဏတာ စ ယံ အသမာဟိတဘူမိယံ စ ဝိသေသဓမ္မာနံ အဘာဝိတတ္တာ စိတ္တသတတံ ဂစ္ဆတိ, သစေ သမာဓိနော သုခံ ဟေတု အဝိပ္ပဋိသာရော ပစ္စယော, အယံ ဟေတု အယံ ပစ္စယော ပရိက္ခာရော.

Trong đó, thế nào là parikkhāra (vật trợ duyên)? Đối với sự sanh khởi của nhân trước của tâm, có sự tác ý và sự hướng về đó. Do vì các pháp đặc biệt chưa được tu tập trong tâm địa không định tĩnh, nên tâm đi đến sự liên tục. Nếu đối với người có định, lạc là nhân, sự không hối tiếc là duyên. Nhân này, duyên này là vật trợ duyên.

တတ္ထ ကတမာ သမာရောပနာ? ယဿေဝံ ဘာဝိတန္တိ တဿ ဓမ္မာ သမာရောပယိတဗ္ဗာ. ကာယော သီလံ ပညာ ဘာဝိတစိတ္တန္တိ အနဘိရတံ အနပဏတံ အနေကံ အနုတံ အနာပဇ္ဇာသတ္တံ အယံ သမညာယတနာ န တဿ သေက္ခဿ သမ္မာသမာဓိ သဗ္ဗေ အသေက္ခာ ဒသ အရဟန္တဓမ္မာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. အသေက္ခဘာဂိယာနိ သုတ္တာနိ.

Trong các hāra ấy, thế nào là samāropanā (sự quy kết)? Đối với người nào đã tu tập như vậy, các pháp cần được quy kết cho vị ấy. Thân, giới, tuệ, tâm đã được tu tập, (nghĩa là) không ưa thích, không hướng đến, không phải một, không nhỏ bé, không dính mắc. Đây là cơ sở của danh xưng, không phải là chánh định của bậc hữu học ấy. Tất cả mười pháp A-la-hán của bậc vô học đều được chỉ ra. (Đây là) các kinh thuộc phần vô học.

၉၆. ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယဂတာသတိ အဘာဝိတာ, အယံ သော အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ သမာပဇ္ဇ အပ္ပဋိနိသဇ္ဇ ဇနပဒစာရိကံ ပက္ကမေယျ, သော အာယသ္မာ ဣမသ္မိံ ဝိပ္ပဋိဇာနာတိ ဒွေ ပဇာနိ ပဋိဇာနာတိ စိတ္တဘာဝနာယဉ္စ ဒိဋ္ဌိယာ ပဟာနံ, ကာယဘာဝနာယဉ္စ ဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနံ, ကာယဘာဝနာယဉ္စ တဏှာပဟာနံ, ယံ ပဌမံ ဥပမံ ကရောတိ. အသုစိနာပိ သုစိနာပိ ပထဝီ နေဝ အဋ္ဋိယတိ န ဇိဂုစ္ဆတိ န ပီတိပါမောဇ္ဇံ ပဋိလဘတိ, ဧဝမေဝ [Pg.295] ဟိ ပထဝီသမေန သော စေတသာ အနွယေန အပ္ပကေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဝိဟရာမီတိ. ဣတိ သော အာယသ္မာ ကိံ ပဋိဇာနာတိ, ကာယဘာဝနာယ သုခိန္ဒြိယပဟာနံ ပဋိဇာနာတိ, စိတ္တဘာဝနာယ သောမနဿိန္ဒြိယပဟာနံ ပဋိဇာနာတိ. ကာယိကာ ဝေဒနာ ရာဂါနုသယမနုဂတာနံ သုခိန္ဒြိယံ ပဋိက္ခိပတိ. န ဟိ ဝေဒနာက္ခန္ဓံ ယာ စေတသိကာ သုခဝေဒနာ တတ္ထ အယံ ပဋိလာဘပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ. သောတံ ပဋိက္ခိပတိ, န ဟိ မနောသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ. တတ္ထ စတူသု မဟာဘူတေသု ရူပက္ခန္ဓဿ အနုသယပဋိဃပဟာနံ ဘဏတိ. ကာမေ ရူပဉ္စ တဉ္စ အသေက္ခဘူမိယံ. ကာယေ ကာယာနုပဿနာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရဉ္စ. ဗလေန စ ဥဿာဟေန စ သဗ္ဗံ မနသိ ကတတ္တာနံ ပဟာနံ မေဒံ ကတာလိကာယ စ ပုရိသေန စ မဏ္ဍနကဇာတိကေန စ, ဧတေဟိ ဣမဿ မာတာပိတုသမ္ဘူတံ ပစ္စဝေက္ခဏံ, သော ကာယေန စ ကာယာနုပဿနာယ စ စိတ္တေန စ စိတ္တာနုပဿနာယ စ ဒွေ ဓမ္မေ ဓာရေတိ. ကာယကိလေသဝတ္ထုံ စိတ္တေန စ စိတ္တသန္နိဿယေ စိတ္တေန သုဘာဝိတေန သတ္တန္နံ စ သမာပတ္တီနံ ဝိဟရိတုံ ပဋိဇာနာတိ.

96. Bạch ngài, đối với người nào niệm thân không được tu tập, vị ấy chắc chắn sau khi va chạm, giao du, không từ bỏ một vị đồng phạm hạnh nào đó, sẽ ra đi du hành trong xứ. Vị trưởng lão ấy trong trường hợp này, nhận biết sai, nhận biết hai điều, nhận biết rằng: do sự tu tập tâm, tà kiến được đoạn trừ; và do sự tu tập thân, tà kiến được đoạn trừ; và do sự tu tập thân, ái được đoạn trừ. Điều mà vị ấy làm ví dụ đầu tiên. Ví như đất không bực tức, không ghê tởm, không nhận được hỷ lạc đối với vật không sạch hay vật sạch; cũng vậy, vị ấy an trú với tâm giống như đất, với sự tương ứng, nhỏ bé, không oán, không sân. Như vậy, vị trưởng lão ấy nhận biết điều gì? Vị ấy nhận biết sự đoạn trừ lạc căn do tu tập thân, nhận biết sự đoạn trừ hỷ căn do tu tập tâm. Thọ thuộc thân loại trừ lạc căn của những người đi theo tùy miên tham. Quả vậy, không phải thọ uẩn, thọ lạc nào thuộc tâm sở, ở đây điều này sanh khởi do duyên thành tựu, lạc và hỷ. Vị ấy loại trừ điều đó, nhưng không phải thọ do ý xúc sanh. Ở đây, trong bốn đại, vị ấy nói về sự đoạn trừ tùy miên sân của sắc uẩn. Trong cõi dục, có sắc và điều đó ở trong tâm địa vô học. Trong thân, có sự quán thân và sự hiện tại lạc trú. Do sức mạnh và do nỗ lực, sự đoạn trừ của tất cả những gì đã được tác ý trong tâm, sự đoạn trừ này của ta là do người có lỗi lầm và do người có bản chất trang điểm. Do những điều này, có sự quán xét về thân do cha mẹ sanh ra của vị này. Vị ấy mang giữ hai pháp: bằng thân và bằng sự quán thân, bằng tâm và bằng sự quán tâm. Vị ấy nhận biết rằng có thể an trú trong bảy chứng đắc bằng tâm và bằng tâm đã được khéo tu tập, đối với vật của phiền não thuộc thân, trong sự y cứ vào tâm.

ဂဟပတိပုတ္တောပမတာယ စ ယထာ ဂဟပတိပုတ္တဿ နာနာရင်္ဂါနံ ဝတ္ထကရဏ္ဍကော ပုဏ္ဏော ဘဝေယျ, သော ယံ ယဒေဝ ဝတ္ထယုဂံ ပုဗ္ဗဏှသမယေ အာကင်္ခတိ, ပုဗ္ဗဏှသမယေ နိဗ္ဗာပေတိ, ဧဝံ မဇ္ဈနှိကသမယေ, သာယနှသမယေ, ဧဝမေဝ သော အာယသ္မာ စိတ္တဿ သုဘာဝိတတ္တာ ယထာရူပေန ဝိဟာရေန အာကင်္ခတိ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရိတုံ, တထာရူပေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရတိ, မဇ္ဈနှိကသမယေ, သာယနှသမယေ. တေန ဝေသ အာယသ္မတာ ဥပမာယ မေ အာသိတာယ ပထဝီ ဝါ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ ဘာဝိတစိတ္တေန. တေန သော အာယသ္မာ ဣဒံ အဋ္ဌဝိဓံ ဘာဝနံ ပဋိဇာနာတိ စတူသု မဟာဘူတေသု, ကာယဘာဝနံ ဥပကစဏ္ဍာလံ ပုရိသမေတကံ ဘဝတလာကာသု စိတ္တဘာဝနံ, ဣမာဟိ ဘာဝနာဟိ တာယ ဘာဝနာယ စ သမထာ ပါရိပူရိမန္တေဟိ. ဣမေဟိ စတူဟိ ပညာပါရိပူရိမန္တေဟိ.

Và bằng ví dụ về con trai của gia chủ. Giống như con trai của gia chủ có thể có một cái rương đựng đầy các cặp y với nhiều màu sắc khác nhau. Bất cứ cặp y nào vị ấy muốn vào buổi sáng, vị ấy mặc vào buổi sáng; tương tự vào buổi trưa, vào buổi chiều. Cũng vậy, vị trưởng lão ấy, do tâm đã được khéo tu tập, bất cứ cách an trú nào vị ấy muốn an trú vào buổi sáng, vị ấy an trú bằng cách đó vào buổi sáng, vào buổi trưa, vào buổi chiều. Do đó, bởi ví dụ về đất đã được ta nói, sự tu tập các căn là vô thượng đối với người có tâm đã được tu tập. Do đó, vị trưởng lão ấy nhận biết tám loại tu tập này: trong bốn đại, có sự tu tập thân; trong các trường hợp upakacaṇḍāla, purisametaka, bhavatalāka, có sự tu tập tâm. Bằng những sự tu tập này và bằng sự tu tập ấy, các pháp chỉ được viên mãn ở cuối. Bằng bốn pháp này, tuệ được viên mãn ở cuối.

၉၇. ကထံ ဥပကစဏ္ဍာလံ ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ကာယော ပကတိယာ အပ္ပဋိကူလံ ကာယေ ဥဒ္ဓုမာတကသညာ သံခိတ္တေန နဝ သညာ ဣမေ ပဋိကူလာ ဓမ္မာ စေသော အာယသ္မာ ပဋိကူလတော အဇိဂုစ္ဆိတော ကာယဂတာသတိယာ ဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ, န ဟိ တဿ ဇိဂုစ္ဆပ္ပဟာယ စိတ္တံ ပဋိကူလတိ.

97. Thế nào là upakacaṇḍāla? Vị ấy an trú với tưởng không ghê tởm trong các pháp ghê tởm. Thân vốn tự nhiên không ghê tởm. Trong thân, có tưởng về tử thi sình trương, nói tóm lại là chín loại tưởng. Đây là những pháp ghê tởm. Vị trưởng lão ấy an trú, chuyên tâm vào sự nỗ lực tu tập niệm thân, không ghê tởm đối với vật ghê tởm. Quả vậy, do đã đoạn trừ sự ghê tởm, tâm của vị ấy không ghê tởm.

ကထံ [Pg.296] အပ္ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတီတိ? ကာယော သဗ္ဗလောကဿ အပ္ပဋိကူလော တံ သော အာယသ္မာ အသုဘသညာယ ဝိဟရတိ. ဧဝံ အပ္ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.

Thế nào là vị ấy an trú với tưởng ghê tởm trong các pháp không ghê tởm? Thân đối với tất cả thế gian là không ghê tởm. Vị trưởng lão ấy an trú với tưởng bất tịnh về thân đó. Như vậy, vị ấy an trú với tưởng ghê tởm trong các pháp không ghê tởm.

ကထံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတီတိ အပိ သဗ္ဗောယံ လောကဿ ယမိဒံ မုဏ္ဍော ပတ္တပါဏီ ကုလေသု ပိဏ္ဍာယ ဝိစရတိ, တေန စ သော အာယသ္မာ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏေန အပ္ပဋိကူလသညီ စိတ္တေန စ ကာယေန နိဗ္ဗိဒါသဟဂတေန အပ္ပဋိကူလသညီ, ဧဝံ ပဋိကူလေသု အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.

Làm thế nào vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong những điều đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm? Vả lại, đối với tất cả thế gian này, người cạo đầu, tay cầm bát, đi lại trong các gia đình để khất thực, do đó vị trưởng lão ấy có tưởng không đáng ghê tởm đối với sắc tốt và sắc xấu, với tâm và thân đi kèm với sự nhàm chán, vị ấy có tưởng không đáng ghê tởm. Như vậy, vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm.

ကထံ ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု သုဘသညိနော ဣတ္ထိရူပေ ပဋိကူလေသု စ ဇိဂုစ္ဆိနော ဝိနီလကဝိပုဗ္ဗကေ တတ္ထ သော အာယသ္မာ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.

Làm thế nào vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm? Trong các pháp đáng ghê tởm, có tưởng về tịnh; trong sắc của người nữ đáng ghê tởm và đáng chán ghét, xanh bầm và chảy mủ, ở đó vị trưởng lão ấy trú với tưởng đáng ghê tởm.

ကထံ ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော စ? အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု သုဘသညိနော ဣတ္ထိရူပေ ပဋိကူလေသု စ ဇိဂုစ္ဆိနော ဝိနီလကဝိပုဗ္ဗကေ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ‘နေတံ မမ’‘နေသောဟမသ္မိ’‘နေသော မေ’ အတ္တာတိ ဝိဟရတိ. ဧဝံ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော.

Làm thế nào vị ấy, trong các pháp đáng ghê tởm, sau khi tránh né cả hai (tưởng tịnh và bất tịnh), trú với tâm xả, có chánh niệm và tỉnh giác? Trong các pháp không đáng ghê tởm, có tưởng về tịnh; trong sắc của người nữ đáng ghê tởm và đáng chán ghét, xanh bầm và chảy mủ, sau khi tránh né cả hai điều đó, vị ấy trú với (quán tưởng) 'cái này không phải của tôi', 'cái này không phải là tôi', 'cái này không phải là tự ngã của tôi'. Như vậy, sau khi tránh né cả hai điều đó, vị ấy trú với tâm xả, có chánh niệm, tỉnh giác.

အပရော ပရိယာယော. တေဓာတုကော လောကသန္နိဝါသော သဗ္ဗဗာလပုထုဇ္ဇနာနံ အပ္ပဋိကူလသညာ. တတ္ထ စ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. ဧဝံ အပ္ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.

Một pháp môn khác. Nơi ở của chúng sanh trong tam giới, đối với tất cả phàm phu ngu si, là tưởng không đáng ghê tởm. Và ở đó, trưởng lão Sāriputta trú với tưởng đáng ghê tởm. Như vậy, trong các pháp không đáng ghê tởm, vị ấy trú với tưởng đáng ghê tởm.

ကထံ ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ပဋိကူလသညိနော သဗ္ဗသေက္ခာ ဣဓ ကာ တေဓာတုကေ သဗ္ဗလောကေ. တတ္ထ ကတမော ဘူမိပ္ပတ္တော သမာဓိဖလေ သစ္ဆိကတော အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ကိံ ကာရဏံ? န ဟိ တံ အတ္ထိ ယဿ လောကဿ ပဟာနာယ ပဋိကူလသညီ ဥပ္ပာဒေယျ.

Làm thế nào vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm? Tất cả các bậc hữu học ở đây trong toàn bộ tam giới này đều có tưởng đáng ghê tởm. Ở đó, người đã đạt đến tầng bậc nào, đã chứng ngộ quả của định, lại trú với tưởng không đáng ghê tởm? Lý do là gì? Vì không có thế gian nào mà để đoạn trừ nó, tưởng đáng ghê tởm lại nên khởi lên.

ကထံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? တေဓာတုကေ လောကသန္နိဝါသေ ယာဝ ကာမလောကဘူမတာ ဟိ ရာဂါနံ ဝီတရာဂါနံ ပဋိကူလသမတာ ရူပါရူပဓာတုံ အပ္ပဋိကူလသမတာ. တတ္ထ စ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.

Làm thế nào vị ấy trú với tưởng đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm? Trong nơi ở của chúng sanh trong tam giới, đối với những người còn tham ái thì có cõi dục giới; đối với những người đã ly tham thì có sự bình đẳng trong cái đáng ghê tởm, và sự bình đẳng trong cái không đáng ghê tởm đối với sắc giới và vô sắc giới. Và ở đó, trưởng lão Sāriputta trú với tưởng đáng ghê tởm. Như vậy, vị ấy trú với tưởng đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm.

ကထံ [Pg.297] ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ယံ ကိဉ္စိ ပရတော ဒုရုတ္တာနံ ဒုရာဂတာနံ ဝစနပထာနံ တံ ဝစနံ အပ္ပဋိကူလံ ယာဝတာ ဝါစသော အပ္ပတိရူပါ တထာ ဇနဿ အပ္ပဋိကူလသညာ. တတ္ထ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အဘိညာယ သစ္ဆိကတော အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ, ဧဝံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.

Làm thế nào vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm? Bất cứ con đường lời nói nào từ người khác là những lời nói xấu, những điều đến một cách tồi tệ, lời nói đó là không đáng ghê tởm. Trong chừng mực lời nói là không thích hợp, như vậy người ta có tưởng không đáng ghê tởm. Ở đó, trưởng lão Sāriputta, sau khi biết với thắng trí và đã chứng ngộ, trú với tưởng không đáng ghê tởm. Như vậy, vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm.

၉၈. ကထံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော? ယဉ္စ နေသံ သမနုပဿတိ ယေ ဓမ္မာ ဒုစ္စရိတာ, တေ ဓမ္မာ အပ္ပဋိကူလာ. တတ္ထ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ ယေ ဓမ္မာ ဒုစ္စရိတာ, တေ ဓမ္မာ အနိဋ္ဌဝိပါကာ. ယေ ဓမ္မာ သုစရိတာ, တေ အာစယဂါမိနော. သော စ သုစရိတံ အာစယဂါမိနိံ ကရိတွာ ဒုစ္စရိတံ အနိဋ္ဌဝိပါကံ ကရိတွာ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ.

98. Làm thế nào vị ấy, trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm, sau khi tránh né cả hai, trú với tâm xả, có chánh niệm và tỉnh giác? Và điều mà vị ấy thấy rõ là: những pháp nào là ác hạnh, những pháp đó không đáng ghê tởm. Ở đó, trưởng lão Sāriputta suy xét như vầy: những pháp nào là ác hạnh, những pháp đó có quả không mong muốn; những pháp nào là thiện hạnh, những pháp đó dẫn đến sự tích tập. Và vị ấy, sau khi làm thiện hạnh dẫn đến sự tích tập và làm ác hạnh có quả không mong muốn, sau khi tránh né cả hai, trú với tâm xả.

အထ ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလေသု စ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. တဏှာ ပဋိကူလဓမ္မာ ကိံ ကာရဏံ? တဏှာဝသေန ဟိ သတ္တာ ဒွီဟိ ဓမ္မေဟိ သတ္တာ, ကဗဠီကာရေ အာဟာရေ ရသတဏှာယ သတ္တာ, ဖဿေ သုခသညာယ သတ္တာ. တတ္ထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ကဗဠီကာရေ စ အာဟာရေ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ, ဖဿေ စ ဒုက္ခသညီ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.

Lại nữa, vị ấy trú với tưởng đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm. Ái là pháp đáng ghê tởm. Lý do là gì? Vì do năng lực của ái, chúng sanh bị dính mắc bởi hai pháp: trong đoàn thực, chúng sanh bị dính mắc bởi vị ái; trong xúc, chúng sanh bị dính mắc bởi tưởng về lạc. Ở đó, trưởng lão Sāriputta trú với tưởng đáng ghê tởm trong đoàn thực, và trú với tưởng về khổ trong xúc. Như vậy, vị ấy trú với tưởng đáng ghê tởm trong những điều đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm.

ကထံ ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? တဏှာက္ခယံ အနုတ္တရံ နိဗ္ဗာနံ တထာ ဗာလပုထုဇ္ဇနာနံ ပဋိကူလသညာ ပဟတသညာ စ. တတ္ထာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ အပ္ပဋိကူလသညာ အဗျာပါဒသညာ စ သာမံ ပညာယ ပဿိတွာ ဧဝံ ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.

Làm thế nào vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm? Niết-bàn vô thượng, sự đoạn tận ái, đối với phàm phu ngu si lại là tưởng đáng ghê tởm và tưởng về sự hủy diệt. Ở đó, đối với trưởng lão Sāriputta, có tưởng không đáng ghê tởm và tưởng vô sân, sau khi tự mình thấy bằng trí tuệ. Như vậy, vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm.

ကထံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? တတိယေ စ နိဗ္ဗာနေ ပဋိကူလသညိနော ယသေန စ ကိတ္တိနိ စ အပ္ပဋိကူလသညိနော. တတ္ထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ သမ္မာပညာယ ပဋိဇာနန္တော ပဋိကူလဉ္စ အပ္ပဋိကူလဉ္စ ဓမ္မံ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.

Làm thế nào vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm? Và trong Niết-bàn thứ ba, người có tưởng đáng ghê tởm, và với danh vọng và tiếng tăm, người có tưởng không đáng ghê tởm. Ở đó, trưởng lão Sāriputta, trong khi biết rõ vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly như thật bằng chánh trí tuệ, sau khi tránh né cả hai pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm, trú với tưởng không đáng ghê tởm.

ကထံ [Pg.298] ပဋိကူလံ အပ္ပဋိကူလဉ္စ ဓမ္မံ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ? သတော စ သမ္ပဇာနော စ, ယဉ္စ သမနုပဿတိ အနုနယော အပ္ပဋိကူလော ဓမ္မော ပဋိဃော စ ပဋိကူလော ဓမ္မော, တတ္ထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အနုနယဿ ပဋိဃပ္ပဟီနတ္တာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော စ. ယဉ္စဿ သမနုပဿတိ အယံ ပဉ္စဝိဓာ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ. အယံ သုတ္တနိဒ္ဒေသော.

Làm thế nào vị ấy, sau khi tránh né cả hai pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm, trú với tâm xả, có chánh niệm và tỉnh giác? Và điều mà vị ấy thấy rõ là: sự thuận theo là pháp không đáng ghê tởm, và sự chống đối là pháp đáng ghê tởm. Ở đó, trưởng lão Sāriputta, do đã đoạn trừ sự thuận theo và sự chống đối, trú với tâm xả, có chánh niệm và tỉnh giác. Và điều mà vị ấy thấy rõ, đây là sự tu tập các căn vô thượng gồm năm loại. Đây là phần chỉ dẫn kinh.

၉၉. တတ္ထ ကတမော ဒေသနာဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ကိံ ဒေသိတဗ္ဗံ? တတ္ထ ဝုစ္စတေ, ဣမမှိ သုတ္တေ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရော ဒေသိတော, တထာ ဝိမုတ္တံ စိတ္တံ ပစ္စဝေက္ခဏာ စ အဓိပညာဓမ္မံ ဒေသိတံ.

99. Trong đó, pháp cú thuyết thị là gì? Trong kinh này, điều gì cần được thuyết giảng? Ở đó, được nói rằng: trong kinh này, sự an trú lạc trong hiện tại đã được thuyết giảng; cũng vậy, tâm giải thoát, sự quán xét, và pháp thắng trí đã được thuyết giảng.

တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? ယေ ကာယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရန္တိ, တေသံ စိတ္တံ အနုနယပ္ပဋိဃေန န ဝိဟရတိ အနုနယပ္ပဋိဃေန စာဘိရမမာနဿ စိတ္တံ သမဂ္ဂတံ ဘဝိဿတီတိ ဘာဝနာယ ဗလမေတံ, အယံ ဝိစယော ဟာရော.

Trong ấy, trạch pháp cú pháp (vicayo) là gì? Những vị nào sống quán thân trong thân, tâm của các vị ấy không trú với sân tùy miên và ái tùy miên. Đối với người đang hoan hỷ, tâm sẽ trở nên nhất trí. Đây là năng lực của sự tu tập. Đây là trạch pháp cú pháp.

တတ္ထ ကတမော ယုတ္တိဟာရော? ကာယဘာဝနာယ စ စိတ္တဘာဝနာယ စ န ကိဉ္စိ သဗြဟ္မစာရီ အတိမညိဿတီတိ. အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ, အယံ ယုတ္တိဟာရော.

Trong ấy, hợp lý cú pháp (yuttihāro) là gì? Do tu tập thân và do tu tập tâm, vị đồng phạm hạnh sẽ không khinh thường (người khác) vì bất cứ lý do gì. Có sự hợp lý này. Đây là hợp lý cú pháp.

တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော ဟာရော? ကာယဘာဝနာယ ပဌမဿ သတိ ဥပဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယာ ပထဝီသမစိတ္တတာ, သာ အနိစ္စာနုပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနံ.

Trong ấy, nhân cận cú pháp (padaṭṭhāno hāro) là gì? Sự tu tập thân là nhân cận của niệm xứ thứ nhất. Tâm thái tương tự như đất là nhân cận của sự quán vô thường.

တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? ယံ ပထဝီသမေန စေတသာ ဝိဟရတိ အတ္တာနုပဿီ ပထဝီသမေန ဂိဟီ ဝိဟရတိ. ကော အတ္ထော ပထဝီသမေနာတိ? ယထာ ယေ စ သေလောပမတာယ အကမ္မယုတ္တာ ဧဝမေဝ ပထဝီသမော အယံ ဟိရိယတာယ. အယံ လက္ခဏော.

Trong ấy, tướng cú pháp (lakkhaṇo) là gì? Việc vị ấy sống với tâm như đất, người quán tự ngã, người gia chủ sống với (tâm) như đất. Nghĩa của 'như đất' là gì? Cũng như những người ví như tảng đá, không dính líu đến hành động, cũng vậy, người này như đất do sự vô tàm. Đây là tướng cú pháp.

တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣမမှိ ဗျာကရဏေ ကော တဿ အာယသ္မတော အဓိပ္ပာယော? ယေ ကေစိ အရဟန္တာ ဣန္ဒြိယဘာဝနံ အာကင်္ခိယန္တိ, တေ ပထဝီသမတံ ဥပ္ပာဒယိဿန္တီတိ. အယံ အဓိပ္ပာယော.

Trong ấy, tứ phân cú pháp (catubyūho hāro) là gì? Trong lời giải thích này, chủ ý của vị trưởng lão ấy là gì? Bất cứ vị A-la-hán nào mong muốn tu tập các căn, các vị ấy sẽ làm phát sinh tâm thái như đất. Đây là chủ ý.

တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋောတိ? နတ္ထိ အာဝဋ္ဋဿ ဘူမိ.

Trong ấy, luân chuyển cú pháp (āvaṭṭo) là gì? Không có nền tảng cho luân chuyển cú pháp.

တတ္ထ [Pg.299] ကတမော ဝိဘတ္တိ? ယော ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, သော ပထဝီသမစိတ္တတံ ပဋိလဘိဿတီတိ န ဧကံသေန. ကိံ ကာရဏံ? ယေ ခဏ္ဍကာဒိဆိန္နကာဒိနော, န တေ ပထဝီသမစိတ္တတံ ပဋိလဘန္တိ. သဗ္ဗာ ကာယဂတာသတိ သေက္ခဘာဝနာယ နိဗ္ဗာနံ ဖလံ, အယံ ဝိဘတ္တိ.

Trong ấy, phân tích cú pháp (vibhatti) là gì? Người sống quán thân trong thân sẽ đạt được tâm thái như đất, điều này không phải là tuyệt đối. Lý do là gì? Những người có giới bị sứt mẻ, bị vi phạm, v.v., họ không đạt được tâm thái như đất. Với sự tu tập của bậc hữu học về toàn bộ niệm thân, quả là Niết-bàn. Đây là phân tích cú pháp.

တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော ဟာရော? ယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရိဿန္တိ, တေသံယေဝ ကာယပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, အယံ ပရိဝတ္တနော ဟာရော.

Trong ấy, chuyển đổi cú pháp (parivattano hāro) là gì? Đối với chính những người sẽ sống quán thân trong thân, do duyên nơi thân, các lậu hoặc, sự mệt mỏi và phiền não có thể phát sinh. Đây là chuyển đổi cú pháp.

တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? ပဉ္စက္ခန္ဓာ အဝိတိဏ္ဏာ ဗာဝီသတိန္ဒြိယာနိ, တထာ ယံ မနိန္ဒြိယံ, တံ မနောဓာတု မနာယတနဉ္စ. ယံ သမာဓိန္ဒြိယံ, တံ ဓမ္မဓာတု ဓမ္မာယတနဉ္စ. အယံ ဩတရဏော ဟာရော.

Trong ấy, dẫn nhập cú pháp (otaraṇo) là gì? Hai mươi hai căn không vượt ngoài năm uẩn. Tương tự, cái gọi là ý căn, đó là ý giới và ý xứ. Cái gọi là định căn, đó là pháp giới và pháp xứ. Đây là dẫn nhập cú pháp.

တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ယေ စ မနသာ စတ္တာရော ဘာဝေတဗ္ဗာ, တေ သဗ္ဗေ ဘာဝိတာ ယံ တံ မနေန ပဟီနေ ပတ္တဗ္ဗတံ သဗ္ဗတ္ထ ဧတဿ စ အတ္ထာယ အာရမ္ဘော, သော အတ္ထော သုဒ္ဓေါ. အယံ သောဓနော ဟာရော.

Trong ấy, thanh lọc cú pháp (sodhano hāro) là gì? Và bốn pháp nào cần được tu tập bằng ý, khi tất cả chúng đã được tu tập bằng ý, thì cái gọi là trạng thái cần được đạt đến trong sự đoạn trừ, ở khắp mọi nơi sự nỗ lực đều vì mục đích này, mục đích ấy là thanh tịnh. Đây là thanh lọc cú pháp.

တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော? အယံ သမာဓိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တော, ဆ ကာယာ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ. ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ရူပီနိ ရူပကာယော. ဆ ဝေဒနာကာယာ ဝေဒနာကာယော. ဆ သညာကာယာ သညာကာယော. ဆ စေတနာကာယာ စေတနာကာယော. ဆ ဝိညာဏကာယာ ဝိညာဏကာယော. သဗ္ဗေပိ ဧတေ ဓမ္မာ ဓမ္မကာယောတိယေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆန္တိ. အယံ အဓိဋ္ဌာနော.

Trong ấy, quyết định cú pháp (adhiṭṭhāno) là gì? Định này được chế định là sự nhất tâm, sáu thân được chế định là sự nhất tâm. Năm căn có sắc là sắc thân. Sáu thân thọ là thọ thân. Sáu thân tưởng là tưởng thân. Sáu thân tư là tư thân. Sáu thân thức là thức thân. Tất cả các pháp này được kể là pháp thân. Đây là quyết định cú pháp.

ပရိက္ခာရောတိ သမာပတ္တိကောသလ္လဉ္စ ဝီထိကောသလ္လဉ္စ ဟေတု. ယဉ္စ ဂေါစရကောသလ္လံ ယဉ္စ ကလ္လံ တံ ကောသလ္လံ ပစ္စယော. ဝေါဒါနကောသလ္လံ ဟေတု, ကလ္လံ ပစ္စယော. သုခံ ဟေတု, အဗျာပဇ္ဇံ ပစ္စယော. အယံ ပရိက္ခာရော.

Trang bị cú pháp (parikkhāro) là: Sự thiện xảo trong thiền chứng và sự thiện xảo trong lộ trình tâm là nhân. Sự thiện xảo trong hành xứ và sự thiện xảo trong sự thích hợp là duyên. Sự thiện xảo trong sự thanh lọc là nhân, sự thích hợp là duyên. Lạc là nhân, vô sân là duyên. Đây là trang bị cú pháp.

တတ္ထ ကတမော သမာရောပနောတိ? ယထာ ပထဝီ သုစိမ္ပိ နိက္ခီပန္တေ အသုစိမ္ပိ နိက္ခိတ္တေ တာဒိသေယေဝ ဧဝံ ကာယော မနာပိကေဟိပိ ဖဿေဟိ အမနာပိကေဟိပိ ဖဿေဟိ တာဒိသောယေဝ ပဋိဃသမ္ဖဿေန ဝါ သုခါယ ဝေဒနာယ တာဒိသံ ယော စိတ္တံ. ဣဒံ သုတ္တံ ဝိဘတ္တံ သဩပမ္မံ ဥဂ္ဃဋိတညုဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝိဘာဂေန. တတ္ထ သမာရောပနာယ အဝကာသော နတ္ထိ.

Trong ấy, áp đặt cú pháp (samāropano) là gì? Giống như đất, khi người ta đặt vật thanh tịnh hay vật không thanh tịnh lên, nó vẫn như vậy; cũng vậy, thân đối với các xúc khả ý và các xúc không khả ý vẫn như vậy; hoặc với xúc chạm sân, hoặc với thọ lạc, tâm vẫn như vậy. Kinh này được phân tích cùng với ví dụ, theo sự phân loại dành cho hạng người quảng khai tri. Ở đây không có cơ hội cho áp đặt cú pháp.

၁၀၀. တတ္ထ [Pg.300] ကတမံ သုတ္တံ သံကိလေသဘာဂိယံ? ယတော စ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ န ဝိရောဓတိ, န ဝဍ္ဎတိ, ဣမံ အာဒီနဝံ ဘဂဝါ ဒေသေတိ, တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေယျ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတိ, တတော အာဒီနဝတော ဝိဝရေယျာတိ တံ တီဟိ ဓမ္မေဟိ နာဘိဓံသိတာတိ အသုဘသညာယ ရာဂေန နာဘိဓံသိယတိ. မေတ္တာယ ဒေါသေန နာဘိဓံသိယတိ. ဝိပဿနာ မောဟေန နာဘိဓံသိယတိ. ဧဝဉ္စဿ ယော ယော ဓမ္မော ပဋိပက္ခော တမှိ တမှိ ဓမ္မေ ပရိပူရိဿတိ. ယော တဿ ဓမ္မဿ အကုသလော ဓမ္မော ပဋိပက္ခော, တေန နာဓိဝါသိယတိ.

100. Trong ấy, kinh nào thuộc phần phiền não? Bởi vì không mâu thuẫn với các thiện pháp, nhưng cũng không tăng trưởng, Đức Thế Tôn thuyết giảng sự nguy hại này. Do đó, nên mở ra cái bị che đậy; mưa không rơi ướt cái đã mở; do đó, nên mở ra khỏi sự nguy hại. Nó không bị phá hủy bởi ba pháp: do bất tịnh tưởng, nó không bị tham phá hủy; do tâm từ, nó không bị sân phá hủy; do minh sát, nó không bị si phá hủy. Và như vậy, đối với vị ấy, pháp nào là đối trị thì pháp ấy sẽ được viên mãn. Bất thiện pháp nào là đối nghịch với thiện pháp của vị ấy, nó không được dung thứ.

အပရော ပရိယာယော. ယေ ဣမေ ဓမ္မာ အတ္တနာ န သက္ကောတိ ဝုဋ္ဌာနံ, တေ ဧတေ ဓမ္မာ ဒေသိတာ. ဆန္နမတိဝဿတီတိ တေဟိ ဝိတက္ကံ ယေန စ သက္ကာ ပုန ဒေသိတံ စိတ္တံ ဝိဘာဝေတုံ ပရိယောဒါပေတုံ ဝိဝေကနိန္နဿ ဝိဝေကပေါဏဿ ဝိဝေကပဗ္ဘာရဿ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတံ အာပဇ္ဇတိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, သေယျထာပိ နာမ ဥပ္ပလံ ဝါ ကုမုဒံ ဝါ ပဒုမံ ဝါ ဥဒကေ သုက္ကပက္ခေ စန္ဒော ယာဝရတ္တိ ယာဝဒိဝသော အာဂစ္ဆတိ, တဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာ, န ပရိဟာနိ, ဧဝံဝိဓံ တံ စိတ္တံ နာဘိဓံသိယတိ. အပရောပေတ္ထ ယော အကူဋော အသဌော အမာယာဝီ ဥဇု ပုရိသော ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကရောတိ. တတ္ထ ယော ဆာဒေတိ တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ စိတ္တံ အနုဓာဝန္တိ. ဆန္နမတိဝဿတီတိ ယော ပန ဟောတိ အသဌော အကူဋော အမာယာဝီ ဥဇု ပုရိသော ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကရောတိ. တဿ စိတ္တံ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ န ဝိဒ္ဓံသိယတိ, အယံ သုတ္တတ္ထော.

Một pháp môn khác. Những pháp này được thuyết cho những ai không thể tự mình đứng dậy (khỏi phiền não). 'Mưa rơi ướt cái bị che đậy' có nghĩa là: họ có thể, bằng sự suy tầm, làm cho tâm đã được thuyết giảng trở nên rõ ràng, làm cho trong sạch. Đối với người hướng về viễn ly, xuôi về viễn ly, nghiêng về viễn ly, sự tăng trưởng, phát triển, quảng đại trong các thiện pháp sẽ xảy ra. Ví như hoa sen xanh, hoa sen trắng, hay hoa sen hồng trong nước, hoặc mặt trăng trong thượng huyền, đến suốt đêm ngày, chỉ có sự tăng trưởng được mong đợi, không có sự suy giảm; tâm như vậy không bị phá hủy. Lại nữa, ở đây có người ngay thẳng, không gian xảo, không lừa lọc, không xảo trá, bộc lộ bản thân như thật. Trong đó, người nào che giấu, các bất thiện pháp theo đuổi tâm của người ấy. 'Mưa rơi ướt cái bị che đậy'. Nhưng người nào không lừa lọc, không gian xảo, không xảo trá, là người ngay thẳng, bộc lộ bản thân như thật, tâm của người ấy không bị các bất thiện pháp phá hoại. Đây là ý nghĩa của kinh.

၁၀၁. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? ဣဓ ဒေသိတာ ဒသ အကုသလကမ္မပထာ အဓိဝဿနတာယ ဒသ ကုသလကမ္မပထာ အနဓိဝဿနတာယ အကုသလေဟိ န ဝိသုဇ္ဈတိ. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ‘‘စိတ္တသံကိလေသာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သံကိလိဿန္တီ’’တိ.

101. Trong ấy, thuyết giảng cú pháp (desanā) là gì? Ở đây, mười bất thiện nghiệp đạo được thuyết giảng là do bị (mưa phiền não) rơi ướt, mười thiện nghiệp đạo là do không bị (mưa phiền não) rơi ướt. Do các bất thiện pháp, không có sự thanh tịnh. Như đã được Đức Thế Tôn nói: 'Này các Tỳ kheo, do tâm ô nhiễm, chúng sanh bị ô nhiễm'.

တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? ယဿေဝံ စိတ္တံ အဓိဝါသိယတိ, တဿ ဗုဇ္ဈိတဿ ယံ ဘဝေယျ ကူဋေယျ, တံ အာနန္တရိယေနပိ သတ္ထရိ ဝါ ဂုဏာနုကမ္ပနတာယ, အယံ ဝိစယော.

Trong các hāra ấy, vicaya hāra là gì? Đối với người nào mà tâm được kham nhẫn như vậy, đối với người đã hiểu biết ấy, điều gì có thể là quanh co, xảo trá, điều ấy (có thể xảy ra) do không có sự gián đoạn, hoặc đối với bậc Đạo Sư, hoặc do lòng bi mẫn đối với các đức hạnh. Đây là vicaya hāra.

တတ္ထ ကတမာ ယုတ္တီတိ? ဧဝံ အနဓိဝသိယန္တံ စိတ္တံ ဝုဋ္ဌာတိ. ဝုဋ္ဌိတံ ပတိဋ္ဌဟတိ ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ.

Trong các hāra ấy, yutti hāra là gì? Tâm không được kham nhẫn như vậy thì khởi lên. (Tâm) đã khởi lên thì an trú trong các thiện pháp. Có sự hợp lý này như vậy.

ပဒဋ္ဌာနန္တိ [Pg.301] ဆန္နမတိဝဿတီတိ ဆန္နံ အသံဝရာနံ ပဒဋ္ဌာနံ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ အဆန္နံ သံဝရဏာနံ. တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေယျ ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ ဒေသနာယ ပဒဋ္ဌာနံ.

Padaṭṭhāna (nhân gần) là gì? (Câu) 'cái được che thì mưa thấm vào' là nhân gần của sự không phòng hộ đối với sáu (căn). (Câu) 'cái không được che thì mưa không thấm vào' là nhân gần của sự không che đậy, của sự phòng hộ. Do đó, (câu) 'nên mở cái được che, cái không được che thì mưa không thấm vào' là nhân gần của lời thuyết giảng.

လက္ခဏောတိ ဆန္နမတိဝဿတီတိ ယေ ကေစိ ဝိစိတ္တေန ဆန္နေန ဧကလက္ခဏာ ဓမ္မာ သဗ္ဗေ တေ အဝိဒ္ဓံသိယန္တိ. တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေယျ. ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ ယေ ကေစိ တေန အစ္ဆန္နေန ဧကလက္ခဏာ ဓမ္မာ သဗ္ဗေ တေ နာတိဝဿန္တီတိ လက္ခဏော ဟာရော.

Lakkhaṇa hāra là gì? (Về câu) 'cái được che thì mưa thấm vào': bất cứ pháp nào có cùng đặc tính với cái che được trang hoàng, tất cả các pháp ấy không bị phá hủy. Do đó, nên mở cái được che. (Về câu) 'cái không được che thì mưa không thấm vào': bất cứ pháp nào có cùng đặc tính với cái không được che ấy, tất cả các pháp ấy không bị (mưa phiền não) thấm vào. Như vậy là lakkhaṇa hāra.

တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေသံ ကေသဉ္စိ စိတ္တံ အကုသလာ ဓမ္မာ အဓိပဋိဒေသိတာ တေ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရိဿန္တီတိ အယံ တတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော.

Trong các hāra ấy, catubyūha hāra là gì? Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Đối với bất kỳ ai mà các pháp bất thiện đã được thuyết giảng (như là) chi phối tâm, họ sẽ sửa chữa lại đúng theo pháp. Như vậy, đây là chủ ý của Đức Thế Tôn trong kinh ấy. Đây là catubyūha hāra.

အာဝဋ္ဋောတိ ယံ ဆန္နံ တံ ဒုဝိဓံ ကမ္ပမာနံ သမုစ္ဆိတဗ္ဗော. အာနန္တရိယသမာဓီနံ. တတ္ထ ပဿဒ္ဓိယဉ္စ မာနော အာသဝေ ဝဍ္ဎေတိ, အဿဒ္ဓိယေန စ ပမာဒံ ဂစ္ဆတိ, ပမာဒေန ဩနမတိ, ဥန္နဠဘာဝံ ဂစ္ဆတိ. ဝုတ္တံ စေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ဥန္နဠာနံ ပမတ္တာနံ တေသံ ဝဍ္ဎန္တိ အာသဝါ’’တိ စတ္တာရိ တာနိ ဥပါဒါနာနိ, ယာနိ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ, တေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဘဝန္တိ. ဣမာနိ သစ္စာနိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ. တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေယျာတိ ယေန ဟေတုနာ, တေ အာသဝါ ဝဍ္ဎန္တိ. တေသံ ပဟီနတ္တာ အာသဝါ ပဟီယန္တေ. တတ္ထ အပ္ပမာဒေန အဿဒ္ဓိယံ ပဟီယတိ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စပ္ပဟာနေန ဩဠာရိကတာ တဿ ဒွေ ဓမ္မာ န သမထော စ ဘာဝနာ စ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. ယော တေသံ အာသဝါနံ ခယော, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ, အယံ အာဝဋ္ဋော.

Āvaṭṭa hāra là gì? Cái gì được che, cái đó có hai loại, đang dao động, cần phải được cắt đứt. (Trong) các định vô gián. Trong đó, ngã mạn trong sự tịnh chỉ làm tăng trưởng các lậu hoặc, và do không có lòng tin nên đi đến sự dễ duôi, do dễ duôi nên khuynh hướng xuống thấp, đi đến tình trạng thấp kém. Và điều này đã được Đức Thế Tôn nói: 'Đối với những người thấp kém, dễ duôi, các lậu hoặc của họ tăng trưởng'. Bốn thủ ấy, những gì là bốn thủ, chúng trở thành năm thủ uẩn. Đây là các sự thật: khổ và tập. Do đó, (câu) 'nên mở cái được che' (có nghĩa là) do nguyên nhân nào mà các lậu hoặc ấy tăng trưởng, do đã đoạn trừ chúng, các lậu hoặc được đoạn trừ. Trong đó, do không dễ duôi, sự không có lòng tin được đoạn trừ. Do đoạn trừ trạo cử và hối quá, (nhưng) do tính thô thiển, hai pháp của người ấy là chỉ và quán không đi đến viên mãn. Sự đoạn tận các lậu hoặc ấy, đây là diệt. Đây là bốn sự thật. Đây là āvaṭṭa hāra.

တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိ ဟာရော? ဆန္နမတိဝဿတီတိ န ဧကံသော. ကိံ ကာရဏံ? ယဿ အဿာ နိဝတ္တနာ ယထာပိ သေက္ခာနံ. ယထာဝုတ္တံ ဘဂဝတာ –

Trong các hāra ấy, vibhatti hāra là gì? (Câu) 'cái được che thì mưa thấm vào' không phải là tuyệt đối. Nguyên nhân là gì? Đối với người nào có sự chìm đắm, cũng như đối với các bậc hữu học. Như đã được Đức Thế Tôn nói –

‘‘ကိဉ္စာပိ သေက္ခော ပကရေယျ ပါပံ, ကာယေန ဝါစာယ ဥဒ စေတသာ ဝါ;

အဘဗ္ဗော ဟိ တဿ ပရိဂုဟနာယ, အဘဗ္ဗတာ ဒိဋ္ဌပဒဿ ဟောတီ’’တိ.

‘Dù cho bậc hữu học có làm điều ác, bằng thân, hoặc lời, hoặc ý; vị ấy không có khả năng che giấu điều đó, sự không có khả năng (che giấu) là của người đã thấy đạo.’

ကိဉ္စာပိ [Pg.302] တေသံ နိဝါရဏံ စိတ္တံ ဟောတိ. အပိ တု အပ္ပစ္စယာ သမာယေ စ တေ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အယံ ဝိဘတ္တိဟာရော.

Dù cho tâm của họ có triền cái, tuy nhiên, do không có duyên và vào đúng thời điểm, các pháp ấy cần được chỉ ra. Đây là vibhatti hāra.

တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော ဟာရော. ဆန္နမတိဝဿတီတိ ယဿ ယေ ဓမ္မာ သဗ္ဗံ အနဝိဝဋံ အတိဝဿိယတိ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတိ, အဝဂုဏန္တံ နာတိဝဿတိ. အယံ ပရိဝတ္တနော ဟာရော.

Trong các hāra ấy, parivattana hāra là gì? (Về câu) 'cái được che thì mưa thấm vào': đối với người nào, các pháp nào thấm ướt tất cả những ai chưa thoát khỏi vòng luân hồi, (nhưng) không thấm ướt người đã thoát khỏi vòng luân hồi, không thấm ướt người che giấu đức hạnh. Đây là parivattana hāra.

တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော ဟာရော. ဆန္နန္တိ အာဝုတံ နိဝုတံ ပိဟိတံ ပဋိကုဇ္ဇိတံ သဉ္ဆန္နံ ပရောဓံ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ ယဿ တေ ဓမ္မာ ပဗ္ဗဇ္ဇိတာ ဝိနောဒံ နာဓိဝဿိတာ ဝန္တိကတာတိ, အယံ ဝေဝစနော ဟာရော.

Trong các hāra ấy, vevacana hāra là gì? 'Channa' (được che) có nghĩa là: được bao bọc, được che đậy, được đóng lại, bị úp xuống, được che kỹ, bị cản trở. (Về câu) 'cái không được che thì mưa không thấm vào': đối với người nào, các pháp ấy của người xuất gia đã được từ bỏ, không bị thấm ướt, đã được loại trừ. Đây là vevacana hāra.

တတ္ထ ကတမော ပညတ္တိ ဟာရော. ဆန္နမတိဝဿတီတိ ကိလေသဘာဂိယပညတ္တံ ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ သဓမ္မကိစ္စံ ယံ ပဋိပဒါ ပညတ္တိယာ ပညတ္တံ, တသ္မာ ဟိ ဆန္နံ ဝိဝရေယျာတိ အနုသာသနပညတ္တိယာ ပညတ္တံ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ နိဒ္ဓါနပညတ္တိယာ ပညတ္တံ, အယံ ပညတ္တိ ဟာရော.

Trong các hāra ấy, paññatti hāra là gì? (Câu) 'cái được che thì mưa thấm vào' được chế định thuộc về phần phiền não. (Câu) 'cái không được che thì mưa không thấm vào' là phận sự của chánh pháp, được chế định bằng sự chế định về pháp hành. Do đó, (câu) 'nên mở cái được che' được chế định bằng sự chế định về lời giáo huấn. (Câu) 'cái không được che thì mưa không thấm vào' được chế định bằng sự chế định về kết luận. Đây là paññatti hāra.

တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော ဟာရော? ဆန္နမတိဝဿတီတိ တယော ကိလေသာ ရာဂေါ ဒေါသော မောဟော, တေ ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓော…ပေ… တေ ပုရာ ယထာ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ခန္ဓဓာတုအာယတနေသု, အယံ ဩတရဏော ဟာရော.

Trong các hāra ấy, otaraṇa hāra là gì? (Câu) 'cái được che thì mưa thấm vào' (chỉ cho) ba phiền não: tham, sân, si. Chúng trong các uẩn là hành uẩn...v.v... chúng đã được chỉ ra trước đây trong uẩn, giới, và xứ. Đây là otaraṇa hāra.

တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ယေနာရမ္ဘေန ဣဒံ သုတ္တံ ဘာသတိ သော အာရမ္ဘော နိယုတ္တော.

Trong các hāra ấy, sodhana hāra là gì? Do sự khởi đầu nào mà kinh này được nói, sự khởi đầu đó là thích hợp.

အဓိဋ္ဌာနောတိ ဆန္နမတိဝဿတီတိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တံ. ကိံကာရဏံ? ဣဒံ ဟိ အတိဝဿတီတိ ဣမဿ စ အတိဝဿတိ ဧဝဉ္စ အတိဝဿတီတိ အယံ ဝေမတ္တတာယ ယာ သုဏသာဓာရဏေဟိ လက္ခဏေဟိ ပညာပိယတိ, သာ ဧကတ္တပညတ္တိ.

Adhiṭṭhāna hāra là gì? (Câu) 'cái được che thì mưa thấm vào' được chế định với tính cách đơn nhất. Nguyên nhân là gì? Vì (câu) 'cái này thấm vào' và 'đối với người này cũng thấm vào'. Và như vậy, (câu) 'thấm vào' này, cái mà được chế định với tính cách khác biệt bởi các đặc tính chung cho việc nghe, sự chế định đó là sự chế định đơn nhất.

တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? ယဉ္စ တံ အတိဝဿိယန္တိ, တဿ ဒွေ ဟေတူ ဒွေ ပစ္စယာ အကုသလပသုတေဝ ဝါစကတ္တာဘိရတိ စ. ဣမေ ဒွေ အယောနိသောမနသိကာရော စ ကုသလာ ဓမ္မာ ဝေါပသဂ္ဂါ စ, ဣမေ ဒွေ ပစ္စယာ.

Trong các hāra ấy, parikkhāra hāra là gì? Đối với việc bị thấm ướt ấy, có hai nhân và hai duyên. (Hai nhân là:) sự chuyên tâm vào bất thiện và sự ưa thích trong việc nói năng. Đây là hai nhân. (Hai duyên là:) tác ý không như lý và sự suy thoái các thiện pháp. Đây là hai duyên.

တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော? ဆန္နမတိဝဿတီတိ ဝေမတိ ပဿတီတိ ဆန္နံ ယံ ပရိဂ္ဂဟိတုံ ယံ အဒေသိတုံ အပ္ပဿုတံ ယံ ကထံကထာ ဝိဘူတေန အကုသလမူလေန ယံ တဏှာယ စ တေ ဝဍ္ဎတိ ဒေါသာတိ သန္နိတွာ တေ အပ္ပသက္ခယေန သင်္ခါရာ. သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ ယာဝ ဇရာမရဏံ, အယံ သမာရောပနော[Pg.303]. ယံ ပုန တထာ ဒေသနာ, တဿေဝ အကုသလာ ဓမ္မာ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတမာပဇ္ဇတိ တဿ သင်္ခါရာ နိရောဓာ, အယံ သမာရောပနော.

Trong các hāra ấy, samāropana hāra là gì? (Về câu) 'cái được che thì mưa thấm vào', (có nghĩa là) thấy sự nghi ngờ. Cái được che nào cần được nắm giữ, cái ít nghe nào không được thuyết giảng, sự nghi ngờ nào (phát sinh) do gốc bất thiện đã hiển lộ, do tham ái và sân của ngươi tăng trưởng, sau khi quyết định như vậy, các hành (tăng trưởng) do năng lực yếu kém. Do hành làm duyên, thức (khởi lên)... cho đến già chết. Đây là samāropana hāra. Lại nữa, khi có lời thuyết giảng như vậy, các pháp bất thiện của chính người ấy đi đến sự tăng trưởng, phát triển, lan rộng. Do sự diệt của các hành của người ấy (mà các pháp khác cũng diệt). Đây là samāropana hāra.

၁၀၂. စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ တမော တမပရာယနောတိ…ပေ… တတ္ထ ကတမော ဝုစ္စတေ တမော နာမ? ယော တမော အန္ဓကာရော, ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ‘‘ယထာ အန္ဓကာရေ တသ္မိံ ဘယာနကေ သကမ္ပိဓာတုပုရိသော န ပဿတိ, ဧဝမေဝ အညာဏတော တမောပနန္ဓကာရော ပါပကသကမ္မသဝိပါကံ န သဒ္ဓေါ ဟောတိ. ဣတိ ဧဝံ လက္ခဏတာ အညာဏံ တမော အဝိဇ္ဇာ မောဟော, ယေန သတ္တာ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဣတိ ဝုစ္စတိ တမောတိ. သော တိဏ္ဏံ စက္ခူနံ တမော မံသစက္ခုနော ဒိဗ္ဗစက္ခုနော ပညာစက္ခုနော, ဣမေသံ စက္ခူနံ ဣဓ တမော နိဒ္ဒိသိယတိ အညာဏန္တိ. တတ္ထ ကတမံ အညာဏံ အဒဿနံ? အထ နိဿယေ ယံ ပုဗ္ဗန္တေ အညာဏံ အပရန္တေ အညာဏံ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ အညာဏံ ဟေတုမှိ အညာဏံ ပစ္စယမှိ အညာဏံ တဿ အညာဏိနော သမာဓိဘူတဿ ဧသော နိဿန္ဒော. ယံ န ဇာနာတိ ဣဒံ သေဝိတဗ္ဗံ ဣဒံ န မနသိကာတဗ္ဗန္တိ. သော တေန တမေန နိဒ္ဒိသိယတိ တမောပိ ယထာ ဝုစ္စတိ. မူဠှောတိ ဧဝံ စေတနာ. တေန တမေန သော ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ. တမောတိ သော တေန တမေန အသမူဟတေန အသမုစ္ဆိန္နေန တပ္ပရမော ဘဝတိ တပ္ပရာယနော, အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော တမော တမပရာယနောတိ. ပရာယနောယေဝ ဓမ္မော မနသိကာတဗ္ဗော သော တမော ဒဟတိ အညစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတိ. တေ စဿ ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနက္ခမန္တိ. သော သုတမယာယ ပညာယ သမနုပဿတိ.

102. Có bốn hạng người: người bóng tối, có đích đến là bóng tối... v.v... Trong ấy, thế nào được gọi là bóng tối? Người nào là bóng tối, là u ám, như đã được đức Thế Tôn thuyết giảng: ‘Ví như trong bóng tối đáng sợ hãi ấy, người có bản chất run rẩy không nhìn thấy, cũng giống như vậy, do vì không biết nên bóng tối là sự u ám, không có niềm tin về quả báo của nghiệp xấu do chính mình đã làm.’ Do vì có đặc điểm như vậy nên sự không biết là bóng tối, là vô minh, là si mê; do vì điều ấy chúng sanh không biết đúng như thật, vì vậy được gọi là bóng tối. Điều ấy là bóng tối của ba loại mắt: nhục nhãn, thiên nhãn, tuệ nhãn. Ở đây, bóng tối của các loại mắt này được chỉ rõ là sự không biết. Trong ấy, thế nào là sự không biết, là sự không thấy? Lại nữa, về nơi nương tựa, sự không biết ở quá khứ, sự không biết ở vị lai, sự không biết ở quá khứ và vị lai, sự không biết về nhân, sự không biết về duyên, đối với người không biết ấy, người không có sự định tĩnh, đây là kết quả. Do không biết rằng: ‘Điều này nên thực hành, điều này không nên tác ý.’ Vị ấy được chỉ rõ bằng bóng tối ấy, cũng được gọi là bóng tối, như được nói là: ‘Kẻ si mê.’ Có chủ ý như vậy. Do bóng tối ấy, hạng người ấy được gọi là bóng tối. Do bóng tối ấy chưa được nhổ lên, chưa được cắt đứt, vị ấy lấy đó làm vui thích, lấy đó làm đích đến. Hạng người này được gọi là người bóng tối, có đích đến là bóng tối. Pháp có đích đến nên được tác ý, pháp ấy thiêu đốt bóng tối, làm cho tâm khác được an lập. Và các pháp ấy của vị ấy có thể kham nhẫn sự quán xét. Vị ấy nhìn thấy bằng tuệ văn.

တတ္ထ ကတမော တမော ဇောတိပရာယနော? သော တေန ပညာဝသေန ဣရိယတိ ဧဝံ တဿေဝ ဣရိယန္တဿ ပရာယနော ဘဝတိ. အယံ ဝုစ္စတေ ပုဂ္ဂလော တမော ဇောတိပရာယနော.

Trong ấy, thế nào là người bóng tối, có đích đến là ánh sáng? Vị ấy hành động bằng năng lực của tuệ ấy. Như vậy, đối với vị đang hành động ấy, điều ấy trở thành đích đến. Hạng người này được gọi là người bóng tối, có đích đến là ánh sáng.

တတ္ထ ကတမော ပုဂ္ဂလော ဇောတိ ဇောတိပရာယနော ? တတ္ထ ဝုစ္စတိ ဇောတိ နာမ ယံ တဿ စေ တမဿ ပဋိပက္ခေန ယေ စ ဓမ္မေ အန္တမသော ဉာဏာလောကော, သော သုဏဓမ္မော ပုဂ္ဂလော တမော ဇောတိပရာယနော, တတ္ထ ဝုစ္စတေ, ယောယံ ပုဂ္ဂလော တမော ဇောတိပရာယနော, သော ယဒိ တထာရူပံ ကလျာဏမိတ္တံ ပဋိလဘတိ, ယော နံ အကုသလတော စ နိဝါရေတိ [Pg.304] ဘာဝိတကုသလတာဝ ဘာဝီ နိယောဇေတီတိ. ဧဝဉ္စ သဒ္ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ. ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ. ဣမေ ဓမ္မာ သေဝိတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န သေဝိတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ ဘဇိတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န ဘဇိတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ မနသိကာတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န မနသိကာတဗ္ဗာတိ. ပစ္စတေ သညာယ ယထာ သညာယတိ သတိန္ဒြိယာနိ, သော ဧဝံ ပဇာနာတိ. ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ. ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ. ဣမေ ဓမ္မာ သေဝိတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န သေဝိတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ မနသိကာတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န မနသိကာတဗ္ဗာတိ. သော တေ ဓမ္မေ သုသုယျတိ, သောတံ ဩဒဟတိ, အညံ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတိ, တေ စဿ ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနက္ခမန္တိ, သော သုတမယာယ ပညာယ သမန္နာဂတော သော တေန ပစ္စယဝသေန ဣရိယတိ ဧဝံ တဿေဝ ဣရိယန္တိ တပ္ပရမော ဘဝတိ တပ္ပရာယနော. အယံ ဝုစ္စတေ ပုဂ္ဂလော တမော တမပရာယနော.

Trong ấy, thế nào là hạng người ánh sáng, có đích đến là ánh sáng? Trong ấy, được nói rằng: Ánh sáng là điều đối nghịch với bóng tối ấy, và các pháp ấy cho đến tối thiểu là ánh sáng của trí tuệ. Vị ấy là người có pháp được nghe, là người bóng tối có đích đến là ánh sáng. Trong ấy, được nói rằng: Hạng người nào là người bóng tối có đích đến là ánh sáng, nếu vị ấy gặp được thiện hữu tri thức tương xứng như vậy, là người ngăn cản vị ấy khỏi điều bất thiện và khuyến khích vị ấy trong việc tu tập các pháp thiện đã được tu tập. Và vị ấy thuyết giảng Chánh pháp như vầy: ‘Các pháp này là thiện, các pháp này là bất thiện. Các pháp này có tội, các pháp này vô tội. Các pháp này nên thực hành, các pháp này không nên thực hành. Các pháp này nên gần gũi, các pháp này không nên gần gũi. Các pháp này nên thành tựu và an trú, các pháp này không nên thành tựu và an trú. Các pháp này nên tác ý, các pháp này không nên tác ý.’ Được nhận biết bằng tưởng, như niệm căn được nhận biết. Vị ấy biết như vầy: ‘Các pháp này là thiện, các pháp này là bất thiện. Các pháp này có tội, các pháp này vô tội. Các pháp này nên thực hành, các pháp này không nên thực hành. Các pháp này nên tu tập, các pháp này không nên tu tập. Các pháp này nên thành tựu và an trú, các pháp này không nên thành tựu và an trú. Các pháp này nên tác ý, các pháp này không nên tác ý.’ Vị ấy lắng nghe kỹ các pháp ấy, chú tâm lắng nghe, làm cho tâm khác được an lập. Và các pháp ấy của vị ấy có thể kham nhẫn sự quán xét. Vị ấy được thành tựu tuệ văn, vị ấy hành động bằng năng lực của duyên ấy. Như vậy, đối với chính vị ấy, chúng được tiến hành, vị ấy lấy đó làm vui thích, lấy đó làm đích đến. Hạng người này được gọi là người ánh sáng, có đích đến là ánh sáng.

တတ္ထ ကတမော ပုဂ္ဂလော ဇောတိ တမပရာယနော? ဇောတိ နာမ ယာ တဿေဝ တမဿ ပဋိပက္ခေန ယေ ဓမ္မာ အန္တမသော ဉာဏာလောကော, သော ပုန ဓမ္မော. ကတမာ ဥစ္စတေ? ပညာယတော ပဏ္ဍိတောတိ ဝုစ္စတေ, သော ဧဝံ ပဇာနာတိ. ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ. ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ. ဣမေ ဓမ္မာ သေဝိတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န သေဝိတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ ဘာဝိတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န ဘာဝိတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ မနသိကာတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န မနသိကာတဗ္ဗာ. ဣဓ ပန ပါပမိတ္တသံသေဝနော ပါပမိတ္တဝသာနုဂေါ အကုသလေ ဓမ္မေ အဘိဝဍ္ဎေတိ, ကုသလေ ဓမ္မေ ပဇဟတိ. သော တေန ပမာဒေန ပစ္စယသညာ အမနသိကတွာ အဿတိအသမ္ပဇညံ အာသေဝတိ. တယာ ယော ပဋိပက္ခော တမော, သော ပဝဍ္ဎေတိ. သော တမာဘိဘူတော ပရာယနော တမပရမော စေဝ ဘဝတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ဇောတိ တမပရာယနော.

Trong ấy, thế nào là hạng người ánh sáng, có đích đến là bóng tối? Ánh sáng là các pháp đối nghịch với bóng tối ấy, cho đến tối thiểu là ánh sáng của trí tuệ, đó lại là pháp. Thế nào được gọi là? Do có tuệ nên được gọi là bậc trí. Vị ấy biết như vầy: ‘Các pháp này là thiện, các pháp này là bất thiện. Các pháp này có tội, các pháp này vô tội. Các pháp này nên thực hành, các pháp này không nên thực hành. Các pháp này nên tu tập, các pháp này không nên tu tập. Các pháp này nên thành tựu và an trú, các pháp này không nên thành tựu và an trú. Các pháp này nên tác ý, các pháp này không nên tác ý.’ Nhưng ở đây, người giao du với bạn ác, người thuận theo bạn ác, làm tăng trưởng các pháp bất thiện, từ bỏ các pháp thiện. Do sự dễ duôi ấy, vị ấy không tác ý đến tưởng về duyên, thực hành sự thất niệm, không tỉnh giác. Do đó, bóng tối đối nghịch nào có mặt, vị ấy làm cho nó tăng trưởng. Vị ấy bị bóng tối chinh phục, có đích đến là bóng tối, và chỉ lấy bóng tối làm vui thích. Hạng người này được gọi là người ánh sáng, có đích đến là bóng tối.

၁၀၃. တတ္ထ ကတမော ပုဂ္ဂလော ဇောတိ ဇောတိပရာယနော? တတ္ထ ဝုစ္စတေ သောယံ ပုဂ္ဂလော ကလျာဏမိတ္တဿ သန္နိဿိတော ဘဝတိ သက္ကာ သံယောဂီ ကုသလံ [Pg.305] ဂဝေသီ, သော ကလျာဏမိတ္တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆတိ, ပရိပဉှယတိ? ကိံ ကုသလံ, ကိံ အကုသလံ? ကိံ သာဝဇ္ဇံ, ကိံ အနဝဇ္ဇံ? ကိံ သေဝိတဗ္ဗံ, ကိံ န သေဝိတဗ္ဗံ? ကိံ ဘာဝိတဗ္ဗံ, ကိံ န ဘာဝိတဗ္ဗံ? ကိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗံ, ကိံ န ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗံ? ကိံ မနသိကာတဗ္ဗံ, ကိံ န မနသိကာတဗ္ဗံ? ကထံ သံကိလေသော ဟောတိ, ကထံ ဝေါဒါနံ ဟောတိ? ကထံ ပဝတ္တိ ဟောတိ, ကထံ နိဝတ္တိ ဟောတိ? ကထံ ဗန္ဓော ဟောတိ, ကထံ မောက္ခော ဟောတိ? ကထံ သက္ကာယသမုဒယော ဟောတိ, ကထံ သက္ကာယနိရောဓော ဟောတိ? သော ဧတ္ထ ဒေသိတံ ယထာ ဥပဋ္ဌိတံ တထာ သမ္ပဋိပဇ္ဇန္တော သော ဧဝံ ပဇာနာတိ. ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ. ဧဝံ…ပေ… ယာဝ ကထံ သက္ကာယသမုဒယော ဟောတိ, ကထံ သက္ကာယနိရောဓော ဟောတီတိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. သော တေ ဓမ္မေ အဓိပါဋိကင်္ခါတိ ဧဝံ လက္ခဏံ ဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ အာလောကံ ဝဍ္ဎေတိ. သော ပုဂ္ဂလော တပ္ပရမော ဘဝတိ တပ္ပရာယနော, အယံ ဝုစ္စတေ ပုဂ္ဂလော ဇောတိ ဇောတိပရာယနော.

103. Ở đây, hạng người nào là joti jotiparāyana (từ ánh sáng đến ánh sáng)? Về điều ấy, được nói rằng: Hạng người này thân cận thiện hữu, có khả năng, có sự liên kết, tìm cầu điều thiện. Người ấy sau khi đến gần thiện hữu, hỏi han, chất vấn rằng: ‘Cái gì là thiện, cái gì là bất thiện? Cái gì có tội lỗi, cái gì không có tội lỗi? Cái gì nên thực hành, cái gì không nên thực hành? Cái gì nên tu tập, cái gì không nên tu tập? Cái gì nên thành tựu và an trú, cái gì không nên thành tựu và an trú? Cái gì nên tác ý, cái gì không nên tác ý? Làm thế nào có sự ô nhiễm, làm thế nào có sự trong sạch? Làm thế nào có sự tiếp diễn, làm thế nào có sự chấm dứt? Làm thế nào có sự trói buộc, làm thế nào có sự giải thoát? Làm thế nào có sự phát sanh của thân kiến, làm thế nào có sự đoạn diệt của thân kiến?’ Người ấy, ở đây, thực hành đúng theo như vậy, như đã được giảng dạy, như đã được trình bày. Người ấy biết rõ như vầy: ‘Các pháp này là thiện, các pháp này là bất thiện.’ Như vậy... (vân vân)... cho đến ‘làm thế nào có sự phát sanh của thân kiến, làm thế nào có sự đoạn diệt của thân kiến’ nên được thực hiện một cách chi tiết. Người ấy mong muốn các pháp ấy một cách tha thiết. Như vậy, người ấy làm tăng trưởng đặc tính, trí tuệ, minh, ánh sáng. Hạng người ấy lấy đó làm vui thích, lấy đó làm đích đến. Hạng người này được gọi là joti jotiparāyana.

တတ္ထ ကတမော ပုဂ္ဂလော တမော တမပရာယနော? ယော အကုသလံ ဓမ္မံ ဒီပေတိ. တံ ဘာဝနာယ ဟီနာသု ဂတီသု ဥပပတ္တိံ ဒဿေတိ, တပ္ပရမော ဘဝတိ တပ္ပရာယနော. အယံ ဝုစ္စတေ ပုဂ္ဂလော တမော တမပရာယနော.

Ở đây, hạng người nào là tamo tamaparāyana (từ bóng tối đến bóng tối)? Người nào chỉ dạy pháp bất thiện. Do sự tu tập pháp ấy, người ấy chỉ ra sự tái sanh trong các cõi thấp kém, lấy đó làm vui thích, lấy đó làm đích đến. Hạng người này được gọi là tamo tamaparāyana.

တတ္ထ ယော ပုဂ္ဂလော တမော ဇောတိပရာယနော? သော တမေန အကုသလဿ ကမ္မဿ ဝိပါကံ ဒဿေတိ. တမေတိ ယံ စက္ခု ကလျာဏမိတ္တဿ ယေန အကုသလေ ဓမ္မေ ပဇဟတိ, ကုသလေ ဓမ္မေ အဘိဝဍ္ဎတိ.

Ở đây, hạng người nào là tamo jotiparāyana (từ bóng tối đến ánh sáng)? Người ấy, bằng bóng tối, chỉ ra quả của nghiệp bất thiện. Mắt của thiện hữu là thứ mà nhờ đó người ấy từ bỏ các pháp bất thiện, làm tăng trưởng các pháp thiện.

တတ္ထ ယော စ ပဏီတာသု ဂတီသု ဥပပတ္တိံ ဒဿေတိ, တပ္ပရမော တေန ဝုစ္စတေ တမော ဇောတိပရာယနော.

Ở đây, và người nào chỉ ra sự tái sanh trong các cõi cao quý, lấy đó làm vui thích, do đó được gọi là tamo jotiparāyana.

တတ္ထ ယော ပုဂ္ဂလော ဇောတိ တမပရာယနော? ကုသလဿ ကမ္မဝိပါကံ ဒဿေတိ. ယံ စက္ခု ပါပမိတ္တသံသဂ္ဂေန ပါပမိတ္တုပသေဝေန ပါပမိတ္တဝသာနုဂေါ အကုသလံ ဓမ္မံ အဘိဝဍ္ဎတိ, တံ ဘာဝနာယ ဟီနာသု ဂတီသု ဥပပတ္တိံ ဒဿေတိ. တပ္ပရမော တေန ဝုစ္စတေ ဇောတိ တမပရာယနော.

Ở đây, hạng người nào là joti tamaparāyana (từ ánh sáng đến bóng tối)? Người ấy chỉ ra quả của nghiệp thiện. Mắt trí tuệ nào, do giao du với ác hữu, do thân cận ác hữu, do thuận theo ý muốn của ác hữu, làm tăng trưởng pháp bất thiện, do sự tu tập pháp ấy, chỉ ra sự tái sanh trong các cõi thấp kém. Lấy đó làm vui thích, do đó được gọi là joti tamaparāyana.

တတ္ထ ယော ပုဂ္ဂလော ဇောတိ ဇောတိပရာယနော သော ဇောတိတာ ပဘာတာ ယာဝ ပဏီတာသု ဂတီသု ဥပပတ္တိံ ဒဿေတိ. တပ္ပရမော တေနာဟ ဇောတိ ဇောတိပရာယနော.

Ở đây, hạng người nào là joti jotiparāyana, người ấy sáng chói, rực rỡ, cho đến chỉ ra sự tái sanh trong các cõi cao quý. Lấy đó làm vui thích, do đó nói là joti jotiparāyana.

ဇောတိတမပရာယနေန [Pg.306] ဒသ အကုသလာနံ ကမ္မာနံ ဥဒယံ ဒဿေတိ. တမေန ပုဂ္ဂလေန အကုသလာနံ ကမ္မာနံ ဝိပါကံ ဒဿေတိ. န အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဝိပါကံ ဒဿေတိ. တမေန အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာနိ ဒဿေတိ. ဇောတိနာ အဋ္ဌ သမ္မတ္တာနိ ဒဿေတိ. ဇောတိနာ တမပရာယနေန ဒသ အကုသလကမ္မပထေ ဒဿေတိ. ဇောတိနာ ပဏီတတ္တံ ဒဿေတိ. တမေန ဇောတိပရာယနေန အတပနီယံ ဓမ္မံ ဒဿေတိ. ဇောတိနာ တမပရာယနေန တပနီယံ ဓမ္မံ ဒဿေတိ. အယံ သုတ္တတ္ထော.

Bằng (hạng người) joti tamaparāyana, chỉ ra sự phát sanh của mười nghiệp bất thiện. Bằng hạng người u tối, chỉ ra quả của các nghiệp bất thiện. Không chỉ ra quả của các pháp bất thiện. Bằng bóng tối, chỉ ra tám tà tánh. Bằng ánh sáng, chỉ ra tám chánh tánh. Bằng (hạng người) joti tamaparāyana, chỉ ra mười con đường nghiệp bất thiện. Bằng ánh sáng, chỉ ra sự cao quý. Bằng (hạng người) tamo jotiparāyana, chỉ ra pháp không phiền não. Bằng (hạng người) joti tamaparāyana, chỉ ra pháp phiền não. Đây là ý nghĩa của kinh.

၁၀၄. တတ္ထ ကတမော ဒေသနာ ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ကိံ ဒေသိတံ? တတ္ထ ဝုစ္စတေ ဣမမှိ သုတ္တေ ကုသလာကုသလာ ဓမ္မာ ဒေသိတာ. ကုသလာကုသလာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဝိပါကော ဒေသိတော. ဟီနပ္ပဏီတာနဉ္စ သတ္တာနံ ဂတိ နာနာကာရဏံ ဒေသိတံ. အယံ ဒေသနာ ဟာရော.

104. Ở đây, desanā hāra (phương pháp thuyết giảng) là gì? Trong kinh này, điều gì được thuyết giảng? Về điều ấy, được nói rằng: trong kinh này, các pháp thiện và bất thiện được thuyết giảng. Và quả của các pháp thiện và bất thiện được thuyết giảng. Và sự khác biệt về cảnh giới của các chúng sanh thấp kém và cao quý được thuyết giảng. Đây là desanā hāra.

တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရော? အကုသလဿ ကမ္မဿ ယော ဝိပါကံ ပစ္စနုဘောတိ. တတ္ထ ဌိတော အကုသလေ ဓမ္မေ ဥပ္ပာဒိယတိ ဝိစယန္တံ ယုဇ္ဇတိ. ကုသလဿ ကမ္မဿ ယော ဝိပါကံ ပစ္စနုဘောတိ. တတ္ထ ဌိတော ကုသလေ ဓမ္မေ ဥပ္ပာဒိယတိ ဝိစယန္တံ ယုဇ္ဇတိ. အယံ ဝိစယော ယုတ္တိ စ.

Ở đây, vicaya hāra (phương pháp thẩm sát) là gì? Người nào trải nghiệm quả của nghiệp bất thiện, đứng trong đó, làm phát sanh các pháp bất thiện, việc thẩm sát điều đó là hợp lý. Người nào trải nghiệm quả của nghiệp thiện, đứng trong đó, làm phát sanh các pháp thiện, việc thẩm sát điều đó là hợp lý. Đây là vicaya (thẩm sát) và yutti (lý lẽ).

တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော ဟာရော? ယော ပုဂ္ဂလော ဇောတိ, သော ပစ္စဝေက္ခဏာယ ပဒဋ္ဌာနံ. ယော ပုဂ္ဂလော တမော, သော တမာဒိန္နံ ဝါနုပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနန္တိ ဒဿေတိ. တမေန ဇောတိပရာယနေန အပ္ပမာဒဿ ပဒဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ, တမော အဝိဇ္ဇာယ စ ဒိဋ္ဌိယာ စ ပဒဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ. ဇောတိနာ တမပရာယနေန ပမာဒဿ စ ဒိဋ္ဌိယာ စ ပဒဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ. အယံ ပဒဋ္ဌာနော.

Ở đây, padaṭṭhāna hāra (phương pháp nhân cần thiết) là gì? Hạng người nào là ánh sáng (joti), người ấy là nhân cần thiết cho sự quán xét. Hạng người nào là bóng tối (tamo), người ấy được chỉ ra là nhân cần thiết cho sự quán sát việc chấp thủ do bóng tối. Bằng (hạng người) tamo jotiparāyana, chỉ ra nhân cần thiết của sự không dể duôi. Bóng tối (tamo) chỉ ra nhân cần thiết của vô minh và tà kiến. Bằng (hạng người) joti tamaparāyana, chỉ ra nhân cần thiết của sự dể duôi và tà kiến. Đây là padaṭṭhāna hāra.

တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? တမေန တမပရာယနေန တမောတိ အဝိဇ္ဇာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌာယ သဗ္ဗကိလေသဓမ္မာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. တမေန ဇောတိပရာယနေန ဇောတိဝိဇ္ဇာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌာယ သဗ္ဗေ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. ဇောတိတမပရာယနေန ပမာဒေါ နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟောတိ. တမေန ဇောတိပရာယနေန အပ္ပမာဒေါ နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟောတိ. အယံ လက္ခဏော ဟာရော.

Ở đây, lakkhaṇa hāra (phương pháp đặc tính) là gì? Bằng (hạng người) tamo tamaparāyana, khi ‘bóng tối’ được chỉ ra là vô minh, thì tất cả các pháp phiền não được xem là đã được chỉ ra. Bằng (hạng người) tamo jotiparāyana, khi ‘ánh sáng’ được chỉ ra là minh, thì tất cả các pháp trợ Bồ-đề được xem là đã được chỉ ra. Bằng (hạng người) joti tamaparāyana, sự dể duôi được chỉ ra. Bằng (hạng người) tamo jotiparāyana, sự không dể duôi được chỉ ra. Đây là lakkhaṇa hāra.

တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ သတ္တာ နီစကုလိနော, န တေ ဣမံ သုတွာ ကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. ယေ သတ္တာ ဥစ္စကုလိနော, တေ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ [Pg.307] ဘိယျောသော မတ္တာယ ကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တီတိ. အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော. ဘူမိယံ ဥပဒေသော.

Ở đây, catubyūha hāra (phương pháp bốn dàn trận) là gì? Trong kinh này, ý định của Đức Thế Tôn là gì? Những chúng sanh nào thuộc dòng dõi thấp kém, sau khi nghe (pháp) này, họ sẽ không thọ trì và thực hành các pháp thiện. Những chúng sanh nào thuộc dòng dõi cao quý, họ sau khi nghe bài pháp này, ở mức độ cao hơn nữa, sẽ thọ trì và thực hành các pháp thiện. Đây là catubyūha hāra. Sự chỉ dẫn trong nền tảng.

တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? ယာ အဝိဇ္ဇာတော ပဘူတိ တဏှာ, အယံ သမုဒယော. ယော တမော တမပရာယနော, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ ဇောတိ ယေန သုတ္တေန ဓမ္မေန ပညာပိယတိ, သော ဓမ္မော ပညိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. တေန အမောဟေန တီဏိ ကုသလမူလာနိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ သဂ္ဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ.

Ở đây, āvaṭṭa hāra (phương pháp xoay vòng) là gì? Tham ái nào bắt nguồn từ vô minh, đây là Tập đế. (Hạng người) nào là tamo tamaparāyana, đây là Khổ đế. Hai sự thật này là Khổ và Tập. Ánh sáng (joti) được biểu thị bằng kinh và pháp nào, pháp ấy là nhân cần thiết của tuệ quyền. Bằng sự không si mê ấy, ba thiện căn đi đến sự viên mãn, là nhân cần thiết của cõi trời.

တတ္ထ ကတမာ ဝိဘတ္တိ? တမော တမပရာယနောတိ န ဧကံသေန. ကိံ ကာရဏံ? အတ္ထိ တမော စ ဘဝေါ အပရာပရိယဝေဒနီယေန စ ကုသလေန ဇောတိနာ ပုဂ္ဂလေန သဟောပတ္တိဘာဝေ. အတ္ထိ ဇောတိ စ ဘဝေါ အပရာပရိယဝေဒနီယေန စ အကုသလေန တမေန ပုဂ္ဂလေန သဟောပတ္တိဘာဝေ ပရိဝတ္တနာ တမေသု ပဋိပက္ခောတိ ဇောတိနာ တမပရာယနော.

Trong ấy, vibhatti (phân tích) là gì? (Câu) ‘Người tối tăm có đích đến là tối tăm’ không phải là một chiều. Lý do là gì? Có bóng tối và sự hiện hữu trong trường hợp đồng sanh với hạng người ánh sáng có thiện nghiệp sẽ được cảm thọ trong đời sau. Có ánh sáng và sự hiện hữu trong trường hợp đồng sanh với hạng người tối tăm có bất thiện nghiệp sẽ được cảm thọ trong đời sau; sự chuyển đổi trong các hạng người tối tăm là đối nghịch. Do đó, người ánh sáng (cũng có thể) có đích đến là tối tăm.

တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော? ယော တမော, သော ဧဝံ အတ္တဗျာပါဒါယ ပဋိပန္နော, သော အဿဒ္ဓါယ ဗာလော အကုသလော အဗျတ္တော အနာဒီနဝဒဿီ. ယော ဇောတိ, သော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ပဏ္ဍိတော ကုသလော ဗျတ္တော အာဒီနဝဒဿီ. အယံ ဝေဝစနော.

Trong ấy, vevacana (đồng nghĩa) là gì? Người nào là tối tăm, người ấy thực hành để tự làm hại mình; do không có đức tin, người ấy là kẻ ngu, bất thiện, không thông thạo, không thấy sự nguy hiểm. Người nào là ánh sáng, người ấy thực hành vì lợi ích của mình, là bậc trí, thiện xảo, thông thạo, thấy sự nguy hiểm. Đây là vevacana.

တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? သော ပုဂ္ဂလော ဝိပါကပညတ္တိယာ ပညာပိယတိ, အကုသလေ ပရိယာဒိန္နတာ ပညာပိယတိ. ဇောတိကုသလဓမ္မုပပတ္တိပညတ္တိယာ ပညာပိယတိ ကုသလဓမ္မဝိပါကပညတ္တိယာ စာတိ.

Trong ấy, paññatti (chế định) là gì? Hạng người ấy được biết đến bằng chế định về quả, được biết đến do sự nắm giữ các pháp bất thiện. (Hạng người) ánh sáng được biết đến bằng chế định về sự sanh khởi của các pháp thiện và bằng chế định về quả của các pháp thiện.

ဩတရဏောတိ ယေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ ယဉ္စ ဇရာမရဏံ ယာ စ အဝိဇ္ဇာ, တံ ပဒဋ္ဌာနံ, နိဒ္ဒေသေန ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒေါ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော ယော ယာဝ ဇရာမရဏနိရောဓော, ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ. ဓမ္မဓာတု ဓမ္မာယတနဉ္စ ပဒဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒေသေန ဓာတူသု.

Otaraṇa (áp dụng) là gì? Các hành nào do duyên vô minh, và già chết nào, và vô minh nào, đó là nhân gần. Bằng sự chỉ dẫn, sự sanh khởi của minh là sự diệt của vô minh, sự diệt nào cho đến sự diệt của già chết; hai pháp này được bao gồm trong hành uẩn. Pháp giới và pháp xứ là nhân gần, (được giải thích) bằng sự chỉ dẫn trong các giới.

တတ္ထ ကတမော သောဓနော? ဣမဿ သုတ္တဿ ဒေသိတဿ အာရမ္ဘော. အဓိဋ္ဌာနောတိ တမောတိ ဘဂဝါ ဗြဝီတိ, န ဧကံ ပုဂ္ဂလံ ဒေသေတိ. ယာဝတာ သတ္တာနံ ဂတိ, တတ္ထ ယေ ဒုစ္စရိတဓမ္မေန ဥပပန္နာ, တေ ဗဟုလာဓိဝစနေန တမော နိဒ္ဒိသတိ. ယာ ဇောတိ သဗ္ဗသတ္တေသု ကုသလဓမ္မောပပတ္တိ သဗ္ဗံ တံ ဇောတီတိ အဘိလပတိ အယမေကတာ ပစ္စယော ယောနိသောမနသိကာရပညတ္တိ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ပုဂ္ဂလာနံ.

Trong ấy, sodhana (thanh lọc) là gì? Là sự khởi đầu của kinh này đã được thuyết giảng. Adhiṭṭhāna (xác định) là gì? Đức Thế Tôn nói ‘tối tăm’, Ngài không thuyết về một hạng người duy nhất. Trong tất cả các cõi đi của chúng sanh, những ai sanh lên với pháp ác hạnh, những người ấy được chỉ là ‘tối tăm’ bằng một danh xưng số nhiều. Sự sanh khởi của pháp thiện nào trong tất cả chúng sanh, tất cả đó được gọi là ‘ánh sáng’. Đây là duyên của sự đồng nhất, là chế định về như lý tác ý của bốn hạng người đại nhân.

တတ္ထ [Pg.308] ကတမော ပရိက္ခာရော? အကုသလဿ ပါပမိတ္တတာ ပစ္စယော, အယောနိသော မနသိကာရော ဟေတု. ကုသလဿ ကလျာဏမိတ္တတာ ပစ္စယော, ယောနိသော မနသိကာရော ဟေတု.

Trong ấy, parikkhāra (yếu tố phụ trợ) là gì? Đối với bất thiện, thân cận bạn ác là duyên, không như lý tác ý là nhân. Đối với thiện, thân cận bạn lành là duyên, như lý tác ý là nhân.

တတ္ထ ကတမာ သမာရောပနာတိ? ဣဓေကစ္စော နီစေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော ဟောတီတိ နီစေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော ရူပေသု သဒ္ဒေသု ဂန္ဓေသု ရသေသု ဖဿေသု, သော ဥပပန္နော သဗ္ဗမှိ မာနုဿကေ ဥပဘောဂပရိဘောဂေ. ဇောတိ ပဏီတေသု ကုသလေသု ဥပပန္နော သဗ္ဗမှိ မာနုဿကေ ဥပဘောဂပရိဘောဂေ ဥပပန္နောတိ.

Trong ấy, samāropana (liên hệ) là gì? (Câu) ‘Ở đây, có người được tái sanh trong gia đình hạ tiện’ có nghĩa là: được tái sanh trong gia đình hạ tiện là được tái sanh trong các sắc, thanh, hương, vị, xúc (hạ tiện); người ấy sanh lên trong toàn thể cõi người với sự hưởng thụ và tiêu dùng. (Hạng người) ánh sáng sanh lên trong các pháp thiện cao quý, cũng sanh lên trong toàn thể cõi người với sự hưởng thụ và tiêu dùng.

၁၀၅. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ စ သုတ္တံ? န တံ ဒဠှံ ဗန္ဓနမာဟု ဓီရာတိ ဂါထာ. ကေန ကာရဏေန တံ ဗန္ဓနံ ဒဠှံ? စတူဟိ ကာရဏေဟိ ဣဿရိယေန သက္ကာ မောစေတုံ ဓနေန ဝါ အညေန ဝါ ယာစနာယ ဝါ ပရာယနေန ဝါ. ယေသု စ အယံ ရာဂေါ မဏိကုဏ္ဍလေသု ပုတ္တေသု ဒါရေသု စ ယာ အပေက္ခာ, ဣဒမဿ စေတသိကဗန္ဓနံ. တံ န သက္ကာ ဣဿရိယေန ဝါ ဓနေန ဝါ အညေန ဝါ ယာစနာယ ဝါ ပရာယနေန ဝါ မောစေတုံ. န စ တတ္ထ ကောစိ အတ္ထိ ပါဋိဘောဂေါ. ဣမိနာ ဗန္ဓနတော မောစယိတ္ထာတိ ဒေဝေါ ဝါ မနုဿော ဝါ တဒိဒံ ဗန္ဓနံ ရာဂါနုသယေန စ ဆသု ဗာဟိရေသု စ အာယတနေသု ဗန္ဓတိ. ရူပေသု ရူပတဏှာ ဗန္ဓတိ, ယာဝ ဓမ္မေသု ဓမ္မတဏှာ. ယော ဣဓ လောကေ ဗန္ဓော ပရလောကသ္မိံ ဗန္ဓော နီယတိ. သော ဗန္ဓော ဇာယတိ, ဗန္ဓော မီယတိ. ဗန္ဓော အသ္မာ လောကာ ပရံ လောကံ ဂစ္ဆတိ. န သက္ကာ မောစေတုံ အညတြ အရိယမဂ္ဂေန ဣမဉ္စ ဗန္ဓနံ. မရဏဘာဝဉ္စ ဥပပတ္တိဘာဝဉ္စ ဘယတော ဝိဒိတွာ ဆန္ဒရာဂံ ပဇဟတိ. သော ဣမံ ဆန္ဒရာဂံ ပဇဟိတွာ အတိက္ကမတိ. အယဉ္စ လောကော ဣတော ပရံ ဒုတိယော.

105. Trong ấy, kinh nào thuộc phần ô nhiễm và phần xuyên thấu? Là bài kệ: ‘Bậc trí không gọi đó là sự trói buộc bền chặt...’. Do lý do gì sự trói buộc ấy là bền chặt? (Sự trói buộc vật chất có thể được giải thoát) bằng bốn lý do: bằng quyền lực, hoặc bằng của cải, hoặc bằng điều khác, hoặc bằng sự cầu xin, hoặc bằng sự phục tùng. Và lòng tham này đối với ngọc, hoa tai, con cái, và vợ, sự quyến luyến nào, đây là sự trói buộc thuộc về tâm của người ấy. Sự trói buộc đó không thể được giải thoát bằng quyền lực, hoặc bằng của cải, hoặc bằng điều khác, hoặc bằng sự cầu xin, hoặc bằng sự phục tùng. Và ở đó không có ai bảo lãnh, dù là trời hay người, (nói rằng): ‘Hãy giải thoát khỏi sự trói buộc này’. Sự trói buộc này trói buộc do tùy miên tham và trong sáu ngoại xứ. Trong các sắc, ái đối với sắc trói buộc, cho đến trong các pháp, ái đối với pháp trói buộc. Sự trói buộc nào ở đời này, sự trói buộc ấy được dẫn đến đời sau. Người ấy bị trói buộc mà sanh, bị trói buộc mà chết. Bị trói buộc mà đi từ đời này sang đời khác. Không thể giải thoát sự trói buộc này ngoại trừ bằng thánh đạo. Thấy được sự đáng sợ trong việc chết và việc sanh, người ấy từ bỏ dục tham. Người ấy, sau khi từ bỏ dục tham này, liền vượt qua. Và thế giới này là thứ hai sau thế giới kia.

တတ္ထ ယံ ဗန္ဓနာသင်္ခါရာနံ ပဟာနံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဥဘယေသု ဌာနေသု ဝီရိယံ, ဂန္ဓပရိဝါတော သုမုနိ နောပလိမ္ပတိ. တထေဝ ပရိဂ္ဂဟေသု ပုတ္တေသု ဒါရေသု စ အဝူဠှော သလ္လောတိ တဿေဝ တဏှာယ ပဟာနံ ဒဿေတိ. အယံ တဏှာမူလဿ ပဟာနာ ဝရေ အပ္ပမတ္တောတိ ကာမော ပမာဒဝတ္တတိ ပဟာနာယ နေက္ခမ္မာဘိရတော အပ္ပမာဒဝိဟာရီ ဘဝတိ. တဿ အာသယံ ပဟာနာယ နေဝ ဣမံ လောကံ အာသီသတိ န ပရလောကံ. န ဣဓလောကံ နိဿိတံ, ပိယရူပံ သာတရူပံ အာကင်္ခတိ. နာပိ ပရလောကံ နိဿိတံ ပိယရူပံ သာတရူပံ [Pg.309] အာကင်္ခတိ, တေန ဝုစ္စတေ ‘‘နာသီသတေ လောကမိမံ ပရံ လောကဉ္စာ’’တိ. ယံ တဿ ပဟာနံ တံ ဆေဒနံ အဋ္ဌကဝဂ္ဂိယေသု မုနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. သော ဣဓ ဝိရောဓော အဋ္ဌကဝဂ္ဂိယေသု နာသီသနံ ဣဓ အနာထာ. တထာယံ တဏှာယ တဿ ပရိဂ္ဂဟဿ ဝတ္ထုကာမဿ ဧကဂါထာယ ဧတေ သဗ္ဗေ ကာမာ ဒဿိတာ. တေန ဘဂဝါ ဒေသေတိ ‘‘ဧတမ္ပိ ဆေတွာန ပရိဗ္ဗဇန္တိ အနပေက္ခိနော သဗ္ဗကာမေ ပဟာယာ’’တိ. ဣမိဿာ ဂါထာယ ဒွိဓာ နိဒ္ဒေသော သံသန္ဒနနိဒ္ဒေသော စ သမယနိဒ္ဒေသော စ, ယထာ အယံ ဂါထာ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ, ဧဝံ တာယ ဂါထာယ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ ဝိသဇ္ဇနာ. ဧဝံ ဂါထာ သဗ္ဗဂါထာသု ဗျာကရဏေသု ဝါ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ သုတ္တံ.

Trong ấy, sự từ bỏ các hành trói buộc, điều này được gọi là tinh tấn ở cả hai nơi. Bậc thiện tu không bị ô nhiễm bởi các kiết sử bao quanh. Cũng như vậy, trong các tài sản, con cái và vợ, (ái) là mũi tên chưa được nhổ ra, do đó (kinh) chỉ ra sự từ bỏ chính ái ấy. Vị này, do từ bỏ gốc rễ của ái, được gọi là không dể duôi trong (pháp) cao thượng. Người mong muốn (giải thoát), để từ bỏ sự dể duôi, trở nên ưa thích xuất ly, sống không dể duôi. Do từ bỏ ái dục, vị ấy không mong cầu đời này, cũng không mong cầu đời sau. Vị ấy không khao khát sắc đáng yêu, sắc đáng hài lòng thuộc về đời này. Vị ấy cũng không khao khát sắc đáng yêu, sắc đáng hài lòng thuộc về đời sau, do đó được nói rằng: ‘Không mong cầu đời này và cả đời sau’. Sự từ bỏ nào của vị ấy, sự cắt đứt ấy, bậc ẩn sĩ đã chỉ ra trong Phẩm Tám. Sự đối nghịch ở đây trong Phẩm Tám là không mong cầu; ở đây (là) không nơi nương tựa. Như vậy, do ái, sự nắm giữ các dục trần của người ấy, tất cả các dục ấy được chỉ ra bằng một bài kệ. Do đó, Đức Thế Tôn thuyết giảng: ‘Cắt đứt cả điều ấy rồi, họ đi tu không quyến luyến, sau khi từ bỏ tất cả các dục’. Bài kệ này có sự giải thích, là sự giải thích so sánh, như vậy là có hai. Bài kệ này là câu trả lời cho cả phần ô nhiễm và phần xuyên thấu. Như vậy, kinh được chỉ ra trong bài kệ, trong tất cả các bài kệ hay trong các bài giảng.

၁၀၆. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? ဣမံ သုတ္တံ ကေနာဓိပ္ပာယေန ဒေသိတံ. ယေ ရာဂစရိတာ သတ္တာ, တေ ကာမေ ပဇဟိဿန္တီတိ အယံ တတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော.

106. Trong ấy, desanā (giáo huấn) là gì? Kinh này được thuyết giảng với chủ ý nào? Những chúng sanh nào có tánh tham, họ sẽ từ bỏ các dục; đây là chủ ý của Đức Thế Tôn trong kinh ấy.

တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? ယဿ ဒသဝတ္ထုကာ ကိလေသာ ဥတ္တိဏ္ဏာ ဝန္တာ ဝိဒိတာ. ကတမေ ဒသဝိဓာတိ, ကိလေသကာမာ စ ဩရမ္ဘာဂိယဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာ စ သံယောဇနာ ဒသဝတ္ထုကာနိ အာယတနာနိ, အယံ ဝိစယော.

Trong ấy, vicaya (thẩm sát) là gì? Đối với người nào, các phiền não có mười sự vật đã được vượt qua, đã được nôn ra, đã được biết rõ. Mười loại là gì? Là các dục phiền não, các hạ phần và thượng phần kiết sử, và mười xứ có sự vật. Đây là vicaya.

တတ္ထ ကတမာ ယုတ္တိ? ယေ သာရတ္တာ တေ ဂါဠှဗန္ဓနေန ဗန္ဓန္တိ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ.

Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải tương hợp là gì? Những ai tham đắm mãnh liệt, họ bị trói buộc bằng sự trói buộc vững chắc. Đây là phương pháp luận giải tương hợp.

တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော? သာရတ္တော မဏိကုဏ္ဍလေသု မမံကာရဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အပေက္ခာတိ အတီတဝတ္ထုဿ သရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဧတမ္ပိ ဆေတွာတိ ဘာဝနာယ ပဒဋ္ဌာနံ.

Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải nhân cận là gì? Sự tham đắm mãnh liệt vào bông tai ngọc là nhân cận của ngã sở. Sự luyến ái là nhân cận của việc có tham ái đối với sự vật quá khứ. Câu ‘sau khi cắt đứt cả điều này’ là nhân cận của sự tu tập.

တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? သာရတ္တစိတ္တော မဏိကုဏ္ဍလေသု ယော အဟံကာရေ ဝိသတ္တော မမံကာရေ ဝိသတ္တော, ယော ပုတ္တဒါရေ သာရတ္တော. ခေတ္တဝတ္ထုသ္မိံ သာရတ္တော. အယံ လက္ခဏော ဟာရော.

Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải đặc tính là gì? Người có tâm tham đắm mãnh liệt vào bông tai ngọc, người nào dính mắc vào ngã chấp, dính mắc vào ngã sở, người nào tham đắm vợ con, tham đắm ruộng vườn. Đây là phương pháp luận giải đặc tính.

တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣဓ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော. ယေ နိဗ္ဗာနေန ဆန္ဒိကာ ဘဝိဿန္တိ, တေ ပုတ္တဒါရေ တဏှံ ပဇဟိဿန္တိ. အယံ တတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ.

Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải tứ phân là gì? Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai sẽ có ý muốn đối với Nibbāna, họ sẽ từ bỏ ái dục đối với vợ con. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đây. Đây là bốn chân lý.

တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော? ယာ ပုတ္တဒါရေ တဏှာ, အယံ သမုဒယော. ယေ ဥပါဒိန္နက္ခန္ဓာ, တေ ယေ စ ဗာဟိရေသု ရူပေသု ရူပပရိဂ္ဂဟော, ဣဒံ ဒုက္ခံ, ယံ [Pg.310] တတ္ထ ဆေဒနီယံ, အယံ နိရောဓော. ယေန ဘိဇ္ဇတိ, အယံ မဂ္ဂေါ. ဝိဘတ္တီတိ နတ္ထိ ဝိဘတ္တိယာ ဘူမိ, ပရိဝတ္တနောတိ ပဋိပက္ခော နိဒ္ဒိဋ္ဌော.

Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải luân chuyển là gì? Ái dục đối với vợ con, đây là Tập đế. Các thủ uẩn, và sự nắm giữ sắc pháp ở các đối tượng bên ngoài, đây là Khổ đế. Điều cần được cắt đứt ở đây, đây là Diệt đế. Pháp mà nhờ đó phiền não bị phá vỡ, đây là Đạo đế. Về phương pháp luận giải phân tích, không có cơ sở cho phương pháp luận giải phân tích. Về phương pháp luận giải chuyển đổi, pháp đối nghịch được chỉ ra.

တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော? နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဝေဝစနော. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? အတ္ထိ တဏှာ ဧကော သတ္တော ဩတိဏ္ဏော တပ္ပစ္စယာ ဝိညာဏံ ယာဝ ဇရာမရဏံ. ယာ တတ္ထ ဝေဒနာ, အယံ အဝိဇ္ဇာ ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော ယာဝ ဇရာမရဏနိရောဓော.

Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải đồng nghĩa là gì? Từ đồng nghĩa đã được chỉ ra. Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải thâm nhập là gì? Có ái dục, một chúng sanh đã đi vào. Do duyên ấy, thức cho đến lão tử (cũng đi vào). Thọ nào có ở đó, đây là vô minh. Do minh sanh khởi nên vô minh diệt, cho đến lão tử diệt.

တတ္ထ ကတမော သောဓနော? သုဒ္ဓေါ ဂါထာယ အာရမ္ဘော. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော? န တံ ဒဠှံ ဗန္ဓနမာဟု ဓီရာတိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ, န ဝေမတ္တတာယ. စတ္တာရော ရာဂါ ကာမရာဂေါ ရူပရာဂေါ ဘဝရာဂေါ ဒိဋ္ဌိရာဂေါ စာတိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ.

Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải thanh lọc là gì? Phần mở đầu của câu kệ là thanh tịnh. Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải quyết định là gì? Trong câu kệ ‘Bậc trí không gọi đó là sự trói buộc vững chắc’, (các loại tham ái) được trình bày như là một, không phải như là khác biệt. Bốn loại tham ái là dục ái, sắc ái, hữu ái, và kiến ái, được trình bày như là một.

တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? ယေသံ ရာဂေါ မဏိကုဏ္ဍလေသု တဿ သုဘသညာ ဟေတု, အနုဗျဉ္ဇနသော စ နိမိတ္တဂ္ဂါဟိတာ ပစ္စယော. ယာယ တေ ဆိန္နာနိ တဿ အသုဘသညာ ဟေတု, နိမိတ္တဂ္ဂဟဏအနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂဟဏဝိနောဒနံ ပစ္စယော.

Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải trợ duyên là gì? Đối với những người có tham ái về bông tai ngọc, tịnh tưởng là nhân (hetu), và sự nắm bắt tướng chung và tướng riêng là duyên (paccayo). Nhờ pháp nào mà những tham ái ấy được cắt đứt, đối với người ấy, bất tịnh tưởng là nhân, và sự loại bỏ việc nắm bắt tướng chung và tướng riêng là duyên.

တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော? သာရတ္တော မဏိကုဏ္ဍလေသု သမ္မူဠှဝိဓော ဒုဋ္ဌာတိပိ ဧတမ္ပိ ဆေတွာန ပရိဗ္ဗဇန္တီတိ တံ ပရိညာတတ္ထံ ပရိဝဇ္ဇိတတ္ထံ ပဇဟိတာ, အယံ သမာရောပနော.

Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải áp dụng là gì? Sự tham đắm mãnh liệt vào bông tai ngọc, trạng thái si mê, sự sân hận, v.v... (được áp dụng vào câu) ‘sau khi cắt đứt cả điều này, họ đi xuất gia.’ Do đó, điều ấy được từ bỏ nhằm mục đích liễu tri, nhằm mục đích tránh né. Đây là phương pháp luận giải áp dụng.

၁၀၇. ယံ စေတသိကံ ယံ ပကပ္ပိတံ ဝိတ္ထာရေန ပစ္စယော, ယံ ဝါ စေတသိကံ ကာယိကံ စေတသိကံ ကမ္မံ. ကိံကာရဏာ? စေတသိကာ ဟိ စေတနာ မနောကမ္မာတိ ဝုစ္စတေ, သာ စေတနာကမ္မံ, ယံ စေတသိကံ ဣမံ ကာယိကဉ္စ ဝါစသိကဉ္စ ဣမာနိ တီဏိ ကမ္မာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ. ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မဉ္စ တာနိ ကုသလာနိ ပိယံ ကာယေန စ ဝါစာယ စ အာရဘတိ ပရာမသတိ, အယံ ဝုစ္စတိ သီလဗ္ဗတပရာမာသော. သင်္ကပ္ပနာ တေ တိဝိဓာ သင်္ခါရာ ပုညမယာ အပုညမယာ အာနေဉ္ဇမယာ, တပ္ပစ္စယာ ဝိညာဏံ တေ အာရမ္မဏမေတံ ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ. ယာ သုဘသညာ သုခသညာ အတ္တသညာ စ. ဣဒံ စေတသိကံ. ယံ ရူပူပဂံ ဝိညာဏံ တိဋ္ဌတိ ရူပါရမ္မဏံ ရူပပတိဋ္ဌိတံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတံ ဂစ္ဆတိ, အယံ သင်္ကပ္ပနာ, ဣတိ ယံ ဝိညာဏဋ္ဌိတီသု [Pg.311] ဌိတံ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တိအာရမ္မဏဝသေန ဥပါဒါနံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ စေတသိကန္တိ.

107. Bất cứ điều gì thuộc về tâm, bất cứ điều gì được tư duy, một cách rộng rãi, là duyên. Hoặc bất cứ nghiệp nào thuộc về tâm, về thân, là ý nghiệp. Vì sao? Vì tư tâm sở (cetanā) được gọi là ý nghiệp (manokamma), tư ấy là nghiệp. Bất cứ điều gì thuộc về tâm, điều này là thân nghiệp và khẩu nghiệp. Ba nghiệp này đã được chỉ ra. Thân nghiệp và khẩu nghiệp, chúng là thiện... điều mà người ấy thực hành, chấp thủ, đây được gọi là giới cấm thủ. Sự tư duy, đó là ba loại hành: phước hành, phi phước hành, và bất động hành. Do duyên ấy, có thức. Chúng là đối tượng này, là nền tảng cho thức. Tịnh tưởng, lạc tưởng, và ngã tưởng. Đây là pháp thuộc về tâm. Thức nào đi đến sắc, tồn tại, lấy sắc làm đối tượng, lấy sắc làm chỗ đứng, được nuôi dưỡng bằng hỷ, đi đến sự tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh, đây là sự tư duy. Như vậy, sự sanh khởi đầu tiên, đứng trong các thức trú, do năng lực của đối tượng, là thủ. Điều này được gọi là pháp thuộc về tâm.

တတ္ထ ဌိတဿ အရူပဿ ယာ နိကန္တိ အဇ္ဈောသာနံ, ဣဒမ္ပိ သကမ္ပိတံ မနာပိကေသု ရူပေသု ပိယရူပသာတရူပေသု အာဘောဂေါ, ဣဒံ စေတသိကံ. ယံ စေတေတိ သတ္တေသု မနာပိကေသု အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထော ပဋိဃာနုသယေသု ဗျာပါဒကာယဂန္ထော သဗ္ဗေ စတ္တာရော ဂန္ထာ, အယံ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ပဌမာဘိနိပါတော စိတ္တဿ ယာ စေတနာ ယဿ တတ္ထ အဿာဒါနုပဿိဿ အနေကာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ စိတ္တံ အရူပဝတိယော ဟောန္တိ. ပုဂ္ဂလော ရာဂါနုဗန္ဓိဘူတော တေဟိ ကိလေသကာမေဟိ ယထာ ကာမကရဏီယော, အယံ ဝုစ္စတေ ကာမေသု ပကပ္ပနာ. ဧဝံ သဗ္ဗေ စတ္တာရော ဩဃာ. ယံ တေဟိ ကာမေဟိ သံယုတ္တော ဝိဟရတိ ဘာဝိတော အဇ္ဈောသန္နော, အယံ စေတနာ. ယဿ တထာယံ အဝီတရာဂဿ အဓိဂတပေမဿ တဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ဒုက္ခာနုပရိဝတ္တိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ သရိတဿ ဝယဓမ္မသမုပ္ပာဒေါ စိတ္တံ ပရိယာဒိယတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ပကပ္ပိတန္တိ.

Ở đó, đối với người an trú trong vô sắc, sự ham muốn, sự đắm nhiễm nào, điều này cũng là sự dao động. Đối với các sắc pháp khả ý, các sắc pháp đáng yêu, đáng hài lòng, sự chú tâm, đây là pháp thuộc về tâm. Điều mà người ấy chủ ý đến đối với các chúng sanh khả ý là tham thân triền. Đối với các sân tuỳ miên là sân thân triền. Tất cả là bốn triền. Đây là sự rơi vào ban đầu đối với năm dục trưởng dưỡng, là tư của tâm. Đối với người thường quán thấy vị ngọt, nhiều pháp ác, bất thiện khởi lên trong tâm. Cá nhân bị tham ái trói buộc, bị các dục vọng phiền não ấy chi phối theo ý muốn, điều này được gọi là sự tư duy trong các dục. Như vậy, tất cả là bốn bộc lưu. Người nào sống liên hệ, bị chi phối, đắm nhiễm trong các dục ấy, đây là tư. Đối với người chưa ly tham, đã đạt được sự yêu mến, do sự biến đổi và khác đi của chúng, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Thức trở nên xoay vần theo khổ. Đối với người có chánh niệm, sự sanh khởi của các pháp có tính hoại diệt chiếm giữ tâm. Điều này được gọi là sự tư duy.

ဧကမေကဿ စေတေတိ စ ပကပ္ပေတိ စ ဝိညာဏဿ ဌိတိ ယာ ဟောတိ, သာ စ ဌိတိ ဒွိဓာ အာရမ္မဏဋ္ဌိတိ စ အာဟာရဋ္ဌိတိ စ. တတ္ထ ယာ အာရမ္မဏဋ္ဌိတိ, အယံ နာမရူပဿ ပစ္စယော. ယာ အာဟာရဋ္ဌိတိ ယာ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိကာ ဌိတိ ယာ စ ပေါနောဘဝိကာ ဌိတိ, အယံ ဝုစ္စတိ အာရမ္မဏံ. တံ ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ တဿ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ ယာဝ ဇရာမရဏဉ္စ စေတေတိ, အထ စ ပုန ပတ္ထယတေ ယတော န ပေါနောဘဝိကာ အနာဂတဝတ္ထုမှိ, အယံ ပဋိပက္ခော နိဒ္ဒိဋ္ဌော. န စေတေတိ န ပတ္ထယတိ အထ စ ဒူသေတီတိ ဒုဝိဓော နိဒ္ဒေသော. အဿ ပုဗ္ဗေ ဟောတိ တံ စေတသိကံ တံ ပကပ္ပိတံ အသမူဟတံ တပ္ပစ္စယာ, အယံ ဝိညာဏဿ ဌိတိ ဟောတိ.

Đối với mỗi một pháp, người ấy chủ ý và tư duy. Thức trú nào có, thức trú ấy có hai loại: đối tượng trú và vật thực trú. Trong đó, đối tượng trú là duyên cho danh sắc. Vật thực trú, là trú xứ tạo ra tái sanh, là trú xứ thuộc về tái sanh, đây được gọi là đối tượng. Điều đó là nền tảng cho thức. Đối với người ấy, do duyên thức, người ấy chủ ý đến danh sắc cho đến lão tử. Và rồi, người ấy lại mong cầu điều không thuộc về tái sanh trong sự vật vị lai, đây là pháp đối nghịch được chỉ ra. Không chủ ý, không mong cầu, và còn làm hư hoại, như vậy sự trình bày có hai loại. Đối với người ấy, trước đây đã có pháp thuộc về tâm ấy, sự tư duy ấy, chưa được nhổ lên, do duyên ấy, đây là thức trú.

၁၀၈. အထ ဝါ တဿ အနုသယာ အာဝိဘဝန္တိ တပ္ပစ္စယာ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါ နိဗ္ဗတ္တတိ. အထ ဝါ နံ သံကိယတေ အပ္ပေတု အာဂါရေ ဝါ, သုခုမာ ဝါ သန္တိ ဝါ န သံကိယတေ ကာမေ တံ ဧဝံ နိစ္စေသုပိ အာဂါရေသု ဇာတော ဟောတိ. တံ နယတိ ယံ နော ကပ္ပေတုံ ဧဝံ သင်္ခါရာ စေတိတာ ပကပ္ပိတာ စ အာရမ္မဏဘူတာ [Pg.312] ဟောန္တိ, ယာ စ စေတနာ ယာ စ ပကပ္ပနာ ယဉ္စ ဝတ္ထု နိဗ္ဗတ္တံ, ဥဘောပိ ဧတေ အာရမ္မဏံ ဝိညာဏဿ တထာ စေတနာယ စ သင်္ကပ္ပနာယ စ ပတ္ထနာယ စ ဘူတာ သတ္တာ စေတေတိ စ သင်္ကပ္ပေတိ စ. ယံ ဂဝေသနာ န စ စေတေတိ န စ သင်္ကပ္ပေတိ. ကတမေ စ သတ္တာ ဘူတာ? ယေ စ တနုဇာတအဏ္ဍဇာပိ အဏ္ဍကာ အနုဘိန္နာ သံသေဒဇာ န စ သမ္ဘိန္နာ ဣမေ ဘူတာ. ကတမေ သမ္ဘဝေသိနော ဂဗ္ဘဂတာ အဏ္ဍဂတာ သံသရန္တော ဣမေ န စေတေတိ န ပတ္ထေတိ န စ သင်္ကပ္ပေတိ. အနုသယေ န စ ပုနဗ္ဘဝေါ နိဗ္ဗတ္တီတိ? ယေ ဘူတာ သတ္တာ ယေ သမ္ဘဝေသိနော, တေ ထာဝရာ. ယေ ဝါ သတော စေတေန္တိ ပတ္ထေန္တိ စ ယေ ထာဝရာ. တေ န စ စေတေန္တိ, န စ ပတ္ထေန္တိ, န စ သင်္ကပ္ပေန္တိ, အနုသယေန စ သံသရန္တိ.

108. Hoặc là, các tùy miên của người ấy trở nên hiện rõ, do duyên ấy sự tái sanh của người ấy được phát sanh. Hoặc là, người ấy được tán thán dầu cho ở trong nhà, hoặc là vi tế hoặc là an tịnh, người ấy không được tán thán ở trong các dục, như vậy người ấy được sanh ra ở trong các trú xứ thường hằng. Vị ấy không tán thán điều ấy, điều mà không phải để suy lường, như vậy các hành đã được tác ý và đã được suy lường trở thành đối tượng. Và điều gì là tác ý, và điều gì là sự suy lường, và vật gì đã được phát sanh, cả hai điều này là đối tượng của thức, cũng vậy do tác ý, do sự suy lường, và do sự mong cầu, các chúng sanh đã hiện hữu thì có tác ý và có suy lường. Điều gì là sự tìm cầu, không có tác ý và không có suy lường. Và những chúng sanh nào đã hiện hữu? Những chúng sanh noãn sanh có vỏ mỏng, những chúng sanh từ trứng chưa được nở, những chúng sanh thấp sanh chưa được nở, những chúng sanh này đã hiện hữu. Những chúng sanh nào đang tìm sanh hữu? Những chúng sanh trong thai tạng, những chúng sanh trong trứng, những chúng sanh đang luân hồi, những chúng sanh này không có tác ý, không có mong cầu, và không có suy lường. Do tùy miên, sự tái sanh được phát sanh. Những chúng sanh nào đã hiện hữu, những chúng sanh nào đang tìm sanh hữu, chúng là những chúng sanh bất động. Hoặc những chúng sanh nào có chánh niệm, có tác ý và có mong cầu, chúng là những chúng sanh bất động. Chúng không có tác ý, không có mong cầu, và không có suy lường, và chúng luân hồi do tùy miên.

အပရော ပရိယာယော. ယေ အရိယပုဂ္ဂလာ သေက္ခာ, တတ္ထ တေ န စ စေတေန္တိ, န စ သင်္ကပ္ပေန္တိ, အနုသယေန ပုန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ.

Một pháp môn khác. Những bậc Thánh nhân là hữu học, ở đây các vị ấy không có tác ý, không có suy lường, do tùy miên các vị ấy lại sanh khởi.

အပရော ပရိယာယော. သုခုမာ ပါဏာ ဘူမိဂတာ ဥဒကဂတာ စက္ခုနော အာပါထံ နာဂစ္ဆန္တိ, တေ န စ စေတေန္တိ, န စ သင်္ကပ္ပေန္တိ, အနုသယေန စ သံသရန္တိ.

Một pháp môn khác. Các sinh vật vi tế ở trong đất, ở trong nước không đi vào tầm nhìn của mắt, chúng không có tác ý, không có suy lường, và chúng luân hồi do tùy miên.

အပရော ပရိယာယော. ဗာဟိကာ သဗ္ဗေ ဘိက္ခူ အဘိမာနိကာ, တေ န စ စေတေန္တိ, န စ ပတ္ထယန္တိ, အနုသယေန စ သံသရန္တိ, န စ စေတေန္တိ, န စ သင်္ကပ္ပေန္တိ, န စ အနုသေန္တိ. အာရမ္မဏမ္ပေတံ န ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ.

Một pháp môn khác. Tất cả các vị tỳ khưu ngoại đạo có lòng kiêu mạn, các vị ấy không có tác ý, không có mong cầu, và các vị ấy luân hồi do tùy miên, không có tác ý, không có suy lường, và không có tùy miên. Và đối tượng này không phải là nền tảng cho thức.

န စ စေတေတီတိ ပရိယုဋ္ဌာနသမုဂ္ဃာတံ ဒဿေတိ. န စ အနုသေတီတိ အနုသယသမုဂ္ဃာတံ ဒဿေတိ. န စ စေတေတီတိ ဩဠာရိကာနံ ကိလေသာနံ ပဟာနံ ဒဿေတိ. န စ အနုသေတီတိ သုခုမာနံ ကိလေသာနံ ပဟာနံ ဒဿေတိ. န စ စေတေတီတိ ယေန ဘူမိ စ န စ ပတ္ထယန္တီတိ သကဒါဂါမီ အနာဂါမီ, န စ အနုသေတီတိ အရဟံ, န စ စေတေတီတိ သီလက္ခန္ဓဿ ပဋိပက္ခေန ပဟာနံ ဒဿေတိ, န စ ပတ္ထယတီတိ သမာဓိက္ခန္ဓဿ ပဋိပက္ခေန ပဟာနံ ဒဿေတိ, န စ အနုသယတီတိ ပညာက္ခန္ဓဿ ပဋိပက္ခေန ပဟာနံ ဒဿေတိ, န စ စေတေတီတိ အပုညမယာနံ သင်္ခါရာနံ ပဟာနံ ဒဿေတိ, န စ ပတ္ထယတီတိ ပုညမယာနံ သင်္ခါရာနံ ပဟာနံ ဒဿေတိ, န စ အနုသေတီတိ အာနေဉ္ဇမယာနံ သင်္ခါရာနံ ပဟာနံ ဒဿေတိ, န စ စေတေတီတိ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ, န စ ပတ္ထယတီတိ အညိန္ဒြိယံ, န စ အနုသယတီတိ အညာတာဝိနော ဣန္ဒြိယံ. န စ စေတေတီတိ မုဒုကာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ, န စ ပတ္ထယတီတိ [Pg.313] မဇ္ဈဣန္ဒြိယဘာဝနာ, န စ အနုသေတီတိ အဓိမတ္တာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ. အယံ သုတ္တတ္ထော.

‘Không có tác ý’ là chỉ cho sự nhổ bật các triền cái. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho sự nhổ bật các tùy miên. ‘Không có tác ý’ là chỉ cho sự đoạn trừ các phiền não thô. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho sự đoạn trừ các phiền não vi tế. ‘Không có tác ý’ là chỉ cho kiến địa. ‘Không có mong cầu’ là chỉ cho bậc Nhất lai, bậc Bất lai. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho bậc A-la-hán. ‘Không có tác ý’ là chỉ cho sự đoạn trừ bằng cách đối trị với uẩn giới. ‘Không có mong cầu’ là chỉ cho sự đoạn trừ bằng cách đối trị với uẩn định. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho sự đoạn trừ bằng cách đối trị với uẩn tuệ. ‘Không có tác ý’ là chỉ cho sự đoạn trừ các hành phi phước. ‘Không có mong cầu’ là chỉ cho sự đoạn trừ các hành phước. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho sự đoạn trừ các hành bất động. ‘Không có tác ý’ là chỉ cho vị tri ngã tri căn. ‘Không có mong cầu’ là chỉ cho cụ tri căn. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho vô học tri căn. ‘Không có tác ý’ là chỉ cho sự tu tập các căn mềm dịu. ‘Không có mong cầu’ là chỉ cho sự tu tập các căn trung bình. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho sự tu tập các căn vượt trội. Đây là ý nghĩa của kinh.

၁၀၉. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? ဣဓ သုတ္တေ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဒေသိတာနိ. ယဉ္စ စေတယိတံ ယဉ္စ ပကပ္ပိတံ အတ္ထိ ဧတံ အာရမ္မဏံ စိတ္တံ ပတိဋ္ဌတိ ဝိစိနတိ ယုဇ္ဇတိ. န စ စေတေတီတိ န စ ပတ္ထယတီတိ အတ္ထိ ဧဝံ အာရမ္မဏံ အနုသယေ ဝိညာဏမိတိ ဝိစိနိယတိ ယုဇ္ဇတိ န စ စေတေတိ န စ ပတ္ထယတိ. အနုသယပ္ပဟာနာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိံ န ဂဝေသန္တိ, ဝိစိယန္တံ ယုဇ္ဇတိ. အယံ ယုတ္တိဝိစယော.

109. Ở đây, thuyết giảng là gì? Ở trong kinh này, bốn sự thật được thuyết giảng. Điều gì đã được tác ý, điều gì đã được suy lường, có đối tượng này, tâm được an trú, được thẩm sát, được kết hợp. ‘Không có tác ý’, ‘không có mong cầu’, có đối tượng như vậy ở trong tùy miên, được thẩm sát là thức, được kết hợp, không có tác ý, không có mong cầu. Do sự đoạn trừ tùy miên, các vị ấy không tìm cầu nền tảng của thức, điều đang được thẩm sát được kết hợp. Đây là sự thẩm sát về sự kết hợp.

တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော? စေတနာ ပရိယုဋ္ဌာနံ စေတနာပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သင်္ကပ္ပနံ ဥပါဒါနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အနုသယော ပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. တေသံ ဆန္ဒရာဂဝိနာသာယ ဘာဝနာ ဘဝရာဂဿ ပဟာနံ.

Ở đây, nhân gần là gì? Tác ý là triền cái, tác ý là nhân gần của triền cái. Sự suy lường là nhân gần của thủ. Tùy miên là nhân gần của triền cái. Đối với các vị ấy, sự tu tập để hủy diệt dục tham là sự đoạn trừ hữu tham.

တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? ယံ စေတသိကန္တိ ဝေဒယိတံ ပကပ္ပိတံ ဥဂ္ဂဟိတံ ဝိညာတံ တဗ္ဗိညာဏံ အာရမ္မဏမ္ပိ ပစ္စယောပိ.

Ở đây, đặc tính là gì? Điều gì là tâm sở, là được cảm thọ, được suy lường, được nắm bắt, được nhận biết, thức ấy vừa là đối tượng vừa là duyên.

တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော? ဣဓ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ပုနဗ္ဘဝံ န ဣစ္ဆန္တိ, တေ န စေတယိဿန္တိ န စ ပတ္ထယိဿန္တီတိ, အယံ အဓိပ္ပာယော.

Ở đây, bốn phương diện là gì? Ở trong kinh này, chủ ý của đức Thế Tôn là gì? Những vị nào không mong muốn sự tái sanh, các vị ấy sẽ không có tác ý và sẽ không có mong cầu, đây là chủ ý.

အာဝဋ္ဋောတိ ယာ စ စေတနာ ပတ္ထနာ စ အနုသယော စ ဝိညာဏဋ္ဌိတိပဟာနာ စ, ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ. ဝိဘတ္တီတိ နတ္ထိ ဝိဘတ္တိယာ ဘူမိ. ပရိဝတ္တနာ ပန ပဋိပက္ခံ သုတ္တံ.

Về sự luân chuyển, điều gì là tác ý, là sự mong cầu, là tùy miên, và là sự đoạn trừ nền tảng của thức, đây là hai sự thật. Về sự phân tích, không có cơ sở cho sự phân tích. Còn về sự chuyển đổi, là kinh đối nghịch.

တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော? စေတနာ ရူပသဉ္စေတနာ ယာဝဓမ္မသဉ္စေတနာ. ယော အနုသယော, တေ သတ္တ အနုသယာ.

Ở đây, đồng nghĩa là gì? Tác ý là sắc tư, cho đến pháp tư. Tùy miên nào, chúng là bảy tùy miên.

ပညတ္တီတိ စေတနာပရိယုဋ္ဌာနံ ပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. သင်္ကပ္ပနံ ဥပါဒါနပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. အနုသယော ဟေတုပညတ္တိယာ ပညတ္တော. ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ဥပပတ္တိဟေတုပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. စေတနာ သင်္ကပ္ပနာ အနုသယော သမုစ္ဆေဒေါ ဆန္ဒရာဂဝိနယပညတ္တိယာ ပညတ္တော. ပဌမေ ကေစိ ဒွီဟိ ပရိဝတ္တကေဟိ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဣဒပ္ပစ္စယတာယ မဇ္ဈပညတ္တိ.

Về sự chế định, tác ý được chế định bằng sự chế định triền cái. Sự suy lường được chế định bằng sự chế định về thủ. Tùy miên được chế định bằng sự chế định về nhân. Nền tảng của thức được chế định bằng sự chế định về nhân tái sanh. Tác ý, sự suy lường, tùy miên, sự đoạn tuyệt được chế định bằng sự chế định về sự nhiếp phục dục tham. Lúc ban đầu, một số người cho rằng duyên khởi với hai sự luân chuyển là sự chế định trung dung do tính duyên sinh này.

ဩတရဏောတိ [Pg.314] ဒွီဟိ ပရိဝတ္တကေဟိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ မဇ္ဈိမကေဟိ မဂ္ဂေါ စ နိရောဓော စ. သောဓနောတိ သုတ္တေ သုတ္တဿ အာရမ္ဘော.

Về sự đi vào, với hai sự luân chuyển, khổ và tập đi vào; với những điều ở giữa, đạo và diệt đi vào. Về sự thanh lọc, ở trong kinh là sự nỗ lực của kinh.

အဓိဋ္ဌာနောတိ ယဉ္စေတယိတံ သဗ္ဗံ အဓိဋ္ဌာနေန ဧကတ္တာယ ပညတ္တံ. သင်္ကပ္ပိတန္တိ ဥပါဒါနေကတ္တာယ ပညတ္တံ. ဝိညာဏံ ဧကတ္တာယ ပညတ္တံ.

Về sự quyết định, tất cả những gì đã được tác ý được chế định là một bởi sự quyết định. Điều đã được suy lường được chế định là một với thủ. Thức được chế định là một.

ပရိက္ခာရောတိ သုဘဉ္စ အာရမ္မဏံ အယောနိသော မနသိကာရော စေတနာ ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော. ဝိညာဏဿ ပတိဋ္ဌာနော ဓမ္မော အာရမ္မဏပစ္စယတာယ ပစ္စယော. တဿ မနသိကာရော ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော.

Yếu tố hỗ trợ là: đối tượng tốt đẹp, tác ý không như lý, và tư là trợ duyên theo cách thức của nhân duyên. Pháp là nền tảng của thức là trợ duyên theo cách thức của cảnh duyên. Tác ý của vị ấy là trợ duyên theo cách thức của nhân duyên.

တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော? ဣဒံ သုတ္တံ သညိတံ တတ္ထ စေတေတိ ဝိသဇ္ဇနာ ဣတိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. တဿ ဒိဋ္ဌိယာ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ ယာဝ ဇရာမရဏံ, အယံ သမာရောပနော. အာရမ္မဏမေတံ န ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ, ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော, နာမရူပနိရောဓာ ယာဝ ဇရာမရဏနိရောဓော.

Trong ấy, phương pháp áp đặt là gì? Kinh này được ghi nhận, trong đó câu trả lời nên được chỉ ra là ‘vị ấy có tư’. Do tà kiến của vị ấy, với thức làm duyên, danh sắc (sinh khởi) cho đến già-chết, đây là phương pháp áp đặt. Đối tượng này không phải để cho thức tồn tại, do thức diệt nên danh sắc diệt, do danh sắc diệt nên (các pháp) cho đến già-chết diệt.

၁၁၀. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ? အယံ လောကော သန္တာပဇာတော ယာဝ ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဝေန ဘဝဿ ဝိပ္ပမောက္ခမာဟံသု. သံကိလေသဘာဂိယံ ဥပဓိံ ဟိ ပဋိစ္စ ဒုက္ခမိဒံ သမ္ဘောတိ, ယာ တာ ပန တဏှာ ပဟီယန္တိ, ဘဝံ နာဘိနန္ဒတီတိ နိဗ္ဗေဓဿ နိဗ္ဗုတဿ ဘိက္ခုနော အနုပါဒါယ ပုနဗ္ဘဝေါ န ဟောတိ. ဥပစ္စဂါ သဗ္ဗဘဝါနိ တာဒီတိ အသေက္ခဘာဂိယံ.

110. Trong ấy, kinh nào thuộc phần phiền não, thuộc phần xuyên thấu, và thuộc phần vô học? ‘Thế gian này bị nhiệt não thiêu đốt, bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã tuyên bố sự giải thoát khỏi hữu bằng hữu.’ (Phần phiền não là:) ‘Vì duyên với sanh y, khổ này sinh khởi.’ ‘Những ái nào được đoạn trừ, vị ấy không hoan hỷ trong hữu,’ đối với vị tỳ khưu đã xuyên thấu, đã tịch tịnh, do không còn chấp thủ nên không có tái sanh. ‘Vị như vậy đã vượt qua tất cả các cõi hữu,’ đây là phần vô học.

တတ္ထ သန္တာပဇာတောတိ ရာဂဇော သန္တာပေါ ဒေါသဇော မောဟဇောတိ. တေသံ သတ္တာနံ ဌာနံ ဒဿေတိ. လောကော သန္တာပဇာတောတိ ဖဿော တိဝိဓော သုခဝေဒနီယော ဒုက္ခဝေဒနီယော အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယော. တတ္ထ သုခဝေဒနီယော ဖဿော ရာဂသန္တာပေါ, ဒုက္ခဝေဒနီယော ဒေါသသန္တာပေါ, အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယော မောဟသန္တာပေါ. ယထာ စ ဘဂဝါ အာဟ ပဌမကဿ ဝလာဟကဿ ဂေါမဂ္ဂေ ယေဟိ ဂဟပတိပုတ္တ ရာဂဇေဟိ ဒေါသဇေဟိ မောဟဇေဟိ သန္တာပေဟိ ဒုက္ခံ သုပတိ, တေ မမ သန္တာပါ န သန္တိ.

Trong ấy, ‘bị nhiệt não thiêu đốt’ là nhiệt não do tham, do sân, do si. Điều này chỉ ra nền tảng của các chúng sanh ấy. ‘Thế gian bị nhiệt não thiêu đốt’ có nghĩa là xúc có ba loại: xúc tương ưng với lạc thọ, xúc tương ưng với khổ thọ, và xúc tương ưng với thọ bất khổ bất lạc. Trong đó, xúc tương ưng với lạc thọ là nhiệt não do tham; xúc tương ưng với khổ thọ là nhiệt não do sân; xúc tương ưng với thọ bất khổ bất lạc là nhiệt não do si. Và như Đức Thế Tôn đã nói với Valāhaka thứ nhất trên đường đi của bò: ‘Này con trai gia chủ, những nhiệt não do tham, do sân, do si nào mà người ta ngủ trong khổ, những nhiệt não ấy Ta không có.’

ရောဂံ [Pg.315] ဝဒတိ အတ္တတောတိ တေဟိ သန္တာပေဟိ သန္တာပိတော တိဝိဓံ ဝိပလ္လာသံ ပဋိလဘတိ သညာဝိပလ္လာသံ စိတ္တဝိပလ္လာသံ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသံ. တတ္ထ အသုဘေ သုဘန္တိ သညာဝိပလ္လာသော. ဒုက္ခေ သုခန္တိ စိတ္တဝိပလ္လာသော. အနိစ္စေ နိစ္စန္တိ အနတ္တနိ အတ္တာတိ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော.

‘Họ gọi bệnh là tự ngã.’ Bị thiêu đốt bởi những nhiệt não ấy, người ấy đạt được ba loại điên đảo: tưởng điên đảo, tâm điên đảo, và kiến điên đảo. Trong đó, (cho rằng) ‘tốt đẹp’ trong cái không tốt đẹp là tưởng điên đảo. (Cho rằng) ‘lạc’ trong cái khổ là tâm điên đảo. (Cho rằng) ‘thường’ trong cái vô thường và ‘ngã’ trong cái vô ngã là kiến điên đảo.

ယထာ စိတ္တဿ ဝိပလ္လာသော သညာဒိဋ္ဌိတေ တိဝိဓာ ဝိတက္ကာ – စိတ္တဝိတက္ကော ဝိပလ္လာသော သညာဝိတက္ကော ဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိတက္ကော ဝိပလ္လာသောပိ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာ ဝိပလ္လာသော ဂေါစရာ ဂတိပတေယျဘူမိ, ယထာ ဟိ တံ သဉ္ဇာနာတိ ယထာ ဝိဇာနာတိ ယထာ သဉ္ဇာနာတိ စ ဝိဇာနာတိ စ. ယထာ ခန္တိ စေတေတိ ဣမေ စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ သတ္တာ ယေဟိ စတုဗ္ဗိဓံ အတ္တဘာဝဝတ္ထုံ ရောဂဘူတံ ဂဏ္ဍဘူတံ ‘‘အတ္တာ’’တိ ဝဒန္တိ. ရောဂံ ဝဒတိ အတ္တတောတိ အယံ အာဝဋ္ဋော. ယေန ယေန ဟိ မညတိ တတော တံ ဟောတိ အညထာတိ သုဘန္တိ မညတိ န တထာ ဟောတိ. ဧဝံ သုခန္တိ နိစ္စံ အတ္တာတိ သော အညထာ ဘဝမေဝ သန္တံ အနာဂတံ ဘဝံ ပတ္ထယတိ, တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဘဝရာဂေါ’’တိ. ဘဝမေဝါဘိနန္ဒတိ, ယံ အဘိနန္ဒတိ, တံ ဒုက္ခန္တိ ပဉ္စက္ခန္ဓေ နိဒ္ဒိသိယတိ. ယဉ္စ တပ္ပစ္စယာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခံ တဿ ဟိ ဘာဝေဿတိ. ဧတ္တာဝတာ သံကိလေသော ဟောတိ. ပဟာနတ္ထံ ခေါ ပန ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. တိဏ္ဏံ သန္တာပါနံ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဟောတိ.

Như có tâm điên đảo, cũng có tưởng và kiến điên đảo. Có ba loại tầm: tầm của tâm điên đảo, tầm của tưởng điên đảo, và tầm của kiến điên đảo. Trong đó, vô minh điên đảo là cảnh vực, là nơi đến, là nền tảng; vì người ấy nhận thức nó như thế nào, biết nó như thế nào, thì người ấy vừa nhận thức vừa biết nó như thế ấy. Như người ấy chấp nhận và có tư, những chúng sanh bị bốn điên đảo này, do chúng mà họ gọi bốn loại vật thể của tự thể, vốn là bệnh, là ung nhọt, là ‘tự ngã’. ‘Họ gọi bệnh là tự ngã,’ đây là phương pháp luân chuyển. Bởi vì, bất cứ điều gì người ấy tưởng tri, điều đó trở thành khác đi. Người ấy tưởng tri là ‘tốt đẹp,’ nhưng nó không phải như vậy. Tương tự, (tưởng tri) là ‘lạc,’ ‘thường,’ ‘ngã.’ Vị ấy, một cách khác, mong cầu một cõi hữu trong tương lai, vốn là một cõi hữu hiện hữu, do đó được gọi là ‘hữu ái’. Vị ấy hoan hỷ trong hữu. ‘Điều gì vị ấy hoan hỷ, điều đó là khổ,’ năm uẩn được chỉ ra. Và do duyên ấy, sầu, bi, khổ sẽ phát triển nơi vị ấy. Đến chừng ấy là có phiền não. Nhưng để đoạn trừ, phạm hạnh được sống. Có sự điều phục dục tham đối với ba loại nhiệt não.

ဥပဓိံ ဟိ ပဋိစ္စ ဒုက္ခမိဒံ ဘဝတီတိ ယေ ဘဝမေဝါဘိနန္ဒန္တိ ယဿ ဘာဝေဿတိ, တံ ဒုက္ခံ တဿ ဒုက္ခဿ ပဟာနမာဟ. သဗ္ဗသော ဥပါဒါနဉ္စ ယံ နတ္ထိ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝေါတိ စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ ယထာ နိဒ္ဒိဋ္ဌဥပါဒါနမာဟ. တဿ ပဌမော ဝိပလ္လာသော ကာမုပါဒါနံ, ဒုတိယံ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ, တတိယံ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ, စတုတ္ထံ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ, တေသံ ယော ခယော နတ္ထိ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝေါ ဥပဓိ နိဒါနံ ဒုက္ခနိရောဓမာဟ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ဝိဘဝတဏှာ န ဟောတိ. ဝိဘဝံ နာဘိနန္ဒတီတိ ဒဿနဘူမိံ မန္တေတိ သဗ္ဗသော တဏှက္ခယံ နိဗ္ဗာနန္တိ ဒွေ ဝိမုတ္တိယော ကထေတိ ရာဂဝိရာဂဉ္စ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂဉ္စ. တဿ ဘိက္ခုနောတိ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုံ မန္တေတိ. အယံ သုတ္တဿ အတ္ထနိဒ္ဒေသော.

‘Vì duyên với sanh y, khổ này sinh khởi.’ Những ai hoan hỷ trong hữu, đối với người mà (khổ) sẽ phát triển, khổ ấy, Ngài nói về sự đoạn trừ khổ ấy. ‘Khi hoàn toàn không có chấp thủ, không có sự sinh khởi của khổ.’ Ngài nói về bốn điên đảo như là chấp thủ đã được chỉ ra. Điên đảo thứ nhất trong đó là dục thủ, thứ hai là kiến thủ, thứ ba là giới cấm thủ, thứ tư là ngã luận thủ. Sự đoạn tận của chúng, ‘không có sự sinh khởi của khổ,’ Ngài nói về sự diệt khổ có sanh y làm nhân. Như vậy, đối với người thấy điều này như thật bằng chánh trí tuệ, phi hữu ái không sinh khởi. ‘Vị ấy không hoan hỷ trong phi hữu,’ vị ấy hiểu đó là kiến địa. ‘Sự đoạn tận hoàn toàn ái dục là Niết-bàn,’ Ngài nói về hai sự giải thoát: sự ly tham và sự ly vô minh. ‘Của vị tỳ khưu ấy,’ vị ấy hiểu đó là vô dư y Niết-bàn giới. Đây là sự giải thích ý nghĩa của kinh.

၁၁၁. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? ယဿ ယတ္ထ ပရိဠာဟေတိ တဿ ပရိဍယှန္တဿ သော ယထာဘူတံ နတ္ထိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ စ, အယံ ဝိစယော စ ယုတ္တိ စ. ပဒဋ္ဌာနော [Pg.316] ရာဂဇော ပရိဠာဟော သုခိန္ဒြိယဿ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ. ဒေါသဇော ပရိဠာဟော သုခိန္ဒြိယဿ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ. မောဟဇော ပရိဠာဟော ဥပေက္ခိန္ဒြိယဿ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ.

111. Trong ấy, phương pháp thẩm sát là gì? Đối với người nào, ở đâu có sự thiêu đốt, đối với người đang bị thiêu đốt ấy, không có sự nhàm chán như thật đối với điều đó, đây là phương pháp thẩm sát và phương pháp hợp lý. Về nhân cần thiết: sự thiêu đốt do tham là nhân cần thiết cho lạc quyền và ưu quyền. Sự thiêu đốt do sân là nhân cần thiết cho lạc quyền và ưu quyền. Sự thiêu đốt do si là nhân cần thiết cho xả quyền và ưu quyền.

တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? ဖဿပရေတော ဝေဒနာပရေတော သညာပရေတောပိ သင်္ခါရပရေတောပိ ယေန ယေန မညတိ ယဒိ သုဘနိမိတ္တေန ယဒိ သုခနိမိတ္တေန ယဒိ နိစ္စနိမိတ္တေန ယဒိ အတ္တနိမိတ္တေန အသုဘေ သုဘန္တိ မညတိ, ဧဝံ သဗ္ဗံ ရာဂဇေ ပရိဠာဟေ ဝုတ္တေ စတ္တာရော ပရိဠာဟာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. ရာဂဇော ဒေါသဇော မောဟဇော ဒိဋ္ဌိဇော စ ရာဂံ ဝဒါမီတိ အတ္တတော ဝဒတိ. သဗ္ဗာနိ ပန္နရသ ပဒါနိ အနိစ္စံ ဒုက္ခန္တိ.

Trong ấy, phương pháp đặc tướng là gì? Người bị xúc chi phối, bị thọ chi phối, bị tưởng chi phối, bị hành chi phối, bất cứ điều gì người ấy tưởng tri, dù là bằng tướng tốt đẹp, bằng tướng lạc, bằng tướng thường, hay bằng tướng ngã, người ấy tưởng tri ‘tốt đẹp’ trong cái không tốt đẹp. Như vậy, khi tất cả sự thiêu đốt do tham được nói đến, bốn sự thiêu đốt được nói đến. ‘Ta gọi cái sinh từ tham, từ sân, từ si, và từ tà kiến là tham,’ vị ấy nói về tự ngã. Tất cả mười lăm câu là vô thường, khổ.

တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော? ဣဓ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ပရိဠာဟေန န အစ္ဆန္တိ တေ ဘဝံ နာဘိနန္ဒန္တိ. ယေ ဘဝံ နာဘိနန္ဒန္တိ, တေ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ. အယံ အဓိပ္ပာယော.

Trong ấy, phương pháp tứ phân là gì? Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai không sống với sự thiêu đốt, họ không hoan hỷ trong hữu. Những ai không hoan hỷ trong hữu, họ sẽ đạt Bát-niết-bàn. Đây là chủ ý.

တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော? သံကိလေသဘာဂိယေန ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယဉ္စ နိဒ္ဒိသတိ. နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေန မဂ္ဂဉ္စ နိရောဓဉ္စ.

Trong các phương pháp ấy, phương pháp Āvaṭṭa là gì? Bằng kinh thuộc phần phiền não, chỉ ra khổ và tập. Bằng kinh thuộc phần thấu triệt, chỉ ra đạo và diệt.

တတ္ထ ကတမာ ဝိဘတ္တိ? သန္တာပဇာတော ရောဂဇာတော ရောဂံ ဝဒတိ အတ္တတော တံ န ဧကံသေန ဟောတိ အမနသိကာရာ သန္တာပဇာတော ခေါ န စ ရောဂံ အတ္တတော ဝဒတိ.

Trong các phương pháp ấy, phương pháp Vibhatti là gì? Sự nóng nảy phát sanh là do bệnh phát sanh, gọi là bệnh. Về bản chất, điều ấy không hoàn toàn là như vậy. Do không tác ý, sự nóng nảy phát sanh quả thật không được gọi là bệnh về bản chất.

တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော? ပက္ခပဋိပက္ခနိဒဿနတ္ထံ ဘူမိ ပရိဝတ္တနာယ.

Trong các phương pháp ấy, phương pháp Parivattana là gì? Nền tảng cho sự chuyển đổi là nhằm mục đích chỉ ra vế thuận và vế nghịch.

တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော ဟာရော? ရောဂဉ္စ အတ္တတော ဝဒတိ သလ္လံ အတ္တတော ဝဒတိ. ပန္နရသ ပဒါနိ သဗ္ဗာနိ ဝတ္တဗ္ဗာနိ.

Trong các phương pháp ấy, phương pháp Vevacana là gì? Gọi là bệnh về bản chất, gọi là mũi tên về bản chất. Tất cả mười lăm từ cần được nói đến.

တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? သန္တာပဇာတောတိ ဒေါမနဿပဒဋ္ဌာနံ. သဗ္ဗေ ဝစနပညတ္တိယာ ပညပေတိ. ရောဂံ ဝဒတိ အတ္တတော ဝိပလ္လာသော သံကိလေသပညတ္တိယာ ပညပေတိ. ယံ နာဘိနန္ဒတိ, တံ ဒုက္ခန္တိ ဝိပလ္လာသနိက္ခေပပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. တေ အကတသတ္တာ လောကာ မဇ္ဈေန ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ.

Trong các phương pháp ấy, phương pháp Paññatti là gì? 'Sự nóng nảy phát sanh' là trạng thái gần của ưu. Làm cho biết tất cả trong chế định về lời nói. Gọi là bệnh về bản chất, sự sai lệch làm cho biết trong chế định về phiền não. 'Cái gì không hoan hỷ, cái đó là khổ' được chế định trong chế định về sự đặt xuống sai lệch. Các thế gian không bị dính mắc ấy được chế định bởi sự khác biệt ở mức trung bình.

တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? သန္တာပဇာတောတိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ, တေ သင်္ခါရာ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ, ဓာတူသု ဓမ္မဓာတု, အာယတနေသု ဓမ္မာယတနံ. ဣန္ဒြိယေသု ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ပုရိသိန္ဒြိယဉ္စ ပဒဋ္ဌာနံ.

Trong các phương pháp ấy, phương pháp Otaraṇa là gì? 'Sự nóng nảy phát sanh' là ba bất thiện căn, chúng là các hành, được bao gồm trong hành uẩn; trong các giới là pháp giới; trong các xứ là pháp xứ. Trong các quyền, nữ quyền và nam quyền là trạng thái gần.

တတ္ထ [Pg.317] ကတမော သောဓနော? သုဒ္ဓေါ သုတ္တဿ အာရမ္ဘော.

Trong các phương pháp ấy, phương pháp Sodhana là gì? Sự khởi đầu của bài kinh là thanh tịnh.

တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော? ပရိဠာဟောတိ ယေ သတ္တာ လောကာ ဧကတ္တပညတ္တိယာ ပညတ္တာ, တေ အကတသတ္တာ လောကာ မဇ္ဈေန ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ.

Trong các phương pháp ấy, phương pháp Adhiṭṭhāna là gì? 'Sự thiêu đốt' là những thế gian bị dính mắc nào được chế định bởi chế định về tính đồng nhất, các thế gian không bị dính mắc ấy được chế định bởi sự khác biệt ở mức trung bình.

တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? သန္တာပဇာတောတိ အယောနိသော မနသိကာရော ဟေတု, ဝိပလ္လာသဉ္စ ပစ္စယော. တတ္ထ ဒွီဟိ ဓမ္မေဟိ အတ္တာ အဘိနိဝိဋ္ဌာ စိတ္တဉ္စ စေတသိကဉ္စ ဓမ္မေ ဥဘယာနိ တဿ ဝိပရီတေန ပရာမသတော. အပရော ပရိယာယော, စေတသိကေဟိ ဓမ္မေဟိ အတ္တသညာ အနတ္တသညာ သမုဂ္ဃာတေတိ. အပရော ပရိယာယော. အနိစ္စသညာ စေတသိကေသု ဓမ္မေသု, န တု အတ္တသညာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ စိတ္တန္တိ ဝါ မနောတိ ဝါ ဝိညာဏန္တိ ဝါ ဣဒံ ဒီဃရတ္တံ အဗ္ဘုဂ္ဂတံ ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာတိ. တတ္ထ စေတသိကာ ဓမ္မာနုပဿနာ ဧသာပိ ဓမ္မသညာ. တဿ ကော ဟေတု, ကော ပစ္စယော? အဟံကာရော ဟေတု, မမံကာရော ပစ္စယော.

Trong các phương pháp ấy, phương pháp Parikkhāra là gì? 'Sự nóng nảy phát sanh' có sự tác ý không như lý làm nhân, và sự sai lệch làm duyên. Ở đây, do sự nắm giữ sai lệch đối với hai pháp là tâm và tâm sở, ngã được chấp thủ. Một phương pháp khác: bằng các pháp tâm sở, nhổ lên tự ngã tưởng và vô ngã tưởng. Một phương pháp khác: nhổ lên vô thường tưởng trong các pháp tâm sở, nhưng không nhổ lên tự ngã tưởng. Cái này được gọi là tâm, hay ý, hay thức; cái này đã trỗi lên từ lâu rằng: 'Đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi'. Ở đây, sự quán pháp trong các tâm sở, đây cũng là pháp tưởng. Cái gì là nhân, cái gì là duyên của nó? Ngã mạn là nhân, sở hữu mạn là duyên.

တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော? အယံ လောကော သန္တာပဇာတောတိ အကုသလံ မန္တေတိ ဝိညာဏံ နာမရူပဿ ပစ္စယော ယာဝ ဇရာမရဏန္တိ, အယံ သမာရောပနော.

Trong các phương pháp ấy, phương pháp Samāropana là gì? Cho rằng: 'Thế gian này có sự nóng nảy phát sanh', (như vậy) là suy xét về điều bất thiện. Thức là duyên cho danh sắc, cho đến già chết. Đây là Samāropana.

၁၁၂. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ, သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ အကုသလမူလာနံ ပဟာနံ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ယာဝ ဇရာမရဏနိရောဓော, အယံ သမာရောပနော.

112. Như vậy, vị ấy thấy sự đoạn trừ các bất thiện căn đối với điều này như thật bằng chánh trí tuệ. Ở đây, có sự diệt của vô minh; do vô minh diệt, cho đến già chết diệt. Đây là Samāropana.

စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ – အနုသောတဂါမီ ပဋိသောတဂါမီ ဌိတတ္တော, တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏောတိ.

Có bốn hạng người: người đi xuôi dòng, người đi ngược dòng, người có tự ngã đứng vững, và người Bà-la-môn đã vượt qua, đã đến bờ kia, đứng trên cạn.

တတ္ထ ယော အနုသောတဂါမီ အယံ ကာမေ သေဝတိ. ပါပဉ္စ ကမ္မံ ကရောတိ ယာဝ ကာမေ ပဋိသေဝတိ. ဣဒံ လောဘော အကုသလမူလံ, သော ယေဝ တဏှာ, သော တေဟိ ကာမေဟိ ဝုယှတိ အနုသောတဂါမီတိ ဝုစ္စတိ. ယော ပုဂ္ဂလော တာဟိ ဂမိတော တပ္ပစ္စယာ တဿ ဟေတု အကုသလကမ္မံ ကရောတိ ကာယေန စ ဝါစာယ စ, အယံ ဝုစ္စတိ ပါပကမ္မံ ကရောတီတိ. တဿ တီဏိ သောတာနိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာ သီလဗ္ဗတပရာမာသော. ဣမေဟိ တီဟိ သောတေဟိ [Pg.318] တိဝိဓဓာတုယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဓာတုယံ ရူပဓာတုယံ အရူပဓာတုယံ. တေန ပဋိပက္ခေန ယော ကာမေ န ပဋိသေဝတိ. ယော သီလဝတံ န ပရာမသတိ. ယော သက္ကာယဒိဋ္ဌီနံ ပဟာနာယ ကာမေသု ယထာဘူတံ အာဒီနဝံ ပဿတိ. ယေန စ တေ ဓမ္မေ ပဋိသေဝတိ. ယဉ္စ တပ္ပစ္စယာ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏောတိ အရဟံ ကိရ. တတ္ထ အရဟံ တဿ ပါရင်္ဂတော ဟောတိ, ပါရင်္ဂတဿ ထလေ တိဋ္ဌတိ သောပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု. အနုသောတဂါမိနီတိ ဒဿနပ္ပဟာတဗ္ဗာနံ သံယောဇနာနံ အပ္ပဟာနမာဟ. ပဋိသောတဂါမိနီတိ ဖလေ ဒိဋ္ဌေကဋ္ဌာနဉ္စ ကိလေသာနံ ပဟာနမာဟ, ဌိတတ္တေန ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနမာဟ. တတ္ထ အနုသောတဂါမိနာ မဂ္ဂရူပိမာဟ. ပဋိသောတဂါမိနာ ဌိတတ္တေန စ မဂ္ဂမိတိမာဟ. ပါရင်္ဂတေန သာဝကာ အသေက္ခာ စ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ စ ဝုတ္တာ. အနုသောတဂါမိနာ သက္ကာယသမုဒယဂါမိနိံ ပဋိပဒမာဟ. ပဋိသောတဂါမိနာ ဌိတတ္တေန သက္ကာယနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒမာဟ. ပါရင်္ဂတေန ဒသ အသေက္ခာ အရဟန္တာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ. အယံ သုတ္တတ္ထော.

Ở đây, người đi xuôi dòng là người hưởng thụ các dục. Và làm ác nghiệp cho đến khi còn hưởng thụ các dục. Đây là tham, là bất thiện căn; chính nó là ái; người ấy bị cuốn trôi bởi các dục ấy, nên được gọi là người đi xuôi dòng. Người nào bị chúng dẫn đi, do duyên ấy, do nhân ấy mà làm ác nghiệp bằng thân và khẩu, người này được gọi là 'người làm ác nghiệp'. Người ấy có ba dòng chảy: thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ. Với ba dòng chảy này, người ấy sanh vào ba loại giới: dục giới, sắc giới, vô sắc giới. Ngược lại, người nào không hưởng thụ các dục, người nào không chấp thủ vào giới hạnh, người nào thấy sự nguy hại trong các dục như thật để đoạn trừ các thân kiến. Và do đó, người ấy thực hành các pháp ấy. Và do duyên ấy, người ấy đứng vững, được gọi là Bà-la-môn, quả thật là bậc A-la-hán. Ở đây, bậc A-la-hán của vị ấy là người đã đến bờ kia; đối với người đã đến bờ kia, đứng trên cạn là hữu dư y Niết-bàn giới. 'Người đi xuôi dòng' nói lên sự chưa đoạn trừ các kiết sử cần được đoạn trừ bằng kiến. 'Người đi ngược dòng' nói lên sự đoạn trừ các phiền não và sự đồng nhất với kiến trong quả. 'Người có tự ngã đứng vững' nói lên sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử. Ở đây, 'người đi xuôi dòng' nói lên hình thức của đạo. 'Người đi ngược dòng' và 'người có tự ngã đứng vững' nói lên sự đo lường của đạo. 'Người đã đến bờ kia' nói về các vị Thanh văn vô học và các bậc Chánh Đẳng Giác. 'Người đi xuôi dòng' nói lên con đường đưa đến sự sanh khởi của thân kiến. 'Người đi ngược dòng' và 'người có tự ngã đứng vững' nói lên con đường đưa đến sự đoạn diệt của thân kiến. 'Người đã đến bờ kia' nói về mười pháp vô học của bậc A-la-hán. Đây là ý nghĩa của bài kinh.

၁၁၃. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? ဣမသ္မိံ ဟိ သုတ္တေ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဒေသိတာနိ. တေဓာတုကလောကသမတိက္ကမနဉ္စ.

113. Trong các phương pháp ấy, phương pháp Desanā là gì? Quả vậy, trong bài kinh này, bốn Thánh đế đã được thuyết giảng, và cả sự vượt qua thế gian ba giới.

တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရော? ယော ကာမေ ပဋိသေဝတိ ပါပံ ကရေယျာတိ ယော စ ကာမေ န ပဋိသေဝတိ သော ပါပကမ္မံ န ကရေယျာတိ ယော စ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ဘူမီဟိ ဥတ္တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတောတိ ယာ ဝီမံသာ အယံ ဝိစယော.

Trong các phương pháp ấy, phương pháp Vicaya là gì? Sự thẩm sát rằng: 'Người nào hưởng thụ các dục, người ấy sẽ làm điều ác', và 'Người nào không hưởng thụ các dục, người ấy sẽ không làm ác nghiệp', và 'Người nào đã vượt qua, đã đến bờ kia khỏi hai cảnh giới này' — sự thẩm sát như vậy, đây là Vicaya.

ယုတ္တီတိ ယုဇ္ဇတိ သုတ္တေသု, နာယုဇ္ဇတီတိ ယာ ဝီမံသာယ, အယံ ယုတ္တိ. ပဒဋ္ဌာနောတိ အနုသောတဂါမိနာ သတ္တန္နံ သံယောဇနာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. အကုသလဿ ကိရိယာ အကုသလဿ မူလာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. ပဋိသောတဂါမိနာ ယထာဘူတဒဿနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဌိတတ္တေန အသံဟာရိယာယ ပဒဋ္ဌာနံ. ပါရင်္ဂတောတိ ကဒါစိ ဘူမိယာ ပဒဋ္ဌာနံ.

Yutti là sự thẩm sát rằng: 'Có phù hợp trong các kinh hay không phù hợp?'. Padaṭṭhāna là: 'Người đi xuôi dòng' là trạng thái gần của bảy kiết sử. Việc làm bất thiện là trạng thái gần của các bất thiện căn. 'Người đi ngược dòng' là trạng thái gần của sự thấy như thật. 'Người có tự ngã đứng vững' là trạng thái gần của sự không thể lay chuyển. 'Người đã đến bờ kia' là trạng thái gần của một cảnh giới nào đó.

တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? ယော အနုသောတံ ဂစ္ဆတိ တဏှာဝသေန. သဗ္ဗေသမ္ပိ ကိလေသာနံ ဝသေန ဂစ္ဆတိ. ယော ပဋိသောတံ ဝါယမတိ. တဏှာယ သဗ္ဗေသမ္ပိ သော ကိလေသာနံ ဝါယမတိ ပဋိသောတံ. ယော [Pg.319] အတ္တနာ ဌိတော ကာယေနပိ သော ဌိတော ဝါစာစိတ္တေနပိ သော ဌိတော. အယံ လက္ခဏော ဟာရော.

Trong các hāra ấy, Lakkhaṇohāra là gì? Người nào đi theo dòng do năng lực của ái, người ấy đi do năng lực của tất cả phiền não. Người nào nỗ lực ngược dòng, người ấy nỗ lực ngược dòng đối với tất cả phiền não. Người nào đứng vững tự mình, người ấy đứng vững về thân, người ấy cũng đứng vững về lời nói và tâm ý. Đây là Lakkhaṇohāra.

တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော? ဣဓ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ အနုသောတဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ နာဘိရမိဿန္တိ, တေ ပဋိသောတံ ဝါယမိဿန္တီတိ ယာဝ ကဒါစိ ဘူမိယံ, အယံ အဓိပ္ပာယော. အာဝဋ္ဋောတိ ဣဓ သုတ္တေ စတ္တာရိ သုတ္တာနိ ဒေသိတာနိ.

Trong các hāra ấy, Catubyūha là gì? Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Rằng: ‘Những ai sẽ không ưa thích trong con đường xuôi dòng, họ sẽ nỗ lực ngược dòng cho đến một cảnh giới nào đó.’ Đây là chủ ý. Về Āvaṭṭa, trong kinh này, bốn bài kinh đã được thuyết giảng.

တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိ ဟာရော? ယော ကာမေ ပဋိသေဝတိ ပါပဉ္စ ကမ္မံ ကရောတိ. သော အနုသောတဂါမီတိ န ဧကံသေန သောတာပန္နောပိ ကာမေ ပဋိသေဝတိ. တံ ဘာဂိယဉ္စ ပါပကမ္မံ ကရောတိ. ကိဉ္စာပိ သေက္ခောပိ ကရေယျ ပါပံ ယထာ သုတ္တေ နိဒ္ဒိဋ္ဌော န စ သော အနုသောတဂါမီ, ဣဒံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ. န စ ကာမေ ပဋိသေဝတိ န စ ပါပကမ္မံ ကရောတိ ပဋိသောတဂါမီ န စ ဧကံသေန သဗ္ဗေ ဗာဟိရကော ကာမေသု ဝီတရာဂေါ န စ ကာမေ ပဋိသေဝတိ, တေန စ ပါပကမ္မံ ကရောတိ အနုသောတဂါမီ ပဋိသောတဂါမီ, အယံ ဝိဘတ္တိ.

Trong các hāra ấy, Vibhattihāra là gì? ‘Người nào hưởng thụ các dục và làm điều ác, người ấy là người đi xuôi dòng.’ Điều này không hoàn toàn đúng. Vị Dự lưu cũng hưởng thụ các dục và làm ác nghiệp tương ứng với phần của vị ấy. Mặc dù vị hữu học có thể làm điều ác, vị ấy không được chỉ định là người đi xuôi dòng như trong kinh. Đây là điều cần được trả lời bằng cách phân tích. ‘Người không hưởng thụ các dục và không làm điều ác là người đi ngược dòng.’ Điều này cũng không hoàn toàn đúng, vì không phải tất cả (những người đi ngược dòng) đều đã ly tham đối với các ngoại dục. Do đó, cả người đi xuôi dòng và người đi ngược dòng đều có thể làm ác nghiệp. Đây là Vibhatti.

တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော ဟာရော? နိဒ္ဒိဋ္ဌော ပဋိပက္ခော. ဝေဝစနောတိ ကာမေသု ဝတ္ထုကာမာပိ ကိလေသကာမာပိ ရူပသဒ္ဒဂန္ဓရသဖဿပုတ္တဒါရဒါသကမ္မကရပေါရိသဉ္စ ပရိဂ္ဂဟာ.

Trong các hāra ấy, Parivattanohāra là gì? Mặt đối lập được chỉ ra. Về Vevacana: trong các dục, có cả dục đối tượng (vatthukāma) và dục phiền não (kilesakāma), tức là sự chiếm hữu sắc, thanh, hương, vị, xúc, con cái, vợ, tôi tớ, người làm công, và người hầu.

ပညတ္တီတိ သဗ္ဗေ ပုထုဇ္ဇနာ ဧကတ္တာယ ပညတ္တာ. အနုသောတဂါမီတိ ကိလေသသမုဒါစာရပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. ယေ ပန သေက္ခာ ပုဂ္ဂလာ, တေ နိဗ္ဗာနပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. ယေ ပန အနာဂါမီ, တေ အသံဟာရိယ ပညတ္တိယာ ပညတ္တာ, အယံ ပညတ္တိ.

Về Paññatti: Tất cả phàm phu được chế định là một. Người đi xuôi dòng được chế định bằng sự chế định về sự biểu hiện của phiền não. Còn các vị hữu học, họ được chế định bằng sự chế định về Nibbāna. Còn các vị Bất lai, họ được chế định bằng sự chế định về tính không thể lay chuyển. Đây là Paññatti.

ဩတရဏောတိ ယော အနုသောတဂါမီ, သော ဒုက္ခံ. ယေ တဿ ဓမ္မာ, တေ ဒုက္ခဿ သမုဒယော. ယံ ရူပံ, အယံ ရူပက္ခန္ဓော, ဧဝံ ပဉ္စပိ ခန္ဓာ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ, တေ ကိလေသာ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ ဓမ္မာယတနံ ဓမ္မဓာတု ဣန္ဒြိယေသု စ ပညတ္တာ.

Về Otaraṇa: Người đi xuôi dòng là khổ. Các pháp của người ấy là tập khởi của khổ. Sắc nào có, đó là sắc uẩn. Tương tự như vậy đối với cả năm uẩn và duyên khởi. Các phiền não ấy được bao gồm trong hành uẩn, và được chế định trong pháp xứ, pháp giới, và các căn.

သောဓနောတိ ယေနာရမ္ဘေန ဣဒံ သုတ္တံ ဒေသိတံ, သော အာရမ္ဘော သဗ္ဗော သုဒ္ဓေါ.

Về Sodhana: Nỗ lực nào mà kinh này được thuyết giảng, toàn bộ nỗ lực ấy là thanh tịnh.

အဓိဋ္ဌာနောတိ [Pg.320] ပဋိသောတဂါမိနာ သဗ္ဗေ သောတာပန္နာ ဧကတ္တေန ဝါ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ရာဂါနုသယပဋိသောတဂါမိနော သေက္ခာဝ မဂ္ဂေါ စ သေက္ခော စ ပုဂ္ဂလော ဌိတတ္တောတိ.

Về Adhiṭṭhāna: Bởi (thuật ngữ) ‘người đi ngược dòng’, tất cả các vị Dự lưu được chỉ định là một. Đối với người đi ngược dòng có tùy miên tham, (các thuật ngữ) vị hữu học, đạo, và cá nhân hữu học được thiết lập trong ý nghĩa.

ဝီတရာဂေါ ဧကတ္တာယ ပညတ္တော. ပါရင်္ဂတောတိ သဗ္ဗေ အရဟန္တော သဗ္ဗေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ စ ဧကတ္တာယ ပညတ္တာ.

Bậc ly tham được chế định là một. Về (thuật ngữ) ‘người đến bờ kia’, tất cả các vị A-la-hán, tất cả các vị Độc Giác Phật, và các vị Chánh Đẳng Giác được chế định là một.

ပရိက္ခာရောတိ အနုသောတဂါမိနော ပါပမိတ္တပစ္စယော ကာမပရိယုဋ္ဌာနံ ဟေတု. ပဋိသောတဂါမိနော ဒွေ ဟေတူ ဒွေ ပစ္စယာ စ ယာဝ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဥပ္ပာဒါယဒိဋ္ဌိ, တဿ ပဋိလဒ္ဓမဂ္ဂေါ ဟေတု အာရမ္ဘော ပစ္စယော ကာယိကော စေတသိကဿ ကောဋ္ဌာသော စ. သမာရောပနောတိ ဝိဘတ္တိ ဣဒံ သုတ္တံ နတ္ထိ သမာရောပနာယ ဘူမိ.

Về Parikkhāra: Đối với người đi xuôi dòng, ác hữu là duyên, sự ám ảnh của dục là nhân. Đối với người đi ngược dòng, có hai nhân và hai duyên. Cho đến khi chánh kiến sanh khởi, tà kiến vẫn còn. Đối với người ấy, đạo đã chứng đắc là nhân; sự nỗ lực và phần thuộc về thân và tâm là duyên. Về Samāropanā: Kinh này là sự phân tích; không có cơ sở cho Samāropanā.

၁၁၄. ပဉ္စာနိသံသာ သောတာနုဂတာနံ ဓမ္မာနံ ယာဝ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ သုတ္တံ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. ယုဉ္ဇတော ဃဋေန္တဿ ဝါယမတော ဂိလာနော မရဏကာလေ ဒေဝဘူတော ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပုဏာတိ. သောတာနုဂတာတိ သဒ္ဓမ္မဿဝနေန ကတံ ဟောတိ. န စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ တဿ စိတ္တံ တသိတံ ဟောတိ, န စ အနိဗ္ဗိဒ္ဓတ္တံ, ဣဒံ စ သုတ္တံ ပဉ္စန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ဒေသိတံ, သဒ္ဓါနုသာရိနော မုဒိန္ဒြိယဿ တိက္ခိန္ဒြိယဿ စ ဓမ္မာနုသာရိနော တိက္ခိန္ဒြိယဿ မုဒိန္ဒြိယဿ စ. ယော ပန မောဟစရိတော ပုဂ္ဂလော န သက္ကောတိ ယုဉ္ဇိတုံ ဃဋိတုံ ဝါယမိတုံ ယထာဘူတံ ယထာသမာဓိကာ ဝိမုတ္တိ တံ ခဏံ တံ လယံ တံ မုဟုတ္တံ ဖလံ ဒဿေတိ. သာဓု ပရိဟာယတိ ပရော တံ ဒုယှတိ, နော တု သုခအဝိပါကိနီ ဘဝတိ. တဿ ဒိဋ္ဌေ ယေဝ စ ဓမ္မေ ဥပပဇ္ဇအပရာပရိယဝေဒနီယံ. တတ္ထ ယော ပုဂ္ဂလော ဓမ္မာနုသာရီ တဿ ယဒိ သောတာနုဂတာ ဓမ္မာ ဟောန္တိ သော ယုဉ္ဇန္တော ပါပုဏာတိ. ယော ဓမ္မာနုသာရီ မုဒိန္ဒြိယော, သော ဂိလာနော ပါပုဏာတိ. ယော သဒ္ဓါနုသာရီ တိက္ခိန္ဒြိယော, သော မရဏကာလသမယေ ပါပုဏာတိ. ယော မုဒိန္ဒြိယော, သော ဒေဝဘူတော ပါပုဏာတိ. ယဒါ ဒေဝဘူတော န ပါပုဏာတိ, န သော တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပုဏာတိ. ယော သောတာနုဂတေသု ယုဉ္ဇတိ ဃဋေတိ ဝါယမတိ, သော ပုဗ္ဗာပန္နေန ဝိသေသံ သဉ္ဇာနာတိ, သဉ္ဇာနန္တော ပါပုဏာတိ. သစေ ပန ဂိလာနဿ မနသိကာရော ဟောတိ, တတ္ထ ယုဉ္ဇန္တော ပါပုဏာတိ. သစေ ပနဿ မရဏကာလေ သံဝိဂ္ဂေါ ဟောတိ, တတ္ထ [Pg.321] ယုဉ္ဇန္တော ပါပုဏာတိ. သစေ ပန န ကတ္ထစိ သံဝေဂေါ ဟောတိ, တဿ ဒေဝဘူတဿ သုခိနော ဓမ္မဘူတာ ပါဒါ ဧဝံ အဝိလပတိ. သော ဧဝံ ဇာနာတိ ‘‘အယံ သော ဓမ္မဝိနယော ယတ္ထ မယံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတာ ဗြဟ္မစရိယံ စရိမှာ’’တိ. အထ ဒေဝဘူတော ပါပုဏာတိ. ဒိဗ္ဗေသု ဝါ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု အဇ္ဈောသိတော ဟောတိ ပမာဒဝိဟာရီ, သော တေန ကုသလမူလေန ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပုဏာတိ.

114. Năm lợi ích của các pháp thuận theo dòng (nghe) cho đến khi kiến được khéo thâm nhập, nên được trình bày chi tiết theo kinh. Người nỗ lực, cố gắng, tinh tấn, (nếu không thành tựu ngay) sẽ chứng đắc Độc Giác Bồ-đề khi bị bệnh, vào lúc lâm chung, hoặc sau khi sanh làm trời. Thuận theo dòng (nghe) nghĩa là đã được thực hiện qua việc nghe diệu pháp. Và do pháp-minh-sát tuệ cao, tâm của người ấy không bị rúng động, cũng không nhàm chán. Và kinh này được thuyết cho năm hạng người: Tín-hành giả có độn căn và lợi căn, và Pháp-hành giả có lợi căn và độn căn. Còn người có si-hạnh, không thể nỗ lực, cố gắng, tinh tấn như thật. Khi sự giải thoát khỏi định xảy ra, nó cho quả trong khoảnh khắc đó, trong chốc lát đó, trong sát-na đó. (Sự thực hành) tốt đẹp bị suy giảm, người khác làm hại nó, nó không có quả là an lạc. Đối với người ấy, (quả) sanh khởi ngay trong hiện tại hoặc trong đời sau. Trong đó, người Pháp-hành giả, nếu có các pháp thuận theo dòng (nghe), người ấy chứng đắc do nỗ lực. Người Pháp-hành giả có độn căn, người ấy chứng đắc khi bị bệnh. Người Tín-hành giả có lợi căn, người ấy chứng đắc vào lúc lâm chung. Người (Tín-hành giả) có độn căn, người ấy chứng đắc sau khi sanh làm trời. Khi đã sanh làm trời mà chưa chứng đắc, chính do pháp tham và pháp hỷ ấy mà người ấy chứng đắc Độc Giác Bồ-đề. Người nào nỗ lực, cố gắng, tinh tấn trong các pháp thuận theo dòng (nghe), người ấy nhận biết được sự đặc biệt qua thành tựu ban đầu, và do nhận biết nên chứng đắc. Nếu người bệnh có tác ý, người ấy chứng đắc do nỗ lực lúc đó. Nếu vào lúc lâm chung người ấy có sự xúc động, người ấy chứng đắc do nỗ lực lúc đó. Nếu không có sự xúc động ở đâu cả, đối với người ấy khi đã sanh làm trời và được an lạc, các nền tảng của pháp khởi lên, và người ấy không than van. Người ấy biết như sau: ‘Đây là Giáo pháp và Giới luật mà chúng ta đã thực hành phạm hạnh khi trước đây còn là người.’ Bấy giờ, sau khi sanh làm trời, người ấy chứng đắc. Hoặc nếu người ấy sống phóng dật, đắm chìm trong năm dục công đức của chư thiên, thì do thiện căn ấy, người ấy chứng đắc Độc Giác Bồ-đề.

ယာ ပရတောဃောသေန ဝစသာ သုပရိစိတာ, အယံ သုတမယီ ပညာ. ယေ ပန ဓမ္မာ ဟောန္တိ မနသာ အနုပေက္ခိတာ, အယံ စိန္တာမယီ ပညာ. ယံ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ, အယံ ဘာဝနာမယီ ပညာ. ယံ သောတာနုဂတာ ဝစသာ ပရိစိတာ ဟောန္တိ, သော စ ဒိဋ္ဌေ ယေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယီ, အယံ အရဟံ ပုဂ္ဂလော. ယော ဥပပဇ္ဇတိ ဒေဝဘူတော ပါပုဏာတိ, တတ္ထ စ ပရိနိဗ္ဗာယတိ, အယံ အနာဂါမီ. ယော တေန ကုသလမူလေန ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပုဏာတိ, အယံ ပုဗ္ဗယောဂသမ္ဘာရသမ္ဘူတော ပုဂ္ဂလော.

Trí tuệ nào được quen thuộc kỹ lưỡng bằng lời nói từ tiếng nói của người khác, đây là văn tuệ. Còn những pháp nào được quán xét bằng ý, đây là tư tuệ. Pháp nào được khéo thâm nhập bằng tri kiến, đây là tu tuệ. Pháp nào đã đi theo đường tai nghe, được quen thuộc bằng lời nói, và vị ấy là người tịch diệt ngay trong hiện tại, đây là hạng người A-la-hán. Vị nào sanh lên, trở thành vị trời, đạt đến (cõi trời), và tịch diệt ở nơi ấy, đây là bậc Bất Lai. Vị nào do căn lành ấy mà đạt đến giác ngộ Độc Giác, đây là hạng người được sanh ra do đã tích lũy các yếu tố từ sự thực hành trong quá khứ.

သောတာနုဂတာ ဓမ္မာတိ ပဌမံ ဝိမုတ္တာယတနံ, ဝစသာ ပရိစိတာတိ ဒုတိယံ တတိယဉ္စ ဝိမုတ္တာယတနံ, မနသာ အနုပေက္ခိတာတိ စတုတ္ထံ ဝိမုတ္တာယတနံ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ ပဉ္စမံ ဝိမုတ္တာယတနံ.

Bằng câu 'các pháp đã đi theo đường tai nghe' (chỉ) xứ giải thoát thứ nhất, bằng câu 'được quen thuộc bằng lời nói' (chỉ) xứ giải thoát thứ hai và thứ ba, bằng câu 'được quán xét bằng ý' (chỉ) xứ giải thoát thứ tư, bằng câu 'được khéo thâm nhập bằng tri kiến' (chỉ) xứ giải thoát thứ năm.

သောတာနုဂတာယ ဝိမုတ္တိယာ ဝစသာ ယာ ဝါစာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ အနုပုဗ္ဗဓမ္မဿ သောတေန သုတွာ သီလက္ခန္ဓေ ပရိပူရေတိ, မနသာ အနုပေက္ခိတာ သမာဓိက္ခန္ဓံ ပရိပူရေတိ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ ပညာက္ခန္ဓံ ပရိပူရေတိ.

Trong sự giải thoát đã đi theo đường tai nghe, lời nói nào được khéo thâm nhập bằng lời nói, sau khi nghe pháp tuần tự bằng tai, vị ấy làm cho viên mãn các giới uẩn; sự quán xét bằng ý làm cho viên mãn định uẩn; sự khéo thâm nhập bằng tri kiến làm cho viên mãn tuệ uẩn.

သောတာနုဂတာ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တီတိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. ဣဒံ ပဌမံ သဒ္ဓါပဒါနံ မနသာ အနုပေက္ခိတာတိ ပဋိသလ္လာနဗဟုလော ဝိဟရတိ, ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. ဣဒံ ဒုတိယံ သဒ္ဓါပဒါနံ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ အနာသဝါ စေတောဝိမုတ္တိယာ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီတိ. ဣဒံ တတိယံ သဒ္ဓါပဒါနံ.

Cần phải được trình bày chi tiết rằng: 'Các pháp đã đi theo đường tai nghe là các pháp đa văn'. Đây là nền tảng đức tin thứ nhất. 'Được quán xét bằng ý' (nghĩa là) vị ấy sống thường xuyên độc cư, cần phải được trình bày chi tiết. Đây là nền tảng đức tin thứ hai. 'Được khéo thâm nhập bằng tri kiến' (nghĩa là) vị ấy hiểu biết rằng: 'Là người không còn lậu hoặc, nhờ tâm giải thoát, không còn gì phải làm thêm cho trạng thái này'. Đây là nền tảng đức tin thứ ba.

သောတာနုဂတာ ဓမ္မာတိ သေက္ခံ သတ္ထာ ဒဿေတိ. မနသာ အနုပေက္ခိတာတိ အရဟတ္တံ သတ္ထာ ဒဿေတိ. ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ တထာဂတံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ သတ္ထာ ဒဿေတိ.

Bằng câu 'các pháp đã đi theo đường tai nghe', bậc Đạo Sư chỉ dạy về bậc hữu học. Bằng câu 'được quán xét bằng ý', bậc Đạo Sư chỉ dạy về quả A-la-hán. Bằng câu 'được khéo thâm nhập bằng tri kiến', bậc Đạo Sư chỉ dạy về bậc Như Lai, bậc Ứng Cúng, bậc Chánh Đẳng Giác.

သောတာနုဂတာ [Pg.322] ဓမ္မာတိ ကာမာနံ နိဿရဏံ ဒဿေတိ. မနသာ အနုပေက္ခိတာတိ ရူပဓာတုယာ နိဿရဏံ ဒဿေတိ. ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ တေဓာတုကာနံ နိဿရဏံ ဒဿေတိ. အယံ သုတ္တတ္ထော.

