นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

Homenagem ao Abençoado, ao Digno, ao Perfeitamente Iluminado.

ขุทฺทกนิกาเย

No Khuddaka Nikaya

มิลินฺทปญฺหปาฬิ

Milinda Panha

๑.

1.

มิลินฺโท [Pg.1] นาม โส ราชา, สาคลายํ ปุรุตฺตเม;

อุปคญฺฉิ นาคเสนํ, คงฺคา จ ยถา สาครํ.

O rei chamado Milinda, na excelente cidade de Sāgala, aproximou-se de Nāgasena, assim como o rio Ganges corre em direção ao oceano.

อาสชฺช ราชา จิตฺรกถึ, อุกฺกาธารํ ตโมนุทํ;

อปุจฺฉิ นิปุเณ ปญฺเห, ฐานาฏฺฐานคเต ปุถู.

Tendo se aproximado daquele que fala com eloquência, que porta a tocha da sabedoria e dissipa a escuridão da ignorância, o rei fez muitas perguntas sutis sobre o que é possível e o que é impossível.

ปุจฺฉา วิสชฺชนา เจว, คมฺภีรตฺถูปนิสฺสิตา;

หทยงฺคมา กณฺณสุขา, อพฺภุตา โลมหํสนา.

Tanto as perguntas quanto as respostas baseavam-se em significados profundos; eram tocantes ao coração, agradáveis aos ouvidos, extraordinárias e de arrepiar os cabelos.

อภิธมฺมวินโยคาฬฺหา, สุตฺตชาลสมตฺติตา;

นาคเสนกถา จิตฺรา, โอปมฺเมหิ นเยหิ จ.

Mergulhadas no Abhidhamma e no Vinaya, e perfeitamente integradas à rede dos Suttas, as palavras de Nāgasena eram admiráveis em suas analogias e métodos diversos.

ตตฺถ ญาณํ ปณิธาย, หาสยิตฺวาน มานสํ;

สุณาถ นิปุเณ ปญฺเห, กงฺขาฏฺฐานวิทาลเนติ.

Concentrando a mente com sabedoria e alegrando o coração, ouçam as perguntas sutis que destroem as dúvidas.

๒. ตํ ยถานุสูยเต – อตฺถิ โยนกานํ นานาปุฏเภทนํ สาคลํ นาม นครํ นทีปพฺพตโสภิตํ รมณียภูมิปฺปเทสภาคํ อารามุยฺยาโนปวนตฬากโปกฺขรณิสมฺปนฺนํ นทีปพฺพตวนรามเณยฺยกํ สุตวนฺตนิมฺมิตํ นิหตปจฺจตฺถิกํ ปจฺจามิตฺตานุปปีฬิตํ วิวิธวิจิตฺรทฬฺหมฏฺฏาลโกฏฺฐกํ วรปวรโคปุร โตรณํ คมฺภีรปริขาปณฺฑรปาการปริกฺขิตฺตนฺเตปุรํ. สุวิภตฺตวีถิจจฺจรจตุกฺกสิงฺฆาฏกํ [Pg.2] สุปฺปสาริตาเนกวิธวรภณฺฑปริปูริตนฺตราปณํ วิวิธทานคฺคสตสมุปโสภิตํ หิมคิริสิขรสงฺกาสวรภวนสตสหสฺสปฺปฏิมณฺฑิตํ คชหยรถปตฺติสมากุลํ อภิรูปนรนาริคณานุจริตํ อากิณฺณชนมนุสฺสํ ปุถุขตฺติยพฺราหฺมณเวสฺสสุทฺทํ วิวิธสมณพฺราหฺมณสภาชน สงฺฆฏิตํ พหุวิธวิชฺชาวนฺต นรจิร นิเสวิตํ กาสิกโกฏุมฺพริกาทินานาวิธวตฺถาปณสมฺปนฺนํ สุปฺปสาริตรุจิรพหุวิธปุปฺผคนฺธาปณํ คนฺธคนฺธิตํ อาสีสนียพหุรตนปริปูริตํ ทิสามุขสุปฺปสาริตาปณํ สิงฺคารวาณิชคณานุจริตํ กหาปณรชตสุวณฺณกํสปตฺถรปริปูรํ ปชฺโชตมานนิธินิเกตํ ปหูตธนธญฺญวิตฺตูปกรณํ ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคารํ พหฺวนฺนปานํ พหุวิธขชฺชโภชฺชเลยฺยเปยฺยสายนียํ อุตฺตรกุรุสงฺกาสํ สมฺปนฺนสสฺสํ อาฬกมนฺทา วิย เทวปุรํ.

2. Assim foi ouvido: Existe uma cidade dos Yonakas chamada Sāgala, um centro de comércio de diversas mercadorias, embelezada por rios e montanhas, com belas paisagens, repleta de monastérios, jardins, bosques, tanques e lagos de lótus, dotada da beleza natural de rios, montanhas e florestas, projetada por sábios instruídos, livre de inimigos e não oprimida por adversários, com torres de vigia e portões diversos, belos e sólidos, com excelentes e majestosos portais e arcos de entrada, e uma cidadela interna cercada por fossos profundos e muralhas brancas como a neve. Suas ruas, praças, cruzamentos de quatro vias e encruzilhadas são bem planejados; possui mercados repletos de excelentes mercadorias de vários tipos, belamente expostas, e é adornada com centenas de salões de caridade de diversos tipos. É decorada com centenas de milhares de magníficos palácios que se assemelham aos picos do Himalaia, repleta de elefantes, cavalos, carruagens e soldados de infantaria, frequentada por multidões de homens e mulheres formosos, densamente povoada por nobres, brâmanes, comerciantes e trabalhadores. É um ponto de encontro para diversos ascetas e brâmanes, habitada há muito tempo por pessoas instruídas em várias ciências, provida de lojas de tecidos diversos, como os de Kasi e Kotumbara, com lojas de flores e perfumes de muitos tipos, belamente expostas e perfumadas com fragrâncias. É repleta de muitas joias desejáveis, com lojas abertas voltadas para todas as direções, frequentada por grupos de comerciantes elegantes, cheia de moedas, prata, ouro e utensílios de bronze, com mansões brilhantes como tesouros reluzentes, abundância de riquezas, grãos e bens de consumo, com tesourarias e celeiros repletos, fartura de comida e bebida, e muitos tipos de alimentos mastigáveis, consumíveis, lambíveis, bebíveis e saboreáveis. Semelhante a Uttarakuru com suas colheitas abundantes, assemelha-se a Alakamanda, a cidade dos deuses.

เอตฺถ ฐตฺวา เตสํ ปุพฺพกมฺมํ กเถตพฺพํ, กเถนฺเตน จ ฉธา วิภชิตฺวา กเถตพฺพํ. เสยฺยถีทํ – ปุพฺพโยโค มิลินฺทปญฺหํ ลกฺขณปญฺหํ เมณฺฑกปญฺหํ อนุมานปญฺหํ โอปมฺมกถาปญฺหนฺติ.

Neste ponto, deve-se relatar as ações passadas de ambos, dividindo a narrativa em seis partes, a saber: a conexão passada (pubbayogo), as perguntas de Milinda, as perguntas sobre as características, as perguntas sobre os dilemas, as perguntas por inferência e as perguntas com analogias.

ตตฺถ มิลินฺทปญฺโห ลกฺขณปญฺโห, วิมติจฺเฉทนปญฺโหติ ทุวิโธ. เมณฺฑกปญฺโหปิ มหาวคฺโค, โยคิกถาปญฺโหติ ทุวิโธ.

Dessas partes, as perguntas de Milinda dividem-se em duas: as perguntas sobre as características e as perguntas para dissipar as dúvidas. As perguntas sobre os dilemas também se dividem em duas: a grande seção e as perguntas sobre a prática dos iogues.

ปุพฺพโยโคติ เตสํ ปุพฺพกมฺมํ.

A 'conexão passada' refere-se às ações passadas de ambos.

๑. พาหิรกถา

1. Narrativa Externa

ปุพฺพโยคาทิ

A Conexão Passada, etc.

๓. อตีเต [Pg.3] กิร กสฺสปสฺส ภควโต สาสเน วตฺตมาเน คงฺคาย สมีเป เอกสฺมึ อาวาเส มหาภิกฺขุสงฺโฆ ปฏิวสติ, ตตฺถ วตฺตสีลสมฺปนฺนา ภิกฺขู ปาโตว อุฏฺฐาย ยฏฺฐิสมฺมชฺชนิโย อาทาย พุทฺธคุเณ อาวชฺเชนฺตา องฺคณํ สมฺมชฺชิตฺวา กจวรพฺยูหํ กโรนฺติ. อเถโก ภิกฺขุ เอกํ สามเณรํ ‘‘เอหิ สามเณร, อิมํ กจวรํ ฉฑฺเฑหี’’ติ อาห, โส อสุณนฺโต วิย คจฺฉติ, โส ทุติยมฺปิ…เป… ตติยมฺปิ อามนฺติยมาโน อสุณนฺโต วิย คจฺฉเตว. ตโต โส ภิกฺขุ ‘‘ทุพฺพโจ วตายํ สามเณโร’’ติ กุทฺโธ สมฺมชฺชนิทณฺเฑน ปหารํ อทาสิ. ตโต โส โรทนฺโต ภเยน กจวรํ ฉฑฺเฑนฺโต ‘‘อิมินา กจวรฉฑฺฑนปุญฺญกมฺเมน ยาวาหํ นิพฺพานํ ปาปุณามิ, เอตฺถนฺตเร นิพฺพตฺตนิพฺพตฺตฏฺฐาเน มชฺฌนฺหิกสูริโย วิย มเหสกฺโข มหาเตโช ภเวยฺย’’นฺติ ปฐมํ ปตฺถนํ ปฏฺฐเปสิ. กจวรํ ฉฑฺเฑตฺวา นหานตฺถาย คงฺคาติตฺถํ คโต คงฺคาย อูมิเวคํ คคฺครายมานํ ทิสฺวา ‘‘ยาวาหํ นิพฺพานํ ปาปุณามิ, เอตฺถนฺตเร นิพฺพตฺตนิพฺพตฺตฏฺฐาเน อยํ อูมิเวโค วิย ฐานุปฺปตฺติกปฏิภาโน ภเวยฺยํ อกฺขยปฏิภาโน’’ติ ทุติยมฺปิ ปตฺถนํ ปฏฺฐเปสิ.

3. Conta-se que, no passado, durante a dispensação do Abençoado Kassapa, uma grande comunidade de monges residia em um monastério perto do rio Ganges. Lá, os monges, exemplares em seus deveres e virtudes, levantavam-se cedo pela manhã, pegavam vassouras de cabo longo e, contemplando as qualidades do Buda, varriam o pátio e juntavam o lixo. Então, um monge disse a um noviço: 'Venha, noviço, jogue fora este lixo'. O noviço, fingindo não ouvir, seguiu adiante. Sendo chamado pela segunda e pela terceira vez, ele continuou seu caminho fingindo não ouvir. Então, o monge, irritado, pensando 'este noviço é muito teimoso', bateu nele com o cabo da vassoura. O noviço, chorando de medo, enquanto jogava o lixo fora, fez a sua primeira aspiração: 'Pelo mérito de descartar este lixo, até que eu alcance o Nibbāna, que eu seja grandioso e de imenso poder como o sol do meio-dia, onde quer que eu renasça'. Após descartar o lixo, ele foi à margem do Ganges para tomar banho. Ao ver a força estrondosa das ondas do Ganges, fez a sua segunda aspiração: 'Até que eu alcance o Nibbāna, que eu possua uma inteligência pronta e inesgotável para responder a qualquer situação, assim como a força destas ondas, onde quer que eu renasça'.

โสปิ ภิกฺขุ สมฺมชฺชนิสาลาย สมฺมชฺชนึ ฐเปตฺวา นหานตฺถาย คงฺคาติตฺถํ คจฺฉนฺโต สามเณรสฺส ปตฺถนํ สุตฺวา ‘‘เอส มยา ปโยชิโตปิ ตาว เอวํ ปตฺเถติ, มยฺหํ กึ น สมิชฺฌิสฺสตี’’ติ จินฺเตตฺวา ‘‘ยาวาหํ นิพฺพานํ ปาปุณามิ, เอตฺถนฺตเร นิพฺพตฺตนิพฺพตฺตฏฺฐาเน อยํ คงฺคาอูมิเวโค วิย อกฺขยปฏิภาโน ภเวยฺยํ, อิมินา ปุจฺฉิตปุจฺฉิตํ สพฺพํ ปญฺหปฏิภานํ วิชเฏตุํ นิพฺเพเฐตุํ สมตฺโถ ภเวยฺย’’นฺติ ปตฺถนํ ปฏฺฐเปสิ.

O monge também, tendo guardado a vassoura no depósito, dirigiu-se à margem do Ganges para tomar banho. Ao ouvir a aspiração do noviço, pensou: 'Se este noviço, que foi apenas instruído por mim, aspira a tanto, por que a minha aspiração não haveria de se realizar?'. E ele aspirou: 'Até que eu alcance o Nibbāna, que eu possua uma inteligência inesgotável como a força das ondas do Ganges, onde quer que eu renasça, e que eu seja capaz de desatar e resolver todas as perguntas e problemas que este noviço me propuser'.

เต อุโภปิ เทเวสุ จ มนุสฺเสสุ จ สํสรนฺตา เอกํ พุทฺธนฺตรํ เขเปสุํ. อถ อมฺหากํ ภควตาปิ ยถา โมคฺคลิปุตฺตติสฺสตฺเถโร ทิสฺสติ, เอวเมเตปิ ทิสฺสนฺติ มม ปรินิพฺพานโต ปญฺจวสฺสสเต อติกฺกนฺเต เอเต อุปฺปชฺชิสฺสนฺติ, ยํ มยา สุขุมํ กตฺวา เทสิตํ ธมฺมวินยํ, ตํ เอเต ปญฺหปุจฺฉนโอปมฺมยุตฺติวเสน นิชฺชฏํ นิคฺคุมฺพํ กตฺวา วิภชิสฺสนฺตีติ นิทฺทิฏฺฐา.

Ambos, transmigrando entre reinos celestiais e humanos, passaram o intervalo entre a dispensação de um Buda e outro. Então, assim como o Venerável Moggaliputtatissa foi previsto por nosso Abençoado, estes dois também foram previstos: 'Passados quinhentos anos do meu parinibbāna, estes dois surgirão. O sutil Dhamma e Vinaya ensinado por mim, eles o analisarão e o tornarão livre de nós e embaraços, por meio de perguntas, respostas e analogias apropriadas'.

๔. เตสุ [Pg.4] สามเณโร ชมฺพุทีเป สาคลนคเร มิลินฺโท นาม ราชา อโหสิ ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เมธาวี ปฏิพโล อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ มนฺตโยควิธานกิริยานํ, กรณกาเล นิสมฺมการี โหติ, พหูนิ จสฺส สตฺถานิ อุคฺคหิตานิ โหนฺติ. เสยฺยถิทํ, สุติ สมฺมุติ สงฺขฺยา โยคา นีติ วิเสสิกา คณิกา คนฺธพฺพา ติกิจฺฉา ธนุพฺเพทา ปุราณา อิติหาสา โชติสา มายา เกตุ มนฺตนา ยุทฺธา ฉนฺทสา พุทฺธวจเนน เอกูนวีสติ, วิตณฺฑวาที ทุราสโท ทุปฺปสโห ปุถุติตฺถกรานํ อคฺคมกฺขายติ, สกลชมฺพุทีเป มิลินฺเทน รญฺญา สโม โกจิ นาโหสิ ยทิทํ ถาเมน ชเวน สูเรน ปญฺญาย, อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค อนนฺตพลวาหโน.

4. Entre eles, o noviço tornou-se o rei chamado Milinda na cidade de Sāgala, no Jambudīpa. Ele era sábio, experiente, inteligente, capaz de planejar e executar ações relacionadas ao passado, futuro e presente no momento oportuno, agindo sempre com discernimento. Ele havia aprendido muitas ciências, a saber: revelação (suti), tradição (sammuti), aritmética (saṅkhyā), ioga (yogā), ética e política (nīti), filosofia Vaisheshika (visesikā), matemática (gaṇikā), música (gandhabbā), medicina (tikicchā), arquearia (dhanubbedā), cosmologia antiga (purāṇā), história (itihāsā), astronomia e astrologia (jotisā), magia e estratégia (māyā), presságios (ketu), encantamentos (mantanā), arte da guerra (yuddhā), métrica (chandasā) e as palavras do Buda (buddhavacanena) — dezenove ciências ao todo. Ele era um debatedor habilidoso, difícil de ser abordado ou derrotado, considerado o principal entre os líderes de várias seitas. Em todo o Jambudīpa, não havia ninguém igual ao rei Milinda em força, rapidez, coragem e sabedoria. Ele era rico, imensamente próspero, com grandes posses e um exército infinito.

๕. อเถกทิวสํ มิลินฺโท ราชา อนนฺตพลวาหนํ จตุรงฺคินึ พลคฺคเสนาพฺยูหํ ทสฺสนกมฺยตาย นครา นิกฺขมิตฺวา พหินคเร เสนงฺคทสฺสนํ กตฺวา สาเรตฺวา โส ราชา ภสฺสปฺปวาทโก โลกายตวิตณฺฑ ชนสลฺลาปปฺลว จิตฺตโกตูหโล วิสารโท วิชมฺภโก สูริยํ โอโลเกตฺวา อมจฺเจ อามนฺเตสิ ‘‘พหุ ภเณ ตาว ทิวสาวเสโส กึ กริสฺสาม, อิทาเนว นครํ ปวิสิตฺวา อตฺถิ โกจิ ปณฺฑิโต สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา สงฺฆี คณี คณาจริโย อปิ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ ปฏิชานมาโน, โย มยา สทฺธึ สลฺลปิตุํ สกฺโกติ กงฺขํ ปฏิวิเนตุํ, ตํ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสาม, กงฺขํ ปฏิวินยิสฺสามา’’ติ.

5. Então, um dia, o rei Milinda, desejando inspecionar seu exército de quatro divisões com infinitas forças e montarias, saiu da cidade. Tendo realizado e concluído a inspeção militar fora da cidade, o rei, que gostava de debater e cuja mente se deleitava em discussões filosóficas e disputas com debatedores, sentindo-se confiante e majestoso, olhou para o sol e dirigiu-se aos ministros: 'Amigos, ainda resta muito do dia. O que faremos se entrarmos na cidade agora? Existe algum sábio, asceta ou brâmane, líder de ordem, mestre de escola, ou mesmo alguém que se declare um Arahant, um Buda Perfeitamente Iluminado, que seja capaz de debater comigo e dissipar minhas dúvidas? Vamos nos aproximar dele, fazer perguntas e dissipar nossas dúvidas!'.

เอวํ วุตฺเต ปญฺจสตา โยนกา ราชานํ มิลินฺทํ เอตทโวจุํ ‘‘อตฺถิ, มหาราช, ฉ สตฺถาโร ปูรโณ กสฺสโป มกฺขลิโคสาโล นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สญฺชโย เพลฏฺฐปุตฺโต อชิโต เกสกมฺพโล ปกุโธ กจฺจายโน, เต สงฺฆิโน คณิโน คณาจริยกา ญาตา ยสสฺสิโน ติตฺถกรา สาธุสมฺมตา พหุชนสฺส, คจฺฉ ตฺวํ มหาราช, เต ปญฺหํ ปุจฺฉสฺสุ, กงฺขํ ปฏิวินยสฺสู’’ติ.

Quando isso foi dito, os quinhentos conselheiros Yonakas disseram ao rei Milinda: 'Existem, ó grande rei, seis mestres: Pūraṇa Kassapa, Makkhali Gosāla, Nigaṇṭha Nāṭaputta, Sañjaya Belaṭṭhaputta, Ajita Kesakambalo e Pakudha Kaccāyana. Eles são líderes de ordens, mestres de escolas, famosos, célebres, fundadores de seitas e tidos como homens bons pela maioria das pessoas. Vá, ó grande rei, faça-lhes perguntas e dissipe suas dúvidas'.

๖. อถ โข มิลินฺโท ราชา ปญฺจหิ โยนกสเตหิ ปริวุโต ภทฺรวาหนํ รถวรมารุยฺห เยน ปูรโณ กสฺสโป เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา [Pg.5] ปูรเณน กสฺสเปน สทฺธึ สมฺโมทิ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข มิลินฺโท ราชา ปูรณํ กสฺสปํ เอตทโวจ ‘‘โก, ภนฺเต กสฺสป, โลกํ ปาเลตี’’ติ? ‘‘ปถวี, มหาราช, โลกํ ปาเลตี’’ติ. ‘‘ยทิ, ภนฺเต กสฺสป, ปถวี โลกํ ปาเลติ, อถ กสฺมา อวีจินิรยํ คจฺฉนฺตา สตฺตา ปถวึ อติกฺกมิตฺวา คจฺฉนฺตี’’ติ? เอวํ วุตฺเต ปูรโณ กสฺสโป เนว สกฺขิ โอคิลิตุํ, โน สกฺขิ อุคฺคิลิตุํ, อโธมุโข ปตฺตกฺขนฺโธ ตุณฺหีภูโต ปชฺฌายนฺโต นิสีทิ.

6. Então, o rei Milinda, cercado por quinhentos Yonakas, subiu em sua excelente carruagem puxada por nobres cavalos e dirigiu-se para onde estava Pūraṇa Kassapa. Tendo chegado, trocou saudações amigáveis com Pūraṇa Kassapa e, após concluir a conversa cortês e memorável, sentou-se a um lado. Sentado a um lado, o rei Milinda disse a Pūraṇa Kassapa: 'Quem, venerável Kassapa, protege o mundo?'. 'A terra, ó grande rei, protege o mundo'. 'Se, venerável Kassapa, a terra protege o mundo, então por que os seres que vão para o inferno Avīci passam através da terra e caem lá?'. Quando isso foi dito, Pūraṇa Kassapa não pôde nem engolir nem cuspir a pergunta; de cabeça baixa, com os ombros caídos, permaneceu em silêncio, pensativo.

๗. อถ โข มิลินฺโท ราชา มกฺขลึ โคสาลํ เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ, ภนฺเต โคสาล, กุสลากุสลานิ กมฺมานิ, อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก’’ติ? ‘‘นตฺถิ, มหาราช, กุสลากุสลานิ กมฺมานิ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก. เย เต, มหาราช, อิธ โลเก ขตฺติยา, เต ปรโลกํ คนฺตฺวาปิ ปุน ขตฺติยาว ภวิสฺสนฺติ, เย เต พฺราหฺมณา เวสฺสา สุทฺทา จณฺฑาลา ปุกฺกุสา, เต ปรโลกํ คนฺตฺวาปิ ปุน พฺราหฺมณา เวสฺสา สุทฺทา จณฺฑาลา ปุกฺกุสาว ภวิสฺสนฺติ. กึ กุสลากุสเลหิ กมฺเมหี’’ติ? ‘‘ยทิ, ภนฺเต โคสาล, อิธ โลเก ขตฺติยา พฺราหฺมณา เวสฺสา สุทฺทา จณฺฑาลา ปุกฺกุสา, เต ปรโลกํ คนฺตฺวาปิ ปุน ขตฺติยา พฺราหฺมณา เวสฺสา สุทฺทา จณฺฑาลา ปุกฺกุสาว ภวิสฺสนฺติ, นตฺถิ กุสลากุสเลหิ กมฺเมหิ กรณียํ. เตน หิ, ภนฺเต โคสาล, เย เต อิธ โลเก หตฺถจฺฉินฺนา, เต ปรโลกํ คนฺตฺวาปิ ปุน หตฺถจฺฉินฺนาว ภวิสฺสนฺติ. เย ปาทจฺฉินฺนา, เต ปาทจฺฉินฺนาว ภวิสฺสนฺติ. เย หตฺถปาทจฺฉินฺนา, เต หตฺถปาทจฺฉินฺนาว ภวิสฺสนฺติ. เย กณฺณจฺฉินฺนา, เต กณฺณจฺฉินฺนาว ภวิสฺสนฺติ. เย นาสจฺฉินฺนา, เต นาสจฺฉินฺนาว ภวิสฺสนฺติ. เย กณฺณนาสจฺฉินฺนา, เต กณฺณนาสจฺฉินฺนาว ภวิสฺสนฺตี’’ติ. เอวํ วุตฺเต โคสาโล ตุณฺหี อโหสิ.

7. Então, o rei Milinda disse a Makkhali Gosāla: 'Existem, venerável Gosāla, ações benéficas e prejudiciais? Existe fruto ou resultado de ações bem ou mal praticadas?'. 'Não existem, ó grande rei, ações benéficas ou prejudiciais; não há fruto ou resultado de ações bem ou mal praticadas. Aqueles que são nobres neste mundo, mesmo após irem para o outro mundo, serão novamente nobres. Aqueles que são brâmanes, comerciantes, trabalhadores, párias ou limpadores de lixo, mesmo após irem para o outro mundo, serão novamente brâmanes, comerciantes, trabalhadores, párias ou limpadores de lixo. De que servem as ações benéficas ou prejudiciais?'. 'Se, venerável Gosāla, os nobres, brâmanes, comerciantes, trabalhadores, párias e limpadores de lixo deste mundo, após irem para o outro mundo, serão novamente nobres, brâmanes, comerciantes, trabalhadores, párias e limpadores de lixo, e se não há nada a ser feito por meio de ações benéficas ou prejudiciais; então, venerável Gosāla, aqueles que neste mundo têm as mãos decepadas, após irem para o outro mundo, terão novamente as mãos decepadas? Aqueles que têm os pés decepados, terão os pés decepados? Aqueles que têm as mãos e os pés decepados, terão as mãos e os pés decepados? Aqueles que têm as orelhas cortadas, terão as orelhas cortadas? Aqueles que têm o nariz cortado, terão o nariz cortado? Aqueles que têm as orelhas e o nariz cortados, terão as orelhas e o nariz cortados?'. Quando isso foi dito, Gosāla permaneceu em silêncio.

อถ โข มิลินฺทสฺส รญฺโญ เอตทโหสิ ‘‘ตุจฺโฉ วต โภ ชมฺพุทีโป, ปลาโป วต โภ ชมฺพุทีโป, นตฺถิ โกจิ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา, โย มยา สทฺธึ สลฺลปิตุํ สกฺโกติ กงฺขํ ปฏิวิเนตุ’’นฺติ.

Então, o rei Milinda pensou: 'Vazio, de fato, está o Jambudīpa! Sem substância, de fato, está o Jambudīpa! Não há nenhum asceta ou brâmane capaz de debater comigo e dissipar minhas dúvidas'.

อถ [Pg.6] โข มิลินฺโท ราชา อมจฺเจ อามนฺเตสิ ‘‘รมณียา วต โภ โทสินา รตฺติ, กํ นุ ขฺวชฺช สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อุปสงฺกเมยฺยาม ปญฺหํ ปุจฺฉิตุํ, โก มยา สทฺธึ สลฺลปิตุํ สกฺโกติ กงฺขํ ปฏิวิเนตุ’’นฺติ? เอวํ วุตฺเต อมจฺจา ตุณฺหีภูตา รญฺโญ มุขํ โอโลกยมานา อฏฺฐํสุ.

Então, o rei Milinda dirigiu-se aos ministros: 'Agradável, de fato, amigos, é esta noite de luar! A qual asceta ou brâmane deveríamos nos aproximar hoje para fazer perguntas? Quem é capaz de debater comigo e dissipar minhas dúvidas?'. Quando isso foi dito, os ministros permaneceram em silêncio, apenas olhando para o rosto do rei.

เตน โข ปน สมเยน สาคลนครํ ทฺวาทส วสฺสานิ สุญฺญํ อโหสิ สมณพฺราหฺมณคหปติปณฺฑิเตหิ, ยตฺถ สมณพฺราหฺมณคหปติปณฺฑิตา ปฏิวสนฺตีติ สุณาติ, ตตฺถ คนฺตฺวา ราชา เต ปญฺหํ ปุจฺฉติ, เต สพฺเพปิ ปญฺหวิสชฺชเนน ราชานํ อาราเธตุํ อสกฺโกนฺตา เยน วา เตน วา ปกฺกมนฺติ. เย อญฺญํ ทิสํ น ปกฺกมนฺติ, เต สพฺเพ ตุณฺหีภูตา อจฺฉนฺติ. ภิกฺขู ปน เยภุยฺเยน หิมวนฺตเมว คจฺฉนฺติ.

Naquela época, a cidade de Sāgala esteve vazia de sábios ascetas, brâmanes e chefes de família por doze anos. Onde quer que o rei ouvisse que residiam sábios ascetas, brâmanes ou chefes de família, ele ia até lá e lhes fazia perguntas. Todos eles, incapazes de satisfazer o rei com suas respostas, fugiam para qualquer direção. Aqueles que não fugiam para outras regiões permaneciam em silêncio. Os monges, em sua maioria, iam para o Himalaia.

๘. เตน โข ปน สมเยน โกฏิสตา อรหนฺโต หิมวนฺเต ปพฺพเต รกฺขิตตเล ปฏิวสนฺติ. อถ โข อายสฺมา อสฺสคุตฺโต ทิพฺพาย โสตธาตุยา มิลินฺทสฺส รญฺโญ วจนํ สุตฺวา ยุคนฺธรมตฺถเก ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา ภิกฺขู ปุจฺฉิ ‘‘อตฺถาวุโส โกจิ ภิกฺขุ ปฏิพโล มิลินฺเทน รญฺญา สทฺธึ สลฺลปิตุํ กงฺขํ ปฏิวิเนตุ’’นฺติ?

8. Naquela época, centenas de milhões de arahants viviam na encosta Rakkhita, nas montanhas do Himalaia. Então, o Venerável Assagutta, tendo ouvido as palavras do rei Milinda com o elemento do ouvido divino, reuniu a comunidade de bhikkhus no topo do monte Yugandhara e perguntou aos bhikkhus: "Há, veneráveis senhores, algum bhikkhu capaz de debater com o rei Milinda e de dissipar as suas dúvidas?"

เอวํ วุตฺเต โกฏิสตา อรหนฺโต ตุณฺหี อเหสุํ. ทุติยมฺปิ ตติยมฺปิ ปุฏฺฐา ตุณฺหี อเหสุํ. อถ โข อายสฺมา อสฺสคุตฺโต ภิกฺขุสงฺฆํ เอตทโวจ ‘‘อตฺถาวุโส ตาวตึสภวเน เวชยนฺตสฺส ปาจีนโต เกตุมตี นาม วิมานํ, ตตฺถ มหาเสโน นาม เทวปุตฺโต ปฏิวสติ, โส ปฏิพโล เตน มิลินฺเทน รญฺญา สทฺธึ สลฺลปิตุํ กงฺขํ ปฏิวิเนตุ’’นฺติ.

Quando isso foi dito, as centenas de milhões de arahants permaneceram em silêncio. Perguntados uma segunda e uma terceira vez, permaneceram em silêncio. Então, o Venerável Assagutta disse à comunidade de bhikkhus: "Veneráveis senhores, no reino de Tāvatiṃsa, a leste do palácio Vejayanta, há uma mansão celestial chamada Ketumatī. Lá vive um filho dos devas chamado Mahāsena. Ele é capaz de debater com o rei Milinda e de dissipar as suas dúvidas."

อถ โข โกฏิสตา อรหนฺโต ยุคนฺธรปพฺพเต อนฺตรหิตา ตาวตึสภวเน ปาตุรเหสุํ. อทฺทสา โข สกฺโก เทวานมินฺโท เต ภิกฺขู ทูรโตว อาคจฺฉนฺเต, ทิสฺวาน เยนายสฺมา อสฺสคุตฺโต เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อสฺสคุตฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ, เอกมนฺตํ ฐิโต โข สกฺโก เทวานมินฺโท อายสฺมนฺตํ อสฺสคุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘มหา โข, ภนฺเต, ภิกฺขุสงฺโฆ อนุปฺปตฺโต, อหํ สงฺฆสฺส อารามิโก, เกนตฺโถ, กึ มยา กรณีย’’นฺติ?

Então, as centenas de milhões de arahants desapareceram do monte Yugandhara e surgiram no reino de Tāvatiṃsa. Sakka, o senhor dos devas, viu aqueles bhikkhus se aproximando de longe. Ao vê-los, aproximou-se de onde estava o Venerável Assagutta. Tendo se aproximado, prestou homenagem ao Venerável Assagutta e permaneceu de pé a um lado. De pé a um lado, Sakka, o senhor dos devas, disse ao Venerável Assagutta: "Venerável senhor, uma grande comunidade de bhikkhus chegou. Eu sou o servidor da comunidade. De que necessitam? O que devo fazer?"

อถ โข อายสฺมา อสฺสคุตฺโต สกฺกํ เทวานมินฺทํ เอตทโวจ ‘‘อยํ โข, มหาราช, ชมฺพุทีเป สาคลนคเร มิลินฺโท นาม ราชา วิตณฺฑวาที ทุราสโท [Pg.7] ทุปฺปสโห ปุถุติตฺถกรานํ อคฺคมกฺขายติ, โส ภิกฺขุสงฺฆํ อุปสงฺกมิตฺวา ทิฏฺฐิวาเทน ปญฺหํ ปุจฺฉิตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ วิเหเฐตี’’ติ.

Então, o Venerável Assagutta disse a Sakka, o senhor dos devas: "Grande rei, na cidade de Sāgala, no Jambudīpa, há este rei chamado Milinda, um debatedor capcioso, difícil de se aproximar, difícil de ser vencido, considerado o mais proeminente entre os muitos fundadores de seitas. Ele, aproximando-se da comunidade de bhikkhus, fazendo perguntas com base em visões especulativas, assedia a comunidade de bhikkhus."

อถ โข สกฺโก เทวานมินฺโท อายสฺมนฺตํ อสฺสคุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘อยํ โข, ภนฺเต, มิลินฺโท ราชา อิโต จุโต มนุสฺเสสุ อุปฺปนฺโน, เอโส โข, ภนฺเต, เกตุมติวิมาเน มหาเสโน นาม เทวปุตฺโต ปฏิวสติ, โส ปฏิพโล เตน มิลินฺเทน รญฺญา สทฺธึ สลฺลปิตุํ กงฺขํ ปฏิวิเนตุํ, ตํ เทวปุตฺตํ ยาจิสฺสาม มนุสฺสโลกูปปตฺติยา’’ติ.

Então, Sakka, o senhor dos devas, disse ao Venerável Assagutta: "Venerável senhor, este rei Milinda, tendo falecido deste reino celestial, renasceu entre os humanos. Venerável senhor, na mansão Ketumatī vive este filho dos devas chamado Mahāsena. Ele é capaz de debater com o rei Milinda e de dissipar as suas dúvidas. Vamos rogar a esse filho dos devas para que renasça no mundo dos humanos."

อถ โข สกฺโก เทวานมินฺโท ภิกฺขุสงฺฆํ ปุรกฺขตฺวา เกตุมติวิมานํ ปวิสิตฺวา มหาเสนํ เทวปุตฺตํ อาลิงฺคิตฺวา เอตทโวจ ‘‘ยาจติ ตํ, มาริส, ภิกฺขุสงฺโฆ มนุสฺสโลกูปปตฺติยา’’ติ. ‘‘น เม, ภนฺเต, มนุสฺสโลเกนตฺโถ กมฺมพหุเลน, ติพฺโพ มนุสฺสโลโก, อิเธวาหํ, ภนฺเต, เทวโลเก อุปรูปรูปปตฺติโก หุตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสามี’’ติ. ทุติยมฺปิ…เป… ตติยมฺปิ โข สกฺเกน เทวานมินฺเทน ยาจิโต มหาเสโน เทวปุตฺโต เอวมาห ‘‘น เม, ภนฺเต, มนุสฺสโลเกนตฺโถ กมฺมพหุเลน, ติพฺโพ มนุสฺสโลโก, อิเธวาหํ, ภนฺเต, เทวโลเก อุปรูปรูปปตฺติโก หุตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสามี’’ติ.

Então, Sakka, o senhor dos devas, colocando a comunidade de bhikkhus à frente, entrou na mansão Ketumatī, abraçou o filho dos devas Mahāsena e disse: "Meu caro, a comunidade de bhikkhus roga a você para que renasça no mundo dos humanos." "Venerável senhor, não tenho interesse no mundo dos humanos, que é cheio de afazeres; o mundo dos humanos é cheio de paixões intensas. Venerável senhor, eu gostaria de alcançar o parinibbāna aqui mesmo no mundo dos devas, renascendo em reinos cada vez mais elevados." Pela segunda vez... e pela terceira vez, rogado por Sakka, o senhor dos devas, o filho dos devas Mahāsena disse o mesmo: "Venerável senhor, não tenho interesse no mundo dos humanos, que é cheio de afazeres; o mundo dos humanos é cheio de paixões intensas. Venerável senhor, eu gostaria de alcançar o parinibbāna aqui mesmo no mundo dos devas, renascendo em reinos cada vez mais elevados."

อถ โข อายสฺมา อสฺสคุตฺโต มหาเสนํ เทวปุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘อิธ มยํ, มาริส, สเทวกํ โลกํ อนุวิโลกยมานา อญฺญตฺร ตยา มิลินฺทสฺส รญฺโญ วาทํ ภินฺทิตฺวา สาสนํ ปคฺคเหตุํ สมตฺถํ อญฺญํ กญฺจิ น ปสฺสาม, ยาจติ ตํ, มาริส, ภิกฺขุสงฺโฆ, สาธุ สปฺปุริส มนุสฺสโลเก นิพฺพตฺติตฺวา ทสพลสฺส สาสนํ ปคฺคณฺหาหี’’ติ. เอวํ วุตฺเต มหาเสโน เทวปุตฺโต ‘‘อหํ กิร มิลินฺทสฺส รญฺโญ วาทํ ภินฺทิตฺวา พุทฺธสาสนํ ปคฺคเหตุํ สมตฺโถ ภวิสฺสามี’’ติ หฏฺฐปหฏฺโฐ อุทคฺคุทคฺโค หุตฺวา ‘‘สาธุ, ภนฺเต, มนุสฺสโลเก อุปฺปชฺชิสฺสามี’’ติ ปฏิญฺญํ อทาสิ.

Então, o Venerável Assagutta disse ao filho dos devas Mahāsena: "Meu caro, ao examinarmos este mundo com seus devas, não vemos ninguém além de você capaz de refutar a doutrina do rei Milinda e de sustentar a Dispensação. Meu caro, a comunidade de bhikkhus roga a você. Por favor, homem virtuoso, renasça no mundo dos humanos e sustente a Dispensação Daquele que Possui as Dez Forças." Quando isso foi dito, o filho dos devas Mahāsena, pensando: "Diz-se que serei capaz de refutar a doutrina do rei Milinda e de sustentar a Dispensação do Buda!", ficou extremamente alegre e exultante, e deu o seu consentimento, dizendo: "Muito bem, veneráveis senhores, renascerei no mundo dos humanos."

๙. อถ โข เต ภิกฺขู เทวโลเก ตํ กรณียํ ตีเรตฺวา เทเวสุ ตาวตึเสสุ อนฺตรหิตา หิมวนฺเต ปพฺพเต รกฺขิตตเล ปาตุรเหสุํ.

9. Então, aqueles bhikkhus, tendo realizado aquela tarefa no mundo dos devas, desapareceram do reino de Tāvatiṃsa e reapareceram na encosta Rakkhita, nas montanhas do Himalaia.

อถ โข อายสฺมา อสฺสคุตฺโต ภิกฺขุสงฺฆํ เอตทโวจ ‘‘อตฺถาวุโส, อิมสฺมึ ภิกฺขุสงฺเฆ โกจิ ภิกฺขุ สนฺนิปาตํ อนาคโต’’ติ. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ อายสฺมนฺตํ อสฺสคุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ, ภนฺเต[Pg.8], อายสฺมา โรหโณ อิโต สตฺตเม ทิวเส หิมวนฺตํ ปพฺพตํ ปวิสิตฺวา นิโรธํ สมาปนฺโน, ตสฺส สนฺติเก ทูตํ ปาเหถา’’ติ. อายสฺมาปิ โรหโณ ตงฺขณญฺเญว นิโรธา วุฏฺฐาย ‘‘สงฺโฆ มํ ปฏิมาเนตี’’ติ หิมวนฺเต ปพฺพเต อนฺตรหิโต รกฺขิตตเล โกฏิสตานํ อรหนฺตานํ ปุรโต ปาตุรโหสิ.

Então, o Venerável Assagutta disse à comunidade de bhikkhus: "Veneráveis senhores, há algum bhikkhu nesta comunidade que não tenha comparecido à assembleia?" Quando isso foi dito, um certo bhikkhu disse ao Venerável Assagutta: "Há, venerável senhor, o Venerável Rohaṇa, que entrou nas montanhas do Himalaia há sete dias e está absorto na realização da cessação. Enviem um mensageiro a ele." E o Venerável Rohaṇa, naquele exato momento, emergindo da cessação e pensando: "A comunidade está me esperando", desapareceu das montanhas do Himalaia e apareceu na encosta Rakkhita, diante das centenas de milhões de arahants.

อถ โข อายสฺมา อสฺสคุตฺโต อายสฺมนฺตํ โรหณํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข, อาวุโส, โรหณ พุทฺธสาสเน ภิชฺชนฺเต น ปสฺสสิ สงฺฆสฺส กรณียานี’’ติ. ‘‘อมนสิกาโร เม, ภนฺเต, อโหสี’’ติ.

Então, o Venerável Assagutta disse ao Venerável Rohaṇa: "Como é possível, meu caro Rohaṇa, que, enquanto a Dispensação do Buda está sendo destruída, você não veja os deveres a serem cumpridos para com a comunidade?" "Venerável senhor, foi uma falta de atenção de minha parte."

‘‘เตน, หาวุโส โรหณ, ทณฺฑกมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘กึ, ภนฺเต, กโรมี’’ติ? ‘‘อตฺถาวุโส โรหณ, หิมวนฺตปพฺพตปสฺเส คชงฺคลํ นาม พฺราหฺมณคาโม, ตตฺถ โสณุตฺตโร นาม พฺราหฺมโณ ปฏิวสติ, ตสฺส ปุตฺโต อุปฺปชฺชิสฺสติ นาคเสโนติ นาม ทารโก, เตน หิ ตฺวํ, อาวุโส โรหณ, ทสมาสาธิกานิ สตฺต วสฺสานิ ตํ กุลํ ปิณฺฑาย ปวิสิตฺวา นาคเสนํ ทารกํ นีหริตฺวา ปพฺพาเชหิ, ปพฺพชิเตว ตสฺมึ ทณฺฑกมฺมโต มุจฺจิสฺสสี’’ติ. อายสฺมาปิ โข โรหโณ ‘‘สาธู’’ติ สมฺปฏิจฺฉิ.

"Nesse caso, meu caro Rohaṇa, cumpra uma penalidade." "O que devo fazer, venerável senhor?" "Meu caro Rohaṇa, na encosta das montanhas do Himalaia, há uma aldeia de brâmanes chamada Gajaṅgala. Lá vive um brâmane chamado Soṇuttara. Um filho nascerá para ele, um menino chamado Nāgasena. Portanto, meu caro Rohaṇa, por sete anos e dez meses, entre naquela casa para receber esmolas de comida, retire o menino Nāgasena da vida doméstica e ordene-o. Somente quando ele for ordenado, você estará livre da penalidade." O Venerável Rohaṇa aceitou, dizendo: "Muito bem."

๑๐. มหาเสโนปิ โข เทวปุตฺโต เทวโลกา จวิตฺวา โสณุตฺตรพฺราหฺมณสฺส ภริยาย กุจฺฉิสฺมึ ปฏิสนฺธึ อคฺคเหสิ, สห ปฏิสนฺธิคฺคหณา ตโย อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา ปาตุรเหสุํ, อาวุธภณฺฑานิ ปชฺชลึสุ, อคฺคสสฺสํ อภินิปฺผนฺนํ, มหาเมโฆ อภิปฺปวสฺสิ. อายสฺมาปิ โข โรหโณ ตสฺส ปฏิสนฺธิคฺคหณโต ปฏฺฐาย ทสมาสาธิกานิ สตฺต วสฺสานิ ตํ กุลํ ปิณฺฑาย ปวิสนฺโต เอกทิวสมฺปิ กฏจฺฉุมตฺตํ ภตฺตํ วา อุฬุงฺกมตฺตํ ยาคุํ วา อภิวาทนํ วา อญฺชลิกมฺมํ วา สามีจิกมฺมํ วา นาลตฺถ, อถ โข อกฺโกสญฺเญว ปริภาสญฺเญว ปฏิลภติ ‘‘อติจฺฉถ ภนฺเต’’ติ วจนมตฺตมฺปิ วตฺตา นาม นาโหสิ, ทสมาสาธิกานํ ปน สตฺตนฺนํ วสฺสานํ อจฺจเยน เอกทิวสํ ‘‘อติจฺฉถ ภนฺเต’’ติ วจนมตฺตํ อลตฺถ. ตํ ทิวสเมว พฺราหฺมโณปิ พหิ กมฺมนฺตา อาคจฺฉนฺโต ปฏิปเถ เถรํ ทิสฺวา ‘‘กึ, โภ ปพฺพชิต, อมฺหากํ เคหํ อคมิตฺถา’’ติ อาห. ‘‘อาม, พฺราหฺมณ, อคมมฺหา’’ติ. ‘‘อปิ กิญฺจิ ลภิตฺถา’’ติ. ‘‘อาม, พฺราหฺมณ, ลภิมฺหา’’ติ. โส อนตฺตมโน เคหํ คนฺตฺวา ปุจฺฉิ ‘‘ตสฺส [Pg.9] ปพฺพชิตสฺส กิญฺจิ อทตฺถา’’ติ. ‘‘น กิญฺจิ อทมฺหา’’ติ. พฺราหฺมโณ ทุติยทิวเส ฆรทฺวาเร เยว นิสีทิ ‘‘อชฺช ปพฺพชิตํ มุสาวาเทน นิคฺคเหสฺสามี’’ติ. เถโร ทุติยทิวเส พฺราหฺมณสฺส ฆรทฺวารํ สมฺปตฺโต.

10. E o filho dos devas Mahāsena, tendo falecido do mundo dos devas, tomou concepção no ventre da esposa do brâmane Soṇuttara. Simultaneamente com a sua concepção, três fenômenos maravilhosos e extraordinários surgiram: as armas resplandeceram, uma excelente colheita de grãos se produziu e uma grande chuva caiu torrencialmente. E o Venerável Rohaṇa, a partir do momento da concepção dele, por sete anos e dez meses, ao entrar naquela casa para receber esmolas, não recebeu sequer uma colherada de arroz, ou uma concha de papa de arroz, ou uma reverência, ou uma saudação com as mãos unidas, ou qualquer ato de respeito em nenhum único dia; em vez disso, recebia apenas insultos e ameaças. Não havia ninguém que dissesse sequer as palavras: "Por favor, siga adiante, venerável senhor." No entanto, após o transcurso de sete anos e dez meses, em um determinado dia ele recebeu apenas as palavras: "Por favor, siga adiante, venerável senhor." Naquele mesmo dia, o brâmane, retornando de seu trabalho externo, viu o Ancião no caminho e disse: "Ó renunciante, você foi à nossa casa?" "Sim, brâmane, nós fomos." "Você recebeu alguma coisa?" "Sim, brâmane, nós recebemos." Ele, descontente, foi para casa e perguntou: "Vocês deram alguma coisa àquele renunciante?" "Não demos nada", responderam. No segundo dia, o brâmane sentou-se bem na porta de casa, pensando: "Hoje vou desmascarar o renunciante por sua mentira." No segundo dia, o Ancião chegou à porta da casa do brâmane.

พฺราหฺมโณ เถรํ ทิสฺวาว เอวมาห ‘‘ตุมฺเห หิยฺโย อมฺหากํ เคเห กิญฺจิ อลภิตฺวาว ‘‘ลภิมฺหา’’ติ อโวจุตฺถ, วฏฺฏติ นุ โข ตุมฺหากํ มุสาวาโท’’ติ. เถโร อาห ‘‘มยํ, พฺราหฺมณ, ตุมฺหากํ เคเห ( ) ทสมาสาธิกานิ สตฺต วสฺสานิ ‘อติจฺฉถา’ติ วจนมตฺตมฺปิ อลภิตฺวา หิยฺโย ‘อติจฺฉถา’ติ วจนมตฺตํ ลภิมฺหา, อเถตํ วาจาปฏิสนฺธารํ อุปาทาย เอวมโวจุมฺหา’’ติ.

Assim que o brâmane viu o Ancião, disse: "Ontem, sem ter recebido nada em nossa casa, vocês disseram: \"Nós recebemos\". É apropriado para vocês mentir?" O Ancião disse: "Brâmane, por sete anos e dez meses, sem receber sequer as palavras \"Por favor, siga adiante\" em sua casa, ontem nós recebemos as palavras \"Por favor, siga adiante\". Portanto, referindo-nos a essa cortesia verbal, nós dissemos aquilo."

พฺราหฺมโณ จินฺเตสิ ‘‘อิเม วาจาปฏิสนฺธารมตฺตมฺปิ ลภิตฺวา ชนมชฺเฌ ‘ลภิมฺหา’ติ ปสํสนฺติ, อญฺญํ กิญฺจิ ขาทนียํ วา โภชนียํ วา ลภิตฺวา กสฺมา นปฺปสํสนฺตี’’ติ ปสีทิตฺวา อตฺตโน อตฺถาย ปฏิยาทิตภตฺตโต กฏจฺฉุภิกฺขํ, ตทุปิยญฺจ พฺยญฺชนํ ทาเปตฺวา ‘‘อิมํ ภิกฺขํ สพฺพกาลํ ตุมฺเห ลภิสฺสถา’’ติ อาห.

O brâmane pensou: "Estes homens, tendo recebido apenas uma cortesia verbal, elogiam publicamente dizendo \"Nós recebemos\". Se eles recebessem algum outro alimento sólido ou macio, por que não elogiariam?" Tendo se inspirado com fé, ele mandou dar uma colherada de arroz da comida preparada para si mesmo, junto com o acompanhamento correspondente, e disse: "Os senhores receberão esta esmola de comida para sempre."

โส ปุนทิวสโต ปภุติ อุปสงฺกมนฺตสฺส เถรสฺส อุปสมํ ทิสฺวา ภิยฺโยโส มตฺตาย ปสีทิตฺวา เถรํ นิจฺจกาลํ อตฺตโน ฆเร ภตฺตวิสฺสคฺคกรณตฺถาย ยาจิ. เถโร ตุณฺหีภาเวน อธิวาเสตฺวา ทิวเส ทิวเส ภตฺตกิจฺจํ กตฺวา คจฺฉนฺโต โถกํ โถกํ พุทฺธวจนํ กเถตฺวา คจฺฉติ. สาปิ โข พฺราหฺมณี ทสมาสจฺจเยน ปุตฺตํ วิชายิ, ‘‘นาคเสโน’’ติสฺส นามมกํสุ, โส อนุกฺกเมน วฑฺฒนฺโต สตฺตวสฺสิโก ชาโต.

A partir do dia seguinte, vendo o comportamento sereno do Ancião que se aproximava, ele ficou ainda mais inspirado com fé e convidou o Ancião a sempre fazer as suas refeições em sua casa. O Ancião aceitou permanecendo em silêncio e, dia após dia, tendo terminado a sua refeição, ao partir, falava um pouco da palavra do Buda e depois ia embora. A esposa do brâmane, após o transcurso de dez meses, deu à luz um filho, e eles o chamaram de "Nāgasena". Ele cresceu gradualmente e completou sete anos de idade.

๑๑. อถ โข นาคเสนสฺส ทารกสฺส ปิตา นาคเสนํ ทารกํ เอตทโวจ ‘‘อิมสฺมึ โข, ตาต นาคเสน, พฺราหฺมณกุเล สิกฺขานิ สิกฺเขยฺยาสี’’ติ. ‘‘กตมานิ, ตาต, อิมสฺมึ พฺราหฺมณกุเล สิกฺขานิ นามา’’ติ? ‘‘ตโย โข, ตาต นาคเสน, เวทา สิกฺขานิ นาม, อวเสสานิ สิปฺปานิ สิปฺปํ นามา’’ติ. ‘‘เตน หิ, ตาต, สิกฺขิสฺสามี’’ติ.

11. Então, o pai do menino Nāgasena disse ao menino Nāgasena: "Meu querido Nāgasena, nesta família de brâmanes, você deve aprender os estudos." "Quais são, meu pai, os estudos nesta família de brâmanes?" "Os três Vedas, meu querido Nāgasena, são chamados de estudos; as demais artes são chamadas de ofícios." "Nesse caso, meu pai, eu os aprenderei."

อถ โข โสณุตฺตโร พฺราหฺมโณ อาจริยพฺราหฺมณสฺส อาจริยภาคํ สหสฺสํ ทตฺวา อนฺโตปาสาเท เอกสฺมึ คพฺเภ เอกโต มญฺจกํ ปญฺญเปตฺวา อาจริยพฺราหฺมณํ เอตทโวจ ‘‘สชฺฌาเปหิ โข, ตฺวํ พฺราหฺมณ, อิมํ [Pg.10] ทารกํ มนฺตานีติ. เตน หิ ‘ตาต ทารก’ อุคฺคณฺหาหิ มนฺตานี’’ติ. อาจริยพฺราหฺมโณ สชฺฌายติ นาคเสนสฺส ทารกสฺส เอเกเนว อุทฺเทเสน ตโย เวทา หทยงฺคตา วาจุคฺคตา สูปธาริตา สุววตฺถาปิตา สุมนสิกตา อเหสุํ, สกิเมว จกฺขุํ อุทปาทิ ตีสุ เวเทสุ สนิฆณฺฑุเกฏุเภสุ สากฺขรปฺปเภเทสุ อิติหาสปญฺจเมสุ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย อโหสิ.

Então, o brâmane Soṇuttara, tendo dado mil moedas como honorários ao brâmane instrutor e tendo preparado um leito em um aposento dentro do palácio, disse ao brâmane instrutor: "Brâmane, faça este menino recitar os mantras." "Nesse caso, meu querido menino, aprenda os mantras." O brâmane instrutor os recitou e, com apenas uma única instrução, os três Vedas foram gravados no coração, memorizados, bem retidos, bem compreendidos e bem refletidos pelo menino Nāgasena. De imediato, o olho do conhecimento surgiu nele em relação aos três Vedas, junto com o Nighaṇḍu, o Keṭubha, a fonologia e a gramática, e as lendas históricas como o quinto; ele se tornou um perito em palavras, um gramático e plenamente proficiente na filosofia Lokāyata e nos sinais de um Grande Homem.

อถ โข นาคเสโน ทารโก ปิตรํ เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ นุ โข, ตาต, อิมสฺมึ พฺราหฺมณกุเล อิโต อุตฺตริมฺปิ สิกฺขิตพฺพานิ, อุทาหุ เอตฺตกาเนวา’’ติ. ‘‘นตฺถิ, ตาต นาคเสน, อิมสฺมึ พฺราหฺมณกุเล อิโต อุตฺตรึ สิกฺขิตพฺพานิ, เอตฺตกาเนว สิกฺขิตพฺพานี’’ติ.

Então, o menino Nāgasena disse ao seu pai: "Meu pai, há mais alguma coisa a ser aprendida nesta família de brâmanes além disso, ou é apenas isso?" "Não há, meu querido Nāgasena, nada mais a ser aprendido nesta família de brâmanes além disso; é apenas isso que deve ser aprendido."

อถ โข นาคเสโน ทารโก อาจริยสฺส อนุโยคํ ทตฺวา ปาสาทา โอรุยฺห ปุพฺพวาสนาย โจทิตหทโย รโหคโต ปฏิสลฺลีโน อตฺตโน สิปฺปสฺส อาทิมชฺฌปริโยสานํ โอโลเกนฺโต อาทิมฺหิ วา มชฺเฌ วา ปริโยสาเน วา อปฺปมตฺตกมฺปิ สารํ อทิสฺวา ‘‘ตุจฺฉา วต โภ อิเม เวทา, ปลาปา วต โภ อิเม เวทา อสารา นิสฺสารา’’ติ วิปฺปฏิสารี อนตฺตมโน อโหสิ.

Então, o menino Nāgasena, tendo dispensado o seu instrutor, desceu do palácio. Impulsionado em seu coração por tendências passadas, retirou-se para a solidão e sentou-se em meditação. Ao examinar o início, o meio e o fim do seu aprendizado, e não vendo sequer uma partícula de essência no início, no meio ou no fim, ele ficou arrependido e descontente, pensando: "Vazios, por certo, são estes Vedas! Tagarelice, por certo, são estes Vedas! Sem essência, desprovidos de valor!"

๑๒. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา โรหโณ วตฺตนิเย เสนาสเน นิสินฺโน นาคเสนสฺส ทารกสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย วตฺตนิเย เสนาสเน อนฺตรหิโต คชงฺคลพฺราหฺมณคามสฺส ปุรโต ปาตุรโหสิ. อทฺทสา โข นาคเสโน ทารโก อตฺตโน ทฺวารโกฏฺฐเก ฐิโต อายสฺมนฺตํ โรหณํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ, ทิสฺวาน อตฺตมโน อุทคฺโค ปมุทิโต ปีติโสมนสฺสชาโต ‘‘อปฺเปว นามายํ ปพฺพชิโต กญฺจิ สารํ ชาเนยฺยา’’ติ เยนายสฺมา โรหโณ เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ โรหณํ เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข, ตฺวํ มาริส, เอทิโส ภณฺฑุกาสาววสโน’’ติ. ‘‘ปพฺพชิโต นามาหํ ทารกา’’ติ. ‘‘เกน, ตฺวํ มาริส, ปพฺพชิโต นามาสี’’ติ? ‘‘ปาปกานิ มลานิ ปพฺพาเชติ, ตสฺมาหํ, ทารก, ปพฺพชิโต นามา’’ติ. ‘‘กึการณา, มาริส, เกสา เต น ยถา อญฺเญส’’นฺติ[Pg.11]? ‘‘โสฬสิเม, ทารก, ปลิโพเธ ทิสฺวา เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา ปพฺพชิโต. ‘‘กตเม โสฬส’’? ‘‘อลงฺการปลิโพโธ มณฺฑนปลิโพโธ เตลมกฺขนปลิโพโธ โธวนปลิโพโธ มาลาปลิโพโธ คนฺธปลิโพโธ วาสนปลิโพโธ หรีฏกปลิโพโธ อามลกปลิโพโธ รงฺคปลิโพโธ พนฺธนปลิโพโธ โกจฺฉปลิโพโธ กปฺปกปลิโพโธ วิชฏนปลิโพโธ อูกาปลิโพโธ, เกเสสุ วิลูเนสุ โสจนฺติ กิลมนฺติ ปริเทวนฺติ อุรตฺตาฬึ กนฺทนฺติ สมฺโมหํ อาปชฺชนฺติ, อิเมสุ โข, ทารก, โสฬสสุ ปลิโพเธสุ ปลิคุณฺฐิตา มนุสฺสา สพฺพานิ อติสุขุมานิ สิปฺปานิ นาเสนฺตี’’ติ. ‘‘กึการณา, มาริส, วตฺถานิปิ เต น ยถา อญฺเญส’’นฺติ? ‘‘กามนิสฺสิตานิ โข, ทารก, วตฺถานิ, กามนิสฺสิตานิ คิหิพฺยญฺชนภณฺฑานิ, ยานิ กานิจิ โข ภยานิ วตฺถโต อุปฺปชฺชนฺติ, ตานิ กาสาววสนสฺส น โหนฺติ, ตสฺมา วตฺถานิปิ เม น ยถา อญฺเญส’’นฺติ. ‘‘ชานาสิ โข, ตฺวํ มาริส, สิปฺปานิ นามา’’ติ? ‘‘อาม, ทารก, ชานามหํ สิปฺปานิ, ยํ โลเก อุตฺตมํ มนฺตํ, ตมฺปิ ชานามี’’ติ. ‘‘มยฺหมฺปิ ตํ, มาริส, ทาตุํ สกฺกา’’ติ? ‘‘อาม, ทารก, สกฺกา’’ติ. ‘‘เตน หิ เม เทหี’’ติ. ‘‘อกาโล โข, ทารก, อนฺตรฆรํ ปิณฺฑาย ปวิฏฺฐมฺหา’’ติ.

12. Naquela ocasião, o venerável Rohana, sentado no mosteiro de Vattaniya, conhecendo com sua própria mente o pensamento na mente do jovem Nagasena, ajustou suas vestes, tomou sua tigela e mantos, desapareceu do mosteiro de Vattaniya e apareceu diante da aldeia brâmane de Gajaṅgala. O jovem Nagasena, de pé no portal de sua casa, viu de longe o venerável Rohana se aproximando. Ao vê-lo, ficou satisfeito, alegre, exultante, cheio de júbilo e felicidade, e pensando: 'Talvez este renunciante conheça alguma essência', aproximou-se do venerável Rohana. Tendo se aproximado, disse ao venerável Rohana: 'Quem é você, senhor, com a cabeça raspada e vestindo mantos tingidos de açafrão?' 'Eu sou um renunciante, jovem.' 'Por que razão, senhor, você é chamado de renunciante?' 'Porque ele afasta as impurezas malignas; por isso, jovem, sou chamado de renunciante.' 'Por que razão, senhor, o seu cabelo não é como o dos outros?' 'Jovem, tendo visto estes dezesseis impedimentos no cabelo, raspei o cabelo e a barba e me tornei um renunciante.' 'Quais são os dezesseis?' 'O impedimento do adorno, o impedimento do embelezamento, o impedimento de passar óleo, o impedimento de lavar, o impedimento de usar guirlandas, o impedimento de usar perfumes, o impedimento de perfumar com incenso, o impedimento de buscar mirabolano-belerico, o impedimento de buscar mirabolano-emblico, o impedimento de tingir, o impedimento de prender o cabelo, o impedimento de pentear, o impedimento do barbeiro, o impedimento de desembaraçar, o impedimento dos piolhos; e quando os cabelos caem ou se quebram, as pessoas se lamentam, cansam-se, choram, batem no peito e caem em extrema confusão. Jovem, envolvidas por estes dezesseis impedimentos, as pessoas arruínam todas as artes mais sutis.' 'Por que razão, senhor, as suas vestes também não são como as dos outros?' 'Jovem, as roupas dos leigos dependem dos prazeres sensuais, os trajes e pertences dos leigos dependem dos prazeres sensuais. Quaisquer perigos que surjam por causa das roupas não acontecem àquele que veste mantos tingidos de açafrão; por isso, minhas vestes também não são como as dos outros.' 'Você conhece, senhor, o que chamam de artes?' 'Sim, jovem, eu conheço as artes. E também conheço o mantra que é supremo no mundo.' 'Seria possível, senhor, dar isso a mim também?' 'Sim, jovem, é possível.' 'Sendo assim, dê-me.' 'Não é o momento apropriado, jovem. Entramos na aldeia para esmolas de comida.'

อถ โข นาคเสโน ทารโก อายสฺมโต โรหณสฺส หตฺถโต ปตฺตํ คเหตฺวา ฆรํ ปเวเสตฺวา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปตฺวา สมฺปวาเรตฺวา อายสฺมนฺตํ โรหณํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ เอตทโวจ ‘‘เทหิ เม ทานิ, มาริส, มนฺต’’นฺติ. ‘‘ยทา โข ตฺวํ, ทารก, นิปฺปลิโพโธ หุตฺวา มาตาปิตโร อนุชานาเปตฺวา มยา คหิตํ ปพฺพชิตเวสํ คณฺหิสฺสสิ, ตทา ทสฺสามี’’ติ อาห.

Então, o jovem Nagasena pegou a tigela da mão do venerável Rohana, convidou-o a entrar em casa e, com suas próprias mãos, serviu-o e satisfez-o com excelentes alimentos sólidos e macios. Quando o venerável Rohana terminou de comer e retirou a mão da tigela, Nagasena lhe disse: 'Dê-me agora, senhor, o mantra.' Ele disse: 'Jovem, quando você estiver livre de impedimentos, tiver obtido a permissão de seus pais e adotar a aparência de renunciante que eu adotei, então eu lhe darei.'

อถ โข นาคเสโน ทารโก มาตาปิตโร อุปสงฺกมิตฺวา อาห ‘‘อมฺมตาตา, อยํ ปพฺพชิโต ‘ยํ โลเก อุตฺตมํ มนฺตํ, ตํ ชานามี’ติ วทติ, น จ อตฺตโน สนฺติเก อปพฺพชิตสฺส เทติ, อหํ เอตสฺส สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา ตํ อุตฺตมํ มนฺตํ อุคฺคณฺหิสฺสามี’’ติ. อถสฺส มาตาปิตโร ‘‘ปพฺพชิตฺวาปิ โน ปุตฺโต มนฺตํ คณฺหตุ, คเหตฺวา ปุน อาคจฺฉิสฺสตี’’ติ มญฺญมานา ‘‘คณฺห ปุตฺตา’’ติ อนุชานึสุ.

Então, o jovem Nagasena aproximou-se de seus pais e disse: 'Mãe e pai, este renunciante diz: "Eu conheço o mantra que é supremo no mundo", mas ele não o ensina a quem não seja um renunciante em sua presença. Eu me tornarei um renunciante sob a tutela dele e aprenderei esse mantra supremo.' Então, seus pais, pensando: 'Mesmo que se torne um renunciante, que nosso filho aprenda o mantra; depois de aprendê-lo, ele voltará novamente', deram sua permissão, dizendo: 'Aprenda-o, meu filho.'

๑๓. อถ [Pg.12] โข อายสฺมา โรหโณ นาคเสนํ ทารกํ อาทาย เยน วตฺตนิยํ เสนาสนํ, เยน วิชมฺภวตฺถุ เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา วิชมฺภวตฺถุสฺมึ เสนาสเน เอกรตฺตํ วสิตฺวา เยน รกฺขิตตลํ เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา โกฏิสตานํ อรหนฺตานํ มชฺเฌ นาคเสนํ ทารกํ ปพฺพาเชสิ. ปพฺพชิโต จ ปนายสฺมา นาคเสโน อายสฺมนฺตํ โรหณํ เอตทโวจ ‘‘คหิโต เม, ภนฺเต, ตว เวโส, เทถ เม ทานิ มนฺต’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา โรหโณ ‘‘กิมฺหิ นุ โขหํ นาคเสนํ วิเนยฺยํ ปฐมํ วินเย วา สุตฺตนฺเต วา อภิธมฺเม วา’’ติ จินฺเตตฺวา ‘‘ปณฺฑิโต โข อยํ นาคเสโน, สกฺโกติ สุเขเนว อภิธมฺมํ ปริยาปุณิตุ’’นฺติ ปฐมํ อภิธมฺเม วิเนสิ.

13. Então, o venerável Rohana levou o jovem Nagasena e partiu em direção ao mosteiro de Vattaniya, para Vijambhavatthu. Tendo chegado e permanecido por uma noite no mosteiro de Vijambhavatthu, dirigiu-se a Rakkhitatala. Tendo chegado lá, no meio de cem dezenas de milhões de arahants, ele ordenou o jovem Nagasena. E, tendo se tornado um renunciante, o venerável Nagasena disse ao venerável Rohana: 'Senhor, adotei a sua aparência. Dê-me agora o mantra.' Então, o venerável Rohana pensou: 'Em que devo instruir Nagasena primeiro? No Vinaya, nos Suttas ou no Abhidhamma?' E pensando: 'Este Nagasena é sábio; ele pode facilmente dominar o Abhidhamma', instruiu-o primeiro no Abhidhamma.

อายสฺมา จ นาคเสโน ‘‘กุสลา ธมฺมา, อกุสลา ธมฺมา, อพฺยากตา ธมฺมา’’ติ ติกทุกปฏิมณฺฑิตํ ธมฺมสงฺคณีปกรณํ, ขนฺธวิภงฺคาทิ อฏฺฐารส วิภงฺคปฏิมณฺฑิตํ วิภงฺคปฺปกรณํ, ‘‘สงฺคโห อสงฺคโห’’ติ อาทินา จุทฺทสวิเธน วิภตฺตํ ธาตุกถาปกรณํ, ‘‘ขนฺธปญฺญตฺติ อายตนปญฺญตฺตี’’ติ อาทินา ฉพฺพิเธน วิภตฺตํ ปุคฺคลปญฺญตฺติปฺปกรณํ, สกวาเท ปญฺจสุตฺตสตานิ ปรวาเท ปญฺจสุตฺตสตานีติ สุตฺตสหสฺสํ สโมธาเนตฺวา วิภตฺตํ กถาวตฺถุปฺปกรณํ, ‘‘มูลยมกํ ขนฺธยมก’’นฺติ อาทินา ทสวิเธน วิภตฺตํ ยมกปฺปกรณํ, ‘‘เหตุปจฺจโย อารมฺมณปจฺจโย’’ติ อาทินา จตุวีสติวิเธน วิภตฺตํ ปฏฺฐานปฺปกรณนฺติ สพฺพํ ตํ อภิธมฺมปิฏกํ เอเกเนว สชฺฌาเยน ปคุณํ กตฺวา ‘‘ติฏฺฐถ ภนฺเต, น ปุน โอสาเรถ, เอตฺตเกเนวาหํ สชฺฌายิสฺสามี’’ติ อาห.

E o venerável Nagasena, com apenas uma única recitação, dominou todo o Abhidhamma Pitaka: o Dhammasaṅgaṇī, adornado com as tríades e díades que começam com 'fenômenos benéficos, fenômenos prejudiciais, fenômenos indeterminados'; o Vibhaṅga, adornado com dezoito divisões que começam com a divisão dos agregados; o Dhātukathā, dividido de quatorze maneiras que começam com 'associação e não associação'; o Puggalapaññatti, dividido de seis maneiras que começam com 'designação dos agregados, designação das bases'; o Kathāvatthu, dividido ao reunir mil discursos, sendo quinhentos de sua própria doutrina e quinhentos de outras doutrinas; o Yamaka, dividido de dezoito maneiras que começam com 'par das raízes, par dos agregados'; e o Paṭṭhāna, dividido de vinte e quatro maneiras que começam com 'condição de causa, condição de objeto'. Tendo dominado tudo isso com uma única recitação, he disse: 'Aguarde, senhor, não repita novamente. Recitarei de volta apenas com isso.'