Bằng câu 'các pháp đã đi theo đường tai nghe', (kinh) chỉ dạy sự xuất ly khỏi các dục. Bằng câu 'được quán xét bằng ý', (kinh) chỉ dạy sự xuất ly khỏi sắc giới. Bằng câu 'được khéo thâm nhập bằng tri kiến', (kinh) chỉ dạy sự xuất ly khỏi ba giới. Đây là ý nghĩa của kinh.

၁၁၅. တတ္ထ ကတမော ဒေသနာဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ တယော ဧသနာ ဒေသိတာ သောတာနုဂတေဟိ ဓမ္မေဟိ ဝစသာ ပရိစိတေဟိ ကာမေသနာယ သမထမဂ္ဂေါ. ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓေဟိ ဗြဟ္မစရိယေသနာယ သမထမဂ္ဂေါ.

115. Trong các phương pháp đó, phương pháp thuyết giảng là gì? Trong kinh này, ba sự tìm cầu đã được thuyết giảng: Bằng các pháp đã đi theo đường tai nghe và các pháp được quen thuộc bằng lời nói, (có) con đường chỉ tịnh cho sự tìm cầu các dục. Bằng các pháp được khéo thâm nhập bằng tri kiến, (có) con đường chỉ tịnh cho sự tìm cầu phạm hạnh.

ဝိစယောတိ ယထာ သုတ္တံ မနသိကရောန္တော ဝိစိနန္တော သုတမယိပညံ ပဋိလဘတိ. ယထာ စ သော မနသိကရောတီတိ ယထာ သုတဓမ္မာ တဒါ စိန္တာမယိပညံ ပဋိလဘတိ. ယထာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ မနသိကရောတိ တဒါ ဘာဝနာမယိပညံ ပဋိလဘတိ. အယံ ဝိစယော.

Phương pháp thẩm sát là: Khi tác ý và thẩm sát kinh như đã được nghe, vị ấy đạt được văn tuệ. Và khi vị ấy tác ý đến các pháp như đã được nghe, lúc ấy vị ấy đạt được tư tuệ. Khi vị ấy tác ý đến pháp ngay trong hiện tại, lúc ấy vị ấy đạt được tu tuệ. Đây là phương pháp thẩm sát.

သုတေန သုတမယိပညံ ပဋိလဘတိ. စိန္တာယ စိန္တာမယိပညံ ဘာဝနာယ ဘာဝနာမယိပညံ ပဋိလဘတိ. အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ.

Do văn, vị ấy đạt được văn tuệ. Do tư, vị ấy đạt được tư tuệ. Do tu, vị ấy đạt được tu tuệ. Sự hợp lý này là có.

ပဒဋ္ဌာနောတိ သောတာနုဂတာ ဓမ္မာတိ ဓမ္မဿဝနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝစသာ ပရိစိတာတိ ယုဉ္ဇနာယ ပဒဋ္ဌာနံ. မနသာ အနုပေက္ခိတာတိ ဓမ္မာနုဓမ္မာယ ဝိပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနံ. ဒိဋ္ဌိယာ အနုပေက္ခိတာတိ ပညာယပိ အနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာပိ အနုပေက္ခိတာ.

Phương pháp nhân duyên gần là: 'Các pháp đã đi theo đường tai nghe' là nhân duyên gần của sự nghe pháp. 'Được quen thuộc bằng lời nói' là nhân duyên gần của sự thực hành. 'Được quán xét bằng ý' là nhân duyên gần của minh sát tuệ tùy pháp hành. 'Được quán xét bằng tri kiến' (nghĩa là) được quán xét bằng trí tuệ và được quán xét bằng tri kiến.

စတုဗျူဟောတိ ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ဣမာဟိ ဒွီဟိ ပညာဟိ သမန္နာဂတာ တေဟိ….

Phương pháp tứ phân là: Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những vị nào được hội đủ hai loại trí tuệ này, do chúng...

သ နိဗ္ဗုတောတိ မဂ္ဂဖလံ အနုပါဒိသေသဉ္စ နိဗ္ဗာနဓာတုံ မန္တေတိ, ဒါနေန ဩဠာရိကာနံ ကိလေသာနံ ပဟာနံ မန္တေတိ. သီလေန မဇ္ဈိမာနံ, ပညာယ သုခုမကိလေသာနံ မန္တေတိ, ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ကတာ စ ဘူမိ.

Bằng câu 'vị ấy được tịch diệt', (kinh) muốn nói đến đạo và quả, và Niết-bàn giới vô dư y. Do bố thí, (kinh) muốn nói đến sự đoạn trừ các phiền não thô. Do giới, (đoạn trừ) các phiền não trung bình. Do trí tuệ, (kinh) muốn nói đến (sự đoạn trừ) các phiền não vi tế. Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', đây là cảnh giới đã được thực hiện.

ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ;

ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ မဂ္ဂေါ ဝုတ္တော;

ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ မဂ္ဂဖလမာဟ.

Bằng câu 'Người cho, phước báu tăng trưởng; do tự chế, oán thù không tích tụ; và người thiện xảo từ bỏ điều ác', đạo được nói đến. Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', (kinh) nói đến đạo và quả.

ဒဒတော [Pg.323] ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတောတိ တီဟိ ပဒေဟိ လောကိကံ ကုသလမူလံ ဝုတ္တံ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ လောကုတ္တရံ ကုသလမူလံ ဝုတ္တံ.

Bằng ba vế 'Người cho, phước báu tăng trưởng; do tự chế...', căn lành thế gian được nói đến. Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', căn lành siêu thế được nói đến.

ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ ပုထုဇ္ဇနဘူမိံ မန္တေတိ. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ သေက္ခဘူမိံ မန္တေတိ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ အသေက္ခဘူမိ ဝုတ္တာ.

Bằng câu 'Người cho, phước báu tăng trưởng; do tự chế, oán thù không tích tụ', (kinh) muốn nói đến cảnh giới của phàm phu. Bằng câu 'và người thiện xảo từ bỏ điều ác', (kinh) muốn nói đến cảnh giới của bậc hữu học. Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', cảnh giới của bậc vô học được nói đến.

ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ မဂ္ဂနိယာ ပဋိပဒါ ဝုတ္တာ. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ သေက္ခဝိမုတ္တိ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ အသေက္ခဝိမုတ္တိ.

Bằng câu 'Người cho, phước báu tăng trưởng; do tự chế, oán thù không tích tụ', con đường thực hành dẫn đến đạo được nói đến. Bằng câu 'và người thiện xảo từ bỏ điều ác', sự giải thoát của bậc hữu học (được nói đến). Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', sự giải thoát của bậc vô học (được nói đến).

ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ ဒါနကထံ သီလကထံ မဂ္ဂကထံ လောကိကာနံ ဓမ္မာနံ ဒေသနမာဟ. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ လောကေ အာဒီနဝါနုပဿနာ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ သာမုက္ကံသိကာယ ဓမ္မဒေသနာယပိ ပဋိဝိဒ္ဓါ.

Bằng câu 'Người cho, phước báu tăng trưởng; do tự chế, oán thù không tích tụ', (kinh) nói đến sự thuyết giảng về bố thí, về giới, về đạo, và về các pháp thế gian. Bằng câu 'và người thiện xảo từ bỏ điều ác', (kinh nói đến) sự quán xét về sự nguy hại trong thế gian. Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', (kinh nói đến) sự thâm nhập pháp bằng bài pháp thoại đặc thù (của chư Phật).

ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ ပါဏာနံ အဘယဒါနေန ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိသတ္တာနံ အဘယံ ဒေတိ. ဧဝံ သဗ္ဗာနိ သိက္ခာပဒါနိ ကာတဗ္ဗာနိ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ စိတ္တံ သံယမေတိ, တဿ သံယမတော ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ဒွေ ဝိမုတ္တိယော. အယံ သုတ္တနိဒ္ဒေသော.

Bằng câu 'Người cho, phước báu tăng trưởng', do sự bố thí vô úy cho các chúng sanh, vị ấy ban sự vô úy cho các chúng sanh đang thực hành sự tránh xa sát sanh. Như vậy, tất cả các học giới cần phải được thực hiện. Bằng câu 'do tự chế, oán thù không tích tụ', sau khi an trú trong giới, vị ấy chế ngự tâm; do sự tự chế ấy, vị ấy đi đến sự viên mãn. Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', hai loại giải thoát được nói đến. Đây là phần chỉ dẫn về kinh.

၁၁၆. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? ဣမမှိ သုတ္တေ ကိံ ဒေသိတံ? ဒွေ သုဂတိယော ဒေဝါ စ မနုဿာ စ, ဒိဗ္ဗာ စ ပဉ္စကာမဂုဏာ, မာနုဿကာ စ. ဒွီဟိ ပဒေဟိ နိဒ္ဒေသော. ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ, ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ မဂ္ဂေါ ဝုတ္တော. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ဒွေ နိဗ္ဗာနဓာတုယော ဒေသိတာ သောပါဒိသေသာ စ အနုပါဒိသေသာ စ. အယံ ဒေသနာ.

116. Trong ấy, desanā là gì? Trong kinh này, điều gì được thuyết giảng? Hai thiện thú là cõi trời và cõi người, và năm dục trưởng dưỡng ở cõi trời và ở cõi người. Sự chỉ dẫn bằng hai câu. Bằng câu ‘Người cho, phước báu tăng trưởng; do thu thúc, oán thù không chất chứa; người thiện xảo từ bỏ điều ác,’ đạo được nói đến. Bằng câu ‘Do đoạn tận tham, sân, si nên vị ấy được tịch tịnh,’ hai giới Niết-bàn là hữu dư y và vô dư y được thuyết giảng. Đây là desanā.

ဝိစယောတိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ ဣမိနာ ပဌမေန ပဒေန ဒါနမယိကပုညကိရိယဝတ္ထု ဝုတ္တံ. တေနဿ အာနန္တရိယာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ. ဒုတိယေန ပဒေန… ယန္တိ, နိယျာနိကံ သာသနန္တိ, အယံ အဓိပ္ပာယော. အဿဝနေန စ အမနသိကာရေန စ အပ္ပဋိဝေဓေန စ သက္ကာယသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ ဝုတ္တာ. သဝနေန [Pg.324] စ မနသိကာရေန စ ပဋိဝေဓေန စ သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ ဝုတ္တာ. အယံ အာဝဋ္ဋော.

Về Vicaya: Bằng câu đầu tiên ‘Người cho, phước báu tăng trưởng,’ vật sự phước thí được nói đến. Do đó, (được thuyết giảng) về các pháp thiện vô gián của vị ấy. Bằng câu thứ hai... đi đến, (nghĩa là) giáo pháp đưa đến giải thoát, đây là chủ ý. Do không nghe, không như lý tác ý, và không thông đạt, con đường đưa đến sự tập khởi của thân kiến được nói đến. Do nghe, do như lý tác ý, và do thông đạt, con đường đưa đến sự đoạn diệt của thân kiến được nói đến. Đây là āvaṭṭa.

ဝိဘတ္တီတိ ဧကံသဗျာကရဏီယော. နတ္ထိ တတ္ထ ဝိဘတ္တိယာ ဘူမိ. ပရိဝတ္တနာတိ ယေ ပဉ္စာနိသံသာ, တေ ပဉ္စာဒိနာ ပဋိပက္ခေန တေနေဝ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပါပုဏာတိ, တံ ဥပပဇ္ဇမာနာ အပရော ပရိယာယော.

Về Vibhatti: là sự trả lời dứt khoát. Ở đó không có cơ sở cho sự phân tích. Về Parivattanā: Năm quả báu nào, người ấy đạt được chúng ngay trong hiện tại chính bằng năm pháp đối nghịch; khi chúng phát sinh, (người ấy) đạt được. Đây là một phương pháp trình bày khác.

ဝေဝစနန္တိ သောတာနုဂတာ ဓမ္မာတိ ယံ သုတ္တံ ဒိဋ္ဌမ္ပိ ပညိန္ဒြိယံ ဝိညတ္တမ္ပိ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓမ္ပိ ဝိဘာဝိတမ္ပိ.

Về Vevacana: (Cụm từ) ‘các pháp đi vào dòng nghe’ có nghĩa là kinh nào mà trong đó, điều được thấy cũng là tuệ quyền, điều được biểu thị cũng được thông suốt bằng trí tuệ, và cũng được làm cho rõ ràng.

ပညတ္တီတိ သောတာနုဂတာဓမ္မာတိ ဒေသနာ အဝိဇ္ဇာပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနသိကာရော ပါမောဇ္ဇပညတ္တိယာ ပညတ္တော, ဒိဋ္ဌဓမ္မာပိ အာနိသံသပညတ္တိယာ ပညတ္တာ.

Về Paññatti: Sự thuyết giảng ‘các pháp đi vào dòng nghe’ được chế định bằng sự chế định về vô minh. Sự tác ý được chế định bằng sự chế định về sự hân hoan, và các pháp hiện tại cũng được chế định bằng sự chế định về quả báu.

ဩတရဏောတိ တိဿော ပညာ ဝစသာ ပရိစိတေသု သုတမယီပညာ မနသာ အနုပေက္ခိတေသု စိန္တာမယီပညာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါသု ဘာဝနာမယီပညာ. ဣမာနိ အရိယသစ္စာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဣန္ဒြိယေသု တီဏိ ဣန္ဒြိယာနိ, အာယတနေသု ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နာ ဓာတူသု ဓမ္မဓာတုပရိယာပန္နာတိ. သောဓနောတိ ယော အာရမ္ဘော သုတ္တဿ ပဝေသော နိယုတ္တော.

Về Otaraṇa: có ba loại trí tuệ: đối với những gì được thực hành bằng lời nói là văn tuệ; đối với những gì được quán xét bằng ý là tư tuệ; đối với những gì được thông suốt bằng trí tuệ là tu tuệ. Các Thánh đế này là các quyền. Sự khởi sinh của minh, sự đoạn diệt của vô minh, là duyên khởi. Trong các quyền, (có) ba quyền; trong các xứ, (chúng) được bao gồm trong pháp xứ; trong các giới, (chúng) được bao gồm trong pháp giới. Về Sodhana: sự nỗ lực nào được áp dụng để đi vào kinh.

အဓိဋ္ဌာနောတိ ပဉ္စာနိသံသာတိ ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ အာနိသံသာ သောတာ အနုဂတာတိ ဝေမတ္တတာယ အရိယဝေါဟာရော ပညတ္တော, ဓမ္မေ စ သဝနန္တိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တံ.

Về Adhiṭṭhāna: (Cụm từ) ‘năm quả báu’ được chế định theo tính cách khác biệt. (Cụm từ) ‘các quả báu đi vào dòng nghe’ được chế định là cách nói của bậc Thánh theo tính cách khác biệt. (Cụm từ) ‘và nghe pháp’ được chế định theo tính cách đồng nhất.

ပရိက္ခာရောတိ ဓမ္မဿဝနဿ ပယိရုပါသနာ ပစ္စယော, သဒ္ဓါ ဟေတု. မနသာ အနုပေက္ခိတာတိ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒိတာ ပစ္စယော, ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒိတာ ဟေတု, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ သဒ္ဓမ္မဿဝနဉ္စ မနသိကာရော စ ပစ္စယော, သုတမယီ စိန္တာမယီ ပညာ ဟေတု. သမာရောပနောတိ ဝိဘတ္တံ သုတ္တံ အပရော ပရိယာယော နိဗ္ဗတ္တိ ဗလေ နတ္ထိ. တတ္ထ သမာရောပနာယ ဘူမိ.

Về Parikkhāra: Đối với việc nghe pháp, sự thân cận là duyên, đức tin là nhân. (Đối với việc) ‘quán xét bằng ý,’ sự cảm nhận ý nghĩa là duyên, sự cảm nhận pháp là nhân. (Đối với việc) ‘thông suốt bằng trí tuệ,’ việc nghe diệu pháp và sự tác ý là duyên, văn tuệ và tư tuệ là nhân. Về Samāropana: Kinh đã được phân tích. Một phương pháp trình bày khác không có trong năng lực phát sinh. Ở đó có cơ sở cho Samāropana.

၁၁၇. တတ္ထ ကတမံ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ? ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ ဂါထာ. ဒဒတောတိ ဒါနမယိကပုညကိရိယဝတ္ထု ဝုတ္တံ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ သီလမယိကပုညကိရိယဝတ္ထု ဝုတ္တံ. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ လောဘဿ စ မောဟဿ စ ဗျာပါဒဿ စ ပဟာနမာဟ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ လောဘဿ စ မောဟဿ စ ဗျာပါဒဿ [Pg.325] စ ဆန္ဒရာဂဝိနယမာဟာတိ. ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ ဂါထာ အလောဘော ကုသလမူလံ ဘဝတိ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ အဒေါသော ကုသလမူလံ ဘဝတိ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ အဝေရာ အသပတ္တာ အဗျာပါဒတာယ သဒါ. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ ဉာဏုပ္ပာဒါ အညာဏနိရောဓော. စတုတ္ထပဒေန ရာဂဒေါသမောဟက္ခယေန ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိမောဟက္ခယေန အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ, အယံ ဝိစယော.

117. Trong đó, kinh nào là phần tu tập và phần xuyên thấu? Kệ ‘Người cho, phước báu tăng trưởng.’ Bằng (câu) ‘Người cho,’ vật sự phước thí được nói đến. Bằng (câu) ‘Do thu thúc, oán thù không chất chứa,’ vật sự phước giới được nói đến. (Câu) ‘Người thiện xảo từ bỏ điều ác’ nói lên sự đoạn trừ tham, si và sân. (Câu) ‘Do đoạn tận tham, sân, si nên vị ấy được tịch tịnh’ nói lên sự điều phục dục tham đối với tham, si và sân. Kệ ‘Người cho, phước báu tăng trưởng’ (có nghĩa là) vô tham trở thành căn bản thiện. (Câu) ‘Do thu thúc, oán thù không chất chứa’ (có nghĩa là) vô sân trở thành căn bản thiện. (Câu) ‘Do thu thúc, oán thù không chất chứa’ (có nghĩa là) do không sân hận nên luôn không oán thù, không kẻ địch. (Câu) ‘Người thiện xảo từ bỏ điều ác’ (có nghĩa là) do trí khởi sinh nên vô minh đoạn diệt. Bằng câu thứ tư, do đoạn tận tham, sân, si, (có) tâm giải thoát do ly tham; do đoạn tận si, (có) tuệ giải thoát do ly vô minh. Đây là vicaya.

ယုတ္တီတိ ဒါနေ ဌိတော ဥဘယံ ဟိ ပရိပူရေတိ. မစ္ဆရိယဉ္စ ပဇဟတိ. ပုညဉ္စ ပဝဍ္ဎတိ. အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ.

Về Yutti: Người an trú trong bố thí quả thực hoàn thành cả hai: vừa từ bỏ sự bỏn xẻn, vừa làm tăng trưởng phước báu. Đây là yutti.

ပဒဋ္ဌာနန္တိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ စာဂါဓိဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ ပညာဓိဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ သစ္စာဓိဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ဥပသမာဓိဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အယံ ပဒဋ္ဌာနော.

Về Padaṭṭhāna: (Câu) ‘Người cho, phước báu tăng trưởng’ là nhân cần thiết của sự quyết tâm xả ly. (Câu) ‘Do thu thúc, oán thù không chất chứa’ là nhân cần thiết của sự quyết tâm trí tuệ. (Câu) ‘Người thiện xảo từ bỏ điều ác’ là nhân cần thiết của sự quyết tâm chân thật. (Câu) ‘Do đoạn tận tham, sân, si nên vị ấy được tịch tịnh’ là nhân cần thiết của sự quyết tâm an tịnh. Đây là padaṭṭhāna.

တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ. ဒဒတောပိ ဝေရံ န ကရိယာတိ ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကံ ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတော ရူပက္ခယာပိ ဝေဒနက္ခယာပိ, ယေန ရူပေန ဒိဋ္ဌံ, တေန တထာဂတော ပညပေန္တော ပညပေယျ ရူပဿ ခယာ ဝိရာဂနိရောဓာတိ ဧဝံ ပဉ္စက္ခန္ဓာ.

Trong đó, lakkhaṇa là gì? Người cho, phước báu tăng trưởng; do thu thúc, oán thù không chất chứa. Đối với người cho cũng không nên tạo oán thù. Và người thiện xảo từ bỏ điều ác. Do đoạn tận tham, sân, si nên vị ấy được tịch tịnh; cũng do đoạn tận sắc, cũng do đoạn tận thọ, vị ấy được tịch tịnh. Bằng sắc nào đã được thấy, bằng sắc đó Như Lai, khi chế định, có thể chế định. Do sự đoạn tận của sắc, có sự ly tham, đoạn diệt. Tương tự như vậy đối với năm uẩn.

စတုဗျူဟော ဣဓ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ မဟာဘောဂါနံ ပတ္ထယိဿန္တိ? တေ ဒါနံ ဒဿန္တိ ပရိဿယပဟာနာယ, ယေ အဝေရာဘိဆန္ဒကာ, တေ ပဉ္စ ဝေရာနိ ပဇဟိဿန္တိ, ယေ ကုသလာဘိဆန္ဒကာ, တေ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝေဿန္တိ အဋ္ဌန္နံ မိစ္ဆတ္တာနံ ပဟာနာယ. ယေ နိဗ္ဗာယိတုကာမာ, တေ ရာဂဒေါသမောဟံ ပဇဟိဿန္တီတိ အယံ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော.

Về Catubyūha: Ở đây, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai mong cầu tài sản lớn, họ sẽ bố thí để đoạn trừ nguy hiểm. Những ai mong muốn không oán thù, họ sẽ từ bỏ năm điều oán thù. Những ai mong muốn điều thiện, họ sẽ tu tập Bát chi thánh đạo để đoạn trừ tám tà hạnh. Những ai mong muốn tịch tịnh, họ sẽ từ bỏ tham, sân, si. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn.

အာဝဋ္ဋောတိ ယဉ္စ အဒဒတော မစ္ဆရိယံ ယဉ္စ အသံယမတော ဝေရံ ယဉ္စ အကုသလဿ ပါပဿ အပ္ပဟာနံ, အယံ ဒုက္ခနိဒ္ဒေသော န သမုဒယော. အလောဘေန စ အဒေါသေန စ အမောဟေန စ ကုသလေန ဣမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနိ. တေသံ ပစ္စယော အဋ္ဌ သမ္မတ္တာနိ, အယံ မဂ္ဂေါ. တေသံ ရာဂဒေါသမောဟာနံ ခယာ, အယံ နိရောဓော.

Về Āvaṭṭa: Sự bỏn xẻn của người không cho, oán thù của người không thu thúc, và sự không đoạn trừ điều ác bất thiện, đây là sự chỉ dẫn về khổ, không phải tập. Bằng vô tham, vô sân, vô si, bằng thiện, đây là ba căn bản thiện. Duyên của chúng là tám chánh hạnh. Đây là đạo. Sự đoạn tận của tham, sân, si ấy, đây là diệt.

ဝိဘတ္တီတိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ န ဧကံသေန ယော ရာဇဒဏ္ဍဘယေန ဒေတိ, ယော စ အကပ္ပိယဿ ပရိဘောဂေန သီလဝန္တေသု ဒေတိ, န တဿ ပုညံ [Pg.326] ပဝဍ္ဎတီတိ သော စေတံ ဒါနံ အကုသလေန ဒေတိ, ဒဏ္ဍဒါနံ သတ္ထဒါနံ အပုညမယံ ပဝဍ္ဎတိ, န ပုညံ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ န ဧကံသေန ကိံ ကာရဏံ ယဉ္စ ယော ပဒံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ပဿတိ ယဒိ မမ ရာဇာနော ဂဟေတွာ ဟတ္ထံ ဝါ ဆိန္ဒေယျ…ပေ… န တေန သံယမေန ဝေရံ န ကရောတိ. ယော တု ဧဝံ သမာဒိယတိ ပါဏာတိပါတဿ ပါပကော ဝိပါကောတိ, ဒိဋ္ဌေ ယေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယေ စ ဧဝံ သဗ္ဗဿ အကုသလဿ ဟေတုတော အာရတိ. ဣမိနာ သံယမေန ဝေရံ န စီယတိ.

Hārā Phân Biệt (Vibhatti) là: (Câu) "Phước báu tăng trưởng đối với người cho" không phải một cách chắc chắn. Người nào cho vì sợ hình phạt của vua, và người nào cho các bậc có giới đức bằng cách sử dụng vật không thích hợp, phước báu của người ấy không tăng trưởng. Và người ấy cho sự bố thí này với (tâm) bất thiện; sự cho hình phạt, cho vũ khí, là việc làm phi phước đức, tăng trưởng, không phải phước báu. (Câu) "Do sự thu thúc, oán thù không được tạo ra" không phải một cách chắc chắn. Lý do là gì? Người nào thấy trạng thái ngay trong hiện tại rằng: "Nếu các vị vua bắt ta rồi chặt tay... v.v...", không phải là người ấy không tạo ra oán thù bằng sự thu thúc ấy. Còn người nào thọ trì như vầy: "Quả của sát sanh là xấu ác, ngay trong hiện tại và cả trong đời sau", như vậy, người ấy tránh xa nguyên nhân của tất cả (pháp) bất thiện. Bằng sự thu thúc này, oán thù không được tạo ra.

ပရိဝတ္တနာတိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ အဒဒတော ပုညံ န ပဝဍ္ဎတိ. ယံ ဒါနမယံ, တံ သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ, အသံယမတော ဝေရံ ကရီယတိ. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကံ အကုသလော န ဇဟာတိ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သနိဗ္ဗုတောတိ ဒူတံ ပေသေတွာ ပဏီတံ ပေသေတွာပိ န ပက္ကောသာမိ, သော သယမေဝ ပန မဟာဘိက္ခုသံဃပရိဝါရော အမှာကံ ဝသနဋ္ဌာနံ သမ္ပတ္တော အမှေဟိ စ သန္ထာဂါရသာလာ ကာရိတာ, ဧတ္ထ မယံ ဒသဗလံ အာနေတွာ မင်္ဂလံ ဘဏာပေမာတိ စိန္တေတွာ ဥပသင်္ကမိံသု. ယေန သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံသူတိ တံ ဒိဝသံ ကိရ သန္ထာဂါရေ စိတ္တကမ္မံ နိဋ္ဌာပေတွာ အဋ္ဋကာ မုတ္တမတ္တာ ဟောန္တိ. ဗုဒ္ဓါ နာမ အရညဇ္ဈာသယာ အရညာရာမာ အန္တောဂါမေ ဝသေယျုံ ဝါ နော ဝါတိ တသ္မာ ဘဂဝတော မနံ ဇာနိတွာဝ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမာတိ စိန္တေတွာ တေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိံသု. ဣဒါနိ ပန မနံ လဘိတွာ ပဋိဇဂ္ဂိတုကာမာ ယေန သန္ထာဂါရံ, တေနုပသင်္ကမိံသု. သဗ္ဗသန္ထရိန္တိ ယထာ သဗ္ဗံ သန္ထတံ ဟောတိ ဧဝံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသူတိ. ဧတ္ထ ပန တေ မလ္လရာဇာနော သန္ထာဂါရံ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ နဂရဝီထိယောပိ သမ္မဇ္ဇာပေတွာ ဓဇေ ဥဿာပေတွာ သုဝဏ္ဏဃဋိကဒလိယော စ ဌပါပေတွာ သကလနဂရံ ဒီပမာလာဟိ ဝိပ္ပကိဏ္ဏတာရကံ ဝိယ ကတွာ ခီရပကေ ဒါရကေ ခီရံ ပါယေထ, ဒဟရေ ကုမာရေ လဟုံ လဟုံ ဘောဇာပေတွာ သယာပေထ, ဥစ္စာသဒ္ဒံ မာကရိ, အဇ္ဇ ဧကရတ္တိံ သတ္ထာ အန္တောဂါမေဝ ဝသိဿတိ, ဗုဒ္ဓါ နာမ အပ္ပသဒ္ဒကာမာ ဟောန္တီတိ ဘေရိံ စရာပေတွာ သယံ ဒဏ္ဍကဒီပိကာ အာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု. ဘဂဝန္တံ ယေဝ ပုရက္ခတွာတိ ဘဂဝန္တံ ပုရတော ကတွာ, တတ္ထ ဘဂဝါ ဘိက္ခူနဉ္စေဝ ဥပါသကာနဉ္စ မဇ္ဈေ နိသိန္နော အတိဝိယ ဝိရောစတိ. သမန္တပါသာဒိကော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပုရတ္ထိမကာယတော [Pg.327] သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ရသ္မိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဂဂနတလေ အသီတိဟတ္ထံ ဌာနံ ဂဏှာတိ. ပစ္ဆိမကာယတော ဒက္ခိဏဟတ္ထတော ဝါမဟတ္ထတော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ဟေဋ္ဌာ ပါဒတလေဟိ ပဝါဠဝဏ္ဏရသ္မိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဃနပထဝိယံ အသီတိဟတ္ထံ ဌာနံ ဂဏှာတိ, ဧဝံ သမန္တာ အသီတိဟတ္ထမတ္တံ ဌာနံ ဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဝိဇ္ဇောတမာနာ ဝိတဏ္ဍမာနာ ဝိဓာဝန္တိ, သဗ္ဗေ ဒိသာဘာဂါ သုဝဏ္ဏစမ္ပကပုပ္ဖေဟိ ဝိကိရိယမာနာ ဝိယ သုဝဏ္ဏဃဋတော နိက္ခန္တသုဝဏ္ဏရသဓာရာဟိ သိဉ္စမာနာ ဝိယ ပသာရိတသုဝဏ္ဏပဋပရိက္ခိတ္တာ ဝွိယ ဝေရမ္ဘဝါတသမုဋ္ဌိတကိံသုကကိံသုကာရကဏိကာရပုပ္ဖစုဏ္ဏသမောကိဏ္ဏာ ဝိယ ဝိပ္ပကသန္တံ အသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာ ဒွတ္တိံသဝရလက္ခဏသမုဇ္ဇလံ သရီရံ သမုဂ္ဂတတာရကံ ဝိယ ဂဂနတလံ ဝိကသိတမိဝ ပဒုမဝနံ သဗ္ဗဖာလိဖုလ္လော ဝိယ ယောဇနသတိကော ပါရိစ္ဆတ္တကော ပဋိပါဋိယာ ဌပိတာနံ ဒွတ္တိံသစန္ဒာနံ ဒွတ္တိံသသူရိယာနံ ဒွတ္တိံသစက္ကဝတ္တီနံ ဒွတ္တိံသဒေဝရာဇာနံ ဒွတ္တိံသမဟာဗြဟ္မာနံ နိဗ္ဗုတော အသေက္ခဿ နတ္ထိ နိဗ္ဗုတိ.

Hārā Chuyển Đổi (Parivattanā) là: (Câu) "Phước báu tăng trưởng đối với người cho" (nghĩa là) phước báu không tăng trưởng đối với người không cho. Việc làm bố thí nào, do sự thu thúc ấy, oán thù không được tạo ra; do không thu thúc, oán thù được tạo ra. Và người thiện từ bỏ điều ác, người bất thiện không từ bỏ. (Về câu) "Vị ấy tịch tịnh do sự đoạn tận tham, sân, si", (có câu chuyện rằng): "Ta đã không mời gọi (Đức Phật), dù đã gửi sứ giả, dù đã gửi vật quý giá. Nhưng chính ngài, được đại chúng Tỳ khưu vây quanh, đã đến nơi ở của chúng ta. Và chúng ta đã cho xây dựng giảng đường Santhāgāra. Tại đây, chúng ta hãy mời bậc Thập Lực đến và yêu cầu ngài thuyết pháp lành". Suy nghĩ như vậy, họ đã đi đến. Họ đã đi đến nơi có giảng đường Santhāgāra. Nghe nói, vào ngày hôm đó, họ vừa mới hoàn thành công việc trang trí trong giảng đường và vừa mới dỡ giàn giáo. "Chư Phật vốn có khuynh hướng ở rừng, ưa thích ở rừng; các ngài có thể ở trong làng hoặc không". Do đó, suy nghĩ rằng: "Chúng ta sẽ phục vụ sau khi biết được ý của Đức Thế Tôn", họ đã đi đến yết kiến Đức Thế Tôn. Nhưng bây giờ, khi đã biết được ý của ngài và muốn phục vụ, họ đã đi đến nơi có giảng đường Santhāgāra. (Câu) "Trải khắp tất cả" có nghĩa là, cũng như tất cả được trải ra, họ đã đi đến nơi có Đức Thế Tôn. Ở đây, các vị vua dòng Mallā ấy, sau khi dọn dẹp giảng đường, cho quét dọn các đường phố trong thành, cho dựng cờ phướn, cho đặt các bình vàng và cây chuối, làm cho toàn thành phố giống như bầu trời rải rác các vì sao bằng những tràng đèn, (rồi ra lệnh): "Hãy cho các trẻ còn bú sữa được bú sữa, hãy cho các trẻ nhỏ đã cai sữa ăn nhanh nhanh rồi cho chúng ngủ, đừng làm ồn ào. Đêm nay, bậc Đạo Sư sẽ ở lại trong làng. Chư Phật vốn ưa thích sự yên tĩnh". Sau khi cho đánh trống loan báo như vậy, chính họ cầm đuốc đi đến nơi có Đức Thế Tôn. (Câu) "Lấy Đức Thế Tôn làm đầu" có nghĩa là đặt Đức Thế Tôn ở phía trước. Ở đó, Đức Thế Tôn ngồi giữa các Tỳ khưu và các cận sự nam, vô cùng rực rỡ. Ngài khả ái khắp xung quanh, sắc vàng, hình dáng đẹp đẽ, đáng chiêm ngưỡng. Từ thân phía trước, hào quang sắc vàng phát ra, chiếm một khoảng không gian tám mươi hắc tay trên bầu trời. Từ thân phía sau, từ tay phải, từ tay trái, (hào quang) sắc vàng; từ lòng bàn chân bên dưới, hào quang sắc san hô phát ra, chiếm một khoảng không gian tám mươi hắc tay trên mặt đất dày đặc. Như vậy, sáu loại Phật quang chiếu sáng, rung động, lan tỏa ra một khoảng không gian khoảng tám mươi hắc tay xung quanh. Tất cả các phương hướng giống như được rải đầy hoa champaka vàng, giống như được tưới bởi những dòng tinh chất vàng chảy ra từ bình vàng, giống như được bao bọc bởi tấm vải vàng đã được giăng ra, giống như được trộn lẫn với phấn hoa kimsuka, kimsukāra, kaṇikāra do gió Veramba thổi lên. Thân ngài rực rỡ với ba mươi hai tướng tốt, có vầng hào quang một sải của tám mươi vẻ đẹp phụ, tỏa sáng giống như bầu trời đầy sao, giống như rừng sen đã nở, giống như cây paricchattaka trăm do tuần nở hoa khắp cành, (rực rỡ) như sự chiếu sáng của ba mươi hai mặt trăng, ba mươi hai mặt trời, ba mươi hai vị Chuyển luân vương, ba mươi hai vị Đế-thích, ba mươi hai vị Đại Phạm thiên được đặt theo thứ tự. Ngài đã tịch tịnh. Đối với bậc Vô học, không còn có sự tịch tịnh (để đạt được nữa).

ဝေဝစနန္တိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, အနုမောဒတောပိ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ. စိတ္တဿ သမာဒဟတောပိ ဝေယျာဝစ္စကိရိယာယပိ ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ.

Hārā Đồng Nghĩa (Vevacana) là: Phước báu tăng trưởng đối với người cho, phước báu cũng tăng trưởng đối với người tùy hỷ. Phước báu cũng tăng trưởng đối với người định tâm và đối với việc làm phục vụ.

ပညတ္တီတိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, အလောဘဿ ပဋိနိဿယဃာတပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ အဒေါသဿ ပဋိနိဿယဃာတပညတ္တိယာ ပညတ္တံ ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ အမောဟဿ ပဋိနိဿယဃာတပညတ္တိယာ ပညတ္တံ.

Hārā Chế Định (Paññatti) là: (Câu) "Phước báu tăng trưởng đối với người cho" được chế định trong sự chế định về việc loại trừ nơi nương tựa của vô tham. (Câu) "Do sự thu thúc, oán thù không được tạo ra" được chế định trong sự chế định về việc loại trừ nơi nương tựa của vô sân. (Câu) "Và người thiện từ bỏ điều ác" được chế định trong sự chế định về việc loại trừ nơi nương tựa của vô si.

ဩတရဏောတိ ပဉ္စသု ဣန္ဒြိယေသု ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ သံယမေန သီလက္ခန္ဓော. ဩတိဏ္ဏော ဆသု ဣန္ဒြိယေသု သံဝရော, အယံ သမာဓိက္ခန္ဓော, ယံ ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကံ, အယံ ပညာက္ခန္ဓော, ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓော. ဓာတူသု ဓမ္မဓာတု, အာယတနေသု မနာယတနံ.

Hārā Thâm Nhập (Otaraṇa) là: Trong năm căn, (câu) "Phước báu tăng trưởng đối với người cho", (câu) "Do sự thu thúc, oán thù không được tạo ra"; bằng sự thu thúc, (đó là) giới uẩn. Sự thu thúc trong sáu căn đã được thâm nhập, đây là định uẩn. (Câu) "Và người thiện từ bỏ điều ác", đây là tuệ uẩn. (Câu) "Vị ấy tịch tịnh do sự đoạn tận tham, sân, si", (đó là) giải thoát uẩn. Trong các giới, (đó là) pháp giới; trong các xứ, (đó là) ý xứ.

သောဓနောတိ ယေနာရမ္ဘေန ဣဒံ သုတ္တံ ဒေသိတံ သော အာရမ္ဘော သုဒ္ဓေါ.

Hārā Thanh Lọc (Sodhanā) là: Do sự nỗ lực nào mà kinh này được thuyết giảng, sự nỗ lực ấy là thanh tịnh.

အဓိဋ္ဌာနော ဒါနန္တိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တံ. စာဂေါ ပရိစ္စာဂေါ ဓမ္မဒါနံ အာမိသဒါနံ, အဋ္ဌ ဒါနာနိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာနိ, အယံ ဝေမတ္တတာ. န စ ဒဒတော [Pg.328] ဧကတ္တပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ခန္တီ အနဝဇ္ဇန္တိ ပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ရောဓဝီရိယပညတ္တိယာ ပညတ္တာ.

Hārā Quyết Định (Adhiṭṭhāna) là: (Câu) "Bố thí" được chế định theo tính đồng nhất. Sự xả ly, sự từ bỏ hoàn toàn, pháp thí, tài thí, tám loại bố thí cần được thực hiện một cách chi tiết, đây là tính dị biệt. Và (câu) "đối với người cho" không được chế định theo sự chế định đồng nhất. (Câu) "Nhẫn nại là không có lỗi" được chế định theo sự chế định. (Câu) "Vị ấy tịch tịnh do sự đoạn tận tham, sân, si" được chế định trong sự chế định về tinh tấn ngăn trừ.

ပရိက္ခာရောတိ ဒါနဿ ပါမောဇ္ဇံ ပစ္စယော, အလောဘော ဟေတု. သံယမတော ယောနိသော မနသိကာရော ဟေတု, ပရိစ္စာဂေါ ပစ္စယော. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ ယထာဘူတဒဿနံ ပစ္စယော, ဉာဏပ္ပဋိလာဘော ဟေတု. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ပရတော စ ဃောသော အဇ္ဈတ္တဉ္စ ယောနိသော မနသိကာရော မဂ္ဂေါ စ ဟေတု စ ပစ္စယော စ.

Về phần Hỗ trợ (Parikkhāra): Đối với việc bố thí, sự hân hoan là duyên, vô tham là nhân. Đối với người có sự chế ngự, tác ý như lý là nhân, sự xả ly là duyên. Về phần "Thiện và từ bỏ ác": Thấy đúng như thật là duyên, sự chứng đắc trí tuệ là nhân. Về phần "Vị ấy được tịch tịnh do sự đoạn tận tham, sân, si": Lời dạy từ người khác, sự tác ý như lý bên trong, và Thánh đạo vừa là nhân, vừa là duyên.

သမာရောပနောတိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ ဂါထာ တဿ သီလမ္ပိ ဝဍ္ဎတိ. သံယမောပိ ဝဍ္ဎတိ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ. အညေပိ ကိလေသာ န စီယန္တိ ယေပိဿ တပ္ပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတာ, တေပိဿ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ရာဂဒေါသဿာပိ ခယာ ရာဂါနုသယဿပိ ခယာ ဒေါသဿ မောဟဿာပိ သ နိဗ္ဗုတောတိ သောပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု အနုပါဒိသေသာပိ. အယံ သမာရောပနော.

Về phần Quy kết (Samāropana): Kệ ngôn nói rằng: "Đối với người cho, phước báu tăng trưởng". Giới của người ấy cũng tăng trưởng, sự chế ngự cũng tăng trưởng. Do có sự chế ngự, oán thù không được tích tập. Các phiền não khác cũng không được tích tập. Những lậu hoặc nào có thể sanh khởi do nhân duyên ấy, gây nên sự mệt mỏi, những lậu hoặc ấy cũng không sanh khởi nơi người đó. Về phần "Vị ấy được tịch tịnh do sự đoạn tận tham, sân, si": Do sự đoạn tận tham và sân, do sự đoạn tận tham tùy miên, do (sự đoạn tận) sân và si, vị ấy được tịch tịnh. Đây là hữu dư y Niết-bàn giới và cũng là vô dư y Niết-bàn giới. Đây là (hà sa) Quy kết.

ထေရဿ မဟာကစ္စာယနဿ ပေဋကောပဒေသေ

Trong bộ Peṭakopadesa của Trưởng lão Mahākaccāyana.

ဟာရဿ သမ္ပာတဘူမိ သမတ္တာ.

Phần Nền tảng Quy nạp của các Hà sa đã hoàn tất.

၈. သုတ္တဝေဘင်္ဂိယံ

8. Phân Tích Kinh.

၁၁၈. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာယ စ ဘဝတဏှာယ စ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သတ္တာနံ ပုဗ္ဗကောဋိ န ပညာယတိ. တတ္ထ ယေ သတ္တာ တဏှာသံယောဇနာ, တေ အဇ္ဈောသာနဗဟုလာ မန္ဒဝိပဿကာ. ယေ ပန ဥဿန္နဒိဋ္ဌိကာ သတ္တာ, တေ ဝိပဿနာဗဟုလာ မန္ဒဇ္ဈောသာနာ.

118. Điểm khởi đầu của vô minh và hữu ái không được biết đến. Trong đó, điểm khởi đầu của những chúng sanh bị vô minh che lấp, có ái kiết sử, không được biết đến. Trong đó, những chúng sanh nào có ái kiết sử, họ có nhiều sự tham đắm, tuệ quán yếu kém. Còn những chúng sanh nào có tà kiến mạnh mẽ, họ có nhiều tuệ quán, sự tham đắm yếu kém.

တတ္ထ တဏှာစရိတာ သတ္တာ သတ္တသညာဘိနိဝိဋ္ဌာ အနုပ္ပာဒဝယဒဿိနော. တေ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု အတ္တာနံ သမနုပဿန္တိ ‘‘ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာန’’န္တိ. ဧဝံ ပဉ္စက္ခန္ဓာ. အညေဟိ ခန္ဓေဟိ အတ္တာနံ သမနုပဿန္တိ တဿ ဥဿန္နဒိဋ္ဌိကာ သတ္တာ ဝိပဿမာနာ ခန္ဓေ ဥဇုံ အတ္တတော သမနုပဿန္တိ. တေ ရူပံ အတ္တကော သမနုပဿန္တိ. ယံ ရူပံ, သော အတ္တာ. ယော အဟံ, တံ ရူပံ. သော ရူပဝိနာသံ ပဿတိ, အယံ ဥစ္ဆေဒဝါဒီ[Pg.329]. ဣတိ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ပဌမာဘိနိပါတာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယော ပဉ္စ ဥစ္ဆေဒံ ဘဇန္တိ ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’န္တိ. ဧကမေကမှိ ခန္ဓေ တီဟိ ပဒေဟိ ပစ္ဆိမကေဟိ သဿတံ ဘဇတိ ‘‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’’န္တိ. ဣတော ဗဟိဒ္ဓါတေ ပဗ္ဗဇိတာ တဏှာစရိတာ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. တေန ယေ စ နိဿန္ဒေန ဒိဋ္ဌိစရိတာ အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. တေန ယေဝ ဒိဋ္ဌိသုခေန ဧတ္တာဝတာ ဗာဟိရကော ပယောဂေါ.

Trong đó, những chúng sanh có tánh tham ái, chấp chặt vào tưởng về chúng sanh, thấy không có sanh, không có diệt. Họ quán thấy tự ngã trong năm uẩn rằng: "Tự ngã có sắc", hoặc "Sắc ở trong tự ngã", hoặc "Tự ngã ở trong sắc". Như vậy là năm uẩn. Họ quán thấy tự ngã với các uẩn khác. Những chúng sanh có tà kiến mạnh mẽ, khi quán xét các uẩn, quán thấy một cách thẳng thắn rằng đó là tự ngã. Họ quán thấy sắc là tự ngã. Sắc nào, đó là tự ngã. Ta nào, đó là sắc. Vị ấy thấy sự hoại diệt của sắc, đây là người theo đoạn kiến. Như vậy, các thân kiến khởi lên đầu tiên trong năm uẩn, năm (loại) đi đến đoạn kiến rằng: "Sinh mạng ấy chính là thân thể ấy". Trong mỗi uẩn, với ba câu sau, họ đi đến thường kiến rằng: "Sinh mạng là khác, thân thể là khác". Những người xuất gia ngoại đạo có tánh tham ái sống chuyên tâm thực hành sự thụ hưởng dục lạc. Do kết quả đó, những người có tánh tà kiến sống chuyên tâm thực hành khổ hạnh ép xác. Chính bằng cái lạc của tà kiến ấy, đến chừng ấy là sự nỗ lực của ngoại đạo.

တတ္ထ ဒိဋ္ဌိစရိတာ သတ္တာ ယေ အရိယဓမ္မဝိနယံ ဩတရန္တိ, တေ ဓမ္မာနုသာရိနော ဟောန္တိ. ယေ တဏှာစရိတာ သတ္တာ အရိယံ ဓမ္မဝိနယံ ဩတရန္တိ, တေ သဒ္ဓါနုသာရိနော ဟောန္တိ.

Trong đó, những chúng sanh có tánh tà kiến mà đi vào trong Thánh giáo pháp và luật, họ trở thành những vị Tùy pháp hành. Những chúng sanh có tánh tham ái mà đi vào trong Thánh giáo pháp và luật, họ trở thành những vị Tùy tín hành.

တတ္ထ ယေ ဒိဋ္ဌိစရိတာ သတ္တာ, တေ ကာမေသု ဒေါသဒိဋ္ဌီ, န စ ယေ ကာမေသု အနုသယာ သမူဟတာ, တေ အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. တေသံ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. အညော ဝါ သာဝကော ကာမေဟိ နတ္ထိ အတ္ထောတိ တေ စ ပုဗ္ဗေယေဝ ကာမေဟိ အနတ္ထိကာ ဣတိ ကာမေ အပ္ပကသိရေန ပဋိနိဿဇ္ဇန္တိ. တေ စေတသိကေန ဒုက္ခေန အနဇ္ဈောသိတာ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘သုခါ ပဋိပဒါ’’တိ. ယေ ပန တဏှာစရိတာ သတ္တာ, တေ ကာမေသု အဇ္ဈောသိတာ, တေသံ သတ္ထာ ဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. အညတရော ဝါ ဘိက္ခု ကာမေဟိ နတ္ထိ အတ္ထောတိ, တေ ပိယရူပံ ဒုက္ခေန ပဋိနိဿဇ္ဇန္တိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ’’တိ. ဣတိ ဣမေ သဗ္ဗသတ္တာ ဒွီသု ပဋိပဒါသု သမောသရဏံ ဂစ္ဆန္တိ ဒုက္ခာယဉ္စ သုခါယဉ္စ.

Trong đó, những chúng sanh có tánh tà kiến, họ thấy lỗi lầm trong các dục, và những tùy miên trong các dục chưa được nhổ sạch, họ sống chuyên tâm thực hành khổ hạnh ép xác. Bậc Đạo Sư hoặc một vị thinh văn khác thuyết pháp cho họ rằng: "Không có lợi ích gì từ các dục". Và họ, vốn từ trước đã không cần đến các dục, nên từ bỏ các dục một cách không khó khăn. Họ không bị tham đắm bởi khổ tâm. Do đó, được gọi là "lạc đạo". Còn những chúng sanh có tánh tham ái, họ tham đắm trong các dục. Bậc Đạo Sư hoặc một vị tỳ-kheo nào đó thuyết pháp cho họ rằng: "Không có lợi ích gì từ các dục", họ từ bỏ sắc khả ái một cách khó khăn. Do đó, được gọi là "khổ đạo". Như vậy, tất cả chúng sanh này đi đến sự hợp nhất trong hai con đường: khổ đạo và lạc đạo.

တတ္ထ ယေ ဒိဋ္ဌိစရိတာ သတ္တာ, တေ ဒွိဓာ မုဒိန္ဒြိယာ စ တိက္ခိန္ဒြိယာ စ. တတ္ထ ယေ ဒိဋ္ဌိစရိတာ သတ္တာ တိက္ခိန္ဒြိယာ သုခေန ပဋိနိဿဇ္ဇန္တိ, ခိပ္ပဉ္စ အဘိသမေန္တိ, တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ခိပ္ပာဘိညာ သုခါ ပဋိပဒါ’’တိ. တတ္ထ ယေ ဒိဋ္ဌိစရိတာ သတ္တာ မုဒိန္ဒြိယာ ပဌမံ တိက္ခိန္ဒြိယံ ဥပါဒါယ ဒန္ဓတရံ အဘိသမေန္တိ, တေ သုခေန ပဋိနိဿဇ္ဇန္တိ, ဒန္ဓဉ္စ အဘိသမေန္တိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ’’တိ. တတ္ထ တဏှာစရိတာ သတ္တာ ဒွိဓာ တိက္ခိန္ဒြိယာ စ မုဒိန္ဒြိယာ စ. တတ္ထ ယေ တဏှာစရိတာ သတ္တာ တိက္ခိန္ဒြိယာ ဒုက္ခေန ပဋိနိဿဇ္ဇန္တိ, ခိပ္ပဉ္စ အဘိသမေန္တိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ’’တိ. တတ္ထ ယေ တဏှာစရိတာ သတ္တာ မုဒိန္ဒြိယာ ပဌမံ တိက္ခိန္ဒြိယံ ဥပါဒါယ ဒန္ဓတရံ အဘိသမေန္တိ, တေ ဒုက္ခေန ပဋိနိဿဇ္ဇန္တိ, ဒန္ဓဉ္စ အဘိသမေန္တိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ’’တိ. ဣမာ စတဿော ပဋိပဒါယော အပဉ္စမာ အဆဋ္ဌာ. ယေ ဟိ ကေစိ နိဗ္ဗုတာ နိဗ္ဗာယိဿန္တိ [Pg.330] ဝါ ဣမာဟိ စတူဟိ ပဋိပဒါဟိ အနညာဟိ အယံ ပဋိပဒါစတုက္ကေန ကိလေသေ နိဒ္ဒိသတိ. ယာ စတုက္ကမဂ္ဂေန အရိယဓမ္မေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အယံ ဝုစ္စတိ သီဟဝိက္ကီဠိတော နာမ နယော.

Trong đó, những chúng sanh có tánh tà kiến được chia làm hai: độn căn và lợi căn. Trong đó, những chúng sanh có tánh tà kiến, lợi căn, từ bỏ một cách dễ dàng và chứng ngộ nhanh chóng; do đó, được gọi là "lạc đạo, tốc thông". Trong đó, những chúng sanh có tánh tà kiến, độn căn, so với người lợi căn trước, họ chứng ngộ chậm hơn; họ từ bỏ một cách dễ dàng và chứng ngộ chậm chạp. Do đó, được gọi là "lạc đạo, độn thông". Trong đó, những chúng sanh có tánh tham ái được chia làm hai: lợi căn và độn căn. Trong đó, những chúng sanh có tánh tham ái, lợi căn, từ bỏ một cách khó khăn và chứng ngộ nhanh chóng. Do đó, được gọi là "khổ đạo, tốc thông". Trong đó, những chúng sanh có tánh tham ái, độn căn, so với người lợi căn trước, họ chứng ngộ chậm hơn; họ từ bỏ một cách khó khăn và chứng ngộ chậm chạp. Do đó, được gọi là "khổ đạo, độn thông". Đây là bốn con đường, không có con đường thứ năm, không có con đường thứ sáu. Bất kỳ ai đã tịch tịnh hoặc sẽ tịch tịnh, đều bằng bốn con đường này, không phải bằng con đường nào khác. Pháp môn này chỉ ra các phiền não bằng bốn con đường. Điều cần được chỉ ra trong các Thánh pháp bằng bốn đạo, đây được gọi là phương pháp Sư tử hý.

၁၁၉. တတြိမေ စတ္တာရော အာဟာရာ. စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ ဥပါဒါနာ ယောဂါ ဂန္ထာ အာသဝါ ဩဃာ သလ္လာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော အဂတိဂမနာတိ, ဧဝံ ဣမာနိ သဗ္ဗာနိ ဒသ ပဒါနိ. အယံ သုတ္တဿ သံသန္ဒနာ.

119. Trong đó, có bốn loại vật thực này. Bốn điên đảo, thủ, ách, triền, lậu hoặc, bộc lưu, mũi tên, thức trú, sự đi đến nơi không nên đến. Đây là sự kết nối của kinh.

စတ္တာရော အာဟာရာ. တတ္ထ ယော စ ကဗဠီကာရော အာဟာရော ယော စ ဖဿော အာဟာရော, ဣမေ တဏှာစရိတေန ပဟာတဗ္ဗာ. တတ္ထ ယော စ မနောသဉ္စေတနာဟာရော ယော စ ဝိညာဏာဟာရော, ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတေန ပဟာတဗ္ဗာ.

Bốn loại vật thực. Trong đó, đoàn thực và xúc thực, những thứ này cần được từ bỏ bởi người có tánh tham ái. Trong đó, tư niệm thực và thức thực, những thứ này cần được từ bỏ bởi người có tánh tà kiến.

ပဌမော အာဟာရော ပဌမော ဝိပလ္လာသော, ဒုတိယော အာဟာရော ဒုတိယော ဝိပလ္လာသော, တတိယော အာဟာရော တတိယော ဝိပလ္လာသော, စတုတ္ထော အာဟာရော စတုတ္ထော ဝိပလ္လာသော. ဣမေ စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ အပဉ္စမာ အဆဋ္ဌာ. ဣဒဉ္စ ပမာဏာ စတ္တာရော အာဟာရာ.

Vật thực thứ nhất là sự điên đảo thứ nhất, vật thực thứ hai là sự điên đảo thứ hai, vật thực thứ ba là sự điên đảo thứ ba, vật thực thứ tư là sự điên đảo thứ tư. Bốn sự điên đảo này không có thứ năm, không có thứ sáu. Và đây là bốn vật thực có chừng mực này.

တတ္ထ ပဌမေ ဝိပလ္လာသေ ဌိတော ကာမေ ဥပါဒိယတိ, ဣဒံ ကာမုပါဒါနံ. ဒုတိယေ ဝိပလ္လာသေ ဌိတော အနာဂတံ ဘဝံ ဥပါဒိယတိ, ဣဒံ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ. တတိယေ ဝိပလ္လာသေ ဌိတော ဝိပရီတော ဒိဋ္ဌိံ ဥပါဒိယတိ, ဣဒံ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ. စတုတ္ထေ ဝိပလ္လာသေ ဌိတော ခန္ဓေ အတ္တတော ဥပါဒိယတိ, ဣဒံ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ.

Trong đó, người đứng vững trong sự điên đảo thứ nhất thì chấp thủ các dục, đây là dục thủ. Người đứng vững trong sự điên đảo thứ hai thì chấp thủ hữu vị lai, đây là giới cấm thủ. Người đứng vững trong sự điên đảo thứ ba thì chấp thủ tà kiến một cách sai lệch, đây là kiến thủ. Người đứng vững trong sự điên đảo thứ tư thì chấp thủ các uẩn là tự ngã, đây là ngã luận thủ.

တတ္ထ ကာမုပါဒါနေ ဌိတော ကာမေ အဘိဇ္ဈာယတိ ဂန္ထတိ, အယံ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထော. သီလဗ္ဗတုပါဒါနေ ဌိတော ဗျာပါဒံ ဂန္ထတိ, အယံ ဗျာပါဒကာယဂန္ထော. ဒိဋ္ဌုပါဒါနေ ဌိတော ပရာမာသံ ဂန္ထတိ, အယံ ပရာမာသကာယဂန္ထော. အတ္တဝါဒုပါဒါနေ ဌိတော ပပဉ္စန္တော ဂန္ထတိ, အယံ ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသော ကာယဂန္ထော.

Trong đó, người đứng vững trong dục thủ thì tham ái, trói buộc các dục, đây là tham thân hệ. Người đứng vững trong giới cấm thủ thì trói buộc sân, đây là sân thân hệ. Người đứng vững trong kiến thủ thì trói buộc sự chấp chặt, đây là chấp thủ thân hệ. Người đứng vững trong ngã luận thủ, do hý luận, nên trói buộc; đây là chấp chặt 'đây là sự thật' thân hệ.

တဿ ဂန္ထိတာ ကိလေသာ အာသဝန္တိ. ကိဉ္စိ ပန ဝုစ္စတိ ဝိပ္ပဋိသာရော. ယေ ဝိပ္ပဋိသာရာ တေ အနုသယာ. တတ္ထ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထေန ကာမာသဝေါ, ဗျာပါဒကာယဂန္ထေန ဘဝါသဝေါ, ပရာမာသကာယဂန္ထေန ဒိဋ္ဌာသဝေါ, ဣဒံ သစ္စာဘိနိဝေသကာယဂန္ထေန အဝိဇ္ဇာသဝေါ.

Các phiền não đã bị trói buộc của người ấy thì rỉ chảy. Lại nữa, sự hối hận được nói đến. Những sự hối hận nào, chúng là các tùy miên. Trong đó, do tham thân hệ mà có dục lậu, do sân thân hệ mà có hữu lậu, do chấp thủ thân hệ mà có kiến lậu, do chấp chặt 'đây là sự thật' thân hệ mà có vô minh lậu.

တေ [Pg.331] စတ္တာရော အာသဝါ ဝေပုလ္လဘာဝံ ဂတာ ဩဃာ ဟောန္တိ, တေန ဝုစ္စန္တိ ‘‘ဩဃာ’’တိ. တတ္ထ ကာမာသဝေါ ကာမောဃော, ဘဝါသဝေါ ဘဝေါဃော, အဝိဇ္ဇာသဝေါ အဝိဇ္ဇောဃော, ဒိဋ္ဌာသဝေါ ဒိဋ္ဌောဃော.

Bốn lậu hoặc ấy khi đã đạt đến trạng thái lan rộng thì trở thành các bộc lưu, do đó chúng được gọi là 'các bộc lưu'. Trong đó, dục lậu là dục bộc, hữu lậu là hữu bộc, vô minh lậu là vô minh bộc, kiến lậu là kiến bộc.

တေ စတ္တာရော ဩဃာ အာသယမနုပဝိဋ္ဌာ အနုသယသဟဂတာ ဝုစ္စန္တိ. သလ္လာတိ ဟဒယမာဟစ္စ တိဋ္ဌန္တာ. တတ္ထ ကာမောဃော ရာဂသလ္လံ, ဘဝေါဃော ဒေါသသလ္လံ, အဝိဇ္ဇောဃော မောဟသလ္လံ, ဒိဋ္ဌောဃော ဒိဋ္ဌိသလ္လံ.

Bốn bộc lưu ấy khi đã đi vào nơi trú ẩn thì được gọi là đi cùng với tùy miên. Mũi tên là những thứ găm vào tim và đứng lại. Trong đó, dục bộc là mũi tên tham, hữu bộc là mũi tên sân, vô minh bộc là mũi tên si, kiến bộc là mũi tên kiến.

ဣမေဟိ စတူဟိ သလ္လေဟိ ပရိယာဒိန္နံ ဝိညာဏံ စတူသု ဓမ္မေသု တိဋ္ဌတိ ရူပေ ဝေဒနာယ သညာယ သင်္ခါရေသု. ဣမာ စတဿော ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော. တတ္ထ ရာဂသလ္လေန နန္ဒူပသေစနံ ရူပူပဂံ ဝိညာဏံ တိဋ္ဌတိ. ဒေါသသလ္လေန ဝေဒနူပဂံ မောဟသလ္လေန သညူပဂံ ဒိဋ္ဌိသလ္လေန နန္ဒူပသေစနံ သင်္ခါရူပဂံ ဝိညာဏံ တိဋ္ဌတိ.

Thức bị bốn mũi tên này chiếm đoạt thì an trú trong bốn pháp: trong sắc, trong thọ, trong tưởng, trong các hành. Đây là bốn thức trú. Trong đó, do mũi tên tham, thức được tưới tẩm bởi hỷ, đi đến sắc và an trú. Do mũi tên sân, (thức) đi đến thọ; do mũi tên si, (thức) đi đến tưởng; do mũi tên kiến, thức được tưới tẩm bởi hỷ, đi đến các hành và an trú.

စတူဟိ ဝိညာဏဋ္ဌိတီဟိ စတုဗ္ဗိဓံ အဂတိံ ဂစ္ဆန္တိ ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ. ရာဂေန ဆန္ဒာ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဒေါသေန ဒေါသာ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ, မောဟေန မောဟာ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဒိဋ္ဌိယာ ဘယာ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ. ဣတိ ဣဒဉ္စ ကမ္မံ ဣမေ စ ကိလေသာ. အယံ သံသာရဿ ဟေတု.

Do bốn thức trú, chúng sanh đi đến bốn loại thiên vị: do dục, do sân, do sợ, do si. Do tham, người ấy đi đến thiên vị do dục; do sân, người ấy đi đến thiên vị do sân; do si, người ấy đi đến thiên vị do si; do tà kiến, người ấy đi đến thiên vị do sợ. Như vậy, đây là nghiệp và đây là các phiền não. Đây là nguyên nhân của luân hồi.

၁၂၀. တတ္ထိမာ စတဿော ဒိသာ ကဗဠီကာရာဟာရော ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော ကာမုပါဒါနံ ကာမယောဂေါ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထော ကာမာသဝေါ ကာမောဃော ရာဂသလ္လံ ရူပူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ဆန္ဒာ အဂတိဂမနံ. အယံ ပဌမာ ဒိသာ.

120. Trong đó, đây là bốn phương: Đoàn thực, sự điên đảo 'trong cái bất tịnh có sự tịnh', dục thủ, dục phộc, tham thân hệ, dục lậu, dục bộc, mũi tên tham, thức trú đi đến sắc, sự đi đến thiên vị do dục. Đây là phương thứ nhất.

ဖဿော အာဟာရော ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ ဘဝယောဂေါဗျာပါဒေါ ကာယဂန္ထော ဘဝါသဝေါ ဘဝေါဃော ဒေါသသလ္လံ ဝေဒနူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ဒေါသာ အဂတိဂမနံ, အယံ ဒုတိယာ ဒိသာ.

Xúc thực, sự điên đảo 'trong khổ có lạc', giới cấm thủ, hữu phộc, sân thân hệ, hữu lậu, hữu bộc, mũi tên sân, thức trú đi đến thọ, sự đi đến thiên vị do sân. Đây là phương thứ hai.

မနောသဉ္စေတနာဟာရော ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ ဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ ဒိဋ္ဌိယောဂေါ ပရာမာသကာယဂန္ထော ဒိဋ္ဌာသဝေါ ဒိဋ္ဌောဃော ဒိဋ္ဌိသလ္လံ သညူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ဘယာ အဂတိဂမနံ. အယံ တတိယာ ဒိသာ.

Ý tư thực, sự điên đảo 'trong vô ngã có ngã', kiến thủ, kiến phộc, chấp thủ thân hệ, kiến lậu, kiến bộc, mũi tên kiến, thức trú đi đến tưởng, sự đi đến thiên vị do sợ. Đây là phương thứ ba.

ဝိညာဏာဟာရော ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော အတ္တဝါဒုပါဒါနံ အဝိဇ္ဇာယောဂေါ ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသော ကာယဂန္ထော အဝိဇ္ဇာသဝေါ အဝိဇ္ဇောဃော မောဟသလ္လံ သင်္ခါရူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ မောဟာ အဂတိဂမနံ, အယံ [Pg.332] စတုတ္ထီ ဒိသာ. ဣတိ ဣမေသံ ဒသန္နံ သုတ္တာနံ ပဌမေန ပဒေန ပဌမာယ ဒိသာယ အာလောကနံ. အယံ ဝုစ္စတိ ဒိသာလောကနာ.

Thức thực, sự điên đảo 'trong vô thường có thường', ngã luận thủ, vô minh phộc, chấp chặt 'đây là sự thật' thân hệ, vô minh lậu, vô minh bộc, mũi tên si, thức trú đi đến các hành, sự đi đến thiên vị do si. Đây là phương thứ tư. Như vậy, đối với mười kinh này, có sự soi xét phương thứ nhất bằng thuật ngữ thứ nhất. Đây được gọi là sự soi xét các phương.

စတူဟိ ဝိပလ္လာသေဟိ အကုသလပက္ခေ ဒိသာဝိလောကနာ ကိလေသံ သံယောဇေတွာ အယံ အကုသလပက္ခေ ဒိသာဝိလောကနာယ ဘူမိ ပဉ္စန္နံ ဒသန္နံ သုတ္တာနံ ယာနိ ပဌမာနိ ပဒါနိ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ ကော အတ္ထော? ဧကော အတ္ထော, ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. ဧဝံ ဒုတိယာ ဧဝံ တတိယာ ဧဝံ စတုတ္ထီ. အယံ ပဌမာ သံသန္ဒနာ.

Do bốn sự điên đảo, sự quán xét các phương trong phần bất thiện liên kết với phiền não. Đây là nền tảng cho sự quán xét các phương trong phần bất thiện. Đối với mười lăm kinh, những thuật ngữ đầu tiên của các pháp này có nghĩa là gì? Nghĩa là một, chỉ có văn tự là khác nhau. Tương tự như vậy đối với phương thứ hai, tương tự như vậy đối với phương thứ ba, tương tự như vậy đối với phương thứ tư. Đây là sự đối chiếu thứ nhất.

ဣမိနာ ပေယျာလေန သဗ္ဗေ ကိလေသာ စတူသု ပဒေသု ပက္ခိပိတဗ္ဗာ. တတော ကုသလပက္ခေ စတဿော ပဋိပဒါ စတ္တာရိ ဈာနာနိ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ စတ္တာရော ဝိဟာရာ ဒိဗ္ဗော ဗြဟ္မာ အရိယော အာနေဉ္ဇော စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတဓမ္မာ စတ္တာရော အဓိဋ္ဌာနာ စတ္တာရော သမာဓယော ဆန္ဒသမာဓိ ဝီရိယသမာဓိ စိတ္တသမာဓိ ဝီမံသာသမာဓိ. စတ္တာရော ဓမ္မာ သုခဘာဂိယာ နာညတြ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ နာညတြ တပသာ နာညတိန္ဒြိယသံဝရာ နာညတြ သဗ္ဗနိဿဂ္ဂါ စတ္တာရိ အပ္ပမာဏာနိ.

Bằng cách tỉnh lược này, tất cả phiền não nên được đặt vào bốn phần. Sau đó, trong phần thiện: bốn đạo lộ, bốn thiền, bốn niệm xứ, bốn trú: thiên, phạm, thánh, bất động, bốn chánh cần, bốn pháp hy hữu, vị tằng hữu, bốn quyết định, bốn định: dục định, cần định, tâm định, thẩm định. Bốn pháp thuộc phần an lạc: không ngoài các giác chi, không ngoài sự khổ hạnh, không ngoài sự thu thúc các căn, không ngoài sự từ bỏ tất cả. Bốn vô lượng tâm.

တတ္ထ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ ဘာဝိယမာနာ ဗဟုလီကရိယမာနာ ပဌမံ ဈာနံ ပရိပူရေတိ, ပဌမံ ဈာနံ ပရိပုဏ္ဏံ ပဌမံ သတိပဋ္ဌာနံ ပရိပူရေတိ, ပဌမံ သတိပဋ္ဌာနံ ပရိပုဏ္ဏံ ပဌမံ ဝိဟာရံ ပရိပူရေတိ, ပဌမော ဝိဟာရော ပရိပုဏ္ဏော ပဌမံ သမ္မပ္ပဓာနံ ပရိပူရေတိ, ပဌမံ သမ္မပ္ပဓာနံ ပရိပုဏ္ဏံ ပဌမံ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ပရိပူရေတိ, ပဌမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပရိပုဏ္ဏော ပဌမံ အဓိဋ္ဌာနံ ပရိပူရေတိ, ပဌမံ အဓိဋ္ဌာနံ ပရိပုဏ္ဏံ ဆန္ဒသမာဓိံ ပရိပူရေတိ, ဆန္ဒသမာဓိ ပရိပုဏ္ဏော ဣန္ဒြိယသံဝရံ ပရိပူရေတိ, ဣန္ဒြိယသံဝရော ပရိပုဏ္ဏော ပဌမံ မေတ္တာအပ္ပမာဏံ ပရိပူရေတိ. ဧဝံ ယာဝ သဗ္ဗနိဿဂ္ဂေါ စတုတ္ထံ အပ္ပမာဏံ ပရိပူရေတိ.

Trong bốn loại đó, pháp hành khó khăn, thắng trí chậm lụt, khi được tu tập, khi được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn thiền thứ nhất. Thiền thứ nhất khi được viên mãn, làm cho viên mãn niệm xứ thứ nhất. Niệm xứ thứ nhất khi được viên mãn, làm cho viên mãn trú xứ thứ nhất. Trú xứ thứ nhất khi được viên mãn, làm cho viên mãn chánh cần thứ nhất. Chánh cần thứ nhất khi được viên mãn, làm cho viên mãn pháp hy hữu chưa từng có thứ nhất. Pháp hy hữu chưa từng có thứ nhất khi được viên mãn, làm cho viên mãn quyết định thứ nhất. Quyết định thứ nhất khi được viên mãn, làm cho viên mãn dục định. Dục định khi được viên mãn, làm cho viên mãn phòng hộ các căn. Phòng hộ các căn khi được viên mãn, làm cho viên mãn tâm từ vô lượng thứ nhất. Cứ như thế, cho đến sự xả ly tất cả, làm cho viên mãn vô lượng thứ tư.

တတ္ထ ပဌမာ စ ပဋိပဒါ ပဌမဉ္စ ဈာနံ ပဌမဉ္စ သတိပဋ္ဌာနံ ပဌမော စ ဝိဟာရော ပဌမဉ္စ သမ္မပ္ပဓာနံ ပဌမော စ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော သစ္စာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဆန္ဒသမာဓိ စ ဣန္ဒြိယသံဝရော စ မေတ္တာ စ အပ္ပမာဏံ. အယံ ပဌမာ ဒိသာ.

Trong đó, có pháp hành thứ nhất, thiền thứ nhất, niệm xứ thứ nhất, trú xứ thứ nhất, chánh cần thứ nhất, pháp hy hữu chưa từng có thứ nhất, chân quyết định, dục định, phòng hộ các căn, và tâm từ vô lượng. Đây là phương thứ nhất.

ဒုက္ခာ စ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ ဒုတိယံ ဈာနံ ဒုတိယဉ္စ သတိပဋ္ဌာနံ ဒုတိယော စ ဝိဟာရော ဒုတိယဉ္စ သမ္မပ္ပဓာနံ ဒုတိယော စ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော [Pg.333] ဓမ္မော စာဂါဓိဋ္ဌာနံ စိတ္တသမာဓိ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ကရုဏာ စ အပ္ပမာဏံ, အယံ ဒုတိယာ ဒိသာ.

Có pháp hành khó khăn thắng trí nhanh lẹ, thiền thứ hai, niệm xứ thứ hai, trú xứ thứ hai, chánh cần thứ hai, pháp hy hữu chưa từng có thứ hai, xả quyết định, tâm định, bốn như ý túc, và tâm bi vô lượng. Đây là phương thứ hai.

သုခါ စ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ တတိယဉ္စ ဈာနံ တတိယဉ္စ သတိပဋ္ဌာနံ တတိယော စ ဝိဟာရော တတိယဉ္စ သမ္မပ္ပဓာနံ တတိယော စ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပညာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဝီရိယသမာဓိ စ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စ မုဒိတာ စ အပ္ပမာဏံ. အယံ တတိယာ ဒိသာ.

Có pháp hành dễ dàng thắng trí chậm lụt, thiền thứ ba, niệm xứ thứ ba, trú xứ thứ ba, chánh cần thứ ba, pháp hy hữu chưa từng có thứ ba, tuệ quyết định, cần định, các giác chi, và tâm hỷ vô lượng. Đây là phương thứ ba.

သုခါ စ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ စတုတ္ထံ ဈာနံ စတုတ္ထဉ္စ သတိပဋ္ဌာနံ စတုတ္ထော စ ဝိဟာရော စတုတ္ထဉ္စ သမ္မပ္ပဓာနံ စတုတ္ထော စ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ဥပသမာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဝီမံသာသမာဓိ စ သဗ္ဗနိဿဂ္ဂေါ စ ဥပေက္ခာ အပ္ပမာဏဉ္စ. အယံ စတုတ္ထီ ဒိသာ. ဣမာသံ စတဿန္နံ ဒိသာနံ အာလောကနာ. အယံ ဝုစ္စတိ ဒိသာလောကနော နာမ နယော.

Có pháp hành dễ dàng thắng trí nhanh lẹ, thiền thứ tư, niệm xứ thứ tư, trú xứ thứ tư, chánh cần thứ tư, pháp hy hữu chưa từng có thứ tư, tịnh quyết định, thẩm định, sự xả ly tất cả, và tâm xả vô lượng. Đây là phương thứ tư. Đây là sự quán sát bốn phương này. Đây được gọi là phương pháp tên là quán sát các phương.

တတ္ထာယံ ယောဇနာ. စတ္တာရော စ အာဟာရာ စတဿော စ ပဋိပဒါ, စတ္တာရော စ ဝိပလ္လာသာ စတ္တာရော စ သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရိ စ ဥပါဒါနာနိ စတ္တာရိ စ ဈာနာနိ စတ္တာရော စ ယောဂါ ဝိဟာရာ စ, ဂန္ထာ စ သမ္မပ္ပဓာနာ စ, အာသဝါ စ အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတဓမ္မာ စ, ဩဃာ စ အဓိဋ္ဌာနာနိ စ, သလ္လာ စ သမာဓယော, ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော စတ္တာရော စ သုခဘာဂိယာ ဓမ္မာ, စတ္တာရိ စ အဂတိဂမနာနိ စတ္တာရိ စ အပ္ပမာဏာနိ ဣတိ ကုသလာကုသလာနံ ပဋိပက္ခဝသေန ယောဇနာ, အယံ ဝုစ္စတိ ဒိသာလောကနော နယော.

Trong đó, đây là sự kết hợp. Bốn vật thực và bốn pháp hành, bốn điên đảo và bốn niệm xứ, bốn thủ và bốn thiền, bốn ách縛 và các trú xứ, các triền phược và các chánh cần, các lậu hoặc và các pháp hy hữu chưa từng có, các bộc lưu và các quyết định, các mũi tên và các định, các thức trú và bốn pháp thuộc phần an lạc, bốn điều không nên đi và bốn vô lượng. Như vậy, đây là sự kết hợp theo phương diện đối lập của thiện và bất thiện, được gọi là phương pháp quán sát các phương.

တဿ စတ္တာရိ သာမညဖလာနိ ပရိယောသာနံ, ယော စ ဓမ္မော ကုသလာကုသလနိဒ္ဒေသေ ပဌမော ဒိသာနိဒ္ဒေသော, ဣမဿ သောတာပတ္တိဖလံ ပရိယောသာနံ ဒုတိယံ သကဒါဂါမိဖလံ, တတိယံ အနာဂါမိဖလံ, စတုတ္ထံ အရဟတ္တဖလံ.

Bốn sa-môn quả là sự kết thúc của phương pháp đó. Pháp nào trong phần chỉ dẫn thiện và bất thiện là phần chỉ dẫn phương thứ nhất, sự kết thúc của phương pháp này là quả Dự lưu; thứ hai là quả Nhất lai; thứ ba là quả Bất lai; thứ tư là quả A-la-hán.

တတ္ထ ကတမော တိပုက္ခလော နယော? ယေ စ ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပာဘိညာယ စ နိယျန္တိ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ, ယေ စ သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပာဘိညာယ စ နိယျန္တိ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ.

Trong đó, phương pháp ba hạng người là gì? Hai hạng người xuất ly bằng pháp hành khó khăn với thắng trí chậm lụt và với thắng trí nhanh lẹ; và hai hạng người xuất ly bằng pháp hành dễ dàng với thắng trí chậm lụt và với thắng trí nhanh lẹ.

ဣမေသံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ယော ပုဂ္ဂလော သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ နိယျာတိ, ယော စ ပုဂ္ဂလော ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ နိယျာတိ. ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဘဝန္တိ. တတ္ထ ယော သုခါယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ နိယျာတိ[Pg.334], အယံ ဥဂ္ဃဋိတညူ. ယော ပစ္ဆိမော ပုဂ္ဂလော သာဓာရဏော, အယံ ဝိပဉ္စိတညူ. ယော ပုဂ္ဂလော ဒန္ဓာဘိညာယ ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ နိယျာတိ, အယံ နေယျော. ဣမေ စတ္တာရော ဘဝိတွာ တီဏိ ဟောန္တိ, တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညုဿ သမထပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဝိပဿနာ, နေယျဿ ဝိပဿနာပုဗ္ဗင်္ဂမော သမထော, ဝိပဉ္စိတညုဿ သမထဝိပဿနာ ယုဂနဒ္ဓါ. ဥဂ္ဃဋိတညုဿ မုဒုကာ ဒေသနာ, နေယျဿ တိက္ခာ ဒေသနာ, ဝိပဉ္စိတညုဿ တိက္ခမုဒုကာ ဒေသနာ.

Trong bốn hạng người này, có hạng người xuất ly bằng pháp hành dễ dàng với thắng trí chậm lụt, và hạng người xuất ly bằng pháp hành khó khăn với thắng trí nhanh lẹ. Đây là hai hạng người. Trong đó, người xuất ly bằng pháp hành dễ dàng với thắng trí nhanh lẹ, đây là hạng người Thông hiểu nhanh. Hạng người sau cùng, là hạng chung, đây là hạng người Thông hiểu rộng. Hạng người xuất ly bằng thắng trí chậm lụt với pháp hành khó khăn, đây là hạng người Cần được dẫn dắt. Bốn hạng người này trở thành ba. Trong đó, đối với hạng người Thông hiểu nhanh, minh sát có chỉ đi trước; đối với hạng người Cần được dẫn dắt, chỉ có minh sát đi trước; đối với hạng người Thông hiểu rộng, chỉ và quán song hành. Đối với hạng người Thông hiểu nhanh, có bài pháp mềm dịu; đối với hạng người Cần được dẫn dắt, có bài pháp sắc bén; đối với hạng người Thông hiểu rộng, có bài pháp sắc bén và mềm dịu.

ဥဂ္ဃဋိတညုဿ အဓိပညာသိက္ခာ, နေယျဿ အဓိစိတ္တသိက္ခာ, ဝိပဉ္စိတညုဿ အဓိသီလသိက္ခာ. ဣတိ ဣမေသံ ပုဂ္ဂလာနံ စတူဟိ ပဋိပဒါဟိ နိယျာနံ.

Đối với hạng người Thông hiểu nhanh, có tăng thượng tuệ học; đối với hạng người Cần được dẫn dắt, có tăng thượng tâm học; đối với hạng người Thông hiểu rộng, có tăng thượng giới học. Như vậy, đây là sự xuất ly của những hạng người này bằng bốn pháp hành.

တတ္ထ အယံ သံကိလေသော, တီဏိ အကုသလမူလာနိ တယော ဖဿာ တိဿော ဝေဒနာ တယော ဥပဝိစာရာ တယော သံကိလေသာ တယော ဝိတက္ကာ တယော ပရိဠာဟာ တီဏိ သင်္ခတလက္ခဏာနိ တိဿော ဒုက္ခတာတိ.

Trong đó, đây là sự phiền não: ba gốc bất thiện, ba loại xúc, ba loại thọ, ba loại cận hành, ba loại phiền não, ba loại tầm, ba loại nhiệt não, ba tướng hữu vi, và ba khổ tánh.

တီဏိ အကုသလမူလာနီတိ လောဘော အကုသလမူလံ, ဒေါသော အကုသလမူလံ, မောဟော အကုသလမူလံ. တယော ဖဿာတိ သုခဝေဒနီယော ဖဿော, ဒုက္ခဝေဒနီယော ဖဿော, အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယော ဖဿော. တိဿော ဝေဒနာတိ သုခါ ဝေဒနာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. တယော ဥပဝိစာရာတိ သောမနဿောပဝိစာရော ဒေါမနဿောပဝိစာရော ဥပေက္ခောပဝိစာရော. တယော သံကိလေသာတိ ရာဂေါ ဒေါသော မောဟော. တယော ဝိတက္ကာတိ ကာမဝိတက္ကော ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝိဟိံသာဝိတက္ကော. တယော ပရိဠာဟာတိ ရာဂဇော ဒေါသဇော မောဟဇော. တီဏိ သင်္ခတလက္ခဏာနီတိ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ ဝယော. တိဿော ဒုက္ခတာတိ ဒုက္ခဒုက္ခတာ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာ သင်္ခတဒုက္ခတာ.

Ba bất thiện căn là: tham là bất thiện căn, sân là bất thiện căn, si là bất thiện căn. Ba xúc là: lạc thọ xúc, khổ thọ xúc, bất khổ bất lạc thọ xúc. Ba thọ là: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Ba cận tư duy là: cận tư duy câu hữu với hỷ, cận tư duy câu hữu với ưu, cận tư duy câu hữu với xả. Ba phiền não là: tham, sân, si. Ba tầm là: dục tầm, sân tầm, hại tầm. Ba nhiệt não là: do tham sanh, do sân sanh, do si sanh. Ba tướng hữu vi là: sanh, trụ, diệt. Ba khổ tánh là: khổ khổ tánh, hoại khổ tánh, hành khổ tánh.

တတ္ထ လောဘော အကုသလမူလံ ကုတော သမုဋ္ဌိတံ? တိဝိဓံ အာရမ္မဏံ မနာပိကံ အမနာပိကံ ဥပေက္ခာဌာနိယဉ္စ. တတ္ထ မနာပိကေန အာရမ္မဏေန လောဘော အကုသလမူလံ သမုဋ္ဌဟတိ. ဣတိ မနာပိကာ အာရမ္မဏာ သုခဝေဒနီယော ဖဿော, သုခဝေဒနီယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ သုခဝေဒနာ, သုခဝေဒနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ သောမနဿူပဝိစာရော, သောမနဿူပဝိစာရံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ရာဂေါ, ရာဂံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ကာမဝိတက္ကော, ကာမဝိတက္ကံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ရာဂဇော ပရိဠာဟော ရာဂဇံ ပရိဠာဟံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဥပ္ပာဒေါ သင်္ခတလက္ခဏော, ဥပ္ပာဒံ သင်္ခတလက္ခဏံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာ.

Trong ấy, tham bất thiện căn do đâu sanh khởi? Cảnh có ba loại: khả ý, không khả ý, và là trú xứ của xả. Trong ấy, do cảnh khả ý, tham bất thiện căn sanh khởi. Như vậy, do cảnh khả ý, lạc thọ xúc sanh khởi; duyên lạc thọ xúc, lạc thọ sanh; duyên lạc thọ, cận tư duy câu hữu với hỷ sanh; duyên cận tư duy câu hữu với hỷ, tham sanh; duyên tham, dục tầm sanh; duyên dục tầm, nhiệt não do tham sanh sanh khởi; duyên nhiệt não do tham sanh, tướng hữu vi là sanh được sanh khởi; duyên tướng hữu vi là sanh, hoại khổ tánh sanh.

ဒေါသော [Pg.335] အကုသလမူလံ ကုတော သမုဋ္ဌိတံ? အမနာပိကေန အာရမ္မဏေန ဒေါသော အကုသလမူလံ သမုဋ္ဌိတံ. ဣတိ အမနာပိကာ အာရမ္မဏာ ဒုက္ခဝေဒနီယော ဖဿော, ဒုက္ခဝေဒနီယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဒုက္ခဝေဒနာ, ဒုက္ခဝေဒနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဒေါမနဿူပဝိစာရော, ဒေါမနဿူပဝိစာရံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဒေါသော, ဒေါသံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဗျာပါဒဝိတက္ကော, ဗျာပါဒဝိတက္ကံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဒေါသဇော ပရိဠာဟော, ဒေါသဇံ ပရိဠာဟံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဌိတဿ အညထတ္တံ သင်္ခတလက္ခဏံ, ဌိတဿ အညထတ္တံ သင်္ခတလက္ခဏံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဒုက္ခဒုက္ခတာ ဝေဒနာ.

Sân bất thiện căn do đâu sanh khởi? Do cảnh không khả ý, sân bất thiện căn sanh khởi. Như vậy, do cảnh không khả ý, khổ thọ xúc sanh khởi; duyên khổ thọ xúc, khổ thọ sanh; duyên khổ thọ, cận tư duy câu hữu với ưu sanh; duyên cận tư duy câu hữu với ưu, sân sanh; duyên sân, sân tầm sanh; duyên sân tầm, nhiệt não do sân sanh sanh khởi; duyên nhiệt não do sân sanh, tướng hữu vi là sự biến dị của cái đang trụ được sanh khởi; duyên tướng hữu vi là sự biến dị của cái đang trụ, khổ khổ tánh thọ sanh.

မောဟော အကုသလမူလံ ကုတော သမုဋ္ဌိတံ? ဥပေက္ခာဌာနိယေန အာရမ္မဏေန မောဟော အကုသလမူလံ သမုဋ္ဌိတံ. ဣတိ ဥပေက္ခာဌာနိယာ အာရမ္မဏာ အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယော ဖဿော, အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခဝေဒနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဥပေက္ခူပဝိစာရော, ဥပေက္ခူပဝိစာရံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ မောဟော, မောဟံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော, ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ မောဟဇော ပရိဠာဟော, မောဟဇံ ပရိဠာဟံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဝယော သင်္ခတလက္ခဏံ, ဝယံ သင်္ခတလက္ခဏံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ သင်္ခတဒုက္ခတာ, ဣတိ အယံ တိဏ္ဏံ ကိလေသာနံ နိဒ္ဒေသော, အယံ ဝုစ္စတေ ကုသလပက္ခေ တိပုက္ခလော နယော.

Si bất thiện căn do đâu sanh khởi? Do cảnh là trú xứ của xả, si bất thiện căn sanh khởi. Như vậy, do cảnh là trú xứ của xả, bất khổ bất lạc thọ xúc sanh khởi; duyên bất khổ bất lạc thọ xúc, bất khổ bất lạc thọ sanh; duyên bất khổ bất lạc thọ, cận tư duy câu hữu với xả sanh; duyên cận tư duy câu hữu với xả, si sanh; duyên si, hại tầm sanh; duyên hại tầm, nhiệt não do si sanh sanh khởi; duyên nhiệt não do si sanh, tướng hữu vi là diệt được sanh khởi; duyên tướng hữu vi là diệt, hành khổ tánh sanh. Đây là sự chỉ dẫn về ba phiền não. Phương pháp này được gọi là phương pháp ba cá nhân trong thiện phần.

ဣတိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ န စတုတ္ထာနိ န ပဉ္စမာနိ, တယော ဖဿာတိ တိဿော ဝေဒနာ ယာဝ သင်္ခတဒုက္ခတာတိ, ယော ကောစိ အကုသလပက္ခော, သဗ္ဗော သော တီသု အကုသလမူလေသု သမောသရတိ.

Như vậy, có ba bất thiện căn, không có thứ tư, không có thứ năm. Ba xúc, ba thọ, cho đến hành khổ tánh (cũng vậy). Bất cứ bất thiện phần nào, tất cả đều quy tụ vào ba bất thiện căn.

တတ္ထ ကတမော ကုသလပက္ခော? တီဏိ ကုသလမူလာနိ, တိဿော ပညာ သုတမယီ ပညာ စိန္တာမယီ ပညာ ဘာဝနာမယီ ပညာ. တယော သမာဓီ သဝိတက္ကသဝိစာရော…ပေ… တိဿော သိက္ခာ အဓိသီလသိက္ခာ…ပေ… သိက္ခာ. တီဏိ နိမိတ္တာနိ သမထနိမိတ္တံ ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ. တယော ဝိတက္ကာ နေက္ခမ္မဝိတက္ကော…ပေ… အဝိဟိံသာဝိတက္ကော. တီဏိ ဣန္ဒြိယာနိ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယန္တိ ဝိတ္ထာရော. တယော ဥပဝိစာရာ နေက္ခမ္မူပဝိစာရော အဗျာပါဒူပဝိစာရော အဝိဟိံသူပဝိစာရော. တိဿော ဧသနာ ကာမေသနာ ဘဝေသနာ ဗြဟ္မစရိယေသနာ. တယော ခန္ဓာ သီလက္ခန္ဓော သမာဓိက္ခန္ဓော ပညာက္ခန္ဓော.

Trong ấy, thiện phần là gì? Ba thiện căn. Ba tuệ: văn tuệ, tư tuệ, tu tuệ. Ba định: hữu tầm hữu tứ định... (v.v.)... Ba học: tăng thượng giới học... (v.v.)... học. Ba tướng: chỉ tướng, sách tấn tướng, xả tướng. Ba tầm: xuất ly tầm... (v.v.)... vô hại tầm. Ba quyền: vị tri đương tri quyền, (nên được hiểu rộng ra). Ba cận tư duy: cận tư duy về xuất ly, cận tư duy về vô sân, cận tư duy về vô hại. Ba sự tìm cầu: dục cầu, hữu cầu, phạm hạnh cầu. Ba uẩn: giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn.

တတ္ထ [Pg.336] ယံ အလောဘော ကုသလမူလံ, တံ သုတမယိပညံ ပရိပူရေတိ, သုတမယီ ပညာ ပရိပုဏ္ဏာ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ သမာဓိံ ပရိပူရေတိ, သဝိတက္ကော သဝိစာရော သမာဓိ ပရိပုဏ္ဏော အဓိစိတ္တသိက္ခံ ပရိပူရေတိ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ ပရိပုဏ္ဏာ သမထနိမိတ္တံ ပရိပူရေတိ, သမထနိမိတ္တံ ပရိပုဏ္ဏံ နေက္ခမ္မဝိတက္ကံ ပရိပူရေတိ, နေက္ခမ္မဝိတက္ကော ပရိပုဏ္ဏော အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ပရိပူရေတိ, အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ပရိပုဏ္ဏံ နေက္ခမ္မူပဝိစာရံ ပရိပူရေတိ, နေက္ခမ္မူပဝိစာရော ပရိပုဏ္ဏော ကာမေသနံ ပဇဟတိ, ကာမေသနပ္ပဟာနံ သမာဓိက္ခန္ဓံ ပရိပူရေတိ.

Trong ấy, vô tham thiện căn nào, thiện căn ấy làm cho viên mãn văn tuệ; khi văn tuệ viên mãn, làm cho viên mãn định hữu tầm hữu tứ; khi định hữu tầm hữu tứ viên mãn, làm cho viên mãn tăng thượng tâm học; khi tăng thượng tâm học viên mãn, làm cho viên mãn chỉ tướng; khi chỉ tướng viên mãn, làm cho viên mãn xuất ly tầm; khi xuất ly tầm viên mãn, làm cho viên mãn vị tri đương tri quyền; khi vị tri đương tri quyền viên mãn, làm cho viên mãn cận tư duy về xuất ly; khi cận tư duy về xuất ly viên mãn, từ bỏ dục cầu; sự từ bỏ dục cầu làm cho viên mãn định uẩn.

အဒေါသော ကုသလမူလံ စိန္တာမယိပညံ ပရိပူရေတိ, စိန္တာမယီ ပညာ ပရိပုဏ္ဏာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တံ သမာဓိံ ပရိပူရေတိ. အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော သမာဓိ ပရိပုဏ္ဏော အဓိသီလသိက္ခံ ပရိပူရေတိ, အဓိသီလသိက္ခာ ပရိပုဏ္ဏာ ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ ပရိပူရေတိ, ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ ပရိပုဏ္ဏံ အဗျာပါဒဝိတက္ကံ ပရိပူရေတိ, အဗျာပါဒဝိတက္ကော ပရိပုဏ္ဏော အညိန္ဒြိယံ ပရိပူရေတိ, အညိန္ဒြိယံ ပရိပုဏ္ဏံ အဗျာပါဒူပဝိစာရံ ပရိပူရေတိ, အဗျာပါဒူပဝိစာရော ပရိပုဏ္ဏော ဘဝေသနံ ပဇဟတိ, ဘဝေသနပ္ပဟာနံ သီလက္ခန္ဓံ ပရိပူရေတိ.

Vô sân thiện căn làm cho viên mãn tư tuệ; khi tư tuệ viên mãn, làm cho viên mãn định vô tầm chỉ có tứ. Khi định vô tầm chỉ có tứ viên mãn, làm cho viên mãn tăng thượng giới học; khi tăng thượng giới học viên mãn, làm cho viên mãn xả tướng; khi xả tướng viên mãn, làm cho viên mãn vô sân tầm; khi vô sân tầm viên mãn, làm cho viên mãn dĩ tri quyền; khi dĩ tri quyền viên mãn, làm cho viên mãn cận tư duy về vô sân; khi cận tư duy về vô sân viên mãn, từ bỏ hữu cầu; sự từ bỏ hữu cầu làm cho viên mãn giới uẩn.

အမောဟော ကုသလမူလံ ဘာဝနာမယိပညံ ပရိပူရေတိ, ဘာဝနာမယီပညာ ပရိပုဏ္ဏာ အဝိတက္ကအဝိစာရံ သမာဓိံ ပရိပူရေတိ, အဝိတက္ကော အဝိစာရော သမာဓိ ပရိပုဏ္ဏော အဓိပညာသိက္ခံ ပရိပူရေတိ, အဓိပညာသိက္ခာ ပရိပုဏ္ဏာ ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ပရိပူရေတိ, ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ပရိပုဏ္ဏံ အညာတာဝိနော ဣန္ဒြိယံ ပရိပူရေတိ, အညာတာဝိနော ဣန္ဒြိယံ ပရိပုဏ္ဏံ အဝိဟိံသူပဝိစာရံ ပရိပူရေတိ, အဝိဟိံသူပဝိစာရော ပရိပုဏ္ဏော ဗြဟ္မစရိယေသနံ ပရိပူရေတိ, ဗြဟ္မစရိယေသနာ ပရိပုဏ္ဏာ ပညာက္ခန္ဓံ ပရိပူရေတိ.

Vô si là thiện căn làm cho sung mãn tuệ do tu tập, tuệ do tu tập được sung mãn làm cho sung mãn định vô tầm vô tứ, định vô tầm vô tứ được sung mãn làm cho sung mãn tăng thượng tuệ học, tăng thượng tuệ học được sung mãn làm cho sung mãn tướng sách tấn, tướng sách tấn được sung mãn làm cho sung mãn quyền của vị đã biết, quyền của vị đã biết được sung mãn làm cho sung mãn sự cận quán vô hại, sự cận quán vô hại được sung mãn làm cho sung mãn sự tìm cầu phạm hạnh, sự tìm cầu phạm hạnh được sung mãn làm cho sung mãn tuệ uẩn.

ဣတိ ဣမေ တယော ဓမ္မာ ကုသလပက္ခိကာ သဗ္ဗေ ကုသလာ ဓမ္မာ တီဟိ တိကနိဒ္ဒေသေဟိ နိဒ္ဒိသိယန္တိ တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ တဿ ပရိယောသာနံ. တတ္ထ ပဌမေန အပ္ပဏိဟိတံ, ဒုတိယေန သုညတံ, တတိယေန အနိမိတ္တံ. အယံ ဝုစ္စတိ ဒုတိယော တိပုက္ခလော နာမ နယော.

Như vậy, ba pháp này thuộc về thiện phần, tất cả các thiện pháp được chỉ rõ bằng ba sự chỉ dẫn theo tam pháp, ba giải thoát môn là sự kết thúc của thiện phần ấy. Ở đây, với (pháp) thứ nhất là vô nguyện, với (pháp) thứ hai là không tánh, với (pháp) thứ ba là vô tướng. Đây được gọi là phương pháp thứ hai tên là Tipukkhala.

တတ္ထ ယေ ဣမေ တယော ပုဂ္ဂလာ ဥဂ္ဃဋိတညူ ဝိပဉ္စိတညူ နေယျောတိ. ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ယေ စ ပုဂ္ဂလာ သုခါယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ, သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ စ နိယျန္တိ, တေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ. ယေ စ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ, ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ စ နိယျန္တိ[Pg.337], ဣမေ စတ္တာရော တေန ဝိသေသေန ဒွေ ဘဝန္တိ ဒိဋ္ဌိစရိတော စ တဏှာစရိတော စ. ဣမေ စတ္တာရော ဘဝိတွာ တယော ဘဝန္တိ, တယော ဘဝိတွာ ဒွေ ဘဝန္တိ. ဣမေသံ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အယံ သံကိလေသော, အဝိဇ္ဇာ စ တဏှာ စ, အဟိရိကဉ္စ အနောတ္တပ္ပဉ္စ, အဿတိ စ အသမ္ပဇညဉ္စ, နီဝရဏာနိ စ သံယောဇနာနိ စ, အဇ္ဈောသာနဉ္စ အဘိနိဝေသော စ, အဟံကာရော စ မမံကာရော စ, အဿဒ္ဓိယဉ္စ ဒေါဝစဿဉ္စ, ကောသဇ္ဇဉ္စ အယောနိသော စ မနသိကာရော, ဝိစိကိစ္ဆာ စ အဘိဇ္ဈာ စ, အသဒ္ဓမ္မဿဝနဉ္စ အသမာပတ္တိ စ.

Ở đây, có ba hạng người này là: hạng người liễu tri ngay khi được nghe, hạng người liễu tri sau khi được giải rộng, và hạng người cần được dẫn dắt. Trong ba hạng người này, những người xuất ly với lạc lộ tốc thông và với lạc lộ độn thông, đó là hai hạng người. Và hai hạng người xuất ly với khổ lộ tốc thông và với khổ lộ độn thông, bốn hạng người này do sự đặc biệt ấy trở thành hai: người có kiến hạnh và người có ái hạnh. Bốn hạng người này trở thành ba, ba hạng trở thành hai. Đây là phiền não của hai hạng người này: vô minh và ái, vô tàm và vô úy, thất niệm và bất tỉnh giác, các triền cái và các kiết sử, sự tham đắm và sự chấp thủ, ngã mạn và ngã sở mạn, bất tín và sự khó nói, sự lười biếng và tác ý không như lý, hoài nghi và tham lam, sự không nghe diệu pháp và sự không có thiền định.

တတ္ထ အဝိဇ္ဇာ စ အဟိရိကဉ္စ အဿတိ စ နီဝရဏာနိ စ အဇ္ဈောသာနဉ္စ အဟံကာရော စ အဿဒ္ဓိယဉ္စ ကောသဇ္ဇဉ္စ ဝိစိကိစ္ဆာ စ အသဒ္ဓမ္မဿဝနဉ္စ, အယံ ဧကာ ဒိသာ.

Trong đó, vô minh, vô tàm, thất niệm, các triền cái, sự tham đắm, ngã mạn, bất tín, sự lười biếng, hoài nghi, và sự không nghe diệu pháp, đây là một phương diện.

တဏှာ စ အနောတ္တပ္ပဉ္စ အသမ္ပဇညဉ္စ သံယောဇနာနိ စ အဘိနိဝေသော စ မမံကာရော စ ဒေါဝစဿတာ စ အယောနိသော မနသိကာရော စ အဘိဇ္ဈာ စ အသမာပတ္တိ စ, အယံ ဒုတိယာ ဒိသာ. ဒသန္နံ ဒုကာနံ ဒသ ပဒါနိ ပဌမာနိ ကာတဗ္ဗာနိ. သံခိတ္တေန အတ္ထံ ဉာပေန္တိ ပဋိပက္ခေ ကဏှပက္ခဿ သဗ္ဗေသံ ဒုကာနံ ဒသ ပဒါနိ ဒုတိယကာနိ, အယံ ဒုတိယာ ဒိသာ.

Ái, vô úy, bất tỉnh giác, các kiết sử, sự chấp thủ, ngã sở mạn, tánh khó nói, tác ý không như lý, tham lam, và sự không có thiền định, đây là phương diện thứ hai. Mười pháp đầu của mười cặp pháp nên được thực hiện. (Chúng) làm cho biết ý nghĩa một cách tóm tắt. Trong pháp đối nghịch của hắc phần, mười pháp thứ hai của tất cả các cặp pháp, đây là phương diện thứ hai.

ဣတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဒုက္ခနိဒ္ဒေသော, အယံ သမုဒယော. ယံ တံ ဓမ္မံ အဇ္ဈာဝသတိ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ ဣဒံ ဒုက္ခံ ဣတိ အယဉ္စ သမုဒယော, ဣဒဉ္စ ဒုက္ခံ, ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ နန္ဒိယာဝဋ္ဋဿ နယဿ ပဌမနိဒ္ဒေသော.

Như vậy, sự chỉ dẫn về khổ của các bất thiện pháp, đây là tập đế. Pháp nào tham đắm vào danh và sắc, đây là khổ đế. Như vậy, đây là tập đế, và đây là khổ đế, hai đế này là khổ đế và tập đế, là sự chỉ dẫn đầu tiên của phương pháp Nandiyāvaṭṭa.

တတ္ထ ကတမော ကုသလပက္ခော? သမထော စ ဝိပဿနာ စ, ဝိဇ္ဇာ စ စရဏဉ္စ, သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ, ဟိရီ စ ဩတ္တပ္ပဉ္စ, အဟံကာရပ္ပဟာနဉ္စ မမံကာရပ္ပဟာနဉ္စ, သမ္မာဝါယာမော စ ယောနိသော စ မနသိကာရော, သမ္မာသတိ စ သမ္မာသမာဓိ စ, ပညာ စ နိဗ္ဗိဒါ စ, သမာပတ္တိ စ သဒ္ဓမ္မဿဝနဉ္စ, သောမနဿဉ္စ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိ စ.

Ở đây, thiện phần là gì? Chỉ và quán, minh và hạnh, niệm và tỉnh giác, tàm và úy, sự đoạn trừ ngã mạn và sự đoạn trừ ngã sở mạn, chánh tinh tấn và tác ý như lý, chánh niệm và chánh định, trí tuệ và sự nhàm chán, thiền định và sự nghe diệu pháp, hỷ và sự thực hành pháp tùy pháp.

တတ္ထ သမထော စ ဝိဇ္ဇာ စ သတိ စ ဟိရီ စ အဟံကာရပ္ပဟာနဉ္စ သမ္မာဝါယာမော စ သမ္မာသတိ စ ပညာ စ သမာပတ္တိ စ သောမနဿဉ္စ, ဣမေ ဓမ္မာ ဧကာ ဒိသာ. ဝိပဿနာ စ စရဏဉ္စ သမ္ပဇညဉ္စ ဩတ္တပ္ပဉ္စ မမံကာရပ္ပဟာနဉ္စ ယောနိသော မနသိကာရော စ သမ္မာသမာဓိ စ နိဗ္ဗိဒါ စ သဒ္ဓမ္မဿဝနဉ္စ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိ စ, အယံ ဒုတိယာ ဒိသာ. ဣတိ ကုသလပက္ခေ စ အကုသလပက္ခေ စ နန္ဒိယာဝဋ္ဋဿ ပန နယဿ စတဿော ဒိသာ.

Trong đó, chỉ, minh, niệm, tàm, sự đoạn trừ ngã mạn, chánh tinh tấn, chánh niệm, trí tuệ, thiền định, và hỷ, những pháp này là một phương diện. Quán, hạnh, tỉnh giác, úy, sự đoạn trừ ngã sở mạn, tác ý như lý, chánh định, sự nhàm chán, sự nghe diệu pháp, và sự thực hành pháp tùy pháp, đây là phương diện thứ hai. Như vậy, trong thiện phần và trong bất thiện phần, của phương pháp Nandiyāvaṭṭa có bốn phương diện.

တာသု [Pg.338] ယာနိ အကုသလပက္ခဿ ပဌမာနိ ပဒါနိ အကုသလာနိ ကုသလေဟိ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, တာနိ ကုသလပက္ခေ ဒုတိယေဟိ ပဒေဟိ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. တေသံ ပဟာနာ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ ယာနိ အကုသလပက္ခဿ ဒုတိယာနိ အကုသလပဒါနိ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, တာနိ ကုသလပက္ခဿ ပဌမေဟိ ပဒေဟိ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. တေသံ ပဟာနာ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ ပရိယောသာနံ. ဣမေသံ တိဏ္ဏံ နယာနံ ပဌမော နယော သီဟဝိက္ကီဠိတော နာမ. အဋ္ဌ ပဒါနိ စတ္တာရိ စ ကုသလာနိ စတ္တာရိ စ အကုသလာနိ ဣမာနိ အဋ္ဌ ပဒါနိ မူလပဒါနိ, အတ္ထနယေန ဒုတိယော တိပုက္ခလော. သော ဆဟိ ဓမ္မေဟိ နေတိ ကုသလမူလာနိ စ နေတိ အကုသလမူလာနိ စ, ဣတိ ဣမာနိ ဆ ပဒါနိ ပုရိမကာနိ စ အဋ္ဌ မူလပဒါနိ ဣမာနိ စုဒ္ဒသ ပဒါနိ အဋ္ဌာရသန္နံ မူလပဒါနံ. တတ္ထ ယော ပစ္ဆိမကော နယော နန္ဒိယာဝဋ္ဋော, သော စတူဟိ ဓမ္မေဟိ နေတိ. အဝိဇ္ဇာယ စ တဏှာယ စ သမထေန စ ဝိပဿနာယ စ, ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ တီသု နယေသု နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ.

Trong những phương pháp ấy, những bất thiện pháp nào là các pháp đầu tiên của bất thiện phần thì được đoạn trừ bởi các thiện pháp, chúng được đoạn trừ bởi các pháp thứ hai trong thiện phần. Do sự đoạn trừ chúng, có tâm giải thoát do ly tham. Những bất thiện pháp nào là các pháp thứ hai của bất thiện phần được đoạn trừ, chúng được đoạn trừ bởi các pháp đầu tiên của thiện phần. Do sự đoạn trừ chúng, có tuệ giải thoát do ly vô minh là sự kết thúc. Trong ba phương pháp này, phương pháp đầu tiên tên là Sīhavikkīḷita. Tám pháp: bốn thiện và bốn bất thiện, tám pháp này là các pháp căn bản. Theo ý nghĩa, phương pháp thứ hai là Tipukkhala. Nó được dẫn dắt bởi sáu pháp: dẫn dắt các thiện căn và dẫn dắt các bất thiện căn. Như vậy, sáu pháp này và tám pháp căn bản trước đó, mười bốn pháp này (là một phần) của mười tám pháp căn bản. Ở đây, phương pháp cuối cùng là Nandiyāvaṭṭa, nó được dẫn dắt bởi bốn pháp: bởi vô minh và ái, bởi chỉ và quán. Bốn pháp này và mười tám pháp căn bản này đã được chỉ rõ trong ba phương pháp.

တတ္ထ ယာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ, တတ္ထ သဗ္ဗံ ကုသလံ သမောသရတိ. တေသဉ္စ နဝန္နံ မူလာနံ စတ္တာရိ ပဒါနိ သီဟဝိက္ကီဠိတနယေ တီဏိ တိပုက္ခလေ ဒွေ နန္ဒိယာဝဋ္ဋေ, ဣစ္စေတေ ကုသလဿ ပက္ခာ. တတ္ထ ယာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ, တတ္ထ သဗ္ဗံ ကုသလံ ယုဇ္ဇတိ. တတ္ထ သီဟဝိက္ကီဠိတေ နယေ စတ္တာရိ ပဒါနိ တီဏိ တိပုက္ခလေ ဒွေ နန္ဒိယာဝဋ္ဋေ ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ.

Trong đó, chín đề mục nào là thiện, tất cả pháp thiện đều quy tụ vào đó. Và trong chín gốc ấy, có bốn đề mục trong phương pháp Sīhavikkīḷita, ba trong Tipukkhala, hai trong Nandiyāvaṭṭa; như vậy, đây là các phần thuộc về thiện. Trong đó, chín đề mục nào là thiện, tất cả pháp thiện được liên kết vào đó. Trong đó, trong phương pháp Sīhavikkīḷita có bốn đề mục, trong Tipukkhala có ba, trong Nandiyāvaṭṭa có hai; chín đề mục thiện này đã được chỉ ra.

တတ္ထ ယာနိ နန္ဒိယာဝဋ္ဋေ နယေ စတ္တာရိ ပဒါနိ, တတ္ထ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ သမောသရန္တိ. ယထာ ကထံ, သမထော စ အလောဘော စ အဒေါသော စ အသုဘသညာ စ ဒုက္ခသညာ စ ဣမာနိ ကုသလပက္ခေ ပဉ္စ ပဒါနိ သမထံ ဘဇန္တိ. ဝိပဿနာ စ အမောဟော စ အနိစ္စသညာ စ အနတ္တသညာ စ ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ဝိပဿနံ ဘဇန္တိ. ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ ဒွီသု ပဒေသု ယောဇိတာနိ, တတ္ထ အကုသလပက္ခေ နဝန္နံ အကုသလမူလပဒါနံ ယာ စ တဏှာ ယော စ လောဘော ယော စ ဒေါသော ယာ စ သုဘသညာ ယာ စ သုခသညာ, ဣမာနိ ပဉ္စ ပဒါနိ တဏှံ ဘဇန္တိ. ယာ စ အဝိဇ္ဇာ ယော စ မောဟော ယာ စ နိစ္စသညာ ယာ စ အတ္တသညာ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ အဝိဇ္ဇံ ဘဇန္တိ. ဧတာနိ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနိ သုသံခိတ္တာနိ. ဣတိ တယော နယာ ဧကံ နယံ န ပဝိဋ္ဌာ. ဧဝံ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ နန္ဒိယာဝဋ္ဋနယေ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ.

Trong đó, đối với bốn đề mục trong phương pháp Nandiyāvaṭṭa, mười tám đề mục gốc quy tụ vào đó. Như thế nào? Chỉ, vô tham, vô sân, tưởng bất tịnh, và tưởng khổ, năm đề mục này trong phần thiện thuộc về chỉ. Quán, vô si, tưởng vô thường, và tưởng vô ngã, bốn đề mục này thuộc về quán. Chín đề mục thiện này được liên kết trong hai đề mục. Trong đó, ở phần bất thiện, trong chín đề mục gốc bất thiện: ái, tham, sân, tưởng tịnh, và tưởng lạc, năm đề mục này thuộc về ái. Vô minh, si, tưởng thường, và tưởng ngã, bốn đề mục này thuộc về vô minh. Chín đề mục bất thiện này được tóm tắt kỹ lưỡng. Như vậy, ba phương pháp không đi vào một phương pháp. Như thế, mười tám đề mục gốc nên được chỉ ra trong phương pháp Nandiyāvaṭṭa.

ကထံ [Pg.339] အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ, တိပုက္ခလေ နယေ ယုဇ္ဇန္တိ? နဝန္နံ ပဒါနံ ကုသလာနံ, ဝိပဿနာ စ အမောဟော စ အနိစ္စသညာ စ အနတ္တသညာ စ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ; အမောဟော စ သမထော စ အလောဘော စ အသုဘသညာ စ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ; လောဘော စ ဒေါသော စ, ဧဝံ ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ တီသု ကုသလေသု ယောဇေတဗ္ဗာနိ. တတ္ထ နဝန္နံ ပဒါနံ အကုသလာနံ တဏှာ စ လောဘော စ သုဘသညာ စ သုခသညာ စ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ လောဘော အကုသလမူလံ; အဝိဇ္ဇာ စ မောဟော စ နိစ္စသညာ စ အတ္တသညာ စ အယံ မောဟော အယံ ဒေါသော, ယေ စ ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ တီသု အကုသလေသု ယောဇိတာနိ. ဧဝံ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ ကုသလမူလေသု စ ယောဇေတွာ တိပုက္ခလေန နယေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ.

Mười tám đề mục gốc được liên kết trong phương pháp Tipukkhala như thế nào? Về chín đề mục thiện: quán, vô si, tưởng vô thường, và tưởng vô ngã, là bốn đề mục này; vô si, chỉ, vô tham, và tưởng bất tịnh, là bốn đề mục này; tham và sân; như vậy chín đề mục này nên được liên kết trong ba pháp thiện. Trong đó, về chín đề mục bất thiện: ái, tham, tưởng tịnh, và tưởng lạc, bốn đề mục này là gốc bất thiện tham; vô minh, si, tưởng thường, và tưởng ngã, đây là si, đây là sân; và chín đề mục này được liên kết trong ba pháp bất thiện. Như vậy, mười tám đề mục gốc, sau khi được liên kết trong các gốc thiện, nên được chỉ ra bằng phương pháp Tipukkhala.

ကထံ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ သီဟဝိက္ကီဠိတေ နယေ ယုဇ္ဇန္တိ? တဏှာ စ သုဘသညာ စ, အယံ ပဌမော ဝိပလ္လာသော. လောဘော စ သုခသညာ စ, အယံ ဒုတိယော ဝိပလ္လာသော. အဝိဇ္ဇာ စ နိစ္စသညာ စ, အယံ တတိယော ဝိပလ္လာသော. မောဟော စ အတ္တသညာ စ, အယံ စတုတ္ထော ဝိပလ္လာသော. ဣတိ နဝ ပဒါနိ အကုသလမူလာနိ စတူသု ပဒေသု ယောဇိတာနိ. တတ္ထ နဝန္နံ မူလပဒါနံ ကုသလာနံ သမထော စ အသုဘသညာ စ, ဣဒံ ပဌမံ သတိပဋ္ဌာနံ. အလောဘော စ ဒုက္ခသညာ စ, ဣဒံ ဒုတိယံ သတိပဋ္ဌာနံ. ဝိပဿနာ စ အနိစ္စသညာ စ, ဣဒံ တတိယံ သတိပဋ္ဌာနံ. အမောဟော စ အနတ္တသညာ စ, ဣဒံ စတုတ္ထံ သတိပဋ္ဌာနံ. ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ သီဟဝိက္ကီဠိတနယံ အနုပဝိဋ္ဌာနိ. ဣမေသံ တိဏ္ဏံ နယာနံ ယာ ဘူမိ စ ယော ရာဂေါ စ ယော ဒေါသော စ ဧကံ နယံ ပဝိသတိ. ဧကဿ နယဿ အကုသလေ ဝါ ဓမ္မေ ကုသလေ ဝါ ဓမ္မေ ဝိညာတေ ပဋိပက္ခော အနွေသိတဗ္ဗော, ပဋိပက္ခေ အနွေသိတွာ သော နယော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော, တမှိ နယေ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. ယထာ ဧကမှိ နယေ သဗ္ဗေ နယာ ပဝိဋ္ဌာ တထာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. ဧကမှိ စ နယေ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ ပဝိဋ္ဌာနိ, တမှိ ဓမ္မေ ဝိညာတေ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ဝိညာတာ ဟောန္တိ. ဣမေသံ တိဏ္ဏံ နယာနံ သီဟဝိက္ကီဠိတနယဿ စတ္တာရိ ဖလာနိ ပရိယောသာနံ. ပဌမာယ ဒိသာယ ပဌမံ ဖလံ, ဒုတိယာယ ဒိသာယ ဒုတိယံ ဖလံ, တတိယာယ ဒိသာယ တတိယံ ဖလံ, စတုတ္ထာယ ဒိသာယ စတုတ္ထံ ဖလံ. တိပုက္ခလဿ နယဿ တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ ပရိယောသာနံ. ပဌမာယ ဒိသာယ အပ္ပဏိဟိတံ, ဒုတိယာယ ဒိသာယ သုညတံ, တတိယာယ ဒိသာယ အနိမိတ္တံ. နန္ဒိယာဝဋ္ဋဿ နယဿ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ စ ပညာဝိမုတ္တိ ပရိယောသာနံ[Pg.340]. ပဌမာယ ဒိသာယ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ, ဒုတိယာယ ဒိသာယ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ. ဣမေ တယော နယာ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ နယာနံ အဋ္ဌာရသန္နံ မူလပဒါနံ အာလောကနာ, အယံ ဝုစ္စတိ ဒိသာလောကနော နယော. အာလောကေတွာန ဇာနာတိ ‘‘အယံ ဓမ္မော ဣမံ ဓမ္မံ ဘဇတီ’’တိ သမ္မာ ယောဇနာ. ကုသလပက္ခေ အကုသလပက္ခေ စ အယံ နယော အင်္ကုသော နာမ. ဣမေ ပဉ္စ နယာ.

Mười tám đề mục gốc được liên kết trong phương pháp Sīhavikkīḷita như thế nào? Ái và tưởng tịnh, đây là điên đảo thứ nhất. Tham và tưởng lạc, đây là điên đảo thứ hai. Vô minh và tưởng thường, đây là điên đảo thứ ba. Si và tưởng ngã, đây là điên đảo thứ tư. Như vậy, chín đề mục gốc bất thiện được liên kết trong bốn đề mục. Trong đó, về chín đề mục gốc thiện: chỉ và tưởng bất tịnh, đây là niệm xứ thứ nhất. Vô tham và tưởng khổ, đây là niệm xứ thứ hai. Quán và tưởng vô thường, đây là niệm xứ thứ ba. Vô si và tưởng vô ngã, đây là niệm xứ thứ tư. Mười tám đề mục gốc này đã đi vào phương pháp Sīhavikkīḷita. Của ba phương pháp này, địa nào, tham nào, sân nào, (chúng) đi vào một phương pháp. Khi một pháp bất thiện hoặc một pháp thiện của một phương pháp được biết, đối nghịch nên được tìm kiếm; sau khi tìm kiếm đối nghịch, phương pháp ấy nên được chỉ ra, (và nó) được chỉ ra trong phương pháp ấy. Như thế nào tất cả các phương pháp đã đi vào một phương pháp, như vậy chúng nên được chỉ ra. Và mười tám đề mục gốc đã đi vào một phương pháp; khi pháp ấy được biết, tất cả các pháp được biết. Trong ba phương pháp này, của phương pháp Sīhavikkīḷita, bốn quả là kết quả cuối cùng. Với phương diện thứ nhất là quả thứ nhất, với phương diện thứ hai là quả thứ hai, với phương diện thứ ba là quả thứ ba, với phương diện thứ tư là quả thứ tư. Của phương pháp Tipukkhala, ba giải thoát môn là kết quả cuối cùng. Với phương diện thứ nhất là vô nguyện, với phương diện thứ hai là không, với phương diện thứ ba là vô tướng. Của phương pháp Nandiyāvaṭṭa, tâm giải thoát do ly tham và tuệ giải thoát do ly vô minh là kết quả cuối cùng. Với phương diện thứ nhất là tâm giải thoát do ly tham, với phương diện thứ hai là tuệ giải thoát do ly vô minh. Ba phương pháp này là sự soi sáng mười tám đề mục gốc của ba phương pháp này; đây được gọi là phương pháp soi sáng các phương diện. Sau khi soi sáng, người ấy biết "pháp này thuộc về pháp này", (đó là) sự liên kết đúng đắn. Trong phần thiện và phần bất thiện, phương pháp này tên là Aṅkusa. Đây là năm phương pháp.

တတ္ထိမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ

Trong đó, đây là các kệ tóm lược:

တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာပိ စ, လောဘော ဒေါသော တထေဝ မောဟော စ;

စတ္တာရော စ ဝိပလ္လာသာ, ကိလေသဘူမီ နဝ ပဒါနိ.

Ái và cả vô minh, tham, sân, và si cũng vậy; cùng bốn điên đảo, là địa phiền não, (gồm) chín đề mục.

ယေ စ သတိပဋ္ဌာနာ, သမထော စ ဝိပဿနာ ကုသလမူလာ;

ဧတံ သဗ္ဗံ ကုသလံ, ဣန္ဒြိယဘူမီ နဝ ပဒါနိ.

Và các niệm xứ, chỉ và quán, các gốc thiện; tất cả thiện này là địa các quyền, (gồm) chín đề mục.

သဗ္ဗကုသလံ နဝဟိ ပဒေဟိ ယုဇ္ဇတိ, နဝဟိ စေဝ အကုသလံ;

ဧတေ တေ မူလပဒါ, ဥဘတော အဋ္ဌာရသ ပဒါနိ.

Tất cả thiện được liên kết với chín đề mục, và bất thiện cũng với chín (đề mục); đó là các đề mục gốc, cả hai bên là mười tám đề mục.

တဏှာ စေဝ အဝိဇ္ဇာ စ, သမထော စ ဝိပဿနာ;

ယော နေတိ သဗ္ဗေသု ယောဂယုတ္တော, အယံ နယော နန္ဒိယာဝဋ္ဋော.

Ái và vô minh, chỉ và quán; phương pháp nào dẫn dắt, tương ứng trong tất cả, phương pháp này là Nandiyāvaṭṭa.

ယံ ကုသလမူလေဟိ, နယတိ ကုသလအကုသလမူလေဟိ;

ဘူတံ တထံ အဝိတထံ, တိပုက္ခလံ တံ နယံ အာဟု.

Phương pháp nào dẫn dắt bằng các gốc thiện, bằng các gốc thiện và bất thiện; (dẫn dắt đến) cái có thật, cái đúng thật, cái không sai lệch, họ gọi phương pháp ấy là Tipukkhala.

သော နေတိ ဝိပလ္လာသေဟိ, ကိလေသဣန္ဒြိယေဟိ စ;

ဓမ္မေ တံ နယံ ဝိနယမာဟု, သီဟဝိက္ကီဠိတံ နာမ.

Phương pháp ấy dẫn dắt các pháp bằng các điên đảo và bằng các phiền não căn; (các bậc trí) gọi phương pháp ấy là phương pháp có tên Sīhavikkīḷita.

ဝေယျာကရဏေ ဝုတ္တေ, ကုသလတာဟိ အကုသလတာဟိ စ;

တယော အာလောကယတိ, အယံ နယော ဒိသာလောစနော နာမ.

Khi phần giải thích được nói đến, (phương pháp) soi rọi ba (hướng) bằng các (pháp) thiện và bằng các (pháp) bất thiện; phương pháp này tên là Disālocana.

ဩလောကေတွာ ဒိသာလောစနေန, ဥက္ခိပိယ ယံ သမာနေတိ;

သဗ္ဗေ ကုသလာကုသလေ, အယံ နယော အင်္ကုသော နာမ.

Sau khi quan sát bằng (phương pháp) Disālocana, phương pháp nào mà, sau khi đã nêu lên, dẫn dắt tất cả (pháp) thiện và bất thiện, phương pháp này tên là Aṅkusa.

နယသမုဋ္ဌာနံ.

Nguồn Gốc Của Các Phương Pháp.

ပေဋကောပဒေသေ မဟာကစ္စာယနဿ ထေရဿ သုတ္တဝိဘင်္ဂဿ

(Thuộc) phần phân tích kinh của trưởng lão Mahākaccāyana trong (tác phẩm) Peṭakopadesa.

ဒဿနံ သမတ္တံ.

Phần Trình Bày Đã Hoàn Tất.

ယာနိ [Pg.341] စတုက္ကာနိ အကုသလာနိ ကုသလာနိ စ သီဟဝိက္ကီဠိတေ နယေ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, တိကာနိ ကုသလာနိ စ အကုသလာနိ စ တိပုက္ခလေ နယေ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, ဒုကာနိ ကုသလာနိ စ အကုသလာနိ စ နန္ဒိယာဝဋ္ဋေ နယေ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ. ယေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု ကုသလေသု သော အတ္ထော တိကေသု ဝိဘဇ္ဇမာနဿ ဘဝဘူမိ, အထ စ သဗ္ဗော စ အတ္ထော တီဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ နိဒ္ဒိသတိ. တတ္တကာနိ ဝုစ္စတိ. ယော အတ္ထော စတူဟိ ပဒေဟိ အဋ္ဌဝီသတိဘာဂေဟိ နတ္ထိဘူမိ နိဒ္ဒိသိတုံ, အဝစရန္တောဝ စတူဟိ ပဒေဟိ နိဒ္ဒိသတိ. ဣတိ ယံ ယထာနိဒ္ဒိဋ္ဌဿ အဝိကောသနာ ဣဒံ ပမာဏံ. ယထာ သဗ္ဗေ သမာဓယော တီသု သမာဓီသု ပရိယေသိတဗ္ဗာ, သဝိတက္ကသဝိစာရေ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တေ အဝိတက္ကအဝိစာရေ ဣဒံ ပမာဏံ, နတ္ထိ စတုတ္ထော သမာဓိ. တထာ တိဿော ပညာ စိန္တာမယီ သုတမယီ ဘာဝနာမယီ သဗ္ဗာသု ပညာသု နိဒ္ဒိသတိ, နတ္ထိ စတုတ္ထီ ပညာ န စိန္တာမယီ န သုတမယီ န ဘာဝနာမယီ, ပညာ နာဿ အတ္ထိ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ ယာ အဝိက္ခေပနာ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ပမာဏန္တိ.

Những pháp tứ nào là bất thiện và thiện đã được chỉ ra trong phương pháp Sīhavikkīḷita, những pháp tam là thiện và bất thiện đã được chỉ ra trong phương pháp Tipukkhala, những pháp nhị là thiện và bất thiện đã được chỉ ra trong phương pháp Nandiyāvaṭṭa. Trong hai pháp thiện nào, ý nghĩa ấy là cảnh giới hiện hữu (bhavabhūmi) của người đang phân tích trong các pháp tam, và hơn nữa, tất cả ý nghĩa được chỉ ra bằng ba văn tự. Được gọi là chừng ấy. Ý nghĩa nào để chỉ ra cảnh giới phi hữu (natthibhūmi) bằng bốn câu và hai mươi tám phần, (vị ấy) chỉ ra bằng bốn câu trong khi không đi vào. Như vậy, sự không hủy hoại điều đã được chỉ ra đúng như vậy, đây là tiêu chuẩn. Giống như tất cả các định cần được tìm kiếm trong ba loại định: có tầm có tứ, không tầm chỉ có tứ, không tầm không tứ. Đây là tiêu chuẩn, không có định thứ tư. Tương tự, ba loại trí tuệ: tư duy sở thành, văn sở thành, tu sở thành, được chỉ ra trong tất cả các loại trí tuệ. Không có trí tuệ thứ tư. (Nếu) không phải tư duy sở thành, không phải văn sở thành, không phải tu sở thành, thì người ấy không có trí tuệ. Sự không vứt bỏ các pháp này, đây được gọi là tiêu chuẩn.

ထေရဿ မဟာကစ္စာယနဿ ဇမ္ဗုဝနဝါသိနော ပေဋကောပဒေသော

(Đây là) tác phẩm Peṭakopadesa của trưởng lão Mahākaccāyana, vị cư ngụ tại Jambuvanavāsa (rừng Trâm).

သမတ္တော.

Đã hoàn tất.

ပေဋကောပဒေသပကရဏံ နိဋ္ဌိတံ.