๑๔. อถ โข อายสฺมา นาคเสโน เยน โกฏิสตา อรหนฺโต เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา โกฏิสเต อรหนฺเต เอตทโวจ ‘‘อหํ โข ภนฺเต ‘กุสลา ธมฺมา, อกุสลา ธมฺมา, อพฺยากตา ธมฺมา’ติ อิเมสุ ตีสุ ปเทสุ ปกฺขิปิตฺวา สพฺพํ ตํ อภิธมฺมปิฏกํ วิตฺถาเรน โอสาเรสฺสามี’’ติ. ‘‘สาธุ, นาคเสน, โอสาเรหี’’ติ.

14. Então, o venerável Nagasena aproximou-se de cem dezenas de milhões de arahants. Tendo se aproximado, disse-lhes: 'Senhores, eu recitarei todo o Abhidhamma Pitaka em detalhes, incluindo-o nestes três termos: "fenômenos benéficos, fenômenos prejudiciais, fenômenos indeterminados".' 'Muito bem, Nagasena, recite-o.'

อถ โข อายสฺมา นาคเสโน สตฺต มาสานิ สตฺต ปกรณานิ วิตฺถาเรน โอสาเรสิ, ปถวี อุนฺนทิ, เทวตา สาธุการมทํสุ, พฺรหฺมาโน อปฺโผเฏสุํ, ทิพฺพานิ จนฺทนจุณฺณานิ ทิพฺพานิ จ มนฺทารวปุปฺผานิ อภิปฺปวสฺสึสุ.

Então, o venerável Nagasena recitou detalhadamente os sete livros durante sete meses. A terra rugiu, as divindades bradaram aprovação, os Brahmas bateram palmas, e uma chuva de pó de sândalo celestial e de flores Mandarava celestiais caiu abundantemente.

๑๕. อถ [Pg.13] โข โกฏิสตา อรหนฺโต อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ ปริปุณฺณวีสติวสฺสํ รกฺขิตตเล อุปสมฺปาเทสุํ. อุปสมฺปนฺโน จ ปนายสฺมา นาคเสโน ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย อุปชฺฌาเยน สทฺธึ คามํ ปิณฺฑาย ปวิสนฺโต เอวรูปํ ปริวิตกฺกํ อุปฺปาเทสิ ‘‘ตุจฺโฉ วต เม อุปชฺฌาโย, พาโล วต เม อุปชฺฌาโย, ฐเปตฺวา อวเสสํ พุทฺธวจนํ ปฐมํ มํ อภิธมฺเม วิเนสี’’ติ.

15. Então, as cem dezenas de milhões de arahants concederam a ordenação completa ao venerável Nagasena, que completara vinte anos de idade, em Rakkhitatala. E, tendo recebido a ordenação completa, após o término daquela noite, pela manhã, o venerável Nagasena vestiu seus mantos, pegou sua tigela e mantos e, ao entrar na aldeia para esmolas de comida junto com seu preceptor, teve o seguinte pensamento: 'Vazio é, de fato, o meu preceptor! Tolo é, de fato, o meu preceptor! Deixando de lado o restante das palavras do Buddha, ele me instruiu primeiro no Abhidhamma.'

อถ โข อายสฺมา โรหโณ อายสฺมโต นาคเสนสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘อนนุจฺฉวิกํ โข นาคเสน ปริวิตกฺกํ วิตกฺเกสิ, น โข ปเนตํ นาคเสน ตวานุจฺฉวิก’’นฺติ.

Então, o venerável Rohana, conhecendo com sua própria mente o pensamento na mente do venerável Nagasena, disse ao venerável Nagasena: 'Nagasena, você está alimentando um pensamento inadequado. De fato, Nagasena, isso não é apropriado para você.'

อถ โข อายสฺมโต นาคเสนสฺส เอตทโหสิ ‘‘อจฺฉริยํ วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ, ยตฺร หิ นาม เม อุปชฺฌาโย เจตสา เจโตปริวิตกฺกํ ชานิสฺสติ, ปณฺฑิโต วต เม อุปชฺฌาโย, ยํนูนาหํ อุปชฺฌายํ ขมาเปยฺย’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา นาคเสโน อายสฺมนฺตํ โรหณํ เอตทโวจ ‘‘ขมถ เม, ภนฺเต, น ปุน เอวรูปํ วิตกฺเกสฺสามี’’ติ.

Então, o venerável Nagasena pensou: 'Que maravilhoso, de fato! Que extraordinário, de fato! Que meu preceptor consiga conhecer o pensamento da minha mente com a sua própria mente. Sábio de fato é o meu preceptor! E se eu pedisse perdão ao meu preceptor?' Então, o venerável Nagasena disse ao venerável Rohana: 'Perdoe-me, senhor, não voltarei a pensar de tal maneira.'

อถ โข อายสฺมา โรหโณ อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘น โข ตฺยาหํ นาคเสน เอตฺตาวตา ขมามิ, อตฺถิ โข นาคเสน สาคลํ นาม นครํ, ตตฺถ มิลินฺโท นาม ราชา รชฺชํ กาเรติ, โส ทิฏฺฐิวาเทน ปญฺหํ ปุจฺฉิตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ วิเหเฐติ, สเจ ตฺวํ ตตฺถ คนฺตฺวา ตํ ราชานํ ทเมตฺวา พุทฺธสาสเน ปสาเทสฺสสิ, เอวาหํ ตํ ขมิสฺสามี’’ติ.

Então, o venerável Rohana disse ao venerável Nagasena: 'Nagasena, eu não o perdoarei apenas por isso. Há, Nagasena, uma cidade chamada Sāgala. Lá, reina um rei chamado Milinda. Ele, debatendo pontos de vista e fazendo perguntas difíceis, perturba a comunidade de monges. Se você for lá, domar esse rei e inspirar nele fé no ensinamento do Buddha, então eu o perdoarei.'

‘‘ติฏฺฐตุ, ภนฺเต, เอโก มิลินฺโท ราชา; สเจ, ภนฺเต, สกลชมฺพุทีเป สพฺเพ ราชาโน อาคนฺตฺวา มํ ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺยุํ, สพฺพํ ตํ วิสชฺเชตฺวา สมฺปทาเลสฺสามิ, ‘ขมถ เม ภนฺเต’ติ วตฺวา, ‘น ขมามี’ติ วุตฺเต ‘เตน หิ, ภนฺเต, อิมํ เตมาสํ กสฺส สนฺติเก วสิสฺสามี’ติ อาห’’. อยํ โข, นาคเสน, อายสฺมา อสฺสคุตฺโต วตฺตนิเย เสนาสเน วิหรติ, คจฺฉ ตฺวํ, นาคเสน, เยนายสฺมา อสฺสคุตฺโต เตนุปสงฺกม, อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน อายสฺมโต อสฺสคุตฺตสฺส ปาเท สิรสา วนฺท, เอวญฺจ นํ วเทหิ ‘อุปชฺฌาโย เม, ภนฺเต, ตุมฺหากํ ปาเท สิรสา วนฺทติ, อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ, อุปชฺฌาโย เม, ภนฺเต, อิมํ เตมาสํ ตุมฺหากํ สนฺติเก วสิตุํ มํ ปหิณี’ติ[Pg.14], ‘โกนาโม เต อุปชฺฌาโย’ติ จ วุตฺเต ‘โรหณตฺเถโร นาม ภนฺเต’’ติ วเทยฺยาสิ, ‘อหํ โกนาโม’ติ วุตฺเต เอวํ วเทยฺยาสิ ‘มม อุปชฺฌาโย, ภนฺเต, ตุมฺหากํ นามํ ชานาตี’’’ติ. ‘‘เอวํ ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา นาคเสโน อายสฺมนฺตํ โรหณํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน วตฺตนิยํ เสนาสนํ, เยนายสฺมา อสฺสคุตฺโต เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อสฺสคุตฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ, เอกมนฺตํ ฐิโต โข อายสฺมา นาคเสโน อายสฺมนฺตํ อสฺสคุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘อุปชฺฌาโย เม, ภนฺเต, ตุมฺหากํ ปาเท สิรสา วนฺทติ, เอวญฺจ วเทติ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ, อุปชฺฌาโย เม, ภนฺเต, อิมํ เตมาสํ ตุมฺหากํ สนฺติเก วสิตุํ มํ ปหิณี’’ติ.

‘Deixe de lado, senhor, apenas o rei Milinda! Mesmo se, senhor, todos os reis de toda a Jambudīpa viessem e me fizessem perguntas, eu responderia a todas e despedaçaria seus pontos de vista.’ Tendo dito: ‘Perdoe-me, senhor’, e tendo Rohana respondido: ‘Não o perdoo’, Nagasena perguntou: ‘Sendo assim, senhor, na presença de quem residirei durante estes três meses do período de chuvas?’ ‘Nagasena, este venerável Assagutta reside no mosteiro de Vattaniya. Vá, Nagasena, aproxime-se do venerável Assagutta. Tendo se aproximado, em meu nome, curve sua cabeça até os pés do venerável Assagutta e diga-lhe: "Senhor, meu preceptor curva a cabeça até os seus pés e pergunta se o senhor está livre de doenças, livre de aflições, ativo, forte e vivendo confortavelmente. Senhor, meu preceptor enviou-me para residir em sua presença durante estes três meses do período de chuvas." Se ele perguntar: "Qual é o nome do seu preceptor?", você deve dizer: "O nome dele é ancião Rohana, senhor." Se ele perguntar: "Qual é o meu nome?", você deve dizer: "Senhor, meu preceptor conhece o seu nome."’ ‘Sim, senhor’, disse o venerável Nagasena. Tendo prestado homenagens ao venerável Rohana, circundado-o respeitosamente, pegado sua tigela e mantos, e viajando gradualmente, ele chegou ao mosteiro de Vattaniya, onde estava o venerável Assagutta. Tendo se aproximado e prestado homenagens ao venerável Assagutta, permaneceu de pé a um lado. De pé a um lado, o venerável Nagasena disse ao venerável Assagutta: ‘Senhor, meu preceptor curva a cabeça até os seus pés e diz: ele pergunta se o senhor está livre de doenças, livre de aflições, ativo, forte e vivendo confortavelmente. Senhor, meu preceptor enviou-me para residir em sua presença durante estes três meses do período de chuvas.’

อถ โข อายสฺมา อสฺสคุตฺโต อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘ตฺวํ กินฺนาโมสี’’ติ. ‘‘อหํ, ภนฺเต, นาคเสโน นามา’’ติ. ‘‘โกนาโม เต อุปชฺฌาโย’’ติ? ‘‘อุปชฺฌาโย เม, ภนฺเต, โรหโณ นามา’’ติ. ‘‘อหํ โกนาโม’’ติ. ‘‘อุปชฺฌาโย เม, ภนฺเต, ตุมฺหากํ นามํ ชานาตี’’ติ.

Então, o venerável Assagutta disse ao venerável Nagasena: ‘Qual é o seu nome?’ ‘Eu me chamo Nagasena, senhor.’ ‘Qual é o nome do seu preceptor?’ ‘Meu preceptor se chama Rohana, senhor.’ ‘Qual é o meu nome?’ ‘Senhor, meu preceptor conhece o seu nome.’

‘‘สาธุ, นาคเสน, ปตฺตจีวรํ ปฏิสาเมหี’’ติ. ‘‘สาธุ ภนฺเต’’ติ ปตฺตจีวรํ ปฏิสาเมตฺวา ปุนทิวเส ปริเวณํ สมฺมชฺชิตฺวา มุโขทกํ ทนฺตโปณํ อุปฏฺฐเปสิ. เถโร สมฺมชฺชิตฏฺฐานํ ปฏิสมฺมชฺชิ, ตํ อุทกํ ฉฑฺเฑตฺวา อญฺญํ อุทกํ อาหริ, ตญฺจ ทนฺตกฏฺฐํ อปเนตฺวา อญฺญํ ทนฺตกฏฺฐํ คณฺหิ, น อาลาปสลฺลาปํ อกาสิ, เอวํ สตฺต ทิวสานิ กตฺวา สตฺตเม ทิวเส ปุน ปุจฺฉิตฺวา ปุน เตน ตเถว วุตฺเต วสฺสวาสํ อนุชานิ.

‘Muito bem, Nagasena, guarde sua tigela e mantos.’ ‘Muito bem, senhor’, e tendo guardado sua tigela e mantos, no dia seguinte, após varrer o pátio, ele preparou a água para lavar o rosto e o palito de dentes. O ancião varreu novamente o local que já havia sido varrido, descartou aquela água e trouxe outra água, jogou fora aquele palito de dentes e pegou outro palito de dentes, e não iniciou nenhuma conversa. Tendo feito isso por sete dias, no sétimo dia, tendo perguntado novamente, e quando Nagasena respondeu exatamente da mesma maneira, ele lhe permitiu realizar o retiro do período de chuvas.

๑๖. เตน โข ปน สมเยน เอกา มหาอุปาสิกา อายสฺมนฺตํ อสฺสคุตฺตํ ตึสมตฺตานิ วสฺสานิ อุปฏฺฐาสิ. อถ โข สา มหาอุปาสิกา เตมาสจฺจเยน เยนายสฺมา อสฺสคุตฺโต เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อสฺสคุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ นุ โข, ตาต, ตุมฺหากํ สนฺติเก อญฺโญ ภิกฺขู’’ติ. ‘‘อตฺถิ, มหาอุปาสิเก, อมฺหากํ สนฺติเก นาคเสโน นาม ภิกฺขู’’ติ. ‘‘เตน หิ, ตาต อสฺสคุตฺต, อธิวาเสหิ นาคเสเนน สทฺธึ สฺวาตนาย ภตฺต’’นฺติ. อธิวาเสสิ โข อายสฺมา อสฺสคุตฺโต ตุณฺหีภาเวน.

16. Naquela época, uma grande devota leiga serviu ao venerável Assagutta por cerca de trinta anos. Então, após o término de três meses, essa grande devota leiga aproximou-se de onde estava o venerável Assagutta e, tendo se aproximado, disse-lhe: “Venerável senhor, há algum outro monge com o senhor?”. “Há, grande devota, um monge chamado Nāgasena conosco.” “Sendo assim, venerável Assagutta, por favor, aceite a refeição de amanhã junto com Nāgasena.” O venerável Assagutta aceitou em silêncio.

อถ [Pg.15] โข อายสฺมา อสฺสคุตฺโต ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย อายสฺมตา นาคเสเนน สทฺธึ ปจฺฉาสมเณน เยน มหาอุปาสิกาย นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข สา มหาอุปาสิกา อายสฺมนฺตํ อสฺสคุตฺตํ อายสฺมนฺตญฺจ นาคเสนํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. อถ โข อายสฺมา อสฺสคุตฺโต ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘ตฺวํ, นาคเสน, มหาอุปาสิกาย อนุโมทนํ กโรหี’’ติ อิทํ วตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ.

Então, ao passar daquela noite, pela manhã, o venerável Assagutta vestiu suas vestes e, tomando a tigela e o manto, aproximou-se da residência da grande devota leiga junto com o venerável Nāgasena como seu monge acompanhante. Tendo se aproximado, sentou-se no assento preparado. Então, a grande devota leiga, com suas próprias mãos, serviu e satisfez o venerável Assagutta e o venerável Nāgasena com excelentes alimentos sólidos e macios. Quando o venerável Nāgasena terminou de comer e retirou a mão de sua tigela, o venerável Assagutta lhe disse: “Nāgasena, profira as palavras de agradecimento (anumodana) à grande devota leiga”. Tendo dito isso, ele se levantou de seu assento e partiu.

อถ โข สา มหาอุปาสิกา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘มหลฺลิกา โขหํ, ตาต นาคเสน, คมฺภีราย ธมฺมกถาย มยฺหํ อนุโมทนํ กโรหี’’ติ. อถ โข อายสฺมา นาคเสโน ตสฺสา มหาอุปาสิกาย คมฺภีราย ธมฺมกถาย โลกุตฺตราย สุญฺญตปฺปฏิสํยุตฺตาย อนุโมทนํ อกาสิ. อถ โข ตสฺสา มหาอุปาสิกาย ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ ‘‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ. อายสฺมาปิ โข นาคเสโน ตสฺสา มหาอุปาสิกาย อนุโมทนํ กตฺวา อตฺตนา เทสิตํ ธมฺมํ ปจฺจเวกฺขนฺโต วิปสฺสนํ ปฏฺฐเปตฺวา ตสฺมึเยว อาสเน นิสินฺโน โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐาสิ.

Então, a grande devota leiga disse ao venerável Nāgasena: “Venerável Nāgasena, eu já sou idosa; por favor, faça o meu agradecimento com um profundo discurso sobre o Dhamma”. Então, o venerável Nāgasena fez o agradecimento à grande devota leiga com um profundo discurso sobre o Dhamma, supramundano e relacionado ao vazio (suññatā). E, naquele mesmo assento, surgiu na grande devota leiga o olho do Dhamma, livre de poeira e sem mácula: “Tudo o que está sujeito a surgir está sujeito a cessar”. O venerável Nāgasena, após fazer o agradecimento à grande devota leiga, contemplando o Dhamma que ele mesmo havia ensinado e estabelecendo a visão penetrante (vipassana), estabeleceu-se no fruto da entrada na corrente (sotāpattiphale) enquanto ainda estava sentado naquele mesmo assento.

อถ โข อายสฺมา อสฺสคุตฺโต มณฺฑลมาเฬ นิสินฺโน ทฺวินฺนมฺปิ ธมฺมจกฺขุปฏิลาภํ ญตฺวา สาธุการํ ปวตฺเตสิ ‘‘สาธุ สาธุ นาคเสน, เอเกน กณฺฑปฺปหาเรน ทฺเว มหากายา ปทาลิตา’’ติ, อเนกานิ จ เทวตาสหสฺสานิ สาธุการํ ปวตฺเตสุํ.

Então, o venerável Assagutta, sentado no pavilhão circular, sabendo que ambos haviam obtido o olho do Dhamma, proferiu aclamações de aprovação: “Muito bem, muito bem, Nāgasena! Com um único disparo de flecha, dois grandes corpos foram trespassados!”. E muitos milhares de divindades também proferiram aclamações de aprovação.

๑๗. อถ โข อายสฺมา นาคเสโน อุฏฺฐายาสนา เยนายสฺมา อสฺสคุตฺโต เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อสฺสคุตฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ อายสฺมา อสฺสคุตฺโต เอตทโวจ ‘‘คจฺฉ, ตฺวํ นาคเสน, ปาฏลิปุตฺตํ, ปาฏลิปุตฺตนคเร อโสการาเม อายสฺมา ธมฺมรกฺขิโต ปฏิวสติ, ตสฺส สนฺติเก พุทฺธวจนํ ปริยาปุณาหี’’ติ. ‘‘กีว ทูโร, ภนฺเต, อิโต ปาฏลิปุตฺตนคร’’นฺติ? ‘‘โยชนสตานิ โข นาคเสนา’’ติ. ‘‘ทูโร โข, ภนฺเต, มคฺโค[Pg.16]. อนฺตรามคฺเค ภิกฺขา ทุลฺลภา, กถาหํ คมิสฺสามี’’ติ? ‘‘คจฺฉ, ตฺวํ นาคเสน, อนฺตรามคฺเค ปิณฺฑปาตํ ลภิสฺสสิ สาลีนํ โอทนํ วิคตกาฬกํ อเนกสูปํ อเนกพฺยญฺชน’’นฺติ. ‘‘เอวํ ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา นาคเสโน อายสฺมนฺตํ อสฺสคุตฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน ปาฏลิปุตฺตํ เตน จาริกํ ปกฺกามิ.

17. Então, o venerável Nāgasena levantou-se de seu assento e aproximou-se de onde estava o venerável Assagutta. Tendo se aproximado, reverenciou o venerável Assagutta e sentou-se a um lado. Ao venerável Nāgasena, que estava sentado a um lado, o venerável Assagutta disse: “Vá, Nāgasena, para Pāṭaliputta. Na cidade de Pāṭaliputta, no mosteiro Asokārāma, reside o venerável Dhammarakkhita; estude a palavra do Buddha sob a tutela dele”. “Quão longe daqui fica a cidade de Pāṭaliputta, senhor?”. “Fica a cem yojanas, Nāgasena.” “A estrada é longa, senhor. Alimentos de esmola são difíceis de obter ao longo do caminho; como poderei ir?”. “Vá, Nāgasena, ao longo do caminho você receberá esmolas de comida consistindo de arroz de grãos puros, com muitas sopas e variados acompanhamentos.” “Sim, senhor”, respondeu o venerável Nāgasena. Ele reverenciou o venerável Assagutta, circundou-o pela direita em sinal de respeito, tomou sua tigela e manto, e partiu em viagem em direção a Pāṭaliputta.

๑๘. เตน โข ปน สมเยน ปาฏลิปุตฺตโก เสฏฺฐิ ปญฺจหิ สกฏสเตหิ ปาฏลิปุตฺตคามิมคฺคํ ปฏิปนฺโน โหติ. อทฺทสา โข ปาฏลิปุตฺตโก เสฏฺฐิ อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ, ทิสฺวาน เยนายสฺมา นาคเสโน เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ อภิวาเทตฺวา ‘‘กุหึ คจฺฉสิ ตาตา’’ติ อาห. ‘‘ปาฏลิปุตฺตํ คหปตี’’ติ. ‘‘สาธุ ตาต, มยมฺปิ ปาฏลิปุตฺตํ คจฺฉาม. อมฺเหหิ สทฺธึ สุขํ คจฺฉถา’’ติ.

18. Naquela época, um mercador de Pāṭaliputta estava viajando na estrada que levava a Pāṭaliputta com quinhentas carroças. O mercador de Pāṭaliputta viu de longe o venerável Nāgasena se aproximando e, ao vê-lo, foi até onde ele estava. Tendo se aproximado, reverenciou o venerável Nāgasena e disse: “Para onde vai, venerável senhor?”. “Para Pāṭaliputta, pai de família.” “Que bom, venerável senhor, nós também estamos indo para Pāṭaliputta. Viaje confortavelmente conosco.”

อถ โข ปาฏลิปุตฺตโก เสฏฺฐิ อายสฺมโต นาคเสนสฺส อิริยาปเถ ปสีทิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปตฺวา สมฺปวาเรตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ปาฏลิปุตฺตโก เสฏฺฐิ อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘กินฺนาโมสิ ตฺวํ ตาตา’’ติ. ‘‘อหํ, คหปติ, นาคเสโน นามา’’ติ. ‘‘ชานาสิ โข, ตฺวํ ตาต, พุทฺธวจนํ นามา’’ติ? ‘‘ชานามิ โขหํ, คหปติ, อภิธมฺมปทานี’’ติ. ‘‘ลาภา โน ตาต, สุลทฺธํ โน ตาต, อหมฺปิ โข, ตาต, อาภิธมฺมิโก, ตฺวมฺปิ อาภิธมฺมิโก, ภณ, ตาต, อภิธมฺมปทานี’’ติ. อถ โข อายสฺมา นาคเสโน ปาฏลิปุตฺตกสฺส เสฏฺฐิสฺส อภิธมฺมํ เทเสสิ, เทเสนฺเต เยว ปาฏลิปุตฺตกสฺส เสฏฺฐิสฺส วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ ‘‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

Então, o mercador de Pāṭaliputta, inspirado pela postura do venerável Nāgasena, serviu e satisfez o venerável Nāgasena com suas próprias mãos com excelentes alimentos sólidos e macios. Quando o venerável Nāgasena terminou de comer e retirou a mão de sua tigela, o mercador tomou um assento baixo e sentou-se a um lado. Sentado a um lado, o mercador de Pāṭaliputta disse ao venerável Nāgasena: “Qual é o seu nome, venerável senhor?”. “Meu nome é Nāgasena, pai de família.” “O senhor conhece a palavra do Buddha?”. “Eu conheço, pai de família, as passagens do Abhidhamma.” “É um grande ganho para nós, venerável senhor, uma grande bênção para nós! Eu também sou um conhecedor do Abhidhamma, e o senhor também é um conhecedor do Abhidhamma. Recite, venerável senhor, as passagens do Abhidhamma.” Então, o venerável Nāgasena ensinou o Abhidhamma ao mercador de Pāṭaliputta. Enquanto ele ensinava, surgiu no mercador de Pāṭaliputta o olho do Dhamma, livre de poeira e sem mácula: “Tudo o que está sujeito a surgir está sujeito a cessar”.

อถ โข ปาฏลิปุตฺตโก เสฏฺฐิ ปญฺจมตฺตานิ สกฏสตานิ ปุรโต อุยฺโยเชตฺวา สยํ ปจฺฉโต คจฺฉนฺโต ปาฏลิปุตฺตสฺส อวิทูเร ทฺเวธาปเถ ฐตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘อยํ โข, ตาต นาคเสน, อโสการามสฺส มคฺโค, อิทํ โข, ตาต, อมฺหากํ กมฺพลรตนํ โสฬสหตฺถํ อายาเมน, อฏฺฐหตฺถํ วิตฺถาเรน, ปฏิคฺคณฺหาหิ โข, ตาต, อิทํ [Pg.17] กมฺพลรตนํ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’ติ. ปฏิคฺคเหสิ โข อายสฺมา นาคเสโน ตํ กมฺพลรตนํ อนุกมฺปํ อุปาทาย. อถ โข ปาฏลิปุตฺตโก เสฏฺฐิ อตฺตมโน อุทคฺโค ปมุทิโต ปีติโสมนสฺสชาโต อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ.

Então, o mercador de Pāṭaliputta, tendo enviado as cerca de quinhentas carroças à frente e seguindo atrás, parou em uma bifurcação perto de Pāṭaliputta e disse ao venerável Nāgasena: “Este, venerável Nāgasena, é o caminho para o mosteiro Asokārāma. Esta é a nossa preciosa manta de lã, com dezesseis côvados de comprimento e oito côvados de largura; por favor, venerável senhor, aceite esta preciosa manta de lã por compaixão”. O venerável Nāgasena aceitou a manta de lã por compaixão. Então, o mercador de Pāṭaliputta, satisfeito, alegre, exultante, cheio de alegria e felicidade, reverenciou o venerável Nāgasena, circundou-o pela direita e partiu.

๑๙. อถ โข อายสฺมา นาคเสโน เยน อโสการาโม เยนายสฺมา ธมฺมรกฺขิโต เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ ธมฺมรกฺขิตํ อภิวาเทตฺวา อตฺตโน อาคตการณํ กเถตฺวา อายสฺมโต ธมฺมรกฺขิตสฺส สนฺติเก เตปิฏกํ พุทฺธวจนํ เอเกเนว อุทฺเทเสน ตีหิ มาเสหิ พฺยญฺชนโส ปริยาปุณิตฺวา ปุน ตีหิ มาเสหิ อตฺถโส มนสากาสิ.

19. Então, o venerável Nāgasena dirigiu-se ao mosteiro Asokārāma, onde estava o venerável Dhammarakkhita. Tendo se aproximado, reverenciou o venerável Dhammarakkhita, explicou o motivo de sua vinda e, sob a tutela do venerável Dhammarakkhita, aprendeu a palavra do Buddha contida no Tipiṭaka, palavra por palavra, em apenas três meses, através de uma única instrução; e, nos três meses seguintes, contemplou profundamente o seu significado.

อถ โข อายสฺมา ธมฺมรกฺขิโต อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘เสยฺยถาปิ, นาคเสน, โคปาลโก คาโว รกฺขติ, อญฺเญ โครสํ ปริภุญฺชนฺติ. เอวเมว โข, ตฺวํ นาคเสน, เตปิฏกํ พุทฺธวจนํ ธาเรนฺโตปิ น ภาคี สามญฺญสฺสา’’ติ. ‘‘โหตุ, ภนฺเต, อลํ เอตฺตเกนา’’ติ. เตเนว ทิวสภาเคน เตน รตฺติภาเคน สห ปฏิสมฺภิทาหิ อรหตฺตํ ปาปุณิ, สห สจฺจปฺปฏิเวเธน อายสฺมโต นาคเสนสฺส สพฺเพ เทวา สาธุการมทํสุ, ปถวี อุนฺนทิ, พฺรหฺมาโน อปฺโผเฏสุํ, ทิพฺพานิ จนฺทนจุณฺณานิ ทิพฺพานิ จ มนฺทารวปุปฺผานิ อภิปฺปวสฺสึสุ.

Então, o venerável Dhammarakkhita disse ao venerável Nāgasena: “Assim como um pastor de vacas que guarda o gado enquanto outros desfrutam dos produtos lácteos, da mesma forma, Nāgasena, embora você preserve a palavra do Buddha contida no Tipiṭaka, você não tem parte nos frutos da vida ascética”. “Que assim seja, senhor, isto é o suficiente”, respondeu Nāgasena. Naquele mesmo dia, naquela mesma noite, ele alcançou o estado de Arahant junto com os conhecimentos analíticos (paṭisambhidā). Com a penetração das Quatro Nobres Verdades pelo venerável Nāgasena, todos os devas proferiram aclamações de aprovação, a terra tremeu, os Brahmās aplaudiram, e chuvas de pó de sândalo celestial e flores mandārava celestiais caíram abundantemente.

๒๐. เตน โข ปน สมเยน โกฏิสตา อรหนฺโต หิมวนฺเต ปพฺพเต รกฺขิตตเล สนฺนิปติตฺวา อายสฺมโต นาคเสนสฺส สนฺติเก ทูตํ ปาเหสุํ ‘‘อาคจฺฉตุ นาคเสโน, ทสฺสนกามา มยํ นาคเสน’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา นาคเสโน ทูตสฺส วจนํ สุตฺวา อโสการาเม อนฺตรหิโต หิมวนฺเต ปพฺพเต รกฺขิตตเล โกฏิสตานํ อรหนฺตานํ ปุรโต ปาตุรโหสิ.

20. Naquela época, cem crores de Arahants reuniram-se no planalto de Rakkhita, nas montanhas do Himalaia, e enviaram um mensageiro ao venerável Nāgasena, dizendo: “Que Nāgasena venha; nós desejamos ver Nāgasena”. Então, o venerável Nāgasena, ao ouvir as palavras do mensageiro, desapareceu do mosteiro Asokārāma e apareceu diante de cem crores de Arahants no planalto de Rakkhita, nas montanhas do Himalaia.

อถ โข โกฏิสตา อรหนฺโต อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจุํ ‘‘เอโส โข, นาคเสน, มิลินฺโท ราชา ภิกฺขุสงฺฆํ วิเหเฐติ วาทปฺปฏิวาเทน ปญฺหปุจฺฉาย. สาธุ, นาคเสน, คจฺฉ ตฺวํ มิลินฺทํ ราชานํ ทเมหี’’ติ. ‘‘ติฏฺฐตุ, ภนฺเต, เอโก มิลินฺโท ราชา; สเจ, ภนฺเต, สกลชมฺพุทีเป ราชาโน อาคนฺตฺวา มํ ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺยุํ, สพฺพํ ตํ วิสชฺเชตฺวา สมฺปทาเลสฺสามิ, คจฺฉถ [Pg.18] โว, ภนฺเต, อจฺฉมฺภิตา สาคลนคร’’นฺติ. อถ โข เถรา ภิกฺขู สาคลนครํ กาสาวปฺปชฺโชตํ อิสิวาตปฏิวาตํ อกํสุ.

Então, os cem crores de Arahants disseram ao venerável Nāgasena: “Nāgasena, o rei Milinda está perturbando a comunidade de monges com debates, contra-argumentos e perguntas difíceis. Por favor, Nāgasena, vá e dome o rei Milinda”. “Deixem de lado o rei Milinda sozinho, senhores. Se, senhores, os reis de toda a Jambudīpa viessem me fazer perguntas, eu responderia a todas e destruiria seus argumentos. Vão, senhores, sem qualquer temor, para a cidade de Sāgala.” Então, os monges anciãos partiram para a cidade de Sāgala, fazendo-a brilhar com o amarelo de seus mantos e enchendo-a com a brisa dos sábios.

๒๑. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อายุปาโล สงฺขฺเยยฺยปริเวเณ ปฏิวสติ. อถ โข มิลินฺโท ราชา อมจฺเจ เอตทโวจ ‘‘รมณียา วต โภ โทสินา รตฺติ, กนฺนุ ขฺวชฺช สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อุปสงฺกเมยฺยาม สากจฺฉาย ปญฺหปุจฺฉนาย, โก มยา สทฺธึ สลฺลปิตุํ อุสฺสหติ กงฺขํ ปฏิวิเนตุ’’นฺติ. เอวํ วุตฺเต ปญฺจสตา โยนกา ราชานํ มิลินฺทํ เอตทโวจุํ ‘‘อตฺถิ, มหาราช, อายุปาโล นาม เถโร เตปิฏโก พหุสฺสุโต อาคตาคโม, โส เอตรหิ สงฺขฺเยยฺยปริเวเณ ปฏิวสติ; คจฺฉ, ตฺวํ มหาราช, อายสฺมนฺตํ อายุปาลํ ปญฺหํ ปุจฺฉสฺสู’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภเณ, ภทนฺตสฺส อาโรเจถา’’ติ.

21. Naquela época, o venerável Āyupāla residia no mosteiro Sankheyya. Então, o rei Milinda disse aos seus ministros: “Como é bela esta noite de luar! A qual asceta ou brâmane poderíamos recorrer hoje para conversar e fazer perguntas? Quem seria capaz de debater comigo e dissipar minhas dúvidas?”. Diante disso, os quinhentos conselheiros gregos (yonakas) disseram ao rei Milinda: “Grande rei, há um ancião chamado Āyupāla, conhecedor do Tipiṭaka, muito instruído e mestre das escrituras herdadas, que reside atualmente no mosteiro Sankheyya. Vá, grande rei, e faça perguntas ao venerável Āyupāla”. “Sendo assim, meus homens, informem o venerável.”

อถ โข เนมิตฺติโก อายสฺมโต อายุปาลสฺส สนฺติเก ทูตํ ปาเหสิ ‘‘ราชา, ภนฺเต, มิลินฺโท อายสฺมนฺตํ อายุปาลํ ทสฺสนกาโม’’ติ. อายสฺมาปิ โข อายุปาโล เอวมาห ‘‘เตน หิ อาคจฺฉตู’’ติ. อถ โข มิลินฺโท ราชา ปญฺจมตฺเตหิ โยนกสเตหิ ปริวุโต รถวรมารุยฺห เยน สงฺขฺเยยฺยปริเวณํ เยนายสฺมา อายุปาโล เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา อายุปาเลน สทฺธึ สมฺโมทิ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข มิลินฺโท ราชา อายสฺมนฺตํ อายุปาลํ เอตทโวจ ‘‘กิมตฺถิยา, ภนฺเต อายุปาล, ตุมฺหากํ ปพฺพชฺชา, โก จ ตุมฺหากํ ปรมตฺโถ’’ติ. เถโร อาห ‘‘ธมฺมจริยสมจริยตฺถา โข, มหาราช, ปพฺพชฺชา, สามญฺญผลํ โข ปน อมฺหากํ ปรมตฺโถ’’ติ. ‘‘อตฺถิ ปน, ภนฺเต, โกจิ คิหีปิ ธมฺมจารี สมจารี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, อตฺถิ คิหีปิ ธมฺมจารี สมจารี, ภควติ โข, มหาราช, พาราณสิยํ อิสิปตเน มิคทาเย ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตนฺเต อฏฺฐารสนฺนํ พฺรหฺมโกฏีนํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ, เทวตานํ ปน ธมฺมาภิสมโย คณนปถํ วีติวตฺโต, สพฺเพเต คิหิภูตา, น ปพฺพชิตา.

Então, o ministro Nemittika enviou um mensageiro ao venerável Āyupāla, dizendo: “Senhor, o rei Milinda deseja ver o venerável Āyupāla”. O venerável Āyupāla respondeu: “Sendo assim, que ele venha”. Então, o rei Milinda, cercado por cerca de quinhentos conselheiros gregos, subiu em sua excelente carruagem e dirigiu-se ao mosteiro Sankheyya, onde estava o venerável Āyupāla. Tendo se aproximado, trocou saudações amigáveis com o venerável Āyupāla e, após concluir uma conversa cortês e memorável, sentou-se a um lado. Sentado a um lado, o rei Milinda disse ao venerável Āyupāla: “Venerável Āyupāla, qual é o propósito da sua ordenação e qual é o seu objetivo supremo?”. O ancião respondeu: “Grande rei, a ordenação tem como propósito viver de acordo com o Dhamma e viver em harmonia; e o nosso objetivo supremo é o fruto da vida ascética”. “But, senhor, existe algum leigo que viva de acordo com o Dhamma e em harmonia?”. “Sim, grande rei, existem leigos que vivem de acordo com o Dhamma e em harmonia. Quando o Abençoado, grande rei, pôs em movimento a Roda do Dhamma em Isipatana, no Parque dos Cervos, em Bārāṇasī, dezoito crores de Brahmās alcançaram a realização do Dhamma, e a realização do Dhamma por parte das divindades foi além de qualquer contagem. E todos eles eram leigos, não ordenados.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ภควตา โข มหาสมยสุตฺตนฺเต เทสิยมาเน, มหามงฺคลสุตฺตนฺเต เทสิยมาเน, สมจิตฺตปริยายสุตฺตนฺเต เทสิยมาเน, ราหุโลวาทสุตฺตนฺเต เทสิยมาเน, ปราภวสุตฺตนฺเต เทสิยมาเน คณนปถํ วีติวตฺตานํ เทวตานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ, สพฺเพเต [Pg.19] คิหิภูตา, น ปพฺพชิตา’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภนฺเต อายุปาล, นิรตฺถิกา ตุมฺหากํ ปพฺพชฺชา, ปุพฺเพ กตสฺส ปาปกมฺมสฺส นิสฺสนฺเทน สมณา สกฺยปุตฺติยา ปพฺพชนฺติ ธุตงฺคานิ จ ปริหรนฺติ. เย โข เต, ภนฺเต อายุปาล, ภิกฺขู เอกาสนิกา, นูน เต ปุพฺเพ ปเรสํ โภคหารกา โจรา, เต ปเรสํ โภเค อจฺฉินฺทิตฺวา ตสฺส กมฺมสฺส นิสฺสนฺเทน เอตรหิ เอกาสนิกา ภวนฺติ, น ลภนฺติ กาเลน กาลํ ปริภุญฺชิตุํ, นตฺถิ เตสํ สีลํ, นตฺถิ ตโป, นตฺถิ พฺรหฺมจริยํ. เย โข ปน เต, ภนฺเต อายุปาล, ภิกฺขู อพฺโภกาสิกา, นูน เต ปุพฺเพ คามฆาตกา โจรา, เต ปเรสํ เคหานิ วินาเสตฺวา ตสฺส กมฺมสฺส นิสฺสนฺเทน เอตรหิ อพฺโภกาสิกา ภวนฺติ, น ลภนฺติ เสนาสนานิ ปริภุญฺชิตุํ, นตฺถิ เตสํ สีลํ, นตฺถิ ตโป, นตฺถิ พฺรหฺมจริยํ. เย โข ปน เต, ภนฺเต อายุปาล, ภิกฺขู เนสชฺชิกา, นูน เต ปุพฺเพ ปนฺถทูสกา โจรา, เต ปเรสํ ปถิเก ชเน คเหตฺวา พนฺธิตฺวา นิสีทาเปตฺวา ตสฺส กมฺมสฺส นิสฺสนฺเทน เอตรหิ เนสชฺชิกา ภวนฺติ, น ลภนฺติ เสยฺยํ กปฺเปตุํ, นตฺถิ เตสํ สีลํ, นตฺถิ ตโป, นตฺถิ พฺรหฺมจริย’’นฺติ อาห.

“Além disso, ó grande rei, quando o Abençoado expôs o Mahāsamaya Sutta, o Mahāmaṅgala Sutta, o Samacittapariyāya Sutta, o Rāhulovāda Sutta e o Parābhava Sutta, houve a realização do Dhamma por um número incontável de divindades; e todas elas eram leigas, não ordenadas.” “Se é assim, venerável Āyupāla, a vossa ordenação é inútil. É devido ao resultado de ações más realizadas no passado que os ascetas filhos de Sakya se ordenam e praticam os preceitos ascéticos. Aqueles monges, venerável Āyupāla, que comem em uma única sessão, certamente foram no passado ladrões que roubavam os bens alheios. Tendo tomado os bens dos outros, como resultado dessa ação, agora eles comem em uma única sessão e não conseguem comer de tempos em tempos. Eles não têm virtude, não têm austeridade, não têm vida santa. E aqueles monges, venerável Āyupāla, que vivem ao ar livre, certamente foram no passado ladrões destruidores de aldeias. Tendo destruído as casas alheias, como resultado dessa ação, agora eles vivem ao ar livre e não conseguem usufruir de habitações. Eles não têm virtude, não têm austeridade, não têm vida santa. E aqueles monges, venerável Āyupāla, que praticam a postura sentada, certamente foram no passado salteadores de estradas. Tendo capturado, amarrado e forçado os viajantes a se sentarem, como resultado dessa ação, agora eles permanecem apenas sentados e não conseguem se deitar para dormir. Eles não têm virtude, não têm austeridade, não têm vida santa”, disse o rei.

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อายุปาโล ตุณฺหี อโหสิ, น กิญฺจิ ปฏิภาสิ. อถ โข ปญฺจสตา โยนกา ราชานํ มิลินฺทํ เอตทโวจุํ ‘‘ปณฺฑิโต, มหาราช, เถโร, อปิ จ โข อวิสารโท น กิญฺจิ ปฏิภาสตี’’ติ.

Quando isso foi dito, o venerável Āyupāla permaneceu em silêncio e nada respondeu. Então, os quinhentos gregos disseram ao rei Milinda: “O ancião é sábio, ó grande rei, mas não é confiante, por isso nada responde.”

อถ โข มิลินฺโท ราชา อายสฺมนฺตํ อายุปาลํ ตุณฺหีภูตํ ทิสฺวา อปฺโผเฏตฺวา อุกฺกุฏฺฐึ กตฺวา โยนเก เอตทโวจ ‘‘ตุจฺโฉ วต โภ ชมฺพุทีโป, ปลาโป วต โภ ชมฺพุทีโป, นตฺถิ โกจิ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา, โย มยา สทฺธึ สลฺลปิตุํ อุสฺสหติ กงฺขํ ปฏิวิเนตุ’’นฺติ.

Então o rei Milinda, vendo o venerável Āyupāla em silêncio, bateu palmas, soltou um brado de triunfo e disse aos gregos: “Vazio, por certo, está o continente de Jambudīpa! Sem substância está Jambudīpa! Não há nenhum asceta ou brâmane capaz de debater comigo para dissipar as minhas dúvidas!”

๒๒. อถ โข มิลินฺทสฺส รญฺโญ สพฺพํ ตํ ปริสํ อนุวิโลเกนฺตสฺส อภีเต อมงฺกุภูเต โยนเก ทิสฺวา เอตทโหสิ ‘‘นิสฺสํสยํ อตฺถิ มญฺเญ อญฺโญ โกจิ ปณฺฑิโต ภิกฺขุ, โย มยา สทฺธึ สลฺลปิตุํ อุสฺสหติ, เยนิเม โยนกา น มงฺกุภูตา’’ติ. อถ โข มิลินฺโท ราชา โยนเก เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ, ภเณ, อญฺโญ โกจิ ปณฺฑิโต ภิกฺขุ, โย มยา สทฺธึ สลฺลปิตุํ อุสฺสหติ กงฺขํ ปฏิวิเนตุ’’นฺติ.

22. Então o rei Milinda, observando toda aquela assembleia e vendo os gregos destemidos e de semblante alegre, pensou: “Sem dúvida, creio que deve haver algum outro monge sábio capaz de debater comigo, razão pela qual estes gregos não estão desanimados.” Então o rei Milinda disse aos gregos: “Dizei-me, amigos, há algum outro monge sábio capaz de debater comigo para dissipar as minhas dúvidas?”

เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นาคเสโน สมณคณปริวุโต สงฺฆี คณี คณาจริโย ญาโต ยสสฺสี สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส [Pg.20] ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เมธาวี นิปุโณ วิญฺญู วิภาวี วินีโต วิสารโท พหุสฺสุโต เตปิฏโก เวทคู ปภินฺนพุทฺธิมา อาคตาคโม ปภินฺนปฏิสมฺภิโท นวงฺคสตฺถุสาสเน ปริยตฺติธโร ปารมิปฺปตฺโต ชินวจเน ธมฺมตฺถเทสนาปฏิเวธกุสโล อกฺขยวิจิตฺรปฏิภาโน จิตฺรกถี กลฺยาณวากฺกรโณ ทุราสโท ทุปฺปสโห ทุรุตฺตโร ทุราวรโณ ทุนฺนิวารโย, สาคโร วิย อกฺโขโภ, คิริราชา วิย นิจฺจโล, รณญฺชโห ตโมนุโท ปภงฺกโร มหากถี ปรคณิคณมถโน ปรติตฺถิยมทฺทโน ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ ราชูนํ ราชมหามตฺตานํ สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ ลาภคฺคยสคฺคปฺปตฺโต วุทฺธานํ วิญฺญูนํ โสตาวธาเนน สมนฺนาคตานํ สนฺทสฺเสนฺโต นวงฺคํ ชินสาสนรตนํ, อุปทิสนฺโต ธมฺมมคฺคํ, ธาเรนฺโต ธมฺมปฺปชฺโชตํ, อุสฺสาเปนฺโต ธมฺมยูปํ, ยชนฺโต ธมฺมยาคํ, ปคฺคณฺหนฺโต ธมฺมทฺธชํ, อุสฺสาเปนฺโต ธมฺมเกตุํ, ธเมนฺโต ธมฺมสงฺขํ, อาหนนฺโต ธมฺมเภรึ, นทนฺโต สีหนาทํ, คชฺชนฺโต อินฺทคชฺชิตํ, มธุรคิรคชฺชิเตน ญาณวรวิชฺชุชาลปริเวฐิเตน กรุณาชลภริเตน มหตา ธมฺมามตเมเฆน สกลโลกมภิตปฺปยนฺโต คามนิคมราชธานีสุ จาริกํ จรมาโน อนุปุพฺเพน สาคลนครํ อนุปฺปตฺโต โหติ. ตตฺร สุทํ อายสฺมา นาคเสโน อสีติยา ภิกฺขุสหสฺเสหิ สทฺธึ สงฺขฺเยยฺยปริเวเณ ปฏิวสติ. เตนาหุ โปราณา –

Naquela ocasião, o venerável Nāgasena, cercado por uma multidão de ascetas, líder de uma comunidade, mestre de um grupo, famoso, renomado, tido como homem de bem por muitos, sábio, inteligente, perspicaz, sutil, compreensivo, lúcido, disciplinado, destemido, de grande conhecimento, conhecedor do Cânone Triplo, mestre do conhecimento supremo, dotado de inteligência analítica, herdeiro da tradição das escrituras, mestre das quatro análises detalhadas, preservador da doutrina na instrução de nove partes do Mestre, tendo alcançado a perfeição nas palavras do Vitorioso, habilidoso na explicação e penetração do significado do Dhamma, dotado de uma eloquência inesgotável e brilhante, orador fascinante, de fala bela e harmoniosa, difícil de ser atacado, difícil de ser superado, difícil de ser refutado, difícil de ser obstruído, difícil de ser contido; imperturbável como o oceano, firme como o rei das montanhas, livre de impurezas, dissipador da escuridão, portador da luz, grande orador, destruidor de seitas rivais, esmagador de heréticos de outras doutrinas; respeitado, reverenciado, honrado, venerado e estimado por monges, monjas, leigos, leigas, reis e ministros reais; recebedor de mantos, esmolas de comida, habitações e medicamentos para os enfermos, tendo alcançado o ápice dos ganhos e da fama; demonstrando aos sábios e atentos ouvintes a joia da instrução de nove partes do Vitorioso, apontando o caminho do Dhamma, sustentando a lâmpada do Dhamma, erguendo o pilar do Dhamma, oferecendo o sacrifício do Dhamma, empunhando a bandeira do Dhamma, hasteando o estandarte do Dhamma, soprando a concha do Dhamma, batendo o tambor do Dhamma, rugindo o rugido do leão, trovejando como o trovão de Indra; saciando o mundo inteiro com a grande e refrescante chuva do néctar do Dhamma, que ressoa com voz doce, cercada pelos relâmpagos do conhecimento supremo e repleta das águas da compaixão; viajando por aldeias, vilas e capitais, chegou gradualmente à cidade de Sāgala. Ali, o venerável Nāgasena residia no mosteiro Saṅkhyeyya Pariveṇa junto com oitenta mil monges. Por isso disseram os antigos:

‘‘พหุสฺสุโต จิตฺรกถี, นิปุโณ จ วิสารโท;

สามยิโก จ กุสโล, ปฏิภาเน จ โกวิโท.

“De grande conhecimento, orador fascinante, sutil e destemido; conhecedor das doutrinas, habilidoso e mestre na eloquência.”

‘‘เต จ เตปิฏกา ภิกฺขู, ปญฺจเนกายิกาปิ จ;

จตุเนกายิกา เจว, นาคเสนํ ปุรกฺขรุํ.

“E aqueles monges conhecedores do Cânone Triplo, bem como os conhecedores das cinco coleções e das quatro coleções, colocavam Nāgasena à frente.”

‘‘คมฺภีรปญฺโญ เมธาวี, มคฺคามคฺคสฺส โกวิโท;

อุตฺตมตฺถํ อนุปฺปตฺโต, นาคเสโน วิสารโท.

“De sabedoria profunda, perspicaz, conhecedor do caminho e do desvio; tendo alcançado a meta suprema, Nāgasena é destemido.”

‘‘เตหิ ภิกฺขูหิ ปริวุโต, นิปุเณหิ สจฺจวาทิภิ;

จรนฺโต คามนิคมํ, สาคลํ อุปสงฺกมิ.

“Cercado por esses monges sutis e faladores da verdade, viajando por aldeias e vilas, ele chegou a Sāgala.”

‘‘สงฺขฺเยยฺยปริเวณสฺมึ[Pg.21], นาคเสโน ตทา วสิ;

กเถติ โส มนุสฺเสหิ, ปพฺพเต เกสรี ยถา’’ติ.

“No mosteiro Saṅkhyeyya Pariveṇa, Nāgasena então residia; ele conversava com as pessoas como um leão em sua caverna na montanha.”

๒๓. อถ โข เทวมนฺติโย ราชานํ มิลินฺทํ เอตทโวจ ‘‘อาคเมหิ, ตฺวํ มหาราช; อตฺถิ, มหาราช, นาคเสโน นาม เถโร ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เมธาวี วินีโต วิสารโท พหุสฺสุโต จิตฺรกถี กลฺยาณปฏิภาโน อตฺถธมฺมนิรุตฺติปฏิภานปฏิสมฺภิทาสุ ปารมิปฺปตฺโต, โส เอตรหิ สงฺขฺเยยฺยปริเวเณ ปฏิวสติ, คจฺฉ, ตฺวํ มหาราช, อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ ปญฺหํ ปุจฺฉสฺสุ, อุสฺสหติ โส ตยา สทฺธึ สลฺลปิตุํ กงฺขํ ปฏิวิเนตุ’’นฺติ. อถ โข มิลินฺทสฺส รญฺโญ สหสา ‘‘นาคเสโน’’ติ สทฺทํ สุตฺวาว อหุเทว ภยํ, อหุเทว ฉมฺภิตตฺตํ, อหุเทว โลมหํโส. อถ โข มิลินฺโท ราชา เทวมนฺติยํ เอตทโวจ ‘‘อุสฺสหติ โภ นาคเสโน ภิกฺขุ มยา สทฺธึ สลฺลปิตุ’’นฺติ? ‘‘อุสฺสหติ, มหาราช, อปิ อินฺทยมวรุณกุเวรปชาปติ สุยาม สนฺตุสิตโลกปาเลหิปิ ปิตุปิตามเหน มหาพฺรหฺมุนาปิ สทฺธึ สลฺลปิตุํ, กิมงฺคํ ปน มนุสฺสภูเตนา’’ติ.

23. Então Devamantiya disse ao rei Milinda: “Aguarde, ó grande rei! Há, ó grande rei, um ancião chamado Nāgasena, sábio, inteligente, perspicaz, disciplinado, destemido, de grande conhecimento, orador fascinante, de eloquência brilhante, que alcançou a perfeição nas análises detalhadas do significado, da doutrina, da linguagem e da eloquência. Ele reside atualmente no mosteiro Saṅkhyeyya Pariveṇa. Vá, ó grande rei, e faça perguntas ao venerável Nāgasena; ele é capaz de debater convosco e dissipar as vossas dúvidas.” Então, ao ouvir de repente o nome “Nāgasena”, o rei Milinda sentiu medo, tremor e arrepios. O rei Milinda disse a Devamantiya: “Amigo, o monge Nāgasena é realmente capaz de debater comigo?” “Ele é capaz, ó grande rei, de debater até mesmo com Indra, Yama, Varuṇa, Kuvera, Pajāpati, Suyāma, Santusita e os guardiões do mundo, e até com o Grande Brahmā, o pai e avô de todos; quanto mais com um mero ser humano!”

อถ โข มิลินฺโท ราชา เทวมนฺติยํ เอตทโวจ ‘‘เตน หิ, ตฺวํ เทวมนฺติย, ภทนฺตสฺส สนฺติเก ทูตํ เปเสหี’’ติ. ‘‘เอวํ เทวา’’ติ โข เทวมนฺติโย อายสฺมโต นาคเสนสฺส สนฺติเก ทูตํ ปาเหสิ ‘‘ราชา, ภนฺเต, มิลินฺโท อายสฺมนฺตํ ทสฺสนกาโม’’ติ. อายสฺมาปิ โข นาคเสโน เอวมาห ‘‘เตน หิ อาคจฺฉตู’’ติ.

Então o rei Milinda disse a Devamantiya: “Se é assim, Devamantiya, envia um mensageiro à presença do venerável.” “Sim, majestade”, respondeu Devamantiya, e enviou um mensageiro à presença do venerável Nāgasena, dizendo: “Venerável senhor, o rei Milinda deseja ver o venerável.” E o venerável Nāgasena respondeu: “Se é assim, que ele venha.”

อถ โข มิลินฺโท ราชา ปญฺจมตฺเตหิ โยนกสเตหิ ปริวุโต รถวรมารุยฺห มหตา พลกาเยน สทฺธึ เยน สงฺขฺเยยฺยปริเวณํ เยนายสฺมา นาคเสโน เตนุปสงฺกมิ. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นาคเสโน อสีติยา ภิกฺขุสหสฺเสหิ สทฺธึ มณฺฑลมาเฬ นิสินฺโน โหติ. อทฺทสา โข มิลินฺโท ราชา อายสฺมโต นาคเสนสฺส ปริสํ ทูรโตว, ทิสฺวาน เทวมนฺติยํ เอตทโวจ ‘‘กสฺเสสา, เทวมนฺติย, มหตี ปริสา’’ติ? ‘‘อายสฺมโต โข, มหาราช, นาคเสนสฺส ปริสา’’ติ.

Então o rei Milinda, cercado por cerca de quinhentos gregos, subiu em sua excelente carruagem e, acompanhado por um grande exército, dirigiu-se ao mosteiro Saṅkhyeyya Pariveṇa, onde estava o venerável Nāgasena. Naquela ocasião, o venerável Nāgasena estava sentado no pavilhão de reuniões junto com oitenta mil monges. O rei Milinda viu de longe a assembleia do venerável Nāgasena e, ao vê-la, disse a Devamantiya: “De quem é esta grande assembleia, Devamantiya?” “Esta, ó grande rei, é a assembleia do venerável Nāgasena.”

อถ โข มิลินฺทสฺส รญฺโญ อายสฺมโต นาคเสนสฺส ปริสํ ทูรโตว ทิสฺวา อหุเทว ภยํ, อหุเทว ฉมฺภิตตฺตํ, อหุเทว โลมหํโส. อถ โข มิลินฺโท ราชา ขคฺคปริวาริโต วิย คโช, ครุฬปริวาริโต [Pg.22] วิย นาโค, อชครปริวาริโต วิย โกตฺถุโก, มหึสปริวุโต วิย อจฺโฉ, นาคานุพทฺโธ วิย มณฺฑูโก, สทฺทูลานุพทฺโธ วิย มิโค, อหิตุณฺฑิกสมาคโต วิย ปนฺนโค, มชฺชารสมาคโต วิย อุนฺทูโร, ภูตเวชฺชสมาคโต วิย ปิสาโจ, ราหุมขคโต วิย จนฺโท, ปนฺนโค วิย เปฬนฺตรคโต, สกุโณ วิย ปญฺชรนฺตรคโต, มจฺโฉ วิย ชาลนฺตรคโต, วาฬวนมนุปฺปวิฏฺโฐ วิย ปุริโส, เวสฺสวณาปราธิโก วิย ยกฺโข, ปริกฺขีณายุโก วิย เทวปุตฺโต ภีโต อุพฺพิคฺโค อุตฺรสฺโต สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต วิมโน ทุมฺมโน ภนฺตจิตฺโต วิปริณตมานโส ‘‘มา มํ อยํ ปริชโน ปริภวี’’ติ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา เทวมนฺติยํ เอตทโวจ – ‘‘มา โข, ตฺวํ เทวมนฺติย, อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ มยฺหํ อาจิกฺเขยฺยาสิ, อนกฺขาตญฺเญวาหํ นาคเสนํ ชานิสฺสามี’’ติ. ‘‘สาธุ, มหาราช, ตฺวญฺเญว ชานาหี’’ติ.

Então o rei Milinda, ao ver de longe a assembleia do venerável Nāgasena, sentiu medo, tremor e arrepios. O rei Milinda sentiu-se como um elefante cercado por rinocerontes, como uma serpente cercada por garudas, como um chacal cercado por uma jiboia, como um urso cercado por búfalos, como um sapo perseguido por uma cobra, como um cervo perseguido por um leopardo, como uma cobra diante de um encantador de serpentes, como um rato diante de um gato, como um demônio diante de um exorcista, como a lua na boca de Rāhu, como uma cobra dentro de um cesto, como um pássaro dentro de uma gaiola, como um peixe preso em uma rede, como um homem que entrou em uma floresta cheia de feras, como um yakkha que ofendeu o rei Vessavaṇa, ou como um filho dos deuses cuja vida chegou ao fim; amedrontado, agitado, aterrorizado, ansioso, com os cabelos arrepiados, perturbado, abatido, com a mente confusa e o coração desanimado. Pensando: “Que esta multidão não me despreze”, ele recobrou a atenção e disse a Devamantiya: “Não me apontes, Devamantiya, quem é o venerável Nāgasena. Eu mesmo reconhecerei Nāgasena sem que me digas.” “Muito bem, ó grande rei, reconhece-o tu mesmo.”

เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นาคเสโน ตสฺสา ภิกฺขุปริสาย ปุรโต จตฺตาลีสาย ภิกฺขุสหสฺสานํ นวกตโร โหติ ปจฺฉโต จตฺตาลีสาย ภิกฺขุสหสฺสานํ วุฑฺฒตโร.

Naquela ocasião, o venerável Nāgasena estava posicionado de tal modo que, em relação aos quarenta mil monges sentados à sua frente, ele era o mais jovem; e em relação aos quarenta mil monges sentados atrás dele, ele era o mais velho.

อถ โข มิลินฺโท ราชา สพฺพํ ตํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปุรโต จ ปจฺฉโต จ มชฺฌโต จ อนุวิโลเกนฺโต อทฺทสา โข อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ ทูรโตว ภิกฺขุสงฺฆสฺส มชฺเฌ นิสินฺนํ เกสรสีหํ วิย วิคตภยเภรวํ วิคตโลมหํสํ วิคตภยสารชฺชํ, ทิสฺวาน อากาเรเนว อญฺญาสิ ‘‘เอโส โข เอตฺถ นาคเสโน’’ติ.

Então o rei Milinda, observando toda aquela comunidade de monges pela frente, por trás e pelo meio, avistou de longe o venerável Nāgasena sentado no meio da comunidade de monges, como um leão de juba majestosa, livre de medo e pavor, sem arrepios e sem qualquer hesitação ou timidez. Ao vê-lo, reconheceu-o imediatamente por sua postura: “Este aqui é Nāgasena.”

อถ โข มิลินฺโท ราชา เทวมนฺติยํ เอตทโวจ ‘‘เอโส โข, เทวมนฺติย, อายสฺมา นาคเสโน’’ติ. ‘‘อาม, มหาราช, เอโส โข นาคเสโน, สุฏฺฐุ โข, ตฺวํ มหาราช, นาคเสนํ อญฺญาสี’’ติ. ตโต ราชา ตุฏฺโฐ อโหสิ ‘‘อนกฺขาโตว มยา นาคเสโน อญฺญาโต’’ติ. อถ โข มิลินฺทสฺส รญฺโญ อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ ทิสฺวาว อหุเทว ภยํ, อหุเทว ฉมฺภิตตฺตํ, อหุเทว โลมหํโส.

Então o rei Milinda disse a Devamantiya: “Este, Devamantiya, é o venerável Nāgasena.” “Sim, ó grande rei, este é Nāgasena. Reconhecestes muito bem Nāgasena, ó grande rei!” Com isso, o rei ficou alegre, pensando: “Reconheci Nāgasena sem que ninguém me dissesse.” No entanto, ao ver o venerável Nāgasena, o rei Milinda sentiu novamente medo, tremor e arrepios.

เตนาหุ –

Por isso disseram:

‘‘จรเณน [Pg.23] จ สมฺปนฺนํ, สุทนฺตํ อุตฺตเม ทเม;

ทิสฺวา ราชา นาคเสนํ, อิทํ วจนมพฺรวิ.

“Ao ver Nāgasena, dotado de conduta virtuosa e perfeitamente disciplinado no mais alto autocontrole, o rei pronunciou estas palavras:”

‘‘กถิตา มยา พหู ทิฏฺฐา, สากจฺฉา โอสฏา พหู;

น ตาทิสํ ภยํ อาสิ, อชฺช ตาโส ยถา มม.

“Muitos sábios eu já vi e com eles conversei, muitos debates já travei; mas nunca senti tal medo, nem tamanho pavor como o que sinto hoje.”

‘‘นิสฺสํสยํ ปราชโย, มม อชฺช ภวิสฺสติ;

ชโย จ นาคเสนสฺส, ยถา จิตฺตํ น สณฺฐิต’’นฺติ.

“Sem dúvida, a derrota hoje será minha, e a vitória será de Nāgasena; pois a minha mente não consegue se acalmar.”

พาหิรกถา นิฏฺฐิตา.

A introdução externa está concluída.

๒-๓. มิลินฺทปญฺโห

2-3. As Perguntas de Milinda

๑. มหาวคฺโค

1. O Grande Capítulo

๑. ปญฺญตฺติปญฺโห

1. A Pergunta sobre a Designação

๑. อถ [Pg.24] โข มิลินฺโท ราชา เยนายสฺมา นาคเสโน เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา นาคเสเนน สทฺธึ สมฺโมทิ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. อายสฺมาปิ โข นาคเสโน ปฏิสมฺโมทนีเยเนว มิลินฺทสฺส รญฺโญ จิตฺตํ อาราเธสิ. อถ โข มิลินฺโท ราชา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘กถํ ภทนฺโต ญายติ, กินฺนาโมสิ ภนฺเต’’ติ? ‘‘นาคเสโน’’ติ โข อหํ, มหาราช, ญายามิ, ‘‘นาคเสโน’’ติ โข มํ, มหาราช, สพฺรหฺมจารี สมุทาจรนฺติ, อปิ จ มาตาปิตโร นามํ กโรนฺติ ‘‘นาคเสโน’’ติ วา ‘‘สูรเสโน’’ติ วา ‘‘วีรเสโน’’ติ วา ‘‘สีหเสโน’’ติ วา, อปิ จ โข, มหาราช, สงฺขา สมญฺญา ปญฺญตฺติ โวหาโร นามมตฺตํ ยทิทํ นาคเสโนติ, น เหตฺถ ปุคฺคโล อุปลพฺภตีติ.

1. Então, o rei Milinda aproximou-se de onde estava o venerável Nāgasena. Tendo se aproximado, cumprimentou cordialmente o venerável Nāgasena e, após trocar palavras amigáveis e corteses, sentou-se a um lado. O venerável Nāgasena também agradou o coração do rei Milinda com palavras de cortesia mútua. Então, o rei Milinda disse ao venerável Nāgasena: "Como o senhor é conhecido? Qual é o seu nome, venerável senhor?" "Eu sou conhecido como Nāgasena, ó grande rei. Meus companheiros de vida santa chamam-me de Nāgasena. No entanto, meus pais deram-me o nome de Nāgasena, ou Sūrasena, ou Vīrasena, ou Sīhasena. Contudo, ó grande rei, isto que é 'Nāgasena' é apenas uma designação, uma denominação, um conceito, uma expressão convencional, um mero nome; pois, em última análise, nenhuma pessoa é encontrada aqui."

อถ โข มิลินฺโท ราชา เอวมาห ‘‘สุณนฺตุ เม โภนฺโต ปญฺจสตา โยนกา อสีติสหสฺสา จ ภิกฺขู, อยํ นาคเสโน เอวมาห ‘น เหตฺถ ปุคฺคโล อุปลพฺภตี’ติ, กลฺลํ นุ โข ตทภินนฺทิตุ’’นฺติ. อถ โข มิลินฺโท ราชา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘สเจ, ภนฺเต นาคเสน, ปุคฺคโล นูปลพฺภติ, โก จรหิ ตุมฺหากํ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ เทติ, โก ตํ ปริภุญฺชติ, โก สีลํ รกฺขติ, โก ภาวนมนุยุญฺชติ, โก มคฺคผลนิพฺพานานิ สจฺฉิกโรติ, โก ปาณํ หนติ, โก อทินฺนํ อาทิยติ, โก กาเมสุมิจฺฉาจารํ จรติ, โก มุสา ภณติ, โก มชฺชํ ปิวติ, โก ปญฺจานนฺตริยกมฺมํ กโรติ, ตสฺมา นตฺถิ กุสลํ, นตฺถิ อกุสลํ, นตฺถิ กุสลากุสลานํ กมฺมานํ กตฺตา วา กาเรตา วา, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, สเจ, ภนฺเต นาคเสน, โย ตุมฺเห มาเรติ, นตฺถิ ตสฺสาปิ ปาณาติปาโต, ตุมฺหากมฺปิ, ภนฺเต นาคเสน, นตฺถิ อาจริโย, นตฺถิ อุปชฺฌาโย, นตฺถิ อุปสมฺปทา. ‘นาคเสโนติ มํ, มหาราช, สพฺรหฺมจารี สมุทาจรนฺตี’ติ ยํ วเทสิ, ‘กตโม เอตฺถ นาคเสโน[Pg.25]? กินฺนุ โข, ภนฺเต, เกสา นาคเสโน’’ติ? ‘‘น หิ มหาราชา’’ติ. ‘‘โลมา นาคเสโน’’ติ? ‘‘น หิ มหาราชา’’ติ. ‘‘นขา…เป… ทนฺตา…เป… ตโจ…เป… มํสํ…เป… นฺหารุ…เป… อฏฺฐิ…เป… อฏฺฐิมิญฺชํ…เป… วกฺกํ…เป… หทยํ…เป… ยกนํ…เป… กิโลมกํ…เป… ปิหกํ…เป… ปปฺผาสํ…เป… อนฺตํ…เป… อนฺตคุณํ…เป… อุทริยํ…เป… กรีสํ…เป… ปิตฺตํ…เป… เสมฺหํ…เป… ปุพฺโพ…เป… โลหิตํ…เป… เสโท…เป… เมโท…เป… อสฺสุ…เป… วสา…เป… เขโฬ…เป… สิงฺฆาณิกา…เป… ลสิกา…เป… มุตฺตํ…เป… มตฺถเก มตฺถลุงฺคํ นาคเสโน’’ติ? ‘‘น หิมหาราชา’’ติ. ‘‘กึ นุ โข, ภนฺเต, รูปํ นาคเสโน’’ติ? ‘‘นหิ มหาราชา’’ติ. ‘‘เวทนา นาคเสโน’’ติ?‘‘น หิ มหาราชา’’ติ. ‘‘สญฺญา นาคเสโน’’ติ? ‘‘น หิ มหาราชา’’ติ. ‘‘สงฺขารา นาคเสโน’’ติ? ‘‘น หิ มหาราชา’’ติ. ‘‘วิญฺญาณํ นาคเสโน’’ติ? ‘‘น หิ มหาราชา’’ติ. ‘‘กึ ปน, ภนฺเต, รูปเวทนาสญฺญาสงฺขารวิญฺญาณํ นาคเสโน’’ติ? ‘‘น หิ มหาราชา’’ติ. ‘‘กึ ปน, ภนฺเต, อญฺญตฺร รูปเวทนาสญฺญาสงฺขารวิญฺญาณํ นาคเสโน’’ติ? ‘‘น หิ มหาราชา’’ติ. ‘‘ตมหํ ภนฺเต, ปุจฺฉนฺโต ปุจฺฉนฺโต น ปสฺสามิ นาคเสนํ. นาคเสนสทฺโท เยว นุ โข, ภนฺเต, นาคเสโน’’ติ? ‘‘น หิ มหาราชา’’ติ. ‘‘โก ปเนตฺถ นาคเสโน, อลิกํ ตฺวํ, ภนฺเต, ภาสสิ มุสาวาทํ, นตฺถิ นาคเสโน’’ติ.

Então, o rei Milinda disse: "Ouçam-me, senhores, quinhentos yonakas e oitenta mil bhikkhus! Este Nāgasena diz: 'Nenhuma pessoa é encontrada aqui'. Seria correto aprovar tal afirmação?" Em seguida, o rei Milinda disse ao venerável Nāgasena: "Se, venerável Nāgasena, nenhuma pessoa é encontrada, quem, então, vos dá mantos, esmolas de comida, habitação e medicamentos para os enfermos? Quem usufrui deles? Quem protege a moralidade (sīla)? Quem se dedica à meditação (bhāvanā)? Quem realiza os caminhos, frutos e o Nibbāna? Quem tira a vida? Quem toma o que não foi dado? Quem comete má conduta sexual? Quem fala falsidades? Quem bebe bebidas inebriantes? Quem comete os cinco crimes de retribuição imediata (ānantarika-kamma)? Portanto, não haveria mérito (kusala), não haveria demérito (akusala); não haveria autor nem instigador de ações meritórias ou demeritórias; não haveria fruto ou resultado de ações bem ou mal praticadas. Se, venerável Nāgasena, alguém vos matasse, nem mesmo para essa pessoa haveria a destruição da vida. Para vós também, venerável Nāgasena, não haveria mestre, não haveria preceptor, não haveria ordenação. Quando dizeis: 'Meus companheiros de vida santa chamam-me de Nāgasena, ó grande rei', quem aqui é Nāgasena? Seriam os cabelos da cabeça Nāgasena, venerável senhor?" "Não, ó grande rei." "Os pelos do corpo são Nāgasena?" "Não, ó grande rei." "As unhas... os dentes... a pele... a carne... os tendões... os ossos... a medula óssea... os rins... o coração... o fígado... as membranas... o baço... os pulmões... os intestinos... o mesentério... o conteúdo do estômago... as fezes... a bile... o catarro... o pus... o sangue... o suor... a gordura sólida... as lágrimas... a gordura líquida... a saliva... o muco... o fluido sinovial... a urina... ou o cérebro na cabeça é Nāgasena?" "Não, ó grande rei." "Seria a forma física (rūpa) Nāgasena, venerável senhor?" "Não, ó grande rei." "A sensação (vedanā) é Nāgasena?" "Não, ó grande rei." "A percepção (saññā) é Nāgasena?" "Não, ó grande rei." "As formações mentais (saṅkhārā) são Nāgasena?" "Não, ó grande rei." "A consciência (viññāṇa) é Nāgasena?" "Não, ó grande rei." "Seria, então, venerável senhor, a união de forma, sensação, percepção, formações mentais e consciência Nāgasena?" "Não, ó grande rei." "Seria, então, venerável senhor, algo além de forma, sensação, percepção, formations mentais e consciência Nāgasena?" "Não, ó grande rei." "Por mais que eu pergunte, venerável senhor, não vejo Nāgasena. Seria apenas o som 'Nāgasena' o próprio Nāgasena, venerável senhor?" "Não, ó grande rei." "Quem, afinal, é Nāgasena aqui? O senhor está proferindo uma falsidade, uma mentira, venerável senhor; Nāgasena não existe!"

อถ โข อายสฺมา นาคเสโน มิลินฺทํ ราชานํ เอตทโวจ ‘‘ตฺวํ โขสิ, มหาราช, ขตฺติยสุขุมาโล อจฺจนฺตสุขุมาโล, ตสฺส เต, มหาราช, มชฺฌนฺหิกสมยํ ตตฺตาย ภูมิยา อุณฺหาย วาลิกาย ขราย สกฺขรกถลิกาย มทฺทิตฺวา ปาเทนาคจฺฉนฺตสฺส ปาทา รุชฺชนฺติ, กาโย กิลมติ, จิตฺตํ อุปหญฺญติ, ทุกฺขสหคตํ กายวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, กึ นุ โข ตฺวํ ปาเทนาคโตสิ, อุทาหุ วาหเนนา’’ติ? ‘‘นาหํ, ภนฺเต, ปาเทนาคจฺฉามิ, รเถนาหํ อาคโตสฺมี’’ติ. ‘‘สเจ, ตฺวํ มหาราช, รเถนาคโตสิ, รถํ เม อาโรเจหิ, กึ นุ โข, มหาราช, อีสา รโถ’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘อกฺโข รโถ’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘จกฺกานิ รโถ’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘รถปญฺชรํ รโถ’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘รถทณฺฑโก รโถ’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘ยุคํ รโถ’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘รสฺมิโย รโถ’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘ปโตทลฏฺฐิ รโถ’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘กึ นุ โข, มหาราช, อีสาอกฺขจกฺกรถปญฺชรรถทณฺฑยุครสฺมิปโตทา รโถ’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘กึ ปน, มหาราช[Pg.26], อญฺญตฺร อีสาอกฺขจกฺกรถปญฺชรรถทณฺฑยุครสฺมิปโตทา รโถ’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘ตมหํ, มหาราช, ปุจฺฉนฺโต ปุจฺฉนฺโต น ปสฺสามิ รถํ. รถสทฺโทเยว นุ โข, มหาราช, รโถ’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘โก ปเนตฺถ รโถ, อลิกํ, ตฺวํ มหาราช, ภาสสิ มุสาวาทํ, นตฺถิ รโถ, ตฺวํสิ, มหาราช, สกลชมฺพุทีเป อคฺคราชา, กสฺส ปน ตฺวํ ภายิตฺวา มุสาวาทํ ภาสสิ, สุณนฺตุ เม โภนฺโต ปญฺจสตา โยนกา อสีติสหสฺสา จ ภิกฺขู, อยํ มิลินฺโท ราชา เอวมาห ‘รเถนาหํ อาคโตสฺมี’ติ, สเจ ตฺวํ, มหาราช, รเถนาคโต‘สิ, รถํ เม อาโรเจหี’ติ วุตฺโต สมาโน รถํ น สมฺปาเทติ, กลฺลํ นุ โข ตทภินนฺทิตุ’’นฺติ. เอวํ วุตฺเต ปญฺจสตา โยนกา อายสฺมโต นาคเสนสฺส สาธุการํ ทตฺวา มิลินฺทํ ราชานํ เอตทโวจุํ ‘‘อิทานิ โข ตฺวํ, มหาราช, สกฺโกนฺโต ภาสสฺสู’’ติ.

Então, o venerável Nāgasena disse ao rei Milinda: "Tu és, ó grande rei, um nobre delicado, extremamente delicado. Se tivesses vindo a pé ao meio-dia, pisando sobre o solo ardente, sobre a areia quente, sobre o chão áspero de cascalho e pedras, teus pés doeriam, teu corpo ficaria exausto, tua mente seria prejudicada, e surgiria uma consciência corporal acompanhada de sofrimento. Vieste a pé ou em um veículo?" "Eu não vim a pé, venerável senhor; vim em uma carruagem." "Se vieste em uma carruagem, ó grande rei, mostra-me a carruagem. O timão é a carruagem, ó grande rei?" "Não, venerável senhor." "O eixo é a carruagem?" "Não, venerável senhor." "As rodas são a carruagem?" "Não, venerável senhor." "La estrutura da carruagem é a carruagem?" "Não, venerável senhor." "O mastro da carruagem é a carruagem?" "Não, venerável senhor." "O jugo é a carruagem?" "Não, venerável senhor." "As rédeas são a carruagem?" "Não, venerável senhor." "O aguilhão é a carruagem?" "Não, venerável senhor." "Seria, então, ó grande rei, a união do timão, do eixo, das rodas, da estrutura, do mastro, do jugo, das rédeas e do aguilhão a carruagem?" "Não, venerável senhor." "Seria, então, ó grande rei, algo além do timão, do eixo, das rodas, da estrutura, do mastro, do jugo, das rédeas e do aguilhão a carruagem?" "Não, venerável senhor." "Por mais que eu pergunte, ó grande rei, não vejo a carruagem. Seria apenas o som 'carruagem' a própria carruagem, ó grande rei?" "Não, venerável senhor." "O que, afinal, é a carruagem aqui? Tu estás proferindo uma falsidade, uma mentira, ó grande rei; a carruagem não existe! Tu és o rei supremo em toda a Jambudīpa; de quem tens medo para proferir uma mentira? Ouçam-me, senhores, quinhentos yonakas e oitenta mil bhikkhus! Este rei Milinda diz: 'Vim em uma carruagem'. Mas quando lhe é dito: 'Se vieste em uma carruagem, ó grande rei, mostra-me a carruagem', ele não consegue apresentar a carruagem. Seria correto aprovar tal afirmação?" Diante disso, os quinhentos yonakas aplaudiram o venerável Nāgasena e disseram ao rei Milinda: "Agora, ó grande rei, fala se fores capaz!"

อถ โข มิลินฺโท ราชา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘นาหํ, ภนฺเต นาคเสน, มุสา ภณามิ, อีสญฺจ ปฏิจฺจ อกฺขญฺจ ปฏิจฺจ จกฺกานิ จ ปฏิจฺจ รถปญฺชรญฺจ ปฏิจฺจ รถทณฺฑกญฺจ ปฏิจฺจ ‘รโถ’ติ สงฺขา สมญฺญา ปญฺญตฺติ โวหาโร นามมตฺตํ ปวตฺตตี’’ติ.

Então, o rei Milinda disse ao venerável Nāgasena: "Eu não falo uma falsidade, venerável Nāgasena. É em dependência do timão, em dependência do eixo, em dependência das rodas, em dependência da estrutura e em dependência do mastro que a designação, a denominação, o conceito, a expressão convencional, o mero nome 'carruagem' ocorre."

‘‘สาธุ โข, ตฺวํ มหาราช, รถํ ชานาสิ, เอวเมว โข, มหาราช, มยฺหมฺปิ เกเส จ ปฏิจฺจ โลเม จ ปฏิจฺจ…เป… มตฺถเก มตฺถลุงฺคญฺจ ปฏิจฺจ รูปญฺจ ปฏิจฺจ เวทนญฺจ ปฏิจฺจ สญฺญญฺจ ปฏิจฺจ สงฺขาเร จ ปฏิจฺจ วิญฺญาณญฺจ ปฏิจฺจ ‘นาคเสโน’ติ สงฺขา สมญฺญา ปญฺญตฺติ โวหาโร นามมตฺตํ ปวตฺตติ, ปรมตฺถโต ปเนตฺถ ปุคฺคโล นูปลพฺภติ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, วชิราย ภิกฺขุนิยา ภควโต สมฺมุขา –

"Muito bem, ó grande rei! Tu compreendes bem a carruagem. Da mesma forma, ó grande rei, em dependência dos meus cabelos, em dependência dos pelos... e em dependência do cérebro na cabeça, em dependência da forma, em dependência da sensação, em dependência da percepção, em dependência das formações mentais e em dependência da consciência, a designação, a denominação, o conceito, a expressão convencional, o mero nome 'Nāgasena' ocorre. No entanto, em termos de verdade última (paramatthato), nenhuma pessoa é encontrada aqui. E isto foi dito, ó grande rei, pela bhikkhunī Vajirā na presença do Abençoado:"

‘‘‘ยถา หิ องฺคสมฺภารา, โหติ สทฺโท รโถ อิติ;

เอวํ ขนฺเธสุ สนฺเตสุ, โหติ ‘‘สตฺโต’’ติ สมฺมุตี’’’ติ.

"'Assim como, pela reunião das partes, surge o termo "carruagem"; da mesma forma, existindo os agregados, surge a convenção "um ser".'"

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต นาคเสน, อพฺภุตํ, ภนฺเต นาคเสน, อติจิตฺรานิ ปญฺหปฏิภานานิ วิสชฺชิตานิ, ยทิ พุทฺโธ ติฏฺเฐยฺย สาธุการํ ทเทยฺย, สาธุ สาธุ นาคเสน, อติจิตฺรานิ ปญฺหปฏิภานานิ วิสชฺชิตานี’’ติ.

"Maravilhoso, venerável Nāgasena! Extraordinário, venerável Nāgasena! Respostas brilhantes foram dadas a perguntas extremamente complexas. Se o Buda estivesse vivo, ele daria sua aprovação. Muito bem, muito bem, Nāgasena! Respostas brilhantes foram dadas a perguntas extremamente complexas!"

ปญฺญตฺติปญฺโห ปฐโม.

A primeira questão: A designação do nome está concluída.

๒. วสฺสคณนปญฺโห

2. A questão sobre a contagem dos anos de monge.

๒. ‘‘กติวสฺโสสิ [Pg.27] ตฺวํ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ? ‘‘สตฺตวสฺโสหํ, มหาราชา’’ติ. ‘‘เก เต, ภนฺเต, สตฺต, ตฺวํ วา สตฺต, คณนา วา สตฺตา’’ติ?

2. "Quantos anos de monge (vassa) tens, venerável Nāgasena?" "Tenho sete anos de monge, ó grande rei." "O que são esses sete, venerável senhor? Tu és o sete ou a contagem é o sete?"

เตน โข ปน สมเยน มิลินฺทสฺส รญฺโญ สพฺพาภรณปฏิมณฺฑิตสฺส อลงฺกตปฏิยตฺตสฺส ปถวิยํ ฉายา ทิสฺสติ, อุทกมณิเก จ ฉายา ทิสฺสติ. อถ โข อายสฺมา นาคเสโน มิลินฺทํ ราชานํ เอตทโวจ ‘‘อยํ เต, มหาราช, ฉายา ปถวิยํ อุทกมณิเก จ ทิสฺสติ, กึ ปน, มหาราช, ตฺวํ วา ราชา, ฉายา วา ราชา’’ติ? ‘‘อหํ, ภนฺเต นาคเสน, ราชา, นายํ ฉายา ราชา, มํ ปน นิสฺสาย ฉายา ปวตฺตตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, วสฺสานํ คณนา สตฺต, น ปนาหํ สตฺต, มํ ปน นิสฺสาย สตฺต ปวตฺตติ, ฉายูปมํ มหาราชา’’ติ. ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต นาคเสน, อพฺภุตํ, ภนฺเต นาคเสน, อติจิตฺรานิ ปญฺหปฏิภานานิ วิสชฺชิตานี’’ติ.

Naquele momento, a sombra do rei Milinda, que estava adornado com todos os ornamentos e ricamente trajado, era vista no chão e também em um vaso de água. Então, o venerável Nāgasena disse ao rei Milinda: "Esta tua sombra, ó grande rei, é vista no chão e no vaso de água. Mas diz-me, ó grande rei, tu és o rei ou a sombra é o rei?" "Eu sou o rei, venerável Nāgasena; esta sombra não é o rei. No entanto, em dependência de mim, a sombra se manifesta." "Da mesma forma, ó grande rei, a contagem dos anos de monge é sete, mas eu não sou o sete. No entanto, em dependência de mim, o sete se manifesta. É semelhante à sombra, ó grande rei." "Maravilhoso, venerável Nāgasena! Extraordinário, venerável Nāgasena! Respostas brilhantes foram dadas a perguntas extremamente complexas!"

วสฺสคณนปญฺโห ทุติโย.

A segunda questão: A contagem dos anos de monge está concluída.

๓. วีมํสนปญฺโห

3. A questão sobre a investigação.

๓. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, สลฺลปิสฺสสิ มยา สทฺธิ’’นฺติ? ‘‘สเจ, ตฺวํ มหาราช, ปณฺฑิตวาทํ สลฺลปิสฺสสิ สลฺลปิสฺสามิ, สเจ ปน ราชวาทํ สลฺลปิสฺสสิ น สลฺลปิสฺสามี’’ติ. ‘‘กถํ, ภนฺเต นาคเสน, ปณฺฑิตา สลฺลปนฺตี’’ติ? ‘‘ปณฺฑิตานํ โข, มหาราช, สลฺลาเป อาเวฐนมฺปิ กยิรติ, นิพฺเพฐนมฺปิ กยิรติ, นิคฺคโหปิ กยิรติ, ปฏิกมฺมมฺปิ กยิรติ, วิสฺสาโสปิ กยิรติ, ปฏิวิสฺสาโสปิ กยิรติ, น จ เตน ปณฺฑิตา กุปฺปนฺติ, เอวํ โข, มหาราช, ปณฺฑิตา สลฺลปนฺตี’’ติ. ‘‘กถํ ปน, ภนฺเต, ราชาโน สลฺลปนฺตี’’ติ? ‘‘ราชาโน โข, มหาราช, สลฺลาเป เอกํ วตฺถุํ ปฏิชานนฺติ, โย ตํ วตฺถุํ วิโลเมติ, ตสฺส ทณฺฑํ อาณาเปนฺติ ‘อิมสฺส ทณฺฑํ ปเณถา’ติ, เอวํ โข, มหาราช, ราชาโน สลฺลปนฺตี’’ติ. ‘‘ปณฺฑิตวาทาหํ, ภนฺเต, สลฺลปิสฺสามิ, โน ราชวาทํ, วิสฺสฏฺโฐ ภทนฺโต สลฺลปตุ ยถา ภิกฺขุนา วา สามเณเรน วา อุปาสเกน วา อารามิเกน [Pg.28] วา สทฺธึ สลฺลปติ, เอวํ วิสฺสฏฺโฐ ภทนฺโต สลฺลปตุ มา ภายตู’’ติ. ‘‘สุฏฺฐุ มหาราชา’’ติ เถโร อพฺภานุโมทิ.

3. O rei disse: "Venerável Nāgasena, conversarás comigo?" "Se conversares, ó grande rei, como conversam os sábios (paṇḍitavāda), eu conversarei. Mas se conversares como conversam os reis (rājavāda), não conversarei." "Como, venerável Nāgasena, conversam os sábios?" "Na conversa dos sábios, ó grande rei, há envolvimento e desenredamento, refutação e correção, confiança e reciprocidade de confiança, e com isso os sábios não se irritam. É assim, ó grande rei, que os sábios conversam." "E como, venerável senhor, conversam os reis?" "Os reis, ó grande rei, ao conversarem, afirmam uma única tese, e quem contradiz essa tese, eles ordenam que seja punido, dizendo: 'Punam este homem!'. É assim, ó grande rei, que os reis conversam." "Eu conversarei como conversam os sábios, venerável senhor, não como os reis. Que o senhor fale livremente, assim como falaria com um bhikkhu, com um noviço (sāmaṇera), com um seguidor leigo (upāsaka) ou com um guardião do mosteiro. Que o senhor fale livremente e não tenha receio." "Muito bem, ó grande rei", consentiu o ancião com alegria.

ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ปุจฺฉิสฺสามี’’ติ. ‘‘ปุจฺฉ มหาราชา’’ติ. ‘‘ปุจฺฉิโตสิ เม ภนฺเต’’ติ. ‘‘วิสชฺชิตํ มหาราชา’’ติ. ‘‘กึ ปน, ภนฺเต, ตยา วิสชฺชิต’’นฺติ? ‘‘กึ ปน, มหาราช, ตยา ปุจฺฉิต’’นฺติ.

O rei disse: "Venerável Nāgasena, eu perguntarei." "Pergunta, ó grande rei." "Eu já perguntei, venerável senhor." "Eu já respondi, ó grande rei." "Mas o que o senhor respondeu, venerável senhor?" "Mas o que tu perguntaste, ó grande rei?"

วีมํสนปญฺโห ตติโย.

A terceira questão: A investigação está concluída.

๔. อนนฺตกายปญฺโห

4. A questão de Anantakāya.

๔. อถ โข มิลินฺทสฺส รญฺโญ เอตทโหสิ ‘‘ปณฺฑิโต โข อยํ ภิกฺขุ ปฏิพโล มยา สทฺธึ สลฺลปิตุํ, พหุกานิ จ เม ฐานานิ ปุจฺฉิตพฺพานิ ภวิสฺสนฺติ, ยาว อปุจฺฉิตานิ เยว ตานิ ฐานานิ ภวิสฺสนฺติ, อถ สูริโย อตฺถํ คมิสฺสติ, ยํนูนาหํ สฺเว อนฺเตปุเร สลฺลเปยฺย’’นฺติ. อถ โข ราชา เทวมนฺติยํ เอตทโวจ ‘‘เตน หิ, ตฺวํ เทวมนฺติย, ภทนฺตสฺส อาโรเจยฺยาสิ ‘สฺเว อนฺเตปุเร รญฺญา สทฺธึ สลฺลาโป ภวิสฺสตี’’’ติ. อิทํ วตฺวา มิลินฺโท ราชา อุฏฺฐายาสนา เถรํ นาคเสนํ อาปุจฺฉิตฺวา รถํ อภิรูหิตฺวา ‘‘นาคเสโน นาคเสโน’’ติ สชฺฌายํ กโรนฺโต ปกฺกามิ.

4. Então, o rei Milinda pensou: "Este bhikkhu é sábio e capaz de conversar comigo. Tenho muitos pontos a perguntar, e antes mesmo que todos esses pontos sejam perguntados, o sol se porá. Seria melhor se eu conversasse com ele amanhã no palácio interno." Então, o rei disse a Devamantiya: "Sendo assim, Devamantiya, deves informar ao venerável senhor: 'Amanhã haverá uma conversa com o rei no palácio interno'." Tendo dito isso, o rei Milinda levantou-se de seu assento, despediu-se do ancião Nāgasena, subiu em sua carruagem e partiu, recitando repetidamente: "Nāgasena, Nāgasena".

อถ โข เทวมนฺติโย อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘ราชา, ภนฺเต, มิลินฺโท เอวมาห ‘สฺเว อนฺเตปุเร รญฺญา สทฺธึ สลฺลาโป ภวิสฺสตี’’’ติ. ‘‘สุฏฺฐู’’ติ เถโร อพฺภานุโมทิ. อถ โข ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน เทวมนฺติโย จ อนนฺตกาโย จ มงฺกุโร จ สพฺพทินฺโน จ เยน มิลินฺโท ราชา เตนุปสงฺกมึสุ, อุปสงฺกมิตฺวา ราชานํ มิลินฺทํ เอตทโวจุํ ‘‘อาคจฺฉตุ, มหาราช, ภทนฺโต นาคเสโน’’ติ? ‘‘อาม อาคจฺฉตู’’ติ. ‘‘กิตฺตเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ อาคจฺฉตู’’ติ? ‘‘ยตฺตเก ภิกฺขู อิจฺฉติ, ตตฺตเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ อาคจฺฉตู’’ติ.

Então, o ministro Devamantiya disse ao venerável Nāgasena: “Senhor, o rei Milinda disse: ‘Amanhã haverá uma conversa com o rei no palácio interno’.” O ancião concordou, dizendo: “Muito bem”. Então, ao final daquela noite, Devamantiya, Anantakāya, Maṅkura e Sabbadinna aproximaram-se de onde estava o rei Milinda e, tendo se aproximado, disseram ao rei Milinda: “Que o venerável Nāgasena venha, ó grande rei?” “Sim, que ele venha.” “Com quantos monges ele deve vir?” “Que ele venha com quantos monges desejar.”

อถ โข สพฺพทินฺโน อาห ‘‘อาคจฺฉตุ, มหาราช, ทสหิ ภิกฺขูหิ สทฺธิ’’นฺติ, ทุติยมฺปิ โข ราชา อาห ‘‘ยตฺตเก ภิกฺขู อิจฺฉติ, ตตฺตเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ อาคจฺฉตู’’ติ. ทุติยมฺปิ โข สพฺพทินฺโน อาห ‘‘อาคจฺฉตุ, มหาราช, ทสหิ ภิกฺขูหิ สทฺธิ’’นฺติ. ตติยมฺปิ โข ราชา อาห ‘‘ยตฺตเก [Pg.29] ภิกฺขู อิจฺฉติ, ตตฺตเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ อาคจฺฉตู’’ติ. ตติยมฺปิ โข สพฺพทินฺโน อาห ‘‘อาคจฺฉตุ, มหาราช, ทสหิ ภิกฺขูหิ สทฺธิ’’นฺติ. ‘‘สพฺโพ ปนายํ สกฺกาโร ปฏิยาทิโต, อหํ ภณามิ ‘ยตฺตเก ภิกฺขู อิจฺฉติ, ตตฺตเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ อาคจฺฉตู’ติ. อยํ, ภเณ สพฺพทินฺโน, อญฺญถา ภณติ, กึ นุ มยํ นปฺปฏิพลา ภิกฺขูนํ โภชนํ ทาตุ’’นฺติ? เอวํ วุตฺเต สพฺพทินฺโน มงฺกุ อโหสิ.

Então, Sabbadinna disse: “Que ele venha, ó grande rei, acompanhado de dez monges”. Pela segunda vez, o rei disse: “Que ele venha com quantos monges desejar”. Pela segunda vez, Sabbadinna disse: “Que ele venha, ó grande rei, acompanhado de dez monges”. Pela terceira vez, o rei disse: “Que ele venha com quantos monges desejar”. Pela terceira vez, Sabbadinna disse: “Que ele venha, ó grande rei, acompanhado de dez monges”. “Toda esta homenagem foi preparada, e eu digo: ‘Que ele venha com quantos monges desejar’. Mas este Sabbadinna diz o contrário. Será que não somos capazes de oferecer alimento aos monges?” Quando isso foi dito, Sabbadinna ficou constrangido.

อถ โข เทวมนฺติโย จ อนนฺตกาโย จ มงฺกุโร จ เยนายสฺมา นาคเสโน เตนุปสงฺกมึสุ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจุํ ‘‘ราชา, ภนฺเต, มิลินฺโท เอวมาห ‘ยตฺตเก ภิกฺขู อิจฺฉติ, ตตฺตเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ อาคจฺฉตู’’’ติ. อถ โข อายสฺมา นาคเสโน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย อสีติยา ภิกฺขุสหสฺเสหิ สทฺธึ สาคลํ ปาวิสิ.

Então, Devamantiya, Anantakāya e Maṅkura aproximaram-se de onde estava o venerável Nāgasena e, tendo se aproximado, disseram ao venerável Nāgasena: “Senhor, o rei Milinda disse: ‘Que ele venha com quantos monges desejar’.” Então, o venerável Nāgasena, tendo se vestido pela manhã, tomando sua tigela e mantos, entrou na cidade de Sāgala acompanhado de oitenta mil monges.

อถ โข อนนฺตกาโย อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ นิสฺสาย คจฺฉนฺโต อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยํ ปเนตํ พฺรูสิ ‘นาคเสโน’ติ, กตโม เอตฺถ, นาคเสโน’’ติ? เถโร อาห ‘‘โก ปเนตฺถ ‘นาคเสโน’ติ มญฺญสี’’ติ? ‘‘โย โส, ภนฺเต, อพฺภนฺตเร วาโต ชีโว ปวิสติ จ นิกฺขมติ จ, โส ‘นาคเสโน’ติ มญฺญามี’’ติ. ‘‘ยทิ ปเนโส วาโต นิกฺขมิตฺวา นปฺปวิเสยฺย, ปวิสิตฺวา น นิกฺขเมยฺย, ชีเวยฺย นุ โข โส ปุริโส’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เย ปนิเม สงฺขธมกา สงฺขํ ธเมนฺติ, เตสํ วาโต ปุน ปวิสตี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เย ปนิเม วํสธมกา วํสํ ธเมนฺติ, เตสํ วาโต ปุน ปวิสตี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เย ปนิเม สิงฺคธมกา สิงฺคํ ธเมนฺติ, เตสํ วาโต ปุน ปวิสตี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘อถ กิสฺส ปน เตน น มรนฺตี’’ติ. ‘‘นาหํ ปฏิพโล ตยา วาทินา สทฺธึ สลฺลปิตุํ, สาธุ, ภนฺเต, อตฺถํ ชปฺเปหี’’ติ. ‘‘เนโส ชีโว, อสฺสาสปสฺสาสา นาเมเต กายสงฺขารา’’ติ เถโร อภิธมฺมกถํ กเถสิ. อถ อนนฺตกาโย อุปาสกตฺตํ ปฏิเวเทสีติ.

Então, Anantakāya, caminhando ao lado do venerável Nāgasena, disse ao venerável Nāgasena: “Senhor Nāgasena, quando o senhor diz ‘Nāgasena’, quem é, afinal, Nāgasena?” O ancião disse: “Quem você pensa que é ‘Nāgasena’ aqui?” “Senhor, aquele sopro vital que entra e sai internamente, esse eu penso ser ‘Nāgasena’.” “Mas se esse sopro saísse e não entrasse, ou entrasse e não saísse, essa pessoa viveria?” “Não, senhor.” “E aqueles que sopram conchas, o sopro deles entra novamente?” “Não, senhor.” “E aqueles que sopram flautas de bambu, o sopro deles entra novamente?” “Não, senhor.” “E aqueles que sopram trompas de chifre, o sopro deles entra novamente?” “Não, senhor.” “Então, por que eles não morrem por causa disso?” “Não sou capaz de debater com um argumentador como o senhor. Por favor, senhor, explique-me o significado.” “Isso não é uma alma; a inspiração e a expiração são chamadas de formações corporais.” O ancião então proferiu um discurso sobre o Abhidhamma. Então, Anantakāya declarou-se um seguidor leigo.

อนนฺตกายปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta pergunta, a pergunta de Anantakāya, está concluída.

๕. ปพฺพชฺชปญฺโห

5. A Pergunta sobre a Admissão na Ordem

๕. อถ [Pg.30] โข อายสฺมา นาคเสโน เยน มิลินฺทสฺส รญฺโญ นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข มิลินฺโท ราชา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ สปริสํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปตฺวา สมฺปวาเรตฺวา เอกเมกํ ภิกฺขุํ เอกเมเกน ทุสฺสยุเคน อจฺฉาเทตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ ติจีวเรน อจฺฉาเทตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘ภนฺเต นาคเสน ทสหิ, ภิกฺขูหิ สทฺธึ อิธ นิสีทถ, อวเสสา คจฺฉนฺตู’’ติ.

5. Então, o venerável Nāgasena dirigiu-se à residência do rei Milinda e, tendo chegado, sentou-se no assento preparado. Então, o rei Milinda, com suas próprias mãos, serviu e satisfez o venerável Nāgasena e sua comitiva com excelentes alimentos sólidos e macios. Tendo oferecido a cada monge um par de vestes e ao venerável Nāgasena um conjunto de três mantos, disse ao venerável Nāgasena: “Senhor Nāgasena, permaneça aqui sentado com dez monges; que os demais possam partir”.

อถ โข มิลินฺโท ราชา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ วิทิตฺวา อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข มิลินฺโท ราชา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กิมฺหิ โหติ กถาสลฺลาโป’’ติ? ‘‘อตฺเถน มยํ, มหาราช, อตฺถิกา, อตฺเถ โหตุ กถาสลฺลาโป’’ติ.

Então, o rei Milinda, sabendo que o venerável Nāgasena havia terminado de comer e retirado a mão da tigela, tomou um assento baixo e sentou-se a um lado. Sentado a um lado, o rei Milinda disse ao venerável Nāgasena: “Senhor Nāgasena, sobre o que será a nossa conversa?” “Ó grande rei, nós buscamos o propósito benéfico; que a nossa conversa seja sobre o propósito benéfico.”

ราชา อาห ‘‘กิมตฺถิยา, ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺหากํ ปพฺพชฺชา, โก จ ตุมฺหากํ ปรมตฺโถ’’ติ. เถโร อาห ‘‘กินฺติ, มหาราช, อิทํ ทุกฺขํ นิรุชฺเฌยฺย, อญฺญญฺจ ทุกฺขํ น อุปฺปชฺเชยฺยาติ. เอตทตฺถา, มหาราช, อมฺหากํ ปพฺพชฺชา, อนุปาทา ปรินิพฺพานํ โข ปน อมฺหากํ ปรมตฺโถ’’ติ.

O rei disse: “Senhor Nāgasena, qual é o propósito da sua admissão na ordem, e qual é o seu objetivo supremo?” O ancião disse: “Ó grande rei, é para que este sofrimento cesse e nenhum outro sofrimento surja. É com esse propósito, ó grande rei, que nos admitimos na ordem; e o Parinibbāna sem apego é o nosso objetivo supremo”.

‘‘กึ ปน, ภนฺเต นาคเสน, สพฺเพ เอตทตฺถาย ปพฺพชนฺตี’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราช, เกจิ เอตทตฺถาย ปพฺพชนฺติ, เกจิ ราชาภินีตา ปพฺพชนฺติ, เกจิ โจราภินีตา ปพฺพชนฺติ, เกจิ อิณฏฺฏา ปพฺพชนฺติ, เกจิ อาชีวิกตฺถาย ปพฺพชนฺติ, เย ปน สมฺมา ปพฺพชนฺติ, เต เอตทตฺถาย ปพฺพชนฺตี’’ติ.

“Mas, senhor Nāgasena, todos se admitem na ordem com esse propósito?” “Não, ó grande rei. Alguns se admitem na ordem forçados por reis, alguns forçados por ladrões, alguns por causa de dívidas, alguns para obter sustento. No entanto, aqueles que se admitem na ordem corretamente, esses o fazem com esse propósito.”

‘‘ตฺวํ ปน, ภนฺเต, เอตทตฺถาย ปพฺพชิโตสี’’ติ? ‘‘อหํ โข, มหาราช, ทหรโก สนฺโต ปพฺพชิโต, น ชานามิ อิมสฺส นามตฺถาย ปพฺพชามีติ, อปิ จ โข เม เอวํ อโหสิ ‘ปณฺฑิตา อิเม สมณา สกฺยปุตฺติยา, เต มํ สิกฺขาเปสฺสนฺตี’ติ, สฺวาหํ เตหิ สิกฺขาปิโต ชานามิ จ ปสฺสามิ จ ‘อิมสฺส นามตฺถาย ปพฺพชฺชา’’’ติ.

“Mas o senhor, senhor, admitiu-se na ordem com esse propósito?” “Ó grande rei, eu me admiti na ordem quando ainda era jovem, sem saber com que propósito o fazia. No entanto, pensei assim: ‘Estes ascetas, filhos dos Sakyas, são sábios; eles me instruirão’. Tendo sido instruído por eles, agora eu sei e vejo: ‘Este é o propósito da admissão na ordem’.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“O senhor é muito hábil, senhor Nāgasena.”

ปพฺพชฺชปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta pergunta, a pergunta sobre a admissão na ordem, está concluída.

๖. ปฏิสนฺธิปญฺโห

6. A Pergunta sobre o Renascimento

๖. ราชา [Pg.31] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อตฺถิ โกจิ มโต น ปฏิสนฺทหตี’’ติ. เถโร อาห ‘‘โกจิ ปฏิสนฺทหติ, โกจิ น ปฏิสนฺทหตี’’ติ. ‘‘โก ปฏิสนฺทหติ, โก น ปฏิสนฺทหตี’’ติ? ‘‘สกิเลโส, มหาราช, ปฏิสนฺทหติ, นิกฺกิเลโส น ปฏิสนฺทหตี’’ติ. ‘‘ตฺวํ ปน, ภนฺเต นาคเสน, ปฏิสนฺทหิสฺสสี’’ติ? ‘‘สเจ, มหาราช, สอุปาทาโน ภวิสฺสามิ ปฏิสนฺทหิสฺสามิ, สเจ อนุปาทาโน ภวิสฺสามิ น ปฏิสนฺทหิสฺสามี’’ติ.

6. O rei disse: “Senhor Nāgasena, existe alguém que, ao morrer, não renasça?” O ancião disse: “Alguns renascem, outros não renascem”. “Quem renasce e quem não renasce?” “Aquele que tem impurezas mentais, ó grande rei, renasce; aquele que não tem impurezas mentais não renasce.” “E o senhor, senhor Nāgasena, renascerá?” “Se, ó grande rei, eu tiver apego, renascerei; se eu não tiver apego, não renascerei.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“O senhor é muito hábil, senhor Nāgasena.”

ปฏิสนฺธิปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta pergunta, a pergunta sobre o renascimento, está concluída.

๗. โยนิโสมนสิการปญฺโห

7. A Pergunta sobre a Atenção Sábia

๗. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, โย น ปฏิสนฺทหติ, นนุ โส โยนิโส มนสิกาเรน น ปฏิสนฺทหตี’’ติ? ‘‘โยนิโส จ มหาราช, มนสิกาเรน ปญฺญาย จ อญฺเญหิ จ กุสเลหิ ธมฺเมหี’’ติ. ‘‘นนุ, ภนฺเต, โยนิโส มนสิกาโร เยว ปญฺญา’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราช, อญฺโญ มนสิกาโร, อญฺญา ปญฺญา, อิเมสํ โข, มหาราช, อเชฬกโคณมหึสโอฏฺฐคทฺรภานมฺปิ มนสิกาโร อตฺถิ, ปญฺญา ปน เตสํ นตฺถี’’ติ.

7. O rei disse: “Senhor Nāgasena, aquele que não renasce, não é por meio da atenção sábia que ele não renasce?” “É por meio da atenção sábia, ó grande rei, e também da sabedoria e de outras qualidades benéficas.” “Mas, senhor, a atenção sábia não é a própria sabedoria?” “Não, ó grande rei. A atenção é uma coisa, a sabedoria é outra. Pois até mesmo as ovelhas, cabras, bois, búfalos, camelos e jumentos possuem atenção, ó grande rei, mas eles não possuem sabedoria.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“O senhor é muito hábil, senhor Nāgasena.”

โยนิโสมนสิการปญฺโห สตฺตโม.

A sétima pergunta, a pergunta sobre a atenção sábia, está concluída.

๘. มนสิการลกฺขณปญฺโห

8. A Pergunta sobre a Característica da Atenção

๘. ราชา อาห ‘‘กึลกฺขโณ, ภนฺเต นาคเสน, มนสิกาโร, กึลกฺขณา ปญฺญา’’ติ? ‘‘อูหนลกฺขโณ โข, มหาราช, มนสิกาโร, เฉทนลกฺขณา ปญฺญา’’ติ.

8. O rei disse: “Senhor Nāgasena, qual é a característica da atenção, e qual é a característica da sabedoria?” “A atenção, ó grande rei, tem a característica de reunir; a sabedoria tem a característica de cortar.”

‘‘กถํ อูหนลกฺขโณ มนสิกาโร, กถํ เฉทนลกฺขณา ปญฺญา, โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ชานาสิ, ตฺวํ มหาราช, ยวลาวเก’’ติ. ‘‘อาม, ภนฺเต, ชานามี’’ติ[Pg.32]. ‘‘กถํ, มหาราช, ยวลาวกา ยวํ ลุนนฺตี’’ติ? ‘‘วาเมน, ภนฺเต, หตฺเถน ยวกลาปํ คเหตฺวา ทกฺขิเณน หตฺเถน ทาตฺตํ คเหตฺวา ทาตฺเตน ฉินฺทนฺตี’’ติ.

“Como a atenção tem a característica de reunir, e como a sabedoria tem a característica de cortar? Dê-me uma analogia.” “O senhor conhece os ceifadores de cevada, ó grande rei?” “Sim, senhor, eu conheço.” “Como os ceifadores ceifam a cevada, ó grande rei?” “Senhor, segurando o feixe de cevada com a mão esquerda e segurando a foice com a mão direita, eles a cortam com a foice.”

‘‘ยถา, มหาราช, ยวลาวโก วาเมน หตฺเถน ยวกลาปํ คเหตฺวา ทกฺขิเณน หตฺเถน ทาตฺตํ คเหตฺวา ยวํ ฉินฺทติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคาวจโร มนสิกาเรน มานสํ คเหตฺวา ปญฺญาย กิเลเส ฉินฺทติ, เอวํ โข, มหาราช, อูหนลกฺขโณ มนสิกาโร, เอวํ เฉทนลกฺขณา ปญฺญา’’ติ.

“Assim como o ceifador de cevada, ó grande rei, segurando o feixe de cevada com a mão esquerda e segurando a foice com a mão direita, corta a cevada; exatamente assim, ó grande rei, o praticante espiritual, segurando a mente com a atenção, corta as impurezas mentais com a sabedoria. É assim, ó grande rei, que a atenção tem a característica de reunir, e a sabedoria tem a característica de cortar.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“O senhor é muito hábil, senhor Nāgasena.”

มนสิการลกฺขณปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava pergunta, a pergunta sobre a característica da atenção, está concluída.

๙. สีลลกฺขณปญฺโห

9. A Pergunta sobre a Característica da Virtude

๙. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยํ ปเนตํ พฺรูสิ ‘อญฺเญหิ จ กุสเลหิ ธมฺเมหี’ติ, กตเม เต กุสลา ธมฺมา’’ติ? ‘‘สีลํ, มหาราช, สทฺธา วีริยํ สติ สมาธิ, อิเม เต กุสลา ธมฺมา’’ติ. ‘‘กึลกฺขณํ, ภนฺเต, สีล’’นฺติ? ‘‘ปติฏฺฐานลกฺขณํ, มหาราช, สีลํ สพฺเพสํ กุสลานํ ธมฺมานํ, อินฺทฺริยพลโพชฺฌงฺคมคฺคงฺคสติปฏฺฐานสมฺมปฺปธานอิทฺธิปาทฌานวิโมกฺขส- มาธิสมาปตฺตีนํ สีลํ ปติฏฺฐํ, สีเล ปติฏฺฐิโต โข, มหาราช, โยคาวจโร สีลํ นิสฺสาย สีเล ปติฏฺฐาย ปญฺจินฺทฺริยานิ ภาเวติ สทฺธินฺทฺริยํ วีริยินฺทฺริยํ สตินฺทฺริยํ สมาธินฺทฺริยํ ปญฺญินฺทฺริยนฺติ, สพฺเพ กุสลา ธมฺมา น ปริหายนฺตี’’ติ. ‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, เย เกจิ พีชคามภูตคามา วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชนฺติ, สพฺเพ เต ปถวึ นิสฺสาย ปถวิยํ ปติฏฺฐาย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคาวจโร สีลํ นิสฺสาย สีเล ปติฏฺฐาย ปญฺจินฺทฺริยานิ ภาเวติ สทฺธินฺทฺริยํ วีริยินฺทฺริยํ สตินฺทฺริยํ สมาธินฺทฺริยํ ปญฺญินฺทฺริย’’นฺติ.

9. O rei disse: “Senhor Nāgasena, quando o senhor diz ‘e por outras qualidades benéficas’, quais são essas qualidades benéficas?” “A virtude, ó grande rei, a fé, a energia, a atenção plena e a concentração; estas são as qualidades benéficas.” “Qual é a característica da virtude, senhor?” “A virtude, ó grande rei, tem a característica de ser o fundamento de todas as qualidades benéficas. A virtude é o suporte para as faculdades, os poderes, os fatores do despertar, os fatores do caminho, os fundamentos da atenção plena, os esforços corretos, as bases do poder espiritual, as absorções meditativas, as libertações, as concentrações e as realizações meditativas. Estabelecido na virtude, ó grande rei, apoiando-se na virtude e nela se fundamentando, o praticante espiritual desenvolve as cinco faculdades: a faculdade da fé, a faculdade da energia, a faculdade da atenção plena, a faculdade da concentração e a faculdade da sabedoria; assim, todas as qualidades benéficas não declinam.” “Dê-me uma analogia.” “Assim como, ó grande rei, quaisquer sementes e plantas que crescem, prosperam e se expandem, todas o fazem apoiando-se na terra e fundamentando-se na terra; exatamente assim, ó grande rei, o praticante espiritual, apoiando-se na virtude e fundamentando-se na virtude, desenvolve as cinco faculdades: a faculdade da fé, a faculdade da energia, a faculdade da atenção plena, a faculdade da concentração e a faculdade da sabedoria.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, เย เกจิ พลกรณียา กมฺมนฺตา กยิรนฺติ, สพฺเพ เต ปถวึ นิสฺสาย ปถวิยํ ปติฏฺฐาย กยิรนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคาวจโร สีลํ นิสฺสาย สีเล ปติฏฺฐาย ปญฺจินฺทฺริยานิ [Pg.33] ภาเวติ สทฺธินฺทฺริยํ วีริยินฺทฺริยํ สตินฺทฺริยํ สมาธินฺทฺริยํ ปญฺญินฺทฺริย’’นฺติ.

“Dê-me outra analogia.” “Assim como, ó grande rei, quaisquer tarefas que requerem força física são realizadas apoiando-se na terra e fundamentando-se na terra; exatamente assim, ó grande rei, o praticante espiritual, apoiando-se na virtude e fundamentando-se na virtude, desenvolve as cinco faculdades: a faculdade da fé, a faculdade da energia, a faculdade da atenção plena, a faculdade da concentração e a faculdade da sabedoria.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, นครวฑฺฒกี นครํ มาเปตุกาโม ปฐมํ นครฏฺฐานํ โสธาเปตฺวา ขาณุกณฺฏกํ อปกฑฺฒาเปตฺวา ภูมึ สมํ การาเปตฺวา ตโต อปรภาเค วีถิจตุกฺกสิงฺฆาฏกาทิปริจฺเฉเทน วิภชิตฺวา นครํ มาเปติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคาวจโร สีลํ นิสฺสาย สีเล ปติฏฺฐาย ปญฺจินฺทฺริยานิ ภาเวติ สทฺธินฺทฺริยํ วีริยินฺทฺริยํ สตินฺทฺริยํ สมาธินฺทฺริยํ ปญฺญินฺทฺริย’’นฺติ.

“Dê-me outra analogia.” “Assim como, ó grande rei, um arquiteto urbanista que deseja construir uma cidade primeiro limpa o local da cidade, remove os tocos e espinhos, nivela o terreno e, posteriormente, dividindo-o em ruas, praças e cruzamentos, constrói a cidade; exatamente assim, ó grande rei, o praticante espiritual, apoiando-se na virtude e fundamentando-se na virtude, desenvolve as cinco faculdades: a faculdade da fé, a faculdade da energia, a faculdade da atenção plena, a faculdade da concentração e a faculdade da sabedoria.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, ลงฺฆโก สิปฺปํ ทสฺเสตุกาโม ปถวึ ขณาเปตฺวา สกฺขรกถลํ อปกฑฺฒาเปตฺวา ภูมึ สมํ การาเปตฺวา มุทุกาย ภูมิยา สิปฺปํ ทสฺเสติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคาวจโร สีลํ นิสฺสาย สีเล ปติฏฺฐาย ปญฺจินฺทฺริยานิ ภาเวติ สทฺธินฺทฺริยํ วีริยินฺทฺริยํ สตินฺทฺริยํ สมาธินฺทฺริยํ ปญฺญินฺทฺริยนฺติ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา –

“Dê-me outra analogia.” “Assim como, ó grande rei, um acrobata que deseja exibir sua arte manda cavar a terra, remover os cascalhos e pedras, nivelar o terreno e, sobre o solo macio, exibe sua arte; exatamente assim, ó grande rei, o praticante espiritual, apoiando-se na virtude e fundamentando-se na virtude, desenvolve as cinco faculdades: a faculdade da fé, a faculdade da energia, a faculdade da atenção plena, a faculdade da concentração e a faculdade da sabedoria. E isso, ó grande rei, foi dito pelo Abençoado:

‘‘‘สีเล ปติฏฺฐาย นโร สปญฺโญ, จิตฺตํ ปญฺญญฺจ ภาวยํ;

อาตาปี นิปโก ภิกฺขุ, โส อิมํ วิชฏเย ชฏ’นฺติ.

‘O homem sábio, estabelecido na virtude, desenvolvendo a mente e a sabedoria, o monge ardente e prudente, ele desembaraçará este emaranhado’.

‘‘‘อยํ ปติฏฺฐา ธรณีว ปาณินํ, อิทญฺจ มูลํ กุสลาภิวุฑฺฒิยา;

มุขญฺจิทํ สพฺพชินานุสาสเน, โย สีลกฺขนฺโธ วรปาติโมกฺขิโย’’’ติ.

“Este grupo de virtude, que é o excelente Pātimokkha, é o suporte para os seres vivos, assim como a terra; e esta é a raiz para o crescimento das qualidades benéficas, e a porta de entrada para todo o ensinamento de todos os Vitoriosos.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nāgasena.”

สีลลกฺขณปญฺโห นวโม.

A nona pergunta, sobre a característica da virtude, está concluída.

๑๐. สมฺปสาทนลกฺขณสทฺธาปญฺโห

10. A pergunta sobre a característica purificadora da fé

๑๐. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึลกฺขณา สทฺธา’’ติ? ‘‘สมฺปสาทนลกฺขณา จ, มหาราช, สทฺธา, สมฺปกฺขนฺทนลกฺขณา จา’’ติ. ‘‘กถํ, ภนฺเต, สมฺปสาทนลกฺขณา สทฺธา’’ติ? ‘‘สทฺธา โข, มหาราช, อุปฺปชฺชมานา นีวรเณ [Pg.34] วิกฺขมฺเภติ, วินีวรณํ จิตฺตํ โหติ อจฺฉํ วิปฺปสนฺนํ อนาวิลํ. เอวํ โข, มหาราช, สมฺปสาทนลกฺขณา สทฺธา’’ติ.

10. O rei disse: “Venerável Nāgasena, qual é a característica da fé?” “Ó grande rei, a fé tem a característica de purificar e também a característica de lançar-se adiante.” “Como, venerável senhor, a fé tem a característica de purificar?” “Ó grande rei, quando a fé surge, ela suprime os obstáculos; a mente livre dos obstáculos torna-se límpida, clara e imperturbável. É assim, ó grande rei, que a fé tem a característica de purificar.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, ราชา จกฺกวตฺตี จตุรงฺคินิยา เสนาย สทฺธึ อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน ปริตฺตํ อุทกํ ตเรยฺย, ตํ อุทกํ หตฺถีหิ จ อสฺเสหิ จ รเถหิ จ ปตฺตีหิ จ ขุภิตํ ภเวยฺย อาวิลํ ลุฬิตํ กลลีภูตํ. อุตฺติณฺโณ จ ราชา จกฺกวตฺตี มนุสฺเส อาณาเปยฺย ‘ปานียํ, ภเณ, อาหรถ, ปิวิสฺสามี’ติ, รญฺโญ จ อุทกปฺปสาทโก มณิ ภเวยฺย. ‘เอวํ เทวา’ติ โข เต มนุสฺสา รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส ปฏิสฺสุตฺวา ตํ อุทกปฺปสาทกํ มณึ อุทเก ปกฺขิเปยฺยุํ, ตสฺมึ อุทเก ปกฺขิตฺตมตฺเต สงฺขเสวาลปณกํ วิคจฺเฉยฺย, กทฺทโม จ สนฺนิสีเทยฺย, อจฺฉํ ภเวยฺย อุทกํ วิปฺปสนฺนํ อนาวิลํ. ตโต รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส ปานียํ อุปนาเมยฺยุํ ‘ปิวตุ, เทว, ปานีย’นฺติ.

“Dê-me um exemplo.” “Suponha, ó grande rei, que um rei monarca universal, viajando por uma longa estrada junto com seu exército de quatro divisões, cruzasse um pequeno curso de água. Essa água, agitada por elefantes, cavalos, carruagens e soldados de infantaria, tornar-se-ia turva, suja, agitada e lamacenta. Após cruzar, o rei monarca universal ordenaria aos seus homens: ‘Tragam-me água potável, meus amigos, eu beberei’. E o rei possuiria uma joia purificadora de água. Respondendo: ‘Sim, majestade’, esses homens, obedecendo ao rei monarca universal, jogariam essa joia purificadora na água. No exato momento em que ela fosse jogada na água, as algas, a vegetação aquática e o lodo desapareceriam, a lama se assentaria, e a água se tornaria límpida, clara e imperturbável. Então, eles ofereceriam a água potável ao rei monarca universal, dizendo: ‘Beba a água potável, majestade’.”

‘‘ยถา, มหาราช, อุทกํ, เอวํ จิตฺตํ ทฏฺฐพฺพํ, ยถา เต มนุสฺสา, เอวํ โยคาวจโร ทฏฺฐพฺโพ, ยถา สงฺขเสวาลปณกํ กทฺทโม จ, เอวํ กิเลสา ทฏฺฐพฺพา. ยถา อุทกปฺปสาทโก มณิ, เอวํ สทฺธา ทฏฺฐพฺพา, ยถา อุทกปฺปสาทเก มณิมฺหิ อุทเก ปกฺขิตฺตมตฺเต สงฺขเสวาลปณกํ วิคจฺเฉยฺย, กทฺทโม จ สนฺนิสีเทยฺย, อจฺฉํ ภเวยฺย อุทกํ วิปฺปสนฺนํ อนาวิลํ, เอวเมว โข, มหาราช, สทฺธา อุปฺปชฺชมานา นีวรเณ วิกฺขมฺเภติ, วินีวรณํ จิตฺตํ โหติ อจฺฉํ วิปฺปสนฺนํ อนาวิลํ, เอวํ โข, มหาราช, สมฺปสาทนลกฺขณา สทฺธา’’ติ.

“Assim como a água, ó grande rei, deve-se ver a mente. Assim como aqueles homens, deve-se ver o praticante. Assim como as algas, a vegetação aquática e a lama, devem-se ver as impurezas mentais. Assim como a joia purificadora de água, deve-se ver a fé. Assim como, no exato momento em que a joia purificadora é jogada na água, as algas, a vegetação aquática e o lodo desaparecem, a lama se assenta, e a água se torna límpida, clara e imperturbável; da mesma forma, ó grande rei, quando a fé surge, ela suprime os obstáculos, e a mente livre dos obstáculos torna-se límpida, clara e imperturbável. É assim, ó grande rei, que a fé tem a característica de purificar.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nāgasena.”

สมฺปสาทนลกฺขณสทฺธาปญฺโห ทสโม.

A décima pergunta, sobre a característica purificadora da fé, está concluída.

๑๑. สมฺปกฺขนฺทนลกฺขณสทฺธาปญฺโห

11. A pergunta sobre a característica de lançar-se adiante da fé

๑๑. ‘‘กถํ, ภนฺเต, สมฺปกฺขนฺทนลกฺขณา สทฺธา’’ติ,? ‘‘ยถา, มหาราช, โยคาวจโร อญฺเญสํ จิตฺตํ วิมุตฺตํ ปสฺสิตฺวา โสตาปตฺติผเล วา สกทาคามิผเล วา อนาคามิผเล วา อรหตฺเต วา สมฺปกฺขนฺทติ โยคํ กโรติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. เอวํ โข, มหาราช, สมฺปกฺขนฺทนลกฺขณา สทฺธา’’ติ.

11. “Como, venerável senhor, a fé tem a característica de lançar-se adiante?” “Assim como, ó grande rei, o praticante, ao ver a mente de outros libertada, lança-se adiante em direção ao fruto da entrada na corrente, ao fruto do retorno único, ao fruto do não retorno ou ao estado de arahant, e faz esforço para alcançar o que ainda não foi alcançado, para atingir o que ainda não foi atingido, para realizar o que ainda não foi realizado. É assim, ó grande rei, que a fé tem a característica de lançar-se adiante.”

‘‘โอปมฺมํ [Pg.35] กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, อุปริปพฺพเต มหาเมโฆ อภิปฺปวสฺเสยฺย, ตํ อุทกํ ยถานินฺนํ ปวตฺตมานํ ปพฺพตกนฺทรปทรสาขา ปริปูเรตฺวา นทึ ปริปูเรยฺย, สา อุภโต กูลานิ สํวิสฺสนฺทนฺตี คจฺเฉยฺย, อถ มหาชนกาโย อาคนฺตฺวา ตสฺสา นทิยา อุตฺตานตํ วา คมฺภีรตํ วา อชานนฺโต ภีโต วิตฺถโต ตีเร ติฏฺเฐยฺย, อถญฺญตโร ปุริโส อาคนฺตฺวา อตฺตโน ถามญฺจ พลญฺจ สมฺปสฺสนฺโต คาฬฺหํ กจฺฉํ พนฺธิตฺวา ปกฺขนฺทิตฺวา ตเรยฺย, ตํ ติณฺณํ ปสฺสิตฺวา มหาชนกาโยปิ ตเรยฺย. เอวเมว โข, มหาราช, โยคาวจโร อญฺเญสํ จิตฺตํ วิมุตฺตํ ปสฺสิตฺวา โสตาปตฺติผเล วา สกทาคามิผเล วา อนาคามิผเล วา อรหตฺเต วา สมฺปกฺขนฺทติ โยคํ กโรติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. เอวํ โข, มหาราช, สมฺปกฺขนฺทนลกฺขณา สทฺธาติ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา สํยุตฺตนิกายวเร –

“Dê-me um exemplo.” “Suponha, ó grande rei, que uma grande nuvem de chuva derramasse água sobre uma montanha. Essa água, fluindo de acordo com o declive do terreno, preencheria as fendas, ravinas e torrentes da montanha, e então encheria o rio. O rio correria transbordando por ambas as margens. Então, uma grande multidão de pessoas chegaria e, não sabendo se o rio é raso ou profundo, ficaria com medo e hesitante na margem. Mas então, um certo homem chegaria e, avaliando sua própria força e vigor, amarraria firmemente suas vestes, saltaria na água e cruzaria o rio. Ao vê-lo cruzar, a grande multidão de pessoas também cruzaria. Da mesma forma, ó grande rei, o praticante, ao ver a mente de outros libertada, lança-se adiante em direção ao fruto da entrada na corrente, ao fruto do retorno único, ao fruto do não retorno ou ao estado de arahant, e faz esforço para alcançar o que ainda não foi alcançado, para atingir o que ainda não foi atingido, para realizar o que ainda não foi realizado. É assim, ó grande rei, que a fé tem a característica de lançar-se adiante. E isso foi dito pelo Abençoado no excelente Saṃyutta Nikāya:”

‘‘‘สทฺธาย ตรตี โอฆํ, อปฺปมาเทน อณฺณวํ;

วีริเยน ทุกฺขมจฺเจติ, ปญฺญาย ปริสุชฺฌตี’’’ติ.

“‘Pela fé se cruza a torrente, pela diligência o oceano; pelo esforço se supera o sofrimento, pela sabedoria se é purificado.’”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nāgasena.”

สมฺปกฺขนฺทนลกฺขณสทฺธาปญฺโห เอกาทสโม.

A décima primeira pergunta, sobre a característica de lançar-se adiante da fé, está concluída.

๑๒. วีริยลกฺขณปญฺโห

12. A pergunta sobre a característica do esforço

๑๒. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึลกฺขณํ วีริย’’นฺติ? ‘‘อุปตฺถมฺภนลกฺขณํ, มหาราช, วีริยํ, วีริยูปตฺถมฺภิตา สพฺเพ กุสลา ธมฺมา น ปริหายนฺตี’’ติ.

12. O rei disse: “Venerável Nāgasena, qual é a característica do esforço?” “Ó grande rei, o esforço tem a característica de sustentar. Sustentadas pelo esforço, todas as qualidades benéficas não declinam.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, ปุริโส เคเห ปตนฺเต อญฺเญน ทารุนา อุปตฺถมฺเภยฺย, อุปตฺถมฺภิตํ สนฺตํ เอวํ ตํ เคหํ น ปเตยฺย. เอวเมว โข, มหาราช, อุปตฺถมฺภนลกฺขณํ วีริยํ, วีริยูปตฺถมฺภิตา สพฺเพ กุสลา ธมฺมา น ปริหายนฺตี’’ติ.

“Dê-me um exemplo.” “Suponha, ó grande rei, que um homem, quando uma casa está prestes a desabar, a sustentasse com outra viga de madeira. Sendo assim sustentada, essa casa não desabaria. Da mesma forma, ó grande rei, o esforço tem a característica de sustentar. Sustentadas pelo esforço, todas as qualidades benéficas não declinam.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, ปริตฺตกํ เสนํ มหตี เสนา ภญฺเชยฺย, ตโต ราชา อญฺญมญฺญํ อนุสฺสาเรยฺย อนุเปเสยฺย อตฺตโน [Pg.36] ปริตฺตกาย เสนาย พลํ อนุปทํ ทเทยฺย, ตาย สทฺธึ ปริตฺตกา เสนา มหตึ เสนํ ภญฺเชยฺย. เอวเมว โข, มหาราช, อุปตฺถมฺภนลกฺขณํ วีริยํ, วีริยูปตฺถมฺภิตา สพฺเพ กุสลา ธมฺมา น ปริหายนฺติ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา – ‘วีริยวา โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อกุสลํ ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ. สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ. สุทฺธมตฺตานํ ปริหรตี’’’ติ.

“Dê-me outro exemplo.” “Suponha, ó grande rei, que um grande exército derrotasse um pequeno exército. Então, o rei encorajaria seus soldados e enviaria reforços, dando apoio contínuo ao seu pequeno exército. Com esse apoio, o pequeno exército derrotaria o grande exército. Da mesma forma, ó grande rei, o esforço tem a característica de sustentar. Sustentadas pelo esforço, todas as qualidades benéficas não declinam. E isso foi dito pelo Abençoado: ‘Monges, o nobre discípulo que possui esforço abandona o que é prejudicial e cultiva o que é benéfico; abandona o que é censurável e cultiva o que é irrepreensível; ele mantém a si mesmo puro’.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nāgasena.”

วีริยลกฺขณปญฺโห ทฺวาทสโม.

A décima segunda pergunta, sobre a característica do esforço, está concluída.

๑๓. สติลกฺขณปญฺโห

13. A pergunta sobre a característica da atenção plena

๑๓. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึลกฺขณา สตี’’ติ? ‘‘อปิลาปนลกฺขณา, มหาราช, สติ, อุปคฺคณฺหนลกฺขณา จา’’ติ. ‘‘กถํ, ภนฺเต, อปิลาปนลกฺขณา สตี’’ติ? ‘‘สติ, มหาราช, อุปฺปชฺชมานา กุสลากุสลสาวชฺชานวชฺชหีนปฺปณีตกณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาคธมฺเม อปิลาเปติ ‘อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, อิเม จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, อิเม จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, อิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ, อิมานิ ปญฺจ พลานิ, อิเม สตฺต โพชฺฌงฺคา, อยํ อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, อยํ สมโถ, อยํ วิปสฺสนา, อยํ วิชฺชา, อยํ วิมุตฺตี’ติ. ตโต โยคาวจโร เสวิตพฺเพ ธมฺเม เสวติ, อเสวิตพฺเพ ธมฺเม น เสวติ. ภชิตพฺเพ ธมฺเม ภชติ อภชิตฺตพฺเพ ธมฺเม น ภชติ. เอวํ โข, มหาราช, อปิลาปนลกฺขณา สตี’’ติ.

13. O rei disse: “Venerável Nāgasena, qual é a característica da atenção plena?” “Ó grande rei, a atenção plena tem a característica de não permitir o esquecimento e também a característica de apreender.” “Como, venerável senhor, a atenção plena tem a característica de não permitir o esquecimento?” “Ó grande rei, quando a atenção plena surge, ela traz à mente as qualidades benéficas e prejudiciais, censuráveis e irrepreensíveis, inferiores e superiores, escuras e brilhantes, e suas contrapartes, lembrando: ‘Estes são os quatro fundamentos da atenção plena, estes são os quatro esforços corretos, estes são os quatro caminhos para o poder espiritual, estas são as cinco faculdades espirituais, estes são os cinco poderes, estes são os sete fatores da iluminação, este é o nobre caminho óctuplo, este é o desenvolvimento da tranquilidade, este é o desenvolvimento da visão clara, este é o conhecimento claro, esta é a libertação’. Assim, o praticante cultiva as qualidades que devem ser cultivadas e não cultiva as que não devem ser cultivadas; associa-se com as qualidades com as quais deve se associar e não se associa com as que não deve se associar. É assim, ó grande rei, que a atenção plena tem a característica de não permitir o esquecimento.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส ภณฺฑาคาริโก ราชานํ จกฺกวตฺตึ สายํ ปาตํ ยสํ สราเปติ ‘เอตฺตกา, เทว, เต หตฺถี, เอตฺตกา อสฺสา, เอตฺตกา รถา, เอตฺตกา ปตฺตี, เอตฺตกํ หิรญฺญํ, เอตฺตกํ สุวณฺณํ, เอตฺตกํ สาปเตยฺยํ, ตํ เทโว สรตู’ติ รญฺโญ สาปเตยฺยํ อปิลาเปติ. เอวเมว โข, มหาราช, สติ อุปฺปชฺชมานา กุสลากุสลสาวชฺชานวชฺชหีนปฺปณีตกณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาคธมฺเม อปิลาเปติ ‘อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, อิเม จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, อิเม จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, อิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ, อิมานิ ปญฺจ พลานิ, อิเม สตฺต โพชฺฌงฺคา, อยํ อริโย [Pg.37] อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, อยํ สมโถ, อยํ วิปสฺสนา, อยํ วิชฺชา, อยํ วิมุตฺตี’ติ. ตโต โยคาวจโร เสวิตพฺเพ ธมฺเม เสวติ, อเสวิตพฺเพ ธมฺเม น เสวติ. ภชิตพฺเพ ธมฺเม ภชติ, อภชิตพฺเพ ธมฺเม น ภชติ. เอวํ โข, มหาราช, อปิลาปนลกฺขณา สตี’’ติ.

“Dê-me um exemplo.” “Suponha, ó grande rei, que o tesoureiro de um rei monarca universal fizesse o rei lembrar-se de sua glória de manhã e à noite, dizendo: ‘Tantos, majestade, são os vossos elefantes, tantos os cavalos, tantas as carruagens, tantos os soldados de infantaria, tanta a prata, tanto o ouro, tanta a vossa riqueza; que a majestade se lembre disso’, mantendo assim a riqueza do rei sempre presente em sua mente. Da mesma forma, ó grande rei, quando a atenção plena surge, ela traz à mente as qualidades benéficas e prejudiciais, censuráveis e irrepreensíveis, inferiores e superiores, escuras e brilhantes, e suas contrapartes, lembrando: ‘Estes são os quatro fundamentos da atenção plena, estes são os quatro esforços corretos, estes são os quatro caminhos para o poder espiritual, estas são as cinco faculdades espirituais, estes são os cinco poderes, estes são os sete fatores da iluminação, este é o nobre caminho óctuplo, este é o desenvolvimento da tranquilidade, este é o desenvolvimento da visão clara, este é o conhecimento claro, esta é a libertação’. Assim, o praticante cultiva as qualidades que devem ser cultivadas e não cultiva as que não devem ser cultivadas; associa-se com as qualidades com as quais deve se associar e não se associa com as que não deve se associar. É assim, ó grande rei, que a atenção plena tem a característica de não permitir o esquecimento.”

‘‘กถํ, ภนฺเต, อุปคฺคณฺหนลกฺขณา สตี’’ติ? ‘‘สติ, มหาราช, อุปฺปชฺชมานา หิตาหิตานํ ธมฺมานํ คติโย สมนฺเวติ ‘อิเม ธมฺมา หิตา, อิเม ธมฺมา อหิตา. อิเม ธมฺมา อุปการา, อิเม ธมฺมา อนุปการา’ติ. ตโต โยคาวจโร อหิเต ธมฺเม อปนุเทติ, หิเต ธมฺเม อุปคฺคณฺหาติ. อนุปกาเร ธมฺเม อปนุเทติ, อุปกาเร ธมฺเม อุปคฺคณฺหาติ. เอวํ โข, มหาราช, อุปคฺคณฺหนลกฺขณา สตี’’ติ.

“Como, venerável senhor, a atenção plena tem a característica de apreender?” “Ó grande rei, quando a atenção plena surge, ela examina os cursos das qualidades benéficas e prejudiciais, sabendo: ‘Estas qualidades são benéficas, estas qualidades são prejudiciais; estas qualidades são úteis, estas qualidades são inúteis’. Assim, o praticante afasta as qualidades prejudiciais e adota as qualidades benéficas; afasta as qualidades inúteis e adota as qualidades úteis. É assim, ó grande rei, que a atenção plena tem a característica de apreender.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส ปริณายกรตนํ รญฺโญ หิตาหิเต ชานาติ ‘อิเม รญฺโญ หิตา, อิเม อหิตา. อิเม อุปการา, อิเม อนุปการา’ติ. ตโต อหิเต อปนุเทติ, หิเต อุปคฺคณฺหาติ. อนุปกาเร อปนุเทติ, อุปกาเร อุปคฺคณฺหาติ. เอวเมว โข, มหาราช, สติ อุปฺปชฺชมานา หิตาหิตานํ ธมฺมานํ คติโย สมนฺเวติ ‘อิเม ธมฺมา หิตา, อิเม ธมฺมา อหิตา. อิเม ธมฺมา อุปการา, อิเม ธมฺมา อนุปการา’ติ. ตโต โยคาวจโร อหิเต ธมฺเม อปนุเทติ, หิเต ธมฺเม อุปคฺคณฺหา’ติ. อนุปกาเร ธมฺเม อปนุเทติ, อุปกาเร ทมฺเม อุปคฺคณฺหาติ. เอวํ โข, มหาราช, อุปคฺคณฺหนลกฺขณา สติ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา – ‘สติญฺจ ขฺวาหํ, ภิกฺขเว, สพฺพตฺถิกํ วทามี’’’ติ.

“Dê-me um exemplo.” “Suponha, ó grande rei, que o conselheiro-joia de um rei monarca universal soubesse o que é benéfico e o que é prejudicial para o rei, pensando: ‘Estes são benéficos para o rei, estes são prejudiciais; estes são úteis, estes são inúteis’. Assim, ele afastaria os prejudiciais e acolheria os benéficos; afastaria os inúteis e acolheria os úteis. Da mesma forma, ó grande rei, quando a atenção plena surge, ela examina os cursos das qualidades benéficas e prejudiciais, sabendo: ‘Estas qualidades são benéficas, estas qualidades são prejudiciais; estas qualidades são úteis, estas qualidades são inúteis’. Assim, o praticante afasta as qualidades prejudiciais e adota as qualidades benéficas; afasta as qualidades inúteis e adota as qualidades úteis. É assim, ó grande rei, que a atenção plena tem a característica de apreender. E isso foi dito pelo Abençoado: ‘Monges, eu declaro que a atenção plena é útil em todas as circunstâncias’.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nāgasena.”

สติลกฺขณปญฺโห เตรสโม.

A décima terceira pergunta, sobre a característica da atenção plena, está concluída.

๑๔. สมาธิปญฺโห

14. A pergunta sobre a concentração

๑๔. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึลกฺขโณ สมาธี’’ติ? ‘‘ปมุขลกฺขโณ, มหาราช, สมาธิ, เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต สมาธิปมุขา โหนฺติ สมาธินินฺนา สมาธิโปณา สมาธิปพฺภารา’’ติ.