Tác phẩm Peṭakopadesa đã kết thúc.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác. ခုဒ္ဒကနိကာယေ Trong Tiểu Bộ Kinh ပေဋကောပဒေသပါဠိ Kinh Peṭakopadesa (Tạng Thuyết Minh) ၁. အရိယသစ္စပ္ပကာသနပဌမဘူမိ 1. Chương thứ nhất làm sáng tỏ các Thánh đế နမော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ ပရမတ္ထဒဿီနံ Kính lễ các bậc Chánh Đẳng Giác, những vị thấy được nghĩa tối thượng, သီလာဒိဂုဏပါရမိပ္ပတ္တာနံ. Những vị đã đạt đến sự toàn hảo về các đức hạnh như giới, v.v... ၁. ဒုဝေ [Pg.167] ဟေတူ ဒုဝေ ပစ္စယာ သာဝကဿ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဥပ္ပာဒါယ – ပရတော စ ဃောသော သစ္စာနုသန္ဓိ, အဇ္ဈတ္တဉ္စ ယောနိသော မနသိကာရော. တတ္ထ ကတမော ပရတော ဃောသော? ယာ ပရတော ဒေသနာ ဩဝါဒေါ အနုသာသနီ သစ္စကထာ သစ္စာနုလောမော. စတ္တာရိ သစ္စာနိ – ဒုက္ခံ သမုဒယော နိရောဓော မဂ္ဂေါ. ဣမေသံ စတုန္နံ သစ္စာနံ ယာ ဒေသနာ သန္ဒဿနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကိရိယာ ပကာသနာ – အယံ ဝုစ္စတိ သစ္စာနုလောမော ဃောသောတိ. 1. Có hai nhân, hai duyên cho sự phát sinh chánh kiến của vị thinh văn – đó là tiếng nói từ người khác liên quan đến các sự thật, và sự tác ý như lý ở nội tâm. Trong ấy, thế nào là tiếng nói từ người khác? Lời thuyết giảng, lời giáo huấn, lời chỉ dạy, lời nói về sự thật, sự thuận theo sự thật từ người khác. Có bốn sự thật – khổ, tập, diệt, đạo. Sự thuyết giảng, sự chỉ rõ, sự giải thích, sự phân tích, sự làm cho hiển lộ, sự làm cho sáng tỏ về bốn sự thật này – đây được gọi là tiếng nói thuận theo sự thật. ၂. တတ္ထ ကတမော အဇ္ဈတ္တံ ယောနိသော မနသိကာရော? 2. Trong ấy, thế nào là sự tác ý như lý ở nội tâm? အဇ္ဈတ္တံ ယောနိသော မနသိကာရော နာမ ယော ယထာဒေသိတေ ဓမ္မေ ဗဟိဒ္ဓါ အာရမ္မဏံ အနဘိနီဟရိတွာ ယောနိသော မနသိကာရော – အယံ ဝုစ္စတိ ယောနိသော မနသိကာရော. Sự tác ý như lý ở nội tâm có nghĩa là: khi pháp được thuyết giảng, không hướng tâm đến đối tượng bên ngoài, sự tác ý như lý đó – đây được gọi là sự tác ý như lý. တံအာကာရော ယောနိသော ဒွါရော ဝိဓိ ဥပါယော. ယထာ ပုရိသော သုက္ခေ ကဋ္ဌေ ဝိဂတသ္နေဟေ သုက္ခာယ ဥတ္တရာရဏိယာ ထလေ အဘိမန္ထမာနံ ဘဗ္ဗော ဇောတိဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု. ယောနိသော အဂ္ဂိဿ အဓိဂမာယ. ဧဝမေဝဿ ယမိဒံ ဒုက္ခသမုဒယနိရောဓမဂ္ဂါနံ အဝိပရီတဓမ္မဒေသနံ မနသိကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ယောနိသော မနသိကာရော. Trạng thái ấy là như lý, là cửa ngõ, là phương pháp, là phương tiện. Giống như một người đàn ông, khi cọ xát khúc gỗ khô, không còn nhựa, bằng que cọ khô trên mặt đất khô, có khả năng tạo ra lửa. Vì sao vậy? Vì đó là cách đúng đắn để tạo ra lửa. Cũng vậy, khi người ấy tác ý đến lời thuyết giảng không sai lạc về khổ, tập, diệt, đạo – đây được gọi là sự tác ý như lý. ယထာ [Pg.168] တိဿော ဥပမာ ပုဗ္ဗေ အဿုတာ စ အဿုတပုဗ္ဗာ စ ပဋိဘန္တိ. ယော ဟိ ကောစိ ကာမေသု အဝီတရာဂေါတိ…ပေ… ဒုဝေ ဥပမာ အယောနိသော ကာတဗ္ဗာ ပစ္ဆိမေသု ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယော စ ပရတော ဃောသော ယော စ အဇ္ဈတ္တံ ယောနိသော မနသိကာရော – ဣမေ ဒွေ ပစ္စယာ. ပရတော ဃောသေန ယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပညာ – အယံ ဝုစ္စတိ သုတမယီ ပညာ. ယာ အဇ္ဈတ္တံ ယောနိသော မနသိကာရေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပညာ – အယံ ဝုစ္စတိ စိန္တာမယီ ပညာတိ. ဣမာ ဒွေ ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပုရိမကာ စ ဒွေ ပစ္စယာ. ဣမေ ဒွေ ဟေတူ ဒွေ ပစ္စယာ သာဝကဿ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဥပ္ပာဒါယ. Giống như ba ví dụ trước đây chưa từng được nghe, và chưa từng được nghe trước đây, đã hiện ra. 'Bất cứ ai chưa ly tham trong các dục...' v.v... hai ví dụ về việc cần phải làm một cách không như lý đã được nói ở phần sau. Trong đó, tiếng nói từ người khác và sự tác ý như lý ở nội tâm – đây là hai duyên. Trí tuệ phát sinh do tiếng nói từ người khác – đây được gọi là văn tuệ. Trí tuệ phát sinh do sự tác ý như lý ở nội tâm – đây được gọi là tư tuệ. Hai trí tuệ này cần được biết. Và hai duyên trước đó. Đây là hai nhân, hai duyên cho sự phát sinh chánh kiến của vị thinh văn. ၃. တတ္ထ ပရတော ဃောသဿ သစ္စာနုသန္ဓိဿ ဒေသိတဿ အတ္ထံ အဝိဇာနန္တော အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. န စ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ ယောနိသော မနသိကရိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ပရတော ဃောသဿ သစ္စာနုသန္ဓိဿ ဒေသိတဿ အတ္ထံ ဝိဇာနန္တော အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ ဘဝိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ယောနိသော မနသိကရိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ဧသ ဟေတု ဧတံ အာရမ္မဏံ ဧသော ဥပါယော သာဝကဿ နိယျာနဿ, နတ္ထညော. သောယံ န စ သုတ္တဿ အတ္ထဝိဇာနနာယ သဟ ယုတ္တော နာပိ ဃောသာနုယောဂေန ပရတော ဃောသဿ အတ္ထံ အဝိဇာနန္တေန သက္ကာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ အလမရိယဉာဏဒဿနံ အဓိဂန္တုံ, တသ္မာ နိဗ္ဗာယိတုကာမေန သုတမယေန အတ္ထာ ပရိယေသိတဗ္ဗာ. တတ္ထ ပရိယေသနာယ အယံ အနုပုဗ္ဗီ ဘဝတိ သောဠသ ဟာရာ, ပဉ္စ နယာ, အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ. 3. Trong đó, người không biết nghĩa của tiếng nói từ người khác liên quan đến các sự thật đã được thuyết giảng mà sẽ trở thành người cảm nhận được nghĩa, trường hợp này không xảy ra. Và người không cảm nhận được nghĩa mà sẽ tác ý như lý, trường hợp này không xảy ra. Người biết nghĩa của tiếng nói từ người khác liên quan đến các sự thật đã được thuyết giảng sẽ trở thành người cảm nhận được nghĩa, trường hợp này có xảy ra. Và người cảm nhận được nghĩa sẽ tác ý như lý, trường hợp này có xảy ra. Đây là nhân, đây là đối tượng, đây là phương tiện cho sự xuất ly của vị thinh văn, không có cái nào khác. Người ấy, nếu không gắn liền với việc biết nghĩa của kinh, cũng không gắn liền với việc thực hành theo lời giảng, do không biết nghĩa của tiếng nói từ người khác, thì không thể chứng đắc được pháp thượng nhân, là tri kiến thánh có khả năng đoạn trừ phiền não. Do đó, người muốn tịch tịnh nên tìm cầu các ý nghĩa bằng văn tuệ. Trong đó, trình tự của việc tìm cầu này là: mười sáu phương pháp, năm cách thức, mười tám thuật ngữ gốc. တတ္ထာယံ ဥဒ္ဒါနဂါထာ Về điều này, có kệ tóm lược như sau: သောဠသဟာရာ နေတ္တီ, ပဉ္စနယာ သာသနဿ ပရိယေဋ္ဌိ; အဋ္ဌာရသမူလပဒါ, ကစ္စာယနဂေါတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌာ. Phương pháp Netti có mười sáu phương pháp (hārā), năm cách thức (nayā) để tìm cầu (ý nghĩa) của giáo pháp; và mười tám thuật ngữ gốc, đã được chỉ dạy bởi ngài thuộc dòng dõi Kaccāyana. ၄. တတ္ထ ကတမေ သောဠသဟာရာ? 4. Trong đó, mười sáu phương pháp là những gì? ဒေသနာ ဝိစယော ယုတ္တိ ပဒဋ္ဌာနံ လက္ခဏံ စတုဗျူဟော အာဝဋ္ဋော ဝိဘတ္တိ ပရိဝတ္တနော ဝေဝစနော ပညတ္တိ ဩတရဏော သောဓနော အဓိဋ္ဌာနော ပရိက္ခာရော သမာရောပနော – ဣမေ သောဠသ ဟာရာ. Thuyết giảng (Desanā), khảo sát (vicayo), tương hợp (yutti), nền tảng (padaṭṭhāna), đặc tính (lakkhaṇa), bốn cách sắp xếp (catubyūho), xoay chuyển (āvaṭṭo), phân loại (vibhatti), chuyển đổi (parivattano), đồng nghĩa (vevacano), chế định (paññatti), áp dụng (otaraṇo), thanh lọc (sodhano), quyết định (adhiṭṭhāno), trang bị (parikkhāro), quy kết (samāropano) – đây là mười sáu phương pháp. တတ္ထ ဥဒ္ဒါနဂါထာ Về điều này, có kệ tóm lược: ဒေသနာ [Pg.169] ဝိစယော ယုတ္တိ, ပဒဋ္ဌာနော စ လက္ခဏော ; စတုဗျူဟော စ အာဝဋ္ဋော, ဝိဘတ္တိ ပရိဝတ္တနော. Thuyết giảng, khảo sát, tương hợp, nền tảng và đặc tính; bốn cách sắp xếp và xoay chuyển, phân loại, chuyển đổi. ဝေဝစနော စ ပညတ္တိ, ဩတရဏော စ သောဓနော; အဓိဋ္ဌာနော ပရိက္ခာရော, သမာရောပနော သောဠသော – ; Đồng nghĩa và chế định, áp dụng và thanh lọc; quyết định, trang bị, và quy kết là thứ mười sáu. ၅. တတ္ထ ကတမေ ပဉ္စ နယာ? 5. Trong đó, năm cách thức là những gì? နန္ဒိယာဝဋ္ဋော တိပုက္ခလော သီဟဝိက္ကီဠိတော ဒိသာလောစနော အင်္ကုသောတိ. Nandiyāvaṭṭa (Xoay về hỷ), Tipukkhala (Ba đỉnh), Sīhavikkīḷita (Sư tử hí), Disālocana (Quan sát các phương), và Aṅkusa (Cái móc). တတ္ထ ဥဒ္ဒါနဂါထာ Về điều này, có kệ tóm lược: ပဌမော နန္ဒိယာဝဋ္ဋော, ဒုတိယော စ တိပုက္ခလော; သီဟဝိက္ကီဠိတော နာမ, တတိယော ဟောတိ သော နယော. Thứ nhất là Nandiyāvaṭṭa, thứ hai là Tipukkhala; cách thức thứ ba được gọi là Sīhavikkīḷita. ဒိသာလောစနမာဟံသု, စတုတ္ထော နယလဉ္ဇကော; ပဉ္စမော အင်္ကုသော နာမ, သဗ္ဗေ ပဉ္စ နယာ ဂတာ. Họ gọi cách thức chỉ dẫn thứ tư là Disālocana; thứ năm tên là Aṅkusa. Tất cả năm cách thức đã được biết. ၆. တတ္ထ ကတမာနိ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ? 6. Trong đó, mười tám thuật ngữ gốc là những gì? အဝိဇ္ဇာ တဏှာ လောဘော ဒေါသော မောဟော သုဘသညာ သုခသညာ နိစ္စသညာ အတ္တသညာ သမထော ဝိပဿနာ အလောဘော အဒေါသော အမောဟော အသုဘသညာ ဒုက္ခသညာ အနိစ္စသညာ အနတ္တသညာ, ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ. တတ္ထ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနိ ယတ္ထ သဗ္ဗံ အကုသလံ သမောသရတိ. နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ ယတ္ထ သဗ္ဗံ ကုသလံ သမောသရတိ. Vô minh, ái, tham, sân, si, tưởng về tịnh, tưởng về lạc, tưởng về thường, tưởng về ngã, chỉ, quán, vô tham, vô sân, vô si, tưởng về bất tịnh, tưởng về khổ, tưởng về vô thường, tưởng về vô ngã, đây là mười tám thuật ngữ gốc. Trong đó, có chín thuật ngữ bất thiện, nơi tất cả (pháp) bất thiện hội tụ. Có chín thuật ngữ thiện, nơi tất cả (pháp) thiện hội tụ. ကတမာနိ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနိ ယတ္ထ သဗ္ဗံ အကုသလံ သမောသရတိ? Chín thuật ngữ bất thiện, nơi tất cả (pháp) bất thiện hội tụ, là những gì? အဝိဇ္ဇာ ယာဝ အတ္တသညာ, ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနိ, ယတ္ထ သဗ္ဗံ အကုသလံ သမောသရတိ. Từ vô minh cho đến tưởng về ngã, đây là chín thuật ngữ bất thiện, nơi tất cả (pháp) bất thiện hội tụ. ကတမာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ ယတ္ထ သဗ္ဗံ ကုသလံ သမောသရတိ? Chín thuật ngữ thiện, nơi tất cả (pháp) thiện hội tụ, là những gì? သမထော ယာဝ အနတ္တသညာ, ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ ယတ္ထ သဗ္ဗံ ကုသလံ သမောသရတိ. ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ. Từ chỉ cho đến tưởng về vô ngã, đây là chín thuật ngữ thiện, nơi tất cả (pháp) thiện hội tụ. Đây là mười tám thuật ngữ gốc. တတ္ထ ဣမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ Trong ấy, đây là các kệ tóm lược. တဏှာ [Pg.170] စ အဝိဇ္ဇာ လောဘော, ဒေါသော တထေဝ မောဟော စ; စတ္တာရော စ ဝိပလ္လာသာ, ကိလေသဘူမိ နဝ ပဒါနိ. Ái, vô minh, tham, sân, và si cũng như thế; và bốn điên đảo, chín pháp này là cảnh giới phiền não. ယေ စ သတိပဋ္ဌာနာ သမထော, ဝိပဿနာ ကုသလမူလံ; ဧတံ သဗ္ဗံ ကုသလံ, ဣန္ဒြိယဘူမိ နဝပဒါနိ. Và những niệm xứ, chỉ, quán, thiện căn nào; tất cả điều này là thiện, chín pháp này là cảnh giới của các quyền. သဗ္ဗံ ကုသလံ နဝဟိ ပဒေဟိ ယုဇ္ဇတိ, နဝဟိ စေဝ အကုသလံ; ဧကကေ နဝ မူလပဒါနိ, ဥဘယတော အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ. Tất cả thiện được liên kết với chín pháp, và tất cả bất thiện cũng với chín pháp; trong mỗi bên có chín pháp căn bản, ở cả hai bên có mười tám pháp căn bản. ဣမေသံ အဋ္ဌာရသန္နံ မူလပဒါနံ ယာနိ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနိ, အယံ ဒုက္ခသမုဒယော; ယာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ဣတိ သမုဒယဿ ဒုက္ခံ ဖလံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ နိရောဓံ ဖလံ. ဣမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ ဒေသိတာနိ. Trong mười tám pháp căn bản này, chín pháp nào là bất thiện, đây là Tập đế; chín pháp nào là thiện, đây là Đạo đế đưa đến sự diệt khổ. Như vậy, quả của Tập đế là Khổ đế, quả của Đạo đế đưa đến sự diệt khổ là Diệt đế. Bốn Thánh đế này đã được Đức Thế Tôn thuyết giảng tại Bārāṇasī. ၇. တတ္ထ ဒုက္ခဿ အရိယသစ္စဿ အပရိမာဏာနိ အက္ခရာနိ ပဒါနိ ဗျဉ္ဇနာနိ အာကာရာနိ နိရုတ္တိယော နိဒ္ဒေသာ ဒေသိတာ ဧတဿေဝတ္ထဿ သင်္ကာသနာယ ပကာသနာယ ဝိဝရဏာယ ဝိဘဇနာယ ဥတ္တာနီကမ္မတာယ ပညာပနာယာတိ ယာ ဧဝံ သဗ္ဗေသံ သစ္စာနံ. ဣတိ ဧကမေကံ သစ္စံ အပရိမာဏေဟိ အက္ခရပဒဗျဉ္ဇနအာကာရနိရုတ္တိနိဒ္ဒေသေဟိ ပရိယေသိတဗ္ဗံ, တဉ္စ ဗျဉ္ဇနံ အတ္ထပုထုတ္တေန ပန အတ္ထေဝ ဗျဉ္ဇနပုထုတ္တေန. 7. Trong đó, đối với Thánh đế về Khổ, vô lượng chữ, câu, văn, thể, từ nguyên, và chỉ dẫn đã được thuyết giảng để làm sáng tỏ, để tuyên bố, để giải thích, để phân tích, để làm rõ ràng, để làm cho biết về chính ý nghĩa này. Như vậy đối với tất cả các đế. Do đó, mỗi một đế nên được tìm hiểu qua vô lượng chữ, câu, văn, thể, từ nguyên, và chỉ dẫn; và văn cú ấy qua sự phong phú của ý nghĩa, và ý nghĩa qua sự phong phú của văn cú. ယော ဟိ ကောစိ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ ‘‘အဟံ ဣဒံ ဒုက္ခံ ပစ္စက္ခာယ အညံ ဒုက္ခံ ပညပေဿာမီ’’တိ တဿ တံ ဝါစာဝတ္ထုကမေဝဿ ပုစ္ဆိတော စ န သမ္ပာယိဿတိ. ဧဝံ သစ္စာနိ. ယဉ္စ ရတ္တိံ ဘဂဝါ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ယဉ္စ ရတ္တိံ အနုပါဒါယ ပရိနိဗ္ဗုတော, ဧတ္ထန္တရေ ယံ ကိဉ္စိ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ သုတ္တံ ဂေယျံ ဝေယျာကရဏံ ဂါထာ ဥဒါနံ ဣတိဝုတ္တကံ ဇာတကံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဝေဒလ္လံ, သဗ္ဗံ တံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ. န ကိဉ္စိ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ [Pg.171] ဓမ္မဒေသနာယ ဓမ္မစက္ကတော ဗဟိဒ္ဓါ, တဿ သဗ္ဗံ သုတ္တံ အရိယဓမ္မေသု ပရိယေသိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ပရိဂ္ဂဏှနာယ အာလောကသဘာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ထာဝရာနိ ဣမာနိ. Bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói rằng: 'Sau khi từ bỏ khổ này, tôi sẽ tuyên bố một khổ khác', lời nói của người ấy sẽ chỉ là lời nói suông, và khi được hỏi, người ấy sẽ không thể giải thích được. Như vậy là các đế. Bất cứ điều gì đã được Đức Thế Tôn thuyết giảng trong khoảng thời gian giữa đêm Ngài giác ngộ và đêm Ngài nhập Vô dư y Niết-bàn, dù là Kinh, Ứng tụng, Ký thuyết, Kệ, Cảm hứng ngữ, Như thị ngữ, Bổn sanh, Vị tằng hữu pháp, hay Phương quảng, tất cả đều là sự chuyển Pháp luân. Không có gì trong lời dạy của các Đức Phật, các Đức Thế Tôn, nằm ngoài Pháp luân. Do đó, tất cả kinh điển nên được tìm hiểu trong các Thánh pháp. Trong đó, để liễu tri, bốn Thánh đế này là những ánh sáng, là thường hằng. တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခံ? ဇာတိ ဇရာ ဗျာဓိ မရဏံ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ. တတ္ထာယံ လက္ခဏနိဒ္ဒေသော, ပါတုဘာဝလက္ခဏာ ဇာတိ, ပရိပါကလက္ခဏာ ဇရာ, ဒုက္ခဒုက္ခတာလက္ခဏော ဗျာဓိ, စုတိလက္ခဏံ မရဏံ, ပိယဝိပ္ပယောဂဝိပရိဏာမပရိတာပနလက္ခဏော သောကော, လာလပ္ပနလက္ခဏော ပရိဒေဝေါ, ကာယသမ္ပီဠနလက္ခဏံ ဒုက္ခံ, စိတ္တသမ္ပီဠနလက္ခဏံ ဒေါမနဿံ, ကိလေသပရိဒဟနလက္ခဏော ဥပါယာသော, အမနာပသမောဓာနလက္ခဏော အပ္ပိယသမ္ပယောဂေါ, မနာပဝိနာဘာဝလက္ခဏော ပိယဝိပ္ပယောဂေါ, အဓိပ္ပာယဝိဝတ္တနလက္ခဏော အလာဘော, အပရိညာလက္ခဏာ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ, ပရိပါကစုတိလက္ခဏံ ဇရာမရဏံ, ပါတုဘာဝစုတိလက္ခဏံ စုတောပပတ္တိ, ပဋိသန္ဓိနိဗ္ဗတ္တနလက္ခဏော သမုဒယော, သမုဒယပရိဇဟနလက္ခဏော နိရောဓော, အနုသယသမုစ္ဆေဒလက္ခဏော မဂ္ဂေါ. ဗျာဓိလက္ခဏံ ဒုက္ခံ, သဉ္ဇာနနလက္ခဏော သမုဒယော, နိယျာနိကလက္ခဏော မဂ္ဂေါ, သန္တိလက္ခဏော နိရောဓော. အပ္ပဋိသန္ဓိဘာဝနိရောဓလက္ခဏာ အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု, ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ, ဒုက္ခဉ္စ နိရောဓော စ, ဒုက္ခဉ္စ မဂ္ဂေါ စ, သမုဒယော စ ဒုက္ခဉ္စ, သမုဒယော စ နိရောဓော စ, သမုဒယော စ မဂ္ဂေါ စ, နိရောဓော စ သမုဒယော စ, နိရောဓော စ ဒုက္ခဉ္စ, နိရောဓော စ မဂ္ဂေါ စ, မဂ္ဂေါ စ နိရောဓော စ, မဂ္ဂေါ စ သမုဒယော စ, မဂ္ဂေါ စ ဒုက္ခဉ္စ. Trong đó, thế nào là khổ? Sanh, già, bệnh, chết; tóm lại, năm thủ uẩn là khổ. Trong đó, đây là sự chỉ dẫn về đặc tính: sanh có đặc tính là sự biểu hiện; già có đặc tính là sự chín muồi; bệnh có đặc tính là khổ của khổ; chết có đặc tính là sự hoại diệt; sầu có đặc tính là sự phiền muộn do chia ly người thân và do biến đổi; bi có đặc tính là sự than khóc; khổ có đặc tính là sự bức bách của thân; ưu có đặc tính là sự bức bách của tâm; não có đặc tính là sự thiêu đốt bởi phiền não; oán tắng hội có đặc tính là sự gặp gỡ điều không vừa ý; ái biệt ly có đặc tính là sự xa lìa điều vừa ý; cầu bất đắc có đặc tính là sự không đạt được ý muốn; năm thủ uẩn có đặc tính là không được liễu tri; già-chết có đặc tính là sự chín muồi và hoại diệt; tử-sanh có đặc tính là sự biểu hiện và hoại diệt; Tập có đặc tính là sự tạo ra tái sanh; Diệt có đặc tính là sự đoạn trừ Tập; Đạo có đặc tính là sự cắt đứt tùy miên. Khổ có đặc tính là bệnh hoạn; Tập có đặc tính là sự nhận biết; Đạo có đặc tính là sự xuất ly; Diệt có đặc tính là sự tịch tịnh. Vô dư y Niết-bàn giới có đặc tính là sự chấm dứt tình trạng không còn tái sanh. Và khổ và tập, và khổ và diệt, và khổ và đạo, và tập và khổ, và tập và diệt, và tập và đạo, và diệt và tập, và diệt và khổ, và diệt và đạo, và đạo và diệt, và đạo và tập, và đạo và khổ. ၈. တတ္ထိမာနိ သုတ္တာနိ. 8. Trong đó, đây là các kinh. ‘‘ယမေကရတ္တိံ ပဌမံ, ဂဗ္ဘေ ဝသတိ မာဏဝေါ; အဗ္ဘုဋ္ဌိတောဝ သော ယာတိ, သ ဂစ္ဆံ န နိဝတ္တတီ’’တိ. “Chúng sanh nào, đêm đầu tiên trú trong bụng mẹ; chúng sanh ấy đi tới như mặt trời mọc, người đang đi ấy không quay trở lại.” အဋ္ဌိမာ, အာနန္ဒ, ဒါနုပပတ္တိယော ဧကုတ္တရိကေ သုတ္တံ – အယံ ဇာတိ. Này Ānanda, có những sự sanh khởi do bố thí này trong kinh Tăng Nhất – đây là sanh. တတ္ထ ကတမာ ဇရာ? Trong đó, thế nào là già? အစရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ, အလဒ္ဓါ ယောဗ္ဗနေ ဓနံ; ဇိဏ္ဏကောဉ္စာဝ ဈာယန္တိ, ခီဏမစ္ဆေဝ ပလ္လလေ. Không thực hành phạm hạnh, không có được tài sản khi còn trẻ; họ mòn mỏi như những con diệc già trong ao cạn không còn cá. ပဉ္စ ပုဗ္ဗနိမိတ္တာနိ ဒေဝေသု – အယံ ဇရာ. Năm tiền tướng ở chư thiên – đây là già. တတ္ထ [Pg.172] ကတမော ဗျာဓိ? Trong đó, thế nào là bệnh? သာမံ တေန ကုတော ရာဇ, တုဝမ္ပိ ဇရာယန္တိ ဝေဒေသိ; ခတ္တိယ ကမ္မဿ ဖလော, လောကော န ဟိ ကမ္မံ ပနယတိ. Tâu đại vương, làm sao điều đó lại do chính mình tạo ra? Ngài cũng biết rằng mình đang già đi. Thưa bậc Sát-đế-lỵ, thế gian là quả của nghiệp, quả thật không ai có thể loại bỏ được nghiệp. တယော ဂိလာနာ – အယံ ဗျာဓိ. Ba loại người bệnh – đây là bệnh. တတ္ထ ကတမံ မရဏံ? Trong đó, thế nào là chết? ယထာပိ ကုမ္ဘကာရဿ, ကတံ မတ္တိကဘာဇနံ; ခုဒ္ဒကဉ္စ မဟန္တဉ္စ, ယံ ပက္ကံ ယဉ္စ အာမကံ; သဗ္ဗံ ဘေဒနပရိယန္တံ, ဧဝံ မစ္စာန ဇီဝိတံ. Như đồ gốm do người thợ gốm làm ra, dù nhỏ hay lớn, dù nung hay chưa nung, tất cả đều có sự vỡ làm kết cuộc; cũng vậy, mạng sống của chúng sanh. မမာယိတေ ပဿထ ဖန္ဒမာနေ, မစ္ဆေဝ အပ္ပောဒကေ ခီဏသောတေ; ဧတမ္ပိ ဒိသွာ အမမော စရေယျ, ဘဝေသု အာသတ္တိမကုဗ္ဗမာနော. Hãy nhìn những chúng sanh đang run rẩy trong sự ái luyến, như cá trong vũng nước cạn, dòng đã khô. Thấy điều này, người ấy nên sống không ái luyến, không tạo ra sự dính mắc trong các cõi hữu. ဥဒကပ္ပနသုတ္တံ – ဣဒံ မရဏံ. Kinh Udakappana – đây là chết. တတ္ထ ကတမော သောကော? Trong đó, thế nào là sầu? ဣဓ သောစတိ ပေစ္စ သောစတိ, ပါပကာရီ ဥဘယတ္ထ သောစတိ; သော သောစတိ သော ဝိဟညတိ, ဒိသွာ ကမ္မကိလိဋ္ဌမတ္တနော. Người làm ác sầu muộn ở đời này, sầu muộn ở đời sau, người làm ác sầu muộn ở cả hai nơi. Người ấy sầu muộn, người ấy đau khổ, khi thấy nghiệp ô uế của chính mình. တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ – အယံ သောကော. Ba ác hạnh – đây là sầu. တတ္ထ ကတမော ပရိဒေဝေါ? Trong đó, thế nào là bi? ကာမေသု ဂိဒ္ဓါ ပသုတာ ပမူဠှာ, အဝဒါနိယာ တေ ဝိသမေ နိဝိဋ္ဌာ; ဒုက္ခူပနီတာ ပရိဒေဝယန္တိ, ကိံသု ဘဝိဿာမ ဣတော စုတာသေ. Những ai tham đắm, say mê, si muội trong các dục, không trong sạch, họ chìm đắm trong sự bất bình đẳng. Bị khổ đau dẫn dắt, họ than khóc khi chết đi từ đây: 'Chúng ta sẽ ra sao đây?' တိဿော ဝိပတ္တိယော – အယံ ပရိဒေဝေါ. Ba loại hoạn nạn – đây là bi. တတ္ထ [Pg.173] ကတမံ ဒုက္ခံ? Trong đó, thế nào là khổ? သတံ အာသိ အယောသင်္ကူ, သဗ္ဗေ ပစ္စတ္တဝေဒနာ; ဇလိတာ ဇာတဝေဒါဝ, အစ္စိသံဃသမာကုလာ. Có một trăm cọc sắt, tất cả đều là những cảm thọ riêng biệt; bốc cháy như ngọn lửa, tràn ngập những khối lửa. မဟာ ဝတ သော ပရိဠာဟော သံယုတ္တကေ သုတ္တံ သစ္စသံယုတ္တေသု – ဣဒံ ဒုက္ခံ. Thật vậy, sự thiêu đốt ấy thật lớn lao. Kinh trong Tương Ưng Bộ, trong các Tương Ưng về Sự Thật – đây là khổ. တတ္ထ ကတမံ ဒေါမနဿံ? Trong ấy, ưu là gì? သင်္ကပ္ပေဟိ ပရေတော သော, ကပဏော ဝိယ ဈာယတိ; သုတွာ ပရေသံ နိဂ္ဃောသံ, မင်္ကု ဟောတိ တထာဝိဓော. Người ấy bị các tầm tà ác áp bức, suy tư sầu muộn như người cô độc; nghe tiếng la hét của người khác, người như vậy trở nên bối rối. ဒွေမေ တပနီယာ ဓမ္မာ – ဣဒံ ဒေါမနဿံ. Hai pháp này làm cho nóng nảy – đây là ưu. တတ္ထ ကတမော ဥပါယာသော? Trong ấy, não là gì? ကမ္မာရာနံ ယထာ ဥက္ကာ, အန္တော ဍယှတိ နော ဗဟိ; ဧဝံ ဍယှတိ မေ ဟဒယံ, သုတွာ နိဗ္ဗတ္တမမ္ဗုဇံ. Như ngọn đuốc của thợ rèn, cháy bên trong, không cháy bên ngoài; cũng vậy, tim ta bị thiêu đốt, khi nghe về người có tâm tịch tịnh. တယော အဂ္ဂီ – အယံ ဥပါယာသော. Ba ngọn lửa – đây là não. တတ္ထ ကတမော အပ္ပိယသမ္ပယောဂေါ? Trong ấy, oán tắng hội là gì? အယသာဝ မလံ သမုဋ္ဌိတံ, တတုဋ္ဌာယ တမေဝ ခါဒတိ; ဧဝံ အတိဓောနစာရိနံ, သာနိ ကမ္မာနိ နယန္တိ ဒုဂ္ဂတိံ. Như rỉ sét sinh ra từ sắt, sinh ra từ đó, lại ăn mòn chính nó; cũng vậy, các nghiệp của chính mình dẫn người có hành vi quá ác đến khổ cảnh. ဒွေမေ တထာဂတံ အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဧကုတ္တရိကေ သုတ္တံ ဒုကေသု – အယံ အပ္ပိယသမ္ပယောဂေါ. Hai hạng người này phỉ báng Như Lai, kinh trong Tăng Nhất Bộ, phẩm Hai Pháp – đây là oán tắng hội. တတ္ထ ကတမော ပိယဝိပ္ပယောဂေါ? Trong ấy, ái biệt ly là gì? သုပိနေန ယထာပိ သင်္ဂတံ, ပဋိဗုဒ္ဓေါ ပုရိသော န ပဿတိ; ဧဝမ္ပိ ပိယာယိတံ ဇနံ, ပေတံ ကာလင်္ကတံ န ပဿတိ. Như cuộc gặp gỡ trong giấc mơ, người thức dậy không còn thấy nữa; cũng vậy, người thân yêu đã chết, đã qua đời, không còn thấy nữa. တေ ဒေဝါ စဝနဓမ္မံ ဝိဒိတွာ တီဟိ ဝါစာဟိ အနုသာသန္တိ. အယံ ပိယဝိပ္ပယောဂေါ. Các vị trời ấy, biết được pháp phải mệnh chung, đã giáo huấn bằng ba lời nói. Đây là ái biệt ly. ယမ္ပိစ္ဆံ [Pg.174] န လဘတိ, တိဿော မာရဓီတရော; တဿ စေ ကာမယာနဿ, ဆန္ဒဇာတဿ ဇန္တုနော; တေ ကာမာ ပရိဟာယန္တိ, သလ္လဝိဒ္ဓေါဝ ရုပ္ပတိ. Điều gì mong muốn mà không đạt được, (như) ba cô con gái của Ma vương; đối với chúng sinh ấy đang khao khát, đã khởi lên lòng ham muốn, nếu các dục ấy suy giảm, nó đau khổ như bị mũi tên bắn trúng. သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ. Tóm lại, năm thủ uẩn là khổ. စက္ခု သောတဉ္စ ဃာနဉ္စ, ဇိဝှာ ကာယော တတော မနံ; ဧတေ လောကာမိသာ ဃောရာ, ယတ္ထ သတ္တာ ပုထုဇ္ဇနာ. Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, và sau đó là ý; những thứ này là mồi của thế gian, thật đáng sợ, nơi mà phàm phu bị dính mắc. ပဉ္စိမေ ဘိက္ခဝေ ခန္ဓာ – ဣဒံ ဒုက္ခံ. Này các Tỳ khưu, có năm uẩn này – đây là khổ. တတ္ထ ကတမာ ဇရာ စ မရဏဉ္စ? Trong ấy, già và chết là gì? အပ္ပံ ဝတ ဇီဝိတံ ဣဒံ, ဩရံ ဝဿသတာပိ မီယတေ ; အထ ဝါပိ အကိစ္ဆံ ဇီဝိတံ, အထ ခေါ သော ဇရသာပိ မီယတေ. Thật vậy, mạng sống này ngắn ngủi, chết trước cả trăm năm; hơn nữa, mạng sống thật khó khăn, và rồi, người ta cũng chết vì già. သံယုတ္တကေ ပသေနဒိသံယုတ္တကေ သုတ္တံ အယျိကာ မေ ကာလင်္ကတာ – အယံ ဇရာ စ မရဏဉ္စ. Kinh trong Tương Ưng Bộ, Tương Ưng Vua Pasenadi: ‘Bà của tôi đã qua đời’ – đây là già và chết. တတ္ထ ကတမာ စုတိ စ ဥပပတ္တိ စ? Trong ấy, tử và sanh là gì? ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ, မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတံ; ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တိ, အတ္တကမ္မဖလူပဂါ’’တိ. – ‘Tất cả chúng sanh sẽ phải chết, vì mạng sống có cái chết là cùng tận; họ sẽ đi theo nghiệp của mình, là những người thừa hưởng quả của nghiệp do chính mình tạo ra’. အယံ စုတိ စ ဥပပတ္တိ စ. Đây là tử và sanh. ဣမေဟိ သုတ္တေဟိ ဧကသဒိသေဟိ စ အညေဟိ နဝဝိဓံ သုတ္တံ တံ အနုပဝိဋ္ဌေဟိ လက္ခဏတော ဒုက္ခံ ဉတွာ သာဓာရဏဉ္စ အသာဓာရဏဉ္စ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. ဂါထာဟိ ဂါထာ အနုမိနိတဗ္ဗာ, ဗျာကရဏေဟိ ဝါ ဗျာကရဏံ – ဣဒံ ဒုက္ခံ. Bằng những kinh này, những kinh tương tự và những kinh khác, kinh chín loại cần được chỉ ra. Sau khi đã biết khổ về phương diện đặc tính qua những kinh đã được bao gồm trong đó, cần phải chỉ rõ Khổ Thánh Đế chung và không chung. Cần suy diễn kệ ngôn từ các kệ ngôn, hoặc suy diễn lời giải thích từ các lời giải thích – đây là khổ. ၉. တတ္ထ ကတမော ဒုက္ခသမုဒယော? 9. Trong ấy, Khổ Tập là gì? ကာမေသု သတ္တာ ကာမသင်္ဂသတ္တာ, သံယောဇနေ ဝဇ္ဇမပဿမာနာ; န ဟိ ဇာတု သံယောဇနသင်္ဂသတ္တာ, ဩဃံ တရေယျုံ ဝိပုလံ မဟန္တံ. Chúng sanh dính mắc vào các dục, bị trói buộc bởi sự tham đắm các dục, không thấy lỗi lầm trong sự trói buộc; chắc chắn những chúng sanh bị trói buộc bởi kiết sử không bao giờ có thể vượt qua được dòng bộc lưu rộng lớn mênh mông. စတ္တာရော အာသဝါ သုတ္တံ – အယံ ဒုက္ခသမုဒယော. Kinh Bốn Lậu Hoặc – đây là Khổ Tập. တတ္ထ [Pg.175] ကတမော ဒုက္ခနိရောဓော? Trong ấy, Khổ Diệt là gì? ယမှိ န မာယာ ဝသတီ န မာနော,ယော ဝီတလောဘော အမမော နိရာသော,ပနုဏ္ဏကောဓော အဘိနိဗ္ဗုတတ္တော; သော ဗြာဟ္မဏော သော သမဏော သ ဘိက္ခု. Nơi người nào không có lừa dối, không có ngã mạn, người đã ly tham, không còn chấp ngã, không còn hy vọng, đã trừ bỏ sân hận, tự thân đã tịch tịnh; vị ấy là Bà-la-môn, vị ấy là Sa-môn, vị ấy là Tỳ-khưu. ဒွေမာ ဝိမုတ္တိယော, ရာဂဝိရာဂါ စ စေတောဝိမုတ္တိ; အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ စ ပညာဝိမုတ္တိ – အယံ နိရောဓော. Có hai sự giải thoát này: tâm giải thoát do ly tham và tuệ giải thoát do ly vô minh – đây là sự diệt. တတ္ထ ကတမော မဂ္ဂေါ? Trong ấy, đạo đế là gì? ဧသေဝ မဂ္ဂေါ နတ္ထညော, ဒဿနဿ ဝိသုဒ္ဓိယာ; အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, မာရဿေတံ ပမောဟနံ. Chính đây là con đường, không có con đường nào khác, để thanh tịnh tri kiến. Thánh đạo tám ngành, đây là sự mê hoặc đối với Ma vương. သတ္တိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဗောဇ္ဈင်္ဂါ – အယံ မဂ္ဂေါ. Này các Tỳ khưu, có bảy giác chi này – đây là đạo đế. တတ္ထ ကတမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ? Trong ấy, bốn Thánh đế là gì? ‘‘ယေ ဓမ္မာ ဟေတုပ္ပဘဝါ, တေသံ ဟေတုံ တထာဂတော အာဟ; တေသဉ္စ ယော နိရောဓော, ဧဝံဝါဒီ မဟာသမဏော’’တိ. “Các pháp nào sanh khởi từ nguyên nhân, Như Lai đã thuyết giảng nguyên nhân của chúng; và sự đoạn diệt của chúng, bậc Đại Sa-môn có thuyết như vậy.” ဟေတုပ္ပဘဝါ ဓမ္မာ ဒုက္ခံ, ဟေတုသမုဒယော, ယံ ဘဂဝတော ဝစနံ. အယံ ဓမ္မော ယော နိရောဓော, ယေ ဟိ ကေစိ သံယောဇနိယေသု ဓမ္မေသု အဿဒါနုပဿိနော ဝိဟရန္တိ. ကိလေသာ တဏှာ ပဝဍ္ဎတိ, တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ…ပေ… ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. တတ္ထ ယံ သံယောဇနံ – အယံ သမုဒယော. ယေ သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ ယေ စ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ – ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယာ သံယောဇနိယေသု ဓမ္မေသု အာဒီနဝါနုပဿနာ – အယံ မဂ္ဂေါ. ပရိမုစ္စတိ ဇာတိယာ ဇရာယ ဗျာဓီဟိ မရဏေဟိ သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ယာဝ ဥပါယာသေဟိ – ဣဒံ နိဗ္ဗာနံ. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. Các pháp sanh từ nguyên nhân là khổ, nguyên nhân là tập, đó là lời của Đức Thế Tôn. Pháp này là sự đoạn diệt. Vì rằng, bất cứ ai sống quán thấy vị ngọt trong các pháp thuộc về kiết sử, phiền não và ái dục của họ tăng trưởng. Do ái làm duyên, thủ sanh khởi... v.v... như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này. Trong ấy, cái gì là kiết sử – đây là tập đế. Các pháp nào là đối tượng của kiết sử và các sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi – đây là khổ đế. Sự quán thấy hiểm họa trong các pháp thuộc về kiết sử – đây là đạo đế. Được giải thoát khỏi sanh, già, bệnh, chết, sầu, bi, cho đến não – đây là Niết-bàn. Đây là bốn chân lý. တတ္ထ ကတမာ အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု? Trong ấy, vô dư y Niết-bàn giới là gì? အတ္ထင်္ဂတဿ န ပမာဏမတ္ထိ, တံ ဟိ ဝါ နတ္ထိ ယေန နံ ပညပေယျ; သဗ္ဗသင်္ဂါနံ သမူဟတတ္တာ ဝိဒူ, သိတာ ဝါဒသတဿု သဗ္ဗေ. Đối với người đã tịch diệt, không có thước đo nào; không có cái đó để người ta có thể mô tả vị ấy. Khi tất cả các pháp đã được nhổ sạch, tất cả các lối nói cũng bị loại trừ. သံယုတ္တကေ ဂေါဓိကသံယုတ္တံ. Trong Tương Ưng Bộ, Tương Ưng Godhika. ဣမာနိ [Pg.176] အသာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ. ယဟိံ ယဟိံ သစ္စာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, တဟိံ တဟိံ သစ္စလက္ခဏတော ဩတာရေတွာ အပရိမာဏေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ သော အတ္ထော ပရိယေသိတဗ္ဗော. တတ္ထ အတ္ထာနုပရိဝတ္တိ ဗျဉ္ဇနေန ပုန ဗျဉ္ဇနာနုပရိဝတ္တိ အတ္ထေန တဿ ဧကမေကဿ အပရိမာဏာနိ ဗျဉ္ဇနာနိ ဣမေဟိ သုတ္တေဟိ ယထာနိက္ခိတ္တေဟိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. ပဉ္စနိကာယေ အနုပဝိဋ္ဌာဟိ ဂါထာဟိ ဂါထာ အနုမိနိတဗ္ဗာ, ဗျာကရဏေန ဗျာကရဏံ. ဣမာနိ အသာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ. Đây là những kinh không phổ thông. Bất cứ nơi nào các chân lý được chỉ ra, ở nơi đó ý nghĩa ấy cần được tìm kiếm bằng cách áp dụng theo đặc tính của chân lý với vô lượng văn tự. Trong đó, cần tìm kiếm sự đi theo ý nghĩa bằng văn tự, và lại nữa, sự đi theo văn tự bằng ý nghĩa. Bốn Thánh đế cần được chỉ ra cho mỗi một chân lý ấy với vô lượng văn tự bằng những kinh này như đã được trình bày. Các kệ tụng nên được suy diễn bằng các kệ tụng đã được đưa vào trong năm bộ Nikāya, và sự giải thích bằng sự giải thích. Đây là những kinh không phổ thông. တေသံ ဣမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ Đây là các kệ tóm lược của chúng. ယမေကရတ္တိံ ပဌမံ, အဋ္ဌ ဒါနူပပတ္တိယော; ပဉ္စ ပုဗ္ဗနိမိတ္တာနိ, ခီဏမစ္ဆံဝ ပလ္လလံ. Kinh Một Đêm Đầu Tiên, tám sự sanh khởi của bố thí, năm điềm báo trước, như ao hồ cạn cá. သာမံ တေန ကုတော ရာဇ, တယော ဒေဝါ ဂိလာနကာ; ယထာပိ ကုမ္ဘကာရဿ, ယထာ နဒိဒကပ္ပနံ. Tự mình, do đó, từ đâu, vua, ba vị trời bệnh hoạn, cũng như của người thợ gốm, như sông không nước. ဣဓ သောစတိ ပေစ္စ သောစတိ, တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ စ; ကာမေသု ဂိဒ္ဓါ ပသုတာ, ယာဝ တိဿော ဝိပတ္တိယော. Đời này sầu, đời sau sầu, và ba ác hạnh; tham đắm, chuyên chú vào các dục, cho đến ba tai họa. သတံ အာသိ အယောသင်္ကူ, ပရိဠာဟော မဟတ္တရော; သင်္ကပ္ပေဟိ ပရေတော သော, တတ္ထ တပနိယေဟိ စ. Trăm cọc sắt, sự thiêu đốt lớn hơn; người ấy bị các tầm tư chinh phục, và ở đó bởi những sự thiêu đốt. ကမ္မာရာနံ ယထာ ဥက္ကာ, တယော အဂ္ဂီ ပကာသိတာ; အယတော မလမုပ္ပန္နံ, အဗ္ဘက္ခာနံ တထာဂတေ. Như lò rèn của thợ sắt, ba ngọn lửa được tuyên bố; cấu uế sanh từ sắt, sự vu khống đối với Như Lai. တိဝိဓံ ဒေဝါနုသာသန္တိ, သုပိနေန သင်္ဂမော ယထာ; တိဿော စေဝ မာရဓီတာ, သလ္လဝိဒ္ဓေါဝ ရုပ္ပတိ. Chư thiên giáo huấn ba điều, như sự gặp gỡ trong giấc mộng; ba ma nữ, như người bị trúng tên, bị đau đớn. စက္ခု သောတဉ္စ ဃာနဉ္စ, ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပကာသိတာ; အပ္ပံ ဝတ ဇီဝိတံ ဣဒံ, အယျိကာ မေ မဟလ္လိကာ. Mắt, tai và mũi, năm uẩn được tuyên bố; thật ngắn thay mạng sống này, bà của tôi đã già. သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ, ဥပပတ္တိ စုတိစယံ; ကာမေသု သတ္တာ ပသုတာ, အာသဝေဟိ စတူဟိ စ. Tất cả chúng sanh sẽ chết, sự sanh và sự diệt; chúng sanh đắm say trong các dục, và bởi bốn lậu hoặc. ယမှိ န မာယာ ဝသတိ, ဒွေမာ စေတောဝိမုတ္တိယော; ဧသေဝ မဂ္ဂေါ နတ္ထညော, ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စ သုဒေသိတာ. Nơi người không có ảo thuật, hai tâm giải thoát này; chính đây là con đường, không có con đường nào khác, và các giác chi được khéo thuyết. အတ္ထင်္ဂတဿ [Pg.177] န ပမာဏမတ္ထိ, ဂေါဓိကော ပရိနိဗ္ဗုတော; ယေ ဓမ္မာ ဟေတုပ္ပဘဝါ, သံယောဇနာနုပဿိနော. Đối với người đã tịch diệt, không có thước đo nào; Godhika đã nhập diệt; các pháp nào sanh từ nguyên nhân, người quán thấy các kiết sử. ဣမာ ဒသ တေသံ ဥဒ္ဒါနဂါထာ. Đây là mười kệ tóm lược của chúng. ၁၀. တတ္ထိမာနိ သာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ ယေသု သုတ္တေသု သာဓာရဏာနိ သစ္စာနိ ဒေသိတာနိ အနုလောမမ္ပိ ပဋိလောမမ္ပိ ဝေါမိဿကမ္ပိ. တတ္ထ အယံ အာဒိ. 10. Trong ấy, đây là những kinh phổ thông, trong những kinh này các chân lý phổ thông được thuyết giảng, cả theo chiều thuận, chiều nghịch, và cả hỗn hợp. Trong ấy, đây là phần bắt đầu. အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]ဝိဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတိ; ဇပ္ပာဘိလေပနံ ဗြူမိ, ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယံ. Thế gian bị vô minh che lấp; do nghi hoặc và phóng dật, nó không tỏa sáng. Ta nói rằng ái dục là lớp trát của nó, khổ đau là nỗi sợ hãi lớn của nó. တတ္ထ ယာ အဝိဇ္ဇာ စ ဝိဝိစ္ဆာ စ, အယံ သမုဒယော. ယံ မဟဗ္ဘယံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ – ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ. ‘‘သံယောဇနံ သံယောဇနိယာ စ ဓမ္မာ’’တိ သံယုတ္တကေ စိတ္တသံယုတ္တကေသု ဗျာကရဏံ. တတ္ထ ယံ သံယောဇနံ, အယံ သမုဒယော. ယေ သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ – ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ. Trong ấy, cái gì là vô minh và nghi hoặc, đây là tập đế. Cái gì là nỗi sợ hãi lớn, đây là khổ đế. Đây là hai chân lý – khổ và tập. “Kiết sử và các pháp thuộc về kiết sử” là sự giải thích trong Tương Ưng Tâm thuộc Tương Ưng Bộ. Trong ấy, cái gì là kiết sử, đây là tập đế. Các pháp nào thuộc về kiết sử, đây là khổ đế. Đây là hai chân lý – khổ và tập. တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခဉ္စ နိရောဓော စ? Trong ấy, khổ và diệt là gì? ဥစ္ဆိန္နဘဝတဏှဿ, နေတ္တိစ္ဆိန္နဿ ဘိက္ခုနော; ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ. Đối với vị Tỳ khưu đã cắt đứt hữu ái, đã chặt đứt dây dẫn, vòng luân hồi sanh tử đã được tận diệt, nay không còn tái sanh nữa. ယံ စိတ္တံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယော ဘဝတဏှာယ ဥပစ္ဆေဒေါ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓော. ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါတိ နိဒ္ဒေသော. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ – ဒုက္ခဉ္စ နိရောဓော စ. ဒွေမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝိမုတ္တိယော; ရာဂဝိရာဂါ စ စေတောဝိမုတ္တိ, အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ စ ပညာဝိမုတ္တိ. ယံ စိတ္တံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယာ ဝိမုတ္တိ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ – ဒုက္ခဉ္စ နိရောဓော စ. Cái gì là tâm, đây là khổ. Sự đoạn trừ hữu ái, đây là khổ diệt. “Vòng luân hồi sanh tử đã được tận diệt, nay không còn tái sanh nữa” là lời chỉ dẫn. Đây là hai chân lý – khổ và diệt. Này các Tỳ khưu, có hai sự giải thoát này: tâm giải thoát do ly tham, và tuệ giải thoát do ly vô minh. Cái gì là tâm, đây là khổ. Cái gì là giải thoát, đây là diệt. Đây là hai chân lý – khổ và diệt. တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခဉ္စ မဂ္ဂေါ စ? Trong ấy, khổ và đạo là gì? ကုမ္ဘူပမံ ကာယမိမံ ဝိဒိတွာ, နဂရူပမံ စိတ္တမိဒံ ဌပေတွာ; ယောဓေထ မာရံ ပညာဝုဓေန, ဇိတဉ္စ ရက္ခေ အနိဝေသနော သိယာ. Biết thân này như cái nồi đất, thiết lập tâm này như thành trì; hãy chiến đấu với Ma vương bằng vũ khí trí tuệ. Hãy bảo vệ những gì đã chiến thắng, và hãy sống không nương tựa. တတ္ထ [Pg.178] ယဉ္စ ကုမ္ဘူပမော ကာယော ယဉ္စ နဂရူပမံ စိတ္တံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယံ ပညာဝုဓေန မာရံ ယောဓေထာတိ အယံ မဂ္ဂေါ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ, တံ ပဇဟိတဗ္ဗံ. ယာ သံယောဇနာ, အယံ မဂ္ဂေါ. ယေ တေ ဓမ္မာ အနတ္တနိယာ ပဟာတဗ္ဗာ, ရူပံ ယာဝ ဝိညာဏံ, ဣဒံ ဒုက္ခဉ္စ မဂ္ဂေါ စ. Ở đây, thân nào ví như cái nồi và tâm nào ví như thành trì, đây là khổ. (Câu) 'Hãy chiến đấu với ma bằng vũ khí trí tuệ', đây là đạo. Đây là hai sự thật. Này các Tỳ khưu, cái gì không phải của các ông, cái đó cần phải từ bỏ. Các kiết sử nào, đây là đạo. Các pháp nào không phải là tự ngã, cần phải từ bỏ, từ sắc cho đến thức, đây là khổ và là đạo. တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ နိရောဓော စ? Trong đó, thế nào là khổ, là tập, và là diệt? ယေ ကေစိ သောကာ ပရိဒေဝိတာ ဝါ, ဒုက္ခာ စ လောကသ္မိမနေကရူပါ; ပိယံ ပဋိစ္စပ္ပဘဝန္တိ ဧတေ, ပိယေ အသန္တေ န ဘဝန္တိ ဧတေ. Bất cứ sầu bi nào, hay các loại khổ đau đa dạng trong thế gian; chúng sanh khởi do duyên ái luyến, khi không có ái luyến, chúng không hiện hữu. ယေ သောကပရိဒေဝါ, ယံ စ အနေကရူပံ ဒုက္ခံ, ယံ ပေမတော ဘဝတိ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယံ ပေမံ, အယံ သမုဒယော. ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ပိယဿ အကိရိယာ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ. တိမ္ဗရုကော ပရိဗ္ဗာဇကော ပစ္စေတိ ‘‘သယံကတံ ပရံကတ’’န္တိ. ယထေသာ ဝီမံသာ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယာ ဧတေ ဒွေ အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ ယာဝ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ, ဣဒမ္ပိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ. ဝိညာဏံ နာမရူပံ သဠာယတနံ ဖဿော ဝေဒနာ ဘဝေါ ဇာတိ ဇရာမရဏံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာ တဏှာ ဥပါဒါနံ, အယံ သမုဒယော. ဣတိ ဣဒံ သယံကတံ ဝီမံသေယျာတိ ယဉ္စ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေ ဒုက္ခံ, ဣဒံ ဧသော သမုဒယော နိဒ္ဒိဋ္ဌော. အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော စ ယာဝ စ ဇရာမရဏနိရောဓောတိ အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ နိရောဓော စ. Những sầu bi nào, và khổ đau đa dạng nào, cái gì sanh khởi từ ái luyến, đây là khổ. Cái gì là ái luyến, đây là tập. Sự nhiếp phục dục tham ở đó, sự không làm của ái luyến, đây là diệt. Đây là ba sự thật. Du sĩ Timbaruka tin rằng 'tự mình làm, người khác làm'. Sự thẩm sát như thế nào, đây là khổ. Con đường trung đạo nào không đi đến hai cực đoan này: do duyên vô minh có các hành, cho đến do duyên sanh có già chết, đây cũng là khổ và là tập. Thức, danh sắc, sáu xứ, xúc, thọ, hữu, sanh, già chết, đây là khổ. Vô minh, hành, ái, thủ, đây là tập. Như vậy, nên thẩm sát 'cái này tự mình làm', và khổ nào trong duyên khởi, đây được chỉ rõ là tập. Do vô minh diệt nên hành diệt, cho đến già chết diệt, đây là diệt. Đây là ba sự thật: khổ, tập, và diệt. ၁၁. တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ မဂ္ဂေါ စ? 11. Trong đó, thế nào là khổ, là tập, và là đạo? ‘‘ယော ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ ယတောနိဒါနံ, ကာမေသု သော ဇန္တု ကထံ နမေယျ; ကာမာ ဟိ လောကေ သင်္ဂါတိ ဉတွာ, တေသံ သတီမာ ဝိနယာယ သိက္ခေ’’တိ. Người nào đã thấy khổ và nhân sanh của nó, chúng sanh ấy làm sao có thể hướng về các dục? Vì biết rằng các dục là sự dính mắc trong đời, người có chánh niệm hãy học tập để nhiếp phục chúng. ယော [Pg.179] ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယတော ဘဝတိ, အယံ သမုဒယော. သန္ဒိဋ္ဌံ ယတော ဘဝတိ ယာဝ တဿ ဝိနယာယ သိက္ခာ, အယံ မဂ္ဂေါ. ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ. (Câu) 'Người nào đã thấy khổ', đây là khổ. (Câu) 'Do đâu nó sanh khởi', đây là tập. (Câu) 'Do đâu có quả hiện tại cho đến sự học tập để nhiếp phục nó', đây là đạo. Đây là ba sự thật. ဧကာဒသင်္ဂုတ္တရေသု ဂေါပါလကောပမသုတ္တံ. Trong Tăng Chi Bộ, chương Mười một pháp, kinh Ví Dụ Người Chăn Bò. တတ္ထ ယာဝ ရူပသညုတ္တာ ယဉ္စ သဠာယတနံ ယထာ ဝဏံ ပဋိစ္ဆာဒေတိ ယဉ္စ တိတ္ထံ ယထာ စ လဘတိ ဓမ္မူပသဉှိတံ ဥဠာရံ ပီတိပါမောဇ္ဇံ စတုဗ္ဗိဓံ စ အတ္တဘာဝတော စ ဝတ္ထု, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယာဝ အာသာဋိကံ ဟာရေတာ ဟောတိ, အယံ သမုဒယော. ရူပသညုတ္တာ အာသာဋကဟရဏံ ဝဏပဋိစ္ဆာဒနံ ဝီထိညုတာ ဂေါစရကုသလဉ္စ, အယံ မဂ္ဂေါ. အဝသေသာ ဓမ္မာ အတ္ထိ ဟေတူ အတ္ထိ ပစ္စယာ အတ္ထိ နိဿယာ သာဝသေသဒေါဟိတာ အနေကပူဇာ စ ကလျာဏမိတ္တတပ္ပစ္စယာ ဓမ္မာ ဝီထိညုတာ စ ဟေတု, ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ. Ở đây, cho đến khi có sự liên kết với sắc, và sáu xứ nào, như cách che đậy vết thương, và bến nước nào, và như cách đạt được hỷ lạc cao thượng liên quan đến pháp, và bốn loại vật chất từ tự thân, đây là khổ. Cho đến khi có sự mang đi lòng khao khát, đây là tập. Sự liên kết với sắc, sự mang đi lòng khao khát, sự che đậy vết thương, sự biết rõ đường đi, và sự thiện xảo về cảnh giới, đây là đạo. Các pháp còn lại: có nhân, có duyên, có y chỉ, có sự vắt sữa còn sót lại, có nhiều sự cúng dường, và các pháp do thiện hữu tri thức làm duyên, và sự biết rõ đường đi là nhân, đây là ba sự thật. တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခဉ္စ မဂ္ဂေါ စ နိရောဓော စ? Trong đó, thế nào là khổ, là đạo, và là diệt? သတိ ကာယဂတာ ဥပဋ္ဌိတာ, ဆသု ဖဿာယတနေသု သံဝုတော ; သတတံ ဘိက္ခု သမာဟိတော, ဇညာ နိဗ္ဗာနမတ္တနော. Niệm về thân được an lập, có sự thu thúc trong sáu xúc xứ; Tỳ khưu thường xuyên có định tĩnh, nên biết Niết-bàn cho tự thân. တတ္ထ ယာ စ ကာယဂတာ သတိ ယဉ္စ သဠာယတနံ ယတ္ထ သဗ္ဗဉ္စေတံ ဒုက္ခံ. ယာ စ ကာယဂတာ သတိ ယော စ သီလသံဝရော ယော စ သမာဓိ ယတ္ထ ယာ သတိ, အယံ ပညာက္ခန္ဓော. သဗ္ဗမ္ပိ သီလက္ခန္ဓော သမာဓိက္ခန္ဓော, အယံ မဂ္ဂေါ. ဧဝံဝိဟာရိနာ ဉာတဗ္ဗံ နိဗ္ဗာနံ. အယံ နိရောဓော, ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ. သီလေ ပတိဋ္ဌာယ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ သမထော စ ဝိပဿနာ စ. တတ္ထ ယံ စိတ္တသဟဇာတာ ဓမ္မာ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယော စ သမထော ယာ စ ဝိပဿနာ, အယံ မဂ္ဂေါ. ရာဂဝိရာဂါ စ စေတောဝိမုတ္တိ, အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ စ ပညာဝိမုတ္တိ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ. Ở đây, niệm về thân nào và sáu xứ nào, tất cả những thứ đó là khổ. Niệm về thân nào, sự thu thúc trong giới nào, định nào, niệm nào, đây là tuệ uẩn. Toàn bộ giới uẩn, định uẩn, đây là đạo. Người sống như vậy nên biết Niết-bàn. Đây là diệt, đây là ba sự thật. An trú trong giới, hai pháp cần được tu tập là chỉ và quán. Ở đây, các pháp nào đồng sanh với tâm, đây là khổ. Chỉ nào và quán nào, đây là đạo. Do ly tham có tâm giải thoát, do ly vô minh có tuệ giải thoát, đây là diệt. Đây là ba sự thật. တတ္ထ [Pg.180] ကတမော သမုဒယော စ နိရောဓော စ? Trong đó, thế nào là tập và là diệt? အာသာ စ ပီဟာ အဘိနန္ဒနာ စ, အနေကဓာတူသု သရာ ပတိဋ္ဌိတာ; အညာဏမူလပ္ပဘဝါ ပဇပ္ပိတာ, သဗ္ဗာ မယာ ဗျန္တိကတာ သမူလိကာ. Mong cầu, khao khát và hoan hỷ, được an trú trong nhiều giới khác nhau; sanh khởi từ gốc rễ vô minh, được tưởng tượng ra, tất cả đã được ta đoạn trừ cùng với gốc rễ. အညာဏမူလပ္ပဘဝါတိ ပုရိမကေဟိ သမုဒယော. သဗ္ဗာ မယာ ဗျန္တိကတာ သမူလိကာတိ နိရောဓော. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ. စတုန္နံ ဓမ္မာနံ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. အရိယဿ သီလဿ သမာဓိနော ပညာယ ဝိမုတ္တိယာ. တတ္ထ ယော ဣမေသံ စတုန္နံ ဓမ္မာနံ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ, အယံ သမုဒယော. ပဋိဝေဓော ဘဝနေတ္တိယာ, အယံ နိရောဓော. အယံ သမုဒယော စ နိရောဓော စ. Bằng những từ trước 'sanh khởi từ gốc rễ vô minh', đây là tập. Bằng câu 'tất cả đã được ta đoạn trừ cùng với gốc rễ', đây là diệt. Đây là hai sự thật. Do không giác ngộ, không chứng ngộ bốn pháp, cần phải làm cho rộng khắp: giới của bậc Thánh, định, tuệ, và giải thoát. Ở đây, sự không giác ngộ, không chứng ngộ bốn pháp này, đây là tập. Sự chứng ngộ đối với dây dẫn đến hữu, đây là diệt. Đây là tập và là diệt. တတ္ထ ကတမော သမုဒယော စ မဂ္ဂေါ စ? Trong đó, thế nào là tập và là đạo? ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]သတိ တေသံ နိဝါရဏံ; သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ, ပညာယေတေ ပိဓီယရေ. Những dòng chảy nào trong thế gian, [này Ajita, Thế Tôn nói] niệm là sự ngăn chặn chúng. Ta nói sự thu thúc các dòng chảy, chúng được che lấp bằng trí tuệ. ယာနိ သောတာနီတိ အယံ သမုဒယော. ယာ စ ပညာ ယာ စ သတိ နိဝါရဏံ ပိဓာနဉ္စ, အယံ မဂ္ဂေါ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ. သဉ္စေတနိယံ သုတ္တံ ဒဠှနေမိယာနာကာရော ဆဟိ မာသေဟိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. တတ္ထ ယံ ကာယံ ကာယကမ္မံ သဝင်္ကံ သဒေါသံ သကသာဝံ ယာ သဝင်္ကတာ သဒေါသတာ သကသာဝတာ, အယံ သမုဒယော. ဧဝံ ဝစီကမ္မံ မနောကမ္မံ အဝင်္ကံ အဒေါသံ အကသာဝံ, ယာ အဝင်္ကတာ အဒေါသတာ အကသာဝတာ, အယံ မဂ္ဂေါ. ဧဝံ ဝစီကမ္မံ မနောကမ္မံ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ သမုဒယော စ မဂ္ဂေါ စ. (Câu) 'Những dòng chảy nào', đây là tập. Trí tuệ nào và niệm nào là sự ngăn chặn và che lấp, đây là đạo. Đây là hai sự thật. Kinh Sañcetaniya, cách thức đi của vua Daḷhanemi được chỉ rõ trong sáu tháng. Ở đây, thân nghiệp nào cong vẹo, có sân, có cấu uế; sự cong vẹo, sự có sân, sự có cấu uế nào, đây là tập. Tương tự là khẩu nghiệp, ý nghiệp. (Thân nghiệp) không cong vẹo, không có sân, không có cấu uế; sự không cong vẹo, sự không có sân, sự không có cấu uế nào, đây là đạo. Tương tự là khẩu nghiệp, ý nghiệp. Đây là hai sự thật: tập và đạo. တတ္ထ ကတမော သမုဒယော စ နိရောဓော စ မဂ္ဂေါ စ? Trong đó, thế nào là tập, là diệt, và là đạo? ‘‘နိဿိတဿ စလိတံ, အနိဿိတဿ စလိတံ နတ္ထိ, စလိတေ အသတိ ပဿဒ္ဓိ, ပဿဒ္ဓိယာ သတိ နတိ န ဟောတိ, နတိယာ အသတိ အာဂတိဂတိ န ဟောတိ, အာဂတိဂတိယာ အသတိ စုတူပပါတော န ဟောတိ, စုတူပပါတေ အသတိ နေဝိဓ န ဟုရံ န ဥဘယမန္တရေန. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’တိ. Đối với người có nương tựa thì có dao động, đối với người không nương tựa thì không có dao động. Khi không có dao động thì có an tịnh, khi có an tịnh thì không có sự thiên về. Khi không có sự thiên về thì không có đến và đi, khi không có đến và đi thì không có tử và sanh, khi không có tử và sanh thì không có đời này, không có đời sau, không có khoảng giữa hai đời. Đây chính là sự chấm dứt của khổ đau. တတ္ထ [Pg.181] ဒွေ နိဿယာ, အယံ သမုဒယော. ယော စ အနိဿယော, ယာ စ အနတိ, အယံ မဂ္ဂေါ. ယာ အာဂတိဂတိ န ဟောတိ စုတူပပါတော စ ယော ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာတိ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ. အနုပဋ္ဌိတကာယဂတာ သတိ…ပေ… ယံ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ, အယံ သမုဒယော. ဧကာရသဥပနိဿယာ ဝိမုတ္တိယော ယာဝ ဥပနိဿယဥပသမ္ပဒါ ဥပဋ္ဌိတကာယဂတာသတိဿ ဝိဟရတိ. သီလသံဝရော သောသာနိယော ဟောတိ, ယဉ္စ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ, အယံ မဂ္ဂေါ. ယာ စ ဝိမုတ္တိ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ တီဏိ သစ္စာနိ. သမုဒယော စ နိရောဓော စ မဂ္ဂေါ စ. Ở đây, hai sự nương tựa, đây là Tập đế. Sự không nương tựa nào, và sự không thiên về nào, đây là Đạo đế. Sự không có đến và đi, và sự không có tử và sanh nào, đây chính là sự chấm dứt của khổ đau, đây là Diệt đế. Đây là ba Thánh đế. Niệm thân không hiện khởi... cho đến... giải thoát tri kiến nào, đây là Tập đế. Mười một sự giải thoát có cận y cho đến sự thành tựu cận y trú ngụ nơi người có niệm thân hiện khởi. Sự thu thúc trong giới là nền tảng, và giải thoát tri kiến nào, đây là Đạo đế. Và sự giải thoát nào, đây là Diệt đế. Đây là ba Thánh đế: Tập đế, Diệt đế, và Đạo đế. ၁၂. တတ္ထ ကတမော နိရောဓော စ မဂ္ဂေါ စ? 12. Trong đó, Diệt đế và Đạo đế là gì? သယံ ကတေန သစ္စေန, တေန အတ္တနာ အဘိနိဗ္ဗာနဂတော ဝိတိဏ္ဏကင်္ခေါ; ဝိဘဝဉ္စ ဉတွာ လောကသ္မိံ, တာဝ ခီဏပုနဗ္ဘဝေါ သ ဘိက္ခု. Với chân lý do chính mình thực hiện, tự thân vị ấy đã hướng đến Niết-bàn, đã vượt qua hoài nghi; và đã biết rõ phi hữu trong thế gian, khi ấy vị Tỳ khưu đó đã đoạn tận tái sanh. ယံ သစ္စေန, အယံ မဂ္ဂေါ. ယံ ခီဏပုနဗ္ဘဝေါ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ. ပဉ္စ ဝိမုတ္တာယတနာနိ သတ္ထာ ဝါ ဓမ္မံ ဒေသေသိ အညတရော ဝါ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီတိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာ. တဿ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒိဿ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ယာဝ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော ဝိရဇ္ဇတိ, အယံ မဂ္ဂေါ. ယာ ဝိမုတ္တိ, အယံ နိရောဓော. ဧဝံ ပဉ္စ ဝိမုတ္တာယတနာနိ ဝိတ္ထာရေန. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ နိရောဓော စ မဂ္ဂေါ စ. Câu ‘với chân lý’, đây là Đạo đế. Câu ‘đã đoạn tận tái sanh’, đây là Diệt đế. Đây là hai Thánh đế. Năm xứ giải thoát: ‘Bậc Đạo Sư thuyết pháp hoặc một vị đồng phạm hạnh có trí khác thuyết pháp’ nên được trình bày chi tiết. Đối với người thấu hiểu ý nghĩa, hân hoan sanh khởi; đối với người hân hoan, hỷ sanh khởi; cho đến khi nhàm chán, vị ấy ly tham, đây là Đạo đế. Sự giải thoát nào, đây là Diệt đế. Như vậy, năm xứ giải thoát nên được trình bày chi tiết. Đây là hai Thánh đế: Diệt đế và Đạo đế. ဣမာနိ သာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ. ဣမေဟိ သာဓာရဏေဟိ သုတ္တေဟိ ယထာနိက္ခိတ္တေဟိ ပဋိဝေဓတော စ လက္ခဏတော စ ဩတာရေတွာ အညာနိ သုတ္တာနိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ အပရိဟာယန္တေန. ဂါထာဟိ ဂါထာ အနုမိနိတဗ္ဗာ, ဗျာကရဏေဟိ ဗျာကရဏံ. ဣမေ စ သာဓာရဏာ ဒသ ပရိဝဍ္ဎကာ ဧကော စ စတုက္ကော နိဒ္ဒေသော သာဓာရဏော. အယဉ္စ ပကိဏ္ဏကနိဒ္ဒေသော. ဧကံ ပဉ္စ ဆ စ သဝေကဒေသော သဗ္ဗံ. ဣမေ ဒွေ ပရိဝဇ္ဇနာ ပုရိမကာ စ ဒသ. ဣမေ ဒွါဒသ ပရိဝဍ္ဎကာ သစ္စာနိ. ဧတ္တာဝတာ သဗ္ဗံ သုတ္တံ နတ္ထိ, တံ ဗျာကရဏံ ဝါ ဂါထာ ဝိယ. ဣမေဟိ ဒွါဒသဟိ ပရိဝဍ္ဎကေဟိ န ဩတရိတုံ အပ္ပမတ္တေန ပရိယေသိတွာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. Đây là các kinh chung. Từ những kinh chung đã được trình bày này, nên áp dụng về phương diện liễu tri và đặc tính để chỉ ra các kinh khác một cách không thiếu sót. Nên suy diễn kệ tụng từ các kệ tụng, giải thuyết từ các giải thuyết. Mười kinh chung này là những phần phát triển, và một chỉ dẫn về bộ bốn là chung. Và đây là chỉ dẫn tạp loại. Một, năm, và sáu, với một phần là tất cả. Loại trừ hai phần này, cùng với mười phần trước. Mười hai phần này là những phần phát triển của các chân lý. Trong chừng mực này, không phải tất cả kinh điển, dù là giải thuyết hay kệ tụng, đều có thể được áp dụng từ mười hai phần phát triển này; nên tìm kiếm với sự không dể duôi và không nên chỉ ra (một cách tùy tiện). တတ္ထာယံ သင်္ခေပေါ. သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ သတ္တဟိ ပဒေဟိ သမောသရဏံ ဂစ္ဆတိ. ကတရေဟိ သတ္တဟိ? အပ္ပိယသမ္ပယောဂေါ စ ပိယဝိပ္ပယောဂေါ စ, ဣမေဟိ ဒွီဟိ [Pg.182] ပဒေဟိ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. တဿ ဒွေ နိဿယာ – ကာယော စ စိတ္တဉ္စ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ကာယိကံ ဒုက္ခံ စေတသိကဉ္စေ’’တိ, နတ္ထိ တံ ဒုက္ခံ န ကာယိကံ ဝါ န စေတသိကံ, သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ ဒွီဟိ ဒုက္ခေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ ကာယိကေန စ စေတသိကေန စ. တီဟိ ဒုက္ခတာဟိ သင်္ဂဟိတံ ဒုက္ခဒုက္ခတာယ သင်္ခါရဒုက္ခတာယ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာယ. ဣတိ တံ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ တီဟိ ဒုက္ခတာဟိ သင်္ဂဟိတံ. ဣတိ ဣဒဉ္စ ဒုက္ခံ တိဝိဓံ. ဒုဝိဓံ ဒုက္ခံ ကာယိကဉ္စ စေတသိကဉ္စ. ဒုဝိဓံ အပ္ပိယသမ္ပယောဂေါ စ ပိယဝိပ္ပယောဂေါ စ. ဣဒံ သတ္တဝိဓံ ဒုက္ခံ. Ở đây, đây là phần tóm tắt. Tất cả khổ quy tụ về bảy mục. Bảy mục nào? Gặp điều không ưa và lìa điều ưa, tất cả khổ nên được chỉ ra bằng hai mục này. Khổ ấy có hai nền tảng: thân và tâm. Do đó được gọi là ‘khổ thuộc thân và khổ thuộc tâm’. Không có khổ nào mà không thuộc thân hoặc không thuộc tâm. Tất cả khổ nên được chỉ ra bằng hai loại khổ: khổ thuộc thân và khổ thuộc tâm. (Khổ) được bao gồm trong ba khổ tánh: khổ khổ tánh, hành khổ tánh, và hoại khổ tánh. Như vậy, tất cả khổ ấy được bao gồm trong ba khổ tánh. Như vậy, khổ này có ba loại. Khổ có hai loại: thuộc thân và thuộc tâm. (Khổ) có hai loại: gặp điều không ưa và lìa điều ưa. Đây là khổ có bảy loại. တတ္ထ တိဝိဓော သမုဒယော အစတုတ္ထော အပဉ္စမော. ကတမော တိဝိဓော? တဏှာ စ ဒိဋ္ဌိ စ ကမ္မံ. တတ္ထ တဏှာ စ ဘဝသမုဒယော ကမ္မံ. တထာ နိဗ္ဗတ္တဿ ဟီနပဏီတတာ, အယံ သမုဒယော. ဣတိ ယာပိ ဘဝဂတီသု ဟီနတာ စ ပဏီတတာ စ, ယာပိ တီဟိ ဒုက္ခတာဟိ သင်္ဂဟိတာ, ယောပိ ဒွီဟိ မူလေဟိ သမုဒါနီတော အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတဿ ဘဝတဏှာသံယုတ္တဿ သဝိညာဏကော ကာယော, သောပိ တီဟိ ဒုက္ခတာဟိ သင်္ဂဟိတော. Ở đây, Tập đế có ba loại, không phải thứ tư, không phải thứ năm. Ba loại nào? Ái, kiến, và nghiệp. Trong đó, ái và nghiệp là nguyên nhân sanh khởi của hữu. Tương tự, sự thấp kém và cao thượng của người đã sanh, đây là Tập đế. Như vậy, sự thấp kém và cao thượng nào trong các cõi hữu, sự bao gồm nào bởi ba khổ tánh, và thân có thức nào được mang lại bởi hai gốc rễ của người bị vô minh che lấp, tương ưng với hữu ái, thân ấy cũng được bao gồm bởi ba khổ tánh. တထာ ဝိပလ္လာသတော ဒိဋ္ဌိဘဝဂန္တဗ္ဗာ. သာ သတ္တဝိဓာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. ဧကော ဝိပလ္လာသော တီဏိ နိဒ္ဒိသီယတိ, စတ္တာရိ ဝိပလ္လာသဝတ္ထူနိ. တတ္ထ ကတမော ဧကော ဝိပလ္လာသော? ယော ဝိပရီတဂ္ဂါဟော ပဋိက္ခေပေန, ဩတရဏံ ယထာ ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’မိတိ ဝိပရီတံ ဂဏှာတိ. ဧဝံ စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ. အယမေကော ဝိပလ္လာသီယတိ သညာ စိတ္တံ ဒိဋ္ဌိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ ဝိပလ္လာသဝတ္ထူနိ? ကာယော ဝေဒနာ စိတ္တံ ဓမ္မာ. ဧဝံ ဝိပလ္လာသဂတဿ အကုသလဉ္စ ပဝဍ္ဎေတိ. တတ္ထ သညာဝိပလ္လာသော ဒေါသံ အကုသလမူလံ ပဝဍ္ဎေတိ. စိတ္တဝိပလ္လာသော လောဘံ အကုသလမူလံ ပဝဍ္ဎေတိ. ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော မောဟံ အကုသလမူလံ ပဝဍ္ဎေတိ. တတ္ထ ဒေါသဿ အကုသလမူလဿ တီဏိ မိစ္ဆတ္တာနိ ဖလံ – မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာကမ္မန္တော မိစ္ဆာအာဇီဝေါ; လောဘဿ အကုသလမူလဿ တီဏိ မိစ္ဆတ္တာနိ ဖလံ – မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော မိစ္ဆာဝါယာမော မိစ္ဆာသမာဓိ; မောဟဿ အကုသလမူလဿ ဒွေ မိစ္ဆတ္တာနိ ဖလံ – မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စ မိစ္ဆာသတိ စ. ဧဝံ အကုသလံ သဟေတု သပ္ပစ္စယံ ဝိပလ္လာသာ စ ပစ္စယော, အကုသလမူလာနိ သဟေတူ ဧတေယေဝ ပဋိပက္ခေန အနူနာ အနဓိကာ ဒွီဟိ ပစ္စယေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိရောဓေ စ မဂ္ဂေ စ ဝိပလ္လာသမုပါဒါယ ပရတော ပဋိပက္ခေန စတဿော. Tương tự, tà kiến nên được hiểu là do sự điên đảo. Nó nên được chỉ ra theo bảy cách. Một điên đảo được chỉ ra thành ba, trên bốn đối tượng của điên đảo. Trong đó, một điên đảo là gì? Là sự chấp thủ sai lầm, được chỉ ra bằng cách phủ định, sự đi vào như là chấp thủ sai lầm rằng ‘trong vô thường có thường’. Như vậy có bốn điên đảo. Một điên đảo này bị điên đảo bởi tưởng, tâm, và kiến. Bốn đối tượng của điên đảo là gì? Thân, thọ, tâm, và pháp. Như vậy, đối với người đã đi vào điên đảo, bất thiện cũng tăng trưởng. Trong đó, tưởng điên đảo làm tăng trưởng sân là gốc bất thiện. Tâm điên đảo làm tăng trưởng tham là gốc bất thiện. Kiến điên đảo làm tăng trưởng si là gốc bất thiện. Trong đó, đối với sân là gốc bất thiện, có ba tà tánh là quả: tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng; đối với tham là gốc bất thiện, có ba tà tánh là quả: tà tư duy, tà tinh tấn, tà định; đối với si là gốc bất thiện, có hai tà tánh là quả: tà kiến và tà niệm. Như vậy, bất thiện có nhân, có duyên; các điên đảo là duyên, các gốc bất thiện là nhân. Chính những điều này, không thiếu không thừa, nên được chỉ ra bằng cách đối lập với hai duyên. Trong Diệt đế và Đạo đế, do nương vào điên đảo, về sau nên chỉ ra bằng cách đối lập. တတ္ထိမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ Ở đây, đây là các kệ tóm lược: အဝိဇ္ဇာယ [Pg.183] နိဝုတော လောကော, စိတ္တံ သံယောဇနမ္ပိ; သာ ပစ္ဆိန္နဘဝတဏှာ, ဒွေမာ စေဝ ဝိမုတ္တိယော. Thế gian bị vô minh che lấp, tâm cũng là sự trói buộc; Vị ấy đã đoạn tận hữu ái, và đây chính là hai sự giải thoát. ကုမ္ဘူပမံ ကာယမိမံ, ယံ န တုမှာကံ တံ ပဇဟ ; ယေ ကေစိ သောကပရိဒေဝါ, တိမ္ဗရုကော စ သယံကတံ. Thân này ví như cái nồi. Cái gì không phải của các ngươi, hãy từ bỏ nó. Bất cứ sầu bi nào, và khổ đau dữ dội là do tự mình làm. ဒုက္ခံ ဒိဋ္ဌိ စ ဥပ္ပန္နံ, ယဉ္စ ဂေါပါလကောပမံ; သတိ ကာယဂတာ မာဟု, သမထော စ ဝိပဿနာ. Khổ và tà kiến nào đã sanh khởi, và cái gì ví như người chăn bò. Niệm thân hành, họ gọi là cả chỉ lẫn quán. အာသာ ပိဟာ စ အဘိနန္ဒနာ စ, စတုန္နမနနုဗောဓနာ; ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ, ဒဠှံ နေမိယာနာကာရော. Sự mong mỏi, sự ước ao, và sự vui thích, và do không giác ngộ bốn pháp. Những dòng chảy nào có trong thế gian, người làm xe làm vành xe một cách chắc chắn. ယံ နိဿိတဿ စလိတံ, အနုပဋ္ဌိတကာယဂတာသတိ; သယံ ကတေန သစ္စေန, ဝိမုတ္တာယတနေဟိ စ. Sự dao động của người còn nương tựa, người không an trú niệm thân hành. Do chân lý tự mình thực hiện, và do các giải thoát xứ. ပေဋကောပဒေသေ မဟာကစ္စာယနေန ဘာသိတေ ပဌမဘူမိ အရိယသစ္စပ္ပကာသနာ နာတံ ဇီဝတာ ဘဂဝတာ မာဒိသေန သမုဒ္ဒနေန တထာဂတေနာတိ. Trong bộ Peṭakopadesa do trưởng lão Mahākaccāyana thuyết giảng, địa thứ nhất tên là Minh Giải về Thánh Đế đã được hoàn tất. Bộ luận này đã được Đức Thế Tôn, bậc Như Lai, tuyên thuyết một cách tốt đẹp, và được người như ta trình bày. ၂. သာသနပဋ္ဌာနဒုတိယဘူမိ 2. Địa thứ hai: Nền Tảng của Giáo Pháp. ၁၃. တတ္ထ ကတမံ သာသနပ္ပဋ္ဌာနံ? သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ, ဝါသနာ ဘာဂိယံ သုတ္တံ, နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ, အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ, သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ, သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ, သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ, ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ. အာဏတ္တိ, ဖလံ, ဥပါယော, အာဏတ္တိ စ ဖလဉ္စ, ဖလဉ္စ ဥပါယော စ, အာဏတ္တိ စ ဖလဉ္စ ဥပါယော စ. အဿာဒေါ, အာဒီနဝေါ, နိဿရဏံ, အဿာဒေါ စ အာဒီနဝေါ စ, အဿာဒေါ စ နိဿရဏဉ္စ, အာဒီနဝေါ စ နိဿရဏဉ္စ, အဿာဒေါ စ အာဒီနဝေါ စ နိဿရဏဉ္စ. လောကိကံ, လောကုတ္တရံ, လောကိကဉ္စ လောကုတ္တရဉ္စ. ကမ္မံ, ဝိပါကော, ကမ္မဉ္စ ဝိပါကော စ. နိဒ္ဒိဋ္ဌံ, အနိဒ္ဒိဋ္ဌံ, နိဒ္ဒိဋ္ဌဉ္စ အနိဒ္ဒိဋ္ဌဉ္စ. ဉာဏံ, ဉေယျံ, ဉာဏဉ္စ ဉေယျဉ္စ. ဒဿနံ, ဘာဝနာ, ဒဿနဉ္စ ဘာဝနာ စ. ဝိပါကကမ္မံ, န ဝိပါကကမ္မံ, နေဝဝိပါကနဝိပါကကမ္မံ[Pg.184]. သကဝစနံ, ပရဝစနံ, သကဝစနဉ္စ ပရဝစနဉ္စ. သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ, ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ, သတ္တာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနဉ္စ. ထဝေါ, သကဝစနာဓိဋ္ဌာနံ, ပရဝစနာဓိဋ္ဌာနံ, သကဝစနာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ပရဝစနာဓိဋ္ဌာနဉ္စ. ကိရိယံ, ဖလံ, ကိရိယဉ္စ ဖလဉ္စ. အနုညာတံ, ပဋိက္ခိတ္တံ, အနုညာတဉ္စ ပဋိက္ခိတ္တဉ္စ. ဣမာနိ ဆ ပဋိက္ခိတ္တာနိ. 13. Trong đó, thế nào là nền tảng của giáo pháp? Kinh thuộc phần phiền não, kinh thuộc phần tu tập, kinh thuộc phần yếm ly, kinh thuộc phần vô học, kinh vừa thuộc phần phiền não vừa thuộc phần tu tập, kinh vừa thuộc phần phiền não vừa thuộc phần yếm ly, kinh vừa thuộc phần phiền não vừa thuộc phần yếm ly vừa thuộc phần vô học, kinh vừa thuộc phần tu tập vừa thuộc phần yếm ly. Mệnh lệnh, quả, phương tiện, cả mệnh lệnh và quả, cả quả và phương tiện, cả mệnh lệnh, quả và phương tiện. Vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly, cả vị ngọt và sự nguy hại, cả vị ngọt và sự xuất ly, cả sự nguy hại và sự xuất ly, cả vị ngọt, sự nguy hại và sự xuất ly. Thuộc thế gian, siêu thế, cả thuộc thế gian và siêu thế. Nghiệp, quả dị thục, cả nghiệp và quả dị thục. Được chỉ rõ, không được chỉ rõ, cả được chỉ rõ và không được chỉ rõ. Trí, đối tượng của trí, cả trí và đối tượng của trí. Kiến, tu, cả kiến và tu. Nghiệp có quả dị thục, nghiệp không có quả dị thục, nghiệp không phải có quả dị thục cũng không phải không có quả dị thục. Lời của mình, lời của người khác, cả lời của mình và lời của người khác. Y cứ vào chúng sanh, y cứ vào pháp, cả y cứ vào chúng sanh và y cứ vào pháp. Tán thán, y cứ vào lời của mình, y cứ vào lời của người khác, cả y cứ vào lời của mình và y cứ vào lời của người khác. Hành động, quả, cả hành động và quả. Được cho phép, bị cấm chế, cả được cho phép và bị cấm chế. Sáu điều này bị cấm chế. ၁၄. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ? 14. Trong đó, thế nào là kinh thuộc phần phiền não? ကာမန္ဓာ ဇာလသဉ္ဆန္နာ, တဏှာဆဒနဆာဒိတာ; ပမတ္တဗန္ဓုနာ ဗဒ္ဓါ, မစ္ဆာဝ ကုမိနာမုခေ; ဇရာမရဏမနွေန္တိ, ဝစ္ဆော ခီရပကောဝ မာတရံ. Bị mù lòa vì dục, bị lưới (ái) bao phủ, bị màn che ái dục bao trùm; bị trói buộc bởi người bà con phóng dật (tức là Ma vương), giống như cá ở miệng hom; chúng đi theo già và chết, như bê con bú sữa đi theo mẹ. ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, နီဝရဏာ. Này các Tỳ khưu, có năm triền cái này. တတ္ထ ကတမံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ? Trong đó, thế nào là kinh thuộc phần tu tập? မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ, မနောသေဋ္ဌာ မနောမယာ; မနသာ စေ ပသန္နေန, ဘာသတိ ဝါ ကရောတိ ဝါ; တတော နံ သုခမနွေတိ, ဆာယာဝ အနပါယိနီ. Các pháp lấy ý làm đầu, lấy ý làm chủ, do ý tạo thành. Nếu người với ý trong sạch, nói lên hay làm lên, do vậy, hạnh phúc đi theo, như bóng không rời hình. သံယုတ္တကေ သုတ္တံ. Kinh trong Tương Ưng Bộ. မဟာနာမဿ သက္ကဿ ဣဒံ ဘဂဝါ သကျာနံ ကပိလဝတ္ထုမှိ နဂရေ နယဝိတ္ထာရေန သဒ္ဓါသီလပရိဘာဝိတံ သုတ္တံ ဘာဝညေန ပရိဘာဝိတံ တံ နာမ ပစ္ဆိမေ ကာလေ. Đức Thế Tôn đã giảng kinh này cho vương tử Thích Ca tên là Mahānāma tại thành phố Kapilavatthu của dòng họ Thích Ca một cách chi tiết, là kinh làm tăng trưởng tín và giới. Sự tu tập được thực hiện bằng cách ghi nhận từng phần. Sự tu tập ấy sẽ có trong thời vị lai. တတ္ထ ကတမံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ? Trong đó, thế nào là kinh thuộc phần yếm ly? ဥဒ္ဓံ အဓော သဗ္ဗဓိ ဝိပ္ပမုတ္တော, အယံ အဟသ္မီတိ အနာနုပဿီ; ဧဝံ ဝိမုတ္တော ဥဒတာရိ ဩဃံ, အတိဏ္ဏပုဗ္ဗံ အပုနဗ္ဘဝါယ. Hoàn toàn giải thoát ở trên, ở dưới, và khắp mọi nơi, không còn quán xét 'đây là ta'. Người giải thoát như vậy, vì mục đích không còn tái sanh, đã vượt qua dòng bộc lưu chưa từng vượt qua. သီလာနိ နု ခေါ ဘဝန္တိ ကိမတ္ထိယာနိ အာနန္ဒော ပုစ္ဆတိ သတ္ထာရံ. Tôn giả Ānanda hỏi Bậc Đạo Sư: 'Bạch Ngài, các giới có mục đích gì?' တတ္ထ [Pg.185] ကတမံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ? Trong đó, thế nào là kinh thuộc phần vô học? ‘‘ယဿ သေလူပမံ စိတ္တံ, ဌိတံ နာနုပကမ္ပတိ; ဝိရတ္တံ ရဇနီယေသု, ကောပနေယျေ န ကုပ္ပတိ; ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ, ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီ’’တိ. Tâm của người nào vững chắc như tảng đá, không lay động; ly tham đối với những gì đáng tham ái, không sân hận đối với những gì đáng sân hận; tâm của người đã được tu tập như vậy, khổ đau từ đâu có thể đến được? သာရိပုတ္တော နာမ ဘဂဝါ ထေရညတရော သော မံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမတိ, သာရိပုတ္တဿ ဗျာကရဏံ ကာတဗ္ဗံ. ယဿ နူန ဘဂဝါ ကာယဂတာ သတိ အဘာဝိတာ အဿ အဗဟုလီကတာ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. Đức Thế Tôn nói: Có một vị trưởng lão tên là Sāriputta. Vị trưởng lão ấy đến gần ta, và không rời bỏ, đã lên đường du hành. Cần phải có lời tuyên bố về Sāriputta. Đức Thế Tôn dạy rằng: 'Đối với người nào mà niệm thân hành chưa được tu tập, chưa được thực hành nhiều, cần phải thực hành một cách chi tiết'. ၁၅. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ? 15. Trong đó, thế nào là kinh vừa thuộc phần phiền não vừa thuộc phần tu tập? ဆန္နမတိဝဿတိ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတိ; တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေထ, ဧဝံ တံ နာတိဝဿတိ. Mưa rơi xuống chỗ có mái che, mưa không rơi xuống chỗ trống trải. Vì vậy, hãy mở tung mái che, như vậy mưa sẽ không rơi xuống đó. ဆန္နမတိဝဿတီတိ သံကိလေသော. ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ ဝါသနာ. တမော တမပရာယနောတိ ဝိတ္ထာရေန. တတ္ထ ယော စ တမော ယော စ တမပရာယနော, အယံ သံကိလေသော. ယော စ ဇောတိ ယော စ ဇောတိပရာယနော, အယံ ဝါသနာ. 'Mưa rơi xuống chỗ có mái che' là (kinh thuộc) phần phiền não. 'Mưa không rơi xuống chỗ trống trải' là (kinh thuộc) phần tu tập. 'Người u tối, có đích đến là u tối' (cần được hiểu) một cách chi tiết. Trong đó, 'người u tối' và 'người có đích đến là u tối', đây là phần phiền não. 'Người sáng chói' và 'người có đích đến là sáng chói', đây là phần tu tập. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ? Trong đó, thế nào là kinh vừa thuộc phần phiền não vừa thuộc phần yếm ly? န တံ ဒဠှံ ဗန္ဓနမာဟု ဓီရာ, ယဒါယသံ ဒါရုဇပဗ္ဗဇဉ္စ ; သာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု, ပုတ္တေသု ဒါရေသု စ ယာ အပေက္ခာ. Bậc trí không gọi sự trói buộc làm bằng sắt, bằng gỗ, hay bằng cỏ babbaja là sự trói buộc bền chặt. Sự luyến ái say đắm vào bông tai ngọc ngà, và sự quyến luyến đối với con cái và vợ. န တံ ဒဠှံ ဗန္ဓနမာဟု ဓီရာ, ယဒါ ပုတ္တေသု ဒါရေသု စ ယာ အပေက္ခာ, အယံ သံကိလေသော. ဧတမ္ပိ ဆေတွာ ပရိဗ္ဗဇန္တိ ဓီရာ အနပေက္ခိနော သဗ္ဗကာမေ ပဟာယာတိ, အယံ နိဗ္ဗေဓော. ယံ စေတယိတံ ပကပ္ပိတံ ယာ စ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတိ. ဣမေဟိ စတူဟိ ပဒေဟိ သံကိလေသော. ပစ္ဆိမကေဟိ စတူဟိ နိဗ္ဗေဓော. Bậc trí không gọi đó là sự trói buộc bền chặt, khi có sự quyến luyến đối với con cái và vợ, đây là phần phiền não. 'Bậc trí cắt đứt cả sự trói buộc này, không còn quyến luyến, từ bỏ mọi dục lạc mà ra đi', đây là phần yếm ly. Bất cứ sự cố ý, sự toan tính nào, và sự đi vào danh và sắc nào xảy ra. Bốn câu này (chỉ) phần phiền não. Bốn câu sau (chỉ) phần yếm ly. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ? Trong đó, thế nào là kinh vừa thuộc phần phiền não, vừa thuộc phần yếm ly, vừa thuộc phần vô học? အယံ [Pg.186] လောကော သန္တာပဇာတော, ဖဿပရေတော ရောဂံ ဝဒတိ အတ္တတော; ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ, တတော တံ ဟောတိ အညထာ. Thế gian này sanh ra từ phiền não, bị xúc chi phối, nó gọi bệnh tật là tự ngã. Bất cứ điều gì họ quan niệm, nó lại trở thành khác đi. အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော, ဘဝပရေတော ဘဝမေဝါဘိနန္ဒတိ; ယဒဘိနန္ဒတိ တံ ဘယံ, ယဿ ဘာယတိ တံ ဒုက္ခံ; ဘဝဝိပ္ပဟာနာယ ခေါ ပနိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. Thế gian có bản chất đổi khác, dính mắc vào hữu, bị hữu chi phối, lại vui thích chính trong hữu. Cái mà nó vui thích, đó là sự đáng sợ; cái mà nó sợ hãi, đó là khổ đau. Phạm hạnh này được sống chính là để đoạn tận hữu. ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဝေန ဘဝဿ ဝိပ္ပမောက္ခမာဟံသု, သဗ္ဗေတေ ‘‘အဝိပ္ပမုတ္တာ ဘဝသ္မာ’’တိ ဝဒါမိ. ယေ ဝါ ပန ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဝိဘဝေန ဘဝဿ နိဿရဏမာဟံသု, သဗ္ဗေတေ ‘‘အနိဿဋာ ဘဝသ္မာ’’တိ ဝဒါမိ. ဥပဓိံ ဟိ ပဋိစ္စ ဒုက္ခမိဒံ သမ္ဘောတိ, သဗ္ဗုပါဒါနက္ခယာ နတ္ထိ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝေါ, လောကမိမံ ပဿ, ပုထူ အဝိဇ္ဇာယ ပရေတာ ဘူတာ ဘူတရတာ ဘဝါ အပရိမုတ္တာ. ယေ ဟိ ကေစိ ဘဝါ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္ထတာယ သဗ္ဗေတေ ဘဝါ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာတိ. Bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã nói về sự giải thoát khỏi hữu bằng hữu, Ta nói rằng tất cả những vị ấy chưa được giải thoát khỏi hữu. Lại nữa, bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã nói về sự thoát ly khỏi hữu bằng phi hữu, Ta nói rằng tất cả những vị ấy chưa thoát ly khỏi hữu. Vì rằng, do duyên với y, khổ này sanh khởi; do sự đoạn tận tất cả các thủ, không có sự sanh khởi của khổ. Hãy nhìn thế gian này, phần nhiều chúng sanh bị vô minh bao phủ, thích thú với chúng sanh, chưa giải thoát khỏi các cõi hữu. Bất kỳ các cõi hữu nào, ở khắp mọi nơi, trong mọi phương diện, tất cả các cõi hữu ấy đều là vô thường, khổ, có bản chất biến hoại. ‘‘ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ, သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော; ဘဝတဏှာ ပဟီယတိ, ဝိဘဝံ နာဘိနန္ဒတိ; သဗ္ဗသော တဏှာနံ ခယာ, အသေသဝိရာဂနိရောဓော နိဗ္ဗာနံ. Đối với người thấy điều này đúng như thật bằng chánh trí tuệ, hữu ái được đoạn trừ, vị ấy không hoan hỷ trong phi hữu. Do sự đoạn tận hoàn toàn các ái, sự ly tham và đoạn diệt không còn dư sót chính là Niết-bàn. ‘‘တဿ နိဗ္ဗုတဿ ဘိက္ခုနော, အနုပါဒါ ပုနဗ္ဘဝေါ န ဟောတိ; အဘိဘူတော မာရော ဝိဇိတသင်္ဂါမော, ဥပေစ္စဂါ သဗ္ဗဘဝါနိ တာဒီ’’တိ. Đối với vị Tỳ-khưu đã tịch tịnh ấy, do không còn chấp thủ, không có tái sanh. Vị ấy đã chinh phục ma, đã chiến thắng trận chiến; vị như vậy đã vượt qua tất cả các cõi hữu. အယံ လောကော သန္တာပဇာတော ယာဝ ဒုက္ခန္တိ ယံ တဏှာ သံကိလေသော. Kinh 'Thế gian này bị thiêu đốt... cho đến... khổ' này, cái gọi là ái, là phiền não. ယံ ပုနဂ္ဂဟဏံ ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဝေန ဘဝဿ ဝိမောက္ခမာဟံသု, သဗ္ဗေတေ ‘‘အဝိမုတ္တာ ဘဝသ္မာ’’တိ ဝဒါမိ. ယေ ဝါ ပန ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဝိဘဝေန ဘဝဿ နိဿရဏမာဟံသု ‘‘အနိဿဋာ ဘဝသ္မာ’’တိ ဝဒါမိ. အယံ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော, တံ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော [Pg.187] စ တဏှာသံကိလေသော စ, ဥဘယမေတံ သံကိလေသော. ယံ ပုနဂ္ဂဟဏံ ဘဝဝိပ္ပဟာနာယ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ, ယာဝ သဗ္ဗသော ဥပါဒါနက္ခယာ သမ္ဘဝါ, ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ. တဿ နိဗ္ဗုတဿ ဘိက္ခုနော ယာဝ ဥပစ္စဂါ သဗ္ဗဘဝါနိ တာဒီတိ ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ. စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ အနုသောတဂါမီ သံကိလေသော ဌိတတ္တော စ ပဋိသောတဂါမီ စ နိဗ္ဗေဓော. ထလေ တိဋ္ဌတီတိ အသေက္ခဘူမိ. Lại nữa, đoạn kinh: 'Bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã nói về sự giải thoát khỏi hữu bằng hữu, Ta nói rằng tất cả những vị ấy chưa được giải thoát khỏi hữu. Lại nữa, bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã nói về sự thoát ly khỏi hữu bằng phi hữu, Ta nói rằng tất cả những vị ấy chưa thoát ly khỏi hữu.' Đây là kiến phiền não. Kiến phiền não ấy và ái phiền não, cả hai điều này là phiền não. Lại nữa, đoạn kinh: 'Phạm hạnh được sống để đoạn trừ hữu... cho đến... do sự đoạn tận tất cả các thủ, không có sự sanh khởi', đây là (kinh) thuộc phần giác ngộ. Đoạn kinh: 'Đối với vị Tỳ-khưu đã tịch tịnh ấy... cho đến... vị như vậy đã vượt qua tất cả các cõi hữu', đây là (kinh) thuộc phần vô học. Bốn hạng người: người đi xuôi dòng là phiền não; người đứng lại và người đi ngược dòng là giác ngộ. (Kinh) 'Vị ấy đứng trên bờ' là địa vị vô học. ၁၆. တတ္ထ ကတမံ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ? 16. Trong số đó, kinh nào là kinh thuộc phần thiện căn và kinh thuộc phần giác ngộ? ‘‘ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ; ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကံ, ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သနိဗ္ဗုတော’’တိ. Đối với người bố thí, phước báu tăng trưởng; đối với người có sự chế ngự, oán thù không tích tụ. Và người thiện xảo từ bỏ điều ác; do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch tịnh. ‘‘ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတီ’’တိ ဝါသနာ. ‘‘ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကံ, ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သနိဗ္ဗုတော’’တိ နိဗ္ဗေဓော. Đoạn 'Đối với người bố thí, phước báu tăng trưởng; đối với người có sự chế ngự, oán thù không tích tụ' là (kinh) thuộc phần thiện căn. Đoạn 'Và người thiện xảo từ bỏ điều ác; do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch tịnh' là (kinh) thuộc phần giác ngộ. သောတာနုဂတေသု ဓမ္မေသု ဝစသာ ပရိစိတေသု မနသာနုပေက္ခိတေသု ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓေသု ပဉ္စာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ. ဣဓေကစ္စဿ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မာ ဟောန္တိ ဓာတာ အပမုဋ္ဌာ ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ, သော ယုဉ္ဇန္တော ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိသေသံ ပပ္ပောတိ. နော စေ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိသေသံ ပပ္ပောတိ, ဂိလာနော ပပ္ပောတိ. နော စေ ဂိလာနော ပပ္ပောတိ, မရဏကာလသမယေ ပပ္ပောတိ. နော စေ မရဏကာလသမယေ ပပ္ပောတိ, ဒေဝဘူတော ပါပုဏာတိ. နော စေ ဒေဝဘူတော ပါပုဏာတိ, တေန ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပုဏာတိ. Đối với các pháp đã được nghe theo dòng, đã được thực hành bằng lời nói, đã được quán xét bằng ý, đã được thâm nhập bằng trí tuệ, năm lợi ích có thể được mong đợi. Ở đây, đối với một người nào đó, các pháp đã được nghe nhiều, được ghi nhớ, không quên lãng, được thực hành bằng lời nói, được quán xét bằng ý, được thâm nhập bằng trí tuệ; vị ấy, khi nỗ lực, khi cố gắng, khi tinh tấn, đạt được sự chứng đắc đặc biệt ngay trong hiện tại. Nếu không đạt được sự chứng đắc đặc biệt ngay trong hiện tại, vị ấy đạt được khi lâm bệnh. Nếu không đạt được khi lâm bệnh, vị ấy đạt được vào lúc lâm chung. Nếu không đạt được vào lúc lâm chung, vị ấy đạt được khi đã sanh làm vị trời. Nếu không đạt được khi đã sanh làm vị trời, do sự ái luyến pháp ấy, do sự hoan hỷ trong pháp ấy, vị ấy đạt được giác ngộ Độc Giác. တတ္ထာယံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပါပုဏာတိ, အယံ နိဗ္ဗေဓော. ယံ သမ္ပရာယေ ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပုဏာတိ, အယံ ဝါသနာ. ဣမာနိ သောဠသ သုတ္တာနိ သဗ္ဗသာသနံ အတိဂ္ဂဏှန္တော တိဋ္ဌန္တိ. ဣမေဟိ သောဠသဟိ သုတ္တေဟိ နဝဝိဓော သုတ္တန္တော ဝိဘတ္တော ဘဝတိ. သော စ ပညဝတော နော ဒုပ္ပညဿ, ယုတ္တဿ နော အယုတ္တဿ, အကမ္မဿ ဝိဟာရိဿ ပကတိယာ လောကေ သံကိလေသော [Pg.188] စရတိ. သော သံကိလေသော တိဝိဓော – တဏှာသံကိလေသော ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော ဒုစ္စရိတသံကိလေသော. တတော သံကိလေသတော ဥဋ္ဌဟန္တော သံကိလေသော ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌဟတိ, လောကိယေသု ပတိဋ္ဌဟတီတိ. တတ္ထာကုသလော ဒိဋ္ဌတော သစေ တံ သီလဉ္စ ဒိဋ္ဌိဉ္စ ပရာမသတိ, တဿ သော တဏှာသံကိလေသော ဟောတိ. သစေ ပနဿ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿံ ဒေဝညတရော ဝါ’’တိ ယဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, ဧတဿ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသံကိလေသော ဘဝတိ. သစေ ပန သီလေ ပတိဋ္ဌိတော အပရာမဋ္ဌဿ ဟိ သီလဝတံ ဟောတိ, တဿ တံ သီလဝတော ယောနိသော ဂဟိတံ အဝိပ္ပဋိသာရံ ဇနေတိ ယာဝ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ, တဉ္စ တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ကာလင်္ကတဿ ဝါ တမှိယေဝ ဝါ ပန အပရာပရိယာယေန ဝါ, အညေသု ခန္ဓေသု ဧဝံ သုတံ ‘‘သုစရိတံ ဝါသနာယ သံဝတ္တတီ’’တိ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ သီလေသု ဌိတဿ ဝိနီဝရဏံ စိတ္တံ, တံ တတော သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနာယ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. သော အစ္စန္တနိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ ပါပုဏာတိ; ယဒိ ဝါ သာသနန္တရေ, အစ္စန္တံ နိဗ္ဗာနံ ပါပုဏာတိ, ယဒိ ဝါ ဧကာသနေ ဆ အဘိညေ. တတ္ထ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ အရိယဓမ္မေ ပါပုဏန္တိ သဒ္ဓါနုသာရီ စ ဓမ္မာနုသာရီ စ. တတ္ထ ဓမ္မာနုသာရီ ဥဂ္ဃဋိတညူ, သဒ္ဓါနုသာရီ နေယျော. တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညူ ဒုဝိဓော – ကောစိ တိက္ခိန္ဒြိယော ကောစိ မုဒိန္ဒြိယော. တတ္ထ နေယျောပိ ဒုဝိဓော – ကောစိ တိက္ခိန္ဒြိယော ကောစိ မုဒိန္ဒြိယော. တတ္ထ ယော စ ဥဂ္ဃဋိတညူ မုဒိန္ဒြိယော, ယော စ နေယျော တိက္ခိန္ဒြိယော, ဣမေ ပုဂ္ဂလာ အသမိန္ဒြိယာ ဟောန္တိ. တတ္ထ ဣမေ ပုဂ္ဂလာ သမိန္ဒြိယာ ပရိဟာယန္တိ စ ဥဂ္ဃဋိတညုတော, ဝိပဉ္စိတညူ နေယျတော, ဣမေ မဇ္ဈိမာ ဘူမိဂတာ ဝိပဉ္စိတညူ ဟောတိ. ဣမေ တယော ပုဂ္ဂလာ. Trong ấy, kinh này ‘chứng đắc ngay trong hiện tại’ là kinh thuộc về sự thâm nhập. Kinh mà ‘chứng đắc quả vị Độc Giác Phật trong đời sau’ là kinh thuộc về sự huân tập. Mười sáu bài kinh này tồn tại bao trùm toàn bộ giáo pháp. Bởi mười sáu bài kinh này, Kinh Tạng được phân chia thành chín loại. Và sự phân chia ấy là dành cho người có trí tuệ, không phải cho người kém trí tuệ; dành cho người chuyên cần, không phải cho người không chuyên cần. Đối với người sống không có sự thực hành, phiền não tự nhiên lưu chuyển trong thế gian. Phiền não ấy có ba loại: phiền não tham ái, phiền não tà kiến, phiền não ác hạnh. Phiền não khởi lên từ phiền não ấy được thiết lập trong các pháp (bất thiện), được thiết lập trong các pháp thế gian. Trong đó, nếu người bất thiện về phương diện tri kiến mà chấp thủ giới ấy và kiến ấy, thì người ấy có phiền não tham ái. Còn nếu người ấy nghĩ rằng: ‘Với giới này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hoặc một vị trời nào khác’, người nào có tà kiến như vậy, người ấy có phiền não tà kiến. Còn nếu người đã an trú trong giới mà không chấp thủ, đối với người có giới hạnh, giới hạnh ấy được hành trì đúng như lý sẽ làm phát sinh sự không hối hận cho đến khi có được giải thoát tri kiến. Và điều ấy đối với người ấy ngay trong hiện tại, hoặc khi đã mệnh chung, hoặc trong một thời điểm khác sau đó, trong các uẩn khác, như đã được nghe: ‘Thiện hạnh đưa đến (kết quả tốt) do sự huân tập’, đây được gọi là kinh thuộc về sự huân tập. Trong đó, đối với người an trú trong giới, tâm không có triền cái, do đó, để đoạn trừ thân kiến, Đức Thế Tôn thuyết pháp. Vị ấy chứng đắc Niết-bàn tối hậu; hoặc nếu trong giáo pháp này, vị ấy chứng đắc Niết-bàn tối hậu, hoặc nếu trong một lần ngồi mà chứng đắc sáu loại thắng trí. Trong trường hợp ấy, có hai hạng người chứng đắc Thánh pháp: Tùy Tín hành và Tùy Pháp hành. Trong đó, Tùy Pháp hành là hạng người Ưu-già-trí-đan-nhu (người có trí tuệ nhanh chóng). Tùy Tín hành là hạng người Nê-dạ (người cần được dẫn dắt). Trong đó, hạng Ưu-già-trí-đan-nhu có hai loại: người có căn tánh lanh lợi và người có căn tánh chậm lụt. Trong đó, hạng Nê-dạ cũng có hai loại: người có căn tánh lanh lợi và người có căn tánh chậm lụt. Trong đó, hạng Ưu-già-trí-đan-nhu có căn tánh chậm lụt và hạng Nê-dạ có căn tánh lanh lợi, những hạng người này có các căn không đồng đều. Trong đó, những hạng người này có các căn đồng đều thì bị suy giảm so với hạng Ưu-già-trí-đan-nhu, và hạng người Vô-bán-chỉ-đa-nhu (người có trí tuệ rộng rãi) so với hạng Nê-dạ. Những người này, đã đạt đến trình độ trung bình, trở thành hạng Vô-bán-chỉ-đa-nhu. Đây là ba hạng người. ၁၇. တတ္ထ စတုတ္ထာ ပန ပဉ္စမာ ဥဂ္ဃဋိတညူ ဝိပဉ္စိတညူ နေယျော စ, တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညူ ပုဂ္ဂလော ဣန္ဒြိယာနိ ပဋိလဘိတွာ ဒဿနဘူမိယံ ဌိတော သောတာပတ္တိဖလဉ္စ ပါပုဏာတိ, ဧကဗီဇီ ဟောတိ ပဌမော သောတာပန္နော. တတ္ထ ဝိပဉ္စိတညူ ပုဂ္ဂလော ဣန္ဒြိယာနိ ပဋိလဘိတွာ ဒဿနဘူမိယံ ဌိတော သောတာပတ္တိဖလဉ္စ ပါပုဏာတိ, ကောလံကောလော စ ဟောတိ ဒုတိယော သောတာပန္နော. တတ္ထ နေယျော ပုဂ္ဂလော ဣန္ဒြိယာနိ ပဋိလဘိတွာ ဒဿနဘူမိယံ ဌိတော သောတာပတ္တိဖလဉ္စ ပါပုဏာတိ, သတ္တက္ခတ္တုပရမော စ ဟောတိ[Pg.189], အယံ တတိယော သောတာပန္နော. ဣမေ တယော ပုဂ္ဂလာ ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတာယ သောတာပတ္တိဖလေ ဌိတာ. 17. Trong đó, hạng thứ tư và thứ năm là Ưu-già-trí-đan-nhu, Vô-bán-chỉ-đa-nhu, và Nê-dạ. Trong đó, hạng người Ưu-già-trí-đan-nhu, sau khi có được các căn, an trú trong kiến địa và chứng đắc quả vị Nhập Lưu, vị Nhập Lưu thứ nhất này là bậc Nhất Chủng. Trong đó, hạng người Vô-bán-chỉ-đa-nhu, sau khi có được các căn, an trú trong kiến địa và chứng đắc quả vị Nhập Lưu, vị Nhập Lưu thứ hai này là bậc Gia-từ-gia. Trong đó, hạng người Nê-dạ, sau khi có được các căn, an trú trong kiến địa và chứng đắc quả vị Nhập Lưu, vị Nhập Lưu thứ ba này là bậc Tối đa bảy lần. Ba hạng người này, do sự khác biệt về các căn, đều an trú trong quả vị Nhập Lưu. ဥဂ္ဃဋိတညူ ဧကဗီဇီ ဟောတိ, ဝိပဉ္စိတညူ ကောလံကောလော ဟောတိ, နေယျော သတ္တက္ခတ္တုပရမော ဟောတိ. ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ. သစေ ပန တဒုတ္တရိ ဝါယမတိ, အစ္စန္တနိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ ပါပုဏာတိ. တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညူ ပုဂ္ဂလော ယော တိက္ခိန္ဒြိယော, တေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ – အနာဂါမိဖလံ ပါပုဏိတွာ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ စ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ စ. တတ္ထ ဝိပဉ္စိတညူ ပုဂ္ဂလော ယော တိက္ခိန္ဒြိယော, တေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ – အနာဂါမိဖလံ ပါပုဏန္တိ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ စ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ စ. တတ္ထ နေယျော အနာဂါမိဖလံ ပါပုဏန္တော ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီ ဟောတိ, ဥဂ္ဃဋိတညူ စ ဝိပဉ္စိတညူ စ, ဣန္ဒြိယနာနတ္တေန ဥဂ္ဃဋိတညူ ပုဂ္ဂလော တိက္ခိန္ဒြိယော အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, ဥဂ္ဃဋိတညူ မုဒိန္ဒြိယော ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီ ဟောတိ. ဥဂ္ဃဋိတညူ စ ဝိပဉ္စိတညူ စ ဣန္ဒြိယနာနတ္တေန ဥဂ္ဃဋိတညူ ပုဂ္ဂလော တိက္ခိန္ဒြိယော သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, တိက္ခိန္ဒြိယော အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, ဥဂ္ဃဋိတညူ မုဒိန္ဒြိယော ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. ဝိပဉ္စိတညူ တိက္ခိန္ဒြိယော အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, ဝိပဉ္စိတညူ မုဒိန္ဒြိယော သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, နေယျော ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, ဝိပဉ္စိတညူ တိက္ခိန္ဒြိယော အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. ဝိပဉ္စိတညူ မုဒိန္ဒြိယော သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ, နေယျော ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီ ဟောတိ. ဣတိ ပဉ္စ အနာဂါမိနော, ဆဋ္ဌော သကဒါဂါမီ, တယော စ သောတာပန္နာတိ ဣမေ နဝ သေက္ခာ. Hạng Ưu-già-trí-đan-nhu là bậc Nhất Chủng, hạng Vô-bán-chỉ-đa-nhu là bậc Gia-từ-gia, hạng Nê-dạ là bậc Tối đa bảy lần. Đây là kinh thuộc về sự thâm nhập. Còn nếu nỗ lực hơn nữa, vị ấy sẽ chứng đắc Niết-bàn tối hậu. Trong đó, hạng người Ưu-già-trí-đan-nhu có căn tánh lanh lợi, sau khi chứng đắc quả vị Bất Lai, trở thành hai hạng người: bậc Trung gian Bát-Niết-bàn và bậc Tổn hại Bát-Niết-bàn. Trong đó, hạng người Vô-bán-chỉ-đa-nhu có căn tánh lanh lợi, sau khi chứng đắc quả vị Bất Lai, trở thành hai hạng người: bậc Vô hành Bát-Niết-bàn và bậc Hữu hành Bát-Niết-bàn. Trong đó, hạng người Nê-dạ, khi chứng đắc quả vị Bất Lai, trở thành bậc Thượng lưu đến cõi Sắc Cứu Cánh. Đối với hạng Ưu-già-trí-đan-nhu và Vô-bán-chỉ-đa-nhu, do sự đa dạng của các căn: hạng Ưu-già-trí-đan-nhu có căn tánh lanh lợi là bậc Trung gian Bát-Niết-bàn, hạng Ưu-già-trí-đan-nhu có căn tánh chậm lụt là bậc Thượng lưu đến cõi Sắc Cứu Cánh. Đối với hạng Ưu-già-trí-đan-nhu và Vô-bán-chỉ-đa-nhu, do sự đa dạng của các căn: hạng Ưu-già-trí-đan-nhu có căn tánh lanh lợi là bậc Hữu hành Bát-Niết-bàn, người có căn tánh lanh lợi là bậc Trung gian Bát-Niết-bàn, hạng Ưu-già-trí-đan-nhu có căn tánh chậm lụt là bậc Tổn hại Bát-Niết-bàn. Hạng Vô-bán-chỉ-đa-nhu có căn tánh lanh lợi là bậc Vô hành Bát-Niết-bàn, hạng Vô-bán-chỉ-đa-nhu có căn tánh chậm lụt là bậc Hữu hành Bát-Niết-bàn, hạng Nê-dạ là bậc Tổn hại Bát-Niết-bàn, hạng Vô-bán-chỉ-đa-nhu có căn tánh lanh lợi là bậc Vô hành Bát-Niết-bàn. Hạng Vô-bán-chỉ-đa-nhu có căn tánh chậm lụt là bậc Hữu hành Bát-Niết-bàn, hạng Nê-dạ là bậc Thượng lưu đến cõi Sắc Cứu Cánh. Như vậy, có năm hạng Bất Lai, thứ sáu là hạng Nhất Lai, và ba hạng Nhập Lưu, đây là chín hạng Hữu học. တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညူ ပုဂ္ဂလော တိက္ခိန္ဒြိယော အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တော ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ပညာဝိမုတ္တော စ. တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညူ ပုဂ္ဂလော မုဒိန္ဒြိယော အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တော ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ, ဌိတကပ္ပီ စ ပဋိဝေဓနဘာဝေါ ပုဂ္ဂလော စ တိက္ခိန္ဒြိယော သော အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တော ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ စေတနာဘဗ္ဗော စ ရက္ခဏာဘဗ္ဗော စ. တတ္ထ ဝိပဉ္စိတညူ မုဒိန္ဒြိယော အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တော ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ, သစေ စေတေတိ န ပရိနိဗ္ဗာယီ, နော စေ စေတေတိ ပရိနိဗ္ဗာယီတိ. သစေ အနုရက္ခတိ န ပရိနိဗ္ဗာယီ, နော စေ အနုရက္ခတိ ပရိနိဗ္ဗာယီတိ. တတ္ထ နေယျော ပုဂ္ဂလော ဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရိဟာနဓမ္မော [Pg.190] ဟောတိ ကမ္မနိယတော ဝါ သမသီသိ ဝါ, ဣမေ နဝ အရဟန္တော ဣဒံ စတုဗ္ဗိဓံ သုတ္တံ သံကိလေသဘာဂိယံ အသေက္ခဘာဂိယံ. ဣမေသု ပုဂ္ဂလေသု တထာဂတဿ ဒသဝိဓံ ဗလံ ပဝတ္တတိ. Trong các hạng người ấy, hạng người ugghāṭitaññū (người liễu tri ngay khi được nghe đề mục) có lợi căn, khi chứng đắc A-la-hán, có hai hạng người là ubhatobhāgavimutta (người giải thoát cả hai phần) và paññāvimutta (người tuệ giải thoát). Trong các hạng người ấy, hạng người ugghāṭitaññū có độn căn, khi chứng đắc A-la-hán, có hai hạng người là ṭhitakappī (người an trú một kiếp) và paṭivedhanabhāvo (người có khả năng chứng ngộ). Hạng người vipañcitaññū (người liễu tri sau khi được giải thích rộng) có lợi căn, khi chứng đắc A-la-hán, có hai hạng người là cetanābhabbo (người có khả năng do tác ý) và rakkhaṇābhabbo (người có khả năng do hộ trì). Trong các hạng người ấy, hạng người vipañcitaññū có độn căn, khi chứng đắc A-la-hán, có hai hạng người là: nếu tác ý thì không nhập Niết-bàn, nếu không tác ý thì nhập Niết-bàn; nếu hộ trì thì không nhập Niết-bàn, nếu không hộ trì thì nhập Niết-bàn. Trong các hạng người ấy, hạng người neyya (người cần được dẫn dắt) chuyên tâm tu tập thiền định, là người có pháp bị thối chuyển, hoặc là người có định nghiệp, hoặc là người đồng thời giải thoát. Chín vị A-la-hán này, kinh này có bốn loại, thuộc phần phiền não và thuộc phần vô học. Đối với những hạng người này, mười loại lực của Như Lai được vận hành. ၁၈. ကတမံ ဒသဝိဓံ? ဣဓ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ အပ္ပဝတ္တိတေ ဓမ္မစက္ကေ မဟေသက္ခာ ဒေဝပုတ္တာ ယာစနာယ အဘိယာတာ ဟောန္တိ ‘‘ဒေသေတု သုဂတော ဓမ္မ’’န္တိ. သော အနုတ္တရေန ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ ဝေါလောကေန္တော အဒ္ဒသာသိ သတ္တာနံ တယော ရာသီနံ သမ္မတ္တနိယတော မိစ္ဆတ္တနိယတော အနိယတော. တတ္ထ သမ္မတ္တနိယတော ရာသိ မိစ္ဆာသတိံ အာပဇ္ဇေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, အသတ္ထုကော ပရိနိဗ္ဗာယေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, သမာပတ္တိံ အာပဇ္ဇေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. တတ္ထ မိစ္ဆတ္တနိယတော ရာသိ အရိယသမာပတ္တိံ ပဋိပဇ္ဇိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, အနရိယမိစ္ဆာပဋိပတ္တိံ ပဋိပဇ္ဇိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. တတ္ထ အနိယတော ရာသိ သမ္မာပဋိပဇ္ဇမာနံ သမ္မတ္တနိယတရာသိံ ဂမိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ, မိစ္ဆာပဋိပဇ္ဇမာနော သမ္မတ္တနိယတရာသိံ ဂမိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သမ္မာပဋိပဇ္ဇမာနံ သမ္မတ္တနိယတရာသိံ ဂမိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ, မိစ္ဆာပဋိပဇ္ဇမာနံ မိစ္ဆတ္တနိယတရာသိံ ဂမိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ဣမေ တယော အနုတ္တရေန ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ ဝေါလောကေန္တဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ မေ သတော ဣမေ ဓမ္မာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါတိ ဧတ္တဝတာ မံ ကောစိ သဟဓမ္မေန ပဋိစောဒိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ဝီတရာဂဿ တေ ပဋိဇာနတော အခီဏာသဝတာယ သဟဓမ္မေန ကောစိ ပဋိစောဒိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယတော ပန ဣမဿ အနိယတဿ ရာသိဿ ဓမ္မဒေသနာ, သာ န ဒိဿတိ တက္ကရဿ သမ္မာဒုက္ခက္ခယာယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, တထာ ဩဝဒိတော ယံ ပန မေ အနိယတရာသိ သာဝကော ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ န သစ္ဆိကရိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. 18. Mười loại là gì? Ở đây, khi Pháp luân của các vị Phật, các đấng Thế Tôn chưa được chuyển vận, các vị trời con có đại thần lực đến thỉnh cầu rằng: 'Xin Thiện Thệ hãy thuyết Pháp'. Vị ấy với Phật nhãn vô thượng nhìn thấy ba nhóm chúng sanh: nhóm chánh định, nhóm tà định, và nhóm bất định. Trong đó, nhóm chánh định có thể rơi vào tà niệm, điều này không thể xảy ra; có thể nhập Niết-bàn mà không có thầy, điều này không thể xảy ra; có thể nhập định, điều này có thể xảy ra. Trong đó, nhóm tà định có thể thực hành thánh định, điều này không thể xảy ra; có thể thực hành tà hạnh phi thánh, điều này có thể xảy ra. Trong đó, nhóm bất định khi thực hành đúng đắn sẽ đi đến nhóm chánh định, điều này có thể xảy ra; khi thực hành sai lầm sẽ đi đến nhóm chánh định, điều này không thể xảy ra. Khi thực hành đúng đắn sẽ đi đến nhóm chánh định, điều này có thể xảy ra; khi thực hành sai lầm sẽ đi đến nhóm tà định, điều này có thể xảy ra. Ba nhóm này, khi ta là bậc Chánh Đẳng Giác nhìn bằng Phật nhãn vô thượng, có ai đó có thể chỉ trích ta một cách hợp pháp rằng 'những pháp này ta chưa giác ngộ', điều này không thể xảy ra. Có ai đó có thể chỉ trích một cách hợp pháp rằng 'ngài tự nhận đã ly tham nhưng các lậu hoặc chưa đoạn tận', điều này không thể xảy ra. Hơn nữa, bài thuyết pháp cho nhóm bất định này, mà không được xem là dẫn đến sự đoạn tận khổ đau một cách đúng đắn cho người thực hành, điều này không thể xảy ra. Vị đệ tử thuộc nhóm bất định của ta, sau khi được giáo huấn như vậy, mà không thể chứng ngộ được sự thù thắng hơn từ những gì đã đạt được trước đó, điều này không thể xảy ra. ၁၉. ယံ ခေါ မုနိ နာနပ္ပကာရဿ နာနာနိရုတ္တိယော ဒေဝနာဂယက္ခာနံ ဒမေတိ ဓမ္မေ ဝဝတ္ထာနေန ဝတွာ ကာရဏတော အညံ ပါရံ ဂမိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ. ယတော ပနိမာ နိရုတ္တိတော သတ္တ သတ္တ နိရုတ္တိယော နာဘိသမ္ဘုနေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါ. နိရုတ္တိ ခေါ ပန အဘိသမဂ္ဂရတာနံ သာဝကာနံ တမတ္ထမဝိညာပယေတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ. မဟေသက္ခာ ဒေဝပုတ္တာ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှေ ပုစ္ဆိံသု[Pg.191]. ကာယိကေန ဝါ မာနသိကေန ဝါ ပရိပီဠိတဿ ဟတ္ထကုဏီတိ ဝါ ပါဒေ ဝါ ခဉ္ဇေ ဒန္ဓဿ သော အတ္ထော န ပရိဘာဇိယတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါ. ယမှိ တံ တေသံ ဟောတိ တမှိ အသန္တံ ဘဝတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယံ ဟိ နာသံ တေသံ န ဘဝတိ, တမှိ နာသံ တေသံ ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ဧဝံ သမုဒယဿ နိရောဓာယ ဒသ အကုသလကမ္မပထာ. မာရော ဝါ ဣန္ဒော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ တထာဂတော ဝါ စက္ကဝတ္တီ ဝါ သော ဝတ နာမ မာတုဂါမော ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ပုရိသော အဿ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဝိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ဣတိဿ ဧဝရူပံ ဗလံ ဧဝရူပံ ဉာဏံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဌာနာဋ္ဌာနဉာဏံ ပဌမံ တထာဂတဗလံ တံ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. တီဟိ ရာသီဟိ စတူဟိ ဝေသာရဇ္ဇေဟိ စတူဟိ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဿ ပဝတ္တိယံ နိဝတ္တိယံ ဘာဂိယဉ္စ. ကုသလံ ကုသလဝိပါကေသု စ ဥပပဇ္ဇတိ ယဉ္စ ဣတ္ထိပုရိသာနံ. ဣဒံ ပဌမံ ဗလံ တထာဂတော ဧဝံ ဇာနာတိ. 19. Bậc Mâu-ni điều phục chư thiên, long vương, và dạ-xoa bằng nhiều cách thức và ngôn ngữ khác nhau, sau khi nói và xác định các pháp, mà vì lý do đó họ không đến được bờ bên kia, điều này không thể xảy ra. Đây là Pháp vô ngại giải. Hơn nữa, từ những ngôn ngữ này mà không thể phát sinh ra bảy lần bảy ngôn ngữ khác, điều này không thể xảy ra. Đây là Từ vô ngại giải. Ngôn ngữ không thể làm rõ nghĩa cho các vị đệ tử ưa thích sự hòa hợp, điều này không thể xảy ra. Đây là Nghĩa vô ngại giải. Các vị trời con có đại thần lực đến hỏi các câu hỏi. Đối với người bị khổ não về thân hay tâm, tay bị tật nguyền, chân bị què, trí tuệ chậm lụt, mà ý nghĩa đó không được phân giải, điều này không thể xảy ra. Đây là Biện tài vô ngại giải. Nơi nào có trí tuệ ấy, nơi đó nó không hiện hữu, điều này không thể xảy ra. Nơi nào không có sự hủy hoại, nơi đó sẽ có sự hủy hoại, điều này không thể xảy ra. Như vậy, để đoạn diệt sự sanh khởi, có mười ác nghiệp. Ma vương, Đế Thích, Phạm thiên, Như Lai, hay Chuyển luân vương lại có thể là một người nữ, điều này không thể xảy ra; một người nam có thể trở thành vua Chuyển luân, hoặc Đế Thích, vua của các vị trời, điều này có thể xảy ra. Như vậy, ngài có năng lực như vậy, có trí tuệ như vậy, đây được gọi là Trí về xứ và phi xứ, là lực đầu tiên của Như Lai, cần được chỉ rõ. Với ba nhóm, bốn sự vô sở úy, bốn vô ngại giải, sự sanh khởi và đoạn diệt của duyên khởi và các phần của nó. Thiện và trong các quả của thiện, những gì sanh khởi cho nam và nữ. Đây là lực đầu tiên, Như Lai biết như vậy. ယေသံ ပန သမ္မတ္တနိယတော ရာသိ, နာယံ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ, နိဗ္ဗာနဂါမိနီယေဝါယံ ပဋိပဒါ. တတ္ထ သိယာ မိစ္ဆတ္တနိယတော ရာသိ, ဧသာပိ န သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ. သက္ကာယသမုဒယဂါမိနီယေဝါယံ ပဋိပဒါ ဟောတု, အယံ တတ္ထ တတ္ထ ပဋိပတ္တိယာ ဌိတော ဂစ္ဆတိ နိဗ္ဗာနံ, ဂစ္ဆတိ အပါယံ, ဂစ္ဆတိ ဒေဝမနုဿဿ. ယံ ယံ ဝါ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇေယျ သဗ္ဗတ္ထ ဂစ္ဆေယျ, အယံ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ယထာဘူတံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါဉာဏံ ဒုတိယံ တထာဂတဗလံ. Đối với những ai thuộc nhóm chánh định, đây không phải là con đường dẫn đến mọi nơi, đây chính là con đường dẫn đến Niết-bàn. Trong đó, có thể có nhóm tà định, đây cũng không phải là con đường dẫn đến mọi nơi. Mong rằng đây là con đường chỉ dẫn đến sự sanh khởi của thân kiến. Người này, an trú trong các pháp hành ở nơi này nơi kia, đi đến Niết-bàn, đi đến cõi khổ, đi đến cõi trời và người. Bất cứ con đường nào mà người ấy thực hành, người ấy sẽ đi đến mọi nơi, đây là con đường dẫn đến mọi nơi. Trí tuệ như thật ở đây, được gọi là Trí về con đường dẫn đến mọi nơi, là lực thứ hai của Như Lai. သာ ခေါ ပနာယံ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ နာနာဓိမုတ္တာ ကေစိ ကာမေသု ကေစိ ဒုက္ကရကာရိယံ ကေစိ အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုတ္တာ ကေစိ သံသာရေန သုဒ္ဓိံ ပစ္စေန္တိ ကေစိ အနဇ္ဇာဘာဝနာတိ. တေန တေန စရိတေန ဝိနိဗန္ဓာနံ သတ္တာနံ ယံ ဉာဏံ ယထာဘူတံ နာနာဂတံ လောကဿ အနေကာဓိမုတ္တဂတံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣဒံ တတိယံ တထာဂတဗလံ. Lại nữa, con đường thực hành đưa đến khắp nơi này có nhiều khuynh hướng khác nhau: một số (chuyên chú) trong các dục, một số trong việc thực hành khổ hạnh, một số chuyên chú vào việc hành hạ bản thân, một số đạt đến sự thanh tịnh qua vòng luân hồi, một số đạt đến sự không tái sanh. Ngài biết như thật trí tuệ về các chúng sanh bị ràng buộc bởi các hạnh kiểm khác nhau ấy, và biết như thật trí tuệ đa dạng, nhiều khuynh hướng khác nhau của thế gian. Đây là Như Lai lực thứ ba. တတ္ထ သတ္တာနံ အဓိမုတ္တာ ဘဝန္တိ အာသေဝန္တိ ဘာဝေန္တိ ဗဟုလီကရောန္တိ. တေသံ ကမ္မုပသယာနံ တဒါဓိမုတ္တာနံ. သာ စေဝ ဓာတု သံဝဟတိ. ကတရာ ပနေသာ ဓာတု နေက္ခမ္မဓာတု ဗလဓာတု ကာစိ သမ္ပတ္တိ ကာစိ မိစ္ဆတ္တဉ္စ ဓာတု အဓိမုတ္တာ ဘဝန္တိ. အညတရာ ဥတ္တရိ န သမနုပဿန္တိ. တေ တဒေဝဋ္ဌာနံ မယာ [Pg.192] ဇရာမရဏဿ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရန္တိ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. ယထာ ဘဂဝါ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ဘာသိတံ. ယံ တတ္ထ ယထာဘူတံ ဉာဏံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ စတုတ္ထံ တထာဂတဗလံ. Ở đây, các chúng sanh có những khuynh hướng, họ thân cận, tu tập, làm cho sung mãn. Đối với những chúng sanh có nghiệp làm nơi nương tựa, có khuynh hướng theo nghiệp đó, chính giới ấy dẫn dắt họ. Giới ấy là gì? Giới xuất ly, giới năng lực, một số là giới thành tựu, và một số là giới tà kiến trở thành khuynh hướng. Họ không thấy điều gì cao hơn một trong các giới đó. Họ chấp thủ vào chính lập trường đó về già và chết của ta và tuyên bố: ‘Chỉ điều này là thật, cái khác là vô ích.’ Như đã được Thế Tôn nói cho Sakka, vua của các vị trời. Trí tuệ nào ở đó như thật, đây được gọi là Như Lai lực thứ tư. တတ္ထ ယံယေဝ ဓာတု သေဋ္ဌန္တိ တံ တံ ကာယေန စ ဝါစာယ စ အာရမ္ဘန္တိ စေတသိကော. အာရမ္ဘော စေတနာ ကမ္မံ ကာယိကာ ဝါစသိကာ အာရမ္ဘော စေတသိကတ္တာ ကမ္မန္တရံ တထာဂတော ဧဝံ ပဇာနာတိ ‘‘ဣမိနာ သတ္တေန ဧဝံ ဓာတုကေန ဧဝရူပံ ကမ္မံ ကတံ, တံ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣမိနာ ဟေတုနာ တဿ ဧဝရူပေါ ဝိပါကော ဝိပစ္စတိ ဧတရဟိ ဝိပစ္စိဿတိ ဝါ အနာဂတမဒ္ဓါန’’န္တိ. ဧဝံ ပစ္စုပ္ပန္နမဒ္ဓါနံ ပဇာနာတိ ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ဧဝံဓာတုကော ဣဒံ ကမ္မံ ကရောတိ’’. တဏှာယ စ ဒိဋ္ဌိယာ စ ဣမိနာ ဟေတုနာ န တဿ ဝိပါကော ဒိဋ္ဌေယေဝ ဓမ္မေ နိဗ္ဗတ္တိဿတိ, ဥပပဇ္ဇေ ဝါ’’တိ အပရမှိ ဝါ ပရိယာယေ ဧဝံ ပဇာနာတိ ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ဧဝရူပံ ကမ္မံ ကရိဿတိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဣမိနာ ဟေတုနာ တဿ ဧဝရူပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တိဿတိ, ဣမိနာ ဟေတုနာ ယာနိ စတ္တာရိ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ ဣဒံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပစ္စုပ္ပန္နသုခံ အာယတိံ စ သုခဝိပါကံ’’ …ပေ… ဣတိ အယံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ကမ္မသမာဒါနာနံ ဟေတုသော ဌာနသော ဝိပါကဝေမတ္တတံ ပဇာနာတိ ဥစ္စာဝစာ ဟီနပဏီတတာ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကမ္မဝိပါကဉာဏံ ပဉ္စမံ တထာဂတဗလံ. Ở đây, bất cứ giới nào được xem là cao tột, họ nỗ lực thực hiện điều đó qua thân, khẩu, và ý. Sự nỗ lực là tư, là nghiệp. Sự nỗ lực qua thân, khẩu, do tính chất của tâm, Như Lai biết sự khác biệt của nghiệp như sau: ‘Chúng sanh này với giới như vậy đã tạo nghiệp như thế này trong quá khứ, do nhân này mà quả như thế này đang trổ cho vị ấy trong hiện tại, hoặc sẽ trổ trong tương lai.’ Ngài biết về hiện tại như sau: ‘Người này với giới như vậy đang làm nghiệp này.’ Do nhân là ái và kiến này, quả của nghiệp ấy sẽ không sanh khởi cho vị ấy trong chính đời này, hoặc trong đời sau, hoặc trong một thời kỳ kế tiếp. Ngài biết như sau: ‘Người này sẽ làm nghiệp như thế này trong tương lai, do nhân này mà quả như thế này sẽ sanh khởi cho vị ấy, do nhân này mà trong bốn đề mục thiền, đề mục này đem lại an lạc trong hiện tại và có quả an lạc trong tương lai.’ …v.v… Như vậy, Ngài biết sự khác biệt về quả của các nghiệp đã tạo trong quá khứ, vị lai, và hiện tại, theo nhân, theo duyên, cao và thấp, hạ liệt và cao thượng. Đây được gọi là trí tuệ về quả của nghiệp, là Như Lai lực thứ năm. တထာ သတ္တာ ယံ ဝါ ကမ္မသမာဒါနံ သမာဒိယန္တာ တတ္ထ ဧဝံ ပဇာနာတိ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ကမ္မာဓိမုတ္တဿ ရာဂစရိတဿ နေက္ခမ္မဓာတူနံ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, တဿ ရာဂါနုဂတေ သုညမာနဿ ပဌမံ ဈာနံ သံကိလိဿတိ, သစေ ပုန ဥတ္တရိ ဝါယာမတော ဈာနဝေါဒါနဂတေ မာနသေ ဝိသေသဘာဂိယံ ပဋိပဒံ အနုယုဉ္ဇိယတိ. တဿ ဟိ ဈာနဘာဂိယံယေဝ ပဌမဇ္ဈာနေ ဌိတဿ ဒုတိယံ ဈာနံ ဝေါဒါနံ ဂစ္ဆတိ, တတိယဉ္စ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတုကာမဿ သောမနဿိန္ဒြိယံ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, တဿ သာ ပီတိ အဝိသေသဘာဂိယံ တတိယံ ဈာနံ အာဒိဿ တိဋ္ဌတိ. သစေ တဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တထာဂတဿ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ ဝေါဒါနံ ဂစ္ဆတိယေဝ, စတုတ္ထဿ ဈာနဿ ဟာနဘာဂိယာ ဓမ္မာ, တေ စ ဓမ္မာ ယတ္ထ ပဇာယန္တိ ယေဟိ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ ဝေါဒါနံ ဒိဿတိ. ဧဝံ အဇ္ဈာသယသမာပတ္တိယာ ယာ စတဿော သမာပတ္တိယော တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခဈာနာနီတိ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဝိမောက္ခာတိ. အဋ္ဌ စ ဝိမောက္ခာ တီဏိ စ ဝိမောက္ခမုခါနိ. သမာဓီတိ စတ္တာရော [Pg.193] သမာဓီ – ဆန္ဒသမာဓိ ဝီရိယသမာဓိ စိတ္တသမာဓိ ဝီမံသာသမာဓီတိ. သမာပတ္တိယော စတဿော အဇ္ဈာသယသမာပတ္တိယော ဣတိ ဣမေသံ ဈာနာနံ ဝိမောက္ခသမာပတ္တီတိ ဧဝရူပေါ သံကိလေသော ရာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ. ဧဝံ ဒေါသစရိတဿ. မောဟစရိတဿ. ရာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဧဝရူပံ ဝေါဒါနံ ဣတိ ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ယထာဘူတံ အသာဓာရဏံ သဗ္ဗသတ္တေဟိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဆဋ္ဌံ တထာဂတဗလံ. Như vậy, khi chúng sanh thực hiện bất kỳ sự tạo tác nghiệp nào, ở đó Ngài biết như sau: đối với người này có khuynh hướng về nghiệp, có tánh tham, các giới xuất ly đi đến viên mãn. Đối với vị ấy, khi đi theo tham ái, tâm trở nên trống rỗng, sơ thiền trở nên ô nhiễm. Nếu lại nỗ lực hơn nữa, với tâm hướng đến sự thanh tịnh của thiền, thực hành con đường đưa đến sự đặc biệt. Quả vậy, đối với vị ấy, khi đã an trú trong sơ thiền vốn thuộc về thiền, nhị thiền sẽ đi đến thanh tịnh. Và đối với người muốn nhập tam thiền, hỷ căn bao trùm tâm và an trú. Đối với vị ấy, hỷ đó, là phần không đặc biệt, hướng đến tam thiền mà an trú. Nếu vị ấy biết như thật sự xuất ly khỏi nó, thì đối với Như Lai, tứ thiền chắc chắn đi đến thanh tịnh. Có những pháp thuộc phần thoái thất của tứ thiền, và những pháp ấy sanh khởi ở đâu, và nhờ những pháp nào mà sự thanh tịnh của tứ thiền được thấy. Như vậy, đối với sự chứng đắc theo ý muốn, có bốn thiền chứng, ba giải thoát môn, tám giải thoát thiền, tức là bốn thiền là giải thoát. Và tám giải thoát, ba giải thoát môn. Về định, có bốn định: dục định, tinh tấn định, tâm định, thẩm định. Về thiền chứng, có bốn thiền chứng theo ý muốn. Như vậy, đối với các thiền này, có sự chứng đắc giải thoát. Sự ô nhiễm như vậy xảy ra cho người có tánh tham. Tương tự cho người có tánh sân, tánh si. Đối với người có tánh tham, sự thanh tịnh như vậy xảy ra. Như vậy, trí tuệ nào ở đây như thật, không chung cho tất cả chúng sanh, đây được gọi là Như Lai lực thứ sáu. တတ္ထ တထာဂတော ဧဝံ ပဇာနာတိ လောကိကာ ဓမ္မာ လောကုတ္တရာ ဓမ္မာ ဘာဝနာဘာဂိယံ ဣန္ဒြိယံ နာမံ လဘန္တိ. အာဓိပတေယျဘူမိံ ဥပါဒါယ ဗလံ နာမံ လဘန္တိ ထာမဂတံ မနော မနိန္ဒြိယံ တံ ဥပါဒါယ. ဝီရိယံ နာမံ လဘန္တိ အာရမ္ဘဓာတုံ ဥပါဒါယ. ဣတိဿ ဒေဝ ဧဝရူပံ ဉာဏံ ဣမေဟိ စ ဓမ္မေဟိ ဣမေ ပုဂ္ဂလာ သမန္နာဂတာတိပိ ဓမ္မဒေသနံ အကာသိ. အာကာရတော စ ဝေါကာရတော စ အာသယဇ္ဈာသယဿ အဓိမုတ္တိသမန္နာဂတာနံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ ဣန္ဒြိယဗလဝီရိယဝေမတ္တတံ ဉာဏံ သတ္တမံ တထာဂတဗလံ. Ở đây, Như Lai biết như sau: các pháp thế gian và xuất thế gian, thuộc về phần tu tập, được gọi là ‘căn’. Tùy thuộc vào trạng thái làm chủ, chúng được gọi là ‘lực’. Tâm đã đạt đến sức mạnh là tâm căn, tùy thuộc vào đó. Chúng được gọi là ‘tinh tấn’ tùy thuộc vào giới nỗ lực. Như vậy, Ngài có trí tuệ như thế này, và Ngài đã thuyết pháp rằng: ‘Những người này được phú bẩm với những pháp này.’ Ngài thuyết pháp cho những người có khuynh hướng, theo cách tổng quát và đặc biệt, phù hợp với ý muốn và khuynh hướng ngầm của họ. Đây được gọi là trí tuệ về sự khác biệt của căn, lực, và tinh tấn của các chúng sanh khác, các cá nhân khác, là Như Lai lực thứ bảy. တတ္ထ စ တထာဂတော လောကာဒီသု စ ဘူမီသု သံယောဇနာနဉ္စ သေက္ခာနံ ဒွီဟိ ဗလေဟိ ဂတိံ ပဇာနာတိ, ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိယာ အတီတေ သံသာရေ ဧတရဟိ စ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ စုတူပပါတံ ဣတိ ဣမာနိ ဒွေ ဗလာနိ ဒိဗ္ဗစက္ခုတော အဘိနီဟိတာနိ. သော အတီတမဒ္ဓါနံ ဒိဗ္ဗဿ စက္ခုနော ဂေါစရော သော ဧတရဟိ သတိ ဂေါစရော ဣတိ အတ္တနော စ ပရေသံ စ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏံ အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရကံ ပစ္စုပ္ပန္နမဒ္ဓါနံ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဣမာနိ ဒွေ တထာဂတဗလာနိ, အဋ္ဌမံ ပုဗ္ဗေနိဝါသော, နဝမံ ဒိဗ္ဗစက္ခု. Và ở đây, Như Lai, trong các thế giới và các cõi, biết được cảnh giới của những vị còn kiết sử và các bậc hữu học bằng hai lực: bằng Túc mạng minh, (Ngài biết) về vòng luân hồi trong quá khứ; và trong hiện tại, bằng Thiên nhãn, (Ngài biết) sự chết và sanh. Như vậy, hai lực này được dẫn xuất từ thiên nhãn. Thời quá khứ ấy là đối tượng của thiên nhãn, hiện tại này là đối tượng của niệm. Như vậy, trí tuệ về túc mạng của mình và của người khác có nhiều loại, nhiều cách khác nhau. (Ngài biết) thời hiện tại bằng thiên nhãn. Đây là hai Như Lai lực: thứ tám là Túc mạng minh, thứ chín là Thiên nhãn. ပုန စပရံ တထာဂတော အရိယပုဂ္ဂလာနံ ဈာနံ ဝေါဒါနံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ ပဇာနာတိ အယံ ပုဂ္ဂလော ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဣမာယ ပဋိပဒါယ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ ဣတိ အတ္တနော စ အာသဝါနံ ခယံ ဉာဏံ ဒိဋ္ဌေကဋ္ဌာနံ စတုဘူမိမုပါဒါယ ယာဝ နဝန္နံ အရဟန္တာနံ အာသဝက္ခယော ဩဓိသော သေက္ခာနံ အနောဓိသော အရဟန္တာနံ. တတ္ထ စေတောဝိမုတ္တိ ဒွီဟိ အာသဝေဟိ အနာသဝါ ကာမာသဝေန စ ဘဝါသဝေန စ, ပညာဝိမုတ္တိ ဒွီဟိ အာသဝေဟိ အနာသဝါ ဒိဋ္ဌာသဝေန စ အဝိဇ္ဇာသဝေန စ, ဣမာသံ ဒွိန္နံ ဝိမုတ္တီနံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ အာသဝက္ခယေ ဉာဏံ. ဒသမံ တထာဂတဗလံ. Lại nữa, Như Lai biết rõ thiền, sự trong sạch, và phần thấu triệt của các bậc Thánh nhân rằng: ‘Vị này, với đạo lộ này, với pháp hành này, do đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình chứng ngộ, thành tựu và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc, ngay trong hiện tại.’ Như vậy, Ngài biết trí tuệ về sự đoạn tận các lậu hoặc. Sự đoạn tận lậu hoặc của các bậc Hữu học là có giới hạn, sự đoạn tận lậu hoặc của các bậc A-la-hán là không có giới hạn. Ở đây, tâm giải thoát thì không có lậu hoặc bởi hai lậu hoặc là dục lậu và hữu lậu; tuệ giải thoát thì không có lậu hoặc bởi hai lậu hoặc là kiến lậu và vô minh lậu. Trí tuệ như thật về hai sự giải thoát này, đây được gọi là trí về sự đoạn tận các lậu hoặc. Đây là Như Lai lực thứ mười. ၂၀. ဣမေသု [Pg.194] ဒသသု ဗလေသု ဌိတော တထာဂတော ပဉ္စဝိဓံ သာသနံ ဒေသေတိ သံကိလေသဘာဂိယံ ဝါသနာဘာဂိယံ ဒဿနဘာဂိယံ ဘာဝနာဘာဂိယံ အသေက္ခဘာဂိယံ. တတ္ထ ယော တဏှာသံကိလေသော, ဣမဿ အလောဘော နိဿရဏံ. ယော ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော, ဣမဿ အမောဟော နိဿရဏံ. ယော ဒုစ္စရိတသံကိလေသော, ဣမဿ တီဏိ ကုသလာနိ နိဿရဏံ. ကိံ နိဒါနံ? တီဏိ ဣမာနိ မနောဒုစ္စရိတာနိ – အဘိဇ္ဈာ ဗျာပါဒေါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. တတ္ထ အဘိဇ္ဈာ မနောဒုစ္စရိတံ ကာယကမ္မံ ဥပဋ္ဌပေတိ, အဒိန္နာဒါနံ သဗ္ဗဉ္စ တဒုပနိဗ္ဗဒ္ဓံ ဝါစာကမ္မံ ဥပဋ္ဌပေတိ, မုသာဝါဒဉ္စ သဗ္ဗဝိတထံ သဗ္ဗံ ဝါစမဘာဝံ သဗ္ဗမက္ခံ ပလာသံ အဘိဇ္ဈာ အကုသလမူလန္တိ, သုစရိတေ သုစရိတံ မုသာဝါဒါ အဒိန္နာဒါနာ အဘိဇ္ဈာယ စေတနာ, တတ္ထ ဗျာပါဒေါ မနောဒုစ္စရိတံ ကာယကမ္မံ ဥပဋ္ဌပေတိ, ပါဏာတိပါတံ သဗ္ဗဉ္စ မေတံ အာကဍ္ဎနံ ပရိကဍ္ဎနံ နိဗ္ဗဒ္ဓံ ရောစနံ ဝါစာကမ္မံ ဥပဋ္ဌပေတိ, ပိသုဏဝါစံ ဖရုသဝါစံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မနောဒုစ္စရိတဉ္စ အဘိဇ္ဈံ ဗျာပါဒံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပယောဇေတိ, တဿ ယော ကောစိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စာဂေါ ရာဂဇော ဝါ ဒေါသဇော ဝါ သဗ္ဗသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ သမ္ဘူတော ဣမိနာ ကာရဏေန မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ဥပဋ္ဌပေတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ဝစီကမ္မံ ဥပဋ္ဌပေတိ သမ္ဖပ္ပလာပံ. ဣမာနိ တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ အကုသလမူလာနိ. 20. An trú trong mười lực này, Như Lai thuyết giảng giáo pháp gồm năm phần: phần nhiễm ô, phần tiềm ẩn, phần kiến, phần tu, và phần vô học. Trong đó, đối với sự nhiễm ô do tham ái, vô tham là sự xuất ly. Đối với sự nhiễm ô do tà kiến, vô si là sự xuất ly. Đối với sự nhiễm ô do ác hạnh, ba pháp thiện là sự xuất ly. Nhân duyên là gì? Có ba ý ác hạnh này – tham lam, sân hận, tà kiến. Trong đó, ý ác hạnh tham lam làm phát sinh thân nghiệp là trộm cắp, và làm phát sinh khẩu nghiệp liên quan đến nó là nói dối, cùng tất cả lời hư ngụy, lời không thật, lời che giấu, lời rỗng tuếch; tham lam là gốc rễ bất thiện. Trong thiện hạnh, thiện hạnh là tư tâm (tránh xa) nói dối, trộm cắp, tham lam. Ở đó, ý ác hạnh sân hận làm phát sinh thân nghiệp là sát sanh, và tất cả sự lôi kéo, níu giữ, trói buộc, ưa thích này; làm phát sinh khẩu nghiệp là nói lời đâm thọc, nói lời thô ác. Ý ác hạnh tà kiến làm cho tham, sân, và tà kiến khởi lên. Đối với người ấy, bất cứ sự từ bỏ tà kiến nào, dù do tham hay do sân, đều hoàn toàn phát sinh từ tà kiến; vì lý do này mà tà kiến phát sinh. Tà dâm trong các dục làm phát sinh khẩu nghiệp là nói lời phù phiếm. Ba ác hạnh này là các gốc rễ bất thiện. ယာ အဘိဇ္ဈာ, သော လောဘော. ယော ဗျာပါဒေါ, သော ဒေါသော. ယာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, သော မောဟော. တာနိ အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာနိ ဥပဋ္ဌပေန္တိ. တေသု ဂဟိတေသု တီသု အကုသလမူလေသု ဒသဝိဓံ အကုသလမူလံ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ, တဿ တိဝိဓဿ ဒုစ္စရိတသံကိလေသဿ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ နိဿရဏံ. တတ္ထ ယော ဗဟုသိတော နိဒ္ဒေသော ယထာ လောဘော ဒေါသော မောဟောပိ, တတ္ထ အသိတုံ ဧတ္ထ လောဘော ဥဿဒေါ တေန ကာရဏေန တေသု ဝါ ဓမ္မေသု လောဘော ပညပိယတိ. တတ္ထာယံ မောဟော အကုသလံ မောဟော အယံ အဝိဇ္ဇာ, သာ စတုဗ္ဗိဓာ ရူပေ အဘိနိဝိဋ္ဌာ, ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, အဝိဇ္ဇာဂတော ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တတ္ထ ကတမံ ပဒံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ဥစ္ဆေဒံ ဝဒတိ ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’န္တိ နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နဒိဋ္ဌိ စ အညော စ ကရောတိ, အညော ပဋိသံဝေဒိယတိ. ပစ္ဆိမသဋ္ဌိကပ္ပာနံ တီဏိ ပဒါနိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ သဿတံ ဘဇန္တိ ‘‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’’န္တိ အကိရိယဉ္စ တံ ဒုက္ခမိစ္ဆတော အဟေတုကာ စ ပတန္တိ အနဇ္ဈာဘာဝေါ စ ကမ္မာနံ သဗ္ဗဉ္စ မာနယိ. တတ္ထ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ သံသာရေန [Pg.195] သုဒ္ဓိ အာဇီဝကာ ဆဠာသီတိ ပညပေန္တိ. ယထာရူပေ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ စတုဝတ္ထုကာ, ဧဝံ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု ဝီသတိဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ သဿတံ ဘဇတိ. အညာဇီဝကာ စ သဿတဝါဒိကေ စ သီလဗ္ဗတံ ဘဇန္တိ ပရာမသန္တိ ဣမိနာ ဘဝိဿာမိ ဒေဝေါ ဝါ ဒေဝညတရော ဝါ, အယံ သီလဗ္ဗတပရာမာသော. တတ္ထ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ သော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’မိတိ တံ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ နာဘိပ္ပသီဒတိ ပုဗ္ဗန္တေ အပရန္တေ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ…ပေ… ဣတိ ဝါသနာဘာဂိယေသု ဌိတဿ အယံ ဥပက္ကိလေသော. Cái gì là tham lam, đó là tham. Cái gì là sân hận, đó là sân. Cái gì là tà kiến, đó là si. Chúng làm phát sinh tám tà tánh. Khi ba gốc rễ bất thiện này được nắm giữ, mười loại gốc rễ bất thiện đi đến viên mãn. Đối với sự nhiễm ô do ba ác hạnh ấy, kinh thuộc phần tiềm ẩn là sự xuất ly. Ở đây, có sự chỉ dẫn rằng tham, sân, và cả si đều được dựa vào nhiều; ở đây, để không dựa vào, tham là nổi trội, vì lý do đó, trong các pháp ấy, tham được chế định. Ở đây, si này là si bất thiện, đây là vô minh. Vô minh ấy có bốn cách chấp thủ vào sắc: thấy sắc là tự ngã; người bị vô minh chi phối (thấy) tự ngã có sắc, hoặc sắc ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong sắc. Ở đây, câu nào nói về đoạn kiến trong thân kiến? (Đó là câu) ‘sinh mạng chính là thân thể,’ là đoạn kiến và ngẫu nhiên sinh kiến, và (quan niệm) người này làm, người khác cảm thọ. Ba câu của sáu mươi kiếp sau cùng trong thân kiến đi theo thường kiến: ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác,’ và vô hành kiến. Đối với người mong muốn khổ ấy, vô nhân kiến cũng rơi vào, và sự không có kết quả của các nghiệp, và tất cả kiêu mạn. Ở đây, (với quan niệm) ‘chỉ có cái này là thật, cái khác là rỗng tuếch,’ tám mươi sáu phái Lõa thể tuyên bố sự thanh tịnh qua vòng luân hồi. Như thân kiến có bốn đối tượng trong sắc, cũng vậy, có hai mươi đối tượng trong năm uẩn. Thân kiến đi theo thường kiến. Các phái Lõa thể khác và các phái thường kiến đi theo và chấp thủ giới cấm: ‘với (giới cấm) này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một vị trời nào đó,’ đây là giới cấm thủ. Ở đây, với thân kiến, người ấy thấy sắc là tự ngã, (với kiến) ‘sinh mạng chính là thân thể,’ người ấy hoài nghi, do dự, không quyết đoán, không tin tưởng về điều đó, ở quá khứ, ở vị lai, ở cả quá khứ và vị lai... Như vậy, đây là phiền não của người an trú trong các (pháp) thuộc phần tiềm ẩn. ၂၁. တတ္ထ သဒ္ဓိန္ဒြိယေန သဗ္ဗံ ဝိစိကိစ္ဆိတံ ပဇဟတိ, ပညိန္ဒြိယေန ဥဒယဗ္ဗယံ ပဿတိ, သမာဓိန္ဒြိယေန စိတ္တံ ဧကောဒိ ကရောတိ ဝီရိယိန္ဒြိယေန အာရဘတိ. သော ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သဒ္ဓါနုသာရီ အဝေစ္စပ္ပသာဒေ နိရတော အနန္တရိယံ သမာဓိံ ဥပ္ပာဒေတိ. ဣန္ဒြိယေဟိ သုဒ္ဓေဟိ ဓမ္မာနုသာရီ အပ္ပစ္စယတာယ အနန္တရိယံ သမာဓိံ ဥပ္ပာဒေတိ. သော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. သစ္စာနိ ဣဒံ ဒဿနဘာဂိယံ သုတ္တံ. တဿ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ တီဏိ သံယောဇနာနိ ဒဿနပဟာတဗ္ဗာနိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ပဟီနာနိ ဒွေ ပုဂ္ဂလကတာနိ. တတ္ထ တီဏိ အကုသလမူလာနိ ဘာဝနာပဟာတဗ္ဗာနိ ဥပရိက္ခိတ္တာနိ ဆ ဘဝေ နိဗ္ဗတ္တေန္တိ. တတ္ထ တေသု အဘိဇ္ဈာယ စ ဗျာပါဒေသု တနုကတေသု ဆ ဘဝါ ပရိက္ခယာ မရိယာဒံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒွေ ဘဝါ အဝသိဋ္ဌာ. တဿ အဘိဇ္ဈာ စ ဗျာပါဒေါ စ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. ဧကော ဘဝေါ အဝသိဋ္ဌော ဟောတိ. သော စ မာနဝသေန နိဗ္ဗတ္တေတိ. ကိဉ္စာပိ ဧတ္ထ အညေပိ စတ္တာရော ကိလေသာ ရူပရာဂေါ ဘဝရာဂေါ အဝိဇ္ဇာ ဥဒ္ဓစ္စံ ကေတုသ္မိမာနဘူတာ နပ္ပဋိဗလာ အသ္မိမာနံ ဝိနိဝတ္တေတုံ, သဗ္ဗေပိ တေ အသ္မိမာနဿ ပဟာနံ အာရဘတေ. ခီဏေသု န စ တေသု ဣဒမုတ္တရိဒဿနဘူမိယံ ပဉ္စသု သေက္ခပုဂ္ဂလေသု တီသု စ ပဋိပ္ပန္နကေသု ဒွီသု စ ဖလဋ္ဌေသု ဘာဝနာဘာဂိယံ သုတ္တံ. တဒုတ္တရိ အသေက္ခဘာဂိယသုတ္တံ, ကတ္ထစိ ဘူမိ နိပီဠိယတိ. ဣဒဉ္စ ပဉ္စမံ သုတ္တံ. တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ဒေသိတံ ပုထုဇ္ဇနဿ သေက္ခဿ အသေက္ခဿ သံကိလေသဘာဂိယံ ဝါသနာဘာဂိယံ. ပုထုဇ္ဇနဿ ဒဿနဘာဂိယံ. ဘာဝနာဘာဂိယံ ပဉ္စန္နံ သေက္ခာနံ. ယံ ပဌမနိဒ္ဒိဋ္ဌံ အသေက္ခဘာဂိယံ သဗ္ဗေသံ အရဟန္တာနံ. သာ ပန ပဉ္စဝိဓာ သတ္တဝီသအာကာရေ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. ဧတေသု တဿ ဂတီနံ တတော ဥတ္တရိ. တဉ္စ ခေါ သင်္ခေပေန ပညာသာယ အာကာရေဟိ [Pg.196] သမ္ပတတိ, ယေ ပညာသ အာကာရာ သာသနေ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ, တေ သင်္ခိပိယန္တာ ဒသဟိ အာကာရေဟိ ပတန္တိ. ယေ အရိယသစ္စံ နိက္ခေပေန ဌိတေ သင်္ခိပိယတ္တာ အဋ္ဌသု အာကာရေသု ပတန္တိ. စတူသု စ သာဓာရဏေသု သုတ္တေသု ယာ ဟာရသမ္ပာတဿ ဘူမိ, တေ သင်္ခိပိယန္တာ ပဉ္စသု သုတ္တေသု ပတန္တိ. သံကိလေသဘာဂိယေ ဝါသနာဘာဂိယေ ဘာဝနာဘာဂိယေ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေ အသေက္ခဘာဂိယေ စ. တေ သင်္ခိပိယန္တာ စတူသု သုတ္တေသု ပတန္တိ. သံကိလေသဘာဂိယေ ဝါသနာဘာဂိယေ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေ အသေက္ခဘာဂိယေ စ. တေ သင်္ခိပိယမာနာ တီသု သုတ္တေသု ပတန္တိ, ပုထုဇ္ဇနဘာဂိယေ သေက္ခဘာဂိယေ အသေက္ခဘာဂိယေ စ. တေ သင်္ခိပိယန္တာ ဒွီသု သုတ္တေသု ပတန္တိ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေ စ ပုဗ္ဗယောဂဘာဂိယေ စ. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဒွေ အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနာ တထာဂတာ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ သုတ္တံ ဂေယျံ…ပေ… သတ္ထာ ပုဗ္ဗယောဂသမန္နာဂတေ အပ္ပကသိရေန မညမာနာ ဝသိယန္တိ ပုဗ္ဗယောဂါ စ ဘဝိဿန္တိ သန္တာနံ မညမာနာဓရာယ. တတ္ထ ပညာဝေမတ္တတံ အတ္တနော သမနုပဿမာနေန အဋ္ဌဝိဓေ သုတ္တသင်္ခေပေ, ယတ္ထ ယတ္ထ သက္ကောတိ, တတ္ထ တတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗံ. တတ္ထ တတ္ထ ယောဇေတွာ သုတ္တဿ အတ္ထော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. န ဟိ သတိ ဝေဒနာ မနော ဓာရေတွာ သက္ကာ ယေန ကေနစိ သုတ္တဿ အတ္ထော ယထာဘူတံ နိဒ္ဒိသိတုံ. 21. Trong đó, với tín quyền, vị ấy từ bỏ tất cả sự hoài nghi; với tuệ quyền, vị ấy thấy sự sanh diệt; với định quyền, vị ấy làm cho tâm chuyên nhất; với tấn quyền, vị ấy nỗ lực. Vị ấy, với năm quyền này, là người tùy tín, thường hoan hỷ trong sự tịnh tín bất động, làm phát sanh định vô gián. Với các quyền thanh tịnh, người tùy pháp, do không duyên cớ, làm phát sanh định vô gián. Vị ấy biết như thật rằng: "Đây là khổ". Các chân lý, đây là kinh thuộc phần kiến. Đối với vị ấy, trong năm hạ phần kiết sử, ba kiết sử cần được đoạn trừ bằng kiến, đã được đoạn trừ hoàn toàn, được thực hiện bởi hai hạng người. Trong đó, ba bất thiện căn cần được đoạn trừ bằng tu tập, được ném lên trên, làm phát sanh sáu kiếp sống. Trong đó, khi tham ái và sân hận đã được làm cho mỏng manh, sáu kiếp sống đi đến giới hạn do sự tận diệt, còn lại hai kiếp sống. Đối với vị ấy, tham ái và sân hận đã hoàn toàn tận diệt. Còn lại một kiếp sống. Và kiếp sống ấy được tạo ra do ngã mạn. Mặc dù ở đây, bốn phiền não khác là sắc ái, hữu ái, vô minh, trạo cử, tuy đã trở thành ngã mạn như ngọn cờ, nhưng không có khả năng làm lắng dịu ngã mạn "ta là". Tất cả chúng đều bắt đầu việc đoạn trừ ngã mạn "ta là". Khi chúng đã được đoạn trừ, không còn gì cao hơn nữa. Trong địa vị kiến, trong năm hạng hữu học, ba vị đang thực hành và hai vị trú quả, đây là kinh thuộc phần tu tập. Cao hơn nữa là kinh thuộc phần vô học, ở một nơi nào đó, địa vị bị ép xuống. Và đây là kinh thứ năm. Được thuyết cho ba hạng người: phàm phu, hữu học, vô học, là kinh thuộc phần phiền não, kinh thuộc phần tập quán. Đối với phàm phu là kinh thuộc phần kiến. Kinh thuộc phần tu tập là của năm hạng hữu học. Kinh thuộc phần vô học đã được chỉ ra đầu tiên là của tất cả các vị A-la-hán. Kinh ấy có năm loại, cần được tìm kiếm trong hai mươi bảy phương diện. Trong những phương diện này, sự đi đến của kinh ấy còn cao hơn nữa. Và kinh ấy, một cách tóm tắt, rơi vào năm mươi phương diện. Năm mươi phương diện nào đã được chỉ ra trong giáo pháp, khi được tóm tắt, chúng rơi vào mười phương diện. Những phương diện nào, khi Thánh đế được đặt xuống, do được tóm tắt, rơi vào tám phương diện. Và trong bốn kinh thông thường, nơi nào là địa vị của sự tương ứng các phương pháp, khi được tóm tắt, chúng rơi vào năm kinh: kinh thuộc phần phiền não, kinh thuộc phần tập quán, kinh thuộc phần tu tập, kinh thuộc phần thâm nhập, và kinh thuộc phần vô học. Khi được tóm tắt, chúng rơi vào bốn kinh: kinh thuộc phần phiền não, kinh thuộc phần tập quán, kinh thuộc phần thâm nhập, và kinh thuộc phần vô học. Khi đang được tóm tắt, chúng rơi vào ba kinh: kinh thuộc phần phàm phu, kinh thuộc phần hữu học, và kinh thuộc phần vô học. Khi được tóm tắt, chúng rơi vào hai kinh: kinh thuộc phần thâm nhập và kinh thuộc phần tiền duyên. Như đã được đức Thế Tôn nói: "Thấy rõ hai lợi ích, các đấng Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuyết pháp, kinh, kệ... Bậc Đạo Sư, đối với những người có tiền duyên, không khó nhọc, xem như đã sẵn sàng, thường trú. Và các tiền duyên sẽ có để duy trì sự xem như đã sẵn sàng của chúng sanh." Trong đó, người thấy rõ sự khác biệt về trí tuệ của mình, trong tám loại tóm tắt kinh, nơi nào có thể, nơi đó nên được áp dụng. Sau khi áp dụng ở nơi này nơi kia, ý nghĩa của kinh nên được chỉ ra. Vì khi có cảm thọ, không thể giữ tâm lại, không thể chỉ ra ý nghĩa của kinh như thật bằng bất cứ cách nào. တတ္ထ ပုရိမကာနံ သုတ္တာနံ ဣမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ Trong đó, đây là các kệ tóm tắt của các bài kinh trước. ကာမန္ဓာ ဇာလသဉ္ဆန္နာ, ပဉ္စ နီဝရဏာနိ စ; မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ, မဟာနာမော စ သာကိယော. Mù lòa vì dục, bị lưới tham che phủ, và năm triền cái; các pháp lấy ý làm đầu, và Mahānāma dòng Sākya. ဥဒ္ဓံ အဓော ဝိပ္ပမုတ္တော, ယဉ္စ သီလကိမတ္ထိယာ; ယဿ သေလူပမံ စိတ္တံ, ဥပတိဿ ပုစ္ဆာဒိကာ. Kinh về người giải thoát trên dưới, kinh về giới có lợi ích gì; kinh về người có tâm như đá tảng, và các kinh bắt đầu bằng câu hỏi của Upatissa. ယဿ ကာယဂတာသတိ, ဆန္နံ တမောပရာယဏော; န တံ ဒဠှံ စေတသိကံ, အယံ လောကောတိအာဒိကံ. Kinh về người có niệm thân, kinh về sáu pháp có si làm nơi nương tựa; kinh về sự trói buộc không bền vững, kinh về tâm sở, và các kinh bắt đầu bằng "thế gian này". စတ္တာရော စေဝ ပုဂ္ဂလာ, ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎိတံ; သောတာနုဂတဓမ္မေသု, ဣမာ တေသံ ဥဒ္ဒါနဂါထာ. Bốn hạng người, phước của người bố thí tăng trưởng; trong các pháp đi theo dòng nghe, đây là các kệ tóm tắt của chúng. ၂၂. တတ္ထ ကတမာ အာဏတ္တိ? 22. Trong đó, mệnh lệnh là gì? သစေ ဘာယထ ဒုက္ခဿ, သစေ ဝေါ ဒုက္ခမပ္ပိယံ; မာကတ္ထ ပါပကံ ကမ္မံ, အာဝိ ဝါ ယဒိ ဝါ ရဟော. Nếu các ngươi sợ khổ, nếu khổ không phải là điều các ngươi yêu thích; chớ làm nghiệp ác, dù ở nơi công khai hay nơi kín đáo. ‘‘အတီတေ[Pg.197], ရာဓ, ရူပေ အနပေက္ခော ဟောဟီ’’တိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာ. ‘‘သီလဝန္တေန, အာနန္ဒ, ပုဂ္ဂလေန သဒါ ကရဏီယာ ကိန္တိမေ အဝိပ္ပဋိသာရော အဿာ’’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ အာဏတ္တိ. "Này Rādha, hãy không luyến tiếc sắc trong quá khứ", nên được trình bày chi tiết. "Này Ānanda, người có giới nên luôn làm (việc thiện) với ý nghĩ: 'Làm sao để ta không hối hận?'". Đây được gọi là mệnh lệnh. တတ္ထ ကတမံ ဖလံ? Trong đó, quả là gì? ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတိ ဓမ္မစာရိံ, ဆတ္တံ မဟန္တံ ယထ ဝဿကာလေ; ဧသာနိသံသော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ, န ဒုဂ္ဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မစာရီ. Pháp thật sự bảo hộ người hành pháp, như chiếc lọng lớn trong mùa mưa; đây là lợi ích của pháp được thực hành tốt, người hành pháp không đi đến ác thú. ဣဒံ ဖလံ. Đây là quả. တတ္ထ ကတမော ဥပါယော? Trong đó, phương tiện là gì? ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ, ယဒါ ပညာယ ပဿတိ; အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ, ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ. "Tất cả các pháp là vô ngã", khi thấy bằng trí tuệ; bấy giờ nhàm chán trong khổ, đó là con đường thanh tịnh. ‘‘သတ္တဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ခေါ, ဘိက္ခု, အပိ ဟိမဝန္တံ ပဗ္ဗတရာဇာနံ စာလေယျ, ကော ပန ဝါဒေါ ဆဝံ အဝိဇ္ဇံ သတ္တကေသု’’ ဝေယျာကရဏံ ကာတဗ္ဗံ. အယံ ဥပါယော. "Này Tỳ khưu, người đầy đủ bảy chi phần, thật vậy, có thể làm rung chuyển cả vua núi Himavanta, huống chi là vô minh thấp hèn (bị phá hủy) bởi bảy (đạo quả)", nên được giải thích. Đây là phương tiện. တတ္ထ ကတမာ အာဏတ္တိ စ ဖလဉ္စ? Trong đó, mệnh lệnh và quả là gì? သစေ ဘာယထ ဒုက္ခဿ, သစေ ဝေါ ဒုက္ခမပ္ပိယံ; မာကတ္ထ ပါပကံ ကမ္မံ, အာဝိ ဝါ ယဒိ ဝါ ရဟော. Nếu các ngươi sợ khổ, nếu khổ không phải là điều các ngươi yêu thích; chớ làm nghiệp ác, dù ở nơi công khai hay nơi kín đáo. သစေ ဟိ ပါပကံ ကမ္မံ, ကရောထ ဝါ ကရိဿထ; န ဝေါ ဒုက္ခာ ပမောက္ခာတ္ထိ, ဥပစ္စာပိ ပလာယတံ. Vì nếu các ngươi làm hoặc sẽ làm nghiệp ác; các ngươi sẽ không thoát khỏi khổ, dù có chạy trốn đến đâu. ပုရိမိကာယ ဂါထာယ အာဏတ္တိ ပစ္ဆိမိကာယ ဖလံ. သီလေ ပတိဋ္ဌာယ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ယာ စ စိတ္တဘာဝနာ ယာ စ ပညာဘာဝနာ ယာ စ အာဏတ္တိ ရာဂဝိရာဂါ စ ဖလံ. Với kệ ngôn trước là mệnh lệnh, với kệ ngôn sau là kết quả. An trú trong giới, hai pháp cần được tu tập: sự tu tập về tâm và sự tu tập về tuệ. Đây là mệnh lệnh, và sự ly tham là kết quả. တတ္ထ ကတမံ ဖလဉ္စ ဥပါယော စ? Trong ấy, thế nào là kết quả và thế nào là phương tiện? သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော, စိတ္တံ ပညဉ္စ ဘာဝယံ; အာတာပီ နိပကော ဘိက္ခု, သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋံ. Người có trí tuệ, an trú trong giới, tu tập tâm và tuệ; vị tỳ khưu nhiệt tâm, thận trọng, vị ấy có thể gỡ rối mớ bòng bong này. ပုရိမိကာယ အဍ္ဎဂါထာယ ဥပါယော, ပစ္ဆိမိကာယ အဍ္ဎဂါထာယ ဖလံ. နန္ဒိယော သက္ကော ဣသိဝုတ္ထပုရိရိကာမဧကရက္ခေ သုတ္တံ မူလတော ဥပါဒါယ ယာဝ [Pg.198] ဆသု ဓမ္မေသု. ဥတ္တရိ ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ယာစယောဂေါ ကရဏီယော, အယံ ဥပါယော. အသဟဂတဿ ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ မုစ္စတီတိ. သဗ္ဗာသု ဆသု တီသု. အယံ ဥပါယော စ ဖလဉ္စ. Với nửa kệ ngôn trước là phương tiện, với nửa kệ ngôn sau là kết quả. Kinh Nandiya được Sakka tán thán, do vị ẩn sĩ mong muốn có đoàn tùy tùng thuyết cho một dạ xoa, kể từ đầu cho đến sáu pháp. Hơn nữa, trong năm pháp, sự nỗ lực cần được thực hiện, đây là phương tiện. (Câu:) ‘Tâm của người không bị đồng hành (với phiền não) cũng được giải thoát khỏi lậu hoặc của dục.’ (Nên hiểu) trong tất cả, trong sáu, trong ba. Đây là cả phương tiện và kết quả. တတ္ထ ကတမာ အာဏတ္တိ စ ဖလဉ္စ ဥပါယော စ? Trong ấy, thế nào là mệnh lệnh, thế nào là kết quả, và thế nào là phương tiện? သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု, မောဃရာဇ သဒါ သတော; အတ္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဥဟစ္စ, ဧဝံ မစ္စုတရော သိယာ. Này Mogharāja, hãy luôn chánh niệm, nhìn thế gian là trống không; nhổ bỏ tự thân kiến, như vậy có thể vượt qua tử thần. ‘‘သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု, မောဃရာဇာ’’တိ အာဏတ္တိ. ‘‘သဒါ သတော’’တိ ဥပါယော. ‘‘အတ္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဥဟစ္စ, ဧဝံ မစ္စုတရော သိယာ’’တိ ဖလံ. သမာဓိံ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝေထ, သမာဟိတော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ရူပံ အနိစ္စန္တိ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ပဿံ အရိယသာဝကော ပရိမုစ္စတိ ဇာတိယာပိ…ပေ… ဥပါယာသေဟိပိ ဣဓ တီဏိပိ’’. Câu ‘Này Mogharāja, hãy nhìn thế gian là trống không’ là mệnh lệnh. Câu ‘luôn chánh niệm’ là phương tiện. Câu ‘nhổ bỏ tự thân kiến, như vậy có thể vượt qua tử thần’ là kết quả. ‘Này các tỳ khưu, hãy tu tập định. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu có định, biết rõ sắc là vô thường.’ ‘Thấy như vậy, vị thánh đệ tử được giải thoát khỏi sanh... cho đến... khỏi các não hại.’ Ở đây có cả ba (pháp). ၂၃. တတ္ထ ကတမော အဿာဒေါ? 23. Trong ấy, thế nào là vị ngọt? ကာမံ ကာမယမာနဿ, တဿ စေတံ သမိဇ္ဈတိ. အယံ အဿာဒေါ. Đối với người đang mong cầu dục lạc, nếu điều ấy được thành tựu. Đây là vị ngọt. ‘‘ဓမ္မစရိယာ သမစရိယာ ကုသလစရိယာ ဟေတူဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ’’. အယံ အဿာဒေါ. ‘Này Bà-la-môn, do các nhân là pháp hành, bình đẳng hành, thiện hành, như vậy ở đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào cõi lành, thiên giới.’ Đây là vị ngọt. တတ္ထ ကတမော အာဒီနဝေါ? Trong ấy, thế nào là sự nguy hại? ကာမေသု ဝေ ဟညတေ သဗ္ဗာ မုစ္စေဝ – အယံ အာဒီနဝေါ. ပသေနဒိသံယုတ္တကေ သုတ္တေ ပဗ္ဗတောပမာ – အယံ အာဒီနဝေါ. Chắc chắn, do các dục lạc mà bị tổn hại và hoàn toàn bị trói buộc – đây là sự nguy hại. Trong kinh thuộc Tương Ưng Pasenadi, ví dụ ngọn núi – đây là sự nguy hại. တတ္ထ ကတမံ နိဿရဏံ? Trong ấy, thế nào là sự xuất ly? ယော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သပ္ပဿေဝ ပဒါ သိရော; သောမံ ဝိသတ္တိကံ လောကေ, သတော သမတိဝတ္တတိ. Người nào tránh xa các dục lạc, như (tránh) đầu con rắn bằng chân; người ấy, bậc chánh niệm ở đời, vượt qua được sự dính mắc này. သံယုတ္တကေ သုတ္တံ ပါရိစ္ဆတ္တကော ပဏ္ဍုပလာသော သန္နိပလာသော – ဣဒံ နိဿရဏံ. Trong Tương Ưng Bộ, kinh về cây Pāricchattaka có lá úa vàng, lá rụng – đây là sự xuất ly. တတ္ထ [Pg.199] ကတမော အဿာဒေါ စ အာဒီနဝေါ စ? Trong ấy, thế nào là vị ngọt và sự nguy hại? ယာနိ ကရောတိ ပုရိသော, တာနိ အတ္တနိ ပဿတိ; ကလျာဏကာရီ ကလျာဏံ, ပါပကာရီ စ ပါပကံ. Những nghiệp nào người ta làm, những nghiệp ấy người ấy thấy nơi tự thân; người làm lành (thấy) điều lành, và người làm ác (thấy) điều ác. တတ္ထ ယံ ပါပကာရီ ပစ္စနုဘောတိ အယံ အဿာဒေါ. လာဘာလာဘအဋ္ဌကေသု ဗျာကရဏံ, တတ္ထ အလာဘော အယသော နိန္ဒာ ဒုက္ခံ, အယံ အာဒီနဝေါ. လာဘော ယသော သုခံ ပသံသာ, အယံ အဿာဒေါ. Trong ấy, điều mà người làm ác trải nghiệm, đây là vị ngọt. Sự giải thích trong tám pháp thế gian: trong đó, không được lợi, không danh thơm, bị chê bai, đau khổ, đây là sự nguy hại. Được lợi, có danh thơm, hạnh phúc, được tán dương, đây là vị ngọt. တတ္ထ ကတမံ အဿာဒေါ စ နိဿရဏဉ္စ? Trong ấy, thế nào là vị ngọt và sự xuất ly? ‘‘သုခေါ ဝိပါကော ပုညာနံ, အဓိပ္ပာယော စ ဣဇ္ဈတိ; ခိပ္ပဉ္စ ပရမံ သန္တိံ, နိဗ္ဗာနမဓိဂစ္ဆတီ’’တိ. ‘Quả của các phước là an lạc, và ý nguyện được thành tựu; và nhanh chóng đạt đến sự tịch tịnh tối thượng, là Níp-bàn.’ ယော စ ဝိပါကော ပုညာနံ ယာ စ အဓိပ္ပာယဿ ဣဇ္ဈနာ, အယံ အဿာဒေါ. ယံ ခိပ္ပဉ္စ ပရမံ သန္တိံ နိဗ္ဗာနမဓိဂစ္ဆတိ, ဣဒံ နိဿရဏံ. Bất cứ điều gì là quả của các phước và sự thành tựu của ý nguyện, đây là vị ngọt. Việc nhanh chóng đạt đến sự tịch tịnh tối thượng, là Níp-bàn, đây là sự xuất ly. ဗာတ္တိံသာယ စေဝ မဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတဿ မဟာပုရိသဿ ဒွေယေဝ ဂတိယော ဟောန္တိ, သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ ယာဝ အဘိဝိဇိနိတွာ အဇ္ဈာဝသတိ အယံ အဿာဒေါ. သစေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ သဗ္ဗေန ဩဃေန နိဿရဏံ အယံ အဿာဒေါ စ နိဿရဏဉ္စ. Đối với bậc đại nhân sở hữu ba mươi hai tướng của bậc đại nhân, chỉ có hai con đường. Nếu sống tại gia, vị ấy trở thành vua chuyển luân... cho đến... sau khi chinh phục, vị ấy an trú. Đây là vị ngọt. Nếu từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, (vị ấy) thoát khỏi tất cả bộc lưu. Đây là cả vị ngọt và sự xuất ly. တတ္ထ ကတမော အာဒီနဝေါ စ နိဿရဏဉ္စ? Trong ấy, thế nào là sự nguy hại và sự xuất ly? အာဒါနဿ ဘယံ ဉတွာ, ဇာတိမရဏသမ္ဘဝံ; အနာဒါတုံ နိဗ္ဗတ္တတိ, ဇာတိမရဏသင်္ခယာ. Biết sự nguy hiểm của việc chấp thủ, là sự phát sinh của sanh và tử; người ấy không tái sanh để chấp thủ, vì sự đoạn tận của sanh và tử. ပုရိမိကာယ အဍ္ဎဂါထာယ ဇာတိမရဏသမ္ဘဝေါ အာဒီနဝေါ. အနာဒါတုံ နိဗ္ဗတ္တတိ ဇာတိမရဏသင်္ခယာတိ နိဿရဏံ. Với nửa kệ ngôn trước, sự phát sinh của sanh và tử là sự nguy hại. Câu ‘người ấy không tái sanh để chấp thủ, vì sự đoạn tận của sanh và tử’ là sự xuất ly. ကိစ္ဆံ ဝတာယံ လောကော အာပန္နော ယမိဒံ ဇာယတေ စ မီယတေ စ. ယာဝ ကုဒဿုနာမဿ ဒုက္ခဿ အန္တော ဘဝိဿတိ ပရတော ဝါတိ ဧတ္ထ ယာ ဥပရိက္ခာ, အယံ အာဒီနဝေါ. ယော ဂေဓံ ဉတွာ အဘိနိက္ခမတိ ယာဝ ပုရာဏကာယ ရာဇဓာနိယာ, ဣဒံ နိဿရဏံ. အယံ အာဒီနဝေါ စ နိဿရဏဉ္စ. Thật vậy, thế gian này đã rơi vào khổ não, nghĩa là có sanh và có tử. Cho đến câu: ‘Khi nào sẽ có sự chấm dứt khổ đau này, hay là sau này?’ Sự thẩm sát ở đây, đây là sự nguy hại. Người nào biết được lòng tham... cho đến... nơi kinh thành cũ, rồi xuất ly, đây là sự xuất ly. Đây là cả sự nguy hại và sự xuất ly. တတ္ထ [Pg.200] ကတမော အဿာဒေါ စ အာဒီနဝေါ စ နိဿရဏဉ္စ? Trong ấy, thế nào là vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly? ကာမာ ဟိ စိတြာ ဝိဝိဓာ မနောရမာ, ဝိရူပရူပေဟိ မထေန္တိ စိတ္တံ; တသ္မာ အဟံ ပဗ္ဗဇိတောမှိ ရာဇ, အပဏ္ဏကံ သာမညမေဝ သေယျော. Vì các dục lạc thật đa dạng, nhiều loại, và làm vui thích; với những hình thức khác nhau, chúng khuấy động tâm. Vì thế, tâu đại vương, tôi đã xuất gia; chắc chắn rằng chỉ có đời sống sa-môn là cao thượng hơn. ယံ ‘‘ကာမာ ဟိ စိတြာ ဝိဝိဓာ မနောရမာ’’တိ အယံ အဿာဒေါ. ယံ ‘‘ဝိရူပရူပေဟိ မထေန္တိ စိတ္တ’’န္တိ အယံ အာဒီနဝေါ. ယံ အဟံ အဂါရသ္မာ ပဗ္ဗဇိတောမှိ ရာဇ အပဏ္ဏကံ သာမညမေဝ သေယျောတိ ဣဒံ နိဿရဏံ. Câu ‘Vì các dục lạc thật đa dạng, nhiều loại, và làm vui thích’ là vị ngọt. Câu ‘với những hình thức khác nhau, chúng khuấy động tâm’ là sự nguy hại. Câu ‘tôi đã xuất gia từ bỏ gia đình, tâu đại vương, chắc chắn rằng chỉ có đời sống sa-môn là cao thượng hơn’ là sự xuất ly. ဗလဝံ ဗာလောပမသုတ္တံ ယံ အာသာယ ဝါ ဝေဒနီယံ ကမ္မံ ဂါဟတိ, တထာ စေပိ ယံ ယံ ပါပကမ္မံ အနုဘောတိ, တတ္ထ ဒုက္ခဝေဒနီယေန ကမ္မေန အဘာဝိတကာယေန စ ယာဝ ပရိတ္တစေတသော စ အာဒီနဝံ ဒဿေတိ သုခဝေဒနီယေန ကမ္မေန အဿာဒေတိ. ယံ ပုရာသဒိသော ဟောတိ. ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတကာယော ဘာဝိတပညော မဟာနာမော အပရိတ္တစေတသော, ဣဒံ နိဿရဏံ. Kinh Ví Dụ Người Ngu Mạnh Mẽ: Do ái dục mà người ấy nắm giữ nghiệp cần phải cảm thọ, và cũng như vậy, người ấy trải nghiệm bất cứ ác nghiệp nào. Ở đó, sự nguy hại được chỉ ra qua nghiệp có cảm thọ khổ, qua thân không được tu tập, cho đến tâm bị giới hạn; và người ấy thưởng thức vị ngọt qua nghiệp có cảm thọ lạc. Điều này giống như trước. (Trường hợp của) Mahānāma có tâm được tu tập, tuệ được tu tập, tâm không bị giới hạn, đây là sự xuất ly. ၂၄. တတ္ထ ကတမံ လောကိကံ သုတ္တံ? 24. Trong các kinh ấy, kinh nào là kinh thế gian? န ဟိ ပါပံ ကတံ ကမ္မံ, သဇ္ဇုခီရံဝ မုစ္စတိ; ဍဟန္တံ ဗာလမနွေတိ, ဘသ္မစ္ဆန္နောဝ ပါဝကော. Nghiệp ác đã được tạo tác không cho quả ngay lập tức, giống như sữa tươi không đông lại liền. Nó đi theo thiêu đốt kẻ ngu, giống như ngọn lửa được tro che đậy. စတ္တာရိ အဂတိဂမနာနိ, ဣဒံ လောကိကံ သုတ္တံ. Bốn sự đi đến chỗ không nên đi. Đây là kinh thế gian. တတ္ထ ကတမံ လောကုတ္တရံ သုတ္တံ? Trong các kinh ấy, kinh nào là kinh siêu thế? ‘‘ယဿိန္ဒြိယာနိ သမထင်္ဂတာနိ, အဿာ ယထာ သာရထိနာ သုဒန္တာ; ပဟီနမာနဿ အနာသဝဿ, ဒေဝါပိ တဿ ပိဟယန္တိ တာဒိနော’’တိ. Vị nào có các căn đã đạt đến sự an tịnh, giống như những con ngựa đã được người đánh xe khéo điều phục; chư Thiên cũng ái mộ vị ấy, bậc đã đoạn trừ ngã mạn, không còn lậu hoặc, và bất động. ‘‘အရိယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသမာဓိံ ဒေသေဿာမီ’’တိ ဣဒံ လောကုတ္တရံ သုတ္တံ. “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ thuyết giảng cho các ngươi về chánh định bậc Thánh.” Đây là kinh siêu thế. တတ္ထ [Pg.201] ကတမံ လောကိကံ လောကုတ္တရဉ္စ သုတ္တံ? Trong các kinh ấy, kinh nào là kinh thế gian và siêu thế? သတ္တိယာ ဝိယ ဩမဋ္ဌော, ဒယှမာနောဝ မတ္ထကေ; ကာမရာဂပ္ပဟာနာယ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ. Giống như bị đâm bởi ngọn giáo, hay như bị cháy trên đầu, vị Tỳ khưu chánh niệm nên tinh cần để đoạn trừ tham dục. ‘‘သတ္တိယာ ဝိယ ဩမဋ္ဌော, ဒယှမာနောဝ မတ္ထကေ’’တိ လောကိကံ; ‘‘ကာမရာဂပ္ပဟာနာယ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ လောကုတ္တရံ; “Giống như bị đâm bởi ngọn giáo, hay như bị cháy trên đầu” là (kinh) thế gian; “để đoạn trừ tham dục, vị Tỳ khưu chánh niệm nên tinh cần” là (kinh) siêu thế. ကဗဠီကာရေ အာဟာရေ အတ္ထိ ဆန္ဒောတိ လောကိကံ. နတ္ထိ ဆန္ဒောတိ လောကုတ္တရံ သုတ္တံ. “Có sự ham muốn trong đoàn thực” là (kinh) thế gian. “Không có sự ham muốn” là kinh siêu thế. တတ္ထ ကတမံ ကမ္မံ? Trong ấy, thế nào là nghiệp? ယော ပါဏမတိပါတေတိ, မုသာဝါဒဉ္စ ဘာသတိ; လောကေ အဒိန္နံ အာဒိယတိ, ပရဒါရဉ္စ ဂစ္ဆတိ. Người nào sát sanh, và nói dối, lấy của không cho ở đời, và đi đến vợ người khác. သုရာမေရယပါနဉ္စ, ယော နရော အနုယုဉ္ဇတိ; အပ္ပဟာယ ပဉ္စ ဝေရာနိ, ဒုဿီလော ဣတိ ဝုစ္စတိ. Người nào chuyên tâm uống rượu men và rượu nấu, không từ bỏ năm điều oán thù này, được gọi là người ác giới. တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုစ္စရိတာနိ. ဣဒံ ကမ္မံ. Này các Tỳ khưu, có ba ác hạnh này. Đây là nghiệp. တတ္ထ ကတမော ဝိပါကော? Trong ấy, thế nào là quả? သဋ္ဌိဝဿသဟဿာနိ, ယထာရူပီ ဝိပစ္စဂါ. Sáu mươi ngàn năm, người có bản chất như vậy đã trải qua quả báo. ‘‘ဒိဋ္ဌာ မယာ, ဘိက္ခဝေ, ဆ ဖဿာယတနိကာ နာမ နိရယာ. ဒိဋ္ဌာ မယာ, ဘိက္ခဝေ, ဆ ဖဿာယတနိကာ နာမ သဂ္ဂါ’’. အယံ ဝိပါကော. “Này các Tỳ khưu, Ta đã thấy các địa ngục tên là ‘thuộc sáu xứ xúc’. Này các Tỳ khưu, Ta đã thấy các cõi trời tên là ‘thuộc sáu xứ xúc’.” Đây là quả. တတ္ထ ကတမံ ကမ္မဉ္စ ဝိပါကော စ? Trong ấy, thế nào là nghiệp và quả? အယသာဝ မလံ သမုဋ္ဌိတံ, တတုဋ္ဌာယ တမေဝ ခါဒတိ; ဧဝံ အတိဓောနစာရိနံ, သာနိ ကမ္မာနိ နယန္တိ ဒုဂ္ဂတိံ. Giống như rỉ sét sanh từ sắt, sanh từ đó rồi ăn mòn lại chính nó; cũng vậy, chính nghiệp của người sống phóng túng dẫn người ấy đến ác thú. အယသာဝ မလံ သမုဋ္ဌိတံ, ယာဝ သာနိ ကမ္မာနီတိ ဣဒံ ကမ္မံ. နယန္တိ ဒုဂ္ဂတိန္တိ ဝိပါကော. “Giống như rỉ sét sanh từ sắt” cho đến “chính nghiệp của người ấy” là nghiệp. “Dẫn đến ác thú” là quả. စတူသု သမ္မာပဋိပဇ္ဇမာနော မာတရိ ပိတရိ တထာဂတေ တထာဂတသာဝကေ ယာ သမ္မာပဋိပတ္တိ, ဣဒံ ကမ္မံ. ယံ ဒေဝေသု ဥပပဇ္ဇတိ, အယံ ဝိပါကော. ဣဒံ ကမ္မဉ္စ ဝိပါကော စ. Sự thực hành đúng đắn đối với bốn hạng người: mẹ, cha, Như Lai, và đệ tử của Như Lai, sự thực hành đúng đắn nào như vậy, đây là nghiệp. Việc sanh vào cõi chư Thiên, đây là quả. Đây là nghiệp và quả. ၂၅. တတ္ထ [Pg.202] ကတမံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ သုတ္တံ? 25. Trong các kinh ấy, kinh nào là kinh có nghĩa được chỉ rõ? နေလင်္ဂေါ သေတပစ္ဆာဒေါ, ဧကာရော ဝတ္တတီ ရထော; အနီဃံ ပဿ အာယန္တံ, ဆိန္နသောတံ အဗန္ဓနံ; ယံ ဝါ စိတ္တံ သမဏေသု, စိတ္တာဂဟပတိ ဒိဿတိ. Cỗ xe không tỳ vết, mui trắng, một bánh xe đang lăn bánh. Hãy nhìn người đang đến, không phiền não, đã cắt đứt dòng chảy, không bị trói buộc. Tâm nào được thấy giữa các Sa-môn, này gia chủ Citta. ဧဝံ ဣမာယ ဂါထာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌော အတ္ထော. Như vậy, ý nghĩa đã được chỉ rõ qua bài kệ này. ဂေါပါလကောပမေ ဧကာဒသ ပဒါနိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ရူပညူ ဟောတိ. ယာ စ အတိရေကပူဇာယ ပူဇေတာ ဟောတီတိ. ဣမာနိ ဧကာဒသ ပဒါနိ ယထာဘာသိတာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော အတ္ထော. Trong ví dụ người chăn bò có mười một điểm. “Này các Tỳ khưu, như vậy Tỳ khưu là người biết rõ sắc.” và “Sự cúng dường nào là sự cúng dường đặc biệt.” Mười một điểm này như đã được thuyết giảng, ý nghĩa đã được chỉ rõ. တတ္ထ ကတမော အနိဒ္ဒိဋ္ဌော အတ္ထော? Trong ấy, thế nào là ý nghĩa không được chỉ rõ? သုခေါ ဝိဝေကော တုဋ္ဌဿ, သုတဓမ္မဿ ပဿတော; အဗျာပဇ္ဇံ သုခံ လောကေ, ပါဏဘူတေသု သံယမောတိ. Viễn ly là lạc cho người biết đủ, đã nghe pháp và thấy pháp. Vô sân là lạc ở đời, (cùng với) sự chế ngự đối với các loài hữu tình. သုခါ ဝိရာဂတာ လောကေ, ကာမာနံ သမတိက္ကမော; အသ္မိမာနဿ ယော ဝိနယော, ဧတံ ဝေ ပရမံ သုခန္တိ. Ly tham là lạc ở đời, (cùng với) sự vượt qua các dục. Sự nhiếp phục ngã mạn nào, đó thật là lạc tối thượng. ဣဒံ အနိဒ္ဒိဋ္ဌံ. အဋ္ဌ မဟာပုရိသဝိတက္ကာ. ဣဒံ အနိဒ္ဒိဋ္ဌံ. Đây là (kinh có nghĩa) không được chỉ rõ. Tám đại nhân tầm. Đây là (kinh có nghĩa) không được chỉ rõ. တတ္ထ ကတမံ နိဒ္ဒိဋ္ဌဉ္စ အနိဒ္ဒိဋ္ဌဉ္စ? Trong các kinh ấy, kinh nào là kinh có nghĩa được chỉ rõ và không được chỉ rõ? ပသန္နနေတ္တော သုမုခေါ, ဗြဟာ ဥဇု ပတာပဝါ; မဇ္ဈေ သမဏသံဃဿ, အာဒိစ္စောဝ ဝိရောစသိ. Với đôi mắt trong sáng, khuôn mặt đẹp, thân hình to lớn, ngay thẳng, đầy oai lực; Ngài tỏa sáng giữa chúng Tăng, tựa như mặt trời. ပသန္နနေတ္တော ယာဝ အာဒိစ္စောဝ ဝိရောစသီတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. ပသန္နနေတ္တော ယော ဘဂဝါ ကထဉ္စ ပန ပသန္နနေတ္တတာ, ကထံ သုမုခတာ, ကထံ ဗြဟကာယတာ, ကထံ ဥဇုကတာ, ကထံ ပတာပဝတာ, ကထံ ဝိရောစတာတိ အနိဒ္ဒိဋ္ဌော. ဖေဏပိဏ္ဍောပမံ ဝေယျာကရဏံ ယထာ ဖေဏပိဏ္ဍော ဧဝံ ရူပံ ယထာ ပုဗ္ဗုဠော ဧဝံ ဝေဒနာ မာယာ ဝိညာဏံ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပဉ္စဟိ ဥပမာဟိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. ကေန ကာရဏေန ဖေဏပိဏ္ဍောပမံ ရူပံ သဗ္ဗဉ္စ စက္ခုဝိညေယျံ ယံ ဝါ စတူဟိ အာယတနေဟိ? ကထံ ဝေဒနာ ပုဗ္ဗုဠူပမာ? ကတရာ စ သာ ဝေဒနာ သုခါ ဒုက္ခာ အဒုက္ခမသုခါ? ဧဝမေသာ အနိဒ္ဒိဋ္ဌာ. ဧဝံ နိဒ္ဒိဋ္ဌဉ္စ အနိဒ္ဒိဋ္ဌဉ္စ. Đoạn kệ từ 'Pasannanetto' cho đến 'ādiccova virocasi' được gọi là Niddiṭṭha (đã được chỉ rõ). Vị Thế Tôn có đôi mắt trong sáng. Nhưng thế nào là trạng thái mắt trong sáng, thế nào là trạng thái mặt đẹp, thế nào là trạng thái thân hình to lớn, thế nào là trạng thái ngay thẳng, thế nào là trạng thái oai lực, thế nào là trạng thái tỏa sáng? (Những điều này) được gọi là Aniddiṭṭha (chưa được chỉ rõ). Sự giải thích về ví dụ bọt nước: Sắc cũng giống như bọt nước, thọ cũng giống như bong bóng nước, thức (giống như) ảo thuật. Năm uẩn được chỉ rõ bằng năm ví dụ. Do nguyên nhân nào sắc được ví như bọt nước? (Vì) tất cả (sắc) được nhận biết bởi nhãn thức, hoặc được nhận biết bởi bốn xứ? Thế nào thọ được ví như bong bóng nước? Và thọ ấy là gì? Là lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc? Như vậy, điều này là chưa được chỉ rõ. Như vậy, có cả phần đã được chỉ rõ và phần chưa được chỉ rõ. ၂၆. တတ္ထ [Pg.203] ကတမံ ဉာဏံ? 26. Trong ấy, thế nào là kinh Trí Tuệ (Ñāṇa)? ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ, ယာယံ နိဗ္ဗေဓဂါမိနီ; ယာယ သမ္မာ ပဇာနာတိ, ဇာတိမရဏသင်္ခယံ. Trí tuệ thật là tối thắng ở trên đời, trí tuệ này dẫn đến sự thông suốt. Nhờ trí tuệ ấy, người ta liễu tri một cách chân chánh sự đoạn tận của sanh và tử. တီဏိမာနိ ဣန္ဒြိယာနိ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ အညိန္ဒြိယံ အညာတာဝိန္ဒြိယံ, ဣဒံ ဉာဏံ. Có ba quyền này: vị tri đương tri quyền, dĩ tri quyền, và cụ tri quyền. Đây là kinh Trí Tuệ (Ñāṇa). တတ္ထ ကတမံ နေယျံ? Trong ấy, thế nào là kinh Cần Dẫn Dắt (Neyya)? ကာမေသု သတ္တာ ကာမသင်္ဂသတ္တာ, သံယောဇနေ ဝဇ္ဇမပဿမာနာ; န ဟိ ဇာတု သံယောဇနသင်္ဂသတ္တာ, ဩဃံ တရေယျုံ ဝိပုလံ မဟန္တံ. Chúng sanh bị đắm trước trong các dục, bị trói buộc bởi sự tham đắm các dục, không thấy sự nguy hại trong các kiết sử. Những chúng sanh bị trói buộc bởi sự tham đắm các kiết sử chắc chắn không bao giờ có thể vượt qua được dòng bộc lưu rộng lớn, mênh mông. စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတာ ကာယဿ ဘေဒါ ဒေဝေသု ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဥဒါနေ ကာပိယံ သုတ္တံ အပဏ္ဏကပသာဒနီယံ – ဣဒံ နေယျံ. Những ai đầy đủ bốn chi phần, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào cõi trời. Kinh Kāpiya trong tập Udāna (Phật Tự Thuyết) về niềm tin không lay chuyển – đây là kinh Cần Dẫn Dắt (Neyya). တတ္ထ ကတမံ ဉာဏဉ္စ နေယျဉ္စ? Trong ấy, thế nào là kinh Trí Tuệ và Cần Dẫn Dắt (Ñāṇa và Neyya)? သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာတိ, ယဒါ ပညာယ ပဿတိ; အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ, ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ. Khi nào với trí tuệ thấy rằng: 'Tất cả các pháp là vô ngã', bấy giờ liền nhàm chán trong đau khổ. Đây là con đường dẫn đến thanh tịnh. ယဒါ ပဿတီတိ ဉာဏံ. ယော သဗ္ဗဓမ္မေ အနတ္တာကာရေန ဥပဋ္ဌပေတိ ဣဒံ နေယျံ. Câu 'Khi nào thấy' là Trí Tuệ (Ñāṇa). Người nào làm cho tất cả các pháp hiện khởi với tướng trạng vô ngã, đây là Cần Dẫn Dắt (Neyya). စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ, တတ္ထ တီဏိ နေယျာနိ မဂ္ဂသစ္စံ သီလက္ခန္ဓော စ ပညာက္ခန္ဓော စ, ဣဒံ ဉာဏဉ္စ နေယျဉ္စ. Có bốn Thánh đế. Trong đó, ba (đế) là Cần Dẫn Dắt (Neyya). Đạo đế, giới uẩn và tuệ uẩn, đây là Trí Tuệ và Cần Dẫn Dắt (Ñāṇa và Neyya). ၂၇. တတ္ထ ကတမံ ဒဿနံ? 27. Trong ấy, thế nào là kinh Kiến (Dassana)? ဧသေဝ မဂ္ဂေါ နတ္ထညော, ဒဿနဿ ဝိသုဒ္ဓိယာ; ဧတဉှိ တုမှေ ပဋိပဇ္ဇထ, မာရဿေတံ ပမောဟနံ. Đây chính là con đường, không có con đường nào khác, để thanh tịnh tri kiến. Các ngươi hãy thực hành theo con đường này, đó là sự nhiễu loạn đối với Ma vương. စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ ‘‘ခီဏနိရယောမှိ ယာဝ သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’တိ. ဣဒံ ဒဿနံ. Vị Thánh đệ tử đầy đủ bốn chi phần có thể tự mình tuyên bố về chính mình rằng: 'Ta đã đoạn tận địa ngục... ta là bậc Dự lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn hướng đến giác ngộ'. Đây là kinh Kiến (Dassana). တတ္ထ [Pg.204] ကတမာ ဘာဝနာ? Trong ấy, thế nào là kinh Tu (Bhāvanā)? ယဿိန္ဒြိယာနိ သုဘာဝိတာနိ, အဇ္ဈတ္တံ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗလောကေ; သော ပုဂ္ဂလော မတိ စ ရူပသညီ, သုမောဟဂတာ န ဇာနာတိ. Người nào có các quyền được khéo tu tập, ở trong, ở ngoài, và trong toàn thể thế gian; người ấy, người có trí và có tưởng về sắc, do si mê sâu dày nên không biết. စတ္တာရိ ဓမ္မပဒါနိ – အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒေါ သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ဘာဝနာ. Bốn pháp cú: không tham lam, không sân hận, chánh niệm, chánh định. Đây là kinh Tu (Bhāvanā). တတ္ထ ကတမံ ဒဿနဉ္စ ဘာဝနာ စ? Trong ấy, thế nào là kinh Kiến và Tu (Dassana và Bhāvanā)? ဝစသာ မနသာထ ကမ္မုနာ စ, အဝိရုဒ္ဓေါ သမ္မာ ဝိဒိတွာ ဓမ္မံ; နိဗ္ဗာနပဒါဘိပတ္ထယာနော, သမ္မာ သော လောကေ ပရိဗ္ဗဇေယျ. Không chống trái bằng lời nói, ý nghĩ, hay hành động, sau khi đã biết rõ Chánh pháp, mong cầu địa vị Niết-bàn, người ấy nên sống đúng đắn ở trên đời. သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကာတုကာမေန ကတမေ ဓမ္မာ မနသိကာတဗ္ဗာ, ဘဂဝါ အာဟ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ. ဣဒံ ဒဿနဉ္စ ဘာဝနာ စ. Người muốn chứng ngộ quả Dự lưu nên tác ý những pháp nào? Đức Thế Tôn dạy: năm thủ uẩn. Đây là kinh Kiến và Tu (Dassana và Bhāvanā). ၂၈. တတ္ထ ကတမေ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ? 28. Trong ấy, thế nào là các pháp có quả dị thục (Vipākadhammadhammā)? ယာနိ ကရောတိ ပုရိသောတိ ဝိတ္ထာရော. တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သုစရိတာနိ. ဣမေ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ. Câu 'Những gì người ấy làm' (nên được hiểu) một cách chi tiết. Này các Tỳ khưu, có ba thiện hạnh này. Đây là các pháp có quả dị thục. တတ္ထ ကတမေ နဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ? Trong ấy, thế nào là các pháp không phải là pháp có quả dị thục (Navipākadhammadhammā)? ရူပံ ဝေဒယိတံ သညာ, ဝိညာဏံ ယာ စေဝ စေတနာ; နေသောဟမသ္မိ န မေသော အတ္တာ, ဣတိ ဒိဋ္ဌော ဝိရဇ္ဇတိ. Sắc, thọ, tưởng, thức, và cả tư tác nào; người thấy rằng: 'Đây không phải là tôi, đây không phải là tự ngã của tôi', liền được ly tham. ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ခန္ဓာ – ဣမေ နဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ. Này các Tỳ khưu, có năm uẩn này – đây là các pháp không phải là pháp có quả dị thục. တတ္ထ ကတမော နေဝဝိပါကော နဝိပါကဓမ္မဓမ္မော? Trong ấy, thế nào là pháp không phải quả và cũng không phải là pháp có quả dị thục (Nevavipāko navipākadhammadhammo)? ‘‘ယေ ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, နယံ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတံ; တေ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ, သတ္ထုသာသနကာရကာ’’တိ. Những ai thực hành như vậy, theo phương pháp do Đức Phật thuyết giảng, những người thực hành theo lời dạy của Bậc Đạo Sư ấy, sẽ chấm dứt đau khổ. ဣတိ ယာ စ သမ္မာပဋိပတ္တိ ယော စ နိရောဓော, ဥဘယမေတံ နေဝဝိပါကော နဝိပါကဓမ္မော. ဗြဟ္မစရိယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, ဗြဟ္မစရိယဖလာနိ စ ဗြဟ္မစရိယဉ္စ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဗြဟ္မစရိယဖလာနိ သောတာပတ္တိဖလံ ယာဝ အရဟတ္တံ. Như vậy, sự thực hành chân chánh và sự đoạn diệt, cả hai điều này là pháp không phải quả và cũng không phải là pháp có quả dị thục. Này các Tỳ khưu, Ta sẽ giảng cho các ngươi về phạm hạnh và các quả của phạm hạnh. Thánh đạo tám ngành là phạm hạnh. Các quả của phạm hạnh là quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán. ၂၉. တတ္ထ [Pg.205] ကတမံ သကဝစနံ? 29. Trong ấy, thế nào là kinh Lời Dạy Của Chính Mình (Sakavacana)? သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ, ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ; သစိတ္တပရိယောဒပနံ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသနံ. Không làm mọi điều ác, thành tựu các hạnh lành, giữ tâm ý trong sạch, đó là lời dạy của Chư Phật. တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိမောက္ခမုခါနိ. ဣဒံ သကဝစနံ. Này các Tỳ khưu, có ba pháp môn giải thoát này. Đây là lời của chính đức Phật. တတ္ထ ကတမံ ပရဝစနံ? Trong ấy, thế nào là lời của người khác? နတ္ထိ ပုတ္တသမံ ပေမံ, နတ္ထိ ဂေါဏသမိတံ ဓနံ; နတ္ထိ သူရိယသမာ အာဘာ, သမုဒ္ဒပရမာ သရာ. Không có tình thương nào bằng con, không có tài sản nào bằng bò; không có ánh sáng nào bằng mặt trời, biển cả là tối thượng trong các hồ. ဟေတုနာ မာရိသာ ကောသိယာ သုဘာသိတေန သင်္ဂါမဝိဇယော သောပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော သကံ ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇမာနောတိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. ဣဒံ ပရဝစနံ. Này các bạn, nhờ vào lời thiện thuyết mà Kosiya đã chiến thắng trong trận chiến; này các Tỳ khưu, Thiên chủ Sakka đang hưởng quả phước của mình, nên được hiểu một cách rộng rãi. Đây là lời của người khác. တတ္ထ ကတမံ သကဝစနဉ္စ ပရဝစနဉ္စ? Trong ấy, thế nào là (kinh) vừa là lời của chính đức Phật, vừa là lời của người khác? ‘‘ယံ ပတ္တံ ယဉ္စ ပတ္တဗ္ဗံ, ဥဘယမေတံ ရဇာနုကိဏ္ဏံ; ယေ ဧဝံဝါဒိနော နတ္ထိ, တေသံ ကာမေသု ဒေါသော’’တိ. ‘Cái đã đạt được và cái cần phải đạt được, cả hai điều này đều bị vẩn đục bởi phiền não; những ai có tà kiến như vậy là không có, đối với họ có sự sân hận trong các dục.’ ဣဒံ ပရဝစနံ. ယေ စ ခေါ တေ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယ. ဣဒံ သကဝစနံ. Đây là lời của người khác. Còn những ai không đi đến hai cực đoan ấy, đối với họ, không có sự định rõ về vòng luân hồi. Đây là lời của chính đức Phật. ‘‘နန္ဒတိ ပုတ္တေဟိ ပုတ္တိမာ, ဂေါမာ ဂေါဟိ တထေဝ နန္ဒတိ; ဥပဓီ ဟိ နရဿ နန္ဒနာ, န ဟိ သော နန္ဒတိ ယော နိရူပဓီ’’တိ – ပရဝစနံ. ‘Người có con vui với con, người có bò cũng vui với bò; thật vậy, chấp thủ là niềm vui của người đời, người không chấp thủ thì không vui.’ – Đây là lời của người khác. ‘‘သောစတိ ပုတ္တေဟိ ပုတ္တိမာ, ဂေါမာ ဂေါဟိ တထေဝ သောစတိ; ဥပဓီ ဟိ နရဿ သောစနာ, န ဟိ သော သောစတိ ယော နိရူပဓီ’’တိ – သကဝစနံ. ‘Người có con sầu vì con, người có bò cũng sầu vì bò; thật vậy, chấp thủ là nỗi sầu của người đời, người không chấp thủ thì không sầu.’ – Đây là lời của chính đức Phật. ဣဒံ သကဝစနံ ပရဝစနဉ္စ. Đây là (kinh) vừa là lời của chính đức Phật, vừa là lời của người khác. ၃၀. တတ္ထ [Pg.206] ကတမံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ? 30. Trong ấy, thế nào là kinh dựa trên chúng sanh? ယေ ကေစိ ဘူတာ ဘဝိဿန္တိ ယေ ဝါပိ, သဗ္ဗေ ဂမိဿန္တိ ပဟာယ ဒေဟံ; တံ သဗ္ဗဇာနိံ ကုသလော ဝိဒိတွာ, ဓမ္မေ ဌိတော ဗြဟ္မစရိယံ စရေယျ. Những chúng sanh nào đã có hoặc sẽ có, tất cả đều sẽ ra đi, từ bỏ thân này; người trí biết rõ sự mất mát hoàn toàn ấy, an trú trong Pháp, hãy thực hành phạm hạnh. တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာရော, တထာဂတော အရဟံ သေက္ခော ပဋိပဒေါ. ဣဒံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ. Này các Tỳ khưu, có ba bậc Đạo sư này: Như Lai, bậc A-la-hán, và bậc hữu học đang trên đường tu tập. Đây là kinh dựa trên chúng sanh. တတ္ထ ကတမံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ? Trong ấy, thế nào là kinh dựa trên Pháp? ယဉ္စ ကာမသုခံ လောကေ, ယဉ္စိဒံ ဒိဝိယံ သုခံ; တဏှက္ခယသုခဿေတေ, ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိံ. Lạc thú của các dục ở thế gian, và lạc thú ở cõi trời, so với hạnh phúc của sự đoạn tận ái dục, không bằng một phần mười sáu. သတ္တိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, ဣဒံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ. Này các Tỳ khưu, có bảy giác chi này, đây là kinh dựa trên Pháp. တတ္ထ ကတမံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနဉ္စ? ဒုဒ္ဒသမန္တံ သစ္စံ ဒုဒ္ဒသော ပဋိဝေဓော ဗာလေဟိ, ဇာနတော ပဿတော နတ္ထိ နန္ဒီတိ ဝဒါမိ. ဒုဒ္ဒသမန္တံ သစ္စံ ဒုဒ္ဒသော ပဋိဝေဓော ဗာလေဟီတိ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ. ဇာနတော ပဿတော နတ္ထိ နန္ဒီတိ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ. ဒါရုက္ခန္ဓောပမံ ဂင်္ဂါယ တီရိယာ ဩရိမဉ္စ တီရံ ပါရိမဉ္စ တီရံ ထလေ ဝါ န စ ဥဿီဒနံ, မဇ္ဈေ စ န သံသီဒနံ မနုဿဂ္ဂါဟော စ အမနုဿဂ္ဂါဟော စ အန္တောပူတိဘာဝေါ စ, ဣဒံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ. ဧဝံ ပန ဘိက္ခု နိဗ္ဗာနနိန္နော ဘဝိဿတိ နိဗ္ဗာနပရာယဏောတိ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ. ဣဒံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနဉ္စ. Trong ấy, thế nào là kinh vừa dựa trên chúng sanh, vừa dựa trên Pháp? ‘Kẻ ngu khó thấy được chân lý tối hậu, khó chứng ngộ được; Ta nói rằng, đối với người biết, người thấy, không có hỷ lạc.’ ‘Kẻ ngu khó thấy được chân lý tối hậu, khó chứng ngộ được’ – đây là kinh dựa trên Pháp. ‘Đối với người biết, người thấy, không có hỷ lạc’ – đây là kinh dựa trên chúng sanh. Ví như khúc gỗ trôi trên sông Hằng, không tấp vào bờ bên này, không tấp vào bờ bên kia, không mắc cạn, không chìm xuống giữa dòng, không bị người vớt, không bị phi nhân vớt, và không bị mục rữa bên trong – đây là kinh dựa trên Pháp. Cũng vậy, vị Tỳ khưu sẽ hướng về Niết Bàn, sẽ có Niết Bàn làm đích đến – đây là kinh dựa trên chúng sanh. Đây là kinh vừa dựa trên chúng sanh, vừa dựa trên Pháp. တတ္ထ ကတမော ထဝေါ? Trong ấy, thế nào là kinh tán thán? မဂ္ဂါနဋ္ဌင်္ဂိကော သေဋ္ဌော, သစ္စာနံ စတုရော ပဒါ; ဝိရာဂေါ သေဋ္ဌော ဓမ္မာနံ, ဒွိပဒါနဉ္စ စက္ခုမာ. Trong các con đường, Bát Chánh Đạo là tối thượng; trong các sự thật, Bốn Chân Đế là tối thượng; trong các pháp, ly tham là tối thượng; và trong các loài hai chân, bậc có mắt là tối thượng. တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဂ္ဂါနိ – ဗုဒ္ဓေါ သတ္တာနံ, ဝိရာဂေါ ဓမ္မာနံ, သံဃော ဂဏာနံ. အယံ ထဝေါ. Này các Tỳ khưu, có ba điều tối thượng này: Đức Phật là tối thượng trong các chúng sanh, ly tham là tối thượng trong các pháp, Tăng đoàn là tối thượng trong các hội chúng. Đây là kinh tán thán. ၃၁. တတ္ထ [Pg.207] ကတမံ အနုညာတံ? 31. Trong ấy, thế nào là kinh cho phép? ကာယေန သံဝရော သာဓု, သာဓု ဝါစာယ သံဝရော; မနသာ သံဝရော သာဓု, သာဓု သဗ္ဗတ္ထ သံဝုတော; သဗ္ဗတ္ထ သံဝုတော ဘိက္ခု, သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတိ. Lành thay, phòng hộ thân, lành thay, phòng hộ lời; lành thay, phòng hộ ý, lành thay, phòng hộ mọi nơi; vị Tỳ khưu phòng hộ mọi nơi, được giải thoát mọi khổ đau. ဣဒံ ဘဂဝတာ အနုညာတံ. Điều này đã được Đức Thế Tôn cho phép. တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကရဏီယာနိ – ကာယသုစရိတံ ဝစီသုစရိတံ မနောသုစရိတံ. ဣဒံ အနုညာတံ. Này các Tỳ khưu, có ba điều này nên làm: thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành. Đây là kinh cho phép. တတ္ထ ကတမံ ပဋိက္ခိတ္တံ? Trong ấy, thế nào là kinh ngăn cấm? နတ္ထိ ပုတ္တသမံ ပေမံ. ဝိတ္ထာရော ဣဒံ ပဋိက္ခိတ္တံ. Không có tình thương nào bằng con. Nên hiểu rộng ra, đây là kinh ngăn cấm. တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အကရဏီယာနိ သယံ အဘိညာယ ဒေသိတာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ကာယဒုစ္စရိတံ ဝစီဒုစ္စရိတံ မနောဒုစ္စရိတံ. ဣဒံ ပဋိက္ခိတ္တံ. Này các Tỳ khưu, có ba điều không nên làm này, đã được (Ta) thuyết giảng sau khi tự mình thắng tri. Ba điều ấy là gì? Thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành. Đây là kinh ngăn cấm. တတ္ထ ကတမံ အနုညာတဉ္စ ပဋိက္ခိတ္တဉ္စ? Trong ấy, thế nào là kinh vừa cho phép vừa ngăn cấm? ကာယေန ကုသလံ ကရေ, အဿ ကာယေန သံဝုတော; ကာယဒုစ္စရိတံ ဟိတွာ, ကာယသုစရိတံ စရေ. Hãy dùng thân làm điều thiện, hãy dùng thân để phòng hộ; từ bỏ thân ác hành, hãy thực hành thân thiện hành. ဒွီဟိ ပဌမပဒေဟိ စတုတ္ထေန စ ပဒေန အနုဇာနာတိ. ကာယဒုစ္စရိတံ ဟိတွာတိ တတိယေန ပဒေန ပဋိက္ခိတ္တန္တိ. မဟာဝိဘင်္ဂေါ အစိရတပါနာဒေါ. Với hai câu đầu và câu thứ tư là cho phép. Với câu thứ ba ‘từ bỏ thân làm ác’ là ngăn cấm. (Trích) Đại Phân Tích, bắt đầu từ Aciravata. တတ္ထိမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ Trong ấy, đây là những kệ tóm lược. သစေ ဘာယသိ ဒုက္ခဿ, မာဘိနန္ဒိ အနာဂတံ; ဝဿကာလေ ယထာ ဆတ္တံ, ကုသလာနိ ကမတ္ထကေ. Nếu ngươi sợ khổ, chớ hoan hỷ vị lai; Giống như cây dù trong mùa mưa, các pháp thiện, và (kinh) về nghiệp là của riêng. သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာတိ, သမာဂတံ ဝိစာလယေ; န ဝေါ ဒုက္ခာ ပမောက္ခာတ္ထိ, သမထော စ ဝိပဿနာ. (Kinh) Tất cả các pháp là vô ngã, nên thẩm xét sự hội họp; (Kinh) Các ngươi không thể thoát khỏi khổ, và (kinh về) chỉ và quán. ကာမစ္ဆန္ဒံ ဥပါဒါယ, ယော သော ဝိတက္ကေဟိ ခဇ္ဇတိ; သုဘာဝိတတ္တေ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ, သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋံ. Do chấp thủ dục tham, người bị các tầm nuốt chửng; (Kinh) về giác chi được khéo tu tập, người ấy nên gỡ rối đám rối này. သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု, သမာဓိဘာဝိ ဘာဝသေ; ကာမံ ကာမယမာနဿ, ဓမ္မစရိယာယ သုဂတိံ. Hãy nhìn thế gian là trống không, hãy tu tập định; (Kinh) cho người mong cầu dục lạc, (kinh) cõi lành do hành pháp. ဟညတေ သဗ္ဗာ မုစ္စေဝ, နိပ္ပောဌေန္တော စတုဒ္ဒိသာ; ယော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ပါရိဆတ္တောပမေဝ စ. Bị sát hại, bị nghiền nát từ bốn phương; Người nào tránh xa các dục, và (kinh) ví dụ cây san hô. ယာနိ [Pg.208] ကရောတိ ပုရိသော, လောကဓမ္မာ ပကာသိတာ; သုခေါ ဝိပါကော ပုညာနံ, တတိယံ အညံ န ဝိဇ္ဇတိ. Những gì người làm, các pháp thế gian được trình bày; Quả của phước là an lạc, không có (quả) nào khác ngoài quả thứ ba. အာဒါနဿ ဘယံ ဉတွာ, ဇာယတေ ဇီယတေပိ စ; ကာမာ ဟိ စိတြာ ဝိဝိဓာ, အထ လောဏသလ္လောပမံ. Biết sự nguy hiểm của việc không bố thí, (chúng sanh) sinh ra và cũng già đi; Các dục vọng thật đa dạng và nhiều loại, và rồi (kinh) ví dụ cục muối. န ဟိ ပါပံ ကတံ ကမ္မံ, အဂတီဟိ စ ဂစ္ဆတိ; ယဿိန္ဒြိယာနိ သမထင်္ဂတာနိ, တထေဝ ပဉ္စဉာဏိကော. Nghiệp ác đã làm thật không tốt, và đi đến các ác thú; Vị nào có các căn đã được lắng dịu, cũng vậy là năm (pháp) và (kinh) người có trí tuệ. သတ္တိယာ ဝိယ ဩမဋ္ဌော, ဝိညာဏဉ္စ ပတိဋ္ဌိတာ; ယော ပါဏမတိပါတေတိ, တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ စ. (Kinh) Như bị đâm bởi ngọn giáo, và thức được an trú; Người nào sát sanh, và ba ác hạnh. သဋ္ဌိဝဿသဟဿာနိ, ခဏံ လဒ္ဓါန ဒုလ္လဘံ; အယသာဝ မလံ သမုဋ္ဌိတံ, စတူသု ပဋိပတ္တိသု. Sáu mươi ngàn năm, đã được khoảnh khắc khó được; (Kinh) như vết gỉ sét sinh từ sắt, (kinh) về bốn sự thực hành. နေလင်္ဂေါ သေတပစ္ဆာဒေါ, အထ ဂေါပါလကောပမံ; သုခေါ ဝိဝေကော တုဋ္ဌဿ, ဝိတက္ကာ စ သုဒေသိတာ. (Kinh) người có chi phần tốt đẹp và tấm choàng trắng, và rồi (kinh) ví dụ người chăn bò; Sự viễn ly là an lạc cho người biết đủ, và các tầm được khéo thuyết giảng. ဖေဏပိဏ္ဍောပမံ ရူပံ, ဗြဟာ ဥဇု ပတာပဝါ; ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ, အနညာ တီဏိ ဣန္ဒြိယာနိ. (Kinh) sắc ví như bọt nước, (kinh) Phạm thiên, thẳng thắn, và oai lực; Trí tuệ là tối thắng trong thế gian, và ba quyền khác. ကာမေသု သတ္တာ ကာမသင်္ဂသတ္တာ, အထ ဝဏ္ဏော ရဟဿဝါ; သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာတိ, အရိယသစ္စဉ္စ ဒေသိတံ. (Kinh) chúng sanh đắm trước trong các dục, dính mắc vào ái dục; và rồi (kinh) về sự tán thán và bí mật; (Kinh) tất cả các pháp là vô ngã, và Thánh đế được thuyết giảng. ဧသေဝ မဂ္ဂေါ နတ္ထညော, သောတာပန္နောတိ ဗျာကရေ; ယဿိန္ဒြိယာနိ သုဘာဝိတာနိ, အထ ဓမ္မပဒေဟိ စ. (Kinh) Đây là con đường, không có con đường nào khác, nên tuyên bố là bậc Dự lưu; Vị nào có các căn được khéo tu tập, và rồi (kinh) về các pháp cú. ဝစသာ မနသာ စေဝ, ပဉ္စက္ခန္ဓာ အနိစ္စတော; ယာနိ ကရောတိ ပုရိသော, တီဏိ သုစရိတာနိ စ. Bằng lời nói và bằng ý, (kinh) năm uẩn là vô thường; Những gì người làm, và ba thiện hạnh. ရူပံ ဝေဒယိတံ သညာ, ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပကာသိတာ; ယော ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇတိ, ဗြဟ္မာ စေဝ ဖလာနိ စ. Sắc, thọ, tưởng, năm uẩn được trình bày; Người nào thực hành như vậy, (là) Phạm hạnh và các quả. သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ, ဝိမောက္ခာ တံ ဟိ ဒေသိတာ; နတ္ထိ ပုတ္တသမံ ပေမံ, ဒေဝါနံ အသုရာန စ. Không làm mọi điều ác, giải thoát ấy được thuyết giảng; Không có tình thương nào bằng tình thương con, (kinh về) chư thiên và a-tu-la. ယံ ပတ္တံ ယဉ္စ ပတ္တဗ္ဗံ, နန္ဒတိ သောစတိ နိစ္စံ; ယေ ကေစိ ဘူတာ ဘဝိဿန္တိ, သတ္ထာရော စ ပကာသိတာ. (Kinh) Điều đã đạt và điều sẽ đạt, thường hoan hỷ và sầu muộn; Bất cứ chúng sanh nào sẽ có, và các bậc đạo sư được trình bày. ယဉ္စ [Pg.209] ကာမသုခံ လောကေ, ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စ သုဒေသိတာ; မဂ္ဂါနဋ္ဌင်္ဂိကော သေဋ္ဌော, တယော စ အဂ္ဂပတ္တိယော. Và lạc thú của dục trong thế gian, và các giác chi được khéo thuyết giảng; Trong các con đường, Bát chi đạo là tối thắng, và ba sự chứng đắc cao nhất. ကာယေန သံဝရော သာဓု, ကရဏီယဉ္စ ဒေသိတံ; နတ္ထိ အတ္တသမံ ပေမံ, အရိယာ တီဏိ စ ဒေသိတာ. Sự phòng hộ bằng thân là tốt lành, và điều cần làm được thuyết giảng; Không có tình thương nào bằng tình thương thân, và ba bậc Thánh được thuyết giảng. ကာယေန ကုသလံ အဘိရတော, ဝိနယဉ္စ ကာမသုခံ လောကေ; ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စ သုဒေသိတာ, ဒုဒ္ဒသံ အနတံ စေဝ ပရာပရံ စ; Hoan hỷ trong thiện pháp bằng thân, và sự điều phục lạc thú của dục trong thế gian; Các giác chi được khéo thuyết giảng, và (pháp) vô tận, bờ kia bờ này, thật khó thấy. ပေဋကောပဒေသေ သာသနပ္ပဋ္ဌာနံ နာမ ဒုတိယဘူမိ သမတ္တာ. Trong Peṭakopadesa, địa thứ hai tên là Sāsanapaṭṭhāna đã hoàn tất. ၃. သုတ္တာဓိဋ္ဌာနတတိယဘူမိ Địa thứ ba, Nền tảng của Kinh. ၃၂. တတ္ထ ကတမံ သုတ္တာဓိဋ္ဌာနံ? 3. Trong đó, nền tảng của Kinh là gì? လောဘာဓိဋ္ဌာနံ ဒေါသာဓိဋ္ဌာနံ မောဟာဓိဋ္ဌာနံ အလောဘာဓိဋ္ဌာနံ အဒေါသာဓိဋ္ဌာနံ အမောဟာဓိဋ္ဌာနံ ကာယကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ ဝါစာကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ မနောကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ ဝီရိယိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ သတိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ သမာဓိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ ပညိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ. 32. Nền tảng tham, nền tảng sân, nền tảng si, nền tảng vô tham, nền tảng vô sân, nền tảng vô si, nền tảng thân nghiệp, nền tảng khẩu nghiệp, nền tảng ý nghiệp, nền tảng tín quyền, nền tảng tấn quyền, nền tảng niệm quyền, nền tảng định quyền, nền tảng tuệ quyền. တတ္ထ ကတမံ လောဘာဓိဋ္ဌာနံ? Trong đó, nền tảng tham là gì? ဝိတက္ကမထိတဿ ဇန္တုနော, တိဗ္ဗရာဂဿ သုဘာနုပဿိနော; ဘိယျော တဏှာ ပဝဍ္ဎတိ, ဧသ ခေါ ဂါဠှံ ကရောတိ ဗန္ဓနံ. Đối với chúng sanh bị khuấy động bởi tầm, có tham ái mãnh liệt, thường quán thấy tịnh tướng; Ái dục lại càng tăng trưởng, chính người này làm cho sự trói buộc trở nên kiên cố. ဝိတက္ကမထိတဿာတိ ကာမရာဂေါ. သုဘာနုပဿိနောတိ ကာမရာဂဝတ္ထု. ဘိယျော တဏှာ ပဝဍ္ဎတီတိ ကာမတဏှာ. ဧသ ဂါဠှံ ကရောတိ ဗန္ဓနန္တိ ရာဂံ, ဣတိ ယော ယော ဓမ္မော မူလနိက္ခိတ္တော, သော ယေဝေတ္ထ ဓမ္မော ဥဂ္ဂါဝဟိတဗ္ဗော. န ဘဂဝါ ဧကံ ဓမ္မံ အာရဗ္ဘ အညံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ယဿ ဝိတက္ကေတိ ကာမဝိတက္ကော တမေဝ ဝိတက္ကံ ကာမဝိတက္ကေန နိဒ္ဒိသီယတိ. တိဗ္ဗရာဂဿာတိ တဿေဝ ဝိတက္ကဿ ဝတ္ထုံ နိဒ္ဒိသတိ. သုဘာနုပဿိနော ဘိယျော တဏှာ ပဝဍ္ဎတီတိ တမေဝ ရာဂံ ကာမတဏှာတိ နိဒ္ဒိသတိ. ဧသ ဂါဠှံ ကရောတိ ဗန္ဓနန္တိ တမေဝ တဏှာသံယောဇနံ နိဒ္ဒိသတိ. ဧဝံ ဂါထာသု အနုမိနိတဗ္ဗံ. ဧဝံ သဝေယျာကရဏေသု. “Bị khuấy động bởi tầm” là dục tham. “Thường quán thấy tịnh tướng” là đối tượng của dục tham. “Ái dục lại càng tăng trưởng” là dục ái. “Chính người này làm cho sự trói buộc trở nên kiên cố” là tham ái. Như vậy, pháp nào được đặt làm gốc, chính pháp ấy nên được rút ra ở đây. Đức Thế Tôn không thuyết một pháp khác khi đề cập đến một pháp. Vị nào khởi lên dục tầm, chính tầm ấy được chỉ rõ bằng dục tầm. “Có tham ái mãnh liệt” chỉ rõ đối tượng của chính tầm ấy. “Đối với người thường quán thấy tịnh tướng, ái dục lại càng tăng trưởng” chỉ rõ chính tham ái ấy là dục ái. “Chính người này làm cho sự trói buộc trở nên kiên cố” chỉ rõ chính kiết sử ái dục ấy. Nên suy luận như vậy trong các câu kệ. Cũng như vậy trong các đoạn văn xuôi. တတ္ထ [Pg.210] ဘဂဝါ ဧကံ ဓမ္မံ တိဝိဓံ နိဒ္ဒိသတိ, နိဿန္ဒတော ဟေတုတော ဖလတော. Ở đây, Đức Thế Tôn trình bày một pháp theo ba phương diện: theo hệ quả, theo nhân, và theo quả. ဒဒံ ပိယော ဟောတိ ဘဇန္တိ နံ ဗဟူ, ကိတ္တိဉ္စ ပပ္ပောတိ ယသော စ ဝဍ္ဎတိ; အမင်္ကုဘူတော ပရိသံ ဝိဂါဟတိ, ဝိသာရဒေါ ဟောတိ နရော အမစ္ဆရီ. Người hay cho thì được yêu mến, nhiều người quý trọng, đạt được danh tiếng và uy tín tăng trưởng; không rụt rè, người ấy đi vào hội chúng, người không keo kiệt trở nên tự tin. ဒဒန္တိ ယံ ယံ ဒါနံ, ဣဒံ ဒါနမယိကံ ပုညကြိယံ. တတ္ထ ဟေတု. ယံ စေတံ. ဘဇန္တိ နံ ဗဟူ, ကိတ္တိန္တိ ယော စ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ လောကေ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ, ယံ ဗဟုကဿ ဇနဿ ပိယော ဘဝတိ မနာပေါ စ. ယဉ္စ အဝိပ္ပဋိသာရီ ကာလင်္ကရောတိ အယံ နိဿန္ဒော. ယံ ကာယဿ ဘေဒါ ဒေဝေသု ဥပပဇ္ဇတီတိ ဣဒံ ဖလံ. ဣဒံ လောဘာဓိဋ္ဌာနံ. Bất cứ sự bố thí nào được thực hiện, đây là phước sự thành tựu do bố thí. Trong đó, đây là nhân. Việc nhiều người quý trọng, tiếng tăm tốt đẹp vang xa trong đời, được nhiều người yêu mến và hài lòng. Việc mệnh chung không hối tiếc, đây là hệ quả. Việc sau khi thân hoại mạng chung được sanh vào cõi trời, đây là quả. Đây là nền tảng của vô tham. ၃၃. တတ္ထ ကတမံ ဒေါသာဓိဋ္ဌာနံ? 33. Trong đó, thế nào là nền tảng của sân? ယော ပါဏမတိပါတေတိ, မုသာဝါဒဉ္စ ဘာသတိ; လောကေ အဒိန္နံ အာဒိယတိ, ပရဒါရဉ္စ ဂစ္ဆတိ; သုရာမေရယပါနဉ္စ, ယော နရော အနုယုဉ္ဇတိ. Người nào sát sanh, nói dối, lấy của không cho trong đời, đi đến vợ người, và người nào ham mê uống rượu và các chất say. အပ္ပဟာယ ပဉ္စ ဝေရာနိ, ဒုဿီလော ဣတိ ဝုစ္စတိ; ကာယဿ ဘေဒါ ဒုပ္ပညော, နိရယံ သောပပဇ္ဇတိ. Không từ bỏ năm điều oán thù, người ấy được gọi là người ác giới; sau khi thân hoại, người thiếu trí tuệ ấy sanh vào địa ngục. ယော ပါဏမတိပါတေတီတိ ဒုဋ္ဌော ပါဏမတိပါတေတိ. မုသာဝါဒဉ္စ ဘာသတီတိ ဒေါသောပဃာတာယ မုသာဝါဒဉ္စ ဘာသတိ. သုရာမေရယပါနဉ္စ, ယော နရော အနုယုဉ္ဇတီတိ ဒေါသော နိဒါနံ. ယော စ သုရာမေရယပါနံ အနုယုဉ္ဇတိ ယထာပရဒါရဝိဟာရီ အမိတ္တာ ဇနယန္တိ. ‘Người nào sát sanh’ nghĩa là người có sân hận thì sát sanh. ‘Và nói dối’ nghĩa là nói dối để làm hại. ‘Và người nào ham mê uống rượu và các chất say’ nghĩa là sân là nguyên nhân. Người nào ham mê uống rượu và các chất say, cũng như người sống với vợ người khác, thì kẻ thù sanh khởi. ပဉ္စ ဝေရာနိ အပ္ပဟာယာတိ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခာပဒါနံ သမတိက္ကမနံ သဗ္ဗေသံ ဒေါသဇာနံ သာ ပဏ္ဏတ္တိ, တေနေဝ ဒေါသဇနိတေန ကမ္မေန ဒုဿီလော ဣတိ ဝုစ္စတိ သောပိ ဓမ္မော ဟေတုနာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော, နိဿန္ဒေန ဖလေန စ. ‘Không từ bỏ năm điều oán thù’ nghĩa là sự vi phạm năm học giới, sự vi phạm tất cả các pháp sanh từ sân, đó là định danh. Do chính nghiệp sanh từ sân ấy mà người đó được gọi là ‘người ác giới’. Pháp ấy cũng cần được chỉ ra theo nhân, theo hệ quả, và theo quả. တီဏိ ဗာလဿ ဗာလလက္ခဏာနိ – ဒုဗ္ဘာသိတဘာသီ စ ဟောတိ, ဒုစ္စိန္တိတစိန္တီ စ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ စ. တတ္ထ ယံ ကာယေန စ ဝါစာယ စ ပရက္ကမတိ, ဣဒမဿ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ. တာယံ ယထာ စ မုသာဝါဒံ ဘာသတိ ယထာ ပုဗ္ဗနိဒ္ဒိဋ္ဌံ[Pg.211], ဣဒမဿ ဒုဗ္ဘာသိတာ. ယဉ္စ သင်္ကပ္ပေတိ မနောဒုစ္စရိတံ ဗျာပါဒံ, ဣဒမဿ ဒုစ္စိန္တိတစိန္တိတာ. ယံ သော ဣမေဟိ တီဟိ ဗာလလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော တီဏိ တဇ္ဇာနိ ဒုက္ခာနိ ဒေါမနဿာနိ အနုဘဝတိ, သော စ ဟောတိ သဘဂ္ဂတော ဝါ ပရိသဂ္ဂတော ဝါ တဇ္ဇံ ကထံ ကထန္တိ. ယဒါ ဘဝတိ သော စ ပါဏာတိပါတာဒိဒသအကုသလကမ္မပထာ, သော တတောနိဒါနံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတီတိ. ပုန စပရံ ယဒါ ပဿတိ စောရံ ရာဇာပရာဓိကံ ရညာ ဂဟိတံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတံ, တဿေဝံ ဘဝတိ သစေ မမမ္ပိ ရာဇာ ဇာနေယျ မမမ္ပိ ရာဇာ ဂါဟာပေတွာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျာတိ, သော တတောနိဒါနံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ပုန စပရံ ဗာလော ယဒါ ဘဝတိ အာသနာ သမာရူဠှော ယာဝ ယာ မေ ဂတိ ဘဝိဿတိ ဣတော ပေစ္စ ပရံ မရဏာတိ သော တတောနိဒါနံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ ဣတိ ဗာလလက္ခဏံ ဟေတု. တီဏိ တဇ္ဇာနိ ဒုက္ခာနိ နိဿန္ဒော. ကာယဿ ဘေဒါ နိရယေသု ဥပပဇ္ဇတိ, ဣဒံ ဖလံ. ဣဒံ ဒေါသာဓိဋ္ဌာနံ. Có ba đặc điểm của kẻ ngu: nói lời ác, suy nghĩ điều ác, và làm việc ác. Trong đó, việc cố gắng bằng thân và khẩu, đây là việc làm ác của kẻ ấy. Việc nói dối như đã chỉ ra trước đây, đây là lời nói ác của kẻ ấy. Việc toan tính tà hạnh về ý là sân, đây là suy nghĩ điều ác của kẻ ấy. Do được trang bị ba đặc điểm của kẻ ngu này, kẻ ấy trải qua ba loại khổ và ưu tương ứng. Khi kẻ ấy đến hội đồng hay hội chúng, họ nói những lời tương ứng. Khi có mười con đường nghiệp bất thiện như sát sanh v.v..., do đó kẻ ấy cảm nhận khổ và ưu. Lại nữa, khi kẻ ấy thấy một tên trộm phạm tội với vua, bị vua bắt và xử tử, kẻ ấy nghĩ rằng: ‘Nếu vua biết ta, vua cũng sẽ cho bắt ta và xử tử.’ Do đó, kẻ ấy cảm nhận khổ và ưu. Lại nữa, khi kẻ ngu ngồi trên ghế, (nghĩ rằng): ‘Sau khi chết, từ đây đi tái sanh, cảnh giới của ta sẽ ra sao?’ Do đó, kẻ ấy cảm nhận khổ và ưu. Như vậy, đặc điểm của kẻ ngu là nhân. Ba loại khổ tương ứng là hệ quả. Sau khi thân hoại, sanh vào các địa ngục, đây là quả. Đây là nền tảng của sân. ၃၄. တတ္ထ ကတမံ မောဟာဓိဋ္ဌာနံ? 34. Trong đó, thế nào là nền tảng của si? သတဉ္စေဝ သဟဿာနံ, ကပ္ပာနံ သံသရိဿတိ; အထဝါ ပိ တတော ဘိယျော, ဂဗ္ဘာ ဂဗ္ဘံ ဂမိဿထ. Trăm ngàn kiếp sẽ luân hồi, hoặc còn nhiều hơn thế nữa, các ngươi sẽ đi từ bụng mẹ này sang bụng mẹ khác. အနုပါဒါယ ဗုဒ္ဓဝစနံ, သင်္ခါရေ အတ္တတော ဥပါဒါယ; ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ, ဌာနမေတံ န ဝိဇ္ဇတိ. Không chấp thủ lời Phật dạy, mà chấp thủ các hành là tự ngã, rồi có thể chấm dứt khổ, điều đó không thể có. ယော ယံ အနမတဂ္ဂသံသာရံ သမာပန္နော ဇာယတေ စ မီယတေ စ, အယံ အဝိဇ္ဇာဟေတုကာ. ယာနိပိ စ သင်္ခါရာနံ ပယောဇနာနိ, တာနိပိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာနိ, ယံ အဒဿနံ ဗုဒ္ဓဝစနဿ, အယံ အဝိဇ္ဇာသုတ္တေယေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ယော စ သင်္ခါရေ အတ္တတော ဟရတိ ပဉ္စက္ခန္ဓေ ပဉ္စ ဒိဋ္ဌိယော ဥပဂစ္ဆတိ. ‘‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’တိ ဣဒံ သုတ္တံ အဝိဇ္ဇာယ နိက္ခိတ္တံ, အဝိဇ္ဇာယ နိက္ခိပိတံ. ဧဝံ သတ္ထာ သုတ္တေ နယေန ဓမ္မေန နိဒ္ဒိသတိ. အသာဓာရဏေန တံယေဝ တတ္ထ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. န အညံ. Người nào đã đạt đến vòng luân hồi vô thủy này, sanh ra và chết đi, điều này có vô minh làm nhân. Và bất cứ lợi ích nào của các hành, chúng cũng có vô minh làm duyên. Việc không thấy lời Phật dạy, đây là vô minh được chỉ ra trong kinh. Người nào xem các hành là tự ngã, đi đến năm loại tà kiến trong năm uẩn: ‘Cái này là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’, kinh này được đặt trong vô minh, được xếp vào vô minh. Như vậy, bậc Đạo Sư chỉ ra trong kinh bằng phương pháp và pháp. Bằng (phương pháp) không phổ thông, chỉ nên chỉ ra chính điều đó ở đây, không phải điều khác. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ နပ္ပဇာနန္တိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဝိတ္ထာရေန, ယံ တတ္ထ အပ္ပဇာနနာ, ဣဒံ ဒုက္ခံ, အယံ ဟေတု. အပ္ပဇာနန္တော ဝိဝိဓေ သင်္ခါရေ အဘိသင်္ခရောတိ, အယံ နိဿန္ဒော. ယဉ္စ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပရာမသတိ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ အယံ နိဿန္ဒော. ယံ [Pg.212] ပုနဗ္ဘဝံ နိဗ္ဗတ္တေတိ, ဣဒံ ဖလံ. အယမ္ပိ ဓမ္မော သနိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟေတုတော စ ဖလတော စ နိဿန္ဒတော စ. Này các Tỳ kheo, bất cứ Sa môn hay Bà la môn nào không biết ‘đây là khổ’ (và ba sự thật còn lại) một cách chi tiết bốn sự thật, sự không biết ở đây, đây là khổ, đây là nhân. Do không biết, người ấy tạo tác các hành đa dạng, đây là hệ quả. Và việc chấp thủ các tà kiến rằng ‘chỉ có điều này là thật, điều khác là vô ích’, đây là hệ quả. Việc tạo ra tái sanh, đây là quả. Pháp này cũng được chỉ ra rõ ràng theo nhân, quả và hệ quả. ဧတ္ထ ပန ကေစိ ဓမ္မာ သာဓာရဏာ ဘဝန္တိ. ဟေတု ခလု အာဒိတောယေဝ သုတ္တေ နိက္ခိပိဿန္တိ. ယထာ ကိံ ဘဝေ စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဂတိဂမနာနိ. တတ္ထ ယဉ္စ ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ ယဉ္စ ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, အယံ လောဘော အကုသလမူလံ. ယံ ဒေါသာ, အယံ ဒေါသောယေဝ. ယံ မောဟာ, အယံ မောဟောယေဝ. ဧဝံ ဣမာနိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ အာဒိတောယေဝ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗာနိ. ယတ္ထ ဧကံ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, တတ္ထ ဧကံ နိဒ္ဒိသီယတိ. တထာ ဒွေ ယထာ တီဏိ, န ဟိ အာဒီဟိ အနိက္ခိတ္တေ ဟေတု ဝါ နိဿန္ဒော ဝါ ဖလံ ဝါ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. Tuy nhiên, ở đây một số pháp là phổ thông. Nhân chắc chắn sẽ được đặt ngay từ đầu trong kinh. Ví như: Này các Tỳ kheo, có bốn con đường sai lạc này trong đời. Trong đó, việc đi theo con đường sai lạc do tham muốn và việc đi theo con đường sai lạc do sợ hãi, đây là tham, là gốc bất thiện. Việc (đi sai lạc) do sân, đây chính là sân. Việc (đi sai lạc) do si, đây chính là si. Như vậy, ba gốc bất thiện này cần được xem xét ngay từ đầu. Nơi nào cần chỉ ra một, thì một được chỉ ra. Tương tự, hai cũng như ba. Vì nếu không được đặt ở đầu, thì nhân, hệ quả, hay quả không nên được chỉ ra. အယဉ္စေတ္ထ ဂါထာ – Và đây là bài kệ trong đó – ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ, ယော ဓမ္မံ အတိဝတ္တတိ; နိဟီယတိ တဿ ယသော, ကာဠပက္ခေဝ စန္ဒိမာ. Do tham muốn, sân hận, sợ hãi, si mê, người nào vi phạm pháp, danh tiếng của người ấy suy giảm, như mặt trăng trong hạ huyền. ကတ္ထ ဆန္ဒာ စ အယံ လောဘော ယထာ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ပုဗ္ဗေ. ဣဒံ မောဟာဓိဋ္ဌာနံ. Trong đó, tham muốn chính là tham, như đã được chỉ ra trước đây. Đây là nền tảng của si. ၃၅. တတ္ထ ကတမံ အလောဘာဓိဋ္ဌာနံ? 35. Trong đó, thế nào là nền tảng của vô tham? ‘‘အသုဘာနုပဿိံ ဝိဟရန္တံ, ဣန္ဒြိယေသု သုသံဝုတံ; ဘောဇနမှိ စ မတ္တညုံ, သဒ္ဓံ အာရဒ္ဓဝီရိယံ; တံ ဝေ နပ္ပသဟတိ မာရော, ဝါတော သေလံဝ ပဗ္ဗတ’’န္တိ. “Vị sống quán bất tịnh, khéo phòng hộ các căn, biết tiết độ trong ẩm thực, có đức tin, tinh tấn nỗ lực. Ma vương thật không thể nhiếp phục được vị ấy, giống như gió không thể lay chuyển được núi đá.” တတ္ထ ယာ အသုဘာယ ဥပပရိက္ခာ, အယံ ကာမေသု အာဒီနဝဒဿနေန ပရိစ္စာဂေါ. ဣန္ဒြိယေသု သုသံဝုတော တဿေဝ အလောဘဿ ပါရိပူရိယံ မမ အာယတနသောစိတံ အနုပါဒါယ. ဘောဇနမှိ စ မတ္တညုန္တိ ရသတဏှာပဟာနံ. ဣတိ အယံ အလောဘော အသုဘာနုပဿိတာယ ဝတ္ထုတော ဓာရယတိ, သော အလောဘော ဟေတု. ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာယ ဂေါစရတော ဓာရယတိ, ဘောဇနေမတ္တညုတာယ ပရတော ဓာရယတိ, အယံ နိဿန္ဒော. တံ ဝေ နပ္ပသဟတိ မာရော, ဝါတော သေလံ ဝ ပဗ္ဗတန္တိ, ဣဒံ ဖလံ. ဣတိ ယောယေဝ ဓမ္မော အာဒိမှိ နိက္ခိတ္တော, သောယေဝ မဇ္ဈေ စေဝ အဝသာနေ စ. Ở đây, sự thẩm sát về bất tịnh nào, đây là sự từ bỏ do thấy được sự nguy hại trong các dục. Sự khéo phòng hộ trong các căn là vì sự viên mãn của chính vô tham ấy, không chấp thủ vào sự tích tập theo xứ của ta. Và biết tiết độ trong ẩm thực là sự đoạn trừ ái về vị. Như vậy, vô tham này được duy trì về phương diện vật bởi sự quán bất tịnh, vô tham ấy là nhân. Do có các cửa được hộ trì trong các căn nên được duy trì về phương diện hành xứ, do biết tiết độ trong ẩm thực nên được duy trì khỏi sự nguy hiểm, đây là hệ quả. ‘Ma vương thật không thể nhiếp phục được vị ấy, giống như gió không thể lay chuyển được núi đá’, đây là quả. Như vậy, pháp nào đã được trình bày ở phần đầu, chính pháp ấy cũng ở phần giữa và ở phần cuối. နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အညံ ဧကဓမ္မမ္ပိ သမနုပဿာမိ အသမုပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ အနုပ္ပာဒါယ ဥပ္ပန္နဿ ဝါ ပဟာနာယ, ယထယိဒံ အသုဘနိမိတ္တံ. တတ္ထ အသုဘနိမိတ္တံ [Pg.213] မနသိကရောန္တဿ အနုပ္ပန္နော စေဝ ကာမစ္ဆန္ဒော န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဥပ္ပန္နော စ ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီယတိ. ဣဒံ အလောဘဿ ဝတ္ထု. ယံ ပုန အနုပ္ပန္နော ကာမရာဂေါ ပရိယာဒိယတိ ရူပရာဂံ အရူပရာဂံ, ဣတိ ဖလံ. ဣတိ အယမ္ပိ စ ဓမ္မော နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟေတုတော စ နိဿန္ဒတော စ ဖလတော စ. ဣဒံ အလောဘာဓိဋ္ဌာနံ. Này các Tỳ khưu, Ta không thấy một pháp nào khác để cho dục tham chưa sanh không sanh khởi, hoặc đã sanh được đoạn trừ, như là tướng bất tịnh này. Ở đây, đối với người tác ý đến tướng bất tịnh, dục tham chưa sanh sẽ không sanh khởi, và dục tham đã sanh được đoạn trừ. Đây là vật của vô tham. Lại nữa, việc chế ngự được dục tham, sắc tham, và vô sắc tham, như vậy là quả. Như vậy, pháp này cũng đã được chỉ rõ về phương diện nhân, về phương diện hệ quả, và về phương diện quả. Đây là sự quyết định trên cơ sở vô tham. တတ္ထ ကတမံ အဒေါသာဓိဋ္ဌာနံ? Ở đây, thế nào là sự quyết định trên cơ sở vô sân? ဧကမ္ပိ စေ ပါဏမဒုဋ္ဌစိတ္တော, မေတ္တာယတိ ကုသလော တေန ဟောတိ; သဗ္ဗေ စ ပါဏေ မနသာနုကမ္ပံ, ပဟူတမရိယော ပကရောတိ ပုညံ. Nếu với tâm không sân hận, vị ấy rải tâm từ đến một chúng sanh, do đó vị ấy trở thành thiện xảo. Và với tâm thương xót tất cả chúng sanh, vị Thánh tạo ra phước đức dồi dào. ဧကမ္ပိ စေ ပါဏမဒုဋ္ဌစိတ္တော မေတ္တာယတီတိ အယံ အဒေါသော. နိဂ္ဃာတေန အဿာဒေါ, ကုသလော တေန ဟောတီတိ တေန ကုသလေန ဓမ္မေန သံယုတ္တော ဓမ္မပညတ္တိံ ဂစ္ဆတိ. ကုသလောတိ ယထာ ပညာယ ပညော ပဏ္ဍိစ္စေန ပဏ္ဍိတော. ပဟူတမရိယော ပကရောတိ ပုညန္တိ တဿာယေဝ ဝိပါကော အယံ လောကိယဿ, န ဟိ လောကုတ္တရဿ. တတ္ထ ယာ မေတ္တာယနာ, အယံ ဟေတု. ယံ ကုသလော ဘဝတိ အယံ နိဿန္ဒော. ယာဝ အဗျာပဇ္ဇော ဘူမိယံ ဗဟုပုညံ ပသဝတိ, ဣဒံ ဖလံ. ဣတိ အဒေါသော နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟေတုတော စ နိဿန္ဒတော စ ဖလတော စ. ‘Nếu với tâm không sân hận, vị ấy rải tâm từ đến một chúng sanh’, đây là vô sân. Sự thỏa thích là do không sát hại. ‘Do đó vị ấy trở thành thiện xảo’ nghĩa là do liên hệ với pháp thiện xảo ấy nên đạt đến sự chế định về pháp. ‘Thiện xảo’ là bậc trí tuệ tương ứng với trí tuệ, là bậc hiền trí do sự thông thái. ‘Vị Thánh tạo ra phước đức dồi dào’, đây là quả dị thục của pháp thế gian ấy, không phải của pháp siêu thế. Ở đây, sự thực hành tâm từ nào, đây là nhân. Việc trở thành thiện xảo, đây là hệ quả. Cho đến cõi vô sân, nhiều phước đức sanh khởi, đây là quả. Như vậy, vô sân đã được chỉ rõ về phương diện nhân, về phương diện hệ quả, và về phương diện quả. ဧကာဒသာနိသံသာ မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ. တတ္ထ ယာ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ, အယံ အရိယဓမ္မေသု ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ, လောကိကာယ ဘူမိကာ ဟေတု, ယံ သုခံ အာယတိံ မနာပေါ ဟောတိ မနုဿာနံ, ဣမေ ဧကာဒသ ဓမ္မာ နိဿန္ဒော. ယဉ္စ အကတာဝီ ဗြဟ္မကာယေ ဥပပဇ္ဇတိ. ဣဒံ ဖလံ. ဣဒံ အဒေါသာဓိဋ္ဌာနံ. Có mười một lợi ích của tâm giải thoát do tâm từ. Ở đây, tâm giải thoát do tâm từ nào, đây là tâm giải thoát do ly tham trong các Thánh pháp. Cõi thế gian là nhân. Sự an lạc nào trong tương lai làm hài lòng loài người, mười một pháp này là hệ quả. Và vị ấy sanh vào cõi Phạm thiên mà không cần phải làm gì thêm. Đây là quả. Đây là sự quyết định trên cơ sở vô sân. ၃၆. တတ္ထ ကတမံ အမောဟာဓိဋ္ဌာနံ? 36. Ở đây, thế nào là sự quyết định trên cơ sở vô si? ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ, ယာယံ နိဗ္ဗေဓဂါမိနီ ; ယာယ သမ္မာ ပဇာနာတိ, ဇာတိမရဏသင်္ခယံ. Thật vậy, trí tuệ là tối thắng ở trên đời, trí tuệ này dẫn đến sự thông suốt; nhờ đó người ta liễu tri một cách chân chánh sự đoạn tận của sanh và tử. ပညာ [Pg.214] ဟိ သေဋ္ဌာတိ ဝတ္ထုံ. နိဗ္ဗေဓဂါမိနီတိ နိဗ္ဗာနဂါမိနိယံ ယထာဘူတံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ. သမ္မာ ပဇာနာတိ, ဇာတိမရဏသင်္ခယန္တိ အမောဟော. ပညာတိ ဟေတု. ယံ ပဇာနာတိ အယံ နိဿန္ဒော. ယော ဇာတိမရဏသင်္ခယော, ဣဒံ ဖလံ. ဣတိ အမောဟော နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟေတုနာ စ နိဿန္ဒေန စ ဖလေန စ. ‘Thật vậy, trí tuệ là tối thắng’ là vật. ‘Dẫn đến sự thông suốt’ nghĩa là thâm nhập như thật vào con đường dẫn đến Niết-bàn. ‘Liễu tri một cách chân chánh sự đoạn tận của sanh và tử’ là vô si. Trí tuệ là nhân. Việc liễu tri là hệ quả. Sự đoạn tận của sanh và tử nào, đây là quả. Như vậy, vô si đã được chỉ rõ về phương diện nhân, về phương diện hệ quả, và về phương diện quả. တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဣန္ဒြိယာနိ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ အညိန္ဒြိယံ အညာတာဝိန္ဒြိယံ. တတ္ထ ကတမံ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနဘိသမေတဿ ဒုက္ခဿ အရိယသစ္စဿ အဘိသမယာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ, ဝီရိယံ အာရဘတိ, စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဧဝံ စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ ကာတဗ္ဗံ. တတ္ထ ကတမံ အညိန္ဒြိယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ယာ စ မဂ္ဂေါ, ဣဒံ အညိန္ဒြိယံ. အာသဝက္ခယာ အနာသဝေါ ဟောတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ အညာတာဝိန္ဒြိယံ. တထာယံ ပညာ, အယံ ဟေတု. ယံ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ, ယာ ပဇာနာတိ, အယံ နိဿန္ဒော. ယေန သဗ္ဗသော အာသဝါနံ ခယာ ဟေတု, ယံ ခယေ ဉာဏမုပ္ပဇ္ဇတိ, အနုပ္ပာဒေ ဉာဏဉ္စ, အယံ နိဿန္ဒော. ယံ အရဟတ္တံ, ဣဒံ ဖလံ. တတ္ထ ခီဏာ မေ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယန္တိ, ဣဒံ ခယေ ဉာဏံ. နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီတိ ဣဒံ အနုပ္ပာဒေ ဉာဏံ. ဣတိ ဣမာနိ ဣန္ဒြိယာနိ အမောဟော နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟေတုနာ စ နိဿန္ဒေန စ ဖလေန စ. ဣမာနိ အသာဓာရဏာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ. Này các Tỳ khưu, có ba quyền này: vị tri đương tri quyền, dĩ tri quyền, và cụ tri quyền. Ở đây, thế nào là vị tri đương tri quyền? Này các Tỳ khưu, ở đây vị Tỳ khưu đối với Thánh đế về khổ chưa được liễu ngộ, vị ấy sanh khởi ước muốn, cố gắng, nỗ lực tinh tấn, sách tấn tâm, và quyết tâm để liễu ngộ. Cần phải làm như vậy đối với bốn Thánh đế. Ở đây, thế nào là dĩ tri quyền? Này các Tỳ khưu, ở đây vị Tỳ khưu liễu tri như thật rằng: ‘Đây là Thánh đế về khổ’, và con đường nào, đây là dĩ tri quyền. Do sự đoạn tận các lậu hoặc, vị ấy trở thành vô lậu, đây được gọi là cụ tri quyền. Như vậy, trí tuệ này là nhân. Việc sanh khởi ước muốn, cố gắng, việc liễu tri, đây là hệ quả. Nhờ đó, sự đoạn tận hoàn toàn các lậu hoặc là nhân; trí sanh khởi trong sự đoạn tận, và trí vô sanh, đây là hệ quả. Quả A-la-hán nào, đây là quả. Ở đây, ‘Sanh của ta đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong’, đây là tận trí. ‘Ta biết rằng không còn trở lại trạng thái này nữa’, đây là vô sanh trí. Như vậy, các quyền này, vô si đã được chỉ rõ về phương diện nhân, về phương diện hệ quả, và về phương diện quả. Những điều không phổ thông này đã được chỉ rõ. တတ္ထ ကတမာနိ ကုသလမူလာနိ သာဓာရဏာနိ? ကုသလဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ ကုသလမူလဉ္စေဝ. တတ္ထ ကတမံ ကုသလမူလံ? အလောဘော အဒေါသော အမောဟော. တတ္ထ ကတမံ ကုသလံ? အဋ္ဌ သမ္မတ္တာနိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ယာဝ သမ္မာသမာဓိ. တတ္ထ ယာနိ ကုသလမူလာနိ, အယံ ဟေတု. ယဉ္စ အလောဘော တီဏိ ကမ္မာနိ သမုဋ္ဌာပေတိ သင်္ကပ္ပံ ဝါယာမံ သမာဓိဉ္စ, အယံ အလောဘဿ နိဿန္ဒော. တတ္ထ ယော အဒေါသော, အယံ ဟေတု. ယံ တယော ဓမ္မေ ပဋ္ဌပေတိ သမ္မာဝါစံ သမ္မာကမ္မန္တံ သမ္မာအာဇီဝဉ္စ, အယံ နိဿန္ဒော. တတ္ထ ယော အမောဟော ဟေတု, ယံ ဒွေ ဓမ္မေ ဥပဋ္ဌပေတိ အဝိပရီတဒဿနမ္ပိ စ အနဘိလာပနံ, အယံ နိဿန္ဒော. ဣမဿ ဗြဟ္မစရိယဿ ယံ ဖလံ, တာ ဒွေ ဝိမုတ္တိယော ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ အဝိဇ္ဇာ ဝိရာဂါ စ ပညာဝိမုတ္တိ, ဣဒံ ဖလံ. ဣတိ ဣမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ဟေတုတော [Pg.215] စ နိဿန္ဒတော စ ဖလတော စ. ဧဝံ သာဓာရဏာနိ ကုသလာနိ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗာနိ. Trong đó, những căn bản thiện nào là tương quan? Này các Tỳ khưu, Ta sẽ thuyết giảng cho các ông về thiện và cả căn bản thiện. Trong đó, căn bản thiện là gì? Vô tham, vô sân, vô si. Trong đó, thiện là gì? Tám chánh tánh, từ chánh kiến cho đến chánh định. Trong đó, những gì là căn bản thiện, đây là nhân. Và vô tham làm khởi sanh ba nghiệp: chánh tư duy, chánh tinh tấn, và chánh định, đây là quả nối tiếp của vô tham. Trong đó, cái gì là vô sân, đây là nhân. Cái mà làm phát sanh ba pháp: chánh ngữ, chánh nghiệp, và chánh mạng, đây là quả nối tiếp. Trong đó, cái gì là vô si là nhân, cái mà làm phát sanh hai pháp: thấy không sai lạc và không tán dương, đây là quả nối tiếp. Quả của phạm hạnh này là hai sự giải thoát: tâm giải thoát do ly tham và tuệ giải thoát do ly vô minh, đây là quả. Như vậy, ba căn bản thiện này được chỉ rõ về phương diện nhân, về phương diện quả nối tiếp, và về phương diện quả. Như thế, các pháp thiện tương quan cần phải được liễu tri. ယတ္ထ ဒုဝေ ယတ္ထ တီဏိ. အယဉ္စေတ္ထ ဂါထာ. Nơi nào có hai, nơi nào có ba. Và đây là kệ ngôn ở đây. ‘‘တုလမတုလဉ္စ သမ္ဘဝံ, ဘဝသင်္ခါရမဝဿဇိ မုနိ; အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတော, အဘိန္ဒိ ကဝစမိဝတ္တသမ္ဘဝ’’န္တိ. ‘Cái có thể đo lường, không thể đo lường, và sự sanh khởi, bậc Mâu-ni đã từ bỏ hành hữu; vị ấy hoan hỷ trong nội tâm, có định tĩnh, đã phá vỡ sự sanh khởi của tự ngã như phá vỡ áo giáp.’ တုလမတုလဉ္စ သမ္ဘဝန္တိ တုလသင်္ခတံ အတုလသင်္ခတံ. တတ္ထ ယေ သင်္ခတာ တုလံ, တေ ဒွေ ဓမ္မာ အဿာဒေါ စ အာဒီနဝေါ စ တုလိတာ ဘဝန္တိ. ဧတ္တကော ကာမေသု အဿာဒေါ. ဧတ္တကော အာဒီနဝေါ ဣမဿ, ဣဒံ နိဿရဏန္တိ ဣတိ နိဗ္ဗာနံ ပဇာနာတိ. ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ အတုလံ န စ သက္ကာ တုလယိတုံ. ဧတ္တကံ ဧတံ နေတံ ပရမတ္ထီတိ တေန အတုလံ. အထ ပါပုဏာ ရတနံ ကရိတွာ အစ္ဆရိယဘာဝေန အတုလံ. တတ္ထ ကုသလဿ စ အဘိသမ္ဘဝါ ဇာနနာ ပဿနာ, အယံ အမောဟော. ယံ တတ္ထ ဉာတာ ဩသိရဏာ ဘဝသင်္ခါရာနံ, အယံ အလောဘော. ယံ အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတောတိ ဝိက္ခေပပဋိသံဟရဏာ, အယံ အဒေါသော. ဣတိ ဣမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနိ. တုလမတုလသမ္ဘဝန္တိ အယံ အမောဟော. ယော ဘဝသင်္ခါရာနံ သမောသရဏံ လောဘော သမ္မာသမာဓီနံ အဿာဒေါ, အယံ ဟေတု. ယံ အဇ္ဈတ္တရတော အဝိဇ္ဇဏ္ဍကောသံ သမ္ဘေဒေါ, အယံ နိဿန္ဒော. သာ ပဝတ္တိ ဣမာနိ တီဏိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ကုသလမူလာနိ ဟေတုတော စ နိဿန္ဒတော စ ဖလတော စ. ‘Cái có thể đo lường, không thể đo lường, và sự sanh khởi’ nghĩa là pháp hữu vi và pháp vô vi. Trong đó, những pháp hữu vi là ‘cái có thể đo lường’, hai pháp ấy là vị ngọt và sự nguy hại, chúng được cân lường. Vị ngọt trong các dục là chừng này. Sự nguy hại của nó là chừng này, đây là sự xuất ly, như vậy vị ấy biết rõ Niết-bàn. ‘Không thể đo lường’ vì hai lý do, không thể cân lường được. ‘Nó là chừng này, không có gì cao hơn nó’, do đó là ‘không thể đo lường’. Lại nữa, những người đã đạt đến, xem đó là bảo vật, do tính chất kỳ diệu nên là ‘không thể đo lường’. Trong đó, sự sanh khởi, sự biết, sự thấy của thiện, đây là vô si. Cái gì ở đó là sự biết, sự không dính mắc vào các hành hữu, đây là vô tham. Cái gì là ‘hoan hỷ trong nội tâm, có định tĩnh’ là sự nhiếp phục tán loạn, đây là vô sân. Như vậy, đây là ba căn bản thiện. ‘Cái có thể đo lường, không thể đo lường, và sự sanh khởi’ là vô si. Cái gì là sự quy tụ của các hành hữu, là tham, là vị ngọt của các chánh định, đây là nhân. Cái gì là ‘hoan hỷ trong nội tâm’, là sự phá vỡ vỏ trứng vô minh, đây là quả nối tiếp. Sự diễn tiến ấy, ba căn bản thiện này được chỉ rõ về phương diện nhân, về phương diện quả nối tiếp, và về phương diện quả. ဧတ္တာဝတာ ဧသာ ပဝတ္တိ စ နိဝတ္တိ စ အကုသလမူလေဟိ ပဝတ္တတိ, ကုသလမူလေဟိ နိဝတ္တတီတိ ဣမေဟိ စ တီဟိ သဗ္ဗံ အကုသလမူလံ သမောသရဏံ ဂစ္ဆတိ. သော ဓမ္မေ ဝါ ဝစနတော နိဒ္ဒိဋ္ဌော တဏှာတိ ဝါ ကောဓောတိ ဝါ အသမ္ပဇညန္တိ ဝါ အနုသယောတိ ဝါ မက္ခောတိ ဝါ ပဠာသောတိ ဝါ အဿတီတိ ဝါ ဣဿာတိ ဝါ မစ္ဆရိယန္တိ ဝါ အညာဏန္တိ ဝါ, တေဟိ ယေ စ ဝတ္ထူဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. ယဿိမာနိ ဒွေ ဝစနာနိ ဓမ္မပဒါနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ န သော အတ္ထိ ကိလေသာ, ယော ဣမေသု နဝသု ပဒေသု သမောဓာနံ သမောသရဏံ ဂစ္ဆတိ. အယံ ကိလေသော, န စ လောဘော, န စ ဒေါသော, န စ မောဟော. Cho đến chừng ấy, có sự diễn tiến và sự chấm dứt này: do các căn bản bất thiện mà diễn tiến, do các căn bản thiện mà chấm dứt. Và do ba pháp này, tất cả căn bản bất thiện đi đến sự quy tụ. Nó được chỉ rõ trong Pháp hoặc theo lời dạy là: hoặc là ái, hoặc là sân, hoặc là không tỉnh giác, hoặc là tùy miên, hoặc là công lao phế, hoặc là cạnh tranh, hoặc là vô niệm, hoặc là tật đố, hoặc là xan tham, hoặc là vô trí; cần phải được chỉ rõ bằng những từ ngữ ấy. Hai lời nói này được chỉ rõ là các pháp cú, không có phiền não nào mà không đi đến sự hợp nhất, sự quy tụ trong chín mục này. Đây là phiền não, nhưng không phải là tham, không phải là sân, không phải là si. ယထာ အကုသလမူလာနိ, ဧဝံ ကုသလာနိ ပဋိက္ခေပေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. Như các căn bản bất thiện, cũng vậy, các pháp thiện cần được chỉ rõ bằng cách đối lập. ဣဒံ အမောဟာဓိဋ္ဌာနံ. Đây là sự quyết định về vô si. ၃၇. တတ္ထ [Pg.216] ကတမံ ကာယကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ? 37. Trong đó, sự quyết định về thân nghiệp là gì? ကာယေန ကုသလံ ကရေ, အဿ ကာယေန သံဝုတော; ကာယဒုစ္စရိတံ ဟိတွာ, ကာယေန သုစရိတံ စရေ. Hãy làm điều thiện bằng thân, hãy có sự thu thúc bằng thân; từ bỏ thân ác hạnh, hãy thực hành thiện hạnh bằng thân. တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သုစရိတာနိ. ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ, ဣဒံ ကာယကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ. Này các Tỳ khưu, có ba thiện hạnh này: từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục. Đây là sự quyết định về thân nghiệp. တတ္ထ ကတမံ ဝါစာကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ? Trong đó, sự quyết định về khẩu nghiệp là gì? သုဘာသိတံ ဥတ္တမမာဟု သန္တော, ဓမ္မံ ဘဏေ နာဓမ္မံ တံ ဒုတိယံ; ပိယံ ဘဏေ နာပ္ပိယံ တံ တတိယံ, သစ္စံ ဘဏေ နာလိကံ တံ စတုတ္ထံ. Bậc thiện nhân nói lời khéo nói là tối thượng; hãy nói điều đúng Pháp, không nói điều phi Pháp, đó là điều thứ hai; hãy nói lời ái ngữ, không nói lời không ái ngữ, đó là điều thứ ba; hãy nói lời chân thật, không nói lời dối trá, đó là điều thứ tư. စတ္တာရိမာနိ စ ဝစီသုစရိတာနိ ဣဒံ ဝါစာကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ. Và bốn khẩu thiện hạnh này, đây là sự quyết định về khẩu nghiệp. တတ္ထ ကတမံ မနောကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ? Trong đó, sự quyết định về ý nghiệp là gì? မနေန ကုသလံ ကမ္မံ, မနသာ သံဝုတော ဘဝေ; မနောဒုစ္စရိတံ ဟိတွာ, မနသာ သုစရိတံ စရေ. Nghiệp thiện bằng ý, hãy có sự thu thúc bằng ý; từ bỏ ý ác hạnh, hãy thực hành thiện hạnh bằng ý. တီဏိမာနိ မနောသုစရိတာနိ, အနဘိဇ္ဈာ, အဗျာပါဒေါ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ, ဣဒံ မနောကမ္မာဓိဋ္ဌာနံ. ဣမာနိ အသာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ. Có ba ý thiện hạnh này: vô tham, vô sân, chánh kiến. Đây là sự quyết định về ý nghiệp. Đây là các kinh không tương quan. တတ္ထ ကတမာနိ သာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ? Trong đó, những kinh tương quan là gì? ဝါစာနုရက္ခီ မနသာ သုသံဝုတော, ကာယေန စ နာကုသလံ ကယိရာ ; ဧတေ တယော ကမ္မပထေ ဝိသောဓယေ, အာရာဓယေ မဂ္ဂမိသိပ္ပဝေဒိတံ. Hãy hộ trì lời nói, khéo thu thúc bằng ý, và không làm điều bất thiện bằng thân; hãy thanh lọc ba nghiệp lộ này, hãy thành tựu con đường do bậc ẩn sĩ tuyên thuyết. တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပါရိသုဒ္ဓိယော – ကာယကမ္မပါရိသုဒ္ဓိ, ဝါစာကမ္မပါရိသုဒ္ဓိ, မနောကမ္မပါရိသုဒ္ဓိ. Này các Tỳ khưu, có ba sự thanh tịnh này: sự thanh tịnh của thân nghiệp, sự thanh tịnh của khẩu nghiệp, sự thanh tịnh của ý nghiệp. တတ္ထ ကတမာ ကာယကမ္မပါရိသုဒ္ဓိ? ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ. တတ္ထ ကတမာ ဝစီကမ္မပါရိသုဒ္ဓိ? မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ…ပေ… သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ. တတ္ထ ကတမာ မနောကမ္မပါရိသုဒ္ဓိ? အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒေါ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ဣဒံ သာဓာရဏသုတ္တံ. Trong đó, sự thanh tịnh của thân nghiệp là gì? Từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục. Trong đó, sự thanh tịnh của khẩu nghiệp là gì? Từ bỏ nói dối... cho đến... từ bỏ nói lời phù phiếm. Trong đó, sự thanh tịnh của ý nghiệp là gì? Vô tham, vô sân, chánh kiến. Đây là kinh tương quan. ဣတိ [Pg.217] သာဓာရဏာနိ စ သုတ္တာနိ အသာဓာရဏာနိ စ သုတ္တာနိ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗာနိ. ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဝါစာယ ကာယေန စ သုတ္တဿ အတ္ထော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. Như vậy, các kinh tương quan và các kinh không tương quan cần phải được liễu tri. Sau khi đã liễu tri, ý nghĩa của kinh cần được chỉ rõ bằng lời nói và bằng thân. ၃၈. တတ္ထ ကတမံ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ? 38. Trong đó, sự quyết định về tín quyền là gì? ယဿ သဒ္ဓါ တထာဂတေ, အစလာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ; သီလဉ္စ ယဿ ကလျာဏံ, အရိယကန္တံ ပသံသိတံ. Người nào có niềm tin nơi Như Lai, không lay chuyển, khéo an trú; và người nào có giới đức tốt đẹp, được bậc Thánh ưa thích, được tán thán. သံဃေ ပသာဒေါ ယဿတ္ထိ, ဥဇုဘူတဉ္စ ဒဿနံ; အဒလိဒ္ဒေါတိ တံ အာဟု, အမောဃံ တဿ ဇီဝိတံ. Người nào có sự tịnh tín nơi Tăng đoàn, và có tri kiến ngay thẳng; vị ấy được gọi là người không nghèo khó, đời sống của vị ấy không vô ích. သဒ္ဓါ ဝေ နန္ဒိကာ အာရာဓိကော, နော တဿ သဒ္ဓေါတိ; သဗ္ဗံ သိယာတိ ဘဂဝန္တံ, တထာရူပေါ ဓမ္မသမ္ပသာဒေါ. Người có đức tin thật đáng được ưa thích, nhưng đức tin của người ấy thì không đáng được ưa thích; tất cả có thể là như vậy. Sự trong sạch tin tưởng nơi Chánh pháp có tính chất như thế ấy chính là sự tin tưởng nơi Đức Thế Tôn. ဣဒံ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ. Đây là sự quyết định về tín quyền. တတ္ထ ကတမံ ဝီရိယာဓိဋ္ဌာနံ? Trong ấy, thế nào là sự quyết định về tấn? အာရမ္ဘထ နိက္ကမထ, ယုဉ္ဇထ ဗုဒ္ဓသာသနေ; ဓုနာထ မစ္စုနော သေနံ, နဠာဂါရံဝ ကုဉ္ဇရော. Hãy khởi sự, hãy ra đi, hãy chuyên cần trong giáo pháp của Đức Phật; hãy rũ sạch quân đội của thần chết, như voi phá nát ngôi nhà bằng sậy. စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မပ္ပဓာနာ, ဣဒံ ဝီရိယာဓိဋ္ဌာနံ. Này các Tỳ khưu, có bốn chánh cần này. Đây là sự quyết định về tấn. တတ္ထ ကတမံ သတိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ? Trong ấy, thế nào là sự quyết định về niệm quyền? သတီမတော သဒါ ဘဒ္ဒံ, ဘဒ္ဒမတ္ထု သတီမတော; သတီမတော သဒါ သေယျော, သတီမာ သုခမေဓတိ. Người có niệm luôn được tốt lành, mong rằng sự tốt lành đến với người có niệm. Người có niệm luôn được tốt hơn, người có niệm tăng trưởng trong an lạc. စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာ, ဣဒံ သတိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ. Bốn niệm xứ cần được thực hành một cách rộng rãi. Đây là sự quyết định về niệm quyền. တတ္ထ ကတမံ သမာဓိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ? Trong ấy, thế nào là sự quyết định về định quyền? အာကင်္ခတော တေ နရဒမ္မသာရထိ, ဒေဝါ မနုဿာ မနသာ ဝိစိန္တိတံ; သဗ္ဗေန ဇညာ ကသိဏာပိ ပါဏိနော, သန္တံ သမာဓိံ အရဏံ နိသေဝတော. Hỡi bậc Điều ngự trượng phu, chư thiên và loài người mong mỏi điều được Ngài suy tư trong tâm. Người thực hành định tĩnh lặng, không phiền não, có thể biết được toàn bộ chúng sanh. တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓီ – သဝိတက္ကော သဝိစာရော, အဝိတက္ကော ဝိစာရမတ္တော, အဝိတက္ကော အဝိစာရော. ဣဒံ သမာဓိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ. Này các Tỳ khưu, có ba loại định này – định có tầm có tứ, định không tầm chỉ có tứ, và định không tầm không tứ. Đây là sự quyết định về định quyền. တတ္ထ [Pg.218] ကတမံ ပညိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ? Trong ấy, thế nào là sự quyết định về tuệ quyền? ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိန္တိ ဝိတ္ထာရေန. Trí tuệ thật là tối thắng ở trong đời, (cần được biết) một cách rộng rãi. တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပညာ – သုတမယီ, စိန္တာမယီ, ဘာဝနာမယီ, ဣဒံ ပညိန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ သုတ္တံ, ဣမာနိ ဣန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနာနိ အသာဓာရဏာနိ သုတ္တာနိ. Này các Tỳ khưu, có ba loại trí tuệ này – văn tuệ, tư tuệ, và tu tuệ. Đây là kinh về sự quyết định của tuệ quyền. Những kinh về sự quyết định của các quyền này là những kinh không phổ thông. ၃၉. တတ္ထ ကတမာနိ သာဓာရဏာနိ ဣန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနာနိ သုတ္တာနိ? 39. Trong ấy, những kinh nào là những kinh phổ thông về sự quyết định của các quyền? အဝီတရာဂေါ ကာမေသု, ယဿ ပဉ္စိန္ဒြိယာ မုဒူ; သဒ္ဓါ သတိ စ ဝီရိယံ, သမထော စ ဝိပဿနာ; တာဒိသံ ဘိက္ခုမာသဇ္ဇ, ပုဗ္ဗေဝ ဥပဟညတိ. Người chưa ly tham trong các dục, người có năm quyền yếu ớt; tín, niệm, và tấn, chỉ và quán; khi tiếp cận vị Tỳ khưu như vậy, vị ấy liền bị tổn hại. ပဉ္စိမာနိ ဣန္ဒြိယာနိ. သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒိဣန္ဒြိယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တီသု အဝေစ္စပ္ပသာဒေ ဝိတ္ထာရေန သုတ္တံ ကာတဗ္ဗံ. ဣမာနိ သာဓာရဏာနိ ဣန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနာနိ သုတ္တာနိ. ယံ ယဿ သမ္ဗန္ဓံ ကုသလဿ ဝါ အကုသလဿ ဝါ တေန တေန အဓိဋ္ဌာနေန တံ သုတ္တံ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, နတ္ထညော ဓမ္မော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. တတ္ထ သာဓာရဏံ ကုသလံ နာပိ ကုသလံ အကုသလံ ယထာ သာဓာရဏာနိ စ ကုသလမူလာနိ သာဓာရဏာနိ စ အကုသလမူလာနိ ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ ပဇဟတိ…ပေ… စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ကုသလံ အကုသလဉ္စ. Có năm quyền này. Cần phải thấy các quyền bắt đầu từ tín quyền. Kinh về niềm tin bất động nơi Tam bảo cần được trình bày rộng rãi. Đây là những kinh phổ thông về sự quyết định của các quyền. Bất cứ kinh nào liên quan đến thiện hay bất thiện, kinh đó cần được chỉ rõ bằng sự quyết định tương ứng, không có pháp nào khác cần được chỉ rõ. Trong đó, thiện pháp phổ thông không phải là thiện cũng không phải là bất thiện, cũng như có các thiện căn phổ thông và các bất thiện căn phổ thông. Vị ấy từ bỏ tầm về dục đã sanh khởi... (vân vân)... bốn chánh cần, thiện và bất thiện. တတ္ထိမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ Trong ấy, đây là các kệ tóm lược. ဝိတက္ကော ဟိ မမတ္ထိကော, ဒဒံ ပိယော နရော ဣတိ; ယော ပါဏမတိပါတေတိ, တီဏိ တဿ ဗာလလက္ခဏံ. Kinh về tầm và sự ích kỷ, kinh về người cho là người đáng mến; kinh về người sát sanh, kinh về ba tướng của kẻ ngu. သတဉ္စေဝ သဟဿာနံ, ယေ စ သမဏဗြာဟ္မဏာ; ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ, စတူဟိ အဂတီဟိ စ. Kinh về một trăm và một ngàn, kinh về các Sa-môn và Bà-la-môn; kinh về dục, sân, sợ, si, và kinh về bốn thiên vị. အသုဘာနုပဿိံ ဝိဟရန္တံ, နိမိတ္တေသု အသုဘာ စ; ဧကမ္ပိ စေ ပိယံ ပါဏံ, မိတ္တာ သစေ သုဘာသိတာ. Kinh về người sống quán bất tịnh, và kinh về tướng bất tịnh; kinh về dù chỉ một chúng sanh thân yêu, kinh về nếu bạn bè nói lời thiện. ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ, အနုညာ တီဏိ ဣန္ဒြိယာနိ; ကုသလာကုသလမူလာနိ စ, တုလမတုလဉ္စ သမ္ဘဝံ. Kinh về trí tuệ là tối thắng trong đời, kinh về ba quyền (tối thượng); kinh về các thiện và bất thiện căn, kinh về sự sanh khởi của người có thể so sánh và không thể so sánh. ကာယေန ကုသလံ ကရေ, တီဏိ သုစရိတာနိ စ; သုဘာသိတံ ဥတ္တမမာဟု, သန္တော ဝစီသုစရိတာနိ စ. Kinh về làm điều thiện bằng thân, và kinh về ba thiện hạnh; kinh về bậc thiện nhân nói lời thiện là tối thượng, và kinh về khẩu thiện hạnh. ကာယေန [Pg.219] စ ကုသလံ ကယိရာ, မနောဒုစ္စရိတာနိ စ; ကာယာနုရက္ခီ စ သဒါ, တိဿော စ ပါရိသုဒ္ဓိယော. Kinh về nên làm điều thiện bằng thân, và kinh về ý ác hạnh; kinh về luôn luôn hộ trì thân, và kinh về ba sự thanh tịnh. ယဿ သဒ္ဓါ တထာဂတေ, သမုပ္ပာဒေ စ ဒေသိတော; အာရမ္ဘထ နိက္ကမထ, ယာ စ သမ္မပ္ပဓာနတာ. Kinh về người có đức tin nơi Như Lai, và kinh được thuyết về sự sanh khởi; kinh về hãy khởi sự, hãy ra đi, và kinh về chánh cần. သတီမတော သဒါ ဘဒ္ဒံ, သတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ; အာကင်္ခတော စ အနညာဏံ, ယေ စ တီဏိ သမာဓယော. Kinh về người có niệm luôn được tốt lành, kinh về sự tu tập niệm xứ; kinh về sự mong mỏi và tri kiến cao nhất, và kinh về ba loại định. ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ, တိဿော ပညာ ပကာသိတာ; အဝီတရာဂေါ ကာမေသု, တထေဝ ပဉ္စိန္ဒြိယာ. Kinh về trí tuệ là tối thắng trong đời, kinh về ba loại trí tuệ được tuyên bố; kinh về người chưa ly tham trong các dục, và cũng vậy là kinh về năm quyền. ဣတိ ထေရဿ မဟာကစ္စာယနဿ Như vậy là (lời) của trưởng lão Mahākaccāyana. ဇမ္ဗုဝနဝါသိနော ပေဋကောပဒေသေ cư sĩ ở Jambuvanavāsin, trong Peṭakopadesa (Tạng Luận). တတိယဘူမိ သုတ္တာဓိဋ္ဌာနံ နာမ. Phần thứ ba tên là Sự Quyết Định Về Kinh. ၄. သုတ္တဝိစယစတုတ္ထဘူမိ 4. Tầng thứ tư về sự thẩm sát kinh. ၄၀. တတ္ထ ကတမော သုတ္တဝိစယော? 40. Trong ấy, sự thẩm sát kinh là gì? တတ္ထ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ပုဗ္ဗာပရသော သာဓုကံ ဥပပရိက္ခိယတိ. ကိံနု ခေါ ဣဒံ သုတ္တံ အာရဘိ…ပေ… တေဟိ သုတ္တေဟိ သဟ အဓိသန္နဋ္ဌေဟိ ယုဇ္ဇတိ ဥဒါဟု န ယုဇ္ဇတီတိ? Ở đây, (kinh) được xem xét kỹ lưỡng trước sau bằng các pháp thiện và các pháp bất thiện. Kinh này được bắt đầu như thế nào nhỉ? ...vân vân... Có tương ứng với các kinh ấy với ý nghĩa đối chiếu hay là không tương ứng? ယထာ ဘဂဝါ ကိလေသေ အာဒိမှိ တတ္ထ ဒေသေတိ. ကိံ ဒေသိတံ? တေသံ ကိလေသာနံ ပဟာနံ ဥဒါဟု နော ဒေသိတန္တိ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ယဒိ န ဒေသိတံ ဘဂဝတိ တေသံ ကိလေသာနံ ပဟာနံ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိယေသိတဗ္ဗာ ယတ္ထ တေ အကုသလာ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. သစေ သမန္နေဟမာနော န လဘတိ. တတ္ထ အကုသလာ ဓမ္မာ အပကဍ္ဎိတဗ္ဗာ ဝီမံသိတဗ္ဗာ, သံကိလေသဘာဂိယသုတ္တံ, ယဒိ ကိလေသာ အပကဍ္ဎိယန္တာ. ယေ ဝါ န ဒေန္တိ တတ္ထ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗာ အရိယမဂ္ဂဓမ္မာ တာသု ဘူမီသု ကိလေသာ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, ဥဒါဟု န ဂစ္ဆန္တီတိ. ယတ္တကာ ပန ကိလေသာ ဒေသိတာ. န တတ္တကာ အရိယဓမ္မာ ဒေသိတာ. ယတ္ထ ကိလေသာ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, တတ္ထ ယေ ကိလေသာ အရိယဓမ္မာနံ ပဋိပက္ခေန န ယုဇ္ဇန္တိ, တေ အပကဍ္ဎိတဗ္ဗာ, သစေ အပကဍ္ဎိယန္တာ ယောဇနံ ဒေတိ. တတ္ထ ဧဝံ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ဒွေ တီဏိ ဝါ တဒုတ္တရိ ဝါ ကိလေသာ ဧကေန အရိယမဂ္ဂေန ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တီတိ. သစေ ဧဝံ ဝီမံသိယန္တာ ယောဇနံ ဒေတိ, တတ္ထ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ပရမ္ပရာယ ဝါ ပိဋကသမ္ပဒါနေန ဝါ သုတ္တဿ အတ္ထော စ နတ္ထော စ. ယံ ဝါ န သက္ကာ သုတ္တံ နိဒ္ဒိသိတုံ နေဝ သုတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆိတဗ္ဗံ. ဧဝံ ယထာ အာဒိမှိ ကုသလာ ဓမ္မာ ဟောန္တိ. ယေ ကိလေသာ [Pg.220] တေ ပဟီနေယျာတိ. တေ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗာ. ပုရော ဝါ ကုသလော ပဋိပက္ခေန ဝါ ပုရော ဒေသနာ, အနူနာ အနဓိကာ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗာ. ယထာ ပဌမော ဥတ္တိလော ယေသမိဒါနိ ကိလေသာနံ ယေ အရိယဓမ္မာ ဒေသိတာ ဣမေ ကိလေသာ ဣမေဟိ အရိယဓမ္မေဟိ ပဟီယန္တိ, ဥဒါဟု နပ္ပဟီယန္တီတိ ဝိစိနိတဗ္ဗာ. ယဒိ ဥပပရိက္ခိယမာနာ ယုဇ္ဇန္တိ, ဂဟေတဗ္ဗာ. အထ န ယုဇ္ဇန္တိ, ယေ ကိလေသာ အပဋိပက္ခာ ဟောန္တိ, တေ ကိလေသာ အပရိပက္ခိတဗ္ဗာ. ယေ စ အရိယဓမ္မာ ပဋိပက္ခာ ဟောန္တိ, တေ အရိယဓမ္မာ အပကဍ္ဎိတဗ္ဗာ. န ဟိ အရိယဓမ္မာ အနာဂါမိကိလေသပ္ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, နာပိ အရိယဓမ္မာ သဗ္ဗကိလေသာနံ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ. ယထာ ကုသလာ မေတ္တာ အကုသလော ရာဂေါ န တု ကုသလာ မေတ္တာတိ ကာရေတွာ အကုသလဿ ရာဂဿ ပဟာနာယ သမ္ဘဝတိ ဗျာပါဒေါ မေတ္တာယ ပဟာနံ ဂစ္ဆတိ. တသ္မာ ဥဘော ကိလေသာ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗာ. ယော ယော စ ဓမ္မော ဥပဒိသိယတိ ကုသလော ဝါ အကုသလော ဝါ သော အပကဍ္ဎိတဗ္ဗော. သစေ တေ ယုဇ္ဇန္တိ အပကဍ္ဎိယမာနော နတ္ထိ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ဒွေ ဝါ ကိလေသာ ဧကေန အရိယဓမ္မေန ပဟီနေယျာတိ ဒွီဟိ ဝါ အရိယဓမ္မေဟိ ဧကော ဝါ ကိလေသော ပဟီယတီတိ. Như là, Đức Thế Tôn thuyết giảng về các phiền não ở phần đầu trong kinh ấy. Điều gì được thuyết giảng? Cần phải xem xét rằng: sự đoạn trừ các phiền não ấy (được thuyết giảng) hay là không được thuyết giảng? Nếu sự đoạn trừ các phiền não ấy không được Đức Thế Tôn thuyết giảng, cần phải tìm kiếm các pháp thiện ở nơi mà các pháp bất thiện ấy đi đến sự đoạn trừ. Nếu trong khi tìm kiếm mà không tìm thấy, ở đó các pháp bất thiện cần được rút ra, cần được thẩm sát, (như) kinh thuộc phần nhiễm ô, nếu các phiền não được rút ra. Hoặc những (phiền não) nào không được đưa ra, ở đó cần phải xem xét các pháp Thánh đạo: trong các tầng (tu chứng) ấy, các phiền não có đi đến sự đoạn trừ hay là không đi đến? Tuy nhiên, bao nhiêu phiền não được thuyết giảng, thì không có bấy nhiêu pháp Thánh được thuyết giảng. Ở nơi nào các phiền não đi đến sự đoạn trừ, ở đó những phiền não nào không tương ứng với sự đối nghịch của các pháp Thánh, chúng cần được rút ra; nếu khi được rút ra mà có sự liên kết. Ở đó, cần thẩm sát như vầy: hai, ba, hoặc nhiều hơn các phiền não có đi đến sự đoạn trừ bởi một Thánh đạo hay không? Nếu khi được thẩm sát như vậy mà có sự liên kết, ở đó cần phải xem xét ý nghĩa và văn tự của kinh qua truyền thống kế thừa hoặc qua sự trao truyền Tam Tạng. Hoặc khi không thể chỉ ra (sự liên kết của) kinh, thì không nên hoài nghi về kinh. Như vậy, giống như ở phần đầu có các pháp thiện. Những phiền não nào cần được đoạn trừ, chúng cần được xem xét. Hoặc pháp thiện trước, hoặc sự đối nghịch, hoặc bài thuyết giảng trước, cần được nắm bắt không thiếu không thừa. Giống như (trường hợp) Uttila đầu tiên, cần phải thẩm sát rằng: đối với những phiền não nào mà các pháp Thánh này được thuyết giảng, các phiền não này có được đoạn trừ bởi các pháp Thánh này hay là không được đoạn trừ? Nếu khi được xem xét mà chúng tương ứng, thì cần được chấp nhận. Còn nếu không tương ứng, những phiền não nào không có đối nghịch, những phiền não ấy không cần được xem xét. Và những pháp Thánh nào là đối nghịch, những pháp Thánh ấy cần được rút ra. Vì rằng các pháp Thánh (của các tầng dưới) không đi đến sự đoạn trừ phiền não của bậc Bất Lai, và các pháp Thánh (của một tầng) cũng không dẫn đến sự đoạn trừ tất cả các phiền não. Giống như tâm từ là thiện, tham là bất thiện, nhưng không phải vì cho rằng tâm từ là thiện mà nó có thể đưa đến sự đoạn trừ tham là pháp bất thiện; (mà là) sân hận đi đến sự đoạn trừ bởi tâm từ. Do đó, cả hai (loại) phiền não cần được xem xét. Bất cứ pháp nào được chỉ dạy, dù là thiện hay bất thiện, pháp ấy cần được rút ra. Nếu chúng tương ứng khi được rút ra, thì không có gì cần phải xem xét. Hoặc hai phiền não có thể được đoạn trừ bởi một pháp Thánh, hoặc một phiền não được đoạn trừ bởi hai pháp Thánh. အထ ဝါ ဧဝမ္ပိ ဥပပရိက္ခိယမာနံ ယုဇ္ဇတိ, တတ္ထ ဝီမံသိတဗ္ဗံ ဝါ ယထာ ယုဇ္ဇတိ တတ္ထ ဝီမံသိတဗ္ဗံ ဝါ, ယထာ နနု သက္ကာ သုတ္တံ နိဒ္ဒိသိတုံ, န ဟိ သုတ္တေ ဝိစိကိစ္ဆိတဗ္ဗံ. ကိလေသော မံ အရိယဓမ္မေသု ဒေသိတေသု ဥဘယတော ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ကိရ ယေ ဝါ ဣမေ ကိလေသာ ဒေသိတာ ယေ စ အရိယဓမ္မာ ဒေသိတာ ဂါထာယ ဝါ ဗျာကရဏေန ဝါ, ကိံ နု ခေါ ဣမေ ကိလေသာ ဣမေဟိ အရိယဓမ္မေဟိ ပဟီယန္တိ, ဥဒါဟု နပ္ပဟီယန္တိ? ဣမေ ဝါ အရိယဓမ္မာ ဣမေသံ ကိလေသာနံ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ. ကိဉ္စာပိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အကုသလာ ဓမ္မာ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. န တု သဗ္ဗေဟိ အရိယဓမ္မေဟိ သဗ္ဗာကုသလာ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ယထာ မေတ္တာ ကုသလော အကုသလော စ ရာဂေါ န တု ကုသလာ မေတ္တာ အကုသလော ရာဂေါတိ ကာရေတွာ မေတ္တာယ ရာဂေါ ပဟာနံ, ဗျာပါဒေါ မေတ္တာယ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ ကိလေသောတိ ကာရေတွာ သုတ္တေန ပဟာနံ ဂစ္ဆတိ. န သုတ္တော ဓမ္မောတိ ကာရေတွာ သဗ္ဗံ ကိလေသဿ ပဟာနာယ သံဝတ္တတိ. ယံ တု သုတ္တဿ အရိယဓမ္မော သံကိလေသပဋိပက္ခော, သော တေန ပဟာနံ ဂစ္ဆတီတိ. Lại nữa, nếu khi được xem xét như vậy mà có sự tương ứng, ở đó cần được thẩm sát, hoặc như thế nào có sự tương ứng, ở đó cần được thẩm sát, hoặc như thế nào không thể chỉ ra kinh, thì không nên hoài nghi về kinh. Tuy nhiên, khi các pháp Thánh được thuyết giảng, phiền não cần được xem xét từ cả hai phương diện. Nghe nói rằng, những phiền não này được thuyết giảng và những pháp Thánh này được thuyết giảng, hoặc bằng kệ ngôn hoặc bằng văn xuôi, (cần hỏi rằng:) những phiền não này có được đoạn trừ bởi các pháp Thánh này hay là không được đoạn trừ? Hoặc các pháp Thánh này có dẫn đến sự đoạn trừ các phiền não này hay không? Mặc dù các pháp bất thiện đi đến sự đoạn trừ bởi các pháp thiện, nhưng không phải tất cả các pháp bất thiện đều đi đến sự đoạn trừ bởi tất cả các pháp Thánh. Giống như tâm từ là thiện và tham là bất thiện, nhưng không phải vì cho rằng tâm từ là thiện, tham là bất thiện mà tham được đoạn trừ bởi tâm từ; (mà là) sân hận đi đến sự đoạn trừ bởi tâm từ. Như vậy, sau khi xác định "đây là phiền não", nó đi đến sự đoạn trừ bởi kinh (tức là pháp Thánh được dạy trong kinh). Không phải sau khi xác định "kinh là Pháp" mà nó dẫn đến sự đoạn trừ tất cả phiền não. Nhưng pháp Thánh nào của kinh là đối nghịch với nhiễm ô, thì nhiễm ô ấy đi đến sự đoạn trừ bởi pháp Thánh ấy. ၄၁. တတ္ထ ကုသလေ ဒေသိတေ သုတ္တေ ဗျာကရဏေ ဝါ သံကိလေသာ န ယုဇ္ဇန္တိ အရိယဓမ္မာ ဝါ, တေ မဟာပဒေသေ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာဝယဝေန အပကဍ္ဎိတဗ္ဗာ[Pg.221]. တတ္ထ ကိလေသေဟိ စ ဒေသိတေဟိ အရိယဓမ္မေသု စ ယဒိပိ တေန အရိယဓမ္မေန တေ ကိလေသာ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထပိ ဥတ္တရိ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ကေန ကာရဏေန ဧတေ ကိလေသာ ပဇဟိတဗ္ဗာ, ကေန ကာရဏေန အရိယဓမ္မာ ဒေသိတာတိ? ယေန ယေန ဝါ အာကာရေန အရိယဓမ္မာ ဒေသိတာ, တေန တေန ပကာရေန အယံ ကိလေသော ဌိတော. အတ္ထိ ဟိ ဧကော ကိလေသော, တေန ဝါ အရိယဓမ္မာ န အညထာ အညထာ ပဟာတဗ္ဗော, ယထာ ဒိဋ္ဌိ ရာဂေါ အဝိဇ္ဇာ စ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ. သာ စေ ဧဝဉ္စ အဝိဇ္ဇာ ဘာဝနာယ ဘူမိ ဝါ ဓမ္မာ ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ. သာယေဝ ဥဒ္ဓံဘာဂိယံ အသင်္ခတဒဿနာယ ဝိမုတ္တိယာ အနိမိတ္တေန စေတောသမာဓိနာ အမနသိကာရေန ပဟီယတိ. ဧဝံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ယေ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ ကိလေသာ ဒဿနာကာရေန အရိယဓမ္မော ဒေသိတော, ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ ဘာဝနာကာရေန အရိယဓမ္မော ဒေသိတော, ပတိသေဝနာ ပဟာတဗ္ဗာ ပတိသေဝနာကာရေန အရိယဓမ္မော ဒေသိတော, ဧဝံ ဝိနောဒနပဟာတဗ္ဗာ ယာဝ သတ္တ အာသဝါ ကာတဗ္ဗာ, ယာဝညထာ. အညထာ ဟေသ ဓမ္မော ပဟာတဗ္ဗော အညေနာကာရေန အရိယဓမ္မော ဒေသိတော, သော အရိယဓမ္မော အညထာ ပရိယေသိတဗ္ဗော. ယဒိ အယံ ဓမ္မော ပရိယေသတော ယော စ ဒေသေတိ ယေန ယေနာကာရေန, သော အရိယဓမ္မော ပရိယေသိတဗ္ဗော, တေနာကာရေန ကိလေသော ပဟီယတိ. သော တတ္ထ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗော. အထ န ယုဇ္ဇတိ ယဒိ ဟိ တေန သုတ္တေန ဝိဟိတံ သုတ္တံ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ယထာ ယုဇ္ဇတိ, တထာ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယထာ န ယုဇ္ဇတိ, တထာ န ဂဟေတဗ္ဗံ, အဒ္ဓါ ဧတံ ဘဂဝတာ န ဘာသိတံ, အာယသ္မတာ ဝါ ဒုဂ္ဂဟိတံ, ယထာ မဟာပဒေသေ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, ဘဂဝတာ ယထာဘူတံ ဒေသိတံ, ယော စ ဓမ္မော ဒေသိတော ကုသလော စ အကုသလော စ တဿ ဓမ္မဿ ပစ္စယော ပရိယေသိတဗ္ဗော. န ဟိ ပစ္စယာ ဝိနာ ဓမ္မော အပ္ပစ္စယော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တတ္ထ ကော အာကာရော ပရိယေသနာယ? 41. Ở đó, trong kinh hoặc trong luận giải, khi pháp thiện được thuyết giảng, các pháp phiền não không tương ứng, hoặc các Thánh pháp, chúng nên được chỉ ra trong Đại Tham Chiếu và được rút ra từng phần. Ở đó, đối với các phiền não đã được thuyết giảng và các Thánh pháp, nếu những phiền não ấy được đoạn trừ bởi Thánh pháp ấy, ngay cả ở đó, cũng cần phải xem xét thêm. Do nguyên nhân nào những phiền não này cần được đoạn trừ, do nguyên nhân nào các Thánh pháp được thuyết giảng? Bằng phương cách nào các Thánh pháp được thuyết giảng, bằng phương cách đó phiền não này tồn tại. Thật vậy, có một phiền não cần được đoạn trừ bởi Thánh pháp ấy chứ không phải bằng cách khác, giống như tà kiến, tham ái và vô minh cần được đoạn trừ bằng tri kiến. Và cũng vậy, vô minh ấy hoặc các pháp là đối tượng của sự tu tập cần được đoạn trừ bằng sự tu tập. Chính nó là phần thượng, được đoạn trừ bởi sự giải thoát do thấy được pháp vô vi, bởi tâm định vô tướng, bởi sự không tác ý. Như vậy, cần phải xem xét cả ý nghĩa và văn tự. Những phiền não nào cần được đoạn trừ bằng tri kiến, Thánh pháp được thuyết giảng theo phương cách của tri kiến; (những phiền não nào) cần được đoạn trừ bằng sự tu tập, Thánh pháp được thuyết giảng theo phương cách của sự tu tập; (những phiền não nào) cần được đoạn trừ bằng sự thực hành, Thánh pháp được thuyết giảng theo phương cách của sự thực hành; như vậy, (các phiền não) cần được đoạn trừ bằng sự xua tan, cho đến bảy lậu hoặc cần được thực hiện, cho đến các cách khác. Thật vậy, pháp này cần được đoạn trừ bằng cách khác, Thánh pháp được thuyết giảng bằng phương cách khác, Thánh pháp ấy cần được tìm cầu bằng cách khác. Nếu pháp này được tìm cầu, và người thuyết giảng thuyết giảng bằng phương cách nào, thì Thánh pháp ấy cần được tìm cầu, bằng phương cách đó, phiền não được đoạn trừ. Điều đó cần được xem xét ở đây. Nếu không tương ứng, nếu kinh được sắp đặt bởi kinh đó cần được điều tra. Như thế nào tương ứng, nên được chấp nhận như thế ấy. Như thế nào không tương ứng, không nên được chấp nhận như thế ấy. Chắc chắn điều này không được Đức Thế Tôn nói ra, hoặc đã được vị trưởng lão hiểu sai. (Nó) nên được chỉ ra trong Đại Tham Chiếu như thế nào, (rằng) Đức Thế Tôn đã thuyết giảng đúng như thật. Và pháp nào đã được thuyết giảng, dù là thiện hay bất thiện, nhân duyên của pháp ấy cần được tìm cầu. Vì rằng không có nhân duyên, pháp không thể sanh khởi, không có nhân duyên. Ở đó, phương cách tìm cầu là gì? တတ္ထ တထာရူပံ သဟေတု သပ္ပစ္စယံ သောယံ ဓမ္မော ဝုတ္တောတိ ဣဒံ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. သော စ ပစ္စယော တိဝိဓော – မုဒု မဇ္ဈော အဓိမတ္တော. တတ္ထ မုဒုမှိ ပစ္စယေ မုဒုဓမ္မော ဂဟေတဗ္ဗော, ဧဝံ သတျေသ ပစ္စယော ဒုဝိဓော ပရံပရာပစ္စယော စ သမနန္တရပစ္စယော စ. သော ပစ္စယော မုဒုတေန ဗျာဓိမတ္တံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. ကိံ ကာရဏံ? အညတရောပိ ပစ္စယော အညေဟိ ပစ္စယေဟိ ပရိယတ္တိံ ဝါ ပါရိပူရိံ ဝါ ဂစ္ဆတိ. တတ္ထ ယော ဓမ္မော ဒေသိတော, တဿ ဓမ္မဿ [Pg.222] ဧတေန ဝါ ကာရဏေန ဝါ ဟေတု ပရိယေသိတဗ္ဗော. ယထာ ပစ္စယော ဟေတုနာ ပစ္စယေန စ, သော တဿ ဓမ္မဿ နိဿန္ဒော ပရိယေသိတဗ္ဗော. ယထာ နိဒ္ဒိဋ္ဌော အဓိဋ္ဌာနေ ပဓာနံ ပရိယေသတိ, သော ပစ္စယော ပရိယေသိတဗ္ဗော. န ဟိ မုဒုဿ ဓမ္မဿ အဓိမတ္တော နိဿန္ဒော အဓိမတ္တဿ ဝါ နိဿန္ဒဿ မုဒုဓမ္မော, အထ မုဒုဿ မုဒု မဇ္ဈာယ မဇ္ဈော အဓိမတ္တဿ အဓိမတ္တော ယုဇ္ဇတိ, တံ ဂဟေတဗ္ဗံ, အထ န ယုဇ္ဇတိ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ယဉ္စ ဘဂဝါ အာရဘတိ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ, တံယေဝ ဓမ္မံ မဇ္ဈန္တပရိယောသာနံ ဒေသေတိ, ယထာ သုတ္တာဓိဋ္ဌာနေ ဓမ္မာ အာဒိမှိ နိဒ္ဒိသတိ, တံယေဝ ဗဟု တဿ သုတ္တဿ ပရိယောသာနံ. တဿ ဟိ ဓမ္မဿ ဝသေန တံ သုတ္တံ ဟောတိ ဂါထာ ဝါ ဗျာကရဏံ ခုဒ္ဒကံ မဟန္တံ ဝါ, ယထာ ပန ဒုဝိဓာ အနုရူပန္တိ ဝါ ထပနာ စ ဒေသနာထပနာ. ရူပန္တိပိ ဓမ္မဿ ပရိယေသိတဗ္ဗာ. ယထာ စ ဘဂဝတာ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ သံဝရဏံ ဒေသိတံ တဏှာယ နိဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဣစ္ဆာဝ ဟောတိ. ဒေသေတိ ယထာ ဂေါပါလကောပမေ သုတ္တေ အညေဟိပိ သုတ္တေဟိ ဘဂဝါ ဘာသတိ ဣစ္ဆာဝ ဟောတိ မဇ္ဈိမနိကာယေ ဝိတက္ကော အယံ ဘဂဝတော ဒေသနာနုရူပန္တိ ဣတိ သော ဓမ္မော အညေသုပိ ဝေယျာကရဏေသု ပရိယေသိတဗ္ဗော. န ဟိ ဧကံ ဟိ သုတ္တေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယုဇ္ဇနံ တံ ဂဟေတဗ္ဗံ. Ở đó, điều này cần được điều tra: 'Pháp này được nói là có nhân, có duyên, và tương ứng như vậy.' Và duyên ấy có ba loại: hạ, trung, và thượng. Ở đó, trong duyên hạ, pháp hạ cần được chấp nhận. Khi như vậy, duyên này có hai loại: duyên gián tiếp và duyên vô gián. Duyên thượng cần được tìm cầu từ duyên hạ. Nguyên nhân là gì? Một duyên nào đó đạt đến sự viên mãn hoặc sự hoàn thiện nhờ các duyên khác. Ở đó, pháp nào được thuyết giảng, nhân của pháp ấy cần được tìm cầu bằng nguyên nhân này. Duyên cần được tìm cầu bằng nhân, và nhân cần được tìm cầu bằng duyên. Kết quả của pháp ấy cần được tìm cầu. Như người đã được chỉ dẫn tìm kiếm sự nỗ lực trong quyết tâm, duyên ấy cần được tìm cầu. Vì rằng pháp thượng không phải là kết quả của pháp hạ, và pháp hạ không phải là kết quả của pháp thượng. Nhưng nếu hạ tương ứng với hạ, trung với trung, thượng với thượng, điều đó nên được chấp nhận. Nếu không tương ứng, không nên được chấp nhận. Và pháp nào Đức Thế Tôn bắt đầu thuyết giảng, chính pháp ấy Ngài thuyết giảng từ giữa đến cuối. Giống như trong nền tảng của kinh, các pháp được chỉ ra ở phần đầu, chính điều đó là phần kết của nhiều kinh. Thật vậy, tùy theo pháp ấy mà kinh đó là kệ ngôn hay luận giải, ngắn hay dài. Hơn nữa, có hai loại thiết lập: thiết lập tương ứng và thiết lập giáo pháp. Hình thức của pháp cũng cần được tìm cầu. Và như Đức Thế Tôn đã thuyết giảng sự phòng hộ năm căn để chế ngự tham ái, đó là ý muốn. Như Ngài thuyết giảng trong kinh ví dụ người chăn bò, và trong các kinh khác Đức Thế Tôn cũng nói, đó là ý muốn trong Trung Bộ Kinh. (Nên có) sự suy xét rằng: 'Điều này phù hợp với lời dạy của Đức Thế Tôn.' Do đó, pháp ấy cần được tìm cầu trong các luận giải khác. Thật vậy, không nên chỉ thấy (pháp) trong một kinh duy nhất. Cái gì tương ứng, cái đó nên được chấp nhận. ၄၂. တတ္ထ ကတမံ အနုညာတံ? ယံ ကိဉ္စိ သုတ္တံ ဘဂဝတာ န ဘာသိတံ တဉ္စ သုတ္တေသုယေဝ န္ဒိဿတိ, ဧဝမေတံ ဓာရေတဗ္ဗံ. ယထာ အသုကေန ဘာသိတန္တိ, တံ သုတ္တံ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ကိံ နု ခေါ ဣမံ သုတ္တံ အနုညာတံ ခမံ ဘဂဝတော ဥဒါဟု နာနုညာတံ ခမံ, ကိဉ္စိ ရူပဉ္စ သုတ္တံ ဘဂဝတော အနုညာတံ ခမံ ကိဉ္စိ ရူပဉ္စ နာနုညာတံ ခမံ? ယံ သဗ္ဗသော အနောတာရေတွာ ဒသဗလော ဂေါစရံ ဒေသေတိ, တံ သဗ္ဗံ သုတ္တံ ဘဂဝတော နာနုညာတံ ခမံ. အတ္ထိပိ သော သာဝကော ဒသဗလာနံ ဂေါစရံ ဇာနာတိ ဩဓိသော အနောဓိသော, တံ ပန ဗလံ သဗ္ဗသော န ဇာနာတိ အညထာ နာမ သဝနေန, ယထာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန ယေန ဗြာဟ္မဏော ဩဝဒိတော, တဿ အာယသ္မတော နတ္ထိ ဣန္ဒြိယဗလဝေမတ္တဉာဏံ, တေန ပုဂ္ဂလပရော ပရဉ္စ တံ အဇာနန္တော သတိ ဥတ္တရိကရဏီယေ ဥပ္ပာဒိတော, သော ဘဂဝတာ အပသာဒိတော. ယထာဝ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဘာဂိနေယျံ ဩဝဒတိ အနန္တရိယသမန္နာဂတော ဣဒ္ဓိပါဋိဟီရေန အင်္ဂုလိယော အဒီပေတွာ [Pg.223] ယံ သဗ္ဗေသံ ဓမ္မာနံ ကမ္မသမာဒါနာနံ ဟေတုသော ဌာနသော ယထာဘူတံ ဉာဏံ, တဿ အာယသ္မတော သံဝိဇ္ဇတေ, တေန နံ ဩဝဒတိ, တံ ဘဂဝါ ကရောတိ. 42. Trong ấy, thế nào là kinh được chấp thuận? Bất cứ kinh nào không do đức Thế Tôn thuyết giảng và kinh ấy chỉ được thấy trong các kinh điển, nên thọ trì kinh ấy như thế này. Cần phải thẩm xét kinh ấy rằng: ‘Kinh này đã được người tên là... thuyết giảng như thế nào?’ Kinh này có thích hợp với sự chấp thuận của đức Thế Tôn chăng, hay là không thích hợp với sự chấp thuận? Một vài kinh có hình thức thích hợp với sự chấp thuận của đức Thế Tôn, và một vài kinh có hình thức không thích hợp với sự chấp thuận. Bất cứ kinh nào mà bậc Thập Lực thuyết giảng về cảnh giới (trí tuệ) mà không hoàn toàn đi xuống (tà kiến), tất cả kinh ấy không thích hợp với sự chấp thuận của đức Thế Tôn. Có vị thinh văn biết cảnh giới của các bậc Thập Lực một cách có giới hạn hoặc không có giới hạn, nhưng vị thinh văn ấy không biết hoàn toàn về năng lực ấy; được gọi là biết do nghe từ người khác. Giống như trưởng lão Sāriputta đã giáo huấn bà-la-môn Jayana, vị trưởng lão ấy không có trí tuệ đặc biệt về quyền và lực, do đó, không biết rằng đức Phật là bậc tối thượng hơn các cá nhân khác và sự tối thượng ấy, khi có phận sự cao hơn cần phải làm, đã được phát sinh, vị ấy đã bị đức Thế Tôn khiển trách. Hoặc giống như trưởng lão Mahākassapa giáo huấn người cháu, người đã thành tựu định vô gián, không hiển thị các ngón tay bằng thần thông biến hóa, trí tuệ nào biết đúng như thật về nguyên nhân và cơ sở của tất cả các pháp và các sự thọ trì nghiệp, trí tuệ ấy hiện hữu nơi vị trưởng lão ấy, do đó ngài giáo huấn người cháu ấy, đức Thế Tôn xem như là (chính Ngài) đã làm việc ấy. ‘‘သစေပိ ဒသ ပဇ္ဇောတေ, ဓာရယိဿသိ ကဿပ; နေဝ ဒက္ခတိ ရူပါနိ, စက္ခု တဿ န ဝိဇ္ဇတီ’’တိ. Này Kassapa, nếu ngươi có thể mang mười ngọn đèn, người ấy không có mắt, do đó không thể thấy các sắc. အပိ စ ခေါ ယထာ ဒူတော ရာဇဝစနေန သတ္တမနုသာသတိ, ဧဝံ သေသာနုဂေါ အညာတကံ ဃောသံ ပရေသံ ဒေသေတိ. အနုညာတခမသုတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ. အနနုညာတခမံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. Hơn nữa, giống như sứ giả giáo huấn chúng sanh bằng lời của vua, cũng vậy, những người còn lại tùy theo căn cơ mà thuyết giảng lời dạy đã được biết cho người khác. Nên thọ trì kinh thích hợp với sự chấp thuận. Không nên thọ trì kinh không thích hợp với sự chấp thuận. တတ္ထ ကတမော သုတ္တသင်္ကရော? ပဉ္စဝိဓံ သုတ္တံ, သံကိလေသဘာဂိယံ ဝါသနာဘာဂိယံ ဒဿနဘာဂိယံ ဘာဝနာဘာဂိယံ အသေက္ခဘာဂိယံ. အညံ အာရာဓေယျ အညံ ဒေသေတိ အညဿ စ သုတ္တဿ အတ္ထံ အညမှိ သုတ္တေ နိဒ္ဒိသတိ. သုတ္တဿ ဝါ ဟိ အနေကာကာရံ အတ္ထံ နိဒ္ဒိသတိ. အရိယဓမ္မသာဓနေ အတ္ထံ ဝိဝရတိ. ဝါသနာဘာဂိယဿ အတ္ထံ ဒဿနဘာဂိယေသု နိဒ္ဒိသတိ. ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ အတ္ထံ ဥဒ္ဓံဘာဂိယေသု နိဒ္ဒိသတိ. မုဒုမဇ္ဈာနံ ဣန္ဒြိယာနံ အဓိမတ္တေသု သုတ္တေသု နိဒ္ဒိသတိ. ဣတိ အယံ သုတ္တံ သမ္ဘေဒံ ဟေတုနာ စ နိဿန္ဒေန စ ဖလေန စ နိဒ္ဒေသေန စ မုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တတာယပိ စ အတ္ထေန စ ဗျဉ္ဇနေန စ ယော သမ္ဘေဒေါ, အယံ ဝုစ္စတိ သုတ္တသင်္ကရော. ယော အသမ္ဘေဒေါ, အယံ ဝုစ္စတိ သုတ္တဝိစယော. Trong ấy, thế nào là sự hỗn tạp của kinh? Kinh có năm loại: kinh thuộc phần phiền não, kinh thuộc phần tập khí, kinh thuộc phần kiến, kinh thuộc phần tu, và kinh thuộc phần vô học. Mong muốn điều khác, lại thuyết giảng điều khác, và chỉ ra ý nghĩa của một kinh trong một kinh khác. Hoặc chỉ ra ý nghĩa có nhiều hình thức của kinh. Mở bày ý nghĩa trong việc thành tựu thánh pháp. Chỉ ra ý nghĩa của kinh thuộc phần tập khí trong các kinh thuộc phần kiến. Chỉ ra ý nghĩa của các kiết sử thuộc hạ phần trong các kinh thuộc thượng phần. Chỉ ra (ý nghĩa) của các căn mềm và trung bình trong các kinh (dành cho người có) căn bén nhạy. Như vậy, sự hỗn tạp nào của kinh có do nhân, do hệ quả, do quả, do sự chỉ dẫn, do (căn) mềm-trung-bén, do ý nghĩa, và do văn tự, sự hỗn tạp này được gọi là sự hỗn tạp của kinh (suttasaṅkara). Sự không hỗn tạp nào, sự ấy được gọi là sự phân tích kinh (suttavicaya). တတ္ထာယံ ဥဒ္ဒါနဂါထာ Đây là kệ tóm lược về các vấn đề ấy: ပုရိမာနံ အက္ခဏ္ဍံ, ယထာဘူတဿ ပစ္စယော; နိဿန္ဒော ဝါသနာသဒ္ဓိ, အနုညာ သုတ္တသင်္ကရော. Kinh không gián đoạn của các kinh trước, nhân của sự như thật, hệ quả, (năm kinh) cùng với phần tập khí, sự chấp thuận, và sự hỗn tạp của kinh. ထေရဿ မဟာကစ္စာယနဿ (Tác phẩm) của trưởng lão Mahākaccāyana. သုတ္တဝိစယော နာမ စတုတ္ထဘူမိ. Phẩm thứ tư tên là Sự Phân Tích Kinh. ၅. ပဉ္စမဘူမိ 5. Phẩm thứ năm ၄၃. တတ္ထ ကတမော ဟာရဝိဘင်္ဂေါ? ယတ္ထ သောဠသ ဟာရာ အက္ခရသော ဘေဒံ ဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထ အာဒိမှိ ဒေသနာဟာရော. တတ္ထ အယံ ဂါထာ ကုသလာ ဝါ အကုသလာ ဝါ သစ္စာနိ ဝါ သစ္စေကဒေသော ဝါ. ကိံ ဒေသိတန္တိ? သုတ္တေ ဝီမံသာ ဒေသနာဟာရော. ယထာ အရိယသစ္စာနိ နိက္ခေပေါ စတ္တာရိ သစ္စာနိ [Pg.224] သာဓာရဏာနိ အသာဓာရဏာနိ စ. ယာနိ စ အဋ္ဌာရသ ပဒါနိ ဒုက္ခတော သတ္တ ပဒါနိ သင်္ခေပေန ကာယိကေန စေတသိကေန ဒုက္ခေန, အပ္ပိယသမ္ပယောဂေန ပိယဝိပ္ပယောဂေန စ တီဟိ စ သင်္ခတာဟိ. တတ္ထ တီဏိ သင်္ခတလက္ခဏာနိ တိဿော ဒုက္ခတာ ဥပ္ပာဒေါ သင်္ခတလက္ခဏံ, သင်္ခါရဒုက္ခတာယ ဒုက္ခတာ စ သင်္ခတလက္ခဏံ, ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာယ ဒုက္ခတာတိ အညထတ္ထံ စ သင်္ခတလက္ခဏံ, ဒုက္ခဒုက္ခတာယ စ ဒုက္ခတာ, ဣမေသံ တိဏ္ဏံ သင်္ခတလက္ခဏာနံ တီသု ဝေဒနာဘူမီသု အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ ဥပ္ပာဒေါ သင်္ခတလက္ခဏံ, သင်္ခါရဒုက္ခတာယ စ ဒုက္ခတာ တယော သင်္ခတလက္ခဏံ, သုခါ ဝေဒနာယ စ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာယ စ ဒုက္ခတာတိ အညထတ္တံ သင်္ခတလက္ခဏံ, ဒုက္ခာဝေဒနာ ဒုက္ခဒုက္ခတာ စ ဒုက္ခတာ ဣမမှိ ဣမေသု နဝပဒေသု ပဌမကေသု သတ္တသု ပဒေသု သောဠသသု ပဒေသု ဒုက္ခာ ပရိယေသိတဗ္ဗာ, ဧကာဒသ ဒုက္ခတာယ စ လက္ခဏံ နိဒ္ဒေသေ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ပါတုဘာဝလက္ခဏာ ဇာတိယာ စ ပါတုဘာဝစုတိလက္ခဏော စုတောတိ ဝိတ္ထာရေန ပန္နရသပဒါနိ ကတ္တဗ္ဗာနိ, ဧဝံ သာဓာရဏာနိ အသာဓာရဏာနိ စ သတ္တသု ဒသသု ပဒေသု သညာသ တိဝိဓေ စ သာသနပ္ပဋ္ဌာနေ အဋ္ဌာရသဝိဓေသု စ သုတ္တာဓိဋ္ဌာနေသု ဒသဝိဓေသု စ သုတ္တဝိဓေယျေသု သောဠသဝိဓေသု စ ဟာရေသု ဧကဝီသတိဝိဓာယ စ ပဝိစယဝီမံသာယာတိ ဣဒံ ဒေသိတံ. ယထာဘူတဉ္စ ဒေသိတန္တိ, အယံ ဝုစ္စတိ ဒေသနာဟာရော. 43. Trong ấy, thế nào là sự phân tích các phương pháp? Nơi mười sáu phương pháp được phân chia theo từng chữ. Trong đó, đầu tiên là phương pháp thuyết giảng. Về điều này, có kệ rằng: ‘Thiện hay bất thiện, các sự thật hay một phần của sự thật.’ Sự thẩm xét trong kinh rằng: ‘Điều gì đã được thuyết giảng?’ và việc trình bày các Thánh đế như thế nào, đó là phương pháp thuyết giảng. Bốn sự thật, chung và không chung. Và mười tám mục từ khổ, tóm tắt có bảy mục: khổ thân, khổ tâm, khổ do gặp điều không ưa, khổ do xa lìa điều ưa, và ba pháp hữu vi. Trong đó, có ba đặc tính của pháp hữu vi và ba loại khổ. Sự sanh là đặc tính của pháp hữu vi; trong khổ do hành, tính chất khổ cũng là đặc tính của pháp hữu vi; trong khổ do biến hoại, tính chất khổ tức là sự khác đi cũng là đặc tính của pháp hữu vi; và trong khổ khổ, tính chất khổ của ba đặc tính hữu vi này. Trong ba cảnh giới của thọ, đối với thọ không khổ không lạc, sự sanh là đặc tính của pháp hữu vi; và trong khổ do hành, ba đặc tính hữu vi là tính chất khổ. Đối với thọ lạc, khổ do biến hoại và tính chất khổ tức là sự khác đi là đặc tính của pháp hữu vi. Thọ khổ và khổ khổ là tính chất khổ ở đây. Như vậy, trong chín mục này, trong bảy mục đầu tiên, trong mười sáu mục, cần phải tìm kiếm các loại khổ. Và đặc tính của mười một loại khổ đã được chỉ ra trong phần chỉ dẫn. Sanh có đặc tính là sự xuất hiện. Chết có đặc tính là sự hoại diệt của sự xuất hiện. Như vậy, cần phải trình bày chi tiết mười lăm mục. Như vậy, các kinh chung và không chung đã được thuyết giảng trong bảy mục, mười mục, trong các loại nền tảng giáo pháp của trí tuệ và niệm, trong mười tám loại cơ sở của kinh, trong mười loại sự sắp xếp kinh, trong mười sáu phương pháp, và trong hai mươi mốt loại phân tích và thẩm xét. Và kinh nào được thuyết giảng đúng như thật, điều này được gọi là phương pháp thuyết giảng. ၄၄. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရော? 44. Trong ấy, thế nào là phương pháp phân tích? ပဒံ ပဉှာ စ ပုစ္ဆာ စ, ကိံ ပုဗ္ဗံ ကိဉ္စ ပစ္ဆိမံ; အနုဂီတိ သာ စ ဝိစယော, ဟာရော ဝိစယောတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. Mục từ, vấn đề, và câu hỏi; điều gì trước, điều gì sau; sự lặp lại, và sự phân tích ấy; phương pháp được chỉ ra là phương pháp phân tích. ပဒန္တိ ပဌမံ ပဒံ. တဿ ကော အတ္ထော? ယံ ဘဂဝါ ပုဋ္ဌော အာယသ္မတာ အဇိတေန တံ ဂဟေတဗ္ဗံ, ကတိပဒါနိ ပုဋ္ဌာနိ ယထာကိံ ကေနဿု နိဝုတော လောကောတိ ဂါထာ, ဣမာနိ ကတိပဒါနိ စတ္တာရိ ဣတိ ဝိသဇ္ဇနာယ ပုစ္ဆာ. ယတ္တကေဟိ ပဒေဟိ ဘဂဝတာ ဝိသဇ္ဇိတာနိ ပဒါနိ ဣတိ ပုစ္ဆာယ စ ယာ ပဒါနံ သင်္ကာသနာ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ပဒန္တိ. ‘Mục từ’ là mục từ đầu tiên. Ý nghĩa của nó là gì? Nên lấy (ý nghĩa) mà trưởng lão Ajita đã hỏi đức Thế Tôn. Đã hỏi bao nhiêu mục từ? Ví dụ, đã hỏi kệ: ‘Thế gian bị che lấp bởi cái gì?’ Có bao nhiêu mục từ? Bốn mục từ này. Đây là câu hỏi để được giải đáp. Các mục từ (được hỏi) đã được đức Thế Tôn giải đáp bằng bao nhiêu mục từ? Như vậy, sự kết hợp của các mục từ trong câu hỏi, điều này được gọi là ‘các mục từ’. ပဉှာတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ. ကတိ ပဉှာ? ဧကော ဝါ ဒွေ ဝါ တဒုတ္တရိ ဝါ ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ဧကော ပဉှော, အတ္ထာနုပရိဝတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ ဟောတိ, သမ္ဗဟုလာနိပိ ပဒါနိ ဧကမေဝတ္ထံ ပုစ္ဆတိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ အနုပရိဝတ္တီနိ တံ ဗျဉ္ဇနေန ဧကော ပဉှောဝ ဟောတိ. ကေနဿု နိဝုတော လောကောတိ [Pg.225] လောကံ သန္ဓာယ ပုစ္ဆတိ, ကေနဿု နပ္ပကာသတိ ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသီတိ တံယေဝ ပုစ္ဆတိ. ကိံသု တဿ မဟဗ္ဘယန္တိ တံယေဝ ပုစ္ဆတိ. ဧဝံ အတ္ထာနုပရိဝတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ ဧကော ပဉှော ဟောတိ, သော ပဉှော စတုဗ္ဗိဓော ဧကံသဗျာကရဏီယော ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယော ဌပနိယောတိ. တတ္ထ စက္ခု အနိစ္စန္တိ ဧကံသဗျာကရဏီယော, ယံ အနိစ္စံ တံ ဒုက္ခန္တိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော, သိယာ အနိစ္စံ န စက္ခု, ယာနိပိ အာယတနာနိ စ န စက္ခု, တာနိပိ အနိစ္စန္တိ န စက္ခုယေဝ, အယံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော, ယံ စက္ခု တံ စက္ခုန္ဒြိယံ နေတိ ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယော, တံ စက္ခု တထာဂတောတိ ဌပနိယော. အညတြ စက္ခုနာတိ ဌပနိယော ပဉှော. ဣဒံ ပဉှံ ဘဂဝါ ကိံ ပုစ္ဆိတော, လောကဿ သံကိလေသော ပုစ္ဆိတော. ကိံ ကာရဏံ? တိဝိဓော ဟိ သံကိလေသော တဏှာသံကိလေသော စ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော စ ဒုစ္စရိတသံကိလေသော စ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတောတိ အဝိဇ္ဇံ ဒဿေတိ, ဇပ္ပာတိ တဏှံ ဒဿေတိ, မဟဗ္ဘယန္တိ အကုသလဿ ကမ္မဿ ဝိပါကံ ဒဿေတိ, သောတံ နာမ သုခဝေဒနီယဿ ကမ္မဿ ဒုက္ခဝေဒနီယော ဝိပါကော ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီတိ ဘဂဝါ ဝိသဇ္ဇေတိ, စတူဟိ ယော ပဒေဟိ အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကောတိ…ပေ… ဧဝံ ဝုစ္စတိ. Vấn đề là bốn câu này. Có bao nhiêu vấn đề? Một, hai, hay nhiều hơn. Bốn câu này là một vấn đề, (khi) văn tự tùy chuyển theo ý nghĩa, (nghĩa là) nhiều câu cũng hỏi về một ý nghĩa. Bốn câu này tùy chuyển theo văn tự đó, nên chỉ là một vấn đề. (Câu hỏi) 'Thế gian bị cái gì che đậy?' là hỏi nhắm đến thế gian. (Câu hỏi) 'Do đâu không chiếu sáng, hãy nói sự nhiễm ô là gì?' cũng hỏi về điều ấy. (Câu hỏi) 'Cái gì là nỗi sợ hãi lớn của nó?' cũng hỏi về điều ấy. Như vậy, văn tự tùy chuyển theo ý nghĩa là một vấn đề. Vấn đề ấy có bốn loại: vấn đề cần trả lời dứt khoát, vấn đề cần trả lời phân tích, vấn đề cần trả lời bằng cách hỏi lại, và vấn đề cần gác lại. Trong đó, (câu hỏi) 'Con mắt có vô thường không?' là vấn đề cần trả lời dứt khoát. (Câu hỏi) 'Cái gì vô thường, cái đó là khổ phải không?' là vấn đề cần trả lời phân tích. Có thể là vô thường, nhưng không phải con mắt. 'Những xứ nào không phải là con mắt, chúng cũng vô thường phải không?' (Câu trả lời là) 'Không chỉ con mắt (là vô thường)'. Đây là vấn đề cần trả lời phân tích. (Câu hỏi) 'Cái gì là con mắt, cái đó có phải là nhãn quyền không?' là vấn đề cần trả lời bằng cách hỏi lại. (Câu hỏi) 'Con mắt đó có phải là Như Lai không?' là vấn đề cần gác lại. (Hỏi) ngoài con mắt ra, là vấn đề cần gác lại. Vấn đề này được hỏi đến Đức Thế Tôn là gì? Sự ô nhiễm của thế gian được hỏi đến. Lý do là gì? Vì sự ô nhiễm có ba loại: ô nhiễm do tham ái, ô nhiễm do tà kiến, và ô nhiễm do ác hạnh. Trong đó, (câu) 'bị vô minh che đậy' chỉ ra vô minh. (Câu) 'do thèm khát' chỉ ra tham ái. (Câu) 'nỗi sợ hãi lớn' chỉ ra quả của nghiệp bất thiện. Đức Thế Tôn trả lời bằng bốn câu, 'Thế gian bị vô minh che đậy'... v.v... được nói như vậy. ၄၅. တဒုတ္တရိ ပဋိပုစ္ဆတိ, သဝန္တိ သဗ္ဗဓိ သောတာတိ ဂါထာ, စတ္တာရိ ပဒါနိ ပုစ္ဆတိ တံ ဘဂဝါ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ဝိသဇ္ဇေတိ. 45. Hơn nữa, vị ấy hỏi lại bằng kệ ngôn: 'Các dòng chảy khắp nơi'. Vị ấy hỏi bốn câu, Đức Thế Tôn trả lời điều đó bằng hai câu. ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ, သတိ တေသံ နိဝါရဏံ; သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ, ပညာယေတေ ပိဓီယရေ. Những dòng chảy nào trong thế gian, niệm là sự ngăn ngừa chúng. Ta nói sự phòng hộ các dòng chảy, chúng được che lấp bởi trí tuệ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ဝိသဇ္ဇေတိ. ဣဒံ ပဒန္တိ ပုစ္ဆိတော, တဿ သံကိလိဋ္ဌဿ လောကဿ ဝေါဒါနံ ပုစ္ဆိတော, သောတာနိ ဆ တဏှာကာယာ ဗဟုလာဓိဝစနေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဘဝန္တိ သဗ္ဗေဟိ အာယတနေဟိ. တာနိ သောတာနိ ကေန နိဝါရိယန္တီတိ ပရိယုဋ္ဌာနပဟာနံ ပုစ္ဆတိ, ကေန သောတာ ပိဓီယရေတိ အနုသယသမုဂ္ဃာတံ ပုစ္ဆတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ ဆသု ဒွါရေသု သတိယာ ဒေသေတိ, ယော ဟိ သမ္ပဇာနော ဝိဟရတိ သတိဒေါဝါရိကေ စ တဿ ဣန္ဒြိယာနိ ဂုတ္တာနိ သမ္ဘဝန္တိ. တတ္ထ ဂုတ္တေသု ဣန္ဒြိယေသု ယာ ယာ ဝိပဿနာ, သာ သာ တေသံ တေသံ သောတာနံ တဿာ စ အဝိဇ္ဇာယ ယော လောကော နိဝုတော အစ္စန္တပဟာနာယ သံဝတ္တတိ. ဧဝံ သောတာနိ ပိဟိတာနိပိ ဘဝန္တိ တတော ဥတ္တရိ ပုစ္ဆတိ. (Ngài) trả lời bốn câu này bằng hai câu. Câu này được hỏi là gì? Sự thanh tịnh của thế gian ô nhiễm ấy được hỏi đến. Các dòng chảy, tức sáu thân ái, được chỉ ra bằng cách gọi tên theo số nhiều, bởi tất cả các xứ. (Câu hỏi) 'Các dòng chảy ấy được ngăn ngừa bởi cái gì?' là hỏi về sự đoạn trừ các phiền não triền. (Câu hỏi) 'Các dòng chảy được che lấp bởi cái gì?' là hỏi về sự nhổ bật các phiền não tùy miên. Ở đây, Đức Thế Tôn thuyết giảng về niệm ở sáu cửa. Vì vị nào sống có tỉnh giác và có niệm làm người gác cửa, các căn của vị ấy trở nên được phòng hộ. Ở đây, khi các căn được phòng hộ, tuệ quán nào (phát sinh), tuệ quán ấy dẫn đến sự đoạn trừ hoàn toàn các dòng chảy ấy và (sự đoạn trừ) vô minh mà thế gian bị che đậy bởi nó. Như vậy, các dòng chảy cũng trở nên được che lấp. Sau đó, vị ấy hỏi thêm. ပညာ [Pg.226] စ သတိ စ နာမရူပဿ ခေါ တဿ ဘဂဝန္တံ ပုဋ္ဌုမာဂမ္မ ကတ္ထေတံ ဥပသမ္မတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ဘဂဝါ ဧကေန ပဒေန ဝိသဇ္ဇေတိ. Vị ấy hỏi Đức Thế Tôn câu hỏi này: 'Trí tuệ và niệm, và danh sắc ấy, chúng lắng dịu ở đâu?'. Đức Thế Tôn trả lời bốn câu này bằng một câu. ယမေတံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ, အဇိတ တံ ဝဒါမိ တေ…ပေ…; ဝိညာဏဿ နိရောဓေန, ဧတ္ထေတံ ဥပသမ္မတိ. Này Ajita, câu hỏi mà ngươi đã hỏi, Ta sẽ nói cho ngươi điều đó... Do sự diệt của thức, ở đây, điều ấy lắng dịu. ဣမိနာ ပဉှေန ကိံ ပုစ္ဆတိ? အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုံ ပုစ္ဆတိ, တံ ဘဂဝါ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ဝိသဇ္ဇေတိ. တတ္ထ ပဌမေန ပဉှေန သံကိလေသံ ပုစ္ဆတိ. ဒုတိယေန ပဉှေန ဝေါဒါနံ ပုစ္ဆတိ. တတိယေန ပဉှေန သောပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုံ ပုစ္ဆတိ. စတုတ္ထေန ပဉှေန အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုံ ပဋိပုစ္ဆတိ တတော ဥတ္တရိ ပဋိပုစ္ဆတိ. Bằng câu hỏi này, vị ấy hỏi điều gì? Vị ấy hỏi về Vô dư y Niết-bàn giới. Đức Thế Tôn trả lời điều đó bằng Vô dư y Niết-bàn giới. Trong đó, bằng câu hỏi thứ nhất, vị ấy hỏi về sự ô nhiễm. Bằng câu hỏi thứ hai, vị ấy hỏi về sự thanh tịnh. Bằng câu hỏi thứ ba, vị ấy hỏi về Hữu dư y Niết-bàn giới. Bằng câu hỏi thứ tư, vị ấy hỏi lại về Vô dư y Niết-bàn giới. Sau đó, vị ấy hỏi lại thêm nữa. ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ, ယေ စ သေခါ ပုထူ ဣဓ; တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ, ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ မာရိသ. Và những vị đã liễu tri các pháp, và nhiều vị hữu học ở đây, thưa ngài, bậc trí tuệ, khi được hỏi, xin hãy nói cho tôi về hành trạng của các vị ấy. ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ပုစ္ဆတိ. ကတိ စ ပန တေ ပဉှေ သင်္ခါတဓမ္မာ စ အရဟန္တာ သေက္ခာ စ? ကိံ ပုဗ္ဗံ ကိဉ္စ ပစ္ဆိမန္တိ အယမတ္ထော. တတ္ထ ကတရံ ပဌမံ ပုစ္ဆတိ, ကတရံ ပစ္ဆာ? အရဟန္တံ ပဌမံ ပုစ္ဆတိ. သေက္ခဓမ္မေ တတ္ထ ကေန ပဒေန သင်္ခါတဓမ္မာတိ အရဟန္တော ဂဟိတာ, ပုထူတိ သေက္ခာ ဂဟိတာ. တေသံ မေ နိပကောတိ သာဓာရဏံ ပဒံ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆတိ. တဿ သာဓာရဏာနိ စ အသာဓာရဏာနိ စ ပဉှေသု ပုစ္ဆိတဗ္ဗာနိ. တံ ဘဂဝါ ဝိသဇ္ဇေတိ. န တထာ ပုဋ္ဌံ, ပဌမံ ပုဋ္ဌံ, တံ ပစ္ဆာ ဝိသဇ္ဇေတိ. ယံ ပစ္ဆာ ပုစ္ဆိတံ ပဌမံ ဝိသဇ္ဇေတိ. ကိဉ္စ ဣဒံ ပုစ္ဆိတံ ဝိသုဒ္ဓါနံ ဝိသုဇ္ဈန္တာနဉ္စ ကာ ဣရိယာတိ ဣဒံ ပုစ္ဆိ, တံ ကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျ. မနသာနာဝိလော သိယာတိ ပရိယုဋ္ဌာနာနိ ဝိတက္ကေန စ ဘဂဝါ နိဝါရေတိ, ဒွေ ပန ဝိတက္ကအနာဝိလတာယ ပရိယုဋ္ဌာနံ, ယထာ နီဝရဏေသု နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ကုသလာ သဗ္ဗဓမ္မေသူတိ အရဟန္တံ ဝိသဇ္ဇေတိ. Vị ấy hỏi bốn câu này. Có bao nhiêu vấn đề trong đó? (Đó là) các vị đã liễu tri các pháp, tức các vị A-la-hán, và các vị hữu học. Ý nghĩa là: 'Vị nào trước, vị nào sau?'. Trong đó, vị nào được hỏi trước, vị nào được hỏi sau? Vị A-la-hán được hỏi trước. Các pháp hữu học ở đây, bằng câu nào (được hỏi)? Bằng (câu) 'saṅkhātadhammā', các vị A-la-hán được hiểu. Bằng (câu) 'puthū', các vị hữu học được hiểu. Bằng câu 'tesaṃ me nipako', là một câu chung, vị ấy hỏi Đức Thế Tôn. Trong các câu hỏi, những điểm chung và không chung của vị ấy cần được hỏi. Đức Thế Tôn trả lời điều đó. (Ngài) không trả lời như đã được hỏi: điều được hỏi trước, Ngài trả lời sau; điều được hỏi sau, Ngài trả lời trước. Và điều này được hỏi là gì? 'Hành trạng của các vị đã thanh tịnh và các vị đang thanh tịnh là gì?' - điều này đã được hỏi. Điều đó (được trả lời bằng câu) 'Không nên tham đắm trong các dục. Tâm không nên bị vẩn đục'. Đức Thế Tôn ngăn ngừa các phiền não triền bằng tầm. Hơn nữa, hai (cách ngăn ngừa) phiền não triền là bằng tầm và sự không vẩn đục, như đã được chỉ ra trong các triền cái. Bằng (câu) 'Thiện xảo trong tất cả các pháp', Ngài trả lời về vị A-la-hán. ကေနဿု တရတိ ဩဃန္တိ ဂါထာ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ. စတ္တာရောယေဝ ပဉှာ. ကိံ ကာရဏံ, န ဟိ ဧတ္ထ အတ္ထာနုပရိဝတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ ယထာ ပဌမံ အဇိတပဉှေသု, တဿ န ဧကံသေန ဗဟူနိ ဝိသဇ္ဇနာနိ, ဗဟုကာ ပဉှာ, ဧကောဝ န စာပိ, သဗ္ဗေ ပုစ္ဆတိ, ပုဗ္ဗေ ဝိသဇ္ဇိတော, ယထာ စတုတ္ထော အဇိတောပဉှေ, ယံ [Pg.227] ဧတ္ထ ယထာဘူတံ ပရိယေသနာပဒဗန္ဓေန ဝိသဇ္ဇနာယော ဧဝံ ယထာဘူတံ ပရိယေသတိ. ယော ပုန ဧတ္ထ ယံ ဧဝံ ပုစ္ဆတိ တတ္ထ အယမာကာရော ပုစ္ဆနာယံ အန္တောဇဋာ ဗဟိဇဋာတိ ဂါထာ ပုစ္ဆိတဝိသဇ္ဇနာယ မဂ္ဂိတဗ္ဗာ. ကထံ ဝိသဇ္ဇိတာတိ ဘဂဝါတိ ဝိသဇ္ဇေတိ? သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညောတိ ဂါထာ. တတ္ထ စိတ္တဘာဝနာယ သမထာ, ပညာဘာဝနာယ ဝိပဿနာ. တတ္ထ ဧဝံ အနုမီယတိ, ယေ ဓမ္မာ သမထေန စ ဝိပဿနာယ စ ပဟီယန္တိ, တေ ဣမေ အန္တောဇဋာ ဗဟိဇဋာ. တတ္ထ ဝိသဇ္ဇနံ သမထေန ရာဂေါ ပဟီယတိ, ဝိပဿနာယ အဝိဇ္ဇာ. အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုကော ရာဂေါ အန္တောဇဋာ, ဗာဟိရဝတ္ထုကော ရာဂေါ ဗဟိဇဋာ. အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, အယံ အန္တောဇဋာ. ဧကသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ စ ဗာဟိရဝတ္ထုကာနိ ဗဟိဇဋာ, ယာ ဟိ အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုကာ ယာ ဒိဋ္ဌိဘာဂိယေန ဘဝိဿတိ, အယံ ဇဋာ. တထာ သံခိတ္တေန ယာ ကာစိ အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုကာ တဏှာ စ ဒိဋ္ဌိ စ, အယံ အန္တောဇဋာ. ယာ ကာစိ ဗာဟိရဝတ္ထုကာ တဏှာ စ ဒိဋ္ဌိ စ, အယံ ဗဟိဇဋာ. Kệ ngôn "Làm sao vượt qua bộc lưu?", bốn câu kệ này chỉ là bốn câu hỏi. Nguyên nhân là gì? Vì ở đây văn cú không tương ứng với ý nghĩa, giống như trong các câu hỏi của Ajita lúc ban đầu. Đối với vị ấy, không phải chỉ có một câu trả lời dứt khoát mà có nhiều câu trả lời, nhiều câu hỏi, cũng không phải chỉ có một. Vị ấy hỏi tất cả, đã được trả lời trước đây, giống như trong câu hỏi thứ tư của Ajita. Ở đây, các câu trả lời được tìm kiếm bằng cách kết hợp các từ ngữ tìm cầu đúng như thật, cũng vậy, vị ấy tìm kiếm đúng như thật. Lại nữa, ở đây, người nào hỏi như vậy, thì trong cách hỏi ấy, câu kệ "Rối trong, rối ngoài" nên được tìm kiếm câu hỏi và câu trả lời. Đức Thế Tôn đã trả lời như thế nào? Bằng câu kệ "Người có trí tuệ, an trú trong giới". Ở đây, samatha (chỉ) là do sự tu tập tâm, vipassanā (quán) là do sự tu tập tuệ. Ở đây, được suy luận như vầy: những pháp nào được đoạn trừ bằng samatha và vipassanā, những pháp ấy là rối trong, rối ngoài. Ở đây, câu trả lời là: tham ái được đoạn trừ bằng samatha, vô minh (được đoạn trừ) bằng vipassanā. Tham ái có đối tượng bên trong là rối trong, tham ái có đối tượng bên ngoài là rối ngoài. Thân kiến có đối tượng bên trong, đây là rối trong. Sáu mươi mốt tà kiến có đối tượng bên ngoài là rối ngoài. Vì kiến nào có đối tượng bên trong, thuộc phần tà kiến, sẽ là sự rối rắm này. Tương tự, nói tóm lại, bất cứ tham ái và tà kiến nào có đối tượng bên trong, đây là rối trong. Bất cứ tham ái và tà kiến nào có đối tượng bên ngoài, đây là rối ngoài. ယထာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆတိ ‘‘စတုစက္ကံ နဝဒွါရ’’န္တိ ဂါထာ. တတ္ထ ဘဂဝါ ဝိသဇ္ဇေတိ ‘‘ဆေတွာ နဒ္ဓိံ ဝရတ္တံ စာ’’တိ ဂါထာ, ဣဒံ ဘဂဝါ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ဝိသဇ္ဇေတိ. ဣမာယ ဝိသဇ္ဇနာယ ဘဂဝါ အနုမီယတိ ကိလေသေ ဧတ္ထ ပုရိမာယ ဂါထာယ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗေန. တံ ဟိ စတုစက္ကန္တိ စတ္တာရော ဝါ ဟတ္ထပါဒါ. နဝဒွါရန္တိ နဝ ဝဏမုခါနိ. ယထာ စတုစက္ကန္တိ စတ္တာရော ဥပါဒါနာ, ဥပါဒါနပ္ပစ္စယာ ဘဝေါ, ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော. နဝဒွါရန္တိ နဝ မာနဝိဓာ, မာနဇာတိကာယ ဟိ ဒုက္ခံ သေယျေနမှိ ပရသော တီဏိ တိကာနိ ပုဏ္ဏံ. တိကေန သံယုတ္တံ ဟိ ပဉ္စကာမဂုဏိကော ရာဂေါ. တတ္ထ နဒ္ဓီတိ တဏှာ ဝိသဇ္ဇီယတိ. ဝရတ္တန္တိ မာနံ ဝိသဇ္ဇေတိ, ဣစ္ဆာ လောဘော စ ပါပကောတိ ပဉ္စကာမဂုဏိကော ရာဂေါ. တတ္ထ ဝိသမလောဘော ပါပကောတိ နိဒ္ဒိသိယတိ သမူလတဏှန္တိ. အညာဏမူလကာ တဏှာတိ အညာဏမူလကာ တဏှာ, တဏှာယ စ ဒိဋ္ဌိယာ စ ပဟာနံ. ယေ စ ပုန အညေပိ ကေစိ စတုစက္ကယောဂေန တေနေဝ ကာရဏေန စ ယုဇ္ဇန္တိ, သံသာရဂါမိနော ဓမ္မာ သဗ္ဗေ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. တတ္ထာယံ ဂါထာ ဝိသဇ္ဇနာ ပုစ္ဆာယ စ ဝိသဇ္ဇနာယ သမေတိ. ယံ ယဒိ သန္ဒေန အထ သဟ ဗျာကရဏေန အနုဂီတိယံ စ သော ဝိစယောတိ ဘဂဝါ ယတ္တကာနိ ပဒါနိ နိက္ခိပတိ, တတ္တကေဟိ အနုဂါယတိ. Giống như vị chư thiên hỏi Đức Thế Tôn bằng câu kệ "Bốn bánh xe, chín cửa". Ở đó, Đức Thế Tôn trả lời bằng câu kệ "Cắt đứt dây da và dây da tốt". Đức Thế Tôn trả lời về con đường đưa đến sự diệt khổ này. Bằng câu trả lời này, Đức Thế Tôn được suy luận về các phiền não ở đây, cần được chỉ ra bằng câu kệ trước. Vì rằng, "bốn bánh xe" là bốn tay chân. "Chín cửa" là chín lỗ hổng. Hoặc "bốn bánh xe" là bốn thủ; do duyên thủ nên có hữu, do thủ diệt nên hữu diệt. "Chín cửa" là chín loại mạn; vì đối với người có bản chất mạn, khổ đau (phát sinh) do (nghĩ rằng) "ta hơn người", "ta bằng người", "ta kém người", ba bộ ba này được hoàn mãn. Vì tham ái đối với năm dục trưởng dưỡng tương ưng với bộ ba. Ở đây, "dây da" (naddhi) được giải thích là tham ái. "Dây da tốt" (varatta) được giải thích là mạn; "dục và tham ác" là tham ái đối với năm dục trưởng dưỡng. Ở đây, tham không đồng đều được chỉ là "ác", và (cũng được chỉ là) "tham ái có cội rễ". "Tham ái có cội rễ là vô minh" nghĩa là tham ái có cội rễ là vô minh; sự đoạn trừ tham ái và tà kiến. Lại nữa, những ai khác tương ưng với sự vận hành của bốn bánh xe và với chính nguyên nhân ấy, tất cả các pháp đưa đến luân hồi cần được chỉ ra. Ở đây, câu trả lời bằng kệ ngôn này phù hợp với câu hỏi và câu trả lời. Nếu điều gì phù hợp với văn mạch, thì nó phù hợp với sự giải thích và sự trùng tụng. Đó là sự thẩm sát (vicaya). Đức Thế Tôn đặt ra bao nhiêu từ thì Ngài trùng tụng lại bấy nhiêu từ. ၄၆. အဋ္ဌဟိ[Pg.228], ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဒူတေယျံ ဂန္တုမရဟတိ. ဣမာနိ အဋ္ဌ ပဒါနိ နိက္ခိတ္တာနိ. ဆဟိ ပဒေဟိ ဘဂဝါ အနုဂါယတိ. 46. "Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu thành tựu tám chi phần, xứng đáng đi làm sứ giả". Tám từ này đã được đặt ra. Đức Thế Tôn trùng tụng lại bằng sáu từ. ‘‘ယော ဝေ န ဗျထတိ ပတွာ, ပရိသံ ဥဂ္ဂဝါဒိနိံ; န စ ဟာပေတိ ဝစနံ, န စ ဆာဒေတိ သာသနံ. "Vị nào khi đến hội chúng có lời nói uy nghiêm mà không run sợ; không làm mất lời nói, và không che giấu giáo pháp. ‘‘အသန္ဒိဒ္ဓိံ စ ဘဏတိ, ပုစ္ဆိတော န စ ကုပ္ပတိ; သ ဝေ တာဒိသကော ဘိက္ခု, ဒူတေယျံ ဂန္တုမရဟတီ’’တိ. "Nói lời không mâu thuẫn, khi được hỏi không tức giận; vị Tỳ khưu như vậy, thật xứng đáng đi làm sứ giả." တတ္ထ ပန ဘဂဝါ ယတ္တကာနိ ပဒါနိ နိက္ခိပတိ, တတ္တကေဟိ အနုဂါယတိ. သတ္တဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ကလျာဏမိတ္တော ပိယော ဂရုဘာဝနီယောတိ ဝိတ္ထာရေန, ဣဒံ ဘဂဝါ သတ္တဟိ ပဒေဟိ အနုဂါယတိ. ဣတိ ဗဟုဿုတဝါ အနုဂါယတိ, အပ္ပတရကထံ ပဒံ ဝါ နိက္ခေပေါ, ဗဟုဿုတဝါ နဝ ပဒါနိ နိက္ခေပေါ, အပ္ပတရိကာ အနုဂီတိယာ ဗဟုတရိကာ အနုဂါယတိ. အယံ ဝုစ္စတိ တေ အနုဂီတိ စ ဝိစယော, အယံ ဝိစယော နာမ ဟာရော. Nhưng ở đây, Đức Thế Tôn đặt ra bao nhiêu từ thì Ngài trùng tụng lại bấy nhiêu từ. "Này các Tỳ khưu, người bạn tốt thành tựu bảy chi phần là người đáng mến, đáng kính, đáng tu tập", (nên được hiểu) một cách chi tiết. Đức Thế Tôn trùng tụng lại điều này bằng bảy từ. Như vậy, người đa văn trùng tụng lại, đặt ra một câu nói ngắn gọn hoặc một từ; người đa văn đặt ra chín từ, trùng tụng lại (một cách) nhiều hơn từ sự trùng tụng ít hơn. Điều này được gọi là sự trùng tụng và sự thẩm sát. Đây là phương pháp tên là Thẩm Sát (Vicaya). တတ္ထ ကတမော ယုတ္တိဟာရော? Trong các phương pháp ấy, phương pháp Hợp Lý (Yutti) là gì? သဗ္ဗေသံ ဟာရာနံ, ယာ ဘူမီ ယော စ ဂေါစရော တေသံ; ယုတ္တာယုတ္တိ ပရိက္ခာ, ဟာရော ယုတ္တီတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. Đối với tất cả các phương pháp, nền tảng nào và đối tượng nào của chúng; sự xem xét tính hợp lý và không hợp lý, phương pháp đó được chỉ ra là Hợp Lý (Yutti). ဟာရာနံ သောဠသန္နံ ယထာ ဒေသနာ ယထာ ဝိစယော ယော စ နိဒ္ဒိသိယတိ, အယံ နိဒ္ဒေသော. အယံ ပုစ္ဆာ သုတ္တေသု န ယုဇ္ဇတီတိ ယာ တတ္ထ ဝီမံသာ, အယံ ယုတ္တိ. Đối với mười sáu phương pháp, sự chỉ ra theo như pháp thuyết, theo như sự thẩm sát, đây là sự chỉ dẫn (niddesa). Sự thẩm tra nào ở đó (cho rằng) "câu hỏi này không phù hợp trong các kinh", đây là sự hợp lý (yutti). ယထာ ဟိ သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ, အတ္ထိ ဟေတု အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ, သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ, အတ္ထိ ဟေတု အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ. သီလဝတာ, အာနန္ဒ, ပုဂ္ဂလေန န ဝေယျာကရဏိယာ ကိန္တိ မေ ဝိပ္ပဋိသာရော ဥပ္ပာဒေယျ…ပေ… အဗျာကရဏံ ကတ္တဗ္ဗံ, အယံ ဝိသုဒ္ဓိယာ မဂ္ဂေါ. တဿ ဟေတု ကော ပစ္စယော, သီလက္ခန္ဓဿ စတ္တာရိ စတ္တာရိ ဟေတု စ ပစ္စယော စ. သပ္ပုရိသသံသေဝေါ ယော စ ပတိရူပဒေသဝါသော စ, အယံ ဥပါဒါပစ္စယတာ သပ္ပစ္စယော. ယံ ပေါရာဏကမ္မံ အဿ ဝိပါကော ပစ္စယော, တာယ ပစ္စယာယ အတ္တသမ္မာပဏိဓိ, အယံ [Pg.229] ဟေတု. ဣတိ သီလက္ခန္ဓော သဟေတု သပ္ပစ္စယောတိ ဣဒံ လောကိကံ သီလံ. Vì rằng, chúng sanh bị ô nhiễm có nhân có duyên; có nhân, có duyên cho sự ô nhiễm của chúng sanh. Chúng sanh được thanh tịnh có nhân có duyên; có nhân, có duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh. "Này Ānanda, người có giới không nên (nghĩ rằng): 'Làm sao để sự hối hận không khởi lên trong ta?'... (vân vân)... không cần phải tác ý". Đây là con đường đưa đến sự thanh tịnh. Nhân của nó là gì, duyên là gì? Đối với giới uẩn, có bốn nhân và bốn duyên. Thân cận bậc chân nhân và trú ở nơi thích hợp, đây là có duyên do có tính chất là duyên y chỉ. Nghiệp quá khứ nào là quả của nó, đó là duyên; do duyên ấy, có sự hướng tâm chân chánh, đây là nhân. Như vậy, giới uẩn có nhân có duyên, đây là giới thế gian. ယံ ပန လောကုတ္တရံ သီလံ, တဿ တီဏိ ဣန္ဒြိယာနိ ပစ္စယော – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ သမာဓိန္ဒြိယံ – အယံ ပစ္စယော. သတိန္ဒြိယဉ္စ ပညိန္ဒြိယဉ္စ ဟေတု. ပညာယ နိဗ္ဗေဓဂါမိနိယာ, ယံ သီလံ ဇာယတိ. သောတာပန္နဿ စ သီလံ တေနာယံ ဟေတု အယံ ပစ္စယော. ယံ ပုန သမာဓိနော ပဿဒ္ဓိ စ ပီတိ စ ပါမောဇ္ဇံ ပစ္စယော. ယံ သုခံ ဟေတု တေန သမာဓိက္ခန္ဓော သဟေတု သပ္ပစ္စယော. ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ပညာ. တဿ ပရတောဃောသော အဇ္ဈတ္တံ စ ယောနိသော မနသိကာရော ဟေတု စ ပစ္စယော စ, ဣတိ ဣမေ တယော ခန္ဓာ သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ ဧဝံ သတ္တ ပညာ. သတ္တဗျာကရဏီသု စ သုတ္တေသု န ယုဇ္ဇတိ. အယံ ယုတ္တိဟာရော. သော စတူသု မဟာပဒေသေသု ဒဋ္ဌဗ္ဗော. Còn giới nào là siêu thế, ba quyền là duyên của giới ấy – tín quyền, tấn quyền, định quyền – đây là duyên. Niệm quyền và tuệ quyền là nhân. Do trí tuệ đưa đến sự thấu triệt, giới nào sanh khởi. Và đối với giới của bậc Dự-lưu, do giới ấy, đây là nhân, đây là duyên. Lại nữa, đối với người có định, khinh an, hỷ và hân hoan là duyên. Lạc nào là nhân, do đó định uẩn có nhân, có duyên. Người có định biết rõ như thật điều gì, đây là trí tuệ. Đối với trí tuệ ấy, âm thanh từ người khác và như lý tác ý bên trong vừa là nhân vừa là duyên. Như vậy, ba uẩn này có nhân, có duyên. Như vậy có bảy trí tuệ. (Điều này) không tương ưng trong bảy cách trả lời và trong các kinh. Đây là phương pháp tương hợp. Phương pháp ấy cần được thấy trong bốn đại xứ. ၄၇. တတ္ထ ကတမံ ပဒဋ္ဌာနံ? 47. Trong ấy, thế nào là phương pháp nền tảng gần (padaṭṭhāna hāra)? ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဇိနော, တဿ စ ဓမ္မဿ ယံ ပဒဋ္ဌာနံ; ဣတိ ယာဝ သဗ္ဗဓမ္မာ, ဧသော ဟာရော ပဒဋ္ဌာနော. Bậc Chiến Thắng thuyết Pháp, và nền tảng gần của Pháp ấy; Như vậy đối với tất cả các pháp, đó là phương pháp nền tảng gần. တတ္ထ ပဉ္စကာမဂုဏာ ကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယေသံ ကေသဉ္စိ ကာမရာဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ ဝါ, ဧတေသု ယေပိ ပဉ္စသု ရူပေသု အာယတနေသု နာညတြ ဧတေဟိ ကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနန္တိ. ဝုစ္စတေ, တေန ပဉ္စ ကာမဂုဏာ ကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ရူပရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. မနိန္ဒြိယံ ဘဝရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပဉ္စက္ခန္ဓာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ဧကသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဒိဋ္ဌိရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာမဓာတု ကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အရူပဓာတု အရူပရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သုခသညာ ကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဗျာပါဒသညာ ဗျာပါဒဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အသမ္ပဇညတာ သမ္မောဟဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နဝ အာဃာတဝတ္ထူနိ ဗျာပါဒဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နဝဝိဓံ မာနံ မာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သုခါ ဝေဒနာ ရာဂါနုသယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိဃာနုသယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ အဝိဇ္ဇာနုသယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အတ္တဝါဒုပါဒါနဉ္စ မုသာဝါဒေါ စ လောဘဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပါဏာတိပါတော စ ပိသုဏဝါစာ စ ဖရုသဝါစာ စ ဗျာပါဒဿ ပဒဋ္ဌာနံ. မိစ္ဆတ္တဉ္စ သမ္ဖပ္ပလာပေါ စ မောဟဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဘဝံ ဘောဂဉ္စ ဝေါကာရော အဟံကာရဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဗာဟိရာနံ ပရိဂ္ဂဟော [Pg.230] မမံကာရဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာယဿ သင်္ဂံ ဒိဋ္ဌိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာယိကဒေါသော ဒေါသဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာယိကကာသာဝေါ လောဘဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယော ယော ဝါ ပန ဓမ္မော ယေန ယေန အာရမ္မဏေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ သစ္စာဓိဋ္ဌာနေန ဝါ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနေန ဝါ အနုသယနေန ဝါ, သော ဓမ္မော တဿ ပဒဋ္ဌာနံ. တေန သာရမ္မဏေန သော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. Ở đây, năm dục công đức là nền tảng gần của tham dục. Đối với bất cứ ai, tham dục đang sanh, đã sanh, hay sẽ sanh, (nó sanh) trong năm loại sắc xứ này; ngoài những thứ này, không có nền tảng gần nào khác cho tham dục. Do đó, được nói rằng: năm dục công đức là nền tảng gần của tham dục. Năm quyền là nền tảng gần của tham sắc. Ý quyền là nền tảng gần của tham hữu. Năm uẩn là nền tảng gần của thân kiến. Sáu mươi mốt kiến chấp là nền tảng gần của tham kiến. Dục giới là nền tảng gần của tham dục. Vô sắc giới là nền tảng gần của tham vô sắc. Lạc tưởng là nền tảng gần của tham dục. Sân tưởng là nền tảng gần của sân. Sự không tỉnh giác là nền tảng gần của si. Chín sự hiềm hận là nền tảng gần của sân. Chín loại mạn là nền tảng gần của mạn. Thọ lạc là nền tảng gần của tùy miên tham. Thọ khổ là nền tảng gần của tùy miên sân. Thọ bất khổ bất lạc là nền tảng gần của tùy miên vô minh. Chấp thủ ngã luận và nói dối là nền tảng gần của tham. Sát sanh, nói hai lưỡi, và nói lời thô ác là nền tảng gần của sân. Tà dâm và nói lời vô ích là nền tảng gần của si. Hữu, tài sản, và các uẩn là nền tảng gần của ngã mạn. Sự chiếm hữu các đối tượng bên ngoài là nền tảng gần của ngã sở mạn. Sự dính mắc vào thân là nền tảng gần của tà kiến. Sự đau khổ về thân là nền tảng gần của sân. Sự ô nhiễm của thân là nền tảng gần của tham. Lại nữa, bất cứ pháp nào sanh khởi do bất cứ đối tượng nào, hoặc do sự quyết định về chân lý, hoặc do sự quyết định về pháp, hoặc do tùy miên, thì (đối tượng, v.v...) ấy là nền tảng gần của pháp đó. Pháp ấy sanh khởi cùng với đối tượng đó. ယထာ မနုဿော ပုရိမဿ ပဒဿ ပဒဋ္ဌာနံ အလဘန္တော ဒုတိယံ ပဒံ ဥဒ္ဓရတိ, သော ပစ္ဆာနုပဒံ သံဟရတိ. ယဒိ ပန ယော န ဒုတိယပဒဿ ပဒဋ္ဌာနံ လဘတိ, အပရံ ပဒံ ဥဒ္ဓရတိ. တဿ ယော စေသော ပစ္စယော ဘဝတိ. ဧဝံ ဓမ္မော ကုသလော ဝါ အကုသလော ဝါ အဗျာကတော ဝါ ပဒဋ္ဌာနံ အလဘန္တော န ပဝတ္တတိ. ယထာ ပယုတ္တဿ ဓမ္မဿ ယောနိလာဘော, အယံ ဝုစ္စတိ ပဒဋ္ဌာနော ဟာရော. Ví như một người không có được chỗ đứng cho bước chân trước, nhấc bước chân thứ hai, người ấy rút lại bước chân sau. Nếu người nào không có được chỗ đứng cho bước chân thứ hai, người ấy nhấc một bước chân khác. Đối với người ấy, cái gì là duyên thì nó trở thành như vậy. Tương tự như vậy, một pháp—thiện, bất thiện, hay vô ký—không có được nền tảng gần thì không vận hành. Giống như sự có được nguồn gốc cho một pháp đã được áp dụng, đây được gọi là phương pháp nền tảng gần. ၄၈. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? 48. Trong ấy, thế nào là phương pháp đặc tướng (lakkhaṇa hāra)? ဝုတ္တမှိ ဧကဓမ္မေ, ယေ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏာ တေန; သဗ္ဗေ ဘဝန္တိ ဝုတ္တာ, သော ဟာရော လက္ခဏော နာမ. Khi một pháp được nói đến, các pháp nào có cùng đặc tướng; Do đó, tất cả đều được xem là đã được nói đến, phương pháp ấy tên là đặc tướng. ယေသဉ္စ သုသမာရဒ္ဓါ, နိစ္စံ ကာယဂတာသတီတိ ဂါထာယ ဝုတ္တာယ ကာယဂတာသတိယာ ဝုတ္တာ ဝေဒနာဂတာ စိတ္တဂတာ ဓမ္မဂတာ စ သတိ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ ဧကေန သတိပဋ္ဌာနေန. န ဟိ စိတ္တံ ဧကသ္မိံ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယာ ပဝတ္တတိ, နာနာသု ဂတီသု ပဝတ္တတိ, ကာယဂတာသတိယာ ဝုတ္တာယ ဝုတ္တာ ဝေဒနာဂတာ စိတ္တဓမ္မဂတာ စ. န ဟိ ကာယဂတာသတိယာ ဘာဝိတာယ သတိပဋ္ဌာနာ စတ္တာရော ဘာဝနာပါရိပူရိံ န ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ တဿဒိသေသု ဓမ္မေသု ဝုတ္တေသု သဗ္ဗဓမ္မာ ဝုတ္တာ စ ဘဝန္တိ. Khi câu kệ ‘Những ai đã khéo bắt đầu, niệm thân luôn hiện hữu’ được nói, qua niệm thân được nói đến, niệm về thọ, niệm về tâm, và niệm về pháp cũng được nói đến, (tức là) bốn niệm xứ (được nói đến) qua một niệm xứ. Vì tâm không vận hành trong một thức trú duy nhất, nó vận hành trong nhiều chiều hướng khác nhau; khi niệm thân được nói đến, niệm về thọ và niệm về tâm-pháp cũng được nói đến. Vì khi niệm thân được tu tập, không phải là bốn niệm xứ không đi đến sự viên mãn trong tu tập. Như vậy, khi các pháp tương tự như vậy được nói đến, tất cả các pháp cũng được xem là đã được nói đến. သစိတ္တပရိယောဒါပနံ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသနန္တိ ဂါထာ စေတသိကာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ, စိတ္တေ ရူပံ ဝုတ္တံ. ဣဒံ နာမရူပံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ. တတော သစိတ္တပရိယောဒါပနာ ယံ ယံ ဩဒပေတိ, တံ ဒုက္ခံ. ယေန ဩဒပေတိ, သော မဂ္ဂေါ. ယတော ဩဒပနာ, သော နိရောဓော. စက္ခုံ စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ, တတ္ထ သဟဇာတာ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ ဖဿော မနသိကာရော ဧတေ တေ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏာ ဥပ္ပာဒလက္ခဏေန. ယော စ ရူပေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယ သော နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သညာသင်္ခါရဝိညာဏေသုပိ သော နိဗ္ဗိန္ဒတိ. ဣတိ [Pg.231] ယေ ဧကလက္ခဏာ ဓမ္မာ, တေသံ ဧကမှိ ဓမ္မေ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ, အယံ ဝုစ္စတိ လက္ခဏော ဟာရော. Qua câu kệ ‘Thanh lọc tâm ý mình, đó là lời chư Phật dạy’, các pháp tâm sở được nói đến; khi tâm được nói đến, sắc cũng được nói đến. Danh-sắc này là khổ thánh đế. Do đó, trong việc thanh lọc tâm ý, cái gì được thanh lọc, đó là khổ. Cái gì dùng để thanh lọc, đó là đạo. Nơi nào có sự thanh lọc, đó là diệt. Duyên con mắt và các sắc, nhãn thức sanh khởi; ở đó, thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý đồng sanh—những pháp này có cùng đặc tướng là đặc tướng sanh khởi. Người nào yếm ly đối với sắc, người ấy yếm ly đối với thọ, người ấy cũng yếm ly đối với tưởng, hành, và thức. Như vậy, đối với các pháp có cùng đặc tướng, khi một pháp được chỉ ra, tất cả các pháp đều được xem là đã được chỉ ra. Đây được gọi là phương pháp đặc tướng. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? Trong ấy, thế nào là phương pháp tứ phân (catubyūha hāra)? နိရုတ္တိ အဓိပ္ပာယော စ, ဗျဉ္ဇနာ ဒေသနာယ စ; သုတ္တတ္ထော ပုဗ္ဗာပရသန္ဓိ, ဧသော ဟာရော စတုဗျူဟော. Ngữ nguyên và ý nghĩa, văn tự và thuyết giảng; Ý nghĩa kinh và sự liên kết trước-sau, đó là phương pháp tứ phân. တတ္ထ ကတမာ နိရုတ္တိ, သာ ကထံ ပရိယေသိတဗ္ဗာ ? ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဧကာဒသဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ခိပ္ပံ ဓမ္မေသု မဟတ္တံ ပါပုဏာတိ, အတ္ထကုသလော စ ဟောတိ, ဓမ္မကုသလော စ ဟောတိ, နိရုတ္တိကုသလော စ ဟောတိ, ဣတ္ထာဓိဝစနကုသလော စ ဟောတိ, ပုရိသာဓိဝစနကုသလော စ, ဝိပုရိသာဓိဝစနကုသလော စ, အတီတာဓိဝစနကုသလော စ, အနာဂတာဓိဝစနကုသလော စ, ပစ္စုပ္ပန္နာဓိဝစနကုသလော စ. ဧကာဓိပ္ပာယေန ကုသလော နာနာဓိပ္ပာယေန ကုသလော. ကိမှိ ဒေသိတံ, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ. ဣတ္ထာဓိဝစနေန ပုရိသာဓိဝစနေန ဝိပုရိသာဓိဝစနေန သဗ္ဗံ ယထာသုတ္တံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. တံ ဗျဉ္ဇနတော နိရုတ္တိကောသလ္လတော ယော ယံ သုတ္တဿ သုနိရုတ္တိဒုန္နိရုတ္တိတံ အဝေက္ခတိ, ဣဒံ ဧဝံ နိရောပယိတဗ္ဗံ. ဣဒမ္ပိ န နိရောပယိတဗ္ဗံ. ဣဒံ ဝုစ္စတေ နိရုတ္တိကောသလ္လံ. Trong ấy, ngữ nguyên thông đạt là gì, pháp ấy nên được tìm cầu như thế nào? Như đã được đức Thế Tôn thuyết rằng: "Vị tỳ khưu thành tựu mười một chi phần, nhanh chóng đạt đến sự vĩ đại trong các pháp, và là người thiện xảo về ý nghĩa, và là người thiện xảo về pháp, và là người thiện xảo về ngữ nguyên, và là người thiện xảo về từ ngữ chỉ nữ tính, và thiện xảo về từ ngữ chỉ nam tính, và thiện xảo về từ ngữ chỉ trung tính, và thiện xảo về từ ngữ chỉ quá khứ, và thiện xảo về từ ngữ chỉ tương lai, và thiện xảo về từ ngữ chỉ hiện tại. Thiện xảo về ý nghĩa đơn nhất, thiện xảo về các ý nghĩa khác nhau." Quá khứ, vị lai, hiện tại được thuyết giảng ở đâu? Bằng từ ngữ chỉ nữ tính, bằng từ ngữ chỉ nam tính, bằng từ ngữ chỉ trung tính, tất cả đã được chỉ rõ theo kinh. Vị nào xem xét sự phân tích từ đúng và sự phân tích từ sai của kinh ấy từ phương diện văn tự, từ sự thiện xảo ngữ nguyên, (và biết rằng) "điều này nên được thiết lập như thế này, điều này cũng không nên được thiết lập". Điều này được gọi là sự thiện xảo về ngữ nguyên. ၄၉. တတ္ထ ကတမံ အဓိပ္ပာယကောသလ္လံ? ယထာဒေသိတဿ သုတ္တဿ သဗ္ဗဿ ဝါရံ ဂစ္ဆတိ ဣမေန ဘဂဝတာ ဒေသိတဗ္ဗန္တိ. ယထာ ကိံ အပ္ပမာဒေါ အမတံ ပဒံ, ပမာဒေါ မစ္စုနော ပဒန္တိ ဂါထာ. ဧတ္ထ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ အသီတိမေဝ အာကင်္ခန္တိ တေ အပ္ပမတ္တာ ဝိဟရိဿန္တိ, အယံ အဓိပ္ပာယော. 