14. O rei disse: “Venerável Nāgasena, qual é a característica da concentração?” “Ó grande rei, a concentração tem a característica de liderança. Quaisquer que sejam as qualidades benéficas, todas elas têm a concentração como líder, inclinam-se para a concentração, tendem para a concentração, direcionam-se para a concentração.”

‘‘โอปมฺมํ [Pg.38] กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, กูฏาคารสฺส ยา ยาจิ โคปานสิโย, สพฺพา ตา กูฏงฺคมา โหนฺติ กูฏนินฺนา กูฏสโมสรณา, กูฏํ ตาสํ อคฺคมกฺขายติ. เอวเมว โข, มหาราช, เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต สมาธิปมุขา โหนฺติ สมาธินินฺนา สมาธิโปณา สมาธิปพฺภาราติ.

“Dê-me um exemplo.” “Suponha, ó grande rei, que em uma casa com teto de duas águas, quaisquer que sejam os caibros, todos eles se dirigem ao topo, inclinam-se para o topo, convergem no topo, e o topo é considerado o ponto supremo entre eles. Da mesma forma, ó grande rei, quaisquer que sejam as qualidades benéficas, todas elas têm a concentração como líder, inclinam-se para a concentração, tendem para a concentração, direcionam-se para a concentração.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิ ราชา จตุรงฺคินิยา เสนาย สทฺธึ สงฺคามํ โอตเรยฺย, สพฺพาว เสนา หตฺถี จ อสฺสา จ รถา จ ปตฺตี จ ตปฺปมุขา ภเวยฺยุํ ตนฺนินฺนา ตปฺโปณา ตปฺปพฺภารา ตํ เยว อนุปริยาเยยฺยุํ. เอวเมว โข, มหาราช, เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต สมาธิปมุขา โหนฺติ สมาธินินฺนา สมาธิโปณา สมาธิปพฺภารา. เอวํ โข, มหาราช, ปมุขลกฺขโณ สมาธิ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา – ‘‘สมาธึ, ภิกฺขเว, ภาเวถ, สมาหิโต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยถาภูตํ ปชานาตี’’ติ.

“Dê-me outro exemplo.” “Suponha, ó grande rei, que um rei entrasse em batalha junto com seu exército de quatro divisões. Todo o exército — elefantes, cavalos, carruagens e soldados de infantaria — teria esse rei como líder, inclinar-se-ia para ele, tenderia para ele, direcionar-se-ia para ele, e o seguiria de perto. Da mesma forma, ó grande rei, quaisquer que sejam as qualidades benéficas, todas elas têm a concentração como líder, inclinam-se para a concentração, tendem para a concentração, direcionam-se para a concentração. É assim, ó grande rei, que a concentração tem a característica de liderança. E isso foi dito pelo Abençoado: ‘Monges, cultivai a concentração. O monge concentrado compreende as coisas como elas realmente são’.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nāgasena.”

สมาธิปญฺโห จุทฺทสโม.

A décima quarta pergunta, sobre a concentração, está concluída.

๑๕. ปญฺญาลกฺขณปญฺโห

15. A pergunta sobre a característica da sabedoria

๑๕. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึลกฺขณา ปญฺญา’’ติ? ‘‘ปุพฺเพว โข, มหาราช, มยา วุตฺตํ ‘เฉทนลกฺขณา ปญฺญา’ติ, อปิ จ โอภาสนลกฺขณา ปญฺญา’’ติ. ‘‘กถํ, ภนฺเต, โอภาสนลกฺขณา ปญฺญา’’ติ? ‘‘ปญฺญา, มหาราช, อุปฺปชฺชมานา อวิชฺชนฺธการํ วิธเมติ, วิชฺโชภาสํ ชเนติ, ญาณาโลกํ วิทํเสติ, อริยสจฺจานิ ปากฏานิ กโรติ. ตโต โยคาวจโร ‘อนิจฺจ’นฺติ วา ‘ทุกฺข’นฺติ วา ‘อนตฺตา’ติ วา สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสตี’’ติ.

15. O rei disse: “Venerável Nāgasena, qual é a característica da sabedoria?” “Ó grande rei, eu já disse anteriormente: ‘A sabedoria tem a característica de cortar’, mas ela também tem a característica de iluminar.” “Como, venerável senhor, a sabedoria tem a característica de iluminar?” “A sabedoria, ó grande rei, ao surgir, dissipa a escuridão da ignorância, gera o brilho do conhecimento, revela a luz do entendimento e torna manifestas as Nobres Verdades. A partir disso, o praticante vê com sabedoria correta: ‘Isto é impermanente’, ‘isto é sofrimento’ ou ‘isto é não-eu’.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, ปุริโส อนฺธกาเร เคเห ปทีปํ ปเวเสยฺย, ปวิฏฺโฐ ปทีโป อนฺธการํ วิธเมติ, โอภาสํ ชเนติ, อาโลกํ วิทํเสติ, รูปานิ ปากฏานิ กโรติ. เอวเมว โข, มหาราช, ปญฺญา [Pg.39] อุปฺปชฺชมานา อวิชฺชนฺธการํ วิธเมติ, วิชฺโชภาสํ ชเนติ, ญาณาโลกํ วิทํเสติ, อริยสจฺจานิ ปากฏานิ กโรติ. ตโต โยคาวจโร ‘อนิจฺจ’นฺติ วา ‘ทุกฺข’นฺติ วา ‘อนตฺตา’ติ วา สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. เอวํ โข, มหาราช, โอภาสนลกฺขณา ปญฺญา’’ติ.

“Dê-me um exemplo.” “Assim como, ó grande rei, um homem que levasse uma lâmpada para dentro de uma casa escura; a lâmpada introduzida dissiparia a escuridão, geraria brilho, revelaria a luz e tornaria as formas visíveis. Da mesma forma, ó grande rei, a sabedoria, ao surgir, dissipa a escuridão da ignorância, gera o brilho do conhecimento, revela a luz do entendimento e torna manifestas as Nobres Verdades. A partir disso, o praticante vê com sabedoria correta: ‘Isto é impermanente’, ‘isto é sofrimento’ ou ‘isto é não-eu’. É assim, ó grande rei, que a sabedoria tem a característica de iluminar.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é muito hábil, venerável Nāgasena.”

ปญฺญาลกฺขณปญฺโห ปนฺนรสโม.

A décima quinta pergunta: A pergunta sobre a característica da sabedoria está concluída.

๑๖. นานาธมฺมานํ เอกกิจฺจอภินิปฺผาทนปญฺโห

16. A pergunta sobre a realização de uma única função por diferentes qualidades mentais.

๑๖. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อิเม ธมฺมา นานา สนฺตา เอกํ อตฺถํ อภินิปฺผาเทนฺตี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, อิเม ธมฺมา นานา สนฺตา เอกํ อตฺถํ อภินิปฺผาเทนฺติ, กิเลเส หนนฺตี’’ติ.

16. O rei disse: “Venerável Nāgasena, essas qualidades, sendo diversas, realizam um único propósito?” “Sim, ó grande rei, essas qualidades, sendo diversas, realizam um único propósito: elas destroem as impurezas mentais.”

‘‘กถํ, ภนฺเต, อิเม ธมฺมา นานา สนฺตา เอกํ อตฺถํ อภินิปฺผาเทนฺติ, กิเลเส หนนฺติ? โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, เสนา นานา สนฺตา หตฺถี จ อสฺสา จ รถา จ ปตฺตี จ เอกํ อตฺถํ อภินิปฺผาเทนฺติ, สงฺคาเม ปรเสนํ อภิวิชินนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, อิเม ธมฺมา นานา สนฺตา เอกํ อตฺถํ อภินิปฺผาเทนฺติ, กิเลเส หนนฺตี’’ติ.

“Como, venerável senhor, essas qualidades, sendo diversas, realizam um único propósito e destroem as impurezas mentais? Dê-me um exemplo.” “Assim como, ó grande rei, um exército composto por diferentes elementos — elefantes, cavalaria, carruagens e infantaria — realiza um único propósito, que é derrotar o exército inimigo na batalha. Da mesma forma, ó grande rei, essas qualidades, sendo diversas, realizam um único propósito: elas destroem as impurezas mentais.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é muito hábil, venerável Nāgasena.”

นานาธมฺมานํ เอกกิจฺจอภินิปฺผาทนปญฺโห โสฬสโม.

A décima sexta pergunta: A pergunta sobre a realização de uma única função por diferentes qualidades mentais está concluída.

มหาวคฺโค ปฐโม.

O primeiro grande capítulo está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค โสฬส ปญฺหา.

Neste capítulo há dezesseis perguntas.

๒. อทฺธานวคฺโค

2. O capítulo sobre a duração do tempo.

๑. ธมฺมสนฺตติปญฺโห

1. A pergunta sobre a continuidade dos fenômenos.

๑. ราชา [Pg.40] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, โย อุปฺปชฺชติ, โส เอว โส, อุทาหุ อญฺโญ’’ติ? เถโร อาห ‘‘น จ โส, น จ อญฺโญ’’ติ.

1. O rei disse: “Venerável Nāgasena, aquele que renasce é a mesma pessoa ou é outra?” O ancião respondeu: “Não é o mesmo, nem é outro.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ยทา ตฺวํ ทหโร ตรุโณ มนฺโท อุตฺตานเสยฺยโก อโหสิ, โส เยว ตฺวํ เอตรหิ มหนฺโต’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, อญฺโญ โส ทหโร ตรุโณ มนฺโท อุตฺตานเสยฺยโก อโหสิ, อญฺโญ อหํ เอตรหิ มหนฺโต’’ติ. ‘‘เอวํ สนฺเต โข, มหาราช, มาตาติปิ น ภวิสฺสติ, ปิตาติปิ น ภวิสฺสติ, อาจริโยติปิ น ภวิสฺสติ, สิปฺปวาติปิ น ภวิสฺสติ, สีลวาติปิ น ภวิสฺสติ, ปญฺญวาติปิ น ภวิสฺสติ. กึ นุ โข, มหาราช, อญฺญา เอว กลลสฺส มาตา, อญฺญา อพฺพุทสฺส มาตา, อญฺญา เปสิยา มาตา, อญฺญา ฆนสฺส มาตา, อญฺญา ขุทฺทกสฺส มาตา, อญฺญา มหนฺตสฺส มาตา, อญฺโญ สิปฺปํ สิกฺขติ, อญฺโญ สิกฺขิโต ภวติ, อญฺโญ ปาปกมฺมํ กโรติ, อญฺญสฺส หตฺถปาทา ฉิชฺชนฺตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต. ตฺวํ ปน, ภนฺเต, เอวํ วุตฺเต กึ วเทยฺยาสี’’ติ? เถโร อาห ‘‘อหญฺเญว โข, มหาราช, ทหโร อโหสึ ตรุโณ มนฺโท อุตฺตานเสยฺยโก, อหญฺเญว เอตรหิ มหนฺโต, อิมเมว กายํ นิสฺสาย สพฺเพ เต เอกสงฺคหิตา’’ติ.

“Dê-me um exemplo.” “O que você acha, ó grande rei? Quando você era um bebê pequeno, jovem, frágil e deitado de costas, você era o mesmo que é agora, um adulto?” “Não, venerável senhor. Aquele bebê pequeno, jovem, frágil e deitado de costas era um, e eu, agora adulto, sou outro.” “Se for assim, ó grande rei, então não haveria mãe, não haveria pai, não haveria professor, não haveria artesão, não haveria alguém virtuoso, nem haveria alguém sábio. Será então, ó grande rei, que a mãe do embrião no primeiro estágio (kalala) é uma, a mãe no segundo estágio (abbuda) é outra, a mãe no terceiro estágio (pesi) é outra, a mãe no quarto estágio (ghana) é outra, a mãe da criança pequena é outra e a mãe do adulto é outra? Será que um aprende a arte e outro se torna o perito? Será que um comete uma ação má e as mãos e os pés de outro são cortados?” “Certamente não, venerável senhor. Mas se lhe perguntassem isso, venerável senhor, o que você responderia?” O ancião disse: “Eu mesmo, ó grande rei, fui aquele bebê pequeno, jovem, frágil e deitado de costas, e sou eu mesmo agora que sou adulto. Dependendo deste mesmo corpo físico, todos esses estados estão unificados em uma única continuidade.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส ปทีปํ ปทีเปยฺย, กึ โส สพฺพรตฺตึ ปทีเปยฺยา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สพฺพรตฺตึ ปทีเปยฺยา’’ติ. ‘‘กึ นุ โข, มหาราช, ยา ปุริเม ยาเม อจฺจิ, สา มชฺฌิเม ยาเม อจฺจี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘ยา มชฺฌิเม ยาเม อจฺจิ, สา ปจฺฉิเม ยาเม อจฺจี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘กึ นุ โข, มหาราช, อญฺโญ โส อโหสิ ปุริเม ยาเม ปทีโป, อญฺโญ มชฺฌิเม ยาเม ปทีโป, อญฺโญ ปจฺฉิเม ยาเม ปทีโป’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต, ตํ เยว นิสฺสาย สพฺพรตฺตึ ปทีปิโต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ธมฺมสนฺตติ สนฺทหติ, อญฺโญ อุปฺปชฺชติ, อญฺโญ นิรุชฺฌติ, อปุพฺพํ อจริมํ วิย สนฺทหติ, เตน น จ โส, น จ อญฺโญ, ปุริมวิญฺญาเณ ปจฺฉิมวิญฺญาณํ สงฺคหํ คจฺฉตี’’ติ.

“Dê-me outro exemplo.” “Assim como, ó grande rei, se um homem acendesse uma lâmpada, ela queimaria durante toda a noite?” “Sim, venerável senhor, ela queimaria durante toda a noite.” “Mas então, ó grande rei, a chama que brilha na primeira vigília da noite é a mesma que brilha na vigília do meio?” “Não, venerável senhor.” “E a chama que brilha na vigília do meio é a mesma que brilha na última vigília?” “Não, venerável senhor.” “Então, ó grande rei, a lâmpada na primeira vigília era uma, na vigília do meio era outra e na última vigília era outra?” “Não, venerável senhor. É em dependência daquela mesma lâmpada que ela brilha durante toda a noite.” “Da mesma forma, ó grande rei, a continuidade dos fenômenos se conecta: um surge, outro cessa; conecta-se como se não houvesse antes nem depois. Por isso, não é o mesmo, nem é outro; a consciência posterior é recebida em continuidade com a consciência anterior.”

‘‘ภิยฺโย [Pg.41] โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, ขีรํ ทุยฺหมานํ กาลนฺตเรน ทธิ ปริวตฺเตยฺย, ทธิโต นวนีตํ, นวนีตโต ฆตํ ปริวตฺเตยฺย, โย นุ โข, มหาราช, เอวํ วเทยฺย ‘ยํ เยว ขีรํ ตํ เยว ทธิ, ยํ เยว ทธิ ตํ เยว นวนีตํ, ยํ เยว นวนีตํ ตํ เยว ฆต’นฺติ, สมฺมา นุ โข โส, มหาราช, วทมาโน วเทยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต, ตํเยว นิสฺสาย สมฺภูต’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ธมฺมสนฺตติ สนฺทหติ, อญฺโญ อุปฺปชฺชติ, อญฺโญ นิรุชฺฌติ, อปุพฺพํ อจริมํ วิย สนฺทหติ, เตน น จ โส, น จ อญฺโญ, ปุริมวิญฺญาเณ ปจฺฉิมวิญฺญาณํ สงฺคหํ คจฺฉตี’’ติ.

“Dê-me mais um exemplo.” “Assim como, ó grande rei, o leite recém-ordenhado, com o passar do tempo, transforma-se em coalhada; da coalhada, em manteiga fresca; e da manteiga fresca, em manteiga clarificada. Se alguém dissesse, ó grande rei: ‘O leite é o mesmo que a coalhada, a coalhada é o mesmo que a manteiga fresca, e a manteiga fresca é o mesmo que a manteiga clarificada’, essa pessoa estaria falando corretamente?” “Não, venerável senhor. Esses produtos surgiram em dependência daquele leite original.” “Da mesma forma, ó grande rei, a continuidade dos fenômenos se conecta: um surge, outro cessa; conecta-se como se não houvesse antes nem depois. Por isso, não é o mesmo, nem é outro; a consciência posterior é recebida em continuidade com a consciência anterior.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é muito hábil, venerável Nāgasena.”

ธมฺมสนฺตติปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta: A pergunta sobre a continuidade dos fenômenos está concluída.

๒. ปฏิสนฺทหนปญฺโห

2. A pergunta sobre o renascimento.

๒. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, โย น ปฏิสนฺทหติ, ชานาติ โส ‘น ปฏิสนฺทหิสฺสามี’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, โย น ปฏิสนฺทหติ, ชานาติ โส ‘น ปฏิสนฺทหิสฺสามี’ติ. ‘‘กถํ, ภนฺเต, ชานาตี’’ติ? ‘‘โย เหตุ โย ปจฺจโย, มหาราช, ปฏิสนฺทหนาย, ตสฺส เหตุสฺส ตสฺส ปจฺจยสฺส อุปรมา ชานาติ โส ‘น ปฏิสนฺทหิสฺสามี’’’ติ.

2. O rei disse: “Venerável Nāgasena, aquele que não irá renascer sabe: ‘Eu não irei renascer’?” “Sim, ó grande rei, aquele que não irá renascer sabe: ‘Eu não irei renascer’.” “Como, venerável senhor, ele sabe disso?” “Pela cessação da causa e da condição para o renascimento, ó grande rei, ele sabe: ‘Eu não irei renascer’.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, กสฺสโก คหปติโก กสิตฺวา จ วปิตฺวา จ ธญฺญาคารํ ปริปูเรยฺย. โส อปเรน สมเยน เนว กสฺเสยฺย น วปฺเปยฺย, ยถาสมฺภตญฺจ ธญฺญํ ปริภุญฺเชยฺย วา วิสชฺเชยฺย วา ยถา ปจฺจยํ วา กเรยฺย, ชาเนยฺย โส, มหาราช, กสฺสโก คหปติโก ‘น เม ธญฺญาคารํ ปริปูเรสฺสตี’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ชาเนยฺยา’’ติ. ‘‘กถํ ชาเนยฺยา’’ติ? ‘‘โย เหตุ โย ปจฺจโย ธญฺญาคารสฺส ปริปูรณาย, ตสฺส เหตุสฺส ตสฺส ปจฺจยสฺส อุปรมา ชานาติ ‘น เม ธญฺญาคารํ ปริปูเรสฺสตี’’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โย เหตุ โย ปจฺจโย ปฏิสนฺทหนาย, ตสฺส เหตุสฺส ตสฺส ปจฺจยสฺส อุปรมา ชานาติ โส ‘น ปฏิสนฺทหิสฺสามี’ติ.

“Dê-me um exemplo.” “Assim como, ó grande rei, um agricultor chefe de família, após arar e semear, enchesse o seu celeiro. Se, tempos depois, ele não mais arasse nem semeasse, mas apenas consumisse, distribuísse ou fizesse o que quisesse com os grãos acumulados, saberia esse agricultor chefe de família: ‘Meu celeiro não voltará a se encher’?” “Sim, venerável senhor, ele saberia.” “Como ele saberia?” “Pela cessação da causa e da condição para o enchimento do celeiro, ele saberia: ‘Meu celeiro não voltará a se encher’.” “Da mesma forma, ó grande rei, pela cessação da causa e da condição para o renascimento, ele sabe: ‘Eu não irei renascer’.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é muito hábil, venerável Nāgasena.”

ปฏิสนฺทหนปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta: A pergunta sobre o renascimento está concluída.

๓. ญาณปญฺญาปญฺโห

3. A pergunta sobre o conhecimento e a sabedoria.

๓. ราชา [Pg.42] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยสฺส ญาณํ อุปฺปนฺนํ, ตสฺส ปญฺญา อุปฺปนฺนา’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ยสฺส ญาณํ อุปฺปนฺนํ, ตสฺส ปญฺญา อุปฺปนฺนา’’ติ. ‘‘กึ, ภนฺเต, ยญฺเญว ญาณํ สา เยว ปญฺญา’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ยญฺเญว ญาณํ สา เยว ปญฺญา’’ติ. ‘‘ยสฺส ปน, ภนฺเต, ตญฺเญว ญาณํ สา เยว ปญฺญา อุปฺปนฺนา, กึ สมฺมุยฺเหยฺย โส, อุทาหุ น สมฺมุยฺเหยฺยา’’ติ? ‘‘กตฺถจิ, มหาราช, สมฺมุยฺเหยฺย, กตฺถจิ น สมฺมุยฺเหยฺยา’’ติ. ‘‘กุหึ, ภนฺเต, สมฺมุยฺเหยฺยา’’ติ? ‘‘อญฺญาตปุพฺเพสุ วา, มหาราช, สิปฺปฏฺฐาเนสุ, อคตปุพฺพาย วา ทิสาย, อสฺสุตปุพฺพาย วา นามปญฺญตฺติยา สมฺมุยฺเหยฺยา’’ติ. ‘‘กุหึ น สมฺมุยฺเหยฺยา’’ติ? ‘‘ยํ โข ปน, มหาราช, ตาย ปญฺญาย กตํ ‘อนิจฺจ’นฺติ วา ‘ทุกฺข’นฺติ วา ‘อนตฺตา’ติ วา, ตหึ น สมฺมุยฺเหยฺยา’’ติ. ‘‘โมโห ปนสฺส, ภนฺเต, กุหึ คจฺฉตี’’ติ? ‘‘โมโห โข, มหาราช, ญาเณ อุปฺปนฺนมตฺเต ตตฺเถว นิรุชฺฌตี’’ติ.

3. O rei disse: “Venerável Nāgasena, para aquele em quem o conhecimento surgiu, a sabedoria também surgiu?” “Sim, ó grande rei, para aquele em quem o conhecimento surgiu, a sabedoria também surgiu.” “Mas, venerável senhor, o conhecimento é o mesmo que a sabedoria?” “Sim, ó grande rei, o conhecimento é o mesmo que a sabedoria.” “Mas para aquele em quem esse mesmo conhecimento e essa mesma sabedoria surgiram, ele ainda ficaria confuso ou não ficaria confuso?” “Em algumas coisas ele ficaria confuso, ó grande rei, e em outras não.” “Em que ele ficaria confuso, venerável senhor?” “Ele ficaria confuso, ó grande rei, em relação a artes e ofícios que nunca aprendeu antes, direções ou lugares onde nunca esteve antes, ou nomes e designações que nunca ouviu antes.” “E em que ele não ficaria confuso?” “Naquilo que foi compreendido por essa sabedoria como ‘impermanente’, ‘sofrimento’ ou ‘não-eu’, nisso ele não ficaria confuso.” “Mas, venerável senhor, para onde vai a sua ilusão?” “A ilusão, ó grande rei, cessa ali mesmo no exato momento em que o conhecimento surge.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส อนฺธการเคเห ปทีปํ อาโรเปยฺย, ตโต อนฺธกาโร นิรุชฺเฌยฺย, อาโลโก ปาตุภเวยฺย. เอวเมว โข, มหาราช, ญาเณ อุปฺปนฺนมตฺเต โมโห ตตฺเถว นิรุชฺฌตี’’ติ.

“Dê-me um exemplo.” “Assim como, ó grande rei, se um homem acendesse uma lâmpada em uma casa escura, a escuridão cessaria e a luz apareceria. Da mesma forma, ó grande rei, no exato momento em que o conhecimento surge, a ilusão cessa ali mesmo.”

‘‘ปญฺญา ปน, ภนฺเต, กุหึ คจฺฉตี’’ติ? ‘‘ปญฺญาปิ โข, มหาราช, สกิจฺจยํ กตฺวา ตตฺเถว นิรุชฺฌติ, ยํ ปน ตาย ปญฺญาย กตํ ‘อนิจฺจ’นฺติ วา ‘ทุกฺข’นฺติ วา ‘อนตฺตา’ติ วา, ตํ น นิรุชฺฌตี’’ติ.

“Mas para onde vai a sabedoria, venerável senhor?” “A sabedoria também, ó grande rei, tendo realizado a sua função, cessa ali mesmo; porém, aquilo que foi compreendido por essa sabedoria como ‘impermanente’, ‘sofrimento’ ou ‘não-eu’ não desaparece.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยํ ปเนตํ พฺรูสิ ‘ปญฺญา สกิจฺจยํ กตฺวา ตตฺเถว นิรุชฺฌติ, ยํ ปน ตาย ปญฺญาย กตํ ‘อนิจฺจ’นฺติ วา ‘ทุกฺข’นฺติ วา ‘อนตฺตา’ติ วา, ตํ น นิรุชฺฌตี’ติ, ตสฺส โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โย โกจิ ปุริโส รตฺตึ เลขํ เปเสตุกาโม เลขกํ ปกฺโกสาเปตฺวา ปทีปํ อาโรเปตฺวา เลขํ ลิขาเปยฺย, ลิขิเต ปน เลเข ปทีปํ วิชฺฌาเปยฺย, วิชฺฌาปิเตปิ ปทีเป เลขํ น วินสฺเสยฺย. เอวเมว โข, มหาราช, ปญฺญา สกิจฺจยํ กตฺวา ตตฺเถว นิรุชฺฌติ, ยํ ปน ตาย ปญฺญาย กตํ ‘อนิจฺจ’นฺติ วา ‘ทุกฺข’นฺติ วา ‘อนตฺตา’ติ วา, ตํ น นิรุชฺฌตี’’ติ.

“Venerável Nāgasena, sobre o que você disse: ‘A sabedoria, tendo realizado a sua função, cessa ali mesmo; porém, aquilo que foi compreendido por essa sabedoria como impermanente, sofrimento ou não-eu não desaparece’, dê-me um exemplo.” “Assim como, ó grande rei, se um homem que desejasse enviar uma carta à noite chamasse um escriba, acendesse uma lâmpada e fizesse a carta ser escrita; uma vez escrita a carta, ele apagaria a lâmpada, mas, mesmo com a lâmpada apagada, a carta não seria destruída. Da mesma forma, ó grande rei, a sabedoria, tendo realizado a sua função, cessa ali mesmo; porém, aquilo que foi compreendido por essa sabedoria como ‘impermanente’, ‘sofrimento’ ou ‘não-eu’ não desaparece.”

‘‘ภิยฺโย [Pg.43] โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, ปุรตฺถิเมสุ ชนปเทสุ มนุสฺสา อนุฆรํ ปญฺจ ปญฺจ อุทกฆฏกานิ ฐเปนฺติ อาลิมฺปนํ วิชฺฌาเปตุํ, ฆเร ปทิตฺเต ตานิ ปญฺจ อุทกฆฏกานิ ฆรสฺสูปริ ขิปนฺติ, ตโต อคฺคิ วิชฺฌายติ, กึ นุ โข, มหาราช, เตสํ มนุสฺสานํ เอวํ โหติ ‘ปุน เตหิ ฆเฏหิ ฆฏกิจฺจํ กริสฺสามา’’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, อลํ เตหิ ฆเฏหิ, กึ เตหิ ฆเฏหี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ปญฺจ อุทกฆฏกานิ, เอวํ ปญฺจินฺทฺริยานิ ทฏฺฐพฺพานิ สทฺธินฺทฺริยํ วีริยินฺทฺริยํ สตินฺทฺริยํ สมาธินฺทฺริยํ ปญฺญินฺทฺริยํ. ยถา เต มนุสฺสา, เอวํ โยคาวจโร ทฏฺฐพฺโพ. ยถา อคฺคิ, เอวํ กิเลสา ทฏฺฐพฺพา. ยถา ปญฺจหิ อุทกฆฏเกหิ อคฺคิ วิชฺฌาปียติ, เอวํ ปญฺจินฺทฺริเยหิ กิเลสา วิชฺฌาปิยนฺติ, วิชฺฌาปิตาปิ กิเลสา น ปุน สมฺภวนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, ปญฺญา สกิจฺจยํ กตฺวา ตตฺเถว นิรุชฺฌติ, ยํ ปน ตาย ปญฺญาย กตํ ‘อนิจฺจ’นฺติ วา ‘ทุกฺข’นฺติ วา ‘อนตฺตา’ติ วา, ตํ น นิรุชฺฌตี’’ติ.

“Dê-me outro exemplo.” “Assim como, ó grande rei, nos distritos orientais, as pessoas mantêm em cada casa cinco potes de água para apagar incêndios. Se a casa pegar fogo, elas jogam esses cinco potes de água sobre a casa e o fogo se apaga. O que você acha, ó grande rei? Passaria pela mente daquelas pessoas: ‘Usaremos novamente esses potes para alguma outra função de pote’?” “Não, venerável senhor, elas não precisariam mais desses potes. Para que serviriam esses potes agora?” “Assim como os cinco potes de água, ó grande rei, devem ser vistas as cinco faculdades espirituais: a faculdade da fé, a faculdade da energia, a faculdade da atenção plena, a faculdade da concentração e a faculdade da sabedoria. Assim como aquelas pessoas, deve ser visto o praticante. Assim como o fogo, devem ser vistas as impurezas mentais. Assim como o fogo é apagado pelos cinco potes de água, as impurezas mentais são extintas pelas cinco faculdades espirituais; e, uma vez extintas, as impurezas mentais não surgem novamente. Da mesma forma, ó grande rei, a sabedoria, tendo realizado a sua função, cessa ali mesmo; porém, aquilo que foi compreendido por essa sabedoria como ‘impermanente’, ‘sofrimento’ ou ‘não-eu’ não desaparece.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, เวชฺโช ปญฺจมูลเภสชฺชานิ คเหตฺวา คิลานกํ อุปสงฺกมิตฺวา ตานิ ปญฺจมูลเภสชฺชานิ ปิสิตฺวา คิลานกํ ปาเยยฺย, เตหิ จ โทสา นิทฺธเมยฺยุํ, กึ นุ โข, มหาราช, ตสฺส เวชฺชสฺส เอวํ โหติ ‘ปุน เตหิ ปญฺจมูลเภสชฺเชหิ เภสชฺชกิจฺจํ กริสฺสามี’’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, อลํ เตหิ ปญฺจมูลเภสชฺเชหิ, กึ เตหิ ปญฺจมูลเภสชฺเชหี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ปญฺจมูลเภสชฺชานิ, เอวํ ปญฺจินฺทฺริยานิ ทฏฺฐพฺพานิ สทฺธินฺทฺริยํ วีริยินฺทฺริยํ สตินฺทฺริยํ สมาธินฺทฺริยํ ปญฺญินฺทฺริยํ, ยถา เวชฺโช, เอวํ โยคาวจโร ทฏฺฐพฺโพ. ยถา พฺยาธิ, เอวํ กิเลสา ทฏฺฐพฺพา. ยถา พฺยาธิโต ปุริโส, เอวํ ปุถุชฺชโน ทฏฺฐพฺโพ. ยถา ปญฺจมูลเภสชฺเชหิ คิลานสฺส โทสา นิทฺธนฺตา, โทเส นิทฺธนฺเต คิลาโน อโรโค โหติ, เอวํ ปญฺจินฺทฺริเยหิ กิเลสา นิทฺธมียนฺติ, นิทฺธมิตา จ กิเลสา น ปุน สมฺภวนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, ปญฺญา สกิจฺจยํ กตฺวา ตตฺเถว นิรุชฺฌติ, ยํ ปน ตาย ปญฺญาย กตํ ‘อนิจฺจ’นฺติ วา ‘ทุกฺข’นฺติ วา ‘อนตฺตา’ติ วา, ตํ น นิรุชฺฌตี’’ติ.

“Faça mais uma analogia, venerável senhor.” “Suponha, ó rei, que um médico pegasse cinco remédios de raiz e, aproximando-se de um doente, moesse esses cinco remédios de raiz e os desse para o doente beber, e por meio deles os humores doentios fossem eliminados. O que você acha, ó rei? Passaria pela mente daquele médico: ‘Devo realizar novamente o tratamento médico com esses mesmos cinco remédios de raiz’?” “Não, venerável senhor. Esses cinco remédios de raiz já seriam suficientes; para que serviriam novamente esses cinco remédios de raiz?” “Da mesma forma, ó rei, as cinco faculdades devem ser vistas como os cinco remédios de raiz, a saber: a faculdade da fé, a faculdade da energia, a faculdade da atenção plena, a faculdade da concentração e a faculdade da sabedoria. Assim como o médico, deve ser visto o praticante. Assim como a doença, devem ser vistas as impurezas mentais. Assim como o homem doente, deve ser visto o homem comum. Assim como os humores doentios do enfermo são eliminados pelos cinco remédios de raiz e, uma vez eliminados os humores, o doente fica curado, da mesma forma as impurezas mentais são eliminadas pelas cinco faculdades e, uma vez eliminadas, as impurezas mentais não surgem novamente. Exatamente assim, ó rei, a sabedoria, tendo realizado a sua função, cessa ali mesmo; contudo, aquilo que foi realizado por essa sabedoria — seja como ‘impermanente’, ‘sofrimento’ ou ‘não-eu’ — isso não cessa.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, สงฺคามาวจโร โยโธ ปญฺจ กณฺฑานิ คเหตฺวา สงฺคามํ โอตเรยฺย ปรเสนํ วิเชตุํ, โส สงฺคามคโต ตานิ ปญฺจ กณฺฑานิ ขิเปยฺย, เตหิ จ ปรเสนา ภิชฺเชยฺย[Pg.44], กึ นุ โข, มหาราช, ตสฺส สงฺคามาวจรสฺส โยธสฺส เอวํ โหติ ‘ปุน เตหิ กณฺเฑหิ กณฺฑกิจฺจํ กริสฺสามี’’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, อลํ เตหิ กณฺเฑหิ, กึ เตหิ กณฺเฑหี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ปญฺจ กณฺฑานิ, เอวํ ปญฺจินฺทฺริยานิ ทฏฺฐพฺพานิ สทฺธินฺทฺริยํ วีริยินฺทฺริยํ สตินฺทฺริยํ สมาธินฺทฺริยํ ปญฺญินฺทฺริยํ. ยถา, มหาราช, สงฺคามาวจโร โยโธ, เอวํ โยคาวจโร ทฏฺฐพฺโพ. ยถา ปรเสนา, เอวํ กิเลสา ทฏฺฐพฺพา. ยถา ปญฺจหิ กณฺเฑหิ ปรเสนา ภิชฺชติ, เอวํ ปญฺจินฺทฺริเยหิ กิเลสา ภิชฺชนฺติ, ภคฺคา จ กิเลสา น ปุน สมฺภวนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, ปญฺญา สกิจฺจยํ กตฺวา ตตฺเถว นิรุชฺฌติ, ยํ ปน ตาย ปญฺญาย กตํ ‘อนิจฺจ’นฺติ วา ‘ทุกฺข’นฺติ วา ‘อนตฺตา’ติ วา, ตํ น นิรุชฺฌตี’’ติ.

“Faça mais uma analogia, venerável senhor.” “Suponha, ó rei, que um guerreiro treinado para a batalha pegasse cinco flechas e entrasse no campo de batalha para derrotar o exército inimigo. Tendo entrado na batalha, ele disparasse essas cinco flechas e, por meio delas, o exército inimigo fosse derrotado. O que você acha, ó rei? Passaria pela mente daquele guerreiro treinado para a batalha: ‘Devo realizar novamente a função das flechas com essas mesmas flechas’?” “Não, venerável senhor. Essas flechas já seriam suficientes; para que serviriam novamente essas flechas?” “Da mesma forma, ó rei, as cinco faculdades devem ser vistas como as cinco flechas, a saber: a faculdade da fé, a faculdade da energia, a faculdade da atenção plena, a faculdade da concentração e a faculdade da sabedoria. Assim como o guerreiro treinado para a batalha, ó rei, deve ser visto o praticante. Assim como o exército inimigo, devem ser vistas as impurezas mentais. Assim como o exército inimigo é derrotado pelas cinco flechas, da mesma forma as impurezas mentais são derrotadas pelas cinco faculdades e, uma vez destruídas, as impurezas mentais não surgem novamente. Exatamente assim, ó rei, a sabedoria, tendo realizado a sua função, cessa ali mesmo; contudo, aquilo que foi realizado por essa sabedoria — seja como ‘impermanente’, ‘sofrimento’ ou ‘não-eu’ — isso não cessa.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“O senhor é muito hábil, venerável Nāgasena.”

ญาณปญฺญาปญฺโห ตติโย.

A terceira pergunta sobre o conhecimento e a sabedoria está concluída.

๔. ปฏิสนฺทหนปุคฺคลเวทิยนปญฺโห

4. A pergunta sobre se aquele que não renasce experimenta sensação

๔. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, โย น ปฏิสนฺทหติ, เวเทติ โส กิญฺจิ ทุกฺขํ เวทน’’นฺติ? เถโร อาห ‘‘กิญฺจิ เวเทติ, กิญฺจิ น เวเทตี’’ติ. ‘‘กึ เวเทติ, กึ น เวเทตี’’ติ? ‘‘กายิกํ, มหาราช, เวทนํ เวเทติ, เจตสิกํ เวทนํ น เวเทตี’’ติ. ‘‘กถํ, ภนฺเต, กายิกํ เวทนํ เวเทติ, กถํ เจตสิกํ เวทนํ น เวเทตี’’ติ? ‘‘โย เหตุ โย ปจฺจโย กายิกาย ทุกฺขเวทนาย อุปฺปตฺติยา, ตสฺส เหตุสฺส ตสฺส ปจฺจยสฺส อนุปรมา กายิกํ ทุกฺขเวทนํ เวเทติ, โย เหตุ โย ปจฺจโย เจตสิกาย ทุกฺขเวทนาย อุปฺปตฺติยา, ตสฺส เหตุสฺส ตสฺส ปจฺจยสฺส อุปรมา เจตสิกํ ทุกฺขเวทนํ น เวเทติ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา – ‘โส เอกํ เวทนํ เวเทติ กายิกํ น เจตสิก’’’นฺติ.

4. O rei disse: “Venerável Nāgasena, aquele que não renasce experimenta alguma sensação dolorosa?” O ancião respondeu: “Experimenta algumas, outras não.” “O que ele experimenta e o que não experimenta?” “Ó rei, ele experimenta a sensação física, mas não experimenta a sensação mental.” “Como, venerável senhor, ele experimenta a sensação física, mas não experimenta a sensação mental?” “Como a causa e a condição para o surgimento da sensação física dolorosa não cessaram, ele experimenta a sensação física dolorosa. Mas como a causa e a condição para o surgimento da sensação mental dolorosa cessaram, ele não experimenta a sensação mental dolorosa. Pois isto foi dito pelo Abençoado: ‘Ele experimenta uma única sensação: a física, não a mental’.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, โย ทุกฺขํ เวทนํ เวเทติ, กสฺมา โส น ปรินิพฺพายตี’’ติ? ‘‘นตฺถิ, มหาราช, อรหโต อนุนโย วา ปฏิโฆ วา, น จ อรหนฺโต อปกฺกํ ปาเตนฺติ ปริปากํ อาคเมนฺติ ปณฺฑิตา. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

“Venerável Nāgasena, se ele experimenta uma sensação dolorosa, por que não entra no Parinibbāna?” “Ó rei, para o Arahant não existe apego nem aversão. Os sábios não derrubam o fruto verde, mas aguardam o seu amadurecimento. Pois isto foi dito pelo Venerável Sāriputta, o General do Dhamma:”

‘‘‘นาภินนฺทามิ [Pg.45] มรณํ, นาภินนฺทามิ ชีวิตํ;

กาลญฺจ ปฏิกงฺขามิ, นิพฺพิสํ ภตโก ยถา.

“‘Não me alegro com a morte, não me alegro com a vida; apenas aguardo o meu tempo, como um trabalhador assalariado aguarda o seu pagamento.’”

‘‘‘นาภินนฺทามิ มรณํ, นาภินนฺทามิ ชีวิตํ;

กาลญฺจ ปฏิกงฺขามิ, สมฺปชาโน ปติสฺสโต’’’ติ.

“‘Não me alegro com a morte, não me alegro com a vida; apenas aguardo o meu tempo, plenamente consciente e atento.’”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“O senhor é muito hábil, venerável Nāgasena.”

ปฏิสนฺทหนปุคฺคลเวทิยนปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta pergunta sobre se aquele que não renasce experimenta sensação está concluída.

๕. เวทนาปญฺโห

5. A pergunta sobre a sensação

๕. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, สุขา เวทนา กุสลา วา อกุสลา วา อพฺยากตา วา’’ติ? ‘‘สิยา, มหาราช, กุสลา, สิยา อกุสลา, สิยา อพฺยากตา’’ติ. ‘‘ยทิ, ภนฺเต, กุสลา น ทุกฺขา, ยทิ ทุกฺขา น กุสลา, กุสลํ ทุกฺขนฺติ นุปฺปชฺชตี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, อิธ ปุริสสฺส หตฺเถ ตตฺตํ อโยคุฬํ นิกฺขิเปยฺย, ทุติเย หตฺเถ สีตํ หิมปิณฺฑํ นิกฺขิเปยฺย, กึ นุ โข, มหาราช, อุโภปิ เต ทเหยฺยุ’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, อุโภปิ เต ทเหยฺยุ’’นฺติ. ‘‘กึ นุ โข, เต มหาราช, อุโภปิ อุณฺหา’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘กึ ปน เต, มหาราช, อุโภปิ สีตลา’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘อาชานาหิ นิคฺคหํ ยทิ ตตฺตํ ทหติ, น จ เต อุโภปิ อุณฺหา, เตน นุปฺปชฺชติ. ยทิ สีตลํ ทหติ, น จ เต อุโภปิ สีตลา, เตน นุปฺปชฺชติ. กิสฺส ปน เต, มหาราช, อุโภปิ ทหนฺติ, น จ เต อุโภปิ อุณฺหา, น จ เต อุโภปิ สีตลา? เอกํ อุณฺหํ, เอกํ สีตลํ, อุโภปิ เต ทหนฺติ, เตน นุปฺปชฺชตี’’ติ. ‘‘นาหํ ปฏิพโล ตยา วาทินา สทฺธึ สลฺลปิตุํ, สาธุ อตฺถํ ชปฺเปหี’’ติ. ตโต เถโร อภิธมฺมสํยุตฺตาย กถาย ราชานํ มิลินฺทํ สญฺญาเปสิ –

5. O rei disse: “Venerável Nāgasena, a sensação agradável é benéfica, prejudicial ou indeterminada?” “Pode ser benéfica, ó rei, pode ser prejudicial ou pode ser indeterminada.” “Venerável senhor, se for benéfica, não é dolorosa; se for dolorosa, não é benéfica. O que é benéfico não deveria surgir como doloroso.” “O que você acha, ó rei? Se uma bola de ferro incandescente fosse colocada na mão de um homem, e uma bola de neve fria fosse colocada em sua outra mão, ambas o queimariam?” “Sim, venerável senhor, ambas o queimariam.” “Mas, ó rei, ambas seriam quentes?” “Não, venerável senhor.” “Ambas seriam frias, ó rei?” “Não, venerável senhor.” “Reconheça a refutação! Se a bola de ferro incandescente queima, e ambas não são quentes, então a sua objeção não se sustenta. Se a bola de neve fria queima, e ambas não são frias, então a sua objeção não se sustenta. Por que ambas queimam, ó rei, se ambas não são quentes e ambas não são frias? Uma é quente, a outra é fria, e ambas queimam. Portanto, a sua objeção não se sustenta.” “Não sou capaz de debater com um argumentador como o senhor. Por favor, explique o significado.” Então, o ancião explicou ao rei Milinda com um discurso relacionado ao Abhidhamma:

‘‘ฉยิมานิ, มหาราช, เคหนิสฺสิตานิ โสมนสฺสานิ, ฉ เนกฺขมฺมนิสฺสิตานิ โสมนสฺสานิ, ฉ เคหนิสฺสิตานิ โทมนสฺสานิ, ฉ เนกฺขมฺมนิสฺสิตานิ โทมนสฺสานิ, ฉ เคหนิสฺสิตา อุเปกฺขา, ฉ เนกฺขมฺมนิสฺสิตา อุเปกฺขาติ, อิมานิ ฉ ฉกฺกานิ, อตีตาปิ ฉตฺตึสวิธา เวทนา, อนาคตาปิ [Pg.46] ฉตฺตึสวิธา เวทนา, ปจฺจุปฺปนฺนาปิ ฉตฺตึสวิธา เวทนา, ตเทกชฺฌํ อภิสญฺญุหิตฺวา อภิสมฺปิณฺเฑตฺวา อฏฺฐสตํ เวทนา โหนฺตี’’ติ.

“Existem estas seis alegrias baseadas na vida doméstica, ó rei, seis alegrias baseadas na renúncia, seis tristezas baseadas na vida doméstica, seis tristezas baseadas na renúncia, seis equanimidades baseadas na vida doméstica e seis equanimidades baseadas na renúncia. Estes são os seis grupos de seis. As sensações do passado também são de trinta e seis tipos, as do futuro também são de trinta e seis tipos, e as do presente também são de trinta e seis tipos. Reunindo e somando todas elas em um único grupo, há cento e oiro sensações.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“O senhor é muito hábil, venerável Nāgasena.”

เวทนาปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta pergunta sobre a sensação está concluída.

๖. นามรูปเอกตฺตนานตฺตปญฺโห

6. A pergunta sobre a identidade e a diferença de nome e forma

๖. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, โก ปฏิสนฺทหตี’’ติ? เถโร อาห ‘‘นามรูปํ โข, มหาราช, ปฏิสนฺทหตี’’ติ. ‘‘กึ อิมํ เยว นามรูปํ ปฏิสนฺทหตี’’ติ? ‘‘น โข, มหาราช, อิมํ เยว นามรูปํ ปฏิสนฺทหติ, อิมินา ปน, มหาราช, นามรูเปน กมฺมํ กโรติ โสภนํ วา ปาปกํ วา, เตน กมฺเมน อญฺญํ นามรูปํ ปฏิสนฺทหตี’’ติ. ‘‘ยทิ, ภนฺเต, น อิมํ เยว นามรูปํ ปฏิสนฺทหติ, นนุ โส มุตฺโต ภวิสฺสติ ปาปเกหิ กมฺเมหี’’ติ? เถโร อาห ‘‘ยทิ น ปฏิสนฺทเหยฺย, มุตฺโต ภเวยฺย ปาปเกหิ กมฺเมหิ. ยสฺมา จ โข, มหาราช, ปฏิสนฺทหติ, ตสฺมา น มุตฺโต ปาปเกหิ กมฺเมหี’’ติ.

6. O rei disse: “Venerável Nāgasena, o que renasce?” O ancião respondeu: “Nome e forma, ó rei, renascem.” “É este mesmo nome e forma que renasce?” “Não, ó rei, não é este mesmo nome e forma que renasce. Mas com este nome e forma, realiza-se uma ação, seja boa ou má, e por meio dessa ação, outro nome e forma renasce.” “Venerável senhor, se não é este mesmo nome e forma que renasce, a pessoa não estaria livre de suas ações mais?” O ancião respondeu: “Se não renascesse, estaria livre de suas ações mais. Mas como renasce, ó rei, por isso não está livre de suas ações mais.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส อญฺญตรสฺส ปุริสสฺส อมฺพํ อวหเรยฺย, ตเมนํ อมฺพสามิโก คเหตฺวา รญฺโญ ทสฺเสยฺย ‘อิมินา เทว ปุริเสน มยฺหํ อมฺพา อวหฏา’ติ, โส เอวํ วเทยฺย ‘นาหํ, เทว, อิมสฺส อมฺเพ อวหรามิ, อญฺเญ เต อมฺพา, เย อิมินา โรปิตา, อญฺเญ เต อมฺพา, เย มยา อวหฏา, นาหํ ทณฺฑปฺปตฺโต’ติ. กึ นุ โข โส, มหาราช, ปุริโส ทณฺฑปฺปตฺโต ภเวยฺยา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ทณฺฑปฺปตฺโต ภเวยฺยา’’ติ. ‘‘เกน การเณนา’’ติ? ‘‘กิญฺจาปิ โส เอวํ วเทยฺย, ปุริมํ, ภนฺเต, อมฺพํ อปฺปจฺจกฺขาย ปจฺฉิเมน อมฺเพน โส ปุริโส ทณฺฑปฺปตฺโต ภเวยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อิมินา นามรูเปน กมฺมํ กโรติ โสภนํ วา ปาปกํ วา, เตน กมฺเมน อญฺญํ นามรูปํ ปฏิสนฺทหติ, ตสฺมา น มุตฺโต ปาปเกหิ กมฺเมหี’’ติ.

“Dê-me uma analogia.” “Suponha, ó rei, que um homem roubasse as mangas de outro homem. O dono das mangas o pegasse e o levasse ao rei, dizendo: ‘Majestade, este homem roubou minhas mangas’. O ladrão dissesse: ‘Majestade, eu não roubei as mangas deste homem. As mangas que ele plantou são umas, as mangas que eu peguei são outras. Não mereço punição’. O homem seria punido, ó rei?” “Sim, venerável senhor, ele seria punido.” “Por qual razão?” “Embora ele diga isso, ele seria punido por causa da manga posterior, que não existiria sem a manga anterior.” “Da mesma forma, ó rei, com este nome e forma realiza-se uma ação, seja boa ou má, e por meio dessa ação, outro nome e forma renasce. Portanto, não se está livre de suas ações mais.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส อญฺญตรสฺส ปุริสสฺส สาลึ อวหเรยฺย…เป… อุจฺฉุํ อวหเรยฺย…เป… ยถา มหาราช โกจิ ปุริโส เหมนฺตกาเล อคฺคึ ชาเลตฺวา วิสิพฺเพตฺวา [Pg.47] อวิชฺฌาเปตฺวา ปกฺกเมยฺย, อถ โข โส อคฺคิ อญฺญตรสฺส ปุริสสฺส เขตฺตํ ฑเหยฺย, ตเมนํ เขตฺตสามิโก คเหตฺวา รญฺโญ ทสฺเสยฺย ‘อิมินา, เทว, ปุริเสน มยฺหํ เขตฺตํ ทฑฺฒ’นฺติ. โส เอวํ วเทยฺย ‘นาหํ, เทว, อิมสฺส เขตฺตํ ฌาเปมิ, อญฺโญ โส อคฺคิ, โย มยา อวิชฺฌาปิโต, อญฺโญ โส อคฺคิ, เยนิมสฺส เขตฺตํ ทฑฺฒํ, นาหํ ทณฺฑปฺปตฺโต’ติ. กึ นุ โข โส, มหาราช, ปุริโส ทณฺฑปฺปตฺโต ภเวยฺยา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ทณฺฑปฺปตฺโต ภเวยฺยา’’ติ. ‘‘เกน การเณนา’’ติ? ‘‘กิญฺจาปิ โส เอวํ วเทยฺย, ปุริมํ, ภนฺเต, อคฺคึ อปฺปจฺจกฺขาย ปจฺฉิเมน อคฺคินา โส ปุริโส ทณฺฑปฺปตฺโต ภเวยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อิมินา นามรูเปน กมฺมํ กโรติ โสภนํ วา ปาปกํ วา, เตน กมฺเมน อญฺญํ นามรูปํ ปฏิสนฺทหติ, ตสฺมา น มุตฺโต ปาปเกหิ กมฺเมหี’’ติ.

“Faça mais uma analogia.” “Suponha, ó rei, que um homem roubasse o arroz de outro... ou a cana-de-açúcar... Ou suponha, ó rei, que no inverno um homem acendesse um fogo para se aquecer e, ao partir, o deixasse aceso sem apagá-lo. Então, esse fogo queimasse o campo de outro homem. O dono do campo o pegasse e o levasse ao rei, dizendo: ‘Majestade, este homem queimou meu campo’. O homem dissesse: ‘Majestade, eu não queimei o campo deste homem. O fogo que deixei aceso é um, o fogo que queimou o campo dele é outro. Não merece punição’. O homem seria punido, ó rei?” “Sim, venerável senhor, ele seria punido.” “Por qual razão?” “Embora ele diga isso, ele seria punido por causa do fogo posterior, que se originou do fogo anterior.” “Da mesma forma, ó rei, com este nome e forma realiza-se uma ação, seja boa ou má, e por meio dessa ação, outro nome e forma renasce. Portanto, não se está livre de suas ações mais.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส ปทีปํ อาทาย ปาสาทํ อภิรูหิตฺวา ภุญฺเชยฺย, ปทีโป ฌายมาโน ติณํ ฌาเปยฺย, ติณํ ฌายมานํ ฆรํ ฌาเปยฺย, ฆรํ ฌายมานํ คามํ ฌาเปยฺย, คามชโน ตํ ปุริสํ คเหตฺวา เอวํ วเทยฺย ‘กิสฺส ตฺวํ, โภ ปุริส, คามํ ฌาเปสี’ติ, โส เอวํ วเทยฺย ‘นาหํ, โภ, คามํ ฌาเปมิ, อญฺโญ โส ปทีปคฺคิ, ยสฺสาหํ อาโลเกน ภุญฺชึ, อญฺโญ โส อคฺคิ, เยน คาโม ฌาปิโต’ติ, เต วิวทมานา ตว สนฺติเก อาคจฺเฉยฺยุํ, กสฺส ตฺวํ, มหาราช, อฏฺฏํ ธาเรยฺยาสี’’ติ? ‘‘คามชนสฺส ภนฺเต’’ติ. ‘‘กึ การณา’’ติ? ‘‘กิญฺจาปิ โส เอวํ วเทยฺย, อปิ จ ตโต เอว โส อคฺคิ นิพฺพตฺโต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, กิญฺจาปิ อญฺญํ มารณนฺติกํ นามรูปํ, อญฺญํ ปฏิสนฺธิสฺมึ นามรูปํ, อปิ จ ตโต เยว ตํ นิพฺพตฺตํ, ตสฺมา น มุตฺโต ปาปเกหิ กมฺเมหี’’ติ.

“Faça mais uma analogia.” “Suponha, ó rei, que um homem subisse a um palácio com uma lâmpada para jantar. A lâmpada, ao queimar, incendiasse a palha do teto; a palha incendiasse a casa; a casa incendiasse a aldeia. Os aldeões pegassem o homem e dissessem: ‘Por que você queimou a aldeia, meu caro?’ Ele dissesse: ‘Eu não queimei a aldeia. O fogo da lâmpada com cuja luz jantei é um, o fogo que queimou a aldeia é outro’. Se eles fossem até você discutindo, a favor de quem você julgaria, ó rei?” “A favor dos aldeões, venerável senhor.” “Por qual razão?” “Embora ele diga isso, o fogo posterior originou-se daquele mesmo fogo anterior.” “Da mesma forma, ó rei, embora o nome e forma no momento da morte seja um, e o nome e forma no momento do renascimento seja outro, este último originou-se daquele mesmo anterior. Portanto, não se está livre de suas ações mais.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส ทหรึ ทาริกํ วาเรตฺวา สุงฺกํ ทตฺวา ปกฺกเมยฺย. สา อปเรน สมเยน มหตี อสฺส วยปฺปตฺตา, ตโต อญฺโญ ปุริโส สุงฺกํ ทตฺวา วิวาหํ กเรยฺย, อิตโร อาคนฺตฺวา เอวํ วเทยฺย ‘กิสฺส ปน เม ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ภริยํ เนสี’ติ? โส เอวํ วเทยฺย ‘นาหํ ตว ภริยํ เนมิ, อญฺญา สา ทาริกา ทหรี ตรุณี, ยา [Pg.48] ตยา วาริตา จ ทินฺนสุงฺกา จ, อญฺญายํ ทาริกา มหตี วยปฺปตฺตา มยา วาริตา จ ทินฺนสุงฺกา จา’ติ, เต วิวทมานา ตว สนฺติเก อาคจฺเฉยฺยุํ. กสฺส ตฺวํ, มหาราช, อฏฺฏํ ธาเรยฺยาสี’’ติ? ‘‘ปุริมสฺส ภนฺเต’’ติ. ‘‘กึ การณา’’ติ? ‘‘กิญฺจาปิ โส เอวํ วเทยฺย, อปิ จ ตโต เยว สา มหตี นิพฺพตฺตา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, กิญฺจาปิ อญฺญํ มารณนฺติกํ นามรูปํ, อญฺญํ ปฏิสนฺธิสฺมึ นามรูปํ, อปิ จ ตโต เยว ตํ นิพฺพตฺตํ, ตสฺมา นปริมุตฺโต ปาปเกหิ กมฺเมหี’’ติ.

“Dê-me outro exemplo, por favor.” “Suponha, ó rei, que um homem fizesse um acordo de casamento com uma jovem menina, pagasse o dote e partisse. Com o tempo, ela crescesse e atingisse a maioridade. Então, outro homem pagasse o dote e se casasse com ela. O primeiro homem retornasse e dissesse: ‘Por que, meu caro homem, você está levando minha esposa?’ E o outro respondesse: ‘Não estou levando sua esposa. Aquela menina jovem e pequena com quem você fez o acordo e pagou o dote é uma; esta mulher adulta que atingiu a maioridade, com quem fiz o acordo e paguei o dote, é outra.’ Se eles, disputando, viessem perante vós, ó rei, a favor de quem decidiríeis o caso?” “A favor do primeiro homem, venerável senhor.” “Por qual razão?” “Porque, embora o outro homem dissesse isso, a verdade é que a mulher adulta se desenvolveu a partir daquela mesma menina.” “Da mesma forma, ó rei, embora a mentalidade-materialidade no momento da morte seja uma e a mentalidade-materialidade no momento do renascimento seja outra, esta última se origina daquela mesma. Portanto, a pessoa não está livre de suas ações prejudiciais.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส โคปาลกสฺส หตฺถโต ขีรฆฏํ กิณิตฺวา ตสฺเสว หตฺเถ นิกฺขิปิตฺวา ปกฺกเมยฺย ‘สฺเว คเหตฺวา คมิสฺสามี’ติ, ตํ อปรชฺชุ ทธิ สมฺปชฺเชยฺย. โส อาคนฺตฺวา เอวํ วเทยฺย ‘เทหิ เม ขีรฆฏ’นฺติ. โส ทธึ ทสฺเสยฺย. อิตโร เอวํ วเทยฺย ‘นาหํ ตว หตฺถโต ทธึ กิณามิ, เทหิ เม ขีรฆฏ’นฺติ. โส เอวํ วเทยฺย ‘อชานโต เต ขีรํ ทธิภูต’นฺติ เต วิวทมานา ตว สนฺติเก อาคจฺเฉยฺยุํ, กสฺส ตฺวํ มหาราช, อฏฺฏํ ธาเรยฺยาสี’’ติ? ‘‘โคปาลกสฺส ภนฺเต’’ติ. ‘‘กึ การณา’’ติ? ‘‘กิญฺจาปิ โส เอวํ วเทยฺย, อปิ จ ตโต เยว ตํ นิพฺพตฺต’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, กิญฺจาปิ อญฺญํ มารณนฺติกํ นามรูปํ, อญฺญํ ปฏิสนฺธิสฺมึ นามรูปํ, อปิ จ ตโต เยว ตํ นิพฺพตฺตํ, ตสฺมา น ปริมุตฺโต ปาปเกหิ กมฺเมหี’’ติ.

“Dê-me outro exemplo, por favor.” “Suponha, ó rei, que um homem comprasse um pote de leite de um pastor, deixasse-o sob os cuidados do próprio pastor e partisse dizendo: ‘Voltarei amanhã para buscá-lo’. No dia seguinte, o leite se transformasse em coalhada. O homem retornasse e dissesse: ‘Dê-me meu pote de leite’. O pastor lhe mostrasse a coalhada. O outro dissesse: ‘Eu não comprei coalhada de você; dê-me meu pote de leite’. O pastor respondesse: ‘Sem que você soubesse, o leite se transformou em coalhada’. Se eles, disputando, viessem perante vós, ó rei, a favor de quem decidiríeis o caso?” “A favor do pastor, venerável senhor.” “Por qual razão?” “Porque, embora o comprador dissesse isso, a verdade é que a coalhada se originou daquele mesmo leite.” “Da mesma forma, ó rei, embora a mentalidade-materialidade no momento da morte seja uma e a mentalidade-materialidade no momento do renascimento seja outra, esta última se origina daquela mesma. Portanto, a pessoa não está livre de suas ações prejudiciais.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nagasena.”

นามรูปเอกตฺตนานตฺตปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta pergunta, sobre a identidade e a diferença da mentalidade-materialidade, está concluída.

๗. เถรปฏิสนฺทหนาปฏิสนฺทหนปญฺโห

7. Pergunta sobre o renascimento ou não renascimento do Ancião

๗. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตฺวํ ปน ปฏิสนฺทหิสฺสสี’’ติ? ‘‘อลํ, มหาราช, กึ เต เตน ปุจฺฉิเตน, นนุ มยา ปฏิกจฺเจว อกฺขาตํ ‘สเจ, มหาราช, สอุปาทาโน ภวิสฺสามิ, ปฏิสนฺทหิสฺสามิ, สเจ อนุปาทาโน ภวิสฺสามิ, น ปฏิสนฺทหิสฺสามี’’’ติ.

7. O rei perguntou: “Venerável Nagasena, vós ireis renascer?” “Basta, ó rei! De que vos serve essa pergunta? Não vos declarei previamente: ‘Se, ó rei, eu tiver apego, renascerei; se eu estiver livre de apego, não renascerei’?”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส รญฺโญ อธิการํ กเรยฺย. ราชา ตุฏฺโฐ อธิการํ ทเทยฺย, โส เตน อธิกาเรน ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคิภูโต ปริจเรยฺย, โส [Pg.49] เจ ชนสฺส อาโรเจยฺย ‘น เม ราชา กิญฺจิ ปฏิกโรตี’ ติ. กึ นุ โข โส, มหาราช, ปุริโส ยุตฺตการี ภเวยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, กึ เต เตน ปุจฺฉิเตน, นนุ มยา ปฏิกจฺเจว อกฺขาตํ ‘สเจ สอุปาทาโน ภวิสฺสามิ, ปฏิสนฺทหิสฺสามิ, สเจ อนุปาทาโน ภวิสฺสามิ, น ปฏิสนฺทหิสฺสามี’’’ติ.

“Dê-me um exemplo.” “Suponha, ó rei, que um homem prestasse um serviço ao rei. O rei, satisfeito, lhe concedesse uma recompensa. Com essa recompensa, o homem se provesse e desfrutasse plenamente dos cinco prazeres sensoriais. Se ele então dissesse às pessoas: ‘O rei não fez nada por mim’, esse homem estaria agindo corretamente, ó rei?” “Não, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó rei, de que vos serve essa pergunta? Não vos declarei previamente: ‘Se eu tiver apego, renascerei; se eu estiver livre de apego, não renascerei’?”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nagasena.”

เถรปฏิสนฺทหนาปฏิสนฺทหนปญฺโห สตฺตโม.

A sétima pergunta, sobre o renascimento ou não renascimento do Ancião, está concluída.

๘. นามรูปปฏิสนฺทหนปญฺโห

8. Pergunta sobre o renascimento da mentalidade-materialidade

๘. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยํ ปเนตํ พฺรูสิ ‘นามรูป’นฺติ, ตตฺถ กตมํ นามํ, กตมํ รูป’’นฺติ. ‘‘ยํ ตตฺถ, มหาราช, โอฬาริกํ, เอตํ รูปํ, เย ตตฺถ สุขุมา จิตฺตเจตสิกา ธมฺมา, เอตํ นาม’’นฺติ. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, เกน การเณน นามํ เยว น ปฏิสนฺทหติ, รูปํ เยว วา’’ติ? ‘‘อญฺญมญฺญูปนิสฺสิตา, มหาราช, เอเต ธมฺมา เอกโตว อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ.

8. O rei disse: “Venerável Nagasena, quando falais de ‘mentalidade-materialidade’, o que é a mentalidade e o que é a materialidade?” “O que é grosseiro, ó rei, isso é a materialidade; os fenômenos sutis da mente e dos fatores mentais, isso é a mentalidade.” “Venerável Nagasena, por que razão apenas a mentalidade não renasce, ou apenas a materialidade?” “Esses fenômenos, ó rei, são mutuamente dependentes e surgem apenas juntos.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, กุกฺกุฏิยา กลลํ น ภเวยฺย, อณฺฑมฺปิ น ภเวยฺย, ยญฺจ ตตฺถ กลลํ, ยญฺจ อณฺฑํ, อุโภเปเต อญฺญมญฺญูปนิสฺสิตา, เอกโตว เนสํ อุปฺปตฺติ โหติ. เอวเมว โข, มหาราช, ยทิ ตตฺถ นามํ น ภเวยฺย, รูปมฺปิ น ภเวยฺย, ยญฺเจว ตตฺถ นามํ, ยญฺเจว รูปํ, อุโภเปเต อญฺญมญฺญูปนิสฺสิตา, เอกโตว เนสํ อุปฺปตฺติ โหติ. เอวเมตํ ทีฆมทฺธานํ สนฺธาวิต’’นฺติ.

“Dê-me um exemplo.” “Suponha, ó rei, que em uma galinha não houvesse o embrião inicial, o ovo também não existiria. Tanto o embrião inicial quanto o ovo são mutuamente dependentes, e o surgimento deles ocorre apenas juntos. Da mesma forma, ó rei, se não houvesse mentalidade, também não haveria materialidade. O que é mentalidade e o que é materialidade são mutuamente dependentes, e o surgimento deles ocorre apenas juntos. É assim que este processo tem transcorrido por um longo tempo.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nagasena.”

นามรูปปฏิสนฺทหนปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava pergunta, sobre o renascimento da mentalidade-materialidade, está concluída.

๙. อทฺธานปญฺโห

9. Pergunta sobre o tempo

๙. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยํ ปเนตํ พฺรูสิ ‘ทีฆมทฺธาน’นฺติ, กิเมตํ อทฺธานํ นามา’’ติ? ‘‘อตีโต, มหาราช, อทฺธา, อนาคโต อทฺธา, ปจฺจุปฺปนฺโน อทฺธา’’ติ. ‘‘กึ ปน, ภนฺเต, สพฺเพ อทฺธา อตฺถี’’ติ? ‘‘โกจิ, มหาราช[Pg.50], อทฺธา อตฺถิ, โกจิ นตฺถี’’ติ. ‘‘กตโม ปน, ภนฺเต, อตฺถิ, กตโม นตฺถี’’ติ? ‘‘เย เต, มหาราช, สงฺขารา อตีตา วิคตา นิรุทฺธา วิปริณตา, โส อทฺธา นตฺถิ, เย ธมฺมา วิปากา, เย จ วิปากธมฺมธมฺมา, เย จ อญฺญตฺร ปฏิสนฺธึ เทนฺติ, โส อทฺธา อตฺถิ. เย สตฺตา กาลงฺกตา อญฺญตฺร อุปฺปนฺนา, โส จ อทฺธา อตฺถิ. เย สตฺตา กาลงฺกตา อญฺญตฺร อนุปฺปนฺนา, โส อทฺธา นตฺถิ. เย จ สตฺตา ปรินิพฺพุตา, โส จ อทฺธา นตฺถิ ปรินิพฺพุตตฺตา’’ติ.

9. O rei disse: “Venerável Nagasena, quando falais de ‘um longo tempo’, o que é este ‘tempo’?” “O tempo passado, ó rei, o tempo futuro e o tempo presente.” “Mas, venerável senhor, todo tempo existe?” “Algum tempo existe, ó rei, e algum não existe.” “Qual existe, venerável senhor, e qual não existe?” “Aqueles condicionamentos que são passados, cessados, dissolvidos e transformados, esse tempo não existe. Mas os fenômenos que são resultados, aqueles que têm a natureza de produzir resultados e aqueles que dão origem ao renascimento em outra existência, esse tempo existe. Para os seres que morreram e renasceram em outro lugar, esse tempo existe. Para os seres que morreram e não renasceram em outro lugar, esse tempo não existe. E para os seres que alcançaram o Parinibbana, esse tempo não existe, por terem se extinguido completamente.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nagasena.”

อทฺธานปญฺโห นวโม.

A nona pergunta, sobre o tempo, está concluída.

อทฺธานวคฺโค ทุติโย.

O segundo capítulo, sobre o tempo, está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค นว ปญฺหา.

Neste capítulo há nove perguntas.

๓. วิจารวคฺโค

3. Capítulo sobre a Investigação

๑. อทฺธานมูลปญฺโห

1. Pergunta sobre a origem do tempo

๑. ราชา [Pg.51] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อตีตสฺส อทฺธานสฺส กึ มูลํ, อนาคตสฺส อทฺธานสฺส กึ มูลํ, ปจฺจุปฺปนฺนสฺส อทฺธานสฺส กึ มูล’’นฺติ? ‘‘อตีตสฺส จ, มหาราช, อทฺธานสฺส อนาคตสฺส จ อทฺธานสฺส ปจฺจุปฺปนฺนสฺส จ อทฺธานสฺส อวิชฺชา มูลํ. อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา, สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ, วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปํ, นามรูปปจฺจยา สฬายตนํ, สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยา ภโว, ภวปจฺจยา ชาติ, ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส อทฺธานสฺส ปุริมา โกฏิ น ปญฺญายตี’’ติ.

1. O rei disse: “Venerável Nagasena, qual é a origem do tempo passado, qual é a origem do tempo futuro e qual é a origem do tempo presente?” “A ignorância, ó rei, é a origem do tempo passado, do tempo futuro e do tempo presente. Com a ignorância como condição, surgem as formações mentais; com as formações mentais como condição, surge a consciência; com a consciência como condição, surge a mentalidade-materialidade; com a mentalidade-materialidade como condição, surgem as seis bases dos sentidos; com as seis bases dos sentidos como condição, surge o contato; com o contato como condição, surge a sensação; com a sensação como condição, surge o desejo; com o desejo como condição, surge o apego; com o apego como condição, surge o vir-a-ser; com o vir-a-ser como condição, surge o nascimento; com o nascimento como condição, surgem o envelhecimento e a morte, a dor, o lamento, o sofrimento, a aflição e o desespero. Assim, o limite inicial deste tempo, que é apenas uma massa de sofrimento, não é discernível.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nagasena.”

อทฺธานมูลปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta, sobre a origem do tempo, está concluída.

๒. ปุริมโกฏิปญฺโห

2. Pergunta sobre o limite inicial

๒. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยํ ปเนตํ พฺรูสิ ‘ปุริมา โกฏิ น ปญฺญายตี’ติ, ตสฺส โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, ปุริโส ปริตฺตํ พีชํ ปถวิยํ นิกฺขิเปยฺย, ตโต องฺกุโร อุฏฺฐหิตฺวา อนุปุพฺเพน วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิตฺวา ผลํ ทเทยฺย. ตโต พีชํ คเหตฺวา ปุน โรเปยฺย, ตโตปิ องฺกุโร อุฏฺฐหิตฺวา อนุปุพฺเพน วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิตฺวา ผลํ ทเทยฺย. เอวเมติสฺสา สนฺตติยา อตฺถิ อนฺโต’’ติ? ‘‘นตฺถิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อทฺธานสฺสาปิ ปุริมา โกฏิ น ปญฺญายตี’’ติ.

2. O rei disse: “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘O limite inicial não é discernível’, dê-me um exemplo disso.” “Suponha, ó rei, que um homem plantasse uma pequena semente na terra. Dela surgiria um broto que, crescendo gradualmente, amadurecendo e se expandindo, daria frutos. Se ele pegasse uma semente desse fruto e a plantasse novamente, dela também surgiria um broto que, crescendo gradualmente, amadurecendo e se expandindo, daria frutos. Existe um fim para essa continuidade?” “Não, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó rei, o limite inicial do tempo não é discernível.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, กุกฺกุฏิยา อณฺฑํ ภเวยฺย, อณฺฑโต กุกฺกุฏี กุกฺกุฏิยา อณฺฑนฺติ. เอวเมติสฺสา สนฺตติยา อตฺถิ อนฺโต’’ติ? ‘‘นตฺถิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อทฺธานสฺสาปิ ปุริมา โกฏิ น ปญฺญายตี’’ติ.

“Dê-me outro exemplo, por favor.” “Suponha, ó rei, que de uma galinha surgisse um ovo, do ovo surgisse uma galinha, e da galinha surgisse outro ovo. Existe um fim para essa continuidade?” “Não, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó rei, o limite inicial do tempo não é discernível.”

‘‘ภิยฺโย [Pg.52] โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. เถโร ปถวิยา จกฺกํ ลิขิตฺวา มิลินฺทํ ราชานํ เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ, มหาราช, อิมสฺส จกฺกสฺส อนฺโต’’ติ? ‘‘นตฺถิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อิมานิ จกฺกานิ วุตฺตานิ ภควตา ‘จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณํ, ติณฺณํ สงฺคติ ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยา กมฺมํ, กมฺมโต ปุน จกฺขุํ ชายตี’ติ. เอวเมติสฺสา สนฺตติยา อตฺถิ อนฺโต’’ติ? ‘‘นตฺถิ ภนฺเต’’ติ.

“Dê-me outro exemplo, por favor.” O Ancião desenhou um círculo no chão e disse ao rei Milinda: “Ó rei, existe um fim para este círculo?” “Não, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó rei, estas rodas foram descritas pelo Abençoado: ‘Em dependência do olho e das formas visuais, surge a consciência visual. O encontro dos três é o contato. Com o contato como condição, surge a sensação. Com a sensação como condição, surge o desejo. Com o desejo como condição, surge o apego. Com o apego como condição, surge a ação. E da ação, o olho nasce novamente’. Existe um fim para essa continuidade?” “Não, venerável senhor.”

‘‘‘โสตญฺจ ปฏิจฺจ สทฺเท จ…เป… มนญฺจ ปฏิจฺจ ธมฺเม จ อุปฺปชฺชติ มโนวิญฺญาณํ, ติณฺณํ สงฺคติ ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยา กมฺมํ, กมฺมโต ปุน มโน ชายตี’ติ. เอวเมติสฺสา สนฺตติยา อตฺถิ อนฺโต’’ติ? ‘‘นตฺถิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อทฺธานสฺสาปิ ปุริมา โกฏิ น ปญฺญายตี’’ติ.

“‘Em dependência do ouvido e dos sons... [e assim por diante]... em dependência da mente e dos objetos mentais, surge a consciência mental. O encontro dos três é o contato. Com o contato como condição, surge a sensação. Com a sensação como condição, surge o desejo. Com o desejo como condição, surge o apego. Com o apego como condição, surge a ação. E da ação, a mente nasce novamente’. Existe um fim para essa continuidade?” “Não, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó rei, o limite inicial do tempo não é discernível.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nagasena.”

ปุริมโกฏิปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta, sobre o limite inicial, está concluída.

๓. โกฏิปญฺญายนปญฺโห

3. Pergunta sobre a discernibilidade do limite inicial

๓. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยํ ปเนตํ พฺรูสิ ‘ปุริมา โกฏิ น ปญฺญายตี’ติ, กตมา จ สา ปุริมา โกฏี’’ติ? ‘‘โย โข, มหาราช, อตีโต อทฺธา, เอสา ปุริมา โกฏี’’ติ. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยํ ปเนตํ พฺรูสิ ‘ปุริมา โกฏิ น ปญฺญายตี’ติ, กึ ปน, ภนฺเต, สพฺพาปิ ปุริมา โกฏิ น ปญฺญายตี’’ติ? ‘‘กาจิ, มหาราช, ปญฺญายติ, กาจิ น ปญฺญายตี’’ติ. ‘‘กตมา, ภนฺเต, ปญฺญายติ, กตมา น ปญฺญายตี’’ติ? ‘‘อิโต ปุพฺเพ, มหาราช, สพฺเพน สพฺพํ สพฺพถา สพฺพํ อวิชฺชา นาโหสีติ เอสา ปุริมา โกฏิ น ปญฺญายติ, ยํ อหุตฺวา สมฺโภติ, หุตฺวา ปฏิวิคจฺฉติ, เอสป ปุริมา โกฏิ ปญฺญายตี’’ติ.

3. O rei disse: “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘O limite inicial não é discernível’, o que é esse limite inicial?” “O tempo passado, ó rei, esse é o limite inicial.” “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘O limite inicial não é discernível’, isso significa que nenhum limite inicial é discernível?” “Algum limite inicial é discernível, ó rei, e outro não é.” “Qual é discernível, venerável senhor, e qual não é?” “A ideia de que antes deste momento, ó rei, de modo absoluto e sob todos os aspectos, a ignorância não existia — esse limite inicial não é discernível. Mas aquilo que, não tendo existido antes, passa a existir e, tendo existido, deixa de existir — esse limite inicial é discernível.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยํ อหุตฺวา สมฺโภติ, หุตฺวา ปฏิวิคจฺฉติ, นนุ ตํ อุภโต ฉินฺนํ อตฺถํ คจฺฉตี’’ติ? ‘‘ยทิ, มหาราช, อุภโต ฉินฺนํ อตฺถํ คจฺฉติ, อุภโต [Pg.53] ฉินฺนา สกฺกา วฑฺเฒตุ’’นฺติ? ‘‘อาม, สาปิ สกฺกา วฑฺเฒตุ’’นฺติ.’’นาหํ, ภนฺเต, เอตํ ปุจฺฉามิ โกฏิโต สกฺกา วฑฺเฒตุ’’นฺติ? ‘‘อาม สกฺกา วฑฺเฒตุ’’นฺติ.

“Venerável Nagasena, aquilo que, não tendo existido antes, passa a existir e, tendo existido, deixa de existir, não é algo cortado em ambas as extremidades que chega ao fim?” “Se, ó rei, é algo cortado em ambas as extremidades que chega ao fim, é possível fazê-lo crescer a partir dessas extremidades cortadas?” “Sim, venerável senhor, é possível fazê-lo crescer.” “Venerável senhor, eu não pergunto sobre isso. É possível fazê-lo crescer a partir de seu limite?” “Sim, é possível.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. เถโร ตสฺส รุกฺขูปมํ อกาสิ, ขนฺธา จ เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส พีชานี’’ติ.

“Dê-me um exemplo.” O Ancião deu o exemplo de uma árvore, e os agregados são as sementes de toda essa massa de sofrimento.

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nagasena.”

โกฏิปญฺญายนปญฺโห ตติโย.

A terceira pergunta, sobre a discernibilidade do limite inicial, está concluída.

๔. สงฺขารชายมานปญฺโห

4. Pergunta sobre o surgimento dos condicionamentos

๔. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อตฺถิ เกจิ สงฺขารา, เย ชายนฺตี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, อตฺถิ สงฺขารา, เย ชายนฺตี’’ติ. ‘‘กตเม เต, ภนฺเต’’ติ? ‘‘จกฺขุสฺมิญฺจ โข, มหาราช, สติ รูเปสุ จ จกฺขุวิญฺญาณํ โหติ, จกฺขุวิญฺญาเณ สติ จกฺขุสมฺผสฺโส โหติ, จกฺขุสมฺผสฺเส สติ เวทนา โหติ, เวทนาย สติ ตณฺหา โหติ, ตณฺหาย สติ อุปาทานํ โหติ, อุปาทาเน สติ ภโว โหติ, ภเว สติ ชาติ โหติ, ชาติยา สติ ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ, เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหติ. จกฺขุสฺมิญฺจ โข, มหาราช, อสติ รูเปสุ จ อสติ จกฺขุวิญฺญาณํ น โหติ, จกฺขุวิญฺญาเณ อสติ จกฺขุสมฺผสฺโส น โหติ, จกฺขุสมฺผสฺเส อสติ เวทนา น โหติ, เวทนาย อสติ ตณฺหา น โหติ, ตณฺหาย อสติ อุปาทานํ น โหติ, อุปาทาเน อสติ ภโว น โหติ, ภเว อสติ ชาติ น โหติ, ชาติยา อสติ ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา น โหนฺติ, เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตี’’ติ.

4. O rei disse: “Venerável Nagasena, existem algumas formações que estão surgindo?” “Sim, grande rei, existem formações que estão surgindo.” “Quais são elas, venerável senhor?” “Quando há o olho, grande rei, e há formas, surge a consciência visual. Havendo consciência visual, surge o contato visual. Havendo contato visual, surge a sensação. Havendo sensação, surge o desejo. Havendo desejo, surge o apego. Havendo apego, surge o devir. Havendo devir, surge o nascimento. Havendo nascimento, surgem o envelhecimento e a morte, a tristeza, a lamentação, a dor, o pesar e o desespero. Assim é a origem de toda esta massa de sofrimento. Mas quando não há o olho, grande rei, e não há formas, não surge a consciência visual. Não havendo consciência visual, não surge o contato visual. Não havendo contato visual, não surge a sensação. Não havendo sensação, não surge o desejo. Não havendo desejo, não surge o apego. Não havendo apego, não surge o devir. Não havendo devir, não surge o nascimento. Não havendo nascimento, não surgem o envelhecimento e a morte, a tristeza, a lamentação, a dor, o pesar e o desespero. Assim é a cessação de toda esta massa de sofrimento.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é muito hábil, venerável Nagasena.”

สงฺขารชายมานปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta pergunta, sobre o surgimento das formações, está concluída.

๕. ภวนฺตสงฺขารชายมานปญฺโห

5. A pergunta sobre o surgimento das formações a partir do que existe.

๕. ราชา [Pg.54] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อตฺถิ เกจิ สงฺขารา, เย อภวนฺตา ชายนฺตี’’ติ? ‘‘นตฺถิ, มหาราช, เกจิ สงฺขารา, เย อภวนฺตา ชายนฺติ, ภวนฺตา เยว โข, มหาราช, สงฺขารา ชายนฺตี’’ติ.

5. O rei disse: “Venerável Nagasena, existem algumas formações que surgem sem que antes houvesse algo existente?” “Não existem, grande rei, formações que surjam sem que antes houvesse algo existente. Somente a partir do que já existe é que as formações surgem, grande rei.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, อิทํ เคหํ อภวนฺตํ ชาตํ, ยตฺถ ตฺวํ นิสินฺโนสี’’ติ? ‘‘นตฺถิ กิญฺจิ, ภนฺเต, อิธ อภวนฺตํ ชาตํ, ภวนฺตํ เยว ชาตํ, อิมานิ โข, ภนฺเต, ทารูนิ วเน อเหสุํ, อยญฺจ มตฺติกา ปถวิยํ อโหสิ, อิตฺถีนญฺจ ปุริสานญฺจ ตชฺเชน วายาเมน เอวมิทํ เคหํ นิพฺพตฺต’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, นตฺถิ เกจิ สงฺขารา, เย อภวนฺตา ชายนฺติ, ภวนฺตา เยว สงฺขารา ชายนฺตี’’ติ.

“Dê-me uma analogia.” “O que você acha, grande rei? Este palácio onde você está sentado surgiu sem que antes houvesse algo existente?” “De modo algum, venerável senhor. Não há nada aqui que tenha surgido sem que antes houvesse algo existente; surgiu apenas a partir do que já existia. Estas madeiras, venerável senhor, estavam na floresta, e esta argila estava na terra, e através do esforço correspondente de mulheres e homens, este palácio foi construído.” “Da mesma forma, grande rei, não existem formações que surjam sem que antes houvesse algo existente; as formações surgem apenas a partir do que já existe.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, เย เกจิ พีชคามภูตคามา ปถวิยํ นิกฺขิตฺตา อนุปุพฺเพน วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชมานา ปุปฺผานิ จ ผลานิ จ ทเทยฺยุํ, น เต รุกฺขา อภวนฺตา ชาตา, ภวนฺตา เยว เต รุกฺขา ชาตา. เอวเมว โข, มหาราช, นตฺถิ เกจิ สงฺขารา, เย อภวนฺตา ชายนฺติ, ภวนฺตา เยว เต สงฺขารา ชายนฺตี’’ติ.

“Dê-me outra analogia.” “Assim como, grande rei, quaisquer sementes e plantas que sejam plantadas na terra, crescendo, desenvolvendo-se e expandindo-se gradualmente, produziriam flores e frutos; aquelas árvores não surgiram sem que antes houvesse algo existente, elas surgiram apenas a partir do que já existia. Da mesma forma, grande rei, não existem formações que surjam sem que antes houvesse algo existente; as formações surgem apenas a partir do que já existe.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, กุมฺภกาโร ปถวิยา มตฺติกํ อุทฺธริตฺวา นานาภาชนานิ กโรติ, น ตานิ ภาชนานิ อภวนฺตานิ ชาตานิ, ภวนฺตานิ เยว ชาตานิ. เอวเมว โข, มหาราช, นตฺถิ เกจิ สงฺขารา, เย อภวนฺตา ชายนฺติ, ภวนฺตา เยว สงฺขารา ชายนฺตี’’ติ.

“Dê-me outra analogia.” “Assim como, grande rei, um oleiro, tendo retirado argila da terra, fabrica diversos vasos; esses vasos não surgiram sem que antes houvesse algo existente, eles surgiram apenas a partir do que já existia. Da mesma forma, grande rei, não existem formações que surjam sem que antes houvesse algo existente; as formações surgem apenas a partir do que já existe.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, วีณาย ปตฺตํ น สิยา, จมฺมํ น สิยา, โทณิ น สิยา, ทณฺโฑ น สิยา, อุปวีโณ น สิยา, ตนฺติโย น สิยุํ, โกโณ น สิยา, ปุริสสฺส จ ตชฺโช วายาโม น สิยา, ชาเยยฺย สทฺโท’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘ยโต จ โข, มหาราช, วีณาย ปตฺตํ สิยา, จมฺมํ สิยา, โทณิ สิยา, ทณฺโฑ สิยา, อุปวีโณ สิยา, ตนฺติโย สิยุํ, โกโณ สิยา, ปุริสสฺส จ ตชฺโช วายาโม สิยา, ชาเยยฺย สทฺโท’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ชาเยยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, นตฺถิ เกจิ สงฺขารา, เย อภวนฺตา ชายนฺติ, ภวนฺตา เยว โข สงฺขารา ชายนฺตี’’ติ.

“Dê-me outra analogia.” “Assim como, grande rei, se não houvesse o tampo de uma harpa, nem o couro, nem a caixa de ressonância, nem o braço, nem as cravelhas, nem as cordas, nem o plectro, e nem o esforço correspondente de um homem, o som surgiria?” “Não, venerável senhor.” “Mas quando, grande rei, há o tampo da harpa, o couro, a caixa de ressonância, o braço, as cravelhas, as cordas, o plectro e o esforço correspondente de um homem, o som surgiria?” “Sim, venerável senhor, surgiria.” “Da mesma forma, grande rei, não existem formações que surjam sem que antes houvesse algo existente; as formações surgem apenas a partir do que já existe.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, อรณิ น สิยา, อรณิโปตโก น สิยา, อรณิโยตฺตกํ น สิยา, อุตฺตรารณิ น [Pg.55] สิยา, โจฬกํ น สิยา, ปุริสสฺส จ ตชฺโช วายาโม น สิยา, ชาเยยฺย โส อคฺคี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘ยโต จ โข, มหาราช, อรณิ สิยา, อรณิโปตโก สิยา, อรณิโยตฺตกํ สิยา, อุตฺตรารณิ สิยา, โจฬกํ สิยา, ปุริสสฺส จ ตชฺโช วายาโม สิยา, ชาเยยฺย โส อคฺคี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ชาเยยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, นตฺถิ เกจิ สงฺขารา, เย อภวนฺตา ชายนฺติ, ภวนฺตา เยว โข สงฺขารา ชายนฺตี’’ติ.

“Dê-me outra analogia.” “Assim como, grande rei, se não houvesse a base de fricção, nem a broca de fricção, nem a corda de fricção, nem a peça superior, nem a mecha, e nem o esforço correspondente de um homem, o fogo surgiria?” “Não, venerável senhor.” “Mas quando, grande rei, há a base de fricção, a broca de fricção, a corda de fricção, a peça superior, a mecha e o esforço correspondente de um homem, o fogo surgiria?” “Sim, venerável senhor, surgiria.” “Da mesma forma, grande rei, não existem formações que surjam sem que antes houvesse algo existente; as formações surgem apenas a partir do que já existe.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, มณิ น สิยา, อาตโป น สิยา, โคมยํ น สิยา, ชาเยยฺย โส อคฺคี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘ยโต จ โข, มหาราช, มณิ สิยา, อาตโป สิยา, โคมยํ สิยา, ชาเยยฺย โส อคฺคี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ชาเยยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, นตฺถิ เกจิ สงฺขารา เย อภวนฺตา ชายนฺติ, ภวนฺตา เยว โข สงฺขารา ชายนฺตี’’ติ.

“Dê-me outra analogia.” “Assim como, grande rei, se não houvesse a lente de aumento, nem a luz do sol, nem o esterco seco, o fogo surgiria?” “Não, venerável senhor.” “Mas quando, grande rei, há a lente de aumento, a luz do sol e o esterco seco, o fogo surgiria?” “Sim, venerável senhor, surgiria.” “Da mesma forma, grande rei, não existem formações que surjam sem que antes houvesse algo existente; as formações surgem apenas a partir do que já existe.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, อาทาโส น สิยา, อาภา น สิยา, มุขํ น สิยา, ชาเยยฺย อตฺตา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘ยโต จ โข, มหาราช, อาทาโส สิยา, อาภา สิยา, มุขํ สิยา, ชาเยยฺย อตฺตา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ชาเยยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, นตฺถิ เกจิ สงฺขารา, เย อภวนฺตา ชายนฺติ, ภวนฺตา เยว โข สงฺขารา ชายนฺตี’’ติ.

“Dê-me outra analogia.” “Assim como, grande rei, se não houvesse um espelho, nem a luz, nem o rosto, o reflexo surgiria?” “Não, venerável senhor.” “Mas quando, grande rei, há um espelho, a luz e o rosto, o reflexo surgiria?” “Sim, venerável senhor, surgiria.” “Da mesma forma, grande rei, não existem formações que surjam sem que antes houvesse algo existente; as formações surgem apenas a partir do que já existe.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é muito hábil, venerável Nagasena.”

ภวนฺตสงฺขารชายมานปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta pergunta, sobre o surgimento das formações a partir do que existe, está concluída.

๖. เวทคูปญฺโห

6. A pergunta sobre o conhecedor.

๖. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, เวทคู อุปลพฺภตี’’ติ? ‘‘โก ปเนส, มหาราช, เวทคู นามา’’ติ? ‘‘โย, ภนฺเต, อพฺภนฺตเร ชีโว จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ, โสเตน สทฺทํ สุณาติ, ฆาเนน คนฺธํ ฆายติ, ชิวฺหาย รสํ สายติ, กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสติ, มนสา ธมฺมํ วิชานาติ, ยถา มยํ อิธ ปาสาเท นิสินฺนา เยน เยน วาตปาเนน อิจฺเฉยฺยาม ปสฺสิตุํ, เตน เตน วาตปาเนน ปสฺเสยฺยาม, ปุรตฺถิเมนปิ วาตปาเนน ปสฺเสยฺยาม, ปจฺฉิเมนปิ [Pg.56] วาตปาเนน ปสฺเสยฺยาม, อุตฺตเรนปิ วาตปาเนน ปสฺเสยฺยาม, ทกฺขิเณนปิ วาตปาเนน ปสฺเสยฺยาม. เอวเมว โข, ภนฺเต, อยํ อพฺภนฺตเร ชีโว เยน เยน ทฺวาเรน อิจฺฉติ ปสฺสิตุํ, เตน เตน ทฺวาเรน ปสฺสตี’’ติ.

6. O rei disse: “Venerável Nagasena, pode-se encontrar um conhecedor?” “O que é isso que você chama de conhecedor, grande rei?” “A alma interior, venerável senhor, que vê as formas com o olho, ouve os sons com o ouvido, cheira os odores com o nariz, saboreia os sabores com a língua, toca os tangíveis com o corpo e conhece os fenômenos mentais com a mente. Assim como nós, sentados aqui neste palácio, podemos olhar por qualquer janela que desejarmos olhar — seja pela janela do leste, pela janela do oeste, pela janela do norte ou pela janela do sul —, da mesma forma, venerável senhor, esta alma interior olha por qualquer porta que deseje olhar.”

เถโร อาห ‘‘ปญฺจทฺวารํ, มหาราช, ภณิสฺสามิ, ตํ สุโณหิ, สาธุกํ มนสิกโรหิ, ยทิ อพฺภนฺตเร ชีโว จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ, ยถา มยํ อิธ ปาสาเท นิสินฺนา เยน เยน วาตปาเนน อิจฺเฉยฺยาม ปสฺสิตุํ, เตน เตน วาตปาเนน รูปํ เยว ปสฺเสยฺยาม, ปุรตฺถิเมนปิ วาตปาเนน รูปํ เยว ปสฺเสยฺยาม, ปจฺฉิเมนปิ วาตปาเนน รูปํ เยว ปสฺเสยฺยาม, อุตฺตเรนปิ วาตปาเนน รูปํ เยว ปสฺเสยฺยาม, ทกฺขิเณนปิ วาตปาเนน รูปํ เยว ปสฺเสยฺยาม, เอวเมเตน อพฺภนฺตเร ชีเวน โสเตนปิ รูปํ เยว ปสฺสิตพฺพํ, ฆาเนนปิ รูปํ เยว ปสฺสิตพฺพํ, ชิวฺหายปิ รูปํ เยว ปสฺสิตพฺพํ, กาเยนปิ รูปํ เยว ปสฺสิตพฺพํ, มนสาปิ รูปํ เยว ปสฺสิตพฺพํ; จกฺขุนาปิ สทฺโท เยว โสตพฺโพ, ฆาเนนปิ สทฺโท เยว โสตพฺโพ, ชิวฺหายปิ สทฺโท เยว โสตพฺโพ, กาเยนปิ สทฺโท เยว โสตพฺโพ, มนสาปิ สทฺโท เยว โสตพฺโพ; จกฺขุนาปิ คนฺโธ เยว ฆายิตพฺโพ, โสเตนปิ คนฺโธ เยว ฆายิตพฺโพ, ชิวฺหายปิ คนฺโธ เยว ฆายิตพฺโพ, กาเยนปิ คนฺโธ เยว ฆายิตพฺโพ, มนสาปิ คนฺโธ เยว ฆายิตพฺโพ; จกฺขุนาปิ รโส เยว สายิตพฺโพ, โสเตนปิ รโส เยว สายิตพฺโพ, ฆาเนนปิ รโส เยว สายิตพฺโพ, กาเยนปิ รโส เยว สายิตพฺโพ, มนสาปิ รโส เยว สายิตพฺโพ; จกฺขุนาปิ โผฏฺฐพฺพํ เยว ผุสิตพฺพํ, โสเตนปิ โผฏฺฐพฺพํ เยว ผุสิตพฺพํ, ฆาเนนปิ โผฏฺฐพฺพํ เยว ผุสิตพฺพํ, ชิวฺหายปิ โผฏฺฐพฺพํ เยว ผุสิตพฺพํ, มนสาปิ โผฏฺฐพฺพํ เยว ผุสิตพฺพํ; จกฺขุนาปิ ธมฺมํ เยว วิชานิตพฺพํ, โสเตนปิ ธมฺมํ เยว วิชานิตพฺพํ, ฆาเนนปิ ธมฺมํ เยว วิชานิตพฺพํ, ชิวฺหายปิ ธมฺมํ เยว วิชานิตพฺพํ, กาเยนปิ ธมฺมํ เยว วิชานิตพฺพ’’นฺติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ.

O Ancião disse: “Falarei sobre as cinco portas, grande rei. Ouça e preste muita atenção. Se a alma interior vê as formas com o olho, assim como nós, sentados aqui neste palácio, olhando por qualquer janela que desejarmos, vemos apenas formas — seja pela janela do leste, pela janela do oeste, pela janela do norte ou pela janela do sul —, então, por essa alma interior, as formas também deveriam ser vistas com o ouvido, as formas também deveriam ser vistas com o nariz, as formas também deveriam ser vistas com a língua, as formas também deveriam ser vistas com o corpo, as formas também deveriam ser vistas com a mente. E com o olho, o som também deveria ser ouvido; com o nariz, o som também deveria ser ouvido; com a língua, o som também deveria ser ouvido; com o corpo, o som também deveria ser ouvido; com a mente, o som também deveria ser ouvido. E com o olho, o odor também deveria ser cheirado; com o ouvido, o odor também deveria ser cheirado; com a língua, o odor também deveria ser cheirado; com o corpo, o odor também deveria ser cheirado; com a mente, o odor também deveria ser cheirado. E com o olho, o sabor também deveria ser saboreado; com o ouvido, o sabor também deveria ser saboreado; com o nariz, o sabor também deveria ser saboreado; com o corpo, o sabor também deveria ser saboreado; com a mente, o sabor também deveria ser saboreado. E com o olho, o tangível também deveria ser tocado; com o ouvido, o tangível também deveria ser tocado; com o nariz, o tangível também deveria ser tocado; com a língua, o tangível também deveria ser tocado; com a mente, o tangível também deveria ser tocado. E com o olho, os fenômenos mentais também deveriam ser conhecidos; com o ouvido, os fenômenos mentais também deveriam ser conhecidos; com o nariz, os fenômenos mentais também deveriam ser conhecidos; com a língua, os fenômenos mentais também deveriam ser conhecidos; com o corpo, os fenômenos mentais também deveriam ser conhecidos. É assim?” “Não, venerável senhor.”

‘‘น โข เต, มหาราช, ยุชฺชติ ปุริเมน วา ปจฺฉิมํ, ปจฺฉิเมน วา ปุริมํ, ยถา วา ปน, มหาราช, มยํ อิธ ปาสาเท นิสินฺนา อิเมสุ ชาลวาตปาเนสุ อุคฺฆาฏิเตสุ มหนฺเตน อากาเสน พหิมุขา สุฏฺฐุตรํ รูปํ ปสฺสาม, เอวเมเตน อพฺภนฺตเร ชีเวนาปิ จกฺขุทฺวาเรสุ อุคฺฆาฏิเตสุ มหนฺเตน อากาเสน สุฏฺฐุตรํ รูปํ ปสฺสิตพฺพํ, โสเตสุ อุคฺฆาฏิเตสุ…เป… ฆาเน [Pg.57] อุคฺฆาฏิเต…เป… ชิวฺหาย อุคฺฆาฏิตาย…เป… กาเย อุคฺฆาฏิเต มหนฺเตน อากาเสน สุฏฺฐุตรํ สทฺโท โสตพฺโพ, คนฺโธ ฆายิตพฺโพ, รโส สายิตพฺโพ, โผฏฺฐพฺโพ ผุสิตพฺโพ’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ.

“Sua primeira afirmação, grande rei, não concorda com a última, nem a última com a primeira. Além disso, grande rei, assim como nós, sentados aqui neste palácio, quando estas janelas de treliça são abertas, olhando para fora no amplo espaço, vemos as formas muito mais claramente; da mesma forma, por essa alma interior, se as portas dos olhos fossem abertas, ela deveria ver as formas muito mais claramente no amplo espaço. E se as portas dos ouvidos fossem abertas... se a porta do nariz fosse aberta... se a porta da língua fosse aberta... se a porta do corpo fosse aberta, ela deveria ouvir os sons, cheirar os odores, saborear os sabores e tocar os tangíveis muito mais claramente no amplo espaço. É assim?” “Não, venerável senhor.”

‘‘น โข เต, มหาราช, ยุชฺชติ ปุริเมน วา ปจฺฉิมํ, ปจฺฉิเมน วา ปุริมํ, ยถา วา ปน, มหาราช, อยํ ทินฺโน นิกฺขมิตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐเก ติฏฺเฐยฺย, ชานาสิ ตฺวํ, มหาราช, ‘อยํ ทินฺโน นิกฺขมิตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิโต’’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ชานามี’’ติ. ‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, อยํ ทินฺโน อนฺโต ปวิสิตฺวา ตว ปุรโต ติฏฺเฐยฺย, ชานาสิ ตฺวํ, มหาราช, ‘อยํ ทินฺโน อนฺโต ปวิสิตฺวา มม ปุรโต ฐิโต’’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ชานามี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อพฺภนฺตเร โส ชีโว ชิวฺหาย รเส นิกฺขิตฺเต ชาเนยฺย อมฺพิลตฺตํ วา ลวณตฺตํ วา ติตฺตกตฺตํ วา กฏุกตฺตํ วา กสายตฺตํ วา มธุรตฺตํ วา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ชาเนยฺยา’’ติ. ‘‘เต รเส อนฺโต ปวิฏฺเฐ ชาเนยฺย อมฺพิลตฺตํ วา ลวณตฺตํ วา ติตฺตกตฺตํ วา กฏุกตฺตํ วา กสายตฺตํ วา มธุรตฺตํ วา’’ติ. ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ.

“Sua primeira afirmação, grande rei, não concorda com a última, nem a última com a primeira. Além disso, grande rei, se este ministro Dinna saísse e ficasse de pé do lado de fora do portal, você saberia, grande rei: ‘Este Dinna saiu e está de pé do lado de fora do portal’?” “Sim, venerável senhor, eu saberia.” “E se este Dinna entrasse e ficasse de pé diante de você, você saberia, grande rei: ‘Este Dinna entrou e está de pé diante de mim’?” “Sim, venerável senhor, eu saberia.” “Da mesma forma, grande rei, quando um sabor é colocado sobre a língua, essa alma interior saberia se ele é azedo, salgado, amargo, picante, adstringente ou doce?” “Sim, venerável senhor, saberia.” “E quando esses sabores entrassem no interior, ela saberia se eles são azedos, salgados, amargos, picantes, adstringentes ou doces?” “Não, venerável senhor.”

‘‘น โข เต, มหาราช, ยุชฺชติ ปุริเมน วา ปจฺฉิมํ, ปจฺฉิเมน วา ปุริมํ, ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส มธุฆฏสตํ อาหราเปตฺวา มธุโทณึ ปูราเปตฺวา ปุริสสฺส มุขํ ปิทหิตฺวา มธุโทณิยา ปกฺขิเปยฺย, ชาเนยฺย, มหาราช, โส ปุริโส มธุํ สมฺปนฺนํ วา น สมฺปนฺนํ วา’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณนา’’ติ. ‘‘น หิ ตสฺส, ภนฺเต, มุเข มธุ ปวิฏฺฐ’’นฺติ.

“Sua primeira afirmação, grande rei, não concorda com a última, nem a última com a primeira. Assim como, grande rei, se um homem mandasse trazer cem potes de mel, enchesse uma tina de mel e, tendo amordaçado a boca de outro homem, o jogasse dentro da tina de mel, esse homem saberia, grande rei, se o mel é doce ou não?” “Não, venerável senhor.” “Por qual razão?” “Porque, venerável senhor, o mel não entrou em sua boca.”

‘‘น โข เต, มหาราช, ยุชฺชติ ปุริเมน วา ปจฺฉิมํ, ปจฺฉิเมน วา ปุริม’’นฺติ. ‘‘นาหํ ปฏิพโล ตยา วาทินา สทฺธึ สลฺลปิตุํ; สาธุ, ภนฺเต, อตฺถํ ชปฺเปหี’’ติ.

“Sua primeira afirmação, grande rei, não concorda com a última, nem a última com a primeira.” “Não sou capaz de debater com um debatedor como o senhor. Por favor, venerável senhor, explique-me o real significado.”

เถโร อภิธมฺมสํยุตฺตาย กถาย ราชานํ มิลินฺทํ สญฺญาเปสิ – ‘‘อิธ, มหาราช, จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณํ, ตํสหชาตา ผสฺโส เวทนา สญฺญา เจตนา เอกคฺคตา ชีวิตินฺทฺริยํ มนสิกาโรติ เอวเมเต ธมฺมา ปจฺจยโต ชายนฺติ, น เหตฺถ เวทคู อุปลพฺภติ, โสตญฺจ ปฏิจฺจ สทฺเท จ…เป… มนญฺจ ปฏิจฺจ ธมฺเม จ อุปฺปชฺชติ มโนวิญฺญาณํ, ตํสหชาตา ผสฺโส เวทนา สญฺญา เจตนา เอกคฺคตา [Pg.58] ชีวิตินฺทฺริยํ มนสิกาโรติ เอวเมเต ธมฺมา ปจฺจยโต ชายนฺติ, น เหตฺถ เวทคู อุปลพฺภตี’’ติ.

O ancião esclareceu o rei Milinda com um discurso relacionado ao Abhidhamma: ‘Aqui, ó grande rei, dependendo do olho e das formas, surge a consciência visual. Co-surgidos com ela estão o contato, a sensação, a percepção, a volição, a unifocalidade, a faculdade da vida e a atenção. Assim, esses estados surgem devido a condições; aqui não se encontra nenhum conhecedor (vedagū). Dependendo do ouvido e dos sons... [e assim por diante]... dependendo da mente e dos objetos mentais, surge a consciência mental. Co-surgidos com ela estão o contato, a sensação, a percepção, a volição, a unifocalidade, a faculdade da vida e a atenção. Assim, esses estados surgem devido a condições; aqui não se encontra nenhum conhecedor (vedagū).’

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nagasena.”

เวทคูปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta pergunta, sobre o conhecedor, está concluída.

๗. จกฺขุวิญฺญาณาทิปญฺโห

7. A pergunta sobre a consciência visual e outras

๗. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยตฺถ จกฺขุวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ยตฺถ จกฺขุวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชตี’’ติ.

7. O rei disse: “Venerável Nagasena, onde surge a consciência visual, ali também surge a consciência mental?” “Sim, ó grande rei, onde surge a consciência visual, ali também surge a consciência mental.”

‘‘กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, ปฐมํ จกฺขุวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา มโนวิญฺญาณํ, อุทาหุ มโนวิญฺญาณํ ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา จกฺขุวิญฺญาณ’’นฺติ? ‘‘ปฐมํ, มหาราช, จกฺขุวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา มโนวิญฺญาณ’’นฺติ.

“Como é, venerável Nagasena, surge primeiro a consciência visual e depois a consciência mental, ou surge primeiro a consciência mental e depois a consciência visual?” “Primeiro, ó grande rei, surge a consciência visual e depois a consciência mental.”

‘‘กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, จกฺขุวิญฺญาณํ มโนวิญฺญาณํ อาณาเปติ ‘ยตฺถาหํ อุปฺปชฺชามิ, ตฺวมฺปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชาหี’ติ, อุทาหุ มโนวิญฺญาณํ จกฺขุวิญฺญาณํ อาณาเปติ ‘ยตฺถ ตฺวํ อุปฺปชฺชิสฺสสิ, อหมฺปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชิสฺสามี’’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราช, อนาลาโป เตสํ อญฺญมญฺเญหี’’ติ.

“Como é, venerável Nagasena, a consciência visual ordena à consciência mental: ‘Onde eu surgir, tu também deves surgir ali’, ou a consciência mental ordena à consciência visual: ‘Onde tu surgires, eu também surgirei ali’?” “Não, ó grande rei, não há comunicação entre elas.”

‘‘กถํ, ภนฺเต นาคเสน, ยตฺถ จกฺขุวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘นินฺนตฺตา จ, มหาราช, ทฺวารตฺตา จ จิณฺณตฺตา จ สมุทาจริตตฺตา จา’’ติ.

“Como, venerável Nagasena, onde surge a consciência visual, ali também surge a consciência mental?” “Por causa da inclinação, ó grande rei, por causa de haver um portal, por causa do hábito e por causa da prática.”

‘‘กถํ, ภนฺเต นาคเสน, นินฺนตฺตา ยตฺถ จกฺขุวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชติ? โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, เทเว วสฺสนฺเต กตเมน อุทกํ คจฺเฉยฺยา’’ติ? ‘‘เยน, ภนฺเต, นินฺนํ, เตน คจฺเฉยฺยา’’ติ. ‘‘อถาปเรน สมเยน เทโว วสฺเสยฺย, กตเมน ตํ อุทกํ คจฺเฉยฺยา’’ติ. ‘‘เยน, ภนฺเต, ปุริมํ อุทกํ คตํ, ตมฺปิ เตน คจฺเฉยฺยา’’ติ.

“Como, venerável Nagasena, é por inclinação que onde surge a consciência visual, ali também surge a consciência mental? Dê-me uma analogia.” “O que pensais, ó grande rei, quando chove, para onde iria a água?” “Para onde houver um declive, venerável senhor, para lá ela iria.” “E se chovesse em outra ocasião, para onde iria aquela água?” “Para onde a primeira água foi, venerável senhor, para lá ela também iria.”

‘‘กึ นุํ โข, มหาราช, ปุริมํ อุทกํ ปจฺฉิมํ อุทกํ อาณาเปติ ‘เยนาหํ คจฺฉามิ, ตฺวมฺปิ เตน คจฺฉาหี’ติ, ปจฺฉิมํ วา อุทกํ ปุริมํ อุทกํ อาณาเปติ ‘เยน ตฺวํ คจฺฉิสฺสสิ, อหมฺปิ เตน คจฺฉิสฺสามี’’’ติ. ‘‘น หิ, ภนฺเต, อนาลาโป [Pg.59] เตสํ อญฺญมญฺเญหิ, นินฺนตฺตา คจฺฉนฺตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, นินฺนตฺตา ยตฺถ จกฺขุวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชติ, น จกฺขุวิญฺญาณํ มโนวิญฺญาณํ อาณาเปติ ‘ยตฺถาหํ อุปฺปชฺชามิ, ตฺวมฺปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชาหี’ติ, นาปิ มโนวิญฺญาณํ จกฺขุวิญฺญาณํ อาณาเปติ ‘ยตฺถ ตฺวํ อุปฺปชฺชิสฺสสิ, อหมฺปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชิสฺสามี’ติ, อนาลาโป เตสํ อญฺญมญฺเญหิ, นินฺนตฺตา อุปฺปชฺชนฺตี’’’ติ.

“Como é, ó grande rei, a primeira água ordena à água posterior: ‘Para onde eu for, tu também deves ir’, ou a água posterior ordena à primeira água: ‘Para onde tu fores, eu também irei’?” “Não, venerável senhor, não há comunicação entre elas; elas correm por causa do declive.” “Do mesmo modo, ó grande rei, por causa da inclinação, onde surge a consciência visual, ali também surge a consciência mental. A consciência visual não ordena à consciência mental: ‘Onde eu surgir, tu também deves surgir ali’, nem a consciência mental ordena à consciência visual: ‘Onde tu surgires, eu também surgirei ali’. Não há comunicação entre elas; elas surgem por causa da inclinação.”

‘‘กถํ, ภนฺเต นาคเสน, ทฺวารตฺตา ยตฺถ จกฺขุวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชติ? อเปปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, รญฺโญ ปจฺจนฺติมํ นครํ อสฺส ทฬฺหปาการโตรณํ เอกทฺวารํ, ตโต ปุริโส นิกฺขมิตุกาโม ภเวยฺย, กตเมน นิกฺขเมยฺยา’’ติ? ‘‘ทฺวาเรน, ภนฺเต, นิกฺขเมยฺยา’’ติ. ‘‘อถาปโร ปุริโส นิกฺขมิตุกาโม ภเวยฺย, กตเมน โส นิกฺขเมยฺยา’’ติ? ‘‘เยน, ภนฺเต, ปุริโม ปุริโส นิกฺขนฺโต, โสปิ เตน นิกฺขเมยฺยา’’ติ.

“Como, venerável Nagasena, é por causa de haver um portal que onde surge a consciência visual, ali também surge a consciência mental? Dê-me uma analogia.” “O que pensais, ó grande rei, se houvesse uma cidade fortificada na fronteira de um rei, com muralhas e torres fortes, e com apenas um portal, e um homem desejasse sair dela, por onde ele sairia?” “Pelo portal, venerável senhor, ele sairia.” “E se outro homem desejasse sair, por onde ele sairia?” “Por onde o primeiro homem saiu, venerável senhor, por ali ele também sairia.”

‘‘กึ นุ โข, มหาราช, ปุริโม ปุริโส ปจฺฉิมํ ปุริสํ อาณาเปติ ‘เยนาหํ คจฺฉามิ, ตฺวมฺปิ เตน คจฺฉาหี’ติ, ปจฺฉิโม วา ปุริโส ปุริมํ ปุริสํ อาณาเปติ ‘เยน ตฺวํ คจฺฉิสฺสสิ, อหมฺปิ เตน คจฺฉิสฺสามี’ติ. ‘‘น หิ, ภนฺเต, อนาลาโป เตสํ อญฺญมญฺเญหิ, ทฺวารตฺตา คจฺฉนฺตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ทฺวารตฺตา ยตฺถ จกฺขุวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชติ, น จกฺขุวิญฺญาณํ มโนวิญฺญาณํ อาณาเปติ ‘ยตฺถาหํ อุปฺปชฺชามิ, ตฺวมฺปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชาหี’ติ, นาปิ มโนวิญฺญาณํ จกฺขุวิญฺญาณํ อาณาเปติ ‘ยตฺถ ตฺวํ อุปฺปชฺชิสฺสสิ, อหมฺปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชิสฺสามี’ติ, อนาลาโป เตสํ อญฺญมญฺเญหิ, ทฺวารตฺตา อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ.

“Como é, ó grande rei, o primeiro homem ordena ao homem posterior: ‘Por onde eu for, tu também deves ir’, ou o homem posterior ordena ao primeiro homem: ‘Por onde tu fores, eu também irei’?” “Não, venerável senhor, não há comunicação entre eles; eles saem por causa de haver um portal.” “Do mesmo modo, ó grande rei, por causa de haver um portal, onde surge a consciência visual, ali também surge a consciência mental. A consciência visual não ordena à consciência mental: ‘Onde eu surgir, tu também deves surgir ali’, nem a consciência mental ordena à consciência visual: ‘Onde tu surgires, eu também surgirei ali’. Não há comunicação entre elas; elas surgem por causa de haver um portal.”

‘‘กถํ, ภนฺเต นาคเสน, จิณฺณตฺตา ยตฺถ จกฺขุวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชติ?โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ปฐมํ เอกํ สกฏํ คจฺเฉยฺย, อถ ทุติยํ สกฏํ กตเมน คจฺเฉยฺยา’’ติ? ‘‘เยน, ภนฺเต, ปุริมํ สกฏํ คตํ, ตมฺปิ เตน คจฺเฉยฺยา’’ติ.

“Como, venerável Nagasena, é por causa do hábito que onde surge a consciência visual, ali também surge a consciência mental? Dê-me uma analogia.” “O que pensais, ó grande rei, se uma primeira carroça passasse, por qual caminho uma segunda carroça passaria?” “Por onde a primeira carroça passou, venerável senhor, por ali ela também passaria.”

‘‘กึ นุ โข, มหาราช, ปุริมํ สกฏํ ปจฺฉิมํ สกฏํ อาณาเปติ ‘เยนาหํ คจฺฉามิ, ตฺวมฺปิ เตน คจฺฉาหี’ติ, ปจฺฉิมํ วา สกฏํ ปุริมํ สกฏํ [Pg.60] อาณาเปติ ‘เยน ตฺวํ คจฺฉิสฺสสิ, อหมฺปิ เตน คจฺฉิสฺสามี’’’ติ. ‘‘น หิ, ภนฺเต, อนาลาโป เตสํ อญฺญมญฺเญหิ, จิณฺณตฺตา คจฺฉนฺตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, จิณฺณตฺตา ยตฺถ จกฺขุวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชติ, น จกฺขุวิญฺญาณํ มโนวิญฺญาณํ อาณาเปติ ‘ยตฺถาหํ อุปฺปชฺชามิ, ตฺวมฺปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชาหี’ติ, นาปิ มโนวิญฺญาณํ จกฺขุวิญฺญาณํ อาณาเปติ ‘ยตฺถ ตฺวํ อุปฺปชฺชิสฺสสิ, อหมฺปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชิสฺสามี’ติ, อนาลาโป เตสํ อญฺญมญฺเญหิ, จิณฺณตฺตา อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ.

“Como é, ó grande rei, a primeira carroça ordena à carroça posterior: ‘Por onde eu for, tu também deves ir’, ou a carroça posterior ordena à primeira carroça: ‘Por onde tu fores, eu também irei’?” “Não, venerável senhor, não há comunicação entre elas; elas vão por causa do hábito.” “Do mesmo modo, ó grande rei, por causa do hábito, onde surge a consciência visual, ali também surge a consciência mental. A consciência visual não ordena à consciência mental: ‘Onde eu surgir, tu também deves surgir ali’, nem a consciência mental ordena à consciência visual: ‘Onde tu surgires, eu também surgirei ali’. Não há comunicação entre elas; elas surgem por causa do hábito.”

‘‘กถํ, ภนฺเต นาคเสน, สมุทาจริตตฺตา ยตฺถ จกฺขุวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชติ? โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, มุทฺทาคณนาสงฺขฺยาเลขาสิปฺปฏฺฐาเนสุ อาทิกมฺมิกสฺส ทนฺธายนา ภวติ, อถาปเรน สมเยน นิสมฺมกิริยาย สมุทาจริตตฺตา อทนฺธายนา ภวติ. เอวเมว โข, มหาราช, สมุทาจริตตฺตา ยตฺถ จกฺขุวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชติ, น จกฺขุวิญฺญาณํ มโนวิญฺญาณํ อาณาเปติ ‘ยตฺถาหํ อุปฺปชฺชามิ, ตฺวมฺปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชาหี’ติ, นาปิ มโนวิญฺญาณํ จกฺขุวิญฺญาณํ อาณาเปติ ‘ยตฺถ ตฺวํ อุปฺปชฺชิสฺสสิ, อหมฺปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชิสฺสามี’ติ, อนาลาโป เตสํ อญฺญมญฺเญหิ, สมุทาจริตตฺตา อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ.

“Como, venerável Nagasena, é por causa da prática que onde surge a consciência visual, ali também surge a consciência mental? Dê-me uma analogia.” “Assim como, ó grande rei, nas artes da aritmética digital, do cálculo, da contagem e da escrita, para um iniciante há lentidão, mas em outra ocasião, através de cuidadosa aplicação e por causa da prática, não há lentidão. Do mesmo modo, ó grande rei, por causa da prática, onde surge a consciência visual, ali também surge a consciência mental. A consciência visual não ordena à consciência mental: ‘Onde eu surgir, tu também deves surgir ali’, nem a consciência mental ordena à consciência visual: ‘Onde tu surgires, eu também surgirei ali’. Não há comunicação entre elas; elas surgem por causa da prática.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยตฺถ โสตวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชตีติ…เป… ยตฺถ ฆานวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ…เป… ยตฺถ ชิวฺหาวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ …เป… ยตฺถ กายวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ยตฺถ กายวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตตฺถ มโนวิญฺญาณมฺปิ อุปฺปชฺชตี’’ติ.

“Venerável Nagasena, onde surge a consciência auditiva, ali também surge a consciência mental? ... [e assim por diante] ... onde surge a consciência olfativa ... onde surge a consciência gustativa ... onde surge a consciência corporal, ali também surge a consciência mental?” “Sim, ó grande rei, onde surge a consciência corporal, ali também surge a consciência mental.”

‘‘กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, ปฐมํ กายวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา มโนวิญฺญาณํ, อุทาหุ มโนวิญฺญาณํ ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา กายวิญฺญาณ’’นฺติ? ‘‘กายวิญฺญาณํ, มหาราช, ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา มโนวิญฺญาณ’’นฺติ.

“Como é, venerável Nagasena, surge primeiro a consciência corporal e depois a consciência mental, ou surge primeiro a consciência mental e depois a consciência corporal?” “A consciência corporal, ó grande rei, surge primeiro, e depois a consciência mental.”

‘‘กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน,…เป… อนาลาโป เตสํ อญฺญมญฺเญหิ, สมุทาจริตตฺตา อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ.

“Como é, venerável Nagasena... [e assim por diante] ... não há comunicação entre elas; elas surgem por causa da prática.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nagasena.”

จกฺขุวิญฺญาณาทิปญฺโห สตฺตโม.

A sétima pergunta, sobre a consciência visual e outras, está concluída.

๘. ผสฺสลกฺขณปญฺโห

8. A pergunta sobre a característica do contato

๘. ราชา [Pg.61] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยตฺถ มโนวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ผสฺโสปิ เวทนาปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ยตฺถ มโนวิญฺญาณํ อุปฺปชฺชติ, ผสฺโสปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชติ, เวทนาปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชติ, สญฺญาปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชติ, เจตนาปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชติ, วิตกฺโกปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชติ, วิจาโรปิ ตตฺถ อุปฺปชฺชติ, สพฺเพปิ ผสฺสปฺปมุขา ธมฺมา ตตฺถ อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ.

8. O rei disse: “Venerável Nagasena, onde surge a consciência mental, ali também surgem o contato e a sensação?” “Sim, ó grande rei, onde surge a consciência mental, ali também surge o contato, ali também surge a sensação, ali também surge a percepção, ali também surge a volição, ali também surge o pensamento aplicado, ali também surge o pensamento sustentado, e todos os estados liderados pelo contato surgem ali.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึลกฺขโณ ผสฺโส’’ติ? ‘‘ผุสนลกฺขโณ, มหาราช, ผสฺโส’’ติ.

“Venerável Nagasena, qual é a característica do contato?” “O contato, ó grande rei, tem a característica de tocar.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, ทฺเว เมณฺฑา ยุชฺเฌยฺยุํ, เตสุ ยถา เอโก เมณฺโฑ, เอวํ จกฺขุ ทฏฺฐพฺพํ ยถา ทุติโย เมณฺโฑ, เอวํ รูปํ ทฏฺฐพฺพํ. ยถา เตสํ สนฺนิปาโต, เอวํ ผสฺโส ทฏฺฐพฺโพ’’ติ.

“Dê-me uma analogia.” “Assim como, ó grande rei, se dois carneiros lutassem, um carneiro deveria ser considerado como o olho, o segundo carneiro como a forma, e a colisão deles como o contato.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, ทฺเว ปาณี วชฺเชยฺยุํ, เตสุ ยถา เอโก ปาณิ, เอวํ จกฺขุ ทฏฺฐพฺพํ. ยถา ทุติโย ปาณิ, เอวํ รูปํ ทฏฺฐพฺพํ. ยถา เตสํ สนฺนิปาโต, เอวํ ผสฺโส ทฏฺฐพฺโพ’’ติ.

“Dê-me outra analogia.” “Assim como, ó grande rei, se duas mãos batessem palmas, uma mão deveria ser considerada como o olho, a segunda mão como a forma, e o encontro delas como o contato.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, ทฺเว สมฺมา วชฺเชยฺยุํ, เตสุ ยถา เอโก สมฺโม, เอวํ จกฺขุ ทฏฺฐพฺพํ. ยถา ทุติโย สมฺโม, เอวํ รูปํ ทฏฺฐพฺพํ. ยถา เตสํ สนฺนิปาโต, เอวํ ผสฺโส ทฏฺฐพฺโพ’’ติ.

“Dê-me outra analogia.” “Assim como, ó grande rei, se dois pratos de metal colidissem, um prato deveria ser considerado como o olho, o segundo prato como a forma, e a colisão deles como o contato.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nagasena.”

ผสฺสลกฺขณปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava pergunta, sobre a característica do contato, está concluída.

๙. เวทนาลกฺขณปญฺโห

9. A pergunta sobre a característica da sensação

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึลกฺขณา เวทนา’’ติ? ‘‘เวทยิตลกฺขณา, มหาราช, เวทนา อนุภวนลกฺขณา จา’’ติ.

9. “Venerável Nagasena, qual é a característica da sensação?” “A sensação, ó grande rei, tem a característica de ser sentida e a característica de experienciar.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส รญฺโญ อธิการํ กเรยฺย, ตสฺส ราชา ตุฏฺโฐ อธิการํ ทเทยฺย, โส เตน อธิกาเรน ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคิภูโต ปริจเรยฺย, ตสฺส เอวมสฺส ‘มยา โข ปุพฺเพ รญฺโญ อธิกาโร กโต, ตสฺส เม ราชา [Pg.62] ตุฏฺโฐ อธิการํ อทาสิ, สฺวาหํ ตโตนิทานํ อิมํ เอวรูปํ เวทนํ เวทยามี’ติ.

“Dê-me uma analogia.” “Assim como, ó grande rei, um homem que prestasse um serviço a um rei, e o rei, satisfeito, lhe concedesse uma recompensa. Esse homem, dotado e provido dos cinco tipos de prazeres sensoriais por meio dessa recompensa, desfrutaria deles. Ele pensaria: ‘Anteriormente prestei um serviço ao rei, e o rei, satisfeito, deu-me uma recompensa. Devido a isso, agora sinto este tipo de sensação.’

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส กุสลํ กมฺมํ กตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺเชยฺย, โส จ ตตฺถ ทิพฺเพหิ ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคิภูโต ปริจเรยฺย, ตสฺส เอวมสฺส ‘สฺวาหํ โข ปุพฺเพ กุสลํ กมฺมํ อกาสึ, โสหํ ตโตนิทานํ อิมํ เอวรูปํ เวทนํ เวทยามี’ติ, เอวํ โข, มหาราช, เวทยิตลกฺขณา เวทนา อนุภวนลกฺขณา จา’’ติ.

“Ou ainda, ó grande rei, como um homem que, tendo realizado uma ação benéfica, após a dissolução do corpo, depois da morte, renascesse em um destino feliz, em um mundo celestial. Ali, dotado e provido dos cinco tipos de prazeres sensoriais celestiais, ele desfrutaria deles. Ele pensaria: ‘Anteriormente realizei uma ação benéfica. Devido a isso, agora sinto este tipo de sensação.’ Assim, ó grande rei, a sensação tem a característica de ser sentida e a característica de experienciar.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois hábil, venerável Nagasena.”

เวทนาลกฺขณปญฺโห นวโม.

A nona pergunta, sobre a característica da sensação, está concluída.

๑๐. สญฺญาลกฺขณปญฺโห

10. A pergunta sobre a característica da percepção

๑๐. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึลกฺขณา สญฺญา’’ติ? ‘‘สญฺชานนลกฺขณา, มหาราช, สญฺญา. กึ สญฺชานาติ? นีลมฺปิ สญฺชานาติ, ปีตมฺปิ สญฺชานาติ, โลหิตมฺปิ สญฺชานาติ, โอทาตมฺปิ สญฺชานาติ, มญฺชิฏฺฐมฺปิ สญฺชานาติ. เอวํ โข, มหาราช, สญฺชานนลกฺขณา สญฺญา’’ติ.

10. “Venerável Nagasena, qual é a característica da percepção?” “A percepção, ó grande rei, tem a característica de reconhecer.” “O que ela reconhece?” “Reconhece o azul, reconhece o amarelo, reconhece o vermelho, reconhece o branco, reconhece o carmesim. Assim, ó grande rei, a percepção tem a característica de reconhecer.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, รญฺโญ ภณฺฑาคาริโก ภณฺฑาคารํ ปวิสิตฺวา นีลปีตโลหิโตทาตมญฺชิฏฺฐานิ ราชโภคานิ รูปานิ ปสฺสิตฺวา สญฺชานาติ. เอวํ โข, มหาราช, สญฺชานนลกฺขณา สญฺญา’’ติ.

“Dê uma analogia.” — “Assim como, ó grande rei, o tesoureiro de um rei, ao entrar no tesouro real e ver as vestes de uso real que são azuis, amarelas, vermelhas, brancas e carmesins, as reconhece; da mesma forma, ó grande rei, a percepção tem como característica o reconhecer.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois perspicaz, venerável Nagasena.”

สญฺญาลกฺขณปญฺโห ทสโม.

A décima pergunta sobre a característica da percepção está concluída.

๑๑. เจตนาลกฺขณปญฺโห

11. A pergunta sobre a característica da volição

๑๑. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึลกฺขณา เจตนา’’ติ? ‘‘เจตยิตลกฺขณา, มหาราช, เจตนา อภิสงฺขรณลกฺขณา จา’’ติ.

11. “Venerável Nagasena, qual é a característica da volição?” — “A volição, ó grande rei, tem como característica a estimulação e a atividade de formação.”

‘‘โอปมฺมํ [Pg.63] กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส วิสํ อภิสงฺขริตฺวา อตฺตนา จ ปิเวยฺย, ปเร จ ปาเยยฺย, โส อตฺตนาปิ ทุกฺขิโต ภเวยฺย, ปเรปิ ทุกฺขิตา ภเวยฺยุํ. เอวเมว โข, มหาราช, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อกุสลํ กมฺมํ เจตนาย เจตยิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย. เยปิ ตสฺส อนุสิกฺขนฺติ, เตปิ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ.

“Dê uma analogia.” — “Assim como, ó grande rei, se um homem, tendo preparado um veneno, ele mesmo o bebesse e fizesse outros beberem, ele mesmo sofreria e os outros também sofreriam; da mesma forma, ó grande rei, neste mundo, certa pessoa, tendo concebido uma ação prejudicial com volição, após a dissolução do corpo, depois da morte, renasce em um estado de privação, em um destino infeliz, nos reinos inferiores, no inferno. E aqueles que seguem o seu exemplo também, após a dissolução do corpo, depois da morte, renascem em um estado de privação, em um destino infeliz, nos reinos inferiores, no inferno.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส สปฺปินวนีตเตลมธุผาณิตํ เอกชฺฌํ อภิสงฺขริตฺวา อตฺตนา จ ปิเวยฺย, ปเร จ ปาเยยฺย, โส อตฺตนา สุขิโต ภเวยฺย, ปเรปิ สุขิตา ภเวยฺยุํ. เอวเมว โข, มหาราช, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล กุสลํ กมฺมํ เจตนาย เจตยิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. เยปิ ตสฺส อนุสิกฺขนฺติ, เตปิ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. เอวํ โข, มหาราช, เจตยิตลกฺขณา เจตนา อภิสงฺขรณลกฺขณา จา’’ติ.

“Ou ainda, ó grande rei, assim como se um homem, tendo misturado manteiga clarificada, manteiga fresca, óleo, mel e melaço, ele mesmo bebesse e fizesse outros beberem, ele mesmo seria feliz e os outros também seriam felizes; da mesma forma, ó grande rei, neste mundo, certa pessoa, tendo concebido uma ação benéfica com volição, após a dissolução do corpo, depois da morte, renasce em um destino feliz, no mundo celestial. E aqueles que seguem o seu exemplo também, após a dissolução do corpo, depois da morte, renascem em um destino feliz, no mundo celestial. Assim, ó grande rei, a volição tem como característica a estimulação e a atividade de formação.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois perspicaz, venerável Nagasena.”

เจตนาลกฺขณปญฺโห เอกาทสโม.

A décima primeira pergunta sobre a característica da volição está concluída.

๑๒. วิญฺญาณลกฺขณปญฺโห

12. A pergunta sobre a característica da consciência

๑๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึลกฺขณํ วิญฺญาณ’’นฺติ? ‘‘วิชานนลกฺขณํ, มหาราช, วิญฺญาณ’’นฺติ.

12. “Venerável Nagasena, qual é a característica da consciência?” — “A consciência, ó grande rei, tem como característica o ato de conhecer o objeto.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, นครคุตฺติโก มชฺเฌ นครสิงฺฆาฏเก นิสินฺโน ปสฺเสยฺย ปุรตฺถิมทิสโต ปุริสํ อาคจฺฉนฺตํ, ปสฺเสยฺย ทกฺขิณทิสโต ปุริสํ อาคจฺฉนฺตํ, ปสฺเสยฺย ปจฺฉิมทิสโต ปุริสํ อาคจฺฉนฺตํ, ปสฺเสยฺย อุตฺตรทิสโต ปุริสํ อาคจฺฉนฺตํ. เอวเมว โข, มหาราช, ยญฺจ ปุริโส จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ, ตํ วิญฺญาเณน วิชานาติ. ยญฺจ โสเตน สทฺทํ สุณาติ, ตํ วิญฺญาเณน วิชานาติ. ยญฺจ ฆาเนน คนฺธํ ฆายติ, ตํ วิญฺญาเณน วิชานาติ. ยญฺจ ชิวฺหาย รสํ สายติ, ตํ วิญฺญาเณน [Pg.64] วิชานาติ. ยญฺจ กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสติ, ตํ วิญฺญาเณน วิชานาติ, ยญฺจ มนสา ธมฺมํ วิชานาติ, ตํ วิญฺญาเณน วิชานาติ. เอวํ โข, มหาราช, วิชานนลกฺขณํ วิญฺญาณ’’นฺติ.

“Dê uma analogia.” — “Assim como, ó grande rei, um guarda da cidade, sentado no cruzamento no centro da cidade, veria um homem vindo do leste, veria um homem vindo do sul, veria um homem vindo do oeste e veria um homem vindo do norte; da mesma forma, ó grande rei, qualquer forma que um homem veja com o olho, ele a conhece com a consciência. Qualquer som que ele ouça com o ouvido, ele o conhece com a consciência. Qualquer odor que ele cheire com o nariz, ele o conhece com a consciência. Qualquer sabor que ele prove com a língua, ele o conhece com a consciência. Qualquer objeto tangível que ele toque com o corpo, ele o conhece com a consciência. Qualquer objeto mental que ele conheça com a mente, ele o conhece com a consciência. Assim, ó grande rei, a consciência tem como característica o ato de conhecer o objeto.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois perspicaz, venerável Nagasena.”

วิญฺญาณลกฺขณปญฺโห ทฺวาทสโม.

A décima segunda pergunta sobre a característica da consciência está concluída.

๑๓. วิตกฺกลกฺขณปญฺโห

13. A pergunta sobre a característica do pensamento aplicado

๑๓. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึลกฺขโณ วิตกฺโก’’ติ? ‘‘อปฺปนาลกฺขโณ มหาราช, วิตกฺโก’’ติ.

13. “Venerável Nagasena, qual é a característica do pensamento aplicado?” — “O pensamento aplicado, ó grande rei, tem como característica a aplicação da mente sobre o objeto.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, วฑฺฒกี สุปริกมฺมกตํ ทารุํ สนฺธิสฺมึ อปฺเปติ, เอวเมว โข, มหาราช, อปฺปนาลกฺขโณ วิตกฺโก’’ติ.

“Dê uma analogia.” — “Assim como, ó grande rei, um carpinteiro encaixa uma madeira bem preparada em uma junta; da mesma forma, ó grande rei, o pensamento aplicado tem como característica a aplicação da mente sobre o objeto.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois perspicaz, venerável Nagasena.”

วิตกฺกลกฺขณปญฺโห เตรสโม.

A décima terceira pergunta sobre a característica do pensamento applied está concluída.

๑๔. วิจารลกฺขณปญฺโห

14. A pergunta sobre a característica do pensamento sustentado

๑๔. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึลกฺขโณ วิจาโร’’ติ? ‘‘อนุมชฺชนลกฺขโณ, มหาราช, วิจาโร’’ติ.

14. “Venerável Nagasena, qual é a característica do pensamento sustentado?” — “O pensamento sustentado, ó grande rei, tem como característica o exame contínuo do objeto.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, กํสถาลํ อาโกฏิตํ ปจฺฉา อนุรวติ อนุสนฺทหติ, ยถา, มหาราช, อาโกฏนา, เอวํ วิตกฺโก ทฏฺฐพฺโพ. ยถา อนุรวนา, เอวํ วิจาโร ทฏฺฐพฺโพ’’ติ.

“Dê uma analogia.” — “Assim como, ó grande rei, quando um gongo de bronze é golpeado, ele reverbera e ressoa continuamente depois; ó grande rei, assim como o golpe inicial, da mesma forma deve ser visto o pensamento aplicado. Assim como a reverberação posterior, da mesma forma deve ser visto o pensamento sustentado.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois perspicaz, venerável Nagasena.”

วิจารลกฺขณปญฺโห จุทฺทสโม.

A décima quarta pergunta sobre a característica do pensamento sustentado está concluída.

วิจารวคฺโค ตติโย.

O terceiro capítulo, sobre o pensamento sustentado, está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค จุทฺทส ปญฺหา.

Neste capítulo há quatorze perguntas.

๔. นิพฺพานวคฺโค

4. O capítulo sobre o Nirvana

๑. ผสฺสาทิวินิพฺภุชนปญฺโห

1. A pergunta sobre a distinção do contato e outros fatores

๑. ราชา [Pg.65] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, สกฺกา อิเมสํ ธมฺมานํ เอกโตภาวคตานํ วินิพฺภุชิตฺวา วินิพฺภุชิตฺวา นานากรณํ ปญฺญาเปตุํ ‘อยํ ผสฺโส, อยํ เวทนา, อยํ สญฺญา, อยํ เจตนา, อิทํ วิญฺญาณํ, อยํ วิตกฺโก, อยํ วิจาโร’ติ’’? ‘‘น สกฺกา, มหาราช, อิเมสํ ธมฺมานํ เอกโตภาวคตานํ วินิพฺภุชิตฺวา วินิพฺภุชิตฺวา นานากรณํ ปญฺญาเปตุํ ‘อยํ ผสฺโส, อยํ เวทนา, อยํ สญฺญา, อยํ เจตนา, อิทํ วิญฺญาณํ, อยํ วิตกฺโก, อยํ วิจาโร’’’ติ.

1. O rei disse: “Venerável Nagasena, é possível separar e distinguir estes estados mentais que surgiram em união, declarando suas diferenças: ‘este é o contato, esta é a sensação, esta é a percepção, esta é a volição, esta é a consciência, este é o pensamento aplicado, este é o pensamento sustentado’?” — “Não é possível, ó grande rei, separar e distinguir estes estados mentais que surgiram em união, declarando suas diferenças: ‘este é o contato, esta é a sensação, esta é a percepção, esta é a volição, esta é a consciência, este é o pensamento aplicado, este é o pensamento sustentado’.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, รญฺโญ สูโท อรสํ วา รสํ วา กเรยฺย, โส ตตฺถ ทธิมฺปิ ปกฺขิเปยฺย, โลณมฺปิ ปกฺขิเปยฺย, สิงฺคิเวรมฺปิ ปกฺขิเปยฺย, ชีรกมฺปิ ปกฺขิเปยฺย, มริจมฺปิ ปกฺขิเปยฺย, อญฺญานิปิ ปการานิ ปกฺขิเปยฺย, ตเมนํ ราชา เอวํ วเทยฺย, ‘ทธิสฺส เม รสํ อาหร, โลณสฺส เม รสํ อาหร, สิงฺคิเวรสฺส เม รสํ อาหร, ชีรกสฺส เม รสํ อาหร, มริจสฺส เม รสํ อาหร, สพฺเพสํ เม ปกฺขิตฺตานํ รสํ อาหรา’ติ. สกฺกา นุ โข, มหาราช, เตสํ รสานํ เอกโตภาวคตานํ วินิพฺภุชิตฺวา วินิพฺภุชิตฺวา รสํ อาหริตุํ อมฺพิลตฺตํ วา ลวณตฺตํ วา ติตฺตกตฺตํ วา กฏุกตฺตํ วา กสายตฺตํ วา มธุรตฺตํ วา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, สกฺกา เตสํ รสานํ เอกโตภาวคตานํ วินิพฺภุชิตฺวา วินิพฺภุชิตฺวา รสํ อาหริตุํ อมฺพิลตฺตํ วา ลวณตฺตํ วา ติตฺตกตฺตํ วา กฏุกตฺตํ วา กสายตฺตํ วา มธุรตฺตํ วา, อปิ จ โข ปน สเกน สเกน ลกฺขเณน อุปฏฺฐหนฺตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, น สกฺกา อิเมสํ ธมฺมานํ เอกโตภาวคตานํ วินิพฺภุชิตฺวา วินิพฺภุชิตฺวา นานากรณํ ปญฺญาเปตุํ ‘อยํ ผสฺโส, อยํ เวทนา, อยํ สญฺญา, อยํ เจตนา, อิทํ วิญฺญาณํ, อยํ วิตกฺโก, อยํ วิจาโร’ติ, อปิ จ โข ปน สเกน สเกน ลกฺขเณน อุปฏฺฐหนฺตี’’ติ.