49. Trong ấy, sự thiện xảo về chủ ý là gì? Đến lượt của toàn bộ kinh đã được thuyết giảng (và biết rằng) "điều này đã được đức Thế Tôn thuyết giảng". Ví như thế nào? Kệ ngôn: "Không phóng dật là con đường bất tử, phóng dật là con đường của tử thần". Ở đây, chủ ý của đức Thế Tôn là gì? "Những ai chỉ mong cầu tám mươi điều, họ sẽ sống không phóng dật". Đây là chủ ý. ယောဂဿ ကာလံ န နိဝတ္တတိ ယာ စ, သော န တတ္ထ ပါပိန္တဝေ ဘဝန္တိ; ဝေဒနာမဂ္ဂဣသိနာ ပဝေဒိတံ, ဓုတရဇာသဝါ ဒုက္ခာ ပမောက္ခာတာ. Vị nào không để thời gian của sự thực hành trôi qua, vị ấy không rơi vào điều ác ở đó; đã được bậc ẩn sĩ của con đường cảm thọ tuyên thuyết, người đã rũ sạch bụi bẩn lậu hoặc, được giải thoát khỏi khổ. ဧတ္ထ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ဒုက္ခေ နာဿာဒကာ, တေ ဝီရိယမာရဘိဿန္တိ ဒုက္ခက္ခယာယာတိ. အယံ တတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. ဣတိ ဂါထာယ ဝါ ဗျာကရဏေန ဝါ ဒေသိတေ ဣမိနာ သုတ္တေန သာဓကာ, ယော [Pg.232] ဧဝံ ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇတီတိ သော အဓိပ္ပာယော, အယံ ဝုစ္စတိ ဒေသနာဓိပ္ပာယော. Ở đây, chủ ý của đức Thế Tôn là gì? "Những ai không tìm thấy vị ngọt trong khổ, họ sẽ tinh tấn để đoạn tận khổ". Đây là chủ ý của đức Thế Tôn ở đó. Như vậy, khi được thuyết giảng bằng kệ ngôn hay bằng văn xuôi, với kinh này làm bằng chứng, (chủ ý là) "vị nào thực hành pháp và tùy pháp như vậy". Đó là chủ ý, điều này được gọi là chủ ý của bài thuyết giảng. တတ္ထ ကတမော ပုဗ္ဗာပရသန္ဓိ? ယံ ဂါထာယံ ဝါ သုတ္တေသု ဝါ ပဒါနိ အသီတိ တာနိ ဘဝန္တိ ဧဝံ ဝါ ဧဝမေတိ တဿာ ဂါထာယ သုတ္တဿ ဝါ ယာနိ ပုရိမာနိ ပဒါနိ ယာနိ စ ပစ္ဆိမကာနိ, တာနိ သမောသာရေတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ သော ပုဗ္ဗာပရေန သန္ဓိ ဉာယတိ. ယာ ဧကာ သမာရဒ္ဓါ ဂါထာ ဒွေ တီဏိ ဝါ တဿ မေကဒေသေ ဘာသိတာနံ အဘာသိတာဟိ ဂါထာဟိ အနိဒ္ဒိဋ္ဌော အတ္ထော ဘဝတိ တဒုပဓာရိတဗ္ဗံ. ယံဝ သဗ္ဗာ ဣတိဿ ပရိယေသမာနဿ ပရိယေသနာ ကင်္ခါ, တဿ ဝါ ပုဂ္ဂလဿ ပညတ္တီနံ အပရေ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. ဣဒံ ဝုစ္စတေ ပုဗ္ဗာပရေန သန္ဓိ. ကောသလ္လန္တိ ဝတ္ထုတော နိဒါနကောသလ္လံ. ဗျဉ္ဇနတော နိရုတ္တိကောသလ္လံ. ဒေသနာဓိပ္ပာယကောသလ္လံ. ပုဗ္ဗာပရေန သန္ဓိကောသလ္လံ. တတ္ထ တဿ ဂါထာ ပရိယေသိတာ နိဒါနံ ဝါ. ဥပလဗ္ဘိတုံ န အတ္ထော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော ဝတ္ထုတော နိဒါနကောသလ္လံ အတ္ထကောသလ္လံ ဣမေဟိ စတူဟိ ပဒေဟိ အတ္ထော ပရိယေသိယန္တော ယထာဘူတံ ပရိယိဋ္ဌော ဟောတိ. အထ စ သဗ္ဗော ဝတ္ထုတော ဝါ နိဒါနေန ဝါ ယော အဓိပ္ပာယော ဗျဉ္ဇနော နိရုတ္တိ သန္ဓိ စ အနုတ္တရော ဧသော ပုဗ္ဗာပရေန ဧဝံ သုတ္တတ္ထေန ဒေသိတဗ္ဗံ. အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော. Trong ấy, sự liên kết trước sau là gì? Bất cứ câu kệ hay kinh nào có tám mươi câu, chúng là như vậy hoặc như thế này; những câu trước và những câu sau của kệ ngôn hay kinh ấy cần được kết hợp lại. Như vậy, sự liên kết trước sau được biết đến. Một, hai hoặc ba kệ ngôn đã được bắt đầu, ý nghĩa không được chỉ ra bởi các kệ ngôn chưa được nói trong một phần của nó đã được nói, điều đó cần được xem xét. Bất cứ sự tìm kiếm nào của người đang tìm kiếm tất cả, (nếu có) sự nghi ngờ, cần phải tìm kiếm các khái niệm của người đó ở nơi khác. Điều này được gọi là sự liên kết trước sau. Sự thiện xảo là: sự thiện xảo về nhân duyên từ phương diện thực tại, sự thiện xảo về ngữ nguyên từ phương diện văn tự, sự thiện xảo về chủ ý của bài thuyết giảng, sự thiện xảo về liên kết trước sau. Ở đó, kệ ngôn hoặc nhân duyên của nó được tìm kiếm. Dù tìm thấy hay không, ý nghĩa cần được chỉ ra; sự thiện xảo về nhân duyên, sự thiện xảo về ý nghĩa từ phương diện thực tại. Khi ý nghĩa được tìm kiếm bằng bốn câu này, nó được tìm kiếm đúng như thật. Hơn nữa, tất cả nên được tìm kiếm từ phương diện thực tại hoặc từ nhân duyên; bất cứ chủ ý, văn tự, ngữ nguyên và sự liên kết vô thượng nào, đó là (liên kết) trước sau, nên được thuyết giảng như vậy theo ý nghĩa của kinh. Đây là Tứ Bố Trí Hāra. ၅၀. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? 50. Trong ấy, Luân Chuyển Hāra là gì? ဧကမှိ ပဒဋ္ဌာနေ, ပရိယေသတိ သေသကံ ပဒဋ္ဌာနံ; အာဝဋ္ဋတိ ပဋိပက္ခေ, အာဝဋ္ဋော နာမ သော ဟာရော. Trong một cận nhân, tìm kiếm cận nhân còn lại; luân chuyển đến các pháp đối nghịch, hāra ấy tên là Luân Chuyển. ယထာ ကိံ ဥန္နဠာနံ ပမတ္တာနန္တိ ဂါထာယော. ယံ ပမာဒေါ, ဣဒံ ကိဿ ပဒဋ္ဌာနံ? ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဩသဂ္ဂဿ. ကုသလဓမ္မောသဂ္ဂေါ ပန ကိဿ ပဒဋ္ဌာနံ? အကုသလဓမ္မပဋိသေဝနာယ. ကိဿ ပဒဋ္ဌာနံ, ကုသလဓမ္မပဋိသေဝနာယ? ကိဿ ပဒဋ္ဌာနံ, ကိလေသဝတ္ထုပဋိသေဝနာယ? ဣတိ ပမာဒေန မောဟပက္ခိယာ ဒိဋ္ဌိ အဝိဇ္ဇာ ဆန္ဒရာဂပက္ခိယာ. တတ္ထ တဏှာ စ ဒိဋ္ဌိ စတ္တာရော အာသဝါ တဏှာ ကာမာသဝေါ စ ဘဝါသဝေါ စ ဒိဋ္ဌာသဝေါ စ အဝိဇ္ဇာသဝေါ စ. တတ္ထ စိတ္တေ အတ္ထီတိ ဒိဋ္ဌိ စေတသိကေသု နိစ္စန္တိ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု အဇ္ဈာဝဟနေန ကာမာသဝေါ, ဥပပတ္တီသု အာသတ္တိ ဘဝါသဝေါ. တတ္ထ ရူပကာယော [Pg.233] ကာမာသဝဿ ဘဝါသဝဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ. နာမကာယော ဒိဋ္ဌာသဝဿ အဝိဇ္ဇာသဝဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ. Ví như thế nào? Các kệ ngôn (bắt đầu bằng) "của những kẻ kiêu mạn, phóng dật". Sự phóng dật là cận nhân của cái gì? Của sự từ bỏ các thiện pháp. Còn sự từ bỏ thiện pháp là cận nhân của cái gì? Của sự thực hành các bất thiện pháp. (Sự thực hành bất thiện pháp) là cận nhân của cái gì? Của sự thực hành các vật của phiền não. Như vậy, do phóng dật, tà kiến thuộc phe si, vô minh thuộc phe tham ái. Ở đó, ái và kiến (là gốc của) bốn lậu hoặc: ái là dục lậu và hữu lậu; (còn có) kiến lậu và vô minh lậu. Ở đó, tà kiến "có (tự ngã) trong tâm" và (tà kiến) "thường hằng" trong các tâm sở; dục lậu là sự mang lấy (hưởng thụ) năm dục trưởng dưỡng; hữu lậu là sự dính mắc trong các cõi tái sanh. Ở đó, sắc thân là cận nhân của dục lậu và hữu lậu. Danh thân là cận nhân của kiến lậu và vô minh lậu. တတ္ထ အလ္လိယနာယ အဇ္ဈတ္တဝါဟနံ ကာမာသဝဿ လက္ခဏံ. ပတ္ထနဂန္ထနအဘိသင်္ခါရကာယသင်္ခါရဏံ ဘဝါသဝဿ လက္ခဏံ, အဘိနိဝေသော စ ပရာမာသော စ ဒိဋ္ဌာသဝဿ လက္ခဏံ. အပ္ပဋိဝေဓော ဓမ္မေသု အသမ္ပဇညာ စ အဝိဇ္ဇာသဝဿ လက္ခဏံ. ဣမေ စတ္တာရော အာသဝါ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ. ကာမာသဝေါ ကာမုပါဒါနံ, ဘဝါသဝေါ ဘဝုပါဒါနံ, ဒိဋ္ဌာသဝေါ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ, အဝိဇ္ဇာသဝေါ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ, ဣမေဟိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာသဝေါ စိတ္တေ ပဟာတဗ္ဗော, သော စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿိဿ ပဟီယတိ. ဒိဋ္ဌာသဝေါ ဓမ္မေသု ပဟာတဗ္ဗော, သော ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿိဿ ပဟီယတိ. ဘဝါသဝေါ အာသတ္တိယာ ပဟာတဗ္ဗော, သော ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿိဿ ပဟီယတိ. ကာမာသဝေါ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ပဟာတဗ္ဗော, သော ကာယေ ကာယာနုပဿိဿ ပဟီယတိ. တတ္ထ ကာယာနုပဿနာ ဒုက္ခမရိယသစ္စံ ဘဇတိ. ဝေဒနာနုပဿနာ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ပစ္စယော သုခိန္ဒြိယဿ ဒုက္ခိန္ဒြိယဿ သောမနဿိန္ဒြိယဿ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဿ ဥပေက္ခိန္ဒြိယဿ, သတ္တကိလေသောပစာရော တေန သမုဒယံ ဘဇတိ. စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာ နိရောဓံ ဘဇတိ. ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာ မဂ္ဂံ ဘဇတိ. တေနဿ စတူသု စ ဒဿနေန တဿေဝ သဗ္ဗေ ပဟီယန္တိ, ယေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ပဌမံ ဥန္နဠာနံ ပမတ္တာနံ တေသံ ဝဍ္ဎန္တိ အာသဝါ. ဇာနတော ဟိ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဒုက္ခံ သမုဒယော နိရောဓော မဂ္ဂေါ ဟိ အကုသလာ ဓမ္မာ. ဧဝံ ပရိယေသိတဗ္ဗာ. ယာဝ တဿ အကုသလဿ ဂတိ တတော ပဋိပက္ခေန အကုသလေ ဓမ္မေ ပရိယေသတိ တေသံ ကိလေသာနံ ဟာရေန အာဝဋ္ဋတိ. အယံ ဝုစ္စတေ အာဝဋ္ဋော ဟာရော. ဧဝံ သုက္ကာပိ ဓမ္မာ ပရိယေသိတဗ္ဗာ. အကုသလဓမ္မေ အာဂမိဿ. Trong đó, sự bám dính, sự mang vào bên trong là đặc tính của dục lậu. Sự mong cầu, sự trói buộc, sự tạo tác, sự hành của thân là đặc tính của hữu lậu. Sự chấp thủ và sự nắm giữ sai lầm là đặc tính của kiến lậu. Sự không thâm nhập vào các pháp và sự không tỉnh giác là đặc tính của vô minh lậu. Bốn lậu hoặc này là bốn thủ. Dục lậu là dục thủ, hữu lậu là hữu thủ, kiến lậu là kiến thủ, vô minh lậu là ngã luận thủ. Do bốn thủ này mà có năm uẩn. Trong đó, vô minh lậu cần được đoạn trừ trong tâm; nó được đoạn trừ nơi người quán tâm trong tâm. Kiến lậu cần được đoạn trừ trong các pháp; nó được đoạn trừ nơi người quán pháp trong các pháp. Hữu lậu cần được đoạn trừ trong sự dính mắc; nó được đoạn trừ nơi người quán thọ trong các thọ. Dục lậu cần được đoạn trừ trong năm dục trưởng; nó được đoạn trừ nơi người quán thân trong thân. Trong đó, quán thân hướng đến khổ thánh đế. Quán thọ là duyên cho năm quyền: lạc quyền, khổ quyền, hỷ quyền, ưu quyền, xả quyền, là nơi hoạt động của phiền não của chúng sanh; do đó, nó hướng đến tập đế. Quán tâm trong tâm hướng đến diệt đế. Quán pháp trong các pháp hướng đến đạo đế. Do đó, với tuệ kiến trong bốn (đạo), tất cả (phiền não) của vị ấy được đoạn trừ. Bởi vì các lậu hoặc, được chỉ ra trước tiên, tăng trưởng nơi những kẻ kiêu mạn, phóng dật. Quả vậy, đối với người biết, người thấy, có sự đoạn tận các lậu hoặc. Khổ, tập, diệt, đạo. Quả vậy, các pháp bất thiện cần được tìm cầu như vậy. Chừng nào còn có lối đi của pháp bất thiện ấy, từ đó, người ấy tìm cầu pháp bất thiện bằng cách đối nghịch, người ấy xoay vần bằng phương pháp (loại bỏ) các phiền não ấy. Đây được gọi là phương pháp xoay vần. Các pháp thiện cũng cần được tìm cầu như vậy. (Người ấy) sẽ đến nơi pháp bất thiện. တတ္ထ အာဝဋ္ဋဿ ဟာရဿ အယံ ဘူမိ သတိ ဥပဋ္ဌာနာ စ ဝိပလ္လာသာ စ စတ္တာရိ ဉာဏာနိ သက္ကာယသမုပ္ပာဒါယဂါမိနီ စ ပဋိပဒါ သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ. Trong đó, đây là nền tảng của phương pháp xoay vần: các niệm xứ, các điên đảo, bốn trí, con đường đưa đến sự phát sanh của thân kiến, và con đường đưa đến sự đoạn diệt của thân kiến. ၅၁. တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိ ဟာရော? ယံ ကိဉ္စိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ ဝုစ္စတိ ဝိဘတ္တိ ဟာရော. ယထာ ကိံ အာဂန္တွာ စ ပုန ပုဂ္ဂလော ဟောတိ, နော ဝါဂတံ [Pg.234] န ပရိဘာသတိ ပရိပုစ္ဆတာယ ပဉှာယ အတိယနံ ဧကဿ ကိဉ္စိ – အယံ ဝုစ္စတေ ဝိဘတ္တိ ဟာရော. 51. Trong đó, phương pháp phân tích là gì? Bất cứ điều gì cần được trả lời bằng cách phân tích thì được gọi là phương pháp phân tích. Ví như thế nào? Lại nữa, có người đã đến, và cũng có người chưa đến. Khi được hỏi câu hỏi, người ấy không nói một cách đơn giản theo ý của một người. Đây được gọi là phương pháp phân tích. တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော ဟာရော. ယံ ကိဉ္စိ ပဋိပက္ခနိဒ္ဒေသော, အယံ ဝုစ္စတိ ပရိဝတ္တနော ဟာရော. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကဿ ပုရိသပုဂ္ဂလဿ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောတီတိ ဝိတ္ထာရေန သဗ္ဗာနိ မဂ္ဂင်္ဂါနိ. အယံ ဝုစ္စတေ ပရိဝတ္တနော ဟာရော. Trong đó, phương pháp chuyển đổi là gì? Bất cứ sự chỉ dẫn nào bằng cách đối nghịch, đây được gọi là phương pháp chuyển đổi. Ví như điều đã được Đức Thế Tôn nói: 'Đối với bậc chánh nhân có chánh kiến, tà kiến đã được tiêu trừ'. (Điều này cần được hiểu) một cách chi tiết đối với tất cả các chi đạo. Đây được gọi là phương pháp chuyển đổi. တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော ဟာရော? Trong đó, phương pháp đồng nghĩa là gì? ဝေဝစနေဟိ အနေကေဟိ, ဧကံ ဓမ္မံ ပကာသိတံ; သုတ္တေ ယော ဇာနာတိ သုတ္တဝိဒူ, ဝေဝစနော နာမ သော ဟာရော. Bằng nhiều từ đồng nghĩa, một pháp được làm cho sáng tỏ; người nào biết (điều này) trong kinh là người thông hiểu kinh, phương pháp ấy tên là đồng nghĩa. ယထာ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧကမှိ ဝတ္ထုမှိ ဝေဝစနေန နာနာဝုတ္တေန ဘဂဝတာ ပသံသိတော ‘‘မဟာပညော သာရိပုတ္တော ဟာသပညော ဇဝနပညော’’တိ ဣဒံ ပညာယ ဝေဝစနံ. ယထာ စ မဂ္ဂဝိဘင်္ဂေ နိယျာနတ္ထော ဧကမေကံ မဂ္ဂင်္ဂံ ဝေဝစနေဟိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ဧဝံ အဝိဇ္ဇာယ ဝေဝစနာ. ဧကံ အကုသလမူလံ တဒေဝ သန္တံ တေသု တေသု ဇနပဒေသု တေန တေန ပဇာနန္တိ. န ဟိ အနေန တဒေဝပိ အာလပိယန္တိ အညံ ဘဇတိ. သဗ္ဗကာမဇဟဿ ဘိက္ခုနောတိ ကာမာ အာလပိတာ. ယဿ နိတ္ထိဏ္ဏော သင်္ကောတိ တေယေဝ ကာမေ သင်္ကာတိ အာလပတိ. သုဏမာနဿ ပုရေတရံ ရဇ္ဇန္တိ တေယေဝ ကာမေ ရဇ္ဇန္တိ အာလပတိ. ဧဝံ သုတ္တမှိ ယော ဓမ္မော ဒေသိယတိ တဿ ပရိယေဋ္ဌိ ‘‘ကတမဿ ဓမ္မဿ ဣဒံ နာမံ ကတမဿ ဣဒံ ဝေဝစန’’န္တိ. သဗ္ဗညူ ဟိ ယေသံ ယေသံ ယာ နိရုတ္တိ ဟောတိ, ယထာဂါမိ တေန တေန ဒေသေတီတိ တဿ ဝေဝစနံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. အယံ ဝေဝစနော ဟာရော. Ví như Tôn giả Xá-lợi-phất, trong một trường hợp, đã được Đức Thế Tôn tán thán bằng những từ đồng nghĩa khác nhau đã được nói: 'Xá-lợi-phất có trí tuệ lớn, có trí tuệ vui vẻ, có trí tuệ nhanh nhạy'. Đây là những từ đồng nghĩa của trí tuệ. Và ví như trong kinh Phân Tích về Đạo, với ý nghĩa xuất ly, mỗi một chi đạo được chỉ ra bằng những từ đồng nghĩa. Cũng vậy, có những từ đồng nghĩa của vô minh. Một gốc bất thiện, chính nó hiện hữu, trong các xứ sở đó đó, họ nhận biết bằng tên gọi đó đó. Quả vậy, người này không dùng tên gọi khác khi gọi chính vật ấy. Trong câu 'vị Tỳ-khưu đã từ bỏ mọi dục vọng', 'dục' được gọi đến. Trong câu 'người đã vượt qua nghi ngờ', người ấy gọi chính những dục ấy là 'nghi ngờ'. Trong câu 'họ tham đắm trước khi nghe', người ấy gọi chính những dục ấy là 'tham đắm'. Như vậy, đối với pháp nào được thuyết trong kinh, sự tìm cầu về nó là: 'Đây là tên của pháp nào? Đây là từ đồng nghĩa của (từ) nào?'. Quả vậy, bậc Toàn Giác, đối với những (từ) nào có cách diễn đạt nào, Ngài thuyết bằng cách diễn đạt đó đó tùy theo sự lĩnh hội (của người nghe). Do đó, cần phải tìm cầu từ đồng nghĩa của nó. Đây là phương pháp đồng nghĩa. ၅၂. တတ္ထ ကတမော ပညတ္တိ ဟာရော? စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနီတိ သုတ္တံ နိဒ္ဒိသတိ, နိက္ခေပပညတ္တိ. ယာ သမုဒယပညတ္တိ. ကဗဠီကာရေ အာဟာရေ အတ္ထိ ဆန္ဒော အတ္ထိ ရာဂေါ ယာဝ ပတိဋ္ဌိတံ. တတ္ထ ဝိညာဏံ ပဘဝပညတ္တိံ ပညပေတိ. ကဗဠီကာရေ အာဟာရေ နတ္ထိ ဆန္ဒော…ပေ… သမုဂ္ဃာတိ ပညတ္တိ. 52. Trong đó, phương pháp chế định là gì? (Khi) chỉ ra kinh 'Bốn Thánh Đế', (đó là) chế định tóm tắt. Chế định nào là chế định về tập. Trong đoàn thực, có dục, có tham, cho đến khi (thức) được an lập. Ở đó, thức chế định sự chế định về nguồn gốc (sanh khởi). Trong đoàn thực, không có dục... vân vân... nhổ bật sự chế định. တဿ ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတီတိ ပဟာနပညတ္တိံ ပညပေတိ. တဏှာ ယဿ ပုရက္ခတာ ပညာ [Pg.235] ပရိဝတ္တတိ ဂါထာ မနာပပညတ္တိံ ပညပေတိ. ဧဝံ ပန မနာပပညတ္တီတိ ဧကဓမ္မံ ဘဂဝါ ပညပေတိ. န ဟိ တဏှာ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ကာရေတွာ သဗ္ဗတ္ထ တဏှာသမုဒယော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ယထာ ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတိ ဝိနောဒေတိ ပဇဟတီတိ ပဋိက္ခေပပညတ္တိ. ဧဝံ သဗ္ဗေသံ ဓမ္မာနံ ကုသလာနဉ္စ အကုသလာနဉ္စ ယဉ္စဿ ဓမ္မက္ခေတ္တံ ဘဝတိ, သော စေဝ ဓမ္မော တတ္ထ ပဝတ္တတိ. တဒဝသိဋ္ဌာ ဓမ္မာ တဿာနုဝတ္တကာ ဟောန္တိ. သာ ဒုဝိဓာ ပညတ္တိ – ပရာဓီနပညတ္တိ စ သာဓီနပညတ္တိ စ. ကတမာ သာဓီနပညတ္တိ? သမာဓိံ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝေထ, သမာဟိတော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘‘ရူပံ အနိစ္စ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ သာဓီနပညတ္တိ ပရာဓီနပညတ္တိ စ, သာ ပညတ္တိ ပညာယ စ သီလဿ စ, ယထာ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဘာဝေထ. တဿ အတ္ထိ သမာဓိန္ဒြိယံ မုဒူနိ စတ္တာရိ ဣန္ဒြိယာနိ တာနိ စတုပရာဓီနာနိ, တီဏိ အဝေစ္စပ္ပသာဒေတိ ပရာဓီနံ သမာဓိန္ဒြိယံ စတ္တာရိ ဣန္ဒြိယာနိ ပရာဓီနာတိ စတူသု အရိယသစ္စေသု အပရာဓီနံ ပညိန္ဒြိယံ သတိပဋ္ဌာနေသု သမ္မပ္ပဓာနေသု ဝီရိယိန္ဒြိယံ. ဣတိ သကေ ပဒဋ္ဌာနေ သကေ ခေတ္တသာဓီနော သော ဓမ္မော, သော စ တတ္ထ ပညာပေတဗ္ဗော. တဿ ပဋိပက္ခာ နိဃာတော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ဧတ္ထာယံ အနေကာကာရပညတ္တိ ကေန ကာရဏေန အယံ ဓမ္မော ပညတ္တောတိ. အယံ ဝုစ္စတေ ပညတ္တိ. Đối với vị ấy, tâm cũng giải thoát khỏi dục lậu, tâm cũng giải thoát khỏi hữu lậu, tâm cũng giải thoát khỏi vô minh lậu, như vậy là chế định về sự đoạn trừ. Kệ ngôn: ‘Ái được đặt trước, tuệ xoay chuyển theo’ là chế định về điều khả ý. Như vậy, Đức Thế Tôn chế định một pháp là chế định về điều khả ý. Không phải vì ái là tập khởi của khổ mà ở mọi nơi, tập khởi của ái cần được chỉ rõ. Ví như, không dung chứa, loại trừ, từ bỏ dục tầm đã sanh khởi, đó là chế định về sự bác bỏ. Như vậy, đối với tất cả các pháp thiện và bất thiện, lĩnh vực pháp nào của vị ấy có mặt, thì chính pháp ấy tồn tại ở đó. Các pháp còn lại là những pháp tùy thuộc vào pháp ấy. Chế định ấy có hai loại: chế định phụ thuộc và chế định độc lập. Thế nào là chế định độc lập? Này các Tỳ khưu, hãy tu tập định. Này các Tỳ khưu, Tỳ khưu có định, biết như thật. ‘Sắc là vô thường’ biết như thật, đây là chế định độc lập. Và chế định phụ thuộc, chế định ấy là của tuệ và của giới, ví như hãy tu tập bốn thiền. Vị ấy có định quyền, bốn quyền mềm yếu, chúng phụ thuộc vào bốn (thánh đế), ba (quyền) phụ thuộc vào sự bất động tín, định quyền phụ thuộc, bốn quyền phụ thuộc vào bốn Thánh đế, tuệ quyền không phụ thuộc; tấn quyền trong các niệm xứ và các chánh cần cũng không phụ thuộc. Như vậy, trong cơ sở của mình, pháp ấy độc lập trong lĩnh vực của mình, và pháp ấy cần được chế định ở đó. Sự tiêu diệt các pháp đối nghịch của nó cần được chỉ rõ. Ở đây, chế định nhiều hình thức này: ‘Do nguyên nhân nào pháp này được chế định?’ Đây được gọi là chế định. ၅၃. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော ဟာရော? ဆသု ဓမ္မေသု ဩတာရေတဗ္ဗံ. ကတမေသု ဆသု? ခန္ဓေသု ဓာတူသု အာယတနေသု ဣန္ဒြိယေသု သစ္စေသု ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေသု. နတ္ထိ တံ သုတ္တံ ဝါ ဂါထာ ဝါ ဗျာကရဏံ ဝါ. ဣမေသု ဆန္နံ ဓမ္မာနံ အညတရသ္မိံ န သန္ဒိဿတိ. ဧတ္တာဝတာ ဧသ သဗ္ဗာ ဒေသနာ ယာ တာ ခန္ဓာ ဝါ ဓာတုယော ဝါ အာယတနာနိ ဝါ သစ္စာနိ ဝါ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဝါ, တတ္ထ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ရာဂဒေါသမောဟာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. တတ္ထ တိဿော ဝေဒနာယော တဿ သုခါယ ဝေဒနာယ သောမနဿော သဝိစာရော, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဒေါမနဿော သဝိစာရော, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ ဥပေက္ခော သဝိစာရော. ယံ ပုန တတ္ထ ဝေဒယိတံ ဣဒံ ဒုက္ခသစ္စံ, ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓော တတ္ထ ကာယော ပမတ္တံ သဥပဝတ္တတိ, တဉ္စ သင်္ခါရဂတော ဒွိဓာ စ ဘဝင်္ဂေါတရဏံ ကမ္မံ တီဏိ စ သင်္ခါရာနိ ပုညာဘိသင်္ခါရာ ဝါ အပုညာ ဝါ အာနေဉ္ဇာ ဝါ ဟေတု သဗ္ဗသရာဂဿ နော ဝီတရာဂဿ, ဒေါသဿ အဘိသင်္ခါရာနိ စ အဝီတရာဂေါ စေတေတိ စ ပကပ္ပေတိ စ, ဝီတရာဂေါ [Pg.236] ပန စေတေတိ စ နော အဘိသင်္ခရောတိ, ယံ ဥဏှံ ဝဇိရံ ကဋ္ဌေ ဝါ ရုက္ခေ ဝါ အညတ္ထ ဝါ ပတန္တံ ဘိန္ဒတိ စ ဍဟတိ စ, ဧဝံ သရာဂစေတနာ စေတေတိ စ အဘိသင်္ခရောတိ စ. ယထာ သတံ ဝဇိရံ န ဘိန္ဒတိ န စ ဍဟတိ, ဧဝံ ဝီတရာဂစေတနာ စေတေတိ န စ အဘိသင်္ခရောတိ. တတ္ထ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဧကော ခန္ဓော အနိန္ဒြိယသရီရံ သညာက္ခန္ဓော. 53. Trong đó, phương pháp dẫn nhập là gì? Cần phải được dẫn nhập vào sáu pháp. Sáu pháp nào? Trong các uẩn, các giới, các xứ, các quyền, các đế, các duyên khởi. Không có kinh, kệ, hay ký thuyết nào mà không được tìm thấy trong một trong sáu pháp này. Trong chừng mực ấy, đây là toàn bộ giáo pháp, dù là các uẩn, các giới, các xứ, các đế, hay duyên khởi. Trong đó, trong năm uẩn, thọ uẩn là cơ sở của tham, sân, si. Trong đó, có ba thọ: đối với lạc thọ, có hỷ đi kèm với tứ; đối với khổ thọ, có ưu đi kèm với tứ; đối với thọ bất khổ bất lạc, có xả đi kèm với tứ. Lại nữa, cái được cảm thọ ở đó, đây là khổ đế; trong các uẩn, là hành uẩn. Ở đó, thân thể tiếp cận người phóng dật, và điều đó thuộc về hành, có hai cách và nghiệp dẫn vào kiếp hữu phần, và ba hành: phước hành, phi phước hành, hoặc bất động hành, là nhân đối với người có tham, không phải đối với người ly tham. Và các hành của sân, người chưa ly tham vừa tác ý vừa tạo tác; còn người ly tham thì tác ý nhưng không tạo tác. Giống như một tia sét nóng rơi vào khúc gỗ, cây cối hay nơi nào khác, vừa làm vỡ vừa thiêu đốt; cũng vậy, tư tâm có tham vừa tác ý vừa tạo tác. Giống như một tia sét lạnh không làm vỡ và không thiêu đốt, cũng vậy, tư tâm ly tham tác ý nhưng không tạo tác. Trong đó, trong năm uẩn, một uẩn là thân không thuộc quyền, là tưởng uẩn. တတ္ထ ဓာတူနံ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော. တတ္ထ ယာ ရူပီ ဒသ ဓာတုယော, တာသု ဒေသိယမာနာသု ရူပက္ခန္ဓော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ. ယေပိ စ ဆ ဝိညာဏကာယာ မနောဓာတုသတ္တမာ, တတ္ထ ဝိညာဏက္ခန္ဓော စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ. ဓမ္မဓာတု ပန ဓမ္မသမောသရဏာ, သော ဓမ္မော ဟေတုနာ စ နိဿန္ဒေန စ ဖလေန စ ကိစ္စေန စ ဝေဝစနေန စ ယေန ယေန ဥပလဗ္ဘတိ, တေန တေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ယဒိ ဝါ ကုသလာ ယဒိ ဝါ အကုသလာ ယဒိ ဝါ အဗျာကတာ ယဒိ ဝါ အသင်္ခတာ. ဒွါဒသန္နံ အာယတနာနံ ဒသ အာယတနာနိ ရူပါနိ တံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. ရူပက္ခန္ဓော စ မနာယတနဉ္စ ဝိညာဏက္ခန္ဓေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ. ဓမ္မာယတနံ နာနာဓမ္မသမောသရဏံ. တတ္ထ ယေ ဓမ္မာ ဣန္ဒြိယာနံ ဣန္ဒြိယေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, ယေ အနိန္ဒြိယာနံ အနိန္ဒြိယေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. ပရိယာယတော စ ဩတာရေတဗ္ဗာ. ယထာ သာ ဓမ္မဓာတု တထာ ဓမ္မာယတနံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. ယာယေဝ ဟိ ဓမ္မဓာတု တဒေဝ ဓမ္မာယတနံ အနူနံ အနဓိကံ. Trong đó, về các giới, có mười tám giới. Trong đó, mười giới thuộc sắc, khi chúng được thuyết giảng, sắc uẩn cần được chỉ rõ, là khổ thánh đế. Sáu thân thức và ý giới là thứ bảy, ở đó thức uẩn cần được chỉ rõ, là khổ thánh đế. Còn pháp giới là sự tập hợp của các pháp, pháp ấy cần được chỉ rõ bằng nhân, bằng hệ quả, bằng quả, bằng phận sự, bằng từ đồng nghĩa, bằng bất cứ cách nào nó được tìm thấy. Hoặc là thiện, hoặc là bất thiện, hoặc là vô ký, hoặc là vô vi. Trong mười hai xứ, mười xứ là sắc, điều đó cần được chỉ rõ là khổ thánh đế. Sắc uẩn cũng cần được chỉ rõ; và ý xứ cần được chỉ rõ thông qua thức uẩn, là khổ thánh đế. Pháp xứ là sự tập hợp của nhiều pháp khác nhau. Ở đó, những pháp nào thuộc quyền cần được chỉ rõ trong các quyền, những pháp nào không thuộc quyền cần được chỉ rõ trong các pháp không thuộc quyền. Và cần được dẫn nhập theo phương pháp. Như pháp giới thế nào, pháp xứ cũng cần được tìm hiểu như vậy. Vì pháp giới chính là pháp xứ, không thiếu không thừa. တတ္ထ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ အတ္ထိ တိဝိဓော, အတ္ထိ စတုဗ္ဗိဓော, အတ္ထိ ဒုဝိဓော. တတ္ထ တိဝိဓော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဟေတုဖလနိဿန္ဒော. အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာ တဏှာ ဥပါဒါနံ စ အယံ ဟေတု, ဝိညာဏံ နာမရူပံ သဠာယတနံ ဖဿော ဝေဒနာ စ အယံ ပစ္စယော, ယော ဘဝေါ အယံ ဝိပါကော, ယာ ဇာတိ မရဏံ အယံ နိဿန္ဒော. Trong đó, duyên khởi có loại ba chi phần, có loại bốn chi phần, có loại hai chi phần. Trong đó, duyên khởi ba chi phần là nhân-quả-hệ quả. Vô minh, hành, ái, và thủ, đây là nhân; thức, danh sắc, sáu xứ, xúc, và thọ, đây là duyên; hữu nào có, đây là dị thục quả; sanh và tử nào có, đây là hệ quả. ကထံ စတုဗ္ဗိဓော ဟေတု ပစ္စယော ဝိပါကော နိဿန္ဒော စ? အဝိဇ္ဇာ စ တဏှာသင်္ခါရာ စ ဥပါဒါနံ စ – အယံ ဟေတု. ဝိညာဏံ နာမရူပဿ ပစ္စယော. နာမရူပံ ဥပပဇ္ဇတိ, တထာ ဥပပန္နဿ သဠာယတနံ ဖဿော ဝေဒနာ စ – အယံ ပစ္စယော. ယော ဘဝေါ အယံ ဝိပါကော. ယာ ဇာတိ ယာ စ ဇရာမရဏံ – အယံ နိဿန္ဒော. Thế nào là bốn chi phần: nhân, duyên, dị thục quả, và hệ quả? Vô minh, ái, hành, và thủ – đây là nhân. Thức là duyên cho danh sắc. Danh sắc sanh khởi, cũng vậy đối với danh sắc đã sanh khởi, sáu xứ, xúc, và thọ – đây là duyên. Hữu nào có, đây là dị thục quả. Sanh nào có và lão tử nào có – đây là hệ quả. ကထံ ဒုဝိဓော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ? အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာ တဏှာ ဥပါဒါနံ – အယံ သမုဒယော. ဝိညာဏံ နာမရူပံ သဠာယတနံ ဖဿော ဝေဒနာ ဘဝေါ ဇာတိ မရဏဉ္စ [Pg.237] – ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယံ ပန အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော ဣမာနိ တပ္ပဋိပက္ခေန ဒွေ သစ္စာနိ. တသ္မာ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ယေန အာကာရေန နိဒ္ဒိဋ္ဌော, တေန တေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. Pháp duyên khởi có hai loại như thế nào? Vô minh, các hành, ái, thủ – đây là tập đế. Thức, danh sắc, sáu xứ, xúc, thọ, hữu, sanh, và già chết – đây là khổ đế. Lại nữa, sự diệt của các hành do vô minh diệt, những điều này, do đối nghịch với những điều kia, là hai sự thật (hai đế). Do đó, pháp duyên khởi đã được chỉ ra theo phương diện nào, thì nên được chỉ ra theo phương diện ấy. တထာ ဗာဝီသတိ ဣန္ဒြိယာနိ. ဒွါဒသ ဣန္ဒြိယာနိ စက္ခုန္ဒြိယာနိ စက္ခုန္ဒြိယံ ယေန ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ပုရိသိန္ဒြိယံ စ ဒိဋ္ဌိယာ စ တဏှာပဒဋ္ဌာနံ. ယတော ပုရိသော ပုရိသကာနံ တံ ဧဝံ ကာတဗ္ဗတာ. အထ အဇ္ဈတ္တံ သာရဇ္ဇတိ. အယံ အဟံကာရော တံ ယသာ သာရတ္တော ဗဟိဒ္ဓါ ပရိယေသတိ, အယံ မမံကာရော ဧဝံ ဣတ္ထီ, တတ္ထ သုခိန္ဒြိယံ စ သောမနဿိန္ဒြိယံ စ ပုရိသိန္ဒြိယဿာနုဝတ္တကာ ဟောန္တိ. တဿ အဓိပ္ပာယပရိပုဏ္ဏာ လောဘဓမ္မာ ကုသလမူလေ ပဝဍ္ဎေန္တိ. တဿ စေ အယမဓိပ္ပာယော န ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. တဿ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ စ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ စ ဝတ္တတိ. ဒေါသော စ အကုသလမူလံ ပဝဍ္ဎတိ. သစေ ပန ဥပေက္ခာ ဘာဝေတိ ဥပေက္ခိန္ဒြိယဿ အနုဝတ္တကာမာ ဘဝတိ. အမောဟော စ ကုသလမူလံ ပဝဍ္ဎတိ. ဣတိ သတ္တ ဣန္ဒြိယာနိ ကိလေသဝတ္ထုမုပါဒါယ အနနွေမာနိ အဝမာနိ သဗ္ဗဿ ဝေဒနာ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ပုရိသိန္ဒြိယံ. တတ္ထ အဋ္ဌ ဣန္ဒြိယာနိ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ယာဝ အညာတာဝိနော ဣန္ဒြိယံ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ဒသန္နံ ပညိန္ဒြိယာနံ ကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. မနိန္ဒြိယံ ဘဝရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပညိန္ဒြိယာနိ ရူပရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣတ္ထိန္ဒြိယံ စ ပုရိသိန္ဒြိယံ စ သတ္တ ပညတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. တတ္ထ ယေန ယေန ဣန္ဒြိယေန ယုတ္တံ ဝါ ဂါထာယ ဩတာရေတုံ သက္ကောတိ, တေန တေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ဧဝံ ခန္ဓေသု ဓာတူသု အာယတနေသု သစ္စေသု ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေသု အယံ ဩတရဏော ဟာရော. Tương tự, có hai mươi hai quyền. Mười hai quyền, từ nhãn quyền cho đến ưu quyền, đây là khổ đế. Nam quyền là nền tảng gần của tà kiến và ái. Bởi vì người nam đối với những người nam khác, việc phải làm là như vậy. Rồi y đam mê nơi nội tâm. Đây là ngã mạn. Người ấy đam mê danh vọng, tìm kiếm ở bên ngoài, đây là ngã sở mạn. Tương tự đối với người nữ. Trong đó, lạc quyền và hỷ quyền là những thứ đi theo nam quyền. Các pháp tham làm viên mãn ý muốn của người ấy, làm tăng trưởng các gốc thiện. Nếu ý muốn này của người ấy không được viên mãn, thì khổ quyền và ưu quyền khởi lên nơi người ấy. Sân cũng làm tăng trưởng gốc bất thiện. Lại nữa, nếu tu tập xả, người ấy có mong muốn đi theo xả quyền. Vô si cũng làm tăng trưởng gốc thiện. Như vậy, bảy quyền này sanh khởi do nương vào vật của phiền não, không hơn không kém. Nữ quyền và nam quyền sanh khởi do nương vào thọ của tất cả. Trong đó, tám quyền, từ tín quyền cho đến cụ tri quyền, đây là đạo đế đưa đến sự diệt khổ. Trong mười quyền, năm giác quyền là nền tảng gần của dục ái. Ý quyền là nền tảng gần của hữu ái. Tuệ quyền là nền tảng gần của sắc ái. Nữ quyền và nam quyền là nền tảng gần của bảy chế định. Trong đó, có thể dùng quyền nào thích hợp để đưa vào kệ tụng, thì nên chỉ ra bằng quyền ấy. Tương tự, (nên chỉ ra) trong các uẩn, các giới, các xứ, các đế, các pháp duyên khởi. Đây là Otaraṇa hāra (pháp dẫn nhập). ၅၄. တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ယော ဂါထာ ဧကေန အာရမ္ဘော ဘာသိဿန္တိ. တတ္ထ ဧကိဿာ ဘာသိတာယ အဝသိဋ္ဌာသု ဘာသိတာသု သော အတ္ထော န နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ကိံ ကာရဏံ? န ဟိ တာဝ သော အတ္ထော ဘာသိတော, သော အဘာသိတော န သက္ကာ နိဒ္ဒိသိတုံ. ယထာ ကိံ အပ္ပမာဒေါ အမတံ ပဒန္တိ ဂါထာ အယမေကာ ဂါထာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. ကိံ ကာရဏံ, အတ္ထိက္ခာတာဝ ဣမဿ အာရမ္ဘဿ အနဘာသိတံ? 54. Trong đó, Sodhana hāra (pháp thanh lọc) là gì? (Là phương pháp) mà (vị thầy) sẽ thuyết một kệ tụng với một sự khởi đầu. Trong đó, khi một (phần) đã được thuyết, ý nghĩa ấy không nên được chỉ ra trong những (phần) còn lại đã được thuyết. Vì sao? Vì ý nghĩa ấy chưa được thuyết, và điều chưa được thuyết thì không thể chỉ ra được. Ví dụ như thế nào? Kệ tụng: "Không phóng dật là con đường bất tử". Một kệ này nên được chỉ ra. Vì sao? Có (một phần) đã được giải thích, nhưng (phần) chưa được thuyết của sự khởi đầu này (vẫn còn). ဧဝံ ဝိသေသတော ဉတွာ, အပ္ပမာဒမှိ ပဏ္ဍိတာ; အပ္ပမာဒေ ပမောဒန္တိ, အရိယာနံ ဂေါစရေ ရတာတိ. Biết rõ điều đặc biệt này như vậy, bậc trí ở trong sự không phóng dật; các vị ấy vui thích trong sự không phóng dật, ưa thích cảnh giới của các bậc Thánh. ဣဒံ [Pg.238] အဘာသိတံ. ဣမိဿာပိ ဂါထာယ ဘာသိတာယ အတ္ထော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ကိံ ကာရဏံ, အတ္ထိ တတ္ထ အဝသိဋ္ဌံ? တေ ဈာယိနော သာတတိကာ, နိစ္စံ ဒဠှပရက္ကမာတိ ဂါထာ, ဧဝံ ဣမာ ဂါထာယော ဥပဓာရိတာ ယဒါ ဘဝန္တိ, တဒါ အတ္ထော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ဧဝံ အဿုတပုဗ္ဗေသု သုတ္တေသု ဗျာကရဏေသု ဝါ ဧကုဒ္ဒေသော ဘာသိတော. ယာ ဝီမံသာ တုလနာ ဣဒံ အတ္ထိ ကိစ္စံ, ဣဒံ သုတ္တံ ဘာသိတံ တဿ ဝေဝစနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဝါ န ဝါတိ. တတ္ထ ယာ ဝီမံသာ, အယံ ဝုစ္စတေ သောဓနော ဟာရော. Đây là điều chưa được thuyết. Ý nghĩa của kệ tụng này đã được thuyết cũng nên được chỉ ra. Vì sao? Vì có phần còn lại ở đó. Kệ tụng: "Các vị ấy là những người thiền định, liên tục, luôn có sự tinh tấn vững chắc". Như vậy, khi những kệ tụng này được thọ trì, lúc đó ý nghĩa nên được chỉ ra. Tương tự, trong các kinh hoặc các bài ký chưa từng được nghe trước đây, một đề mục chung đã được thuyết. Sự thẩm sát, sự so sánh nào, đây là phận sự. (Phận sự là thẩm sát rằng:) "Kinh này đã được thuyết, từ đồng nghĩa của nó đã được chỉ ra hay chưa?". Trong đó, sự thẩm sát ấy được gọi là Sodhana hāra (pháp thanh lọc). ၅၅. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော? ဧကတ္တတာ စ ဝေမတ္တတာ စ. တတ္ထ ကိတပညတ္တိ စ ကိစ္စပညတ္တိ စ. သာ ဧကတ္တတာ စ ဝေမတ္တတာ စ ယထာ ပညတ္တိ ဧကဝေဝစနေန ဝေမတ္တတာ ပဇာနာတီတိ ပညာ, သာ စ အာဓိပတေယျဋ္ဌေန ပညတ္တိ. ယံ အနောမတ္တိယဋ္ဌေန ပညတ္တန္တိ. တံ အနောမတ္တိယဋ္ဌေန ပညာဗလံ. တနုဘူတာ ဂေါစရတ္တဝသာ သေဝသတိ တီသု ရတနေသု အနုဿတိ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ ဓမ္မာနုဿတိ သံဃာနုဿတိ အဝိပရီတာနုဿရဏတာယ. သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဓမ္မာနံ ပဝိစယေန ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ အဘိနီဟာရတော အဘိညာတိ. သင်္ခေပေန မဂ္ဂါ ကာ ဝတ္ထု အဝိကောပနတာယ ဧကတ္တာ, ယထာ ဥဏှေန သံသဋ္ဌံ ဥဏှောဒကံ, သီတေန သံသဋ္ဌံ သီတောဒကံ ခါရောဒကံ ဂုဠှောဒကန္တိ, ဣဒံ ဧကတ္တတာ ဝေမတ္တတာ စ. 55. Trong đó, Adhiṭṭhāna hāra (pháp quyết định) là gì? (Là) tính đồng nhất và tính dị biệt. Trong đó, có chế định... và chế định phận sự. Tính đồng nhất và tính dị biệt ấy, cũng như chế định, (là) trí tuệ vì biết được tính dị biệt bằng một từ đồng nghĩa. Và nó là chế định theo nghĩa làm chủ. Cái được chế định theo nghĩa không thấp kém, đó là tuệ lực theo nghĩa không thấp kém. Tùy niệm trong tam bảo: Phật tùy niệm, Pháp tùy niệm, Tăng tùy niệm. Do sự tùy niệm không sai lạc, (đó là) niệm. Chánh kiến, do sự thẩm sát các pháp, là trạch pháp giác chi. Do sự hướng đến, (đó là) thắng trí. Tóm lại, các đạo, do vật không bị phá vỡ, là đồng nhất. Ví như nước lạnh trộn với nước nóng là nước nóng, nước nóng trộn với nước lạnh là nước lạnh, nước mặn, nước ngọt. Đây là tính đồng nhất và tính dị biệt. အတ္ထိ ပုန ဓမ္မော နာနာဓမ္မသံဃတော ဧကတော ယထာရူပံ စတ္တာရော ဝါရေတဗ္ဗာ, တဉ္စ ရူပန္တိ ဧကတ္တတာ. ပထဝီဓာတု အာပေါ တေဇော ဝါယောဓာတူတိ ဝေမတ္တတာ. ဧဝံ သဗ္ဗာ စတဿော ဓာတုယော ရူပန္တိ ဧကတ္တတာ, ပထဝီဓာတု အာပေါ တေဇော ဝါယောဓာတူတိ ဝေမတ္တတာ. ပထဝီဓာတူတိ လက္ခဏတော ဧကတ္တတာ, သံကိဏ္ဏဝတ္ထုတော ဝေမတ္တတာ. ယံ ကိဉ္စိ ကက္ခဠလက္ခဏံ, သဗ္ဗံ တံ ပထဝီဓာတူတိ ဧကတ္တတာ. ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ ဆဝိ စမ္မန္တိ ဝေမတ္တတာ. ဧဝံ သဗ္ဗံ စတဿော ဓာတုယော ရူပန္တိ ဧကတ္တံ. သဒ္ဒါ ဂန္ဓာ ရသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာတိ ဝေမတ္တတာ. Lại nữa, có pháp là sự tập hợp của nhiều pháp khác nhau, hợp lại một cách tương xứng thành bốn (đại), và đó là sắc – đây là tính đồng nhất. Địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại – đây là tính dị biệt. Như vậy, tất cả bốn đại là sắc – đây là tính đồng nhất. Địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại – đây là tính dị biệt. Địa đại, về phương diện đặc tính, là đồng nhất; về phương diện vật hỗn hợp, là dị biệt. Bất cứ cái gì có đặc tính cứng, tất cả cái đó là địa đại – đây là tính đồng nhất. Tóc, lông, móng, răng, da mỏng, da dày – đây là tính dị biệt. Như vậy, tất cả (các phần của thân) là bốn đại, là sắc – đây là tính đồng nhất. Âm thanh, mùi, vị, vật xúc chạm – đây là tính dị biệt. အတ္ထိ ပုန ဓမ္မော ဝေမတ္တတာ အညော နာမံ လဘတိ. ယထာ ကာယာနုပဿနာယ နဝသညာ ဝိနီလကသညာ ဥဒ္ဓုမာတကသညာ, အယံ အသုဘသညာ, ယာ ဧကတ္တတာ အာရမ္မဏတော ဝေမတ္တတော, သာ ဧဝံ သညာဝေဒနာသု အာဒီနဝံ သမနုပဿတော တထာဓိဋ္ဌာနံ သမာဓိန္ဒြိယံ စ သာယေဝ [Pg.239] ဓမ္မေသု တတ္ထ သညာဘာဝနာ ဝီရိယိန္ဒြိယံ စ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာ စိတ္တေ အတ္တသညံ ပဇဟတော ပညိန္ဒြိယံ စ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာ. (ဣတိ) ယော ကောစိ ဉာဏပစာရော သဗ္ဗသော ပညာယ ဂေါစရော ပညာ, အယံ ဝေမတ္တတာ, ယထာ ကာမရာဂေါ ဘဝရာဂေါ ဒိဋ္ဌိရာဂေါတိ ဝေမတ္တတာ တဏှာယ. ဣတိ ယံ ဧကတ္တတာယ စ ဝေမတ္တတာယ စ ဉာဏံ ဝီမံသနာ တုလနာ. အယံ အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော. Lại nữa, có pháp dị biệt nhận được tên gọi khác. Ví như trong pháp quán thân có chín tưởng: tưởng xanh bầm, tưởng sình trương, đây là bất tịnh tưởng. Sự đồng nhất nào có được từ sự khác biệt về đối tượng, sự đồng nhất ấy, đối với người thấy rõ sự nguy hại trong tưởng và thọ, sự quyết định như vậy là định quyền. Và chính điều ấy trong các pháp, ở đó sự tu tập tưởng là tấn quyền. Và quán pháp trong các pháp, do từ bỏ ngã tưởng trong tâm, là tuệ quyền. Và quán tâm trong tâm. (Như vậy) bất cứ hành xứ nào của trí, hoàn toàn là đối tượng của tuệ, là tuệ, đây là sự dị biệt. Ví như dục ái, hữu ái, kiến ái, đó là sự dị biệt của ái. Như vậy, trí, sự thẩm sát, sự so sánh nào có trong sự đồng nhất và trong sự dị biệt, đây là Adhiṭṭhānahāra (phương pháp quyết định). ၅၆. တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော ဟာရော? သဟေတု သပ္ပစ္စယံ ဝေါဒါနဉ္စ သံကိလေသော စ, ယံ တဒုဘယံ ပရိယေဋ္ဌိ, သ ပရိက္ခာရော ဟာရော. ဣတိ ဓမ္မာနံ သဟေတုကာနံ ဟေတု ပရိယေသိတဗ္ဗော, သပ္ပစ္စယာနံ ပစ္စယော ပရိယေသိတဗ္ဗော. 56. Trong ấy, Parikkhārahāra (phương pháp khảo sát) là gì? Có sự thanh tịnh và sự ô nhiễm cùng với nhân và duyên; sự tìm cầu cả hai điều ấy, đó là Parikkhārahāra. Như vậy, đối với các pháp có nhân, cần phải tìm cầu nhân; đối với các pháp có duyên, cần phải tìm cầu duyên. တတ္ထ ကိံ နာနာကရဏံ, ဟေတုဿ စ ပစ္စယဿ စ? သဘာဝေါ ဟေတု, ပရဘာဝေါ ပစ္စယော. ပရဘာဝဿ ပစ္စယော ဟေတုပိ, သဘာဝဿ ဟေတုယာ ပရဘာဝဿ ကဿစိ ပစ္စယော အဝုတ္တော ဟေတု, ဝုတ္တော ပစ္စယော. အဇ္ဈတ္တိကော ဟေတု, ဗာဟိရော ပစ္စယော. သဘာဝေါ ဟေတု, ပရဘာဝေါ ပစ္စယော. နိဗ္ဗတ္တကော ဟေတု, ပဋိဂ္ဂါဟကော ပစ္စယော. နေဝါသိကော ဟေတု, အာဂန္တုကော ပစ္စယော. အသာဓာရဏော ဟေတု, သာဓာရဏော ပစ္စယော. ဧကောယေဝ ဟေတု, အပရာပရော ပစ္စယော. Trong đó, sự khác biệt giữa nhân và duyên là gì? Tự tánh là nhân, tha tánh là duyên. Duyên là tha tánh, nhân cũng là tự tánh. Trong một số trường hợp, nhân là tha tánh. Duyên không được gọi là nhân, mà được gọi là duyên. Nội phần là nhân, ngoại phần là duyên. Tự tánh là nhân, tha tánh là duyên. Cái làm phát sinh là nhân, cái tiếp nhận là duyên. Cái thường trú là nhân, cái khách lai là duyên. Cái không chung là nhân, cái chung là duyên. Nhân chỉ có một, duyên thì nối tiếp. ဟေတုဿ ဥပကရဏံ သမုဒါနေတဗ္ဗော. သမုဒါနံ ဟေတု, တတ္ထ ဒုဝိဓော ဟေတု. ဒုဝိဓော ပစ္စယော – သမနန္တရပစ္စယော စ ပရမ္ပရပစ္စယော စ. ဟေတုပိ ဒုဝိဓော – သမနန္တရဟေတု စ ပရမ္ပရဟေတု စ. တတ္ထ ကတမော ပရမ္ပရပစ္စယော? အဝိဇ္ဇာ နာမရူပဿ ပရမ္ပရပစ္စယော, ဝိညာဏံ သမနန္တရပစ္စယတာယ ပစ္စယော. ယဒိ အာဒိမှိ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော ဘဝတိ နာမရူပဿ နိရောဓောပိ. တတ္ထ သမနန္တရံ ကိံ ကာရဏံ ပရမ္ပရပစ္စယော သမနန္တရပစ္စယော သမုဒ္ဒါနိတော, အယံ ပစ္စယတော. တတ္ထ ကတမော ပရမ္ပရဟေတု? ဝိဇာနန္တဿ ပရမ္ပရဟေတုတာယ ဟေတု, အညာကာရော သမနန္တရဟေတုတာယ ဟေတု. ယဿ ဟိ ယံ သမနန္တရံ နိဗ္ဗတ္တတိ, သော တဿ ဟေတုပိ ဇာတိနိရောဓာ ဗဟိ အာကာရနိရောဓော, အာကာရနိရောဓာ ဒဏ္ဍနိရောဓော, ဒဏ္ဍနိရောဓာ ခဏ္ဍနိရောဓော. ဧဝံ ဟေတုပိ ဒွိဓာ သော တာဟိ ပဿိတဗ္ဗော. Sự hỗ trợ của nhân cần được nêu ra. Đây là nhân được nêu ra. Ở đây, nhân có hai loại. Duyên có hai loại: vô gián duyên và kế tục duyên. Nhân cũng có hai loại: vô gián nhân và kế tục nhân. Trong đó, kế tục duyên là gì? Vô minh là kế tục duyên của danh sắc, thức là duyên theo cách vô gián duyên. Nếu lúc đầu vô minh diệt thì sự diệt của danh sắc cũng xảy ra. Ở đó, nguyên nhân vô gián là gì? Kế tục duyên, vô gián duyên được nêu ra, đây là từ duyên. Trong đó, kế tục nhân là gì? Đối với người biết, nhân là theo cách kế tục nhân; một cách khác, nhân là theo cách vô gián nhân. Vì đối với cái nào mà cái gì phát sinh một cách vô gián, cái đó cũng là nhân của cái ấy. Do sự diệt của sinh, sự diệt của hình tướng bên ngoài xảy ra; do sự diệt của hình tướng, sự diệt của gậy xảy ra; do sự diệt của gậy, sự diệt của mảnh vỡ xảy ra. Như vậy, nhân cũng cần được thấy theo hai cách bởi những vị ấy. ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ [Pg.240] ယထာ အဝိဇ္ဇာပစ္စယော တဿ ပုန ကိံပစ္စယော, အယောနိသော မနသိကာရော. သော ကဿ ပစ္စယော သင်္ခါရာနံ, ဣတိ ပစ္စယော စ သမုပ္ပန္နံ စ တဿ ကော ဟေတု အဝိဇ္ဇာယေဝ. တထာ ဟိ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာနုသယော အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနဿ ဟေတု ပုရိမာ ဟေတု ပစ္ဆာ ပစ္စယော, သာပိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာနံ ပစ္စယော စတူဟိ ကာရဏေဟိ သဟဇာတပစ္စယတာယ သမနန္တရပစ္စယတာယ အဘိသန္ဒနပစ္စယတာယ ပတိဋ္ဌာနပစ္စယတာယ. Ví như trong Thập Nhị Nhân Duyên, vô minh là duyên. Lại nữa, cái gì là duyên của nó? Phi như lý tác ý. Nó là duyên của cái gì? Của các hành. Như vậy, vừa là duyên vừa là cái đồng sinh khởi, nhân của nó là gì? Chính là vô minh. Quả vậy, điểm khởi đầu không được biết đến. Ở đó, vô minh tùy miên là nhân của vô minh triền. Nhân trước, sau là duyên. Vô minh ấy cũng là duyên của các hành do bốn nguyên nhân: do là câu sinh duyên, do là vô gián duyên, do là tương tục duyên, do là y chỉ duyên. ၅၇. ကထံ သဟဇာတပစ္စယတာယ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာနံ ပစ္စယော? ယံ စိတ္တံ ရာဂပရိယုဋ္ဌံ, တတ္ထ အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနေန သဗ္ဗံ ပညာယ ဂေါစရံ ဟန္တိ. တတ္ထ သင်္ခါရာ တိပစ္စယဋ္ဌိကာ အဒ္ဓါဘူမိကာရမဟတ္တဿ အယံ အဝိဇ္ဇာသဟသမုပ္ပန္နံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတမာပဇ္ဇန္တီ စတူဟိ ကာရဏေဟိ ပညာ ပဟီယတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အနုသယော ပရိယုဋ္ဌာနံ သံယောဇနံ ဥပါဒါနံ. တတ္ထ အနုသယော ပရိယုဋ္ဌာနံ ဇာတိ ပရိယုဋ္ဌိတာ သံယုဇ္ဇတိ သံယုတ္တာ ဥပါဒိယတိ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ. ဧဝံ တေ သင်္ခါရာ တိဝိဓာ ဥပ္ပန္နာ ဘူမိဂတာ နာသညတ္ထ အယံ မဂ္ဂေန ဝိနီတတ္တာယာတိ တေ ထာမဂတာ အပတိဝိနီတာတိပိ တေ သင်္ခါရာတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ သဟေတုသမုပ္ပန္နဋ္ဌေန အတ္ထိ မေဝ ပစ္စယာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော နိဒ္ဒိဋ္ဌံ အပနေတွာ ကုသလံ အကုသလံ ကုသလော စ အကုသလော စ ပက္ခိပိတဗ္ဗော, ဝိပါကဓမ္မာ အပနေတွာ ဝစနီယံ အဝစနီယံ ဝစနီယဉ္စ အဝစနီယဉ္စ ပက္ခိပိတဗ္ဗံ, ဘဝအပေဝိရိတ္တာ, သဗ္ဗသုတ္တံ ပရိက္ခိပိတဗ္ဗံ. 57. Làm thế nào vô minh là duyên của các hành theo cách câu sinh duyên? Tâm nào bị tham xâm chiếm, ở đó, do vô minh triền, nó phá hủy tất cả đối tượng của tuệ. Ở đó, các hành này đồng sinh với vô minh, đạt đến sự tăng trưởng, phát triển, sung mãn. Do bốn nguyên nhân, tuệ bị suy giảm. Bốn điều nào? Tùy miên, triền, kiết sử, thủ. Ở đó, tùy miên, triền, bị xâm chiếm bởi chủng loại, nó tương ưng; do tương ưng, nó chấp thủ; do thủ làm duyên, hữu sinh khởi. Như vậy, các hành ấy sinh khởi theo ba cách, đã đi vào cảnh giới, không ở nơi nào khác. Điều này là để được phân biệt bởi đạo; chúng đã trở nên mạnh mẽ, không được điều phục, vì vậy chúng được gọi là hành. Như vậy, theo nghĩa đồng sinh khởi có nhân, có duyên, là duyên cho các hành. Cần loại bỏ thiện và bất thiện đã được chỉ ra, và thêm vào thiện và bất thiện. Cần loại bỏ các pháp dị thục, và thêm vào cái có thể nói và cái không thể nói. Toàn bộ kinh cần được bao quát cho đến khi thoát khỏi hữu. ဒသ တထာဂတဗလာနိ စတ္တာရိ ဝေသာရဇ္ဇာနိ ပုညာနိ အနညာကတံ အဝိဇ္ဇာ သမနန္တရပစ္စယတာယ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော ယေန စိတ္တေန သဟ သမုပ္ပန္နာ အဝိဇ္ဇာ တဿ စိတ္တဿ သမနန္တရစိတ္တံ သမုပ္ပန္နန္တိ, တဿ ယံ သမနန္တရစိတ္တံ သမုပ္ပန္နန္တိ, တဿ ပစ္ဆိမဿ စိတ္တဿ ပုရိမစိတ္တံ ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော, တေန အဝိဇ္ဇာ ဟေတု တေန စိတ္တေန ဥပါဒါနံ အနောကာသကတာ ဉာဏံ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ယာ တဿ အပ္ပမာဒါ ဓာတု အဘိဇ္ဈာဘိသန္ဒိတာ တဟိံ ဝိပလ္လာသာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ, တတ္ထ သင်္ခါရာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ရတ္တာ ဒုဋ္ဌာ မူလဿ စေတနာ ရာဂပရိယုဋ္ဌာနေန ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌာနေန အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနေန ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော ဝတ္ထုနိဒ္ဒေသေ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော[Pg.241], ယံ ဝိပရီတစိတ္တော ဝိဇာနာတိ အယံ စိတ္တဝိပလ္လာသော, ယာ ဝိပရီတသညာ ဥပဂ္ဂဏှာတိ အယံ သညာဝိပလ္လာသော. ယံ ဝိပရီတဒိဋ္ဌိ အဘိနိဝိသတိ အယံ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော. အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာနိ ဝဍ္ဎန္တိ, တီဏိ အကုသလာနိ အယောနိသော မနသိကာရေ ဥပ္ပန္နံ ဝိညာဏဉ္စ ဝိဇ္ဇဉ္စ ကရောန္တိ. ဣတိ ပုဗ္ဗာပရန္တေ အကုသလာနာတရိတရော သင်္ခါရာ ဝုဒ္ဓိံ ဝေပုလ္လတံ ဂစ္ဆန္တိ. တေ စ မဟတာ စ အပ္ပဋိဝိဒိတာ ပေါနောဘဝိကာ သင်္ခါရာ ဘဝန္တိ. ဣတိ ဧဝံ အဝိဇ္ဇာ သဟဇာတပစ္စယတာယ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော သမနန္တရပစ္စယတာယ စ. Mười lực Như Lai, bốn vô sở úy là các pháp thiện, không do nhân khác tạo ra. Vô minh là duyên cho các hành theo cách vô gián duyên. Vô minh đồng sanh với tâm nào, tâm vô gián của tâm ấy sanh khởi. Tâm vô gián nào của tâm ấy sanh khởi, tâm trước là duyên cho tâm sau theo cách nhân duyên. Do đó, vô minh là nhân. Do tâm ấy, thủ không có cơ hội, trí không sanh khởi. Giới bất phóng dật nào của người ấy bị tham dục chi phối, nơi đó các điên đảo sanh khởi: ‘trong cái bất tịnh có sự tịnh’, ‘trong cái khổ có sự lạc’. Nơi đó, các hành sanh khởi, bị tham ái, sân hận, tư của căn do tham tùy miên, sân tùy miên, vô minh tùy miên. Kiến điên đảo nên được chỉ ra trong phần chỉ rõ vật. Việc người có tâm điên đảo biết điều gì, đây là tâm điên đảo. Tưởng điên đảo nào nắm giữ, đây là tưởng điên đảo. Kiến điên đảo nào chấp chặt, đây là kiến điên đảo. Tám tà tánh tăng trưởng. Ba bất thiện trong tác ý không như lý làm sanh khởi cả thức và minh đã sanh. Như vậy, ở trước và sau, các hành không vượt qua được bất thiện đi đến sự tăng trưởng, sự lớn mạnh. Và những hành tái sanh ấy phần lớn không được thấu triệt hiện hữu. Như vậy, vô minh là duyên cho các hành theo cách câu sanh duyên và theo cách vô gián duyên. ၅၈. ကထံ အဘိသန္ဒနာကာရေန အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော? သာ အဝိဇ္ဇာ တေ သင်္ခါရေ အဘိသန္နေတိ ပရိပ္ဖရတိ. သေယျထာပိ နာမ ဥပ္ပလံ ဝါ ပဒုမံ ဝါ တံ ဥဒကေ ဝဍ္ဎံ အဿ, သီတေန ဝါရိနာ အဘိသန္နံ ပရိသန္ဒနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝံ အဘိသန္ဒနဋ္ဌေန အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော. 58. Làm thế nào vô minh là duyên cho các hành theo phương diện thấm nhuần? Vô minh ấy làm thấm ướt, làm lan khắp các hành ấy. Ví như hoa sen xanh hay hoa sen hồng ấy lớn lên trong nước, được thấm ướt, được tưới tắm bằng nước mát, nó đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh. Cũng vậy, vô minh là duyên cho các hành theo nghĩa thấm nhuần. ကထံ ပတိဋ္ဌဟနဋ္ဌေန အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော? တေ သင်္ခါရာ အဝိဇ္ဇာယံ နိဿာယ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတံ အာပဇ္ဇန္တိ. သေယျထာပိ နာမ ဥပ္ပလံ ဝါ ပဒုမံ ဝါ ပထဝိံ နိဿာယ ပထဝိံ ပတိဋ္ဌာယ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတံ အာပဇ္ဇတိ. ဧတေ သင်္ခါရာ အဝိဇ္ဇာယံ ပတိဋ္ဌိတာ အဝိဇ္ဇာယံ နိဿာယ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတံ ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ ပတိဋ္ဌဟနဋ္ဌေန အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော. Làm thế nào vô minh là duyên cho các hành theo nghĩa làm chỗ nương tựa? Các hành ấy nương vào vô minh mà đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh. Ví như hoa sen xanh hay hoa sen hồng nương vào đất, đứng vững trên đất mà đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh. Các hành này đứng vững trong vô minh, nương vào vô minh mà đi đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh. Như vậy, vô minh là duyên cho các hành theo nghĩa làm chỗ nương tựa. ပုန ရာဂသဟဂတဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန ပဋိသန္ဓိမှိ ဘဝေါ နိဗ္ဗတ္တတိ, တံ ကမ္မဿ သဗ္ဗံ အဘိနိဝိဋ္ဌံ အညာဏဝသေန ပေါနောဘဝိကာ သင်္ခါရာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဧဝမ္ပိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ အတ္ထိ. ပုန ပဉ္စသု ယေ စ သေက္ခာ ပုဂ္ဂလာ, ယေ စ အသညိသမာပတ္တိံ သမာပန္နာ, ယေ စ ဘဝဂတာ, ယေ စ အန္တောဂတာယေဝ သံသေဒဇာ, ယေ စ ဝါ ပန အညော ဟိ ကောစိ အနာဂါမိဘူတာ န စေတေန္တိ န စ ပတ္ထေန္တိ, တေသံ ကိံ ပစ္စယာ သင်္ခါရာ. ပုန ရာဂါ အတ္ထိ တေသံ သင်္ခါရာနိ ဥပါဒါနာနိ စိတ္တမနုဿရန္တိယေဝ အဝိပက္ကဝိပါကသမူဟတာ အသမုစ္ဆိန္နပစ္စယာ တေသံ ပုန စ ဂတော ဘဝတိ. ဧဝမ္ပိ ဟိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ. ပုန သာ တေ န ဥပါဒါနာ နပိ သင်္ခါရာ အတ္ထိ, ပုန တေသံ သတ္တ အနုသယာ အသမူဟတာ အသမုစ္ဆိန္နာ တဒါရမ္မဏံ ဘဝတိ. ဝိညာဏဿ ပတိဋ္ဌာယ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ. ဧဝမ္ပိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ. ပုန သာ ယံ ကိဉ္စိ ကမ္မံ အာစယဂါမိ သဗ္ဗံ တံ အဝိဇ္ဇာဝသေန အဘိသင်္ခရိယတိ [Pg.242] တဏှာဝသေန စ အလ္လီယတိ အညာဏဝသေန စ တတ္ထ အာဒီနဝမ္ပိ န ဇာနာတိ. တဒေဝ ဝိညာဏဗီဇံ ဘဝတိ, သာယေဝ တဏှာသိနေဟော ဘဝတိ. သာယေဝ အဝိဇ္ဇာ သမ္မောဟောတိ. ဧဝမ္ပိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ ဝတ္တဗ္ဗာ. ဣတိ ဣမေဟိ အာကာရေဟိ အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော. Lại nữa, do quả của nghiệp đi kèm với tham, hữu được sanh ra trong sự tái sanh. Tất cả sự chấp chặt ấy của nghiệp do bởi vô trí được gọi là các hành tái sanh. Như vậy cũng có các hành do vô minh làm duyên. Lại nữa, trong năm hạng, những vị hữu học, những vị đã nhập Vô tưởng định, những vị đã đến cõi hữu, những vị thấp sanh ở bên trong, và bất cứ vị nào khác đã trở thành bậc Bất lai, họ không tác ý, không mong cầu, các hành của họ do duyên gì? Lại nữa, các tham ái vẫn có, các hành, các thủ của họ chỉ tùy niệm tâm. Do quả chưa chín chưa được nhổ lên, do duyên chưa bị đoạn trừ, sự đi đến cõi hữu khác của họ lại xảy ra. Như vậy cũng có các hành do vô minh làm duyên. Lại nữa, đối với họ, không có thủ, cũng không có hành. Lại nữa, bảy tùy miên của họ chưa được nhổ lên, chưa bị đoạn trừ, nên có đối tượng ấy. Do thức có chỗ nương, do thức làm duyên mà có danh sắc. Như vậy cũng có các hành do vô minh làm duyên. Lại nữa, bất cứ nghiệp nào dẫn đến sự tích tập, tất cả nghiệp ấy được tạo tác do bởi vô minh, và dính mắc do bởi ái, và do bởi vô trí mà không biết cả sự nguy hại ở nơi đó. Chính cái đó trở thành hạt giống thức. Chính ái ấy trở thành chất dính. Chính vô minh ấy trở thành sự si mê. Như vậy cũng có các hành do vô minh làm duyên cần được nói đến. Như vậy, do những phương diện này, vô minh là duyên cho các hành. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာယ ဟေတု အယောနိသော မနသိကာရော ပစ္စယော ဟောတိ. တတ္ထ အဘိစ္ဆေဒေါ အယံ တတ္ထ တတိယံ ဗလံ နိဝတ္တိ, အယံ ပဋိသန္ဓိ. တတ္ထ ပုနဗ္ဘဝေါ ယော အဝေစ္ဆေဒေါ အသမုဂ္ဃာတနဋ္ဌေန အယံ အနုသယော. ယထာ ပဋာကံ ဝါ သာဋကံ ဝါ ဒွေ ဇနာ ပီဠေသု စ ဧကာ ဝါ ဗလံ ဝါ အဿ နိဝါဋဿေသု, န ပန ပီဠေသု သောသေယျ. တတ္ထ ယံ သိနေဟာ အာပေါဓာတု အနုပုလ္လနာ သောသေတဗ္ဗာ. ဥဏှဓာတုမာဂမ္မ သစေ ပုန တံ အာကာသေ နိက္ခိပေယျ တံ ဥဿာဝေန ယေဘုယျတရံ သိနေဟမာပဇ္ဇေယျ, န ဟိ အနာဂမ္မ တေဇောဓာတုံ ပရိသေသံ ဂစ္ဆေယျ. ဧဝမေဝ ဘဝဂ္ဂပရမာပိ သမာပတ္တိ န အနုရူပဿ သမုဂ္ဃာတာယ သံဝတ္တတိ. တေ ဟိ အာလယန္တိ သမ္မသန္တိ, န စ တဏှာယ တဏှာပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထ သော အသမုဂ္ဃာတော. အဝိဇ္ဇာယ အနုသယော စ စိတ္တဿ သမ္ပလိဗောဓော, ဣဒံ ပရိယုဋ္ဌာနံ. ယထာဘူတံ ဝိညာဏဿ အပ္ပဋိဝေဓော အယံ အဝိဇ္ဇာအာသဝေါ အဝိဇ္ဇာဝိညာဏဗီဇံ ဘဝတိ. ယံ ဗီဇံ သော ဟေတု န သမုစ္ဆိဇ္ဇတိ, အသမုစ္ဆိဇ္ဇန္တော ပဋိသန္ဒေဟတိ. ပဋိသန္ဒဟန္တော န သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆတိ. အသမုဂ္ဃာတံ စိတ္တံ ပရိယောနဟတိ, ပရိယောနဒ္ဓစိတ္တော ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ဣတိ သညာဏဿ သာသဝတ္ထော, အဝိဇ္ဇတ္ထော, ဟေတုအတ္ထော, အဝစ္ဆေဒတ္ထော, အနိဝတ္တိအတ္ထော, ဖလတ္ထော ပဋိသန္ဓိအတ္ထော, ပုနဗ္ဘဝတ္ထော, အသမုဂ္ဃာတတ္ထော, အနုသယတ္ထော, ပရိယုဋ္ဌာနတ္ထော, အပဋိဝေဓနတ္ထော. ဧတ္တာဝတာ အဝိဇ္ဇာယ ခေတ္တံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဘဝတိ. အယံ ဝုစ္စတေ ပရိက္ခာရော နာမ ဟာရော. Ở đó, vô minh là nhân, tác ý không như lý là duyên. Ở đó, có sự đoạn tuyệt này, sức mạnh thứ ba đã chìm xuống ở đó, đây là sự tái sanh. Ở đó, sự không đoạn tuyệt nào là sự tái hữu do ý nghĩa không bị nhổ bật gốc rễ, đây là tùy miên. Ví như hai người vắt tấm vải hoặc tấm áo, và có thể có một nếp gấp. Khi vắt những tấm vải ướt, nó không thể khô được. Ở đó, do chất dính của thủy đại mà nó phải được làm khô. Nếu sau khi dựa vào hỏa đại, người ấy lại ném nó ra ngoài không trung, nó sẽ trở nên ẩm ướt hơn phần lớn bởi sương. Thật vậy, cũng như không dựa vào hỏa đại thì không thể đạt đến sự khô hoàn toàn, cũng thế, ngay cả thiền chứng cao nhất là cõi hữu tưởng cũng không dẫn đến sự nhổ bật gốc rễ của ái tương ứng. Thật vậy, họ chấp thủ, họ nắm giữ, và họ không đạt đến sự đoạn trừ ái dục bằng ái dục. Ở đó, có sự không nhổ bật gốc rễ ấy. Và tùy miên của vô minh là sự trói buộc của tâm, đây là triền cái. Sự không thâm nhập thức như thật, đây là lậu hoặc vô minh. Vô minh trở thành hạt giống của thức. Hạt giống nào là nhân không bị cắt đứt, do không bị cắt đứt nên nó tái sanh. Khi tái sanh, nó không đạt đến sự nhổ bật gốc rễ. Do không nhổ bật gốc rễ, tâm bị bao phủ. Với tâm bị bao phủ, người ấy không biết như thật. Như vậy, đối với thức, có ý nghĩa hữu lậu, ý nghĩa vô minh, ý nghĩa nhân, ý nghĩa không đoạn tuyệt, ý nghĩa không quay lại, ý nghĩa quả, ý nghĩa tái sanh, ý nghĩa tái hữu, ý nghĩa không nhổ bật gốc rễ, ý nghĩa tùy miên, ý nghĩa triền cái, ý nghĩa không thâm nhập. Đến chừng ấy, lĩnh vực của vô minh đã được chỉ rõ. Đây được gọi là phương pháp luận giải thích (parikkhārahāra). ၅၉. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော ဟာရော? ဥဂ္ဃဋိတမှိ တမှိ သန္တဉ္စေဝ စ နံ ဝိတ္ထာရံ ပန ဝတ္တဗ္ဗံ. ဝိတ္ထာရဝိဓံ စိတ္တညာ အယံ သမာရောပနော ဟာရော. တတ္ထ နာမနိဒ္ဒေသော ဥပဃဋကာ ဝတ္ထုနိဒ္ဒေသော ဝေဝစနံ ဝတ္ထုဘူတော ဝိတ္ထာရော. ယထာ ကိံ, ယာ ဘိက္ခူနံ ဝတ္တတော ပဟာတဗ္ဗော, အယံ ဥပဃဋနာ. 59. Ở đó, phương pháp luận áp đặt (samāropanahāra) là gì? Đối với người có trí tuệ khai mở, lời dạy rộng rãi và hiện hữu nên được nói ra. Nên biết tâm có nhiều loại rộng rãi. Đây là phương pháp luận áp đặt. Ở đó, sự chỉ định tên, sự chỉ định đối tượng gây hại, được gọi là từ đồng nghĩa. Sự chỉ định đã trở thành đối tượng được gọi là sự rộng rãi. Ví như thế nào? Điều gì nên được các Tỳ khưu từ bỏ theo phận sự, đây là sự áp đặt. တတ္ထ [Pg.243] ကတမော သမာရောပနော? ကိဉ္စိ န ဝတ္တဗ္ဗံ, ရူပရာဂံ ဝါ နာမဝန္တပဟာတဗ္ဗံ. ယာဝ ဝိညာဏန္တိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာနိ. အဝိဇ္ဇာ တာ ဩပမ္မေန ပညာပေတဗ္ဗာ, အယံ သမာရောပနော. နိဿိတစိတ္တဿ စ မတ္တိကော စ နိဿယော တဏှာ စ ဒိဋ္ဌိ စ. တတ္ထ ဒိဋ္ဌိ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ သင်္ခါရာ. တတ္ထ ဒိဋ္ဌိပစ္စယာ တဏှာ ဣမေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ. တတ္ထ နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဣဒံ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ ယာဝ ဇရာမရဏံ, ဣဒံ သံခိတ္တေန ဘာသိတေ အဝသိဋ္ဌံ ပရောပယတိ. Ở đó, sự áp đặt là gì? Không có gì để nói, sắc ái nên được từ bỏ như là phần cuối của danh. Cho đến thức, chúng nên được thực hiện một cách rộng rãi. Có việc làm cho biết về vô minh bằng ví dụ, đây là sự áp đặt. Đối với tâm nương tựa, có giới hạn, ái và tà kiến là nơi nương tựa. Ở đó, có tà kiến, vô minh, ái, và các hành. Ở đó, do tà kiến làm duyên, ái sanh khởi. Do vô minh làm duyên, các hành này sanh khởi. Ở đó, thức nương tựa, thức này do hành làm duyên, sanh khởi cho đến già và chết. Khi điều này được nói một cách tóm tắt, phần còn lại được áp đặt. အနိဿိတဿ စလိတံ နတ္ထီတိ တဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိယာ တဏှာယ စ ပဟာနံ တတ္ထ ဒိဋ္ဌိအဝိဇ္ဇာနိရောဓာယ ဘူတံ ဝိညာဏံ သရာဂဋ္ဌာနိယေသု ဓမ္မေသု တံ တံ ဓမ္မံ ဥပေစ္စ အညံ ဓမ္မံ ဓာဝတိ မက္ကဋောပမတာယ, အထ ခွဿ ပရိတ္တေသု ဓမ္မေသု သရာဂဋ္ဌာနိယေသု ဆန္ဒရာဂေါ နတ္ထိ ကုတော တတော စလနာ, အဓိမတ္တေသု သတ္တေသု စိတ္တံ နိဝေဿယတိ တံ အပတိဋ္ဌိတံ ဝိညာဏံ အနာဟာရံ နိရုဇ္ဈတိ ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော ယာဝ ဇရာမရဏနိရောဓော. အယံ သမာရောပနော. Đối với tâm không nương tựa, không có sự dao động. Như vậy, có sự đoạn trừ tà kiến và ái. Ở đó, do sự diệt của tà kiến và vô minh, thức đã sanh khởi, trong các pháp là nơi của ái, nó không bám vào pháp này hay pháp kia mà chạy đến pháp khác, nó chạy đi như ví dụ con khỉ. Nhưng đối với người ấy, trong các pháp nhỏ bé là nơi của ái, không có dục ái. Do đó, làm sao có sự dao động? Đối với chúng sanh vượt trội, tâm được làm cho sanh khởi nương tựa. Thức không có chỗ đứng, không có vật thực, nó diệt. Do thức diệt, danh sắc diệt, cho đến già và chết diệt. Đây là sự áp đặt. တတ္ထ ရာဂဝသေန ဝိညာဏဿ စလိတံ သပရိဂ္ဂဟော, တသ္မိံ စလိတေ အသတိ ယော ပရိကိလေသောပစာရော တိဝိဓော အဂ္ဂိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဘဝတိ. တေနာဟ စလိတေ အသန္တေ ပဿဒ္ဓိ ဟောတိ. တတ္ထ ယံ သမာရောပနာ ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. ယာဝ ဝိမုတ္တိတမိတိ ဉာဏဒဿနံ ဘဝတိ. သော အာသဝါနံ ခယာ စ ဝိမုတ္တိ နော ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ ဥပပတ္တိဿ အာဂတိဂတိယာ အသန္တိယာ နေဝိဓ န ဟုရံ န ဥဘယမန္တရေန. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာတိ အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု. ဣဒမဿ သုတ္တဿ မဇ္ဈေ သမာရောပိတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေ စ ဝိမုတ္တိယံ စ ယောဂေါ န စ ဧတံ တဿ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇ္ဇန္တိ. အယံ ဝုစ္စတေ သမာရောပနော ဟာရော. န စ သံကိလေသဘာဂိယေန သုတ္တေန သံကိလေသဘာဂိယော ယေ စ ဓမ္မာ သမာရောပယိတဗ္ဗာ နာညေ. ဧဝံ ဝါသနာဘာဂိယေ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေ, အယံ သမာရောပနော ဟာရော. ဣမေ သောဠသ ဟာရာ. Ở đó, sự dao động của thức do năng lực của ái là có sự nắm giữ. Khi sự dao động ấy không có, sự sanh khởi của phiền não, ba ngọn lửa, được dập tắt. Do đó, Ngài nói: 'Khi không có dao động, có sự an tịnh.' Ở đó, đây là sự áp đặt: người có thân an tịnh cảm thọ lạc. Đối với người có lạc, tâm được định. Cho đến 'trong giải thoát', như vậy, có trí và kiến. Vị ấy, do sự đoạn tận các lậu hoặc, đạt đến giải thoát. Đối với sự sanh khởi của vị ấy, không có đến và đi, không có ở đây, không có ở đời sau, không có ở giữa cả hai. Đây là sự chấm dứt khổ, là vô dư y Niết-bàn giới. Điều này được áp đặt vào giữa kinh này. Sự liên kết trong duyên khởi và trong giải thoát nên được thực hiện. Và họ không phân tích chi tiết ý nghĩa của điều đã được nói một cách tóm tắt. Đây được gọi là phương pháp luận áp đặt. Bằng kinh về phần ô nhiễm, các pháp nào thuộc phần ô nhiễm không nên được áp đặt cho các pháp khác. Tương tự, trong kinh về phần tập quán, trong kinh về phần thâm nhập, chúng không nên được áp đặt. Đây là phương pháp luận áp đặt. Đây là mười sáu phương pháp luận. သုဝီရဿ မဟာကစ္စာယနဿ ဇမ္ဗုဝနဝါသိနော ပေဋကောပဒေသေ Trong Tạng Luận Thuyết (Peṭakopadesa) của Đại đức Mahākaccāyana, bậc dũng mãnh, trú tại Jambuvanā. ပဉ္စမာ ဘူမိ. Địa thứ năm. ၆. သုတ္တတ္ထသမုစ္စယဘူမိ 6. Địa Tổng Hợp Ý Nghĩa Kinh. ၆၀. ဗုဒ္ဓါနံ [Pg.244] ဘဂဝန္တာနံ သာသနံ တိဝိဓေန သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ, ခန္ဓေသု ဓာတူသု အာယတနေသု စ. တတ္ထ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ရူပက္ခန္ဓော ယာဝ ဝိညာဏက္ခန္ဓော. ဒသ ရူပအာယတနာနိ စက္ခု ရူပါ စ ယာဝ ကာယော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ, အယံ ရူပက္ခန္ဓော. တတ္ထ ဆ ဝေဒနာကာယာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ယာဝ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, အယံ ဝေဒနာက္ခန္ဓော. တတ္ထ ဆ သညာကာယာ သညာက္ခန္ဓော, ရူပသညာ ယာဝ ဓမ္မသညာ ဣမေ ဆ သညာကာယာ, အယံ သညာက္ခန္ဓော. တတ္ထ ဆ စေတနာကာယာ သင်္ခါရက္ခန္ဓော, ရူပသဉ္စေတနာ ယာဝ ဓမ္မသဉ္စေတနာ ဣမေ ဆ စေတနာကာယာ, အယံ သင်္ခါရက္ခန္ဓော. တတ္ထ ဆ ဝိညာဏကာယာ ဝိညာဏက္ခန္ဓော, စက္ခုဝိညာဏံ ယာဝ မနောဝိညာဏံ ဣမေ ဆ ဝိညာဏကာယာ, အယံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော. ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ. 60. Giáo pháp của các Đức Phật, các Đức Thế Tôn, được thâu nhiếp theo ba cách: trong các uẩn, trong các giới, và trong các xứ. Ở đó, có năm uẩn: sắc uẩn cho đến thức uẩn. Mười sắc xứ: nhãn và sắc cho đến thân và xúc. Đây là sắc uẩn. Ở đó, sáu thân thọ là thọ uẩn: thọ sanh từ nhãn xúc cho đến thọ sanh từ ý xúc. Đây là thọ uẩn. Ở đó, sáu thân tưởng là tưởng uẩn: sắc tưởng cho đến pháp tưởng. Đây là sáu thân tưởng. Đây là tưởng uẩn. Ở đó, sáu thân tư là hành uẩn: sắc tư cho đến pháp tư. Đây là sáu thân tư. Đây là hành uẩn. Ở đó, sáu thân thức là thức uẩn: nhãn thức cho đến ý thức. Đây là sáu thân thức. Đây là thức uẩn. Đây là năm uẩn. တေသံ ကာ ပရိညာ? အနိစ္စံ ဒုက္ခံ သညာ အနတ္တာတိ ဧသာ ဧတေသံ ပရိညာ. တတ္ထ ကတမော ခန္ဓတ္ထော? သမူဟတ္ထော ခန္ဓတ္ထော, ပုဉ္ဇတ္ထော ခန္ဓတ္ထော, ရာသတ္ထော ခန္ဓတ္ထော. တံ ယထာ ဒဗ္ဗက္ခန္ဓော ဝနက္ခန္ဓော ဒါရုက္ခန္ဓော အဂ္ဂိက္ခန္ဓော ဥဒကက္ခန္ဓော ဝါယုက္ခန္ဓော ဣတိ ဧဝံ ခန္ဓေသု သဗ္ဗသင်္ဂဟောဝ ဧဝံ ခန္ဓတ္ထော. Sự liễu tri về chúng là gì? (Sự liễu tri) rằng: ‘Tưởng là vô thường, khổ, vô ngã,’ đó là sự liễu tri về chúng. Ở đây, nghĩa của uẩn là gì? Nghĩa là nhóm lại là nghĩa của uẩn, nghĩa là đống là nghĩa của uẩn, nghĩa là khối là nghĩa của uẩn. Ví như: đống vật chất, lùm cây, đống củi, khối lửa, khối nước, khối gió. Như vậy, trong các uẩn, sự thâu nhiếp tất cả chính là nghĩa của uẩn. တတ္ထ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော စက္ခုဓာတု ရူပဓာတု စက္ခုဝိညာဏဓာတု…ပေ… မနောဓာတု ဓမ္မဓာတု မနောဝိညာဏဓာတု. ဧတာယော အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော. တာသံ ပရိညာ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ သညာ အနတ္တာတိ ဧသာ ဧတာသံ ပရိညာ. တတ္ထ ကော ဓာတုအတ္ထော? ဝုစ္စတေ အဝယဝတ္ထော ဓာတုအတ္ထော. အဝယဝေါတိ စက္ခု နော ပသာဒေါ စက္ခုဓာတု. ဧဝံ ပဉ္စသု ဓာတူသု ပုန ရာဂဝဝစ္ဆေဒတ္ထော ဓာတုအတ္ထော. ဝဝစ္ဆိန္နာ ဟိ စက္ခုဓာတု. ဧဝံ ပဉ္စသု ပုနရာဟ ဧကန္တိပကတျတ္ထေန ဓာတုအတ္ထောတိ ဝုစ္စတေ. တံ ယထာ, ပကတိယာ အယံ ပုရိသော ပိတ္တိကော သေမှိကော ဝါတိကော သန္နိပါတိကောတိ ဧဝံ ပကတိစက္ခုဓာတု ဒသန္နံ ပိယာ စ သဗ္ဗေသု ဣန္ဒြိယေသု…ပေ… ဝိသဘာဂတ္ထော ဓာတုအတ္ထော. Ở đây, mười tám giới là: nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới... cho đến... ý giới, pháp giới, ý thức giới. Đó là mười tám giới. Sự liễu tri về chúng là (sự liễu tri) rằng: ‘Tưởng là vô thường, khổ, vô ngã,’ đó là sự liễu tri về chúng. Ở đây, nghĩa của giới là gì? Được nói rằng: nghĩa là thành phần là nghĩa của giới. Thành phần là: thần kinh nhãn của mắt là nhãn giới. Tương tự đối với năm giới. Lại nữa, nghĩa là đoạn trừ tham ái là nghĩa của giới. Vì nhãn giới đã được phân định. Tương tự đối với năm giới. Lại nữa, được nói rằng: nghĩa của giới là theo nghĩa tự tánh. Ví như: ‘Người này theo tự tánh là người có đàm, có mật, có gió, có sự hỗn hợp.’ Tương tự như vậy, nhãn giới có tự tánh... trong tất cả các căn... cho đến... nghĩa là khác biệt là nghĩa của giới. တတ္ထ ဒွါဒသာယတနာနိ ကတမာနိ? ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ ဆ ဗာဟိရာနိ. စက္ခာယတနံ ယာဝ မနာယတနန္တိ အဇ္ဈတ္တိကံ, ရူပါယတနံ ယာဝ ဓမ္မာယတနန္တိ ဗာဟိရံ. ဧတာနိ ဒွါဒသ အာယတနာနိ. ဧတေသံ ကာ ပရိညာ? အနိစ္စံ ဒုက္ခံ သညာ အနတ္တာတိ, ဧသာ ဧတေသံ ပရိညာ. အပိ [Pg.245] စ ဒွိဓာ ပရိညာ ဉာတပရိညာ စ ပဟာနပရိညာ စ. တတ္ထ ဉာတပရိညာ နာမ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ သညာ အနတ္တာတိ, ဧသာ ဉာတပရိညာ. ပဟာနပရိညာ ပန ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနာ, ဧသာ ပဟာနပရိညာ. တတ္ထ ကတမော အာယတနတ္ထော? ဝုစ္စတေ အာကာရတ္ထော အာယတနတ္ထော. ယထာ သုဝဏ္ဏာကရော ဒုဗ္ဗဏ္ဏာကရော, ယထာ ဒွီဟိ တေဟိ အာကာရေဟိ တေ တေ ဂါဝါ ဥတ္တိဋ္ဌန္တိ. ဧဝံ ဧတေဟိ စိတ္တစေတသိကာ ဂါဝါ ဥတ္တိဋ္ဌန္တိ ကမ္မကိလေသာ ဒုက္ခဓမ္မာ စ. ပုနရာဟ အာယဒါနတ္ထော အာယတနတ္ထော. ယထာ ရညော အာယဒါနေဟိ အာယော ဘဝတိ, ဧဝံ အာယဒါနတ္ထော အာယတနတ္ထော. Ở đây, mười hai xứ là gì? Sáu nội xứ và sáu ngoại xứ. Nhãn xứ cho đến ý xứ là nội xứ; sắc xứ cho đến pháp xứ là ngoại xứ. Đó là mười hai xứ. Sự liễu tri về chúng là gì? (Sự liễu tri) rằng: ‘Tưởng là vô thường, khổ, vô ngã,’ đó là sự liễu tri về chúng. Hơn nữa, liễu tri có hai loại: biến tri và đoạn tri. Ở đây, biến tri là (sự liễu tri) rằng: ‘Tưởng là vô thường, khổ, vô ngã,’ đó là biến tri. Còn đoạn tri là sự đoạn trừ dục tham, đó là đoạn tri. Ở đây, nghĩa của xứ là gì? Được nói rằng: nghĩa là nơi phát sinh là nghĩa của xứ. Ví như mỏ vàng, mỏ kim loại xấu; ví như từ hai nơi phát sinh ấy mà những con bò kia sinh khởi. Tương tự như vậy, từ những xứ này mà những con bò là tâm và tâm sở sinh khởi, và cả nghiệp, phiền não, và các pháp khổ đau nữa. Lại nữa, nghĩa là nơi thu thuế là nghĩa của xứ. Ví như thuế của vua phát sinh từ những nơi thu thuế, tương tự như vậy, nghĩa là nơi thu thuế là nghĩa của xứ. ၆၁. စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဒုက္ခံ သမုဒယော နိရောဓော မဂ္ဂေါ စ. ဒုက္ခံ ယထာ သမာသေန ဓမ္မာစရိယံ မာနသဉ္စ, သမုဒယော သမာသေန အဝိဇ္ဇာ စ တဏှာ စ, နိရောဓော သမာသေန ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စ, မဂ္ဂေါ သမာသေန သမထော စ ဝိပဿနာ စ. 61. Bốn Thánh đế là: khổ, tập, diệt, và đạo. Khổ, nói tóm lại, là sự thực hành pháp và tâm. Tập, nói tóm lại, là vô minh và ái. Diệt, nói tóm lại, là minh và giải thoát. Đạo, nói tóm lại, là chỉ và quán. တတ္ထ သတ္တတိံသ ဗောဓိပက္ခိကာ ဓမ္မာ ကတမေ? စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ယာဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ဧဝမေတေ သတ္တတိံသ ဗောဓိပက္ခိကာ ဓမ္မာ. ယေ ဓမ္မာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သာဝကာနံ စ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ, သော မဂ္ဂေါ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, သမ္မပ္ပဓာနံ…ပေ… ဣဒ္ဓိပါဒံ…ပေ… ဣန္ဒြိယာနိ…ပေ… ဗလာနိ…ပေ… တတ္ထ ကော ဣန္ဒြိယတ္ထော? ဣန္ဒတ္ထော ဣန္ဒြိယတ္ထော, အာဓိပတေယျတ္ထော ဣန္ဒြိယတ္ထော, ပသာဒတ္ထော ဣန္ဒြိယတ္ထော, အသာဓာရဏံ ကဿ ကိရိယတ္ထော ဣန္ဒြိယတ္ထော အနဝပရိယတ္ထော ဗလတ္ထော, ထာမတ္ထော ဗလတ္ထော, ဥပါဒါယတ္ထော ဗလတ္ထော, ဥပတ္ထမ္ဘနတ္ထော ဗလတ္ထော. Ở đây, ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề là gì? Bốn niệm xứ cho đến Thánh đạo tám ngành, như vậy đó là ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề. Những pháp nào đưa đến Niết-bàn cho các vị Phật, Thế Tôn, Độc Giác Phật, và các vị Thinh văn, đó là đạo, là bốn niệm xứ. Bốn là gì? Ở đây, vị Tỳ-khưu sống, quán thân trên thân, chánh cần... cho đến... thần túc... cho đến... các căn... cho đến... các lực... Ở đây, nghĩa của căn là gì? Nghĩa là làm chủ là nghĩa của căn, nghĩa là thống trị là nghĩa của căn, nghĩa là trong sáng là nghĩa của căn, nghĩa là hành động riêng biệt của cái gì đó là nghĩa của căn. Nghĩa là không lùi bước là nghĩa của lực, nghĩa là sức mạnh là nghĩa của lực, nghĩa là nâng đỡ là nghĩa của lực, nghĩa là hỗ trợ là nghĩa của lực. တတ္ထ ကတမေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ? သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ယာဝ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. တတ္ထ ကတမော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ? သမ္မာဒိဋ္ဌိ ယာဝ သမ္မာသမာဓိ. တတ္ထ အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါတိ ခန္ဓော သီလက္ခန္ဓော စ သမာဓိက္ခန္ဓော စ ပညာက္ခန္ဓော စ. တတ္ထ ယာ စ သမ္မာဝါစာ ယော စ သမ္မာကမ္မန္တော ယော စ သမ္မာအာဇီဝေါ, အယံ သီလက္ခန္ဓော. ယာ စ သမ္မာသတိ ယော စ သမ္မာဝါယာမော ယော စ သမ္မာသမာဓိ, အယံ သမာဓိက္ခန္ဓော. ယော စ သမ္မာသင်္ကပ္ပော ယာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, အယံ ပညာက္ခန္ဓော. ဧဝံ တာယော တိဿော သိက္ခာ. ဧဝံ တီဟာကာရေဟိ ဒသ ပဒါနိ…ပေ…. Ở đây, bảy giác chi là gì? Niệm giác chi cho đến xả giác chi. Ở đây, đạo tám ngành là gì? Chánh kiến cho đến chánh định. Ở đây, đạo tám ngành là ba uẩn: giới uẩn, định uẩn, và tuệ uẩn. Trong đó, chánh ngữ, chánh nghiệp, và chánh mạng, đây là giới uẩn. Chánh niệm, chánh tinh tấn, và chánh định, đây là định uẩn. Chánh tư duy và chánh kiến, đây là tuệ uẩn. Như vậy, đó là ba học. Như vậy, với ba phương diện này, có mười mục... တတ္ထ [Pg.246] ယောဂါဝစရော သီလက္ခန္ဓေ ဌိတော ဒေါသံ အကုသလံ န ဥပါဒိယတိ, ဒေါသာနုသယံ သမူဟနတိ, ဒေါသသလ္လံ ဥဒ္ဓရတိ, ဒုက္ခဝေဒနံ ပရိဇာနာတိ, ကာမဓာတုံ သမတိက္ကမတိ. သမာဓိက္ခန္ဓေ ဌိတော လောဘံ အကုသလံ န ဥပါဒိယတိ, ရာဂါနုသယံ သမူဟနတိ, လောဘသလ္လံ ဥဒ္ဓရတိ, သုခဝေဒနံ ပရိဇာနာတိ, ရူပဓာတုံ သမတိက္ကမတိ. ပညာက္ခန္ဓေ ဌိတော မောဟံ အကုသလံ န ဥပါဒိယတိ, အဝိဇ္ဇာနုသယံ သမူဟနတိ, မောဟသလ္လံ ဒိဋ္ဌိသလ္လဉ္စ ဥဒ္ဓရတိ, အဒုက္ခမသုခဝေဒနံ ပရိဇာနာတိ, အရူပဓာတုံ သမတိက္ကမတိ. ဣတိ တီဟိ ခန္ဓေဟိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ န ဥပါဒိယတိ, စတ္တာရိ သလ္လာနိ ဥဒ္ဓရတိ, တိဿော ဝေဒနာ ပရိဇာနာတိ, တေဓာတုကံ သမတိက္ကမတိ. Ở đây, hành giả đứng vững trong giới uẩn, không chấp thủ sân là bất thiện, nhổ lên tùy miên sân, rút ra mũi tên sân, liễu tri khổ thọ, vượt qua Dục giới. Đứng vững trong định uẩn, không chấp thủ tham là bất thiện, nhổ lên tùy miên tham, rút ra mũi tên tham, liễu tri lạc thọ, vượt qua Sắc giới. Đứng vững trong tuệ uẩn, không chấp thủ si là bất thiện, nhổ lên tùy miên vô minh, rút ra mũi tên si và mũi tên tà kiến, liễu tri bất khổ bất lạc thọ, vượt qua Vô sắc giới. Như vậy, với ba uẩn, vị ấy không chấp thủ ba bất thiện căn, rút ra bốn mũi tên, liễu tri ba thọ, vượt qua ba cõi. ၆၂. တတ္ထ ကတမာ အဝိဇ္ဇာ? ယံ စတူသု အရိယသစ္စေသု အညာဏန္တိ ဝိတ္ထာရေန ယထာ သော ပါဏသဇ္ဇေသု ကထံကထာ ကာတဗ္ဗံ. တတ္ထ ကတမံ ဝိညာဏံ? ဆ ဝိညာဏကာယာ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ ဖဿော မနသိကာရော, ဣဒံ နာမံ. တတ္ထ ကတမံ ရူပံ? စာတုမဟာဘူတိကံ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယရူပဿ ပညတ္တိံ. ဣတိ ပုရိမကဉ္စ နာမံ ဣဒဉ္စ ရူပံ တဒုဘယံ နာမရူပန္တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ ဆဠာယတနန္တိ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ, စက္ခု အဇ္ဈတ္တိကံ အာယတနံ ယာဝ မနော အဇ္ဈတ္တိကံ အာယတနံ. ဖဿောတိ ဆ ဖဿကာယာ စက္ခုသမ္ဖဿော ယာဝ မနောသမ္ဖဿောတိ ဖဿော. ဆ ဝေဒနာကာယာ ဝေဒနာ. တဏှာတိ ဆ တဏှာကာယာ တဏှာ. ဥပါဒါနန္တိ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ ကာမုပါဒါနံ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ အတ္တဝါဒုပါဒါနန္တိ ဥပါဒါနံ. ဘဝေါတိ တယော ဘဝါ ကာမဘဝေါ ရူပဘဝေါ အရူပဘဝေါ. တတ္ထ ကတမာ ဇာတိ? ယာ ပဌမံ ခန္ဓာနံ ပဌမံ ဓာတူနံ ပဌမံ အာယတနာနံ ဥပ္ပတ္တိ ဇာတိ သဉ္ဇာတိ ဩက္ကန္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ, အယံ ဇာတိ. တတ္ထ ကတမာ ဇရာ? ဇရာ နာမ ယံ တံ ခဏ္ဍိစ္စံ ပါလိစ္စံ ဝလိတ္တစတာ ပဝိဝိတ္တံ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဝိဝဏ္ဏတံ ဘဂ္ဂေါ တံ ဇရာ ဟီယနာ ပဟီယနာ အာယုနော ဟာနိ သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိဘေဒေါ ဥပနာဟော ပရိပါကော, အယံ ဇရာ. တတ္ထ ကတမံ မရဏံ? မရဏံ နာမ ယံ တသ္မိံ တသ္မိံ သတ္တနိကာယေ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ စုတိ စဝနတာ မရဏံ ကာလင်္ကိရိယာ ဥဒ္ဓုမာတကာနံ ဘေဒေါ ကာယဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပစ္ဆေဒေါ, ဣဒံ မရဏံ. ဣတိ ပုရိမိကာ စ ဇရာ ဣဒဉ္စ မရဏံ တဒုဘယံ ဇရာမရဏံ. 62. Trong đó, vô minh là gì? Sự không biết trong bốn Thánh đế, nên được trình bày chi tiết như sự hoài nghi trong các bộ phận của sinh vật. Trong đó, thức là gì? Sáu thân thức, thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý, đây là danh. Trong đó, sắc là gì? Bốn đại chủng và sự biểu thị của sắc do nương vào bốn đại chủng. Như vậy, danh đã nói trước và sắc này, cả hai được gọi là danh sắc. Trong đó, sáu xứ là sáu nội xứ: mắt là nội xứ cho đến ý là nội xứ. Xúc là sáu thân xúc: nhãn xúc cho đến ý xúc là xúc. Sáu thân thọ là thọ. Ái là sáu thân ái. Thủ là bốn thủ: dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, và ngã luận thủ là thủ. Hữu là ba hữu: dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu. Trong đó, sanh là gì? Sự sanh khởi đầu tiên của các uẩn, sự sanh khởi đầu tiên của các giới, sự sanh khởi đầu tiên của các xứ, sự phát sanh, sự sanh, sự nhập thai, sự hiện hữu, sự xuất hiện của các uẩn, đây là sanh. Trong đó, già là gì? Già là sự rụng răng, tóc bạc, da nhăn, sự tách rời, sự biến đổi màu sắc, sự gãy vỡ của bốn đại chủng, đó là già; sự suy giảm, sự suy thoái, sự hao tổn, sự tiêu hao của tuổi thọ, sự hư hoại, sự căng thẳng, sự chín muồi của các căn, đây là già. Trong đó, chết là gì? Chết là sự di chuyển, sự biến mất, sự chết, sự mệnh chung của các chúng sanh trong mỗi loài chúng sanh ấy, sự tan rã của thân thể của những kẻ sình trương, sự đoạn tuyệt của mạng căn, đây là chết. Như vậy, già đã nói trước và chết này, cả hai là già-chết. တတ္ထ [Pg.247] အန္ဓကာရတိမိသာ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနနလက္ခဏာ အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပဒဋ္ဌာနံ ဟ. အဘိသင်္ခရဏလက္ခဏာ သင်္ခါရာ, ဥပစယပုနဗ္ဘဝါဘိရောပနပစ္စုပဋ္ဌာနာ. တေ ဝိညာဏဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝတ္ထု သဝိညတ္တိလက္ခဏံ ဝိညာဏံ, တံ နာမရူပဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အနေကသန္နိဿယလက္ခဏံ နာမရူပံ, တံ သဠာယတနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣန္ဒြိယဝဝတ္ထာပနလက္ခဏံ သဠာယတနံ, တံ ဖဿဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သန္နိပါတလက္ခဏော ဖဿော, သော ဝေဒနာယ ပဒဋ္ဌာနံ. အနုဘဝနလက္ခဏာ ဝေဒနာ, သာ တဏှာယ ပဒဋ္ဌာနံ. အဇ္ဈောသာနလက္ခဏာ တဏှာ, သာ ဥပါဒါနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အာဒါနပရိဟနနလက္ခဏံ ဥပါဒါနံ, တံ ဘဝဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နာနာဂတိဝိက္ခေပလက္ခဏော ဘဝေါ, သော ဇာတိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝလက္ခဏာ ဇာတိ, သာ ဇရာယ ပဒဋ္ဌာနံ. ဥပနယပရိပါကလက္ခဏာ ဇရာ, သာ မရဏဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အာယုက္ခယဇီဝိတဥပရောဓလက္ခဏံ မရဏံ, တံ ဒုက္ခဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာယသမ္ပီဠနလက္ခဏံ ဒုက္ခံ, တံ ဒေါမနဿဿ ပဒဋ္ဌာနံ. စိတ္တသမ္ပီဠနလက္ခဏံ ဒေါမနဿံ, တံ သောကဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သောစနလက္ခဏော သောကော, သော ပရိဒေဝဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝစီနိစ္ဆာရဏလက္ခဏော ပရိဒေဝေါ, သော ဥပါယာသဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယေ အာယာသာ တေ ဥပါယာသာ. Trong đó, vô minh có đặc tính không biết đúng như thật, như bóng tối mịt mù, là nhân gần của các hành. Các hành có đặc tính tạo tác, có sự biểu hiện là tích lũy và đưa đến tái sanh. Chúng là nhân gần của thức. Thức có đặc tính nhận biết đối tượng, nó là nhân gần của danh sắc. Danh sắc có đặc tính nương tựa lẫn nhau, nó là nhân gần của sáu xứ. Sáu xứ có đặc tính phân định các căn, nó là nhân gần của xúc. Xúc có đặc tính hội tụ, nó là nhân gần của thọ. Thọ có đặc tính cảm nhận, nó là nhân gần của ái. Ái có đặc tính đắm nhiễm, nó là nhân gần của thủ. Thủ có đặc tính chấp giữ và nắm chặt, nó là nhân gần của hữu. Hữu có đặc tính phân tán vào các cõi khác nhau, nó là nhân gần của sanh. Sanh có đặc tính làm xuất hiện các uẩn, nó là nhân gần của già. Già có đặc tính dẫn đến (cái chết) và chín muồi, nó là nhân gần của chết. Chết có đặc tính làm cạn kiệt tuổi thọ và ngăn chặn mạng sống, nó là nhân gần của khổ. Khổ có đặc tính bức bách thân, nó là nhân gần của ưu. Ưu có đặc tính bức bách tâm, nó là nhân gần của sầu. Sầu có đặc tính sầu muộn, nó là nhân gần của bi. Bi có đặc tính phát ra lời nói (than khóc), nó là nhân gần của não. Những gì là mệt nhọc, đó là não. နဝ ပဒါနိ ယတ္ထ သဗ္ဗော အကုသလပက္ခော သင်္ဂဟံ သမောသရဏံ ဂစ္ဆတိ. ကတမာနိ နဝ ပဒါနိ? ဒွေ မူလကိလေသာ, တီဏိ အကုသလမူလာနိ, စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ. တတ္ထ ဒွေ မူလကိလေသာ အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ, တီဏိ အကုသလမူလာနိ လောဘော ဒေါသော မောဟော စ. စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ – ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ သညာဝိပလ္လာသော စိတ္တဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော, ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ သညာဝိပလ္လာသော စိတ္တဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော, ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ သညာဝိပလ္လာသော စိတ္တဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော, ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ သညာဝိပလ္လာသော စိတ္တဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော. Có chín nền tảng nơi mà toàn bộ phe bất thiện được thu nhiếp và hội tụ. Chín nền tảng là gì? Hai phiền não gốc, ba gốc bất thiện, bốn điên đảo. Trong đó, hai phiền não gốc là vô minh và hữu ái; ba gốc bất thiện là tham, sân, và si. Bốn điên đảo là: trong cái vô thường (cho là) thường, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo; trong khổ (cho là) vui, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo; trong vô ngã (cho là) ngã, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo; trong bất tịnh (cho là) tịnh, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. ၆၃. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာ နာမ စတူသု အရိယသစ္စေသု ယထာဘူတံ အညာဏံ, အယံ အဝိဇ္ဇာ. ဘဝတဏှာ နာမ ယော ဘဝေသု ရာဂေါ သာရာဂေါ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ ပတ္ထနာ နန္ဒီ အဇ္ဈောသာနံ အပရိစ္စာဂေါ, အယံ ဘဝတဏှာ. 63. Trong đó, gọi là vô minh là sự không biết đúng như thật trong bốn Thánh đế, đây là vô minh. Gọi là hữu ái là sự tham ái, sự đắm say, sự mong muốn, sự mê muội, sự nguyện cầu, sự vui thích, sự đắm nhiễm, sự không từ bỏ trong các cõi hữu, đây là hữu ái. တတ္ထ ကတမော လောဘော အကုသလမူလံ? Trong đó, tham là gốc bất thiện nào? လောဘော နာမ သော တေသု တေသု ပရဝတ္ထူသု ပရဒဗ္ဗေသု ပရဋ္ဌာနေသု ပရသာပတေယျေသု ပရပရိဂ္ဂဟိတေသု [Pg.248] လောဘော လုဗ္ဘနာ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ ပတ္ထနာ နန္ဒီ အဇ္ဈောသာနံ အပရိစ္စာဂေါ, အယံ လောဘော အကုသလမူလံ. ကဿေတံ မူလံ? လောဘော လောဘဇဿ အကုသလဿ ကာယကမ္မဿ ဝစီကမ္မဿ မနောကမ္မဿ စ, တထာ ယထာ တံသမ္ပယုတ္တာနံ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ မူလံ. Gọi là tham đó là sự tham lam, sự thèm muốn, sự mong muốn, sự mê muội, sự nguyện cầu, sự vui thích, sự đắm nhiễm, sự không từ bỏ đối với các vật của người khác, tài sản của người khác, địa vị của người khác, của cải của người khác, những thứ đã được người khác sở hữu; đây là tham, gốc bất thiện. Nó là gốc của cái gì? Tham là gốc của thân nghiệp, khẩu nghiệp, và ý nghiệp bất thiện sanh từ tham, và cũng là gốc của các pháp tâm và tâm sở tương ưng với chúng. တတ္ထ ကတမော ဒေါသော အကုသလမူလံ? Trong đó, sân là gốc bất thiện nào? သော သတ္တေသု အာဃာတော အက္ခန္တိ အပ္ပစ္စယော ဗျာပါဒေါ ပဒေါသော အနတ္ထကာမတာ စေတသော ပဋိဃာတော, အယံ ဒေါသော အကုသလမူလံ. Sân đó là sự oán hận, sự không kham nhẫn, sự không tin tưởng, sự sân hận, sự phẫn nộ, sự mong muốn điều bất lợi, sự va chạm của tâm đối với chúng sanh; đây là sân, gốc bất thiện. ကဿေတံ မူလံ? Nó là gốc của cái gì? ဒေါသဇဿ ကာယကမ္မဿ ဝစီကမ္မဿ မနောကမ္မဿ သမ္ပယုတ္တာနဉ္စ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ မူလံ. (Nó là) gốc của thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp sanh từ sân, và của các pháp tâm và tâm sở tương ưng. တတ္ထ ကတမော မောဟော အကုသလမူလံ? Trong đó, si là gốc bất thiện nào? ယံ စတူသု အရိယသစ္စေသု အနဘိသမယော အသမ္ပဇ္ဇဂ္ဂါဟော အပ္ပဋိဝေဓော မောဟော မုယှနာ သမ္မောဟော သမ္မုယှနာ အဝိဇ္ဇာ တမော အန္ဓကာရော အာဝရဏံ နီဝရဏံ ဆဒနံ အစ္ဆဒနံ အပသစ္ဆာဂမနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ, အယံ မောဟော အကုသလမူလံ. Sự không thấu suốt, không nắm bắt trọn vẹn, không liễu ngộ nào trong bốn Thánh đế, sự si mê, sự mê muội, sự si mê mãnh liệt, sự mê muội mãnh liệt, vô minh, bóng tối, sự tối tăm, sự che lấp, triền cái, sự che đậy, sự che đậy xấu xa, sự đi đến chỗ từ bỏ nào đối với các pháp thiện, sự si mê này là căn bất thiện. ကဿေတံ မူလံ? Nó là gốc rễ của cái gì? မောဟဇဿ အကုသလဿ ကာယကမ္မဿ ဝစီကမ္မဿ မနောကမ္မဿ စ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ မူလံ. (Nó) là căn của thân nghiệp, khẩu nghiệp, và ý nghiệp bất thiện sanh từ si, và của các pháp tâm và tâm sở tương ưng với chúng. တတ္ထ ဝိပလ္လာသာ ဇာနိတဗ္ဗာ, ဝိပလ္လာသာနံ ဝတ္ထု ဇာနိတဗ္ဗံ. ယံ ဝိပလ္လာသံ သိယာ, တံ ဇာနိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ဧကော ဝိပလ္လာသော တီဏိ ဝိပလ္လာသာနိ စတ္တာရိ ဝိပလ္လာသဝတ္ထူနိ. ကတမော ဧကော ဝိပလ္လာသော စ, ယေန ပဋိပက္ခေန ဝိပလ္လာသိတံ ဂဏှာတိ? Ở đây, các điên đảo tưởng nên được biết, đối tượng của các điên đảo tưởng nên được biết. Cái gì có thể là điên đảo tưởng, điều đó nên được biết. Ở đây, có một điên đảo tưởng, ba điên đảo tưởng, bốn đối tượng của điên đảo tưởng. Và thế nào là một điên đảo tưởng, mà qua đó người ta nắm bắt một cách điên đảo, trái ngược (với thực tại)? ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ, ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ, ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ, ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ, အယံ ဧကော ဝိပလ္လာသော. Trong cái vô thường (cho là) thường; trong cái khổ (cho là) lạc; trong cái vô ngã (cho là) ngã; trong cái bất tịnh (cho là) tịnh. Đây là một điên đảo tưởng. ကတမာနိ စတ္တာရိ ဝိပလ္လာသဝတ္ထူနိ? Bốn đối tượng của điên đảo tưởng là gì? ကာယော ဝေဒနာ စိတ္တံ ဓမ္မာ စ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ဝိပလ္လာသဝတ္ထူနိ. Thân, thọ, tâm, và các pháp. Đây là bốn đối tượng của điên đảo tưởng. ကတမာနိ တီဏိ ဝိပလ္လာသာနိ? Ba điên đảo tưởng là gì? သညာ စိတ္တံ ဒိဋ္ဌိ စ. ဣမာနိ တီဏိ ဝိပလ္လာသာနိ. Tưởng, tâm, và kiến. Đây là ba điên đảo tưởng. တတ္ထ မနာပိကေ ဝတ္ထုမှိ ဣန္ဒြိယဝတ္ထေ ဝဏ္ဏာယတနေ ဝါ ယော နိမိတ္တဿ ဥဂ္ဂါဟော, အယံ သညာဝိပလ္လာသော. တတ္ထ ဝိပရီတစိတ္တဿ ဝတ္ထုမှိ သတိ ဝိညတ္တိ, အယံ စိတ္တဝိပလ္လာသော. တတ္ထ ဝိပရီတစိတ္တဿ တမှိ ရူပေ ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ယာ ခန္တိ ရုစိ ဥပေက္ခနာ နိစ္ဆယော ဒိဋ္ဌိ နိဒဿနံ သန္တီရဏာ, အယံ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော. တတ္ထ ဝတ္ထုဘေဒေန ကာယေသု ဒွါဒသ ဝိပလ္လာသာ ဘဝန္တိ. တယော [Pg.249] ကာယေ တယော ဝေဒနာယ တယော စိတ္တေ တယော ဓမ္မေ, စတ္တာရော သညာဝိပလ္လာသာ စတ္တာရော စိတ္တဝိပလ္လာသာ စတ္တာရော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသာ, အာယတနူပစယတော စက္ခုဝိညာဏသညာသမင်္ဂိဿ ရူပေသု ဒွါဒသ ဝိပလ္လာသာ ယာဝ မနော သညာသမင်္ဂိဿ, ဓမ္မေသု ဒွါဒသ ဝိပလ္လာသာ ဆ ဒွါဒသကာ စတ္တာရိ ဝိပလ္လာသာ ဘဝန္တိ. အာရမ္မဏနာနတ္တတော ဟိ အပရိမိတသင်္ခေယျာနံ သတ္တာနံ အပရိမိတမသင်္ခေယျာ ဝိပလ္လာသာ ဘဝန္တိ ဟီနုက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမတာယ. Ở đây, sự nắm bắt tướng trong một đối tượng khả ái, trong đối tượng của giác quan, hoặc trong sắc xứ, đó là tưởng điên đảo. Ở đây, khi có đối tượng, sự biểu tri của tâm bị điên đảo, đó là tâm điên đảo. Ở đây, đối với người có tâm bị điên đảo, sự kham nhẫn, sự ưa thích, sự xả, sự quyết định, tà kiến, sự chỉ rõ, sự thẩm xét nào về sắc ấy rằng 'trong cái bất tịnh là tịnh', đó là kiến điên đảo. Ở đây, do sự khác biệt của đối tượng, có mười hai điên đảo tưởng phát sinh. Ba trong thân, ba trong thọ, ba trong tâm, ba trong pháp; bốn tưởng điên đảo, bốn tâm điên đảo, bốn kiến điên đảo. Do sự tích tập của các xứ, đối với người có nhãn thức và tưởng, có mười hai điên đảo tưởng trong các sắc; cho đến người có ý và tưởng, có mười hai điên đảo tưởng trong các pháp. Có sáu nhóm mười hai, (như vậy) có bốn loại điên đảo tưởng. Thật vậy, do sự đa dạng của đối tượng, đối với vô lượng vô số chúng sanh, có vô lượng vô số điên đảo tưởng, do sự hạ liệt, ưu thắng, và trung bình. ၆၄. တတ္ထ ပဉ္စက္ခန္ဓာ စတ္တာရိ အတ္တဘာဝဝတ္ထူနိ ဘဝန္တိ. ယော ရူပက္ခန္ဓော, သော ကာယော အတ္တဘာဝဝတ္ထု. ယော ဝေဒနာက္ခန္ဓော, သော ဝေဒနာ အတ္တဘာဝဝတ္ထု. ယော သညာက္ခန္ဓော စ သင်္ခါရက္ခန္ဓော စ, တေ ဓမ္မာ အတ္တဘာဝဝတ္ထု. ယော ဝိညာဏက္ခန္ဓော, သော စိတ္တံ အတ္တဘာဝဝတ္ထု. ဣတိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ စတ္တာရိ အတ္တဘာဝဝတ္ထူနိ. တတ္ထ ကာယေ ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော ဘဝတိ. ဧဝံ ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ…ပေ… ဓမ္မေသု စ အတ္တဝိပလ္လာသော ဘဝတိ. တတ္ထ စတုန္နံ ဝိပလ္လာသာနံ သမုဂ္ဃာတနတ္ထံ ဘဂဝါ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဒေသေတိ ပညပေတိ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတော ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသံ သမုဂ္ဃာတေတိ, ဧဝံ ဝေဒနာသု, စိတ္တေ, ဓမ္မေသု စ ကာတဗ္ဗံ. 64. Ở đây, năm uẩn trở thành bốn đối tượng của tự thể. Sắc uẩn nào, đó là thân, đối tượng của tự thể. Thọ uẩn nào, đó là thọ, đối tượng của tự thể. Tưởng uẩn và hành uẩn nào, chúng là các pháp, đối tượng của tự thể. Thức uẩn nào, đó là tâm, đối tượng của tự thể. Như vậy, năm uẩn là bốn đối tượng của tự thể. Ở đây, trong thân, điên đảo tưởng 'trong cái bất tịnh là tịnh' phát sinh. Tương tự, trong các thọ... trong tâm... và trong các pháp, ngã điên đảo tưởng phát sinh. Ở đây, để nhổ bật bốn điên đảo tưởng, Đức Thế Tôn thuyết giảng và chế định bốn niệm xứ. Người sống quán thân trong thân nhổ bật điên đảo tưởng 'trong cái bất tịnh là tịnh'; tương tự, cần phải thực hành đối với các thọ, tâm, và các pháp. တတ္ထ အန္ဓကာရတိမိသာ အပ္ပဋိဝေဓလက္ခဏာ အဝိဇ္ဇာ, တဿာ ဝိပလ္လာသပဒဋ္ဌာနံ. အဇ္ဈောသာနလက္ခဏာ တဏှာ, တဿာ ပိယရူပသာတရူပံ ပဒဋ္ဌာနံ. အတ္တာသယဝဉ္စနာလက္ခဏော လောဘော, တဿ အဒိန္နာဒါနံ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣဓ ဝိဝါဒလက္ခဏော ဒေါသော, တဿ ပါဏာတိပါတော ပဒဋ္ဌာနံ. ဝတ္ထုဝိပ္ပဋိပတ္တိလက္ခဏော မောဟော, တဿ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိ ပဒဋ္ဌာနံ. သင်္ခတာနံ ဓမ္မာနံ အဝိနာသဂ္ဂဟဏလက္ခဏာ နိစ္စသညာ, တဿာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ ပဒဋ္ဌာနံ. သာသဝဖဿောပဂမနလက္ခဏာ သုခသညာ, တဿာ မမင်္ကာရော ပဒဋ္ဌာနံ. ဓမ္မေသု ဥပဂမနလက္ခဏာ အတ္တသညာ, တဿာ အဟင်္ကာရော ပဒဋ္ဌာနံ. ဝဏ္ဏသင်္ဂဟဏလက္ခဏာ သုဘသညာ, တဿာ ဣန္ဒြိယအသံဝရော ပဒဋ္ဌာနံ. ဧတေဟိ နဝဟိ ပဒေဟိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌေဟိ သဗ္ဗော အကုသလပက္ခော နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဘဝတိ, သော စ ခေါ ဗဟုဿုတေန သက္ကာ ဇာနိတုံ နော အပ္ပဿုတေန, ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေန, ယုတ္တေန နော အယုတ္တေန. Ở đây, vô minh có đặc tính là sự tối tăm mờ mịt, không liễu ngộ; nhân cần thiết của nó là điên đảo tưởng. Ái có đặc tính là nuốt chửng; nhân cần thiết của nó là sắc khả ái, sắc khả ý. Tham có đặc tính là lừa dối theo ý muốn của mình; nhân cần thiết của nó là lấy của không cho. Sân có đặc tính là tranh cãi ở đời này; nhân cần thiết của nó là sát sanh. Si có đặc tính là thực hành sai lạc đối với đối tượng; nhân cần thiết của nó là tà hạnh. Thường tưởng có đặc tính là nắm bắt các pháp hữu vi như là không hoại diệt; nhân cần thiết của nó là tất cả các hành. Lạc tưởng có đặc tính là đi đến xúc hữu lậu; nhân cần thiết của nó là ngã sở mạn. Ngã tưởng có đặc tính là đi đến (chấp thủ) trong các pháp; nhân cần thiết của nó là ngã mạn. Tịnh tưởng có đặc tính là nắm bắt tướng sắc; nhân cần thiết của nó là không phòng hộ các căn. Bởi chín mục đã được chỉ ra này, toàn bộ phe bất thiện được trình bày. Và điều đó có thể được biết bởi người đa văn, không phải bởi người ít nghe; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người liệt tuệ; bởi người hợp lý, không phải bởi người phi lý. နဝ [Pg.250] ပဒါနိ ကုသလာနိ ယတ္ထ သဗ္ဗော ကုသလပက္ခော သင်္ဂဟော သမောသရဏံ ဂစ္ဆန္တိ. ကတမာနိ နဝ ပဒါနိ? သမထော ဝိပဿနာ အလောဘော အဒေါသော အမောဟော အနိစ္စသညာ ဒုက္ခသညာ အနတ္တသညာ အသုဘသညာ စ. Có chín mục thiện, nơi mà toàn bộ phe thiện được bao gồm và quy tụ. Chín mục đó là gì? Chỉ, quán, vô tham, vô sân, vô si, vô thường tưởng, khổ tưởng, vô ngã tưởng, và bất tịnh tưởng. တတ္ထ ကတမော သမထော? ယာ စိတ္တဿ ဌိတိ သဏ္ဌိတိ အဝဋ္ဌိတိ ဌာနံ ပဋ္ဌာနံ ဥပဋ္ဌာနံ သမာဓိ သမာဓာနံ အဝိက္ခေပေါ အဝိပ္ပဋိသာရော ဝူပသမော မာနသော ဧကဂ္ဂံ စိတ္တဿ, အယံ သမထော. Ở đây, thế nào là chỉ? Sự đứng vững, sự an trụ, sự kiên trụ, sự trụ, sự thiết lập, sự hiện diện, định, sự định tĩnh, sự không tán loạn, sự không hối tiếc, sự an tịnh của tâm, sự nhất tâm của tâm nào, đó là chỉ. တတ္ထ ကတမာ ဝိပဿနာ? ခန္ဓေသု ဝါ ဓာတူသု ဝါ အာယတနေသု ဝါ နာမရူပေသု ဝါ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေသု ဝါ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဝါ ဓမ္မေသု ဒုက္ခေသု ဝါ သမုဒယေသု ဝါ နိရောဓေ ဝါ မဂ္ဂေ ဝါ ကုသလာကုသလေသု ဝါ ဓမ္မေသု သာဝဇ္ဇအနဝဇ္ဇေသု ဝါ ကဏှသုက္ကေသု ဝါ သေဝိတဗ္ဗအသေဝိတဗ္ဗေသု ဝါ သော ယထာဘူတံ ဝိစယော ပဝိစယော ဝီမံသာ ပရဝီမံသာ ဂါဟနာ အဂ္ဂါဟနာ ပရိဂ္ဂါဟနာ စိတ္တေန ပရိစိတနာ တုလနာ ဥပပရိက္ခာ ဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ ဝါ စက္ခု ဗုဒ္ဓိ မေဓာ ပညာ ဩဘာသော အာလောကော အာဘာ ပဘာ ခဂ္ဂေါ နာရာစော ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ သမ္မာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂင်္ဂံ, အယံ ဝိပဿနာ. တေနေသာ ဝိပဿနာ ဣတိ ဝုစ္စတိ ဝိဝိဓာ ဝါ ဧသာ ဝိပဿနာတိ, တသ္မာ ဧသာ ဝိပဿနာတိ ဝုစ္စတိ. ဒွိဓာ စေသာ ဟိ ဝိပဿနာ ဓမ္မဝိပဿနာတိ ဝုစ္စတိ, ဒွိဓာ ဣမာယ ပဿတိ သုဘဉ္စ အသုဘဉ္စ ကဏှဉ္စ သုက္ကဉ္စ သေဝိတဗ္ဗဉ္စ အသေဝိတဗ္ဗဉ္စ ကမ္မဉ္စ ဝိပါကဉ္စ ဗန္ဓဉ္စ ဝိမောက္ခဉ္စ အာစယဉ္စ အပစယဉ္စ ပဝတ္တိဉ္စ နိဝတ္တိဉ္စ သံကိလေသဉ္စ ဝေါဒါနဉ္စ, ဧဝံ ဝိပဿနာတိ ဝုစ္စတိ. အထ ဝါ ဝိဣတိ ဥပသဂ္ဂေါ ပဿနာတိ အတ္ထော တသ္မာ ဝိပဿနာတိ ဝုစ္စတေ, အယံ ဝိပဿနာ. Trong ấy, thế nào là minh sát? Hoặc trong các uẩn, hoặc trong các giới, hoặc trong các xứ, hoặc trong danh sắc, hoặc trong các pháp duyên khởi, hoặc trong các pháp được duyên khởi, hoặc trong các pháp khổ, hoặc trong các pháp tập, hoặc trong diệt, hoặc trong đạo, hoặc trong các pháp thiện và bất thiện, hoặc trong các pháp có tội và không có tội, hoặc trong các pháp đen và trắng, hoặc trong các pháp nên thực hành và không nên thực hành, sự thẩm xét, sự thẩm xét chi tiết, sự tìm hiểu, sự tìm hiểu sâu sắc, sự nắm bắt, sự nắm bắt cao độ, sự thấu triệt, sự phân biệt, sự cân nhắc, sự xem xét kỹ lưỡng, tri kiến, minh, hoặc mắt, trí, tuệ, trí tuệ, ánh sáng, quang minh, hào quang, rực rỡ, thanh gươm, mũi tên, trạch pháp giác chi, chánh kiến đạo chi phần, đây là minh sát. Do đó, nó được gọi là minh sát. Hoặc minh sát này có nhiều loại, do đó nó được gọi là minh sát. Minh sát này có hai loại, được gọi là pháp minh sát. Bằng minh sát này, người ta thấy hai loại: tịnh và bất tịnh, đen và trắng, nên thực hành và không nên thực hành, nghiệp và quả, trói buộc và giải thoát, tích tập và tiêu trừ, nhiễm ô và thanh tịnh. Như vậy, nó được gọi là minh sát. Hoặc, 'vi' là một tiếp đầu ngữ, 'passanā' có nghĩa là thấy, do đó được gọi là minh sát. Đây là minh sát. ၆၅. တတ္ထ ဒွေ ရောဂါ သတ္တာနံ အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ, ဧတေသံ ဒွိန္နံ ရောဂါနံ နိဃာတာယ ဘဂဝတာ ဒွေ ဘေသဇ္ဇာနိ ဝုတ္တာနိ သမထော စ ဝိပဿနာ စ. ဣမာနိ ဒွေ ဘေသဇ္ဇာနိ ပဋိသေဝေန္တော ဒွေ အရောဂေ သစ္ဆိကရောတိ ရာဂဝိရာဂံ စေတောဝိမုတ္တိံ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂဉ္စ ပညာဝိမုတ္တိံ. တတ္ထ တဏှာရောဂဿ သမထော ဘေသဇ္ဇံ, ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ အရောဂံ. အဝိဇ္ဇာရောဂဿ ဝိပဿနာဘေသဇ္ဇံ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ အရောဂံ. ဧဝဉှိ ဘဂဝါ စာဟ, ‘‘ဒွေ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, ဒွေ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ, ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ သမထော စ ဝိပဿနာ [Pg.251] စ, ဒွေ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စာ’’တိ. တတ္ထ သမထံ ဘာဝေန္တော ရူပံ ပရိဇာနာတိ, ရူပံ ပရိဇာနန္တော တဏှံ ပဇဟတိ, တဏှံ ပဇဟန္တော ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိံ သစ္ဆိကရောတိ, ဝိပဿနံ ဘာဝေန္တော နာမံ ပရိဇာနာတိ, နာမံ ပရိဇာနန္တော အဝိဇ္ဇံ ပဇဟတိ, အဝိဇ္ဇံ ပဇဟန္တော အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိံ သစ္ဆိကရောတိ. ယဒါ ဘိက္ခုနော ဒွေ ဓမ္မာ ပရိညာတာ ဘဝန္တိ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, တထာဿ ဒွေ ဓမ္မာ ပဟီနာ ဘဝန္တိ အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ. ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝိတာ ဘဝန္တိ သမထော စ ဝိပဿနာ စ, ဒွေ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ ဘဝန္တိ ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စ. ဧတ္တာဝတာ ဘိက္ခု ကတကိစ္စော ဘဝတိ. ဧသာ သောပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု. တဿ အာယုပရိယာဒါနာ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပရောဓာ ဣဒဉ္စ ဒုက္ခံ နိရုဇ္ဈတိ, အညဉ္စ ဒုက္ခံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တတ္ထ ယော ဣမေသံ ခန္ဓာနံ ဓာတုအာယတနာနံ နိရောဓော ဝူပသမော အညေသဉ္စ ခန္ဓဓာတုအာယတနာနံ အပ္ပဋိသန္ဓိ အပါတုဘာဝေါ, အယံ အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု. 65. Trong ấy, có hai thứ bệnh của chúng sanh: vô minh và hữu ái. Để tiêu trừ hai thứ bệnh này, Đức Thế Tôn đã thuyết hai loại thuốc: chỉ và quán. Người thực hành hai loại thuốc này chứng ngộ được hai sự không bệnh: tâm giải thoát do ly tham và tuệ giải thoát do ly vô minh. Trong đó, chỉ là thuốc cho bệnh ái, tâm giải thoát do ly tham là sự không bệnh. Minh sát là thuốc cho bệnh vô minh, tuệ giải thoát do ly vô minh là sự không bệnh. Vì Đức Thế Tôn đã dạy rằng: "Có hai pháp cần được liễu tri: danh và sắc. Có hai pháp cần được đoạn trừ: vô minh và hữu ái. Có hai pháp cần được tu tập: chỉ và quán. Có hai pháp cần được chứng ngộ: minh và giải thoát." Trong đó, người tu tập chỉ thì liễu tri sắc. Khi liễu tri sắc, vị ấy đoạn trừ ái. Khi đoạn trừ ái, vị ấy chứng ngộ tâm giải thoát do ly tham. Người tu tập minh sát thì liễu tri danh. Khi liễu tri danh, vị ấy đoạn trừ vô minh. Khi đoạn trừ vô minh, vị ấy chứng ngộ tuệ giải thoát do ly vô minh. Khi vị Tỳ khưu đã liễu tri hai pháp là danh và sắc, khi ấy hai pháp là vô minh và hữu ái của vị ấy đã được đoạn trừ. Hai pháp là chỉ và quán đã được tu tập. Hai pháp là minh và giải thoát đã được chứng ngộ. Đến chừng ấy, vị Tỳ khưu đã làm xong việc cần làm. Đây là hữu dư y Niết-bàn giới. Do sự chấm dứt tuổi thọ, sự đoạn diệt của mạng căn, khổ này diệt, và khổ khác không sanh khởi. Trong đó, sự diệt, sự lắng dịu của các uẩn, giới, xứ này, và sự không tái sanh, sự không xuất hiện của các uẩn, giới, xứ khác, đây là vô dư y Niết-bàn giới. တတ္ထ ကတမံ အလောဘော ကုသလမူလံ? ယံဓာတုကော အလောဘော အလုဗ္ဘနာ အလုဗ္ဘိတတ္တံ အနိစ္ဆာ အပတ္ထနာ အကန္တာ အနဇ္ဈောသာနံ. အယံ အလောဘော ကုသလမူလံ. ကဿေတံ မူလံ? အလောဘဇဿ ကုသလဿ ကာယကမ္မဿ ဝစီကမ္မဿ မနောကမ္မဿ တံသမ္ပယုတ္တာနဉ္စ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ မူလံ. အထ ဝါ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ကုသလန္တိ ဝုစ္စတိ, သော တိဏ္ဏံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ မူလံ. ကတမေသံ တိဏ္ဏံ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ သမ္မာဝါယာမဿ သမ္မာသမာဓိဿ စ ဣမေသံ မူလန္တိ, တသ္မာ ကုသလမူလန္တိ ဝုစ္စတိ. Trong đó, thế nào là vô tham thiện căn? Bất cứ bản chất nào là vô tham, không tham đắm, trạng thái không tham đắm, không mong muốn, không cầu mong, không ưa thích, không quyến luyến. Đây là vô tham thiện căn. Nó là gốc rễ của cái gì? Nó là gốc rễ của thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp thiện phát sinh từ vô tham, và của các pháp tâm và tâm sở tương ưng với chúng. Hoặc, Thánh đạo Tám ngành được gọi là thiện, nó là gốc rễ của ba đạo chi phần. Của ba chi phần nào? Của chánh tư duy, chánh tinh tấn, và chánh định. Nó là gốc rễ của những pháp này, do đó được gọi là thiện căn. တတ္ထ ကတမံ အဒေါသော ကုသလမူလံ? ယာ သတ္တေသု ဝါ သင်္ခါရေသု ဝါ အနဃာတော အပ္ပဋိဃာတော အဗျာပတ္တိ အဗျာပါဒေါ အဒေါသော မေတ္တာ မေတ္တာယနာ အတ္ထကာမတာ ဟိတကာမတာ စေတသော ပသာဒေါ, အယံ အဒေါသော ကုသလမူလံ. ကဿေတံ မူလံ? အဒေါသဇဿ ကုသလဿ ကာယကမ္မဿ ဝစီကမ္မဿ မနောကမ္မဿ တံသမ္ပယုတ္တာနဉ္စ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ မူလံ. အထ ဝါ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ မူလံ. ကတမေသံ တိဏ္ဏံ? သမ္မာဝါစာယ သမ္မာကမ္မန္တဿ သမ္မာအာဇီဝဿ စ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ မူလံ, တသ္မာ ကုသလမူလန္တိ ဝုစ္စတိ. Trong đó, thế nào là vô sân thiện căn? Bất cứ điều gì, hoặc đối với chúng sanh hoặc đối với các pháp hữu vi, là không làm hại, không xung đột, không phiền não, không ác ý, không sân hận, là từ, là tâm từ, là mong muốn lợi ích, là mong muốn hạnh phúc, là sự trong sáng của tâm, đây là vô sân thiện căn. Nó là gốc rễ của cái gì? Nó là gốc rễ của thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp thiện phát sinh từ vô sân, và của các pháp tâm và tâm sở tương ưng với chúng. Hoặc, nó là gốc rễ của ba đạo chi phần. Của ba chi phần nào? Của chánh ngữ, chánh nghiệp, và chánh mạng. Nó là gốc rễ của ba đạo chi phần này, do đó được gọi là thiện căn. တတ္ထ ကတမံ အမောဟော ကုသလမူလံ? ယံ စတူသု အရိယသစ္စေသု ယထာဘူတံ ဉာဏဒဿနံ အဘိသမယော သမ္မာ စ ပစ္စာဂမော ပဋိဝေဓော အမောဟော အသမ္မုယှနာ အသမ္မောဟော ဝိဇ္ဇာပကာသော အာလောကော အနာဝရဏံ [Pg.252] သေက္ခာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ, အယံ အမောဟော ကုသလမူလံ. ကဿေတံ မူလံ? အမောဟဇဿ ကုသလဿ ကာယကမ္မဿ ဝစီကမ္မဿ မနောကမ္မဿ တံသမ္ပယုတ္တာနဉ္စ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ မူလံ. အထ ဝါ ဒွိန္နံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ ဧတံ မူလံ. ကတမေသံ ဒွိန္နံ? သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ စ သမ္မာသတိယာ စ ဣမေသံ ဒွိန္နံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ မူလံ, တသ္မာ ကုသလမူလန္တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ဣမေသံ တီဟိ ကုသလမူလေဟိ အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ယောဇေတဗ္ဗော. Trong đó, thế nào là vô si thiện căn? Bất cứ điều gì là tri kiến như thật trong bốn Thánh đế, sự thấu suốt, sự đạt đến chân chánh, sự chứng ngộ, sự không si mê, trạng thái không si mê, sự hoàn toàn không si mê, minh, sự soi sáng, ánh sáng, sự không che chướng đối với các pháp thiện của bậc hữu học, đây là vô si thiện căn. Nó là gốc rễ của cái gì? Nó là gốc rễ của thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp thiện phát sinh từ vô si, và của các pháp tâm và tâm sở tương ưng với chúng. Hoặc, nó là gốc rễ của hai đạo chi phần. Của hai chi phần nào? Của chánh kiến và chánh niệm. Nó là gốc rễ của hai đạo chi phần này, do đó được gọi là thiện căn. Như vậy, Thánh đạo Tám ngành cần được liên kết với ba thiện căn này. ၆၆. တတ္ထ ကတမာ အနိစ္စသညာ? ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဥပ္ပာဒဝယဓမ္မိနော’’တိ စ ယာ သညာ သဉ္ဇာနနာ ဝဝတ္ထပနာ ဥဂ္ဂါဟော, အယံ အနိစ္စသညာ. တဿာ ကော နိဿန္ဒော? အနိစ္စသညာယ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ အဋ္ဌသု လောကဓမ္မေသု စိတ္တံ နာနုသန္ဓတိ န သန္ဓတိ န သဏ္ဌဟတိ, ဥပေက္ခာ ဝါ ပဋိက္ကူလတာ ဝါ သဏ္ဌဟတိ, အယမဿာ နိဿန္ဒော. 66. Trong ấy, thế nào là vô thường tưởng? Tưởng nào, sự nhận biết nào, sự xác định nào, sự nắm bắt nào về việc: "Tất cả các pháp hữu vi đều có sanh diệt là pháp", đây là vô thường tưởng. Kết quả của nó là gì? Khi vô thường tưởng được tu tập, được làm cho sung mãn, tâm không dính mắc, không kết nối, không an trú trong tám pháp thế gian; hoặc xả, hoặc sự nhàm chán được an trú. Đây là kết quả của nó. တတ္ထ ကတမာ ဒုက္ခသညာ? ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ ယာ သညာ သဉ္ဇာနနာ ဝဝတ္ထပနာ ဥဂ္ဂါဟော, အယံ ဒုက္ခသညာ. တဿာ ကော နိဿန္ဒော? ဒုက္ခသညာယ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ အာလဿေ သံပမာဒေ ဝိမှယေ စ စိတ္တံ နာနုသန္ဓတိ န သန္ဓတိ န သဏ္ဌဟတိ, ဥပေက္ခာ ဝါ ပဋိက္ကူလတာ ဝါ သဏ္ဌဟတိ, အယမဿာ နိဿန္ဒော. Trong ấy, thế nào là khổ tưởng? Tưởng nào, sự nhận biết nào, sự xác định nào, sự nắm bắt nào về việc: "Tất cả các pháp hữu vi là khổ", đây là khổ tưởng. Kết quả của nó là gì? Khi khổ tưởng được tu tập, được làm cho sung mãn, tâm không dính mắc, không kết nối, không an trú trong sự lười biếng, sự phóng dật, và sự kinh ngạc; hoặc xả, hoặc sự nhàm chán được an trú. Đây là kết quả của nó. တတ္ထ ကတမာ အနတ္တသညာ? ‘‘သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု အနတ္တာ’’တိ ယာ သညာ သဉ္ဇာနနာ ဝဝတ္ထပနာ ဥဂ္ဂါဟော, အယံ အနတ္တသညာ. တဿာ ကော နိဿန္ဒော, အနတ္တသညာယ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ အဟင်္ကာရော စိတ္တံ နာနုသန္ဓတိ န သန္ဓတိ, မမင်္ကာရော န သဏ္ဌဟတိ, ဥပေက္ခာ ဝါ ပဋိက္ကူလတာ ဝါ သဏ္ဌဟတိ, အယမဿာ နိဿန္ဒော. Trong ấy, thế nào là vô ngã tưởng? Tưởng nào, sự nhận biết nào, sự xác định nào, sự nắm bắt nào về việc: "Trong tất cả các pháp là vô ngã", đây là vô ngã tưởng. Kết quả của nó là gì? Khi vô ngã tưởng được tu tập, được làm cho sung mãn, ngã mạn không dính mắc, không kết nối với tâm, ngã sở mạn không an trú; hoặc xả, hoặc sự nhàm chán được an trú. Đây là kết quả của nó. တတ္ထ ကတမာ အသုဘသညာ? ‘‘သတ္တ သင်္ခါရာ အသုဘာ’’တိ ယာ သညာ သဉ္ဇာနနာ ဝဝတ္ထပနာ ဥဂ္ဂါဟော, အယံ အသုဘသညာ. တဿာ ကော နိဿန္ဒော? အသုဘသညာယ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ သုဘနိမိတ္တေ စိတ္တံ နာနုသန္ဓတိ န သန္ဓတိ န သဏ္ဌဟတိ, ဥပေက္ခာ ဝါ ပဋိက္ကူလတာ ဝါ သဏ္ဌဟတိ, အယမဿာ နိဿန္ဒော. Trong ấy, thế nào là bất tịnh tưởng? Tưởng nào, sự nhận biết nào, sự xác định nào, sự nắm bắt nào về việc: "Các pháp hữu vi của chúng sanh là bất tịnh", đây là bất tịnh tưởng. Kết quả của nó là gì? Khi bất tịnh tưởng được tu tập, được làm cho sung mãn, tâm không dính mắc, không kết nối, không an trú trong tịnh tướng; hoặc xả, hoặc sự nhàm chán được an trú. Đây là kết quả của nó. တတ္ထ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ပရိညာ ဘဂဝတာ ဒေသိတာ, ယော တတ္ထ အသုဘသညာ ရူပက္ခန္ဓဿ ပရိညတ္တံ, ဒုက္ခသညာ ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ ပရိညတ္တံ, အနတ္တသညာ သညာက္ခန္ဓဿ သင်္ခါရက္ခန္ဓဿ ပရိညတ္တံ, အနိစ္စသညာ ဝိညာဏက္ခန္ဓဿ ပရိညတ္တံ. တတ္ထ သမထေန တဏှံ သမုဂ္ဃာတေတိ, ဝိပဿနာ အဝိဇ္ဇံ [Pg.253] သမုဂ္ဃာတေတိ, အဒေါသေန ဒေါသံ သမုဂ္ဃာတေတိ, အမောဟေန မောဟံ သမုဂ္ဃာတေတိ, အနိစ္စသညာယ နိစ္စသညံ သမုဂ္ဃာတေတိ, ဒုက္ခသညာယ သုခသညံ သမုဂ္ဃာတေတိ, အနတ္တသညာယ အတ္တသညံ သမုဂ္ဃာတေတိ, အသုဘသညာယ သုဘသညံ သမုဂ္ဃာတေတိ. Trong ấy, sự liễu tri năm uẩn đã được Đức Thế Tôn thuyết giảng. Trong đó, bất tịnh tưởng là sự liễu tri sắc uẩn, khổ tưởng là sự liễu tri thọ uẩn, vô ngã tưởng là sự liễu tri tưởng uẩn và hành uẩn, vô thường tưởng là sự liễu tri thức uẩn. Trong đó, với chỉ, người ấy nhổ bật ái; với quán, người ấy nhổ bật vô minh; với vô sân, người ấy nhổ bật sân; với vô si, người ấy nhổ bật si; với vô thường tưởng, người ấy nhổ bật thường tưởng; với khổ tưởng, người ấy nhổ bật lạc tưởng; với vô ngã tưởng, người ấy nhổ bật ngã tưởng; với bất tịnh tưởng, người ấy nhổ bật tịnh tưởng. စိတ္တဝိက္ခေပပဋိသံဟရဏလက္ခဏော သမထော, တဿ ဈာနာနိ ပဒဋ္ဌာနံ. သဗ္ဗဓမ္မံ ယထာဘူတံ ပဋိဝေဓလက္ခဏာ ဝိပဿနာ, တဿာ သဗ္ဗနေယျံ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣစ္ဆာပဋိသံဟရဏလက္ခဏော အလောဘော, တဿ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ ပဒဋ္ဌာနံ. အဗျာပါဒလက္ခဏော အဒေါသော, တဿ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝတ္ထုအပ္ပဋိဟတလက္ခဏော အမောဟော, တဿ သမ္မာပဋိပတ္တိ ပဒဋ္ဌာနံ. သင်္ခတာနံ ဓမ္မာနံ ဝိနာသဂ္ဂဟဏလက္ခဏာ အနိစ္စသညာ, တဿာ ဥဒယဗ္ဗယော ပဒဋ္ဌာနံ. သာသဝဖဿသဉ္ဇာနနလက္ခဏာ ဒုက္ခသညာ, တဿာ ဝေဒနာ ပဒဋ္ဌာနံ. သဗ္ဗဓမ္မအနုပဂမနလက္ခဏာ အနတ္တသညာ, တဿာ ဓမ္မသညာ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝိနီလကဝိပုဗ္ဗကဥဒ္ဓုမာတကသမုဂ္ဂဟဏလက္ခဏာ အသုဘသညာ, တဿာ နိဗ္ဗိဒါ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣမေသု နဝသု ပဒေသု ဥပဒိဋ္ဌေသု သဗ္ဗော ကုသလပက္ခော ဥပဒိဋ္ဌော ဘဝတိ, သော စ ဗဟုဿုတေန သက္ကာ ဇာနိတုံ နော အပ္ပဿုတေန, ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေန, ယုတ္တေန နော အယုတ္တေနာတိ. Chỉ có đặc tính là sự thu nhiếp tâm tán loạn, các thiền là nhân cần thiết của nó. Quán có đặc tính là sự thâm nhập tất cả các pháp như thật, tất cả những gì cần biết là nhân cần thiết của nó. Vô tham có đặc tính là sự chế ngự dục vọng, sự từ bỏ lấy của không cho là nhân cần thiết của nó. Vô sân có đặc tính là không làm hại, sự từ bỏ sát sanh là nhân cần thiết của nó. Vô si có đặc tính là không bị ngăn ngại đối với thực tại, chánh hạnh là nhân cần thiết của nó. Vô thường tưởng có đặc tính là nắm bắt sự hoại diệt của các pháp hữu vi, sự sanh diệt là nhân cần thiết của nó. Khổ tưởng có đặc tính là nhận biết xúc hữu lậu, thọ là nhân cần thiết của nó. Vô ngã tưởng có đặc tính là không đi đến tất cả các pháp, pháp tưởng là nhân cần thiết của nó. Bất tịnh tưởng có đặc tính là nắm bắt (tử thi) xanh bầm, mưng mủ, sình trướng, sự nhàm chán là nhân cần thiết của nó. Khi chín mục này được chỉ ra, toàn bộ thiện phần được xem là đã được chỉ ra. Và điều đó có thể được biết bởi người đa văn, không phải bởi người ít nghe; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người liệt tuệ; bởi người hợp lý, không phải bởi người phi lý. ၆၇. တတ္ထ နိစ္စသညာဓိမုတ္တဿ အပရာပရံ စိတ္တံ ပဏာမေန္တော သတိမပစ္စဝေက္ခတော အနိစ္စသညာ န ဥပဋ္ဌာတိ, ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု သုခဿာဒါဓိမုတ္တဿ ဣရိယာပထဿ အဂတိမပစ္စဝေက္ခတော ဒုက္ခသညာ န ဥပဋ္ဌာတိ, ခန္ဓဓာတုအာယတနေသု အတ္တာဓိမုတ္တဿ နာနာဓာတုအနေကဓာတုဝိနိဗ္ဘောဂမပစ္စဝေက္ခတော အနတ္တသညာ န ဥပဋ္ဌာတိ, ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဘိရတဿ ကာယေ သုဘာဓိမုတ္တဿ စ ဝိပ္ပဋိစ္ဆန္နာ အသုဘသညာ န ဥပဋ္ဌာတိ. 67. Trong ấy, đối với người thiên về thường tưởng, do hướng tâm đây đó và không quán xét niệm, vô thường tưởng không hiện khởi. Đối với người thiên về vị ngọt của lạc trong năm dục trưởng dưỡng, do không quán xét sự bất động của oai nghi, khổ tưởng không hiện khởi. Đối với người thiên về ngã trong các uẩn, giới, và xứ, do không quán xét sự phân chia thành nhiều giới và các giới khác nhau, vô ngã tưởng không hiện khởi. Đối với người ưa thích sắc và hình tướng trong thân và thiên về tịnh, bất tịnh tưởng bị che lấp không hiện khởi. အဝိပ္ပဋိသာရလက္ခဏာ သဒ္ဓါ, သဒ္ဒဟနာ ပစ္စုပဋ္ဌာနံ. တဿ စတ္တာရိ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ ပဒဋ္ဌာနံ. ဧဝဉှိ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဘိက္ခဝေ, ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, စတူသု သောတာပတ္တိယင်္ဂေသု ကုသလေသု ဓမ္မေသု. Tín có đặc tính là không hối hận, có sự tin tưởng là hiện trạng. Bốn dự lưu chi là nhân cần thiết của nó. Thật vậy, Đức Thế Tôn đã nói như sau: 'Này các Tỳ kheo, tín quyền cần được thấy ở đâu? Trong bốn dự lưu chi là các pháp thiện.' သူရာအပဋိက္ခေပနလက္ခဏံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယာရမ္ဘော ပစ္စုပဋ္ဌာနံ. တဿ အတီတာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ပဒဋ္ဌာနံ. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဝီရိယိန္ဒြိယံ, ဘိက္ခဝေ, ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, စတူသု သမ္မပ္ပဓာနေသု. Tấn quyền có đặc tính là không từ bỏ sự dũng mãnh, có sự khởi đầu tinh tấn là hiện trạng. Bốn chánh cần đã qua là nhân cần thiết của nó. Như đã được Đức Thế Tôn nói: 'Này các Tỳ kheo, tấn quyền cần được thấy ở đâu? Trong bốn chánh cần.' သတိ [Pg.254] သရဏလက္ခဏာ, အသမ္မောဟပစ္စုပဋ္ဌာနာ. တဿ အတီတာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ပဒဋ္ဌာနံ. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ သတိန္ဒြိယံ ဘိက္ခဝေ, ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု. Niệm có đặc tính là ghi nhớ, có sự không si mê là hiện trạng. Bốn niệm xứ đã qua là nhân cần thiết của nó. Như đã được Đức Thế Tôn nói: 'Này các Tỳ kheo, niệm quyền cần được thấy ở đâu? Trong bốn niệm xứ.' ဧကဂ္ဂလက္ခဏော သမာဓိ, အဝိက္ခေပပစ္စုပဋ္ဌာနော, တဿ စတ္တာရိ ဉာဏာနိ ပဒဋ္ဌာနံ. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ သမာဓိန္ဒြိယံ, ဘိက္ခဝေ, ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, စတူသု ဈာနေသု. Định có đặc tính là nhất tâm, có sự không tán loạn là hiện trạng, bốn trí là nhân cần thiết của nó. Như đã được Đức Thế Tôn nói: 'Này các Tỳ kheo, định quyền cần được thấy ở đâu? Trong bốn thiền.' ပဇာနနလက္ခဏာ ပညာ, ဘူတတ္ထသန္တီရဏာ ပစ္စုပဋ္ဌာနာ, တဿ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ပဒဋ္ဌာနံ. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ပညိန္ဒြိယံ, ဘိက္ခဝေ, ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, စတူသု အရိယသစ္စေသု. Tuệ có đặc tính là trí hiểu, có sự thẩm sát ý nghĩa chân thật là hiện trạng, bốn Thánh đế là nhân cần thiết của nó. Như đã được Đức Thế Tôn nói: 'Này các Tỳ kheo, tuệ quyền cần được thấy ở đâu? Trong bốn Thánh đế.' စတ္တာရိ စက္ကာနိ ပတိရူပဒေသဝါသော စက္ကံ, သပ္ပုရိသူပနိဿယော စက္ကံ, အတ္တသမ္မာပဏိဓာနံ စက္ကံ, ပုဗ္ဗေ ကတပုညတာ စက္ကံ. တတ္ထ အရိယသန္နိဿယလက္ခဏော ပတိရူပဒေသဝါသော, သော သပ္ပုရိသူပနိဿယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အရိယသန္နိဿယလက္ခဏော သပ္ပုရိဿူပနိဿယော, သော အတ္တသမ္မာပဏိဓာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သမ္မာပဋိပတ္တိလက္ခဏံ အတ္တသမ္မာပဏိဓာနံ, တံ ပုညာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. ကုသလဓမ္မောပစယလက္ခဏံ ပုညံ, တံ သဗ္ဗသမ္ပတ္တီနံ ပဒဋ္ဌာနံ. Bốn bánh xe là: bánh xe sống ở nơi thích hợp, bánh xe thân cận bậc chân nhân, bánh xe tự mình hướng đến điều chân chánh, bánh xe đã tạo công đức từ trước. Trong đó, sống ở nơi thích hợp có đặc tính là nơi nương tựa của bậc Thánh, điều đó là nhân gần của việc thân cận bậc chân nhân. Thân cận bậc chân nhân có đặc tính là nơi nương tựa của bậc Thánh, điều đó là nhân gần của việc tự mình hướng đến điều chân chánh. Tự mình hướng đến điều chân chánh có đặc tính là thực hành chân chánh, điều đó là nhân gần của các công đức. Công đức có đặc tính là sự tích lũy các thiện pháp, điều đó là nhân gần của tất cả các thành tựu. ဧကာဒသသီလမူလကာ ဓမ္မာ သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရော ဘဝတိ…ပေ… သော ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ‘‘နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ ပဇာနနာ. တတ္ထ ဝေရမဏိလက္ခဏံ သီလံ, တံ အဝိပ္ပဋိသာရဿ ပဒဋ္ဌာနံ. န အတ္တာနုဝါဒလက္ခဏော အဝိပ္ပဋိသာရော, သော ပါမောဇ္ဇဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အဘိပ္ပမောဒနလက္ခဏံ ပါမောဇ္ဇံ, တံ ပီတိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. အတ္တမနလက္ခဏာ ပီတိ, သာ ပဿဒ္ဓိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ကမ္မနိယလက္ခဏာ ပဿဒ္ဓိ, သာ သုခဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အဗျာပါဒလက္ခဏံ သုခံ, တံ သမာဓိနော ပဒဋ္ဌာနံ. အဝိက္ခေပနလက္ခဏော သမာဓိ, သော ယထာဘူတဉာဏဒဿနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အဝိပရီတသန္တီရဏလက္ခဏာ ပညာ, သာ နိဗ္ဗိဒါယ ပဒဋ္ဌာနံ အနာလယနလက္ခဏာ နိဗ္ဗိဒါ, သာ ဝိရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အသံကိလေသလက္ခဏော ဝိရာဂေါ, သော ဝိမုတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. အကုသလဓမ္မဝိဝေကလက္ခဏာ ဝိမုတ္တိ, သာ ဝိမုတ္တိနော ဝေါဒါနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. Mười một pháp có giới làm gốc rễ: người có giới có sự không hối tiếc... cho đến... người ấy có sự hiểu biết rằng "không còn việc gì khác phải làm cho mục đích này" là giải thoát tri kiến. Trong đó, giới có đặc tính là sự chế ngự, điều đó là nhân gần của sự không hối tiếc. Sự không hối tiếc có đặc tính là không tự khiển trách mình, điều đó là nhân gần của sự hân hoan. Sự hân hoan có đặc tính là vui mừng tột độ, điều đó là nhân gần của hỷ. Hỷ có đặc tính là sự hài lòng, điều đó là nhân gần của sự khinh an. Sự khinh an có đặc tính là sự dễ sử dụng, điều đó là nhân gần của lạc. Lạc có đặc tính là không có phiền não, điều đó là nhân gần của định. Định có đặc tính là không tán loạn, điều đó là nhân gần của như thật tri kiến. Tuệ có đặc tính là thẩm xét không sai lệch, điều đó là nhân gần của sự nhàm chán. Sự nhàm chán có đặc tính là không quyến luyến, điều đó là nhân gần của sự ly tham. Sự ly tham có đặc tính là không ô nhiễm, điều đó là nhân gần của sự giải thoát. Sự giải thoát có đặc tính là sự tách lìa khỏi các bất thiện pháp, sự giải thoát đó là nhân gần của sự trong sạch. ၆၈. စတဿော အရိယဘူမိယော စတ္တာရိ သာမညဖလာနိ. တတ္ထ ယော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဧသာ ဒဿနဘူမိ. သောတာပတ္တိဖလဉ္စ သော ယထာဘူတံ [Pg.255] ပဇာနိတွာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဣဒံ တနုကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ ဗျာပါဒါနံ. သကဒါဂါမိဖလဉ္စ သဏှံ ဝိရဇ္ဇတိ, အယံ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ. အနာဂါမိဖလဉ္စ ယံ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ, အယံ ကတာဘူမိ. အရဟတ္တဉ္စ သာမညဖလာနီတိ ကော ဝစနတ္ထော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ သာမညံ, တဿေတာနိ ဖလာနိ သာမညဖလာနီတိ ဝုစ္စတိ. ကိဿ ဗြဟ္မညဖလာနီတိ ဝုစ္စန္တေ? ဗြဟ္မညအရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, တဿ တာနိ ဖလာနီတိ ဗြဟ္မညဖလာနီတိ ဝုစ္စန္တေ. 68. Bốn Thánh địa, bốn Sa-môn quả. Trong đó, vị nào biết như thật, đó là kiến địa. Và quả Dự lưu, vị ấy sau khi biết như thật thì nhàm chán, đây là nhân gần của việc làm muội lược tham ái và sân hận. Và quả Nhất lai, ly tham một cách vi tế, đây là tâm giải thoát do ly tham. Và quả Bất lai, do ly tham khỏi vô minh mà được giải thoát, đây là địa đã được thực hiện. Và quả A-la-hán. Ý nghĩa của từ "Sa-môn quả" là gì? Thánh đạo tám ngành là Sa-môn hạnh, các quả này của đạo ấy được gọi là Sa-môn quả. Tại sao được gọi là Phạm hạnh quả? Thánh đạo tám ngành là Phạm hạnh, các quả ấy của đạo đó được gọi là Phạm hạnh quả. တတ္ထ သောတာပန္နော ကထံ ဟောတိ? သဟ သစ္စာဘိသမယာ အရိယသာဝကဿ တီဏိ သံယောဇနာနိ ပဟီယန္တိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာ သီလဗ္ဗတပရာမာသော စ, ဣမေသံ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာ ပရိက္ခယာ အရိယသာဝကော ဟောတိ သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော ယာဝ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. Trong đó, làm thế nào để trở thành bậc Dự lưu? Cùng với sự chứng ngộ các chân lý, ba kiết sử của vị Thánh đệ tử được đoạn trừ: thân kiến, hoài nghi, và giới cấm thủ. Do sự đoạn trừ, sự tận diệt ba kiết sử này, vị Thánh đệ tử trở thành bậc Dự lưu, có pháp không rơi vào đọa xứ, cho đến khi chấm dứt khổ đau. တတ္ထ ကတမာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ? အဿုတဝါ ဗာလော ပုထုဇ္ဇနော ယာဝ အရိယဓမ္မေ အကောဝိဒေါ, သော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ယာဝ ဝိညာဏသ္မိံ အတ္တာနံ, သော ဣမေသု ပဉ္စသု ခန္ဓေသု အတ္တဂ္ဂါဟော ဝါ အတ္တနိယဂ္ဂါဟော ဝါ ဧသောဟမသ္မိ ဧကသ္မိံ ဝသဝတ္တိကော ပက္ခိတ္တော အနုဂ္ဂဟော အနုသယန္တော အင်္ဂမင်္ဂန္တိ ပရတိ. ယာ တထာဘူတဿ ခန္တိ ရုစိ ပေက္ခနာ အာကာရပရိဝိတက္ကော ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာယနာ အဘိပ္ပသန္နာ, အယံ ဝုစ္စတေ သက္ကာယဒိဋ္ဌီတိ. Trong đó, thân kiến là gì? Kẻ phàm phu ngu si, vô văn, cho đến không thông thạo Thánh pháp, người ấy quán xét sắc là tự ngã, cho đến quán xét thức là tự ngã. Người ấy trong năm uẩn này có sự chấp thủ là tự ngã hoặc là của tự ngã, (cho rằng) "đây là ta", (cho rằng) mình là người có quyền lực, là phe phái, được nâng đỡ, là người đi theo, là các chi phần lớn nhỏ, và hoan hỷ trong đó. Bất cứ sự chấp nhận, sự ưa thích, sự trông đợi, sự suy tư về hình tướng, sự suy xét về tà kiến, sự tín nhiệm nào của người như vậy, đây được gọi là thân kiến. တတ္ထ ပဉ္စ ဒိဋ္ဌိယော ဥစ္ဆေဒံ ဘဇန္တိ. ကတမာယော ပဉ္စ? ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ယာဝ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဣမာယော ပဉ္စ ဥစ္ဆေဒံ ဘဇန္တိ, အဝသေသာယော ပန္နရသ သဿတံ ဘဇန္တိ. ဣတိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိပဟာနာ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပဟီယန္တိ. ပဟာနာ ဥစ္ဆေဒံ သဿတဉ္စ န ဘဇတိ. ဣတိ ဥစ္ဆေဒသဿတပ္ပဟာနာ အရိယသာဝကဿ န ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဘဝတိ, အညာ ဝါ လောကုတ္တရာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ. ကထံ ပန သက္ကာယဒိဋ္ဌိ န ဘဝတိ? ဣဓ အရိယသာဝကော သုတဝါ ဟောတိ, သဗ္ဗော သုက္ကပက္ခော ကာတဗ္ဗော, ယာဝ အရိယဓမ္မေသု ကောဝိဒေါ ရူပံ အနတ္တတော သမနုပဿတိ, ယာဝ ဝိညာဏံ…ပေ… ဧဝမဿ သမနုပဿန္တဿ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ န ဘဝတိ. Trong đó, năm tà kiến đi đến đoạn kiến. Năm loại nào? Quán xét sắc là tự ngã, cho đến quán xét thức là tự ngã, năm loại này đi đến đoạn kiến, mười lăm loại còn lại đi đến thường kiến. Như vậy, do đoạn trừ thân kiến, sáu mươi hai tà kiến được đoạn trừ. Do đoạn trừ, vị ấy không đi đến đoạn kiến và thường kiến. Như vậy, do đoạn trừ đoạn kiến và thường kiến, vị Thánh đệ tử không có bất kỳ tà kiến nào, ngoại trừ chánh kiến siêu thế. Nhưng làm thế nào thân kiến không khởi lên? Ở đây, vị Thánh đệ tử là bậc đa văn, tất cả phần thiện pháp cần được thực hiện, cho đến thông thạo các Thánh pháp, quán xét sắc là vô ngã, cho đến thức... cho đến... Đối với người quán xét như vậy, thân kiến không khởi lên. ကထံ [Pg.256] ဝိစိကိစ္ဆာ န ဘဝတိ? ဣဓ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ န ကင်္ခတိ, န ဝိစိကိစ္ဆတိ အဘိပ္ပသီဒတိ, ဣတိပိ သော ဘဂဝါတိ သဗ္ဗံ. ဓမ္မေ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ သဗ္ဗံ. ယာဝ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနန္တိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန အာကင်္ခိယေန ဓမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. သံဃေ န ကင်္ခတိ…ပေ… ယာဝ ပူဇာ ဒေဝါနဉ္စ မနုဿာနဉ္စာတိ, ဣမိနာ တတိယေန အာကင်္ခိယေန ဓမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. Làm thế nào hoài nghi không khởi lên? Ở đây, vị Thánh đệ tử không do dự, không hoài nghi, có lòng tịnh tín nơi Đức Phật, (biết) tất cả (ân đức) rằng "Đức Thế Tôn là như vậy...". Không do dự, không hoài nghi nơi Pháp, (biết) tất cả (ân đức). Cho đến (biết) sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự diệt, Niết-bàn, vị ấy thành tựu pháp đáng mong mỏi thứ hai này. Không do dự nơi Tăng... cho đến... cho đến (biết Tăng) là đối tượng cúng dường của trời và người, vị ấy thành tựu pháp đáng mong mỏi thứ ba này. သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာတိ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ အဓိမုစ္စတိ အဘိပ္ပသီဒတိ. တဏှာ ဒုက္ခသမုဒယောတိ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ. တဏှာနိရောဓာ ဒုက္ခနိရောဓောတိ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ. အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ အဓိမုစ္စတိ အဘိပ္ပသီဒတိ. ယာဝ ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ ဒုက္ခေ ဝါ သမုဒယေ ဝါ နိရောဓေ ဝါ မဂ္ဂေ ဝါ ကင်္ခါယနာ ဝိမတိ ဝိစိကိစ္ဆာ ဒွေဓာပထာ အာသပ္ပနာ ပရိသပ္ပနာ အနဝဋ္ဌာနံ အဓိဋ္ဌာဂမနံ အနေကံသော အနေကံသိကတာ, တေ တဿ ပဟီနာ ဘဝန္တိ ပဏုန္နာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. (Về lời dạy) "Tất cả các hành là khổ", vị ấy không do dự, không hoài nghi, quyết tin, có lòng tịnh tín. (Về lời dạy) "Ái là nguồn gốc của khổ", vị ấy không do dự, không hoài nghi. (Về lời dạy) "Do ái diệt nên khổ diệt", vị ấy không do dự, không hoài nghi. (Về lời dạy) "Thánh đạo tám ngành là con đường đưa đến khổ diệt", vị ấy không do dự, không hoài nghi, quyết tin, có lòng tịnh tín. Cho đến bất cứ sự do dự, sự phân vân, sự hoài nghi, sự lưỡng lự, sự dao động, sự trăn trở, sự không vững chắc, sự không quyết đoán, sự không chắc chắn, tình trạng không chắc chắn nào về Phật, Pháp, Tăng, Khổ, Tập, Diệt, hay Đạo, những điều ấy đối với vị ấy đã được đoạn trừ, được loại bỏ, được nhổ tận gốc, được làm cho như cây thốt nốt bị chặt ngọn, được làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai. ၆၉. တတ္ထ သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဒွိဓာ – သီလဿ ဝါ သုဒ္ဓဿ ဝါ. တတ္ထ သီလဿ သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ တတ္ထ ကပေါတပါဒါဟိ အစ္ဆရာဟိ သဒ္ဓိံ ကီဠိဿာမိ ရမိဿာမိ ပရိစရိဿာမီတိ. ယထာဘူတဒဿနန္တိ ရုစိဝိမုတ္တိ ရာဂေါ ရာဂပရိဝတ္တကာ ဒိဋ္ဌိရူပနာ ပဿနာ အသန္တုဿိတဿ သီလဗ္ဗတပရာမာသော. တတ္ထ ကတမော သုဒ္ဓဿ သီလဗ္ဗတပရာမာသော? ဣဓေကစ္စော သီလံ ပရာမသတိ, သီလေန သုဇ္ဈတိ, သီလေန နီယတိ, သီလေန မုစ္စတိ, သုခံ ဝီတိက္ကမတိ, ဒုက္ခံ ဝီတိက္ကမတိ, သုခဒုက္ခံ ဝီတိက္ကမတိ အနုပါပုဏာတိ ဥပရိမေန. တဒုဘယံ သီလဝတံ ပရာမသတိ တဒုဘယေန သီလဝတေန သုဇ္ဈန္တိ မုစ္စန္တိ နီယန္တိ, သုခံ ဝီတိက္ကမန္တိ, ဒုက္ခံ ဝီတိက္ကမန္တိ, သုခဒုက္ခံ ဝီတိက္ကမန္တိ, အနုပါပုဏန္တီတိ အဝိသုစိကရံ ဓမ္မံ အဝိမုတ္တိကရံ ဓမ္မံ ဝိသုစိတော ဝိမုတ္တိတော ပစ္စာဂစ္ဆန္တဿ ယာ တထာဘူတဿ ခန္တိ ရုစိ မုတ္တိ ပေက္ခနာ အာကာရပရိဝိတက္ကော ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာယနာ ပဿနာ, အယံ သုဒ္ဓဿ သီလဗ္ဗတပရာမာသော. ဧတေ ဥဘော ပရာမာသာ အရိယသာဝကဿ ပဟီနာ [Pg.257] ဘဝန္တိ ယာဝ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ, သော သီလဝါ ဘဝတိ အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော အက္ခဏ္ဍေဟိ ယာဝ ဥပသမသံဝတ္တနိကေဟိ. ဣမေသံ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာ သုတဝါ အရိယသာဝကော ဘဝတိ သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော, သဗ္ဗံ. 69. Trong đó, giới cấm thủ có hai loại – hoặc về giới, hoặc về sự thanh tịnh. Trong đó, giới cấm thủ về giới là: ‘Với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành chư thiên hoặc một trong các chư thiên, ở đó ta sẽ vui chơi, hoan hỷ, hầu hạ cùng với các tiên nữ có chân như chim bồ câu.’ Cái thấy không như thật là sự ưa thích, sự giải thoát, tham ái, sự xoay vần của tham ái, tà kiến, sự thấy danh sắc của người không biết đủ, đó là giới cấm thủ. Trong đó, thế nào là giới cấm thủ về sự thanh tịnh? Ở đây, có người chấp thủ giới: ‘Nhờ giới mà được thanh tịnh, nhờ giới mà được dẫn dắt, nhờ giới mà được giải thoát, vượt qua khổ, vượt qua lạc, vượt qua khổ lạc, đạt đến quả vị cao hơn.’ Người ấy chấp thủ cả hai loại giới và hạnh. ‘Nhờ cả hai loại giới và hạnh này mà chúng sanh được thanh tịnh, được giải thoát, được dẫn dắt, vượt qua khổ, vượt qua lạc, vượt qua khổ lạc, đạt đến quả vị cao hơn.’ Đối với người quay lại nhận biết pháp không làm cho thanh tịnh, pháp không làm cho giải thoát, là thanh tịnh, là giải thoát, thì sự kham nhẫn, sự ưa thích, sự giải thoát, sự quán xét, sự suy tư về tướng trạng, tà kiến, sự chiêm nghiệm, sự thấy của người như vậy, đây là giới cấm thủ về sự thanh tịnh. Cả hai sự chấp thủ này đã được vị Thánh đệ tử đoạn trừ, cho đến khi chúng trở thành các pháp không sanh khởi trong tương lai. Vị ấy trở thành người có giới, đầy đủ các giới được các bậc Thánh ưa thích, không bị sứt mẻ, cho đến khi dẫn đến sự an tịnh. Do đoạn trừ ba kiết sử này, vị Thánh đệ tử có nghe nhiều trở thành bậc Dự lưu, không có pháp bị rơi vào đọa xứ, tất cả. သဟသစ္စာဘိသမယာ, ဣတိ ကော ဝစနတ္ထော? စတ္တာရော အဘိသမယာ, ပရိညာဘိသမယော ပဟာနာဘိသမယော သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယော ဘာဝနာဘိသမယော. Đồng thời liễu ngộ các chân lý, nghĩa của từ này là gì? Có bốn sự liễu ngộ: liễu ngộ bằng sự biến tri, liễu ngộ bằng sự đoạn trừ, liễu ngộ bằng sự chứng ngộ, liễu ngộ bằng sự tu tập. တတ္ထ အရိယသာဝကော ဒုက္ခံ ပရိညာဘိသမယေန အဘိသမေတိ, သမုဒယံ ပဟာနာဘိသမယေန အဘိသမေတိ, နိရောဓံ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယေန အဘိသမေတိ, မဂ္ဂံ ဘာဝနာဘိသမယေန အဘိသမေတိ. ကိံ ကာရဏံ? ဒုက္ခဿ ပရိညာဘိသမယော, သမုဒယဿ ပဟာနာဘိသမယော, နိရောဓဿ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယော, မဂ္ဂဿ ဘာဝနာဘိသမယော. သမထဝိပဿနာယ ကထံ အဘိသမေတိ? အာရမ္မဏေ စိတ္တံ ဥပနိဗန္ဓေတွာ ပဉ္စက္ခန္ဓေ ဒုက္ခတော ပဿတိ. တတ္ထ ယော ဥပနိဗန္ဓော, အယံ သမထော. ယာ ပရိယောဂါဟနာ, အယံ ဝိပဿနာ. ပဉ္စက္ခန္ဓေ ဒုက္ခာတိ ပဿတော ယော ပဉ္စက္ခန္ဓေသု အာလယော နိကန္တိ ဥပဂမနံ အဇ္ဈောသာနာ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ ပဏိဓိ ပတ္ထနာ ပဟီယတိ. တတ္ထ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ. ယော တတ္ထ အာလယော နိကန္တိ ဥပဂမနံ အဇ္ဈောသာနံ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ ပဏိဓိ ပတ္ထနာ, အယံ သမုဒယော. ယံ တဿ ပဟာနံ, သော နိရောဓော သမထော ဝိပဿနာ စ မဂ္ဂေါ, ဧဝံ တေသံ စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ ဧကကာလေ ဧကက္ခဏေ ဧကစိတ္တေ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ အဘိသမယော ဘဝတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သဟသစ္စာဘိသမယာ အရိယသာဝကဿ တီဏိ သံယောဇနာနိ ပဟီယန္တီ’’တိ. Trong đó, vị Thánh đệ tử liễu ngộ khổ bằng sự biến tri, liễu ngộ tập bằng sự đoạn trừ, liễu ngộ diệt bằng sự chứng ngộ, liễu ngộ đạo bằng sự tu tập. Nguyên nhân là gì? Sự biến tri về khổ, sự đoạn trừ về tập, sự chứng ngộ về diệt, sự tu tập về đạo. Làm thế nào liễu ngộ bằng chỉ và quán? Sau khi buộc tâm vào đề mục, vị ấy thấy năm uẩn là khổ. Trong đó, sự buộc tâm là chỉ. Sự thâm nhập là quán. Đối với người thấy năm uẩn là khổ, sự ái luyến, sự khao khát, sự gần gũi, sự chấp thủ, sự mong muốn, sự mê đắm, sự ước nguyện, sự cầu mong trong năm uẩn được đoạn trừ. Trong đó, năm uẩn là khổ. Sự ái luyến, sự khao khát, sự gần gũi, sự chấp thủ, sự mong muốn, sự mê đắm, sự ước nguyện, sự cầu mong ở đó, đây là tập. Sự đoạn trừ nó là diệt. Chỉ và quán là đạo. Như vậy, sự liễu ngộ bốn Thánh đế này xảy ra không trước không sau, trong cùng một thời, cùng một sát-na, cùng một tâm. Do đó, Đức Thế Tôn đã nói: ‘Do đồng thời liễu ngộ các chân lý, ba kiết sử của vị Thánh đệ tử được đoạn trừ.’ ၇၀. တတ္ထ သမထဝိပဿနာ ယုဂနဒ္ဓါ ဝတ္တမာနာ ဧကကာလေ ဧကက္ခဏေ ဧကစိတ္တေ စတ္တာရိ ကိစ္စာနိ ကရောတိ, ဒုက္ခံ ပရိညာဘိသမယေန အဘိသမေတိ, ယာဝ မဂ္ဂံ ဘာဝနာဘိသမယေန အဘိသမေတိ. ကိံ ကာရဏာ? ဒုက္ခံ ပရိညာဘိသမယော, ယာဝ မဂ္ဂံ ဘာဝနာဘိသမယော. ဧဝံ ဒိဋ္ဌန္တော ယထာ နာဝါ ဇလံ ဂစ္ဆန္တီ စတ္တာရိ ကိစ္စာနိ ကရောတိ, ပါရိမံ တီရံ ပါပေတိ, ဩရိမံ တီရံ ဇဟတိ, ဘာရံ ဝဟတိ, သောတံ ဆိန္ဒတိ; ဧဝမေဝ သမထဝိပဿနာ ယုဂနဒ္ဓါ ဝတ္တမာနာ ဧကကာလေ ဧကက္ခဏေ ဧကစိတ္တေ စတ္တာရိ ကိစ္စာနိ ကရောတိ[Pg.258], ဒုက္ခံ ပရိညာဘိသမယေန အဘိသမေတိ, ယာဝ မဂ္ဂံ ဘာဝနာဘိသမယေန အဘိသမေတိ. ယထာ ဝါ သူရိယော ဥဒယန္တော ဧကကာလေ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ စတ္တာရိ ကိစ္စာနိ ကရောတိ, အန္ဓကာရံ ဝိဓမတိ, အာလောကံ ပါတုကရောတိ, ရူပံ နိဒဿီယတိ, သီတံ ပရိယာဒိယတိ; ဧဝမေဝ သမထဝိပဿနာ ယုဂနဒ္ဓါ ဝတ္တမာနာ ဧကကာလေ…ပေ… ယထာ ပဒီပေါ ဇလန္တော ဧကကာလေ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ စတ္တာရိ ကိစ္စာနိ ကရောတိ, အန္ဓကာရံ ဝိဓမတိ, အာလောကံ ပါတုကရောတိ, ရူပံ နိဒဿီယတိ, ဥပါဒါနံ ပရိယာဒိယတိ; ဧဝမေဝ သမထဝိပဿနာ ယုဂနဒ္ဓါ ဝတ္တမာနာ ဧကကာလေ…ပေ…. 70. Trong đó, chỉ và quán song hành hiện khởi trong cùng một thời, cùng một sát-na, cùng một tâm, thực hiện bốn phận sự: liễu ngộ khổ bằng sự biến tri, cho đến liễu ngộ đạo bằng sự tu tập. Nguyên nhân là gì? Sự biến tri về khổ, cho đến sự tu tập về đạo. Ví dụ cũng vậy, giống như con thuyền đi trên nước thực hiện bốn phận sự: đưa đến bờ bên kia, rời bờ bên này, chuyên chở hàng hóa, và rẽ dòng nước; cũng vậy, chỉ và quán song hành hiện khởi trong cùng một thời, cùng một sát-na, cùng một tâm, thực hiện bốn phận sự: liễu ngộ khổ bằng sự biến tri, cho đến liễu ngộ đạo bằng sự tu tập. Hoặc giống như mặt trời khi mọc lên, trong cùng một thời, không trước không sau, thực hiện bốn phận sự: xua tan bóng tối, làm cho ánh sáng xuất hiện, làm cho sắc hiện rõ, và làm tan đi cái lạnh; cũng vậy, chỉ và quán song hành hiện khởi trong cùng một thời… vân vân… Giống như ngọn đèn khi cháy sáng, trong cùng một thời, không trước không sau, thực hiện bốn phận sự: xua tan bóng tối, làm cho ánh sáng xuất hiện, làm cho sắc hiện rõ, và tiêu thụ nhiên liệu; cũng vậy, chỉ và quán song hành hiện khởi trong cùng một thời… vân vân…. ယဒါ အရိယသာဝကော သောတာပန္နော ဘဝတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော ယာဝ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ, အယံ ဒဿနဘူမိ. သောတာပတ္တိဖလဉ္စ သောတာပတ္တိဖလေ ဌိတော ဥတ္တရိ သမထဝိပဿနံ ဘာဝေန္တော ယုဂနဒ္ဓါ ဝတ္တမာနာ ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ ယေဘုယျေန ပဟာနာ အရိယသာဝကော ဟောတိ. သကဒါဂါမိ ပရိနိဋ္ဌိတတ္တာ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ, အယံ တနုဘူမိ. Khi vị Thánh đệ tử trở thành bậc Dự lưu, không có pháp rơi vào đọa xứ, chắc chắn cho đến khi chấm dứt khổ, đây là kiến địa. Và vị Dự lưu, an trú trong Dự lưu quả, khi tu tập chỉ và quán cao hơn, do đoạn trừ phần lớn dục ái và sân, vị Thánh đệ tử trở thành bậc Nhất lai. Do đã hoàn thành, vị ấy chỉ trở lại thế gian này một lần duy nhất rồi chấm dứt khổ, đây là bạc địa. သကဒါဂါမိဖလဉ္စ ယော သကဒါဂါမိဖလေ ဌိတော ဝိပဿနံ ဘာဝေန္တော ကာမရာဂဗျာပါဒေ သာနုသယေ အနဝသေသံ ပဇဟတိ, ကာမရာဂဗျာပါဒေသု အနဝသေသံ ပဟီနေသု ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ ဘဝန္တိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဝိစိကိစ္ဆာ ကာမစ္ဆန္ဒော ဗျာပါဒေါ စ, ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာ အရိယသာဝကော ဟောတိ အနာဂါမီ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ, အယံ ဝီတရာဂဘူမိ. Và quả Nhất lai, vị nào đứng vững trong quả Nhất lai, tu tập minh sát, từ bỏ không còn dư sót tham ái trong cõi Dục và sân hận cùng với tùy miên; khi tham ái trong cõi Dục và sân hận đã được đoạn trừ không còn dư sót, năm hạ phần kiết sử được đoạn trừ, (đó là) thân kiến, giới cấm thủ, hoài nghi, tham dục, và sân hận. Do đoạn trừ năm hạ phần kiết sử này, vị Thánh đệ tử trở thành bậc Bất lai, vị ấy nhập Niết-bàn tại đó, có pháp không trở lại từ cõi ấy. Đây là địa vị ly tham. အနာဂါမိဖလဉ္စ အနာဂါမိဖလေ ဌိတော ဥတ္တရိ သမထဝိပဿနံ ဘာဝေန္တော ပဉ္စ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဇဟတိ ရူပရာဂအရူပရာဂမာနဥဒ္ဓစ္စအဝိဇ္ဇဉ္စ. ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာ အရိယသာဝကော အရဟာ ဘဝတိ, ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော, အယံ ကတာဘူမိ. Và quả Bất lai, vị nào đứng vững trong quả Bất lai, tu tập chỉ và quán cao hơn nữa, từ bỏ năm thượng phần kiết sử, (đó là) tham ái trong cõi Sắc, tham ái trong cõi Vô sắc, mạn, trạo cử, và vô minh. Do đoạn trừ năm thượng phần kiết sử này, vị Thánh đệ tử trở thành bậc A-la-hán, lậu hoặc đã tận, đã sống đời phạm hạnh, giải thoát nhờ chánh trí, kiết sử hữu đã được đoạn tận, đã đạt được mục đích của mình. Đây là địa vị đã làm xong. အရဟန္တောဝ အယံ သောပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု. တဿ အာယုက္ခယာ ဇီဝိတိန္ဒြိယာပရောဓာ ဣဒဉ္စ ဒုက္ခံ နိရုဇ္ဈတိ, အညဉ္စ ဒုက္ခံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယော ဣမဿ ဒုက္ခဿ နိရောဓော ဝူပသမော, အညဿ စ အပါတုဘာဝေါ, အယံ [Pg.259] အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု. ဣမာ ဒွေ နိဗ္ဗာနဓာတုယော. ဣတိ သစ္စာနိ ဝုတ္တာနိ. သစ္စာဘိသမယော ဝုတ္တော, ကိလေသဝဝတ္ထာနံ ဝုတ္တံ, ပဟာနံ ဝုတ္တံ, ဘူမိယော ဝုတ္တာ, ဖလာနိ ဝုတ္တာနိ, နိဗ္ဗာနဓာတုယော ဝုတ္တာ. ဧဝမိမေသု ဝုတ္တေသု သဗ္ဗဗောဓိ ဝုတ္တာ ဘဝတိ. ဧတ္ထ ယောဂေါ ကရဏီယော. Vị A-la-hán này chính là Hữu dư y Niết-bàn giới. Do tuổi thọ của vị ấy đã hết, do mạng quyền đã chấm dứt, khổ này diệt, và khổ khác không sanh khởi. Sự diệt, sự lắng dịu của khổ này, và sự không hiện hữu của khổ khác, đây là Vô dư y Niết-bàn giới. Đây là hai Niết-bàn giới. Như vậy, các chân lý đã được nói. Sự liễu ngộ chân lý đã được nói, sự phân định phiền não đã được nói, sự đoạn trừ đã được nói, các địa vị đã được nói, các quả đã được nói, các Niết-bàn giới đã được nói. Khi những điều này đã được nói như vậy, toàn bộ sự giác ngộ được xem là đã được nói. Ở đây, cần phải nỗ lực. ၇၁. တတ္ထ ကတမာယော နဝ အနုပုဗ္ဗသမာပတ္တိယော? စတ္တာရိ ဈာနာနိ စတဿော စ အရူပသမာပတ္တိယော နိရောဓသမာပတ္တိ စ. တတ္ထ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ကတမာနိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီတိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာနိ. တတ္ထ ကတမာ စတ္တာရော အရူပသမာပတ္တိယော? ဝိရာဂိနော ဝတ ဝတ္တဗ္ဗော, ယာဝ နိရောဓသမာပတ္တိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာ. ဣမာယော နဝ အနုပုဗ္ဗသမာပတ္တိယော. 71. Trong đó, chín thiền chứng tuần tự là những gì? Bốn thiền, bốn thiền chứng Vô sắc, và Diệt tận định. Trong đó, bốn thiền là những gì? "Này các Tỳ khưu, ở đây, Tỳ khưu ly dục..." nên được trình bày chi tiết. Trong đó, bốn thiền chứng Vô sắc là những gì? "Quả thật, đối với người đã ly tham ái đối với sắc..." cho đến Diệt tận định, nên được trình bày chi tiết. Đây là chín thiền chứng tuần tự. တတ္ထ ကတမံ ပဌမံ ဈာနံ? ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပယုတ္တံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တံ? ပဉ္စဟိ နီဝရဏေဟိ. တတ္ထ ကတမာနိ ပဉ္စ နီဝရဏာနိ? ကာမစ္ဆန္ဒောတိ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗော. တတ္ထ ကတမော ကာမစ္ဆန္ဒော? ယော ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဆန္ဒရာဂေါ ပေမံ နိကန္တိ အဇ္ဈောသာနံ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ ပတ္ထနာ အပရိစ္စာဂေါ အနုသယော ပရိယုဋ္ဌာနံ, အယံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ. တတ္ထ ကတမံ ဗျာပါဒနီဝရဏံ? ယော သတ္တေသု သင်္ခါရေသု စ အာဃာတော…ပေ… ယထာ ဒေါသေ တထာ နိဩဋ္ဌာနာ, အယံ ဗျာပါဒေါ နီဝရဏံ. တတ္ထ ကတမံ မိဒ္ဓံ? ယာ စိတ္တဿ ဇဠတာ စိတ္တဿ ဂရုတ္တံ စိတ္တဿ အကမ္မနီယတာ စိတ္တဿ နိက္ခေပေါ နိဒ္ဒါယနာ ပစလိကတာ ပစလာယနာ ပစလာယနံ, ဣဒံ မိဒ္ဓံ. တတ္ထ ကတမံ ထိနံ ? ယာ ကာယဿ ထိနတာ ဇဠတာ ကာယဿ ဂရုတ္တာ ကာယဿ အပ္ပဿဒ္ဓိ, ဣဒံ ထိနံ. ဣတိ ဣဒဉ္စ ထိနံ ပုရိမကဉ္စ မိဒ္ဓံ တဒုဘယံ ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏန္တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ ကတမံ ဥဒ္ဓစ္စံ? ယော အဝူပသမော စိတ္တဿ, ဣဒံ ဥဒ္ဓစ္စံ. တတ္ထ ကတမံ ကုက္ကုစ္စံ? ယော စေတသော ဝိလေခေါ အလဉ္စနာ ဝိလဉ္စနာ ဟဒယလေခေါ ဝိပ္ပဋိသာရော, ဣဒံ ကုက္ကုစ္စံ. ဣတိ ဣဒဉ္စ ကုက္ကုစ္စံ ပုရိမကဉ္စ ဥဒ္ဓစ္စံ တဒုဘယံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏန္တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ ကတမံ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ? ယော ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ…ပေ… အယံ ဝိစိကိစ္ဆာ. အပိ စ ခေါ ပန ပဉ္စ ဝိစိကိစ္ဆာယော သမနန္တရာယိကာ ဒေသန္တရာယိကာ သမာပတ္တန္တရာယိကာ မဂ္ဂန္တရာယိကာ သဂ္ဂန္တရာယိကာ, ဣမာယော ပဉ္စ ဝိစိကိစ္ဆာယော[Pg.260]. ဣဓ ပန သမာပတ္တန္တရာယိကာ ဝိစိကိစ္ဆာ အဓိပ္ပေတာ. ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ. Trong đó, thiền thứ nhất là gì? Ly năm chi, thành tựu năm chi. Ly năm chi nào? (Ly) năm triền cái. Trong đó, năm triền cái là gì? "Tham dục..." nên được trình bày chi tiết. Trong đó, tham dục là gì? Sự tham muốn, yêu mến, ưa thích, đắm say, mong muốn, say mê, ước vọng, không từ bỏ, tùy miên, sự xâm chiếm trong năm dục trưởng dưỡng, đây là triền cái tham dục. Trong đó, triền cái sân hận là gì? Sự căm ghét đối với các chúng sanh và các pháp hữu vi... v.v... như trong sân, cũng vậy là sự áp bức, đây là triền cái sân hận. Trong đó, thụy miên là gì? Sự đờ đẫn của tâm, sự nặng nề của tâm, sự không kham nhẫn của tâm, sự buông xuôi của tâm, sự buồn ngủ, sự lắc lư, sự chao đảo, sự chạy trốn, đây là thụy miên. Trong đó, hôn trầm là gì? Sự co rút của thân, sự đờ đẫn, sự nặng nề của thân, sự không tĩnh lặng của thân, đây là hôn trầm. Như vậy, hôn trầm này và thụy miên trước đó, cả hai được gọi là triền cái hôn trầm-thụy miên. Trong đó, trạo cử là gì? Sự không lắng dịu của tâm, đây là trạo cử. Trong đó, hối quá là gì? Sự băn khoăn của tâm, sự không ghi nhận, sự không ghi nhận đặc biệt, sự băn khoăn trong lòng, sự hối hận, đây là hối quá. Như vậy, hối quá này và trạo cử trước đó, cả hai được gọi là triền cái trạo cử-hối quá. Trong đó, triền cái hoài nghi là gì? Sự hoài nghi đối với Phật, hoặc Pháp, hoặc Tăng... v.v... đây là hoài nghi. Lại nữa, có năm loại hoài nghi: hoài nghi làm trở ngại tức thời, hoài nghi làm trở ngại địa phương, hoài nghi làm trở ngại thiền chứng, hoài nghi làm trở ngại đạo, hoài nghi làm trở ngại cõi trời. Đây là năm loại hoài nghi. Nhưng ở đây, hoài nghi làm trở ngại thiền chứng được chủ ý đến. Đây là năm triền cái. တတ္ထ နီဝရဏာနီတိ ကော ဝစနတ္ထော, ကုတော နိဝါရယန္တီတိ? သဗ္ဗတော ကုသလပက္ခိကာ နိဝါရယန္တိ. ကထံ နိဝါရယန္တိ? ကာမစ္ဆန္ဒော အသုဘတော နိဝါရယတိ, ဗျာပါဒေါ မေတ္တာယ နိဝါရယတိ, ထိနံ ပဿဒ္ဓိတော နိဝါရယတိ, မိဒ္ဓံ ဝီရိယာရမ္ဘတော နိဝါရယတိ, ဥဒ္ဓစ္စံ သမထတော နိဝါရယတိ, ကုက္ကုစ္စံ အဝိပ္ပဋိသာရတော နိဝါရယတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ပညာတော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒတော နိဝါရယတိ. Trong đó, ngữ nghĩa của "nīvaraṇāni" là gì, chúng ngăn che khỏi điều gì? Chúng ngăn che khỏi tất cả các pháp thuộc phe thiện. Chúng ngăn che như thế nào? Tham dục ngăn che khỏi (quán) bất tịnh, sân hận ngăn che khỏi tâm từ, hôn trầm ngăn che khỏi sự tĩnh lặng, thụy miên ngăn che khỏi sự tinh tấn, trạo cử ngăn che khỏi chỉ, hối quá ngăn che khỏi sự không hối hận, hoài nghi ngăn che khỏi trí tuệ và (sự hiểu biết) duyên khởi. အပရော ပရိယာယော. ကာမစ္ဆန္ဒော အလောဘတော ကုသလမူလတော နိဝါရယတိ, ဗျာပါဒေါ အဒေါသတော နိဝါရယတိ, ထိနမိဒ္ဓံ သမာဓိတော နိဝါရယတိ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ သတိပဋ္ဌာနေဟိ နိဝါရယတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ အမောဟတော ကုသလမူလတော နိဝါရယတိ. Một cách trình bày khác. Tham dục ngăn che khỏi vô tham là thiện căn, sân hận ngăn che khỏi vô sân, hôn trầm-thụy miên ngăn che khỏi định, trạo cử-hối quá ngăn che khỏi các niệm xứ, hoài nghi ngăn che khỏi vô si là thiện căn. အပရော ပရိယာယော. တယော ဝိဟာရာ ဒိဗ္ဗဝိဟာရော ဗြဟ္မဝိဟာရော အရိယဝိဟာရော. ဒိဗ္ဗဝိဟာရော စတ္တာရိ ဈာနာနိ, ဗြဟ္မဝိဟာရော စတ္တာရိ အပ္ပမာဏာနိ, အရိယဝိဟာရော သတ္တတိံသ ဗောဓိပက္ခိယာ ဓမ္မာ. တတ္ထ ကာမစ္ဆန္ဒော ဥဒ္ဓစ္စံ ကုက္ကုစ္စဉ္စ ဒိဗ္ဗဝိဟာရံ နိဝါရယတိ, ဗျာပါဒေါ ဗြဟ္မဝိဟာရံ နိဝါရယတိ, ထိနမိဒ္ဓံ ဝိစိကိစ္ဆာ စ အရိယဝိဟာရံ နိဝါရယတိ. Một cách trình bày khác. Có ba trú xứ: Thiên trú, Phạm trú, Thánh trú. Thiên trú là bốn thiền, Phạm trú là bốn vô lượng tâm, Thánh trú là ba mươi bảy phẩm trợ đạo. Trong đó, tham dục, trạo cử và hối quá ngăn che Thiên trú; sân hận ngăn che Phạm trú; hôn trầm-thụy miên và hoài nghi ngăn che Thánh trú. အပရော ပရိယာယော. ကာမစ္ဆန္ဒော ဗျာပါဒေါ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဉ္စ သမထံ နိဝါရယန္တိ, ထိနမိဒ္ဓံ ဝိစိကိစ္ဆာ စ ဝိပဿနံ နိဝါရယန္တိ, အတော နီဝရဏန္တိ ဝုစ္စန္တေ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တံ ပဌမံ ဈာနံ. Một phương pháp khác. Tham dục, sân hận, và trạo cử-hối quá ngăn che thiền chỉ; hôn trầm-thụy miên và hoài nghi ngăn che thiền quán, do đó chúng được gọi là các triền cái. Thiền thứ nhất không tương ưng với năm chi phần này. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမ္ပယုတ္တံ ပဌမံ ဈာနံ? ဝိတက္ကဝိစာရေဟိ ပီတိယာ သုခေန စ စိတ္တေကဂ္ဂတာယ စ. ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ အင်္ဂါနံ ဥပ္ပာဒပဋိလာဘသမန္နာဂမော သစ္ဆိကိရိယံ ပဌမံ ဈာနံ ပဋိလဒ္ဓန္တိ ဝုစ္စတိ. ဣမာနိ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ ဥပ္ပာဒေတွာ ဝိဟရတီတိ, တေန ဝုစ္စတေ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ ဒိဗ္ဗေန ဝိဟာရေန. Thiền thứ nhất tương ưng với năm chi phần nào? Với tầm và tứ, với hỷ, với lạc, và với nhất tâm. Do sự thành tựu việc sanh khởi và chứng đắc của năm chi phần này, nên được gọi là đã chứng ngộ, đã chứng đắc thiền thứ nhất. Vị ấy trú sau khi làm cho năm chi phần này sanh khởi, do đó được gọi là: 'vị ấy trú sau khi đã đạt đến thiền thứ nhất' bằng thiên trú. တတ္ထ ဒုတိယံ ဈာနံ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ ပီတိသုခေန စိတ္တေကဂ္ဂတာယ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနေန ဣမာနိ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ ဥပ္ပာဒေတွာ သမ္ပာဒေတွာ ဝိဟရတိ, တေန ဝုစ္စတိ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ. Trong đó, thiền thứ hai thành tựu bốn chi phần: với hỷ lạc, với nhất tâm, và với nội tĩnh. Vị ấy trú sau khi làm cho bốn chi phần này sanh khởi và thành tựu, do đó được gọi là: 'trú sau khi đã đạt đến thiền thứ hai'. တတ္ထ [Pg.261] ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ တတိယံ ဈာနံ သတိယာ သမ္ပဇညေ သုခေန စိတ္တေကဂ္ဂတာယ ဥပေက္ခာယ ဣမာနိ ပဉ္စင်္ဂါနိ ဥပ္ပာဒေတွာ သမ္ပာဒေတွာ ဝိဟရတိ, တေန ဝုစ္စတိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ. Trong đó, thiền thứ ba thành tựu năm chi phần: với niệm, với tỉnh giác, với lạc, với nhất tâm, và với xả. Vị ấy trú sau khi làm cho năm chi phần này sanh khởi và thành tựu, do đó được gọi là: 'trú sau khi đã đạt đến thiền thứ ba'. တတ္ထ စတုတ္ထံ ဈာနံ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေက္ခာယ သတိပါရိသုဒ္ဓိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ, ဣမေဟိ စတူဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ စတုတ္ထံ ဈာနံ. ဣတိ ဣမေသံ စတုန္နံ အင်္ဂါနံ ဥပ္ပာဒေါ ပဋိလာဘော သမန္နာဂမော သစ္ဆိကိရိယာ စတုတ္ထံ ဈာနံ ပဋိလဒ္ဓန္တိ ဝုစ္စတိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဥပ္ပာဒေတွာ သမ္ပာဒေတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, တေန ဝုစ္စတိ ဒိဗ္ဗေန ဝိဟာရေန ဝိဟရတီတိ. Trong đó, thiền thứ tư thành tựu bốn chi phần: với xả, với niệm thanh tịnh, với thọ không khổ không lạc, và với nhất tâm. Thiền thứ tư thành tựu với bốn chi phần này. Như vậy, sự sanh khởi, sự chứng đắc, sự thành tựu, sự chứng ngộ của bốn chi phần này được gọi là đã chứng đắc thiền thứ tư. Vị ấy trú sau khi làm cho bốn thiền này sanh khởi, thành tựu, và đạt đến, do đó được gọi là 'trú bằng thiên trú'. တတ္ထ ကတမော အနိစ္စဋ္ဌော? ပီဠနဋ္ဌော အနိစ္စဋ္ဌော ပဘင်္ဂဋ္ဌော သမ္ပာပနဋ္ဌော ဝိဝေကဋ္ဌော အနိစ္စဋ္ဌော, အယံ အနိစ္စဋ္ဌော. Trong đó, nghĩa vô thường là gì? Nghĩa là bị bức bách là nghĩa vô thường, nghĩa là bị hoại diệt, nghĩa là làm cho hoàn tất, nghĩa là trống không là nghĩa vô thường. Đây là nghĩa vô thường. တတ္ထ ကတမော ဒုက္ခဋ္ဌော? ပီဠနဋ္ဌော ဒုက္ခဋ္ဌော သမ္ပီဠနဋ္ဌော သံဝေဂဋ္ဌော ဗျာဓိနဋ္ဌော, အယံ ဒုက္ခဋ္ဌော. Trong đó, nghĩa khổ là gì? Nghĩa là bị bức bách là nghĩa khổ, nghĩa là bị bức bách dữ dội, nghĩa là kinh sợ, nghĩa là bệnh hoạn. Đây là nghĩa khổ. တတ္ထ ကတမော သုညဋ္ဌော? အနုပလိတ္တော သုညဋ္ဌော, အသမ္ဘာဇနဋ္ဌော ဂတပဋ္ဌော ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌော, အယံ သုညဋ္ဌော. Trong đó, nghĩa không là gì? Nghĩa là không bị vấy bẩn là nghĩa không, nghĩa là không làm cho sanh khởi, nghĩa là không phiền não, nghĩa là trống không. Đây là nghĩa không. တတ္ထ ကတမော အနတ္တဋ္ဌော? အနိဿရိယဋ္ဌော အနတ္တဋ္ဌော, အဝသဝတ္တနဋ္ဌော, အကာမကာရိဋ္ဌော ပရိဝိဒဋ္ဌော, အယံ အနတ္တဋ္ဌောတိ. Trong đó, nghĩa vô ngã là gì? Nghĩa là không có quyền sở hữu là nghĩa vô ngã, nghĩa là không theo ý muốn, nghĩa là được làm trái với ý muốn, nghĩa là parivida. Đây là nghĩa vô ngã. သုတ္တတ္ထသမုစ္စယော နာမ သံဝတ္တိသန္တိကာ ပေဋကဘူမိ သမတ္တာ. Địa của Peṭaka tên là Suttatthasamuccaya, Saṃvattisantikā, đã hoàn tất. ၇. ဟာရသမ္ပာတဘူမိ 7. Địa Hārasampāta ၇၂. ဈာနံ ဝိရာဂေါ. စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာနိ. တာနိ ဒုဝိဓာနိ; ဗောဇ္ဈင်္ဂဝိပ္ပယုတ္တာနိ စ ဗောဇ္ဈင်္ဂသမ္ပယုတ္တာနိ စ. တတ္ထ ဗောဇ္ဈင်္ဂဝိပ္ပယုတ္တာနိ ဗာဟိရကာနိ, ဗောဇ္ဈင်္ဂသမ္ပယုတ္တာနိ အရိယပုဂ္ဂလာနိ. တတ္ထ ယေန ဆ ပုဂ္ဂလမူလာနိ တေသံ နိက္ခိပေတွာ ရာဂစရိတော, ဒေါသစရိတော, မောဟစရိတော, ရာဂဒေါသစရိတော, ရာဂမောဟစရိတော, ဒေါသမောဟစရိတော, သမဘာဂစရိတော, ဣတိ ဣမေသံ ပုဂ္ဂလာနံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတာနံ ပဉ္စ နီဝရဏာနိ ပဋိပက္ခော တေသံ ပဋိဃာတာယ ယထာ အသမတ္ထော တီဏိ အကုသလမူလာနိ [Pg.262] နိဂ္ဂဏှာတိ. လောဘေန အကုသလမူလေန အဘိဇ္ဈာ စ ဥဒ္ဓစ္စဉ္စ ဥပ္ပိလဝတံ အလောဘေန ကုသလမူလေန နိဂ္ဂဏှာတိ, ကုက္ကုစ္စဉ္စ ဝိစိကိစ္ဆာ စ မောဟပက္ခော, တံ အမောဟေန နိဂ္ဂဏှာတိ. ဒေါသော စ ထိနမိဒ္ဓဉ္စ ဒေါသပက္ခော, တံ အဒေါသေန နိဂ္ဂဏှာတိ. 72. Thiền là sự ly tham. Bốn thiền nên được thực hiện một cách chi tiết. Chúng có hai loại: không tương ưng với giác chi và tương ưng với giác chi. Trong đó, loại không tương ưng với giác chi là của ngoại đạo; loại tương ưng với giác chi là của các bậc Thánh. Trong đó, có sáu căn bản của các hạng người, đặt chúng qua một bên: người tham hành, người sân hành, người si hành, người tham-sân hành, người tham-si hành, người sân-si hành, người có các phần đồng đều. Như vậy, đối với những người nhập thiền này, (thiền) là đối nghịch với năm triền cái. Vì không có khả năng để sát hại chúng, vị ấy chế ngự ba bất thiện căn. Bằng bất thiện căn là tham, (sanh khởi) tham ái, trạo cử, và sự phù phiếm; vị ấy chế ngự (chúng) bằng thiện căn là vô tham. Hối quá và hoài nghi thuộc phe của si, vị ấy chế ngự chúng bằng vô si. Sân và hôn trầm-thụy miên thuộc phe của sân, vị ấy chế ngự chúng bằng vô sân. တတ္ထ အလောဘဿ ပါရိပူရိယာ နေက္ခမ္မဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ. တတ္ထ အဒေါသဿ ပါရိပူရိယာ အဗျာပါဒဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ. တတ္ထ အမောဟဿ ပါရိပူရိယာ အဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ. တတ္ထ အလောဘဿ ပါရိပူရိယာ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ ကာမေဟိ. တတ္ထ အဒေါသဿ ပါရိပူရိယာ အမောဟဿ ပါရိပူရိယာ စ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ, သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. Trong đó, để viên mãn vô tham, vị ấy suy tầm về sự xuất ly. Trong đó, để viên mãn vô sân, vị ấy suy tầm về sự vô sân. Trong đó, để viên mãn vô si, vị ấy suy tầm về sự vô hại. Trong đó, để viên mãn vô tham, vị ấy ly khỏi các dục. Trong đó, để viên mãn vô sân và để viên mãn vô si, vị ấy ly khỏi các pháp ác, bất thiện; vị ấy trú sau khi đạt đến thiền thứ nhất, có tầm, có tứ, do ly dục sanh, có hỷ và lạc. ဝိတက္ကာတိ တယော ဝိတက္ကာ – နေက္ခမ္မဝိတက္ကော အဗျာပါဒဝိတက္ကော အဝိဟိံသာဝိတက္ကော. တတ္ထ ပဌမာဘိနိပါတော ဝိတက္ကော, ပဋိလဒ္ဓဿ ဝိစရဏံ ဝိစာရော. ယထာ ပုရိသော ဒူရတော ပုရိသံ ပဿတိ အာဂစ္ဆန္တံ, န စ တာဝ ဇာနာတိ ဧသော ဣတ္ထီတိ ဝါ ပုရိသောတိ ဝါ ယဒါ တု ပဋိလဘတိ ဣတ္ထီတိ ဝါ ပုရိသောတိ ဝါ ဧဝံ ဝဏ္ဏောတိ ဝါ ဧဝံ သဏ္ဌာနောတိ ဝါ ဣမေ ဝိတက္ကယန္တော ဥတ္တရိ ဥပပရိက္ခန္တိ ကိံ နု ခေါ အယံ သီလဝါ ဥဒါဟု ဒုဿီလော အဍ္ဎော ဝါ ဒုဂ္ဂတောတိ ဝါ. ဧဝံ ဝိစာရော ဝိတက္ကေ အပ္ပေတိ, ဝိစာရော စရိယတိ စ အနုဝတ္တတိ စ. ယထာ ပက္ခီ ပုဗ္ဗံ အာယူဟတိ ပစ္ဆာ နာယူဟတိ ယထာ အာယူဟနာ ဧဝံ ဝိတက္ကော, ယထာ ပက္ခာနံ ပသာရဏံ ဧဝံ ဝိစာရော အနုပါလတိ ဝိတက္ကေတိ ဝိစရတိ ဝိစာရေတိ. ဝိတက္ကယတိ ဝိတက္ကေတိ, အနုဝိစရတိ ဝိစာရေတိ. ကာမသညာယ ပဋိပက္ခော ဝိတက္ကော, ဗျာပါဒသညာယ ဝိဟိံသသညာယ စ ပဋိပက္ခော ဝိစာရော. ဝိတက္ကာနံ ကမ္မံ အကုသလဿ အမနသိကာရော, ဝိစာရာနံ ကမ္မံ ဇေဋ္ဌာနံ သံဝါရဏာ. ယထာ ပလိကော တုဏှိကော သဇ္ဈာယံ ကရောတိ ဧဝံ ဝိတက္ကော, ယထာ တံယေဝ အနုပဿတိ ဧဝံ ဝိစာရော. ယထာ အပရိညာ ဧဝံ ဝိတက္ကော. ယထာ ပရိညာ ဧဝံ ဝိစာရော. နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါယဉ္စ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါယဉ္စ ဝိတက္ကော, ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါယဉ္စ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါယဉ္စ ဝိစာရော. ကလ္လိတာ ကောသလ္လတ္တံ စိတ္တဿ ဝိတက္ကော, အဘိနီဟာရကောသလ္လံ စိတ္တဿ ဝိစာရော. ဣဒံ ကုသလံ ဣဒံ အကုသလံ ဣဒံ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဣဒံ ပဟာတဗ္ဗံ ဣဒံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗန္တိ ဝိတက္ကော, ယထာ ပဟာနဉ္စ ဘာဝနာ စ သစ္ဆိကိရိယာ စ ဧဝံ ဝိစာရော. ဣမေသု ဝိတက္ကဝိစာရေသု ဌိတဿ ဒုဝိဓံ ဒုက္ခံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာယိကဉ္စ စေတသိကဉ္စ; ဒုဝိဓံ သုခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာယိကဉ္စ [Pg.263] စေတသိကဉ္စ. ဣတိ ဝိတက္ကဇနိတံ စေတသိကံ သုခံ ပီတိ ကာယိကံ သုခံ ကာယိကောယေဝ. ယာ တတ္ထ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတာ, အယံ သမာဓိ. ဣတိ ပဌမံ ဈာနံ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ. Về tầm, có ba loại tầm: tầm xuất ly, tầm vô sân, và tầm vô hại. Trong đó, sự hướng đến đối tượng lần đầu tiên là tầm, sự khảo sát đối tượng đã nắm bắt được là tứ. Ví như một người đàn ông thấy một người đang đi đến từ xa, lúc đầu không biết đó là đàn bà hay đàn ông. Nhưng khi nhận ra là đàn bà hay đàn ông, có hình sắc như thế này, có hình dáng như thế kia, người ấy tiếp tục xem xét thêm: 'Người này có giới hay không có giới? Giàu hay nghèo?'. Như vậy, tứ đi vào trong tầm, tứ vừa khảo sát vừa đi theo. Ví như con chim lúc đầu phải gắng sức, sau đó không cần gắng sức nữa; sự gắng sức đó giống như tầm, còn sự dang rộng đôi cánh giống như tứ. Tứ bảo vệ, tầm suy nghĩ, tứ khảo sát, tứ làm cho khảo sát. Tầm làm cho suy nghĩ, tứ làm cho khảo sát theo. Tầm là đối nghịch của dục tưởng; tứ là đối nghịch của sân tưởng và hại tưởng. Việc làm của tầm là không tác ý đến điều bất thiện; việc làm của tứ là sự phòng hộ các pháp bậc trên. Ví như người có sức mạnh im lặng đọc tụng, đó là tầm; ví như quán xét chính điều đó, đó là tứ. Ví như sự chưa liễu tri, đó là tầm; ví như sự liễu tri, đó là tứ. Tầm có trong Từ vô ngại giải và Biện tài vô ngại giải; tứ có trong Pháp vô ngại giải và Nghĩa vô ngại giải. Sự khéo léo, sự thành thạo của tâm là tầm; sự khéo léo trong việc hướng tâm đến đối tượng là tứ. 'Đây là thiện, đây là bất thiện, điều này cần được tu tập, điều này cần được đoạn trừ, điều này cần được chứng ngộ' – đó là tầm. Cách thức để đoạn trừ, tu tập và chứng ngộ, đó là tứ. Đối với người an trú trong tầm và tứ này, hai loại khổ thân và khổ tâm không phát sinh; hai loại lạc thân và lạc tâm phát sinh. Như vậy, lạc thuộc tâm sở do tầm sinh ra là hỷ, lạc thuộc thân là lạc của thân. Sự nhất tâm ở đó, đây là định. Như vậy, thiền thứ nhất từ bỏ năm chi và thành tựu năm chi. တေသံယေဝ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ အဘိက္ခဏံ အာသေဝနာယ တဿ တပ္ပောဏမာနသံ ဟောတိ. တဿ ဝိတက္ကဝိစာရာ ဩဠာရိကာ ခါယန္တိ. ယဉ္စ ပီတိသုခဉ္စ နေက္ခမ္မဉ္စ ဩဠာရိကံ ဘဝတိ. အပိ စ သမာဓိဇာ ပီတိ ရတိ စ ဇာယတိ. တဿ ဝိစာရာရမ္မဏံ. တေသံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ စေတော သမ္ပသီဒတိ. ယေ ဝိတက္ကဝိစာရာ ဒွေ ဓမ္မာနုဿရိတဗ္ဗာ. ပစ္စုပ္ပန္နာ ဒရဏိတဗ္ဗံ. တေသံ ဝူပသမာ ဧကောဒိဘာဝံ စိတ္တေကဂ္ဂတံ ဟောတိ. တဿ ဧကောဒိဘာဝေန ပီတိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ယာ ပီတိ, တံ သောမနဿိန္ဒြိယံ, ယံ သုခံ, တံ သုခိန္ဒြိယံ. ယာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ, အယံ သမာဓိ. တံ ဒုတိယံ ဈာနံ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ. သော ပီတိယာ ဝိရာဂါ ယာတိ ဩဇဟိ ဇလ္လသဟဂတံ. Do thường xuyên thực hành chính những tầm và tứ ấy, tâm của vị ấy hướng về đó. Đối với vị ấy, tầm và tứ hiện ra là thô thiển. Và hỷ, lạc, và xuất ly cũng trở nên thô thiển. Hơn nữa, hỷ và thích thú do định sinh ra được phát sinh. Vị ấy có tứ làm đối tượng. Do sự lắng dịu của chúng, nội tâm trở nên tĩnh lặng. Hai pháp là tầm và tứ cần được tùy niệm. Cần phải tôn trọng pháp hiện tại. Do sự lắng dịu của chúng, sự nhất tâm, sự chuyên nhất của tâm phát sinh. Do sự nhất tâm ấy, hỷ đạt đến viên mãn. Cái gì là hỷ, đó là hỷ quyền; cái gì là lạc, đó là lạc quyền. Cái gì là nhất tâm, đây là định. Thiền thứ hai đó thành tựu bốn chi. Vị ấy do ly hỷ mà đi đến, từ bỏ trạng thái đi cùng với sự dính mắc. ၇၃. တတ္ထ သောမနဿစိတ္တမုပါဒါနန္တိ စ သော တံ ဝိစိနန္တော ဥပေက္ခမေဝ မနသိကရောတိ. သော ပီတိယာ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ. ယထာ စ ပီတိယာ သုခမာနိတံ, တံ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ သမ္ပဇာနော ဝိဟရတိ. ယေန သတိသမ္ပဇညေန ဥပေက္ခာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ဣဒံ တတိယံ ဈာနံ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ. 73. Ở đó, vì có sự chấp thủ đối với tâm hỷ, nên vị ấy, trong khi xem xét điều đó, chỉ tác ý đến xả. Vị ấy, do ly hỷ, trú với tâm xả. Và như lạc được mang lại bởi hỷ, vị ấy cảm nhận lạc đó bằng thân, trú với tỉnh giác. Nhờ chánh niệm và tỉnh giác ấy, vị ấy đạt đến sự viên mãn của xả. Đây là thiền thứ ba, thành tựu bốn chi. တထာ ကာယိကဿ သုခဿ ပဟာနာယ ပဌမေ ဈာနေ သောမနဿိန္ဒြိယံ နိရုဇ္ဈတိ. ဒုတိယေ ဈာနေ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ နိရုဇ္ဈတိ. သော သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တတ္ထ စတူဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ ဥပေက္ခာ ပသာဒါ ဟောတိ, ဒုက္ခိန္ဒြိယေန ဒေါမနဿိန္ဒြိယေန သုခိန္ဒြိယေန သောမနဿိန္ဒြိယေန စ. တေသံ နိရောဓာ ဥပေက္ခာသမ္ပဇညံ ဟောတိ, တတ္ထ သုခိန္ဒြိယေန သောမနဿိန္ဒြိယေန စ အသတိ ဟောတိ, တေသံ နိရောဓာ သတိမာ ဟောတိ, ဒုက္ခိန္ဒြိယေန ဒေါမနဿိန္ဒြိယေန စ အသမ္ပဇညံ, တေသံ နိရောဓာ သမ္ပဇညံ ဟောတိ, ဣတိ ဥပေက္ခာယ စ သညာ, သတော သမ္ပဇာနော စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ ဣဒံ ဝုစ္စတေ စ စတုတ္ထံ ဈာနံ. Tương tự, do đoạn trừ lạc thuộc thân, trong thiền thứ nhất, hỷ quyền diệt. Trong thiền thứ hai, khổ quyền diệt. Vị ấy, do đoạn trừ lạc và đoạn trừ khổ, do sự biến mất từ trước của hỷ và ưu, chứng đạt và an trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, có sự thanh tịnh của niệm nhờ xả. Ở đó, do bốn quyền này mà xả trở nên trong sáng: khổ quyền, ưu quyền, lạc quyền, và hỷ quyền. Do sự diệt của chúng, xả và tỉnh giác phát sinh. Ở đó, do lạc quyền và hỷ quyền mà có sự thất niệm; do sự diệt của chúng, vị ấy trở nên có chánh niệm. Do khổ quyền và ưu quyền mà có sự không tỉnh giác; do sự diệt của chúng, tỉnh giác phát sinh. Như vậy, tưởng về xả, chánh niệm, tỉnh giác, và nhất tâm, đây được gọi là thiền thứ tư. တတ္ထ ယော ရာဂစရိတော ပုဂ္ဂလော တဿ သုခိန္ဒြိယဉ္စ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ; ယော ဒေါသစရိတော ပုဂ္ဂလော တဿ ဒုက္ခိန္ဒြိယဉ္စ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဉ္စ; ယော မောဟစရိတော ပုဂ္ဂလော တဿ အသတိ စ အသမ္ပဇညဉ္စ. Trong đó, người có tánh tham thì có lạc quyền và hỷ quyền; người có tánh sân thì có khổ quyền và ưu quyền; người có tánh si thì có thất niệm và không tỉnh giác. တတ္ထ [Pg.264] ရာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ တတိယေ ဈာနေ စတုတ္ထေ စ အနုနယော နိရုဇ္ဈတိ, ဒေါသစရိတဿ ပဌမေ ဈာနေ ဒုတိယေ စ ပဋိဃံ နိရုဇ္ဈတိ, မောဟစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ပဌမေ ဈာနေ ဒုတိယေ စ အသမ္ပဇညံ နိရုဇ္ဈတိ. တတိယေ ဈာနေ စတုတ္ထေ စ အသတိ နိရုဇ္ဈတိ, ဧဝမေဝ တေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဝေါဒါနံ ဂမိဿန္တိ. Trong đó, đối với người có tánh tham, ái luyến diệt trong thiền thứ ba và thứ tư; đối với người có tánh sân, phẫn nộ diệt trong thiền thứ nhất và thứ hai; đối với người có tánh si, sự không tỉnh giác diệt trong thiền thứ nhất và thứ hai. Thất niệm diệt trong thiền thứ ba và thứ tư. Cứ như thế, bốn thiền của ba hạng người ấy sẽ đi đến sự trong sạch. တတ္ထ ရာဂဒေါသစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ အသမ္ပဇညဉ္စ အနုနယော စ ပဋိဃဉ္စ, တေန ဟာနဘာဂိယံ ဈာနံ ဟောတိ. တတ္ထ ရာဂမောဟစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ အနုနယတ္တံ စ အာဒီနဝံ ဒဿိတာ, တံ တဿ ဟာနဘာဂိယံ ဈာနံ ဟောတိ. တတ္ထ ဒေါသမောဟစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ပဋိဃော စ အသတိ စ အသမ္ပဇညဉ္စ အာဒီနဝံ ဒဿိတာ တေန တဿ ဟာနဘာဂိယံ ဈာနံ ဟောတိ. Ở đây, đối với người có tánh tham và sân, có sự không tỉnh giác, sự luyến ái, và sự phẫn nộ; do đó, thiền có phần suy thoái. Ở đây, đối với người có tánh tham và si, trạng thái luyến ái và sự nguy hại được chỉ ra; đó là thiền có phần suy thoái của người ấy. Ở đây, đối với người có tánh sân và si, sự phẫn nộ, sự thất niệm, và sự không tỉnh giác được chỉ ra là sự nguy hại; do đó, đó là thiền có phần suy thoái của người ấy. တတ္ထ ရာဂဒေါသမောဟသမဘာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝိသေသဘာဂိယံ ဈာနံ ဟောတိ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ဈာနာနိ သတ္တသု ပုဂ္ဂလေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. စတူသု စ သမာဓီသု ဆန္ဒသမာဓိနာ ပဌမံ ဈာနံ, ဝီရိယသမာဓိနာ ဒုတိယံ ဈာနံ, စိတ္တသမာဓိနာ တတိယံ ဈာနံ, ဝီမံသာသမာဓိနာ စတုတ္ထံ ဈာနံ. အပ္ပဏိဟိတေန ပဌမံ ဈာနံ, သုညတာယ ဒုတိယံ ဈာနံ, အနိမိတ္တေန တတိယံ ဈာနံ, အာနာပါနဿတိယာ စတုတ္ထံ ဈာနံ. ကာမဝိတက္ကဗျာပါဒါနဉ္စ တံ တံ ဝူပသမေန ပဌမံ ဈာနံ ဟောတိ, ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမေန ဒုတိယံ ဈာနံ, သုခိန္ဒြိယသောမနဿိန္ဒြိယာနံ ဝူပသမေန တတိယံ ဈာနံ, ကာယသင်္ခါရာနံ ဝူပသမေန စတုတ္ထံ ဈာနဉ္စ. စာဂါဓိဋ္ဌာနေန ပဌမံ ဈာနံ, သစ္စာဓိဋ္ဌာနေန ဒုတိယံ ဈာနံ, ပညာဓိဋ္ဌာနေန တတိယံ ဈာနံ, ဥပသမာဓိဋ္ဌာနေန စတုတ္ထံ ဈာနံ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ဈာနာနိ သင်္ခေပနိဒ္ဒေသေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, တတ္ထ သမာဓိန္ဒြိယံ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. အနုဝတ္တနကာနိ စတ္တာရိ, တတ္ထ ယော ပဌမံ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝက္ခယံ ပါပုဏာတိ, သော သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ဒေါမနဿိန္ဒြိယပဋိပက္ခေန. ယော ဒုတိယံ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, သော သုခါယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ ဒုက္ခိန္ဒြိယပဋိပက္ခေန. ယော တတိယံ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, သော သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ သောမနဿိန္ဒြိယပဋိပက္ခေန. ယော စတုတ္ထံ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, သော သုခါယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ သုခိန္ဒြိယပဋိပက္ခေန ဂတော. Ở đây, đối với người có tánh tham, sân, si đồng phần, thiền có phần thù thắng. Bốn thiền này cần được chỉ rõ nơi bảy hạng người. Và trong bốn loại định: sơ thiền (được chỉ rõ) bằng dục định, nhị thiền bằng cần định, tam thiền bằng tâm định, tứ thiền bằng thẩm định. Sơ thiền (được chỉ rõ) bằng vô nguyện, nhị thiền bằng không, tam thiền bằng vô tướng, tứ thiền bằng niệm hơi thở vô hơi thở ra. Và do sự lắng dịu của dục tầm và sân tầm, sơ thiền sanh khởi; do sự lắng dịu của tầm và tứ, nhị thiền sanh khởi; do sự lắng dịu của lạc quyền và hỷ quyền, tam thiền sanh khởi; và do sự lắng dịu của thân hành, tứ thiền sanh khởi. Sơ thiền (được chỉ rõ) bằng xả quyết định, nhị thiền bằng đế quyết định, tam thiền bằng tuệ quyết định, tứ thiền bằng tịch tịnh quyết định. Bốn thiền này được chỉ rõ bằng sự trình bày tóm tắt, trong đó định quyền đi đến sự viên mãn. Bốn (quyền) còn lại là tùy hành. Trong đó, vị nào y cứ sơ thiền mà đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, vị ấy (đạt được) bằng lạc đạo, độn thắng trí, đối nghịch với ưu quyền. Vị nào y cứ nhị thiền mà đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, vị ấy (đạt được) bằng lạc đạo, tốc thắng trí, đối nghịch với khổ quyền. Vị nào y cứ tam thiền mà đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, vị ấy (đạt được) bằng lạc đạo, độn thắng trí, đối nghịch với hỷ quyền. Vị nào y cứ tứ thiền mà đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, vị ấy đã đi đến (sự đoạn tận) bằng lạc đạo, tốc thắng trí, đối nghịch với lạc quyền. ပကိဏ္ဏကနိဒ္ဒေသော. Phần Trình Bày Tạp Loại. ၇၄. ယာနိ [Pg.265] စတ္တာရိ ဈာနာနိ, တေသံ ဈာနာနံ ဣမာနိ အင်္ဂါနိ, တေသံ အင်္ဂါနံ သမူဟော အဿ အင်္ဂါ, အယံ ဈာနဘူမိ ကော ဝိသေသောတိ အဿ ဝိသေသော. ဣမေ သမ္ဘာရာ တေဟိ အယံ သမုဒါဂမော, တဿ သမုဒါဂမဿ အယံ ဥပနိသာ, တာယ ဥပနိသာယ အယံ ဘာဝနာ. တဿာ ဘာဝနာယ အယံ အာဒီနဝေါ. တေန အယံ ပရိဟာနိ. ကဿ ပရိဟာနီတိ တဒုပဂဇ္ဈာယိနော. တံ ယထာ ဘဏိတံ ပစ္စဝေက္ခန္တော အယံ ဝိသေသော. တေန ဝိသေသေန အယံ အဿာဒေါ, သော ကဿ အဿာဒေါ အဈာနိယာ ဈာယိနော, တဿာ အဈာနိယာ ဈာယိနော, ဣဒံ ကလ္လိတာ ကောသလ္လေ ဌိတဇ္ဈာနံ အနောမဒ္ဒိယတံ ဂစ္ဆတိ ဈာနဗလံ, ဈာနဗလေ ဌိတဿ အယံ ပါရမိပ္ပတ္တဿ ဣမာနိ ဈာနင်္ဂါနိ အနာဝိလသင်္ကပ္ပော ပဌမေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂါနိ ဘာဝီ. သော ပီတိ တဒနုသာရိတ္တာဝ ပဌမေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ တဿင်္ဂုနော စ ဓမ္မာ တဒဘိသန္နိတာယ စ. ပီတိ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂဓမ္မတာ ခေါ ပန တထာ ပဝတ္တဿ သဟဂတံ ဈာနင်္ဂဓမ္မံ သသုခတာယ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒေါ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ မနောသမ္ပသာဒနတာယ တဒဘိသန္နိတာယ စ. ပီတိ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ သမာဓိတာ ပီတိ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ, စေတသော ဧကောဒိဘာဝေါ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ, ဥပေက္ခာ ဖဿတာ တတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ, သုခံ တဿ အင်္ဂန္တိ စ. စေတသော ဧကောဒိဘာဝေါ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ, ဥပေက္ခာ အဒုက္ခမသုခါ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ, အဘိနိသာဘူမိ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ. သတိပါရိသုဒ္ဓိ စ အနေကဇ္ဈာဘူမီသု ဈာနင်္ဂသမာယုတ္တာ ပီတိ စေတသော ဧကောဒိဘာဝေါ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ. 74. Bốn thiền nào có, những thứ này là các chi thiền của các thiền ấy. Sự tập hợp của các chi thiền ấy là các chi. Đây là nền tảng thiền. Sự đặc biệt là gì? Đây là sự đặc biệt. Đây là các vật trợ, do chúng đây là sự tập hợp. Đây là cận y duyên của sự tập hợp ấy, do cận y duyên ấy đây là sự tu tập. Đây là sự nguy hại của sự tu tập ấy. Do đó, đây là sự suy thoái. Sự suy thoái của ai? Của người nhập thiền ấy. Ví như điều đã được nói, khi quán xét, đây là sự đặc biệt. Do sự đặc biệt ấy, đây là vị ngọt. Vị ngọt ấy của ai? Của người thiền không có thiền, của người thiền không có thiền ấy. Thiền này là thích hợp. Thiền được an trú trong sự thiện xảo đi đến thiền lực không bị chà đạp. Đối với người đã đạt đến ba-la-mật, an trú trong thiền lực, các chi thiền này, với ý định không bị khuấy đục, các chi thiền trong sơ thiền trở nên hiển lộ. Hỷ ấy, do tùy hành theo đó, là chi thiền trong sơ thiền, và các pháp là phẩm chất của nó, và do y cứ vào đó. Nhưng hỷ là bản chất của chi thiền trong nhị thiền; đối với cái diễn tiến như vậy, pháp chi thiền tương ưng, do không phải là lạc, nội tĩnh trong nhị thiền là chi thiền, do làm cho tâm tịnh tín và do y cứ vào đó. Hỷ là chi thiền trong nhị thiền, nội tĩnh, hỷ được định tĩnh là chi thiền trong nhị thiền, nhất tâm là chi thiền trong nhị thiền. Xả có sự xúc chạm là chi thiền trong tam thiền, và lạc là chi của nó. Nhất tâm là chi thiền trong tứ thiền. Xả không khổ không lạc là chi thiền trong tứ thiền. Nền tảng y cứ, sự thanh tịnh của niệm do xả, là chi thiền trong tứ thiền. Và sự thanh tịnh của niệm tương ưng với chi thiền trong nhiều nền tảng thiền. Hỷ, nhất tâm là chi thiền trong tứ thiền. တတ္ထ ကတမာ ဈာနဘူမိ? သဝိတက္ကေ သဝိစာရေ ဝိဝေကာ အနုဂတာ ပဌမေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. အဝိတက္ကေ အဝိစာရေ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ ဇနိတံ ပီတိမနုဂတာ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. သုခသာတသမောဟိတာ သပ္ပီတိကာ တတိယေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. တဿ သုခဒုက္ခသဟဂတာ အဘိနီဟာရသဟဂတာ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. အပ္ပမာဏသဟဂတာ သတ္တာရမ္မဏာ ပဌမေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. အဘိဘူမိအာယတနသဟဂတာ ရူပသညီသု ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. ဝိမောက္ခသဟဂတာနံ ဝိမောက္ခေသု တတိယေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. အနုပဿနာသဟဂတာ ကာယသင်္ခါရာ သမ္မာ စတုတ္ထဿ ဈာနဿ ဘူမိ. Trong đó, nền tảng thiền là gì? Sự tùy hành do ly (các pháp) có tầm có tứ là nền tảng thiền trong sơ thiền. Sự tùy hành theo hỷ được sanh ra từ nội tĩnh, (trong các pháp) không tầm không tứ, là nền tảng thiền trong nhị thiền. (Các pháp) có hỷ, được tập hợp bởi sự vui thích trong lạc, là nền tảng thiền trong tam thiền. (Pháp) tương ưng với sự hướng tâm, tương ưng với lạc và khổ của nó, là nền tảng thiền trong tứ thiền. Sự lấy chúng sanh làm đối tượng, tương ưng với vô lượng, là nền tảng thiền trong sơ thiền. (Pháp) tương ưng với thắng xứ, đối với những vị có sắc tưởng, là nền tảng thiền trong nhị thiền. Đối với các pháp tương ưng với giải thoát, trong các sự giải thoát, là nền tảng thiền trong tam thiền. Thân hành tương ưng với tùy quán là nền tảng của tứ thiền một cách chân chánh. ၇၅. တတ္ထ [Pg.266] ကတမေ ဈာနဝိသေသာ? ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တစေတသိကသဟဂတာ ကာမဓာတုသမတိက္ကမနတာပိ, အယံ ဈာနဝိသေသော. အဝိတက္ကာ စေဝ အဝိစာရာ စ သပ္ပီတိကာယ သတိသဟဂတာယ ပီတိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. အယံ ဈာနဝိသေသော. အဝိတက္ကာယ ဘူမိယာ အဝိစာရေယေဝ သတိ အနုဂတာ ဥပေက္ခာသဟဂတာ မနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. တဒနုဓမ္မတာယ စ သတိ သဏ္ဍဟတိ. တဉ္စ ဘူမိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ဈာနဝိသေသော. သတိပါရိသုဒ္ဓိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, တဉ္စ ဘူမိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ဈာနဝိသေသော. ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာယ ဘူမိယံ အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, တဉ္စ ဘူမိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ဈာနဝိသေသော. 75. Ở đây, các đặc tính của thiền là gì? Chính là ly dục, ly các pháp ác bất thiện, trạng thái vượt qua cõi Dục cùng với tâm và tâm sở, đây là đặc tính của thiền. Vô tầm và vô tứ, do có hỷ và có niệm, các tưởng và tác ý đi cùng với hỷ khởi lên. Đây là đặc tính của thiền. Ở trong cảnh giới vô tầm, chính là vô tứ, các tác ý đi cùng với xả, tương ứng với niệm, khởi lên. Và niệm được an lập tương ứng với pháp ấy. Vị ấy đạt đến và an trú trong cảnh giới ấy, đây là đặc tính của thiền. Các tưởng và tác ý đi cùng với niệm thanh tịnh khởi lên, vị ấy đạt đến và an trú trong cảnh giới ấy, đây là đặc tính của thiền. Trong cảnh giới đi cùng với Thức Vô Biên Xứ, các tưởng và tác ý đi cùng với Vô Sở Hữu Xứ khởi lên, vị ấy đạt đến và an trú trong cảnh giới ấy, đây là đặc tính của thiền. ဈာနသမ္ဘာရာ နေက္ခမ္မဝိတက္ကော သမ္ဘာရော ကာမဝိတက္ကဝိနောဒနာဓိပ္ပာယတာ. အဗျာပါဒဝိတက္ကော သမ္ဘာရော ဗျာပါဒဝိတက္ကပဋိဝိနောဒနာဓိပ္ပာယတာ. အဝိဟိံသာဝိတက္ကော သမ္ဘာရော ဝိဟိံသာဝိတက္ကပဋိဝိနောဒနာဓိပ္ပာယတာ. ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ အပ္ပိစ္ဆတာ သမ္ဘာရော ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ စတုန္နံ သမာပတ္တီနံ သမ္ဘာရော အကမ္မဿ ဝိဟာရိတာ. မဂ္ဂသမ္ဘာရော သမာပတ္တိပဇ္ဇနတာ. ဖလသမ္ဘာရော ဈာနနိဗ္ဗတ္တိတာယ ဈာနသမုဒါဂမော. ကုသလဟေတု ယံ ဈာနံ သမုဒယံ ဂစ္ဆန္တိ ကော စ န ကုတောစိ နေက္ခမ္မပ္ပတ္တာ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. အာလမ္ဗနိရောဓသမာဓိ သန္တော သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. အဝီတိက္ကန္တာ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. သုခိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယံ ပဟာနာယ တေ စ အဗျာပဇ္ဇတာယ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. တံ ပန သန္ဓာယ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. အပရိဒါဟနာယ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. အယံ ဉာဏသမုဒါဂမော. Các tư lương của thiền: Tư lương tầm xuất ly là có ý muốn loại trừ dục tầm. Tư lương tầm vô sân là có ý muốn loại trừ sân tầm. Tư lương tầm vô hại là có ý muốn loại trừ hại tầm. Hộ trì các căn, thiểu dục là tư lương, mạng sống trong sạch là tư lương của bốn thiền chứng, là sự an trú trong vô nghiệp. Tư lương của đạo là sự chứng đắc thiền. Tư lương của quả là sự thành tựu thiền do sự phát sinh của thiền. Do nhân thiện, thiền khởi lên. Và không do đâu khác, những vị đã đạt đến xuất ly khởi lên. Định do đối tượng diệt, là sự an tịnh, khởi lên. Những vị chưa vượt qua khởi lên. Để đoạn trừ lạc quyền và hỷ quyền, và chúng khởi lên do không có phiền não. Lại nữa, nhắm đến điều đó, chúng khởi lên. Chúng khởi lên để không bị thiêu đốt. Đây là sự thành tựu của trí tuệ. ၇၆. တတ္ထ ကတမာ ဥပနိသာ? ကလျာဏမိတ္တတာ ဈာနဿ ဥပနိသာ. ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကတာ ဈာနဿ ဥပနိသာ. ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ ဈာနဿ ဥပနိသာ. အသန္တုဋ္ဌိတာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု ဈာနဿ ဥပနိသာ. သဒ္ဓမ္မဿဝနံ ဈာနဿ ဥပနိသာ. သံဝေဇနိယေ ဌာနေ သံဝိဂ္ဂဿ ယောနိသော ပဓာနံ. အယံ ဈာနောပနိသာ. 76. Ở đây, cận y duyên là gì? Thân cận thiện hữu là cận y duyên của thiền. Thiên về điều thiện là cận y duyên của thiền. Hộ trì các căn là cận y duyên của thiền. Không tự mãn trong các pháp thiện là cận y duyên của thiền. Nghe diệu pháp là cận y duyên của thiền. Đối với người có lòng cảm động ở nơi đáng cảm động, có sự tinh cần như lý. Đây là cận y duyên của thiền. တတ္ထ [Pg.267] ကတမာ ဘာဝနာ? မေတ္တာသေဝနာ အဗျာပါဒဝိတက္ကဘာဝနာ. ကရုဏာသေဝနာ အဝိဟိံသာဝိတက္ကဘာဝနာ. မုဒိတာဘာဝနာ ပီတိသုခသမ္ပဇညာ ကာရိတာ. ဥပေက္ခာဘာဝနာ ပဿဝတာ ဥပေက္ခာဘာဝနာ အပဿဝတာ ဥပေက္ခာ စ အဇ္ဈုပေက္ခာ စ, အသုဘသညာဘာဝနာ ဒုက္ခာပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ ဘဝသန္ဓာဘိညာ ဘဝသန္ဓာနံ, သာ ဆဗ္ဗိဓာ ဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အနုဋ္ဌိတာ ဝတ္ထုကတာ ယာနီကတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ. အယံ ဘာဝနာ. Ở đây, sự tu tập là gì? Thực hành tâm từ là sự tu tập tầm vô sân. Thực hành tâm bi là sự tu tập tầm vô hại. Tu tập tâm hỷ làm cho tỉnh giác về hỷ lạc được thực hiện. Tu tập tâm xả đối với người có thấy, tu tập tâm xả đối với người không có thấy, là xả và hành xả. Tu tập tưởng bất tịnh là khổ hành đạo, chậm thắng trí, thắng trí nối liền hữu, sự nối liền hữu. Sáu loại tu tập ấy đã được tu tập, đã được làm cho sung mãn, đã được thực hành lặp đi lặp lại, đã được làm cho thành nền tảng, đã được làm cho như cỗ xe, đã được thực hành thuần thục, đã được khéo tinh tấn. Đây là sự tu tập. ဧဝံ ဘာဝယန္တဿ အယံ အာဒီနဝေါ. ပဌမေ ဈာနေ သင်္ခါရသမန္နာဂတော ဧသော ဓမ္မော အဿုတော သာသဝေါ. သစေ ဧသ ဓမ္မော အယံ သီလော အာသန္နပဋိပက္ခော စ ဧသ ဓမ္မော ကာမော ပတိစာရော ပတိဝိစာရော သမာပတ္တီနံ စ သဗ္ဗောဠာရိကော ဧသ ဓမ္မော ဝိတက္ကဝိစာရော စ. တတ္ထ စိတ္တံ ခေါဘေန္တိ, ကာယော စေတ္ထ ကိလမတိ, ကာယမှိ စေတ္ထ ကိလန္တေ စိတ္တံ ဝိဟညတိ. အနဘိနီဟာရက္ခမောဝ အဘိညာနံ ဣမေ အာဒီနဝါ ပဌမေ ဈာနေ. Đối với người tu tập như vậy, đây là sự nguy hại. Trong sơ thiền, pháp này đi cùng với các hành, pháp này chưa từng được nghe, có lậu hoặc. Nếu pháp này là giới này, và là đối nghịch gần, pháp này là dục, là sự phản tư, sự thẩm sát, và pháp này là thô thiển nhất trong các thiền chứng, là tầm và tứ. Ở đây, chúng làm dao động tâm, và ở đây thân mệt mỏi, và ở đây khi thân mệt mỏi, tâm bị não hại. Không có khả năng hướng đến các thắng trí. Đây là những sự nguy hại trong sơ thiền. ဒုတိယေ ဈာနေ ဣမေ အာဒီနဝါ ပီတိဖရဏသဟဂတော စ ဧသော ဓမ္မော, န သမုဒါစာရဿေတိ စိတ္တံ. အသောဓယံ ဥပဂမော စေသ ဓမ္မော ဥပဂမိပရိဿယော ဒေါမနဿပစ္စတ္ထိကော စေသ ဓမ္မော. တတ္ထ တတ္ထ ယုတ္တီနံ ပီတိ ပရဇ္ဇတော စေသ ဓမ္မော ဒုက္ကရံ ဟောတိ, အဝတ္တသန္တာသဘူမိပရိဝဇ္ဇယန္တော စတူသု ဒုက္ခတာသု ဧသ ဓမ္မော အနုဝိဒ္ဓါပနသဒ္ဓါယ ဒုက္ခတာယ စ န ပလိဗောဓဒုက္ခတာယ စ အဘိညာဒုက္ခတာယ စ ရောဂဒုက္ခတာယ စ, ဣမေ အာဒီနဝါ ဒုတိယေ ဈာနေ. Trong nhị thiền, đây là những sự nguy hại: Pháp này đi cùng với sự biến mãn của hỷ, và tâm sẽ không khởi lên. Pháp này là sự tiếp cận không thanh lọc, là hiểm họa của sự tiếp cận, pháp này là kẻ thù của ưu. Ở những nơi tương ứng, pháp này là do hỷ là kẻ thù, trở nên khó làm. Trong khi tránh né cảnh giới của sự sợ hãi không hiện hữu, pháp này ở trong bốn loại khổ do tín tâm xuyên thấu: do khổ tánh, do khổ vì chướng ngại, do khổ vì thắng trí, và do khổ vì bệnh tật. Đây là những sự nguy hại trong nhị thiền. တတ္ထ ကတမေ အာဒီနဝါ တတိယေ ဈာနေ? ဥပေက္ခာသုခသဟဂတာယ တတ္ထ သာတာဝီနံ ပဉ္စန္နံ ဥပေက္ခာသုခံ ပရိဝတ္တိတော ဧသ ဓမ္မော တေန နိစ္စသညိတာနဉ္စ ယံ ဟောတိ. ဒုက္ခောပနိယံ သုခံ စိတ္တဿ သင်္ခေါဘတံ ဥပါဒါယ သုခဒုက္ခာယ ဂတော သဝတိ. သုခဒုက္ခာနုကတဉ္စ ဥပါဒါယ အနဘိဟာရက္ခမံ စိတ္တံ ဟောတိ. အဘိညာယ သစ္ဆိကိရိယာသု သဗ္ဗေပိ စေတေ ဓမ္မာ တီသု ဈာနသမာပတ္တီသု စတူဟိ စ ဒုက္ခတာဟိ အနုဝိဒ္ဓါနံ သာ ဘယာ ဒုက္ခတာယ ပလိဗောဓဒုက္ခတာယ စ အဘိညာယ ဒုက္ခတာယ စ ဣမေ အာဒီနဝါ တတိယေ ဈာနေ. Ở đây, những sự nguy hại trong tam thiền là gì? Đi cùng với xả và lạc, ở đây đối với năm (thọ), pháp này là lạc xả đã được chuyển biến, do đó điều này xảy ra đối với những người có tưởng về sự thường còn. Lạc này dẫn đến khổ, do chấp thủ sự dao động của tâm, nó đi đến lạc và khổ rồi trôi chảy. Và do chấp thủ sự đi theo lạc và khổ, tâm trở nên không có khả năng hướng đến. Trong những sự chứng ngộ bằng thắng trí, tất cả những pháp này trong ba thiền chứng, đối với những người bị bốn loại khổ xuyên thấu: khổ tánh đáng sợ đó, khổ vì chướng ngại, và khổ vì thắng trí. Đây là những sự nguy hại trong tam thiền. တတ္ထ [Pg.268] ကတမေ အာဒီနဝါ စတုတ္ထေ ဈာနေ? အာကိဉ္စညာသမာပတ္တိကာ တေ ဓမ္မာနုသမာပတ္တိကာ ဧတိဿာ စ ဘူမိယံ သာတာနံ ဗာလပုထုဇ္ဇနာနံ အနေကဝိဓာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဩဠာရိကာ သုခုမေဟိ စ ရူပသညာဟိ အနုဝိဓာနိ ဧတာနိ ဈာနာနိ သဒါ အနုဒယမေတ္တာဈာနကလာနုဒနုကလာယ သာဓာရဏာ, ဒုက္ကရာ စ သဗ္ဗေ စတ္တာရော မဟာသမ္ဘာရာ သမုဒါဂတာနိ စ ဧတာနိ ဈာနာနိ အညမညံ နိဿာယ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. ဧတ္ထ သမုဒါဂတာ စ ဧတေ ဓမ္မာ န သမတ္တာ ဟောန္တိ. အသမုဂ္ဂဟိတနိမိတ္တာ စ ဧတေ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ. နိရုဇ္ဈန္တိ စ ဧတေ ဓမ္မာ န ဥပါဒိယန္တိ နိရုဇ္ဈင်္ဂါနိ စ, ဧတေသံ ဓမ္မာနံ ဈာနာနိ နိမိတ္တာနိ န ဈာနနိမိတ္တသညာ ဝေါကိရတိ. အပ္ပဋိလဒ္ဓပုဗ္ဗာ စ ဈာယီဝသေန စ ဘဝတိ. ဣမေဟိ အာဒီနဝေဟိ အယံ ဈာနပရိဟာနိ. Ở đây, những nguy hiểm trong thiền thứ tư là gì? Các pháp ấy là sự chứng đắc Vô sở hữu xứ, là sự chứng đắc tương ứng với pháp ấy, và ở trong cảnh giới này, đối với những kẻ phàm phu ngu si đang vui thích, nhiều loại tà kiến khác nhau khởi sanh. Các thiền này tương ứng với các sắc tưởng thô và tế, lòng từ bi luôn phổ biến trong từng phần và từng phân đoạn của các chi thiền, và cả bốn sự chuẩn bị lớn đều khó thực hiện, và các thiền này đã khởi sanh, chúng khởi sanh nương tựa lẫn nhau. Ở đây, các pháp đã khởi sanh này không được hoàn mãn. Và các pháp này, với tướng không được nắm bắt đúng cách, sẽ bị suy thoái. Và các pháp này diệt đi, không được chấp thủ, và là các chi phần đưa đến sự đoạn diệt. Đối với các pháp này, các thiền là những tướng (nguyên nhân), tưởng về tướng của thiền không bị phân tán. Và nó xảy ra do chưa từng đạt được trước đây và do năng lực của người nhập thiền. Do những nguy hiểm này mà có sự suy thoái thiền này. ၇၇. နိရောဓသမာပတ္တိယာ အပဋိသင်္ခါယ အဝသေသသညိနော အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သော နိရောဓသမာပတ္တိတော ပရိဟာယတိ. အာနေဉ္ဇသညိနော အသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ မနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, တဉ္စ ဘူမိံ န ပဇာနာတိ, သော တတော ပရိဟာယတိ. အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ မနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, တဉ္စ ဘူမိံ န ပဇာနာတိ, သော တတော ပရိဟာယတိ. ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာသဟဂတာ. ဝိတ္ထာရေန…ပေ… ယာဝ ပဌမေ ဈာနေ ကာမသညာသဟဂတာ ကာတဗ္ဗာ. သကဿ ပရိဟာယတိ, ကလင်္ကဇ္ဈာနေ ကလင်္ကံ ဈာယတိ, ပရိသမန္တတော ဈာယတိ, ဘိန္ဒန္တော ဈာယတိ, န သဇ္ဈာယတိ, အာယူဟန္တော ဈာယတိ, ကိဉ္စိ စ နိပရိစိတော ဈာယတိ. အတိဝိဓာဝန္တော ဈာယတိ, အတိမညန္တော ဈာယတိ, ကာယသင်္ခါရေ အပ္ပဋိသမ္ဘာရေ ဈာယတိ, ပရိယုဋ္ဌာနဿ နိဿရဏံ အဇာနန္တော ဈာယတိ, နီဝရဏာဘိဘူတော ဈာယတိ, အဿာပတ္တိမနသိကရောန္တော ဈာနဿ အဿာဒေါ ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌာနံ ပဟာနံ ဈာနဿ အဿာဒေါ ကာမရာဂဟေတူနံ ဓမ္မာနံ ဥဒယန္တိ, နိရုဇ္ဈင်္ဂါနိ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ ဈာနာနိ ဥပရိမာ သုခုပေက္ခာ ကာမကမ္မကိလေသာနံ ပဟာနံ အဿာဒေါ, ဧဝံ ခေါ ပုန ဈာနဿ အဿာဒေါ မဟာသံဝါသမပ္ပီဠိတေ လောကသံနိဝါသေ အသမ္ဗောဓောကာသာ ဝိဂမေဿမိဒံ ဈာနပ္ပဟာနာ. အယံ ပလိရောဓမပ္ပလိရောဓလောကသန္နိဝါသေ ဧသနိဓမိဒံ ဈာနံ အနမတဂ္ဂသံသာရသမာပန္နာနံ သတ္တာနံ သံသာရပ္ပဟာနနာ အာနိသံသော, ယမိဒံ ဈာနဿ [Pg.269] အဿာဒေါ ကာယဿ အဈာနိယဈာယိနော ဘဝတိ. အဈာနိယဈာနိယဈာယီဟိ အပရာမသန္တော အဈာနိယဈာယိတံ ဈာယတိ, ယာနိ ကလင်္ကဇ္ဈာယိနော ပဒါနိ, တာနိ အနုဓိတာနိ ပဋိပက္ခေ. 77. Do không quán xét Diệt tận định, đối với người còn lại tưởng, các tác ý về tưởng đi cùng với Vô sở hữu xứ khởi lên, người ấy bị suy thoái khỏi Diệt tận định. Đối với người có tưởng bất động, khi đã nhập Phi tưởng phi phi tưởng xứ, các tác ý đi cùng với Vô sở hữu xứ khởi lên, và người ấy không biết cảnh giới đó, do đó người ấy bị suy thoái khỏi cảnh giới ấy. Đối với người đã nhập Vô sở hữu xứ, các tác ý về tưởng Thức vô biên xứ khởi lên, và người ấy không biết cảnh giới đó, do đó người ấy bị suy thoái khỏi cảnh giới ấy. Đối với người đã nhập Thức vô biên xứ, (các tác ý) đi cùng với sắc tưởng (khởi lên). Cần phải được thực hiện một cách chi tiết... cho đến thiền thứ nhất, (các tác ý) đi cùng với dục tưởng. Người ấy bị suy thoái khỏi thiền của chính mình, nhập thiền một cách ô uế trong thiền ô uế, nhập thiền từ mọi phía, nhập thiền trong khi phá vỡ (các triền cái), không dính mắc, nhập thiền trong khi nỗ lực, và nhập thiền mà không thực hành liên tục bất cứ điều gì. Nhập thiền trong khi chạy quá mức, nhập thiền trong khi quá kiêu mạn, nhập thiền trong các thân hành không được chuẩn bị, nhập thiền mà không biết sự xuất ly khỏi phiền não, nhập thiền khi bị các triền cái áp đảo. Tác ý về sự chứng đắc ấy là vị ngọt của thiền, sự từ bỏ phiền não tham dục là vị ngọt của thiền. Các pháp có nhân là tham dục khởi lên, các chi phần đoạn diệt của các pháp này là các thiền, xả lạc ở tầng trên, sự từ bỏ các phiền não của dục và nghiệp là vị ngọt. Như vậy, lại nữa, là vị ngọt của thiền. 'Ta sẽ thoát khỏi những nơi không giác ngộ trong thế gian không bị áp bức bởi sự chung sống đông đúc,' đây là sự từ bỏ thiền. Đây là sự tìm kiếm trong thế gian có chướng ngại và không có chướng ngại, đây là thiền. Đối với chúng sanh đã rơi vào vòng luân hồi vô thủy vô chung, sự từ bỏ luân hồi là quả báu, đây là vị ngọt của thiền. Nó xảy ra đối với người nhập thiền không đáng nhập bằng thân. Không quán xét bởi những người nhập thiền không đáng nhập, người ấy nhập thiền một cách không đáng nhập. Những bước chân của người nhập thiền ô uế, chúng tương ứng với phía đối nghịch. ၇၈. တတ္ထ ကတမံ ဈာနကောသလ္လံ? သမာပတ္တိကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, ဈာနဝိသေသကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, ဈာနန္တရိကကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, သမာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, ဈာနေ သဘာဝကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, ဈာနေ အာဒီနဝကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, ဈာနေ နိဿရဏကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ, ဈာနဖလေန ဥပါဒါယ ကောသလ္လံ, ဈာနဖလေန ပဋိသင်္ခါနဖလေ အပရိဟာနဓမ္မတာ နိဗ္ဗတ္တိဈာနေ စ ကီဠိတာပိ ဝိသေသဘာဂိယံ ဈာနံ ပဋိလဗ္ဘတိ. ဣဒံ ပနဿာတိ ဘဝဟာရိတာ စ အာရမ္မဏာနိမိတ္တဂ္ဂါဟော အနဘိနီဟာရဗလံ, စိတ္တေကဂ္ဂတာ နိမိတ္တာသု ဂတိသဟိတာ သမထဗလေန အသံသီဒနဉ္စ ဈာနေ မဂ္ဂဖလံ သမထံ ပဝတ္တေ သမာဓိနော ဥပေက္ခာပလိပုဗ္ဗာပရနိမိတ္တာသယော ပဂ္ဂါဟိနော သတိဗလံ တံ ပဝတ္တိတာနဉ္စ ဝိပဿနာနံ သမညာဗလေ. 78. Ở đây, sự thiện xảo về thiền là gì? Sự thiện xảo trong việc nhập định là sự thiện xảo về thiền, sự thiện xảo về các đặc tính của thiền là sự thiện xảo về thiền, sự thiện xảo về các yếu tố của thiền là sự thiện xảo về thiền, sự thiện xảo trong việc xuất khỏi định là sự thiện xảo về thiền, sự thiện xảo về tự tánh trong thiền là sự thiện xảo về thiền, sự thiện xảo về sự nguy hiểm trong thiền là sự thiện xảo về thiền, sự thiện xảo về sự xuất ly trong thiền là sự thiện xảo về thiền. Sự thiện xảo do nương vào quả của thiền, do quả của thiền, trong quả của sự quán xét, có trạng thái không suy thoái, và trong thiền đã sanh khởi, ngay cả khi vui chơi, người ấy cũng đạt được thiền có phần thù thắng. Lại nữa, điều này của nó là: sự mang đi đến các cõi hữu, sự nắm bắt tướng của đối tượng, và năng lực không hướng đến; nhất tâm đi cùng với sự đi đến trong các tướng, và sự không chìm lắng nhờ năng lực của chỉ. Khi chỉ, tức là đạo và quả, diễn ra trong thiền, niệm lực của người nâng đỡ, là nơi nương tựa của các tướng trước sau, bị cản trở bởi xả của định, và (người ấy đạt được) trong năng lực tương đương của các pháp minh sát đã làm cho niệm lực đó khởi lên. တတ္ထ ကတမာ ဈာနပါရမိတာ? သုပါရမိတာ မေတ္တာ ကာမေသု သတ္တာ ကာမသင်္ဂသတ္တာတိ ယမှိ သုတ္တေ ဒေသနာယ ဝေါဟာရေန ဒွေ သစ္စာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ, ဝိစယေန ဟာရေန ယေ သံယောဇနီယေသု ဓမ္မေသု ဝဇ္ဇံ န ပဿန္တိ, တေ ဩဃံ တရိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. န တရိဿန္တီတိ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ စ ဝိစယော စ ဣဒံ နု ကိဿ ပဒဋ္ဌာနံ, ကာမေသု သတ္တာတိ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ, တံ ကာမတဏှာယ ပဒဋ္ဌာနံ. သံယောဇနေ ဝဇ္ဇမပဿမာနာတိ အဝိဇ္ဇာယ ပဒဋ္ဌာနံ, န ဟိ ဇာတု သံယောဇနသင်္ဂသတ္တာ ဩဃံ တရေယျုံ ဝိပုလံ မဟန္တန္တိ ဥပါဒါနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာမေသု သတ္တာတိ ကာမာ ဒွိဓာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ, တတ္ထ ကိလေသကာမာ ကာမတဏှာ ကာမတဏှာယ ယုတ္တာ ဘဝန္တိ ရူပတဏှာ ဘဝတဏှာ လက္ခဏေန ဟာရေန, သံယောဇနေ ဝဇ္ဇမပဿမာနာတိ သံယောဇနဿ. ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ တဿ ကိံ ပဒဋ္ဌာနံ? သုခါ ဝေဒနာ ဒွေ စ ဣန္ဒြိယာနိ – သုခိန္ဒြိယဉ္စ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ. ဣတိ သုခါယ ဝေဒနာယ ဂဟိတာယ တယောပိ ဝေဒနာ ဂဟိတာ ဟောန္တိ. ဝေဒနာက္ခန္ဓေ ဂဟိတေ သဗ္ဗေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဂဟိတာ ဟောန္တိ. ရူပသဒ္ဒဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဂဟိတာ, ဝတ္ထုကာမေသု [Pg.270] ဂဟိတေသု သဗ္ဗာနိ ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ဂဟိတာနိ ဟောန္တိ. အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု ယော သတော, အယံ ဝုစ္စတေ လက္ခဏော ဟာရော, တတ္ထ ယော ဩဠာရိကမှိ ကိလေသေ အဇ္ဈာဝသိတော သဗ္ဗကိလေသေသု ယော န တတော သုခုမတရေသု န ဝီတရာဂေါ ဘဝတိ. တတ္ထ ဗာဟိရသံယောဇနံ မမန္တိ အဇ္ဈတ္တသံယောဇနံ အဟန္တိ. တတ္ထ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ဩဃံ တရိတုကာမာ တေ သံယောဇနီယေသု ဓမ္မေသု အာဒီနဝါနုပဿိနော ဝိဟရိဿန္တီတိ အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. ကာမေသု သတ္တာတိ ယေသု စ သတ္တာ ယေန စ သတ္တာ ယေသဉ္စ သတ္တာ အယံ စတုဗ္ဗိဓော အာကာရော သဗ္ဗေသံ ဟာရဘာဂိယော. Ở đây, thiền ba-la-mật là gì? Từ ái là ba-la-mật tốt đẹp. Trong kinh nào mà hai sự thật, tức là khổ và tập, được chỉ ra bằng cách dùng từ ngữ của bài thuyết giảng (với câu) “dính mắc vào các dục, dính mắc vào sự tham ái dục”, bằng phương pháp trạch pháp, những ai không thấy lỗi lầm trong các pháp là đối tượng của triền phược, họ sẽ vượt qua bộc lưu, trường hợp này không xảy ra. (Họ) sẽ không vượt qua, trường hợp này có. Đây là phương pháp hợp lý và phương pháp trạch pháp. Điều này là nhân cần thiết cho cái gì? “Dính mắc vào các dục” là năm dục trưởng dưỡng, đó là nhân cần thiết của dục ái. “Không thấy lỗi lầm trong triền phược” là nhân cần thiết của vô minh. Quả thật, những người dính mắc vào sự tham ái triền phược chắc chắn sẽ không vượt qua được bộc lưu rộng lớn, vĩ đại; (điều này) là nhân cần thiết của thủ. “Dính mắc vào các dục”, các dục có hai loại: dục cảnh và phiền não dục. Trong đó, phiền não dục là dục ái. Những người hợp với dục ái cũng trở thành (hợp với) sắc ái, hữu ái, bằng phương pháp đặc tướng. “Không thấy lỗi lầm trong triền phược” (là nhân cần thiết) của triền phược. Dục tham ở đó, cái gì là nhân cần thiết của nó? Lạc thọ và hai quyền: lạc quyền và hỷ quyền. Như vậy, khi lạc thọ được nắm bắt, cả ba thọ cũng được nắm bắt. Khi thọ uẩn được nắm bắt, tất cả năm uẩn cũng được nắm bắt. Sắc, thanh, hương, vị, xúc được nắm bắt. Khi các dục cảnh được nắm bắt, tất cả sáu ngoại xứ cũng được nắm bắt. Trong các nội ngoại xứ, niệm nào có mặt, đây được gọi là phương pháp đặc tướng. Ở đó, người nào bị chi phối bởi phiền não thô thiển, trong tất cả các phiền não, người đó không ly tham đối với những (phiền não) vi tế hơn. Ở đó, (người ấy nghĩ) ngoại triền phược là “của tôi”, nội triền phược là “tôi”. Ở đây, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai muốn vượt qua bộc lưu, họ sẽ sống, thường xuyên quán thấy sự nguy hại trong các pháp là đối tượng của triền phược. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đây. “Dính mắc vào các dục” là: dính mắc vào cái gì, dính mắc bởi cái gì, và dính mắc của ai. Bốn phương diện này là phần của phương pháp đối với tất cả. ၇၉. တတ္ထ ကတမာနိ တီဏိ ဝိပလ္လာသာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ စ? စိတ္တဝိပလ္လာသဿ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသဿ သညာဝိပလ္လာသဿ တယော ဝိပလ္လာသာ တီဏိ အကုသလမူလာနိ ပဒဋ္ဌာနံ. တီဏိ အကုသလမူလာနိ ဟီနပ္ပဏီတကာရိယကမ္မဿ ပဒဋ္ဌာနံ. စတုန္နဉ္စ ဥပါဒါနာနံ ဒေါသော အကုသလမူလံ ဒိဿတိ. ဟီနပ္ပဏီတကာရိယကမ္မဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယထာ မာတုယာ ဝါ ပိတုနော ဝါ အညတရဿ ဝါ ပုန ဥဠာရဿ ဘိက္ခုနော အဘယံ ဒေတိ. တတ္ထ အညော မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇေယျ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ. တတ္ထ သော ဗျာပါဒမုပါဒါယ တေသံ ဥဠာရာနံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိယာ အနုပါလယန္တော ယော ဥဠာရာနံ အဘယံ ဒေတိ. တေသံ အဘယေ ဒိန္နေ ယော တတ္ထ မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇေယျ. တတ္ထ သော ဗျာပါဒံ ဥပါဒါယန္တော ဒေါသဇံ ကမ္မံ ကရောတိ. ယော တတ္ထ အသာဓု ဣန္ဒြိယာ နီဝရဏံ ယံ တေသံ အဘယံ ဒက္ခိဏတော သညံ ဣဒံ ပဏီတံ ကာရဏံ မယာ ပုန တတ္ထ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိ အယံ ဗျာပါဒေါ ဟီနဂမိဝကမ္မံ လောဘော မောဟော စ ဣမာနိ နီဝရဏာနိ ဝစနာနိ တာနိ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ တေဟိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ ယော သော ဥပါဒါနော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ တေသံ ပဉ္စက္ခန္ဓာနံ တေယေဝ ဥပါဒါနော သမုဒယော ဣဒံ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ သောယေဝ ဒေသနာဟာရော. 79. Ở đây, ba sự điên đảo và các nhân cần thiết là gì? (Của) tâm điên đảo, kiến điên đảo, tưởng điên đảo, ba sự điên đảo này, ba bất thiện căn là nhân cần thiết. Ba bất thiện căn là nhân cần thiết của nghiệp được thực hiện hạ liệt và cao thượng. Và đối với bốn thủ, sân là bất thiện căn được thấy. (Đây là) nhân cần thiết của nghiệp được thực hiện hạ liệt và cao thượng. Ví như, người ấy cho sự không sợ hãi đến mẹ, hoặc cha, hoặc một người nào đó, hoặc lại nữa, đến một vị tỳ khưu cao thượng. Ở đó, một người khác có thể thực hành sai lầm bằng thân hoặc bằng lời. Ở đó, người ấy, do chấp thủ sân hận, trong khi bảo vệ, che chở, hộ trì những vị cao thượng ấy, người mà cho sự không sợ hãi đến những vị cao thượng. Khi sự không sợ hãi được cho đến họ, người nào ở đó thực hành sai lầm. Ở đó, người ấy, do chấp thủ sân hận, tạo ra nghiệp do sân sinh. Người nào ở đó, từ căn không tốt, cái triền cái nào, sự không sợ hãi nào của họ, từ phía nam, tưởng rằng “đây là lý do cao thượng bởi ta”, lại nữa, ở đó có sự thực hành sai lầm, đây là sân, là nghiệp dẫn đến hạ thú, tham và si, những triền cái này là những lời dạy, chúng là bốn thủ. Do bốn thủ ấy, sự chấp thủ nào, dù là người nữ hay người nam, đối với năm uẩn của họ, chính sự chấp thủ ấy là tập. Đây là khổ và đây là tập, chính đó là phương pháp thuyết giảng. တတ္ထ ကာမေသု ယေ န ပဇ္ဇန္တိ, တေ အာဒီနဝါနုပဿနာယ ပဇ္ဇန္တိ. ဣတိဿာ ကာမဓာတုယာ နိက္ခမိတုကာမတာ, အယံ ဝုစ္စတိ နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒော. ယော တတ္ထ အနဘိသင်္ခါရာနံ ကိဉ္စိ ဝိသောဓေတိ တဿ ဓာဝရာ ဝါ, အယံ အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒော. ကိဉ္စိ ဝိဟိံသတိ, အယံ ဝိဟိံသာဆန္ဒော. ဣတိ နေက္ခမ္မာဘိနီဟတာ တယော ဆန္ဒာ – နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒော အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒော အဝိဟိံသာဆန္ဒော. တတ္ထ [Pg.271] နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒော အလောဘော; အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒော အဒေါသော; အဝိဟိံသာဆန္ဒော အမောဟော. ဣမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနိ အဋ္ဌသု သမ္ပတ္တေသု ပရဟိတာနိ, တေသံယေဝ စတုန္နံ ဥပါဒါနာနံ နိရောဓာယ သံဝတ္တန္တိ. သစေ ဝါ ပုန ကမ္မံ ကရေယျ ကဏှံ ဝါ သုက္ကံ ဝါ တဿ ဝိပါကဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ. ဣဒံ ကမ္မံ အကဏှံ အသုက္ကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. တတ္ထ ယော တိဏ္ဏံ အကုသလမူလာနံ နိရောဓော, အယံ နိရောဓော. သောယေဝ မဂ္ဂေါ တတ္ထ ပဋိပဒါနိ ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ အာဝဋ္ဋော ဟာရော. Ở đây, những ai không thực hành trong các dục, họ thực hành trong việc quán thấy sự nguy hại. Như vậy, có sự mong muốn thoát khỏi cõi dục này, đây được gọi là xuất ly dục. Người nào ở đó thanh lọc điều gì đó trong các pháp vô hành, người đó có sự nỗ lực kiên trì, đây là vô sân dục. (Nếu) làm hại điều gì, đây là hãm hại dục. Như vậy, có ba loại dục hướng đến xuất ly: xuất ly dục, vô sân dục, vô hại dục. Trong đó, xuất ly dục là vô tham; vô sân dục là vô sân; vô hại dục là vô si. Ba thiện căn này, trong tám sự thành tựu, là lợi ích cho người khác, chúng dẫn đến sự đoạn diệt của chính bốn thủ ấy. Hoặc nếu lại làm nghiệp đen hay nghiệp trắng, chúng dẫn đến sự từ bỏ quả của nghiệp ấy. Nghiệp này, không đen không trắng, dẫn đến sự đoạn tận của nghiệp. Ở đây, sự đoạn diệt nào của ba bất thiện căn, đây là diệt. Chính đó là đạo. Ở đây, các pháp thực hành này là hai sự thật. Bốn sự thật này là phương pháp chuyển luân. ကာမေသု သတ္တာတိ ယေ သေက္ခာ, တေ ဧကေနေဝါကာရေန သတ္တာ. ယေ ပုထုဇ္ဇနာ, တေ ဒွီဟာကာရေဟိ သတ္တာ, တဿာယံ ပဉှော ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော ဝတ္တဗ္ဗော. ကိဉ္စာပိ သောတာပန္နော ပဋိသေဝနာယ, နော စ ခေါ အဘိနိဝေသေ သတ္တော ယော ဟိ အပစယာယ ပဒဟတိ, န ဥပစယာယ. သေက္ခော ဟိ ကိလေသဝသေန ကာမေ ပဋိသေဝတိ. ပုထုဇ္ဇနော ပန ကိလေသသမုဋ္ဌာနာယ ကာမေ ပဋိသေဝတိ. တတ္ထ ကာမေသု သတ္တာနံ စတုဩဃံ တရိဿတီတိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော, အယံ ဝိဘတ္တိ. Về câu “dính mắc vào các dục”, những vị hữu học nào có mặt, họ dính mắc theo một phương diện. Những vị phàm phu nào có mặt, họ dính mắc theo hai phương diện. Vấn đề này của người ấy được gọi là cần được trả lời bằng cách phân tích. Mặc dù vị Tu-đà-hoàn (dính mắc) trong sự thọ dụng, nhưng không dính mắc trong sự chấp thủ. Vì vị ấy nỗ lực để giảm trừ, không phải để tích lũy. Quả thật, vị hữu học thọ dụng các dục do năng lực của phiền não. Còn phàm phu thì thọ dụng các dục để làm phát sinh phiền não. Ở đây, (câu hỏi) “liệu những người dính mắc vào các dục có vượt qua được bốn bộc lưu không?” cần được trả lời bằng cách phân tích. Đây là phương pháp phân tích. ၈၀. ပရိဝတ္တနောတိ ကာမေ ယေ နေဝ သဇ္ဇန္တိ န စ သံယောဇနေဟိ သံယုတ္တာ, တေ ဩဃံ တရိဿန္တိ ဝိပုလံ မဟန္တန္တိ. အယံ သုတ္တဿ ပဋိပက္ခော. 80. (Phương pháp) chuyển đổi là: những ai không dính mắc vào các dục và không tương ưng với các triền phược, họ sẽ vượt qua bộc lưu rộng lớn, vĩ đại. Đây là phần đối lập của kinh. ဝေဝစနန္တိ ယော ကာမေသု သတ္တော ယော စ တတ္ထ ကာမာနံ ဂုဏော, တတ္ထ ဝိသော သတ္တော. ယေပိ ကာမာနံ အာဟာရာ ဓမ္မာ, တတ္ထ ဝိသော သတ္တော. တတ္ထိမံ ကာမာနံ ဝေဝစနံ ပါကော ရဇော သလ္လံ ဂဏ္ဍော ဤတိ ဥပဒ္ဒဝေါတိ. ယာနိ ဝါ ပန အညာနိ ဝေဝစနာနိ တတ္ထ ဝိသော သတ္တောတိ ဝေဝစနံ. သတ္တော ဗန္ဓော မုစ္ဆိတော ဂဓိတော အဇ္ဈောသိတော ကာမေ အဇ္ဈာပန္နာ ပရိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီတိ. ယာနိ ဝါ ပန အညာနိ ဝေဝစနာနိ, အယံ ဝေဝစနော နာမ. ကာမပ္ပစာရပညတ္တိယာ ကိလေသဂေါစရပညတ္တိယာ ပညတ္တာ စိတ္တန္တိ ဝေဝစနံ. သတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီတိ ယာနိ ဝါ ပန အညာနိ. ဣမေ ကာမပ္ပစာရပညတ္တိယာ ကိလေသဂေါစရ ပညတ္တိယာ ပညတ္တာ, ဗီဇပညတ္တိယာ ပညတ္တာ, သင်္ခါရာ သံယောဇနပညတ္တိယာ ပညတ္တာ, ဥပါဒါနံ ဟေတုပညတ္တိယာ ပညတ္တံ, ပုဂ္ဂလော ပုထုပညတ္တိယာ ပညတ္တော. Về Đồng nghĩa từ (Vevacana): Sự dính mắc nào trong các dục, và phẩm chất nào của các dục ở đó, ở đó có sự dính mắc như chất độc. Và những pháp nào là thức ăn của các dục, ở đó có sự dính mắc như chất độc. Ở đây, đây là đồng nghĩa từ của các dục: sự chín muồi, bụi bặm, mũi tên, khối u, tai họa, tai ương. Hoặc những đồng nghĩa từ nào khác, ở đó "dính mắc như chất độc" là một đồng nghĩa từ. Dính mắc, trói buộc, mê muội, tham lam, nuốt chửng, rơi vào, đắm chìm trong dục, thường trú trong đó. Hoặc những đồng nghĩa từ nào khác, đây được gọi là (hāra) đồng nghĩa từ. Được chế định bởi sự chế định về hành xứ của dục, bởi sự chế định về đối tượng của phiền não, "tâm" là một đồng nghĩa từ. "Dính mắc, thường trú trong đó" hoặc những (đồng nghĩa từ) nào khác. Những điều này được chế định bởi sự chế định về hành xứ của dục, bởi sự chế định về đối tượng của phiền não; được chế định bởi sự chế định về hạt giống; các hành được chế định bởi sự chế định về triền phược; thủ được chế định bởi sự chế định về nhân; cá nhân được chế định bởi sự chế định đa dạng. ဩတရဏောတိ ဣမာယ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ. ယေ ကိလေသာ ယေ သင်္ခါရာ သံယောဇနာနိ စ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဓမ္မာယတနေသု [Pg.272] အကုသလာ ဓမ္မာယတနာနိ ဣန္ဒြိယေသု သုခိန္ဒြိယဉ္စ, သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ, အယံ ဣန္ဒြိယောတရဏော. Về Thẩm sát (Otaraṇa): Bằng (phương pháp) này, lý duyên khởi là khổ và tập. Những phiền não nào, những hành nào, và những triền phược; trong năm uẩn là hành uẩn; trong các pháp xứ là các pháp xứ bất thiện; trong các căn là lạc căn và hỷ căn. Đây là sự thẩm sát các căn. သောဓနောတိ ဧတ္တကော. ဧသေဝ အာရမ္ဘော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော သုတ္တတ္ထော. Về Thanh lọc (Sodhana): Chỉ chừng ấy. Chính sự nỗ lực này cần được chỉ ra là ý nghĩa của kinh. အဓိဋ္ဌာနောတိ ဣမေ ဓမ္မာ အတ္ထိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ အတ္ထိ ဝေမတ္တတာယ. ယေ သညာ ဗာဟိရော ကာမေ, တေ ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ. ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု သတ္တာတိ ပရိယုဋ္ဌာနဝိပလ္လာသာ ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ ဩဃံ တရေယျုံ. ဝိပုလံ မဟန္တန္တိ အဝိဇ္ဇာ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ. Về Quyết định (Adhiṭṭhāna): Có những pháp này được chế định theo tính đồng nhất, có những pháp được chế định theo tính dị biệt. Những tưởng nào bên ngoài các dục, chúng được chế định theo tính dị biệt. (Câu) "Dính mắc trong năm dục công đức" (ám chỉ) các triền cái và điên đảo được chế định theo tính dị biệt. (Câu) "Họ có thể vượt qua bộc lưu rộng lớn, vĩ đại" (ám chỉ) vô minh được chế định theo tính đồng nhất. ပရိက္ခာရောတိ တဿ ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော? အာရမ္မဏပစ္စယတာယ ပစ္စယော. အယောနိသော စ မနသိကာရော သန္နိဿယဿ ပစ္စယတာယ ပစ္စယော. အဝိဇ္ဇာ သမနန္တရပစ္စယတာယ ပစ္စယော. ရာဂါနုသယော ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော. အယံ ဟေတု, အယံ ပစ္စယော. Về Phân tích (Parikkhāra): Nhân của nó là gì, duyên của nó là gì? Là duyên do tính chất làm duyên đối tượng. Và như lý tác ý là duyên do tính chất làm duyên y chỉ. Vô minh là duyên do tính chất làm duyên vô gián. Dục tùy miên là duyên do tính chất làm duyên nhân. Đây là nhân, đây là duyên. သမာရောပနော ပစ္စယောတိ ယေ ကာမေသု သတ္တာ သုဂတာ သုရူပါတိ အယံ ကာမဓာတုယာ ဆန္ဒော ရာဂေါ တေ အပုညမယာ သင်္ခါရာ. တေ ကိံ ပစ္စယာ? အဝိဇ္ဇာ ပစ္စယာ. တေ ကိဿ ပစ္စယာ? ဝိညာဏဿ ပစ္စယာ. ဣတိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ. သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ ယာဝ ဇရာမရဏံ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ မဟတော ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ ဧကံ သုတ္တံ ဂတံ. ပဉ္စနီဝရဏိကံ သုတ္တံ ကာတဗ္ဗံ. Về Duyên áp đặt (Samāropana): Những ai dính mắc trong các dục, thiện thú, sắc đẹp, đây là dục và tham trong cõi dục, chúng là các hành phi phước. Chúng có duyên gì? Có duyên là vô minh. Chúng là duyên cho cái gì? Là duyên cho thức. Như vậy, do vô minh làm duyên, các hành (khởi lên). Do hành làm duyên, thức (khởi lên)... cho đến già-chết. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ lớn lao này. Một bài kinh đã được trình bày. Cần phải thực hiện (phân tích) bài kinh về năm triền cái. ၈၁. တတ္ထ ကတမော ဒေသနာဟာရော နာမ? ယာ စ အဘိဇ္ဈာ ယော စ ဗျာပါဒေါ ယဉ္စ ဥဒ္ဓစ္စံ, အယံ တဏှာ. ယဉ္စ ထိနမိဒ္ဓံ, ယဉ္စ ကုက္ကုစ္စံ ယာ စ ဝိစိကိစ္ဆာ, အယံ ဒိဋ္ဌိ. ယာ ပန ကာယဿ အကမ္မနိယတာ ကိဉ္စာပိ တံ မိဒ္ဓံ နော တု သဘာဝကိလေသတာယ ကိလေသော, ဣတိ ယာ စ စိတ္တသလ္လီယနာ ယာ စ ကာယာကမ္မနိယတာ, အယံ ပက္ခောပကိလေသော န တု သဘာဝကိလေသော. တတ္ထ အတ္တသညာနုပစိတ္တံ ကိလမထော ကုက္ကုစ္စာနုပစိတ္တံ ထိနံ ယာ စိတ္တဿ လီယနာ, ဣတိ ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ စတ္တာရိ နီဝရဏာနိ သဘာဝကိလေသာ ထိနမိဒ္ဓံ နီဝရဏပက္ခောပကိလေသော. ယထာ စတ္တာရော အာသဝါ သဘာဝအာသဝတာယ အာသဝါ နော တု စိတ္တသာသဝတာယ အာသဝါ. သဘာဝတာယ အာသဝါ. ပက္ခေ အာသဝတာယ အာသဝါ. အထ ပနာဟ သုတ္တန္တံ ယေန တေ သမ္ပယုတ္တာ ဝါ ဝိပ္ပယုတ္တာ ဝါ အာသဝါ, တေယေဝ ဧတေ ဝတ္တဗ္ဗာ သာသဝါ ဝါ အနာသဝါ ဝါ. 81. Trong đó, hāra Thuyết giảng (Desanāhāra) là gì? Tham ái nào, sân nào, và trạo cử nào, đây là ái. Hôn trầm-thụy miên nào, hối quá nào, và hoài nghi nào, đây là tà kiến. Còn sự không kham nhẫn của thân, mặc dù đó là thụy miên, nhưng không phải là phiền não do bản chất phiền não. Như vậy, sự dính mắc của tâm và sự không kham nhẫn của thân, đây là phiền não thuộc nhóm, chứ không phải phiền não tự thân. Trong đó, tâm bị chồng chất bởi tự ngã tưởng là sự mệt mỏi; tâm bị chồng chất bởi hối quá là hôn trầm, là sự co rút của tâm. Như vậy, trong năm triền cái này, bốn triền cái là phiền não tự thân; hôn trầm-thụy miên là phiền não thuộc nhóm triền cái. Giống như bốn lậu hoặc là lậu hoặc do bản chất lậu hoặc, chứ không phải là lậu hoặc do tâm có lậu hoặc. Là lậu hoặc do bản chất. Là lậu hoặc do thuộc nhóm. Lại nữa, kinh nói rằng, do đó chúng tương ưng hay không tương ưng với lậu hoặc, chính chúng cần được gọi là hữu lậu hay vô lậu. တတ္ထ [Pg.273] ကတမော ဝိစယော. အဘိဇ္ဈာ ကာမတဏှာ ရူပတဏှာ ဘဝတဏှာ. ယံ ဝါ ပန ကိဉ္စိ အဇ္ဈောသာနဂတံ သာသဝါ အဘိဇ္ဈိတဿ မေတ္တာနုပဿိယ ယော အနတ္ထံ စရတိ. တတ္ထ ယော ဗျာပါဒံ ဥပ္ပာဒေတိ, အစရိ စရိဿတီတိ. ဧဝံ နဝ အာဃာတဝတ္ထူနိ ကတ္တဗ္ဗာနိ, တဿေဝံ ဗျာပါဒါနုပဿိဿ ကိလေသော ယော ပရိဒါဟော ကာယကိလမထော အကမ္မနိယတာ မိဒ္ဓံ. စိတ္တာနုပဿိဿ ပဋိဃာတေန ခိယနာ, ဣဒံ ထိနမိဒ္ဓံ. တတ္ထ အဓိကရဏအဝူပသမော, ဣဒံ ဥဒ္ဓစ္စံ. ယံ ကိံ ကသထမီတိ ဣဒံ ကုက္ကုစ္စံ. ယံ ယထာ ဣဒံ သန္တီရဏံ, အယံ ဝိစိကိစ္ဆာ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာ စ တဏှာ စ အတ္ထိ, ဣဒံ ပရိယုဋ္ဌာနံ. အာဝရဏံ နီဝရဏံ ဆဒနံ ဥပက္ကိလေသော စ အတ္ထိ, ဣဒံ ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဗျာပါဒေါ ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ထိနမိဒ္ဓံ ထိနမိဒ္ဓပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌာနံ အနုသယသံယောဇနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌာနံ ပဋိဃသံယောဇနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ထိနမိဒ္ဓပရိယုဋ္ဌာနံ မာနသံယောဇနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနဉ္စ ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌာနဉ္စ ဒိဋ္ဌိသံယောဇနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. Trong đó, (hāra) Tầm cầu (Vicaya) là gì? Tham ái là dục ái, sắc ái, hữu ái. Bất cứ điều gì đã bị nuốt chửng, (đều) hữu lậu. Đối với người bị tham ái, người quán từ, kẻ nào làm điều bất lợi. Ở đó, kẻ nào khởi lên sân hận (nghĩ rằng): "Nó đã làm, nó sẽ làm (điều bất lợi cho ta)". Như vậy, chín sân hận sự cần được thực hiện. Đối với người quán sân như vậy, phiền não, sự thiêu đốt, sự mệt mỏi của thân, sự không kham nhẫn, là thụy miên. Đối với người quán tâm, sự mệt mỏi do chướng ngại, đây là hôn trầm-thụy miên. Trong đó, sự không lắng dịu của tranh cãi, đây là trạo cử. "Tại sao tôi đã làm điều đó?", đây là hối quá. Sự thẩm xét rằng "Cái này như thế nào?", đây là hoài nghi. Trong đó, có vô minh và ái, đây là triền cái. Có sự che lấp, ngăn che, bao phủ, và tùy phiền não, đây là tham dục, là nhân cần thiết của triền cái tham dục. Sân là nhân cần thiết của triền cái sân. Hôn trầm-thụy miên là nhân cần thiết của triền cái hôn trầm-thụy miên. Trạo hối là nhân cần thiết của triền cái vô minh. Hoài nghi là nhân cần thiết của triền cái hoài nghi. Triền cái tham dục là nhân cần thiết của tùy miên và triền phược. Triền cái sân là nhân cần thiết của triền phược sân. Triền cái hôn trầm-thụy miên là nhân cần thiết của triền phược mạn. Triền cái vô minh và triền cái hoài nghi là nhân cần thiết của triền phược tà kiến. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌာနေ ဝုတ္တေ သဗ္ဗာနိ ပရိယုဋ္ဌာနာနိ ဝုတ္တာနိ ဟောန္တီတိ. သံယောဇနေသု ဝုတ္တေသု သဗ္ဗသံယောဇနာနိ ဝုတ္တာနိ ဟောန္တိ. အယံ လက္ခဏော ဟာရော. Trong đó, hāra Đặc tướng (Lakkhaṇa) là gì? Khi triền cái tham dục được nói đến, tất cả các triền cái được xem là đã được nói đến. Khi các triền phược được nói đến, tất cả các triền phược được xem là đã được nói đến. Đây là hāra Đặc tướng. ၈၂. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ယေ ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ ဈာနပဋိပက္ခော သော ဒုက္ခသမုဒယော. ယံ ဖလံ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. တတ္ထ ကာမစ္ဆန္ဒဿ နေက္ခမ္မဝိတက္ကော ပဋိပက္ခော; ဗျာပါဒဿ အဗျာပါဒဝိတက္ကော ပဋိပက္ခော; တိဏ္ဏံ နီဝရဏာနံ အဝိဟိံသာဝိတက္ကော ပဋိပက္ခော. ဣတိ ဣမေ တယော ဝိတက္ကာ. နေက္ခမ္မဝိတက္ကော သမာဓိက္ခန္ဓံ ဘဇတိ. အဗျာပါဒဝိတက္ကော သီလက္ခန္ဓံ ဘဇတိ. အဝိဟိံသာဝိတက္ကော ပညာက္ခန္ဓံ ဘဇတိ. ဣမေ တယော ခန္ဓာ. အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ နီဝရဏပ္ပဟာနာယ သံဝတ္တတိ. ယံ နီဝရဏပ္ပဟာနံ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော. 82. Trong ấy, pháp tứ phân (catubyūha hāra) là gì? Năm triền cái này là đối nghịch của thiền, đó là tập đế. Quả nào, đây là khổ đế. Trong ấy, tầm xuất ly là đối nghịch của tham dục; tầm vô sân là đối nghịch của sân; tầm vô hại là đối nghịch của ba triền cái. Như vậy, đây là ba loại tầm. Tầm xuất ly thuộc về định uẩn. Tầm vô sân thuộc về giới uẩn. Tầm vô hại thuộc về tuệ uẩn. Đây là ba uẩn. Thánh đạo tám ngành đưa đến sự đoạn trừ các triền cái. Sự đoạn trừ triền cái nào, đây là diệt đế. Đây là bốn sự thật. Đây là pháp tứ phân. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? ပဉ္စ နီဝရဏာနိ ဒသ ဘဝန္တိ. ယဒပိ အဇ္ဈတ္တံ သာရဇ္ဇတိ, တဒပိ နီဝရဏံ. ယဒပိ ဗဟိဒ္ဓါ သာရဇ္ဇတိ, တဒပိ နီဝရဏံ, ဧဝံ [Pg.274] ယာဝ ဝိစိကိစ္ဆာ ဣမေ ဒသ နီဝရဏာ. အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကိလေသာ ဣမာနိ ဒွေ သံယောဇနာနိ အဇ္ဈတ္တသံယောဇနဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါသံယောဇနဉ္စ. တတ္ထ အဟန္တိ အဇ္ဈတ္တံ, မမန္တိ ဗဟိဒ္ဓါ. သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အဇ္ဈတ္တံ, ဧကသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဗဟိဒ္ဓါ. ယော အဇ္ဈတ္တံ ဆန္ဒရာဂေါ ရူပေသု အဝီတရာဂေါ ဘဝတိ အဝီတစ္ဆန္ဒော. ဧဝံ ယာဝ ဝိညာဏေ, အယံ အဇ္ဈတ္တာ တဏှာ. ယံ ဆသု ဗာဟိရေသု အာယတနေသု တီသု စ ဘဝေသု အဇ္ဈောသာနံ, အယံ ဗဟိဒ္ဓါ တဏှာ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ သံယောဇနာနိ သံယောဇနီယာ စ ဓမ္မာ. တတ္ထ သံယောဇနေသု ဓမ္မေသု ယာ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာ စ, အယံ မဂ္ဂေါ. ယံ သံယောဇနပ္ပဟာနံ, အယံ နိရောဓော. အယံ အာဝဋ္ဋော ဟာရော. Trong ấy, pháp luân chuyển (āvaṭṭa hāra) là gì? Năm triền cái trở thành mười. Khi nào có sự tham đắm bên trong, đó cũng là triền cái. Khi nào có sự tham đắm bên ngoài, đó cũng là triền cái, như vậy cho đến hoài nghi, đây là mười triền cái. Phiền não bên trong và bên ngoài, đây là hai kiết sử: kiết sử bên trong và kiết sử bên ngoài. Trong ấy, 'tôi' là bên trong, 'của tôi' là bên ngoài. Thân kiến là bên trong, sáu mươi mốt tà kiến là bên ngoài. Dục tham nào đối với các sắc bên trong mà chưa ly tham, chưa ly dục. Như vậy cho đến thức, đây là ái bên trong. Sự bám víu nào trong sáu xứ bên ngoài và trong ba cõi, đây là ái bên ngoài. Đây là hai sự thật: các kiết sử và các pháp đáng bị kiết sử trói buộc. Trong ấy, đối với các pháp thuộc kiết sử, sự quán yếm ly nào, đây là đạo đế. Sự đoạn trừ kiết sử nào, đây là diệt đế. Đây là pháp luân chuyển. တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိဟာရော? သံယောဇနန္တိ န ဧတံ ဧကံသေန. မာနသံယောဇနံ ဒိဋ္ဌိဘာဂိယန္တိ န တံ ဧကံသေန အဒိဋ္ဌမာနံ နိဿာယမာနံ န ပဇဟတိ. ယော ပဉ္စ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယော မာနော ကိဉ္စာပိ သော ဒိဋ္ဌိပက္ခေ သိယာ. န တု ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ တဿ ပဟာနာယ သံဝတ္တတီတိ. ယော စ အဟံကာရော န ပဝိဒ္ဓေါယံ ပနဿ ဧဝံ ဟောတိ. ကဒါသု နာမာဟံ တံ သန္တံ အာယတနံ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမိ, ယံ အရိယာ သန္တံ အာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿန္တီတိ, အယံ အဘိဇ္ဈာ န စ တံ နီဝရဏံ. အတ္ထိ ပန အရဟတော ကာယကိလေသမိဒ္ဓဉ္စ ဩက္ကမတိ န စ တံ နီဝရဏံ တဿ ထိနမိဒ္ဓံ နီဝရဏန္တိ. န ဧကံသေန. အယံ ဝိဘတ္တိဟာရော. Trong ấy, pháp phân biệt (vibhatti hāra) là gì? Nói 'kiết sử' thì điều này không phải là một chiều. Nói 'mạn kiết sử thuộc phần kiến' thì điều đó không phải là một chiều, nó không từ bỏ mạn chưa thấy, mạn nương tựa. Mạn nào thuộc năm thượng phần kiết sử, dù nó có thể thuộc về phe kiến. Nhưng hạ phần kiết sử không đưa đến sự đoạn trừ mạn ấy. Và ngã mạn nào chưa được loại bỏ, người ấy có ý nghĩ như sau: 'Khi nào ta sẽ chứng ngộ, đạt đến và an trú trong xứ tịch tịnh ấy, nơi mà các bậc Thánh đã đạt đến và an trú?' Đây là tham ái, và đó không phải là triền cái. Lại nữa, có sự mệt mỏi của thân và hôn trầm xảy đến với bậc A-la-hán, nhưng đó không phải là triền cái của vị ấy, hôn trầm thụy miên là triền cái. Không phải một chiều. Đây là pháp phân biệt. ပရိဝတ္တနောတိ ပဉ္စ နီဝရဏာ ပဉ္စင်္ဂိကေန ဈာနေန ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. အယံ တေသံ ပဋိပက္ခော နီဝရဏော အသုကဿ ပဟီနာတိ န အညာနုမိနိတဗ္ဗံ, ပရမတ္ထမဇ္ဈတ္တံ, အယံ ပရိဝတ္တနာ. Pháp chuyển đổi (parivattanā) là gì? Năm triền cái được đoạn trừ bởi thiền có năm chi. Đây là đối nghịch của chúng, là triền cái. Không nên suy luận khác rằng 'triền cái của người kia đã được đoạn trừ', chân nghĩa là ở bên trong. Đây là pháp chuyển đổi. တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော? ကာမစ္ဆန္ဒော ဆန္ဒရာဂေါ ပေမံ နိကန္တီတိ ဝေဝစနံ. နီဝရဏံ ဆဒနံ ဥပက္ကိလေသော ပရိယုဋ္ဌာနန္တိ ဝေဝစနံ. Trong ấy, pháp đồng nghĩa (vevacana) là gì? Tham dục, dục tham, ái luyến, khát khao là những từ đồng nghĩa. Triền cái, che đậy, tùy phiền não, phiền não hiện hành là những từ đồng nghĩa. ပညတ္တီတိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ ကိစ္စပညတ္တိယာ ပညတ္တိ, ဗျာပါဒေါ ဝိက္ခေပပညတ္တိယာ ပညတ္တိ, ထိနမိဒ္ဓံ အသမုဂ္ဃာတပညတ္တိယာ ပညတ္တိ. ဧဝံ သဗ္ဗေပိ ဧတေ ပဉ္စ နီဝရဏာ ဣမမှိ သုတ္တေ ဝိက္ခေပပညတ္တိယာ ပညတ္တိ. Pháp chế định (paññatti) là gì? Do duyên vô minh, có sự chế định về phận sự. Sân là sự chế định về tán loạn. Hôn trầm thụy miên là sự chế định về không nhổ bật. Như vậy, tất cả năm triền cái này trong kinh này là sự chế định về tán loạn. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ အဝိဇ္ဇာ စ တဏှာ စ တတ္ထ အဝိဇ္ဇာမူလာ နီဝရဏာ. ယာ တဏှာ ဣမေ သင်္ခါရာ, တေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ ဣမေ [Pg.275] ဒွေ ဓမ္မာ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ, အာယတနေသု ဓမ္မာယတနံ, ဓာတူသု ဓမ္မဓာတု, ဣန္ဒြိယေသု ဣမေသံ ဓမ္မာနံ ပဒဋ္ဌာနံ သုခိန္ဒြိယဿ စ သောမနဿိန္ဒြိယဿ စ ဣတ္ထိန္ဒြိယဿ စ ပုရိသိန္ဒြိယဿ စ. Trong ấy, pháp dẫn nhập (otaraṇa) là gì? Năm triền cái này, vô minh và ái. Trong ấy, các triền cái có vô minh làm gốc rễ. Ái nào, các hành này, chúng có vô minh làm duyên. Hai pháp này trong năm uẩn được bao gồm trong hành uẩn, trong các xứ là pháp xứ, trong các giới là pháp giới, trong các căn là nền tảng của các pháp này: lạc căn, hỷ căn, nữ căn và nam căn. တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ဣဒံ သုတ္တံ ယထာ အာရဗ္ဘ နိက္ခိတ္တံ သော အတ္ထော ဘာသိတော ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဒေဟိ. Trong ấy, pháp thanh lọc (sodhana hāra) là gì? Kinh này được bắt đầu và trình bày như thế nào, ý nghĩa đó được nói lên bởi năm từ này. တတ္ထ ကာမစ္ဆန္ဒော စ ဗျာပါဒေါ စ ဝိစိကိစ္ဆာ စ န ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ, ကာမာတိ န ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ, အထ ခလု ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ. အယံ အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော. Trong ấy, tham dục, sân và hoài nghi không được chế định là một, 'dục' không được chế định là một, mà thực ra được chế định là khác nhau. Đây là pháp quyết định (adhiṭṭhāna hāra). တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? ကာမစ္ဆန္ဒဿ အယောနိသော မနသိကာရော သုဘာရမ္မဏပစ္စယော; သုဘနိမိတ္တဉ္စ ဟေတု. ဗျာပါဒဿ အယောနိသော မနသိကာရော အာဃာတဝတ္ထူနိ စ ပစ္စယော; ပဋိဃာနုသယော ဟေတု. ထိနမိဒ္ဓဿ ပဋိသံဟာရော ပစ္စယော; ပဝတ္တိယာ ကိလမထာ စလနာ တဉ္စ ဟေတု. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ရဇနီယံ အာရမ္မဏိယံ အဿာဒိယာကိန္ဒြိယံ တာဝ အပရိပုဏ္ဏဉ္စ ဉာဏံ ပစ္စယော; ကာမသညာ စ ဒိဋ္ဌိအနုသယော စ ဟေတု. ဝိစိကိစ္ဆာယ နဝ မာနဝိဓာ အာရမ္မဏံ မာနာနုသယော, သောဝ ပစ္စယော; ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော ဟေတု. ဧတေ ပဉ္စ ဓမ္မာ သဟေတု သပ္ပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. Trong ấy, pháp phụ trợ (parikkhāra) là gì? Đối với tham dục, tác ý không như lý và đối tượng tịnh là duyên; tịnh tướng là nhân. Đối với sân, tác ý không như lý và các sự oán hận là duyên; sân tùy miên là nhân. Đối với hôn trầm thụy miên, sự co rút là duyên; sự mệt mỏi và dao động trong khi diễn tiến là nhân. Đối với trạo cử hối quá, căn khả ái, đáng ưa, đáng nếm, và trí chưa viên mãn là duyên; dục tưởng và kiến tùy miên là nhân. Đối với hoài nghi, chín loại mạn là đối tượng, mạn tùy miên chính là duyên; hoài nghi tùy miên là nhân. Năm pháp này sanh khởi có nhân có duyên. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော ဟာရော? ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ စတ္တာရောပိ ဧတေ အာသဝါ ဂဏ္ဍာပိ ဧတေ သလ္လာပိ ဧတေ ဥပါဒါနာနိ ဧတေ. တေသု ဧဝ ဗာဟိရေသု ဓမ္မေသု သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တန္တိ ပညတ္တိံ ဂစ္ဆတိ. အယံ သမာရောပနော ဟာရော. Trong ấy, pháp áp đặt (samāropana hāra) là gì? Năm triền cái này, bốn lậu hoặc này, chúng cũng là ung nhọt, chúng cũng là mũi tên, chúng là thủ. Chính trong các pháp ngoại tại ấy mà nó được gọi là 'kinh thuộc phần phiền não'. Đây là pháp áp đặt. နိဒ္ဒိဋ္ဌံ သံကိလေသိကဘာဂိယံ သုတ္တံ. Kinh thuộc phần ô nhiễm đã được chỉ rõ. ၈၃. မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ဂါထာ. 83. Kệ rằng: Các pháp lấy ý làm đầu. တတ္ထ ကတမော ဒေသနာ ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ကော အတ္ထော ခန္ဓဝဝတ္ထာနေန ဝိညာဏက္ခန္ဓံ ဒေသေတိ, ဓာတုဝဝတ္ထာနေန မနောဝိညာဏဓာတုံ, အာယတနဝဝတ္ထာနေန မနာယတနံ, ဣန္ဒြိယဝဝတ္ထာနေန မနိန္ဒြိယံ. တဿ ကိံ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ? သံခိတ္တေန ဆ ဓမ္မာ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ ကုသလမူလာနိ စ အကုသလမူလာနိ စ အနိမိတ္တံ ဣမမှိ သုတ္တေ ကုသလမူလံ ဒေသိတံ. တတ္ထ ကတမာ မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ? မနော တေသံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ, ယထာပိ ဗလဿ ရာဇာ ပုဗ္ဗင်္ဂမော, ဧဝမေဝ [Pg.276] ဓမ္မာနံ မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ. တတ္ထ တိဝိဓာနံ ပုဗ္ဗင်္ဂမာနံ နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒေန အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒေန အဝိဟိံသာဆန္ဒေန. အလောဘဿ နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒေန ပုဗ္ဗင်္ဂမာ. အဒေါသဿ အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒေန ပုဗ္ဗင်္ဂမာ. အမောဟဿ အဝိဟိံသာဆန္ဒေန ပုဗ္ဗင်္ဂမာ. တတ္ထ မနောသေဋ္ဌာတိ မနသာ ဣမေ ဓမ္မာ ဥဿဋာ မနေန ဝါ နိမ္မိတာ. မနောဝ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သေဋ္ဌောတိ မနောဝ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သေဋ္ဌဇေဋ္ဌောတိ မနောဝ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ အာဓိပစ္စံ ကရောတီတိ မနောသေဋ္ဌာ. မနောဇဝါတိ ယတ္ထ မနော ဂစ္ဆတိ. တတ္ထ ဣမေ ဓမ္မာ ဂစ္ဆန္တီတိ မနောဇဝါ. ယထာ ဝါတော သီဃံ ဂစ္ဆတိ အညော ဝါ ကောစိ သီဃံ ဂါမကော ဝုစ္စတေ ဝါတဇဝေါတိ ပက္ခိဂါမိကောတိ, ဧဝမေဝ ဣမေ ဓမ္မာ မနေန သမ္ပဇာယမာနာ ဂစ္ဆန္တိ, တတ္ထ ဣမေ ဓမ္မာ ဂစ္ဆန္တီတိ မနောဇဝါတိ. တေ တိဝိဓာ ဆန္ဒသမုဒါနိတာ အနာဝိလတာ စ သင်္ကပ္ပော. သတ္တဝိဓာ စ ကာယိကံ သုစရိတံ ဝါစသိကံ သုစရိတံ, တေ ဒသ ကုသလကမ္မပထာ. တတ္ထ မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ မနောကမ္မံ. ဘာသတိ ဝါတိ ဝစီကမ္မံ. ကရောတိ ဝါတိ ကာယကမ္မံ. ဣမေဟိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဒသ ကုသလကမ္မပထာ ပရမာပိ သန္တာ သီလဝတာ ပရမာ. သော ဘဝတိ ဝိဝတ္တိယံ န လောကနိယျာနာယ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ ဘဝတိ. အယံ ဒေသနာ. Trong đó, Desanā hāra là gì? Trong kinh này, ý nghĩa là gì? Bằng cách phân định uẩn, (Đức Phật) thuyết giảng về thức uẩn; bằng cách phân định giới, (thuyết giảng về) ý thức giới; bằng cách phân định xứ, (thuyết giảng về) ý xứ; bằng cách phân định quyền, (thuyết giảng về) ý quyền. Các pháp đi trước của nó là gì? Nói tóm lại, sáu pháp là các pháp đi trước: các căn thiện và các căn bất thiện. Trong kinh này, căn thiện được thuyết giảng. Trong đó, các pháp do ý dẫn đầu là gì? Ý đi trước chúng. Giống như vua đi trước quân đội, cũng vậy, ý đi trước các pháp. Trong đó, có ba loại đi trước: bằng dục xuất ly, bằng dục vô sân, bằng dục vô hại. Đối với vô tham, dục xuất ly đi trước. Đối với vô sân, dục vô sân đi trước. Đối với vô si, dục vô hại đi trước. Trong đó, 'ý là tối thắng' có nghĩa là: các pháp này được làm cho dồi dào bởi ý, hoặc được tạo ra bởi ý. Hoặc 'ý là tối thắng trong các pháp này', hoặc 'ý là tối thắng, là bậc nhất trong các pháp này', hoặc 'ý làm chủ các pháp này', vì vậy gọi là 'ý là tối thắng'. 'Nhanh như ý' có nghĩa là: nơi nào ý đi đến, các pháp này đi đến nơi đó, vì vậy gọi là 'nhanh như ý'. Giống như gió đi nhanh, hoặc người nào đi nhanh được gọi là 'nhanh như gió' hay 'nhanh như chim', cũng vậy, các pháp này, được sinh khởi tốt đẹp bởi ý, đi đến (đối tượng); nơi đó các pháp này đi đến, vì vậy gọi là 'nhanh như ý'. Chúng có ba loại: dục được khởi lên, sự không vẩn đục, và tầm. Và có bảy loại: thân thiện hành và khẩu thiện hành. Chúng là mười thiện nghiệp đạo. Trong đó, 'với ý trong sạch' là ý nghiệp. 'Nói' là khẩu nghiệp. 'Làm' là thân nghiệp. Bằng những điều này, trong kinh này, mười thiện nghiệp đạo là cao thượng, và người có giới cũng là cao thượng. Người ấy ở trong sự thất bại, kinh không trở thành (kinh) có phần dẫn đến sự xuất ly khỏi thế gian. Đây là Desanā (hāra). တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရော? မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ကုသလမူလာနိ စ အဋ္ဌင်္ဂသမ္မတ္တာနိ. ဣဒံ သုတ္တံ. Trong đó, Vicaya hāra là gì? 'Các pháp do ý dẫn đầu' là các căn thiện và tám chánh tánh. Đây là kinh (về Vicaya hāra). ယုတ္တီတိ ဒသန္နံ ကုသလကမ္မပထာနံ ယော ဝိပါကော, သော သုခဝေဒနီယော အဗျာပါဒဿင်္ဂမာနော. ဆာယာဝ အနပါယိနီတိ အနုဂစ္ဆတိ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ. Yutti (hāra) là: Quả nào của mười thiện nghiệp đạo, quả ấy là thọ lạc, đi cùng với vô sân. 'Như bóng không rời' nghĩa là có sự đi theo sau. Đây là Yutti (hāra). ပဒဋ္ဌာနန္တိ အဋ္ဌာရသန္နံ မနောပဝိစာရာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ သဗ္ဗကုသလပက္ခဿ ဣမေ ဓမ္မာ ပဒဋ္ဌာနံ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ ယော စေတသော ပသာဒေါ, ဣဒံ သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဘာသတိ ဝါတိ သမ္မာဝါစာယ. ကရောတိ ဝါတိ သမ္မာကမ္မန္တဿ စ သမ္မာဝါယာမဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ. Padaṭṭhāna (hāra) là: là nhân cần thiết của mười tám sự thẩm sát của ý. 'Các pháp do ý dẫn đầu' là: các pháp này là nhân cần thiết của toàn bộ phe thiện. 'Với ý trong sạch' là: sự trong sạch nào của tâm, đây là nhân cần thiết của tín quyền. 'Nói' là (nhân cần thiết) của chánh ngữ. 'Làm' là nhân cần thiết của chánh nghiệp và chánh tinh tấn. လက္ခဏောတိ ဣတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ဝေဒနာပုဗ္ဗင်္ဂမာပိ ဧတေ, သညာပုဗ္ဗင်္ဂမာပိ ဧတေ, သင်္ခါရပုဗ္ဗင်္ဂမာပိ ဧတေ. ယေ ကေစိ ဓမ္မာ သဟဇာတာ သဗ္ဗေ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ. တတော နံ သုခမနွေတီတိ သောမနဿမပိ နံ အနွေတိ ယံ သုသုခစ္ဆာယာ တဒါပိ နံ သုခံ တဒပိ အနွေတိ. Lakkhaṇa (hāra) là: 'Các pháp đi trước' là: chúng cũng do thọ dẫn đầu, chúng cũng do tưởng dẫn đầu, chúng cũng do hành dẫn đầu. Bất cứ pháp nào đồng sanh, tất cả đều đi trước các pháp này. 'Do đó, lạc đi theo người ấy' là: hỷ cũng đi theo người ấy; bóng mát của sự an lạc nào, sự an lạc ấy cũng đi theo người ấy. ၈၄. တတ္ထ [Pg.277] ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာတိ န ဣဒံ ဧကာဒိဝစနံ. ကိံ ကာရဏာ? သဗ္ဗေ ယေဝ ဣမေ ဆဝိညာဏကာယာ, ဣမမှိ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ သုခေန အတ္ထိကာ, တေ မနံ ပသာဒေန္တီတိ အယံ ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. အတ္ထော ပုဗ္ဗေယေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. 84. Trong đó, Catubyūha hāra là gì? 'Do ý dẫn đầu' - đây không phải là lời nói về một (thức). Vì lý do gì? Tất cả chúng chính là sáu thân thức. Trong (kinh) này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? 'Những ai mong muốn hạnh phúc, họ hãy làm cho ý trong sạch' - đây là chủ ý của Đức Thế Tôn trong kinh này. Ý nghĩa đã được chỉ ra trước đây. ယာနိ ဟိ ကုသလမူလာနိ, တာနိ အဋ္ဌာနိသံသမတ္တာ ဟေတု, အယံ အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. ဒသ ဌာနာနိ ဒေသနာဟေတူနိ ဒေသနာပစ္စယာ နိဒ္ဒေသနာ စ. တတ္ထ ယံ မညေ ဒုက္ခေန သဟ နာမရူပံ ဝိညာဏသစ္စန္တိ အင်္ဂေန ကုသလမူလံ ပဟီယတိ, အယံ အပ္ပဟီနဘူမိယံ သမုဒယော. ယံ တေသံ ပဟာနာ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. အယံ အာဝဋ္ဋော ဟာရော. Quả vậy, những căn thiện nào, chúng chỉ là tám quả, là nhân; đây là Bát chi đạo. Mười nơi là nhân thuyết giảng, và là sự chỉ dẫn về duyên thuyết giảng. Trong đó, căn thiện nào được đoạn trừ bởi chi phần 'Tôi cho rằng danh sắc cùng với khổ là thức đế', đây là tập đế trong cảnh giới chưa được đoạn trừ. Sự đoạn trừ nào của chúng, đây là diệt đế. Đây là bốn đế. Đây là Āvaṭṭa hāra. ဝိဘတ္တီတိ – Vibhatti (hāra) là – မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ, မနောသေဋ္ဌာ မနောမယာ; မနသာ စေ ပသန္နေန, ဘာသတိ ဝါ ကရောတိ ဝါ; တတော နံ သုခမနွေတိ, ဆာယာဝ အနပါယိနီတိ. Các pháp do ý dẫn đầu, ý làm chủ, do ý tạo thành; nếu với ý trong sạch, nói năng hay hành động, do đó, hạnh phúc đi theo, như bóng không rời hình. တံ န ဧကံသေန သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ ပန ဟောတိ. တဿ ဝါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿ သကသတ္ထေ စိတ္တံ ပသာဒေတိ, တေန စ ပသန္နေန စိတ္တေန ဘာသတိ ဗျာကရောတိ န တံ သုခမနွေတိ န ဆာယာဝ အနုဂါမိနီ, ဒုက္ခမေဝ တံ အနွေတိ. ယထာ ဝဟန္တံ စက္ကံ ပဒမနွေတိ, ဣဒံ တံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ. မနသာ စေ ပသန္နေန ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ သုခဝေဒနီယန္တိ သမဂ္ဂတေ သုခဝေဒနီယံ မိစ္ဆဂ္ဂတေ ဒုက္ခဝေဒနီယံ, အယံ ဝိဘတ္တိ. Điều đó không nhất thiết xảy ra cho sa-môn hay bà-la-môn. Hoặc người có tà kiến ấy làm cho tâm trong sạch đối với giáo lý của mình, và với tâm trong sạch ấy, người ấy nói, giải thích, (nhưng) hạnh phúc không đi theo người ấy, không như bóng đi theo; chỉ có khổ đi theo người ấy, giống như bánh xe đi theo dấu chân con bò kéo. Đây là điều cần được trả lời bằng cách phân tích. 'Với ý trong sạch, thân nghiệp, khẩu nghiệp là thọ lạc' (nghĩa là): khi (nghiệp) được thực hiện đúng đắn, là thọ lạc; khi (nghiệp) được thực hiện sai lầm, là thọ khổ. Đây là Vibhatti (hāra). တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော ဟာရော? မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ယံ မနသာ ပဒုဋ္ဌေန ဘာသတိ ဝါ ကရောတိ ဝါ ဒုက္ခမဿာနုဂါမိနီ, ဧတာနိယေဝ ဒွေ သုတ္တာနိ ဘာသိတာနိ ဧသ ဧဝ စ ပဋိပက္ခော. ဝေဝစနန္တိ ယဒိဒံ မနောစိတ္တံ ဝိညာဏံ မနိန္ဒြိယံ မနောဝိညာဏဓာတု. Trong đó, Parivattana hāra là gì? 'Các pháp do ý dẫn đầu' (được chuyển đổi thành): việc nào mà người ta nói hay làm với ý ô nhiễm, khổ đi theo người ấy. Chính hai kinh này đã được thuyết giảng, và đây chính là mặt đối lập. Vevacana (hāra) là: đó là ý, tâm, thức, ý quyền, ý thức giới. ပညတ္တီတိ မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ အယံ မနော ကိဉ္စိ ပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ဓမ္မာတိ ကုသလကမ္မပထပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနောသေဋ္ဌာတိ ဝိသိဋ္ဌပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနောဇဝါတိ သဟပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. စိတ္တန္တိ နေက္ခမ္မပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ သဒ္ဓိန္ဒြိယပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ အနာဝိလသင်္ကပ္ပဒုတိယဇ္ဈာနပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ [Pg.278] အဿဒ္ဓါနံ ပဋိပက္ခပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ဘာသတိ ဝါတိ သမ္မာဝါစာပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ကရောတိ ဝါတိ သမ္မာကမ္မန္တပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. တတော နံ သုခမနွေတီတိ ဈာနသမာဓာနံ. ဣန္ဒြိယေသု မနိန္ဒြိယံ. ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေ ဝိညာဏံ. မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ မေတ္တာ စ မုဒုတာ စ ဈာနေသု ဒုတိယံ ဈာနံ တတိယဉ္စ. ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နော. ဓာတူသု ဓမ္မဓာတု, အာယတနေသု ဓမ္မာယတနံ. ယံ ကုသလံ ဣန္ဒြိယေသု သုခိန္ဒြိယဉ္စ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣမေသံ ဓမ္မာနံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာနံ ဖဿပစ္စယာ သုခဝေဒနီယော ဖဿော သုခဝေဒနာ မနောပဝိစာရေသု သောမနဿဝိစာရော ဆတ္တိံသေသု ပဌမပဒေသု ဆ သောမနဿနေက္ခမ္မဿိတာ. ဣတိ အယံ ဩတရဏော ဟာရော. Chế định cú. (Trong câu) ‘các pháp lấy ý làm đầu,’ ‘ý’ này được chế định bằng một loại chế định nào đó. (Trong từ) ‘các pháp,’ được chế định bằng chế định về thiện nghiệp đạo. (Trong từ) ‘lấy ý làm tối thắng,’ được chế định bằng chế định đặc thù. (Trong từ) ‘do ý tạo ra,’ được chế định bằng chế định đồng sanh. (Trong từ) ‘tâm,’ được chế định bằng chế định về xuất ly. (Trong câu) ‘với ý trong sạch,’ được chế định bằng chế định về tín quyền. (Trong câu) ‘với ý trong sạch,’ được chế định bằng chế định về thiền thứ hai có sự suy tư không bị vẩn đục. (Trong câu) ‘với ý trong sạch,’ được chế định bằng chế định về đối nghịch của những người không có đức tin. (Trong từ) ‘nói,’ được chế định bằng chế định về chánh ngữ. (Trong từ) ‘làm,’ được chế định bằng chế định về chánh nghiệp. (Trong câu) ‘do đó, hạnh phúc đi theo người ấy,’ (có nghĩa là) sự an lập của thiền. Trong các quyền, (đó là) ý quyền. Trong duyên khởi, (đó là) thức. (Trong câu) ‘các pháp lấy ý làm đầu,’ (đó là) tâm từ và sự nhu hòa. Trong các thiền, (đó là) thiền thứ hai và thiền thứ ba. Trong các uẩn, (đó là) được bao gồm trong hành uẩn. Trong các giới, (đó là) pháp giới; trong các xứ, (đó là) pháp xứ. Điều thiện nào trong các quyền, (đó là) lạc quyền và hỷ quyền, là trạng thái cận nhân. Trong các pháp này đã đồng sanh khởi do duyên, do xúc làm duyên, xúc có thọ lạc, thọ lạc, trong các ý tầm, tầm có hỷ. Trong ba mươi sáu câu đầu, sáu câu nương vào xuất ly có hỷ. Như vậy, đây là Dẫn nhập cú. တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ယံ အတ္ထံ အာရဗ္ဘ ဣဒံ သုတ္တံ ဘာသိတံ. သော အတ္ထော နိယုတ္တော ဧတမတ္ထံ အာရဗ္ဘ သုတ္တံ. အယံ သောဓနော ဟာရော. Ở đây, Thanh lọc cú là gì? Kinh này được thuyết giảng nhân ý nghĩa nào, ý nghĩa ấy đã được liên kết. Kinh (được thuyết giảng) nhân ý nghĩa này. Đây là Thanh lọc cú. ၈၅. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော? မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ဝေဝစနပညတ္တိ, န ဧကတ္တပညတ္တိ. ဓမ္မာတိ ဧကတော န ဝေဝစနပညတ္တိ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ သော ပသာဒေါ ဒွိဓော အဇ္ဈတ္တဉ္စ အဗျာပါဒါဝိက္ခမ္ဘနဗဟိဒ္ဓါ စ ဩကပ္ပနတော. သော အဇ္ဈတ္တပသာဒေါ ဒွိဓော. သမုဂ္ဃာတပသာဒေါ စ ဝိက္ခမ္ဘနပသာဒေါ စ ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌာနံ. ဝိဃာတော န မူလပသာဒေါ ဇာတမူလမ္ပိ ဝါ. ပသာဒေါ သဗျာပါဒံ ဝိဃာတေန. တတော နံ သုခမနွေတီတိ သုခံ ကာယိကဉ္စ စေတသိကဉ္စ အပ္ပိယဝိပ္ပယောဂေါပိ ပိယသမ္ပယောဂေါပိ နေက္ခမ္မသုခမ္ပိ ပုထုဇ္ဇနသုခမ္ပိ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂမ္ပိ စေတသိကံ သုခံ. ယမ္ပိ ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, တမ္ပိ ကာယိကံ သုခံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စ စေတသိကံ သုခံ. ယမ္ပိ ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေသိ, တမ္ပိ တဉ္စ သုခပဒဋ္ဌာနံ ပညတ္တိယာ ယထာဝုတ္တံ တံ အပရာမဋ္ဌံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ. အနွေတီတိ အပ္ပနာ သန္ဒိဿတိ န စာယံ ဝါ ပတ္တဘူတော အနွေတိ. တဒိဒံ သုတ္တံ ဒွီဟိ အာကာရေဟိ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗံ. ဟေတုနာ စ ယော ပသန္နမာနသော ဝိပါကေန စ ယော ဒုက္ခဝေဒနီယော. 85. Ở đây, Quyết định cú là gì? (Trong câu) ‘các pháp lấy ý làm đầu,’ (đây là) chế định đồng nghĩa, không phải chế định đơn nghĩa. (Trong từ) ‘các pháp,’ (đây là) chế định đơn nghĩa, không phải chế định đồng nghĩa. (Trong câu) ‘với ý trong sạch,’ sự trong sạch ấy có hai loại: nội tâm và ngoại tâm là sự trấn áp sân hận, do sự tin tưởng. Sự trong sạch nội tâm ấy có hai loại: sự trong sạch do đoạn trừ và sự trong sạch do trấn áp sự ám ảnh của sân hận. (Sự ám ảnh) đã bị loại bỏ, không phải là sự trong sạch tận gốc hoặc có gốc đã sanh. Sự trong sạch (là) do đã loại bỏ pháp có sân hận. (Trong câu) ‘do đó, hạnh phúc đi theo người ấy,’ (có nghĩa là) lạc thuộc thân và lạc thuộc tâm, sự xa lìa người không ưa thích, sự sum họp với người ưa thích, lạc xuất ly, lạc của phàm nhân, hỷ giác chi, lạc thuộc tâm. Lạc nào mà người có thân an tịnh cảm thọ, đó cũng là lạc thuộc thân. Các giác chi cũng là lạc thuộc tâm. Lạc nào mà người có thân an tịnh cảm thọ, lạc ấy và (thân an tịnh) ấy có lạc làm trạng thái cận nhân. Như đã nói trong Chế định cú, điều không bị chấp thủ ấy (thuộc) về các pháp thiện. (Từ) ‘đi theo’ (có nghĩa là) an chỉ được thấy. Và người đã đạt đến không đi theo. Kinh này nên được quyết định bằng hai phương diện: do nhân, là người có tâm trong sạch, và do quả, là thọ khổ. ပရိက္ခာရောတိ ဘဂဝါ ပဉ္စသတေန ဘိက္ခုသံဃေန နဂရံ ပဝိသတိ ရာဇဂဟံ. တတ္ထ မနုဿော ပုဂ္ဂလော ဘဂဝန္တံ ပရိဝိသတိ, တဿ ပသာဒေါ ဥပ္ပန္နော ကုသလမူလပုဗ္ဗယောဂါဝစရောပိ. သော အညေသဉ္စ အက္ခာတိ, ဣဒံ ဝါစံ ဘာသတိ [Pg.279] လာဘာ တေသံ, ယေသံ နိဝေသနံ ဘဂဝါ ပဝိသတိ, အမှာကမ္ပိ ယဒိ ဘဝေယျ မယမ္ပိ ဘဂဝတော သံပသာဒံ လစ္ဆမှာတိ. ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ‘‘နမော ဘဂဝတော နမော ဘဂဝတော’’တိ အဗျာပါဒမာနော ဧကမန္တေ အဋ္ဌာသိ. တဒနန္တရေ ဘဂဝါ ဣမံ သုတ္တံ အဘာသိတ္ထ ‘‘မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ’’တိ. သဗ္ဗံ သုတ္တံ တထာ ယံ ပရေသံ ဘာသတိ ဣဒံ ဝါစာကမ္မံ. ယံ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတိ, ဣဒံ ကာယကမ္မံ. ယော မနောပသာဒေါ, ဣဒံ မနောကမ္မံ. တတ္ထ ယံ ပရေသံ ပကာသေတိ ဘာသတိ ဝဏ္ဏံ. ယေသံ ဘဂဝါ နိဝေသနံ ဂစ္ဆတီတိ. သဗ္ဗံ တဿ အလောဘော ကုသလမူလံ. ယံ ဘဂဝတိ မေတ္တစိတ္တော, တဿ အဒေါသော ကုသလမူလံ. ယံ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတိ မာနဉ္စ နိဂ္ဂဏှာတိ, တတ္ထဿ အမောဟော ကုသလမူလံ ပါတုဘဝတိ. ယံ ဥဠာရပညံ ပဋိလဘတိ, ဣဒမဿ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသပ္ပဟာနံ. ယံ တထာယေဝ သံဝရော ဟောတိ, ဣဒမဿ သညာဝိပလ္လာသပ္ပဟာနံ. ယံ မနဿ ပသာဒနံ, ဣဒမဿ စိတ္တဝိပလ္လာသပ္ပဟာနန္တိ အကုသလဝိပလ္လာသာနံ ဝိက္ခမ္ဘနံ ပဟာနံ ပစ္စယော. တီဏိ ကုသလမူလာနိ ယော အနာဝိလစိတ္တသင်္ကပ္ပော, သော တဿ မနသိကာရောတိ ဝုစ္စတိ. ယံ ကိလေသေဟိ ဝိက္ခမ္ဘနံ ဣတိ ဝိပလ္လာသာ စ အာရမ္မဏာ သပ္ပစ္စယတာယ ပစ္စယော ကုသလမူလာနိ စ သန္ဒိဿယတာယ ပစ္စယော, သော စ မနသိကာရော ဟေတုနာ ဣမိနာ ပစ္စယေန စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ. တတ္ထ ယံ သသတ္ထာရမ္မဏံ စိတ္တံ ပဝတ္တံ အယံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ. ယမ္ပိ ဘဂဝတော ဂုဏေ မနသိ ကရောတိ, အယမဿ ဓမ္မာနုဿတိ. တတ္ထ သတိသမ္ပဇညံ ဟေတု, အယဉ္စ ပစ္စယော. ဝါစာ ပညာ ဟေတု ဝိတက္ကဝိစာရာ ပစ္စယော. ကာယသင်္ခါရာ ကမ္မဿ အဘိသင်္ခါရော နာမ ဟေတု ဝါ အပ္ပစ္စယော သုခဝေဒနီယဿ ကမ္မဿ ဥပစယော ဟေတုကာ ကမ္မဿ ပစ္စယော. Trang bị cú. Đức Thế Tôn cùng với năm trăm vị Tỳ khưu Tăng đi vào thành Vương Xá. Ở đó, một người phục vụ Đức Thế Tôn, sự trong sạch của người ấy sanh khởi, cũng là người có thiện căn, hành vi tốt trong quá khứ. Người ấy nói với những người khác, nói lời này: “Thật là lợi ích cho những người mà nhà của họ Đức Thế Tôn đi vào. Nếu Ngài cũng vào nhà của chúng ta, chúng ta cũng sẽ có được sự trong sạch đối với Đức Thế Tôn.” Hướng về nơi Đức Thế Tôn, người ấy chắp tay và nói: “Nam mô Đức Thế Tôn, nam mô Đức Thế Tôn,” rồi với tâm không sân hận, đứng một bên. Ngay sau đó, Đức Thế Tôn thuyết kinh này: “Các pháp lấy ý làm đầu.” Tất cả kinh mà người ấy nói với người khác như vậy, đó là khẩu nghiệp. Việc chắp tay, đó là thân nghiệp. Sự trong sạch của ý, đó là ý nghiệp. Ở đây, việc người ấy tuyên bố, nói lên phẩm hạnh cho người khác: “Những ai mà Đức Thế Tôn đi vào nhà của họ...” Tất cả (hành động) của người ấy có vô tham làm thiện căn. Việc có tâm từ đối với Đức Thế Tôn, (hành động) của người ấy có vô sân làm thiện căn. Việc chắp tay và chế ngự ngã mạn, ở đó vô si làm thiện căn của người ấy hiện khởi. Việc người ấy đạt được trí tuệ cao thượng, đây là sự đoạn trừ kiến điên đảo của người ấy. Việc có sự thu thúc như vậy, đây là sự đoạn trừ tưởng điên đảo của người ấy. Việc làm cho ý trong sạch, đây là sự đoạn trừ tâm điên đảo của người ấy. Sự trấn áp, đoạn trừ các điên đảo bất thiện là duyên. Ba thiện căn, sự suy tư của tâm không vẩn đục, đó được gọi là tác ý của người ấy. Sự trấn áp các phiền não, các điên đảo này là duyên do có đối tượng làm duyên, và các thiện căn là duyên do sự hiển hiện. Và tác ý ấy, do nhân này, do duyên này, tâm đã sanh khởi. Ở đây, tâm nào đã khởi lên lấy Bậc Đạo Sư làm đối tượng, đây là niệm Phật. Việc người ấy tác ý đến các ân đức của Đức Thế Tôn, đây là niệm Pháp của người ấy. Ở đây, chánh niệm và tỉnh giác là nhân, và đây cũng là duyên. Lời nói, trí tuệ là nhân; tầm và tứ là duyên. Thân hành, sự cố ý tạo tác của nghiệp được gọi là nhân hoặc không phải duyên. Sự tích tập của nghiệp có thọ lạc là nhân, (sự tích tập) của nghiệp là duyên. ၈၆. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော ဟာရော? မနသာယေဝ ပသန္နေန သတောယေဝေတ္ထ ပသန္နော အပိ စ စိတ္တဝေါဒါနာ သတ္တာ ဝိမုစ္စန္တီတိ တေန သတ္တာ စိတ္တပုဗ္ဗင်္ဂမာ စိတ္တေန ပသန္နေန စေတနာပိ တတ္ထ စိတ္တဘူတာ ဘဝန္တီတိ ပဋိဃာ အယံ စေတနာနံ ပသာဒေန ကာယော စဿ ပသာဒေါ, သော စ အာရဘတိ ပသာဒေန ပသန္နော သညာနန္တိ စဿ အဝိပရီတာ, သော ပဉ္စဝိဓော ဝိက္ခမ္ဘနာ, ကာယပဿမ္ဘနာယေဝါ ပသာဒေါ စိတ္တသိတော စိတ္တံ ပန ပုဗ္ဗံယေဝ ပသန္နံ. အယံ သမာရောပနာ. ဧဝံ ပဉ္စန္နမ္ပိ ပသာဒေါ. တတော နံ သုခမနွေတီတိ ကတမံ ဘဂဝါ နိဒ္ဒိသတိ? န ဟိ အတ္တသစ္စံ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကော အနွေတိ. တဿ ဥပါယော အနုဂစ္ဆတိ ယဒါ သိတပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတေ [Pg.280] သောမနဿံ အဝိပ္ပဋိသာရောပိ အနွေတိ. အယံ သမာရောပနော ဟာရော. 86. Trong ấy, samāropana hāra là gì? Chỉ với tâm trong sáng, chỉ với chánh niệm, ở đây có sự trong sạch. Và lại nữa, do tâm thanh tịnh, chúng sanh được giải thoát. Do đó, chúng sanh có tâm dẫn đầu. Với tâm trong sáng, tư cũng trở thành tâm ở đó. Do sự trong sạch của các tư, thân này của người ấy cũng trong sạch từ sự sân hận. Và người ấy nỗ lực với sự trong sạch. Sự trong sạch là tưởng, và tưởng của người ấy không sai lệch. Sự trong sạch ấy có năm loại: sự trấn áp, sự khinh an của thân, sự trong sạch nương vào tâm, còn tâm thì đã trong sạch từ trước. Đây là samāropanā. Như vậy là sự trong sạch của cả năm. ‘Do đó, lạc đi theo sau’ – Đức Thế Tôn chỉ điều gì? Không phải là tự ngã đế. Quả của nghiệp ấy đi theo sau. Phương tiện của nghiệp ấy đi theo sau. Khi do nhân duyên mỉm cười mà hỷ sanh khởi, sự không hối hận cũng đi theo sau. Đây là samāropana hāra. မဟာနာမ သက္ကဿ သုတ္တံ. တသ္မိံ စေ သမယေ အဿတော အသမ္ပဇာနော ကာလံ ကရေယျ ကာမေ ဘဝတိ. အဿတော အဘိသမာဟာရော ယော မာ ဘာယိ, မဟာနာမ, ယံ တံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ သဒ္ဓါပရိဘာဝိတံ သီလပရိဘာဝိတံ သုတစာဂပရိဘာဝိတန္တိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. စာဂေန စ ပညာယ စ ကိံ ဒဿေတိ? ယာ သဒ္ဓါ, သာ စေတသော ပသာဒေါ. ယာ အနာဝိလသင်္ကပ္ပိတာ, သာ သဒ္ဓါ. ကိံ ကာရဏာ? အနာဝိလလက္ခဏာ. အနာဝိလလက္ခဏာ ဟိ သဒ္ဓါ. အပရေ အာဟု ဂုဏပရိသုဒ္ဓိနိဋ္ဌာဂမနလက္ခဏာ, ယဉ္စ အပရေ ဝါ ဝစနပဋိဂ္ဂဟလက္ခဏာ သဒ္ဓါ. အပရော ပရိယာယော အတ္တာနံ ယဒိ ဧဝံ ဩကပ္ပေတိ ‘‘နာဟံ ကိဉ္စိ ဇာနာမီတိ ဧသာ အဟံ တတ္ထ အနုညတ္တာ အနညတာ’’တိ. အယံ သဒ္ဓါတိ. အပရော ပရိယာယော ဧကသဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ အာဒီနဝါနုပဿနာ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာတိ. တေန စ ပဒိဋ္ဌံ ဘဝတိ ယထာ ဂမ္ဘီရေ ဥဒပါနေ ဥဒကံ စက္ခုနာ ပဿတိ န စ ကာယေန အဘိသမ္ဘုနာတိ. ဧဝမဿ အရိယာ နိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ဒိဋ္ဌိ ဘဝတိ, န စ သစ္ဆိကတာ. အယံ ဝုစ္စတိ သဒ္ဓါ. သာ စ လောကိကာ. အပရော ပရိယာယော ခမတိ ပုထုဇ္ဇနဘူတဿ ဝီသတိ စာတိ ကော သက္ကာယာဓီနာ န နိဝေသော. န ဧတံ ဧကန္တိ နယသညာ ယထာဘူတံ ဒိဋ္ဌိယာ တု ခလု မုဒူဟိ ပဉ္စဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ ဒဿနမဂ္ဂေန ပဟီနာ ဘဝန္တိ. ဒိဋ္ဌေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ, အယံ သဒ္ဓါ. Kinh Mahānāma người Thích Ca. Nếu vào lúc ấy, người ấy chết trong trạng thái thất niệm, không tỉnh giác, thì sanh vào cõi Dục. Người thất niệm có sự nỗ lực nào, chớ sợ hãi, này Mahānāma, tâm ấy của ông đã được huân tập lâu ngày bởi tín, được huân tập bởi giới, được huân tập bởi văn và thí xả, nên được trình bày rộng rãi. Do thí xả và trí tuệ, điều gì được chỉ ra? Tín nào, đó là sự trong sạch của tâm. Sự không có ý định khuấy động nào, đó là tín. Vì lý do gì? Vì có đặc tính không khuấy động. Vì tín có đặc tính không khuấy động. Những người khác nói: có đặc tính đi đến sự hoàn tất của sự thanh tịnh về phẩm chất, và những người khác lại nói: tín có đặc tính tiếp nhận lời nói. Một phương pháp khác: nếu người ấy tự mình tin tưởng như vầy: ‘Tôi không biết gì cả, tôi ở đây được cho phép, không phải là người khác.’ Đây là tín. Một phương pháp khác: sự quán xét nguy hiểm trong sáu mươi mốt tà kiến là vô thường, khổ, vô ngã. Do đó, điều ấy được thấy, giống như trong giếng sâu, người ta thấy nước bằng mắt nhưng không thể chạm tới bằng thân. Cũng vậy, đối với người ấy, có kiến do sự kham nhẫn quán xét các pháp bậc Thánh, nhưng không có sự chứng ngộ. Đây được gọi là tín. Và tín ấy là thế gian. Một phương pháp khác: người phàm phu chấp nhận hai mươi loại, vậy sự không chấp thủ nào phụ thuộc vào thân kiến? Đây không phải là một, đó là nhận thức về phương pháp. Theo như thật, tà kiến chắc chắn được đoạn trừ bởi năm căn mềm yếu và bởi đạo kiến. Và các phiền não cùng loại với tà kiến, đây là tín. သောတာပတ္တင်္ဂမဒုက္ခာယံ ဘူမိယံ ပရိပုဏ္ဏာ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံယေဝ ဘူမိယံ သေက္ခသီလံ အရိယာ ဓာရန္တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံယေဝ ဘူမိယံ မုဒုပညာ ပညိန္ဒြိယန္တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံယေဝ ဘူမိယံ ခန္ဓေဟိ အနတ္ထိကတာ, အယံ စာဂေါ. တသ္မာ သဒ္ဓါ စာဂါဓိဋ္ဌာနေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. ယတိကေန ဘိယျော မနေန သာ ဟိဿ ဝိပရီတာ ဒိဋ္ဌိကာ အဿဒ္ဓါ, သာ နယနဥပဓီသု ပမတ္တာ သမာဒိန္နာ. တတ္ထ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ယော ကာမံ ပရိဝိဿန္တိ ဣတိ သန္တပါပပဋိနိဿဂ္ဂါ န စာဂါဓိဋ္ဌာနံ ပညိန္ဒြိယေန ပညာဓိဋ္ဌာနံ, သီလေန ဥပသမာဓိဋ္ဌာနံ. ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ သီလံ ပရိဘာဝယန္တိ သဒ္ဓါ သီလံ စာဂေါ စ ပညာတိ. တတ္ထ သဒ္ဓါယ ဩဃံ တရတိ. ယံ သီလံ, အယံ အပ္ပမာဒေါ. ယော စာဂေါ, ဣဒံ ပညာယ ကမ္မံ. ယာ ပညာ, ဣဒံ ပညိန္ဒြိယံ, တတ္ထ ယံ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ. တံ တီသု အဝေစ္စပ္ပသာဒေသု. ယံ သီလံ, တံ သဒ္ဓိန္ဒြိယေသု. ယော စာဂေါ, သော စတူသု [Pg.281] ဈာနေသု. ယာ ပညာ, သာ သစ္စေသု, သတိ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ. တဿ သေက္ခဿ ဘဒ္ဒိကာ ဘတိ, ဘဒ္ဒိကော အဘိသမ္ပရာယော. တဿ သမ္မုဋ္ဌဿတိကဿ သီလံ ကရောန္တဿ န ကာယသမ္မုဋ္ဌဿတိတာယ တာနိ ဝါ ဣန္ဒြိယာနိ တံ ဝါ ကုသလမူလံ ကမ္မဝိပါကံ ဘဝတိ. တဿ တိကဿ အတ္ထနိဒ္ဒေသော. တတ္ထ သဒ္ဓါ သီလံ စာဂေါ ပညာ စတ္တာရော ဓမ္မာ. ယာ သဒ္ဓါ ယာ စ ပညာ, ဣဒံ မနောသုစရိတံ. ယံ သီလံ, ဣဒံ ကာယိကံ ဝါစသိကံ သုစရိတံ. ယော စာဂေါ, ဣဒံ စေတသိကံ အလောဘော သုစရိတံ. ဣတိ စိတ္တေ ဂဟိတေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဂဟိတာ ဘဝန္တိ. ဣမေဟိ ဓမ္မေဟိ သုစရိတံ ဣဒံ ဒုက္ခဉ္စ အရိယသစ္စံ ပဒဋ္ဌာနံ မဂ္ဂဿ. Yếu tố của bậc Dự lưu được gọi là viên mãn trong cảnh giới không khổ. Trong chính cảnh giới ấy, các bậc Thánh được gọi là giữ gìn giới của bậc hữu học. Trong chính cảnh giới ấy, trí tuệ mềm yếu được gọi là tuệ quyền. Trong chính cảnh giới ấy, có sự không quan tâm đến các uẩn, đây là sự thí xả. Do đó, tín nên được chỉ ra với nền tảng là sự thí xả. Với tâm của người tu sĩ càng lúc càng sai lệch, tà kiến và vô tín của người ấy, do buông lung trong các căn cứ của phương pháp, đã được chấp thủ. Ở đây, tín quyền là người nào sẽ hưởng thụ dục lạc, như vậy, do từ bỏ các ác pháp hiện hữu, không phải là nền tảng thí xả. Với tuệ quyền là nền tảng trí tuệ, với giới là nền tảng an tịnh. Bốn pháp này: tín, giới, thí xả và trí tuệ, làm cho giới phát triển. Ở đây, người ấy vượt qua bộc lưu bằng tín. Giới nào, đây là sự không buông lung. Sự thí xả nào, đây là nghiệp của trí tuệ. Trí tuệ nào, đây là tuệ quyền. Ở đây, tín quyền nào, đó là ở trong ba sự bất động tịnh tín. Giới nào, đó là ở trong các tín quyền. Sự thí xả nào, đó là ở trong bốn thiền. Trí tuệ nào, đó là ở trong các đế, niệm đi đến khắp nơi. Đối với bậc hữu học ấy, có hành trang tốt đẹp, có cảnh giới sau tốt đẹp. Đối với người thất niệm khi đang giữ giới, do sự thất niệm nơi thân, các căn ấy hoặc căn bản thiện ấy không trở thành quả của nghiệp. Sự giải thích ý nghĩa của bộ ba ấy. Ở đây, tín, giới, thí xả, trí tuệ là bốn pháp. Tín nào và trí tuệ nào, đây là ý thiện hành. Giới nào, đây là thân thiện hành và khẩu thiện hành. Sự thí xả nào, đây là tâm sở vô tham, là thiện hành. Như vậy, khi tâm được nắm bắt, năm uẩn được nắm bắt. Bởi các pháp này, có thiện hành, đây là khổ thánh đế và là nền tảng của đạo. ၈၇. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရော? ယာ စ သဒ္ဓါ ယဉ္စ သီလံ. တံ ကိဿ ကရောတိ? ယာ သဒ္ဓါ တာယ ဘဂဝန္တံ အနုဿရတိ မတ္တေနပိ ဟတ္ထိနာ သမာဂတာ, အဿ ဘော ကုက္ကုရာ သဗ္ဗံ သီလေန နပ္ပဋိပဇ္ဇတိ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ဌာနံ ဝိသာရဒေါ ဘဝတီတိ အဝိပ္ပဋိသာရီ ပညာ ယဿ ပညတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတိ. တဿ အခဏ္ဍဿ သီလံ ယံ န ပစ္ဆိ တဿံ မောဟဿ အကုသလစိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသဟဂတံ ဝါ, အယံ ဝိစယော ဟာရော. ဓမ္မဝါဒိနော ဘဒ္ဒိကာရာတိ ဘဝိဿတိ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ. 87. Trong ấy, vicaya hāra là gì? Tín nào và giới nào. Điều đó làm gì? Tín nào, do tín ấy, người ấy niệm tưởng đến Đức Thế Tôn, dù gặp phải voi say. Này các bạn, loài chó không thực hành tất cả bằng giới, bằng thân hay bằng lời. Người ấy trở nên dũng cảm ở một nơi, do đó, người không hối hận, trí tuệ thiết lập sự quy định cho người ấy. Đối với người có giới không bị phá vỡ, giới nào không bị cắt đứt, trong sự si mê của người ấy, tâm bất thiện sanh khởi, hoặc đi kèm với tà kiến. Đây là vicaya hāra. Người nói pháp sẽ là người làm điều tốt lành, có sự hợp lý này. တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော ဟာရော? ယမိဒံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ပရိဘာဝိတံ သဒ္ဓါယ သီလေန စာဂေန ပညာယ သမာဓိနာ ပဌမဇ္ဈာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယာ သဒ္ဓါ အဿ အနာဝိလသင်္ကပ္ပော, တံ ဒုတိယဇ္ဈာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. တီဏိ စ အဝေစ္စပ္ပသာဒါ ယံ သီလံ, တံ အရိယကန္တံ, တံ သီလက္ခန္ဓဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယာ ပညာ, သာ ပညာက္ခန္ဓဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣမေ စ ဓမ္မာ ဣဒဉ္စ စိတ္တံ ဧကောဒိဘူတသမာဓိဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သဒ္ဓါ သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. စာဂေါ သမာဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပညာ ပညိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သဒ္ဓါ စ ပညာ စ ဝိပဿနာ ပဒဋ္ဌာနံ. သီလဉ္စ စာဂေါ စ သမထဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သဒ္ဓါ စ ပညာ စ အဝိဇ္ဇာ ဝိရာဂါယ ပညာဝိမုတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. သီလဉ္စ စာဂေါ စ ရာဂဝိရာဂါယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. Trong ấy, padaṭṭhānahāra là gì? Tâm nào đã được tu tập trong thời gian dài với tín, giới, thí, tuệ, định, (tâm ấy) là nền tảng của sơ thiền. Tín nào là tầm không bị vẩn đục, tín ấy là nền tảng của nhị thiền. Và giới nào là sự tịnh tín bất động trong ba ngôi báu, giới ấy được các bậc Thánh ưa thích, giới ấy là nền tảng của giới uẩn. Tuệ nào, tuệ ấy là nền tảng của tuệ uẩn. Các pháp này và tâm này là nền tảng của định nhất tâm. Tín là nền tảng của tín quyền. Thí là nền tảng của định quyền. Tuệ là nền tảng của tuệ quyền. Tín và tuệ là nền tảng của minh sát. Giới và thí là nền tảng của chỉ. Tín và tuệ là nền tảng cho tuệ giải thoát, sự ly tham khỏi vô minh. Giới và thí là nền tảng cho tâm giải thoát, sự ly tham khỏi tham ái. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? ဝိညာဏေ ဝုတ္တေ သဒ္ဓါသတိဘာဝိတေ သဗ္ဗေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. သဒ္ဓါယ ဘဏိတာယ သဗ္ဗာနိ သတ္တ ဓနာနိ ဘဏိတာနိ ဟောန္တိ သဒ္ဓါဓနံ…ပေ… သီလက္ခန္ဓေ ဝုတ္တေ သမာဓိက္ခန္ဓော စ ပညာက္ခန္ဓော စ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. ယံ တံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ပရိဘာဝိတံ ပစ္ဆိမကေ [Pg.282] ကာလေ န တဒနုပရိဝတ္တိ ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. တတ္ထ သညာပိ တဒနုပရိဝတ္တိနီ ဘဝတိ. ယေပိ တဇ္ဇာတိကာ ဓမ္မာ, တေပိ တဒနုပရိဝတ္တိနော ဘဝန္တိ. ရူပသညာ ရူပသဉ္စေတနာနုပဿနမနသိကာရော ဧဝံ ဆန္နံ အာယတနာနံ ဝိညာဏကာယေ, အယံ လက္ခဏော ဟာရော. Trong ấy, lakkhaṇahāra là gì? Khi thức được nói đến, khi tín và niệm được tu tập, tất cả năm uẩn được xem là đã được nói đến. Khi tín được nói đến, tất cả bảy thánh tài được xem là đã được nói đến: tín tài...v.v... Khi giới uẩn được nói đến, định uẩn và tuệ uẩn được xem là đã được nói đến. Tâm nào đã được tu tập trong thời gian dài, không có trường hợp vào thời điểm sau cùng nó sẽ không tương ứng theo (tâm ấy). Trong đó, tưởng cũng tương ứng theo (tâm ấy). Các pháp nào cùng loại với tâm ấy, các pháp ấy cũng tương ứng theo (tâm ấy). Sắc tưởng, sắc tư, sự tùy quán tác ý, như vậy trong thân thức của sáu xứ. Đây là lakkhaṇahāra. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣဓ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ဘဒ္ဒိကံ ဘတိံ အာကင်္ခေယျ ဘဒ္ဒိကဉ္စ အဘိသမ္ပရာယံ, တေ သဒ္ဓံ သီလံ စာဂံ ပညဉ္စ မနသိ ကရိဿန္တိ, အယံ အဓိပ္ပာယော. ယေ စညေပိ သတ္တာ တထာဂတဿ သမ္မုခံ န ပဋိယုဇ္ဈန္တေ, ဣမံ ဓမ္မံ သောတာ အဝိပ္ပဋိသာရတော ကာလံ ကရိဿန္တီတိ, အယံ အဓိပ္ပာယော. Trong ấy, catubyūhahāra là gì? Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai mong muốn tư lương tốt đẹp và đời sau tốt đẹp, họ sẽ tác ý đến tín, giới, thí, và tuệ; đây là chủ ý. Và những chúng sanh khác không gặp được Đức Như Lai, những người nghe pháp này sẽ mệnh chung không hối tiếc; đây là chủ ý. ၈၈. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? ဣဒမ္ပိ စတ္တာရော ဓမ္မာ သဒ္ဓါ စ ပညာ စ အဿဒ္ဓိယဉ္စ အဝိဇ္ဇဉ္စ ဟနန္တိ. သီလဉ္စ စာဂေါ စ တဏှာ စ ဒေါသဉ္စ ဟနန္တိ. တဿ ဒွေ မူလာနိ ပဟီယန္တိ. ဒုက္ခံ နိဝတ္တေတိ အပ္ပဟီနဘူမိယဉ္စ ဒွိမူလာနိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ. ဒွေ အရိယသစ္စာနိ သမထော စ ဝိပဿနာ စ. ဒွိန္နံ မူလာနံ ပဟာနံ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ နိရောဓော စ မဂ္ဂေါ စ. အယံ အာဝဋ္ဋော ဟာရော. 88. Trong ấy, āvaṭṭahāra là gì? Ở đây cũng vậy, bốn pháp: tín và tuệ diệt trừ vô tín và vô minh; giới và thí diệt trừ tham ái và sân hận. Hai căn nguyên của vị ấy được đoạn trừ. (Vị ấy) làm cho khổ chấm dứt. Và trong cảnh giới chưa đoạn trừ có hai căn nguyên và năm uẩn. Hai thánh đế là chỉ và quán. Sự đoạn trừ hai căn nguyên. Hai đế này là diệt và đạo. Đây là āvaṭṭahāra. တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိ? ယံ တံ စိတ္တံ သဒ္ဓါပရိဘာဝိတံ…ပေ… သစေ ပုထုဇ္ဇနဿ တဿပိ ဘဒ္ဒိကာ ဘတိ ဘဝိဿတီတိ န ဧကံသေန တဿ ကမ္မံ ဒိဋ္ဌေယေဝ ဓမ္မေ ဝိပါကန္တိ ပစ္စေဿတိ, အပရမှိ ဝါ ပရိယာယေ ဘဝိဿတိ. ယံ ဝါ အတီတံ ဝိပါကာယ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ, တပ္ပစ္စယာနိ စေတာနိ, ယေ ယထာ မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂေ ‘‘တေနာယံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏိယော နိဒ္ဒေသော ဓမ္မစာရိနော ယာ ဘဒ္ဒိကာ ဘတီ’’တိ. Trong ấy, vibhattihāra là gì? Tâm nào được tu tập với tín...v.v... Nếu phàm nhân ấy cũng sẽ có tư lương tốt đẹp, người ấy sẽ không tin một cách chắc chắn rằng nghiệp của mình trổ quả ngay trong hiện tại, mà (tin rằng) nó sẽ xảy ra trong đời sau. Hoặc nghiệp quá khứ nào đã hiện khởi để trổ quả, những quả này có nghiệp ấy làm duyên, như đã được nói trong kinh Đại Phân Biệt Nghiệp: 'Do đó, lời chỉ dẫn này 'tư lương tốt đẹp của người hành pháp' cần được giải thích bằng cách phân tích'. တတ္ထ ကတမာ ပရိဝတ္တနာ? အဿဒ္ဓိယံ ဒုဿီလျံ ယံ မစ္ဆေရံ ဒုပ္ပညံ စ ယဉ္စ ပဋိပက္ခေန ပဟီနာ ဘဝန္တိ, အယံ ပရိဝတ္တနာ. Trong ấy, parivattanāhāra là gì? Vô tín, ác giới, sự keo kiệt nào, và sự vô trí nào, (tất cả) được đoạn trừ bởi các pháp đối trị, đây là parivattanāhāra. တတ္ထ ကတမံ ဝေဝစနံ? ယံ တံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ မနောဝိညာဏံ…ပေ… ယံ သဒ္ဓါဗလံ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ယံ သီလံ တံ သုစရိတံ, သံယမော နိယမော ဒမော ခန္ဓတာ ဣမာနိ တဿ ဝေဝစနာနိ. ယော စာဂေါ သော ပဋိနိဿဂ္ဂေါ အလောဘော ဝေါသဂ္ဂေါ စာဂေါယိဋ္ဌာနံ. ယာ ပညာ သာ ပညတ္တာ ပညပ္ပဘာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ. Trong ấy, vevacanahāra là gì? Tâm nào được tu tập trong thời gian dài, (từ đồng nghĩa của) tâm là ý thức...v.v... Tín lực nào, tín quyền nào, giới nào, giới ấy là thiện hạnh, sự phòng hộ, sự chế ngự, sự điều phục, bản chất của uẩn, đây là những từ đồng nghĩa của nó. Sự xả thí nào, sự xả thí ấy là sự từ bỏ, vô tham, sự buông bỏ, sự xả thí, sự cúng dường. Tuệ nào, tuệ ấy là sự hiểu biết, ánh sáng trí tuệ, tuệ quyền, tuệ lực. တတ္ထ [Pg.283] ကတမာ ပညတ္တိ? ယံ တံ စိတ္တံ ဗီဇံ ပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ပရိဘာဝနာ ဝါသနာ ပညတ္တိယာ ပညတ္တိ. သဒ္ဓါ ပသာဒပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. သီလံ သုစရိတပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. စာဂေါ ပုညကိရိယပညတ္တိယာ ပညတ္တော. ပညာ ဝီမံသပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. ဣမေ တယော ဓမ္မာ သဒ္ဓါ သီလံ စာဂေါ ပညဝတော ပါရိသုဒ္ဓိံ ဂစ္ဆန္တိ. Trong ấy, paññattihāra là gì? Tâm nào là hạt giống, được chế định bởi sự chế định. Sự tu tập được chế định bởi sự chế định về tập quán. Tín được chế định bởi sự chế định về tịnh tín. Giới được chế định bởi sự chế định về thiện hạnh. Thí được chế định bởi sự chế định về việc làm phước. Tuệ được chế định bởi sự chế định về sự thẩm sát. Ba pháp này: tín, giới, thí, đối với người có trí tuệ, chúng đi đến sự thanh tịnh. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? ယံ စိတ္တံ, တံ ခန္ဓေသု ဝိညာဏက္ခန္ဓော, ဓာတူသု မနောဝိညာဏဓာတု, အာယတနေသု မနာယတနံ. ယေ စတ္တာရော ဓမ္မာ, တေ ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓေ ပရိယာပန္နာ…ပေ… ဓာတူသု အာယတနေသု. Trong ấy, otaraṇahāra là gì? Tâm nào, tâm ấy trong các uẩn là thức uẩn, trong các giới là ý thức giới, trong các xứ là ý xứ. Bốn pháp nào, các pháp ấy trong các uẩn được bao gồm trong hành uẩn...v.v... trong các giới (được bao gồm trong pháp giới) và trong các xứ (được bao gồm trong pháp xứ). တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ဣဒံ ဘဂဝတော ဘာသိတံ မဟာနာမေန သက္ကေန ပုစ္ဆိတေန သဗ္ဗံ တံ နိယုတ္တံ. Điều này được Đức Thế Tôn thuyết giảng do Mahānāma dòng Thích Ca hỏi, tất cả điều đó đều hợp lý. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော? ဣဒံ စိတ္တံ ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တံ အကုသလေဟိ စိတ္တေဟိ အပရိဘာဝိတေဟိ ပရိဘာဝိတန္တိ ယာနိ ပုန ပရိဘာဝိတာနိ အညေသမ္ပိ တတ္ထ ဥပါဒါယ ပညတ္တံ သဗ္ဗေပိမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ. ဘဒ္ဒိကာ ဘတီတိ ကာမဘောဂိနော တေဝ ရူပဓာတု အရူပဓာတု မနုဿာတိ သဗ္ဗာ ဘဒ္ဒိကာ ဘတိ တဒေဝ ကထာယ ပညတ္တံ, အယံ ပညတ္တိ. Trong ấy, adhiṭṭhānahāra là gì? Tâm này được chế định là có sự khác biệt, (tâm) đã được tu tập so với các tâm bất thiện chưa được tu tập. Những tâm nào lại được tu tập, cũng được chế định dựa vào các pháp khác ở đó. Tất cả bốn pháp này được chế định là một thể thống nhất. 'Tư lương tốt đẹp' là: những người hưởng thụ dục lạc, cõi sắc, cõi vô sắc, cõi người, tất cả đều là tư lương tốt đẹp; chính điều đó được chế định bởi lời nói. Đây là sự chế định. တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? စိတ္တဿ ဣန္ဒြိယာနိ ပစ္စယော အာဓိပတေယျပစ္စယတာယ မနသိကာရော. ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော. သဒ္ဓါယ လောကိကာ ပညာ ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော. ယောနိသော စ မနသိကာရော ပစ္စယော. သီလဿ ပတိရူပဒေသဝါသော ပစ္စယော. အတ္တသမ္မာပဏိဓာနဉ္စ ဟေတု. စာဂဿ အလောဘော ဟေတု. အဝိပ္ပဋိသာရော စ ဟေတုပစ္စယော. ပညာ ပရတော စ ဃောသော အဇ္ဈတ္တဉ္စ ယောနိသော မနသိကာရော ဟေတုပစ္စယော စ. Trong ấy, Parikkhāra là gì? Các căn là duyên của tâm do là chủ duyên, tác ý là duyên do là nhân duyên. Trí tuệ hiệp thế là duyên của tín do là nhân duyên. Và như lý tác ý là duyên. Trú ở nơi thích hợp là duyên của giới. Và sự hướng tâm đúng đắn là nhân. Vô tham là nhân của sự xả thí. Và sự không hối hận là nhân duyên. Trí tuệ, tiếng nói từ người khác, và như lý tác ý bên trong cũng là nhân duyên. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော? ယံ တံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ပရိဘာဝိတန္တိ စေတသိကာပိ. ဧတ္ထ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ပရိဘာဝိတာ ဘဒ္ဒိကာ တေ ဘတိ ဘဝိဿတိ, ဘဒ္ဒိကာ ဥပပတ္တိကော အဘိသမ္ပရာယော. ဣတိ ယေ ကေစိ မနုဿကာ ဥပဘောဂပရိဘောဂါ သဗ္ဗေ ဘဒ္ဒိကာ ဘတိယေဝ, အယံ သမာရောပနော. Trong ấy, Samāropana là gì? Tâm nào được tu tập trong thời gian dài, các tâm sở cũng vậy. Ở đây, khi tất cả các pháp được tu tập, chúng sẽ là lương thực tốt đẹp cho ngươi, sự tái sanh và đời sau sẽ tốt đẹp. Như vậy, bất cứ vật dụng và đồ dùng nào của con người, tất cả đều là lương thực tốt đẹp. Đây là Samāropana. ၈၉. ဥဒ္ဓံ [Pg.284] အဓော သဗ္ဗဓိ ဝီတရာဂေါတိ ဂါထာ. တတ္ထ ကိံ ဥဒ္ဓံ နာမ? ယံ ဣတော ဥဒ္ဓံ ဘဝိဿတိ အနာဂါမီ, ဣဒံ ဥဒ္ဓံ. အဓော နာမ ယမတိက္ကန္တမတီတံ, ဣဒမဝေါစ အပဒါနတန္တိ ဥဒ္ဓံ. တတ္ထ အတီတေန သဿတဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗန္တာကပ္ပိကာနံ အပရန္တဒိဋ္ဌိ ကေသဉ္စိ, ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိံ ယံ ဝုတ္တကပ္ပိကာနံ ဣမာ စေဝ ဒိဋ္ဌိယော ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စ သဿတဒိဋ္ဌိ စ. တတ္ထာယံ သဿတဒိဋ္ဌိ ဣမာနိ ပန္နရသ ပဒါနိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ သဿတံ ဘဇန္တိ. ရူပဝန္တံ မေ အတ္တာ, အတ္တနိ မေ ရူပံ, ရူပံ မေ အတ္တာတိ ယဒုစ္စတေ ပညံ ပရိဒဟန္တိ. ယာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ သာ ပဉ္စသတာနိ ဥစ္ဆေဒံ ဘဇန္တိ. တေ ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’န္တိ ပဿန္တိ, ရူပံ မေ အတ္တာတိ တထာရူပါ စတုဗ္ဗိဓာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဥစ္ဆေဒေန စ သဿတေန စ. ဧဝံ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု ဝီသတိဝတ္ထုကာယ ဒိဋ္ဌိယာ ပန္နရသ ပဒါနိ ပုဗ္ဗန္တံ ဘဇန္တိ. သဿတဒိဋ္ဌိယာ ပဉ္စ ပဒါနိ အပရန္တံ ဘဇန္တိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယာ. တတ္ထ ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ ပဿန္တာ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, သော ဥစ္ဆေဒဝါဒီ ရူပဝန္တဉ္စ အတ္တာနံ, အတ္တနိ စ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာတိ သော ပဿတိ စာတိ ဣတိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စ, အတ္တတော ပဋိဿရတိ သဿတဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗန္တတော စ ပဋိဿရတိ. ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ န သမနုပဿတိ. တဿ ဒိဋ္ဌာသဝါ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ယော တီသု အဒ္ဓါသု ပုဗ္ဗန္တေ စ အပရန္တေ စ တေန တေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာနေန ဥဒ္ဓံ အဓော သဗ္ဗဓိ ဝီတရာဂေါ ‘‘အဟမသ္မီ’’တိ န အနုပဿတီတိ ဣမိနာ ဒွါရေန ဣမိနာ ပယောဂေန ဣမိနာ ဥပါယေန ဣဒံ ဒဿနဘူမိ စ သောတာပတ္တိဖလဉ္စ သော အရိယော ပယောဂေါ အနဘာဝံဂတေန သံသာရေန အပုနဗ္ဘဝါတိ ယော ကောစိ အရိယော ပယောဂေါ ပုနဗ္ဘဝါယ မုဒူနိ ဝါ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ မဇ္ဈာနိ အဓိမတ္တာနိ ဝါ သဗ္ဗံ အပုနဗ္ဘဝပ္ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ. အဟန္တိ ဒိဋ္ဌောဃော ကာမောဃော ဘဝေါဃော အဝိဇ္ဇောဃော စ ဩဓိသော. တတ္ထ ဒေသနာဟာရေန စတ္တာရိ သစ္စာနိ ပဉ္စဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သောတာပတ္တိဖလေန စ ဒွေ သစ္စာနိ မဂ္ဂေါ စ နိရောဓော စ. သက္ကာယသမုဒယေန ဒွေ သစ္စာနိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ, အယံ ဒေသနာ ဟာရော. 89. Có câu kệ: "Ly tham ở trên, dưới, và khắp nơi". Trong đó, "trên" là gì? Cái gì sẽ xảy ra ở trên, tức là vị lai, đó là "trên". "Dưới" là cái đã trôi qua, quá khứ. Điều này được nói trong Apadāna, đó là "trên". Trong đó, đối với những người suy tưởng về quá khứ, thường kiến liên quan đến quá khứ; đối với một số người là hậu biên kiến; đoạn kiến của những người suy tưởng về điều đã được nói. Chính là những tà kiến này: đoạn kiến và thường kiến. Trong đó, thường kiến này, mười lăm trường hợp thân kiến này, đi theo thường kiến. "Tự ngã của ta có sắc", "sắc ở trong tự ngã của ta", "sắc là tự ngã của ta", điều được nói này làm thiêu đốt trí tuệ. Đoạn kiến nào, năm trăm (quan điểm) đó đi theo đoạn kiến. Họ thấy rằng "sinh mạng đó là thân thể đó", "sắc là tự ngã của ta". Thân kiến có bốn loại như vậy, với đoạn kiến và thường kiến. Như vậy, trong năm uẩn, với tà kiến có hai mươi cơ sở, mười lăm trường hợp đi theo quá khứ. Với thường kiến, năm trường hợp đi theo vị lai; với đoạn kiến (cũng vậy). Trong đó, người thấy "đây là ta" thì quán sắc là tự ngã; người theo đoạn kiến đó thấy rằng "tự ngã có sắc", "sắc ở trong tự ngã", hoặc "tự ngã ở trong sắc". Như vậy, đoạn kiến nhớ lại từ tự ngã, và thường kiến nhớ lại từ quá khứ. Người không quán rằng "đây là ta", các lậu hoặc về tà kiến của người ấy được đoạn trừ. Người nào trong ba thời, ở quá khứ và vị lai, theo cách đã chỉ ra, ly tham ở trên, dưới, và khắp nơi, không tùy quán rằng "ta là", bằng cửa này, bằng sự nỗ lực này, bằng phương tiện này, đây là kiến địa và Tu-đà-hoàn quả. Vị Thánh ấy, với sự nỗ lực, đã đi đến chỗ không còn tồn tại, không còn tái sanh trong vòng luân hồi. Bất kỳ vị Thánh nào có nỗ lực, dù năm căn là hạ, trung, hay thượng, tất cả đều dẫn đến sự đoạn trừ việc tái sanh. "Ta là" là kiến bộc, dục bộc, hữu bộc, và vô minh bộc, có bốn phần. Trong đó, bằng Desanā hāra, bốn chân lý (được thuyết): với năm căn và Tu-đà-hoàn quả là hai chân lý: Đạo và Diệt. Với sự sanh khởi của thân kiến là hai chân lý: Khổ và Tập. Đây là Desanā hāra. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ အသမနုပဿန္တော တီဏိ ဒဿနပ္ပဟာတဗ္ဗာနိ သံယောဇနာနိ ပဇဟတိ. အယံ ဝိစယော. Trong ấy, Vicaya là gì? Người không quán rằng "đây là ta" đoạn trừ ba kiết sử cần được đoạn trừ bằng kiến đạo. Đây là Vicaya. တတ္ထ ကတမာ ယုတ္တိ? တိဝိဓာ ပုဂ္ဂလာ ကောစိ ဥဂ္ဃဋိတညူ ကောစိ ဝိပဉ္စိတညူ ကောစိ နေယျော. ဥဂ္ဃဋိတညူ တိက္ခိန္ဒြိယော စ တတော ဝိပဉ္စိတညူ မုဒိန္ဒြိယော တတော မုဒိန္ဒြိယေဟိ နေယျော. တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညူ တိက္ခိန္ဒြိယတာယ ဒဿနဘူမိမာဂမ္မ [Pg.285] သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏာတိ, ဧကဗီဇကော ဘဝတိ. အယံ ပဌမော သောတာပန္နော. ဝိပဉ္စိတညူ မုဒူဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ ဒဿနဘူမိမာဂမ္မ သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏာတိ, ကောလံကောလော စ ဟောတိ. အယံ ဒုတိယော သောတာပန္နော. တတ္ထ နေယျော ဒဿနဘူမိမာဂမ္မ သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏာတိ, သတ္တက္ခတ္တုပရမော စ ဘဝတိ. အယံ တတိယော သောတာပန္နော. Trong ấy, Yutti là gì? Có ba loại người: một số là Ugghaṭitaññū, một số là Vipañcitaññū, một số là Neyya. Ugghaṭitaññū có căn tánh lanh lợi, sau đó Vipañcitaññū có căn tánh chậm lụt, sau đó Neyya có căn tánh chậm lụt hơn. Trong đó, Ugghaṭitaññū do có căn tánh lanh lợi, dựa vào kiến địa, đạt đến Tu-đà-hoàn quả, trở thành Nhất chủng tử. Đây là vị Tu-đà-hoàn thứ nhất. Vipañcitaññū với các căn chậm lụt, dựa vào kiến địa, đạt đến Tu-đà-hoàn quả, và trở thành Gia-gia. Đây là vị Tu-đà-hoàn thứ hai. Trong đó, Neyya dựa vào kiến địa, đạt đến Tu-đà-hoàn quả, và trở thành Thất lai. Đây là vị Tu-đà-hoàn thứ ba. အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ မုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ မုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တံ ဘူမိံ သစ္ဆိကရေယျ သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနေန ဝါ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပဇဟတိ. အယံ ယုတ္တိ. Có sự hợp lý này: với các căn hạ, trung, thượng, nên chứng ngộ các địa vị hạ, trung, thượng; hoặc bằng cách đoạn trừ thân kiến, đoạn trừ các tà kiến. Đây là Yutti. တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော? တတ္ထ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ သဗ္ဗမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. သက္ကာယော နာမရူပဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နာမရူပံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ပဉ္စ ဣန္ဒြိယာနိ ရူပီနိ ရူပရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သဠာယတနံ အဟံကာရဿ ပဒဋ္ဌာနံ. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? ဒွီသု ဒိဋ္ဌီသု ပဟီနာသု တတ္ထ ဧကာ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ဥဒ္ဓံ စ အဓော စ ဝီတရာဂေါ သဗ္ဗရဇနီယေသု ဝီတရာဂေါ ဟောတိ. တဇ္ဇာ ပရဘူမိယံ, ဣဒံ ပစ္စယန္တိ ယထာဘူတံ ပဿတိ. သော သဗ္ဗပဋိစ္စသမုပ္ပာဒံ အာမသတိ. အယံ လက္ခဏော ဟာရော. Trong ấy, Padaṭṭhāna là gì? Trong đó, thân kiến là nhân gần của tất cả tà kiến. Thân kiến là nhân gần của danh sắc. Danh sắc là nhân gần của thân kiến. Năm căn có sắc là nhân gần của sắc ái. Sáu xứ là nhân gần của ngã mạn. Trong ấy, Lakkhaṇa là gì? Khi hai tà kiến được đoạn trừ, trong đó một tà kiến và các tà kiến khác được đoạn trừ. Ly tham ở trên và dưới, trở nên ly tham trong tất cả những gì đáng tham ái. Ở địa vị khác tương ứng với điều đó, vị ấy thấy như thật rằng "cái này có duyên". Vị ấy quán xét toàn bộ lý duyên khởi. Đây là Lakkhaṇa hāra. ၉၀. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ သတ္တာ ယေ နာဘိရမိဿန္တိ, တေ ဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနာယ ဝါယမိဿန္တိ. အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော. 90. Trong ấy, Catubyūha hāra là gì? Trong kinh này, ý định của Đức Thế Tôn là gì? Những chúng sanh nào hoan hỷ với giáo pháp nào, họ sẽ nỗ lực để đoạn trừ tà kiến. Đây là ý định của Đức Thế Tôn ở đây. Đây là Catubyūha hāra. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? ယာနိမာနိ မုဒူနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ တာနိ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ. သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သမူဟနန္တိ အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒေါ စ ဘာဝနာကာရေန သေက္ခာယ ဝိမုတ္တိယာ ဗလံ သဒ္ဓါ, ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ ဒိဋ္ဌိဝသေန ဗလံ သဒ္ဓါ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ အာရဘိတတ္တာ သတိန္ဒြိယံ ပဂ္ဂဟိတတ္တာ အစ္စန္တံ နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထ ယာနိ ဣန္ဒြိယာနိ, အယံ မဂ္ဂေါ သံကိလေသပ္ပဟာနံ. အယံ နိရောဓော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, ဣဒံ ဒုက္ခံ. အယံ အာဝဋ္ဋော ဟာရော. Ở đây, āvaṭṭa hāra là gì? Năm căn mềm yếu nào, chúng là năm căn thuộc hạ phần. Tham ái và sân hận bị nhổ bật lên một cách hoàn toàn. Do cách thức tu tập, đối với sự giải thoát của bậc hữu học, tín là sức mạnh. Đối với các (kiết sử) thượng phần, do năng lực của kiến, tín là sức mạnh. Do đã được khởi sự, tấn căn; do đã được nâng đỡ, niệm căn đi đến sự hoàn tất một cách tuyệt đối. Ở đây, các căn nào (có mặt), đây là đạo, là sự đoạn trừ phiền não. Đây là diệt, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai, đây là khổ. Đây là āvaṭṭa hāra. တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိ ဟာရော? ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ ယော သမနုပဿတိ, သော စ ခေါ အဓိမတ္တေန လောကိကာ ယံ ဘူမိယံ န တု အရိယေန ပယောဂေန သော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပဇဟတိ. ယံ ဝုစ္စတိ တဇ္ဇာယ ဘူမိယာ အဓိမတ္တာယ. တတ္ထ တဇ္ဇာယ ဘူမိယံ ပဉ္စဟိ အာကာရေဟိ အဓိမတ္တတံ ပဋိလဘတိ သီလေန ဝတေန ဗာဟုဿစ္စေန သမာဓိနာ နေက္ခမ္မသုခေန. တတ္ထ အပ္ပတ္တေ ပတ္တသညီ [Pg.286] အဓိမာနံ ဂဏှာတိ. ဧတသ္မိံယေဝ ဝတ္ထုပ္ပတ္တိယံ ဘဂဝါ ဣဒံ သုတ္တံ ဘာသတိ. သီလဝါ ဝတမတ္တေနာတိ. တတ္ထ ယော အပ္ပတ္တေ ပတ္တသညီ တဿ ယော သမာဓိ, သော သာမိသော ကာပုရိသသေဝိတော ပန သော ကာပုရိသာ ဝုစ္စန္တိ ပုထုဇ္ဇနာ. အာမိသံ ယဉ္စ အရိယမဂ္ဂမာဂမ္မ လောကိကာ အနရိယံ တေန သမာဓိ ဟောတိ အနရိယော ကာပုရိသသေဝိတော. ယော ပန အရိယာကာရေန ယထာဘူတံ န ဇာနာတိ န ပဿတိ, သော အဓိဂမနံ ပဇဟတိ ယော အရိယေန သမာဓိနာ အကာပုရိသသေဝိတေန နိရာမိသေန နီယတိ, တတ္ထ အကာပုရိသာ ဝုစ္စန္တိ အရိယပုဂ္ဂလာ. ယော တေဟိ သေဝိတော သမာဓိ, သော အကာပုရိသသေဝိတော. တသ္မာ ဧကံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ အသမနုပဿန္တော တထာ ပါတေတိ. Ở đây, vibhatti hāra là gì? Người nào thường quán xét 'Đây là ta, đây là của ta', người ấy, dù có (căn) vượt trội trong cảnh giới thế gian, không đoạn trừ được thân kiến bằng sự nỗ lực của bậc Thánh. Điều được gọi là 'vượt trội trong cảnh giới tương ứng'. Ở đây, trong cảnh giới tương ứng, người ấy đạt được sự vượt trội qua năm phương diện: giới, hạnh, đa văn, định, và lạc do xuất ly. Ở đây, chưa đạt đến mà có tưởng là đã đạt, người ấy sanh lòng tăng thượng mạn. Chính trong sự việc này, Đức Thế Tôn đã thuyết bài kinh này: 'Chỉ bằng giới và hạnh...'. Ở đây, người nào chưa đạt mà có tưởng là đã đạt, định của người ấy là định có vật chất, được kẻ hạ liệt thực hành; và những kẻ hạ liệt ấy được gọi là phàm phu. Và do nương vào thánh đạo có vật chất, (họ) là thế gian, không phải bậc Thánh; do đó, định trở thành không thánh thiện, được kẻ hạ liệt thực hành. Còn người nào không biết, không thấy đúng như thật theo cách của bậc Thánh, người ấy từ bỏ sự chứng đắc. Người nào được dẫn dắt bởi định của bậc Thánh, không do kẻ hạ liệt thực hành, không có vật chất; ở đây, những người không phải hạ liệt được gọi là các bậc Thánh. Định nào được các vị ấy thực hành, định ấy là 'không do kẻ hạ liệt thực hành'. Do đó, đây là một vấn đề cần được phân tích trả lời. Người không quán xét (đúng đắn về) 'Đây là ta, đây là của ta' thì bị rơi rớt như vậy. တတ္ထ ကတမာ ပရိဝတ္တနာ? ဣမာယ ဒဿနဘူမိယာ ကိလေသာ ပဟာတဗ္ဗာ, တေဟိ ပဟီယန္တိ အနိဒ္ဒိဋ္ဌာပိ ဘဂဝတာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ ယော. Ở đây, parivattanā là gì? Trong cảnh giới của kiến này, các phiền não cần được đoạn trừ, chúng bị đoạn trừ. Ý nghĩa nào dù không được Đức Thế Tôn chỉ rõ cũng cần được chỉ ra. တတ္ထ ကတမံ ဝေဝစနံ? ယာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ အတ္တဒိဋ္ဌိယာ. အယံ ဘူမိ. ယေ ကိလေသာ ပဟာတဗ္ဗာ. တေ အပ္ပဟီယန္တိ အနိဒ္ဒိဋ္ဌာပိ ဘဂဝတာ သဿတဒိဋ္ဌိ စ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စ, သာ ပရိယန္တဒိဋ္ဌိ စ. ယာ အပရိယန္တဒိဋ္ဌိ စ, သာ သဿတဒိဋ္ဌိ စ. ယာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ, သာ နတ္ထိကာ ဒိဋ္ဌိ. ယာ သဿတဒိဋ္ဌိ, သာ အကိရိယဒိဋ္ဌိ. ဣဒံ ဝေဝစနံ. Ở đây, vevacana là gì? Cái gì là thân kiến, (cái đó) là tự ngã kiến. Đây là cảnh giới (của tà kiến). Các phiền não nào cần được đoạn trừ, chúng không bị đoạn trừ. Dù không được Đức Thế Tôn chỉ rõ, (có) thường kiến và đoạn kiến. Nó cũng là hữu biên kiến. Vô biên kiến cũng là thường kiến. Đoạn kiến là hư vô kiến. Thường kiến là vô tác kiến. Đây là vevacana. တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? တဏှာ သံယောဇနပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. မဂ္ဂေါ ပဋိလာဘပညတ္တိယာ ပညတ္တော. ဣန္ဒြိယာ ပဋိလာဘပညတ္တိယာ ပညတ္တာတိ. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? သက္ကာယော ဒုက္ခံ ဒဿနပ္ပဟာတဗ္ဗော. သမုဒယော မဂ္ဂေါ. ဣန္ဒြိယာနိ တာနိ စ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ခန္ဓဓာတုအာယတနေသု. Ở đây, paññatti là gì? Ái được chế định bằng khái niệm kiết sử. Đạo được chế định bằng khái niệm chứng đắc. Các căn được chế định bằng khái niệm chứng đắc. Ở đây, otaraṇa là gì? Thân kiến là khổ, cần được đoạn trừ bằng kiến. Tập là đạo. Và các căn ấy được chỉ rõ trong các uẩn, giới, và xứ. တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ယဉှိ အာရဗ္ဘ ဘဂဝတာ ဣဒံ သုတ္တံ ဘာသိတံ, သော အာရဗ္ဘ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? နာမရူပဿ ဟေတုပစ္စယောပိ ဝိညာဏံ ဟေတု ဗီဇံ. တေန အဝိဇ္ဇာ စ သင်္ခါရာ စ ပစ္စယော. နိဝတ္တိနယော န အပရော ပရိယာယော သဗ္ဗဘဝေါ, ယေ စ သဗ္ဗဘဝဿ ဟေတု ပရဘဏ္ဍပစ္စယော ဣတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပရတော စ ဃောသော ယောနိသော စ မနသိကာရော ပစ္စယော. ယာ ပညာ ဥပ္ပာဒေတိ, ဧသာ ဟေတု သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမ္မာသင်္ကပ္ပော ဘဝတိ, ယာ သမ္မာသမာဓိ, အယံ ပရိက္ခာရော. Ở đây, sodhana hāra là gì? Nhân duyên nào mà Đức Thế Tôn đã thuyết bài kinh này, nhân duyên ấy được chỉ rõ. Ở đây, parikkhāra là gì? Nhân và duyên của danh sắc cũng là thức; (thức là) nhân, là hạt giống. Do đó, vô minh và các hành là duyên. Phương pháp xoay chuyển (luân hồi) không có cách nào khác. Toàn bộ sự hiện hữu, và các nhân của toàn bộ sự hiện hữu, là duyên như vật mượn. Như vậy là chánh kiến. Tiếng nói từ người khác và sự tác ý như lý là duyên. Tuệ nào sanh khởi, đó là nhân. Từ chánh kiến, chánh tư duy sanh khởi. Cái gì là chánh định, đây là parikkhāra. တတ္ထ [Pg.287] ကတမော သမာရောပနော? ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ အသမနုပဿီ ဒုက္ခတော ရောဂတော…ပေ… ပန္နရသ ပဒါနိ. သီလာနိ ဘဂဝါ ကိမတ္ထိယာနိ ကိမာနိသံသာနိ. သီလာနိ, အာနန္ဒ, အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာနိ ယာဝ ဝိမုတ္တိ. တတ္ထ ဒုဝိဓော အတ္ထော – ပုရိသတ္ထော စ ဝစနတ္ထော စ. Ở đây, samāropana là gì? Người không quán xét 'Đây là ta, đây là của ta' (thì quán xét) là khổ, là bệnh... (vân vân)... mười lăm thuật ngữ. (Hỏi:) Bạch Thế Tôn, các giới có mục đích gì, có quả báu gì? (Đáp:) Này Ānanda, các giới có mục đích là sự không hối tiếc, cho đến giải thoát. Ở đây, có hai loại ý nghĩa: ý nghĩa liên quan đến cá nhân và ý nghĩa liên quan đến lời nói. ၉၁. တတ္ထ ကတမော ပုရိသတ္ထော? ယာယံ န ပစ္ဆာနုတာပိတာ အယံ အဝိပ္ပဋိသာရော, အယံ ပုရိသတ္ထော. ယထာ ကောစိ ဗြူဟယတိ ဣမတ္ထမာသေဝတိ သော ဘဏေယျ, ကိဉ္စိ မမေတ္ထ အဓီနံ တဿတ္ထာယ ဣဒံ ကိရိယံ အာရဘာမီတိ. အယံ ပုရိသတ္ထော. 91. Ở đây, ý nghĩa liên quan đến cá nhân là gì? Sự không hối tiếc về sau này, đây là sự không hối tiếc (avippaṭisāra), đây là ý nghĩa liên quan đến cá nhân. Ví như có người làm cho tăng trưởng, thực hành ý nghĩa này, người ấy có thể nói: 'Có điều gì đó ở đây phụ thuộc vào tôi, vì lợi ích của điều đó mà tôi bắt đầu hành động này'. Đây là ý nghĩa liên quan đến cá nhân. တတ္ထ ကတမော ဝစနတ္ထော? သီလာနိ ကာယိကံ ဝါ ဝါစသိကံ ဝါ သုစရိတံ အဝိပ္ပဋိသာရောတိ. တတ္ထ သီလဿ ဝတဿ စ ဘာသောယေဝ. အနညာ သုဂတကမ္မတာ သုစရိတံ အယံ အဝိပ္ပဋိသာရော. ဧဝံ ယာဝ ဝိမုတ္တီတိ ဧကမေကသ္မိံ ပဒေ ဒွေ အတ္ထာ – ပုရိသတ္ထော စ ဝစနတ္ထော စ, ယထာ ဣမမှိ သုတ္တေ ဧဝံ သဗ္ဗေသု သုတ္တေသု ဒွေ ဒွေ အတ္ထာ. အယံ ဟိ ပရမတ္ထော ဥတ္တမတ္ထော စ. ယံ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကံ နိဿာယ ယံ သကံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ ဘဝတိ, သော ဝုစ္စတိ ကတဿ ကတ္ထောတိ. အယံ ပုန ဝေဝစနံ သမ္ပဇာနာတိ. ဣမိနာ နိယုတ္တတ္ထမဘိလဗ္ဘန္တိ ဝစနတ္ထော. တတ္ထ ယံ အတ္ထံ သာဝကော အဘိကင်္ခတိ. တဿ ယော ပဋိလာဘော, အယံ ပုရိသတ္ထော. ယံ ယံ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, တဿ တဿ ဓမ္မဿ ယာ အတ္ထဝိညတ္တိ. အယံ အတ္ထော, တတ္ထ သီလာနံ အဝိပ္ပဋိသာရော အတ္ထောပိ အာနိသံသောပိ. ဧသော စ အာနိသံသော ယံ ဒုဂ္ဂတိံ န ဂစ္ဆတိ. ယထာ တံ ဘဂဝတာ ဧသာနိသံသော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ န ဒုဂ္ဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မစာရီ, အယံ အတ္ထော. Ở đây, ý nghĩa liên quan đến lời nói là gì? Các giới là thiện hạnh về thân hoặc về lời, (đưa đến) sự không hối tiếc. Ở đây, đó chính là sự tỏa sáng của giới và hạnh. Thiện hạnh không phải là gì khác hơn là hành động của bậc Thiện Thệ; đây là sự không hối tiếc. Như vậy, cho đến giải thoát, trong mỗi một thuật ngữ có hai ý nghĩa: ý nghĩa liên quan đến cá nhân và ý nghĩa liên quan đến lời nói. Giống như trong bài kinh này, cũng vậy, trong tất cả các bài kinh đều có hai ý nghĩa. Đây thực sự là ý nghĩa tối thượng, ý nghĩa cao cả nhất. Nương vào sự chứng ngộ Niết-bàn, điều gì cần được tự mình chứng ngộ, điều đó được gọi là 'ý nghĩa của việc đã được làm'. Vị này lại hiểu rõ các từ đồng nghĩa. Nhờ đó, họ đạt được ý nghĩa phù hợp; (đây là) ý nghĩa liên quan đến lời nói. Ở đây, ý nghĩa nào mà người đệ tử mong muốn, sự chứng đắc ý nghĩa đó, đây là ý nghĩa liên quan đến cá nhân. Pháp nào mà Đức Thế Tôn thuyết giảng, sự liễu tri ý nghĩa của pháp đó, đây là ý nghĩa (attha). Ở đây, sự không hối tiếc của các giới vừa là mục đích vừa là quả báu. Và quả báu này là không đi đến ác thú. Như đã được Đức Thế Tôn (nói): 'Đây là quả báu của pháp được thực hành tốt đẹp: người sống theo pháp không đi đến ác thú'. Đây là ý nghĩa. ယံ ပုရိသော ဘာဝနာဘူမိယံ သီလာနိ အာရဗ္ဘ သီလေန သံယုတ္တော ဟောတိ ဧဝံ ယာဝ ဝိမုတ္တိ တထာ သီလက္ခန္ဓော. တတ္ထ ယော စ အဝိပ္ပဋိသာရော အနုသယဝသေန နိဒ္ဒိဋ္ဌော, တဉ္စ သီလံ အယံ သီလက္ခန္ဓော. ပါမောဇ္ဇပီတိပဿဒ္ဓီတိ စ သမာဓိန္ဒြိယေန, အယံ သမာဓိက္ခန္ဓော. ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ပညာက္ခန္ဓော. ဣမေ တယော ခန္ဓာ သီလံ သမာဓိ ပညာ စ တထာ သီလံ ပရိပူရေတိ ယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ တေန ကာရဏေန သော သီလံ ပရိပူရေတိ, အနုပ္ပန္နဿ စ အကုသလဿ အနုပ္ပာဒါယ ဝါယမတိ, ဥပ္ပန္နဿ စ ပဟာနာယ အနုပ္ပန္နဿ စ ကုသလဿ ဥပ္ပာဒါယ, ဥပ္ပန္နဿ စ ကုသလဿ ဘိယျောဘာဝါယ [Pg.288] ဣတိ ဝီရိယိန္ဒြိယံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. တတ္ထ ယော သမာဓိက္ခန္ဓော, ဣဒံ သမာဓိန္ဒြိယံ. ပညာက္ခန္ဓော ပညိန္ဒြိယံ, တံ စတူသု သမ္မပ္ပဓာနေသု ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တထာ ယော အနုပ္ပန္နဿ စ အကုသလဿ အနုပ္ပာဒါယ ဝါယမတိ, ဣဒံ ပဌမံ သမ္မပ္ပဓာနံ. ယံ ဥပ္ပန္နဿ, ဣဒံ ဒုတိယံ. စတ္တာရိ သမ္မပ္ပဓာနာနိ စတူသု ဈာနေသု ပဿိတဗ္ဗာနိ. တထာ သီလက္ခန္ဓေန နေက္ခမ္မဓာတု စ အဓိကာ, တယော စ ဝိတက္ကာ နေက္ခမ္မဝိတက္ကော အဗျာပါဒဝိတက္ကော အဝိဟိံသာဝိတက္ကော စ. သာဓာရဏဘူတာ. ယာ ပိယာယမာနဿ ပါမောဇ္ဇေန ဣဒံ ကာယိကံ သုခံ အာနိတံ အနိယမီတိပေမေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယော တတ္ထ အဝိက္ခေပေါ, အယံ သမာဓိ. ဣဒံ ပဉ္စင်္ဂိကံ ပဌမံ ဈာနံ. ယာ စေတသိကာ ပဿဒ္ဓိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိရောဓနံ, ယော ကိလေသော စ ပရိဒါဟော, သော ပဌမေ ဈာနေ နိရုဒ္ဓေါ. တထာ ယာ စ ကိလေသပဿဒ္ဓိ ယာ စ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ပဿဒ္ဓိ, ဥဘယေပိ ဧတေ ဓမ္မေ ပဿဒ္ဓါယံ. တတ္ထ ကာယဿ စိတ္တဿ စ သုခံ သုခါယနာ, ဣဒံ ပီတိသုခိနော ပဿဒ္ဓိ. ယောပိ ဧကောဒိဘာဝေါ စိတ္တဿ, တေန ဧကောဒိဘာဝေန ယံ စိတ္တဿ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ, ဣဒံ စတုတ္ထံ ဈာနင်္ဂံ. ဣတိ အဇ္ဈတ္တဉ္စ သမ္ပသာဒေါ စေတသော စ ဧကောဒိဘာဝေါ ပီတိ စ သုခဉ္စ, ဣဒံ ဒုတိယံ ဈာနံ စတုရင်္ဂိကံ. ယော ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, တေန အဓိမတ္တေန သုခေန ဖရိတွာ သုခံ စေတသိကံ ယံ, သော ပီတိဝီတရာဂေါ ဧဝံ တဿ ပီတိဝီတရာဂတာယ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ. သော ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ. သုခဉ္စ ပဋိသံဝေဒေတိ. သတိ စ သမ္မာ ပညာယ ပဋိလဘတိ. သစေ သတိ ဧကဂ္ဂတာ ဣဒံ ပဉ္စင်္ဂိကံ တတိယံ ဈာနံ. ယံ သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ, အယံ ဧကဂ္ဂတာယ ပရာဝိဓာနဘာဂိယာ, ပဌမေ ဈာနေ အတ္ထိ စိတ္တေကဂ္ဂတာ နော စက္ခုဿ ဝေဒနာ သဗ္ဗံ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ယထာ စတုတ္ထေ ဈာနေ, တထာ ယာ ဥပေက္ခာ ပဿမ္ဘယံ သတိသမ္ပဇညံ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ, ဣဒံ စတုတ္ထံ ဈာနံ. Do người nam trong địa hạt tu tập, nỗ lực về các giới, được liên kết với giới, như vậy cho đến sự giải thoát, cũng vậy là giới uẩn. Ở đây, sự không hối hận nào được chỉ ra do năng lực của tùy miên, đó cũng là giới, đây là giới uẩn. Và sự hoan hỷ, hỷ, khinh an là do định quyền, đây là định uẩn. Việc người có định biết như thật, đây là tuệ uẩn. Ba uẩn này là giới, định, và tuệ. Cũng vậy, giới làm cho sung mãn tinh tấn quyền nào, do nguyên nhân đó, người ấy làm cho sung mãn giới, và cố gắng để bất thiện chưa sanh không sanh khởi, để đoạn trừ (bất thiện) đã sanh, để thiện chưa sanh được sanh khởi, và để thiện đã sanh được tăng trưởng, như vậy tinh tấn quyền được chỉ ra. Ở đây, định uẩn nào, đó là định quyền. Tuệ uẩn là tuệ quyền, điều đó nên được thấy trong bốn chánh cần. Cũng vậy, người nào cố gắng để bất thiện chưa sanh không sanh khởi, đây là chánh cần thứ nhất. Việc đối với (bất thiện) đã sanh, đây là (chánh cần) thứ hai. Bốn chánh cần nên được thấy trong bốn thiền. Cũng vậy, với giới uẩn, xuất ly giới cũng vượt trội, và ba tầm: xuất ly tầm, vô sân tầm, và vô hại tầm. (Chúng) trở thành chung. Sự hoan hỷ nào của người đang yêu mến, đây là thân lạc được mang đến bởi tình thương không giới hạn, đây là khổ. Sự không tán loạn nào ở đây, đây là định. Đây là sơ thiền có năm chi. Sự khinh an của tâm nào có tầm có tứ là sự đối kháng, phiền não và nhiệt não nào, nó được đoạn diệt trong sơ thiền. Cũng vậy, sự khinh an của phiền não nào và sự khinh an của tầm và tứ nào, cả hai pháp này đều ở trong sự khinh an. Ở đây, lạc của thân và tâm là sự cảm thọ lạc, đây là sự khinh an của người có hỷ và lạc. Và sự nhất tâm nào của tâm, do sự nhất tâm đó mà có sự tĩnh lặng nội tâm nào của tâm, đây là thiền chi thứ tư. Như vậy, sự tĩnh lặng nội tâm, và sự nhất tâm của tâm, và hỷ, và lạc, đây là nhị thiền có bốn chi. Người có thân khinh an cảm thọ lạc, sau khi thấm nhuần với lạc thù thắng đó, tâm sở lạc nào, người ấy ly hỷ, như vậy do sự ly hỷ của người ấy mà đạt được xả. Người ấy do ly hỷ mà đạt được xả. Và cảm thọ lạc. Và đạt được niệm với chánh tuệ. Nếu có niệm và nhất tâm, đây là tam thiền có năm chi. Tâm của người có lạc được định tĩnh, đây là phần thuộc về sự sắp đặt của người khác do nhất tâm, trong sơ thiền có sự nhất tâm, nhưng thọ của nhãn không đi đến sự sung mãn hoàn toàn. Như trong tứ thiền, cũng vậy, xả nào, sự an tịnh, niệm-tỉnh giác, và nhất tâm, đây là tứ thiền. ၉၂. ယထာ သမာဓိ ဒဿယိတဗ္ဗံ, တထာ ပညိန္ဒြိယံ တံ စတူသု အရိယသစ္စေသု ပဿိတဗ္ဗံ. ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, သာ ပဇာနနာ စတုဗ္ဗိဓာ အသုဘတော ဒုက္ခတော အနတ္တတော စ, ယဒါရမ္မဏံ တံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ, ယံ ပဇာနန္တော နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဝိမုစ္စတိ တထာ ယံ ကာမာသဝဿ ပဟာနံ ဘဝါသဝဿ ဒိဋ္ဌာသဝဿ အဝိဇ္ဇာသဝဿ, အယံ နိရောဓော အပ္ပဟီနဘူမိယံ [Pg.289] အာသဝသမုဒယော. ဣမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ယထာ ပညိန္ဒြိယံ ပဿိတဗ္ဗံ. ယထာယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဒဿနဘူမိ. သောတာပတ္တိဖလဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တော နိဗ္ဗိန္ဒတီတိ, ဣဒံ တနုကဉ္စ. ကာမရာဂဗျာပါဒံ သကဒါဂါမိဖလဉ္စ ယံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဝိရဇ္ဇတိ, အယံ ပဌမဇ္ဈာနဘာဝနာဘူမိ စ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ အနာဂါမိဖလဉ္စ. ယံ ဝိမုတ္တိ ဝိမုစ္စတိ, အယံ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ အရဟတ္တဉ္စ. ဣမေ အဝိပ္ပဋိသာရာ စ ဝီရိယိန္ဒြိယဉ္စ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ အဝိပ္ပဋိသာရာ တဉ္စ ဥပရိ ယာဝ သမာဓိ, ဧဝံ တေ စတ္တာရိ ဈာနာနိ သမာဓိန္ဒြိယဉ္စ ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ သီလပါရိပူရိမုပါဒါယ စာဂသံဟိတေန စ နိဗ္ဗေဓိကာနဉ္စ နိမိတ္တာနံ အနာဝိလမနာ, ဣဒံ သတိန္ဒြိယံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ. ယံ ပုန ဣမာယ ဓမ္မဒေသနာယ တီသု ဌာနေသု ဒိဋ္ဌောဂမနကိန္ဒြိယံ ကိလေသပဟာနေန စ သေက္ခသီလံ, ဣဒံ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ. စတ္တာရိ စ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ ဖလာနိ. သမာဓိန္ဒြိယာနိ သောပနိယာဟာရီနိ သဗ္ဗသုတ္တေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. ယံ ဈာနံ ပဋိလဘနံ ဝီရိယဂဟိတံယေဝ ဉာဏံ ပဋိဿရတော, အယံ သုတမယီ ပညာ. ယော သမာဓိ ပုဗ္ဗာပရနိမိတ္တာဘာသော အနောမဂတိတာယ ယထာကာမော, အယံ စိန္တာမယီ ပညာ, ယံ တထာသမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဘာဝနာမယီ ပညာ. အယံ သုတ္တနိဒ္ဒေသော. 92. Như định nên được chỉ ra, cũng vậy tuệ quyền nên được thấy trong bốn thánh đế. Việc người có định biết như thật, sự biết đó có bốn loại: từ phương diện bất tịnh, từ phương diện khổ, và từ phương diện vô ngã, đối tượng nào, đó là khổ thánh đế, biết điều đó, vị ấy nhàm chán, giải thoát. Cũng vậy, sự đoạn trừ dục lậu, hữu lậu, kiến lậu, vô minh lậu, đây là diệt đế; trong địa hạt chưa đoạn trừ, (đó là) tập khởi của các lậu hoặc. Bốn thánh đế này nên được thấy như là tuệ quyền. Như người có định này biết như thật, đây là địa hạt của kiến. Và dự lưu quả, biết như thật, vị ấy nhàm chán, đây là sự làm cho mỏng nhẹ. Dục ái và sân, và nhất lai quả, vị ấy nhàm chán, ly tham, đây là địa hạt tu tập sơ thiền, và do ly tham là tâm giải thoát, và bất lai quả. Sự giải thoát nào mà vị ấy được giải thoát, đây là do ly vô minh là tuệ giải thoát, và A-la-hán quả. Những sự không hối hận này, và tinh tấn quyền, bốn chánh cần, sự không hối hận, và điều đó cho đến định ở trên, như vậy bốn thiền đó và định quyền là điều mà người có định biết như thật. Bốn niệm xứ này, do sự sung mãn của giới, và do liên hệ đến sự xả thí, và của những tướng thâm nhập, tâm không bị vẩn đục, đây là niệm quyền, bốn niệm xứ. Lại nữa, trong pháp thoại này, ở ba nơi, quyền đi đến kiến và do đoạn trừ phiền não là hữu học giới, đây là tín quyền. Và bốn dự lưu chi là các quả. Các định quyền là những thứ được mang đến tuần tự, nên được chỉ ra trong tất cả các kinh. Thiền nào là sự chứng đắc, trí được nắm giữ bởi tinh tấn của người đang hồi tưởng, đây là văn tuệ. Định nào có ánh sáng của các tướng trước sau, do có hành xứ không thấp kém, theo ý muốn, đây là tư tuệ, việc người có định như vậy biết như thật, đây là tu tuệ. Đây là sự chỉ dẫn về kinh. ဣမံ သုတ္တံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ ဗုဇ္ဈကာရဓိကံ ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗံ. ယေဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တံ ဗုဇ္ဈိဿန္တိ တဿ အင်္ဂါနိ ဗုဇ္ဈိဿန္တိ, တေန ဗောဇ္ဈင်္ဂါ. တထာ အာဒိတော ယာဝ သီလံ ဝတံ စေတနာ ကရဏီယာ, ကိဿ သီလာနိ ပါရိပူရေတိ. အနုပ္ပန္နဿ စ အကုသလဿ အနုပ္ပာဒါယ ဥပ္ပန္နဿ စ အကုသလဿ ပဟာနာယ အနုပ္ပန္နဿ ကုသလဿ ဥပ္ပာဒါယ ဥပ္ပန္နဿ စ ကုသလဿ ဘိယျောဘာဝါယ, ဣဒံ ဝီရိယံ တဿ တဿ ဗုဇ္ဈိတဿ အင်္ဂန္တိ. အယံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ဣမိနာ ဝီရိယေန ဒွေ ဓမ္မာ အာဒိတော အဝိပ္ပဋိသာရော ပါမောဇ္ဇဉ္စ ယာ ပုန ပီတိ အဝိပ္ပဋိသာရပစ္စယာ ပါမောဇ္ဇပစ္စယာ, အယံ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယံ ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. အယံ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. တေန ကာယိကသုခမာနိတံ ယံ သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ, အယံ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယာ သီလမုပါဒါယ ပဉ္စန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ ဥပါဒါယာနုလောမတာ နိမိတ္တာယနာ ပီတိဘာဂိယာနဉ္စ ဝိသေသဘာဂိယာနဉ္စ [Pg.290] အပိလာပနတာ သဟဂတာ ဟောတိ အနဝမဂ္ဂေါ, အယံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ ကရောတိ. ဥဒ္ဓစ္စဘူမီတိ ကတာ အဘိပတ္ထိတံ ပေသေတိ. ကောသဇ္ဇဘူမီတိ ဂရဟိတော ရဟိတေဟိ အင်္ဂေဟိ ဗုဇ္ဈတိ ယံ စက္ခုသမထပထံ, သာ ဥပေက္ခာတိ. တေန သာ ဥပေက္ခာ တဿ ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ အင်္ဂန္တိ ကရိတွာ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါတိ ဝုစ္စတေ. ဧသော သုတ္တနိဒ္ဒေသော. Kinh này có phần thâm nhập, có đặc tính giác ngộ, cần được giác ngộ. Do được trang bị bởi những chi phần nào, họ sẽ giác ngộ điều ấy, sẽ giác ngộ các chi phần của nó, do đó gọi là giác chi. Tương tự, từ ban đầu cho đến giới, cho đến hạnh, tác ý cần được thực hiện. Vì sao làm cho các giới được viên mãn? Để cho pháp bất thiện chưa sanh không sanh khởi, để đoạn trừ pháp bất thiện đã sanh, để cho pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và để cho pháp thiện đã sanh được tăng trưởng. Sự tinh tấn này là chi phần của pháp cần được giác ngộ ấy. Đây là tinh tấn giác chi. Do sự tinh tấn này, có hai pháp từ ban đầu là không hối hận và hoan hỷ. Lại nữa, hỷ nào do duyên không hối hận, do duyên hoan hỷ, đây là hỷ giác chi. Thân của người có tâm hoan hỷ được an tịnh. Đây là khinh an giác chi. Do đó, lạc thuộc thân được mang lại. Tâm của người có lạc được định tĩnh, đây là định giác chi. Người có định tĩnh biết rõ như thật, đây là trạch pháp giác chi. Sự thuận thứ, sự tạo nhân, sự không che lấp, sự tương ưng nào do nương vào giới, do nương vào năm giác chi, của các pháp thuộc phần hỷ và các pháp thuộc phần đặc biệt, đây là niệm giác chi. Khi biết như thật, thực hiện sự tinh tấn quá mức. Được gọi là địa của trạo cử, nó dẫn đến điều mong muốn. Được gọi là địa của giải đãi, bị chê trách, giác ngộ con đường an tịnh của nhãn căn bằng các chi phần không bị chê trách, đó là xả. Do đó, vì xả ấy là chi phần của giác chi ấy, nên được gọi là xả giác chi. Đây là sự chỉ dẫn về kinh. ၉၃. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? အသ္မိံ သုတ္တေ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဒေသိတာနိ. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရော ယာဝ ဝိမုတ္တိ ဣမိဿာယ ပုစ္ဆာယ မိနိကိမတ္ထဿမီတိ ဒွေ ပဒါနိ ပုစ္ဆာ ဒွေ ပဒါနိ ဝိသဇ္ဇနာနိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ဒွေ အဘိညံ ဒွီဟိ စေဝ ပဒေဟိ ဝိသဇ္ဇနာ ကိံ ပုစ္ဆတိ နိဗ္ဗာဓိကံ ကာယဘူမိံ ကမ္မဿ တထာ ဟိ ပတိဋ္ဌာ စ အသေက္ခေ ဓမ္မေ ဥပ္ပာဒေတိ. တတ္ထ ကတမာ ယုတ္တိ? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရော ဘဝတိ ကိံ နိစ္ဆန္ဒဿ စ ဝိရာဂေါ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ. တတ္ထ ကတမံ ပဒဋ္ဌာနံ? ဝီရိယံ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သမာဓိ သမာဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပညာ ပညိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝီရိယံ အဒေါသဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သမာဓိ အလောဘဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပညာ အမောဟဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝီရိယိန္ဒြိယံ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ ပဒဋ္ဌာနံ, သမ္မာဝါစာယ သမ္မာကမ္မန္တဿ သမ္မာအာဇီဝဿ. သမာဓိန္ဒြိယံ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ ပဒဋ္ဌာနံ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ သမ္မာဝါစာယ သမ္မာသမာဓိနော. ပညိန္ဒြိယံ ဒွိန္နံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ ပဒဋ္ဌာနံ, သမ္မာသတိယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ စ. 93. Trong đó, thuyết giảng là gì? Trong kinh này, bốn Thánh đế được thuyết giảng. Trong đó, thẩm sát là gì? Sự không hối hận của người có giới cho đến giải thoát được so sánh bằng câu hỏi này: 'Có ý nghĩa gì?'. Hai câu là câu hỏi, hai câu là câu trả lời. Cần biết hai điều bằng hai câu, và câu trả lời cũng bằng hai câu. Hỏi điều gì? Hỏi về địa của thân không bị phiền não của nghiệp. Vì như vậy, sự thiết lập làm sanh khởi các pháp vô học. Trong đó, hợp lý là gì? Người có giới có sự không hối hận. Sao? Người không có dục cũng có sự ly tham. Đây là hợp lý. Trong đó, nhân cần thiết là gì? Tinh tấn là nhân cần thiết của tinh tấn quyền. Định là nhân cần thiết của định quyền. Tuệ là nhân cần thiết của tuệ quyền. Tinh tấn là nhân cần thiết của vô sân. Định là nhân cần thiết của vô tham. Tuệ là nhân cần thiết của vô si. Tinh tấn quyền là nhân cần thiết của ba đạo chi: chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng. Định quyền là nhân cần thiết của ba đạo chi: chánh tư duy, chánh ngữ, chánh định. Tuệ quyền là nhân cần thiết của hai đạo chi: chánh niệm và chánh kiến. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? သီလက္ခန္ဓေ ဝုတ္တေ သဗ္ဗေ တယော ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ, သီလမေဝ ဟိ သေလောပမတာ ယထာ သေလော သဗ္ဗပစ္စတ္ထိကေဟိ အကရဏီယော ဧဝံ တံ စိတ္တံ သဗ္ဗကိလေသေဟိ န ကမ္ပတီတိ, အယံ အမောဟော. ဝိရတ္တံ ရဇနီယေသူတိ အယံ အလောဘော. ကောပနေယျေ န ကုပ္ပတီတိ အယံ အဒေါသော. တတ္ထ ပညာ အမောဟော ကုသလမူလံ, အလောဘော အလောဘောယေဝ, အဒေါသော အဒေါသောယေဝ. ဣမေဟိ တီဟိ ကုသလမူလေဟိ သေက္ခဘူမိယံ ဌိတော အသေက္ခမဂ္ဂံ ဥပ္ပာဒေတိ. သေက္ခဘူမိ သမ္ပတ္တိကမ္မဓမ္မေ ဥပ္ပာဒေတိ, သာ စ သမ္မာဝိမုတ္တိ, ယဉ္စ ဝိမုတ္တိရသဉာဏဒဿနံ ဣမေ ဒသ အသေက္ခာနံ အရဟတ္တံ ဓမ္မာ. တတ္ထ အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန စတုဗ္ဗိဓာ ဘာဝနာပိ လဗ္ဘတိ. သီလဘာဝနာ ကာယဘာဝနာ စိတ္တဘာဝနာ [Pg.291] ပညာဘာဝနာ စ. တတ္ထ သမ္မာကမ္မန္တေန သမ္မာအာဇီဝေန စ ကာယော ဘာဝိတော. သမ္မာဝါစာယ သမ္မာဝါယာမေန စ သီလံ ဘာဝိတံ. သမ္မာသင်္ကပ္ပေန သမ္မာသမာဓိနာ စ စိတ္တံ ဘာဝိတံ. သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမ္မာသတိယာ စ ပညာ ဘာဝိတာ. ဣမာယ စတုဗ္ဗိဓာယ ဘာဝနာယ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ စိတ္တံ ပညဉ္စ. စိတ္တံ ဘာဝနာယ သမထော, ပညာ ဘာဝနာယ ဝိပဿနာ. တတ္ထ ပညာ အဝိဇ္ဇာပဟာနေန စိတ္တံ ဥပက္ကိလေသေဟိ အမိဿီကတန္တိ. ပညာ ဘာဝနာယ စိတ္တဘာဝနံယေဝ ပရိပူရေတိ. ဧဝံ ယဿ သုဘာဝိတံ စိတ္တံ ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ. အပိ စ ခေါ ပန တဿ အာယသ္မတော အဗျာပါဒဓာတု အဓိမုတ္တာ, န သော ပေတံ သမာပန္နော တဿ သင်္ခါပဟာရံ ဒေတိ, သင်္ခါဝိတက္ကိတေ သရီရေ ဒုက္ခံ န ဝေဒိယတိ, အယံ သုတ္တတ္ထော. Trong đó, đặc tính là gì? Khi giới uẩn được nói, cả ba uẩn đều được nói đến. Vì giới ví như tảng đá. Như tảng đá không thể bị làm gì bởi tất cả kẻ thù, cũng vậy, tâm ấy không dao động bởi tất cả phiền não, đây là vô si. Ly tham trong các đối tượng đáng tham ái, đây là vô tham. Không sân hận trong các đối tượng đáng sân hận, đây là vô sân. Trong đó, tuệ là vô si, là thiện căn; vô tham chính là vô tham, vô sân chính là vô sân. Người đứng trên địa hữu học làm sanh khởi đạo vô học bằng ba thiện căn này. Địa hữu học làm sanh khởi các pháp nghiệp thành tựu. Chánh giải thoát ấy, và tri kiến về vị giải thoát, mười pháp này là pháp A-la-hán của bậc vô học. Trong đó, bốn loại tu tập cũng được thành tựu bởi Bát chi đạo: tu tập giới, tu tập thân, tu tập tâm, và tu tập tuệ. Trong đó, thân được tu tập bởi chánh nghiệp và chánh mạng. Giới được tu tập bởi chánh ngữ và chánh tinh tấn. Tâm được tu tập bởi chánh tư duy và chánh định. Tuệ được tu tập bởi chánh kiến và chánh niệm. Do bốn loại tu tập này, hai pháp đạt đến sự viên mãn của tu tập: tâm và tuệ. Tâm do tu tập là chỉ, tuệ do tu tập là quán. Trong đó, tuệ do đoạn trừ vô minh làm cho tâm không bị trộn lẫn với các tùy phiền não. Tu tập tuệ làm viên mãn chính sự tu tập tâm. Như vậy, người có tâm được khéo tu tập, khổ đau từ đâu sẽ đến với người ấy? Hơn nữa, vị tôn giả ấy đã quyết chứng vô sân giới. Vị ấy đã nhập vào trạng thái đó, không cảm thọ sự khổ đau trong thân thể bị các hành tấn công. Đây là ý nghĩa của kinh. ၉၄. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? ဣမမှိ သုတ္တေ ဒသ အသေက္ခာ အရဟတ္တဓမ္မာ ဒေသိတာ အပ္ပမာဏာ စ သမ္မာ ဝိဘာဝနာ. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? သေလောပမတာ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဝေဒနီယသုခဒုက္ခောပဂတာ, တေ သဗ္ဗေ နိရူပံ ဝါနုပဿန္တာနံ ဝူပဂတာ ကာယတော ဝေဒယိတပရိက္ခာရော အပ္ပဝတ္တိတော ဒုက္ခံ န ဝေဒိယတိ. တတ္ထ ကတမာ ယုတ္တိ, ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ. တီသု ဘာဝနာသု ဒုက္ခံ နက္ခမတိ စိတ္တံ စိတ္တဘာဝနာယ စ. နိရောဓဘာဝနာယ စ အာနန္တရိကာ သမာဓိဘာဝနာယ စ. ဣတိ ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တန္တိ သမာဓိ ဖလဿ ပဒဋ္ဌာနံ. 94. Trong đó, thuyết giảng là gì? Trong kinh này, mười pháp A-la-hán của bậc vô học được thuyết giảng, và sự giải thích đúng đắn vô lượng. Trong đó, thẩm sát là gì? Những pháp nào ví như tảng đá, đã đi đến khổ và lạc có thể cảm thọ, tất cả những pháp ấy đã lắng dịu đối với những người đang tùy quán sự vô sắc. Do sự hỗ trợ cho cảm thọ từ thân không diễn tiến, khổ không được cảm thọ. Trong đó, hợp lý là gì? Người có tâm được tu tập như vậy, khổ đau từ đâu sẽ đến với người ấy? Đối với tâm, trong ba sự tu tập, khổ không thể tồn tại: trong sự tu tập tâm, trong sự tu tập diệt, và trong sự tu tập định vô gián. Như vậy, người có tâm được tu tập như vậy, định là nhân cần thiết của quả. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တန္တိ စိတ္တာနိ ဘာဝိတာနိ ယထာ ပဌမံ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ပညာ သီလံ ကာယော စိတ္တံ, သီလမ္ပိ သုဘာဝိတံ ကာယိကစေတသိကဉ္စ ဌိတတ္တာ နာနုပကမ္ပတီတိ ဝေဒနာပိ တထာ သညာပိ သင်္ခါရာပိ. ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ သုခမ္ပိ နာနုဂစ္ဆတိ, အဒုက္ခမသုခမ္ပိ နာဂတန္တိ. Trong các hāra ấy, lakkhaṇa hāra là gì? (Trong câu) ‘yassevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ’ (người nào có tâm được tu tập như vậy), các tâm đã được tu tập như đã được chỉ ra trước tiên là: tuệ, giới, thân, tâm. Giới cũng được tu tập tốt đẹp. (Trong câu) ‘ṭhitattā nānupakampati’ (vì vững vàng nên không lay động), thọ cũng vậy, tưởng cũng vậy, các hành cũng vậy. (Trong câu) ‘kuto taṃ dukkhamessati’ (do đâu khổ sẽ đến với người ấy), lạc cũng không theo sau, bất khổ bất lạc cũng không đến. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣဓ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ဒုက္ခေန အဓိကာ ဘဝိဿန္တိ, တေ ဧဝရူပါဟိ သမာပတ္တီဟိ ဝိရဟိဿန္တိ. အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. ယေ စ အပ္ပသန္နာ, တေ ဟိ ဘဝိဿန္တိ, ပသန္နာနဉ္စ [Pg.292] ပီတိပါမောဇ္ဇံ ဘဝိဿတိ, အယံ တတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. အာဝဋ္ဋောတိ နတ္ထိ အာဝဋ္ဋနဿ ဘူမိ. Trong các hāra ấy, catubyūha hāra là gì? Ở đây, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai sẽ bị khổ đau vượt trội, họ sẽ bị thiếu vắng các thiền chứng như vậy. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đây. Và những ai không có đức tin, họ sẽ (như vậy), và đối với những người có đức tin, hỷ và hoan hỷ sẽ khởi lên. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đó. (Về) āvaṭṭa, không có cơ sở cho sự quay vòng. ဝိဘတ္တီတိ ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ ဒုဝိဓော နိဒ္ဒေသော – ဒုက္ခဟေတုနိဒ္ဒေသော စ ပဋိပက္ခနိဒ္ဒေသော စ. ကော သော ဒုက္ခဟေတု? ယတော ဒုက္ခံ အာဂစ္ဆတိ ပဋိပက္ခေ ဝုတ္တေ သေသဓမ္မာနံ သီလံ ဟေတု စ ပစ္စယော စ, တေ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ ဟောန္တိ. ဧကဗောဓိပက္ခိယေ ဓမ္မေ ဝုတ္တေ သဗ္ဗေ ဗောဓဂမနီယာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. (Về) vibhatti, trong lời dạy ‘yassevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ kuto taṃ dukkhamessati’ (người nào có tâm được tu tập như vậy, do đâu khổ sẽ đến với người ấy), có hai loại chỉ dẫn: chỉ dẫn về nguyên nhân của khổ và chỉ dẫn về đối pháp. Nguyên nhân của khổ đó là gì? Là cái từ đó khổ đau đến. Khi đối pháp được nói đến, giới là nhân và là duyên cho các pháp còn lại, (do đó) tất cả các pháp ấy được xem là đã được nói đến. Khi một pháp trợ Bồ-đề được nói đến, tất cả các pháp đưa đến giác ngộ được xem là đã được nói đến. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ အဝိပ္ပဋိသာရေန ဆန္ဒိကာ, တေ သီလပါရိပူရီ ဘဝန္တိ ပါမောဇ္ဇဆန္ဒိကာ အဝိပ္ပဋိသာရီပါရိပူရီ, အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော…ပေ… အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော. Trong các hāra ấy, catubyūha hāra là gì? Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai có ước muốn thông qua sự không hối tiếc, họ trở thành người viên mãn giới. Những ai có ước muốn hoan hỷ, họ trở thành người viên mãn sự không hối tiếc. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đây... v.v... Đây là catubyūha hāra. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော? ဣဒံ သုတ္တံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ. ယော နိဗ္ဗေဓော, အယံ နိရောဓော. ယေန နိဗ္ဗိဇ္ဈတိ, သော မဂ္ဂေါ. ယံ နိဗ္ဗိဇ္ဈတိ, တံ ဒုက္ခံ. ယံ နိဗ္ဗေဓဂါမိနာ မဂ္ဂေန ပဟီယတိ, သမုဒယောယံ ဝုတ္တော. Trong các hāra ấy, āvaṭṭa hāra là gì? Kinh này thuộc phần thâm nhập. Sự thâm nhập nào, đó là Diệt đế. Cái mà nhờ đó thâm nhập, đó là Đạo đế. Cái bị thâm nhập, đó là Khổ đế. Cái bị đoạn trừ bởi con đường đưa đến sự thâm nhập, đó được gọi là Tập đế. တတ္ထ ကတမာ ဝိဘတ္တိ? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရောတိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ, ပရာမသန္တဿ နတ္ထိ အဝိပ္ပဋိသာရော ယာဝ ဒေါသကတံ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ အကုသလံ အာရဘတိ. ကိဉ္စိပိဿ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘သုကတမေတံ သုစရိတမေတံ နော စဿ တေန အဝိပ္ပဋိသာရေန ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ ယာဝ ဝိမုတ္တိ, တဿ သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ, အယံ ဝိဘတ္တိဟာရော. Trong các hāra ấy, vibhatti hāra là gì? (Câu) ‘Người có giới có sự không hối tiếc’ là câu trả lời cần phân tích. Người chấp thủ thì không có sự không hối tiếc, khi người ấy thực hành điều bất thiện bằng thân hoặc lời nói cho đến khi phạm lỗi. Dù cho người ấy có (suy nghĩ) rằng: ‘Điều này được làm tốt, điều này là thiện hạnh’, nhưng đối với người ấy, từ sự không hối tiếc đó, hoan hỷ cho đến giải thoát không khởi lên. (Câu) ‘Người có giới ấy có sự không hối tiếc’ là câu trả lời cần phân tích. Đây là vibhatti hāra. တတ္ထ ကတမာ ပရိဝတ္တနာ? ဣမေဟိ သတ္တဟိ ဥပနိသာသမ္ပတ္တီဟိ ဧကာဒသ ဥပနိသာ ဝိဘတ္တိယံ ပဇဟာနံ ပဇဟန္တိ, အယံ ပရိဝတ္တနာ. Trong các hāra ấy, parivattanā hāra là gì? Bởi bảy sự thành tựu về y chỉ này, mười một y chỉ trong sự phân tích sẽ đoạn trừ những gì cần đoạn trừ. Đây là parivattanā. တတ္ထ ကတမာ ဝေဝစနာ? ဣမေသံ အရိယဓမ္မာနံ ဗလဗောဇ္ဈင်္ဂဝိမောက္ခသမာဓိသမာပတ္တီနံ ဣမာနိ ဝေဝစနာနိ. Trong các hāra ấy, vevacanā hāra là gì? Của các Thánh pháp này, (tức là) lực, giác chi, giải thoát, định, và thiền chứng, đây là những từ đồng nghĩa. တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရောတိ သီလက္ခန္ဓေ နေက္ခမ္မပညတ္တိယာ ပညတ္တံ, နိသဇ္ဇပညတ္တိ စ ဧဝံ ဒသ အင်္ဂါနိ ဒွီဟိ ဒွီဟိ အင်္ဂေဟိ ပညတ္တာနိ. Trong các hāra ấy, paññatti hāra là gì? Trong lời dạy ‘sīlavato avippaṭisāro’ (người có giới có sự không hối tiếc), trong giới uẩn, nó được chế định bằng khái niệm xuất ly, và khái niệm xả ly cũng được chế định. Như vậy, mười chi phần được chế định bởi từng cặp hai chi phần. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယသုတ္တံ ပဉ္စသု ဩတိဏ္ဏံ ယထာ ယံ ပဌမံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဧဝမိန္ဒြိယာဒိခန္ဓဓာတုအာယတနေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. Trong các hāra ấy, otaraṇa hāra là gì? Kinh thuộc phần thâm nhập này đi vào trong năm (pháp). Như đã được chỉ ra lúc đầu, cũng vậy, (các pháp này) cần được chỉ ra trong các căn, uẩn, giới, xứ, v.v. တတ္ထ [Pg.293] ကတမော သောဓနော ဟာရော? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရောတိ န တာဝ သုဒ္ဓေါ အာရမ္ဘော အဝိပ္ပဋိသာရိနော ပါမောဇ္ဇန္တိ န တာဝ သုဒ္ဓေါ အာရမ္ဘော ယာနိ ဧကာဒသ ပဒါနိ ဒေသိတာနိ ယဒါ တဒါ သုဒ္ဓေါ အာရမ္ဘော, အယံ သောဓနော. Trong các hāra ấy, sodhana hāra là gì? (Câu) ‘Người có giới có sự không hối tiếc’, sự khởi đầu này chưa thanh tịnh. (Câu) ‘Người không hối tiếc có sự hoan hỷ’, sự khởi đầu này chưa thanh tịnh. Khi nào mười một pháp được thuyết giảng, khi đó sự khởi đầu mới thanh tịnh. Đây là sodhana hāra. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော? သီလဝေမတ္တတာယ ပညတ္တံ ဧဝံ ဒသ ပဒါနိ သဗ္ဗာနိ သီလက္ခန္ဓဿ အာနိသံသော, တေ စ ပတိရူပဒေသဝါသော စ ပစ္စယော အတ္တသမ္မာပဏိဓာနဉ္စ ဟေတု, သမာဓိက္ခန္ဓဿ သုခံ ဟေတု ပဿဒ္ဓိ ပစ္စယော, ယေန ဈာနသဟဇာတိ စ ဌာနန္တိ ဈာနင်္ဂါ အပရော ပရိယာယော ကာမေသု အာဒီနဝါနုပဿနာ သမာဓိနော ပစ္စယော နေက္ခမ္မေ အာနိသံသဒဿာဝိတာ ဟေတု. Trong các hāra ấy, adhiṭṭhāna hāra là gì? Được chế định bởi sự khác biệt của giới. Như vậy, tất cả mười pháp đều là quả báu của giới uẩn. Và chúng, và việc sống ở nơi thích hợp là duyên, và sự tự hướng tâm đúng đắn là nhân. Đối với định uẩn, lạc là nhân, tịnh là duyên. Do đó, sự đồng sanh với thiền và các thiền chi là cơ sở. Một cách trình bày khác: quán thấy sự nguy hại trong các dục là duyên cho định, thấy được lợi ích trong sự xuất ly là nhân. တတ္ထ ကတမာ သမာရောပနာ? ယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သော သီလက္ခန္ဓော. ယံ သီလံ, တေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ပဓာနာ. ယံ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိ, သော ပါတိမောက္ခသံဝရော. Trong các hāra ấy, samāropanā hāra là gì? Tấn quyền nào, đó là giới uẩn. Giới nào, đó là bốn chánh cần. Sự thực hành pháp và tùy pháp nào, đó là sự thu thúc trong giới bổn Pātimokkha. ၉၅. ယဿ သေလောပမံ စိတ္တန္တိ ဂါထာ, သေလောပမန္တိ ဥပမာ ယထာ သေလော ဝါတေန န ကမ္ပတိ န ဥဏှေန န သီတေန သံကမ္ပတိ. ယထာ အနေကာ အစေတနာ, တေ ဥဏှေန မိလာယန္တိ, သီတေန အဝသုဿန္တိ, ဝါတေန ဘဇန္တိ. န ဧဝံ သေလော ဝိရတ္တံ ရဇနီယေသု ဒေါသနီယေ န ဒုဿတီတိ ကာရဏံ ဒေါသနီယေ ဒေါမနဿန္တံ, န ဒုဋ္ဌေန ဝါ ကမ္ပတိ ဥဏှေန ဝါ, သော မိလာယတိ သီတေန ဝါ အဝသုဿတိ, ဧဝံ စိတ္တံ ရာဂေန နာနုဿတိ သီတေန ကမ္ပတီတိ. ကိံ ကာရဏံ? ဝိရတ္တံ ရဇနီယေသု ဒေါသနီယေ န ဒုဿတိ. ကိံ ကာရဏံ? ဒေါသနီယေ ပနဿန္တိ န ဒုဿတိ, အဒုဋ္ဌံ တံ န ကောသိဿန္တိ, တေန ကုပ္ပနီယေ န ကုပ္ပတိ, ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ ကုတော တံ ဒုက္ခနိဒ္ဒေသော စ ကုတော ဧဝရူပဿ ဒုက္ခံ အာဂမိဿတီတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. 95. (Câu) ‘Yassa selopamaṃ cittaṃ’ (Người nào có tâm ví như tảng đá) là một bài kệ. ‘Selopamaṃ’ là một ví dụ. Giống như tảng đá không lay động bởi gió, không rung chuyển bởi nóng, bởi lạnh. Giống như nhiều vật vô tri, chúng héo úa vì nóng, khô héo vì lạnh, tan vỡ vì gió. Tảng đá không như vậy. (Tâm) ly tham đối với các pháp đáng tham, không sân hận đối với các pháp đáng sân hận, đó là nguyên nhân. Lý do là gì? (Tâm) ly tham đối với các pháp đáng tham, không sân hận đối với các pháp đáng sân hận. Lý do là gì? Đối với pháp đáng sân hận, nó không sân hận. Người không sân hận ấy, họ sẽ không mắng nhiếc. Do đó, người ấy không tức giận đối với điều đáng tức giận. (Câu) ‘Người nào có tâm được tu tập như vậy, do đâu khổ...’ và ‘Do đâu khổ sẽ đến với người như vậy?’ đã được chỉ ra. ပရိဝတ္တနာတိ ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ ယံ စေတသိကံ သုခံ အနုပါဒိသေသာ အယံ နတ္ထိ သောပါဒိသေသာ အယံ အတ္ထိ. ပုန ဧဝမာဟံသု တံ ခဏံ တံ မုဟုတ္တံ ဥဘယမေဝ အဝေဒယိတံ သောပါဒိသေသံ ယဉ္စ အနုပါဒိသေသံ ယဉ္စ တံ ခဏံ တံ မုဟုတ္တံ အနုပါဒိသေသံ ယဉ္စ သောပါဒိသေသံ စ အဝေဒယိတံ. သုခမာပန္နဿ အနာဝတ္တိကန္တိ အယမေတ္ထ ဝိသေသော ပရိဝတ္တနာ. (Về) parivattanā, (trong câu) ‘do đâu khổ sẽ đến với người ấy?’, lạc thuộc về tâm nào, (trong) vô dư y Niết-bàn, cái này không có; (trong) hữu dư y Niết-bàn, cái này có. Lại nữa, họ nói như vầy: trong khoảnh khắc đó, trong sát-na đó, cả hai (hữu dư y và vô dư y) đều không được cảm thọ. Trong khoảnh khắc đó, trong sát-na đó, cả vô dư y và hữu dư y đều không được cảm thọ. Đối với người đã đạt được lạc, không có sự quay trở lại. Đây là sự đặc biệt của parivattanā ở đây. တတ္ထ [Pg.294] ကတမော ဝေဝစနော? ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ ဝါ ဘာဝိတံ သုဘာဝိတံ အနုဋ္ဌိတံ ဝတ္ထုကတံ သုသမာရဒ္ဓံ. စိတ္တန္တိ မနော ဝိညာဏံ မနိန္ဒြိယံ မနောဝိညာဏဓာတု. Trong các hāra ấy, thế nào là vevacana (đồng nghĩa)? Đối với người nào, tâm đã được tu tập như vậy, hoặc đã được tu tập, đã được khéo tu tập, đã được làm cho khởi lên, đã được làm cho vững chắc, đã được khéo tinh cần. Tâm tức là ý, là ý thức, là ý căn, là ý thức giới. တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? စိတ္တံ မနော သင်္ခါရာ ဝူပသမပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. သမာဓိ အသေက္ခပညတ္တိယာ ပညတ္တော. ဒုက္ခံ ဥစ္ဆိန္နပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. Trong các hāra ấy, thế nào là paññatti (chế định)? Tâm được chế định bởi sự chế định về sự lắng dịu của các tâm hành. Định được chế định bởi sự chế định về bậc vô học. Khổ được chế định bởi sự chế định về sự đoạn tận. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? စိတ္တေ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ, အယံ ခန္ဓေသု ဩတရဏော, မနောဝိညာဏဓာတုယာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာယ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ, အယံ ဓာတူသု ဩတရဏော. မနာယတနေ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ သဗ္ဗာနိ အာယတနာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ဟောန္တိ. တတ္ထ မနာယတနံ နာမရူပဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ. တထာ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေ. အယံ ဩတရဏော. တတ္ထ ကတမော သောဓနော သုဒ္ဓေါယေဝ အာရမ္ဘော. Trong các hāra ấy, thế nào là otaraṇa (sự bao hàm)? Khi tâm được chỉ ra, năm uẩn được chỉ ra, đây là sự bao hàm trong các uẩn. Khi ý thức giới được chỉ ra, mười tám giới được chỉ ra, đây là sự bao hàm trong các giới. Khi ý xứ được chỉ ra, tất cả các xứ được chỉ ra. Trong đó, ý xứ là nhân gần của danh sắc. Do duyên danh sắc, sáu xứ sanh khởi. Tương tự như trong duyên khởi. Đây là sự bao hàm. Trong đó, thế nào là sodhana (sự thanh lọc)? Sự khởi đầu chính là thanh tịnh. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော? ဆဠိန္ဒြိယံ ဘာဝနာ ဧကတ္တာယံ ပညတ္တိ ဆဋ္ဌိတေန ကာယော ဧကတ္တာယ ပညတ္တော. Trong các hāra ấy, thế nào là adhiṭṭhāna (sự quyết định)? Sự tu tập sáu căn là sự chế định trong tính thống nhất. Do được thiết lập ở căn thứ sáu, thân được chế định trong tính thống nhất. တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? စိတ္တဿ ပုဗ္ဗဟေတု သမုပ္ပာဒါယ မနသိကာရော စ တပ္ပောဏတာ စ ယံ အသမာဟိတဘူမိယံ စ ဝိသေသဓမ္မာနံ အဘာဝိတတ္တာ စိတ္တသတတံ ဂစ္ဆတိ, သစေ သမာဓိနော သုခံ ဟေတု အဝိပ္ပဋိသာရော ပစ္စယော, အယံ ဟေတု အယံ ပစ္စယော ပရိက္ခာရော. Trong đó, thế nào là parikkhāra (vật trợ duyên)? Đối với sự sanh khởi của nhân trước của tâm, có sự tác ý và sự hướng về đó. Do vì các pháp đặc biệt chưa được tu tập trong tâm địa không định tĩnh, nên tâm đi đến sự liên tục. Nếu đối với người có định, lạc là nhân, sự không hối tiếc là duyên. Nhân này, duyên này là vật trợ duyên. တတ္ထ ကတမာ သမာရောပနာ? ယဿေဝံ ဘာဝိတန္တိ တဿ ဓမ္မာ သမာရောပယိတဗ္ဗာ. ကာယော သီလံ ပညာ ဘာဝိတစိတ္တန္တိ အနဘိရတံ အနပဏတံ အနေကံ အနုတံ အနာပဇ္ဇာသတ္တံ အယံ သမညာယတနာ န တဿ သေက္ခဿ သမ္မာသမာဓိ သဗ္ဗေ အသေက္ခာ ဒသ အရဟန္တဓမ္မာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. အသေက္ခဘာဂိယာနိ သုတ္တာနိ. Trong các hāra ấy, thế nào là samāropanā (sự quy kết)? Đối với người nào đã tu tập như vậy, các pháp cần được quy kết cho vị ấy. Thân, giới, tuệ, tâm đã được tu tập, (nghĩa là) không ưa thích, không hướng đến, không phải một, không nhỏ bé, không dính mắc. Đây là cơ sở của danh xưng, không phải là chánh định của bậc hữu học ấy. Tất cả mười pháp A-la-hán của bậc vô học đều được chỉ ra. (Đây là) các kinh thuộc phần vô học. ၉၆. ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယဂတာသတိ အဘာဝိတာ, အယံ သော အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ သမာပဇ္ဇ အပ္ပဋိနိသဇ္ဇ ဇနပဒစာရိကံ ပက္ကမေယျ, သော အာယသ္မာ ဣမသ္မိံ ဝိပ္ပဋိဇာနာတိ ဒွေ ပဇာနိ ပဋိဇာနာတိ စိတ္တဘာဝနာယဉ္စ ဒိဋ္ဌိယာ ပဟာနံ, ကာယဘာဝနာယဉ္စ ဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနံ, ကာယဘာဝနာယဉ္စ တဏှာပဟာနံ, ယံ ပဌမံ ဥပမံ ကရောတိ. အသုစိနာပိ သုစိနာပိ ပထဝီ နေဝ အဋ္ဋိယတိ န ဇိဂုစ္ဆတိ န ပီတိပါမောဇ္ဇံ ပဋိလဘတိ, ဧဝမေဝ [Pg.295] ဟိ ပထဝီသမေန သော စေတသာ အနွယေန အပ္ပကေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဝိဟရာမီတိ. ဣတိ သော အာယသ္မာ ကိံ ပဋိဇာနာတိ, ကာယဘာဝနာယ သုခိန္ဒြိယပဟာနံ ပဋိဇာနာတိ, စိတ္တဘာဝနာယ သောမနဿိန္ဒြိယပဟာနံ ပဋိဇာနာတိ. ကာယိကာ ဝေဒနာ ရာဂါနုသယမနုဂတာနံ သုခိန္ဒြိယံ ပဋိက္ခိပတိ. န ဟိ ဝေဒနာက္ခန္ဓံ ယာ စေတသိကာ သုခဝေဒနာ တတ္ထ အယံ ပဋိလာဘပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ. သောတံ ပဋိက္ခိပတိ, န ဟိ မနောသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ. တတ္ထ စတူသု မဟာဘူတေသု ရူပက္ခန္ဓဿ အနုသယပဋိဃပဟာနံ ဘဏတိ. ကာမေ ရူပဉ္စ တဉ္စ အသေက္ခဘူမိယံ. ကာယေ ကာယာနုပဿနာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရဉ္စ. ဗလေန စ ဥဿာဟေန စ သဗ္ဗံ မနသိ ကတတ္တာနံ ပဟာနံ မေဒံ ကတာလိကာယ စ ပုရိသေန စ မဏ္ဍနကဇာတိကေန စ, ဧတေဟိ ဣမဿ မာတာပိတုသမ္ဘူတံ ပစ္စဝေက္ခဏံ, သော ကာယေန စ ကာယာနုပဿနာယ စ စိတ္တေန စ စိတ္တာနုပဿနာယ စ ဒွေ ဓမ္မေ ဓာရေတိ. ကာယကိလေသဝတ္ထုံ စိတ္တေန စ စိတ္တသန္နိဿယေ စိတ္တေန သုဘာဝိတေန သတ္တန္နံ စ သမာပတ္တီနံ ဝိဟရိတုံ ပဋိဇာနာတိ. 96. Bạch ngài, đối với người nào niệm thân không được tu tập, vị ấy chắc chắn sau khi va chạm, giao du, không từ bỏ một vị đồng phạm hạnh nào đó, sẽ ra đi du hành trong xứ. Vị trưởng lão ấy trong trường hợp này, nhận biết sai, nhận biết hai điều, nhận biết rằng: do sự tu tập tâm, tà kiến được đoạn trừ; và do sự tu tập thân, tà kiến được đoạn trừ; và do sự tu tập thân, ái được đoạn trừ. Điều mà vị ấy làm ví dụ đầu tiên. Ví như đất không bực tức, không ghê tởm, không nhận được hỷ lạc đối với vật không sạch hay vật sạch; cũng vậy, vị ấy an trú với tâm giống như đất, với sự tương ứng, nhỏ bé, không oán, không sân. Như vậy, vị trưởng lão ấy nhận biết điều gì? Vị ấy nhận biết sự đoạn trừ lạc căn do tu tập thân, nhận biết sự đoạn trừ hỷ căn do tu tập tâm. Thọ thuộc thân loại trừ lạc căn của những người đi theo tùy miên tham. Quả vậy, không phải thọ uẩn, thọ lạc nào thuộc tâm sở, ở đây điều này sanh khởi do duyên thành tựu, lạc và hỷ. Vị ấy loại trừ điều đó, nhưng không phải thọ do ý xúc sanh. Ở đây, trong bốn đại, vị ấy nói về sự đoạn trừ tùy miên sân của sắc uẩn. Trong cõi dục, có sắc và điều đó ở trong tâm địa vô học. Trong thân, có sự quán thân và sự hiện tại lạc trú. Do sức mạnh và do nỗ lực, sự đoạn trừ của tất cả những gì đã được tác ý trong tâm, sự đoạn trừ này của ta là do người có lỗi lầm và do người có bản chất trang điểm. Do những điều này, có sự quán xét về thân do cha mẹ sanh ra của vị này. Vị ấy mang giữ hai pháp: bằng thân và bằng sự quán thân, bằng tâm và bằng sự quán tâm. Vị ấy nhận biết rằng có thể an trú trong bảy chứng đắc bằng tâm và bằng tâm đã được khéo tu tập, đối với vật của phiền não thuộc thân, trong sự y cứ vào tâm. ဂဟပတိပုတ္တောပမတာယ စ ယထာ ဂဟပတိပုတ္တဿ နာနာရင်္ဂါနံ ဝတ္ထကရဏ္ဍကော ပုဏ္ဏော ဘဝေယျ, သော ယံ ယဒေဝ ဝတ္ထယုဂံ ပုဗ္ဗဏှသမယေ အာကင်္ခတိ, ပုဗ္ဗဏှသမယေ နိဗ္ဗာပေတိ, ဧဝံ မဇ္ဈနှိကသမယေ, သာယနှသမယေ, ဧဝမေဝ သော အာယသ္မာ စိတ္တဿ သုဘာဝိတတ္တာ ယထာရူပေန ဝိဟာရေန အာကင်္ခတိ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရိတုံ, တထာရူပေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရတိ, မဇ္ဈနှိကသမယေ, သာယနှသမယေ. တေန ဝေသ အာယသ္မတာ ဥပမာယ မေ အာသိတာယ ပထဝီ ဝါ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ ဘာဝိတစိတ္တေန. တေန သော အာယသ္မာ ဣဒံ အဋ္ဌဝိဓံ ဘာဝနံ ပဋိဇာနာတိ စတူသု မဟာဘူတေသု, ကာယဘာဝနံ ဥပကစဏ္ဍာလံ ပုရိသမေတကံ ဘဝတလာကာသု စိတ္တဘာဝနံ, ဣမာဟိ ဘာဝနာဟိ တာယ ဘာဝနာယ စ သမထာ ပါရိပူရိမန္တေဟိ. ဣမေဟိ စတူဟိ ပညာပါရိပူရိမန္တေဟိ. Và bằng ví dụ về con trai của gia chủ. Giống như con trai của gia chủ có thể có một cái rương đựng đầy các cặp y với nhiều màu sắc khác nhau. Bất cứ cặp y nào vị ấy muốn vào buổi sáng, vị ấy mặc vào buổi sáng; tương tự vào buổi trưa, vào buổi chiều. Cũng vậy, vị trưởng lão ấy, do tâm đã được khéo tu tập, bất cứ cách an trú nào vị ấy muốn an trú vào buổi sáng, vị ấy an trú bằng cách đó vào buổi sáng, vào buổi trưa, vào buổi chiều. Do đó, bởi ví dụ về đất đã được ta nói, sự tu tập các căn là vô thượng đối với người có tâm đã được tu tập. Do đó, vị trưởng lão ấy nhận biết tám loại tu tập này: trong bốn đại, có sự tu tập thân; trong các trường hợp upakacaṇḍāla, purisametaka, bhavatalāka, có sự tu tập tâm. Bằng những sự tu tập này và bằng sự tu tập ấy, các pháp chỉ được viên mãn ở cuối. Bằng bốn pháp này, tuệ được viên mãn ở cuối. ၉၇. ကထံ ဥပကစဏ္ဍာလံ ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ကာယော ပကတိယာ အပ္ပဋိကူလံ ကာယေ ဥဒ္ဓုမာတကသညာ သံခိတ္တေန နဝ သညာ ဣမေ ပဋိကူလာ ဓမ္မာ စေသော အာယသ္မာ ပဋိကူလတော အဇိဂုစ္ဆိတော ကာယဂတာသတိယာ ဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ, န ဟိ တဿ ဇိဂုစ္ဆပ္ပဟာယ စိတ္တံ ပဋိကူလတိ. 97. Thế nào là upakacaṇḍāla? Vị ấy an trú với tưởng không ghê tởm trong các pháp ghê tởm. Thân vốn tự nhiên không ghê tởm. Trong thân, có tưởng về tử thi sình trương, nói tóm lại là chín loại tưởng. Đây là những pháp ghê tởm. Vị trưởng lão ấy an trú, chuyên tâm vào sự nỗ lực tu tập niệm thân, không ghê tởm đối với vật ghê tởm. Quả vậy, do đã đoạn trừ sự ghê tởm, tâm của vị ấy không ghê tởm. ကထံ [Pg.296] အပ္ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတီတိ? ကာယော သဗ္ဗလောကဿ အပ္ပဋိကူလော တံ သော အာယသ္မာ အသုဘသညာယ ဝိဟရတိ. ဧဝံ အပ္ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. Thế nào là vị ấy an trú với tưởng ghê tởm trong các pháp không ghê tởm? Thân đối với tất cả thế gian là không ghê tởm. Vị trưởng lão ấy an trú với tưởng bất tịnh về thân đó. Như vậy, vị ấy an trú với tưởng ghê tởm trong các pháp không ghê tởm. ကထံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတီတိ အပိ သဗ္ဗောယံ လောကဿ ယမိဒံ မုဏ္ဍော ပတ္တပါဏီ ကုလေသု ပိဏ္ဍာယ ဝိစရတိ, တေန စ သော အာယသ္မာ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏေန အပ္ပဋိကူလသညီ စိတ္တေန စ ကာယေန နိဗ္ဗိဒါသဟဂတေန အပ္ပဋိကူလသညီ, ဧဝံ ပဋိကူလေသု အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. Làm thế nào vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong những điều đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm? Vả lại, đối với tất cả thế gian này, người cạo đầu, tay cầm bát, đi lại trong các gia đình để khất thực, do đó vị trưởng lão ấy có tưởng không đáng ghê tởm đối với sắc tốt và sắc xấu, với tâm và thân đi kèm với sự nhàm chán, vị ấy có tưởng không đáng ghê tởm. Như vậy, vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm. ကထံ ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု သုဘသညိနော ဣတ္ထိရူပေ ပဋိကူလေသု စ ဇိဂုစ္ဆိနော ဝိနီလကဝိပုဗ္ဗကေ တတ္ထ သော အာယသ္မာ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. Làm thế nào vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm? Trong các pháp đáng ghê tởm, có tưởng về tịnh; trong sắc của người nữ đáng ghê tởm và đáng chán ghét, xanh bầm và chảy mủ, ở đó vị trưởng lão ấy trú với tưởng đáng ghê tởm. ကထံ ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော စ? အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု သုဘသညိနော ဣတ္ထိရူပေ ပဋိကူလေသု စ ဇိဂုစ္ဆိနော ဝိနီလကဝိပုဗ္ဗကေ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ‘နေတံ မမ’‘နေသောဟမသ္မိ’‘နေသော မေ’ အတ္တာတိ ဝိဟရတိ. ဧဝံ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. Làm thế nào vị ấy, trong các pháp đáng ghê tởm, sau khi tránh né cả hai (tưởng tịnh và bất tịnh), trú với tâm xả, có chánh niệm và tỉnh giác? Trong các pháp không đáng ghê tởm, có tưởng về tịnh; trong sắc của người nữ đáng ghê tởm và đáng chán ghét, xanh bầm và chảy mủ, sau khi tránh né cả hai điều đó, vị ấy trú với (quán tưởng) 'cái này không phải của tôi', 'cái này không phải là tôi', 'cái này không phải là tự ngã của tôi'. Như vậy, sau khi tránh né cả hai điều đó, vị ấy trú với tâm xả, có chánh niệm, tỉnh giác. အပရော ပရိယာယော. တေဓာတုကော လောကသန္နိဝါသော သဗ္ဗဗာလပုထုဇ္ဇနာနံ အပ္ပဋိကူလသညာ. တတ္ထ စ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. ဧဝံ အပ္ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. Một pháp môn khác. Nơi ở của chúng sanh trong tam giới, đối với tất cả phàm phu ngu si, là tưởng không đáng ghê tởm. Và ở đó, trưởng lão Sāriputta trú với tưởng đáng ghê tởm. Như vậy, trong các pháp không đáng ghê tởm, vị ấy trú với tưởng đáng ghê tởm. ကထံ ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ပဋိကူလသညိနော သဗ္ဗသေက္ခာ ဣဓ ကာ တေဓာတုကေ သဗ္ဗလောကေ. တတ္ထ ကတမော ဘူမိပ္ပတ္တော သမာဓိဖလေ သစ္ဆိကတော အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ကိံ ကာရဏံ? န ဟိ တံ အတ္ထိ ယဿ လောကဿ ပဟာနာယ ပဋိကူလသညီ ဥပ္ပာဒေယျ. Làm thế nào vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm? Tất cả các bậc hữu học ở đây trong toàn bộ tam giới này đều có tưởng đáng ghê tởm. Ở đó, người đã đạt đến tầng bậc nào, đã chứng ngộ quả của định, lại trú với tưởng không đáng ghê tởm? Lý do là gì? Vì không có thế gian nào mà để đoạn trừ nó, tưởng đáng ghê tởm lại nên khởi lên. ကထံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? တေဓာတုကေ လောကသန္နိဝါသေ ယာဝ ကာမလောကဘူမတာ ဟိ ရာဂါနံ ဝီတရာဂါနံ ပဋိကူလသမတာ ရူပါရူပဓာတုံ အပ္ပဋိကူလသမတာ. တတ္ထ စ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. Làm thế nào vị ấy trú với tưởng đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm? Trong nơi ở của chúng sanh trong tam giới, đối với những người còn tham ái thì có cõi dục giới; đối với những người đã ly tham thì có sự bình đẳng trong cái đáng ghê tởm, và sự bình đẳng trong cái không đáng ghê tởm đối với sắc giới và vô sắc giới. Và ở đó, trưởng lão Sāriputta trú với tưởng đáng ghê tởm. Như vậy, vị ấy trú với tưởng đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm. ကထံ [Pg.297] ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ယံ ကိဉ္စိ ပရတော ဒုရုတ္တာနံ ဒုရာဂတာနံ ဝစနပထာနံ တံ ဝစနံ အပ္ပဋိကူလံ ယာဝတာ ဝါစသော အပ္ပတိရူပါ တထာ ဇနဿ အပ္ပဋိကူလသညာ. တတ္ထ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အဘိညာယ သစ္ဆိကတော အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ, ဧဝံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. Làm thế nào vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm? Bất cứ con đường lời nói nào từ người khác là những lời nói xấu, những điều đến một cách tồi tệ, lời nói đó là không đáng ghê tởm. Trong chừng mực lời nói là không thích hợp, như vậy người ta có tưởng không đáng ghê tởm. Ở đó, trưởng lão Sāriputta, sau khi biết với thắng trí và đã chứng ngộ, trú với tưởng không đáng ghê tởm. Như vậy, vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm. ၉၈. ကထံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော? ယဉ္စ နေသံ သမနုပဿတိ ယေ ဓမ္မာ ဒုစ္စရိတာ, တေ ဓမ္မာ အပ္ပဋိကူလာ. တတ္ထ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ ယေ ဓမ္မာ ဒုစ္စရိတာ, တေ ဓမ္မာ အနိဋ္ဌဝိပါကာ. ယေ ဓမ္မာ သုစရိတာ, တေ အာစယဂါမိနော. သော စ သုစရိတံ အာစယဂါမိနိံ ကရိတွာ ဒုစ္စရိတံ အနိဋ္ဌဝိပါကံ ကရိတွာ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ. 98. Làm thế nào vị ấy, trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm, sau khi tránh né cả hai, trú với tâm xả, có chánh niệm và tỉnh giác? Và điều mà vị ấy thấy rõ là: những pháp nào là ác hạnh, những pháp đó không đáng ghê tởm. Ở đó, trưởng lão Sāriputta suy xét như vầy: những pháp nào là ác hạnh, những pháp đó có quả không mong muốn; những pháp nào là thiện hạnh, những pháp đó dẫn đến sự tích tập. Và vị ấy, sau khi làm thiện hạnh dẫn đến sự tích tập và làm ác hạnh có quả không mong muốn, sau khi tránh né cả hai, trú với tâm xả. အထ ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလေသု စ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. တဏှာ ပဋိကူလဓမ္မာ ကိံ ကာရဏံ? တဏှာဝသေန ဟိ သတ္တာ ဒွီဟိ ဓမ္မေဟိ သတ္တာ, ကဗဠီကာရေ အာဟာရေ ရသတဏှာယ သတ္တာ, ဖဿေ သုခသညာယ သတ္တာ. တတ္ထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ကဗဠီကာရေ စ အာဟာရေ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ, ဖဿေ စ ဒုက္ခသညီ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. Lại nữa, vị ấy trú với tưởng đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm. Ái là pháp đáng ghê tởm. Lý do là gì? Vì do năng lực của ái, chúng sanh bị dính mắc bởi hai pháp: trong đoàn thực, chúng sanh bị dính mắc bởi vị ái; trong xúc, chúng sanh bị dính mắc bởi tưởng về lạc. Ở đó, trưởng lão Sāriputta trú với tưởng đáng ghê tởm trong đoàn thực, và trú với tưởng về khổ trong xúc. Như vậy, vị ấy trú với tưởng đáng ghê tởm trong những điều đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm. ကထံ ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? တဏှာက္ခယံ အနုတ္တရံ နိဗ္ဗာနံ တထာ ဗာလပုထုဇ္ဇနာနံ ပဋိကူလသညာ ပဟတသညာ စ. တတ္ထာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ အပ္ပဋိကူလသညာ အဗျာပါဒသညာ စ သာမံ ပညာယ ပဿိတွာ ဧဝံ ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. Làm thế nào vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm? Niết-bàn vô thượng, sự đoạn tận ái, đối với phàm phu ngu si lại là tưởng đáng ghê tởm và tưởng về sự hủy diệt. Ở đó, đối với trưởng lão Sāriputta, có tưởng không đáng ghê tởm và tưởng vô sân, sau khi tự mình thấy bằng trí tuệ. Như vậy, vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm. ကထံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? တတိယေ စ နိဗ္ဗာနေ ပဋိကူလသညိနော ယသေန စ ကိတ္တိနိ စ အပ္ပဋိကူလသညိနော. တတ္ထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ သမ္မာပညာယ ပဋိဇာနန္တော ပဋိကူလဉ္စ အပ္ပဋိကူလဉ္စ ဓမ္မံ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. Làm thế nào vị ấy trú với tưởng không đáng ghê tởm trong các pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm? Và trong Niết-bàn thứ ba, người có tưởng đáng ghê tởm, và với danh vọng và tiếng tăm, người có tưởng không đáng ghê tởm. Ở đó, trưởng lão Sāriputta, trong khi biết rõ vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly như thật bằng chánh trí tuệ, sau khi tránh né cả hai pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm, trú với tưởng không đáng ghê tởm. ကထံ [Pg.298] ပဋိကူလံ အပ္ပဋိကူလဉ္စ ဓမ္မံ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ? သတော စ သမ္ပဇာနော စ, ယဉ္စ သမနုပဿတိ အနုနယော အပ္ပဋိကူလော ဓမ္မော ပဋိဃော စ ပဋိကူလော ဓမ္မော, တတ္ထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အနုနယဿ ပဋိဃပ္ပဟီနတ္တာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော စ. ယဉ္စဿ သမနုပဿတိ အယံ ပဉ္စဝိဓာ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ. အယံ သုတ္တနိဒ္ဒေသော. Làm thế nào vị ấy, sau khi tránh né cả hai pháp đáng ghê tởm và không đáng ghê tởm, trú với tâm xả, có chánh niệm và tỉnh giác? Và điều mà vị ấy thấy rõ là: sự thuận theo là pháp không đáng ghê tởm, và sự chống đối là pháp đáng ghê tởm. Ở đó, trưởng lão Sāriputta, do đã đoạn trừ sự thuận theo và sự chống đối, trú với tâm xả, có chánh niệm và tỉnh giác. Và điều mà vị ấy thấy rõ, đây là sự tu tập các căn vô thượng gồm năm loại. Đây là phần chỉ dẫn kinh. ၉၉. တတ္ထ ကတမော ဒေသနာဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ကိံ ဒေသိတဗ္ဗံ? တတ္ထ ဝုစ္စတေ, ဣမမှိ သုတ္တေ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရော ဒေသိတော, တထာ ဝိမုတ္တံ စိတ္တံ ပစ္စဝေက္ခဏာ စ အဓိပညာဓမ္မံ ဒေသိတံ. 99. Trong đó, pháp cú thuyết thị là gì? Trong kinh này, điều gì cần được thuyết giảng? Ở đó, được nói rằng: trong kinh này, sự an trú lạc trong hiện tại đã được thuyết giảng; cũng vậy, tâm giải thoát, sự quán xét, và pháp thắng trí đã được thuyết giảng. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? ယေ ကာယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရန္တိ, တေသံ စိတ္တံ အနုနယပ္ပဋိဃေန န ဝိဟရတိ အနုနယပ္ပဋိဃေန စာဘိရမမာနဿ စိတ္တံ သမဂ္ဂတံ ဘဝိဿတီတိ ဘာဝနာယ ဗလမေတံ, အယံ ဝိစယော ဟာရော. Trong ấy, trạch pháp cú pháp (vicayo) là gì? Những vị nào sống quán thân trong thân, tâm của các vị ấy không trú với sân tùy miên và ái tùy miên. Đối với người đang hoan hỷ, tâm sẽ trở nên nhất trí. Đây là năng lực của sự tu tập. Đây là trạch pháp cú pháp. တတ္ထ ကတမော ယုတ္တိဟာရော? ကာယဘာဝနာယ စ စိတ္တဘာဝနာယ စ န ကိဉ္စိ သဗြဟ္မစာရီ အတိမညိဿတီတိ. အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ, အယံ ယုတ္တိဟာရော. Trong ấy, hợp lý cú pháp (yuttihāro) là gì? Do tu tập thân và do tu tập tâm, vị đồng phạm hạnh sẽ không khinh thường (người khác) vì bất cứ lý do gì. Có sự hợp lý này. Đây là hợp lý cú pháp. တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော ဟာရော? ကာယဘာဝနာယ ပဌမဿ သတိ ဥပဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယာ ပထဝီသမစိတ္တတာ, သာ အနိစ္စာနုပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနံ. Trong ấy, nhân cận cú pháp (padaṭṭhāno hāro) là gì? Sự tu tập thân là nhân cận của niệm xứ thứ nhất. Tâm thái tương tự như đất là nhân cận của sự quán vô thường. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? ယံ ပထဝီသမေန စေတသာ ဝိဟရတိ အတ္တာနုပဿီ ပထဝီသမေန ဂိဟီ ဝိဟရတိ. ကော အတ္ထော ပထဝီသမေနာတိ? ယထာ ယေ စ သေလောပမတာယ အကမ္မယုတ္တာ ဧဝမေဝ ပထဝီသမော အယံ ဟိရိယတာယ. အယံ လက္ခဏော. Trong ấy, tướng cú pháp (lakkhaṇo) là gì? Việc vị ấy sống với tâm như đất, người quán tự ngã, người gia chủ sống với (tâm) như đất. Nghĩa của 'như đất' là gì? Cũng như những người ví như tảng đá, không dính líu đến hành động, cũng vậy, người này như đất do sự vô tàm. Đây là tướng cú pháp. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣမမှိ ဗျာကရဏေ ကော တဿ အာယသ္မတော အဓိပ္ပာယော? ယေ ကေစိ အရဟန္တာ ဣန္ဒြိယဘာဝနံ အာကင်္ခိယန္တိ, တေ ပထဝီသမတံ ဥပ္ပာဒယိဿန္တီတိ. အယံ အဓိပ္ပာယော. Trong ấy, tứ phân cú pháp (catubyūho hāro) là gì? Trong lời giải thích này, chủ ý của vị trưởng lão ấy là gì? Bất cứ vị A-la-hán nào mong muốn tu tập các căn, các vị ấy sẽ làm phát sinh tâm thái như đất. Đây là chủ ý. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋောတိ? နတ္ထိ အာဝဋ္ဋဿ ဘူမိ. Trong ấy, luân chuyển cú pháp (āvaṭṭo) là gì? Không có nền tảng cho luân chuyển cú pháp. တတ္ထ [Pg.299] ကတမော ဝိဘတ္တိ? ယော ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, သော ပထဝီသမစိတ္တတံ ပဋိလဘိဿတီတိ န ဧကံသေန. ကိံ ကာရဏံ? ယေ ခဏ္ဍကာဒိဆိန္နကာဒိနော, န တေ ပထဝီသမစိတ္တတံ ပဋိလဘန္တိ. သဗ္ဗာ ကာယဂတာသတိ သေက္ခဘာဝနာယ နိဗ္ဗာနံ ဖလံ, အယံ ဝိဘတ္တိ. Trong ấy, phân tích cú pháp (vibhatti) là gì? Người sống quán thân trong thân sẽ đạt được tâm thái như đất, điều này không phải là tuyệt đối. Lý do là gì? Những người có giới bị sứt mẻ, bị vi phạm, v.v., họ không đạt được tâm thái như đất. Với sự tu tập của bậc hữu học về toàn bộ niệm thân, quả là Niết-bàn. Đây là phân tích cú pháp. တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော ဟာရော? ယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရိဿန္တိ, တေသံယေဝ ကာယပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, အယံ ပရိဝတ္တနော ဟာရော. Trong ấy, chuyển đổi cú pháp (parivattano hāro) là gì? Đối với chính những người sẽ sống quán thân trong thân, do duyên nơi thân, các lậu hoặc, sự mệt mỏi và phiền não có thể phát sinh. Đây là chuyển đổi cú pháp. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? ပဉ္စက္ခန္ဓာ အဝိတိဏ္ဏာ ဗာဝီသတိန္ဒြိယာနိ, တထာ ယံ မနိန္ဒြိယံ, တံ မနောဓာတု မနာယတနဉ္စ. ယံ သမာဓိန္ဒြိယံ, တံ ဓမ္မဓာတု ဓမ္မာယတနဉ္စ. အယံ ဩတရဏော ဟာရော. Trong ấy, dẫn nhập cú pháp (otaraṇo) là gì? Hai mươi hai căn không vượt ngoài năm uẩn. Tương tự, cái gọi là ý căn, đó là ý giới và ý xứ. Cái gọi là định căn, đó là pháp giới và pháp xứ. Đây là dẫn nhập cú pháp. တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ယေ စ မနသာ စတ္တာရော ဘာဝေတဗ္ဗာ, တေ သဗ္ဗေ ဘာဝိတာ ယံ တံ မနေန ပဟီနေ ပတ္တဗ္ဗတံ သဗ္ဗတ္ထ ဧတဿ စ အတ္ထာယ အာရမ္ဘော, သော အတ္ထော သုဒ္ဓေါ. အယံ သောဓနော ဟာရော. Trong ấy, thanh lọc cú pháp (sodhano hāro) là gì? Và bốn pháp nào cần được tu tập bằng ý, khi tất cả chúng đã được tu tập bằng ý, thì cái gọi là trạng thái cần được đạt đến trong sự đoạn trừ, ở khắp mọi nơi sự nỗ lực đều vì mục đích này, mục đích ấy là thanh tịnh. Đây là thanh lọc cú pháp. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော? အယံ သမာဓိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တော, ဆ ကာယာ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ. ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ရူပီနိ ရူပကာယော. ဆ ဝေဒနာကာယာ ဝေဒနာကာယော. ဆ သညာကာယာ သညာကာယော. ဆ စေတနာကာယာ စေတနာကာယော. ဆ ဝိညာဏကာယာ ဝိညာဏကာယော. သဗ္ဗေပိ ဧတေ ဓမ္မာ ဓမ္မကာယောတိယေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆန္တိ. အယံ အဓိဋ္ဌာနော. Trong ấy, quyết định cú pháp (adhiṭṭhāno) là gì? Định này được chế định là sự nhất tâm, sáu thân được chế định là sự nhất tâm. Năm căn có sắc là sắc thân. Sáu thân thọ là thọ thân. Sáu thân tưởng là tưởng thân. Sáu thân tư là tư thân. Sáu thân thức là thức thân. Tất cả các pháp này được kể là pháp thân. Đây là quyết định cú pháp. ပရိက္ခာရောတိ သမာပတ္တိကောသလ္လဉ္စ ဝီထိကောသလ္လဉ္စ ဟေတု. ယဉ္စ ဂေါစရကောသလ္လံ ယဉ္စ ကလ္လံ တံ ကောသလ္လံ ပစ္စယော. ဝေါဒါနကောသလ္လံ ဟေတု, ကလ္လံ ပစ္စယော. သုခံ ဟေတု, အဗျာပဇ္ဇံ ပစ္စယော. အယံ ပရိက္ခာရော. Trang bị cú pháp (parikkhāro) là: Sự thiện xảo trong thiền chứng và sự thiện xảo trong lộ trình tâm là nhân. Sự thiện xảo trong hành xứ và sự thiện xảo trong sự thích hợp là duyên. Sự thiện xảo trong sự thanh lọc là nhân, sự thích hợp là duyên. Lạc là nhân, vô sân là duyên. Đây là trang bị cú pháp. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနောတိ? ယထာ ပထဝီ သုစိမ္ပိ နိက္ခီပန္တေ အသုစိမ္ပိ နိက္ခိတ္တေ တာဒိသေယေဝ ဧဝံ ကာယော မနာပိကေဟိပိ ဖဿေဟိ အမနာပိကေဟိပိ ဖဿေဟိ တာဒိသောယေဝ ပဋိဃသမ္ဖဿေန ဝါ သုခါယ ဝေဒနာယ တာဒိသံ ယော စိတ္တံ. ဣဒံ သုတ္တံ ဝိဘတ္တံ သဩပမ္မံ ဥဂ္ဃဋိတညုဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝိဘာဂေန. တတ္ထ သမာရောပနာယ အဝကာသော နတ္ထိ. Trong ấy, áp đặt cú pháp (samāropano) là gì? Giống như đất, khi người ta đặt vật thanh tịnh hay vật không thanh tịnh lên, nó vẫn như vậy; cũng vậy, thân đối với các xúc khả ý và các xúc không khả ý vẫn như vậy; hoặc với xúc chạm sân, hoặc với thọ lạc, tâm vẫn như vậy. Kinh này được phân tích cùng với ví dụ, theo sự phân loại dành cho hạng người quảng khai tri. Ở đây không có cơ hội cho áp đặt cú pháp. ၁၀၀. တတ္ထ [Pg.300] ကတမံ သုတ္တံ သံကိလေသဘာဂိယံ? ယတော စ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ န ဝိရောဓတိ, န ဝဍ္ဎတိ, ဣမံ အာဒီနဝံ ဘဂဝါ ဒေသေတိ, တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေယျ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတိ, တတော အာဒီနဝတော ဝိဝရေယျာတိ တံ တီဟိ ဓမ္မေဟိ နာဘိဓံသိတာတိ အသုဘသညာယ ရာဂေန နာဘိဓံသိယတိ. မေတ္တာယ ဒေါသေန နာဘိဓံသိယတိ. ဝိပဿနာ မောဟေန နာဘိဓံသိယတိ. ဧဝဉ္စဿ ယော ယော ဓမ္မော ပဋိပက္ခော တမှိ တမှိ ဓမ္မေ ပရိပူရိဿတိ. ယော တဿ ဓမ္မဿ အကုသလော ဓမ္မော ပဋိပက္ခော, တေန နာဓိဝါသိယတိ. 100. Trong ấy, kinh nào thuộc phần phiền não? Bởi vì không mâu thuẫn với các thiện pháp, nhưng cũng không tăng trưởng, Đức Thế Tôn thuyết giảng sự nguy hại này. Do đó, nên mở ra cái bị che đậy; mưa không rơi ướt cái đã mở; do đó, nên mở ra khỏi sự nguy hại. Nó không bị phá hủy bởi ba pháp: do bất tịnh tưởng, nó không bị tham phá hủy; do tâm từ, nó không bị sân phá hủy; do minh sát, nó không bị si phá hủy. Và như vậy, đối với vị ấy, pháp nào là đối trị thì pháp ấy sẽ được viên mãn. Bất thiện pháp nào là đối nghịch với thiện pháp của vị ấy, nó không được dung thứ. အပရော ပရိယာယော. ယေ ဣမေ ဓမ္မာ အတ္တနာ န သက္ကောတိ ဝုဋ္ဌာနံ, တေ ဧတေ ဓမ္မာ ဒေသိတာ. ဆန္နမတိဝဿတီတိ တေဟိ ဝိတက္ကံ ယေန စ သက္ကာ ပုန ဒေသိတံ စိတ္တံ ဝိဘာဝေတုံ ပရိယောဒါပေတုံ ဝိဝေကနိန္နဿ ဝိဝေကပေါဏဿ ဝိဝေကပဗ္ဘာရဿ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတံ အာပဇ္ဇတိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, သေယျထာပိ နာမ ဥပ္ပလံ ဝါ ကုမုဒံ ဝါ ပဒုမံ ဝါ ဥဒကေ သုက္ကပက္ခေ စန္ဒော ယာဝရတ္တိ ယာဝဒိဝသော အာဂစ္ဆတိ, တဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာ, န ပရိဟာနိ, ဧဝံဝိဓံ တံ စိတ္တံ နာဘိဓံသိယတိ. အပရောပေတ္ထ ယော အကူဋော အသဌော အမာယာဝီ ဥဇု ပုရိသော ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကရောတိ. တတ္ထ ယော ဆာဒေတိ တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ စိတ္တံ အနုဓာဝန္တိ. ဆန္နမတိဝဿတီတိ ယော ပန ဟောတိ အသဌော အကူဋော အမာယာဝီ ဥဇု ပုရိသော ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကရောတိ. တဿ စိတ္တံ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ န ဝိဒ္ဓံသိယတိ, အယံ သုတ္တတ္ထော. Một pháp môn khác. Những pháp này được thuyết cho những ai không thể tự mình đứng dậy (khỏi phiền não). 'Mưa rơi ướt cái bị che đậy' có nghĩa là: họ có thể, bằng sự suy tầm, làm cho tâm đã được thuyết giảng trở nên rõ ràng, làm cho trong sạch. Đối với người hướng về viễn ly, xuôi về viễn ly, nghiêng về viễn ly, sự tăng trưởng, phát triển, quảng đại trong các thiện pháp sẽ xảy ra. Ví như hoa sen xanh, hoa sen trắng, hay hoa sen hồng trong nước, hoặc mặt trăng trong thượng huyền, đến suốt đêm ngày, chỉ có sự tăng trưởng được mong đợi, không có sự suy giảm; tâm như vậy không bị phá hủy. Lại nữa, ở đây có người ngay thẳng, không gian xảo, không lừa lọc, không xảo trá, bộc lộ bản thân như thật. Trong đó, người nào che giấu, các bất thiện pháp theo đuổi tâm của người ấy. 'Mưa rơi ướt cái bị che đậy'. Nhưng người nào không lừa lọc, không gian xảo, không xảo trá, là người ngay thẳng, bộc lộ bản thân như thật, tâm của người ấy không bị các bất thiện pháp phá hoại. Đây là ý nghĩa của kinh. ၁၀၁. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? ဣဓ ဒေသိတာ ဒသ အကုသလကမ္မပထာ အဓိဝဿနတာယ ဒသ ကုသလကမ္မပထာ အနဓိဝဿနတာယ အကုသလေဟိ န ဝိသုဇ္ဈတိ. ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ‘‘စိတ္တသံကိလေသာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သံကိလိဿန္တီ’’တိ. 101. Trong ấy, thuyết giảng cú pháp (desanā) là gì? Ở đây, mười bất thiện nghiệp đạo được thuyết giảng là do bị (mưa phiền não) rơi ướt, mười thiện nghiệp đạo là do không bị (mưa phiền não) rơi ướt. Do các bất thiện pháp, không có sự thanh tịnh. Như đã được Đức Thế Tôn nói: 'Này các Tỳ kheo, do tâm ô nhiễm, chúng sanh bị ô nhiễm'. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? ယဿေဝံ စိတ္တံ အဓိဝါသိယတိ, တဿ ဗုဇ္ဈိတဿ ယံ ဘဝေယျ ကူဋေယျ, တံ အာနန္တရိယေနပိ သတ္ထရိ ဝါ ဂုဏာနုကမ္ပနတာယ, အယံ ဝိစယော. Trong các hāra ấy, vicaya hāra là gì? Đối với người nào mà tâm được kham nhẫn như vậy, đối với người đã hiểu biết ấy, điều gì có thể là quanh co, xảo trá, điều ấy (có thể xảy ra) do không có sự gián đoạn, hoặc đối với bậc Đạo Sư, hoặc do lòng bi mẫn đối với các đức hạnh. Đây là vicaya hāra. တတ္ထ ကတမာ ယုတ္တီတိ? ဧဝံ အနဓိဝသိယန္တံ စိတ္တံ ဝုဋ္ဌာတိ. ဝုဋ္ဌိတံ ပတိဋ္ဌဟတိ ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ. Trong các hāra ấy, yutti hāra là gì? Tâm không được kham nhẫn như vậy thì khởi lên. (Tâm) đã khởi lên thì an trú trong các thiện pháp. Có sự hợp lý này như vậy. ပဒဋ္ဌာနန္တိ [Pg.301] ဆန္နမတိဝဿတီတိ ဆန္နံ အသံဝရာနံ ပဒဋ္ဌာနံ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ အဆန္နံ သံဝရဏာနံ. တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေယျ ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ ဒေသနာယ ပဒဋ္ဌာနံ. Padaṭṭhāna (nhân gần) là gì? (Câu) 'cái được che thì mưa thấm vào' là nhân gần của sự không phòng hộ đối với sáu (căn). (Câu) 'cái không được che thì mưa không thấm vào' là nhân gần của sự không che đậy, của sự phòng hộ. Do đó, (câu) 'nên mở cái được che, cái không được che thì mưa không thấm vào' là nhân gần của lời thuyết giảng. လက္ခဏောတိ ဆန္နမတိဝဿတီတိ ယေ ကေစိ ဝိစိတ္တေန ဆန္နေန ဧကလက္ခဏာ ဓမ္မာ သဗ္ဗေ တေ အဝိဒ္ဓံသိယန္တိ. တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေယျ. ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ ယေ ကေစိ တေန အစ္ဆန္နေန ဧကလက္ခဏာ ဓမ္မာ သဗ္ဗေ တေ နာတိဝဿန္တီတိ လက္ခဏော ဟာရော. Lakkhaṇa hāra là gì? (Về câu) 'cái được che thì mưa thấm vào': bất cứ pháp nào có cùng đặc tính với cái che được trang hoàng, tất cả các pháp ấy không bị phá hủy. Do đó, nên mở cái được che. (Về câu) 'cái không được che thì mưa không thấm vào': bất cứ pháp nào có cùng đặc tính với cái không được che ấy, tất cả các pháp ấy không bị (mưa phiền não) thấm vào. Như vậy là lakkhaṇa hāra. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေသံ ကေသဉ္စိ စိတ္တံ အကုသလာ ဓမ္မာ အဓိပဋိဒေသိတာ တေ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရိဿန္တီတိ အယံ တတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော. Trong các hāra ấy, catubyūha hāra là gì? Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Đối với bất kỳ ai mà các pháp bất thiện đã được thuyết giảng (như là) chi phối tâm, họ sẽ sửa chữa lại đúng theo pháp. Như vậy, đây là chủ ý của Đức Thế Tôn trong kinh ấy. Đây là catubyūha hāra. အာဝဋ္ဋောတိ ယံ ဆန္နံ တံ ဒုဝိဓံ ကမ္ပမာနံ သမုစ္ဆိတဗ္ဗော. အာနန္တရိယသမာဓီနံ. တတ္ထ ပဿဒ္ဓိယဉ္စ မာနော အာသဝေ ဝဍ္ဎေတိ, အဿဒ္ဓိယေန စ ပမာဒံ ဂစ္ဆတိ, ပမာဒေန ဩနမတိ, ဥန္နဠဘာဝံ ဂစ္ဆတိ. ဝုတ္တံ စေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ဥန္နဠာနံ ပမတ္တာနံ တေသံ ဝဍ္ဎန္တိ အာသဝါ’’တိ စတ္တာရိ တာနိ ဥပါဒါနာနိ, ယာနိ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ, တေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဘဝန္တိ. ဣမာနိ သစ္စာနိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ. တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေယျာတိ ယေန ဟေတုနာ, တေ အာသဝါ ဝဍ္ဎန္တိ. တေသံ ပဟီနတ္တာ အာသဝါ ပဟီယန္တေ. တတ္ထ အပ္ပမာဒေန အဿဒ္ဓိယံ ပဟီယတိ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စပ္ပဟာနေန ဩဠာရိကတာ တဿ ဒွေ ဓမ္မာ န သမထော စ ဘာဝနာ စ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. ယော တေသံ အာသဝါနံ ခယော, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ, အယံ အာဝဋ္ဋော. Āvaṭṭa hāra là gì? Cái gì được che, cái đó có hai loại, đang dao động, cần phải được cắt đứt. (Trong) các định vô gián. Trong đó, ngã mạn trong sự tịnh chỉ làm tăng trưởng các lậu hoặc, và do không có lòng tin nên đi đến sự dễ duôi, do dễ duôi nên khuynh hướng xuống thấp, đi đến tình trạng thấp kém. Và điều này đã được Đức Thế Tôn nói: 'Đối với những người thấp kém, dễ duôi, các lậu hoặc của họ tăng trưởng'. Bốn thủ ấy, những gì là bốn thủ, chúng trở thành năm thủ uẩn. Đây là các sự thật: khổ và tập. Do đó, (câu) 'nên mở cái được che' (có nghĩa là) do nguyên nhân nào mà các lậu hoặc ấy tăng trưởng, do đã đoạn trừ chúng, các lậu hoặc được đoạn trừ. Trong đó, do không dễ duôi, sự không có lòng tin được đoạn trừ. Do đoạn trừ trạo cử và hối quá, (nhưng) do tính thô thiển, hai pháp của người ấy là chỉ và quán không đi đến viên mãn. Sự đoạn tận các lậu hoặc ấy, đây là diệt. Đây là bốn sự thật. Đây là āvaṭṭa hāra. တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိ ဟာရော? ဆန္နမတိဝဿတီတိ န ဧကံသော. ကိံ ကာရဏံ? ယဿ အဿာ နိဝတ္တနာ ယထာပိ သေက္ခာနံ. ယထာဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – Trong các hāra ấy, vibhatti hāra là gì? (Câu) 'cái được che thì mưa thấm vào' không phải là tuyệt đối. Nguyên nhân là gì? Đối với người nào có sự chìm đắm, cũng như đối với các bậc hữu học. Như đã được Đức Thế Tôn nói – ‘‘ကိဉ္စာပိ သေက္ခော ပကရေယျ ပါပံ, ကာယေန ဝါစာယ ဥဒ စေတသာ ဝါ; အဘဗ္ဗော ဟိ တဿ ပရိဂုဟနာယ, အဘဗ္ဗတာ ဒိဋ္ဌပဒဿ ဟောတီ’’တိ. ‘Dù cho bậc hữu học có làm điều ác, bằng thân, hoặc lời, hoặc ý; vị ấy không có khả năng che giấu điều đó, sự không có khả năng (che giấu) là của người đã thấy đạo.’ ကိဉ္စာပိ [Pg.302] တေသံ နိဝါရဏံ စိတ္တံ ဟောတိ. အပိ တု အပ္ပစ္စယာ သမာယေ စ တေ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အယံ ဝိဘတ္တိဟာရော. Dù cho tâm của họ có triền cái, tuy nhiên, do không có duyên và vào đúng thời điểm, các pháp ấy cần được chỉ ra. Đây là vibhatti hāra. တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော ဟာရော. ဆန္နမတိဝဿတီတိ ယဿ ယေ ဓမ္မာ သဗ္ဗံ အနဝိဝဋံ အတိဝဿိယတိ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတိ, အဝဂုဏန္တံ နာတိဝဿတိ. အယံ ပရိဝတ္တနော ဟာရော. Trong các hāra ấy, parivattana hāra là gì? (Về câu) 'cái được che thì mưa thấm vào': đối với người nào, các pháp nào thấm ướt tất cả những ai chưa thoát khỏi vòng luân hồi, (nhưng) không thấm ướt người đã thoát khỏi vòng luân hồi, không thấm ướt người che giấu đức hạnh. Đây là parivattana hāra. တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော ဟာရော. ဆန္နန္တိ အာဝုတံ နိဝုတံ ပိဟိတံ ပဋိကုဇ္ဇိတံ သဉ္ဆန္နံ ပရောဓံ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ ယဿ တေ ဓမ္မာ ပဗ္ဗဇ္ဇိတာ ဝိနောဒံ နာဓိဝဿိတာ ဝန္တိကတာတိ, အယံ ဝေဝစနော ဟာရော. Trong các hāra ấy, vevacana hāra là gì? 'Channa' (được che) có nghĩa là: được bao bọc, được che đậy, được đóng lại, bị úp xuống, được che kỹ, bị cản trở. (Về câu) 'cái không được che thì mưa không thấm vào': đối với người nào, các pháp ấy của người xuất gia đã được từ bỏ, không bị thấm ướt, đã được loại trừ. Đây là vevacana hāra. တတ္ထ ကတမော ပညတ္တိ ဟာရော. ဆန္နမတိဝဿတီတိ ကိလေသဘာဂိယပညတ္တံ ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ သဓမ္မကိစ္စံ ယံ ပဋိပဒါ ပညတ္တိယာ ပညတ္တံ, တသ္မာ ဟိ ဆန္နံ ဝိဝရေယျာတိ အနုသာသနပညတ္တိယာ ပညတ္တံ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ နိဒ္ဓါနပညတ္တိယာ ပညတ္တံ, အယံ ပညတ္တိ ဟာရော. Trong các hāra ấy, paññatti hāra là gì? (Câu) 'cái được che thì mưa thấm vào' được chế định thuộc về phần phiền não. (Câu) 'cái không được che thì mưa không thấm vào' là phận sự của chánh pháp, được chế định bằng sự chế định về pháp hành. Do đó, (câu) 'nên mở cái được che' được chế định bằng sự chế định về lời giáo huấn. (Câu) 'cái không được che thì mưa không thấm vào' được chế định bằng sự chế định về kết luận. Đây là paññatti hāra. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော ဟာရော? ဆန္နမတိဝဿတီတိ တယော ကိလေသာ ရာဂေါ ဒေါသော မောဟော, တေ ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓော…ပေ… တေ ပုရာ ယထာ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ခန္ဓဓာတုအာယတနေသု, အယံ ဩတရဏော ဟာရော. Trong các hāra ấy, otaraṇa hāra là gì? (Câu) 'cái được che thì mưa thấm vào' (chỉ cho) ba phiền não: tham, sân, si. Chúng trong các uẩn là hành uẩn...v.v... chúng đã được chỉ ra trước đây trong uẩn, giới, và xứ. Đây là otaraṇa hāra. တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ယေနာရမ္ဘေန ဣဒံ သုတ္တံ ဘာသတိ သော အာရမ္ဘော နိယုတ္တော. Trong các hāra ấy, sodhana hāra là gì? Do sự khởi đầu nào mà kinh này được nói, sự khởi đầu đó là thích hợp. အဓိဋ္ဌာနောတိ ဆန္နမတိဝဿတီတိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တံ. ကိံကာရဏံ? ဣဒံ ဟိ အတိဝဿတီတိ ဣမဿ စ အတိဝဿတိ ဧဝဉ္စ အတိဝဿတီတိ အယံ ဝေမတ္တတာယ ယာ သုဏသာဓာရဏေဟိ လက္ခဏေဟိ ပညာပိယတိ, သာ ဧကတ္တပညတ္တိ. Adhiṭṭhāna hāra là gì? (Câu) 'cái được che thì mưa thấm vào' được chế định với tính cách đơn nhất. Nguyên nhân là gì? Vì (câu) 'cái này thấm vào' và 'đối với người này cũng thấm vào'. Và như vậy, (câu) 'thấm vào' này, cái mà được chế định với tính cách khác biệt bởi các đặc tính chung cho việc nghe, sự chế định đó là sự chế định đơn nhất. တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? ယဉ္စ တံ အတိဝဿိယန္တိ, တဿ ဒွေ ဟေတူ ဒွေ ပစ္စယာ အကုသလပသုတေဝ ဝါစကတ္တာဘိရတိ စ. ဣမေ ဒွေ အယောနိသောမနသိကာရော စ ကုသလာ ဓမ္မာ ဝေါပသဂ္ဂါ စ, ဣမေ ဒွေ ပစ္စယာ. Trong các hāra ấy, parikkhāra hāra là gì? Đối với việc bị thấm ướt ấy, có hai nhân và hai duyên. (Hai nhân là:) sự chuyên tâm vào bất thiện và sự ưa thích trong việc nói năng. Đây là hai nhân. (Hai duyên là:) tác ý không như lý và sự suy thoái các thiện pháp. Đây là hai duyên. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော? ဆန္နမတိဝဿတီတိ ဝေမတိ ပဿတီတိ ဆန္နံ ယံ ပရိဂ္ဂဟိတုံ ယံ အဒေသိတုံ အပ္ပဿုတံ ယံ ကထံကထာ ဝိဘူတေန အကုသလမူလေန ယံ တဏှာယ စ တေ ဝဍ္ဎတိ ဒေါသာတိ သန္နိတွာ တေ အပ္ပသက္ခယေန သင်္ခါရာ. သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ ယာဝ ဇရာမရဏံ, အယံ သမာရောပနော[Pg.303]. ယံ ပုန တထာ ဒေသနာ, တဿေဝ အကုသလာ ဓမ္မာ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတမာပဇ္ဇတိ တဿ သင်္ခါရာ နိရောဓာ, အယံ သမာရောပနော. Trong các hāra ấy, samāropana hāra là gì? (Về câu) 'cái được che thì mưa thấm vào', (có nghĩa là) thấy sự nghi ngờ. Cái được che nào cần được nắm giữ, cái ít nghe nào không được thuyết giảng, sự nghi ngờ nào (phát sinh) do gốc bất thiện đã hiển lộ, do tham ái và sân của ngươi tăng trưởng, sau khi quyết định như vậy, các hành (tăng trưởng) do năng lực yếu kém. Do hành làm duyên, thức (khởi lên)... cho đến già chết. Đây là samāropana hāra. Lại nữa, khi có lời thuyết giảng như vậy, các pháp bất thiện của chính người ấy đi đến sự tăng trưởng, phát triển, lan rộng. Do sự diệt của các hành của người ấy (mà các pháp khác cũng diệt). Đây là samāropana hāra. ၁၀၂. စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ တမော တမပရာယနောတိ…ပေ… တတ္ထ ကတမော ဝုစ္စတေ တမော နာမ? ယော တမော အန္ဓကာရော, ယထာ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ‘‘ယထာ အန္ဓကာရေ တသ္မိံ ဘယာနကေ သကမ္ပိဓာတုပုရိသော န ပဿတိ, ဧဝမေဝ အညာဏတော တမောပနန္ဓကာရော ပါပကသကမ္မသဝိပါကံ န သဒ္ဓေါ ဟောတိ. ဣတိ ဧဝံ လက္ခဏတာ အညာဏံ တမော အဝိဇ္ဇာ မောဟော, ယေန သတ္တာ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဣတိ ဝုစ္စတိ တမောတိ. သော တိဏ္ဏံ စက္ခူနံ တမော မံသစက္ခုနော ဒိဗ္ဗစက္ခုနော ပညာစက္ခုနော, ဣမေသံ စက္ခူနံ ဣဓ တမော နိဒ္ဒိသိယတိ အညာဏန္တိ. တတ္ထ ကတမံ အညာဏံ အဒဿနံ? အထ နိဿယေ ယံ ပုဗ္ဗန္တေ အညာဏံ အပရန္တေ အညာဏံ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ အညာဏံ ဟေတုမှိ အညာဏံ ပစ္စယမှိ အညာဏံ တဿ အညာဏိနော သမာဓိဘူတဿ ဧသော နိဿန္ဒော. ယံ န ဇာနာတိ ဣဒံ သေဝိတဗ္ဗံ ဣဒံ န မနသိကာတဗ္ဗန္တိ. သော တေန တမေန နိဒ္ဒိသိယတိ တမောပိ ယထာ ဝုစ္စတိ. မူဠှောတိ ဧဝံ စေတနာ. တေန တမေန သော ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ. တမောတိ သော တေန တမေန အသမူဟတေန အသမုစ္ဆိန္နေန တပ္ပရမော ဘဝတိ တပ္ပရာယနော, အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော တမော တမပရာယနောတိ. ပရာယနောယေဝ ဓမ္မော မနသိကာတဗ္ဗော သော တမော ဒဟတိ အညစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတိ. တေ စဿ ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနက္ခမန္တိ. သော သုတမယာယ ပညာယ သမနုပဿတိ. 102. Có bốn hạng người: người bóng tối, có đích đến là bóng tối... v.v... Trong ấy, thế nào được gọi là bóng tối? Người nào là bóng tối, là u ám, như đã được đức Thế Tôn thuyết giảng: ‘Ví như trong bóng tối đáng sợ hãi ấy, người có bản chất run rẩy không nhìn thấy, cũng giống như vậy, do vì không biết nên bóng tối là sự u ám, không có niềm tin về quả báo của nghiệp xấu do chính mình đã làm.’ Do vì có đặc điểm như vậy nên sự không biết là bóng tối, là vô minh, là si mê; do vì điều ấy chúng sanh không biết đúng như thật, vì vậy được gọi là bóng tối. Điều ấy là bóng tối của ba loại mắt: nhục nhãn, thiên nhãn, tuệ nhãn. Ở đây, bóng tối của các loại mắt này được chỉ rõ là sự không biết. Trong ấy, thế nào là sự không biết, là sự không thấy? Lại nữa, về nơi nương tựa, sự không biết ở quá khứ, sự không biết ở vị lai, sự không biết ở quá khứ và vị lai, sự không biết về nhân, sự không biết về duyên, đối với người không biết ấy, người không có sự định tĩnh, đây là kết quả. Do không biết rằng: ‘Điều này nên thực hành, điều này không nên tác ý.’ Vị ấy được chỉ rõ bằng bóng tối ấy, cũng được gọi là bóng tối, như được nói là: ‘Kẻ si mê.’ Có chủ ý như vậy. Do bóng tối ấy, hạng người ấy được gọi là bóng tối. Do bóng tối ấy chưa được nhổ lên, chưa được cắt đứt, vị ấy lấy đó làm vui thích, lấy đó làm đích đến. Hạng người này được gọi là người bóng tối, có đích đến là bóng tối. Pháp có đích đến nên được tác ý, pháp ấy thiêu đốt bóng tối, làm cho tâm khác được an lập. Và các pháp ấy của vị ấy có thể kham nhẫn sự quán xét. Vị ấy nhìn thấy bằng tuệ văn. တတ္ထ ကတမော တမော ဇောတိပရာယနော? သော တေန ပညာဝသေန ဣရိယတိ ဧဝံ တဿေဝ ဣရိယန္တဿ ပရာယနော ဘဝတိ. အယံ ဝုစ္စတေ ပုဂ္ဂလော တမော ဇောတိပရာယနော. Trong ấy, thế nào là người bóng tối, có đích đến là ánh sáng? Vị ấy hành động bằng năng lực của tuệ ấy. Như vậy, đối với vị đang hành động ấy, điều ấy trở thành đích đến. Hạng người này được gọi là người bóng tối, có đích đến là ánh sáng. တတ္ထ ကတမော ပုဂ္ဂလော ဇောတိ ဇောတိပရာယနော ? တတ္ထ ဝုစ္စတိ ဇောတိ နာမ ယံ တဿ စေ တမဿ ပဋိပက္ခေန ယေ စ ဓမ္မေ အန္တမသော ဉာဏာလောကော, သော သုဏဓမ္မော ပုဂ္ဂလော တမော ဇောတိပရာယနော, တတ္ထ ဝုစ္စတေ, ယောယံ ပုဂ္ဂလော တမော ဇောတိပရာယနော, သော ယဒိ တထာရူပံ ကလျာဏမိတ္တံ ပဋိလဘတိ, ယော နံ အကုသလတော စ နိဝါရေတိ [Pg.304] ဘာဝိတကုသလတာဝ ဘာဝီ နိယောဇေတီတိ. ဧဝဉ္စ သဒ္ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ. ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ. ဣမေ ဓမ္မာ သေဝိတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န သေဝိတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ ဘဇိတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န ဘဇိတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ မနသိကာတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န မနသိကာတဗ္ဗာတိ. ပစ္စတေ သညာယ ယထာ သညာယတိ သတိန္ဒြိယာနိ, သော ဧဝံ ပဇာနာတိ. ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ. ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ. ဣမေ ဓမ္မာ သေဝိတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န သေဝိတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ မနသိကာတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န မနသိကာတဗ္ဗာတိ. သော တေ ဓမ္မေ သုသုယျတိ, သောတံ ဩဒဟတိ, အညံ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတိ, တေ စဿ ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနက္ခမန္တိ, သော သုတမယာယ ပညာယ သမန္နာဂတော သော တေန ပစ္စယဝသေန ဣရိယတိ ဧဝံ တဿေဝ ဣရိယန္တိ တပ္ပရမော ဘဝတိ တပ္ပရာယနော. အယံ ဝုစ္စတေ ပုဂ္ဂလော တမော တမပရာယနော. Trong ấy, thế nào là hạng người ánh sáng, có đích đến là ánh sáng? Trong ấy, được nói rằng: Ánh sáng là điều đối nghịch với bóng tối ấy, và các pháp ấy cho đến tối thiểu là ánh sáng của trí tuệ. Vị ấy là người có pháp được nghe, là người bóng tối có đích đến là ánh sáng. Trong ấy, được nói rằng: Hạng người nào là người bóng tối có đích đến là ánh sáng, nếu vị ấy gặp được thiện hữu tri thức tương xứng như vậy, là người ngăn cản vị ấy khỏi điều bất thiện và khuyến khích vị ấy trong việc tu tập các pháp thiện đã được tu tập. Và vị ấy thuyết giảng Chánh pháp như vầy: ‘Các pháp này là thiện, các pháp này là bất thiện. Các pháp này có tội, các pháp này vô tội. Các pháp này nên thực hành, các pháp này không nên thực hành. Các pháp này nên gần gũi, các pháp này không nên gần gũi. Các pháp này nên thành tựu và an trú, các pháp này không nên thành tựu và an trú. Các pháp này nên tác ý, các pháp này không nên tác ý.’ Được nhận biết bằng tưởng, như niệm căn được nhận biết. Vị ấy biết như vầy: ‘Các pháp này là thiện, các pháp này là bất thiện. Các pháp này có tội, các pháp này vô tội. Các pháp này nên thực hành, các pháp này không nên thực hành. Các pháp này nên tu tập, các pháp này không nên tu tập. Các pháp này nên thành tựu và an trú, các pháp này không nên thành tựu và an trú. Các pháp này nên tác ý, các pháp này không nên tác ý.’ Vị ấy lắng nghe kỹ các pháp ấy, chú tâm lắng nghe, làm cho tâm khác được an lập. Và các pháp ấy của vị ấy có thể kham nhẫn sự quán xét. Vị ấy được thành tựu tuệ văn, vị ấy hành động bằng năng lực của duyên ấy. Như vậy, đối với chính vị ấy, chúng được tiến hành, vị ấy lấy đó làm vui thích, lấy đó làm đích đến. Hạng người này được gọi là người ánh sáng, có đích đến là ánh sáng. တတ္ထ ကတမော ပုဂ္ဂလော ဇောတိ တမပရာယနော? ဇောတိ နာမ ယာ တဿေဝ တမဿ ပဋိပက္ခေန ယေ ဓမ္မာ အန္တမသော ဉာဏာလောကော, သော ပုန ဓမ္မော. ကတမာ ဥစ္စတေ? ပညာယတော ပဏ္ဍိတောတိ ဝုစ္စတေ, သော ဧဝံ ပဇာနာတိ. ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ. ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ. ဣမေ ဓမ္မာ သေဝိတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န သေဝိတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ ဘာဝိတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န ဘာဝိတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗာ. ဣမေ ဓမ္မာ မနသိကာတဗ္ဗာ, ဣမေ ဓမ္မာ န မနသိကာတဗ္ဗာ. ဣဓ ပန ပါပမိတ္တသံသေဝနော ပါပမိတ္တဝသာနုဂေါ အကုသလေ ဓမ္မေ အဘိဝဍ္ဎေတိ, ကုသလေ ဓမ္မေ ပဇဟတိ. သော တေန ပမာဒေန ပစ္စယသညာ အမနသိကတွာ အဿတိအသမ္ပဇညံ အာသေဝတိ. တယာ ယော ပဋိပက္ခော တမော, သော ပဝဍ္ဎေတိ. သော တမာဘိဘူတော ပရာယနော တမပရမော စေဝ ဘဝတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ဇောတိ တမပရာယနော. Trong ấy, thế nào là hạng người ánh sáng, có đích đến là bóng tối? Ánh sáng là các pháp đối nghịch với bóng tối ấy, cho đến tối thiểu là ánh sáng của trí tuệ, đó lại là pháp. Thế nào được gọi là? Do có tuệ nên được gọi là bậc trí. Vị ấy biết như vầy: ‘Các pháp này là thiện, các pháp này là bất thiện. Các pháp này có tội, các pháp này vô tội. Các pháp này nên thực hành, các pháp này không nên thực hành. Các pháp này nên tu tập, các pháp này không nên tu tập. Các pháp này nên thành tựu và an trú, các pháp này không nên thành tựu và an trú. Các pháp này nên tác ý, các pháp này không nên tác ý.’ Nhưng ở đây, người giao du với bạn ác, người thuận theo bạn ác, làm tăng trưởng các pháp bất thiện, từ bỏ các pháp thiện. Do sự dễ duôi ấy, vị ấy không tác ý đến tưởng về duyên, thực hành sự thất niệm, không tỉnh giác. Do đó, bóng tối đối nghịch nào có mặt, vị ấy làm cho nó tăng trưởng. Vị ấy bị bóng tối chinh phục, có đích đến là bóng tối, và chỉ lấy bóng tối làm vui thích. Hạng người này được gọi là người ánh sáng, có đích đến là bóng tối. ၁၀၃. တတ္ထ ကတမော ပုဂ္ဂလော ဇောတိ ဇောတိပရာယနော? တတ္ထ ဝုစ္စတေ သောယံ ပုဂ္ဂလော ကလျာဏမိတ္တဿ သန္နိဿိတော ဘဝတိ သက္ကာ သံယောဂီ ကုသလံ [Pg.305] ဂဝေသီ, သော ကလျာဏမိတ္တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆတိ, ပရိပဉှယတိ? ကိံ ကုသလံ, ကိံ အကုသလံ? ကိံ သာဝဇ္ဇံ, ကိံ အနဝဇ္ဇံ? ကိံ သေဝိတဗ္ဗံ, ကိံ န သေဝိတဗ္ဗံ? ကိံ ဘာဝိတဗ္ဗံ, ကိံ န ဘာဝိတဗ္ဗံ? ကိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗံ, ကိံ န ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာတဗ္ဗံ? ကိံ မနသိကာတဗ္ဗံ, ကိံ န မနသိကာတဗ္ဗံ? ကထံ သံကိလေသော ဟောတိ, ကထံ ဝေါဒါနံ ဟောတိ? ကထံ ပဝတ္တိ ဟောတိ, ကထံ နိဝတ္တိ ဟောတိ? ကထံ ဗန္ဓော ဟောတိ, ကထံ မောက္ခော ဟောတိ? ကထံ သက္ကာယသမုဒယော ဟောတိ, ကထံ သက္ကာယနိရောဓော ဟောတိ? သော ဧတ္ထ ဒေသိတံ ယထာ ဥပဋ္ဌိတံ တထာ သမ္ပဋိပဇ္ဇန္တော သော ဧဝံ ပဇာနာတိ. ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ. ဧဝံ…ပေ… ယာဝ ကထံ သက္ကာယသမုဒယော ဟောတိ, ကထံ သက္ကာယနိရောဓော ဟောတီတိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. သော တေ ဓမ္မေ အဓိပါဋိကင်္ခါတိ ဧဝံ လက္ခဏံ ဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ အာလောကံ ဝဍ္ဎေတိ. သော ပုဂ္ဂလော တပ္ပရမော ဘဝတိ တပ္ပရာယနော, အယံ ဝုစ္စတေ ပုဂ္ဂလော ဇောတိ ဇောတိပရာယနော. 103. Ở đây, hạng người nào là joti jotiparāyana (từ ánh sáng đến ánh sáng)? Về điều ấy, được nói rằng: Hạng người này thân cận thiện hữu, có khả năng, có sự liên kết, tìm cầu điều thiện. Người ấy sau khi đến gần thiện hữu, hỏi han, chất vấn rằng: ‘Cái gì là thiện, cái gì là bất thiện? Cái gì có tội lỗi, cái gì không có tội lỗi? Cái gì nên thực hành, cái gì không nên thực hành? Cái gì nên tu tập, cái gì không nên tu tập? Cái gì nên thành tựu và an trú, cái gì không nên thành tựu và an trú? Cái gì nên tác ý, cái gì không nên tác ý? Làm thế nào có sự ô nhiễm, làm thế nào có sự trong sạch? Làm thế nào có sự tiếp diễn, làm thế nào có sự chấm dứt? Làm thế nào có sự trói buộc, làm thế nào có sự giải thoát? Làm thế nào có sự phát sanh của thân kiến, làm thế nào có sự đoạn diệt của thân kiến?’ Người ấy, ở đây, thực hành đúng theo như vậy, như đã được giảng dạy, như đã được trình bày. Người ấy biết rõ như vầy: ‘Các pháp này là thiện, các pháp này là bất thiện.’ Như vậy... (vân vân)... cho đến ‘làm thế nào có sự phát sanh của thân kiến, làm thế nào có sự đoạn diệt của thân kiến’ nên được thực hiện một cách chi tiết. Người ấy mong muốn các pháp ấy một cách tha thiết. Như vậy, người ấy làm tăng trưởng đặc tính, trí tuệ, minh, ánh sáng. Hạng người ấy lấy đó làm vui thích, lấy đó làm đích đến. Hạng người này được gọi là joti jotiparāyana. တတ္ထ ကတမော ပုဂ္ဂလော တမော တမပရာယနော? ယော အကုသလံ ဓမ္မံ ဒီပေတိ. တံ ဘာဝနာယ ဟီနာသု ဂတီသု ဥပပတ္တိံ ဒဿေတိ, တပ္ပရမော ဘဝတိ တပ္ပရာယနော. အယံ ဝုစ္စတေ ပုဂ္ဂလော တမော တမပရာယနော. Ở đây, hạng người nào là tamo tamaparāyana (từ bóng tối đến bóng tối)? Người nào chỉ dạy pháp bất thiện. Do sự tu tập pháp ấy, người ấy chỉ ra sự tái sanh trong các cõi thấp kém, lấy đó làm vui thích, lấy đó làm đích đến. Hạng người này được gọi là tamo tamaparāyana. တတ္ထ ယော ပုဂ္ဂလော တမော ဇောတိပရာယနော? သော တမေန အကုသလဿ ကမ္မဿ ဝိပါကံ ဒဿေတိ. တမေတိ ယံ စက္ခု ကလျာဏမိတ္တဿ ယေန အကုသလေ ဓမ္မေ ပဇဟတိ, ကုသလေ ဓမ္မေ အဘိဝဍ္ဎတိ. Ở đây, hạng người nào là tamo jotiparāyana (từ bóng tối đến ánh sáng)? Người ấy, bằng bóng tối, chỉ ra quả của nghiệp bất thiện. Mắt của thiện hữu là thứ mà nhờ đó người ấy từ bỏ các pháp bất thiện, làm tăng trưởng các pháp thiện. တတ္ထ ယော စ ပဏီတာသု ဂတီသု ဥပပတ္တိံ ဒဿေတိ, တပ္ပရမော တေန ဝုစ္စတေ တမော ဇောတိပရာယနော. Ở đây, và người nào chỉ ra sự tái sanh trong các cõi cao quý, lấy đó làm vui thích, do đó được gọi là tamo jotiparāyana. တတ္ထ ယော ပုဂ္ဂလော ဇောတိ တမပရာယနော? ကုသလဿ ကမ္မဝိပါကံ ဒဿေတိ. ယံ စက္ခု ပါပမိတ္တသံသဂ္ဂေန ပါပမိတ္တုပသေဝေန ပါပမိတ္တဝသာနုဂေါ အကုသလံ ဓမ္မံ အဘိဝဍ္ဎတိ, တံ ဘာဝနာယ ဟီနာသု ဂတီသု ဥပပတ္တိံ ဒဿေတိ. တပ္ပရမော တေန ဝုစ္စတေ ဇောတိ တမပရာယနော. Ở đây, hạng người nào là joti tamaparāyana (từ ánh sáng đến bóng tối)? Người ấy chỉ ra quả của nghiệp thiện. Mắt trí tuệ nào, do giao du với ác hữu, do thân cận ác hữu, do thuận theo ý muốn của ác hữu, làm tăng trưởng pháp bất thiện, do sự tu tập pháp ấy, chỉ ra sự tái sanh trong các cõi thấp kém. Lấy đó làm vui thích, do đó được gọi là joti tamaparāyana. တတ္ထ ယော ပုဂ္ဂလော ဇောတိ ဇောတိပရာယနော သော ဇောတိတာ ပဘာတာ ယာဝ ပဏီတာသု ဂတီသု ဥပပတ္တိံ ဒဿေတိ. တပ္ပရမော တေနာဟ ဇောတိ ဇောတိပရာယနော. Ở đây, hạng người nào là joti jotiparāyana, người ấy sáng chói, rực rỡ, cho đến chỉ ra sự tái sanh trong các cõi cao quý. Lấy đó làm vui thích, do đó nói là joti jotiparāyana. ဇောတိတမပရာယနေန [Pg.306] ဒသ အကုသလာနံ ကမ္မာနံ ဥဒယံ ဒဿေတိ. တမေန ပုဂ္ဂလေန အကုသလာနံ ကမ္မာနံ ဝိပါကံ ဒဿေတိ. န အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဝိပါကံ ဒဿေတိ. တမေန အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာနိ ဒဿေတိ. ဇောတိနာ အဋ္ဌ သမ္မတ္တာနိ ဒဿေတိ. ဇောတိနာ တမပရာယနေန ဒသ အကုသလကမ္မပထေ ဒဿေတိ. ဇောတိနာ ပဏီတတ္တံ ဒဿေတိ. တမေန ဇောတိပရာယနေန အတပနီယံ ဓမ္မံ ဒဿေတိ. ဇောတိနာ တမပရာယနေန တပနီယံ ဓမ္မံ ဒဿေတိ. အယံ သုတ္တတ္ထော. Bằng (hạng người) joti tamaparāyana, chỉ ra sự phát sanh của mười nghiệp bất thiện. Bằng hạng người u tối, chỉ ra quả của các nghiệp bất thiện. Không chỉ ra quả của các pháp bất thiện. Bằng bóng tối, chỉ ra tám tà tánh. Bằng ánh sáng, chỉ ra tám chánh tánh. Bằng (hạng người) joti tamaparāyana, chỉ ra mười con đường nghiệp bất thiện. Bằng ánh sáng, chỉ ra sự cao quý. Bằng (hạng người) tamo jotiparāyana, chỉ ra pháp không phiền não. Bằng (hạng người) joti tamaparāyana, chỉ ra pháp phiền não. Đây là ý nghĩa của kinh. ၁၀၄. တတ္ထ ကတမော ဒေသနာ ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ကိံ ဒေသိတံ? တတ္ထ ဝုစ္စတေ ဣမမှိ သုတ္တေ ကုသလာကုသလာ ဓမ္မာ ဒေသိတာ. ကုသလာကုသလာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဝိပါကော ဒေသိတော. ဟီနပ္ပဏီတာနဉ္စ သတ္တာနံ ဂတိ နာနာကာရဏံ ဒေသိတံ. အယံ ဒေသနာ ဟာရော. 104. Ở đây, desanā hāra (phương pháp thuyết giảng) là gì? Trong kinh này, điều gì được thuyết giảng? Về điều ấy, được nói rằng: trong kinh này, các pháp thiện và bất thiện được thuyết giảng. Và quả của các pháp thiện và bất thiện được thuyết giảng. Và sự khác biệt về cảnh giới của các chúng sanh thấp kém và cao quý được thuyết giảng. Đây là desanā hāra. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရော? အကုသလဿ ကမ္မဿ ယော ဝိပါကံ ပစ္စနုဘောတိ. တတ္ထ ဌိတော အကုသလေ ဓမ္မေ ဥပ္ပာဒိယတိ ဝိစယန္တံ ယုဇ္ဇတိ. ကုသလဿ ကမ္မဿ ယော ဝိပါကံ ပစ္စနုဘောတိ. တတ္ထ ဌိတော ကုသလေ ဓမ္မေ ဥပ္ပာဒိယတိ ဝိစယန္တံ ယုဇ္ဇတိ. အယံ ဝိစယော ယုတ္တိ စ. Ở đây, vicaya hāra (phương pháp thẩm sát) là gì? Người nào trải nghiệm quả của nghiệp bất thiện, đứng trong đó, làm phát sanh các pháp bất thiện, việc thẩm sát điều đó là hợp lý. Người nào trải nghiệm quả của nghiệp thiện, đứng trong đó, làm phát sanh các pháp thiện, việc thẩm sát điều đó là hợp lý. Đây là vicaya (thẩm sát) và yutti (lý lẽ). တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော ဟာရော? ယော ပုဂ္ဂလော ဇောတိ, သော ပစ္စဝေက္ခဏာယ ပဒဋ္ဌာနံ. ယော ပုဂ္ဂလော တမော, သော တမာဒိန္နံ ဝါနုပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနန္တိ ဒဿေတိ. တမေန ဇောတိပရာယနေန အပ္ပမာဒဿ ပဒဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ, တမော အဝိဇ္ဇာယ စ ဒိဋ္ဌိယာ စ ပဒဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ. ဇောတိနာ တမပရာယနေန ပမာဒဿ စ ဒိဋ္ဌိယာ စ ပဒဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ. အယံ ပဒဋ္ဌာနော. Ở đây, padaṭṭhāna hāra (phương pháp nhân cần thiết) là gì? Hạng người nào là ánh sáng (joti), người ấy là nhân cần thiết cho sự quán xét. Hạng người nào là bóng tối (tamo), người ấy được chỉ ra là nhân cần thiết cho sự quán sát việc chấp thủ do bóng tối. Bằng (hạng người) tamo jotiparāyana, chỉ ra nhân cần thiết của sự không dể duôi. Bóng tối (tamo) chỉ ra nhân cần thiết của vô minh và tà kiến. Bằng (hạng người) joti tamaparāyana, chỉ ra nhân cần thiết của sự dể duôi và tà kiến. Đây là padaṭṭhāna hāra. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? တမေန တမပရာယနေန တမောတိ အဝိဇ္ဇာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌာယ သဗ္ဗကိလေသဓမ္မာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. တမေန ဇောတိပရာယနေန ဇောတိဝိဇ္ဇာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌာယ သဗ္ဗေ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. ဇောတိတမပရာယနေန ပမာဒေါ နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟောတိ. တမေန ဇောတိပရာယနေန အပ္ပမာဒေါ နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟောတိ. အယံ လက္ခဏော ဟာရော. Ở đây, lakkhaṇa hāra (phương pháp đặc tính) là gì? Bằng (hạng người) tamo tamaparāyana, khi ‘bóng tối’ được chỉ ra là vô minh, thì tất cả các pháp phiền não được xem là đã được chỉ ra. Bằng (hạng người) tamo jotiparāyana, khi ‘ánh sáng’ được chỉ ra là minh, thì tất cả các pháp trợ Bồ-đề được xem là đã được chỉ ra. Bằng (hạng người) joti tamaparāyana, sự dể duôi được chỉ ra. Bằng (hạng người) tamo jotiparāyana, sự không dể duôi được chỉ ra. Đây là lakkhaṇa hāra. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ သတ္တာ နီစကုလိနော, န တေ ဣမံ သုတွာ ကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. ယေ သတ္တာ ဥစ္စကုလိနော, တေ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ [Pg.307] ဘိယျောသော မတ္တာယ ကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တီတိ. အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော. ဘူမိယံ ဥပဒေသော. Ở đây, catubyūha hāra (phương pháp bốn dàn trận) là gì? Trong kinh này, ý định của Đức Thế Tôn là gì? Những chúng sanh nào thuộc dòng dõi thấp kém, sau khi nghe (pháp) này, họ sẽ không thọ trì và thực hành các pháp thiện. Những chúng sanh nào thuộc dòng dõi cao quý, họ sau khi nghe bài pháp này, ở mức độ cao hơn nữa, sẽ thọ trì và thực hành các pháp thiện. Đây là catubyūha hāra. Sự chỉ dẫn trong nền tảng. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? ယာ အဝိဇ္ဇာတော ပဘူတိ တဏှာ, အယံ သမုဒယော. ယော တမော တမပရာယနော, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ ဇောတိ ယေန သုတ္တေန ဓမ္မေန ပညာပိယတိ, သော ဓမ္မော ပညိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. တေန အမောဟေန တီဏိ ကုသလမူလာနိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ သဂ္ဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. Ở đây, āvaṭṭa hāra (phương pháp xoay vòng) là gì? Tham ái nào bắt nguồn từ vô minh, đây là Tập đế. (Hạng người) nào là tamo tamaparāyana, đây là Khổ đế. Hai sự thật này là Khổ và Tập. Ánh sáng (joti) được biểu thị bằng kinh và pháp nào, pháp ấy là nhân cần thiết của tuệ quyền. Bằng sự không si mê ấy, ba thiện căn đi đến sự viên mãn, là nhân cần thiết của cõi trời. တတ္ထ ကတမာ ဝိဘတ္တိ? တမော တမပရာယနောတိ န ဧကံသေန. ကိံ ကာရဏံ? အတ္ထိ တမော စ ဘဝေါ အပရာပရိယဝေဒနီယေန စ ကုသလေန ဇောတိနာ ပုဂ္ဂလေန သဟောပတ္တိဘာဝေ. အတ္ထိ ဇောတိ စ ဘဝေါ အပရာပရိယဝေဒနီယေန စ အကုသလေန တမေန ပုဂ္ဂလေန သဟောပတ္တိဘာဝေ ပရိဝတ္တနာ တမေသု ပဋိပက္ခောတိ ဇောတိနာ တမပရာယနော. Trong ấy, vibhatti (phân tích) là gì? (Câu) ‘Người tối tăm có đích đến là tối tăm’ không phải là một chiều. Lý do là gì? Có bóng tối và sự hiện hữu trong trường hợp đồng sanh với hạng người ánh sáng có thiện nghiệp sẽ được cảm thọ trong đời sau. Có ánh sáng và sự hiện hữu trong trường hợp đồng sanh với hạng người tối tăm có bất thiện nghiệp sẽ được cảm thọ trong đời sau; sự chuyển đổi trong các hạng người tối tăm là đối nghịch. Do đó, người ánh sáng (cũng có thể) có đích đến là tối tăm. တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော? ယော တမော, သော ဧဝံ အတ္တဗျာပါဒါယ ပဋိပန္နော, သော အဿဒ္ဓါယ ဗာလော အကုသလော အဗျတ္တော အနာဒီနဝဒဿီ. ယော ဇောတိ, သော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ပဏ္ဍိတော ကုသလော ဗျတ္တော အာဒီနဝဒဿီ. အယံ ဝေဝစနော. Trong ấy, vevacana (đồng nghĩa) là gì? Người nào là tối tăm, người ấy thực hành để tự làm hại mình; do không có đức tin, người ấy là kẻ ngu, bất thiện, không thông thạo, không thấy sự nguy hiểm. Người nào là ánh sáng, người ấy thực hành vì lợi ích của mình, là bậc trí, thiện xảo, thông thạo, thấy sự nguy hiểm. Đây là vevacana. တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? သော ပုဂ္ဂလော ဝိပါကပညတ္တိယာ ပညာပိယတိ, အကုသလေ ပရိယာဒိန္နတာ ပညာပိယတိ. ဇောတိကုသလဓမ္မုပပတ္တိပညတ္တိယာ ပညာပိယတိ ကုသလဓမ္မဝိပါကပညတ္တိယာ စာတိ. Trong ấy, paññatti (chế định) là gì? Hạng người ấy được biết đến bằng chế định về quả, được biết đến do sự nắm giữ các pháp bất thiện. (Hạng người) ánh sáng được biết đến bằng chế định về sự sanh khởi của các pháp thiện và bằng chế định về quả của các pháp thiện. ဩတရဏောတိ ယေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ ယဉ္စ ဇရာမရဏံ ယာ စ အဝိဇ္ဇာ, တံ ပဒဋ္ဌာနံ, နိဒ္ဒေသေန ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒေါ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော ယော ယာဝ ဇရာမရဏနိရောဓော, ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ. ဓမ္မဓာတု ဓမ္မာယတနဉ္စ ပဒဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒေသေန ဓာတူသု. Otaraṇa (áp dụng) là gì? Các hành nào do duyên vô minh, và già chết nào, và vô minh nào, đó là nhân gần. Bằng sự chỉ dẫn, sự sanh khởi của minh là sự diệt của vô minh, sự diệt nào cho đến sự diệt của già chết; hai pháp này được bao gồm trong hành uẩn. Pháp giới và pháp xứ là nhân gần, (được giải thích) bằng sự chỉ dẫn trong các giới. တတ္ထ ကတမော သောဓနော? ဣမဿ သုတ္တဿ ဒေသိတဿ အာရမ္ဘော. အဓိဋ္ဌာနောတိ တမောတိ ဘဂဝါ ဗြဝီတိ, န ဧကံ ပုဂ္ဂလံ ဒေသေတိ. ယာဝတာ သတ္တာနံ ဂတိ, တတ္ထ ယေ ဒုစ္စရိတဓမ္မေန ဥပပန္နာ, တေ ဗဟုလာဓိဝစနေန တမော နိဒ္ဒိသတိ. ယာ ဇောတိ သဗ္ဗသတ္တေသု ကုသလဓမ္မောပပတ္တိ သဗ္ဗံ တံ ဇောတီတိ အဘိလပတိ အယမေကတာ ပစ္စယော ယောနိသောမနသိကာရပညတ္တိ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ပုဂ္ဂလာနံ. Trong ấy, sodhana (thanh lọc) là gì? Là sự khởi đầu của kinh này đã được thuyết giảng. Adhiṭṭhāna (xác định) là gì? Đức Thế Tôn nói ‘tối tăm’, Ngài không thuyết về một hạng người duy nhất. Trong tất cả các cõi đi của chúng sanh, những ai sanh lên với pháp ác hạnh, những người ấy được chỉ là ‘tối tăm’ bằng một danh xưng số nhiều. Sự sanh khởi của pháp thiện nào trong tất cả chúng sanh, tất cả đó được gọi là ‘ánh sáng’. Đây là duyên của sự đồng nhất, là chế định về như lý tác ý của bốn hạng người đại nhân. တတ္ထ [Pg.308] ကတမော ပရိက္ခာရော? အကုသလဿ ပါပမိတ္တတာ ပစ္စယော, အယောနိသော မနသိကာရော ဟေတု. ကုသလဿ ကလျာဏမိတ္တတာ ပစ္စယော, ယောနိသော မနသိကာရော ဟေတု. Trong ấy, parikkhāra (yếu tố phụ trợ) là gì? Đối với bất thiện, thân cận bạn ác là duyên, không như lý tác ý là nhân. Đối với thiện, thân cận bạn lành là duyên, như lý tác ý là nhân. တတ္ထ ကတမာ သမာရောပနာတိ? ဣဓေကစ္စော နီစေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော ဟောတီတိ နီစေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော ရူပေသု သဒ္ဒေသု ဂန္ဓေသု ရသေသု ဖဿေသု, သော ဥပပန္နော သဗ္ဗမှိ မာနုဿကေ ဥပဘောဂပရိဘောဂေ. ဇောတိ ပဏီတေသု ကုသလေသု ဥပပန္နော သဗ္ဗမှိ မာနုဿကေ ဥပဘောဂပရိဘောဂေ ဥပပန္နောတိ. Trong ấy, samāropana (liên hệ) là gì? (Câu) ‘Ở đây, có người được tái sanh trong gia đình hạ tiện’ có nghĩa là: được tái sanh trong gia đình hạ tiện là được tái sanh trong các sắc, thanh, hương, vị, xúc (hạ tiện); người ấy sanh lên trong toàn thể cõi người với sự hưởng thụ và tiêu dùng. (Hạng người) ánh sáng sanh lên trong các pháp thiện cao quý, cũng sanh lên trong toàn thể cõi người với sự hưởng thụ và tiêu dùng. ၁၀၅. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ စ သုတ္တံ? န တံ ဒဠှံ ဗန္ဓနမာဟု ဓီရာတိ ဂါထာ. ကေန ကာရဏေန တံ ဗန္ဓနံ ဒဠှံ? စတူဟိ ကာရဏေဟိ ဣဿရိယေန သက္ကာ မောစေတုံ ဓနေန ဝါ အညေန ဝါ ယာစနာယ ဝါ ပရာယနေန ဝါ. ယေသု စ အယံ ရာဂေါ မဏိကုဏ္ဍလေသု ပုတ္တေသု ဒါရေသု စ ယာ အပေက္ခာ, ဣဒမဿ စေတသိကဗန္ဓနံ. တံ န သက္ကာ ဣဿရိယေန ဝါ ဓနေန ဝါ အညေန ဝါ ယာစနာယ ဝါ ပရာယနေန ဝါ မောစေတုံ. န စ တတ္ထ ကောစိ အတ္ထိ ပါဋိဘောဂေါ. ဣမိနာ ဗန္ဓနတော မောစယိတ္ထာတိ ဒေဝေါ ဝါ မနုဿော ဝါ တဒိဒံ ဗန္ဓနံ ရာဂါနုသယေန စ ဆသု ဗာဟိရေသု စ အာယတနေသု ဗန္ဓတိ. ရူပေသု ရူပတဏှာ ဗန္ဓတိ, ယာဝ ဓမ္မေသု ဓမ္မတဏှာ. ယော ဣဓ လောကေ ဗန္ဓော ပရလောကသ္မိံ ဗန္ဓော နီယတိ. သော ဗန္ဓော ဇာယတိ, ဗန္ဓော မီယတိ. ဗန္ဓော အသ္မာ လောကာ ပရံ လောကံ ဂစ္ဆတိ. န သက္ကာ မောစေတုံ အညတြ အရိယမဂ္ဂေန ဣမဉ္စ ဗန္ဓနံ. မရဏဘာဝဉ္စ ဥပပတ္တိဘာဝဉ္စ ဘယတော ဝိဒိတွာ ဆန္ဒရာဂံ ပဇဟတိ. သော ဣမံ ဆန္ဒရာဂံ ပဇဟိတွာ အတိက္ကမတိ. အယဉ္စ လောကော ဣတော ပရံ ဒုတိယော. 105. Trong ấy, kinh nào thuộc phần ô nhiễm và phần xuyên thấu? Là bài kệ: ‘Bậc trí không gọi đó là sự trói buộc bền chặt...’. Do lý do gì sự trói buộc ấy là bền chặt? (Sự trói buộc vật chất có thể được giải thoát) bằng bốn lý do: bằng quyền lực, hoặc bằng của cải, hoặc bằng điều khác, hoặc bằng sự cầu xin, hoặc bằng sự phục tùng. Và lòng tham này đối với ngọc, hoa tai, con cái, và vợ, sự quyến luyến nào, đây là sự trói buộc thuộc về tâm của người ấy. Sự trói buộc đó không thể được giải thoát bằng quyền lực, hoặc bằng của cải, hoặc bằng điều khác, hoặc bằng sự cầu xin, hoặc bằng sự phục tùng. Và ở đó không có ai bảo lãnh, dù là trời hay người, (nói rằng): ‘Hãy giải thoát khỏi sự trói buộc này’. Sự trói buộc này trói buộc do tùy miên tham và trong sáu ngoại xứ. Trong các sắc, ái đối với sắc trói buộc, cho đến trong các pháp, ái đối với pháp trói buộc. Sự trói buộc nào ở đời này, sự trói buộc ấy được dẫn đến đời sau. Người ấy bị trói buộc mà sanh, bị trói buộc mà chết. Bị trói buộc mà đi từ đời này sang đời khác. Không thể giải thoát sự trói buộc này ngoại trừ bằng thánh đạo. Thấy được sự đáng sợ trong việc chết và việc sanh, người ấy từ bỏ dục tham. Người ấy, sau khi từ bỏ dục tham này, liền vượt qua. Và thế giới này là thứ hai sau thế giới kia. တတ္ထ ယံ ဗန္ဓနာသင်္ခါရာနံ ပဟာနံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဥဘယေသု ဌာနေသု ဝီရိယံ, ဂန္ဓပရိဝါတော သုမုနိ နောပလိမ္ပတိ. တထေဝ ပရိဂ္ဂဟေသု ပုတ္တေသု ဒါရေသု စ အဝူဠှော သလ္လောတိ တဿေဝ တဏှာယ ပဟာနံ ဒဿေတိ. အယံ တဏှာမူလဿ ပဟာနာ ဝရေ အပ္ပမတ္တောတိ ကာမော ပမာဒဝတ္တတိ ပဟာနာယ နေက္ခမ္မာဘိရတော အပ္ပမာဒဝိဟာရီ ဘဝတိ. တဿ အာသယံ ပဟာနာယ နေဝ ဣမံ လောကံ အာသီသတိ န ပရလောကံ. န ဣဓလောကံ နိဿိတံ, ပိယရူပံ သာတရူပံ အာကင်္ခတိ. နာပိ ပရလောကံ နိဿိတံ ပိယရူပံ သာတရူပံ [Pg.309] အာကင်္ခတိ, တေန ဝုစ္စတေ ‘‘နာသီသတေ လောကမိမံ ပရံ လောကဉ္စာ’’တိ. ယံ တဿ ပဟာနံ တံ ဆေဒနံ အဋ္ဌကဝဂ္ဂိယေသု မုနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. သော ဣဓ ဝိရောဓော အဋ္ဌကဝဂ္ဂိယေသု နာသီသနံ ဣဓ အနာထာ. တထာယံ တဏှာယ တဿ ပရိဂ္ဂဟဿ ဝတ္ထုကာမဿ ဧကဂါထာယ ဧတေ သဗ္ဗေ ကာမာ ဒဿိတာ. တေန ဘဂဝါ ဒေသေတိ ‘‘ဧတမ္ပိ ဆေတွာန ပရိဗ္ဗဇန္တိ အနပေက္ခိနော သဗ္ဗကာမေ ပဟာယာ’’တိ. ဣမိဿာ ဂါထာယ ဒွိဓာ နိဒ္ဒေသော သံသန္ဒနနိဒ္ဒေသော စ သမယနိဒ္ဒေသော စ, ယထာ အယံ ဂါထာ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ, ဧဝံ တာယ ဂါထာယ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ ဝိသဇ္ဇနာ. ဧဝံ ဂါထာ သဗ္ဗဂါထာသု ဗျာကရဏေသု ဝါ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ သုတ္တံ. Trong ấy, sự từ bỏ các hành trói buộc, điều này được gọi là tinh tấn ở cả hai nơi. Bậc thiện tu không bị ô nhiễm bởi các kiết sử bao quanh. Cũng như vậy, trong các tài sản, con cái và vợ, (ái) là mũi tên chưa được nhổ ra, do đó (kinh) chỉ ra sự từ bỏ chính ái ấy. Vị này, do từ bỏ gốc rễ của ái, được gọi là không dể duôi trong (pháp) cao thượng. Người mong muốn (giải thoát), để từ bỏ sự dể duôi, trở nên ưa thích xuất ly, sống không dể duôi. Do từ bỏ ái dục, vị ấy không mong cầu đời này, cũng không mong cầu đời sau. Vị ấy không khao khát sắc đáng yêu, sắc đáng hài lòng thuộc về đời này. Vị ấy cũng không khao khát sắc đáng yêu, sắc đáng hài lòng thuộc về đời sau, do đó được nói rằng: ‘Không mong cầu đời này và cả đời sau’. Sự từ bỏ nào của vị ấy, sự cắt đứt ấy, bậc ẩn sĩ đã chỉ ra trong Phẩm Tám. Sự đối nghịch ở đây trong Phẩm Tám là không mong cầu; ở đây (là) không nơi nương tựa. Như vậy, do ái, sự nắm giữ các dục trần của người ấy, tất cả các dục ấy được chỉ ra bằng một bài kệ. Do đó, Đức Thế Tôn thuyết giảng: ‘Cắt đứt cả điều ấy rồi, họ đi tu không quyến luyến, sau khi từ bỏ tất cả các dục’. Bài kệ này có sự giải thích, là sự giải thích so sánh, như vậy là có hai. Bài kệ này là câu trả lời cho cả phần ô nhiễm và phần xuyên thấu. Như vậy, kinh được chỉ ra trong bài kệ, trong tất cả các bài kệ hay trong các bài giảng. ၁၀၆. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? ဣမံ သုတ္တံ ကေနာဓိပ္ပာယေန ဒေသိတံ. ယေ ရာဂစရိတာ သတ္တာ, တေ ကာမေ ပဇဟိဿန္တီတိ အယံ တတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. 106. Trong ấy, desanā (giáo huấn) là gì? Kinh này được thuyết giảng với chủ ý nào? Những chúng sanh nào có tánh tham, họ sẽ từ bỏ các dục; đây là chủ ý của Đức Thế Tôn trong kinh ấy. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? ယဿ ဒသဝတ္ထုကာ ကိလေသာ ဥတ္တိဏ္ဏာ ဝန္တာ ဝိဒိတာ. ကတမေ ဒသဝိဓာတိ, ကိလေသကာမာ စ ဩရမ္ဘာဂိယဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာ စ သံယောဇနာ ဒသဝတ္ထုကာနိ အာယတနာနိ, အယံ ဝိစယော. Trong ấy, vicaya (thẩm sát) là gì? Đối với người nào, các phiền não có mười sự vật đã được vượt qua, đã được nôn ra, đã được biết rõ. Mười loại là gì? Là các dục phiền não, các hạ phần và thượng phần kiết sử, và mười xứ có sự vật. Đây là vicaya. တတ္ထ ကတမာ ယုတ္တိ? ယေ သာရတ္တာ တေ ဂါဠှဗန္ဓနေန ဗန္ဓန္တိ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ. Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải tương hợp là gì? Những ai tham đắm mãnh liệt, họ bị trói buộc bằng sự trói buộc vững chắc. Đây là phương pháp luận giải tương hợp. တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော? သာရတ္တော မဏိကုဏ္ဍလေသု မမံကာရဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အပေက္ခာတိ အတီတဝတ္ထုဿ သရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဧတမ္ပိ ဆေတွာတိ ဘာဝနာယ ပဒဋ္ဌာနံ. Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải nhân cận là gì? Sự tham đắm mãnh liệt vào bông tai ngọc là nhân cận của ngã sở. Sự luyến ái là nhân cận của việc có tham ái đối với sự vật quá khứ. Câu ‘sau khi cắt đứt cả điều này’ là nhân cận của sự tu tập. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? သာရတ္တစိတ္တော မဏိကုဏ္ဍလေသု ယော အဟံကာရေ ဝိသတ္တော မမံကာရေ ဝိသတ္တော, ယော ပုတ္တဒါရေ သာရတ္တော. ခေတ္တဝတ္ထုသ္မိံ သာရတ္တော. အယံ လက္ခဏော ဟာရော. Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải đặc tính là gì? Người có tâm tham đắm mãnh liệt vào bông tai ngọc, người nào dính mắc vào ngã chấp, dính mắc vào ngã sở, người nào tham đắm vợ con, tham đắm ruộng vườn. Đây là phương pháp luận giải đặc tính. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣဓ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော. ယေ နိဗ္ဗာနေန ဆန္ဒိကာ ဘဝိဿန္တိ, တေ ပုတ္တဒါရေ တဏှံ ပဇဟိဿန္တိ. အယံ တတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải tứ phân là gì? Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai sẽ có ý muốn đối với Nibbāna, họ sẽ từ bỏ ái dục đối với vợ con. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đây. Đây là bốn chân lý. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော? ယာ ပုတ္တဒါရေ တဏှာ, အယံ သမုဒယော. ယေ ဥပါဒိန္နက္ခန္ဓာ, တေ ယေ စ ဗာဟိရေသု ရူပေသု ရူပပရိဂ္ဂဟော, ဣဒံ ဒုက္ခံ, ယံ [Pg.310] တတ္ထ ဆေဒနီယံ, အယံ နိရောဓော. ယေန ဘိဇ္ဇတိ, အယံ မဂ္ဂေါ. ဝိဘတ္တီတိ နတ္ထိ ဝိဘတ္တိယာ ဘူမိ, ပရိဝတ္တနောတိ ပဋိပက္ခော နိဒ္ဒိဋ္ဌော. Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải luân chuyển là gì? Ái dục đối với vợ con, đây là Tập đế. Các thủ uẩn, và sự nắm giữ sắc pháp ở các đối tượng bên ngoài, đây là Khổ đế. Điều cần được cắt đứt ở đây, đây là Diệt đế. Pháp mà nhờ đó phiền não bị phá vỡ, đây là Đạo đế. Về phương pháp luận giải phân tích, không có cơ sở cho phương pháp luận giải phân tích. Về phương pháp luận giải chuyển đổi, pháp đối nghịch được chỉ ra. တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော? နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဝေဝစနော. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? အတ္ထိ တဏှာ ဧကော သတ္တော ဩတိဏ္ဏော တပ္ပစ္စယာ ဝိညာဏံ ယာဝ ဇရာမရဏံ. ယာ တတ္ထ ဝေဒနာ, အယံ အဝိဇ္ဇာ ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော ယာဝ ဇရာမရဏနိရောဓော. Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải đồng nghĩa là gì? Từ đồng nghĩa đã được chỉ ra. Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải thâm nhập là gì? Có ái dục, một chúng sanh đã đi vào. Do duyên ấy, thức cho đến lão tử (cũng đi vào). Thọ nào có ở đó, đây là vô minh. Do minh sanh khởi nên vô minh diệt, cho đến lão tử diệt. တတ္ထ ကတမော သောဓနော? သုဒ္ဓေါ ဂါထာယ အာရမ္ဘော. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော? န တံ ဒဠှံ ဗန္ဓနမာဟု ဓီရာတိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ, န ဝေမတ္တတာယ. စတ္တာရော ရာဂါ ကာမရာဂေါ ရူပရာဂေါ ဘဝရာဂေါ ဒိဋ္ဌိရာဂေါ စာတိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ. Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải thanh lọc là gì? Phần mở đầu của câu kệ là thanh tịnh. Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải quyết định là gì? Trong câu kệ ‘Bậc trí không gọi đó là sự trói buộc vững chắc’, (các loại tham ái) được trình bày như là một, không phải như là khác biệt. Bốn loại tham ái là dục ái, sắc ái, hữu ái, và kiến ái, được trình bày như là một. တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? ယေသံ ရာဂေါ မဏိကုဏ္ဍလေသု တဿ သုဘသညာ ဟေတု, အနုဗျဉ္ဇနသော စ နိမိတ္တဂ္ဂါဟိတာ ပစ္စယော. ယာယ တေ ဆိန္နာနိ တဿ အသုဘသညာ ဟေတု, နိမိတ္တဂ္ဂဟဏအနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂဟဏဝိနောဒနံ ပစ္စယော. Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải trợ duyên là gì? Đối với những người có tham ái về bông tai ngọc, tịnh tưởng là nhân (hetu), và sự nắm bắt tướng chung và tướng riêng là duyên (paccayo). Nhờ pháp nào mà những tham ái ấy được cắt đứt, đối với người ấy, bất tịnh tưởng là nhân, và sự loại bỏ việc nắm bắt tướng chung và tướng riêng là duyên. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော? သာရတ္တော မဏိကုဏ္ဍလေသု သမ္မူဠှဝိဓော ဒုဋ္ဌာတိပိ ဧတမ္ပိ ဆေတွာန ပရိဗ္ဗဇန္တီတိ တံ ပရိညာတတ္ထံ ပရိဝဇ္ဇိတတ္ထံ ပဇဟိတာ, အယံ သမာရောပနော. Trong các phương pháp luận giải ấy, phương pháp luận giải áp dụng là gì? Sự tham đắm mãnh liệt vào bông tai ngọc, trạng thái si mê, sự sân hận, v.v... (được áp dụng vào câu) ‘sau khi cắt đứt cả điều này, họ đi xuất gia.’ Do đó, điều ấy được từ bỏ nhằm mục đích liễu tri, nhằm mục đích tránh né. Đây là phương pháp luận giải áp dụng. ၁၀၇. ယံ စေတသိကံ ယံ ပကပ္ပိတံ ဝိတ္ထာရေန ပစ္စယော, ယံ ဝါ စေတသိကံ ကာယိကံ စေတသိကံ ကမ္မံ. ကိံကာရဏာ? စေတသိကာ ဟိ စေတနာ မနောကမ္မာတိ ဝုစ္စတေ, သာ စေတနာကမ္မံ, ယံ စေတသိကံ ဣမံ ကာယိကဉ္စ ဝါစသိကဉ္စ ဣမာနိ တီဏိ ကမ္မာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ. ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မဉ္စ တာနိ ကုသလာနိ ပိယံ ကာယေန စ ဝါစာယ စ အာရဘတိ ပရာမသတိ, အယံ ဝုစ္စတိ သီလဗ္ဗတပရာမာသော. သင်္ကပ္ပနာ တေ တိဝိဓာ သင်္ခါရာ ပုညမယာ အပုညမယာ အာနေဉ္ဇမယာ, တပ္ပစ္စယာ ဝိညာဏံ တေ အာရမ္မဏမေတံ ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ. ယာ သုဘသညာ သုခသညာ အတ္တသညာ စ. ဣဒံ စေတသိကံ. ယံ ရူပူပဂံ ဝိညာဏံ တိဋ္ဌတိ ရူပါရမ္မဏံ ရူပပတိဋ္ဌိတံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လတံ ဂစ္ဆတိ, အယံ သင်္ကပ္ပနာ, ဣတိ ယံ ဝိညာဏဋ္ဌိတီသု [Pg.311] ဌိတံ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တိအာရမ္မဏဝသေန ဥပါဒါနံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ စေတသိကန္တိ. 107. Bất cứ điều gì thuộc về tâm, bất cứ điều gì được tư duy, một cách rộng rãi, là duyên. Hoặc bất cứ nghiệp nào thuộc về tâm, về thân, là ý nghiệp. Vì sao? Vì tư tâm sở (cetanā) được gọi là ý nghiệp (manokamma), tư ấy là nghiệp. Bất cứ điều gì thuộc về tâm, điều này là thân nghiệp và khẩu nghiệp. Ba nghiệp này đã được chỉ ra. Thân nghiệp và khẩu nghiệp, chúng là thiện... điều mà người ấy thực hành, chấp thủ, đây được gọi là giới cấm thủ. Sự tư duy, đó là ba loại hành: phước hành, phi phước hành, và bất động hành. Do duyên ấy, có thức. Chúng là đối tượng này, là nền tảng cho thức. Tịnh tưởng, lạc tưởng, và ngã tưởng. Đây là pháp thuộc về tâm. Thức nào đi đến sắc, tồn tại, lấy sắc làm đối tượng, lấy sắc làm chỗ đứng, được nuôi dưỡng bằng hỷ, đi đến sự tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh, đây là sự tư duy. Như vậy, sự sanh khởi đầu tiên, đứng trong các thức trú, do năng lực của đối tượng, là thủ. Điều này được gọi là pháp thuộc về tâm. တတ္ထ ဌိတဿ အရူပဿ ယာ နိကန္တိ အဇ္ဈောသာနံ, ဣဒမ္ပိ သကမ္ပိတံ မနာပိကေသု ရူပေသု ပိယရူပသာတရူပေသု အာဘောဂေါ, ဣဒံ စေတသိကံ. ယံ စေတေတိ သတ္တေသု မနာပိကေသု အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထော ပဋိဃာနုသယေသု ဗျာပါဒကာယဂန္ထော သဗ္ဗေ စတ္တာရော ဂန္ထာ, အယံ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ပဌမာဘိနိပါတော စိတ္တဿ ယာ စေတနာ ယဿ တတ္ထ အဿာဒါနုပဿိဿ အနေကာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ စိတ္တံ အရူပဝတိယော ဟောန္တိ. ပုဂ္ဂလော ရာဂါနုဗန္ဓိဘူတော တေဟိ ကိလေသကာမေဟိ ယထာ ကာမကရဏီယော, အယံ ဝုစ္စတေ ကာမေသု ပကပ္ပနာ. ဧဝံ သဗ္ဗေ စတ္တာရော ဩဃာ. ယံ တေဟိ ကာမေဟိ သံယုတ္တော ဝိဟရတိ ဘာဝိတော အဇ္ဈောသန္နော, အယံ စေတနာ. ယဿ တထာယံ အဝီတရာဂဿ အဓိဂတပေမဿ တဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ဒုက္ခာနုပရိဝတ္တိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ သရိတဿ ဝယဓမ္မသမုပ္ပာဒေါ စိတ္တံ ပရိယာဒိယတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ပကပ္ပိတန္တိ. Ở đó, đối với người an trú trong vô sắc, sự ham muốn, sự đắm nhiễm nào, điều này cũng là sự dao động. Đối với các sắc pháp khả ý, các sắc pháp đáng yêu, đáng hài lòng, sự chú tâm, đây là pháp thuộc về tâm. Điều mà người ấy chủ ý đến đối với các chúng sanh khả ý là tham thân triền. Đối với các sân tuỳ miên là sân thân triền. Tất cả là bốn triền. Đây là sự rơi vào ban đầu đối với năm dục trưởng dưỡng, là tư của tâm. Đối với người thường quán thấy vị ngọt, nhiều pháp ác, bất thiện khởi lên trong tâm. Cá nhân bị tham ái trói buộc, bị các dục vọng phiền não ấy chi phối theo ý muốn, điều này được gọi là sự tư duy trong các dục. Như vậy, tất cả là bốn bộc lưu. Người nào sống liên hệ, bị chi phối, đắm nhiễm trong các dục ấy, đây là tư. Đối với người chưa ly tham, đã đạt được sự yêu mến, do sự biến đổi và khác đi của chúng, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Thức trở nên xoay vần theo khổ. Đối với người có chánh niệm, sự sanh khởi của các pháp có tính hoại diệt chiếm giữ tâm. Điều này được gọi là sự tư duy. ဧကမေကဿ စေတေတိ စ ပကပ္ပေတိ စ ဝိညာဏဿ ဌိတိ ယာ ဟောတိ, သာ စ ဌိတိ ဒွိဓာ အာရမ္မဏဋ္ဌိတိ စ အာဟာရဋ္ဌိတိ စ. တတ္ထ ယာ အာရမ္မဏဋ္ဌိတိ, အယံ နာမရူပဿ ပစ္စယော. ယာ အာဟာရဋ္ဌိတိ ယာ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိကာ ဌိတိ ယာ စ ပေါနောဘဝိကာ ဌိတိ, အယံ ဝုစ္စတိ အာရမ္မဏံ. တံ ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ တဿ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ ယာဝ ဇရာမရဏဉ္စ စေတေတိ, အထ စ ပုန ပတ္ထယတေ ယတော န ပေါနောဘဝိကာ အနာဂတဝတ္ထုမှိ, အယံ ပဋိပက္ခော နိဒ္ဒိဋ္ဌော. န စေတေတိ န ပတ္ထယတိ အထ စ ဒူသေတီတိ ဒုဝိဓော နိဒ္ဒေသော. အဿ ပုဗ္ဗေ ဟောတိ တံ စေတသိကံ တံ ပကပ္ပိတံ အသမူဟတံ တပ္ပစ္စယာ, အယံ ဝိညာဏဿ ဌိတိ ဟောတိ. Đối với mỗi một pháp, người ấy chủ ý và tư duy. Thức trú nào có, thức trú ấy có hai loại: đối tượng trú và vật thực trú. Trong đó, đối tượng trú là duyên cho danh sắc. Vật thực trú, là trú xứ tạo ra tái sanh, là trú xứ thuộc về tái sanh, đây được gọi là đối tượng. Điều đó là nền tảng cho thức. Đối với người ấy, do duyên thức, người ấy chủ ý đến danh sắc cho đến lão tử. Và rồi, người ấy lại mong cầu điều không thuộc về tái sanh trong sự vật vị lai, đây là pháp đối nghịch được chỉ ra. Không chủ ý, không mong cầu, và còn làm hư hoại, như vậy sự trình bày có hai loại. Đối với người ấy, trước đây đã có pháp thuộc về tâm ấy, sự tư duy ấy, chưa được nhổ lên, do duyên ấy, đây là thức trú. ၁၀၈. အထ ဝါ တဿ အနုသယာ အာဝိဘဝန္တိ တပ္ပစ္စယာ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါ နိဗ္ဗတ္တတိ. အထ ဝါ နံ သံကိယတေ အပ္ပေတု အာဂါရေ ဝါ, သုခုမာ ဝါ သန္တိ ဝါ န သံကိယတေ ကာမေ တံ ဧဝံ နိစ္စေသုပိ အာဂါရေသု ဇာတော ဟောတိ. တံ နယတိ ယံ နော ကပ္ပေတုံ ဧဝံ သင်္ခါရာ စေတိတာ ပကပ္ပိတာ စ အာရမ္မဏဘူတာ [Pg.312] ဟောန္တိ, ယာ စ စေတနာ ယာ စ ပကပ္ပနာ ယဉ္စ ဝတ္ထု နိဗ္ဗတ္တံ, ဥဘောပိ ဧတေ အာရမ္မဏံ ဝိညာဏဿ တထာ စေတနာယ စ သင်္ကပ္ပနာယ စ ပတ္ထနာယ စ ဘူတာ သတ္တာ စေတေတိ စ သင်္ကပ္ပေတိ စ. ယံ ဂဝေသနာ န စ စေတေတိ န စ သင်္ကပ္ပေတိ. ကတမေ စ သတ္တာ ဘူတာ? ယေ စ တနုဇာတအဏ္ဍဇာပိ အဏ္ဍကာ အနုဘိန္နာ သံသေဒဇာ န စ သမ္ဘိန္နာ ဣမေ ဘူတာ. ကတမေ သမ္ဘဝေသိနော ဂဗ္ဘဂတာ အဏ္ဍဂတာ သံသရန္တော ဣမေ န စေတေတိ န ပတ္ထေတိ န စ သင်္ကပ္ပေတိ. အနုသယေ န စ ပုနဗ္ဘဝေါ နိဗ္ဗတ္တီတိ? ယေ ဘူတာ သတ္တာ ယေ သမ္ဘဝေသိနော, တေ ထာဝရာ. ယေ ဝါ သတော စေတေန္တိ ပတ္ထေန္တိ စ ယေ ထာဝရာ. တေ န စ စေတေန္တိ, န စ ပတ္ထေန္တိ, န စ သင်္ကပ္ပေန္တိ, အနုသယေန စ သံသရန္တိ. 108. Hoặc là, các tùy miên của người ấy trở nên hiện rõ, do duyên ấy sự tái sanh của người ấy được phát sanh. Hoặc là, người ấy được tán thán dầu cho ở trong nhà, hoặc là vi tế hoặc là an tịnh, người ấy không được tán thán ở trong các dục, như vậy người ấy được sanh ra ở trong các trú xứ thường hằng. Vị ấy không tán thán điều ấy, điều mà không phải để suy lường, như vậy các hành đã được tác ý và đã được suy lường trở thành đối tượng. Và điều gì là tác ý, và điều gì là sự suy lường, và vật gì đã được phát sanh, cả hai điều này là đối tượng của thức, cũng vậy do tác ý, do sự suy lường, và do sự mong cầu, các chúng sanh đã hiện hữu thì có tác ý và có suy lường. Điều gì là sự tìm cầu, không có tác ý và không có suy lường. Và những chúng sanh nào đã hiện hữu? Những chúng sanh noãn sanh có vỏ mỏng, những chúng sanh từ trứng chưa được nở, những chúng sanh thấp sanh chưa được nở, những chúng sanh này đã hiện hữu. Những chúng sanh nào đang tìm sanh hữu? Những chúng sanh trong thai tạng, những chúng sanh trong trứng, những chúng sanh đang luân hồi, những chúng sanh này không có tác ý, không có mong cầu, và không có suy lường. Do tùy miên, sự tái sanh được phát sanh. Những chúng sanh nào đã hiện hữu, những chúng sanh nào đang tìm sanh hữu, chúng là những chúng sanh bất động. Hoặc những chúng sanh nào có chánh niệm, có tác ý và có mong cầu, chúng là những chúng sanh bất động. Chúng không có tác ý, không có mong cầu, và không có suy lường, và chúng luân hồi do tùy miên. အပရော ပရိယာယော. ယေ အရိယပုဂ္ဂလာ သေက္ခာ, တတ္ထ တေ န စ စေတေန္တိ, န စ သင်္ကပ္ပေန္တိ, အနုသယေန ပုန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. Một pháp môn khác. Những bậc Thánh nhân là hữu học, ở đây các vị ấy không có tác ý, không có suy lường, do tùy miên các vị ấy lại sanh khởi. အပရော ပရိယာယော. သုခုမာ ပါဏာ ဘူမိဂတာ ဥဒကဂတာ စက္ခုနော အာပါထံ နာဂစ္ဆန္တိ, တေ န စ စေတေန္တိ, န စ သင်္ကပ္ပေန္တိ, အနုသယေန စ သံသရန္တိ. Một pháp môn khác. Các sinh vật vi tế ở trong đất, ở trong nước không đi vào tầm nhìn của mắt, chúng không có tác ý, không có suy lường, và chúng luân hồi do tùy miên. အပရော ပရိယာယော. ဗာဟိကာ သဗ္ဗေ ဘိက္ခူ အဘိမာနိကာ, တေ န စ စေတေန္တိ, န စ ပတ္ထယန္တိ, အနုသယေန စ သံသရန္တိ, န စ စေတေန္တိ, န စ သင်္ကပ္ပေန္တိ, န စ အနုသေန္တိ. အာရမ္မဏမ္ပေတံ န ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ. Một pháp môn khác. Tất cả các vị tỳ khưu ngoại đạo có lòng kiêu mạn, các vị ấy không có tác ý, không có mong cầu, và các vị ấy luân hồi do tùy miên, không có tác ý, không có suy lường, và không có tùy miên. Và đối tượng này không phải là nền tảng cho thức. န စ စေတေတီတိ ပရိယုဋ္ဌာနသမုဂ္ဃာတံ ဒဿေတိ. န စ အနုသေတီတိ အနုသယသမုဂ္ဃာတံ ဒဿေတိ. န စ စေတေတီတိ ဩဠာရိကာနံ ကိလေသာနံ ပဟာနံ ဒဿေတိ. န စ အနုသေတီတိ သုခုမာနံ ကိလေသာနံ ပဟာနံ ဒဿေတိ. န စ စေတေတီတိ ယေန ဘူမိ စ န စ ပတ္ထယန္တီတိ သကဒါဂါမီ အနာဂါမီ, န စ အနုသေတီတိ အရဟံ, န စ စေတေတီတိ သီလက္ခန္ဓဿ ပဋိပက္ခေန ပဟာနံ ဒဿေတိ, န စ ပတ္ထယတီတိ သမာဓိက္ခန္ဓဿ ပဋိပက္ခေန ပဟာနံ ဒဿေတိ, န စ အနုသယတီတိ ပညာက္ခန္ဓဿ ပဋိပက္ခေန ပဟာနံ ဒဿေတိ, န စ စေတေတီတိ အပုညမယာနံ သင်္ခါရာနံ ပဟာနံ ဒဿေတိ, န စ ပတ္ထယတီတိ ပုညမယာနံ သင်္ခါရာနံ ပဟာနံ ဒဿေတိ, န စ အနုသေတီတိ အာနေဉ္ဇမယာနံ သင်္ခါရာနံ ပဟာနံ ဒဿေတိ, န စ စေတေတီတိ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ, န စ ပတ္ထယတီတိ အညိန္ဒြိယံ, န စ အနုသယတီတိ အညာတာဝိနော ဣန္ဒြိယံ. န စ စေတေတီတိ မုဒုကာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ, န စ ပတ္ထယတီတိ [Pg.313] မဇ္ဈဣန္ဒြိယဘာဝနာ, န စ အနုသေတီတိ အဓိမတ္တာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ. အယံ သုတ္တတ္ထော. ‘Không có tác ý’ là chỉ cho sự nhổ bật các triền cái. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho sự nhổ bật các tùy miên. ‘Không có tác ý’ là chỉ cho sự đoạn trừ các phiền não thô. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho sự đoạn trừ các phiền não vi tế. ‘Không có tác ý’ là chỉ cho kiến địa. ‘Không có mong cầu’ là chỉ cho bậc Nhất lai, bậc Bất lai. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho bậc A-la-hán. ‘Không có tác ý’ là chỉ cho sự đoạn trừ bằng cách đối trị với uẩn giới. ‘Không có mong cầu’ là chỉ cho sự đoạn trừ bằng cách đối trị với uẩn định. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho sự đoạn trừ bằng cách đối trị với uẩn tuệ. ‘Không có tác ý’ là chỉ cho sự đoạn trừ các hành phi phước. ‘Không có mong cầu’ là chỉ cho sự đoạn trừ các hành phước. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho sự đoạn trừ các hành bất động. ‘Không có tác ý’ là chỉ cho vị tri ngã tri căn. ‘Không có mong cầu’ là chỉ cho cụ tri căn. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho vô học tri căn. ‘Không có tác ý’ là chỉ cho sự tu tập các căn mềm dịu. ‘Không có mong cầu’ là chỉ cho sự tu tập các căn trung bình. ‘Không có tùy miên’ là chỉ cho sự tu tập các căn vượt trội. Đây là ý nghĩa của kinh. ၁၀၉. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? ဣဓ သုတ္တေ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဒေသိတာနိ. ယဉ္စ စေတယိတံ ယဉ္စ ပကပ္ပိတံ အတ္ထိ ဧတံ အာရမ္မဏံ စိတ္တံ ပတိဋ္ဌတိ ဝိစိနတိ ယုဇ္ဇတိ. န စ စေတေတီတိ န စ ပတ္ထယတီတိ အတ္ထိ ဧဝံ အာရမ္မဏံ အနုသယေ ဝိညာဏမိတိ ဝိစိနိယတိ ယုဇ္ဇတိ န စ စေတေတိ န စ ပတ္ထယတိ. အနုသယပ္ပဟာနာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိံ န ဂဝေသန္တိ, ဝိစိယန္တံ ယုဇ္ဇတိ. အယံ ယုတ္တိဝိစယော. 109. Ở đây, thuyết giảng là gì? Ở trong kinh này, bốn sự thật được thuyết giảng. Điều gì đã được tác ý, điều gì đã được suy lường, có đối tượng này, tâm được an trú, được thẩm sát, được kết hợp. ‘Không có tác ý’, ‘không có mong cầu’, có đối tượng như vậy ở trong tùy miên, được thẩm sát là thức, được kết hợp, không có tác ý, không có mong cầu. Do sự đoạn trừ tùy miên, các vị ấy không tìm cầu nền tảng của thức, điều đang được thẩm sát được kết hợp. Đây là sự thẩm sát về sự kết hợp. တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော? စေတနာ ပရိယုဋ္ဌာနံ စေတနာပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သင်္ကပ္ပနံ ဥပါဒါနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အနုသယော ပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. တေသံ ဆန္ဒရာဂဝိနာသာယ ဘာဝနာ ဘဝရာဂဿ ပဟာနံ. Ở đây, nhân gần là gì? Tác ý là triền cái, tác ý là nhân gần của triền cái. Sự suy lường là nhân gần của thủ. Tùy miên là nhân gần của triền cái. Đối với các vị ấy, sự tu tập để hủy diệt dục tham là sự đoạn trừ hữu tham. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? ယံ စေတသိကန္တိ ဝေဒယိတံ ပကပ္ပိတံ ဥဂ္ဂဟိတံ ဝိညာတံ တဗ္ဗိညာဏံ အာရမ္မဏမ္ပိ ပစ္စယောပိ. Ở đây, đặc tính là gì? Điều gì là tâm sở, là được cảm thọ, được suy lường, được nắm bắt, được nhận biết, thức ấy vừa là đối tượng vừa là duyên. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော? ဣဓ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ပုနဗ္ဘဝံ န ဣစ္ဆန္တိ, တေ န စေတယိဿန္တိ န စ ပတ္ထယိဿန္တီတိ, အယံ အဓိပ္ပာယော. Ở đây, bốn phương diện là gì? Ở trong kinh này, chủ ý của đức Thế Tôn là gì? Những vị nào không mong muốn sự tái sanh, các vị ấy sẽ không có tác ý và sẽ không có mong cầu, đây là chủ ý. အာဝဋ္ဋောတိ ယာ စ စေတနာ ပတ္ထနာ စ အနုသယော စ ဝိညာဏဋ္ဌိတိပဟာနာ စ, ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ. ဝိဘတ္တီတိ နတ္ထိ ဝိဘတ္တိယာ ဘူမိ. ပရိဝတ္တနာ ပန ပဋိပက္ခံ သုတ္တံ. Về sự luân chuyển, điều gì là tác ý, là sự mong cầu, là tùy miên, và là sự đoạn trừ nền tảng của thức, đây là hai sự thật. Về sự phân tích, không có cơ sở cho sự phân tích. Còn về sự chuyển đổi, là kinh đối nghịch. တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော? စေတနာ ရူပသဉ္စေတနာ ယာဝဓမ္မသဉ္စေတနာ. ယော အနုသယော, တေ သတ္တ အနုသယာ. Ở đây, đồng nghĩa là gì? Tác ý là sắc tư, cho đến pháp tư. Tùy miên nào, chúng là bảy tùy miên. ပညတ္တီတိ စေတနာပရိယုဋ္ဌာနံ ပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. သင်္ကပ္ပနံ ဥပါဒါနပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. အနုသယော ဟေတုပညတ္တိယာ ပညတ္တော. ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ဥပပတ္တိဟေတုပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. စေတနာ သင်္ကပ္ပနာ အနုသယော သမုစ္ဆေဒေါ ဆန္ဒရာဂဝိနယပညတ္တိယာ ပညတ္တော. ပဌမေ ကေစိ ဒွီဟိ ပရိဝတ္တကေဟိ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဣဒပ္ပစ္စယတာယ မဇ္ဈပညတ္တိ. Về sự chế định, tác ý được chế định bằng sự chế định triền cái. Sự suy lường được chế định bằng sự chế định về thủ. Tùy miên được chế định bằng sự chế định về nhân. Nền tảng của thức được chế định bằng sự chế định về nhân tái sanh. Tác ý, sự suy lường, tùy miên, sự đoạn tuyệt được chế định bằng sự chế định về sự nhiếp phục dục tham. Lúc ban đầu, một số người cho rằng duyên khởi với hai sự luân chuyển là sự chế định trung dung do tính duyên sinh này. ဩတရဏောတိ [Pg.314] ဒွီဟိ ပရိဝတ္တကေဟိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ မဇ္ဈိမကေဟိ မဂ္ဂေါ စ နိရောဓော စ. သောဓနောတိ သုတ္တေ သုတ္တဿ အာရမ္ဘော. Về sự đi vào, với hai sự luân chuyển, khổ và tập đi vào; với những điều ở giữa, đạo và diệt đi vào. Về sự thanh lọc, ở trong kinh là sự nỗ lực của kinh. အဓိဋ္ဌာနောတိ ယဉ္စေတယိတံ သဗ္ဗံ အဓိဋ္ဌာနေန ဧကတ္တာယ ပညတ္တံ. သင်္ကပ္ပိတန္တိ ဥပါဒါနေကတ္တာယ ပညတ္တံ. ဝိညာဏံ ဧကတ္တာယ ပညတ္တံ. Về sự quyết định, tất cả những gì đã được tác ý được chế định là một bởi sự quyết định. Điều đã được suy lường được chế định là một với thủ. Thức được chế định là một. ပရိက္ခာရောတိ သုဘဉ္စ အာရမ္မဏံ အယောနိသော မနသိကာရော စေတနာ ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော. ဝိညာဏဿ ပတိဋ္ဌာနော ဓမ္မော အာရမ္မဏပစ္စယတာယ ပစ္စယော. တဿ မနသိကာရော ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော. Yếu tố hỗ trợ là: đối tượng tốt đẹp, tác ý không như lý, và tư là trợ duyên theo cách thức của nhân duyên. Pháp là nền tảng của thức là trợ duyên theo cách thức của cảnh duyên. Tác ý của vị ấy là trợ duyên theo cách thức của nhân duyên. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော? ဣဒံ သုတ္တံ သညိတံ တတ္ထ စေတေတိ ဝိသဇ္ဇနာ ဣတိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. တဿ ဒိဋ္ဌိယာ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ ယာဝ ဇရာမရဏံ, အယံ သမာရောပနော. အာရမ္မဏမေတံ န ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ, ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော, နာမရူပနိရောဓာ ယာဝ ဇရာမရဏနိရောဓော. Trong ấy, phương pháp áp đặt là gì? Kinh này được ghi nhận, trong đó câu trả lời nên được chỉ ra là ‘vị ấy có tư’. Do tà kiến của vị ấy, với thức làm duyên, danh sắc (sinh khởi) cho đến già-chết, đây là phương pháp áp đặt. Đối tượng này không phải để cho thức tồn tại, do thức diệt nên danh sắc diệt, do danh sắc diệt nên (các pháp) cho đến già-chết diệt. ၁၁၀. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ? အယံ လောကော သန္တာပဇာတော ယာဝ ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဝေန ဘဝဿ ဝိပ္ပမောက္ခမာဟံသု. သံကိလေသဘာဂိယံ ဥပဓိံ ဟိ ပဋိစ္စ ဒုက္ခမိဒံ သမ္ဘောတိ, ယာ တာ ပန တဏှာ ပဟီယန္တိ, ဘဝံ နာဘိနန္ဒတီတိ နိဗ္ဗေဓဿ နိဗ္ဗုတဿ ဘိက္ခုနော အနုပါဒါယ ပုနဗ္ဘဝေါ န ဟောတိ. ဥပစ္စဂါ သဗ္ဗဘဝါနိ တာဒီတိ အသေက္ခဘာဂိယံ. 110. Trong ấy, kinh nào thuộc phần phiền não, thuộc phần xuyên thấu, và thuộc phần vô học? ‘Thế gian này bị nhiệt não thiêu đốt, bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã tuyên bố sự giải thoát khỏi hữu bằng hữu.’ (Phần phiền não là:) ‘Vì duyên với sanh y, khổ này sinh khởi.’ ‘Những ái nào được đoạn trừ, vị ấy không hoan hỷ trong hữu,’ đối với vị tỳ khưu đã xuyên thấu, đã tịch tịnh, do không còn chấp thủ nên không có tái sanh. ‘Vị như vậy đã vượt qua tất cả các cõi hữu,’ đây là phần vô học. တတ္ထ သန္တာပဇာတောတိ ရာဂဇော သန္တာပေါ ဒေါသဇော မောဟဇောတိ. တေသံ သတ္တာနံ ဌာနံ ဒဿေတိ. လောကော သန္တာပဇာတောတိ ဖဿော တိဝိဓော သုခဝေဒနီယော ဒုက္ခဝေဒနီယော အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယော. တတ္ထ သုခဝေဒနီယော ဖဿော ရာဂသန္တာပေါ, ဒုက္ခဝေဒနီယော ဒေါသသန္တာပေါ, အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယော မောဟသန္တာပေါ. ယထာ စ ဘဂဝါ အာဟ ပဌမကဿ ဝလာဟကဿ ဂေါမဂ္ဂေ ယေဟိ ဂဟပတိပုတ္တ ရာဂဇေဟိ ဒေါသဇေဟိ မောဟဇေဟိ သန္တာပေဟိ ဒုက္ခံ သုပတိ, တေ မမ သန္တာပါ န သန္တိ. Trong ấy, ‘bị nhiệt não thiêu đốt’ là nhiệt não do tham, do sân, do si. Điều này chỉ ra nền tảng của các chúng sanh ấy. ‘Thế gian bị nhiệt não thiêu đốt’ có nghĩa là xúc có ba loại: xúc tương ưng với lạc thọ, xúc tương ưng với khổ thọ, và xúc tương ưng với thọ bất khổ bất lạc. Trong đó, xúc tương ưng với lạc thọ là nhiệt não do tham; xúc tương ưng với khổ thọ là nhiệt não do sân; xúc tương ưng với thọ bất khổ bất lạc là nhiệt não do si. Và như Đức Thế Tôn đã nói với Valāhaka thứ nhất trên đường đi của bò: ‘Này con trai gia chủ, những nhiệt não do tham, do sân, do si nào mà người ta ngủ trong khổ, những nhiệt não ấy Ta không có.’ ရောဂံ [Pg.315] ဝဒတိ အတ္တတောတိ တေဟိ သန္တာပေဟိ သန္တာပိတော တိဝိဓံ ဝိပလ္လာသံ ပဋိလဘတိ သညာဝိပလ္လာသံ စိတ္တဝိပလ္လာသံ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသံ. တတ္ထ အသုဘေ သုဘန္တိ သညာဝိပလ္လာသော. ဒုက္ခေ သုခန္တိ စိတ္တဝိပလ္လာသော. အနိစ္စေ နိစ္စန္တိ အနတ္တနိ အတ္တာတိ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော. ‘Họ gọi bệnh là tự ngã.’ Bị thiêu đốt bởi những nhiệt não ấy, người ấy đạt được ba loại điên đảo: tưởng điên đảo, tâm điên đảo, và kiến điên đảo. Trong đó, (cho rằng) ‘tốt đẹp’ trong cái không tốt đẹp là tưởng điên đảo. (Cho rằng) ‘lạc’ trong cái khổ là tâm điên đảo. (Cho rằng) ‘thường’ trong cái vô thường và ‘ngã’ trong cái vô ngã là kiến điên đảo. ယထာ စိတ္တဿ ဝိပလ္လာသော သညာဒိဋ္ဌိတေ တိဝိဓာ ဝိတက္ကာ – စိတ္တဝိတက္ကော ဝိပလ္လာသော သညာဝိတက္ကော ဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိတက္ကော ဝိပလ္လာသောပိ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာ ဝိပလ္လာသော ဂေါစရာ ဂတိပတေယျဘူမိ, ယထာ ဟိ တံ သဉ္ဇာနာတိ ယထာ ဝိဇာနာတိ ယထာ သဉ္ဇာနာတိ စ ဝိဇာနာတိ စ. ယထာ ခန္တိ စေတေတိ ဣမေ စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ သတ္တာ ယေဟိ စတုဗ္ဗိဓံ အတ္တဘာဝဝတ္ထုံ ရောဂဘူတံ ဂဏ္ဍဘူတံ ‘‘အတ္တာ’’တိ ဝဒန္တိ. ရောဂံ ဝဒတိ အတ္တတောတိ အယံ အာဝဋ္ဋော. ယေန ယေန ဟိ မညတိ တတော တံ ဟောတိ အညထာတိ သုဘန္တိ မညတိ န တထာ ဟောတိ. ဧဝံ သုခန္တိ နိစ္စံ အတ္တာတိ သော အညထာ ဘဝမေဝ သန္တံ အနာဂတံ ဘဝံ ပတ္ထယတိ, တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဘဝရာဂေါ’’တိ. ဘဝမေဝါဘိနန္ဒတိ, ယံ အဘိနန္ဒတိ, တံ ဒုက္ခန္တိ ပဉ္စက္ခန္ဓေ နိဒ္ဒိသိယတိ. ယဉ္စ တပ္ပစ္စယာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခံ တဿ ဟိ ဘာဝေဿတိ. ဧတ္တာဝတာ သံကိလေသော ဟောတိ. ပဟာနတ္ထံ ခေါ ပန ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. တိဏ္ဏံ သန္တာပါနံ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဟောတိ. Như có tâm điên đảo, cũng có tưởng và kiến điên đảo. Có ba loại tầm: tầm của tâm điên đảo, tầm của tưởng điên đảo, và tầm của kiến điên đảo. Trong đó, vô minh điên đảo là cảnh vực, là nơi đến, là nền tảng; vì người ấy nhận thức nó như thế nào, biết nó như thế nào, thì người ấy vừa nhận thức vừa biết nó như thế ấy. Như người ấy chấp nhận và có tư, những chúng sanh bị bốn điên đảo này, do chúng mà họ gọi bốn loại vật thể của tự thể, vốn là bệnh, là ung nhọt, là ‘tự ngã’. ‘Họ gọi bệnh là tự ngã,’ đây là phương pháp luân chuyển. Bởi vì, bất cứ điều gì người ấy tưởng tri, điều đó trở thành khác đi. Người ấy tưởng tri là ‘tốt đẹp,’ nhưng nó không phải như vậy. Tương tự, (tưởng tri) là ‘lạc,’ ‘thường,’ ‘ngã.’ Vị ấy, một cách khác, mong cầu một cõi hữu trong tương lai, vốn là một cõi hữu hiện hữu, do đó được gọi là ‘hữu ái’. Vị ấy hoan hỷ trong hữu. ‘Điều gì vị ấy hoan hỷ, điều đó là khổ,’ năm uẩn được chỉ ra. Và do duyên ấy, sầu, bi, khổ sẽ phát triển nơi vị ấy. Đến chừng ấy là có phiền não. Nhưng để đoạn trừ, phạm hạnh được sống. Có sự điều phục dục tham đối với ba loại nhiệt não. ဥပဓိံ ဟိ ပဋိစ္စ ဒုက္ခမိဒံ ဘဝတီတိ ယေ ဘဝမေဝါဘိနန္ဒန္တိ ယဿ ဘာဝေဿတိ, တံ ဒုက္ခံ တဿ ဒုက္ခဿ ပဟာနမာဟ. သဗ္ဗသော ဥပါဒါနဉ္စ ယံ နတ္ထိ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝေါတိ စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ ယထာ နိဒ္ဒိဋ္ဌဥပါဒါနမာဟ. တဿ ပဌမော ဝိပလ္လာသော ကာမုပါဒါနံ, ဒုတိယံ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ, တတိယံ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ, စတုတ္ထံ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ, တေသံ ယော ခယော နတ္ထိ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝေါ ဥပဓိ နိဒါနံ ဒုက္ခနိရောဓမာဟ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ဝိဘဝတဏှာ န ဟောတိ. ဝိဘဝံ နာဘိနန္ဒတီတိ ဒဿနဘူမိံ မန္တေတိ သဗ္ဗသော တဏှက္ခယံ နိဗ္ဗာနန္တိ ဒွေ ဝိမုတ္တိယော ကထေတိ ရာဂဝိရာဂဉ္စ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂဉ္စ. တဿ ဘိက္ခုနောတိ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုံ မန္တေတိ. အယံ သုတ္တဿ အတ္ထနိဒ္ဒေသော. ‘Vì duyên với sanh y, khổ này sinh khởi.’ Những ai hoan hỷ trong hữu, đối với người mà (khổ) sẽ phát triển, khổ ấy, Ngài nói về sự đoạn trừ khổ ấy. ‘Khi hoàn toàn không có chấp thủ, không có sự sinh khởi của khổ.’ Ngài nói về bốn điên đảo như là chấp thủ đã được chỉ ra. Điên đảo thứ nhất trong đó là dục thủ, thứ hai là kiến thủ, thứ ba là giới cấm thủ, thứ tư là ngã luận thủ. Sự đoạn tận của chúng, ‘không có sự sinh khởi của khổ,’ Ngài nói về sự diệt khổ có sanh y làm nhân. Như vậy, đối với người thấy điều này như thật bằng chánh trí tuệ, phi hữu ái không sinh khởi. ‘Vị ấy không hoan hỷ trong phi hữu,’ vị ấy hiểu đó là kiến địa. ‘Sự đoạn tận hoàn toàn ái dục là Niết-bàn,’ Ngài nói về hai sự giải thoát: sự ly tham và sự ly vô minh. ‘Của vị tỳ khưu ấy,’ vị ấy hiểu đó là vô dư y Niết-bàn giới. Đây là sự giải thích ý nghĩa của kinh. ၁၁၁. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? ယဿ ယတ္ထ ပရိဠာဟေတိ တဿ ပရိဍယှန္တဿ သော ယထာဘူတံ နတ္ထိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ စ, အယံ ဝိစယော စ ယုတ္တိ စ. ပဒဋ္ဌာနော [Pg.316] ရာဂဇော ပရိဠာဟော သုခိန္ဒြိယဿ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ. ဒေါသဇော ပရိဠာဟော သုခိန္ဒြိယဿ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ. မောဟဇော ပရိဠာဟော ဥပေက္ခိန္ဒြိယဿ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ. 111. Trong ấy, phương pháp thẩm sát là gì? Đối với người nào, ở đâu có sự thiêu đốt, đối với người đang bị thiêu đốt ấy, không có sự nhàm chán như thật đối với điều đó, đây là phương pháp thẩm sát và phương pháp hợp lý. Về nhân cần thiết: sự thiêu đốt do tham là nhân cần thiết cho lạc quyền và ưu quyền. Sự thiêu đốt do sân là nhân cần thiết cho lạc quyền và ưu quyền. Sự thiêu đốt do si là nhân cần thiết cho xả quyền và ưu quyền. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? ဖဿပရေတော ဝေဒနာပရေတော သညာပရေတောပိ သင်္ခါရပရေတောပိ ယေန ယေန မညတိ ယဒိ သုဘနိမိတ္တေန ယဒိ သုခနိမိတ္တေန ယဒိ နိစ္စနိမိတ္တေန ယဒိ အတ္တနိမိတ္တေန အသုဘေ သုဘန္တိ မညတိ, ဧဝံ သဗ္ဗံ ရာဂဇေ ပရိဠာဟေ ဝုတ္တေ စတ္တာရော ပရိဠာဟာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. ရာဂဇော ဒေါသဇော မောဟဇော ဒိဋ္ဌိဇော စ ရာဂံ ဝဒါမီတိ အတ္တတော ဝဒတိ. သဗ္ဗာနိ ပန္နရသ ပဒါနိ အနိစ္စံ ဒုက္ခန္တိ. Trong ấy, phương pháp đặc tướng là gì? Người bị xúc chi phối, bị thọ chi phối, bị tưởng chi phối, bị hành chi phối, bất cứ điều gì người ấy tưởng tri, dù là bằng tướng tốt đẹp, bằng tướng lạc, bằng tướng thường, hay bằng tướng ngã, người ấy tưởng tri ‘tốt đẹp’ trong cái không tốt đẹp. Như vậy, khi tất cả sự thiêu đốt do tham được nói đến, bốn sự thiêu đốt được nói đến. ‘Ta gọi cái sinh từ tham, từ sân, từ si, và từ tà kiến là tham,’ vị ấy nói về tự ngã. Tất cả mười lăm câu là vô thường, khổ. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော? ဣဓ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ပရိဠာဟေန န အစ္ဆန္တိ တေ ဘဝံ နာဘိနန္ဒန္တိ. ယေ ဘဝံ နာဘိနန္ဒန္တိ, တေ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ. အယံ အဓိပ္ပာယော. Trong ấy, phương pháp tứ phân là gì? Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai không sống với sự thiêu đốt, họ không hoan hỷ trong hữu. Những ai không hoan hỷ trong hữu, họ sẽ đạt Bát-niết-bàn. Đây là chủ ý. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော? သံကိလေသဘာဂိယေန ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယဉ္စ နိဒ္ဒိသတိ. နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေန မဂ္ဂဉ္စ နိရောဓဉ္စ. Trong các phương pháp ấy, phương pháp Āvaṭṭa là gì? Bằng kinh thuộc phần phiền não, chỉ ra khổ và tập. Bằng kinh thuộc phần thấu triệt, chỉ ra đạo và diệt. တတ္ထ ကတမာ ဝိဘတ္တိ? သန္တာပဇာတော ရောဂဇာတော ရောဂံ ဝဒတိ အတ္တတော တံ န ဧကံသေန ဟောတိ အမနသိကာရာ သန္တာပဇာတော ခေါ န စ ရောဂံ အတ္တတော ဝဒတိ. Trong các phương pháp ấy, phương pháp Vibhatti là gì? Sự nóng nảy phát sanh là do bệnh phát sanh, gọi là bệnh. Về bản chất, điều ấy không hoàn toàn là như vậy. Do không tác ý, sự nóng nảy phát sanh quả thật không được gọi là bệnh về bản chất. တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော? ပက္ခပဋိပက္ခနိဒဿနတ္ထံ ဘူမိ ပရိဝတ္တနာယ. Trong các phương pháp ấy, phương pháp Parivattana là gì? Nền tảng cho sự chuyển đổi là nhằm mục đích chỉ ra vế thuận và vế nghịch. တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော ဟာရော? ရောဂဉ္စ အတ္တတော ဝဒတိ သလ္လံ အတ္တတော ဝဒတိ. ပန္နရသ ပဒါနိ သဗ္ဗာနိ ဝတ္တဗ္ဗာနိ. Trong các phương pháp ấy, phương pháp Vevacana là gì? Gọi là bệnh về bản chất, gọi là mũi tên về bản chất. Tất cả mười lăm từ cần được nói đến. တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? သန္တာပဇာတောတိ ဒေါမနဿပဒဋ္ဌာနံ. သဗ္ဗေ ဝစနပညတ္တိယာ ပညပေတိ. ရောဂံ ဝဒတိ အတ္တတော ဝိပလ္လာသော သံကိလေသပညတ္တိယာ ပညပေတိ. ယံ နာဘိနန္ဒတိ, တံ ဒုက္ခန္တိ ဝိပလ္လာသနိက္ခေပပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. တေ အကတသတ္တာ လောကာ မဇ္ဈေန ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ. Trong các phương pháp ấy, phương pháp Paññatti là gì? 'Sự nóng nảy phát sanh' là trạng thái gần của ưu. Làm cho biết tất cả trong chế định về lời nói. Gọi là bệnh về bản chất, sự sai lệch làm cho biết trong chế định về phiền não. 'Cái gì không hoan hỷ, cái đó là khổ' được chế định trong chế định về sự đặt xuống sai lệch. Các thế gian không bị dính mắc ấy được chế định bởi sự khác biệt ở mức trung bình. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? သန္တာပဇာတောတိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ, တေ သင်္ခါရာ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ, ဓာတူသု ဓမ္မဓာတု, အာယတနေသု ဓမ္မာယတနံ. ဣန္ဒြိယေသု ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ပုရိသိန္ဒြိယဉ္စ ပဒဋ္ဌာနံ. Trong các phương pháp ấy, phương pháp Otaraṇa là gì? 'Sự nóng nảy phát sanh' là ba bất thiện căn, chúng là các hành, được bao gồm trong hành uẩn; trong các giới là pháp giới; trong các xứ là pháp xứ. Trong các quyền, nữ quyền và nam quyền là trạng thái gần. တတ္ထ [Pg.317] ကတမော သောဓနော? သုဒ္ဓေါ သုတ္တဿ အာရမ္ဘော. Trong các phương pháp ấy, phương pháp Sodhana là gì? Sự khởi đầu của bài kinh là thanh tịnh. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော? ပရိဠာဟောတိ ယေ သတ္တာ လောကာ ဧကတ္တပညတ္တိယာ ပညတ္တာ, တေ အကတသတ္တာ လောကာ မဇ္ဈေန ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ. Trong các phương pháp ấy, phương pháp Adhiṭṭhāna là gì? 'Sự thiêu đốt' là những thế gian bị dính mắc nào được chế định bởi chế định về tính đồng nhất, các thế gian không bị dính mắc ấy được chế định bởi sự khác biệt ở mức trung bình. တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? သန္တာပဇာတောတိ အယောနိသော မနသိကာရော ဟေတု, ဝိပလ္လာသဉ္စ ပစ္စယော. တတ္ထ ဒွီဟိ ဓမ္မေဟိ အတ္တာ အဘိနိဝိဋ္ဌာ စိတ္တဉ္စ စေတသိကဉ္စ ဓမ္မေ ဥဘယာနိ တဿ ဝိပရီတေန ပရာမသတော. အပရော ပရိယာယော, စေတသိကေဟိ ဓမ္မေဟိ အတ္တသညာ အနတ္တသညာ သမုဂ္ဃာတေတိ. အပရော ပရိယာယော. အနိစ္စသညာ စေတသိကေသု ဓမ္မေသု, န တု အတ္တသညာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ စိတ္တန္တိ ဝါ မနောတိ ဝါ ဝိညာဏန္တိ ဝါ ဣဒံ ဒီဃရတ္တံ အဗ္ဘုဂ္ဂတံ ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာတိ. တတ္ထ စေတသိကာ ဓမ္မာနုပဿနာ ဧသာပိ ဓမ္မသညာ. တဿ ကော ဟေတု, ကော ပစ္စယော? အဟံကာရော ဟေတု, မမံကာရော ပစ္စယော. Trong các phương pháp ấy, phương pháp Parikkhāra là gì? 'Sự nóng nảy phát sanh' có sự tác ý không như lý làm nhân, và sự sai lệch làm duyên. Ở đây, do sự nắm giữ sai lệch đối với hai pháp là tâm và tâm sở, ngã được chấp thủ. Một phương pháp khác: bằng các pháp tâm sở, nhổ lên tự ngã tưởng và vô ngã tưởng. Một phương pháp khác: nhổ lên vô thường tưởng trong các pháp tâm sở, nhưng không nhổ lên tự ngã tưởng. Cái này được gọi là tâm, hay ý, hay thức; cái này đã trỗi lên từ lâu rằng: 'Đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi'. Ở đây, sự quán pháp trong các tâm sở, đây cũng là pháp tưởng. Cái gì là nhân, cái gì là duyên của nó? Ngã mạn là nhân, sở hữu mạn là duyên. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော? အယံ လောကော သန္တာပဇာတောတိ အကုသလံ မန္တေတိ ဝိညာဏံ နာမရူပဿ ပစ္စယော ယာဝ ဇရာမရဏန္တိ, အယံ သမာရောပနော. Trong các phương pháp ấy, phương pháp Samāropana là gì? Cho rằng: 'Thế gian này có sự nóng nảy phát sanh', (như vậy) là suy xét về điều bất thiện. Thức là duyên cho danh sắc, cho đến già chết. Đây là Samāropana. ၁၁၂. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ, သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ အကုသလမူလာနံ ပဟာနံ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ယာဝ ဇရာမရဏနိရောဓော, အယံ သမာရောပနော. 112. Như vậy, vị ấy thấy sự đoạn trừ các bất thiện căn đối với điều này như thật bằng chánh trí tuệ. Ở đây, có sự diệt của vô minh; do vô minh diệt, cho đến già chết diệt. Đây là Samāropana. စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ – အနုသောတဂါမီ ပဋိသောတဂါမီ ဌိတတ္တော, တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏောတိ. Có bốn hạng người: người đi xuôi dòng, người đi ngược dòng, người có tự ngã đứng vững, và người Bà-la-môn đã vượt qua, đã đến bờ kia, đứng trên cạn. တတ္ထ ယော အနုသောတဂါမီ အယံ ကာမေ သေဝတိ. ပါပဉ္စ ကမ္မံ ကရောတိ ယာဝ ကာမေ ပဋိသေဝတိ. ဣဒံ လောဘော အကုသလမူလံ, သော ယေဝ တဏှာ, သော တေဟိ ကာမေဟိ ဝုယှတိ အနုသောတဂါမီတိ ဝုစ္စတိ. ယော ပုဂ္ဂလော တာဟိ ဂမိတော တပ္ပစ္စယာ တဿ ဟေတု အကုသလကမ္မံ ကရောတိ ကာယေန စ ဝါစာယ စ, အယံ ဝုစ္စတိ ပါပကမ္မံ ကရောတီတိ. တဿ တီဏိ သောတာနိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာ သီလဗ္ဗတပရာမာသော. ဣမေဟိ တီဟိ သောတေဟိ [Pg.318] တိဝိဓဓာတုယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဓာတုယံ ရူပဓာတုယံ အရူပဓာတုယံ. တေန ပဋိပက္ခေန ယော ကာမေ န ပဋိသေဝတိ. ယော သီလဝတံ န ပရာမသတိ. ယော သက္ကာယဒိဋ္ဌီနံ ပဟာနာယ ကာမေသု ယထာဘူတံ အာဒီနဝံ ပဿတိ. ယေန စ တေ ဓမ္မေ ပဋိသေဝတိ. ယဉ္စ တပ္ပစ္စယာ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏောတိ အရဟံ ကိရ. တတ္ထ အရဟံ တဿ ပါရင်္ဂတော ဟောတိ, ပါရင်္ဂတဿ ထလေ တိဋ္ဌတိ သောပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု. အနုသောတဂါမိနီတိ ဒဿနပ္ပဟာတဗ္ဗာနံ သံယောဇနာနံ အပ္ပဟာနမာဟ. ပဋိသောတဂါမိနီတိ ဖလေ ဒိဋ္ဌေကဋ္ဌာနဉ္စ ကိလေသာနံ ပဟာနမာဟ, ဌိတတ္တေန ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနမာဟ. တတ္ထ အနုသောတဂါမိနာ မဂ္ဂရူပိမာဟ. ပဋိသောတဂါမိနာ ဌိတတ္တေန စ မဂ္ဂမိတိမာဟ. ပါရင်္ဂတေန သာဝကာ အသေက္ခာ စ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ စ ဝုတ္တာ. အနုသောတဂါမိနာ သက္ကာယသမုဒယဂါမိနိံ ပဋိပဒမာဟ. ပဋိသောတဂါမိနာ ဌိတတ္တေန သက္ကာယနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒမာဟ. ပါရင်္ဂတေန ဒသ အသေက္ခာ အရဟန္တာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ. အယံ သုတ္တတ္ထော. Ở đây, người đi xuôi dòng là người hưởng thụ các dục. Và làm ác nghiệp cho đến khi còn hưởng thụ các dục. Đây là tham, là bất thiện căn; chính nó là ái; người ấy bị cuốn trôi bởi các dục ấy, nên được gọi là người đi xuôi dòng. Người nào bị chúng dẫn đi, do duyên ấy, do nhân ấy mà làm ác nghiệp bằng thân và khẩu, người này được gọi là 'người làm ác nghiệp'. Người ấy có ba dòng chảy: thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ. Với ba dòng chảy này, người ấy sanh vào ba loại giới: dục giới, sắc giới, vô sắc giới. Ngược lại, người nào không hưởng thụ các dục, người nào không chấp thủ vào giới hạnh, người nào thấy sự nguy hại trong các dục như thật để đoạn trừ các thân kiến. Và do đó, người ấy thực hành các pháp ấy. Và do duyên ấy, người ấy đứng vững, được gọi là Bà-la-môn, quả thật là bậc A-la-hán. Ở đây, bậc A-la-hán của vị ấy là người đã đến bờ kia; đối với người đã đến bờ kia, đứng trên cạn là hữu dư y Niết-bàn giới. 'Người đi xuôi dòng' nói lên sự chưa đoạn trừ các kiết sử cần được đoạn trừ bằng kiến. 'Người đi ngược dòng' nói lên sự đoạn trừ các phiền não và sự đồng nhất với kiến trong quả. 'Người có tự ngã đứng vững' nói lên sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử. Ở đây, 'người đi xuôi dòng' nói lên hình thức của đạo. 'Người đi ngược dòng' và 'người có tự ngã đứng vững' nói lên sự đo lường của đạo. 'Người đã đến bờ kia' nói về các vị Thanh văn vô học và các bậc Chánh Đẳng Giác. 'Người đi xuôi dòng' nói lên con đường đưa đến sự sanh khởi của thân kiến. 'Người đi ngược dòng' và 'người có tự ngã đứng vững' nói lên con đường đưa đến sự đoạn diệt của thân kiến. 'Người đã đến bờ kia' nói về mười pháp vô học của bậc A-la-hán. Đây là ý nghĩa của bài kinh. ၁၁၃. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? ဣမသ္မိံ ဟိ သုတ္တေ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဒေသိတာနိ. တေဓာတုကလောကသမတိက္ကမနဉ္စ. 113. Trong các phương pháp ấy, phương pháp Desanā là gì? Quả vậy, trong bài kinh này, bốn Thánh đế đã được thuyết giảng, và cả sự vượt qua thế gian ba giới. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရော? ယော ကာမေ ပဋိသေဝတိ ပါပံ ကရေယျာတိ ယော စ ကာမေ န ပဋိသေဝတိ သော ပါပကမ္မံ န ကရေယျာတိ ယော စ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ဘူမီဟိ ဥတ္တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတောတိ ယာ ဝီမံသာ အယံ ဝိစယော. Trong các phương pháp ấy, phương pháp Vicaya là gì? Sự thẩm sát rằng: 'Người nào hưởng thụ các dục, người ấy sẽ làm điều ác', và 'Người nào không hưởng thụ các dục, người ấy sẽ không làm ác nghiệp', và 'Người nào đã vượt qua, đã đến bờ kia khỏi hai cảnh giới này' — sự thẩm sát như vậy, đây là Vicaya. ယုတ္တီတိ ယုဇ္ဇတိ သုတ္တေသု, နာယုဇ္ဇတီတိ ယာ ဝီမံသာယ, အယံ ယုတ္တိ. ပဒဋ္ဌာနောတိ အနုသောတဂါမိနာ သတ္တန္နံ သံယောဇနာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. အကုသလဿ ကိရိယာ အကုသလဿ မူလာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. ပဋိသောတဂါမိနာ ယထာဘူတဒဿနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဌိတတ္တေန အသံဟာရိယာယ ပဒဋ္ဌာနံ. ပါရင်္ဂတောတိ ကဒါစိ ဘူမိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. Yutti là sự thẩm sát rằng: 'Có phù hợp trong các kinh hay không phù hợp?'. Padaṭṭhāna là: 'Người đi xuôi dòng' là trạng thái gần của bảy kiết sử. Việc làm bất thiện là trạng thái gần của các bất thiện căn. 'Người đi ngược dòng' là trạng thái gần của sự thấy như thật. 'Người có tự ngã đứng vững' là trạng thái gần của sự không thể lay chuyển. 'Người đã đến bờ kia' là trạng thái gần của một cảnh giới nào đó. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? ယော အနုသောတံ ဂစ္ဆတိ တဏှာဝသေန. သဗ္ဗေသမ္ပိ ကိလေသာနံ ဝသေန ဂစ္ဆတိ. ယော ပဋိသောတံ ဝါယမတိ. တဏှာယ သဗ္ဗေသမ္ပိ သော ကိလေသာနံ ဝါယမတိ ပဋိသောတံ. ယော [Pg.319] အတ္တနာ ဌိတော ကာယေနပိ သော ဌိတော ဝါစာစိတ္တေနပိ သော ဌိတော. အယံ လက္ခဏော ဟာရော. Trong các hāra ấy, Lakkhaṇohāra là gì? Người nào đi theo dòng do năng lực của ái, người ấy đi do năng lực của tất cả phiền não. Người nào nỗ lực ngược dòng, người ấy nỗ lực ngược dòng đối với tất cả phiền não. Người nào đứng vững tự mình, người ấy đứng vững về thân, người ấy cũng đứng vững về lời nói và tâm ý. Đây là Lakkhaṇohāra. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော? ဣဓ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ အနုသောတဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ နာဘိရမိဿန္တိ, တေ ပဋိသောတံ ဝါယမိဿန္တီတိ ယာဝ ကဒါစိ ဘူမိယံ, အယံ အဓိပ္ပာယော. အာဝဋ္ဋောတိ ဣဓ သုတ္တေ စတ္တာရိ သုတ္တာနိ ဒေသိတာနိ. Trong các hāra ấy, Catubyūha là gì? Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Rằng: ‘Những ai sẽ không ưa thích trong con đường xuôi dòng, họ sẽ nỗ lực ngược dòng cho đến một cảnh giới nào đó.’ Đây là chủ ý. Về Āvaṭṭa, trong kinh này, bốn bài kinh đã được thuyết giảng. တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိ ဟာရော? ယော ကာမေ ပဋိသေဝတိ ပါပဉ္စ ကမ္မံ ကရောတိ. သော အနုသောတဂါမီတိ န ဧကံသေန သောတာပန္နောပိ ကာမေ ပဋိသေဝတိ. တံ ဘာဂိယဉ္စ ပါပကမ္မံ ကရောတိ. ကိဉ္စာပိ သေက္ခောပိ ကရေယျ ပါပံ ယထာ သုတ္တေ နိဒ္ဒိဋ္ဌော န စ သော အနုသောတဂါမီ, ဣဒံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ. န စ ကာမေ ပဋိသေဝတိ န စ ပါပကမ္မံ ကရောတိ ပဋိသောတဂါမီ န စ ဧကံသေန သဗ္ဗေ ဗာဟိရကော ကာမေသု ဝီတရာဂေါ န စ ကာမေ ပဋိသေဝတိ, တေန စ ပါပကမ္မံ ကရောတိ အနုသောတဂါမီ ပဋိသောတဂါမီ, အယံ ဝိဘတ္တိ. Trong các hāra ấy, Vibhattihāra là gì? ‘Người nào hưởng thụ các dục và làm điều ác, người ấy là người đi xuôi dòng.’ Điều này không hoàn toàn đúng. Vị Dự lưu cũng hưởng thụ các dục và làm ác nghiệp tương ứng với phần của vị ấy. Mặc dù vị hữu học có thể làm điều ác, vị ấy không được chỉ định là người đi xuôi dòng như trong kinh. Đây là điều cần được trả lời bằng cách phân tích. ‘Người không hưởng thụ các dục và không làm điều ác là người đi ngược dòng.’ Điều này cũng không hoàn toàn đúng, vì không phải tất cả (những người đi ngược dòng) đều đã ly tham đối với các ngoại dục. Do đó, cả người đi xuôi dòng và người đi ngược dòng đều có thể làm ác nghiệp. Đây là Vibhatti. တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော ဟာရော? နိဒ္ဒိဋ္ဌော ပဋိပက္ခော. ဝေဝစနောတိ ကာမေသု ဝတ္ထုကာမာပိ ကိလေသကာမာပိ ရူပသဒ္ဒဂန္ဓရသဖဿပုတ္တဒါရဒါသကမ္မကရပေါရိသဉ္စ ပရိဂ္ဂဟာ. Trong các hāra ấy, Parivattanohāra là gì? Mặt đối lập được chỉ ra. Về Vevacana: trong các dục, có cả dục đối tượng (vatthukāma) và dục phiền não (kilesakāma), tức là sự chiếm hữu sắc, thanh, hương, vị, xúc, con cái, vợ, tôi tớ, người làm công, và người hầu. ပညတ္တီတိ သဗ္ဗေ ပုထုဇ္ဇနာ ဧကတ္တာယ ပညတ္တာ. အနုသောတဂါမီတိ ကိလေသသမုဒါစာရပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. ယေ ပန သေက္ခာ ပုဂ္ဂလာ, တေ နိဗ္ဗာနပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. ယေ ပန အနာဂါမီ, တေ အသံဟာရိယ ပညတ္တိယာ ပညတ္တာ, အယံ ပညတ္တိ. Về Paññatti: Tất cả phàm phu được chế định là một. Người đi xuôi dòng được chế định bằng sự chế định về sự biểu hiện của phiền não. Còn các vị hữu học, họ được chế định bằng sự chế định về Nibbāna. Còn các vị Bất lai, họ được chế định bằng sự chế định về tính không thể lay chuyển. Đây là Paññatti. ဩတရဏောတိ ယော အနုသောတဂါမီ, သော ဒုက္ခံ. ယေ တဿ ဓမ္မာ, တေ ဒုက္ခဿ သမုဒယော. ယံ ရူပံ, အယံ ရူပက္ခန္ဓော, ဧဝံ ပဉ္စပိ ခန္ဓာ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ, တေ ကိလေသာ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ ဓမ္မာယတနံ ဓမ္မဓာတု ဣန္ဒြိယေသု စ ပညတ္တာ. Về Otaraṇa: Người đi xuôi dòng là khổ. Các pháp của người ấy là tập khởi của khổ. Sắc nào có, đó là sắc uẩn. Tương tự như vậy đối với cả năm uẩn và duyên khởi. Các phiền não ấy được bao gồm trong hành uẩn, và được chế định trong pháp xứ, pháp giới, và các căn. သောဓနောတိ ယေနာရမ္ဘေန ဣဒံ သုတ္တံ ဒေသိတံ, သော အာရမ္ဘော သဗ္ဗော သုဒ္ဓေါ. Về Sodhana: Nỗ lực nào mà kinh này được thuyết giảng, toàn bộ nỗ lực ấy là thanh tịnh. အဓိဋ္ဌာနောတိ [Pg.320] ပဋိသောတဂါမိနာ သဗ္ဗေ သောတာပန္နာ ဧကတ္တေန ဝါ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ရာဂါနုသယပဋိသောတဂါမိနော သေက္ခာဝ မဂ္ဂေါ စ သေက္ခော စ ပုဂ္ဂလော ဌိတတ္တောတိ. Về Adhiṭṭhāna: Bởi (thuật ngữ) ‘người đi ngược dòng’, tất cả các vị Dự lưu được chỉ định là một. Đối với người đi ngược dòng có tùy miên tham, (các thuật ngữ) vị hữu học, đạo, và cá nhân hữu học được thiết lập trong ý nghĩa. ဝီတရာဂေါ ဧကတ္တာယ ပညတ္တော. ပါရင်္ဂတောတိ သဗ္ဗေ အရဟန္တော သဗ္ဗေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ စ ဧကတ္တာယ ပညတ္တာ. Bậc ly tham được chế định là một. Về (thuật ngữ) ‘người đến bờ kia’, tất cả các vị A-la-hán, tất cả các vị Độc Giác Phật, và các vị Chánh Đẳng Giác được chế định là một. ပရိက္ခာရောတိ အနုသောတဂါမိနော ပါပမိတ္တပစ္စယော ကာမပရိယုဋ္ဌာနံ ဟေတု. ပဋိသောတဂါမိနော ဒွေ ဟေတူ ဒွေ ပစ္စယာ စ ယာဝ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဥပ္ပာဒါယဒိဋ္ဌိ, တဿ ပဋိလဒ္ဓမဂ္ဂေါ ဟေတု အာရမ္ဘော ပစ္စယော ကာယိကော စေတသိကဿ ကောဋ္ဌာသော စ. သမာရောပနောတိ ဝိဘတ္တိ ဣဒံ သုတ္တံ နတ္ထိ သမာရောပနာယ ဘူမိ. Về Parikkhāra: Đối với người đi xuôi dòng, ác hữu là duyên, sự ám ảnh của dục là nhân. Đối với người đi ngược dòng, có hai nhân và hai duyên. Cho đến khi chánh kiến sanh khởi, tà kiến vẫn còn. Đối với người ấy, đạo đã chứng đắc là nhân; sự nỗ lực và phần thuộc về thân và tâm là duyên. Về Samāropanā: Kinh này là sự phân tích; không có cơ sở cho Samāropanā. ၁၁၄. ပဉ္စာနိသံသာ သောတာနုဂတာနံ ဓမ္မာနံ ယာဝ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ သုတ္တံ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. ယုဉ္ဇတော ဃဋေန္တဿ ဝါယမတော ဂိလာနော မရဏကာလေ ဒေဝဘူတော ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပုဏာတိ. သောတာနုဂတာတိ သဒ္ဓမ္မဿဝနေန ကတံ ဟောတိ. န စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ တဿ စိတ္တံ တသိတံ ဟောတိ, န စ အနိဗ္ဗိဒ္ဓတ္တံ, ဣဒံ စ သုတ္တံ ပဉ္စန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ဒေသိတံ, သဒ္ဓါနုသာရိနော မုဒိန္ဒြိယဿ တိက္ခိန္ဒြိယဿ စ ဓမ္မာနုသာရိနော တိက္ခိန္ဒြိယဿ မုဒိန္ဒြိယဿ စ. ယော ပန မောဟစရိတော ပုဂ္ဂလော န သက္ကောတိ ယုဉ္ဇိတုံ ဃဋိတုံ ဝါယမိတုံ ယထာဘူတံ ယထာသမာဓိကာ ဝိမုတ္တိ တံ ခဏံ တံ လယံ တံ မုဟုတ္တံ ဖလံ ဒဿေတိ. သာဓု ပရိဟာယတိ ပရော တံ ဒုယှတိ, နော တု သုခအဝိပါကိနီ ဘဝတိ. တဿ ဒိဋ္ဌေ ယေဝ စ ဓမ္မေ ဥပပဇ္ဇအပရာပရိယဝေဒနီယံ. တတ္ထ ယော ပုဂ္ဂလော ဓမ္မာနုသာရီ တဿ ယဒိ သောတာနုဂတာ ဓမ္မာ ဟောန္တိ သော ယုဉ္ဇန္တော ပါပုဏာတိ. ယော ဓမ္မာနုသာရီ မုဒိန္ဒြိယော, သော ဂိလာနော ပါပုဏာတိ. ယော သဒ္ဓါနုသာရီ တိက္ခိန္ဒြိယော, သော မရဏကာလသမယေ ပါပုဏာတိ. ယော မုဒိန္ဒြိယော, သော ဒေဝဘူတော ပါပုဏာတိ. ယဒါ ဒေဝဘူတော န ပါပုဏာတိ, န သော တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပုဏာတိ. ယော သောတာနုဂတေသု ယုဉ္ဇတိ ဃဋေတိ ဝါယမတိ, သော ပုဗ္ဗာပန္နေန ဝိသေသံ သဉ္ဇာနာတိ, သဉ္ဇာနန္တော ပါပုဏာတိ. သစေ ပန ဂိလာနဿ မနသိကာရော ဟောတိ, တတ္ထ ယုဉ္ဇန္တော ပါပုဏာတိ. သစေ ပနဿ မရဏကာလေ သံဝိဂ္ဂေါ ဟောတိ, တတ္ထ [Pg.321] ယုဉ္ဇန္တော ပါပုဏာတိ. သစေ ပန န ကတ္ထစိ သံဝေဂေါ ဟောတိ, တဿ ဒေဝဘူတဿ သုခိနော ဓမ္မဘူတာ ပါဒါ ဧဝံ အဝိလပတိ. သော ဧဝံ ဇာနာတိ ‘‘အယံ သော ဓမ္မဝိနယော ယတ္ထ မယံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတာ ဗြဟ္မစရိယံ စရိမှာ’’တိ. အထ ဒေဝဘူတော ပါပုဏာတိ. ဒိဗ္ဗေသု ဝါ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု အဇ္ဈောသိတော ဟောတိ ပမာဒဝိဟာရီ, သော တေန ကုသလမူလေန ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပုဏာတိ. 114. Năm lợi ích của các pháp thuận theo dòng (nghe) cho đến khi kiến được khéo thâm nhập, nên được trình bày chi tiết theo kinh. Người nỗ lực, cố gắng, tinh tấn, (nếu không thành tựu ngay) sẽ chứng đắc Độc Giác Bồ-đề khi bị bệnh, vào lúc lâm chung, hoặc sau khi sanh làm trời. Thuận theo dòng (nghe) nghĩa là đã được thực hiện qua việc nghe diệu pháp. Và do pháp-minh-sát tuệ cao, tâm của người ấy không bị rúng động, cũng không nhàm chán. Và kinh này được thuyết cho năm hạng người: Tín-hành giả có độn căn và lợi căn, và Pháp-hành giả có lợi căn và độn căn. Còn người có si-hạnh, không thể nỗ lực, cố gắng, tinh tấn như thật. Khi sự giải thoát khỏi định xảy ra, nó cho quả trong khoảnh khắc đó, trong chốc lát đó, trong sát-na đó. (Sự thực hành) tốt đẹp bị suy giảm, người khác làm hại nó, nó không có quả là an lạc. Đối với người ấy, (quả) sanh khởi ngay trong hiện tại hoặc trong đời sau. Trong đó, người Pháp-hành giả, nếu có các pháp thuận theo dòng (nghe), người ấy chứng đắc do nỗ lực. Người Pháp-hành giả có độn căn, người ấy chứng đắc khi bị bệnh. Người Tín-hành giả có lợi căn, người ấy chứng đắc vào lúc lâm chung. Người (Tín-hành giả) có độn căn, người ấy chứng đắc sau khi sanh làm trời. Khi đã sanh làm trời mà chưa chứng đắc, chính do pháp tham và pháp hỷ ấy mà người ấy chứng đắc Độc Giác Bồ-đề. Người nào nỗ lực, cố gắng, tinh tấn trong các pháp thuận theo dòng (nghe), người ấy nhận biết được sự đặc biệt qua thành tựu ban đầu, và do nhận biết nên chứng đắc. Nếu người bệnh có tác ý, người ấy chứng đắc do nỗ lực lúc đó. Nếu vào lúc lâm chung người ấy có sự xúc động, người ấy chứng đắc do nỗ lực lúc đó. Nếu không có sự xúc động ở đâu cả, đối với người ấy khi đã sanh làm trời và được an lạc, các nền tảng của pháp khởi lên, và người ấy không than van. Người ấy biết như sau: ‘Đây là Giáo pháp và Giới luật mà chúng ta đã thực hành phạm hạnh khi trước đây còn là người.’ Bấy giờ, sau khi sanh làm trời, người ấy chứng đắc. Hoặc nếu người ấy sống phóng dật, đắm chìm trong năm dục công đức của chư thiên, thì do thiện căn ấy, người ấy chứng đắc Độc Giác Bồ-đề. ယာ ပရတောဃောသေန ဝစသာ သုပရိစိတာ, အယံ သုတမယီ ပညာ. ယေ ပန ဓမ္မာ ဟောန္တိ မနသာ အနုပေက္ခိတာ, အယံ စိန္တာမယီ ပညာ. ယံ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ, အယံ ဘာဝနာမယီ ပညာ. ယံ သောတာနုဂတာ ဝစသာ ပရိစိတာ ဟောန္တိ, သော စ ဒိဋ္ဌေ ယေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယီ, အယံ အရဟံ ပုဂ္ဂလော. ယော ဥပပဇ္ဇတိ ဒေဝဘူတော ပါပုဏာတိ, တတ္ထ စ ပရိနိဗ္ဗာယတိ, အယံ အနာဂါမီ. ယော တေန ကုသလမူလေန ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပုဏာတိ, အယံ ပုဗ္ဗယောဂသမ္ဘာရသမ္ဘူတော ပုဂ္ဂလော. Trí tuệ nào được quen thuộc kỹ lưỡng bằng lời nói từ tiếng nói của người khác, đây là văn tuệ. Còn những pháp nào được quán xét bằng ý, đây là tư tuệ. Pháp nào được khéo thâm nhập bằng tri kiến, đây là tu tuệ. Pháp nào đã đi theo đường tai nghe, được quen thuộc bằng lời nói, và vị ấy là người tịch diệt ngay trong hiện tại, đây là hạng người A-la-hán. Vị nào sanh lên, trở thành vị trời, đạt đến (cõi trời), và tịch diệt ở nơi ấy, đây là bậc Bất Lai. Vị nào do căn lành ấy mà đạt đến giác ngộ Độc Giác, đây là hạng người được sanh ra do đã tích lũy các yếu tố từ sự thực hành trong quá khứ. သောတာနုဂတာ ဓမ္မာတိ ပဌမံ ဝိမုတ္တာယတနံ, ဝစသာ ပရိစိတာတိ ဒုတိယံ တတိယဉ္စ ဝိမုတ္တာယတနံ, မနသာ အနုပေက္ခိတာတိ စတုတ္ထံ ဝိမုတ္တာယတနံ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ ပဉ္စမံ ဝိမုတ္တာယတနံ. Bằng câu 'các pháp đã đi theo đường tai nghe' (chỉ) xứ giải thoát thứ nhất, bằng câu 'được quen thuộc bằng lời nói' (chỉ) xứ giải thoát thứ hai và thứ ba, bằng câu 'được quán xét bằng ý' (chỉ) xứ giải thoát thứ tư, bằng câu 'được khéo thâm nhập bằng tri kiến' (chỉ) xứ giải thoát thứ năm. သောတာနုဂတာယ ဝိမုတ္တိယာ ဝစသာ ယာ ဝါစာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ အနုပုဗ္ဗဓမ္မဿ သောတေန သုတွာ သီလက္ခန္ဓေ ပရိပူရေတိ, မနသာ အနုပေက္ခိတာ သမာဓိက္ခန္ဓံ ပရိပူရေတိ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ ပညာက္ခန္ဓံ ပရိပူရေတိ. Trong sự giải thoát đã đi theo đường tai nghe, lời nói nào được khéo thâm nhập bằng lời nói, sau khi nghe pháp tuần tự bằng tai, vị ấy làm cho viên mãn các giới uẩn; sự quán xét bằng ý làm cho viên mãn định uẩn; sự khéo thâm nhập bằng tri kiến làm cho viên mãn tuệ uẩn. သောတာနုဂတာ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တီတိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. ဣဒံ ပဌမံ သဒ္ဓါပဒါနံ မနသာ အနုပေက္ခိတာတိ ပဋိသလ္လာနဗဟုလော ဝိဟရတိ, ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. ဣဒံ ဒုတိယံ သဒ္ဓါပဒါနံ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ အနာသဝါ စေတောဝိမုတ္တိယာ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီတိ. ဣဒံ တတိယံ သဒ္ဓါပဒါနံ. Cần phải được trình bày chi tiết rằng: 'Các pháp đã đi theo đường tai nghe là các pháp đa văn'. Đây là nền tảng đức tin thứ nhất. 'Được quán xét bằng ý' (nghĩa là) vị ấy sống thường xuyên độc cư, cần phải được trình bày chi tiết. Đây là nền tảng đức tin thứ hai. 'Được khéo thâm nhập bằng tri kiến' (nghĩa là) vị ấy hiểu biết rằng: 'Là người không còn lậu hoặc, nhờ tâm giải thoát, không còn gì phải làm thêm cho trạng thái này'. Đây là nền tảng đức tin thứ ba. သောတာနုဂတာ ဓမ္မာတိ သေက္ခံ သတ္ထာ ဒဿေတိ. မနသာ အနုပေက္ခိတာတိ အရဟတ္တံ သတ္ထာ ဒဿေတိ. ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ တထာဂတံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ သတ္ထာ ဒဿေတိ. Bằng câu 'các pháp đã đi theo đường tai nghe', bậc Đạo Sư chỉ dạy về bậc hữu học. Bằng câu 'được quán xét bằng ý', bậc Đạo Sư chỉ dạy về quả A-la-hán. Bằng câu 'được khéo thâm nhập bằng tri kiến', bậc Đạo Sư chỉ dạy về bậc Như Lai, bậc Ứng Cúng, bậc Chánh Đẳng Giác. သောတာနုဂတာ [Pg.322] ဓမ္မာတိ ကာမာနံ နိဿရဏံ ဒဿေတိ. မနသာ အနုပေက္ခိတာတိ ရူပဓာတုယာ နိဿရဏံ ဒဿေတိ. ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ တေဓာတုကာနံ နိဿရဏံ ဒဿေတိ. အယံ သုတ္တတ္ထော. Bằng câu 'các pháp đã đi theo đường tai nghe', (kinh) chỉ dạy sự xuất ly khỏi các dục. Bằng câu 'được quán xét bằng ý', (kinh) chỉ dạy sự xuất ly khỏi sắc giới. Bằng câu 'được khéo thâm nhập bằng tri kiến', (kinh) chỉ dạy sự xuất ly khỏi ba giới. Đây là ý nghĩa của kinh. ၁၁၅. တတ္ထ ကတမော ဒေသနာဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ တယော ဧသနာ ဒေသိတာ သောတာနုဂတေဟိ ဓမ္မေဟိ ဝစသာ ပရိစိတေဟိ ကာမေသနာယ သမထမဂ္ဂေါ. ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓေဟိ ဗြဟ္မစရိယေသနာယ သမထမဂ္ဂေါ. 115. Trong các phương pháp đó, phương pháp thuyết giảng là gì? Trong kinh này, ba sự tìm cầu đã được thuyết giảng: Bằng các pháp đã đi theo đường tai nghe và các pháp được quen thuộc bằng lời nói, (có) con đường chỉ tịnh cho sự tìm cầu các dục. Bằng các pháp được khéo thâm nhập bằng tri kiến, (có) con đường chỉ tịnh cho sự tìm cầu phạm hạnh. ဝိစယောတိ ယထာ သုတ္တံ မနသိကရောန္တော ဝိစိနန္တော သုတမယိပညံ ပဋိလဘတိ. ယထာ စ သော မနသိကရောတီတိ ယထာ သုတဓမ္မာ တဒါ စိန္တာမယိပညံ ပဋိလဘတိ. ယထာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ မနသိကရောတိ တဒါ ဘာဝနာမယိပညံ ပဋိလဘတိ. အယံ ဝိစယော. Phương pháp thẩm sát là: Khi tác ý và thẩm sát kinh như đã được nghe, vị ấy đạt được văn tuệ. Và khi vị ấy tác ý đến các pháp như đã được nghe, lúc ấy vị ấy đạt được tư tuệ. Khi vị ấy tác ý đến pháp ngay trong hiện tại, lúc ấy vị ấy đạt được tu tuệ. Đây là phương pháp thẩm sát. သုတေန သုတမယိပညံ ပဋိလဘတိ. စိန္တာယ စိန္တာမယိပညံ ဘာဝနာယ ဘာဝနာမယိပညံ ပဋိလဘတိ. အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ. Do văn, vị ấy đạt được văn tuệ. Do tư, vị ấy đạt được tư tuệ. Do tu, vị ấy đạt được tu tuệ. Sự hợp lý này là có. ပဒဋ္ဌာနောတိ သောတာနုဂတာ ဓမ္မာတိ ဓမ္မဿဝနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝစသာ ပရိစိတာတိ ယုဉ္ဇနာယ ပဒဋ္ဌာနံ. မနသာ အနုပေက္ခိတာတိ ဓမ္မာနုဓမ္မာယ ဝိပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနံ. ဒိဋ္ဌိယာ အနုပေက္ခိတာတိ ပညာယပိ အနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာပိ အနုပေက္ခိတာ. Phương pháp nhân duyên gần là: 'Các pháp đã đi theo đường tai nghe' là nhân duyên gần của sự nghe pháp. 'Được quen thuộc bằng lời nói' là nhân duyên gần của sự thực hành. 'Được quán xét bằng ý' là nhân duyên gần của minh sát tuệ tùy pháp hành. 'Được quán xét bằng tri kiến' (nghĩa là) được quán xét bằng trí tuệ và được quán xét bằng tri kiến. စတုဗျူဟောတိ ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ဣမာဟိ ဒွီဟိ ပညာဟိ သမန္နာဂတာ တေဟိ…. Phương pháp tứ phân là: Trong kinh này, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những vị nào được hội đủ hai loại trí tuệ này, do chúng... သ နိဗ္ဗုတောတိ မဂ္ဂဖလံ အနုပါဒိသေသဉ္စ နိဗ္ဗာနဓာတုံ မန္တေတိ, ဒါနေန ဩဠာရိကာနံ ကိလေသာနံ ပဟာနံ မန္တေတိ. သီလေန မဇ္ဈိမာနံ, ပညာယ သုခုမကိလေသာနံ မန္တေတိ, ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ကတာ စ ဘူမိ. Bằng câu 'vị ấy được tịch diệt', (kinh) muốn nói đến đạo và quả, và Niết-bàn giới vô dư y. Do bố thí, (kinh) muốn nói đến sự đoạn trừ các phiền não thô. Do giới, (đoạn trừ) các phiền não trung bình. Do trí tuệ, (kinh) muốn nói đến (sự đoạn trừ) các phiền não vi tế. Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', đây là cảnh giới đã được thực hiện. ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ; ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ မဂ္ဂေါ ဝုတ္တော; ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ မဂ္ဂဖလမာဟ. Bằng câu 'Người cho, phước báu tăng trưởng; do tự chế, oán thù không tích tụ; và người thiện xảo từ bỏ điều ác', đạo được nói đến. Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', (kinh) nói đến đạo và quả. ဒဒတော [Pg.323] ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတောတိ တီဟိ ပဒေဟိ လောကိကံ ကုသလမူလံ ဝုတ္တံ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ လောကုတ္တရံ ကုသလမူလံ ဝုတ္တံ. Bằng ba vế 'Người cho, phước báu tăng trưởng; do tự chế...', căn lành thế gian được nói đến. Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', căn lành siêu thế được nói đến. ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ ပုထုဇ္ဇနဘူမိံ မန္တေတိ. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ သေက္ခဘူမိံ မန္တေတိ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ အသေက္ခဘူမိ ဝုတ္တာ. Bằng câu 'Người cho, phước báu tăng trưởng; do tự chế, oán thù không tích tụ', (kinh) muốn nói đến cảnh giới của phàm phu. Bằng câu 'và người thiện xảo từ bỏ điều ác', (kinh) muốn nói đến cảnh giới của bậc hữu học. Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', cảnh giới của bậc vô học được nói đến. ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ မဂ္ဂနိယာ ပဋိပဒါ ဝုတ္တာ. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ သေက္ခဝိမုတ္တိ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ အသေက္ခဝိမုတ္တိ. Bằng câu 'Người cho, phước báu tăng trưởng; do tự chế, oán thù không tích tụ', con đường thực hành dẫn đến đạo được nói đến. Bằng câu 'và người thiện xảo từ bỏ điều ác', sự giải thoát của bậc hữu học (được nói đến). Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', sự giải thoát của bậc vô học (được nói đến). ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ ဒါနကထံ သီလကထံ မဂ္ဂကထံ လောကိကာနံ ဓမ္မာနံ ဒေသနမာဟ. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ လောကေ အာဒီနဝါနုပဿနာ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ သာမုက္ကံသိကာယ ဓမ္မဒေသနာယပိ ပဋိဝိဒ္ဓါ. Bằng câu 'Người cho, phước báu tăng trưởng; do tự chế, oán thù không tích tụ', (kinh) nói đến sự thuyết giảng về bố thí, về giới, về đạo, và về các pháp thế gian. Bằng câu 'và người thiện xảo từ bỏ điều ác', (kinh nói đến) sự quán xét về sự nguy hại trong thế gian. Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', (kinh nói đến) sự thâm nhập pháp bằng bài pháp thoại đặc thù (của chư Phật). ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ ပါဏာနံ အဘယဒါနေန ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိသတ္တာနံ အဘယံ ဒေတိ. ဧဝံ သဗ္ဗာနိ သိက္ခာပဒါနိ ကာတဗ္ဗာနိ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ စိတ္တံ သံယမေတိ, တဿ သံယမတော ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ဒွေ ဝိမုတ္တိယော. အယံ သုတ္တနိဒ္ဒေသော. Bằng câu 'Người cho, phước báu tăng trưởng', do sự bố thí vô úy cho các chúng sanh, vị ấy ban sự vô úy cho các chúng sanh đang thực hành sự tránh xa sát sanh. Như vậy, tất cả các học giới cần phải được thực hiện. Bằng câu 'do tự chế, oán thù không tích tụ', sau khi an trú trong giới, vị ấy chế ngự tâm; do sự tự chế ấy, vị ấy đi đến sự viên mãn. Bằng câu 'do sự đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch diệt', hai loại giải thoát được nói đến. Đây là phần chỉ dẫn về kinh. ၁၁၆. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? ဣမမှိ သုတ္တေ ကိံ ဒေသိတံ? ဒွေ သုဂတိယော ဒေဝါ စ မနုဿာ စ, ဒိဗ္ဗာ စ ပဉ္စကာမဂုဏာ, မာနုဿကာ စ. ဒွီဟိ ပဒေဟိ နိဒ္ဒေသော. ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ, ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ မဂ္ဂေါ ဝုတ္တော. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ဒွေ နိဗ္ဗာနဓာတုယော ဒေသိတာ သောပါဒိသေသာ စ အနုပါဒိသေသာ စ. အယံ ဒေသနာ. 116. Trong ấy, desanā là gì? Trong kinh này, điều gì được thuyết giảng? Hai thiện thú là cõi trời và cõi người, và năm dục trưởng dưỡng ở cõi trời và ở cõi người. Sự chỉ dẫn bằng hai câu. Bằng câu ‘Người cho, phước báu tăng trưởng; do thu thúc, oán thù không chất chứa; người thiện xảo từ bỏ điều ác,’ đạo được nói đến. Bằng câu ‘Do đoạn tận tham, sân, si nên vị ấy được tịch tịnh,’ hai giới Niết-bàn là hữu dư y và vô dư y được thuyết giảng. Đây là desanā. ဝိစယောတိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ ဣမိနာ ပဌမေန ပဒေန ဒါနမယိကပုညကိရိယဝတ္ထု ဝုတ္တံ. တေနဿ အာနန္တရိယာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ. ဒုတိယေန ပဒေန… ယန္တိ, နိယျာနိကံ သာသနန္တိ, အယံ အဓိပ္ပာယော. အဿဝနေန စ အမနသိကာရေန စ အပ္ပဋိဝေဓေန စ သက္ကာယသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ ဝုတ္တာ. သဝနေန [Pg.324] စ မနသိကာရေန စ ပဋိဝေဓေန စ သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ ဝုတ္တာ. အယံ အာဝဋ္ဋော. Về Vicaya: Bằng câu đầu tiên ‘Người cho, phước báu tăng trưởng,’ vật sự phước thí được nói đến. Do đó, (được thuyết giảng) về các pháp thiện vô gián của vị ấy. Bằng câu thứ hai... đi đến, (nghĩa là) giáo pháp đưa đến giải thoát, đây là chủ ý. Do không nghe, không như lý tác ý, và không thông đạt, con đường đưa đến sự tập khởi của thân kiến được nói đến. Do nghe, do như lý tác ý, và do thông đạt, con đường đưa đến sự đoạn diệt của thân kiến được nói đến. Đây là āvaṭṭa. ဝိဘတ္တီတိ ဧကံသဗျာကရဏီယော. နတ္ထိ တတ္ထ ဝိဘတ္တိယာ ဘူမိ. ပရိဝတ္တနာတိ ယေ ပဉ္စာနိသံသာ, တေ ပဉ္စာဒိနာ ပဋိပက္ခေန တေနေဝ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပါပုဏာတိ, တံ ဥပပဇ္ဇမာနာ အပရော ပရိယာယော. Về Vibhatti: là sự trả lời dứt khoát. Ở đó không có cơ sở cho sự phân tích. Về Parivattanā: Năm quả báu nào, người ấy đạt được chúng ngay trong hiện tại chính bằng năm pháp đối nghịch; khi chúng phát sinh, (người ấy) đạt được. Đây là một phương pháp trình bày khác. ဝေဝစနန္တိ သောတာနုဂတာ ဓမ္မာတိ ယံ သုတ္တံ ဒိဋ္ဌမ္ပိ ပညိန္ဒြိယံ ဝိညတ္တမ္ပိ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓမ္ပိ ဝိဘာဝိတမ္ပိ. Về Vevacana: (Cụm từ) ‘các pháp đi vào dòng nghe’ có nghĩa là kinh nào mà trong đó, điều được thấy cũng là tuệ quyền, điều được biểu thị cũng được thông suốt bằng trí tuệ, và cũng được làm cho rõ ràng. ပညတ္တီတိ သောတာနုဂတာဓမ္မာတိ ဒေသနာ အဝိဇ္ဇာပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနသိကာရော ပါမောဇ္ဇပညတ္တိယာ ပညတ္တော, ဒိဋ္ဌဓမ္မာပိ အာနိသံသပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. Về Paññatti: Sự thuyết giảng ‘các pháp đi vào dòng nghe’ được chế định bằng sự chế định về vô minh. Sự tác ý được chế định bằng sự chế định về sự hân hoan, và các pháp hiện tại cũng được chế định bằng sự chế định về quả báu. ဩတရဏောတိ တိဿော ပညာ ဝစသာ ပရိစိတေသု သုတမယီပညာ မနသာ အနုပေက္ခိတေသု စိန္တာမယီပညာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါသု ဘာဝနာမယီပညာ. ဣမာနိ အရိယသစ္စာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဣန္ဒြိယေသု တီဏိ ဣန္ဒြိယာနိ, အာယတနေသု ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နာ ဓာတူသု ဓမ္မဓာတုပရိယာပန္နာတိ. သောဓနောတိ ယော အာရမ္ဘော သုတ္တဿ ပဝေသော နိယုတ္တော. Về Otaraṇa: có ba loại trí tuệ: đối với những gì được thực hành bằng lời nói là văn tuệ; đối với những gì được quán xét bằng ý là tư tuệ; đối với những gì được thông suốt bằng trí tuệ là tu tuệ. Các Thánh đế này là các quyền. Sự khởi sinh của minh, sự đoạn diệt của vô minh, là duyên khởi. Trong các quyền, (có) ba quyền; trong các xứ, (chúng) được bao gồm trong pháp xứ; trong các giới, (chúng) được bao gồm trong pháp giới. Về Sodhana: sự nỗ lực nào được áp dụng để đi vào kinh. အဓိဋ္ဌာနောတိ ပဉ္စာနိသံသာတိ ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ အာနိသံသာ သောတာ အနုဂတာတိ ဝေမတ္တတာယ အရိယဝေါဟာရော ပညတ္တော, ဓမ္မေ စ သဝနန္တိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တံ. Về Adhiṭṭhāna: (Cụm từ) ‘năm quả báu’ được chế định theo tính cách khác biệt. (Cụm từ) ‘các quả báu đi vào dòng nghe’ được chế định là cách nói của bậc Thánh theo tính cách khác biệt. (Cụm từ) ‘và nghe pháp’ được chế định theo tính cách đồng nhất. ပရိက္ခာရောတိ ဓမ္မဿဝနဿ ပယိရုပါသနာ ပစ္စယော, သဒ္ဓါ ဟေတု. မနသာ အနုပေက္ခိတာတိ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒိတာ ပစ္စယော, ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒိတာ ဟေတု, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ သဒ္ဓမ္မဿဝနဉ္စ မနသိကာရော စ ပစ္စယော, သုတမယီ စိန္တာမယီ ပညာ ဟေတု. သမာရောပနောတိ ဝိဘတ္တံ သုတ္တံ အပရော ပရိယာယော နိဗ္ဗတ္တိ ဗလေ နတ္ထိ. တတ္ထ သမာရောပနာယ ဘူမိ. Về Parikkhāra: Đối với việc nghe pháp, sự thân cận là duyên, đức tin là nhân. (Đối với việc) ‘quán xét bằng ý,’ sự cảm nhận ý nghĩa là duyên, sự cảm nhận pháp là nhân. (Đối với việc) ‘thông suốt bằng trí tuệ,’ việc nghe diệu pháp và sự tác ý là duyên, văn tuệ và tư tuệ là nhân. Về Samāropana: Kinh đã được phân tích. Một phương pháp trình bày khác không có trong năng lực phát sinh. Ở đó có cơ sở cho Samāropana. ၁၁၇. တတ္ထ ကတမံ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ? ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ ဂါထာ. ဒဒတောတိ ဒါနမယိကပုညကိရိယဝတ္ထု ဝုတ္တံ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ သီလမယိကပုညကိရိယဝတ္ထု ဝုတ္တံ. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ လောဘဿ စ မောဟဿ စ ဗျာပါဒဿ စ ပဟာနမာဟ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ လောဘဿ စ မောဟဿ စ ဗျာပါဒဿ [Pg.325] စ ဆန္ဒရာဂဝိနယမာဟာတိ. ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ ဂါထာ အလောဘော ကုသလမူလံ ဘဝတိ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ အဒေါသော ကုသလမူလံ ဘဝတိ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ အဝေရာ အသပတ္တာ အဗျာပါဒတာယ သဒါ. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ ဉာဏုပ္ပာဒါ အညာဏနိရောဓော. စတုတ္ထပဒေန ရာဂဒေါသမောဟက္ခယေန ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိမောဟက္ခယေန အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ, အယံ ဝိစယော. 117. Trong đó, kinh nào là phần tu tập và phần xuyên thấu? Kệ ‘Người cho, phước báu tăng trưởng.’ Bằng (câu) ‘Người cho,’ vật sự phước thí được nói đến. Bằng (câu) ‘Do thu thúc, oán thù không chất chứa,’ vật sự phước giới được nói đến. (Câu) ‘Người thiện xảo từ bỏ điều ác’ nói lên sự đoạn trừ tham, si và sân. (Câu) ‘Do đoạn tận tham, sân, si nên vị ấy được tịch tịnh’ nói lên sự điều phục dục tham đối với tham, si và sân. Kệ ‘Người cho, phước báu tăng trưởng’ (có nghĩa là) vô tham trở thành căn bản thiện. (Câu) ‘Do thu thúc, oán thù không chất chứa’ (có nghĩa là) vô sân trở thành căn bản thiện. (Câu) ‘Do thu thúc, oán thù không chất chứa’ (có nghĩa là) do không sân hận nên luôn không oán thù, không kẻ địch. (Câu) ‘Người thiện xảo từ bỏ điều ác’ (có nghĩa là) do trí khởi sinh nên vô minh đoạn diệt. Bằng câu thứ tư, do đoạn tận tham, sân, si, (có) tâm giải thoát do ly tham; do đoạn tận si, (có) tuệ giải thoát do ly vô minh. Đây là vicaya. ယုတ္တီတိ ဒါနေ ဌိတော ဥဘယံ ဟိ ပရိပူရေတိ. မစ္ဆရိယဉ္စ ပဇဟတိ. ပုညဉ္စ ပဝဍ္ဎတိ. အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ. Về Yutti: Người an trú trong bố thí quả thực hoàn thành cả hai: vừa từ bỏ sự bỏn xẻn, vừa làm tăng trưởng phước báu. Đây là yutti. ပဒဋ္ဌာနန္တိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ စာဂါဓိဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ ပညာဓိဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ သစ္စာဓိဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ဥပသမာဓိဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အယံ ပဒဋ္ဌာနော. Về Padaṭṭhāna: (Câu) ‘Người cho, phước báu tăng trưởng’ là nhân cần thiết của sự quyết tâm xả ly. (Câu) ‘Do thu thúc, oán thù không chất chứa’ là nhân cần thiết của sự quyết tâm trí tuệ. (Câu) ‘Người thiện xảo từ bỏ điều ác’ là nhân cần thiết của sự quyết tâm chân thật. (Câu) ‘Do đoạn tận tham, sân, si nên vị ấy được tịch tịnh’ là nhân cần thiết của sự quyết tâm an tịnh. Đây là padaṭṭhāna. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ. ဒဒတောပိ ဝေရံ န ကရိယာတိ ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကံ ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတော ရူပက္ခယာပိ ဝေဒနက္ခယာပိ, ယေန ရူပေန ဒိဋ္ဌံ, တေန တထာဂတော ပညပေန္တော ပညပေယျ ရူပဿ ခယာ ဝိရာဂနိရောဓာတိ ဧဝံ ပဉ္စက္ခန္ဓာ. Trong đó, lakkhaṇa là gì? Người cho, phước báu tăng trưởng; do thu thúc, oán thù không chất chứa. Đối với người cho cũng không nên tạo oán thù. Và người thiện xảo từ bỏ điều ác. Do đoạn tận tham, sân, si nên vị ấy được tịch tịnh; cũng do đoạn tận sắc, cũng do đoạn tận thọ, vị ấy được tịch tịnh. Bằng sắc nào đã được thấy, bằng sắc đó Như Lai, khi chế định, có thể chế định. Do sự đoạn tận của sắc, có sự ly tham, đoạn diệt. Tương tự như vậy đối với năm uẩn. စတုဗျူဟော ဣဓ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ မဟာဘောဂါနံ ပတ္ထယိဿန္တိ? တေ ဒါနံ ဒဿန္တိ ပရိဿယပဟာနာယ, ယေ အဝေရာဘိဆန္ဒကာ, တေ ပဉ္စ ဝေရာနိ ပဇဟိဿန္တိ, ယေ ကုသလာဘိဆန္ဒကာ, တေ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝေဿန္တိ အဋ္ဌန္နံ မိစ္ဆတ္တာနံ ပဟာနာယ. ယေ နိဗ္ဗာယိတုကာမာ, တေ ရာဂဒေါသမောဟံ ပဇဟိဿန္တီတိ အယံ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. Về Catubyūha: Ở đây, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai mong cầu tài sản lớn, họ sẽ bố thí để đoạn trừ nguy hiểm. Những ai mong muốn không oán thù, họ sẽ từ bỏ năm điều oán thù. Những ai mong muốn điều thiện, họ sẽ tu tập Bát chi thánh đạo để đoạn trừ tám tà hạnh. Những ai mong muốn tịch tịnh, họ sẽ từ bỏ tham, sân, si. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn. အာဝဋ္ဋောတိ ယဉ္စ အဒဒတော မစ္ဆရိယံ ယဉ္စ အသံယမတော ဝေရံ ယဉ္စ အကုသလဿ ပါပဿ အပ္ပဟာနံ, အယံ ဒုက္ခနိဒ္ဒေသော န သမုဒယော. အလောဘေန စ အဒေါသေန စ အမောဟေန စ ကုသလေန ဣမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနိ. တေသံ ပစ္စယော အဋ္ဌ သမ္မတ္တာနိ, အယံ မဂ္ဂေါ. တေသံ ရာဂဒေါသမောဟာနံ ခယာ, အယံ နိရောဓော. Về Āvaṭṭa: Sự bỏn xẻn của người không cho, oán thù của người không thu thúc, và sự không đoạn trừ điều ác bất thiện, đây là sự chỉ dẫn về khổ, không phải tập. Bằng vô tham, vô sân, vô si, bằng thiện, đây là ba căn bản thiện. Duyên của chúng là tám chánh hạnh. Đây là đạo. Sự đoạn tận của tham, sân, si ấy, đây là diệt. ဝိဘတ္တီတိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ န ဧကံသေန ယော ရာဇဒဏ္ဍဘယေန ဒေတိ, ယော စ အကပ္ပိယဿ ပရိဘောဂေန သီလဝန္တေသု ဒေတိ, န တဿ ပုညံ [Pg.326] ပဝဍ္ဎတီတိ သော စေတံ ဒါနံ အကုသလေန ဒေတိ, ဒဏ္ဍဒါနံ သတ္ထဒါနံ အပုညမယံ ပဝဍ္ဎတိ, န ပုညံ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ န ဧကံသေန ကိံ ကာရဏံ ယဉ္စ ယော ပဒံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ပဿတိ ယဒိ မမ ရာဇာနော ဂဟေတွာ ဟတ္ထံ ဝါ ဆိန္ဒေယျ…ပေ… န တေန သံယမေန ဝေရံ န ကရောတိ. ယော တု ဧဝံ သမာဒိယတိ ပါဏာတိပါတဿ ပါပကော ဝိပါကောတိ, ဒိဋ္ဌေ ယေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယေ စ ဧဝံ သဗ္ဗဿ အကုသလဿ ဟေတုတော အာရတိ. ဣမိနာ သံယမေန ဝေရံ န စီယတိ. Hārā Phân Biệt (Vibhatti) là: (Câu) "Phước báu tăng trưởng đối với người cho" không phải một cách chắc chắn. Người nào cho vì sợ hình phạt của vua, và người nào cho các bậc có giới đức bằng cách sử dụng vật không thích hợp, phước báu của người ấy không tăng trưởng. Và người ấy cho sự bố thí này với (tâm) bất thiện; sự cho hình phạt, cho vũ khí, là việc làm phi phước đức, tăng trưởng, không phải phước báu. (Câu) "Do sự thu thúc, oán thù không được tạo ra" không phải một cách chắc chắn. Lý do là gì? Người nào thấy trạng thái ngay trong hiện tại rằng: "Nếu các vị vua bắt ta rồi chặt tay... v.v...", không phải là người ấy không tạo ra oán thù bằng sự thu thúc ấy. Còn người nào thọ trì như vầy: "Quả của sát sanh là xấu ác, ngay trong hiện tại và cả trong đời sau", như vậy, người ấy tránh xa nguyên nhân của tất cả (pháp) bất thiện. Bằng sự thu thúc này, oán thù không được tạo ra. ပရိဝတ္တနာတိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ အဒဒတော ပုညံ န ပဝဍ္ဎတိ. ယံ ဒါနမယံ, တံ သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ, အသံယမတော ဝေရံ ကရီယတိ. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကံ အကုသလော န ဇဟာတိ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သနိဗ္ဗုတောတိ ဒူတံ ပေသေတွာ ပဏီတံ ပေသေတွာပိ န ပက္ကောသာမိ, သော သယမေဝ ပန မဟာဘိက္ခုသံဃပရိဝါရော အမှာကံ ဝသနဋ္ဌာနံ သမ္ပတ္တော အမှေဟိ စ သန္ထာဂါရသာလာ ကာရိတာ, ဧတ္ထ မယံ ဒသဗလံ အာနေတွာ မင်္ဂလံ ဘဏာပေမာတိ စိန္တေတွာ ဥပသင်္ကမိံသု. ယေန သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံသူတိ တံ ဒိဝသံ ကိရ သန္ထာဂါရေ စိတ္တကမ္မံ နိဋ္ဌာပေတွာ အဋ္ဋကာ မုတ္တမတ္တာ ဟောန္တိ. ဗုဒ္ဓါ နာမ အရညဇ္ဈာသယာ အရညာရာမာ အန္တောဂါမေ ဝသေယျုံ ဝါ နော ဝါတိ တသ္မာ ဘဂဝတော မနံ ဇာနိတွာဝ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမာတိ စိန္တေတွာ တေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိံသု. ဣဒါနိ ပန မနံ လဘိတွာ ပဋိဇဂ္ဂိတုကာမာ ယေန သန္ထာဂါရံ, တေနုပသင်္ကမိံသု. သဗ္ဗသန္ထရိန္တိ ယထာ သဗ္ဗံ သန္ထတံ ဟောတိ ဧဝံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသူတိ. ဧတ္ထ ပန တေ မလ္လရာဇာနော သန္ထာဂါရံ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ နဂရဝီထိယောပိ သမ္မဇ္ဇာပေတွာ ဓဇေ ဥဿာပေတွာ သုဝဏ္ဏဃဋိကဒလိယော စ ဌပါပေတွာ သကလနဂရံ ဒီပမာလာဟိ ဝိပ္ပကိဏ္ဏတာရကံ ဝိယ ကတွာ ခီရပကေ ဒါရကေ ခီရံ ပါယေထ, ဒဟရေ ကုမာရေ လဟုံ လဟုံ ဘောဇာပေတွာ သယာပေထ, ဥစ္စာသဒ္ဒံ မာကရိ, အဇ္ဇ ဧကရတ္တိံ သတ္ထာ အန္တောဂါမေဝ ဝသိဿတိ, ဗုဒ္ဓါ နာမ အပ္ပသဒ္ဒကာမာ ဟောန္တီတိ ဘေရိံ စရာပေတွာ သယံ ဒဏ္ဍကဒီပိကာ အာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု. ဘဂဝန္တံ ယေဝ ပုရက္ခတွာတိ ဘဂဝန္တံ ပုရတော ကတွာ, တတ္ထ ဘဂဝါ ဘိက္ခူနဉ္စေဝ ဥပါသကာနဉ္စ မဇ္ဈေ နိသိန္နော အတိဝိယ ဝိရောစတိ. သမန္တပါသာဒိကော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပုရတ္ထိမကာယတော [Pg.327] သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ရသ္မိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဂဂနတလေ အသီတိဟတ္ထံ ဌာနံ ဂဏှာတိ. ပစ္ဆိမကာယတော ဒက္ခိဏဟတ္ထတော ဝါမဟတ္ထတော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ဟေဋ္ဌာ ပါဒတလေဟိ ပဝါဠဝဏ္ဏရသ္မိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဃနပထဝိယံ အသီတိဟတ္ထံ ဌာနံ ဂဏှာတိ, ဧဝံ သမန္တာ အသီတိဟတ္ထမတ္တံ ဌာနံ ဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဝိဇ္ဇောတမာနာ ဝိတဏ္ဍမာနာ ဝိဓာဝန္တိ, သဗ္ဗေ ဒိသာဘာဂါ သုဝဏ္ဏစမ္ပကပုပ္ဖေဟိ ဝိကိရိယမာနာ ဝိယ သုဝဏ္ဏဃဋတော နိက္ခန္တသုဝဏ္ဏရသဓာရာဟိ သိဉ္စမာနာ ဝိယ ပသာရိတသုဝဏ္ဏပဋပရိက္ခိတ္တာ ဝွိယ ဝေရမ္ဘဝါတသမုဋ္ဌိတကိံသုကကိံသုကာရကဏိကာရပုပ္ဖစုဏ္ဏသမောကိဏ္ဏာ ဝိယ ဝိပ္ပကသန္တံ အသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာ ဒွတ္တိံသဝရလက္ခဏသမုဇ္ဇလံ သရီရံ သမုဂ္ဂတတာရကံ ဝိယ ဂဂနတလံ ဝိကသိတမိဝ ပဒုမဝနံ သဗ္ဗဖာလိဖုလ္လော ဝိယ ယောဇနသတိကော ပါရိစ္ဆတ္တကော ပဋိပါဋိယာ ဌပိတာနံ ဒွတ္တိံသစန္ဒာနံ ဒွတ္တိံသသူရိယာနံ ဒွတ္တိံသစက္ကဝတ္တီနံ ဒွတ္တိံသဒေဝရာဇာနံ ဒွတ္တိံသမဟာဗြဟ္မာနံ နိဗ္ဗုတော အသေက္ခဿ နတ္ထိ နိဗ္ဗုတိ. Hārā Chuyển Đổi (Parivattanā) là: (Câu) "Phước báu tăng trưởng đối với người cho" (nghĩa là) phước báu không tăng trưởng đối với người không cho. Việc làm bố thí nào, do sự thu thúc ấy, oán thù không được tạo ra; do không thu thúc, oán thù được tạo ra. Và người thiện từ bỏ điều ác, người bất thiện không từ bỏ. (Về câu) "Vị ấy tịch tịnh do sự đoạn tận tham, sân, si", (có câu chuyện rằng): "Ta đã không mời gọi (Đức Phật), dù đã gửi sứ giả, dù đã gửi vật quý giá. Nhưng chính ngài, được đại chúng Tỳ khưu vây quanh, đã đến nơi ở của chúng ta. Và chúng ta đã cho xây dựng giảng đường Santhāgāra. Tại đây, chúng ta hãy mời bậc Thập Lực đến và yêu cầu ngài thuyết pháp lành". Suy nghĩ như vậy, họ đã đi đến. Họ đã đi đến nơi có giảng đường Santhāgāra. Nghe nói, vào ngày hôm đó, họ vừa mới hoàn thành công việc trang trí trong giảng đường và vừa mới dỡ giàn giáo. "Chư Phật vốn có khuynh hướng ở rừng, ưa thích ở rừng; các ngài có thể ở trong làng hoặc không". Do đó, suy nghĩ rằng: "Chúng ta sẽ phục vụ sau khi biết được ý của Đức Thế Tôn", họ đã đi đến yết kiến Đức Thế Tôn. Nhưng bây giờ, khi đã biết được ý của ngài và muốn phục vụ, họ đã đi đến nơi có giảng đường Santhāgāra. (Câu) "Trải khắp tất cả" có nghĩa là, cũng như tất cả được trải ra, họ đã đi đến nơi có Đức Thế Tôn. Ở đây, các vị vua dòng Mallā ấy, sau khi dọn dẹp giảng đường, cho quét dọn các đường phố trong thành, cho dựng cờ phướn, cho đặt các bình vàng và cây chuối, làm cho toàn thành phố giống như bầu trời rải rác các vì sao bằng những tràng đèn, (rồi ra lệnh): "Hãy cho các trẻ còn bú sữa được bú sữa, hãy cho các trẻ nhỏ đã cai sữa ăn nhanh nhanh rồi cho chúng ngủ, đừng làm ồn ào. Đêm nay, bậc Đạo Sư sẽ ở lại trong làng. Chư Phật vốn ưa thích sự yên tĩnh". Sau khi cho đánh trống loan báo như vậy, chính họ cầm đuốc đi đến nơi có Đức Thế Tôn. (Câu) "Lấy Đức Thế Tôn làm đầu" có nghĩa là đặt Đức Thế Tôn ở phía trước. Ở đó, Đức Thế Tôn ngồi giữa các Tỳ khưu và các cận sự nam, vô cùng rực rỡ. Ngài khả ái khắp xung quanh, sắc vàng, hình dáng đẹp đẽ, đáng chiêm ngưỡng. Từ thân phía trước, hào quang sắc vàng phát ra, chiếm một khoảng không gian tám mươi hắc tay trên bầu trời. Từ thân phía sau, từ tay phải, từ tay trái, (hào quang) sắc vàng; từ lòng bàn chân bên dưới, hào quang sắc san hô phát ra, chiếm một khoảng không gian tám mươi hắc tay trên mặt đất dày đặc. Như vậy, sáu loại Phật quang chiếu sáng, rung động, lan tỏa ra một khoảng không gian khoảng tám mươi hắc tay xung quanh. Tất cả các phương hướng giống như được rải đầy hoa champaka vàng, giống như được tưới bởi những dòng tinh chất vàng chảy ra từ bình vàng, giống như được bao bọc bởi tấm vải vàng đã được giăng ra, giống như được trộn lẫn với phấn hoa kimsuka, kimsukāra, kaṇikāra do gió Veramba thổi lên. Thân ngài rực rỡ với ba mươi hai tướng tốt, có vầng hào quang một sải của tám mươi vẻ đẹp phụ, tỏa sáng giống như bầu trời đầy sao, giống như rừng sen đã nở, giống như cây paricchattaka trăm do tuần nở hoa khắp cành, (rực rỡ) như sự chiếu sáng của ba mươi hai mặt trăng, ba mươi hai mặt trời, ba mươi hai vị Chuyển luân vương, ba mươi hai vị Đế-thích, ba mươi hai vị Đại Phạm thiên được đặt theo thứ tự. Ngài đã tịch tịnh. Đối với bậc Vô học, không còn có sự tịch tịnh (để đạt được nữa). ဝေဝစနန္တိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, အနုမောဒတောပိ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ. စိတ္တဿ သမာဒဟတောပိ ဝေယျာဝစ္စကိရိယာယပိ ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ. Hārā Đồng Nghĩa (Vevacana) là: Phước báu tăng trưởng đối với người cho, phước báu cũng tăng trưởng đối với người tùy hỷ. Phước báu cũng tăng trưởng đối với người định tâm và đối với việc làm phục vụ. ပညတ္တီတိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, အလောဘဿ ပဋိနိဿယဃာတပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ အဒေါသဿ ပဋိနိဿယဃာတပညတ္တိယာ ပညတ္တံ ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ အမောဟဿ ပဋိနိဿယဃာတပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. Hārā Chế Định (Paññatti) là: (Câu) "Phước báu tăng trưởng đối với người cho" được chế định trong sự chế định về việc loại trừ nơi nương tựa của vô tham. (Câu) "Do sự thu thúc, oán thù không được tạo ra" được chế định trong sự chế định về việc loại trừ nơi nương tựa của vô sân. (Câu) "Và người thiện từ bỏ điều ác" được chế định trong sự chế định về việc loại trừ nơi nương tựa của vô si. ဩတရဏောတိ ပဉ္စသု ဣန္ဒြိယေသု ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ, သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ သံယမေန သီလက္ခန္ဓော. ဩတိဏ္ဏော ဆသု ဣန္ဒြိယေသု သံဝရော, အယံ သမာဓိက္ခန္ဓော, ယံ ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကံ, အယံ ပညာက္ခန္ဓော, ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓော. ဓာတူသု ဓမ္မဓာတု, အာယတနေသု မနာယတနံ. Hārā Thâm Nhập (Otaraṇa) là: Trong năm căn, (câu) "Phước báu tăng trưởng đối với người cho", (câu) "Do sự thu thúc, oán thù không được tạo ra"; bằng sự thu thúc, (đó là) giới uẩn. Sự thu thúc trong sáu căn đã được thâm nhập, đây là định uẩn. (Câu) "Và người thiện từ bỏ điều ác", đây là tuệ uẩn. (Câu) "Vị ấy tịch tịnh do sự đoạn tận tham, sân, si", (đó là) giải thoát uẩn. Trong các giới, (đó là) pháp giới; trong các xứ, (đó là) ý xứ. သောဓနောတိ ယေနာရမ္ဘေန ဣဒံ သုတ္တံ ဒေသိတံ သော အာရမ္ဘော သုဒ္ဓေါ. Hārā Thanh Lọc (Sodhanā) là: Do sự nỗ lực nào mà kinh này được thuyết giảng, sự nỗ lực ấy là thanh tịnh. အဓိဋ္ဌာနော ဒါနန္တိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တံ. စာဂေါ ပရိစ္စာဂေါ ဓမ္မဒါနံ အာမိသဒါနံ, အဋ္ဌ ဒါနာနိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာနိ, အယံ ဝေမတ္တတာ. န စ ဒဒတော [Pg.328] ဧကတ္တပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ခန္တီ အနဝဇ္ဇန္တိ ပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ရောဓဝီရိယပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. Hārā Quyết Định (Adhiṭṭhāna) là: (Câu) "Bố thí" được chế định theo tính đồng nhất. Sự xả ly, sự từ bỏ hoàn toàn, pháp thí, tài thí, tám loại bố thí cần được thực hiện một cách chi tiết, đây là tính dị biệt. Và (câu) "đối với người cho" không được chế định theo sự chế định đồng nhất. (Câu) "Nhẫn nại là không có lỗi" được chế định theo sự chế định. (Câu) "Vị ấy tịch tịnh do sự đoạn tận tham, sân, si" được chế định trong sự chế định về tinh tấn ngăn trừ. ပရိက္ခာရောတိ ဒါနဿ ပါမောဇ္ဇံ ပစ္စယော, အလောဘော ဟေတု. သံယမတော ယောနိသော မနသိကာရော ဟေတု, ပရိစ္စာဂေါ ပစ္စယော. ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကန္တိ ယထာဘူတဒဿနံ ပစ္စယော, ဉာဏပ္ပဋိလာဘော ဟေတု. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ပရတော စ ဃောသော အဇ္ဈတ္တဉ္စ ယောနိသော မနသိကာရော မဂ္ဂေါ စ ဟေတု စ ပစ္စယော စ. Về phần Hỗ trợ (Parikkhāra): Đối với việc bố thí, sự hân hoan là duyên, vô tham là nhân. Đối với người có sự chế ngự, tác ý như lý là nhân, sự xả ly là duyên. Về phần "Thiện và từ bỏ ác": Thấy đúng như thật là duyên, sự chứng đắc trí tuệ là nhân. Về phần "Vị ấy được tịch tịnh do sự đoạn tận tham, sân, si": Lời dạy từ người khác, sự tác ý như lý bên trong, và Thánh đạo vừa là nhân, vừa là duyên. သမာရောပနောတိ ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ ဂါထာ တဿ သီလမ္ပိ ဝဍ္ဎတိ. သံယမောပိ ဝဍ္ဎတိ. သံယမတော ဝေရံ န စီယတီတိ. အညေပိ ကိလေသာ န စီယန္တိ ယေပိဿ တပ္ပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတာ, တေပိဿ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သ နိဗ္ဗုတောတိ ရာဂဒေါသဿာပိ ခယာ ရာဂါနုသယဿပိ ခယာ ဒေါသဿ မောဟဿာပိ သ နိဗ္ဗုတောတိ သောပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု အနုပါဒိသေသာပိ. အယံ သမာရောပနော. Về phần Quy kết (Samāropana): Kệ ngôn nói rằng: "Đối với người cho, phước báu tăng trưởng". Giới của người ấy cũng tăng trưởng, sự chế ngự cũng tăng trưởng. Do có sự chế ngự, oán thù không được tích tập. Các phiền não khác cũng không được tích tập. Những lậu hoặc nào có thể sanh khởi do nhân duyên ấy, gây nên sự mệt mỏi, những lậu hoặc ấy cũng không sanh khởi nơi người đó. Về phần "Vị ấy được tịch tịnh do sự đoạn tận tham, sân, si": Do sự đoạn tận tham và sân, do sự đoạn tận tham tùy miên, do (sự đoạn tận) sân và si, vị ấy được tịch tịnh. Đây là hữu dư y Niết-bàn giới và cũng là vô dư y Niết-bàn giới. Đây là (hà sa) Quy kết. ထေရဿ မဟာကစ္စာယနဿ ပေဋကောပဒေသေ Trong bộ Peṭakopadesa của Trưởng lão Mahākaccāyana. ဟာရဿ သမ္ပာတဘူမိ သမတ္တာ. Phần Nền tảng Quy nạp của các Hà sa đã hoàn tất. ၈. သုတ္တဝေဘင်္ဂိယံ 8. Phân Tích Kinh. ၁၁၈. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာယ စ ဘဝတဏှာယ စ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သတ္တာနံ ပုဗ္ဗကောဋိ န ပညာယတိ. တတ္ထ ယေ သတ္တာ တဏှာသံယောဇနာ, တေ အဇ္ဈောသာနဗဟုလာ မန္ဒဝိပဿကာ. ယေ ပန ဥဿန္နဒိဋ္ဌိကာ သတ္တာ, တေ ဝိပဿနာဗဟုလာ မန္ဒဇ္ဈောသာနာ. 118. Điểm khởi đầu của vô minh và hữu ái không được biết đến. Trong đó, điểm khởi đầu của những chúng sanh bị vô minh che lấp, có ái kiết sử, không được biết đến. Trong đó, những chúng sanh nào có ái kiết sử, họ có nhiều sự tham đắm, tuệ quán yếu kém. Còn những chúng sanh nào có tà kiến mạnh mẽ, họ có nhiều tuệ quán, sự tham đắm yếu kém. တတ္ထ တဏှာစရိတာ သတ္တာ သတ္တသညာဘိနိဝိဋ္ဌာ အနုပ္ပာဒဝယဒဿိနော. တေ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု အတ္တာနံ သမနုပဿန္တိ ‘‘ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာန’’န္တိ. ဧဝံ ပဉ္စက္ခန္ဓာ. အညေဟိ ခန္ဓေဟိ အတ္တာနံ သမနုပဿန္တိ တဿ ဥဿန္နဒိဋ္ဌိကာ သတ္တာ ဝိပဿမာနာ ခန္ဓေ ဥဇုံ အတ္တတော သမနုပဿန္တိ. တေ ရူပံ အတ္တကော သမနုပဿန္တိ. ယံ ရူပံ, သော အတ္တာ. ယော အဟံ, တံ ရူပံ. သော ရူပဝိနာသံ ပဿတိ, အယံ ဥစ္ဆေဒဝါဒီ[Pg.329]. ဣတိ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ပဌမာဘိနိပါတာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယော ပဉ္စ ဥစ္ဆေဒံ ဘဇန္တိ ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’န္တိ. ဧကမေကမှိ ခန္ဓေ တီဟိ ပဒေဟိ ပစ္ဆိမကေဟိ သဿတံ ဘဇတိ ‘‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’’န္တိ. ဣတော ဗဟိဒ္ဓါတေ ပဗ္ဗဇိတာ တဏှာစရိတာ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. တေန ယေ စ နိဿန္ဒေန ဒိဋ္ဌိစရိတာ အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. တေန ယေဝ ဒိဋ္ဌိသုခေန ဧတ္တာဝတာ ဗာဟိရကော ပယောဂေါ. Trong đó, những chúng sanh có tánh tham ái, chấp chặt vào tưởng về chúng sanh, thấy không có sanh, không có diệt. Họ quán thấy tự ngã trong năm uẩn rằng: "Tự ngã có sắc", hoặc "Sắc ở trong tự ngã", hoặc "Tự ngã ở trong sắc". Như vậy là năm uẩn. Họ quán thấy tự ngã với các uẩn khác. Những chúng sanh có tà kiến mạnh mẽ, khi quán xét các uẩn, quán thấy một cách thẳng thắn rằng đó là tự ngã. Họ quán thấy sắc là tự ngã. Sắc nào, đó là tự ngã. Ta nào, đó là sắc. Vị ấy thấy sự hoại diệt của sắc, đây là người theo đoạn kiến. Như vậy, các thân kiến khởi lên đầu tiên trong năm uẩn, năm (loại) đi đến đoạn kiến rằng: "Sinh mạng ấy chính là thân thể ấy". Trong mỗi uẩn, với ba câu sau, họ đi đến thường kiến rằng: "Sinh mạng là khác, thân thể là khác". Những người xuất gia ngoại đạo có tánh tham ái sống chuyên tâm thực hành sự thụ hưởng dục lạc. Do kết quả đó, những người có tánh tà kiến sống chuyên tâm thực hành khổ hạnh ép xác. Chính bằng cái lạc của tà kiến ấy, đến chừng ấy là sự nỗ lực của ngoại đạo. တတ္ထ ဒိဋ္ဌိစရိတာ သတ္တာ ယေ အရိယဓမ္မဝိနယံ ဩတရန္တိ, တေ ဓမ္မာနုသာရိနော ဟောန္တိ. ယေ တဏှာစရိတာ သတ္တာ အရိယံ ဓမ္မဝိနယံ ဩတရန္တိ, တေ သဒ္ဓါနုသာရိနော ဟောန္တိ. Trong đó, những chúng sanh có tánh tà kiến mà đi vào trong Thánh giáo pháp và luật, họ trở thành những vị Tùy pháp hành. Những chúng sanh có tánh tham ái mà đi vào trong Thánh giáo pháp và luật, họ trở thành những vị Tùy tín hành. တတ္ထ ယေ ဒိဋ္ဌိစရိတာ သတ္တာ, တေ ကာမေသု ဒေါသဒိဋ္ဌီ, န စ ယေ ကာမေသု အနုသယာ သမူဟတာ, တေ အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. တေသံ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. အညော ဝါ သာဝကော ကာမေဟိ နတ္ထိ အတ္ထောတိ တေ စ ပုဗ္ဗေယေဝ ကာမေဟိ အနတ္ထိကာ ဣတိ ကာမေ အပ္ပကသိရေန ပဋိနိဿဇ္ဇန္တိ. တေ စေတသိကေန ဒုက္ခေန အနဇ္ဈောသိတာ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘သုခါ ပဋိပဒါ’’တိ. ယေ ပန တဏှာစရိတာ သတ္တာ, တေ ကာမေသု အဇ္ဈောသိတာ, တေသံ သတ္ထာ ဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. အညတရော ဝါ ဘိက္ခု ကာမေဟိ နတ္ထိ အတ္ထောတိ, တေ ပိယရူပံ ဒုက္ခေန ပဋိနိဿဇ္ဇန္တိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ’’တိ. ဣတိ ဣမေ သဗ္ဗသတ္တာ ဒွီသု ပဋိပဒါသု သမောသရဏံ ဂစ္ဆန္တိ ဒုက္ခာယဉ္စ သုခါယဉ္စ. Trong đó, những chúng sanh có tánh tà kiến, họ thấy lỗi lầm trong các dục, và những tùy miên trong các dục chưa được nhổ sạch, họ sống chuyên tâm thực hành khổ hạnh ép xác. Bậc Đạo Sư hoặc một vị thinh văn khác thuyết pháp cho họ rằng: "Không có lợi ích gì từ các dục". Và họ, vốn từ trước đã không cần đến các dục, nên từ bỏ các dục một cách không khó khăn. Họ không bị tham đắm bởi khổ tâm. Do đó, được gọi là "lạc đạo". Còn những chúng sanh có tánh tham ái, họ tham đắm trong các dục. Bậc Đạo Sư hoặc một vị tỳ-kheo nào đó thuyết pháp cho họ rằng: "Không có lợi ích gì từ các dục", họ từ bỏ sắc khả ái một cách khó khăn. Do đó, được gọi là "khổ đạo". Như vậy, tất cả chúng sanh này đi đến sự hợp nhất trong hai con đường: khổ đạo và lạc đạo. တတ္ထ ယေ ဒိဋ္ဌိစရိတာ သတ္တာ, တေ ဒွိဓာ မုဒိန္ဒြိယာ စ တိက္ခိန္ဒြိယာ စ. တတ္ထ ယေ ဒိဋ္ဌိစရိတာ သတ္တာ တိက္ခိန္ဒြိယာ သုခေန ပဋိနိဿဇ္ဇန္တိ, ခိပ္ပဉ္စ အဘိသမေန္တိ, တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ခိပ္ပာဘိညာ သုခါ ပဋိပဒါ’’တိ. တတ္ထ ယေ ဒိဋ္ဌိစရိတာ သတ္တာ မုဒိန္ဒြိယာ ပဌမံ တိက္ခိန္ဒြိယံ ဥပါဒါယ ဒန္ဓတရံ အဘိသမေန္တိ, တေ သုခေန ပဋိနိဿဇ္ဇန္တိ, ဒန္ဓဉ္စ အဘိသမေန္တိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ’’တိ. တတ္ထ တဏှာစရိတာ သတ္တာ ဒွိဓာ တိက္ခိန္ဒြိယာ စ မုဒိန္ဒြိယာ စ. တတ္ထ ယေ တဏှာစရိတာ သတ္တာ တိက္ခိန္ဒြိယာ ဒုက္ခေန ပဋိနိဿဇ္ဇန္တိ, ခိပ္ပဉ္စ အဘိသမေန္တိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ’’တိ. တတ္ထ ယေ တဏှာစရိတာ သတ္တာ မုဒိန္ဒြိယာ ပဌမံ တိက္ခိန္ဒြိယံ ဥပါဒါယ ဒန္ဓတရံ အဘိသမေန္တိ, တေ ဒုက္ခေန ပဋိနိဿဇ္ဇန္တိ, ဒန္ဓဉ္စ အဘိသမေန္တိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ’’တိ. ဣမာ စတဿော ပဋိပဒါယော အပဉ္စမာ အဆဋ္ဌာ. ယေ ဟိ ကေစိ နိဗ္ဗုတာ နိဗ္ဗာယိဿန္တိ [Pg.330] ဝါ ဣမာဟိ စတူဟိ ပဋိပဒါဟိ အနညာဟိ အယံ ပဋိပဒါစတုက္ကေန ကိလေသေ နိဒ္ဒိသတိ. ယာ စတုက္ကမဂ္ဂေန အရိယဓမ္မေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အယံ ဝုစ္စတိ သီဟဝိက္ကီဠိတော နာမ နယော. Trong đó, những chúng sanh có tánh tà kiến được chia làm hai: độn căn và lợi căn. Trong đó, những chúng sanh có tánh tà kiến, lợi căn, từ bỏ một cách dễ dàng và chứng ngộ nhanh chóng; do đó, được gọi là "lạc đạo, tốc thông". Trong đó, những chúng sanh có tánh tà kiến, độn căn, so với người lợi căn trước, họ chứng ngộ chậm hơn; họ từ bỏ một cách dễ dàng và chứng ngộ chậm chạp. Do đó, được gọi là "lạc đạo, độn thông". Trong đó, những chúng sanh có tánh tham ái được chia làm hai: lợi căn và độn căn. Trong đó, những chúng sanh có tánh tham ái, lợi căn, từ bỏ một cách khó khăn và chứng ngộ nhanh chóng. Do đó, được gọi là "khổ đạo, tốc thông". Trong đó, những chúng sanh có tánh tham ái, độn căn, so với người lợi căn trước, họ chứng ngộ chậm hơn; họ từ bỏ một cách khó khăn và chứng ngộ chậm chạp. Do đó, được gọi là "khổ đạo, độn thông". Đây là bốn con đường, không có con đường thứ năm, không có con đường thứ sáu. Bất kỳ ai đã tịch tịnh hoặc sẽ tịch tịnh, đều bằng bốn con đường này, không phải bằng con đường nào khác. Pháp môn này chỉ ra các phiền não bằng bốn con đường. Điều cần được chỉ ra trong các Thánh pháp bằng bốn đạo, đây được gọi là phương pháp Sư tử hý. ၁၁၉. တတြိမေ စတ္တာရော အာဟာရာ. စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ ဥပါဒါနာ ယောဂါ ဂန္ထာ အာသဝါ ဩဃာ သလ္လာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော အဂတိဂမနာတိ, ဧဝံ ဣမာနိ သဗ္ဗာနိ ဒသ ပဒါနိ. အယံ သုတ္တဿ သံသန္ဒနာ. 119. Trong đó, có bốn loại vật thực này. Bốn điên đảo, thủ, ách, triền, lậu hoặc, bộc lưu, mũi tên, thức trú, sự đi đến nơi không nên đến. Đây là sự kết nối của kinh. စတ္တာရော အာဟာရာ. တတ္ထ ယော စ ကဗဠီကာရော အာဟာရော ယော စ ဖဿော အာဟာရော, ဣမေ တဏှာစရိတေန ပဟာတဗ္ဗာ. တတ္ထ ယော စ မနောသဉ္စေတနာဟာရော ယော စ ဝိညာဏာဟာရော, ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတေန ပဟာတဗ္ဗာ. Bốn loại vật thực. Trong đó, đoàn thực và xúc thực, những thứ này cần được từ bỏ bởi người có tánh tham ái. Trong đó, tư niệm thực và thức thực, những thứ này cần được từ bỏ bởi người có tánh tà kiến. ပဌမော အာဟာရော ပဌမော ဝိပလ္လာသော, ဒုတိယော အာဟာရော ဒုတိယော ဝိပလ္လာသော, တတိယော အာဟာရော တတိယော ဝိပလ္လာသော, စတုတ္ထော အာဟာရော စတုတ္ထော ဝိပလ္လာသော. ဣမေ စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ အပဉ္စမာ အဆဋ္ဌာ. ဣဒဉ္စ ပမာဏာ စတ္တာရော အာဟာရာ. Vật thực thứ nhất là sự điên đảo thứ nhất, vật thực thứ hai là sự điên đảo thứ hai, vật thực thứ ba là sự điên đảo thứ ba, vật thực thứ tư là sự điên đảo thứ tư. Bốn sự điên đảo này không có thứ năm, không có thứ sáu. Và đây là bốn vật thực có chừng mực này. တတ္ထ ပဌမေ ဝိပလ္လာသေ ဌိတော ကာမေ ဥပါဒိယတိ, ဣဒံ ကာမုပါဒါနံ. ဒုတိယေ ဝိပလ္လာသေ ဌိတော အနာဂတံ ဘဝံ ဥပါဒိယတိ, ဣဒံ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ. တတိယေ ဝိပလ္လာသေ ဌိတော ဝိပရီတော ဒိဋ္ဌိံ ဥပါဒိယတိ, ဣဒံ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ. စတုတ္ထေ ဝိပလ္လာသေ ဌိတော ခန္ဓေ အတ္တတော ဥပါဒိယတိ, ဣဒံ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ. Trong đó, người đứng vững trong sự điên đảo thứ nhất thì chấp thủ các dục, đây là dục thủ. Người đứng vững trong sự điên đảo thứ hai thì chấp thủ hữu vị lai, đây là giới cấm thủ. Người đứng vững trong sự điên đảo thứ ba thì chấp thủ tà kiến một cách sai lệch, đây là kiến thủ. Người đứng vững trong sự điên đảo thứ tư thì chấp thủ các uẩn là tự ngã, đây là ngã luận thủ. တတ္ထ ကာမုပါဒါနေ ဌိတော ကာမေ အဘိဇ္ဈာယတိ ဂန္ထတိ, အယံ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထော. သီလဗ္ဗတုပါဒါနေ ဌိတော ဗျာပါဒံ ဂန္ထတိ, အယံ ဗျာပါဒကာယဂန္ထော. ဒိဋ္ဌုပါဒါနေ ဌိတော ပရာမာသံ ဂန္ထတိ, အယံ ပရာမာသကာယဂန္ထော. အတ္တဝါဒုပါဒါနေ ဌိတော ပပဉ္စန္တော ဂန္ထတိ, အယံ ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသော ကာယဂန္ထော. Trong đó, người đứng vững trong dục thủ thì tham ái, trói buộc các dục, đây là tham thân hệ. Người đứng vững trong giới cấm thủ thì trói buộc sân, đây là sân thân hệ. Người đứng vững trong kiến thủ thì trói buộc sự chấp chặt, đây là chấp thủ thân hệ. Người đứng vững trong ngã luận thủ, do hý luận, nên trói buộc; đây là chấp chặt 'đây là sự thật' thân hệ. တဿ ဂန္ထိတာ ကိလေသာ အာသဝန္တိ. ကိဉ္စိ ပန ဝုစ္စတိ ဝိပ္ပဋိသာရော. ယေ ဝိပ္ပဋိသာရာ တေ အနုသယာ. တတ္ထ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထေန ကာမာသဝေါ, ဗျာပါဒကာယဂန္ထေန ဘဝါသဝေါ, ပရာမာသကာယဂန္ထေန ဒိဋ္ဌာသဝေါ, ဣဒံ သစ္စာဘိနိဝေသကာယဂန္ထေန အဝိဇ္ဇာသဝေါ. Các phiền não đã bị trói buộc của người ấy thì rỉ chảy. Lại nữa, sự hối hận được nói đến. Những sự hối hận nào, chúng là các tùy miên. Trong đó, do tham thân hệ mà có dục lậu, do sân thân hệ mà có hữu lậu, do chấp thủ thân hệ mà có kiến lậu, do chấp chặt 'đây là sự thật' thân hệ mà có vô minh lậu. တေ [Pg.331] စတ္တာရော အာသဝါ ဝေပုလ္လဘာဝံ ဂတာ ဩဃာ ဟောန္တိ, တေန ဝုစ္စန္တိ ‘‘ဩဃာ’’တိ. တတ္ထ ကာမာသဝေါ ကာမောဃော, ဘဝါသဝေါ ဘဝေါဃော, အဝိဇ္ဇာသဝေါ အဝိဇ္ဇောဃော, ဒိဋ္ဌာသဝေါ ဒိဋ္ဌောဃော. Bốn lậu hoặc ấy khi đã đạt đến trạng thái lan rộng thì trở thành các bộc lưu, do đó chúng được gọi là 'các bộc lưu'. Trong đó, dục lậu là dục bộc, hữu lậu là hữu bộc, vô minh lậu là vô minh bộc, kiến lậu là kiến bộc. တေ စတ္တာရော ဩဃာ အာသယမနုပဝိဋ္ဌာ အနုသယသဟဂတာ ဝုစ္စန္တိ. သလ္လာတိ ဟဒယမာဟစ္စ တိဋ္ဌန္တာ. တတ္ထ ကာမောဃော ရာဂသလ္လံ, ဘဝေါဃော ဒေါသသလ္လံ, အဝိဇ္ဇောဃော မောဟသလ္လံ, ဒိဋ္ဌောဃော ဒိဋ္ဌိသလ္လံ. Bốn bộc lưu ấy khi đã đi vào nơi trú ẩn thì được gọi là đi cùng với tùy miên. Mũi tên là những thứ găm vào tim và đứng lại. Trong đó, dục bộc là mũi tên tham, hữu bộc là mũi tên sân, vô minh bộc là mũi tên si, kiến bộc là mũi tên kiến. ဣမေဟိ စတူဟိ သလ္လေဟိ ပရိယာဒိန္နံ ဝိညာဏံ စတူသု ဓမ္မေသု တိဋ္ဌတိ ရူပေ ဝေဒနာယ သညာယ သင်္ခါရေသု. ဣမာ စတဿော ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော. တတ္ထ ရာဂသလ္လေန နန္ဒူပသေစနံ ရူပူပဂံ ဝိညာဏံ တိဋ္ဌတိ. ဒေါသသလ္လေန ဝေဒနူပဂံ မောဟသလ္လေန သညူပဂံ ဒိဋ္ဌိသလ္လေန နန္ဒူပသေစနံ သင်္ခါရူပဂံ ဝိညာဏံ တိဋ္ဌတိ. Thức bị bốn mũi tên này chiếm đoạt thì an trú trong bốn pháp: trong sắc, trong thọ, trong tưởng, trong các hành. Đây là bốn thức trú. Trong đó, do mũi tên tham, thức được tưới tẩm bởi hỷ, đi đến sắc và an trú. Do mũi tên sân, (thức) đi đến thọ; do mũi tên si, (thức) đi đến tưởng; do mũi tên kiến, thức được tưới tẩm bởi hỷ, đi đến các hành và an trú. စတူဟိ ဝိညာဏဋ္ဌိတီဟိ စတုဗ္ဗိဓံ အဂတိံ ဂစ္ဆန္တိ ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ. ရာဂေန ဆန္ဒာ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဒေါသေန ဒေါသာ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ, မောဟေန မောဟာ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဒိဋ္ဌိယာ ဘယာ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ. ဣတိ ဣဒဉ္စ ကမ္မံ ဣမေ စ ကိလေသာ. အယံ သံသာရဿ ဟေတု. Do bốn thức trú, chúng sanh đi đến bốn loại thiên vị: do dục, do sân, do sợ, do si. Do tham, người ấy đi đến thiên vị do dục; do sân, người ấy đi đến thiên vị do sân; do si, người ấy đi đến thiên vị do si; do tà kiến, người ấy đi đến thiên vị do sợ. Như vậy, đây là nghiệp và đây là các phiền não. Đây là nguyên nhân của luân hồi. ၁၂၀. တတ္ထိမာ စတဿော ဒိသာ ကဗဠီကာရာဟာရော ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော ကာမုပါဒါနံ ကာမယောဂေါ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထော ကာမာသဝေါ ကာမောဃော ရာဂသလ္လံ ရူပူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ဆန္ဒာ အဂတိဂမနံ. အယံ ပဌမာ ဒိသာ. 120. Trong đó, đây là bốn phương: Đoàn thực, sự điên đảo 'trong cái bất tịnh có sự tịnh', dục thủ, dục phộc, tham thân hệ, dục lậu, dục bộc, mũi tên tham, thức trú đi đến sắc, sự đi đến thiên vị do dục. Đây là phương thứ nhất. ဖဿော အာဟာရော ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ ဘဝယောဂေါဗျာပါဒေါ ကာယဂန္ထော ဘဝါသဝေါ ဘဝေါဃော ဒေါသသလ္လံ ဝေဒနူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ဒေါသာ အဂတိဂမနံ, အယံ ဒုတိယာ ဒိသာ. Xúc thực, sự điên đảo 'trong khổ có lạc', giới cấm thủ, hữu phộc, sân thân hệ, hữu lậu, hữu bộc, mũi tên sân, thức trú đi đến thọ, sự đi đến thiên vị do sân. Đây là phương thứ hai. မနောသဉ္စေတနာဟာရော ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ ဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ ဒိဋ္ဌိယောဂေါ ပရာမာသကာယဂန္ထော ဒိဋ္ဌာသဝေါ ဒိဋ္ဌောဃော ဒိဋ္ဌိသလ္လံ သညူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ဘယာ အဂတိဂမနံ. အယံ တတိယာ ဒိသာ. Ý tư thực, sự điên đảo 'trong vô ngã có ngã', kiến thủ, kiến phộc, chấp thủ thân hệ, kiến lậu, kiến bộc, mũi tên kiến, thức trú đi đến tưởng, sự đi đến thiên vị do sợ. Đây là phương thứ ba. ဝိညာဏာဟာရော ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော အတ္တဝါဒုပါဒါနံ အဝိဇ္ဇာယောဂေါ ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသော ကာယဂန္ထော အဝိဇ္ဇာသဝေါ အဝိဇ္ဇောဃော မောဟသလ္လံ သင်္ခါရူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ မောဟာ အဂတိဂမနံ, အယံ [Pg.332] စတုတ္ထီ ဒိသာ. ဣတိ ဣမေသံ ဒသန္နံ သုတ္တာနံ ပဌမေန ပဒေန ပဌမာယ ဒိသာယ အာလောကနံ. အယံ ဝုစ္စတိ ဒိသာလောကနာ. Thức thực, sự điên đảo 'trong vô thường có thường', ngã luận thủ, vô minh phộc, chấp chặt 'đây là sự thật' thân hệ, vô minh lậu, vô minh bộc, mũi tên si, thức trú đi đến các hành, sự đi đến thiên vị do si. Đây là phương thứ tư. Như vậy, đối với mười kinh này, có sự soi xét phương thứ nhất bằng thuật ngữ thứ nhất. Đây được gọi là sự soi xét các phương. စတူဟိ ဝိပလ္လာသေဟိ အကုသလပက္ခေ ဒိသာဝိလောကနာ ကိလေသံ သံယောဇေတွာ အယံ အကုသလပက္ခေ ဒိသာဝိလောကနာယ ဘူမိ ပဉ္စန္နံ ဒသန္နံ သုတ္တာနံ ယာနိ ပဌမာနိ ပဒါနိ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ ကော အတ္ထော? ဧကော အတ္ထော, ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. ဧဝံ ဒုတိယာ ဧဝံ တတိယာ ဧဝံ စတုတ္ထီ. အယံ ပဌမာ သံသန္ဒနာ. Do bốn sự điên đảo, sự quán xét các phương trong phần bất thiện liên kết với phiền não. Đây là nền tảng cho sự quán xét các phương trong phần bất thiện. Đối với mười lăm kinh, những thuật ngữ đầu tiên của các pháp này có nghĩa là gì? Nghĩa là một, chỉ có văn tự là khác nhau. Tương tự như vậy đối với phương thứ hai, tương tự như vậy đối với phương thứ ba, tương tự như vậy đối với phương thứ tư. Đây là sự đối chiếu thứ nhất. ဣမိနာ ပေယျာလေန သဗ္ဗေ ကိလေသာ စတူသု ပဒေသု ပက္ခိပိတဗ္ဗာ. တတော ကုသလပက္ခေ စတဿော ပဋိပဒါ စတ္တာရိ ဈာနာနိ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ စတ္တာရော ဝိဟာရာ ဒိဗ္ဗော ဗြဟ္မာ အရိယော အာနေဉ္ဇော စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတဓမ္မာ စတ္တာရော အဓိဋ္ဌာနာ စတ္တာရော သမာဓယော ဆန္ဒသမာဓိ ဝီရိယသမာဓိ စိတ္တသမာဓိ ဝီမံသာသမာဓိ. စတ္တာရော ဓမ္မာ သုခဘာဂိယာ နာညတြ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ နာညတြ တပသာ နာညတိန္ဒြိယသံဝရာ နာညတြ သဗ္ဗနိဿဂ္ဂါ စတ္တာရိ အပ္ပမာဏာနိ. Bằng cách tỉnh lược này, tất cả phiền não nên được đặt vào bốn phần. Sau đó, trong phần thiện: bốn đạo lộ, bốn thiền, bốn niệm xứ, bốn trú: thiên, phạm, thánh, bất động, bốn chánh cần, bốn pháp hy hữu, vị tằng hữu, bốn quyết định, bốn định: dục định, cần định, tâm định, thẩm định. Bốn pháp thuộc phần an lạc: không ngoài các giác chi, không ngoài sự khổ hạnh, không ngoài sự thu thúc các căn, không ngoài sự từ bỏ tất cả. Bốn vô lượng tâm. တတ္ထ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ ဘာဝိယမာနာ ဗဟုလီကရိယမာနာ ပဌမံ ဈာနံ ပရိပူရေတိ, ပဌမံ ဈာနံ ပရိပုဏ္ဏံ ပဌမံ သတိပဋ္ဌာနံ ပရိပူရေတိ, ပဌမံ သတိပဋ္ဌာနံ ပရိပုဏ္ဏံ ပဌမံ ဝိဟာရံ ပရိပူရေတိ, ပဌမော ဝိဟာရော ပရိပုဏ္ဏော ပဌမံ သမ္မပ္ပဓာနံ ပရိပူရေတိ, ပဌမံ သမ္မပ္ပဓာနံ ပရိပုဏ္ဏံ ပဌမံ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ပရိပူရေတိ, ပဌမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပရိပုဏ္ဏော ပဌမံ အဓိဋ္ဌာနံ ပရိပူရေတိ, ပဌမံ အဓိဋ္ဌာနံ ပရိပုဏ္ဏံ ဆန္ဒသမာဓိံ ပရိပူရေတိ, ဆန္ဒသမာဓိ ပရိပုဏ္ဏော ဣန္ဒြိယသံဝရံ ပရိပူရေတိ, ဣန္ဒြိယသံဝရော ပရိပုဏ္ဏော ပဌမံ မေတ္တာအပ္ပမာဏံ ပရိပူရေတိ. ဧဝံ ယာဝ သဗ္ဗနိဿဂ္ဂေါ စတုတ္ထံ အပ္ပမာဏံ ပရိပူရေတိ. Trong bốn loại đó, pháp hành khó khăn, thắng trí chậm lụt, khi được tu tập, khi được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn thiền thứ nhất. Thiền thứ nhất khi được viên mãn, làm cho viên mãn niệm xứ thứ nhất. Niệm xứ thứ nhất khi được viên mãn, làm cho viên mãn trú xứ thứ nhất. Trú xứ thứ nhất khi được viên mãn, làm cho viên mãn chánh cần thứ nhất. Chánh cần thứ nhất khi được viên mãn, làm cho viên mãn pháp hy hữu chưa từng có thứ nhất. Pháp hy hữu chưa từng có thứ nhất khi được viên mãn, làm cho viên mãn quyết định thứ nhất. Quyết định thứ nhất khi được viên mãn, làm cho viên mãn dục định. Dục định khi được viên mãn, làm cho viên mãn phòng hộ các căn. Phòng hộ các căn khi được viên mãn, làm cho viên mãn tâm từ vô lượng thứ nhất. Cứ như thế, cho đến sự xả ly tất cả, làm cho viên mãn vô lượng thứ tư. တတ္ထ ပဌမာ စ ပဋိပဒါ ပဌမဉ္စ ဈာနံ ပဌမဉ္စ သတိပဋ္ဌာနံ ပဌမော စ ဝိဟာရော ပဌမဉ္စ သမ္မပ္ပဓာနံ ပဌမော စ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော သစ္စာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဆန္ဒသမာဓိ စ ဣန္ဒြိယသံဝရော စ မေတ္တာ စ အပ္ပမာဏံ. အယံ ပဌမာ ဒိသာ. Trong đó, có pháp hành thứ nhất, thiền thứ nhất, niệm xứ thứ nhất, trú xứ thứ nhất, chánh cần thứ nhất, pháp hy hữu chưa từng có thứ nhất, chân quyết định, dục định, phòng hộ các căn, và tâm từ vô lượng. Đây là phương thứ nhất. ဒုက္ခာ စ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ ဒုတိယံ ဈာနံ ဒုတိယဉ္စ သတိပဋ္ဌာနံ ဒုတိယော စ ဝိဟာရော ဒုတိယဉ္စ သမ္မပ္ပဓာနံ ဒုတိယော စ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော [Pg.333] ဓမ္မော စာဂါဓိဋ္ဌာနံ စိတ္တသမာဓိ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ကရုဏာ စ အပ္ပမာဏံ, အယံ ဒုတိယာ ဒိသာ. Có pháp hành khó khăn thắng trí nhanh lẹ, thiền thứ hai, niệm xứ thứ hai, trú xứ thứ hai, chánh cần thứ hai, pháp hy hữu chưa từng có thứ hai, xả quyết định, tâm định, bốn như ý túc, và tâm bi vô lượng. Đây là phương thứ hai. သုခါ စ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ တတိယဉ္စ ဈာနံ တတိယဉ္စ သတိပဋ္ဌာနံ တတိယော စ ဝိဟာရော တတိယဉ္စ သမ္မပ္ပဓာနံ တတိယော စ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပညာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဝီရိယသမာဓိ စ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စ မုဒိတာ စ အပ္ပမာဏံ. အယံ တတိယာ ဒိသာ. Có pháp hành dễ dàng thắng trí chậm lụt, thiền thứ ba, niệm xứ thứ ba, trú xứ thứ ba, chánh cần thứ ba, pháp hy hữu chưa từng có thứ ba, tuệ quyết định, cần định, các giác chi, và tâm hỷ vô lượng. Đây là phương thứ ba. သုခါ စ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ စတုတ္ထံ ဈာနံ စတုတ္ထဉ္စ သတိပဋ္ဌာနံ စတုတ္ထော စ ဝိဟာရော စတုတ္ထဉ္စ သမ္မပ္ပဓာနံ စတုတ္ထော စ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ဥပသမာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဝီမံသာသမာဓိ စ သဗ္ဗနိဿဂ္ဂေါ စ ဥပေက္ခာ အပ္ပမာဏဉ္စ. အယံ စတုတ္ထီ ဒိသာ. ဣမာသံ စတဿန္နံ ဒိသာနံ အာလောကနာ. အယံ ဝုစ္စတိ ဒိသာလောကနော နာမ နယော. Có pháp hành dễ dàng thắng trí nhanh lẹ, thiền thứ tư, niệm xứ thứ tư, trú xứ thứ tư, chánh cần thứ tư, pháp hy hữu chưa từng có thứ tư, tịnh quyết định, thẩm định, sự xả ly tất cả, và tâm xả vô lượng. Đây là phương thứ tư. Đây là sự quán sát bốn phương này. Đây được gọi là phương pháp tên là quán sát các phương. တတ္ထာယံ ယောဇနာ. စတ္တာရော စ အာဟာရာ စတဿော စ ပဋိပဒါ, စတ္တာရော စ ဝိပလ္လာသာ စတ္တာရော စ သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရိ စ ဥပါဒါနာနိ စတ္တာရိ စ ဈာနာနိ စတ္တာရော စ ယောဂါ ဝိဟာရာ စ, ဂန္ထာ စ သမ္မပ္ပဓာနာ စ, အာသဝါ စ အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတဓမ္မာ စ, ဩဃာ စ အဓိဋ္ဌာနာနိ စ, သလ္လာ စ သမာဓယော, ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော စတ္တာရော စ သုခဘာဂိယာ ဓမ္မာ, စတ္တာရိ စ အဂတိဂမနာနိ စတ္တာရိ စ အပ္ပမာဏာနိ ဣတိ ကုသလာကုသလာနံ ပဋိပက္ခဝသေန ယောဇနာ, အယံ ဝုစ္စတိ ဒိသာလောကနော နယော. Trong đó, đây là sự kết hợp. Bốn vật thực và bốn pháp hành, bốn điên đảo và bốn niệm xứ, bốn thủ và bốn thiền, bốn ách縛 và các trú xứ, các triền phược và các chánh cần, các lậu hoặc và các pháp hy hữu chưa từng có, các bộc lưu và các quyết định, các mũi tên và các định, các thức trú và bốn pháp thuộc phần an lạc, bốn điều không nên đi và bốn vô lượng. Như vậy, đây là sự kết hợp theo phương diện đối lập của thiện và bất thiện, được gọi là phương pháp quán sát các phương. တဿ စတ္တာရိ သာမညဖလာနိ ပရိယောသာနံ, ယော စ ဓမ္မော ကုသလာကုသလနိဒ္ဒေသေ ပဌမော ဒိသာနိဒ္ဒေသော, ဣမဿ သောတာပတ္တိဖလံ ပရိယောသာနံ ဒုတိယံ သကဒါဂါမိဖလံ, တတိယံ အနာဂါမိဖလံ, စတုတ္ထံ အရဟတ္တဖလံ. Bốn sa-môn quả là sự kết thúc của phương pháp đó. Pháp nào trong phần chỉ dẫn thiện và bất thiện là phần chỉ dẫn phương thứ nhất, sự kết thúc của phương pháp này là quả Dự lưu; thứ hai là quả Nhất lai; thứ ba là quả Bất lai; thứ tư là quả A-la-hán. တတ္ထ ကတမော တိပုက္ခလော နယော? ယေ စ ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပာဘိညာယ စ နိယျန္တိ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ, ယေ စ သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပာဘိညာယ စ နိယျန္တိ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ. Trong đó, phương pháp ba hạng người là gì? Hai hạng người xuất ly bằng pháp hành khó khăn với thắng trí chậm lụt và với thắng trí nhanh lẹ; và hai hạng người xuất ly bằng pháp hành dễ dàng với thắng trí chậm lụt và với thắng trí nhanh lẹ. ဣမေသံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ယော ပုဂ္ဂလော သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ နိယျာတိ, ယော စ ပုဂ္ဂလော ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ နိယျာတိ. ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဘဝန္တိ. တတ္ထ ယော သုခါယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ နိယျာတိ[Pg.334], အယံ ဥဂ္ဃဋိတညူ. ယော ပစ္ဆိမော ပုဂ္ဂလော သာဓာရဏော, အယံ ဝိပဉ္စိတညူ. ယော ပုဂ္ဂလော ဒန္ဓာဘိညာယ ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ နိယျာတိ, အယံ နေယျော. ဣမေ စတ္တာရော ဘဝိတွာ တီဏိ ဟောန္တိ, တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညုဿ သမထပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဝိပဿနာ, နေယျဿ ဝိပဿနာပုဗ္ဗင်္ဂမော သမထော, ဝိပဉ္စိတညုဿ သမထဝိပဿနာ ယုဂနဒ္ဓါ. ဥဂ္ဃဋိတညုဿ မုဒုကာ ဒေသနာ, နေယျဿ တိက္ခာ ဒေသနာ, ဝိပဉ္စိတညုဿ တိက္ခမုဒုကာ ဒေသနာ. Trong bốn hạng người này, có hạng người xuất ly bằng pháp hành dễ dàng với thắng trí chậm lụt, và hạng người xuất ly bằng pháp hành khó khăn với thắng trí nhanh lẹ. Đây là hai hạng người. Trong đó, người xuất ly bằng pháp hành dễ dàng với thắng trí nhanh lẹ, đây là hạng người Thông hiểu nhanh. Hạng người sau cùng, là hạng chung, đây là hạng người Thông hiểu rộng. Hạng người xuất ly bằng thắng trí chậm lụt với pháp hành khó khăn, đây là hạng người Cần được dẫn dắt. Bốn hạng người này trở thành ba. Trong đó, đối với hạng người Thông hiểu nhanh, minh sát có chỉ đi trước; đối với hạng người Cần được dẫn dắt, chỉ có minh sát đi trước; đối với hạng người Thông hiểu rộng, chỉ và quán song hành. Đối với hạng người Thông hiểu nhanh, có bài pháp mềm dịu; đối với hạng người Cần được dẫn dắt, có bài pháp sắc bén; đối với hạng người Thông hiểu rộng, có bài pháp sắc bén và mềm dịu. ဥဂ္ဃဋိတညုဿ အဓိပညာသိက္ခာ, နေယျဿ အဓိစိတ္တသိက္ခာ, ဝိပဉ္စိတညုဿ အဓိသီလသိက္ခာ. ဣတိ ဣမေသံ ပုဂ္ဂလာနံ စတူဟိ ပဋိပဒါဟိ နိယျာနံ. Đối với hạng người Thông hiểu nhanh, có tăng thượng tuệ học; đối với hạng người Cần được dẫn dắt, có tăng thượng tâm học; đối với hạng người Thông hiểu rộng, có tăng thượng giới học. Như vậy, đây là sự xuất ly của những hạng người này bằng bốn pháp hành. တတ္ထ အယံ သံကိလေသော, တီဏိ အကုသလမူလာနိ တယော ဖဿာ တိဿော ဝေဒနာ တယော ဥပဝိစာရာ တယော သံကိလေသာ တယော ဝိတက္ကာ တယော ပရိဠာဟာ တီဏိ သင်္ခတလက္ခဏာနိ တိဿော ဒုက္ခတာတိ. Trong đó, đây là sự phiền não: ba gốc bất thiện, ba loại xúc, ba loại thọ, ba loại cận hành, ba loại phiền não, ba loại tầm, ba loại nhiệt não, ba tướng hữu vi, và ba khổ tánh. တီဏိ အကုသလမူလာနီတိ လောဘော အကုသလမူလံ, ဒေါသော အကုသလမူလံ, မောဟော အကုသလမူလံ. တယော ဖဿာတိ သုခဝေဒနီယော ဖဿော, ဒုက္ခဝေဒနီယော ဖဿော, အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယော ဖဿော. တိဿော ဝေဒနာတိ သုခါ ဝေဒနာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. တယော ဥပဝိစာရာတိ သောမနဿောပဝိစာရော ဒေါမနဿောပဝိစာရော ဥပေက္ခောပဝိစာရော. တယော သံကိလေသာတိ ရာဂေါ ဒေါသော မောဟော. တယော ဝိတက္ကာတိ ကာမဝိတက္ကော ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝိဟိံသာဝိတက္ကော. တယော ပရိဠာဟာတိ ရာဂဇော ဒေါသဇော မောဟဇော. တီဏိ သင်္ခတလက္ခဏာနီတိ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ ဝယော. တိဿော ဒုက္ခတာတိ ဒုက္ခဒုက္ခတာ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာ သင်္ခတဒုက္ခတာ. Ba bất thiện căn là: tham là bất thiện căn, sân là bất thiện căn, si là bất thiện căn. Ba xúc là: lạc thọ xúc, khổ thọ xúc, bất khổ bất lạc thọ xúc. Ba thọ là: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Ba cận tư duy là: cận tư duy câu hữu với hỷ, cận tư duy câu hữu với ưu, cận tư duy câu hữu với xả. Ba phiền não là: tham, sân, si. Ba tầm là: dục tầm, sân tầm, hại tầm. Ba nhiệt não là: do tham sanh, do sân sanh, do si sanh. Ba tướng hữu vi là: sanh, trụ, diệt. Ba khổ tánh là: khổ khổ tánh, hoại khổ tánh, hành khổ tánh. တတ္ထ လောဘော အကုသလမူလံ ကုတော သမုဋ္ဌိတံ? တိဝိဓံ အာရမ္မဏံ မနာပိကံ အမနာပိကံ ဥပေက္ခာဌာနိယဉ္စ. တတ္ထ မနာပိကေန အာရမ္မဏေန လောဘော အကုသလမူလံ သမုဋ္ဌဟတိ. ဣတိ မနာပိကာ အာရမ္မဏာ သုခဝေဒနီယော ဖဿော, သုခဝေဒနီယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ သုခဝေဒနာ, သုခဝေဒနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ သောမနဿူပဝိစာရော, သောမနဿူပဝိစာရံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ရာဂေါ, ရာဂံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ကာမဝိတက္ကော, ကာမဝိတက္ကံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ရာဂဇော ပရိဠာဟော ရာဂဇံ ပရိဠာဟံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဥပ္ပာဒေါ သင်္ခတလက္ခဏော, ဥပ္ပာဒံ သင်္ခတလက္ခဏံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာ. Trong ấy, tham bất thiện căn do đâu sanh khởi? Cảnh có ba loại: khả ý, không khả ý, và là trú xứ của xả. Trong ấy, do cảnh khả ý, tham bất thiện căn sanh khởi. Như vậy, do cảnh khả ý, lạc thọ xúc sanh khởi; duyên lạc thọ xúc, lạc thọ sanh; duyên lạc thọ, cận tư duy câu hữu với hỷ sanh; duyên cận tư duy câu hữu với hỷ, tham sanh; duyên tham, dục tầm sanh; duyên dục tầm, nhiệt não do tham sanh sanh khởi; duyên nhiệt não do tham sanh, tướng hữu vi là sanh được sanh khởi; duyên tướng hữu vi là sanh, hoại khổ tánh sanh. ဒေါသော [Pg.335] အကုသလမူလံ ကုတော သမုဋ္ဌိတံ? အမနာပိကေန အာရမ္မဏေန ဒေါသော အကုသလမူလံ သမုဋ္ဌိတံ. ဣတိ အမနာပိကာ အာရမ္မဏာ ဒုက္ခဝေဒနီယော ဖဿော, ဒုက္ခဝေဒနီယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဒုက္ခဝေဒနာ, ဒုက္ခဝေဒနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဒေါမနဿူပဝိစာရော, ဒေါမနဿူပဝိစာရံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဒေါသော, ဒေါသံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဗျာပါဒဝိတက္ကော, ဗျာပါဒဝိတက္ကံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဒေါသဇော ပရိဠာဟော, ဒေါသဇံ ပရိဠာဟံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဌိတဿ အညထတ္တံ သင်္ခတလက္ခဏံ, ဌိတဿ အညထတ္တံ သင်္ခတလက္ခဏံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဒုက္ခဒုက္ခတာ ဝေဒနာ. Sân bất thiện căn do đâu sanh khởi? Do cảnh không khả ý, sân bất thiện căn sanh khởi. Như vậy, do cảnh không khả ý, khổ thọ xúc sanh khởi; duyên khổ thọ xúc, khổ thọ sanh; duyên khổ thọ, cận tư duy câu hữu với ưu sanh; duyên cận tư duy câu hữu với ưu, sân sanh; duyên sân, sân tầm sanh; duyên sân tầm, nhiệt não do sân sanh sanh khởi; duyên nhiệt não do sân sanh, tướng hữu vi là sự biến dị của cái đang trụ được sanh khởi; duyên tướng hữu vi là sự biến dị của cái đang trụ, khổ khổ tánh thọ sanh. မောဟော အကုသလမူလံ ကုတော သမုဋ္ဌိတံ? ဥပေက္ခာဌာနိယေန အာရမ္မဏေန မောဟော အကုသလမူလံ သမုဋ္ဌိတံ. ဣတိ ဥပေက္ခာဌာနိယာ အာရမ္မဏာ အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယော ဖဿော, အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခဝေဒနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဥပေက္ခူပဝိစာရော, ဥပေက္ခူပဝိစာရံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ မောဟော, မောဟံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော, ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ မောဟဇော ပရိဠာဟော, မောဟဇံ ပရိဠာဟံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဝယော သင်္ခတလက္ခဏံ, ဝယံ သင်္ခတလက္ခဏံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတေ သင်္ခတဒုက္ခတာ, ဣတိ အယံ တိဏ္ဏံ ကိလေသာနံ နိဒ္ဒေသော, အယံ ဝုစ္စတေ ကုသလပက္ခေ တိပုက္ခလော နယော. Si bất thiện căn do đâu sanh khởi? Do cảnh là trú xứ của xả, si bất thiện căn sanh khởi. Như vậy, do cảnh là trú xứ của xả, bất khổ bất lạc thọ xúc sanh khởi; duyên bất khổ bất lạc thọ xúc, bất khổ bất lạc thọ sanh; duyên bất khổ bất lạc thọ, cận tư duy câu hữu với xả sanh; duyên cận tư duy câu hữu với xả, si sanh; duyên si, hại tầm sanh; duyên hại tầm, nhiệt não do si sanh sanh khởi; duyên nhiệt não do si sanh, tướng hữu vi là diệt được sanh khởi; duyên tướng hữu vi là diệt, hành khổ tánh sanh. Đây là sự chỉ dẫn về ba phiền não. Phương pháp này được gọi là phương pháp ba cá nhân trong thiện phần. ဣတိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ န စတုတ္ထာနိ န ပဉ္စမာနိ, တယော ဖဿာတိ တိဿော ဝေဒနာ ယာဝ သင်္ခတဒုက္ခတာတိ, ယော ကောစိ အကုသလပက္ခော, သဗ္ဗော သော တီသု အကုသလမူလေသု သမောသရတိ. Như vậy, có ba bất thiện căn, không có thứ tư, không có thứ năm. Ba xúc, ba thọ, cho đến hành khổ tánh (cũng vậy). Bất cứ bất thiện phần nào, tất cả đều quy tụ vào ba bất thiện căn. တတ္ထ ကတမော ကုသလပက္ခော? တီဏိ ကုသလမူလာနိ, တိဿော ပညာ သုတမယီ ပညာ စိန္တာမယီ ပညာ ဘာဝနာမယီ ပညာ. တယော သမာဓီ သဝိတက္ကသဝိစာရော…ပေ… တိဿော သိက္ခာ အဓိသီလသိက္ခာ…ပေ… သိက္ခာ. တီဏိ နိမိတ္တာနိ သမထနိမိတ္တံ ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ. တယော ဝိတက္ကာ နေက္ခမ္မဝိတက္ကော…ပေ… အဝိဟိံသာဝိတက္ကော. တီဏိ ဣန္ဒြိယာနိ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယန္တိ ဝိတ္ထာရော. တယော ဥပဝိစာရာ နေက္ခမ္မူပဝိစာရော အဗျာပါဒူပဝိစာရော အဝိဟိံသူပဝိစာရော. တိဿော ဧသနာ ကာမေသနာ ဘဝေသနာ ဗြဟ္မစရိယေသနာ. တယော ခန္ဓာ သီလက္ခန္ဓော သမာဓိက္ခန္ဓော ပညာက္ခန္ဓော. Trong ấy, thiện phần là gì? Ba thiện căn. Ba tuệ: văn tuệ, tư tuệ, tu tuệ. Ba định: hữu tầm hữu tứ định... (v.v.)... Ba học: tăng thượng giới học... (v.v.)... học. Ba tướng: chỉ tướng, sách tấn tướng, xả tướng. Ba tầm: xuất ly tầm... (v.v.)... vô hại tầm. Ba quyền: vị tri đương tri quyền, (nên được hiểu rộng ra). Ba cận tư duy: cận tư duy về xuất ly, cận tư duy về vô sân, cận tư duy về vô hại. Ba sự tìm cầu: dục cầu, hữu cầu, phạm hạnh cầu. Ba uẩn: giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn. တတ္ထ [Pg.336] ယံ အလောဘော ကုသလမူလံ, တံ သုတမယိပညံ ပရိပူရေတိ, သုတမယီ ပညာ ပရိပုဏ္ဏာ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ သမာဓိံ ပရိပူရေတိ, သဝိတက္ကော သဝိစာရော သမာဓိ ပရိပုဏ္ဏော အဓိစိတ္တသိက္ခံ ပရိပူရေတိ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ ပရိပုဏ္ဏာ သမထနိမိတ္တံ ပရိပူရေတိ, သမထနိမိတ္တံ ပရိပုဏ္ဏံ နေက္ခမ္မဝိတက္ကံ ပရိပူရေတိ, နေက္ခမ္မဝိတက္ကော ပရိပုဏ္ဏော အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ပရိပူရေတိ, အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ပရိပုဏ္ဏံ နေက္ခမ္မူပဝိစာရံ ပရိပူရေတိ, နေက္ခမ္မူပဝိစာရော ပရိပုဏ္ဏော ကာမေသနံ ပဇဟတိ, ကာမေသနပ္ပဟာနံ သမာဓိက္ခန္ဓံ ပရိပူရေတိ. Trong ấy, vô tham thiện căn nào, thiện căn ấy làm cho viên mãn văn tuệ; khi văn tuệ viên mãn, làm cho viên mãn định hữu tầm hữu tứ; khi định hữu tầm hữu tứ viên mãn, làm cho viên mãn tăng thượng tâm học; khi tăng thượng tâm học viên mãn, làm cho viên mãn chỉ tướng; khi chỉ tướng viên mãn, làm cho viên mãn xuất ly tầm; khi xuất ly tầm viên mãn, làm cho viên mãn vị tri đương tri quyền; khi vị tri đương tri quyền viên mãn, làm cho viên mãn cận tư duy về xuất ly; khi cận tư duy về xuất ly viên mãn, từ bỏ dục cầu; sự từ bỏ dục cầu làm cho viên mãn định uẩn. အဒေါသော ကုသလမူလံ စိန္တာမယိပညံ ပရိပူရေတိ, စိန္တာမယီ ပညာ ပရိပုဏ္ဏာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တံ သမာဓိံ ပရိပူရေတိ. အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော သမာဓိ ပရိပုဏ္ဏော အဓိသီလသိက္ခံ ပရိပူရေတိ, အဓိသီလသိက္ခာ ပရိပုဏ္ဏာ ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ ပရိပူရေတိ, ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ ပရိပုဏ္ဏံ အဗျာပါဒဝိတက္ကံ ပရိပူရေတိ, အဗျာပါဒဝိတက္ကော ပရိပုဏ္ဏော အညိန္ဒြိယံ ပရိပူရေတိ, အညိန္ဒြိယံ ပရိပုဏ္ဏံ အဗျာပါဒူပဝိစာရံ ပရိပူရေတိ, အဗျာပါဒူပဝိစာရော ပရိပုဏ္ဏော ဘဝေသနံ ပဇဟတိ, ဘဝေသနပ္ပဟာနံ သီလက္ခန္ဓံ ပရိပူရေတိ. Vô sân thiện căn làm cho viên mãn tư tuệ; khi tư tuệ viên mãn, làm cho viên mãn định vô tầm chỉ có tứ. Khi định vô tầm chỉ có tứ viên mãn, làm cho viên mãn tăng thượng giới học; khi tăng thượng giới học viên mãn, làm cho viên mãn xả tướng; khi xả tướng viên mãn, làm cho viên mãn vô sân tầm; khi vô sân tầm viên mãn, làm cho viên mãn dĩ tri quyền; khi dĩ tri quyền viên mãn, làm cho viên mãn cận tư duy về vô sân; khi cận tư duy về vô sân viên mãn, từ bỏ hữu cầu; sự từ bỏ hữu cầu làm cho viên mãn giới uẩn. အမောဟော ကုသလမူလံ ဘာဝနာမယိပညံ ပရိပူရေတိ, ဘာဝနာမယီပညာ ပရိပုဏ္ဏာ အဝိတက္ကအဝိစာရံ သမာဓိံ ပရိပူရေတိ, အဝိတက္ကော အဝိစာရော သမာဓိ ပရိပုဏ္ဏော အဓိပညာသိက္ခံ ပရိပူရေတိ, အဓိပညာသိက္ခာ ပရိပုဏ္ဏာ ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ပရိပူရေတိ, ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ပရိပုဏ္ဏံ အညာတာဝိနော ဣန္ဒြိယံ ပရိပူရေတိ, အညာတာဝိနော ဣန္ဒြိယံ ပရိပုဏ္ဏံ အဝိဟိံသူပဝိစာရံ ပရိပူရေတိ, အဝိဟိံသူပဝိစာရော ပရိပုဏ္ဏော ဗြဟ္မစရိယေသနံ ပရိပူရေတိ, ဗြဟ္မစရိယေသနာ ပရိပုဏ္ဏာ ပညာက္ခန္ဓံ ပရိပူရေတိ. Vô si là thiện căn làm cho sung mãn tuệ do tu tập, tuệ do tu tập được sung mãn làm cho sung mãn định vô tầm vô tứ, định vô tầm vô tứ được sung mãn làm cho sung mãn tăng thượng tuệ học, tăng thượng tuệ học được sung mãn làm cho sung mãn tướng sách tấn, tướng sách tấn được sung mãn làm cho sung mãn quyền của vị đã biết, quyền của vị đã biết được sung mãn làm cho sung mãn sự cận quán vô hại, sự cận quán vô hại được sung mãn làm cho sung mãn sự tìm cầu phạm hạnh, sự tìm cầu phạm hạnh được sung mãn làm cho sung mãn tuệ uẩn. ဣတိ ဣမေ တယော ဓမ္မာ ကုသလပက္ခိကာ သဗ္ဗေ ကုသလာ ဓမ္မာ တီဟိ တိကနိဒ္ဒေသေဟိ နိဒ္ဒိသိယန္တိ တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ တဿ ပရိယောသာနံ. တတ္ထ ပဌမေန အပ္ပဏိဟိတံ, ဒုတိယေန သုညတံ, တတိယေန အနိမိတ္တံ. အယံ ဝုစ္စတိ ဒုတိယော တိပုက္ခလော နာမ နယော. Như vậy, ba pháp này thuộc về thiện phần, tất cả các thiện pháp được chỉ rõ bằng ba sự chỉ dẫn theo tam pháp, ba giải thoát môn là sự kết thúc của thiện phần ấy. Ở đây, với (pháp) thứ nhất là vô nguyện, với (pháp) thứ hai là không tánh, với (pháp) thứ ba là vô tướng. Đây được gọi là phương pháp thứ hai tên là Tipukkhala. တတ္ထ ယေ ဣမေ တယော ပုဂ္ဂလာ ဥဂ္ဃဋိတညူ ဝိပဉ္စိတညူ နေယျောတိ. ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ယေ စ ပုဂ္ဂလာ သုခါယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ, သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ စ နိယျန္တိ, တေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ. ယေ စ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ, ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ စ နိယျန္တိ[Pg.337], ဣမေ စတ္တာရော တေန ဝိသေသေန ဒွေ ဘဝန္တိ ဒိဋ္ဌိစရိတော စ တဏှာစရိတော စ. ဣမေ စတ္တာရော ဘဝိတွာ တယော ဘဝန္တိ, တယော ဘဝိတွာ ဒွေ ဘဝန္တိ. ဣမေသံ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အယံ သံကိလေသော, အဝိဇ္ဇာ စ တဏှာ စ, အဟိရိကဉ္စ အနောတ္တပ္ပဉ္စ, အဿတိ စ အသမ္ပဇညဉ္စ, နီဝရဏာနိ စ သံယောဇနာနိ စ, အဇ္ဈောသာနဉ္စ အဘိနိဝေသော စ, အဟံကာရော စ မမံကာရော စ, အဿဒ္ဓိယဉ္စ ဒေါဝစဿဉ္စ, ကောသဇ္ဇဉ္စ အယောနိသော စ မနသိကာရော, ဝိစိကိစ္ဆာ စ အဘိဇ္ဈာ စ, အသဒ္ဓမ္မဿဝနဉ္စ အသမာပတ္တိ စ. Ở đây, có ba hạng người này là: hạng người liễu tri ngay khi được nghe, hạng người liễu tri sau khi được giải rộng, và hạng người cần được dẫn dắt. Trong ba hạng người này, những người xuất ly với lạc lộ tốc thông và với lạc lộ độn thông, đó là hai hạng người. Và hai hạng người xuất ly với khổ lộ tốc thông và với khổ lộ độn thông, bốn hạng người này do sự đặc biệt ấy trở thành hai: người có kiến hạnh và người có ái hạnh. Bốn hạng người này trở thành ba, ba hạng trở thành hai. Đây là phiền não của hai hạng người này: vô minh và ái, vô tàm và vô úy, thất niệm và bất tỉnh giác, các triền cái và các kiết sử, sự tham đắm và sự chấp thủ, ngã mạn và ngã sở mạn, bất tín và sự khó nói, sự lười biếng và tác ý không như lý, hoài nghi và tham lam, sự không nghe diệu pháp và sự không có thiền định. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာ စ အဟိရိကဉ္စ အဿတိ စ နီဝရဏာနိ စ အဇ္ဈောသာနဉ္စ အဟံကာရော စ အဿဒ္ဓိယဉ္စ ကောသဇ္ဇဉ္စ ဝိစိကိစ္ဆာ စ အသဒ္ဓမ္မဿဝနဉ္စ, အယံ ဧကာ ဒိသာ. Trong đó, vô minh, vô tàm, thất niệm, các triền cái, sự tham đắm, ngã mạn, bất tín, sự lười biếng, hoài nghi, và sự không nghe diệu pháp, đây là một phương diện. တဏှာ စ အနောတ္တပ္ပဉ္စ အသမ္ပဇညဉ္စ သံယောဇနာနိ စ အဘိနိဝေသော စ မမံကာရော စ ဒေါဝစဿတာ စ အယောနိသော မနသိကာရော စ အဘိဇ္ဈာ စ အသမာပတ္တိ စ, အယံ ဒုတိယာ ဒိသာ. ဒသန္နံ ဒုကာနံ ဒသ ပဒါနိ ပဌမာနိ ကာတဗ္ဗာနိ. သံခိတ္တေန အတ္ထံ ဉာပေန္တိ ပဋိပက္ခေ ကဏှပက္ခဿ သဗ္ဗေသံ ဒုကာနံ ဒသ ပဒါနိ ဒုတိယကာနိ, အယံ ဒုတိယာ ဒိသာ. Ái, vô úy, bất tỉnh giác, các kiết sử, sự chấp thủ, ngã sở mạn, tánh khó nói, tác ý không như lý, tham lam, và sự không có thiền định, đây là phương diện thứ hai. Mười pháp đầu của mười cặp pháp nên được thực hiện. (Chúng) làm cho biết ý nghĩa một cách tóm tắt. Trong pháp đối nghịch của hắc phần, mười pháp thứ hai của tất cả các cặp pháp, đây là phương diện thứ hai. ဣတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဒုက္ခနိဒ္ဒေသော, အယံ သမုဒယော. ယံ တံ ဓမ္မံ အဇ္ဈာဝသတိ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ ဣဒံ ဒုက္ခံ ဣတိ အယဉ္စ သမုဒယော, ဣဒဉ္စ ဒုက္ခံ, ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ နန္ဒိယာဝဋ္ဋဿ နယဿ ပဌမနိဒ္ဒေသော. Như vậy, sự chỉ dẫn về khổ của các bất thiện pháp, đây là tập đế. Pháp nào tham đắm vào danh và sắc, đây là khổ đế. Như vậy, đây là tập đế, và đây là khổ đế, hai đế này là khổ đế và tập đế, là sự chỉ dẫn đầu tiên của phương pháp Nandiyāvaṭṭa. တတ္ထ ကတမော ကုသလပက္ခော? သမထော စ ဝိပဿနာ စ, ဝိဇ္ဇာ စ စရဏဉ္စ, သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ, ဟိရီ စ ဩတ္တပ္ပဉ္စ, အဟံကာရပ္ပဟာနဉ္စ မမံကာရပ္ပဟာနဉ္စ, သမ္မာဝါယာမော စ ယောနိသော စ မနသိကာရော, သမ္မာသတိ စ သမ္မာသမာဓိ စ, ပညာ စ နိဗ္ဗိဒါ စ, သမာပတ္တိ စ သဒ္ဓမ္မဿဝနဉ္စ, သောမနဿဉ္စ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိ စ. Ở đây, thiện phần là gì? Chỉ và quán, minh và hạnh, niệm và tỉnh giác, tàm và úy, sự đoạn trừ ngã mạn và sự đoạn trừ ngã sở mạn, chánh tinh tấn và tác ý như lý, chánh niệm và chánh định, trí tuệ và sự nhàm chán, thiền định và sự nghe diệu pháp, hỷ và sự thực hành pháp tùy pháp. တတ္ထ သမထော စ ဝိဇ္ဇာ စ သတိ စ ဟိရီ စ အဟံကာရပ္ပဟာနဉ္စ သမ္မာဝါယာမော စ သမ္မာသတိ စ ပညာ စ သမာပတ္တိ စ သောမနဿဉ္စ, ဣမေ ဓမ္မာ ဧကာ ဒိသာ. ဝိပဿနာ စ စရဏဉ္စ သမ္ပဇညဉ္စ ဩတ္တပ္ပဉ္စ မမံကာရပ္ပဟာနဉ္စ ယောနိသော မနသိကာရော စ သမ္မာသမာဓိ စ နိဗ္ဗိဒါ စ သဒ္ဓမ္မဿဝနဉ္စ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိ စ, အယံ ဒုတိယာ ဒိသာ. ဣတိ ကုသလပက္ခေ စ အကုသလပက္ခေ စ နန္ဒိယာဝဋ္ဋဿ ပန နယဿ စတဿော ဒိသာ. Trong đó, chỉ, minh, niệm, tàm, sự đoạn trừ ngã mạn, chánh tinh tấn, chánh niệm, trí tuệ, thiền định, và hỷ, những pháp này là một phương diện. Quán, hạnh, tỉnh giác, úy, sự đoạn trừ ngã sở mạn, tác ý như lý, chánh định, sự nhàm chán, sự nghe diệu pháp, và sự thực hành pháp tùy pháp, đây là phương diện thứ hai. Như vậy, trong thiện phần và trong bất thiện phần, của phương pháp Nandiyāvaṭṭa có bốn phương diện. တာသု [Pg.338] ယာနိ အကုသလပက္ခဿ ပဌမာနိ ပဒါနိ အကုသလာနိ ကုသလေဟိ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, တာနိ ကုသလပက္ခေ ဒုတိယေဟိ ပဒေဟိ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. တေသံ ပဟာနာ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ ယာနိ အကုသလပက္ခဿ ဒုတိယာနိ အကုသလပဒါနိ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, တာနိ ကုသလပက္ခဿ ပဌမေဟိ ပဒေဟိ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. တေသံ ပဟာနာ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ ပရိယောသာနံ. ဣမေသံ တိဏ္ဏံ နယာနံ ပဌမော နယော သီဟဝိက္ကီဠိတော နာမ. အဋ္ဌ ပဒါနိ စတ္တာရိ စ ကုသလာနိ စတ္တာရိ စ အကုသလာနိ ဣမာနိ အဋ္ဌ ပဒါနိ မူလပဒါနိ, အတ္ထနယေန ဒုတိယော တိပုက္ခလော. သော ဆဟိ ဓမ္မေဟိ နေတိ ကုသလမူလာနိ စ နေတိ အကုသလမူလာနိ စ, ဣတိ ဣမာနိ ဆ ပဒါနိ ပုရိမကာနိ စ အဋ္ဌ မူလပဒါနိ ဣမာနိ စုဒ္ဒသ ပဒါနိ အဋ္ဌာရသန္နံ မူလပဒါနံ. တတ္ထ ယော ပစ္ဆိမကော နယော နန္ဒိယာဝဋ္ဋော, သော စတူဟိ ဓမ္မေဟိ နေတိ. အဝိဇ္ဇာယ စ တဏှာယ စ သမထေန စ ဝိပဿနာယ စ, ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ တီသု နယေသု နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ. Trong những phương pháp ấy, những bất thiện pháp nào là các pháp đầu tiên của bất thiện phần thì được đoạn trừ bởi các thiện pháp, chúng được đoạn trừ bởi các pháp thứ hai trong thiện phần. Do sự đoạn trừ chúng, có tâm giải thoát do ly tham. Những bất thiện pháp nào là các pháp thứ hai của bất thiện phần được đoạn trừ, chúng được đoạn trừ bởi các pháp đầu tiên của thiện phần. Do sự đoạn trừ chúng, có tuệ giải thoát do ly vô minh là sự kết thúc. Trong ba phương pháp này, phương pháp đầu tiên tên là Sīhavikkīḷita. Tám pháp: bốn thiện và bốn bất thiện, tám pháp này là các pháp căn bản. Theo ý nghĩa, phương pháp thứ hai là Tipukkhala. Nó được dẫn dắt bởi sáu pháp: dẫn dắt các thiện căn và dẫn dắt các bất thiện căn. Như vậy, sáu pháp này và tám pháp căn bản trước đó, mười bốn pháp này (là một phần) của mười tám pháp căn bản. Ở đây, phương pháp cuối cùng là Nandiyāvaṭṭa, nó được dẫn dắt bởi bốn pháp: bởi vô minh và ái, bởi chỉ và quán. Bốn pháp này và mười tám pháp căn bản này đã được chỉ rõ trong ba phương pháp. တတ္ထ ယာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ, တတ္ထ သဗ္ဗံ ကုသလံ သမောသရတိ. တေသဉ္စ နဝန္နံ မူလာနံ စတ္တာရိ ပဒါနိ သီဟဝိက္ကီဠိတနယေ တီဏိ တိပုက္ခလေ ဒွေ နန္ဒိယာဝဋ္ဋေ, ဣစ္စေတေ ကုသလဿ ပက္ခာ. တတ္ထ ယာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ, တတ္ထ သဗ္ဗံ ကုသလံ ယုဇ္ဇတိ. တတ္ထ သီဟဝိက္ကီဠိတေ နယေ စတ္တာရိ ပဒါနိ တီဏိ တိပုက္ခလေ ဒွေ နန္ဒိယာဝဋ္ဋေ ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ. Trong đó, chín đề mục nào là thiện, tất cả pháp thiện đều quy tụ vào đó. Và trong chín gốc ấy, có bốn đề mục trong phương pháp Sīhavikkīḷita, ba trong Tipukkhala, hai trong Nandiyāvaṭṭa; như vậy, đây là các phần thuộc về thiện. Trong đó, chín đề mục nào là thiện, tất cả pháp thiện được liên kết vào đó. Trong đó, trong phương pháp Sīhavikkīḷita có bốn đề mục, trong Tipukkhala có ba, trong Nandiyāvaṭṭa có hai; chín đề mục thiện này đã được chỉ ra. တတ္ထ ယာနိ နန္ဒိယာဝဋ္ဋေ နယေ စတ္တာရိ ပဒါနိ, တတ္ထ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ သမောသရန္တိ. ယထာ ကထံ, သမထော စ အလောဘော စ အဒေါသော စ အသုဘသညာ စ ဒုက္ခသညာ စ ဣမာနိ ကုသလပက္ခေ ပဉ္စ ပဒါနိ သမထံ ဘဇန္တိ. ဝိပဿနာ စ အမောဟော စ အနိစ္စသညာ စ အနတ္တသညာ စ ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ဝိပဿနံ ဘဇန္တိ. ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ ဒွီသု ပဒေသု ယောဇိတာနိ, တတ္ထ အကုသလပက္ခေ နဝန္နံ အကုသလမူလပဒါနံ ယာ စ တဏှာ ယော စ လောဘော ယော စ ဒေါသော ယာ စ သုဘသညာ ယာ စ သုခသညာ, ဣမာနိ ပဉ္စ ပဒါနိ တဏှံ ဘဇန္တိ. ယာ စ အဝိဇ္ဇာ ယော စ မောဟော ယာ စ နိစ္စသညာ ယာ စ အတ္တသညာ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ အဝိဇ္ဇံ ဘဇန္တိ. ဧတာနိ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနိ သုသံခိတ္တာနိ. ဣတိ တယော နယာ ဧကံ နယံ န ပဝိဋ္ဌာ. ဧဝံ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ နန္ဒိယာဝဋ္ဋနယေ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. Trong đó, đối với bốn đề mục trong phương pháp Nandiyāvaṭṭa, mười tám đề mục gốc quy tụ vào đó. Như thế nào? Chỉ, vô tham, vô sân, tưởng bất tịnh, và tưởng khổ, năm đề mục này trong phần thiện thuộc về chỉ. Quán, vô si, tưởng vô thường, và tưởng vô ngã, bốn đề mục này thuộc về quán. Chín đề mục thiện này được liên kết trong hai đề mục. Trong đó, ở phần bất thiện, trong chín đề mục gốc bất thiện: ái, tham, sân, tưởng tịnh, và tưởng lạc, năm đề mục này thuộc về ái. Vô minh, si, tưởng thường, và tưởng ngã, bốn đề mục này thuộc về vô minh. Chín đề mục bất thiện này được tóm tắt kỹ lưỡng. Như vậy, ba phương pháp không đi vào một phương pháp. Như thế, mười tám đề mục gốc nên được chỉ ra trong phương pháp Nandiyāvaṭṭa. ကထံ [Pg.339] အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ, တိပုက္ခလေ နယေ ယုဇ္ဇန္တိ? နဝန္နံ ပဒါနံ ကုသလာနံ, ဝိပဿနာ စ အမောဟော စ အနိစ္စသညာ စ အနတ္တသညာ စ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ; အမောဟော စ သမထော စ အလောဘော စ အသုဘသညာ စ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ; လောဘော စ ဒေါသော စ, ဧဝံ ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ တီသု ကုသလေသု ယောဇေတဗ္ဗာနိ. တတ္ထ နဝန္နံ ပဒါနံ အကုသလာနံ တဏှာ စ လောဘော စ သုဘသညာ စ သုခသညာ စ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ လောဘော အကုသလမူလံ; အဝိဇ္ဇာ စ မောဟော စ နိစ္စသညာ စ အတ္တသညာ စ အယံ မောဟော အယံ ဒေါသော, ယေ စ ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ တီသု အကုသလေသု ယောဇိတာနိ. ဧဝံ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ ကုသလမူလေသု စ ယောဇေတွာ တိပုက္ခလေန နယေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. Mười tám đề mục gốc được liên kết trong phương pháp Tipukkhala như thế nào? Về chín đề mục thiện: quán, vô si, tưởng vô thường, và tưởng vô ngã, là bốn đề mục này; vô si, chỉ, vô tham, và tưởng bất tịnh, là bốn đề mục này; tham và sân; như vậy chín đề mục này nên được liên kết trong ba pháp thiện. Trong đó, về chín đề mục bất thiện: ái, tham, tưởng tịnh, và tưởng lạc, bốn đề mục này là gốc bất thiện tham; vô minh, si, tưởng thường, và tưởng ngã, đây là si, đây là sân; và chín đề mục này được liên kết trong ba pháp bất thiện. Như vậy, mười tám đề mục gốc, sau khi được liên kết trong các gốc thiện, nên được chỉ ra bằng phương pháp Tipukkhala. ကထံ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ သီဟဝိက္ကီဠိတေ နယေ ယုဇ္ဇန္တိ? တဏှာ စ သုဘသညာ စ, အယံ ပဌမော ဝိပလ္လာသော. လောဘော စ သုခသညာ စ, အယံ ဒုတိယော ဝိပလ္လာသော. အဝိဇ္ဇာ စ နိစ္စသညာ စ, အယံ တတိယော ဝိပလ္လာသော. မောဟော စ အတ္တသညာ စ, အယံ စတုတ္ထော ဝိပလ္လာသော. ဣတိ နဝ ပဒါနိ အကုသလမူလာနိ စတူသု ပဒေသု ယောဇိတာနိ. တတ္ထ နဝန္နံ မူလပဒါနံ ကုသလာနံ သမထော စ အသုဘသညာ စ, ဣဒံ ပဌမံ သတိပဋ္ဌာနံ. အလောဘော စ ဒုက္ခသညာ စ, ဣဒံ ဒုတိယံ သတိပဋ္ဌာနံ. ဝိပဿနာ စ အနိစ္စသညာ စ, ဣဒံ တတိယံ သတိပဋ္ဌာနံ. အမောဟော စ အနတ္တသညာ စ, ဣဒံ စတုတ္ထံ သတိပဋ္ဌာနံ. ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ သီဟဝိက္ကီဠိတနယံ အနုပဝိဋ္ဌာနိ. ဣမေသံ တိဏ္ဏံ နယာနံ ယာ ဘူမိ စ ယော ရာဂေါ စ ယော ဒေါသော စ ဧကံ နယံ ပဝိသတိ. ဧကဿ နယဿ အကုသလေ ဝါ ဓမ္မေ ကုသလေ ဝါ ဓမ္မေ ဝိညာတေ ပဋိပက္ခော အနွေသိတဗ္ဗော, ပဋိပက္ခေ အနွေသိတွာ သော နယော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော, တမှိ နယေ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. ယထာ ဧကမှိ နယေ သဗ္ဗေ နယာ ပဝိဋ္ဌာ တထာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. ဧကမှိ စ နယေ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ ပဝိဋ္ဌာနိ, တမှိ ဓမ္မေ ဝိညာတေ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ဝိညာတာ ဟောန္တိ. ဣမေသံ တိဏ္ဏံ နယာနံ သီဟဝိက္ကီဠိတနယဿ စတ္တာရိ ဖလာနိ ပရိယောသာနံ. ပဌမာယ ဒိသာယ ပဌမံ ဖလံ, ဒုတိယာယ ဒိသာယ ဒုတိယံ ဖလံ, တတိယာယ ဒိသာယ တတိယံ ဖလံ, စတုတ္ထာယ ဒိသာယ စတုတ္ထံ ဖလံ. တိပုက္ခလဿ နယဿ တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ ပရိယောသာနံ. ပဌမာယ ဒိသာယ အပ္ပဏိဟိတံ, ဒုတိယာယ ဒိသာယ သုညတံ, တတိယာယ ဒိသာယ အနိမိတ္တံ. နန္ဒိယာဝဋ္ဋဿ နယဿ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ စ ပညာဝိမုတ္တိ ပရိယောသာနံ[Pg.340]. ပဌမာယ ဒိသာယ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ, ဒုတိယာယ ဒိသာယ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ. ဣမေ တယော နယာ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ နယာနံ အဋ္ဌာရသန္နံ မူလပဒါနံ အာလောကနာ, အယံ ဝုစ္စတိ ဒိသာလောကနော နယော. အာလောကေတွာန ဇာနာတိ ‘‘အယံ ဓမ္မော ဣမံ ဓမ္မံ ဘဇတီ’’တိ သမ္မာ ယောဇနာ. ကုသလပက္ခေ အကုသလပက္ခေ စ အယံ နယော အင်္ကုသော နာမ. ဣမေ ပဉ္စ နယာ. Mười tám đề mục gốc được liên kết trong phương pháp Sīhavikkīḷita như thế nào? Ái và tưởng tịnh, đây là điên đảo thứ nhất. Tham và tưởng lạc, đây là điên đảo thứ hai. Vô minh và tưởng thường, đây là điên đảo thứ ba. Si và tưởng ngã, đây là điên đảo thứ tư. Như vậy, chín đề mục gốc bất thiện được liên kết trong bốn đề mục. Trong đó, về chín đề mục gốc thiện: chỉ và tưởng bất tịnh, đây là niệm xứ thứ nhất. Vô tham và tưởng khổ, đây là niệm xứ thứ hai. Quán và tưởng vô thường, đây là niệm xứ thứ ba. Vô si và tưởng vô ngã, đây là niệm xứ thứ tư. Mười tám đề mục gốc này đã đi vào phương pháp Sīhavikkīḷita. Của ba phương pháp này, địa nào, tham nào, sân nào, (chúng) đi vào một phương pháp. Khi một pháp bất thiện hoặc một pháp thiện của một phương pháp được biết, đối nghịch nên được tìm kiếm; sau khi tìm kiếm đối nghịch, phương pháp ấy nên được chỉ ra, (và nó) được chỉ ra trong phương pháp ấy. Như thế nào tất cả các phương pháp đã đi vào một phương pháp, như vậy chúng nên được chỉ ra. Và mười tám đề mục gốc đã đi vào một phương pháp; khi pháp ấy được biết, tất cả các pháp được biết. Trong ba phương pháp này, của phương pháp Sīhavikkīḷita, bốn quả là kết quả cuối cùng. Với phương diện thứ nhất là quả thứ nhất, với phương diện thứ hai là quả thứ hai, với phương diện thứ ba là quả thứ ba, với phương diện thứ tư là quả thứ tư. Của phương pháp Tipukkhala, ba giải thoát môn là kết quả cuối cùng. Với phương diện thứ nhất là vô nguyện, với phương diện thứ hai là không, với phương diện thứ ba là vô tướng. Của phương pháp Nandiyāvaṭṭa, tâm giải thoát do ly tham và tuệ giải thoát do ly vô minh là kết quả cuối cùng. Với phương diện thứ nhất là tâm giải thoát do ly tham, với phương diện thứ hai là tuệ giải thoát do ly vô minh. Ba phương pháp này là sự soi sáng mười tám đề mục gốc của ba phương pháp này; đây được gọi là phương pháp soi sáng các phương diện. Sau khi soi sáng, người ấy biết "pháp này thuộc về pháp này", (đó là) sự liên kết đúng đắn. Trong phần thiện và phần bất thiện, phương pháp này tên là Aṅkusa. Đây là năm phương pháp. တတ္ထိမာ ဥဒ္ဒါနဂါထာ Trong đó, đây là các kệ tóm lược: တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာပိ စ, လောဘော ဒေါသော တထေဝ မောဟော စ; စတ္တာရော စ ဝိပလ္လာသာ, ကိလေသဘူမီ နဝ ပဒါနိ. Ái và cả vô minh, tham, sân, và si cũng vậy; cùng bốn điên đảo, là địa phiền não, (gồm) chín đề mục. ယေ စ သတိပဋ္ဌာနာ, သမထော စ ဝိပဿနာ ကုသလမူလာ; ဧတံ သဗ္ဗံ ကုသလံ, ဣန္ဒြိယဘူမီ နဝ ပဒါနိ. Và các niệm xứ, chỉ và quán, các gốc thiện; tất cả thiện này là địa các quyền, (gồm) chín đề mục. သဗ္ဗကုသလံ နဝဟိ ပဒေဟိ ယုဇ္ဇတိ, နဝဟိ စေဝ အကုသလံ; ဧတေ တေ မူလပဒါ, ဥဘတော အဋ္ဌာရသ ပဒါနိ. Tất cả thiện được liên kết với chín đề mục, và bất thiện cũng với chín (đề mục); đó là các đề mục gốc, cả hai bên là mười tám đề mục. တဏှာ စေဝ အဝိဇ္ဇာ စ, သမထော စ ဝိပဿနာ; ယော နေတိ သဗ္ဗေသု ယောဂယုတ္တော, အယံ နယော နန္ဒိယာဝဋ္ဋော. Ái và vô minh, chỉ và quán; phương pháp nào dẫn dắt, tương ứng trong tất cả, phương pháp này là Nandiyāvaṭṭa. ယံ ကုသလမူလေဟိ, နယတိ ကုသလအကုသလမူလေဟိ; ဘူတံ တထံ အဝိတထံ, တိပုက္ခလံ တံ နယံ အာဟု. Phương pháp nào dẫn dắt bằng các gốc thiện, bằng các gốc thiện và bất thiện; (dẫn dắt đến) cái có thật, cái đúng thật, cái không sai lệch, họ gọi phương pháp ấy là Tipukkhala. သော နေတိ ဝိပလ္လာသေဟိ, ကိလေသဣန္ဒြိယေဟိ စ; ဓမ္မေ တံ နယံ ဝိနယမာဟု, သီဟဝိက္ကီဠိတံ နာမ. Phương pháp ấy dẫn dắt các pháp bằng các điên đảo và bằng các phiền não căn; (các bậc trí) gọi phương pháp ấy là phương pháp có tên Sīhavikkīḷita. ဝေယျာကရဏေ ဝုတ္တေ, ကုသလတာဟိ အကုသလတာဟိ စ; တယော အာလောကယတိ, အယံ နယော ဒိသာလောစနော နာမ. Khi phần giải thích được nói đến, (phương pháp) soi rọi ba (hướng) bằng các (pháp) thiện và bằng các (pháp) bất thiện; phương pháp này tên là Disālocana. ဩလောကေတွာ ဒိသာလောစနေန, ဥက္ခိပိယ ယံ သမာနေတိ; သဗ္ဗေ ကုသလာကုသလေ, အယံ နယော အင်္ကုသော နာမ. Sau khi quan sát bằng (phương pháp) Disālocana, phương pháp nào mà, sau khi đã nêu lên, dẫn dắt tất cả (pháp) thiện và bất thiện, phương pháp này tên là Aṅkusa. နယသမုဋ္ဌာနံ. Nguồn Gốc Của Các Phương Pháp. ပေဋကောပဒေသေ မဟာကစ္စာယနဿ ထေရဿ သုတ္တဝိဘင်္ဂဿ (Thuộc) phần phân tích kinh của trưởng lão Mahākaccāyana trong (tác phẩm) Peṭakopadesa. ဒဿနံ သမတ္တံ. Phần Trình Bày Đã Hoàn Tất. ယာနိ [Pg.341] စတုက္ကာနိ အကုသလာနိ ကုသလာနိ စ သီဟဝိက္ကီဠိတေ နယေ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, တိကာနိ ကုသလာနိ စ အကုသလာနိ စ တိပုက္ခလေ နယေ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, ဒုကာနိ ကုသလာနိ စ အကုသလာနိ စ နန္ဒိယာဝဋ္ဋေ နယေ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ. ယေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု ကုသလေသု သော အတ္ထော တိကေသု ဝိဘဇ္ဇမာနဿ ဘဝဘူမိ, အထ စ သဗ္ဗော စ အတ္ထော တီဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ နိဒ္ဒိသတိ. တတ္တကာနိ ဝုစ္စတိ. ယော အတ္ထော စတူဟိ ပဒေဟိ အဋ္ဌဝီသတိဘာဂေဟိ နတ္ထိဘူမိ နိဒ္ဒိသိတုံ, အဝစရန္တောဝ စတူဟိ ပဒေဟိ နိဒ္ဒိသတိ. ဣတိ ယံ ယထာနိဒ္ဒိဋ္ဌဿ အဝိကောသနာ ဣဒံ ပမာဏံ. ယထာ သဗ္ဗေ သမာဓယော တီသု သမာဓီသု ပရိယေသိတဗ္ဗာ, သဝိတက္ကသဝိစာရေ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တေ အဝိတက္ကအဝိစာရေ ဣဒံ ပမာဏံ, နတ္ထိ စတုတ္ထော သမာဓိ. တထာ တိဿော ပညာ စိန္တာမယီ သုတမယီ ဘာဝနာမယီ သဗ္ဗာသု ပညာသု နိဒ္ဒိသတိ, နတ္ထိ စတုတ္ထီ ပညာ န စိန္တာမယီ န သုတမယီ န ဘာဝနာမယီ, ပညာ နာဿ အတ္ထိ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ ယာ အဝိက္ခေပနာ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ပမာဏန္တိ. Những pháp tứ nào là bất thiện và thiện đã được chỉ ra trong phương pháp Sīhavikkīḷita, những pháp tam là thiện và bất thiện đã được chỉ ra trong phương pháp Tipukkhala, những pháp nhị là thiện và bất thiện đã được chỉ ra trong phương pháp Nandiyāvaṭṭa. Trong hai pháp thiện nào, ý nghĩa ấy là cảnh giới hiện hữu (bhavabhūmi) của người đang phân tích trong các pháp tam, và hơn nữa, tất cả ý nghĩa được chỉ ra bằng ba văn tự. Được gọi là chừng ấy. Ý nghĩa nào để chỉ ra cảnh giới phi hữu (natthibhūmi) bằng bốn câu và hai mươi tám phần, (vị ấy) chỉ ra bằng bốn câu trong khi không đi vào. Như vậy, sự không hủy hoại điều đã được chỉ ra đúng như vậy, đây là tiêu chuẩn. Giống như tất cả các định cần được tìm kiếm trong ba loại định: có tầm có tứ, không tầm chỉ có tứ, không tầm không tứ. Đây là tiêu chuẩn, không có định thứ tư. Tương tự, ba loại trí tuệ: tư duy sở thành, văn sở thành, tu sở thành, được chỉ ra trong tất cả các loại trí tuệ. Không có trí tuệ thứ tư. (Nếu) không phải tư duy sở thành, không phải văn sở thành, không phải tu sở thành, thì người ấy không có trí tuệ. Sự không vứt bỏ các pháp này, đây được gọi là tiêu chuẩn. ထေရဿ မဟာကစ္စာယနဿ ဇမ္ဗုဝနဝါသိနော ပေဋကောပဒေသော (Đây là) tác phẩm Peṭakopadesa của trưởng lão Mahākaccāyana, vị cư ngụ tại Jambuvanavāsa (rừng Trâm). သမတ္တော. Đã hoàn tất. ပေဋကောပဒေသပကရဏံ နိဋ္ဌိတံ. Tác phẩm Peṭakopadesa đã kết thúc.