“Dê uma analogia.” — “Assim como, ó grande rei, se o cozinheiro de um rei preparasse um molho ou uma sopa, e nela colocasse coalhada, sal, gengibre, cominho, pimenta e outros ingredientes; e o rei lhe dissesse: ‘Traga-me o sabor da coalhada, traga-me o sabor do sal, traga-me o sabor do gengibre, traga-me o sabor do cominho, traga-me o sabor da pimenta, traga-me o sabor de todos os ingredientes adicionados’. Seria possível, ó grande rei, separar e distinguir esses sabores que se uniram e extrair o sabor azedo, o salgado, o amargo, o picante, o adstringente ou o doce?” — “Não, venerável senhor, não seria possível separar e distinguir esses sabores que se uniram e extrair o sabor azedo, o salgado, o amargo, o picante, o adstringente ou o doce; no entanto, cada um se manifesta com sua própria característica.” — “Da mesma forma, ó grande rei, não é possível separar e distinguir estes estados mentais que surgiram em união, declarando suas diferenças: ‘este é o contato, esta é a sensação, esta é a percepção, esta é a volição, esta é a consciência, este é o pensamento aplicado, este é o pensamento sustentado’; no entanto, cada um se manifesta com sua própria característica.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois perspicaz, venerável Nagasena.”

ผสฺสาทิวินิพฺภุชนปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta sobre a distinção do contato e outros fatores está concluída.

๒. นาคเสนปญฺโห

2. A pergunta de Nagasena

๒. เถโร [Pg.66] อาห ‘‘โลณํ, มหาราช, จกฺขุวิญฺเญยฺย’’นฺติ. ‘‘อาม, ภนฺเต, จกฺขุวิญฺเญยฺย’’นฺติ. ‘‘สุฏฺฐุ โข, มหาราช, ชานาหี’’ติ. ‘‘กึ ปน, ภนฺเต, ชิวฺหาวิญฺเญยฺย’’นฺติ? ‘‘อาม, มหาราช, ชิวฺหาวิญฺเญยฺย’’นฺติ. ‘‘กึ ปน, ภนฺเต, สพฺพํ โลณํ ชิวฺหาย วิชานาตี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, สพฺพํ โลณํ ชิวฺหาย วิชานาติ’’.

2. O ancião disse: “Ó grande rei, o sal é cognoscível pelo olho?” — “Sim, venerável senhor, é cognoscível pelo olho.” — “Entenda bem isso, ó grande rei.” — “Mas o que dizer, venerável senhor, ele é cognoscível pela língua?” — “Sim, ó grande rei, é cognoscível pela língua.” — “Mas, venerável senhor, todo o sal é conhecido pela língua?” — “Sim, ó grande rei, todo o sal é conhecido pela língua.”

‘‘ยทิ, ภนฺเต, สพฺพํ โลณํ ชิวฺหาย วิชานาติ, กิสฺส ปน ตํ สกเฏหิ พลีพทฺทา อาหรนฺติ, นนุ โลณเมว อาหริตพฺพ’’นฺติ? ‘‘น สกฺกา, มหาราช, โลณเมว อาหริตุํ เอกโตภาวคตา เอเต ธมฺมา โคจรนานตฺตคตา โลณํ ครุภาโว จาติ. สกฺกา ปน, มหาราช, โลณํ ตุลาย ตุลยิตุ’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สกฺกา’’ติ. ‘‘น สกฺกา, มหาราช, โลณํ ตุลาย ตุลยิตุํ, ครุภาโว ตุลาย ตุลิยตี’’ติ.

“Se, venerável senhor, todo o sal é conhecido pela língua, por que então os bois o transportam em carroças? Não deveria ser transportado apenas o sabor salgado?” — “Não é possível, ó grande rei, transportar apenas o sabor salgado. Estes estados — o salgado e o peso — estão unidos, embora pertençam a diferentes esferas de sentidos. Mas é possível, ó grande rei, pesar o sal em uma balança?” — “Sim, venerável senhor, é possível.” — “Não é possível, ó grande rei, pesar o sabor salgado em uma balança; é o peso que é pesado na balança.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois perspicaz, venerável Nagasena.”

นาคเสนปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta de Nagasena está concluída.

๓. ปญฺจายตนกมฺมนิพฺพตฺตปญฺโห

3. A pergunta sobre o surgimento das cinco bases dos sentidos através do karma

๓. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยานิมานิ ปญฺจายตนานิ, กึ นุ ตานิ นานากมฺเมหิ นิพฺพตฺตานิ, อุทาหุ เอเกน กมฺเมนา’’ติ? ‘‘นานากมฺเมหิ, มหาราช, นิพฺพตฺตานิ, น เอเกน กมฺเมนา’’ติ.

3. O rei disse: “Venerável Nagasena, estas cinco bases dos sentidos que existem, surgem elas de diferentes karmas ou de um único karma?” — “Elas surgem de diferentes karmas, ó grande rei, não de um único karma.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, เอกสฺมึ เขตฺเต นานาพีชานิ วปฺเปยฺยุํ, เตสํ นานาพีชานํ นานาผลานิ นิพฺพตฺเตยฺยุ’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, นิพฺพตฺเตยฺยุ’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ยานิ ยานิ ปญฺจายตนานิ, ตานิ ตานิ นานากมฺเมหิ นิพฺพตฺตานิ, น เอเกน กมฺเมนา’’ติ.

“Dê uma analogia.” — “O que pensais, ó grande rei? Se diferentes sementes fossem plantadas em um único campo, surgiriam diferentes frutos dessas diferentes sementes?” — “Sim, venerável senhor, surgiriam.” — “Da mesma forma, ó grande rei, cada uma das cinco bases dos sentidos surge de diferentes karmas, não de um único karma.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois perspicaz, venerável Nagasena.”

ปญฺจายตนกมฺมนิพฺพตฺตปญฺโห ตติโย.

A terceira pergunta sobre o surgimento das cinco bases dos sentidos através do karma está concluída.

๔. กมฺมนานากรณปญฺโห

4. A pergunta sobre a diversidade do karma

๔. ราชา [Pg.67] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, เกน การเณน มนุสฺสา น สพฺเพ สมกา, อญฺเญ อปฺปายุกา, อญฺเญ ทีฆายุกา, อญฺเญ พหฺวาพาธา อญฺเญ อปฺปาพาธา, อญฺเญ ทุพฺพณฺณา, อญฺเญ วณฺณวนฺโต, อญฺเญ อปฺเปสกฺขา, อญฺเญ มเหสกฺขา, อญฺเญ อปฺปโภคา, อญฺเญ มหาโภคา, อญฺเญ นีจกุลีนา, อญฺเญ มหากุลีนา, อญฺเญ ทุปฺปญฺญา, อญฺเญ ปญฺญวนฺโต’’ติ?

4. O rei disse: “Venerável Nagasena, por qual razão os seres humanos não são todos iguais? Alguns têm vida curta, outros têm vida longa; alguns têm muitas doenças, outros têm poucas doenças; alguns são feios, outros são bonitos; alguns têm pouca influência, outros têm grande influência; alguns têm pouca riqueza, outros têm grande riqueza; alguns são de nascimento baixo, outros são de nascimento elevado; alguns têm pouca sabedoria, outros têm grande sabedoria?”

เถโร อาห ‘‘กิสฺส ปน, มหาราช, รุกฺขา น สพฺเพ สมกา, อญฺเญ อมฺพิลา, อญฺเญ ลวณา, อญฺเญ ติตฺตกา, อญฺเญ กฏุกา, อญฺเญ กสาวา, อญฺเญ มธุรา’’ติ? ‘‘มญฺญามิ, ภนฺเต, พีชานํ นานากรเณนา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, กมฺมานํ นานากรเณน มนุสฺสา น สพฺเพ สมกา, อญฺเญ อปฺปายุกา, อญฺเญ ทีฆายุกา, อญฺเญ พหฺวาพาธา, อญฺเญ อปฺปาพาธา, อญฺเญ ทุพฺพณฺณา, อญฺเญ วณฺณวนฺโต, อญฺเญ อปฺเปสกฺขา, อญฺเญ มเหสกฺขา, อญฺเญ อปฺปโภคา, อญฺเญ มหาโภคา, อญฺเญ นีจกุลีนา, อญฺเญ มหากุลีนา, อญฺเญ ทุปฺปญฺญา, อญฺเญ ปญฺญวนฺโต. ภาสิตมฺเปตํ มหาราช ภควตา – ‘กมฺมสฺสกา, มาณว, สตฺตา กมฺมทายาทา กมฺมโยนี กมฺมพนฺธู กมฺมปฺปฏิสรณา, กมฺมํ สตฺเต วิภชติ ยทิทํ หีนปฺปณีตตายา’’’ติ.

O ancião disse: “Mas por que, ó grande rei, as árvores não são todas iguais? Algumas são azedas, algumas são salgadas, algumas são amargas, algumas são picantes, algumas são adstringentes, algumas são doces?” — “Creio, venerável senhor, que é devido à diversidade de suas sementes.” — “Da mesma forma, ó grande rei, devido à diversidade de seus karmas, os seres humanos não são todos iguais: alguns têm vida curta, outros têm vida longa; alguns têm muitas doenças, outros têm poucas doenças; alguns são feios, outros são bonitos; alguns têm pouca influência, outros têm grande influência; alguns têm pouca riqueza, outros têm grande riqueza; alguns são de nascimento baixo, outros são de nascimento elevado; alguns têm pouca sabedoria, outros têm grande sabedoria. E isso, ó grande rei, foi dito pelo Abençoado: ‘Os seres, jovem, são donos de suas ações, herdeiros de suas ações, nascidos de suas ações, parentes de suas ações, têm suas ações como refúgio. É a ação que distingue os seres em inferiores e superiores’.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Vós sois perspicaz, venerável Nagasena.”

กมฺมนานากรณปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta pergunta sobre a diversidade do karma está concluída.

๕. วายามกรณปญฺโห

5. A pergunta sobre a necessidade do esforço

๕. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘กินฺติ อิมํ ทุกฺขํ นิรุชฺเฌยฺย, อญฺญญฺจ ทุกฺขํ นุปฺปชฺเชยฺยา’ติ. เอตทตฺถา, มหาราช, อมฺหากํ ปพฺพชฺชา’’ติ. ‘‘กึ ปฏิกจฺเจว วายมิเตน, นนุ สมฺปตฺเต กาเล วายมิตพฺพ’’นฺติ? เถโร อาห ‘‘สมฺปตฺเต กาเล, มหาราช, วายาโม อกิจฺจกโร ภวติ, ปฏิกจฺเจว วายาโม กิจฺจกโร ภวตี’’ติ.

5. O rei disse: “Venerável Nagasena, vós dizeis: ‘Como este sofrimento pode cessar e outro sofrimento não surgir?’ É para esse propósito, ó grande rei, que nos ordenamos.” — “Qual é a utilidade de se esforçar antecipadamente? Não se deve esforçar quando o momento chegar?” — O ancião disse: “Quando o momento chega, ó grande rei, o esforço é inútil; o esforço feito antecipadamente é que é útil.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ยทา ตฺวํ ปิปาสิโต ภเวยฺยาสิ, ตทา ตฺวํ อุทปานํ ขณาเปยฺยาสิ, ตฬากํ ขณาเปยฺยาสิ ‘ปานียํ ปิวิสฺสามี’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, สมฺปตฺเต กาเล [Pg.68] วายาโม อกิจฺจกโร ภวติ, ปฏิกจฺเจว วายาโม กิจฺจกโร ภวตี’’ติ.

“Dê uma analogia.” — “O que pensais, ó grande rei? Quando estivésseis com sede, mandaríeis cavar um poço ou um lago dizendo: ‘Beberei água’?” — “Não, venerável senhor.” — “Da mesma forma, ó grande rei, quando o momento chega, o esforço é inútil; o esforço feito antecipadamente é que é útil.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ยทา ตฺวํ พุภุกฺขิโต ภเวยฺยาสิ, ตทา ตฺวํ เขตฺตํ กสาเปยฺยาสิ, สาลึ โรปาเปยฺยาสิ, ธญฺญํ อติหราเปยฺยาสิ ‘ภตฺตํ ภุญฺชิสฺสามี’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, สมฺปตฺเต กาเล วายาโม อกิจฺจกโร ภวติ, ปฏิกจฺเจว วายาโม กิจฺจกโร ภวตีติ.

“Dê mais uma analogia.” — “O que pensais, ó grande rei? Quando estivésseis com fome, mandaríeis arar um campo, plantar arroz ou colher grãos dizendo: ‘Comerei uma refeição’?” — “Não, venerável senhor.” — “Da mesma forma, ó grande rei, quando o momento chega, o esforço é inútil; o esforço feito antecipadamente é que é útil.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ยทา เต สงฺคาโม ปจฺจุปฏฺฐิโต ภเวยฺย, ตทา ตฺวํ ปริขํ ขณาเปยฺยาสิ, ปาการํ การาเปยฺยาสิ, โคปุรํ การาเปยฺยาสิ, อฏฺฏาลกํ การาเปยฺยาสิ, ธญฺญํ อติหราเปยฺยาสิ, ตทา ตฺวํ หตฺถิสฺมึ สิกฺเขยฺยาสิ, อสฺสสฺมึ สิกฺเขยฺยาสิ, รถสฺมึ สิกฺเขยฺยาสิ, ธนุสฺมึ สิกฺเขยฺยาสิ, ถรุสฺมึ สิกฺเขยฺยาสี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, สมฺปตฺเต กาเล วายาโม อกิจฺจกโร ภวติ, ปฏิกจฺเจว วายาโม กิจฺจกโร ภวติ. ภาสิตมฺเปตํ มหาราช ภควตา –

“Dê-me mais uma analogia.” “O que você acha, ó rei? Quando uma batalha estivesse iminente para você, você mandaria cavar fossos, construir muralhas, erguer portões, construir torres de vigia e estocar mantimentos? E só então você aprenderia a montar elefantes, cavalos, conduzir carruagens, praticar o arco e flecha ou a esgrima?” “Não, senhor.” “Da mesma forma, ó rei, quando o momento chega, o esforço tardio é inútil; o esforço feito com antecedência é que é eficaz. Isto foi dito pelo Abençoado, ó rei:”

‘‘‘ปฏิกจฺเจว ตํ กยิรา, ยํ ชญฺญา หิตมตฺตโน;

น สากฏิกจินฺตาย, มนฺตา ธีโร ปรกฺกเม.

“‘O sábio deve fazer com antecedência aquilo que sabe ser para o seu próprio bem; ele não deve agir com hesitação ou tardiamente, como no plano de um condutor de carroça.

‘‘‘ยถา สากฏิโก มฏฺฐํ, สมํ หิตฺวา มหาปถํ;

วิสมํ มคฺคมารุยฺห, อกฺขจฺฉินฺโนว ฌายติ.

“‘Assim como um condutor de carroça que, deixando a estrada principal plana e lisa, entra em um caminho acidentado e depois lamenta com o eixo quebrado,

‘‘‘เอวํ ธมฺมา อปกฺกมฺม, อธมฺมมนุวตฺติย;

มนฺโท มจฺจุ มุขํ ปตฺโต, อกฺขจฺฉินฺโนว ฌายตี’’’ติ.

“‘da mesma forma, o tolo que se desvia do Dhamma e segue o não-Dhamma, ao cair na boca da morte, lamenta como o condutor de carroça com o eixo quebrado.’”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é excelente, venerável Nagasena!”

วายามกรณปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta pergunta, sobre a realização do esforço, está concluída.

๖. เนรยิกคฺคิอุณฺหภาวปญฺโห

6. A pergunta sobre o calor do fogo do inferno

๖. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘ปากติกอคฺคิโต เนรยิโก อคฺคิ มหาภิตาปตโร โหติ, ขุทฺทโกปิ ปาสาโณ [Pg.69] ปากติเก อคฺคิมฺหิ ปกฺขิตฺโต ทิวสมฺปิ ปจฺจมาโน น วิลยํ คจฺฉติ, กูฏาคารมตฺโตปิ ปาสาโณ เนรยิกคฺคิมฺหิ ปกฺขิตฺโต ขเณน วิลยํ คจฺฉตี’ติ, เอตํ วจนํ น สทฺทหามิ, เอวญฺจ ปน วเทถ ‘เย จ ตตฺถ อุปฺปนฺนา สตฺตา, เต อเนกานิปิ วสฺสสหสฺสานิ นิรเย ปจฺจมานา น วิลยํ คจฺฉนฺตี’ติ, ตมฺปิ วจนํ น สทฺทหามี’’ติ.

6. O rei disse: “Venerável Nagasena, os senhores dizem: ‘O fogo do inferno é muito mais quente do que o fogo comum; uma pequena pedra lançada no fogo comum não se dissolve mesmo se queimada o dia todo, mas uma rocha do tamanho de uma casa lançada no fogo do inferno se dissolve em um instante’. Eu não acredito nessas palavras. E, além disso, os senhores dizem: ‘E os seres que ali nascem não se dissolvem mesmo sendo queimados no inferno por muitos milhares de anos’. Eu também não acredito nessas palavras.”

เถโร อาห ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ยา ตา สนฺติ มกรินิโยปิ สุสุมารินิโยปิ กจฺฉปินิโยปิ โมรินิโยปิ กโปตินิโยปิ, กึนุ ตา กกฺขฬานิ ปาสาณานิ สกฺขราโย จ ขาทนฺตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ขาทนฺตี’’ติ. ‘‘กึ ปน ตานิ ตาสํ กุจฺฉิยํ โกฏฺฐพฺภนฺตรคตานิ วิลยํ คจฺฉนฺตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, วิลยํ คจฺฉนฺตี’’ติ. ‘‘โย ปน ตาสํ กุจฺฉิยํ คพฺโภ, โสปิ วิลยํ คจฺฉตี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณนา’’ติ? ‘‘มญฺญามิ, ภนฺเต, กมฺมาธิกเตน น วิลยํ คจฺฉตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, กมฺมาธิกเตน เนรยิกา สตฺตา อเนกานิปิ วสฺสสหสฺสานิ นิรเย ปจฺจมานา น วิลยํ คจฺฉนฺติ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา – ‘โส น ตาว กาลํ กโรติ, ยาว น ตํ ปาปกมฺมํ พฺยนฺตีโหตี’’’ติ.

O ancião disse: “O que você acha, ó rei? Existem fêmeas de monstros marinhos, de crocodilos, de tartarugas, de pavões e de pombos. Elas não comem pedras duras e cascalho?” “Sim, senhor, elas comem.” “Mas essas pedras, ao entrarem em seus estômagos e intestinos, se dissolvem?” “Sim, senhor, elas se dissolvem.” “Mas o embrião que está em seus ventres também se dissolve?” “Não, senhor.” “Por qual razão?” “Eu penso, senhor, que devido à influência do kamma ele não se dissolve.” “Da mesma forma, ó rei, devido à influência do kamma, os seres do inferno, embora queimados no inferno por muitos milhares de anos, não se dissolvem. E isto foi dito pelo Abençoado, ó rei: ‘Ele não morre enquanto aquele kamma prejudicial não se esgotar’.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ยา ตา สนฺติ สีหินิโยปิ พฺยคฺฆินิโยปิ ทีปินิโยปิ กุกฺกุรินิโยปิ, กึนุ ตา กกฺขฬานิ อฏฺฐิกานิ มํสานิ ขาทนฺตีติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ขาทนฺตี’’ติ. ‘‘กึ ปน ตานิ ตาสํ กุจฺฉิยํ โกฏฺฐพฺภนฺตรคตานิ วิลยํ คจฺฉนฺตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, วิลยํ คจฺฉนฺตี’’ติ. ‘‘โย ปน ตาสํ กุจฺฉิยํ คพฺโภ, โสปิ วิลยํ คจฺฉตี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณนา’’ติ? ‘‘มญฺญามิ, ภนฺเต, กมฺมาธิกเตน น วิลยํ คจฺฉตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, กมฺมาธิกเตน เนรยิกา สตฺตา อเนกานิปิ วสฺสสหสฺสานิ นิรเย ปจฺจมานา น วิลยํ คจฺฉนฺตี’’ติ.

“Dê-me mais uma analogia.” “O que você acha, ó rei? Existem leoas, tigresas, leopardas e cadelas. Elas não comem ossos duros e carne?” “Sim, senhor, elas comem.” “Mas esses ossos, ao entrarem em seus estômagos e intestinos, se dissolvem?” “Sim, senhor, eles se dissolvem.” “Mas o embrião que está em seus ventres também se dissolve?” “Não, senhor.” “Por qual razão?” “Eu penso, senhor, que devido à influência do kamma ele não se dissolve.” “Da mesma forma, ó rei, devido à influência do kamma, os seres do inferno, embora queimados no inferno por muitos milhares de anos, não se dissolvem.”

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ยา ตา สนฺติ โยนกสุขุมาลินิโยปิ ขตฺติยสุขุมาลินิโยปิ พฺราหฺมณสุขุมาลินิโยปิ คหปติสุขุมาลินิโยปิ, กึนุ ตา กกฺขฬานิ ขชฺชกานิ มํสานิ ขาทนฺตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ขาทนฺตี’’ติ. ‘‘กึ ปน ตานิ ตาสํ กุจฺฉิยํ โกฏฺฐพฺภนฺตรคตานิ วิลยํ คจฺฉนฺตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, วิลยํ คจฺฉนฺตี’’ติ. ‘‘โย [Pg.70] ปน ตาสํ กุจฺฉิยํ คพฺโภ โสปิ วิลยํ คจฺฉตี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณนา’’ติ. ‘‘มญฺญามิ, ภนฺเต, กมฺมาธิกเตน น วิลยํ คจฺฉตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, กมฺมาธิกเตน เนรยิกา สตฺตา อเนกานิปิ วสฺสสหสฺสานิ นิรเย ปจฺจมานา น วิลยํ คจฺฉนฺติ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา – ‘‘โส น ตาว กาลํ กโรติ, ยาว น ตํ ปาปกมฺมํ พฺยนฺตีโหตี’’ติ.

“Dê-me mais uma analogia.” “O que você acha, ó rei? Existem mulheres delicadas de Yona, mulheres nobres delicadas, mulheres brâmanes delicadas e mulheres chefes de família delicadas. Elas não comem alimentos duros e carnes?” “Sim, senhor, elas comem.” “Mas esses alimentos, ao entrarem em seus estômagos e intestinos, se dissolvem?” “Sim, senhor, eles se dissolvem.” “Mas o embrião que está em seus ventres também se dissolve?” “Não, senhor.” “Por qual razão?” “Eu penso, senhor, que devido à influência do kamma ele não se dissolve.” “Da mesma forma, ó rei, devido à influência do kamma, os seres do inferno, embora queimados no inferno por muitos milhares de anos, não se dissolvem. E isto foi dito pelo Abençoado, ó rei: ‘Ele não morre enquanto aquele kamma prejudicial não se esgotar’.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é excelente, venerável Nagasena!”

เนรยิกคฺคิอุณฺหภาวปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta pergunta, sobre o calor do fogo do inferno, está concluída.

๗. ปถวิสนฺธารกปญฺโห

7. A pergunta sobre o suporte da Terra

๗. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘อยํ มหา ปถวี อุทเก ปติฏฺฐิตา, อุทกํ วาเต ปติฏฺฐิตํ, วาโต อากาเส ปติฏฺฐิโต’ติ, เอตมฺปิ วจนํ น สทฺทหามี’’ติ. เถโร ธมฺมกรเกน อุทกํ คเหตฺวา ราชานํ มิลินฺทํ สญฺญาเปสิ ‘‘ยถา, มหาราช, อิมํ อุทกํ วาเตน อาธาริตํ, เอวํ ตมฺปิ อุทกํ วาเตน อาธาริต’’นฺติ.

7. O rei disse: “Venerável Nagasena, os senhores dizem: ‘Esta grande terra está apoiada na água, a água está apoiada no vento, o vento está apoiado no espaço’. Eu também não acredito nessas palavras.” O ancião, pegando água com um filtro de água, demonstrou ao rei Milinda: “Assim como, ó rei, esta água é sustentada pelo ar, da mesma forma aquela água é sustentada pelo vento.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é excelente, venerável Nagasena!”

ปถวิสนฺธารกปญฺโห สตฺตโม.

A sétima pergunta, sobre o suporte da Terra, está concluída.

๘. นิโรธนิพฺพานปญฺโห

8. A pergunta sobre a cessação como Nibbana

๘. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, นิโรโธ นิพฺพาน’’นฺติ? ‘‘อาม, มหาราช, นิโรโธ นิพฺพาน’’นฺติ. ‘‘กถํ, ภนฺเต, นาคเสน, นิโรโธ นิพฺพาน’’นฺติ? ‘‘สพฺเพ พาลปุถุชฺชนา โข, มหาราช, อชฺฌตฺติกพาหิเร อายตเน อภินนฺทนฺติ อภิวทนฺติ อชฺโฌสาย ติฏฺฐนฺติ, เต เตน โสเตน วุยฺหนฺติ, น ปริมุจฺจนฺติ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกน ปริเทเวน ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ น ปริมุจฺจนฺติ ทุกฺขสฺมาติ วทามิ. สุตวา จ โข, มหาราช, อริยสาวโก อชฺฌตฺติกพาหิเร อายตเน [Pg.71] นาภินนฺทติ นาภิวทติ นาชฺโฌสาย ติฏฺฐติ, ตสฺส ตํ อนภินนฺทโต อนภิวทโต อนชฺโฌสาย ติฏฺฐโต ตณฺหา นิรุชฺฌติ, ตณฺหานิโรธา อุปาทานนิโรโธ, อุปาทานนิโรธา ภวนิโรโธ, ภวนิโรธา ชาตินิโรโธ, ชาตินิโรธา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ, เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหติ, เอวํ โข, มหาราช, นิโรโธ นิพฺพาน’’นฺติ.

8. O rei disse: “Venerável Nagasena, a cessação é o Nibbana?” “Sim, ó rei, a cessação é o Nibbana.” “Como, venerável Nagasena, a cessação é o Nibbana?” “Todos os tolos e pessoas comuns, ó rei, deleitam-se nas bases dos sentidos internas e externas, acolhem-nas e apegam-se a elas. Eles são levados por essa correnteza e não se libertam do nascimento, da velhice, da morte, do pesar, da lamentação, da dor física, do sofrimento mental e do desespero; eu digo que eles não se libertam do sofrimento. Mas o nobre discípulo instruído, ó rei, não se deleita nas bases dos sentidos internas e externas, não as acolhe e não se apega a elas. Para ele, que não se deleita, não acolhe e não se apega, o desejo cessa. Com a cessação do desejo, cessa o apego; com a cessação do apego, cessa o vir-a-ser; com a cessação do vir-a-ser, cessa o nascimento; com a cessação do nascimento, a velhice, a morte, o pesar, a lamentação, a dor física, o sofrimento mental e o desespero cessam. Assim ocorre a cessação de toda esta massa de sofrimento. É assim, ó rei, que a cessação é o Nibbana.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é excelente, venerável Nagasena!”

นิโรธนิพฺพานปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava pergunta, sobre a cessação como Nibbana, está concluída.

๙. นิพฺพานลภนปญฺโห

9. A pergunta sobre a obtenção do Nibbana

๙. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, สพฺเพว ลภนฺติ นิพฺพาน’’นฺติ? ‘‘น โข, มหาราช, สพฺเพว ลภนฺติ นิพฺพานํ, อปิ จ โข, มหาราช, โย สมฺมา ปฏิปนฺโน อภิญฺเญยฺเย ธมฺเม อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺเย ธมฺเม ปริชานาติ, ปหาตพฺเพ ธมฺเม ปชหติ, ภาเวตพฺเพ ธมฺเม ภาเวติ, สจฺฉิกาตพฺเพ ธมฺเม สจฺฉิกโรติ, โส ลภติ นิพฺพาน’’นฺติ.

9. O rei disse: “Venerável Nagasena, todos alcançam o Nibbana?” “Não, ó rei, nem todos alcançam o Nibbana. No entanto, ó rei, aquele que pratica corretamente e compreende plenamente as coisas que devem ser compreendidas plenamente, abandona as coisas que devem ser abandonadas, desenvolve as coisas que devem ser desenvolvidas e realiza as coisas que devem ser realizadas, esse alcança o Nibbana.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é excelente, venerável Nagasena!”

นิพฺพานลภนปญฺโห นวโม.

A nona pergunta, sobre a obtenção do Nibbana, está concluída.

๑๐. นิพฺพานสุขชานนปญฺโห

10. A pergunta sobre o conhecimento da felicidade do Nibbana

๑๐. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, โย น ลภติ นิพฺพานํ, ชานาติ โส ‘สุขํ นิพฺพาน’’’นฺติ? ‘‘อาม, มหาราช, โย น ลภติ นิพฺพานํ, ชานาติ โส ‘สุขํ นิพฺพาน’’’นฺติ. ‘‘กถํ, ภนฺเต นาคเสน, อลภนฺโต ชานาติ ‘สุขํ นิพฺพาน’’’นฺติ? ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, เยสํ นจฺฉินฺนา หตฺถปาทา[Pg.72], ชาเนยฺยุํ เต, มหาราช, ‘ทุกฺขํ หตฺถปาทจฺเฉทน’’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ชาเนยฺยุ’’นฺติ. ‘‘กถํ ชาเนยฺยุ’’นฺติ? ‘‘อญฺเญสํ, ภนฺเต, ฉินฺนหตฺถปาทานํ ปริเทวิตสทฺทํ สุตฺวา ชานนฺติ ‘ทุกฺขํ หตฺถปาทจฺเฉทน’’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, เยสํ ทิฏฺฐํ นิพฺพานํ, เตสํ สทฺทํ สุตฺวา ชานาติ ‘สุขํ นิพฺพาน’’’นฺติ.

10. O rei disse: “Venerável Nagasena, aquele que não alcançou o Nibbana sabe que ‘o Nibbana é felicidade’?” “Sim, ó rei, aquele que não alcançou o Nibbana sabe que ‘o Nibbana é felicidade’.” “Como, venerável Nagasena, alguém que não o alcançou sabe que ‘o Nibbana é felicidade’?” “O que você acha, ó rei? Aqueles cujas mãos e pés não foram cortados saberiam que ‘a amputação de mãos e pés é dolorosa’?” “Sim, senhor, eles saberiam.” “Como eles saberiam?” “Ouvindo os gritos de dor de outros que tiveram suas mãos e pés cortados, eles sabem que ‘a amputação de mãos e pés é dolorosa’.” “Da mesma forma, ó rei, ouvindo as palavras daqueles que viram o Nibbana, sabe-se que ‘o Nibbana é felicidade’.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é excelente, venerável Nagasena!”

นิพฺพานสุขชานนปญฺโห ทสโม.

A décima pergunta, sobre o conhecimento da felicidade do Nibbana, está concluída.

นิพฺพานวคฺโค จตุตฺโถ.

O quarto capítulo, sobre o Nibbana, está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค ทส ปญฺหา.

Neste capítulo há dez perguntas.

๕. พุทฺธวคฺโค

5. O capítulo sobre o Buda

๑. พุทฺธสฺส อตฺถินตฺถิภาวปญฺโห

1. A pergunta sobre a existência ou não existência do Buda

๑. ราชา [Pg.73] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ ตยา ทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ. ‘‘อถ เต อาจริเยหิ พุทฺโธ ทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, นตฺถิ พุทฺโธ’’ติ. ‘‘กึ ปน, มหาราช, หิมวติ อูหา นที ตยา ทิฏฺฐา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘อถ เต ปิตรา อูหา นที ทิฏฺฐา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, นตฺถิ อูหา นที’’ติ. ‘‘อตฺถิ, ภนฺเต, กิญฺจาปิ มยา อูหา นที น ทิฏฺฐา, ปิตราปิ เม อูหา นที น ทิฏฺฐา, อปิ จ อตฺถิ อูหา นที’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, กิญฺจาปิ มยา ภควา น ทิฏฺโฐ, อาจริเยหิปิ เม ภควา น ทิฏฺโฐ, อปิ จ อตฺถิ ภควา’’ติ.

1. O rei disse: “Venerável Nagasena, o Buda foi visto por você?” “Não, ó rei.” “Então o Buda foi visto por seus mestres?” “Não, ó rei.” “Se é assim, venerável Nagasena, o Buda não existe.” “Mas, ó rei, o rio Uha no Himalaia foi visto por você?” “Não, senhor.” “Então o rio Uha foi visto por seu pai?” “Não, senhor.” “Se é assim, ó rei, o rio Uha não existe.” “Existe, senhor. Embora o rio Uha não tenha sido visto por mim, nem por meu pai, ainda assim o rio Uha existe.” “Da mesma forma, ó rei, embora o Abençoado não tenha sido visto por mim, nem por meus mestres, ainda assim o Abençoado existe.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é excelente, venerável Nagasena!”

พุทฺธสฺส อตฺถินตฺถิภาวปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta, sobre a existência ou não existência do Buda, está concluída.

๒. พุทฺธสฺส อนุตฺตรภาวปญฺโห

2. A pergunta sobre a supremacia inigualável do Buda

๒. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ อนุตฺตโร’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ภควา อนุตฺตโร’’ติ. ‘‘กถํ, ภนฺเต นาคเสน, อทิฏฺฐปุพฺพํ ชานาสิ ‘พุทฺโธ อนุตฺตโร’’’ติ? ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, เยหิ อทิฏฺฐปุพฺโพ มหาสมุทฺโท, ชาเนยฺยุํ เต, มหาราช, มหนฺโต โข มหาสมุทฺโท คมฺภีโร อปฺปเมยฺโย ทุปฺปริโยคาโห, ยตฺถิมา ปญฺจ มหานทิโย สตตํ สมิตํ อปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ, คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี, เนว ตสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ชาเนยฺยุ’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, สาวเก มหนฺเต ปรินิพฺพุเต ปสฺสิตฺวา ชานามิ ‘ภควา อนุตฺตโร’’’ติ.

2. O rei disse: “Venerável Nagasena, o Buda é inigualável?” “Sim, ó rei, o Abençoado é inigualável.” “Como, venerável Nagasena, sem nunca tê-lo visto, você sabe que ‘o Buda é inigualável’?” “O que você acha, ó rei? Aqueles que nunca viram o grande oceano saberiam que ‘o grande oceano é vasto, profundo, incomensurável, difícil de atravessar, e nele estes cinco grandes rios deságuam continuamente, a saber: o Ganges, o Yamuna, o Aciravati, o Sarabhu e o Mahi, sem que se perceba sua diminuição ou transbordamento’?” “Sim, senhor, eles saberiam.” “Da mesma forma, ó rei, ao ver os grandes discípulos que alcançaram o parinibbana, eu sei que ‘o Abençoado é inigualável’.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é excelente, venerável Nagasena!”

พุทฺธสฺส อนุตฺตรภาวปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta, sobre a supremacia inigualável do Buda, está concluída.

๓. พุทฺธสฺส อนุตฺตรภาวชานนปญฺโห

3. A pergunta sobre como se conhece a supremacia inigualável do Buda

๓. ราชา [Pg.74] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, สกฺกา ชานิตุํ ‘พุทฺโธ อนุตฺตโร’’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, สกฺกา ชานิตุํ ‘ภควา อนุตฺตโร’’’ติ. ‘‘กถํ, ภนฺเต นาคเสน, สกฺกา ชานิตุํ ‘พุทฺโธ อนุตฺตโร’’’ติ. ‘‘ภูตปุพฺพํ, มหาราช, ติสฺสตฺเถโร นาม เลขาจริโย อโหสิ, พหูนิ วสฺสานิ อพฺภตีตานิ กาลงฺกตสฺส กถํ โส ญายตี’’ติ. ‘‘เลเขน ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โย ธมฺมํ ปสฺสติ, โส ภควนฺตํ ปสฺสติ, ธมฺโม หิ, มหาราช, ภควตา เทสิโต’’ติ.

3. O rei disse: “Venerável Nagasena, é possível saber que ‘o Buda é inigualável’?” “Sim, ó rei, é possível saber que ‘o Abençoado é inigualável’.” “Como, venerável Nagasena, é possível saber que ‘o Buda é inigualável’?” “No passado, ó rei, houve um mestre de escrita chamado Tissa Thera. Muitos anos se passaram desde que ele faleceu. Como ele é conhecido?” “Por sua escrita, senhor.” “Da mesma forma, ó rei, aquele que vê o Dhamma vê o Abençoado, pois o Dhamma, ó rei, foi ensinado pelo Abençoado.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é excelente, venerável Nagasena!”

พุทฺธสฺส อนุตฺตรภาวชานนปญฺโห ตติโย.

A terceira pergunta, sobre como se conhece a supremacia inigualável do Buda, está concluída.

๔. ธมฺมทิฏฺฐปญฺโห

4. A pergunta sobre a visão do Dhamma

๔. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ธมฺโม ตยา ทิฏฺโฐ’’ติ. ‘‘พุทฺธเนตฺติยา โข, มหาราช, พุทฺธปญฺญตฺติยา ยาวชีวํ สาวเกหิ วตฺติตพฺพ’’นฺติ.

4. O rei disse: “Venerável Nagasena, o Dhamma foi visto por você?” “Através da orientação do Buda, ó rei, e das regras prescritas pelo Buda, os discípulos devem conduzir-se por toda a vida.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Você é excelente, venerável Nagasena!”

ธมฺมทิฏฺฐปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta pergunta, sobre a visão do Dhamma, está concluída.

๕. อสงฺกมนปฏิสนฺทหนปญฺโห

5. A pergunta sobre o renascimento sem transmigração

๕. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, น จ สงฺกมติ ปฏิสนฺทหติ จา’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, น จ สงฺกมติ ปฏิสนฺทหติ จา’’ติ. ‘‘กถํ, ภนฺเต นาคเสน, น จ สงฺกมติ ปฏิสนฺทหติ จ, โอปมฺมํ กโรหี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส ปทีปโต ปทีปํ ปทีเปยฺย, กึนุ โข โส, มหาราช, ปทีโป ปทีปมฺหา สงฺกนฺโต’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, น จ สงฺกมติ ปฏิสนฺทหติ จา’’ติ.

5. O rei disse: "Venerável Nāgasena, ocorre o renascimento sem que nada transmigre?" "Sim, grande rei, ocorre o renascimento sem que nada transmigre." "Como, venerável Nāgasena, ocorre o renascimento sem que nada transmigre? Dê-me uma analogia." "Assim como, grande rei, se um homem acendesse uma lâmpada a partir de outra lâmpada, acaso, grande rei, aquela lâmpada transmigrou da outra lâmpada?" "Não, venerável senhor." "Da mesma forma, grande rei, ocorre o renascimento sem que nada transmigre."

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘อภิชานาสิ นุ, ตฺวํ มหาราช, ทหรโก สนฺโต สิโลกาจริยสฺส สนฺติเก กิญฺจิ สิโลกํ คหิต’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ[Pg.75]. ‘‘กึนุ โข, มหาราช, โส สิโลโก อาจริยมฺหา สงฺกนฺโต’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, น จ สงฺกมติ ปฏิสนฺทหติ จาติ.

"Dê-me outra analogia." "Grande rei, você se lembra de, quando era jovem, ter aprendido algum verso com o seu mestre de poesia?" "Sim, venerável senhor." "Acaso, grande rei, aquele verso transmigrou do mestre?" "Não, venerável senhor." "Da mesma forma, grande rei, ocorre o renascimento sem que nada transmigre."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Você é hábil, venerável Nāgasena."

อสงฺกมนปฏิสนฺทหนปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta pergunta, sobre o renascimento sem transmigração, está concluída.

๖. เวทคูปญฺโห

6. Pergunta sobre o conhecedor (Vedagū)

๖. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, เวทคู อุปลพฺภตี’’ติ? เถโร อาห ‘‘ปรมตฺเถน โข, มหาราช, เวทคู นุปลพฺภตี’’ติ.

6. O rei disse: "Venerável Nāgasena, pode-se encontrar um conhecedor (vedagū)?" O ancião disse: "Em sentido último, grande rei, um conhecedor não pode ser encontrado."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Você é hábil, venerável Nāgasena."

เวทคูปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta pergunta, sobre o conhecedor, está concluída.

๗. อญฺญกายสงฺกมนปญฺโห

7. Pergunta sobre a transmigração para outro corpo

๗. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อตฺถิ โกจิ สตฺโต โย อิมมฺหา กายา อญฺญํ กายํ สงฺกมตี’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ. ‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, อิมมฺหา กายา อญฺญํ กายํ สงฺกมนฺโต นตฺถิ, นนุ มุตฺโต ภวิสฺสติ ปาปเกหิ กมฺเมหี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ยทิ น ปฏิสนฺทเหยฺย, มุตฺโต ภวิสฺสติ ปาปเกหิ กมฺเมหีติ, ยสฺมา จ โข, มหาราช, ปฏิสนฺทหติ, ตสฺมา น ปริมุตฺโต ปาปเกหิ กมฺเมหี’’ติ.

7. O rei disse: "Venerável Nāgasena, existe algum ser que transmigre deste corpo para outro corpo?" "Não, grande rei." "Se, venerável Nāgasena, não há ninguém que transmigre deste corpo para outro corpo, não estaria ele livre de suas ações más?" "Sim, grande rei, se ele não renascesse, estaria livre de suas ações mais; mas como ele renasce, grande rei, por isso não está livre de suas ações más."

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส อญฺญตรสฺส ปุริสสฺส อมฺพํ อวหเรยฺย, กึ โส ทณฺฑปฺปตฺโต ภเวยฺยา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ทณฺฑปฺปตฺโต ภเวยฺยา’’ติ. ‘‘น โข โส, มหาราช, ตานิ อมฺพานิ อวหริ, ยานิ เตน โรปิตานิ, กสฺมา ทณฺฑปฺปตฺโต ภเวยฺยา’’ติ? ‘‘ตานิ, ภนฺเต, อมฺพานิ นิสฺสาย ชาตานิ, ตสฺมา ทณฺฑปฺปตฺโต ภเวยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อิมินา นามรูเปน กมฺมํ กโรติ โสภนํ วา อโสภนํ [Pg.76] วา, เตน กมฺเมน อญฺญํ นามรูปํ ปฏิสนฺทหติ, ตสฺมา น ปริมุตฺโต ปาปเกหิ กมฺเมหี’’ติ.

"Dê-me uma analogia." "Assim como, grande rei, se um homem roubasse as mangas de outro homem, acaso ele mereceria ser punido?" "Sim, venerável senhor, ele mereceria ser punido." "Mas, grande rei, ele não roubou as mesmas mangas que o outro homem plantou; por que, então, ele mereceria ser punido?" "Porque, venerável senhor, aquelas mangas cresceram dependendo das mangas que o outro plantou; por isso ele mereceria ser punido. Da mesma forma, grande rei, com este nome-e-forma realiza-se uma ação, seja ela boa ou má; por meio dessa ação, outro nome-e-forma renasce, e por isso não se está livre das ações más."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Você é hábil, venerável Nāgasena."

อญฺญกายสงฺกมนปญฺโห สตฺตโม.

A sétima pergunta, sobre a transmigração para outro corpo, está concluída.

๘. กมฺมผลอตฺถิภาวปญฺโห

8. Pergunta sobre a existência dos frutos do karma

๘. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อิมินา นามรูเปน กมฺมํ กตํ กุสลํ วา อกุสลํ วา, กุหึ ตานิ กมฺมานิ ติฏฺฐนฺตี’’ติ? ‘‘อนุพนฺเธยฺยุํ โข, มหาราช, ตานิ กมฺมานิ ฉายาว อนปายินี’’ติ. ‘‘สกฺกา ปน, ภนฺเต, ตานิ กมฺมานิ ทสฺเสตุํ ‘อิธ วา อิธ วา ตานิ กมฺมานิ ติฏฺฐนฺตี’’’ติ? ‘‘น สกฺกา, มหาราช, ตานิ กมฺมานิ ทสฺเสตุํ ‘อิธ วา อิธ วา ตานิ กมฺมานิ ติฏฺฐนฺตี’’’ติ.

8. O rei disse: "Venerável Nāgasena, quando uma ação, boa ou má, é realizada por este nome-e-forma, onde ficam essas ações?" "Essas ações, grande rei, o seguem como uma sombra que nunca o abandona." "Mas é possível, venerável senhor, apontar para essas ações dizendo: 'elas estão guardadas aqui ou ali'?" "Não é possível, grande rei, apontar para essas ações dizendo: 'elas estão guardadas aqui ou ali'."

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ยานิมานิ รุกฺขานิ อนิพฺพตฺตผลานิ, สกฺกา เตสํ ผลานิ ทสฺเสตุํ ‘อิธ วา อิธ วา ตานิ ผลานิ ติฏฺฐนฺตี’’’ติ. ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อพฺโพจฺฉินฺนาย สนฺตติยา น สกฺกา ตานิ กมฺมานิ ทสฺเสตุํ ‘อิธ วา อิธ วา ตานิ กมฺมานิ ติฏฺฐนฺตี’ติ.

"Dê-me uma analogia." "O que você acha, grande rei? Em árvores que ainda não deram frutos, é possível apontar para os seus frutos dizendo: 'os frutos estão guardados aqui ou ali'?" "Não, venerável senhor." "Da mesma forma, grande rei, devido à continuidade ininterrupta do fluxo, não é possível apontar para as ações dizendo: 'elas estão guardadas aqui ou ali'."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Você é hábil, venerável Nāgasena."

กมฺมผลอตฺถิภาวปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava pergunta, sobre a existência dos frutos do karma, está concluída.

๙. อุปฺปชฺชติชานนปญฺโห

9. Pergunta sobre saber se irá renascer

๙. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, โย อุปฺปชฺชติ, ชานาติ โส ‘อุปฺปชฺชิสฺสามี’’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, โย อุปฺปชฺชติ ชานาติ โส ‘อุปฺปชฺชิสฺสามี’’’ติ. ‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, กสฺสโก คหปติโก พีชานิ ปถวิยํ นิกฺขิปิตฺวา สมฺมา เทเว วสฺสนฺเต ชานาติ ‘ธญฺญํ [Pg.77] นิพฺพตฺติสฺสตี’’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ชาเนยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โย อุปฺปชฺชติ, ชานาติ โส ‘อุปฺปชฺชิสฺสามี’’’ติ.

9. O rei disse: "Venerável Nāgasena, aquele que vai renascer sabe: 'eu irei renascer'?" "Sim, grande rei, aquele que vai renascer sabe: 'eu irei renascer'." "Dê-me uma analogia." "Assim como, grande rei, um agricultor ou chefe de família, após semear sementes na terra, quando chove adequadamente, sabe: 'os grãos irão brotar'?" "Sim, venerável senhor, ele saberia." "Da mesma forma, grande rei, aquele que vai renascer sabe: 'eu irei renascer'."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Você é hábil, venerável Nāgasena."

อุปฺปชฺชติชานนปญฺโห นวโม.

A nona pergunta, sobre saber se irá renascer, está concluída.

๑๐. พุทฺธนิทสฺสนปญฺโห

10. Pergunta sobre a demonstração do Buda

๑๐. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ อตฺถี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ภควา อตฺถี’’ติ. ‘‘สกฺกา ปน, ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ นิทสฺเสตุํ อิธวา อิธวา’’ติ? ‘‘ปรินิพฺพุโต, มหาราช, ภควา อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา, น สกฺกา ภควา นิทสฺเสตุํ ‘อิธ วา อิธ วา’’’ติ.

10. O rei disse: "Venerável Nāgasena, o Buda existe?" "Sim, grande rei, o Abençoado existe." "Mas é possível, venerável Nāgasena, apontar para o Buda dizendo: 'ele está aqui ou ali'?" "O Abençoado, grande rei, alcançou o parinibbāna através do elemento de nibbāna sem resíduos; não é possível apontar para o Abençoado dizendo: 'ele está aqui ou ali'."

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, มหโต อคฺคิกฺขนฺธสฺส ชลมานสฺส ยา อจฺจิ อตฺถงฺคตา, สกฺกา สา อจฺจิ ทสฺเสตุํ ‘อิธ วา อิธ วา’’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, นิรุทฺธา สา อจฺจิ อปฺปญฺญตฺตึ คตา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ภควา อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพุโต อตฺถงฺคโต, น สกฺกา ภควา นิทสฺเสตุํ ‘อิธ วา อิธ วา’ ติ, ธมฺมกาเยน ปน โข, มหาราช, สกฺกา ภควา นิทสฺเสตุํ. ธมฺโม หิ, มหาราช, ภควตา เทสิโต’’ติ.

"Dê-me uma analogia." "O que você acha, grande rei? Quando a chama de uma grande fogueira que ardia se apaga, é possível apontar para aquela chama dizendo: 'ela está aqui ou ali'?" "Não, venerável senhor, aquela chama cessou e entrou no estado de não-designação." "Da mesma forma, grande rei, o Abençoado alcançou o parinibbāna através do elemento de nibbāna sem resíduos e extinguiu-se; não é possível apontar para o Abençoado dizendo: 'ele está aqui ou ali'. No entanto, grande rei, é possível apontar para o Abençoado por meio do corpo do Dhamma (dhammakāya), pois o Dhamma, grande rei, foi ensinado pelo Abençoado."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Você é hábil, venerável Nāgasena."

พุทฺธนิทสฺสนปญฺโห ทสโม.

A décima pergunta, sobre a demonstração do Buda, está concluída.

พุทฺธวคฺโค ปญฺจโม.

O quinto capítulo, o Capítulo do Buda, está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค ทส ปญฺหา.

Neste capítulo há dez perguntas.

๖. สติวคฺโค

6. Capítulo da Atenção Plena

๑. กายปิยายนปญฺโห

1. Pergunta sobre o apego ao corpo

๑. ราชา [Pg.78] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ปิโย ปพฺพชิตานํ กาโย’’ติ? ‘‘น โข, มหาราช, ปิโย ปพฺพชิตานํ กาโย’’ติ. ‘‘อถ กิสฺส นุ โข, ภนฺเต, เกลายถ มมายถา’’ติ? ‘‘กึ ปน เต, มหาราช, กทาจิ กรหจิ สงฺคามคตสฺส กณฺฑปฺปหาโร โหตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, โหตี’’ติ. ‘‘กึนุ โข, มหาราช, โส วโณ อาเลเปน จ อาลิมฺปียติ เตเลน จ มกฺขียติ สุขุเมน จ โจฬปฏฺเฏน ปลิเวฐียตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, อาเลเปน จ อาลิมฺปียติ เตเลน จ มกฺขียติ สุขุเมน จ โจฬปฏฺเฏน ปลิเวฐียตี’’ติ. ‘‘กึนุ โข, มหาราช, ปิโย เต วโณ, เตน อาเลเปน จ อาลิมฺปียติ เตเลน จ มกฺขียติ สุขุเมน จ โจฬปฏฺเฏน ปลิเวฐียตี’’ติ? ‘‘น เม, ภนฺเต, ปิโย วโณ, อปิ จ มํสสฺส รุหนตฺถาย อาเลเปน จ อาลิมฺปียติ เตเลน จ มกฺขียติ สุขุเมน จ โจฬปฏฺเฏน ปลิเวฐียตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อปฺปิโย ปพฺพชิตานํ กาโย, อถ จ ปพฺพชิตา อนชฺโฌสิตา กายํ ปริหรนฺติ พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย. อปิ จ โข, มหาราช, วณูปโม กาโย วุตฺโต ภควตา, เตน ปพฺพชิตา วณมิว กายํ ปริหรนฺติ อนชฺโฌสิตา. ภาสิตมฺเปตํ มหาราช ภควตา –

1. O rei disse: "Venerável Nāgasena, o corpo é querido para os que renunciaram?" "Não, grande rei, o corpo não é querido para os que renunciaram." "Então por que, venerável senhor, vocês cuidam dele e o estimam?" "O que você acha, grande rei? Alguma vez, ao ir para a batalha, você já foi ferido por uma flecha?" "Sim, venerável senhor, já fui." "E acaso, grande rei, essa ferida é untada com pomada, lubrificada com óleo e enfaixada com um pano macio?" "Sim, venerável senhor, ela é untada com pomada, lubrificada com óleo e enfaixada com um pano macio." "Acaso, grande rei, essa ferida lhe é querida, e por isso ela é untada com pomada, lubrificada com óleo e enfaixada com um pano macio?" "Não, venerável senhor, a ferida não me é querida, mas faz-se isso para que a carne se regenere." "Da mesma forma, grande rei, o corpo não é querido para os que renunciaram; contudo, sem apego, os que renunciaram cuidam do corpo para apoiar a vida santa. Além disso, grande rei, o corpo foi comparado a uma ferida pelo Abençoado; por isso, os que renunciaram cuidam do corpo como se cuida de uma ferida, sem apego. Pois isto foi dito pelo Abençoado, grande rei:

‘‘‘อลฺลจมฺมปฏิจฺฉนฺโน, นวทฺวาโร มหาวโณ;

สมนฺตโต ปคฺฆรติ, อสุจิปูติคนฺธิโย’’’ติ.

"'Coberto por pele úmida, uma grande ferida com nove aberturas; por todos os lados escorre essa impureza fétida e odorosa.'"

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Você é hábil, venerável Nāgasena."

กายปิยายนปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta, sobre o apego ao corpo, está concluída.

๒. สพฺพญฺญูภาวปญฺโห

2. Pergunta sobre a Onisciência

๒. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ภควา สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี’’ติ. ‘‘อถ กิสฺส นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, สาวกานํ อนุปุพฺเพน สิกฺขาปทํ ปญฺญเปสี’’ติ? ‘‘อตฺถิ ปน เต [Pg.79] มหาราช, โกจิ เวชฺโช, โย อิมิสฺสํ ปถวิยํ สพฺพเภสชฺชานิ ชานาตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, อตฺถี’’ติ. ‘‘กึนุ โข, มหาราช, โส เวชฺโช คิลานกํ สมฺปตฺเต กาเล เภสชฺชํ ปาเยติ, อุทาหุ อสมฺปตฺเต กาเล’’ติ? ‘‘สมฺปตฺเต กาเล, ภนฺเต, คิลานกํ เภสชฺชํ ปาเยติ, โน อสมฺปตฺเต กาเล’’ติ? ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ภควา สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี น อสมฺปตฺเต กาเล สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปติ, สมฺปตฺเต กาเล สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปติ ยาวชีวํ อนติกฺกมนีย’’นฺติ.

2. O rei disse: "Venerável Nāgasena, o Buda é onisciente e tudo vê?" "Sim, grande rei, o Abençoado é onisciente e tudo vê." "Então por que, venerável Nāgasena, ele prescreveu as regras de disciplina aos seus discípulos de forma gradual?" "Existe, grande rei, algum médico que conheça todos os remédios desta terra?" "Sim, venerável senhor, existe." "E acaso, grande rei, esse médico administra o remédio ao paciente quando chega o momento adequado, ou antes do momento adequado?" "Quando chega o momento adequado, venerável senhor, ele administra o remédio ao paciente, e não antes do momento adequado." "Da mesma forma, grande rei, o Abençoado é onisciente e tudo vê; ele não prescreve as regras de disciplina aos seus discípulos antes do momento adequado, mas prescreve as regras de disciplina aos seus discípulos quando chega o momento adequado, para que não sejam violadas por toda a vida."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Você é hábil, venerável Nāgasena."

สพฺพญฺญูภาวปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta, sobre a onisciência, está concluída.

๓. มหาปุริสลกฺขณปญฺโห

3. Pergunta sobre as marcas de um Grande Homem

๓. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต อสีติยา จ อนุพฺยญฺชเนหิ ปริรญฺชิโต สุวณฺณวณฺโณ กญฺจนสนฺนิภตฺตโจ พฺยามปฺปโภ’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ภควา ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต อสีติยา จ อนุพฺยญฺชเนหิ ปริรญฺชิโต สุวณฺณวณฺโณ กญฺจนสนฺนิภตฺตโจ พฺยามปฺปโภ’’ติ.

3. O rei disse: "Venerável Nāgasena, o Buda é dotado das trinta e duas marcas de um Grande Homem, adornado com as oitenta características secundárias, tem a cor dourada, a pele semelhante ao ouro e uma aura de uma braça de largura?" "Sim, grande rei, o Abençoado é dotado das trinta e duas marcas de um Grande Homem, adornado com as oitenta características secundárias, tem a cor dourada, a pele semelhante ao ouro e uma aura de uma braça de largura."

‘‘กึ ปนสฺส, ภนฺเต, มาตาปิตโรปิ ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคตา อสีติยา จ อนุพฺยญฺชเนหิ ปริรญฺชิตา สุวณฺณวณฺณา กญฺจนสนฺนิภตฺตจา พฺยามปฺปภา’’ติ? ‘‘โน จสฺส, มหาราช, มาตาปิตโร ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคตา อสีติยา จ อนุพฺยญฺชเนหิ ปริรญฺชิตา สุวณฺณวณฺณา กญฺจนสนฺนิภตฺตจา พฺยามปฺปภา’’ติ.

"Mas, venerável senhor, os pais dele também eram dotados das trinta e duas marcas de um Grande Homem, adornados com as oitenta características secundárias, tinham a cor dourada, a pele semelhante ao ouro e uma aura de uma braça de largura?" "Não, grande rei, os pais dele não eram dotados das trinta e duas marcas de um Grande Homem, nem adornados com as oitenta características secundárias, nem tinham a cor dourada, nem a pele semelhante ao ouro, nem uma aura de uma braça de largura."

‘‘เอวํ สนฺเต โข, ภนฺเต นาคเสน, น อุปฺปชฺชติ พุทฺโธ ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต อสีติยา จ อนุพฺยญฺชเนหิ ปริรญฺชิโต สุวณฺณวณฺโณ กญฺจนสนฺนิภตฺตโจ พฺยามปฺปโภติ, อปิ จ มาตุสทิโส วา ปุตฺโต โหติ มาตุปกฺโข วา, ปิตุสทิโส วา ปุตฺโต โหติ ปิตุปกฺโข วา’’ติ. เถโร อาห ‘‘อตฺถิ ปน, มหาราช, กิญฺจิ ปทุมํ สตปตฺต’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, อตฺถี’’ติ. ‘‘ตสฺส ปน กุหึ สมฺภโว’’ติ? ‘‘กทฺทเม ชายติ อุทเก อาสียตี’’ติ. ‘‘กึนุ โข, มหาราช, ปทุมํ กทฺทเมน สทิสํ วณฺเณน วา คนฺเธน วา รเสน วา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘อถ อุทเกน วา [Pg.80] คนฺเธน วา รเสน วา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ภควา ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต อสีติยา จ อนุพฺยญฺชเนหิ ปริรญฺชิโต สุวณฺณวณฺโณ กญฺจนสนฺนิภตฺตโจ พฺยามปฺปโภ, โน จสฺส มาตาปิตโร ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคตา อสีติยา จ อนุพฺยญฺชเนหิ ปริรญฺชิตา สุวณฺณวณฺณา กญฺจนสนฺนิภตฺตจา พฺยามปฺปภา’’ติ.

"Sendo assim, venerável Nāgasena, não é possível que o Buda tenha nascido dotado das trinta e duas marcas de um Grande Homem, adornado com as oitenta características secundárias, com a cor dourada, a pele semelhante ao ouro e uma aura de uma braça de largura; pois um filho deve ser semelhante à mãe ou herdar o lado materno, ou ser semelhante ao pai ou herdar o lado paterno." O ancião disse: "Mas existe, grande rei, alguma flor de lótus de cem pétalas?" "Sim, venerável senhor, existe." "E onde ela se origina?" "Ela nasce na lama e cresce na água." "Acaso, grande rei, o lótus é semelhante à lama em sua cor, perfume ou sabor?" "Não, venerável senhor." "Ou é semelhante à água em sua cor, perfume ou sabor?" "Não, venerável senhor." "Da mesma forma, grande rei, o Abençoado é dotado das trinta e duas marcas de um Grande Homem, adornado com as oitenta características secundárias, tem a cor dourada, a pele semelhante ao ouro e uma aura de uma braça de largura, embora seus pais não fossem dotados das trinta e duas marcas de um Grande Homem, nem adornados com as oitenta características secundárias, nem tivessem a cor dourada, nem a pele semelhante ao ouro, nem uma aura de uma braça de largura."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Você é hábil, venerável Nāgasena."

มหาปุริสลกฺขณปญฺโห ตติโย.

A terceira pergunta, sobre as marcas de um Grande Homem, está concluída.

๔. ภควโต พฺรหฺมจาริปญฺโห

4. Pergunta sobre a vida santa do Abençoado

๔. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ พฺรหฺมจารี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ภควา พฺรหฺมจารี’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ พฺรหฺมุโน สิสฺโส’’ติ? ‘‘อตฺถิ ปน เต, มหาราช, หตฺถิปาโมกฺโข’’ติ? ‘‘อตฺถิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กึนุ โข, มหาราช, โส หตฺถี กทาจิ กรหจิ โกญฺจนาทํ นทตีติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, นทตี’’ติ ‘‘เตน หิ, มหาราช, โส หตฺถี โกญฺจสกุณสฺส สิสฺโส’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กึ ปน, มหาราช, พฺรหฺมา สพุทฺธิโก อพุทฺธิโก’’ติ? ‘‘สพุทฺธิโก, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, พฺรหฺมา ภควโต สิสฺโส’’ติ.

4. O rei disse: "Venerável Nāgasena, o Buda pratica a vida santa?" "Sim, grande rei, o Abençoado pratica a vida santa." "Então, venerável Nāgasena, o Buda é um discípulo de Brahmā?" "Existe, grande rei, um elefante real que seja o líder de sua manada?" "Sim, venerável senhor, existe." "E acaso, grande rei, esse elefante às vezes emite um som semelhante ao canto de uma garça?" "Sim, venerável senhor, emite." "Então, grande rei, esse elefante é um discípulo da garça?" "Não, venerável senhor." "E o que você acha, grande rei? Brahmā possui sabedoria ou não possui sabedoria?" "Ele possui sabedoria, venerável senhor." "Então, grande rei, Brahmā é um discípulo do Abençoado."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Você é hábil, venerável Nāgasena."

ภควโต พฺรหฺมจาริปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta pergunta, sobre a vida santa do Abençoado, está concluída.

๕. ภควโต อุปสมฺปทาปญฺโห

5. Pergunta sobre a ordenação do Abençoado

๕. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อุปสมฺปทา สุนฺทรา’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, อุปสมฺปทา สุนฺทรา’’ติ. ‘‘อตฺถิ ปน, ภนฺเต, พุทฺธสฺส อุปสมฺปทา, อุทาหุ นตฺถี’’ติ? ‘‘อุปสมฺปนฺโน โข, มหาราช, ภควา โพธิรุกฺขมูเล สห สพฺพญฺญุตญาเณน, นตฺถิ ภควโต อุปสมฺปทา อญฺเญหิ ทินฺนา, ยถา สาวกานํ, มหาราช, ภควา สิกฺขาปทํ ปญฺญเปติ ยาวชีวํ อนติกฺกมนีย’’นฺติ.

5. O rei disse: “Venerável Nāgasena, a ordenação é algo excelente?” “Sim, grande rei, a ordenação é excelente.” “Mas, venerável, existe ordenação para o Buda, ou não existe?” “O Abençoado, grande rei, ordenou-se ao pé da árvore Bodhi juntamente com a obtenção do conhecimento da omnisciência. Não há ordenação concedida ao Abençoado por outros. Assim como para os discípulos, grande rei, o Abençoado estabelece regras de treinamento para serem observadas por toda a vida sem transgressão, não há ordenação concedida ao Abençoado por outros.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Tens razão, venerável Nāgasena.”

ภควโต อุปสมฺปทาปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta pergunta: A ordenação do Abençoado [está concluída].

๖. อสฺสุเภสชฺชาเภสชฺชปญฺโห

6. A pergunta sobre as lágrimas serem ou não um remédio

๖. ราชา [Pg.81] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, โย จ มาตริ มตาย โรทติ, โย จ ธมฺมเปเมน โรทติ, อุภินฺนํ เตสํ โรทนฺตานํ กสฺส อสฺสุ เภสชฺชํ, กสฺส น เภสชฺช’’นฺติ? ‘‘เอกสฺส โข, มหาราช, อสฺสุ ราคโทสโมเหหิ สมลํ อุณฺหํ, เอกสฺส ปีติโสมนสฺเสน วิมลํ สีตลํ. ยํ โข, มหาราช, สีตลํ, ตํ เภสชฺชํ, ยํ อุณฺหํ, ตํ น เภสชฺช’’นฺติ.

6. O rei disse: “Venerável Nāgasena, entre aquele que chora pela morte de sua mãe e aquele que chora por amor ao Dhamma, de qual desses dois que choram as lágrimas são um remédio, e de qual não são um remédio?” “As lágrimas de um, grande rei, são impuras e quentes, devido à cobiça, ao ódio e à ilusão; as lágrimas do outro são puras e frias, devido à alegria e ao contentamento. Aquilo que é frio, grande rei, é um remédio; aquilo que é quente não é um remédio.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Tens razão, venerável Nāgasena.”

อสฺสุเภสชฺชาเภสชฺชปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta pergunta: As lágrimas como remédio ou não-remédio [está concluída].

๗. สราควีตราคนานากรณปญฺโห

7. A pergunta sobre a diferença entre quem tem apego e quem é livre de apego

๗. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึ นานากรณํ สราคสฺส จ วีตราคสฺส จา’’ติ? ‘‘เอโก โข, มหาราช, อชฺโฌสิโต, เอโก อนชฺโฌสิโต’’ติ. ‘‘กึ เอตํ, ภนฺเต, อชฺโฌสิโต อนชฺโฌสิโต นามา’’ติ? ‘‘เอโก โข, มหาราช, อตฺถิโก, เอโก อนตฺถิโก’’ติ. ‘‘ปสฺสามหํ, ภนฺเต, เอวรูปํ โย จ สราโค, โย จ วีตราโค, สพฺโพเปโส โสภนํ เยว อิจฺฉติ ขาทนียํ วา โภชนียํ วา, น โกจิ ปาปกํ อิจฺฉตี’’ติ. ‘‘อวีตราโค โข, มหาราช, รสปฏิสํเวที จ รสราคปฏิสํเวที จ โภชนํ ภุญฺชติ, วีตราโค ปน รสปฏิสํเวที โภชนํ ภุญฺชติ, โน จ โข รสราคปฏิสํเวที’’ติ.

7. O rei disse: “Venerável Nāgasena, qual é a diferença entre aquele que tem apego e aquele que é livre de apego?” “Um, grande rei, é apegado; o outro é desapegado.” “O que significa isso, venerável, ser apegado e desapegado?” “Um, grande rei, tem desejos; o outro não tem desejos.” “Venerável, eu vejo que tanto aquele que tem apego quanto aquele que é livre de apego, ambos desejam apenas alimentos excelentes, sejam mastigáveis ou consumíveis; ninguém deseja comida ruim.” “Aquele que não é livre de apego, grande rei, come o alimento experimentando o sabor e experimentando o apego ao sabor. Aquele que é livre de apego, no entanto, come o alimento experimentando o sabor, mas não experimentando o apego ao sabor.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Tens razão, venerável Nāgasena.”

สราควีตราคนานากรณปญฺโห สตฺตโม.

A sétima pergunta: A diferença entre quem tem apego e quem é livre de apego [está concluída].

๘. ปญฺญาปติฏฺฐานปญฺโห

8. A pergunta sobre a morada da sabedoria

๘. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ปญฺญา กุหึ ปฏิวสตี’’ติ? ‘‘น กตฺถจิ มหาราชา’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, นตฺถิ ปญฺญา’’ติ. ‘‘วาโต, มหาราช, กุหึ ปฏิวสตี’’ติ? ‘‘น กตฺถจิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, นตฺถิ วาโต’’ติ.

8. O rei disse: “Venerável Nāgasena, onde reside a sabedoria?” “Em lugar nenhum, grande rei.” “Se é assim, venerável Nāgasena, então a sabedoria não existe.” “O vento, grande rei, onde reside?” “Em lugar nenhum, venerável.” “Se é assim, grande rei, então o vento não existe.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Tens razão, venerável Nāgasena.”

ปญฺญาปติฏฺฐานปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava pergunta: A morada da sabedoria [está concluída].

๙. สํสารปญฺโห

9. A pergunta sobre o Saṃsāra

๙. ราชา [Pg.82] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยํ ปเนตํ พฺรูสิ ‘สํสาโร’ติ, กตโม โส สํสาโร’’ติ? ‘‘อิธ, มหาราช, ชาโต อิเธว มรติ, อิธ มโต อญฺญตฺร อุปฺปชฺชติ, ตหึ ชาโต ตหึ เยว มรติ, ตหึ มโต อญฺญตฺร อุปฺปชฺชติ, เอวํ โข, มหาราช, สํสาโร โหตี’’ติ. ‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส ปกฺกํ อมฺพํ ขาทิตฺวา อฏฺฐึ โรเปยฺย, ตโต มหนฺโต อมฺพรุกฺโข นิพฺพตฺติตฺวา ผลานิ ทเทยฺย, อถ โส ปุริโส ตโตปิ ปกฺกํ อมฺพํ ขาทิตฺวา อฏฺฐึ โรเปยฺย, ตโตปิ มหนฺโต อมฺพรุกฺโข นิพฺพตฺติตฺวา ผลานิ ทเทยฺย, เอวเมเตสํ รุกฺขานํ โกฏิ น ปญฺญายติ, เอวเมว โข, มหาราช, อิธ ชาโต อิเธว มรติ, อิธ มโต อญฺญตฺร อุปฺปชฺชติ, ตหึ ชาโต ตหึ เยว มรติ, ตหึ มโต อญฺญตฺร อุปฺปชฺชติ, เอวํ โข, มหาราช, สํสาโร โหตี’’ติ.

9. O rei disse: “Venerável Nāgasena, quanto a isso que chamais de ‘saṃsāra’, o que é esse saṃsāra?” “Aqui, grande rei, alguém nasce e aqui mesmo morre; tendo morrido aqui, nasce em outro lugar; ali tendo nascido, ali mesmo morre; tendo morrido ali, nasce em outro lugar. Assim, grande rei, ocorre o saṃsāra.” “Dê-me um exemplo.” “É como se, grande rei, um homem comesse uma manga madura e plantasse o caroço; a partir disso, uma grande mangueira cresceria e daria frutos. Depois, aquele homem comeria uma manga madura daquela árvore e plantaria o caroço; a partir disso, outra grande mangueira cresceria e daria frutos. Assim, o fim dessas árvores não pode ser discernido. Da mesma forma, grande rei, alguém nasce aqui e aqui mesmo morre; tendo morrido aqui, nasce em outro lugar; ali tendo nascido, ali mesmo morre; tendo morrido ali, nasce em outro lugar. Assim, grande rei, ocorre o saṃsāra.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Tens razão, venerável Nāgasena.”

สํสารปญฺโห นวโม.

A nona pergunta: O Saṃsāra [está concluída].

๑๐. จิรกตสรณปญฺโห

10. A pergunta sobre a lembrança de ações feitas há muito tempo

๑๐. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, เกน อตีตํ จิรกตํ สรตี’’ติ? ‘‘สติยา, มหาราชา’’ติ. ‘‘นนุ, ภนฺเต นาคเสน, จิตฺเตน สรติ โน สติยา’’ติ? ‘‘อภิชานาสิ นุ, ตฺวํ มหาราช, กิญฺจิเทว กรณียํ กตฺวา ปมุฏฺฐ’’นฺติ? ‘‘อาม ภนฺเต’’ติ. ‘‘กึ นุ โข, ตฺวํ มหาราช, ตสฺมึ สมเย อจิตฺตโก อโหสี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, สติ ตสฺมึ สมเย นาโหสี’’ติ. ‘‘อถ กสฺมา, ตฺวํ มหาราช, เอวมาห ‘จิตฺเตน สรติ, โน สติยา’’’ติ?

10. O rei disse: “Venerável Nāgasena, por meio de que se lembra de algo do passado feito há muito tempo?” “Por meio da memória, grande rei.” “Mas, venerável Nāgasena, não é com a mente que se lembra, e não com a memória?” “Grande rei, tu te lembras de já ter feito alguma tarefa e depois tê-la esquecido?” “Sim, venerável.” “Naquele momento de esquecimento, grande rei, tu estavas sem mente?” “Não, venerável, mas a memória não estava presente naquele momento.” “Então, grande rei, por que disseste: ‘Lembra-se com a mente, e não com a memória’?”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Tens razão, venerável Nāgasena.”

จิรกตสรณปญฺโห ทสโม.

A décima pergunta: A lembrança de ações feitas há muito tempo [está concluída].

๑๑. อภิชานนฺตสติปญฺโห

11. A pergunta sobre se a memória surge sempre com plena consciência

๑๑. ราชา [Pg.83] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, สพฺพา สติ อภิชานนฺตี อุปฺปชฺชติ, อุทาหุ กฏุมิกาว สตี’’ติ? ‘‘อภิชานนฺตีปิ, มหาราช, กฏุมิกาปิ สตี’’ติ. ‘‘เอวญฺหิ โข, ภนฺเต นาคเสน, สพฺพา สติ อภิชานนฺตี, นตฺถิ กฏุมิกา สตี’’ติ? ‘‘ยทิ นตฺถิ, มหาราช, กฏุมิกา สติ, นตฺถิ กิญฺจิ สิปฺปิกานํ กมฺมายตเนหิ วา สิปฺปายตเนหิ วา วิชฺชาฏฺฐาเนหิ วา กรณียํ, นิรตฺถกา อาจริยา, ยสฺมา จ โข, มหาราช, อตฺถิ กฏุมิกา สติ, ตสฺมา อตฺถิ กมฺมายตเนหิ วา สิปฺปายตเนหิ วา วิชฺชาฏฺฐาเนหิ วา กรณียํ, อตฺโถ จ อาจริเยหี’’ติ.

11. O rei disse: “Venerável Nāgasena, toda memória surge por si mesma, ou surge por indução?” “Ela surge tanto por si mesma, grande rei, quanto por indução.” “Mas, venerável Nāgasena, se toda memória surge por si mesma, então não haveria memória por indução?” “Se não houvesse memória por indução, grande rei, não haveria utilidade para os artesãos em suas oficinas, artes ou ramos de conhecimento, e os professores seriam inúteis. Mas como existe a memória por indução, grande rei, há utilidade nas oficinas, artes e ramos de conhecimento, e os professores têm utilidade.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Tens razão, venerável Nāgasena.”

อภิชานนฺตสติปญฺโห เอกาทสโม.

A décima primeira pergunta: A memória por si mesma [está concluída].

สติวคฺโค ฉฏฺโฐ.

O sexto capítulo: O capítulo sobre a memória está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค เอกาทส ปญฺหา.

Neste capítulo há onze perguntas.

๗. อรูปธมฺมววตฺตนวคฺโค

7. O capítulo sobre a definição dos fenômenos imateriais

๑. สติอุปฺปชฺชนปญฺโห

1. A pergunta sobre como surge a memória

๑. ราชา [Pg.84] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กติหากาเรหิ สติ อุปฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘สตฺตรสหากาเรหิ, มหาราช, สติ อุปฺปชฺชตี’’ติ. ‘‘กตเมหิ สตฺตรสหากาเรหี’’ติ? ‘‘อภิชานโตปิ, มหาราช, สติ อุปฺปชฺชติ, กฏุมิกายปิ สติ อุปฺปชฺชติ, โอฬาริกวิญฺญาณโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, หิตวิญฺญาณโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, อหิตวิญฺญาณโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, สภาคนิมิตฺตโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, วิสภาคนิมิตฺตโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, กถาภิญฺญาณโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, ลกฺขณโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, สารณโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, มุทฺทาโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, คณนาโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, ธารณโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, ภาวนโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, โปตฺถกนิพนฺธนโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, อุปนิกฺเขปโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ, อนุภูตโตปิ สติ อุปฺปชฺชตีติ.

1. O rei disse: “Venerável Nāgasena, de quantas maneiras surge a memória?” “De dezessete maneiras, grande rei, surge a memória.” “Quais são essas dezessete maneiras?” “A memória surge, grande rei, por cognição direta, por indução, por uma percepção marcante, pela percepção de algo benéfico, pela percepção de algo prejudicial, por um sinal semelhante, por um sinal diferente, pelo conhecimento através de conversa, por meio de características, por ser lembrado por outros, por meio de escrita, por meio de cálculo, por meio de memorização, por meio de meditação, por meio de registro em livros, por meio de depósito, e por meio de experiência direta.”

‘‘กถํ อภิชานโต สติ อุปฺปชฺชติ? ยถา, มหาราช, อายสฺมา จ อานนฺโท ขุชฺชุตฺตรา จ อุปาสิกา, เย วา ปน อญฺเญปิ เกจิ ชาติสฺสรา ชาตึ สรนฺติ, เอวํ อภิชานโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge por cognição direta? Assim como, grande rei, o venerável Ānanda, a devota Khujjuttarā e quaisquer outros que se lembram de suas vidas passadas recordam seus nascimentos; assim surge a memória por cognição direta.”

‘‘กถํ กฏุมิกาย สติ อุปฺปชฺชติ? โย ปกติยา มุฏฺฐสฺสติโก, ปเร จ ตํ สราปนตฺถํ นิพนฺธนฺติ, เอวํ กฏุมิกาย สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge por indução? Quando alguém é naturalmente esquecido, e outros o estimulam repetidamente para que se lembre; assim surge a memória por indução.”

‘‘กถํ โอฬาริกวิญฺญาณโต สติ อุปฺปชฺชติ? ยทา รชฺเช วา อภิสิตฺโต โหติ, โสตาปตฺติผลํ วา ปตฺโต โหติ, เอวํ โอฬาริกวิญฺญาณโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge por uma percepção marcante? Quando alguém é consagrado como rei ou alcança o fruto de entrar na correnteza; assim surge a memória por uma percepção marcante.”

‘‘กถํ หิตวิญฺญาณโต สติ อุปฺปชฺชติ? ยมฺหิ สุขาปิโต, ‘อมุกสฺมึ เอวํ สุขาปิโต’ติ สรติ, เอวํ หิตวิญฺญาณโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge pela percepção de algo benéfico? Quando alguém foi beneficiado e se lembra: ‘Fui beneficiado daquela maneira em tal lugar’; assim surge a memória pela percepção de algo benéfico.”

‘‘กถํ อหิตวิญฺญาณโต สติ อุปฺปชฺชติ? ยมฺหิ ทุกฺขาปิโต, ‘อมุกสฺมึ เอวํ ทุกฺขาปิโต’ติ สรติ, เอวํ อหิตวิญฺญาณโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge pela percepção de algo prejudicial? Quando alguém foi prejudicado e se lembra: ‘Fui prejudicado daquela maneira em tal lugar’; assim surge a memória pela percepção de algo prejudicial.”

‘‘กถํ สภาคนิมิตฺตโต สติ อุปฺปชฺชติ? สทิสํ ปุคฺคลํ ทิสฺวา มาตรํ วา ปิตรํ วา ภาตรํ วา ภคินึ วา สรติ, โอฏฺฐํ วา โคณํ วา คทฺรภํ วา ทิสฺวา อญฺญํ ตาทิสํ โอฏฺฐํ วา โคณํ วา คทฺรภํ วา สรติ, เอวํ สภาคนิมิตฺตโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge por um sinal semelhante? Ao ver uma pessoa parecida, alguém se lembra de sua mãe, de seu pai, de seu irmão ou de sua irmã; ou ao ver um camelo, um boi ou um jumento, lembra-se de outro camelo, boi ou jumento semelhante; assim surge a memória por um sinal semelhante.”

‘‘กถํ [Pg.85] วิสภาคนิมตฺตโต สติ อุปฺปชฺชติ? อสุกสฺส นาม วณฺโณ เอทิโส, สทฺโท เอทิโส, คนฺโธ เอทิโส, รโส เอทิโส, โผฏฺฐพฺโพ เอทิโสติ สรติ, เอวมฺปิ วิสภาคนิมิตฺตโตปิ สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge por um sinal diferente? Quando alguém se lembra: ‘A aparência de tal pessoa é assim, sua voz é assim, seu cheiro é assim, seu sabor é assim, seu toque é assim’; assim também surge a memória por um sinal diferente.”

‘‘กถํ กถาภิญฺญาณโต สติ อุปฺปชฺชติ? โย ปกติยา มุฏฺฐสฺสติโก โหติ, ตํ ปเร สราเปนฺติ, เตน โส สรติ, เอวํ กถาภิญฺญาณโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge pelo conhecimento através de conversa? Quando alguém é naturalmente esquecido e outros o fazem lembrar por meio de palavras, e por isso ele se lembra; assim surge a memória pelo conhecimento através de conversa.”

‘‘กถํ ลกฺขณโต สติ อุปฺปชฺชติ? โย ปกติยา พลีพทฺทานํ องฺเคน ชานาติ, ลกฺขเณน ชานาติ, เอวํ ลกฺขณโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge por meio de características? When alguém, por natureza, reconhece os bois por seus membros ou por suas marcas características; assim surge a memória por meio de características.”

‘‘กถํ สารณโต สติ อุปฺปชฺชติ? โย ปกติยา มุฏฺฐสฺสติโก โหติ, โย ตํ ‘สราหิ โภ, สราหิ โภ’ติ ปุนปฺปุนํ สราเปติ, เอวํ สารณโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge por ser lembrado por outros? Quando alguém é naturalmente esquecido, e outro lhe diz repetidamente: ‘Lembra-te, meu amigo! Lembra-te, meu amigo!’; assim surge a memória por ser lembrado por outros.”

‘‘กถํ มุทฺทาโต สติ อุปฺปชฺชติ? ลิปิยา สิกฺขิตตฺตา ชานาติ ‘อิมสฺส อกฺขรสฺส อนนฺตรํ อิมํ อกฺขรํ กาตพฺพ’นฺติ เอวํ มุทฺทาโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge por meio de escrita? Por ter aprendido a arte da escrita, alguém sabe: ‘Depois desta letra, deve-se colocar aquela letra’; assim surge a memória por meio de escrita.”

‘‘กถํ คณนาโต สติ อุปฺปชฺชติ? คณนาย สิกฺขิตตฺตา คณกา พหุมฺปิ คเณนฺติ, เอวํ คณนาโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge por meio de cálculo? Por terem aprendido a arte do cálculo, os calculadores conseguem contar grandes quantidades; assim surge a memória por meio de cálculo.”

‘‘กถํ ธารณโต สติ อุปฺปชฺชติ? ธารณาย สิกฺขิตตฺตา ธารณกา พหุมฺปิ ธาเรนฺติ, เอวํ ธารณโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge por meio de memorização? Por terem treinado a memorização, os memorizadores conseguem reter muitos textos; assim surge a memória por meio de memorização.”

‘‘กถํ ภาวนาโต สติ อุปฺปชฺชติ? อิธ ภิกฺขุ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถีทํ, เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เอวํ ภาวนาโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge por meio de meditação? Aqui, um bhikkhu recorda suas diversas existências passadas, a saber: uma vida, duas vidas... e assim por diante, com seus detalhes e circunstâncias; assim surge a memória por meio de meditação.”

‘‘กถํ โปตฺถกนิพนฺธนโต สติ อุปฺปชฺชติ? ราชาโน อนุสาสนิยํ อสฺสรนฺตา เอตํ โปตฺถกํ อาหรถาติ, เตน โปตฺถเกน อนุสฺสรนฺติ, เอวํ โปตฺถกนิพนฺธนโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge por meio de registro em livros? Quando os reis, ao esquecerem uma lei ou decreto, dizem: ‘Tragam aquele livro’, e por meio daquele livro eles se lembram; assim surge a memória por meio de registro em livros.”

‘‘กถํ อุปนิกฺเขปโต สติ อุปฺปชฺชติ? อุปนิกฺขิตฺตํ ภณฺฑํ ทิสฺวา สรติ, เอวํ อุปนิกฺเขปโต สติ อุปฺปชฺชติ.

“Como a memória surge por meio de depósito? Ao ver um objeto guardado ou depositado, alguém se lembra dele; assim surge a memória por meio de depósito.”

‘‘กถํ อนุภูตโต สติ อุปฺปชฺชติ? ทิฏฺฐตฺตา รูปํ สรติ, สุตตฺตา สทฺทํ สรติ, ฆายิตตฺตา คนฺธํ สรติ, สายิตตฺตา รสํ สรติ, ผุฏฺฐตฺตา โผฏฺฐพฺพํ [Pg.86] สรติ, วิญฺญาตตฺตา ธมฺมํ สรติ, เอวํ อนุภูตโต สติ อุปฺปชฺชติ. อิเมหิ โข, มหาราช, สตฺตรสหากาเรหิ สติ อุปฺปชฺชตี’’ติ.

“Como a memória surge por meio de experiência direta? Por ter visto, lembra-se de uma forma; por ter ouvido, lembra-se de um som; por ter cheirado, lembra-se de um odor; por ter provado, lembra-se de um sabor; por ter tocado, lembra-se de um toque; por ter conhecido, lembra-se de um fenômeno mental; assim surge a memória por meio de experiência direta. É por estas dezessete maneiras, grande rei, que a memória surge.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Tens razão, venerável Nāgasena.”

สติอุปฺปชฺชนปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta: Como surge a memória [está concluída].

๒. พุทฺธคุณสติปฏิลาภปญฺโห

2. A pergunta sobre a lembrança das qualidades do Buda

๒. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห เอตํ ภณถ ‘โย วสฺสสตํ อกุสลํ กเรยฺย, มรณกาเล จ เอกํ พุทฺธคุณํ สตึ ปฏิลเภยฺย, โส เทเวสุ อุปฺปชฺเชยฺยา’ติ เอตํ น สทฺทหามิ, เอวญฺจ ปน วเทถ ‘เอเตน ปาณาติปาเตน นิรเย อุปฺปชฺเชยฺยา’ติ เอตมฺปิ น สทฺทหามี’’ติ.

2. O rei disse: “Venerável Nāgasena, vós dizeis o seguinte: ‘Aquele que praticar o mal por cem anos, mas, no momento da morte, obtiver a lembrança de uma única qualidade do Buda, renascerá entre os deuses’. Eu não acredito nisso. E também dizeis o seguinte: ‘Por um único ato de tirar a vida, alguém renascerá no inferno’. Eu também não acredito nisso.”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ขุทฺทโกปิ ปาสาโณ วินา นาวาย อุทเก อุปฺปิลเวยฺยา’’ติ. ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กึ นุ โข, มหาราช, วาหสตมฺปิ ปาสาณานํ นาวาย อาโรปิตํ อุทเก อุปฺปิลเวยฺยา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, นาวา, เอวํ กุสลานิ กมฺมานิ ทฏฺฐพฺพานี’’ติ.

“O que pensas, grande rei? Uma pedra, mesmo pequena, flutuaria na água sem um barco?” “Não, venerável.” “Mas, grande rei, se até mesmo cem carroças cheias de pedras fossem colocadas em um barco, elas não flutuariam na água?” “Sim, venerável, flutuariam.” “Assim como o barco, grande rei, devem ser vistas as ações benéficas.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Tens razão, venerável Nāgasena.”

พุทฺธคุณสติปฏิลาภปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta: A lembrança das qualidades do Buda [está concluída].

๓. ทุกฺขปฺปหานวายมปญฺโห

3. A pergunta sobre o esforço para abandonar o sofrimento

๓. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึ ตุมฺเห อตีตสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย วายมถา’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ. ‘‘กึ ปน, ภนฺเต, อนาคตสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย วายมถา’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ. ‘‘กึ ปน ปจฺจุปฺปนฺนสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย วายมถา’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ. ‘‘ยทิ ตุมฺเห น อตีตสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย วายมถ, น อนาคตสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย วายมถ, น ปจฺจุปฺปนฺนสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย วายมถ, อถ กิมตฺถาย วายมถา’’ติ. เถโร อาห ‘กินฺติ, มหาราช, อิทญฺจ ทุกฺขํ นิรุชฺเฌยฺย, อญฺญญฺจ ทุกฺขํ นุปฺปชฺเชยฺยา’ติ เอตทตฺถาย วายมามา’’ติ.

3. O rei disse: "Venerável Nāgasena, vós vos esforçais para abandonar o sofrimento passado?" — "Não, grande rei." — "Mas então, venerável, vós vos esforçais para abandonar o sofrimento futuro?" — "Não, grande rei." — "Mas então, vós vos esforçais para abandonar o sofrimento presente?" — "Não, grande rei." — "Se vós não vos esforçais para abandonar o sofrimento passado, nem para abandonar o sofrimento futuro, nem para abandonar o sofrimento presente, então com que propósito vos esforçais?" — O ancião disse: "Grande rei, é com o propósito de que este sofrimento presente cesse e que outro sofrimento não venha a surgir que nos esforçamos."

‘‘อตฺถิ [Pg.87] ปน เต, ภนฺเต นาคเสน, อนาคตํ ทุกฺข’’นฺติ? ‘‘นตฺถิ, มหาราชา’’ติ ‘‘ตุมฺเห โข, ภนฺเต นาคเสน, อติปณฺฑิตา, เย ตุมฺเห อสนฺตานํ อนาคตานํ ทุกฺขานํ ปหานาย วายมถา’’ติ? ‘‘อตฺถิ ปน เต, มหาราช, เกจิ ปฏิราชาโน ปจฺจตฺถิกา ปจฺจามิตฺตา ปจฺจุปฏฺฐิตา โหนฺตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, อตฺถี’’ติ. ‘‘กึนุ โข, มหาราช, ตทา ตุมฺเห ปริขํ ขณาเปยฺยาถ, ปาการํ จินาเปยฺยาถ โคปุรํ การาเปยฺยาถ, อฏฺฏาลกํ การาเปยฺยาถ, ธญฺญํ อติหราเปยฺยาถา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ปฏิกจฺเจว ตํ ปฏิยตฺตํ โหตี’’ติ. ‘‘กึ ตุมฺเห, มหาราช, ตทา หตฺถิสฺมึ สิกฺเขยฺยาถ, อสฺสสฺมึ สิกฺเขยฺยาถ, รถสฺมึ สิกฺเขยฺยาถ, ธนุสฺมึ สิกฺเขยฺยาถ, ถรุสฺมึ สิกฺเขยฺยาถา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ปฏิกจฺเจว ตํ สิกฺขิตํ โหตี’’ติ. ‘‘กิสฺสตฺถายา’’ติ? ‘‘อนาคตานํ, ภนฺเต, ภยานํ ปฏิพาหนตฺถายา’’ติ. ‘‘กึ นุ โข, มหาราช, อตฺถิ อนาคตํ ภย’’นฺติ? ‘‘นตฺถิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘ตุมฺเห จ โข, มหาราช, อติปณฺฑิตา, เย ตุมฺเห อสนฺตานํ อนาคตานํ ภยานํ ปฏิพาหนตฺถาย ปฏิยาเทถา’’ติ.

"Mas existe para vós, venerável Nāgasena, um sofrimento futuro?" — "Não, grande rei." — "Venerável Nāgasena, vós sois de fato extremamente sábios, pois vos esforçais para abandonar sofrimentos futuros que ainda não existem!" — "Mas existem para vós, grande rei, reis rivais, adversários e inimigos prontos para vos atacar?" — "Sim, venerável, existem." — "E por acaso, grande rei, é somente nessa hora que mandais cavar fossos, erguer muralhas, construir portões, erguer torres de vigia e estocar mantimentos?" — "Não, venerável, tudo isso já é preparado com antecedência." — "E por acaso, grande rei, é somente nessa hora que treinais na arte de montar elefantes, cavalos, conduzir carruagens, no arco e flecha e na esgrima?" — "Não, venerável, tudo isso já é treinado com antecedência." — "Com que propósito?" — "Para repelir perigos futuros, venerável." — "Mas por acaso, grande rei, existe algum perigo futuro agora?" — "Não, venerável." — "Vós também, grande rei, sois extremamente sábio, pois vos preparais para repelir perigos futuros que ainda não existem!"

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหีติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ยทา ตฺวํ ปิปาสิโต ภเวยฺยาสิ, ตทา ตฺวํ อุทปานํ ขณาเปยฺยาสิ, โปกฺขรณึ ขณาเปยฺยาสิ, ตฬากํ ขณาเปยฺยาสิ ‘ปานียํ ปิวิสฺสามี’’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ปฏิกจฺเจว ตํ ปฏิยตฺตํ โหตี’’ติ. ‘‘กิสฺสตฺถายา’’ติ? ‘‘อนาคตานํ, ภนฺเต, ปิปาสานํ ปฏิพาหนตฺถาย ปฏิยตฺตํ โหตี’’ติ. ‘‘อตฺถิ ปน, มหาราช, อนาคตา ปิปาสา’’ติ? ‘‘นตฺถิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘ตุมฺเห โข, มหาราช, อติปณฺฑิตา, เย ตุมฺเห อสนฺตานํ อนาคตานํ ปิปาสานํ ปฏิพาหนตฺถาย ตํ ปฏิยาเทถา’’ติ.

"Dê-me outra analogia." — "O que achais, grande rei? Quando tivésseis sede, mandaríeis cavar um poço, uma lagoa ou um reservatório de água, dizendo: 'Beberei água'?" — "Não, venerável, isso já é preparado com antecedência." — "Com que propósito?" — "Para prevenir a sede futura, venerável." — "Mas existe, grande rei, uma sede futura agora?" — "Não, venerável." — "Vós sois de fato extremamente sábio, grande rei, pois fazeis preparativos para prevenir a sede futura que ainda não existe!"

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ยทา ตฺวํ พุภุกฺขิโต ภเวยฺยาสิ, ตทา ตฺวํ เขตฺตํ กสาเปยฺยาสิ, สาลึ วปาเปยฺยาสิ ‘ภตฺตํ ภุญฺชิสฺสามี’’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ปฏิกจฺเจว ตํ ปฏิยตฺตํ โหตี’’ติ. ‘‘กิสฺสตฺถายา’’ติ. ‘‘อนาคตานํ, ภนฺเต, พุภุกฺขานํ ปฏิพาหนตฺถายา’’ติ. ‘‘อตฺถิ ปน, มหาราช, อนาคตา พุภุกฺขา’’ติ? ‘‘นตฺถิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘ตุมฺเห [Pg.88] โข, มหาราช, อติปณฺฑิตา, เย ตุมฺเห อสนฺตานํ อนาคตานํ พุภุกฺขานํ ปฏิพาหนตฺถาย ปฏิยาเทถา’’ติ.

"Dê-me outra analogia." — "O que achais, grande rei? Quando tivésseis fome, mandaríeis arar o campo e semear o arroz, dizendo: 'Comerei uma refeição'?" — "Não, venerável, isso já é preparado com antecedência." — "Com que propósito?" — "Para prevenir a fome futura, venerável." — "Mas existe, grande rei, uma fome futura agora?" — "Não, venerável." — "Vós sois de fato extremamente sábio, grande rei, pois fazeis preparativos para prevenir a fome futura que ainda não existe!"

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Vós sois muito hábil, venerável Nāgasena."

ทุกฺขปฺปหานวายมปญฺโห ตติโย.

A terceira questão: O esforço para abandonar o sofrimento, está concluída.

๔. พฺรหฺมโลกปญฺโห

4. A questão sobre o mundo de Brahma.

๔. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กีวทูโร อิโต พฺรหฺมโลโก’’ติ? ‘‘ทูโร โข, มหาราช, อิโต พฺรหฺมโลโก กูฏาคารมตฺตา สิลา ตมฺหา ปติตา อโหรตฺเตน อฏฺฐจตฺตาลีสโยชนสหสฺสานิ ภสฺสมานา จตูหิ มาเสหิ ปถวิยํ ปติฏฺฐเหยฺยา’’ติ.

4. O rei disse: "Venerável Nāgasena, quão distante daqui está o mundo de Brahma?" — "O mundo de Brahma está muito distante daqui, grande rei. Se uma rocha do tamanho de uma grande casa caísse daquele mundo de Brahma, caindo quarenta e oito mil yojanas a cada dia e noite, levaria quatro meses para atingir a terra."

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห เอวํ ภณถ ‘เสยฺยถาปิ พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมว อิทฺธิมา ภิกฺขุ เจโตวสิปฺปตฺโต ชมฺพุทีเป อนฺตรหิโต พฺรหฺมโลเก ปาตุภเวยฺยา’ติ เอตํ วจนํ น สทฺทหามิ, เอวํ อติสีฆํ ตาว พหูนิ โยชนสตานิ คจฺฉิสฺสตี’’ติ.

"Venerável Nāgasena, vós dizeis o seguinte: 'Assim como um homem forte estende o braço dobrado ou dobra o braço estendido, da mesma forma um monge com poderes psíquicos, que alcançou o domínio sobre a mente, pode desaparecer do continente de Jambudīpa e reaparecer no mundo de Brahma'. Eu não acredito nessas palavras. Como alguém poderia viajar tão rapidamente por tantas centenas de yojanas?"

เถโร อาห ‘‘กุหึ ปน, มหาราช, ตว ชาตภูมี’’ติ? ‘‘อตฺถิ, ภนฺเต, อลสนฺโท นาม ทีโป, ตตฺถาหํ ชาโต’’ติ. ‘‘กีว ทูโร, มหาราช, อิโต อลสนฺโท โหตี’’ติ? ‘‘ทฺวิมตฺตานิ, ภนฺเต, โยชนสตานี’’ติ. ‘‘อภิชานาสิ นุ ตฺวํ, มหาราช, ตตฺถ กิญฺจิเทว กรณียํ กริตฺวา สริตา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สรามี’’ติ. ‘‘ลหุํ โข ตฺวํ, มหาราช, คโตสิ ทฺวิมตฺตานิ โยชนสตานี’’ติ.

O ancião disse: "Mas onde, grande rei, fica o vosso local de nascimento?" — "Existe, venerável, uma ilha chamada Alasanda; foi lá que nasci." — "Quão distante fica Alasanda daqui, grande rei?" — "Cerca de duzentas yojanas, venerável." — "Grande rei, lembrais-vos de ter feito alguma coisa lá e de vos recordar disso agora?" — "Sim, venerável, eu me lembro." — "Grande rei, vós viajastes muito rapidamente por essas cerca de duzentas yojanas!"

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Vós sois muito hábil, venerável Nāgasena."

พฺรหฺมโลกปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta questão: O mundo de Brahma, está concluída.

๕. ทฺวินฺนํ โลกุปฺปนฺนานํ สมกภาวปญฺโห

5. A questão sobre a simultaneidade do renascimento de duas pessoas em mundos diferentes.

๕. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, โย อิธ กาลงฺกโต พฺรหฺมโลเก อุปฺปชฺเชยฺย, โย จ อิธ กาลงฺกโต กสฺมีเร อุปฺปชฺเชยฺย, โก จิรตรํ โก สีฆตร’’นฺติ? ‘‘สมกํ, มหาราชา’’ติ.

5. O rei disse: "Venerável Nāgasena, se alguém morresse aqui e renascesse no mundo de Brahma, e outro morresse aqui e renascesse em Caxemira, quem demoraria mais e quem seria mais rápido?" — "Eles renasceriam ao mesmo tempo, grande rei."

‘‘โอปมฺมํ [Pg.89] กโรหี’’ติ. ‘‘กุหึ ปน, มหาราช, ตว ชาตนคร’’นฺติ? ‘‘อตฺถิ, ภนฺเต, กลสิคาโม นาม, ตตฺถาหํ ชาโต’’ติ. ‘‘กีว ทูโร, มหาราช, อิโต กลสิคาโม โหตี’’ติ. ‘‘ทฺวิมตฺตานิ, ภนฺเต, โยชนสตานี’’ติ. ‘‘กีว ทูรํ, มหาราช, อิโต กสฺมีรํ โหตี’’ติ? ‘‘ทฺวาทส, ภนฺเต, โยชนานี’’ติ. ‘‘อิงฺฆ, ตฺวํ มหาราช, กลสิคามํ จินฺเตหี’’ติ. ‘‘จินฺติโต, ภนฺเต’’ติ. ‘‘อิงฺฆ, ตฺวํ มหาราช, กสฺมีรํ จินฺเตหี’’ติ. ‘‘จินฺติตํ ภนฺเต’’ติ. ‘‘กตมํ นุ โข, มหาราช, จิเรน จินฺติตํ, กตมํ สีฆตร’’นฺติ? ‘‘สมกํ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โย อิธ กาลงฺกโต พฺรหฺมโลเก อุปฺปชฺเชยฺย, โย จ อิธ กาลงฺกโต กสฺมีเร อุปฺปชฺเชยฺย, สมกํ เยว อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ.

"Dê-me uma analogia." — "Onde fica a vossa cidade natal, grande rei?" — "Existe uma aldeia chamada Kalasigāma, venerável; foi lá que nasci." — "Quão distante fica Kalasigāma daqui, grande rei?" — "Cerca de duzentas yojanas, venerável." — "E quão distante fica Caxemira daqui, grande rei?" — "Doze yojanas, venerável." — "Pois bem, grande rei, pensai em Kalasigāma." — "Já pensei, venerável." — "Pois bem, grande rei, pensai em Caxemira." — "Já pensei, venerável." — "Qual pensamento demorou mais para ser concebido, grande rei, e qual foi mais rápido?" — "Foi ao mesmo tempo, venerável." — "Exatamente assim, grande rei, aquele que morre aqui e renasce no mundo de Brahma, e aquele que morre aqui e renasce em Caxemira, renascem exatamente ao mesmo tempo."

‘‘ภิยฺโย โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ทฺเว สกุณา อากาเสน คจฺเฉยฺยุํ, เตสุ เอโก อุจฺเจ รุกฺเข นิสีเทยฺย, เอโก นีเจ รุกฺเข นิสีเทยฺย, เตสํ สมกํ ปติฏฺฐิตานํ กตมสฺส ฉายา ปฐมตรํ ปถวิยํ ปติฏฺฐเหยฺย, กตมสฺส ฉายา จิเรน ปถวิยํ ปติฏฺฐเหยฺยา’’ติ? ‘‘สมกํ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โย อิธ กาลงฺกโต พฺรหฺมโลเก อุปฺปชฺเชยฺย, โย จ อิธ กาลงฺกโต กสฺมีเร อุปฺปชฺเชยฺย, สมกํ เยว อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ.

"Dê-me outra analogia." — "O que achais, grande rei? Se dois pássaros estivessem voando pelo céu e um deles pousasse em uma árvore alta, enquanto o outro pousasse em uma árvore baixa, pousando ambos ao mesmo tempo, a sombra de qual deles tocaria a terra primeiro, e a sombra de qual deles demoraria mais para tocar a terra?" — "Ao mesmo tempo, venerável." — "Exatamente assim, grande rei, aquele que morre aqui e renasce no mundo de Brahma, e aquele que morre aqui e renasce em Caxemira, renascem exatamente ao mesmo tempo."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Vós sois muito hábil, venerável Nāgasena."

ทฺวินฺนํ โลกุปฺปนฺนานํ สมกภาวปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta questão: A simultaneidade do renascimento de duas pessoas em mundos diferentes, está concluída.

๖. โพชฺฌงฺคปญฺโห

6. A questão sobre os fatores do despertar.

๖. ราชา อาห ‘‘กติ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, โพชฺฌงฺคา’’ติ? ‘‘สตฺต โข, มหาราช, โพชฺฌงฺคา’’ติ. ‘‘กติหิ ปน, ภนฺเต, โพชฺฌงฺเคหิ พุชฺฌตี’’ติ? ‘‘เอเกน โข, มหาราช, โพชฺฌงฺเคน พุชฺฌติ ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺเคนา’’ติ. ‘‘อถ กิสฺส นุ โข, ภนฺเต, วุจฺจนฺติ ‘สตฺต โพชฺฌงฺคา’’’ติ? ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, อสิ โกสิยา ปกฺขิตฺโต อคฺคหิโต หตฺเถน อุสฺสหติ เฉชฺชํ ฉินฺทิตุ’’นฺติ. ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺเคน วินา ฉหิ โพชฺฌงฺเคหิ น พุชฺฌตี’’ติ.

6. O rei disse: "Venerável Nāgasena, quantos são os fatores do despertar (bojjhaṅga)?" — "São sete, grande rei." — "Mas por quantos fatores do despertar se alcança o despertar?" — "Por apenas um, grande rei: o fator do despertar da investigação dos fenômenos (dhammavicayasambojjhaṅga)." — "Mas então, venerável, por que se dizer que existem 'sete fatores do despertar'?" — "O que achais, grande rei? Uma espada guardada em sua bainha, sem ser empunhada pela mão, seria capaz de cortar o que deve ser cortado?" — "Não, venerável." — "Exatamente assim, grande rei, sem os outros seis fatores do despertar, não se alcança o despertar apenas com o fator da investigação dos fenômenos."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Vós sois muito hábil, venerável Nāgasena."

โพชฺฌงฺคปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta questão: Os fatores do despertar, está concluída.

๗. ปาปปุญฺญานํ อปฺปานปฺปภาวปญฺโห

7. A questão sobre a menor e maior quantidade de mérito e demérito.

๗. ราชา [Pg.90] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กตรํ นุ โข พหุตรํ ปุญฺญํ วา อปุญฺญํ วา’’ติ? ‘‘ปุญฺญํ โข, มหาราช, พหุตรํ, อปุญฺญํ โถก’’นฺติ. ‘‘เกน การเณนา’’ติ? ‘‘อปุญฺญํ โข, มหาราช, กโรนฺโต วิปฺปฏิสารี โหติ ‘ปาปกมฺมํ มยา กต’นฺติ, เตน ปาปํ น วฑฺฒติ. ปุญฺญํ โข, มหาราช, กโรนฺโต อวิปฺปฏิสารี โหติ, อวิปฺปฏิสาริโน ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ, สมาหิโต ยถาภูตํ ปชานาติ, เตน การเณน ปุญฺญํ วฑฺฒติ. ปุริโส โข, มหาราช, ฉินฺนหตฺถปาโท ภควโต เอกํ อุปฺปลหตฺถํ ทตฺวา เอกนวุติกปฺปานิ วินิปาตํ น คจฺฉิสฺสติ. อิมินาปิ, มหาราช, การเณน ภณามิ ‘ปุญฺญํ พหุตรํ, อปุญฺญํ โถก’’’นฺติ.

7. O rei disse: "Venerável Nāgasena, o que é maior: o mérito (puñña) ou o demérito (apuñña)?" — "O mérito é maior, grande rei, e o demérito é menor." — "Por qual razão?" — "Aquele que comete demérito, grande rei, sente remorso, pensando: 'Cometi uma má ação', e por causa disso o mal não cresce. Mas aquele que faz o mérito, grande rei, não sente remorso; para quem não tem remorso, surge o contentamento; para quem está contente, surge a alegria; para quem tem a mente alegre, o corpo se tranquiliza; com o corpo tranquilo, sente-se felicidade; para quem é feliz, a mente se concentra; e quem tem a mente concentrada compreende as coisas como elas realmente são. Por essa razão, o mérito cresce. Grande rei, um homem com as mãos e os pés decepados, ao oferecer um punhado de lótus azuis ao Abençoado, não cairá em estados de sofrimento por noventa e um éons. É também por essa razão, grande rei, que digo: 'O mérito é maior, e o demérito é menor'."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Vós sois muito hábil, venerável Nāgasena."

ปาปปุญฺญานํ อปฺปานปฺปภาวปญฺโห สตฺตโม.

A sétima questão: A menor e maior quantidade de mérito e demérito, está concluída.

๘. ชานนฺตาชานนฺตปาปกรณปญฺโห

8. A questão sobre cometer uma má ação conscientemente ou inconscientemente.

๘. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, โย ชานนฺโต ปาปกมฺมํ กโรติ, โย อชานนฺโต ปาปกมฺมํ กโรติ, กสฺส พหุตรํ อปุญฺญ’’นฺติ? เถโร อาห ‘‘โย โข, มหาราช, อชานนฺโต ปาปกมฺมํ กโรติ, ตสฺส พหุตรํ อปุญฺญ’’นฺติ. ‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, โย อมฺหากํ ราชปุตฺโต วา ราชมหามตฺโต วา อชานนฺโต ปาปกมฺมํ กโรติ, ตํ มยํ ทิคุณํ ทณฺเฑมา’’ติ? ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ตตฺตํ อโยคุฬํ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ เอโก ชานนฺโต คณฺเหยฺย, เอโก อชานนฺโต คณฺเหยฺย, กตโม พลวตรํ ฑยฺเหยฺยา’’ติ. ‘‘โย โข, ภนฺเต, อชานนฺโต คณฺเหยฺย, โส พลวตรํ ฑยฺเหยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โย อชานนฺโต ปาปกมฺมํ กโรติ, ตสฺส พหุตรํ อปุญฺญ’’นฺติ.

8. O rei disse: "Venerável Nāgasena, entre aquele que comete uma má ação conscientemente e aquele que a comete inconscientemente, quem acumula maior demérito?" — O ancião disse: "Aquele que comete uma má ação inconscientemente, grande rei, acumula maior demérito." — "Mas então, venerável Nāgasena, se um de nossos príncipes ou ministros comete uma má ação inconscientemente, nós o punimos com o dobro da pena?" — "O que achais, grande rei? Se houvesse uma bola de ferro incandescente, ardente, brilhante e em chamas, e um homem a segurasse sabendo o que é, enquanto outro a segurasse sem saber, qual deles se queimaria mais gravemente?" — "Aquele que a segurasse sem saber, venerável, se queimaria mais gravemente." — "Exatamente assim, grande rei, aquele que comete uma má ação inconscientemente acumula maior demérito."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Vós sois muito hábil, venerável Nāgasena."

ชานนฺตาชานนฺตปาปกรณปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava questão: Cometer uma má ação conscientemente ou inconscientemente, está concluída.

๙. อุตฺตรกุรุกาทิคมนปญฺโห

9. A questão sobre ir para Uttarakuru e outros lugares.

๙. ราชา [Pg.91] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อตฺถิ โกจิ, โย อิมินา สรีเรน อุตฺตรกุรุํ วา คจฺเฉยฺย, พฺรหฺมโลกํ วา, อญฺญํ วา ปน ทีป’’นฺติ? ‘‘อตฺถิ, มหาราช, โย อิมินา จาตุมฺมหาภูติเกน กาเยน อุตฺตรกุรุํ วา คจฺเฉยฺย, พฺรหฺมโลกํ วา, อญฺญํ วา ปน ทีป’’นฺติ.

9. O rei disse: "Venerável Nāgasena, existe alguém que, com este corpo físico, possa ir para Uttarakuru, para o mundo de Brahma ou para qualquer outra ilha?" — "Existe, grande rei, quem possa ir para Uttarakuru, para o mundo de Brahma ou para qualquer outra ilha com este corpo composto pelos quatro grandes elementos."

‘‘กถํ, ภนฺเต นาคเสน, อิมินา จาตุมฺมหาภูติเกน กาเยน อุตฺตรกุรุํ วา คจฺเฉยฺย, พฺรหฺมโลกํ วา, อญฺญํ วา ปน ทีป’’นฺติ? ‘‘อภิชานาสิ นุ, ตฺวํ มหาราช, อิมิสฺสา ปถวิยา วิทตฺถึ วา รตนํ วา ลงฺฆิตา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, อภิชานามิ ‘อหํ, ภนฺเต นาคเสน, อฏฺฐปิ รตนิโย ลงฺเฆมี’’’ติ. ‘‘กถํ, ตฺวํ มหาราช, อฏฺฐปิ รตนิโย ลงฺเฆสี’’ติ? ‘‘อหญฺหิ, ภนฺเต, จิตฺตํ อุปฺปาเทมิ ‘เอตฺถ นิปติสฺสามี’ติ สห จิตฺตุปฺปาเทน กาโย เม ลหุโก โหตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อิทฺธิมา ภิกฺขุ เจโตวสิปฺปตฺโต กายํ จิตฺเต สมาโรเปตฺวา จิตฺตวเสน เวหาสํ คจฺฉตี’’ติ.

"Como, venerável Nāgasena, alguém pode ir para Uttarakuru, para o mundo de Brahma ou para qualquer outra ilha com este corpo composto pelos quatro grandes elementos?" — "Grande rei, lembrais-vos de já ter saltado a distância de um palmo ou de um côvado sobre esta terra?" — "Sim, venerável, eu me lembro. Venerável Nāgasena, eu consigo saltar até mesmo uma altura de oito côvados." — "Como vós saltais esses oito côvados, grande rei?" — "Venerável, eu gero o pensamento: 'Pousarei ali', e junto com o surgimento desse pensamento, meu corpo se torna leve." — "Exatamente assim, grande rei, um monge com poderes psíquicos, que alcançou o domínio sobre a mente, projeta o corpo na mente e, pelo poder da mente, viaja pelo ar."

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

"Vós sois muito hábil, venerável Nāgasena."

อุตฺตรกุรุกาทิคมนปญฺโห นวโม.

A nona questão: Ir para Uttarakuru e outros lugares, está concluída.

๑๐. ทีฆฏฺฐิปญฺโห

10. A questão sobre os ossos longos.

๑๐. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห เอวํ ภณถ ‘อฏฺฐิกานิ ทีฆานิ โยชนสติกานิปี’ติ, รุกฺโขปิ ตาว นตฺถิ โยชนสติโก, กุโต ปน อฏฺฐิกานิ ทีฆานิ โยชนสติกานิ ภวิสฺสนฺตี’’ติ?

10. O rei disse: "Venerável Nāgasena, vós dizeis o seguinte: 'Existem ossos longos que medem até cem yojanas'. Mas nem mesmo uma árvore mede cem yojanas de altura; como, então, haveria ossos longos medindo cem yojanas?"

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, สุตํ เต ‘มหาสมุทฺเท ปญฺจโยชนสติกาปิ มจฺฉา อตฺถี’’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สุต’’นฺติ. ‘‘นนุ มหาราช, ปญฺจโยชนสติกสฺส มจฺฉสฺส อฏฺฐิกานิ ทีฆานิ ภวิสฺสนฺติ โยชนสติกานิปี’’ติ?

“O que pensais, ó grande rei? Já ouvistes dizer que ‘no grande oceano existem peixes de até quinhentas yojanas’?” “Sim, venerável senhor, já ouvi.” “Não é verdade, ó grande rei, que os ossos de um peixe de quinhentas yojanas seriam longos, medindo até mesmo cem yojanas?”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Sois muito hábil, venerável Nāgasena.”

ทีฆฏฺฐิปญฺโห ทสโม.

A décima pergunta, sobre os ossos longos, está concluída.

๑๑. อสฺสาสปสฺสาสนิโรธปญฺโห

11. A pergunta sobre a cessação da inspiração e da expiração

๑๑. ราชา [Pg.92] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห เอวํ ภณถ ‘สกฺกา อสฺสาสปสฺสาเส นิโรเธตุ’’’นฺติ? ‘‘อาม, มหาราช, สกฺกา อสฺสาสปสฺสาเส นิโรเธตุ’’นฺติ. ‘‘กถํ, ภนฺเต นาคเสน, สกฺกา อสฺสาสปสฺสาเส นิโรเธตุ’’นฺติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, สุตปุพฺโพ เต โกจิ กากจฺฉมาโน’’ติ. ‘‘อาม, ภนฺเต, สุตปุพฺโพ’’ติ. ‘‘กึ นุ โข, มหาราช, โส สทฺโท กาเย นมิเต วิรเมยฺยา’’ติ. ‘‘อาม, ภนฺเต, วิรเมยฺยา’’ติ. ‘‘โส หิ นาม, มหาราช, สทฺโท อภาวิตกายสฺส อภาวิตสีลสฺส อภาวิตจิตฺตสฺส อภาวิตปญฺญสฺส กาเย นมิเต วิรมิสฺสติ, กึ ปน ภาวิตกายสฺส ภาวิตสีลสฺส ภาวิตจิตฺตสฺส ภาวิตปญฺญสฺส จตุตฺถชฺฌานํ สมาปนฺนสฺส อสฺสาสปสฺสาสา น นิรุชฺฌิสฺสนฺตี’’ติ.

11. O rei disse: “Venerável Nāgasena, vós dizeis: ‘É possível cessar a inspiração e a expiração’?” “Sim, grande rei, é possível cessar a inspiração e a expiração.” “Como, venerável Nāgasena, é possível cessar a inspiração e a expiração?” “O que pensais, ó grande rei? Já ouvistes o som de alguém roncando?” “Sim, venerável senhor, já ouvi.” “E o que achais, ó grande rei, esse som cessaria se o corpo fosse inclinado?” “Sim, venerável senhor, cessaria.” “Se, ó grande rei, esse som de ronco cessa apenas ao inclinar o corpo em alguém que não desenvolveu o corpo, não desenvolveu a virtude, não desenvolveu a mente e não desenvolveu a sabedoria, por que então a inspiração e a expiração não cessariam em alguém que desenvolveu o corpo, desenvolveu a virtude, desenvolveu a mente, desenvolveu a sabedoria e entrou no quarto jhana?”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Sois muito hábil, venerável Nāgasena.”

อสฺสาสปสฺสาสนิโรธปญฺโห เอกาทสโม.

A décima primeira pergunta, sobre a cessação da inspiração e da expiração, está concluída.

๑๒. สมุทฺทปญฺโห

12. A pergunta sobre o oceano

๑๒. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘สมุทฺโท สมุทฺโท’ติ วุจฺจติ, เกน การเณน อุทกํ ‘สมุทฺโท’ติ วุจฺจตี’’ติ? เถโร อาห ‘‘ยตฺตกํ, มหาราช, อุทกํ, ตตฺตกํ โลณํ. ยตฺตกํ โลณํ, ตตฺตกํ อุทกํ. ตสฺมา ‘สมุทฺโท’ติ วุจฺจตี’’ติ.

12. O rei disse: “Venerável Nāgasena, diz-se ‘oceano, oceano’. Por qual razão a água é chamada de ‘oceano’?” O ancião disse: “Tanto quanto há de água, ó grande rei, há de sal. Tanto quanto há de sal, há de água. Por isso é chamado de ‘oceano’.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Sois muito hábil, venerável Nāgasena.”

สมุทฺทปญฺโห ทฺวาทสโม.

A décima segunda pergunta, sobre o oceano, está concluída.

๑๓. สมุทฺทเอกรสปญฺโห

13. A pergunta sobre o sabor único do oceano

๑๓. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, เกน การเณน สมุทฺโท เอกรโส โลณรโส’’ติ? ‘‘จิรสณฺฐิตตฺตา โข, มหาราช, อุทกสฺส สมุทฺโท เอกรโส โลณรโส’’ติ.

13. O rei disse: “Venerável Nāgasena, por qual razão o oceano tem um único sabor, o sabor salgado?” “Devido à longa permanência da água, ó grande rei, o oceano tem um único sabor, o sabor salgado.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Sois muito hábil, venerável Nāgasena.”

สมุทฺทเอกรสปญฺโห เตรสโม.

A décima terceira pergunta, sobre o sabor único do oceano, está concluída.

๑๔. สุขุมปญฺโห

14. A pergunta sobre o sutil

๑๔. ราชา [Pg.93] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, สกฺกา สพฺพํ สุขุมํ ฉินฺทิตุ’’นฺติ? ‘‘อาม, มหาราช, สกฺกา สพฺพํ สุขุมํ ฉินฺทิตุ’’นฺติ. ‘‘กึ ปน, ภนฺเต, สพฺพํ สุขุม’’นฺติ? ‘‘ธมฺโม โข, มหาราช, สพฺพสุขุโม, น โข, มหาราช, ธมฺมา สพฺเพ สุขุมา, ‘สุขุม’นฺติ วา ‘ถูล’นฺติ วา ธมฺมานเมตมธิวจนํ. ยํ กิญฺจิ ฉินฺทิตพฺพํ, สพฺพํ ตํ ปญฺญาย ฉินฺทติ, นตฺถิ ทุติยํ ปญฺญาย เฉทน’’นฺติ.

14. O rei disse: “Venerável Nāgasena, é possível cortar tudo o que é sutil?” “Sim, grande rei, é possível cortar tudo o que é sutil.” “Mas o que, venerável senhor, é tudo o que é sutil?” “O Dhamma, ó grande rei, é o mais sutil de tudo. Mas nem todos os dhammas são sutis, ó grande rei; ‘sutil’ ou ‘grosseiro’ são apenas designações dos dhammas. Tudo o que deve ser cortado é cortado pela sabedoria; não existe um segundo instrumento de corte além da sabedoria.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Sois muito hábil, venerável Nāgasena.”

สุขุมปญฺโห จุทฺทสโม.

A décima quarta pergunta, sobre o sutil, está concluída.

๑๕. วิญฺญาณนานตฺถปญฺโห

15. A pergunta sobre a diferença de significado da consciência

๑๕. ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘วิญฺญาณ’นฺติ วา ‘ปญฺญา’ติ วา ‘ภูตสฺมึ ชีโว’ติ วา อิเม ธมฺมา นานตฺถา เจว นานาพฺยญฺชนา จ, อุทาหุ เอกตฺถา พฺยญฺชนเมว นาน’’นฺติ? ‘‘วิชานนลกฺขณํ, มหาราช, วิญฺญาณํ, ปชานนลกฺขณา ปญฺญา, ภูตสฺมึ ชีโว นุปลพฺภตี’’ติ. ‘‘ยทิ ชีโว นุปลพฺภติ, อถ โก จรหิ จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ, โสเตน สทฺทํ สุณาติ, ฆาเนน คนฺธํ ฆายติ, ชิวฺหาย รสํ สายติ, กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสติ, มนสา ธมฺมํ วิชานาตี’’ติ? เถโร อาห ‘‘ยทิ ชีโว จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ…เป… มนสา ธมฺมํ วิชานาติ, โส ชีโว จกฺขุทฺวาเรสุ อุปฺปาฏิเตสุ มหนฺเตน อากาเสน พหิมุโข สุฏฺฐุตรํ รูปํ ปสฺเสยฺย, โสเตสุ อุปฺปาฏิเตสุ, ฆาเน อุปฺปาฏิเต, ชิวฺหาย อุปฺปาฏิตาย, กาเย อุปฺปาฏิเต มหนฺเตน อากาเสน สุฏฺฐุตรํ สทฺทํ สุเณยฺย, คนฺธํ ฆาเยยฺย, รสํ สาเยยฺย, โผฏฺฐพฺพํ ผุเสยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ภูตสฺมึ ชีโว นุปลพฺภตี’’ติ.

15. O rei disse: “Venerável Nāgasena, ‘consciência’ (viññāṇa), ‘sabedoria’ (paññā) ou ‘a alma no ser vivo’ (jīvo) — esses fenômenos são diferentes tanto em significado quanto em termos, ou têm o mesmo significado e diferem apenas nos termos?” “A consciência, ó grande rei, tem como característica o ato de conhecer; a sabedoria tem como característica o ato de compreender; e uma alma não é encontrada no ser vivo.” “Se uma alma não é encontrada, quem então vê a forma com o olho, ouve o som com o ouvido, cheira o odor com o nariz, saboreia o sabor com a língua, toca o tangível com o corpo e conhece o fenômeno mental com a mente?” O ancião disse: “Se a alma visse a forma com o olho... [e assim por diante]... e conhecesse o fenômeno mental com a mente, então, se as portas dos olhos fossem arrancadas, essa alma veria as formas muito melhor através do grande espaço aberto, voltada para fora? E se as portas dos ouvidos fossem arrancadas, se o nariz fosse arrancado, se a língua fosse arrancada, se o corpo fosse arrancado, ela ouviria o som muito melhor através do grande espaço aberto, cheiraria o odor, saborearia o sabor, tocaria o tangível?” “Não, venerável senhor.” “Portanto, ó grande rei, uma alma não é encontrada no ser vivo.”

‘‘กลฺโลสิ, ภนฺเต นาคเสนา’’ติ.

“Sois muito hábil, venerável Nāgasena.”

วิญฺญาณนานตฺถปญฺโห ปนฺนรสโม.

A décima quinta pergunta, sobre a diferença de significado da consciência, está concluída.

๑๖. อรูปธมฺมววตฺถานทุกฺกรปญฺโห

16. A pergunta sobre a dificuldade de definir os fenômenos mentais

๑๖. ราชา [Pg.94] อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ทุกฺกรํ นุ โข ภควตา กต’’นฺติ? เถโร อาห ‘‘ทุกฺกรํ, มหาราช, ภควตา กต’’นฺติ. ‘‘กึ ปน, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ทุกฺกรํ กต’’นฺติ. ‘‘ทุกฺกรํ, มหาราช, ภควตา กตํ อิเมสํ อรูปีนํ จิตฺตเจตสิกานํ ธมฺมานํ เอการมฺมเณ วตฺตมานานํ ววตฺถานํ อกฺขาตํ ‘อยํ ผสฺโส, อยํ เวทนา, อยํ สญฺญา, อยํ เจตนา, อิทํ จิตฺต’’’นฺติ.

16. O rei disse: “Venerável Nāgasena, o Abençoado realizou algo difícil?” O ancião disse: “Sim, grande rei, o Abençoado realizou algo difícil.” “Mas o que, venerável Nāgasena, o Abençoado realizou de tão difícil?” “É algo difícil, ó grande rei, o que foi realizado pelo Abençoado ao declarar a definição desses fenômenos mentais, da mente e dos fatores mentais, que ocorrem em um único objeto, dizendo: ‘isto é contato, isto é sensação, isto é percepção, isto é volição, isto é mente’.”

‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส นาวาย มหาสมุทฺทํ อชฺโฌคาเหตฺวา หตฺถปุเฏน อุทกํ คเหตฺวา ชิวฺหาย สายิตฺวา ชาเนยฺย นุ โข, มหาราช, โส ปุริโส ‘‘อิทํ คงฺคาย อุทกํ, อิทํ ยมุนาย อุทกํ, อิทํ อจิรวติยา อุทกํ, อิทํ สรภุยา อุทกํ, อิทํ มหิยา อุทก’’’นฺติ? ‘‘ทุกฺกรํ, ภนฺเต, ชานิตุ’’นฺติ. ‘‘อิโต ทุกฺกรตรํ โข, มหาราช, ภควตา กตํ อิเมสํ อรูปีนํ จิตฺตเจตสิกานํ ธมฺมานํ เอการมฺมเณ วตฺตมานานํ ววตฺถานํ อกฺขาตํ ‘อยํ ผสฺโส, อยํ เวทนา, อยํ สญฺญา, อยํ เจตนา, อิทํ จิตฺต’’’นฺติ. ‘‘สุฏฺฐุ, ภนฺเต’’ติ ราชา อพฺภานุโมทีติ.

“Dai-me um exemplo.” “É como se, ó grande rei, um homem entrasse no grande oceano em um barco, pegasse água com as mãos em concha, a provasse com a língua e soubesse: ‘esta é a água do Ganges, esta é a água do Yamuna, esta é a água do Aciravati, esta é a água do Sarabhu, esta é a água do Mahi’?” “Seria muito difícil de saber, venerável senhor.” “Ainda mais difícil do que isso, ó grande rei, é o que foi realizado pelo Abençoado ao declarar a definição desses fenômenos mentais, da mente e dos fatores mentais, que ocorrem em um único objeto, dizendo: ‘isto é contato, isto é sensação, isto é percepção, isto é volição, isto é mente’.” “Muito bem, venerável senhor”, o rei expressou sua aprovação.

อรูปธมฺมววตฺถานทุกฺกรปญฺโห โสฬสโม.

A décima sexta pergunta, sobre a dificuldade de definir os fenômenos mentais, está concluída.

อรูปธมฺมววตฺถานวคฺโค สตฺตโม.

O sétimo capítulo, sobre a definição dos fenômenos mentais, está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค โสฬส ปญฺหา.

Neste capítulo há dezesseis perguntas.

มิลินฺทปญฺหปุจฺฉาวิสชฺชนา

As perguntas e respostas de Milinda

เถโร [Pg.95] อาห ‘‘ชานาสิ โข, มหาราช, สมฺปติ กา เวลา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ชานามิ ‘สมฺปติ ปฐโม ยาโม อติกฺกนฺโต, มชฺฌิโม ยาโม ปวตฺตติ, อุกฺกา ปทีปียนฺติ, จตฺตาริ ปฏากานิ อาณตฺตานิ คมิสฺสนฺติ ภณฺฑโต ราชเทยฺยานี’’’ติ.

O ancião disse: “Sabeis, ó grande rei, que hora é agora?” “Sim, venerável senhor, eu sei: ‘agora a primeira vigília da noite já passou, a vigília do meio está em curso, as tochas estão acesas, as quatro bandeiras foram ordenadas a serem erguidas, e os presentes reais estão vindo do tesouro’.”

โยนกา เอวมาหํสุ ‘‘กลฺโลสิ, มหาราช, ปณฺฑิโต เถโร’’ติ. ‘‘อาม, ภเณ, ปณฺฑิโต เถโร, เอทิโส อาจริโย ภเวยฺย มาทิโส จ อนฺเตวาสี, นจิรสฺเสว ปณฺฑิโต ธมฺมํ อาชาเนยฺยา’’ติ. ตสฺส ปญฺหเวยฺยากรเณน ตุฏฺโฐ ราชา เถรํ นาคเสนํ สตสหสฺสคฺฆนเกน กมฺพเลน อจฺฉาเทตฺวา ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อชฺชตคฺเค เต อฏฺฐสตํ ภตฺตํ ปญฺญเปมิ, ยํ กิญฺจิ อนฺเตปุเร กปฺปิยํ, เตน จ ปวาเรมี’’ติ อาห. อลํ มหาราช ชีวามี’’ติ. ‘‘ชานามิ, ภนฺเต นาคเสน, ชีวสิ, อปิ จ อตฺตานญฺจ รกฺข, มมญฺจ รกฺขาหี’’ติ. ‘‘กถํ อตฺตานํ รกฺขสิ, ‘นาคเสโน มิลินฺทํ ราชานํ ปสาเทติ, น จ กิญฺจิ อลภี’ติ ปราปวาโท อาคจฺเฉยฺยาติ, เอวํ อตฺตานํ รกฺข. กถํ มมํ รกฺขสิ, ‘มิลินฺโท ราชา ปสนฺโน ปสนฺนาการํ น กโรตี’ติ ปราปวาโท อาคจฺเฉยฺยาติ, เอวํ มมํ รกฺขาหี’’ติ. ‘‘ตถา โหตุ, มหาราชา’’ติ. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, สีโห มิคราชา สุวณฺณปญฺชเร ปกฺขิตฺโตปิ พหิมุโข เยว โหติ, เอวเมว โข อหํ, ภนฺเต, กิญฺจาปิ อคารํ อชฺฌาวสามิ พหิมุโข เยว ปน อจฺฉามิ. สเจ อหํ, ภนฺเต, อคารสฺมา อนาคาริยํ ปพฺพเชยฺยํ, น จิรํ ชีเวยฺยํ, พหู เม ปจฺจตฺถิกา’’ติ.

Os ministros Yonakas disseram: “Ó grande rei, o ancião é sábio e hábil.” “Sim, meus caros, o ancião é sábio. Se houvesse tal mestre e um discípulo como eu, o discípulo logo se tornaria sábio e compreenderia o Dhamma.” Satisfeito com a resposta às suas perguntas, o rei cobriu o ancião Nāgasena com um manto de lã que valia cem mil moedas e disse: “Venerável Nāgasena, a partir de hoje ofereço-vos cento e oito porções de alimento diariamente, e convido-vos a aceitar qualquer coisa permitida que esteja no palácio.” “Basta, ó grande rei, eu me sustento.” “Eu sei, venerável Nāgasena, que vos sustentais, mas protegei a vós mesmo e protegei a mim também.” “Como proteger a vós mesmo? Para que não surja a crítica alheia dizendo: ‘Nāgasena agradou ao rei Milinda, mas não recebeu nada’, assim protegei a vós mesmo. Como proteger a mim? Para que não surja a crítica alheia dizendo: ‘O rei Milinda ficou satisfeito, mas não demonstrou sua satisfação’, assim protegei-me.” “Que assim seja, ó grande rei.” “Assim como, venerável senhor, o leão, o rei dos animais, mesmo colocado em uma gaiola de ouro, permanece voltado para fora, da mesma forma, venerável senhor, embora eu viva em uma casa de família, permaneço voltado para fora. Se eu, venerável senhor, partisse da vida familiar para a vida sem lar, não viveria muito tempo, pois tenho muitos inimigos.”

อถ โข อายสฺมา นาคเสโน มิลินฺทสฺส รญฺโญ ปญฺหํ วิสชฺเชตฺวา อุฏฺฐายาสนา สงฺฆารามํ อคมาสิ. อจิรปกฺกนฺเต จ อายสฺมนฺเต นาคเสเน มิลินฺทสฺส รญฺโญ เอตทโหสิ ‘‘กึ มยา ปุจฺฉิตํ, กึ ภทนฺเตน นาคเสเนน วิสชฺชิต’’นฺติ? อถ โข มิลินฺทสฺส รญฺโญ เอตทโหสิ ‘‘สพฺพํ มยา สุปุจฺฉิตํ, สพฺพํ ภทนฺเตน นาคเสเนน สุวิสชฺชิต’’นฺติ. อายสฺมโตปิ นาคเสนสฺส สงฺฆารามคตสฺส เอตทโหสิ ‘‘กึ มิลินฺเทน [Pg.96] รญฺญา ปุจฺฉิตํ, กึ มยา วิสชฺชิต’’นฺติ. อถ โข อายสฺมโต นาคเสนสฺส เอตทโหสิ ‘‘สพฺพํ มิลินฺเทน รญฺญา สุปุจฺฉิตํ, สพฺพํ มยา สุวิสชฺชิต’’นฺติ.

Então, o venerável Nāgasena, tendo respondido às perguntas do rei Milinda, levantou-se de seu assento e foi para o mosteiro. Pouco depois de o venerável Nāgasena ter partido, ocorreu o seguinte pensamento ao rei Milinda: “O que eu perguntei e o que o venerável Nāgasena respondeu?” Então, ocorreu o seguinte pensamento ao rei Milinda: “Tudo foi bem perguntado por mim, e tudo foi bem respondido pelo venerável Nāgasena.” E ao venerável Nāgasena, tendo chegado ao mosteiro, ocorreu o seguinte pensamento: “O que o rei Milinda perguntou e o que eu respondi?” Então, ocorreu o seguinte pensamento ao venerável Nāgasena: “Tudo foi bem perguntado pelo rei Milinda, e tudo foi bem respondido por mim.”

อถ โข อายสฺมา นาคเสโน ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน มิลินฺทสฺส รญฺโญ นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข มิลินฺโท ราชา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข มิลินฺโท ราชา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ –

Então, o venerável Nāgasena, após o término daquela noite, pela manhã, vestiu-se, pegou sua tigela e manto, e dirigiu-se à residência do rei Milinda. Tendo chegado, sentou-se no assento preparado. Então, o rei Milinda, tendo saudado o venerável Nāgasena, sentou-se a um lado. Sentado a um lado, o rei Milinda disse o seguinte ao venerável Nāgasena:

‘‘มา โข ภทนฺตสฺส เอวํ อโหสิ ‘นาคเสโน มยา ปญฺหํ ปุจฺฉิโต’ติ เตเนว โสมนสฺเสน ตํ รตฺตาวเสสํ วีตินาเมสีติ น เต เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, ตํ รตฺตาวเสสํ เอตทโหสิ ‘กึ มยา ปุจฺฉิตํ, กึ ภทนฺเตน วิสชฺชิต’นฺติ, ‘สพฺพํ มยา สุปุจฺฉิตํ, สพฺพํ ภทนฺเตน สุวิสชฺชิต’’’นฺติ.

“Que o venerável senhor não pense: ‘O rei Milinda me fez perguntas’ e passe o resto da noite apenas com essa alegria; não deveis pensar assim. Pois a mim, venerável senhor, durante o resto da noite, ocorreu o seguinte pensamento: ‘O que eu perguntei e o que o venerável senhor respondeu?’, e ‘Tudo foi bem perguntado por mim, e tudo foi bem respondido pelo venerável senhor’.”

เถโรปิ เอวมาห – ‘‘มา โข มหาราชสฺส เอวํ อโหสิ ‘มิลินฺทสฺส รญฺโญ มยา ปญฺโห วิสชฺชิโต’ติ เตเนว โสมนสฺเสน ตํ รตฺตาวเสสํ วีตินาเมสีติ น เต เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ตสฺส มยฺหํ, มหาราช, ตํ รตฺตาวเสสํ เอตทโหสิ ‘กึ มิลินฺเทน รญฺญา ปุจฺฉิตํ, กึ มยา วิสชฺชิต’นฺติ, ‘สพฺพํ มิลินฺเทน รญฺญา สุปุจฺฉิตํ, สพฺพํ มยา สุวิสชฺชิต’’’นฺติ อิติห เต มหานาคา อญฺญมญฺญสฺส สุภาสิตํ สมนุโมทึสูติ.

O ancião também disse: “Que o grande rei não pense: ‘Eu respondi às perguntas do rei Milinda’ e passe o resto da noite apenas com essa alegria; não deveis pensar assim. Pois a mim, ó grande rei, durante o resto da noite, ocorreu o seguinte pensamento: ‘O que o rei Milinda perguntou e o que eu respondi?’, e ‘Tudo foi bem perguntado pelo rei Milinda, e tudo foi bem respondido por mim’.” Assim, aqueles grandes seres alegraram-se mutuamente com as palavras bem ditas um do outro.

มิลินฺทปญฺหปุจฺฉาวิสชฺชนา นิฏฺฐิตา.

As perguntas e respostas de Milinda estão concluídas.

เมณฺฑกปญฺหารมฺภกถา

Introdução às perguntas sobre os dilemas

อฏฺฐมนฺตปริวชฺชนียฏฺฐานานิ

Os oito lugares a serem evitados para deliberação

ภสฺสปฺปวาโท [Pg.97] เวตณฺฑี, อติพุทฺธิ วิจกฺขโณ;

มิลินฺโท ญาณเภทาย, นาคเสนมุปาคมิ.

O rei Milinda, debatedor habilidoso, sofista, de inteligência superior e perspicaz, aproximou-se de Nāgasena para obter a distinção do conhecimento.

วสนฺโต ตสฺส ฉายาย, ปริปุจฺฉํ ปุนปฺปุนํ;

ปภินฺนพุทฺธิ หุตฺวาน, โสปิ อาสิ ติเปฏโก.

Vivendo sob a sua sombra, perguntando repetidas vezes, ele, tendo desenvolvido uma inteligência analítica, tornou-se também um conhecedor do Tipitaka.

นวงฺคํ อนุมชฺชนฺโต, รตฺติภาเค รโหคโต;

อทฺทกฺขิ เมณฺฑเก ปญฺเห, ทุนฺนิเวเฐ สนิคฺคเห.

Refletindo em retiro durante a noite sobre o ensinamento de nove partes, ele percebeu os dilemas, difíceis de desatar e cheios de refutações.

‘‘ปริยายภาสิตํ อตฺถิ, อตฺถิ สนฺธายภาสิตํ;

สภาวภาสิตํ อตฺถิ, ธมฺมราชสฺส สาสเน.

“No ensinamento do Rei do Dhamma, há discursos proferidos de forma indireta (pariyāya), há discursos proferidos com intenção implícita (sandhāya) e há discursos proferidos de acordo com a própria natureza (sabhāva).

‘‘เตสมตฺถํ อวิญฺญาย, เมณฺฑเก ชินภาสิเต;

อนาคตมฺหิ อทฺธาเน, วิคฺคโห ตตฺถ เหสฺสติ.

“Sem compreender o significado desses dilemas proferidos pelo Vitorioso, no futuro haverá disputas a respeito deles.

‘‘หนฺท กถึ ปสาเทตฺวา, เฉชฺชาเปสฺสามิ เมณฺฑเก;

ตสฺส นิทฺทิฏฺฐมคฺเคน, นิทฺทิสิสฺสนฺตฺยนาคเต’’ติ.

“Pois bem, tendo esclarecido as perguntas, farei com que esses dilemas sejam cortados; pelo caminho por ele indicado, outros explicarão no futuro.”

อถ โข มิลินฺโท ราชา ปภาตาย รตฺติยา อุทฺธสฺเต อรุเณ สีสํ นฺหตฺวา สิรสิ อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน สมฺมาสมฺพุทฺเธ อนุสฺสริตฺวา อฏฺฐ วตฺตปทานิ สมาทิยิ ‘‘อิโต เม อนาคตานิ สตฺต ทิวสานิ อฏฺฐ คุเณ สมาทิยิตฺวา ตโป จริตพฺโพ ภวิสฺสติ, โสหํ จิณฺณตโป สมาโน อาจริยํ อาราเธตฺวา เมณฺฑเก ปญฺเห ปุจฺฉิสฺสามี’’ติ. อถ โข มิลินฺโท ราชา ปกติทุสฺสยุคํ อปเนตฺวา อาภรณานิ จ โอมุญฺจิตฺวา กาสาวํ นิวาเสตฺวา มุณฺฑกปฏิสีสกํ สีเส ปฏิมุญฺจิตฺวา มุนิภาวมุปคนฺตฺวา อฏฺฐ คุเณ สมาทิยิ ‘‘อิมํ สตฺตาหํ มยา น ราชตฺโถ อนุสาสิตพฺโพ, น ราคูปสญฺหิตํ จิตฺตํ อุปฺปาเทตพฺพํ, น โทสูปสญฺหิตํ จิตฺตํ อุปฺปาเทตพฺพํ, น โมหูปสญฺหิตํ จิตฺตํ อุปฺปาเทตพฺพํ, ทาสกมฺมกรโปริเส ชเนปิ นิวาตวุตฺตินา ภวิตพฺพํ, กายิกํ วาจสิกํ [Pg.98] อนุรกฺขิตพฺพํ, ฉปิ อายตนานิ นิรวเสสโต อนุรกฺขิตพฺพานิ, เมตฺตาภาวนาย มานสํ ปกฺขิปิตพฺพ’’นฺติ. อิเม อฏฺฐ คุเณ สมาทิยิตฺวา เตสฺเวว อฏฺฐสุ คุเณสุ มานสํ ปติฏฺฐเปตฺวา พหิ อนิกฺขมิตฺวา สตฺตาหํ วีตินาเมตฺวา อฏฺฐเม ทิวเส ปภาตาย รตฺติยา ปเคว ปาตราสํ กตฺวา โอกฺขิตฺตจกฺขุ มิตภาณี สุสณฺฐิเตน อิริยาปเถน อวิกฺขิตฺเตน จิตฺเตน หฏฺเฐน อุทคฺเคน วิปฺปสนฺเนน เถรํ นาคเสนํ อุปสงฺกมิตฺวา เถรสฺส ปาเท สิรสา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ ฐิโต อิทมโวจ –

Então, o rei Milinda, ao amanhecer, quando o sol despontava, lavou a cabeça, elevou as mãos unidas em reverência sobre a testa e, lembrando-se dos perfeitamente Iluminados do passado, do futuro e do presente, assumiu oito votos de conduta: 'A partir de hoje, pelos próximos sete dias, assumirei estas oito qualidades e praticarei a ascese. Assim, tendo praticado a ascese e agradado ao mestre, farei as perguntas de duplo gume.' Em seguida, o rei Milinda despiu suas vestes reais habituais, retirou seus ornamentos, vestiu mantos tingidos de açafrão, colocou na cabeça uma cobertura que simulava uma cabeça raspada e, adotando o estado de um sábio asceta, assumiu as oito qualidades: 'Durante estes sete dias, não deverei governar os assuntos do reino; não deverei dar origem a pensamentos associados à cobiça, não deverei dar origem a pensamentos associados à aversão, não deverei dar origem a pensamentos associados à ilusão; deverei agir com humildade mesmo perante os servos, trabalhadores e criados; deverei proteger minhas ações corporais e verbais; deverei guardar as seis bases dos sentidos sem exceção; e deverei direcionar minha mente para a meditação da benevolência.' Tendo assumido essas oito qualidades, fixando sua mente exclusivamente nelas, sem sair de seus aposentos, ele passou sete dias. No oitavo dia, ao amanhecer, tendo feito sua refeição matinal bem cedo, com os olhos baixos, falando com moderação, mantendo uma postura digna e composta, com a mente concentrada, alegre, exultante e purificada, aproximou-se do venerável Nāgasena, curvou-se com a cabeça aos pés do ancião e, de pé a um lado, disse o seguinte:

‘‘อตฺถิ เม, ภนฺเต นาคเสน, โกจิ อตฺโถ ตุมฺเหหิ สทฺธึ มนฺตยิตพฺโพ, น ตตฺถ อญฺโญ โกจิ ตติโย อิจฺฉิตพฺโพ, สุญฺเญ โอกาเส ปวิวิตฺเต อรญฺเญ อฏฺฐงฺคุปาคเต สมณสารุปฺเป. ตตฺถ โส ปญฺโห ปุจฺฉิตพฺโพ ภวิสฺสติ, ตตฺถ เม คุยฺหํ น กาตพฺพํ น รหสฺสกํ, อรหามหํ รหสฺสกํ สุณิตุํ สุมนฺตเน อุปคเต, อุปมายปิ โส อตฺโถ อุปปริกฺขิตพฺโพ, ยถา กึ วิย, ยถา นาม, ภนฺเต นาคเสน, มหาปถวี นิกฺเขปํ อรหติ นิกฺเขเป อุปคเต. เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, อรหามหํ รหสฺสกํ สุณิตุํ สุมนฺตเน อุปคเต’’ติ. ครุนา สห ปวิวิตฺตปวนํ ปวิสิตฺวา อิทมโวจ – ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อิธ ปุริเสน มนฺตยิตุกาเมน อฏฺฐ ฐานานิ ปริวชฺชยิตพฺพานิ ภวนฺติ, น เตสุ ฐาเนสุ วิญฺญู ปุริโส อตฺถํ มนฺเตติ, มนฺติโตปิ อตฺโถ ปริปตติ น สมฺภวติ. กตมานิ อฏฺฐ ฐานานิ? วิสมฏฺฐานํ ปริวชฺชนียํ, สภยํ ปริวชฺชนียํ, อติวาตฏฺฐานํ ปริวชฺชนียํ, ปฏิจฺฉนฺนฏฺฐานํ ปริวชฺชนียํ, เทวฏฺฐานํ ปริวชฺชนียํ, ปนฺโถ ปริวชฺชนีโย, สงฺคาโม ปริวชฺชนีโย, อุทกติตฺถํ ปริวชฺชนียํ. อิมานิ อฏฺฐ ฐานานิ ปริวชฺชนียานี’’ติ.

“Venerável Nāgasena, há um assunto que desejo deliberar convosco, no qual nenhuma terceira pessoa deve estar presente. Deve ser em um local vazio, isolado, na floresta, que possua as oito qualidades adequadas para um asceta. Ali, essa pergunta deverá ser feita. Ali, nada me deve ser ocultado ou mantido em segredo. Sou digno de ouvir o segredo quando uma boa deliberação é iniciada. Esse assunto também deve ser examinado por meio de uma analogia. Como o quê? Assim como, venerável Nāgasena, a grande terra é digna de receber um tesouro quando este lhe é confiado, da mesma forma, venerável Nāgasena, sou digno de ouvir o segredo quando uma boa deliberação é iniciada.” Tendo entrado na floresta isolada junto com o mestre, ele disse o seguinte: “Venerável Nāgasena, neste mundo, uma pessoa que deseja deliberar deve evitar oito lugares. Nesses lugares, um homem sábio não delibera sobre assuntos importantes; mesmo que delibere, o propósito fracassa e não se realiza. Quais são os oito lugares? Um terreno irregular deve ser evitado, um lugar perigoso deve ser evitado, um lugar com vento forte deve ser evitado, um lugar oculto deve ser evitado, um local de divindades deve ser evitado, o caminho público deve ser evitado, o campo de batalha deve ser evitado e o ancoradouro deve ser evitado. Estes são os oito lugares que devem ser evitados.”

เถโร อาห ‘‘โก โทโส วิสมฏฺฐาเน, สภเย, อติวาเต, ปฏิจฺฉนฺเน, เทวฏฺฐาเน, ปนฺเถ, สงฺคาเม, อุทกติตฺเถ’’ติ? ‘‘วิสเม, ภนฺเต นาคเสน, มนฺติโต อตฺโถ วิกิรติ วิธมติ ปคฺฆรติ น สมฺภวติ, สภเย มโน สนฺตสฺสติ, สนฺตสฺสิโต น สมฺมา อตฺถํ สมนุปสฺสติ, อติวาเต สทฺโท อวิภูโต โหติ, ปฏิจฺฉนฺเน อุปสฺสุตึ ติฏฺฐนฺติ, เทวฏฺฐาเน [Pg.99] มนฺติโต อตฺโถ ครุกํ ปริณมติ, ปนฺเถ มนฺติโต อตฺโถ ตุจฺโฉ ภวติ, สงฺคาเม จญฺจโล ภวติ, อุทกติตฺเถ ปากโฏ ภวติ. ภวตีห –

O ancião perguntou: “Qual é o defeito em um terreno irregular, em um lugar perigoso, sob vento forte, em um lugar oculto, em um local de divindades, no caminho público, no campo de batalha e no ancoradouro?” “Venerável Nāgasena, quando se delibera em um terreno irregular, o propósito se dispersa, se desvia, se esvai e não se realiza. Em um lugar perigoso, a mente fica aterrorizada; e, estando aterrorizada, não compreende corretamente o assunto. Sob vento forte, a voz não se faz ouvir claramente. Em um lugar oculto, pessoas podem ficar à espreita para ouvir secretamente. Em um local de divindades, o assunto deliberado torna-se pesado e demorado. No caminho público, a deliberação torna-se fútil. No campo de batalha, torna-se instável. No ancoradouro, torna-se pública. Sobre isso, diz-se:

‘‘‘วิสมํ สภยํ อติวาโต, ปฏิจฺฉนฺนํ เทวนิสฺสิตํ;

ปนฺโถ จ สงฺคาโม ติตฺถํ, อฏฺเฐเต ปริวชฺชิยา’’’ติ.

“‘O terreno irregular, o lugar perigoso, o vento forte, o lugar oculto, o local de divindades, o caminho público, o campo de batalha e o ancoradouro — estes oito devem ser evitados.’”

อฏฺฐ มนฺตนสฺส ปริวชฺชนียฏฺฐานานิ.

Os oito lugares a serem evitados para a deliberação.

อฏฺฐมนฺตวินาสกปุคฺคลา

Os oito tipos de pessoas que destroem uma deliberação.

‘‘ภนฺเต นาคเสน, อฏฺฐิเม ปุคฺคลา มนฺติยมานา มนฺติตํ อตฺถํ พฺยาปาเทนฺติ. กตเม อฏฺฐ? ราคจริโต โทสจริโต โมหจริโต มานจริโต ลุทฺโธ อลโส เอกจินฺตี พาโลติ. อิเม อฏฺฐ ปุคฺคลา มนฺติตํ อตฺถํ พฺยาปาเทนฺตี’’ติ.

“Venerável Nāgasena, estas oito pessoas, quando consultadas, destroem o propósito da deliberação. Quais são as oito? A pessoa dominada pela cobiça, a dominada pela aversão, a dominada pela ilusão, a orgulhosa, a gananciosa, a preguiçosa, a que pensa apenas por si mesma e a tola. Estas oito pessoas destroem o propósito da deliberação.”

เถโร อาห ‘‘เตสํ โก โทโส’’ติ? ‘‘ราคจริโต, ภนฺเต นาคเสน, ราควเสน มนฺติตํ อตฺถํ พฺยาปาเทติ, โทสจริโต โทสวเสน มนฺติตํ อตฺถํ พฺยาปาเทติ, โมหจริโต โมหวเสน มนฺติตํ อตฺถํ พฺยาปาเทติ, มานจริโต มานวเสน มนฺติตํ อตฺถํ พฺยาปาเทติ, ลุทฺโธ โลภวเสน มนฺติตํ อตฺถํ พฺยาปาเทติ, อลโส อลสตาย มนฺติตํ อตฺถํ พฺยาปาเทติ, เอกจินฺตี เอกจินฺติตาย มนฺติตํ อตฺถํ พฺยาปาเทติ, พาโล พาลตาย มนฺติตํ อตฺถํ พฺยาปาเทติ. ภวตีห –

O ancião perguntou: “Qual é o defeito delas?” “Venerável Nāgasena, a pessoa dominada pela cobiça destrói o propósito da deliberação devido à sua cobiça; a dominada pela aversão destrói o propósito devido à sua aversão; a dominada pela ilusão destrói o propósito devido à sua ilusão; a orgulhosa destrói o propósito devido ao seu orgulho; a gananciosa destrói o propósito devido à sua ganância; a preguiçosa destrói o propósito devido à sua preguiça; a que pensa apenas por si mesma destrói o propósito por sua teimosia solitária; e a tola destrói o propósito devido à sua tolice. Sobre isso, diz-se:

‘‘‘รตฺโต ทุฏฺโฐ จ มูฬฺโห จ, มานี ลุทฺโธ ตถาลโส;

เอกจินฺตี จ พาโล จ, เอเต อตฺถวินาสกา’’’ติ.

“‘O cobiçoso, o colérico e o iludido, o orgulhoso, o ganancioso e o preguiçoso, o que pensa apenas por si mesmo e o tolo — estes são os destruidores do propósito.’”

อฏฺฐ มนฺตวินาสกปุคฺคลา.

Os oito tipos de pessoas que destroem uma deliberação.

นวคุยฺหมนฺตวิธํสกํ

Os nove tipos de pessoas que revelam segredos deliberados.

‘‘ภนฺเต นาคเสน, นวิเม ปุคฺคลา มนฺติตํ คุยฺหํ วิวรนฺติ น ธาเรนฺติ. กตเม นว? ราคจริโต โทสจริโต โมหจริโต ภีรุโก อามิสครุโก อิตฺถี โสณฺโฑ ปณฺฑโก ทารโก’’ติ.

“Venerável Nāgasena, estas nove pessoas revelam o segredo deliberado e não o guardam. Quais são as nove? A pessoa dominada pela cobiça, a dominada pela aversão, a dominada pela ilusão, a medrosa, a gananciosa por recompensas materiais, a mulher, o ébrio, o eunuco e a criança.”

เถโร อาห ‘‘เตสํ โก โทโส’’ติ? ‘‘ราคจริโต, ภนฺเต นาคเสน, ราควเสน มนฺติตํ คุยฺหํ วิวรติ น ธาเรติ, โทสจริโต, ภนฺเต[Pg.100], โทสวเสน มนฺติตํ คุยฺหํ วิวรติ น ธาเรติ, มูฬฺโห โมหวเสน มนฺติตํ คุยฺหํ วิวรติ น ธาเรติ, ภีรุโก ภยวเสน มนฺติตํ คุยฺหํ วิวรติ น ธาเรติ, อามิสครุโก อามิสเหตุ มนฺติตํ คุยฺหํ วิวรติ น ธาเรติ, อิตฺถี ปญฺญาย อิตฺตรตาย มนฺติตํ คุยฺหํ วิวรติ น ธาเรติ, โสณฺฑิโก สุราโลลตาย มนฺติตํ คุยฺหํ วิวรติ น ธาเรติ, ปณฺฑโก อเนกํสิกตาย มนฺติตํ คุยฺหํ วิวรติ น ธาเรติ, ทารโก จปลตาย มนฺติตํ คุยฺหํ วิวรติ น ธาเรติ. ภวตีห –

O ancião perguntou: “Qual é o defeito delas?” “Venerável Nāgasena, a pessoa dominada pela cobiça revela o segredo devido à sua cobiça e não o guarda; a dominada pela aversão, venerável senhor, revela o segredo devido à sua aversão e não o guarda; a iludida revela o segredo devido à sua ilusão e não o guarda; a medrosa revela o segredo devido ao seu medo e não o guarda; a gananciosa por recompensas materiais revela o segredo por causa de ganhos materiais e não o guarda; a mulher revela o segredo devido à fragilidade de sua sabedoria e não o guarda; o ébrio revela o segredo devido ao seu vício pela bebida e não o guarda; o eunuco revela o segredo devido à sua instabilidade mental e não o guarda; e a criança revela o segredo devido à sua leviandade e não o guarda. Sobre isso, diz-se:

‘‘‘รตฺโต ทุฏฺโฐ จ มูฬฺโห จ, ภีรุ อามิสครุโก ;

อิตฺถี โสณฺโฑ ปณฺฑโก จ, นวโม ภวติ ทารโก.

“‘O cobiçoso, o colérico e o iludido, o medroso, o ganancioso por recompensas materiais, a mulher, o ébrio, o eunuco e, em nono lugar, a criança.

‘‘นเวเต ปุคฺคลา โลเก, อิตฺตรา จลิตา จลา;

เอเตหิ มนฺติตํ คุยฺหํ, ขิปฺปํ ภวติ ปากฏ’’’นฺติ.

“Navete puggalā loke, ittarā calitā calā;Etehi mantitaṃ guyhaṃ, khippaṃ bhavati pākaṭa’”nti.

นว คุยฺหมนฺตวิธํสกา ปุคฺคลา.

As nove pessoas que revelam segredos deliberados.

อฏฺฐ ปญฺญาปฏิลาภการณํ

As oito causas para a obtenção da sabedoria.

‘‘ภนฺเต นาคเสน, อฏฺฐหิ การเณหิ พุทฺธิ ปริณมติ ปริปากํ คจฺฉติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? วยปริณาเมน พุทฺธิ ปริณมติ ปริปากํ คจฺฉติ, ยสปริณาเมน พุทฺธิ ปริณมติ ปริปากํ คจฺฉติ, ปริปุจฺฉาย พุทฺธิ ปริณมติ ปริปากํ คจฺฉติ, ติตฺถสํวาเสน พุทฺธิ ปริณมติ ปริปากํ คจฺฉติ, โยนิโส มนสิกาเรน พุทฺธิ ปริณมติ ปริปากํ คจฺฉติ, สากจฺฉาย พุทฺธิ ปริณมติ ปริปากํ คจฺฉติ, สฺเนหูปเสวเนน พุทฺธิ ปริณมติ ปริปากํ คจฺฉติ, ปติรูปเทสวาเสน พุทฺธิ ปริณมติ ปริปากํ คจฺฉติ. ภวตีห –

“Venerável Nāgasena, por oito causas a inteligência amadurece e alcança a plenitude. Por quais oito? Pelo amadurecimento da idade a inteligência amadurece e alcança a plenitude; pelo amadurecimento da reputação a inteligência amadurece e alcança a plenitude; pela investigação constante a inteligência amadurece e alcança a plenitude; pela convivência com mestres a inteligência amadurece e alcança a plenitude; pela atenção sábia a inteligência amadurece e alcança a plenitude; pela discussão mútua a inteligência amadurece e alcança a plenitude; pela associação com pessoas queridas a inteligência amadurece e alcança a plenitude; e por residir em um local adequado a inteligência amadurece e alcança a plenitude. Sobre isso, diz-se:

‘‘‘วเยน ยสปุจฺฉาหิ, ติตฺถวาเสน โยนิโส;

สากจฺฉา สฺเนหสํเสวา, ปติรูปวเสน จ.

“‘Pela idade, pela reputação, pela investigação, pela convivência com mestres, pela atenção sábia, pela discussão mútua, pela associação com pessoas queridas e por residir em um local adequado.

‘‘เอตานิ อฏฺฐ ฐานานิ, พุทฺธิวิสทการณา;

เยสํ เอตานิ สมฺโภนฺติ, เตสํ พุทฺธิ ปภิชฺชตี’’’ติ.

“Estas oito condições são as causas para a clareza da inteligência; para aqueles em quem elas existem, a inteligência se desenvolve plenamente.’”

อฏฺฐ ปญฺญาปฏิลาภการณานิ.

As oito causas para a obtenção da sabedoria.

อาจริยคุณํ

As qualidades de um mestre.

‘‘ภนฺเต [Pg.101] นาคเสน, อยํ ภูมิภาโค อฏฺฐ มนฺตโทสวิวชฺชิโต, อหญฺจ โลเก ปรโม มนฺติสหาโย, คุยฺหมนุรกฺขี จาหํ ยาวาหํ ชีวิสฺสามิ ตาว คุยฺหมนุรกฺขิสฺสามิ, อฏฺฐหิ จ เม การเณหิ พุทฺธิ ปริณามํ คตา, ทุลฺลโภ เอตรหิ มาทิโส อนฺเตวาสี, สมฺมา ปฏิปนฺเน อนฺเตวาสิเก เย อาจริยานํ ปญฺจวีสติ อาจริยคุณา, เตหิ คุเณหิ อาจริเยน สมฺมา ปฏิปชฺชิตพฺพํ. กตเม ปญฺจวีสติ คุณา?

“Venerável Nāgasena, este local está livre dos oito defeitos de deliberação, e eu sou o melhor companheiro de deliberação do mundo. Sou um guardião de segredos e, enquanto eu viver, guardarei o segredo. Além disso, por aquelas oito causas, minha inteligência alcançou o amadurecimento. Hoje em dia, um discípulo como eu é difícil de encontrar. Quando o discípulo se comporta corretamente, o mestre deve agir de acordo com as vinte e cinco qualidades de um mestre. Quais são as vinte e cinco qualidades?

‘‘อิธ, ภนฺเต นาคเสน, อาจริเยน อนฺเตวาสิมฺหิ สตตํ สมิตํ อารกฺขา อุปฏฺฐเปตพฺพา, อเสวนเสวนา ชานิตพฺพา, ปมตฺตาปฺปมตฺตา ชานิตพฺพา, เสยฺยวกาโส ชานิตพฺโพ, เคลญฺญํ ชานิตพฺพํ, โภชนสฺส ลทฺธาลทฺธํ ชานิตพฺพํ, วิเสโส ชานิตพฺโพ, ปตฺตคตํ สํวิภชิตพฺพํ, อสฺสาสิตพฺโพ ‘มา ภายิ, อตฺโถ เต อภิกฺกมตี’ติ, ‘อิมินา ปุคฺคเลน ปฏิจรตี’ติ ปฏิจาโร ชานิตพฺโพ, คาเม ปฏิจาโร ชานิตพฺโพ, วิหาเร ปฏิจาโร ชานิตพฺโพ, น เตน หาโส ทโว กาตพฺโพ, เตน สห อาลาโป กาตพฺโพ, ฉิทฺทํ ทิสฺวา อธิวาเสตพฺพํ, สกฺกจฺจการินา ภวิตพฺพํ, อขณฺฑการินา ภวิตพฺพํ, อรหสฺสการินา ภวิตพฺพํ, นิรวเสสการินา ภวิตพฺพํ, ‘ชเนมิมํ สิปฺเปสู’ติ ชนกจิตฺตํ อุปฏฺฐเปตพฺพํ, ‘กถํ อยํ น ปริหาเยยฺยา’ติ วฑฺฒิจิตฺตํ อุปฏฺฐเปตพฺพํ, ‘พลวํ อิมํ กโรมิ สิกฺขาพเลนา’ติ จิตฺตํ อุปฏฺฐเปตพฺพํ, เมตฺตจิตฺตํ อุปฏฺฐเปตพฺพํ, อาปทาสุ น วิชหิตพฺพํ, กรณีเย นปฺปมชฺชิตพฺพํ, ขลิเต ธมฺเมน ปคฺคเหตพฺโพติ. อิเม โข, ภนฺเต, ปญฺจวีสติ อาจริยสฺส อาจริยคุณา, เตหิ คุเณหิ มยิ สมฺมา ปฏิปชฺชสฺสุ, สํสโย เม, ภนฺเต, อุปฺปนฺโน, อตฺถิ เมณฺฑกปญฺหา ชินภาสิตา, อนาคเต อทฺธาเน ตตฺถ วิคฺคโห อุปฺปชฺชิสฺสติ, อนาคเต จ อทฺธาเน ทุลฺลภา ภวิสฺสนฺติ ตุมฺหาทิสา พุทฺธิมนฺโต, เตสุ เม ปญฺเหสุ จกฺขุํ เทหิ ปรวาทานํ นิคฺคหายา’’ติ.

“Aqui, venerável Nāgasena, o mestre deve constantemente proteger o discípulo; deve saber o que ele deve ou não frequentar; deve saber quando ele está negligente ou diligente; deve conhecer o seu local de repouso; deve conhecer a sua saúde; deve saber se ele obteve ou não alimento; deve conhecer as suas qualidades particulares; deve partilhar com ele o alimento recebido em sua própria tigela; deve encorajá-lo dizendo: ‘Não temas, teu progresso está avançando!’; deve conhecer as suas companhias, sabendo com quem ele se associa; deve conhecer as suas companhias na aldeia; deve conhecer as suas companhias no mosteiro; não deve brincar ou gracejar levianamente com ele; deve conversar seriamente com ele; ao ver uma falha nele, deve ser tolerante; deve agir com respeito e consideração; deve agir com integridade ininterrupta; deve agir sem segredos; deve agir ensinando tudo, sem reter nada; deve cultivar a mente de um pai, pensando: ‘Eu o iniciarei nas artes e ciências’; deve cultivar a mente de crescimento, pensando: ‘Como ele poderá não decair?’; deve cultivar a mente de fortalecimento, pensando: ‘Eu o tornarei forte pelo poder do aprendizado’; deve cultivar uma mente de benevolência; não deve abandoná-lo nas adversidades; não deve ser negligente em seus deveres para com ele; e, quando ele cometer um deslize, deve corrigi-lo de acordo com o Dhamma. Estas, venerável senhor, são as vinte e cinco qualidades de um mestre. Age corretamente comigo de acordo com essas qualidades. Surgiu em mim uma dúvida, venerável senhor: existem perguntas de duplo gume proferidas pelo Vitorioso; no futuro, haverá disputas sobre elas. E, no futuro, pessoas sábias como vós serão difíceis de encontrar. Dá-me o olho da sabedoria sobre essas perguntas para que eu possa refutar as falsas doutrinas.”

อุปาสกคุณํ

As qualidades de um discípulo leigo.

เถโร ‘‘สาธู’’ติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ทส อุปาสกสฺส อุปาสกคุเณ ปริทีเปสิ. ‘‘ทส อิเม, มหาราช, อุปาสกสฺส อุปาสกคุณา. กตเม ทส[Pg.102], อิธ, มหาราช, อุปาสโก สงฺเฆน สมานสุขทุกฺโข โหติ, ธมฺมาธิปเตยฺโย โหติ, ยถาพลํ สํวิภาครโต โหติ, ชินสาสนปริหานึ ทิสฺวา อภิวฑฺฒิยา วายมติ. สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, อปคตโกตูหลมงฺคลิโก ชีวิตเหตุปิ น อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสติ, กายิกวาจสิกญฺจสฺส รกฺขิตํ โหติ, สมคฺคาราโม โหติ สมคฺครโต, อนุสูยโก โหติ, น จ กุหนวเสน สาสเน จรติ, พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ. อิเม โข, มหาราช, ทส อุปาสกสฺส อุปาสกคุณา, เต สพฺเพ คุณา ตยิ สํวิชฺชนฺติ, ตํ เต ยุตฺตํ ปตฺตํ อนุจฺฉวิกํ ปติรูปํ ยํ ตฺวํ ชินสาสนปริหานึ ทิสฺวา อภิวฑฺฒึ อิจฺฉสิ, กโรมิ เต โอกาสํ, ปุจฺฉ มํ ตฺวํ ยถาสุข’’นฺติ.

O ancião concordou, dizendo: “Muito bem!”, e expôs as dez qualidades de um discípulo leigo: “Estas dez, ó rei, são as qualidades de um discípulo leigo. Quais são as dez? Aqui, ó rei, o discípulo leigo compartilha das alegrias e dos sofrimentos da comunidade monástica; coloca o Dhamma como supremo; deleita-se em partilhar seus recursos de acordo com suas capacidades; ao ver o declínio do ensinamento do Vitorioso, esforça-se por sua prosperidade. Ele possui visão correta; está livre de superstições e presságios; mesmo em risco de vida, não busca outro mestre; suas ações corporais e verbais são guardadas; ele ama a harmonia e se deleita na concórdia; não é invejoso; não age com hipocrisia no ensinamento; tomou o Buda como refúgio; tomou o Dhamma como refúgio; tomou o Sangha como refúgio. Estas, ó rei, são as dez qualidades de um discípulo leigo. Todas essas qualidades existem em ti. É adequado, oportuno, digno e apropriado que, ao veres o declínio do ensinamento do Vitorioso, desejes a sua prosperidade. Dou-te a oportunidade; pergunta-me o que desejares.”

เมณฺฑกปญฺหารมฺภกถา นิฏฺฐิตา.

Fim da introdução às perguntas de duplo gume.

๔. เมณฺฑกปญฺโห

4. As perguntas de duplo gume.

๑. อิทฺธิพลวคฺโค

1. O grupo sobre o poder dos milagres.

๑. กตาธิการสผลปญฺโห

1. A pergunta sobre a eficácia das oferendas ao Buda que alcançou o Parinibbana.

๑. อถ [Pg.103] โข มิลินฺโท ราชา กตาวกาโส นิปจฺจ ครุโน ปาเท สิรสิ อญฺชลึ กตฺวา เอตทโวจ ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อิเม ติตฺถิยา เอวํ ภณนฺติ ‘ยทิ พุทฺโธ ปูชํ สาทิยติ, น ปรินิพฺพุโต พุทฺโธ สํยุตฺโต โลเกน อนฺโตภวิโก โลกสฺมึ โลกสาธารโณ, ตสฺมา ตสฺส กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโล. ยทิ ปรินิพฺพุโต วิสํยุตฺโต โลเกน นิสฺสโฏ สพฺพภเวหิ, ตสฺส ปูชา นุปฺปชฺชติ, ปรินิพฺพุโต น กิญฺจิ สาทิยติ, อสาทิยนฺตสฺส กโต อธิกาโร วญฺโฌ ภวติ อผโล’ติ อุภโต โกฏิโก เอโส ปญฺโห, เนโส วิสโย อปฺปตฺตมานสานํ, มหนฺตานํ เยเวโส วิสโย, ภินฺเทตํ ทิฏฺฐิชาลํ เอกํเส ฐปย, ตเวโส ปญฺโห อนุปฺปตฺโต, อนาคตานํ ชินปุตฺตานํ จกฺขุํ เทหิ ปรวาทนิคฺคหายา’’ติ.

1. Então, o rei Milinda, tendo recebido permissão para fazer perguntas, curvando-se aos pés do mestre e colocando as mãos unidas sobre a cabeça em reverência, disse isto: "Venerável Nāgasena, estes heréticos dizem assim: 'Se o Buddha aceita oferendas, então o Buddha não alcançou o parinibbāna; ele ainda está ligado ao mundo, contido no mundo, comum ao mundo. Portanto, a homenagem prestada a ele não é estéril, mas frutífera. Se ele alcançou o parinibbāna, desapegado do mundo, liberto de todas as existências, então a oferenda a ele não é possível; aquele que alcançou o parinibbāna não aceita nada. Para aquele que não aceita, a homenagem prestada torna-se estéril, sem frutos'. Esta é uma pergunta de dois gumes; ela não está ao alcance daqueles que não atingiram a meta, mas é domínio apenas dos grandes sábios. Rompei esta rede de visões errôneas e estabelecei a verdade de forma categórica. Esta questão chegou até vós; dai o olho da sabedoria aos futuros filhos do Vitorioso para a refutação das doutrinas alheias".

เถโร อาห ‘‘ปรินิพฺพุโต, มหาราช, ภควา, น จ ภควา ปูชํ สาทิยติ, โพธิมูเล เยว ตถาคตสฺส สาทิยนา ปหีนา, กึ ปน อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพุตสฺส. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

O ancião disse: "O Abençoado, ó grande rei, alcançou o parinibbāna, e o Abençoado não aceita oferendas. Foi sob a árvore Bodhi que toda aceitação foi abandonada pelo Tathāgata; quanto mais, então, para aquele que alcançou o parinibbāna através do elemento do nibbāna sem resíduo? Pois isto foi dito, ó grande rei, pelo ancião Sāriputta, o general do Dhamma:

‘‘‘ปูชิยนฺตา อสมสมา, สเทวมานุเสหิ เต;

น สาทิยนฺติ สกฺการํ, พุทฺธานํ เอส ธมฺมตา’’’ติ.

"'Sendo homenageados por deuses e homens, os inigualáveis não aceitam honras; esta é a própria natureza dos Buddhas'".

ราชา อาห ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ปุตฺโต วา ปิตุโน วณฺณํ ภาสติ, ปิตา วา ปุตฺตสฺส วณฺณํ ภาสติ, น เจตํ การณํ ปรวาทานํ นิคฺคหาย, ปสาทปฺปกาสนํ นาเมตํ, อิงฺฆ เม ตฺวํ ตตฺถ การณํ สมฺมา พฺรูหิ สกวาทสฺส ปติฏฺฐาปนาย ทิฏฺฐิชาลวินิเวฐนายา’’ติ.

O rei disse: "Venerável Nāgasena, um filho fala em louvor ao pai, ou um pai fala em louvor ao filho. Mas isso não é um argumento para refutar as doutrinas alheias; isso é apenas uma expressão de devoção. Por favor, dizei-me a verdadeira razão disso, para estabelecer a nossa própria doutrina e desvencilhar esta rede de visões errôneas".

เถโร อาห ‘‘ปรินิพฺพุโต, มหาราช, ภควา, น จ ภควา ปูชํ สาทิยติ, อสาทิยนฺตสฺเสว ตถาคตสฺส เทวมนุสฺสา ธาตุรตนํ วตฺถุํ กริตฺวา ตถาคตสฺส ญาณรตนารมฺมเณน สมฺมาปฏิปตฺตึ เสวนฺตา ติสฺโส สมฺปตฺติโย ปฏิลภนฺติ.

O ancião disse: "O Abençoado, ó grande rei, alcançou o parinibbāna, e o Abençoado não aceita oferendas. Embora o Tathāgata não aceite nada, deuses e homens, tomando as suas preciosas relíquias como base e tomando a joia do seu conhecimento como objeto de contemplação, praticam a conduta correta e obtêm as três formas de realização."

‘‘ยถา[Pg.104], มหาราช, มหติมหาอคฺคิกฺขนฺโธ ปชฺชลิตฺวา นิพฺพาเยยฺย, อปิ นุ โข โส, มหาราช, มหาอคฺคิกฺขนฺโธ สาทิยติ ติณกฏฺฐุปาทาน’’นฺติ? ‘‘ชลมาโนปิ โส, ภนฺเต, มหาอคฺคิกฺขนฺโธ ติณกฏฺฐุปาทานํ น สาทิยติ, กึ ปน นิพฺพุโต อุปสนฺโต อเจตโน สาทิยติ? ‘‘ตสฺมึ ปน, มหาราช, อคฺคิกฺขนฺเธ อุปรเต อุปสนฺเต โลเก อคฺคิ สุญฺโญ โหตี’’ติ. ‘‘น หิ, ภนฺเต, กฏฺฐํ อคฺคิสฺส วตฺถุ โหติ อุปาทานํ, เย เกจิ มนุสฺสา อคฺคิกามา, เต อตฺตโน ถามพลวีริเยน ปจฺจตฺตปุริสกาเรน กฏฺฐํ มนฺถยิตฺวา อคฺคึ นิพฺพตฺเตตฺวา เตน อคฺคินา อคฺคิกรณียานิ กมฺมานิ กโรนฺตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ติตฺถิยานํ วจนํ มิจฺฉา ภวติ ‘อสาทิยนฺตสฺส กโต อธิกาโร วญฺโฌ ภวติ อผโล’ติ.

"Como se, ó grande rei, uma imensa fogueira, tendo ardido intensamente, se apagasse. Acaso essa imensa fogueira, ó grande rei, aceita grama e lenha como combustível?" — "Mesmo enquanto arde, venerável senhor, essa imensa fogueira não aceita grama e lenha como combustível; quanto mais quando está apagada, extinta, fria e sem consciência, haveria ela de aceitar?" — "But quando essa fogueira, ó grande rei, cessou e se extinguiu, o mundo fica totalmente desprovido de fogo?" — "Não, venerável senhor. A madeira serve de base e combustível para o fogo. Quaisquer pessoas que desejem fogo, por meio de seu próprio esforço, força e empenho pessoal, friccionam pedaços de madeira, produzem o fogo e, com esse fogo, realizam as tarefas que requerem fogo." — "Sendo assim, ó grande rei, a afirmação dos heréticos é falsa, quando dizem: 'Para aquele que não aceita, a homenagem prestada torna-se estéril, sem frutos'."

‘‘ยถา, มหาราช, มหติมหาอคฺคิกฺขนฺโธ ปชฺชลิ, เอวเมว ภควา ทสสหสฺสิยา โลกธาตุยา พุทฺธสิริยา ปชฺชลิ. ยถา, มหาราช, มหติมหาอคฺคิกฺขนฺโธ ปชฺชลิตฺวา นิพฺพุโต, เอวเมว ภควา ทสสหสฺสิยา โลกธาตุยา พุทฺธสิริยา ปชฺชลิตฺวา อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพุโต. ยถา, มหาราช, นิพฺพุโต อคฺคิกฺขนฺโธ ติณกฏฺฐุปาทานํ น สาทิยติ, เอวเมว โข โลกหิตสฺส สาทิยนา ปหีนา อุปสนฺตา. ยถา, มหาราช, มนุสฺสา นิพฺพุเต อคฺคิกฺขนฺเธ อนุปาทาเน อตฺตโน ถามพลวีริเยน ปจฺจตฺตปุริสกาเรน กฏฺฐํ มนฺถยิตฺวา อคฺคึ นิพฺพตฺเตตฺวา เตน อคฺคินา อคฺคิกรณียานิ กมฺมานิ กโรนฺติ, เอวเมว โข เทวมนุสฺสา ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว ธาตุรตนํ วตฺถุํ กริตฺวา ตถาคตสฺส ญาณรตนารมฺมเณน สมฺมาปฏิปตฺตึ เสวนฺตา ติสฺโส สมฺปตฺติโย ปฏิลภนฺติ, อิมินาปิ, มหาราช, การเณน ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโล.

"Assim como, ó grande rei, uma imensa fogueira ardeu intensamente, da mesma forma o Abençoado brilhou com a glória de um Buddha em dez mil sistemas de mundos. Assim como, ó grande rei, essa imensa fogueira, tendo ardido, se extinguiu, da mesma forma o Abençoado, tendo brilhado com a glória de um Buddha em dez mil sistemas de mundos, alcançou o parinibbāna através do elemento do nibbāna sem resíduo. Assim como, ó grande rei, a fogueira extinta não aceita grama e lenha como combustível, da mesma forma toda aceitação de benefício mundano foi abandonada e pacificada pelo Tathāgata. Assim como, ó grande rei, quando a fogueira está extinta e sem combustível, as pessoas, por meio de seu próprio esforço, força e empenho pessoal, friccionam pedaços de madeira, produzem o fogo e, com esse fogo, realizam as tarefas que requerem fogo; da mesma forma, deuses e homens, embora o Tathāgata tenha alcançado o parinibbāna e nada aceite, tomando as suas preciosas relíquias como base e tomando a joia do seu conhecimento como objeto de contemplação, praticam a conduta correta e obtêm as três formas de realização. Por esta razão também, ó grande rei, embora o Tathāgata tenha alcançado o parinibbāna e nada aceite, a homenagem prestada a ele não é estéril, mas frutífera."

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ เยน การเณน ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโล. ยถา, มหาราช, มหติมหาวาโต วายิตฺวา อุปรเมยฺย, อปิ นุ โข โส, มหาราช, อุปรโต วาโต สาทิยติ ปุน นิพฺพตฺตาปน’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, อุปรตสฺส วาตสฺส อาโภโค วา [Pg.105] มนสิกาโร วา ปุน นิพฺพตฺตาปนาย’’. ‘‘กึ การณํ’’? ‘‘อเจตนา สา วาโยธาตู’’ติ. ‘‘อปิ นุ ตสฺส, มหาราช, อุปรตสฺส วาตสฺส วาโตติ สมญฺญา อปคจฺฉตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ตาลวณฺฏวิธูปนานิ วาตสฺส อุปฺปตฺติยา ปจฺจยา, เย เกจิ มนุสฺสา อุณฺหาภิตตฺตา ปริฬาหปริปีฬิตา, เต ตาลวณฺเฏน วา วิธูปเนน วา อตฺตโน ถามพลวีริเยน ปจฺจตฺตปุริสกาเรน ตํ นิพฺพตฺเตตฺวา เตน วาเตน อุณฺหํ นิพฺพาเปนฺติ ปริฬาหํ วูปสเมนฺตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ติตฺถิยานํ วจนํ มิจฺฉา ภวติ ‘อสาทิยนฺตสฺส กโต อธิกาโร วญฺโฌ ภวติ อผโล’ติ.

"Escutai, ó grande rei, ainda outra razão superior pela qual, embora o Tathāgata tenha alcançado o parinibbāna e nada aceite, a homenagem prestada a ele não é estéril, mas frutífera. Como se, ó grande rei, um vento forte, tendo soprado, cessasse. Acaso esse vento que cessou, ó grande rei, aceita soprar novamente?" — "Não, venerável senhor. Para o vento que cessou, não há intenção nem reflexão para soprar novamente." — "Por qual razão?" — "Porque esse elemento ar é desprovido de consciência." — "But acaso, ó grande rei, para esse vento que cessou, la designação de 'vento' desaparece?" — "Não, venerável senhor. Os leques de folhas de palmeira e outros leques são as condições para a geração do vento. Quaisquer pessoas que estejam afligidas pelo calor e atormentadas pela queimação, por meio de seu próprio esforço, força e empenho pessoal, usando um leque de folha de palmeira ou outro leque, geram o vento e, com esse vento, extinguem o calor e aliviam a queimação." — "Sendo assim, ó grande rei, a afirmação dos heréticos é falsa, quando dizem: 'Para aquele que não aceita, a homenagem prestada torna-se estéril, sem frutos'."

‘‘ยถา, มหาราช, มหติมหาวาโต วายิ, เอวเมว ภควา ทสสหสฺสิยา โลกธาตุยา สีตลมธุรสนฺตสุขุมเมตฺตาวาเตน อุปวายิ. ยถา, มหาราช, มหติมหาวาโต วายิตฺวา อุปรโต, เอวเมว ภควา สีตลมธุรสนฺตสุขุมเมตฺตาวาเตน อุปวายิตฺวา อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพุโต. ยถา, มหาราช, อุปรโต วาโต ปุน นิพฺพตฺตาปนํ น สาทิยติ, เอวเมว โลกหิตสฺส สาทิยนา ปหีนา อุปสนฺตา. ยถา, มหาราช, เต มนุสฺสา อุณฺหาภิตตฺตา ปริฬาหปริปีฬิตา, เอวเมว เทวมนุสฺสา ติวิธคฺคิสนฺตาปปริฬาหปริปีฬิตา. ยถา ตาลวณฺฏวิธูปนานิ วาตสฺส นิพฺพตฺติยา ปจฺจยา โหนฺติ, เอวเมว ตถาคตสฺส ธาตุ จ ญาณรตนญฺจ ปจฺจโย โหติ ติสฺสนฺนํ สมฺปตฺตีนํ ปฏิลาภาย. ยถา มนุสฺสา อุณฺหาภิตตฺตา ปริฬาหปริปีฬิตา ตาลวณฺเฏน วา วิธูปเนน วา วาตํ นิพฺพตฺเตตฺวา อุณฺหํ นิพฺพาเปนฺติ ปริฬาหํ วูปสเมนฺติ, เอวเมว เทวมนุสฺสา ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว ธาตุญฺจ ญาณรตนญฺจ ปูเชตฺวา กุสลํ นิพฺพตฺเตตฺวา เตน กุสเลน ติวิธคฺคิสนฺตาปปริฬาหํ นิพฺพาเปนฺติ วูปสเมนฺติ. อิมินาปิ, มหาราช, การเณน ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโลติ.

"Assim como, ó grande rei, um vento forte soprou, da mesma forma o Abençoado soprou sobre dez mil sistemas de mundos com o vento fresco, doce, pacífico e sutil de sua bondade amorosa. Assim como, ó grande rei, esse vento forte, tendo soprado, cessou, da mesma forma o Abençoado, tendo soprado com o vento fresco, doce, pacífico e sutil de sua bondade amorosa, alcançou o parinibbāna através do elemento do nibbāna sem resíduo. Assim como, ó grande rei, o vento que cessou não aceita soprar novamente, da mesma forma toda aceitação de benefício mundano foi abandonada e pacificada pelo Tathāgata. Assim como aquelas pessoas estão afligidas pelo calor e atormentadas pela queimação, da mesma forma deuses e homens estão atormentados e afligidos pela queimação dos três fogos. Assim como os leques de folha de palmeira e outros leques são as condições para a geração do vento, da mesma forma as relíquias e a joia do conhecimento do Tathāgata são as condições para a obtenção das três formas de realização. Assim como as pessoas afligidas pelo calor e atormentadas pela queimação, usando um leque de folha de palmeira ou outro leque, geram o vento e extinguem o calor e aliviam a queimação, da mesma forma deuses e homens, embora o Tathāgata tenha alcançado o parinibbāna e nada aceite, prestando homenagem às suas relíquias e à joia do seu conhecimento, geram mérito e, com esse mérito, extinguem e aliviam a queimação e o tormento dos três fogos. Por esta razão também, ó grande rei, embora o Tathāgata tenha alcançado o parinibbāna e nada aceite, a homenagem prestada a ele não é estéril, mas frutífera."

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ ปรวาทานํ นิคฺคหาย. ยถา, มหาราช, ปุริโส เภรึ อาโกเฏตฺวา สทฺทํ นิพฺพตฺเตยฺย, โย โส เภริสทฺโท ปุริเสน นิพฺพตฺติโต, โส สทฺโท อนฺตรธาเยยฺย, อปิ นุ โข โส, มหาราช, สทฺโท สาทิยติ ปุน นิพฺพตฺตาปน’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, อนฺตรหิโต โส สทฺโท, นตฺถิ ตสฺส ปุน อุปฺปาทาย อาโภโค [Pg.106] วา มนสิกาโร วา, สกึ นิพฺพตฺเต เภริสทฺเท อนฺตรหิเต โส เภริสทฺโท สมุจฺฉินฺโน โหติ. เภรี ปน, ภนฺเต, ปจฺจโย โหติ สทฺทสฺส นิพฺพตฺติยา, อถ ปุริโส ปจฺจเย สติ อตฺตเชน วายาเมน เภรึ อโกเฏตฺวา สทฺทํ นิพฺพตฺเตตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ภควา สีลสมาธิปญฺญาวิมุตฺติวิมุตฺติญาณทสฺสนปริภาวิตํ ธาตุรตนญฺจ ธมฺมญฺจ วินยญฺจ อนุสิฏฺฐญฺจ สตฺถารํ ฐปยิตฺวา สยํ อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพุโต, น จ ปรินิพฺพุเต ภควติ สมฺปตฺติลาโภ อุปจฺฉินฺโน โหติ, ภวทุกฺขปฏิปีฬิตา สตฺตา ธาตุรตนญฺจ ธมฺมญฺจ วินยญฺจ อนุสิฏฺฐญฺจ ปจฺจยํ กริตฺวา สมฺปตฺติกามา สมฺปตฺติโย ปฏิลภนฺติ, อิมินาปิ, มหาราช, การเณน ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโลติ.

"Escutai, ó grande rei, ainda outra razão superior para a refutação das doutrinas alheias. Como se, ó grande rei, um homem batesse em um tambor e produzisse um som, e esse som do tambor produzido pelo homem desaparecesse. Acaso esse som, ó grande rei, aceita ser produzido novamente?" — "Não, venerável senhor. Tendo desaparecido, esse som não existe mais; não há nele intenção nem reflexão para surgir novamente. Uma vez que o som do tambor é produzido e desaparece, esse som do tambor está completamente extinto. No entanto, venerável senhor, o tambor é a condição para a produção do som; assim, havendo a condição, o homem, por meio de seu próprio esforço físico, bate no tambor e o som é produzido." — "Da mesma forma, ó grande rei, o Abençoado, tendo deixado as suas preciosas relíquias, o Dhamma, o Vinaya e os seus ensinamentos — todos infundidos com a virtude, a concentração, a sabedoria, a libertação e o conhecimento e visão da libertação — como mestre em seu lugar, alcançou ele próprio o parinibbāna através do elemento do nibbāna sem resíduo. E embora o Abençoado tenha alcançado o parinibbāna, a obtenção das realizações não foi interrompida. Os seres atormentados pelo sofrimento da existência, desejando a felicidade, tomando as preciosas relíquias, o Dhamma, o Vinaya e os ensinamentos como condição, obtêm as realizações. Por esta razão também, ó grande rei, embora o Tathāgata tenha alcançado o parinibbāna e nada aceite, a homenagem prestada a ele não é estéril, mas frutífera."

‘‘ทิฏฺฐญฺเจตํ, มหาราช, ภควตา อนาคตมทฺธานํ. กถิตญฺจ ภณิตญฺจ อาจิกฺขิตญฺจ ‘สิยา โข ปนานนฺท, ตุมฺหากํ เอวมสฺส อตีตสตฺถุกํ ปาวจนํ นตฺถิ โน สตฺถาติ, น โข ปเนตํ, อานนฺท, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ, โย โว, อานนฺท, มยา ธมฺโม จ วินโย จ เทสิโต ปญฺญตฺโต, โส โว มมจฺจเยน สตฺถา’ติ. ปรินิพฺพุตสฺส ตถาคตสฺส อสาทิยนฺตสฺส กโต อธิกาโร วญฺโฌ ภวติ อผโลติ, ตํ เตสํ ติตฺถิยานํ วจนํ มิจฺฉา อภูตํ วิตถํ อลิกํ วิรุทฺธํ วิปรีตํ ทุกฺขทายกํ ทุกฺขวิปากํ อปายคมนียนฺติ.

"E isto, ó grande rei, foi previsto pelo Abençoado em relação ao futuro. Foi dito, declarado e ensinado por ele: 'Pode ser, Ānanda, que penseis: "A palavra do mestre pertence ao passado; não temos mais um mestre". Mas não deveis, Ānanda, ver as coisas dessa maneira. O Dhamma e o Vinaya que vos ensinei e prescrevi, Ānanda, serão o vosso mestre após a minha partida.' Portanto, a afirmação dos heréticos de que 'para o Tathāgata que alcançou o parinibbāna e nada aceita, a homenagem prestada torna-se estéril, sem frutos' é falsa, inverídica, errônea, mentirosa, contraditória, distorcida, causadora de sofrimento, de frutos dolorosos e condutora aos estados de infortúnio."

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ เยน การเณน ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโล. สาทิยติ นุ โข, มหาราช, อยํ มหาปถวี ‘สพฺพพีชานิ มยิ สํวิรุหนฺตู’’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน ตานิ, มหาราช, พีชานิ อสาทิยนฺติยา มหาปถวิยา สํวิรุหิตฺวา ทฬฺหมูลชฏาปติฏฺฐิตา ขนฺธสารสาขาปริวิตฺถิณฺณา ปุปฺผผลธรา โหนฺตี’’ติ? ‘‘อสาทิยนฺตีปิ, ภนฺเต, มหาปถวี เตสํ พีชานํ วตฺถุํ โหติ ปจฺจยํ เทติ วิรุหนาย, ตานิ พีชานิ ตํ วตฺถุํ นิสฺสาย เตน ปจฺจเยน สํวิรุหิตฺวา ทฬฺหมูลชฏาปติฏฺฐิตา ขนฺธสารสาขาปริวิตฺถิณฺณา ปุปฺผผลธรา โหนฺตี’’ติ. ‘‘เตน [Pg.107] หิ, มหาราช, ติตฺถิยา สเก วาเท นฏฺฐา โหนฺติ หตา วิรุทฺธา, สเจ เต ภณนฺติ ‘อสาทิยนฺตสฺส กโต อธิกาโร วญฺโฌ ภวติ อผโล’ ติ.

"Escutai, ó grande rei, ainda outra razão superior pela qual, embora o Tathāgata tenha alcançado o parinibbāna e nada aceite, a homenagem prestada a ele não é estéril, mas frutífera. Acaso esta grande terra, ó grande rei, aceita ou deseja: 'Que todas as sementes brotem em mim'?" — "Não, venerável senhor." — "But por que, ó grande rei, essas sementes, embora a grande terra nada aceite, brotam, estabelecem raízes firmes e profundas, desenvolvem troncos robustos, cerne e galhos amplos, e produzem flores e frutos?" — "Embora a grande terra nada aceite, venerável senhor, ela serve de base para as sementes e fornece a condição para o seu crescimento. As sementes, apoiando-se nessa base e por meio dessa condição, brotam, estabelecem raízes firmes e profundas, desenvolvem troncos robustos, cerne e galhos amplos, e produzem flores e frutos." — "Sendo assim, ó grande rei, os heréticos são derrotados, refutados e desmentidos em sua própria doutrina se dizem: 'Para aquele que não aceita, a homenagem prestada torna-se estéril, sem frutos'."

‘‘ยถา, มหาราช, มหาปถวี, เอวํ ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ. ยถา, มหาราช, มหาปถวี น กิญฺจิ สาทิยติ, เอวํ ตถาคโต น กิญฺจิ สาทิยติ. ยถา, มหาราช, ตานิ พีชานิ ปถวึ นิสฺสาย สํวิรุหิตฺวา ทฬฺหมูลชฏาปติฏฺฐิตา ขนฺธสารสาขาปริวิตฺถิณฺณา ปุปฺผผลธรา โหนฺติ, เอวํ เทวมนุสฺสา ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว ธาตุญฺจ ญาณรตนญฺจ นิสฺสาย ทฬฺหกุสลมูลปติฏฺฐิตา สมาธิกฺขนฺธธมฺมสารสีลสาขาปริวิตฺถิณฺณา วิมุตฺติปุปฺผสามญฺญผลธรา โหนฺติ, อิมินาปิ, มหาราช, การเณน ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโลติ.

"Assim como a grande terra, ó grande rei, assim é o Tathāgata, o Arahant, o perfeitamente Desperto. Assim como a grande terra nada aceita, ó grande rei, assim o Tathāgata nada aceita. Assim como aquelas sementes, apoiando-se na terra, brotam, estabelecem raízes firmes e profundas, desenvolvem troncos robustos, cerne e galhos amplos, e produzem flores e frutos; da mesma forma, deuses e homens, apoiando-se nas relíquias e na joia do conhecimento do Tathāgata que alcançou o parinibbāna e nada aceite, estabelecem-se firmemente nas raízes do bem, desenvolvem o cerne do Dhamma no tronco da concentração, expandem-se nos galhos da virtude e produzem as flores da libertação e os frutos da vida ascética. Por esta razão também, ó grande rei, embora o Tathāgata tenha alcançado o parinibbāna e nada aceite, a homenagem prestada a ele não é estéril, mas frutífera."

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ เยน การเณน ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโล. สาทิยนฺติ นุ โข, มหาราช, อิเม โอฏฺฐา โคณา คทฺรภา อชา ปสู มนุสฺสา อนฺโตกุจฺฉิสฺมึ กิมิกุลานํ สมฺภว’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน เต, มหาราช, กิมโย เตสํ อสาทิยนฺตานํ อนฺโตกุจฺฉิสฺมึ สมฺภวิตฺวา พหุปุตฺตนตฺตา เวปุลฺลตํ ปาปุณนฺตี’’ติ? ‘‘ปาปสฺส, ภนฺเต, กมฺมสฺส พลวตาย อสาทิยนฺตานํ เยว เตสํ สตฺตานํ อนฺโตกุจฺฉิสฺมึ กิมโย สมฺภวิตฺวา พหุปุตฺตนตฺตา เวปุลฺลตํ ปาปุณนฺตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว ธาตุสฺส จ ญาณารมฺมณสฺส จ พลวตาย ตถาคเต กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโลติ.

“Ouça ainda outro motivo, ó grande rei, pelo qual a homenagem prestada ao Tathāgata que alcançou o parinibbāna, embora ele mesmo não a consinta, não é estéril, mas frutífera. Ó rei, acaso estes camelos, bois, jumentos, cabras, animais selvagens e seres humanos consentem com o surgimento de colônias de vermes em seus ventres?” “Não, venerável senhor.” “Mas por que então, ó rei, esses vermes surgem nos ventres daqueles que não consentem, gerando muitos filhos e netos, e alcançam a proliferação?” “Pela força do mau kamma, venerável senhor, mesmo que esses seres não consintam, os vermes surgem em seus ventres, gerando muitos filhos e netos, e alcançam a proliferação.” “Da mesma forma, ó rei, pela força das relíquias e do objeto de conhecimento do Tathāgata que alcançou o parinibbāna, embora ele mesmo não consinta, a homenagem prestada ao Tathāgata não é estéril, mas frutífera.”

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ เยน การเณน ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโล. สาทิยนฺติ นุ โข, มหาราช, อิเม มนุสฺสา อิเม อฏฺฐนวุติ โรคา กาเย นิพฺพตฺตนฺตู’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน เต, มหาราช, โรคา อสาทิยนฺตานํ กาเย นิปตนฺตี’’ติ? ‘‘ปุพฺเพ กเตน, ภนฺเต, ทุจฺจริเตนา’’ติ. ‘‘ยทิ, มหาราช, ปุพฺเพ กตํ อกุสลํ อิธ [Pg.108] เวทนียํ โหติ, เตน หิ, มหาราช, ปุพฺเพ กตมฺปิ อิธ กตมฺปิ กุสลากุสลํ กมฺมํ อวญฺฌํ ภวติ สผลนฺติ. อิมินาปิ, มหาราช, การเณน ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโลติ.

“Ouça ainda outro motivo, ó grande rei, pelo qual a homenagem prestada ao Tathāgata que alcançou o parinibbāna, embora ele mesmo não a consinta, não é estéril, mas frutífera. Ó rei, acaso estes seres humanos consentem que estas noventa e oito doenças surjam em seus corpos?” “Não, venerável senhor.” “Mas por que então, ó rei, essas doenças acometem os corpos daqueles que não consentem?” “Devido à má conduta praticada no passado, venerável senhor.” “Se, ó rei, o kamma prejudicial praticado no passado deve ser experimentado aqui, então, ó rei, o kamma benéfico ou prejudicial praticado tanto no passado quanto nesta vida não é estéril, mas frutífero. Por este motivo também, ó rei, a homenagem prestada ao Tathāgata que alcançou o parinibbāna, embora ele mesmo não a consinta, não é estéril, mas frutífera.”

‘‘สุตปุพฺพํ ปน ตยา, มหาราช, นนฺทโก นาม ยกฺโข เถรํ สาริปุตฺตํ อาสาทยิตฺวา ปถวึ ปวิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สุยฺยติ, โลเก ปากโฏ เอโส’’ติ. ‘‘อปิ นุ โข, มหาราช, เถโร สาริปุตฺโต สาทิยิ นนฺทกสฺส ยกฺขสฺส มหาปถวิคิลน’’นฺติ. ‘‘อุพฺพตฺติยนฺเตปิ, ภนฺเต, สเทวเก โลเก ปตมาเนปิ ฉมายํ จนฺทิมสูริเย วิกิรนฺเตปิ สิเนรุปพฺพตราเช เถโร สาริปุตฺโต น ปรสฺส ทุกฺขํ สาทิเยยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? เยน เหตุนา เถโร สาริปุตฺโต กุชฺเฌยฺย วา ทุสฺเสยฺย วา, โส เหตุ เถรสฺส สาริปุตฺตสฺส สมูหโต สมุจฺฉินฺโน, เหตุโน สมุคฺฆาติตตฺตา, ภนฺเต, เถโร สาริปุตฺโต ชีวิตหารเกปิ โกปํ น กเรยฺยา’’ติ. ‘‘ยทิ, มหาราช, เถโร สาริปุตฺโต นนฺทกสฺส ยกฺขสฺส ปถวิคิลนํ น สาทิยิ, กิสฺส ปน นนฺทโก ยกฺโข ปถวึ ปวิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘อกุสลสฺส, ภนฺเต, กมฺมสฺส พลวตายา’’ติ. ‘‘ยทิ, มหาราช, อกุสลสฺส กมฺมสฺส พลวตาย นนฺทโก ยกฺโข ปถวึ ปวิฏฺโฐ, อสาทิยนฺตสฺสาปิ กโต อปราโธ อวญฺโฌ ภวติ สผโล. เตน หิ, มหาราช, อกุสลสฺสปิ กมฺมสฺส พลวตาย อสาทิยนฺตสฺส กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโลติ. อิมินาปิ, มหาราช, การเณน ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโลติ.

“Ó rei, já ouviste falar que o yakkha chamado Nandaka, tendo ofendido o venerável Sāriputta, entrou na terra?” “Sim, venerável senhor, ouve-se falar disso; esse fato é bem conhecido no mundo.” “Mas acaso, ó rei, o venerável Sāriputta consentiu que o yakkha Nandaka fosse engolido pela grande terra?” “Mesmo que o mundo com seus devas fosse virado de cabeça para baixo, venerável senhor, mesmo que a lua e o sol caíssem sobre a terra, mesmo que o rei das montanhas, Sineru, fosse despedaçado e disperso, o venerável Sāriputta não consentiria com o sofrimento alheio. Por que razão? A causa pela qual o venerável Sāriputta pudesse se irar ou se ofender foi completamente erradicada e cortada por ele. Devido à completa eliminação da causa, venerável senhor, o venerável Sāriputta não sentiria raiva nem mesmo contra alguém que tirasse sua vida.” “Se, ó rei, o venerável Sāriputta não consentiu que o yakkha Nandaka fosse engolido pela terra, por que então o yakkha Nandaka entrou na terra?” “Pela força de seu kamma prejudicial, venerável senhor.” “Se, ó rei, pela força de seu kamma prejudicial o yakkha Nandaka entrou na terra, então a ofensa cometida contra alguém que não consente não é estéril, mas frutífera. Portanto, ó rei, pela força do kamma prejudicial, a homenagem prestada a quem não consente também não é estéril, mas frutífera. Por este motivo também, ó rei, a homenagem prestada ao Tathāgata que alcançou o parinibbāna, embora ele mesmo não a consinta, não é estéril, mas frutífera.”

‘‘กติ นุ โข เต, มหาราช, มนุสฺสา, เย เอตรหิ มหาปถวึ ปวิฏฺฐา, อตฺถิ เต ตตฺถ สวณ’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สุยฺยตี’’ติ. ‘‘อิงฺฆ ตฺวํ, มหาราช, สาเวหี’’ติ? ‘‘จิญฺจมาณวิกา, ภนฺเต, สุปฺปพุทฺโธ จ สกฺโก, เทวทตฺโต จ เถโร, นนฺทโก จ ยกฺโข, นนฺโท จ มาณวโกติ. สุตเมตํ, ภนฺเต, อิเม ปญฺจ ชนา มหาปถวึ ปวิฏฺฐา’’ติ. ‘‘กิสฺมึ เต, มหาราช, อปรทฺธา’’ติ? ‘‘ภควติ จ, ภนฺเต, สาวเกสุ จา’’ติ. ‘‘อปิ นุ โข, มหาราช[Pg.109], ภควา วา สาวกา วา สาทิยึสุ อิเมสํ มหาปถวิปวิสน’’นฺติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ตถาคตสฺส ปรินิพฺพุตสฺส อสาทิยนฺตสฺเสว กโต อธิกาโร อวญฺโฌ ภวติ สผโล’’ติ. ‘‘สุวิญฺญาปิโต, ภนฺเต นาคเสน, ปญฺโห คมฺภีโร อุตฺตานีกโต, คุยฺหํ วิทํสิตํ, คณฺฐิ ภินฺโน, คหนํ อคหนํ กตํ, นฏฺฐา ปรวาทา, ภคฺคา กุทิฏฺฐี, นิปฺปภา ชาตา กุติตฺถิยา, ตฺวํ คณีวรปวรมาสชฺชา’’ติ.

“Quantos homens, ó rei, entraram na grande terra nesta presente era? Ouviste falar sobre isso?” “Sim, venerável senhor, ouve-se falar disso.” “Por favor, ó rei, dize-me quem são.” “A jovem Ciñcā, venerável senhor, o Sakya Suppabuddha, o ancião Devadatta, o yakkha Nandaka e o jovem Nanda. Ouvi dizer, venerável senhor, que essas cinco pessoas entraram na grande terra.” “Contra quem eles pecaram, ó rei?” “Contra o Abençoado, venerável senhor, e contra os seus discípulos.” “Mas acaso, ó rei, o Abençoado ou os seus discípulos consentiram que eles entrassem na grande terra?” “Não, venerável senhor.” “Portanto, ó rei, a homenagem prestada ao Tathāgata que alcançou o parinibbāna, embora ele mesmo não a consinta, não é estéril, mas frutífera.” “A pergunta foi muito bem explicada, venerável Nāgasena! O que era profundo foi tornado claro, o que estava oculto foi revelado, o nó foi desfeito, a floresta densa foi desbravada. As doutrinas alheias foram destruídas, as visões incorretas foram quebradas, os heréticos perderam seu brilho, pois o senhor alcançou a excelência entre os líderes de assembleias.”

กตาธิการสผลปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta sobre a homenagem prestada ser frutífera está concluída.

๒. สพฺพญฺญุภาวปญฺโห

2. A pergunta sobre a onisciência.

๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ สพฺพญฺญู’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ภควา สพฺพญฺญู, น จ ภควโต สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ, อาวชฺชนปฏิพทฺธํ ภควโต สพฺพญฺญุตญาณํ, อาวชฺชิตฺวา ยทิจฺฉกํ ชานาตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ อสพฺพญฺญูติ. ยทิ ตสฺส ปริเยสนาย สพฺพญฺญุตญาณํ โหตี’’ติ. ‘‘วาหสตํ โข, มหาราช, วีหีนํ อฑฺฒจูฬญฺจ วาหา วีหิสตฺตมฺพณานิ ทฺเว จ ตุมฺพา เอกจฺฉรากฺขเณ ปวตฺตจิตฺตสฺส เอตฺตกา วีหี ลกฺขํ ฐปียมานา ปริกฺขยํ ปริยาทานํ คจฺเฉยฺยุํ?

2. “Venerável Nāgasena, o Buda é onisciente?” “Sim, ó rei, o Abençoado é onisciente. No entanto, a visão de conhecimento do Abençoado não está constantemente e ininterruptamente presente diante dele. O conhecimento onisciente do Abençoado está vinculado à reflexão; tendo refletido, ele conhece o que deseja.” “Se assim for, venerável Nāgasena, o Buda não é onisciente, se o seu conhecimento onisciente ocorre por meio de busca e reflexão.” “Ó rei, se cem carroças de grãos de arroz, mais meia carroça, sete ambaṇas de arroz e duas medidas fossem contadas, tomando como marca cada momento de mente que surge no estalar de um dedo, esses grãos de arroz chegariam ao fim e seriam totalmente esgotados?”

‘‘ตตฺริเม สตฺตวิธา จิตฺตา ปวตฺตนฺติ, เย เต, มหาราช, สราคา สโทสา สโมหา สกิเลสา อภาวิตกายา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา, เตสํ ตํ จิตฺตํ ครุกํ อุปฺปชฺชติ ทนฺธํ ปวตฺตติ. กึ การณา? อภาวิตตฺตา จิตฺตสฺส. ยถา, มหาราช, วํสนาฬสฺส วิตตสฺส วิสาลสฺส วิตฺถิณฺณสฺส สํสิพฺพิตวิสิพฺพิตสฺส สาขาชฏาชฏิตสฺส อากฑฺฒิยนฺตสฺส ครุกํ โหติ อาคมนํ ทนฺธํ. กึ การณา? สํสิพฺพิตวิสิพฺพิตตฺตา สาขานํ. เอวเมว โข, มหาราช, เย เต สราคา สโทสา สโมหา สกิเลสา อภาวิตกายา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา, เตสํ ตํ จิตฺตํ ครุกํ อุปฺปชฺชติ ทนฺธํ ปวตฺตติ. กึ การณา? สํสิพฺพิตวิสิพฺพิตตฺตา กิเลเสหิ, อิทํ ปฐมํ จิตฺตํ.

“Nesse aspecto, existem sete tipos de mentes que operam. Aqueles, ó rei, que possuem cobiça, ódio, ilusão, que possuem impurezas, cujos corpos não são desenvolvidos, cuja virtude não é desenvolvida, cujas mentes não são desenvolvidas, cuja sabedoria não é desenvolvida — a mente deles surge de forma pesada e opera vagarosamente. Por qual razão? Devido ao não desenvolvimento da mente. Assim como, ó rei, ao puxar uma moita de bambu que é vasta, ampla, espalhada, cujos ramos estão emaranhados e entrelaçados de cima a baixo, o seu movimento é pesado e lento. Por qual razão? Devido ao emaranhado e entrelaçamento dos ramos. Da mesma forma, ó rei, aqueles que possuem cobiça, ódio, ilusão, que possuem impurezas, cujos corpos não são desenvolvidos, cuja virtude não é desenvolvida, cujas mentes não são desenvolvidas, cuja sabedoria não é desenvolvida — a mente deles surge de forma pesada e opera vagarosamente. Por qual razão? Devido ao emaranhado e entrelaçamento com as impurezas. Esta é a primeira mente.”

‘‘ตตฺริทํ ทุติยํ จิตฺตํ วิภตฺตมาปชฺชติ – เย เต, มหาราช, โสตาปนฺนา ปิหิตาปายา ทิฏฺฐิปฺปตฺตา วิญฺญาตสตฺถุสาสนา, เตสํ ตํ จิตฺตํ ตีสุ [Pg.110] ฐาเนสุ ลหุกํ อุปฺปชฺชติ ลหุกํ ปวตฺตติ. อุปริภูมีสุ ครุกํ อุปฺปชฺชติ ทนฺธํ ปวตฺตติ. กึ การณา? ตีสุ ฐาเนสุ จิตฺตสฺส ปริสุทฺธตฺตา อุปริ กิเลสานํ อปฺปหีนตฺตา. ยถา, มหาราช, วํสนาฬสฺส ติปพฺพคณฺฐิปริสุทฺธสฺส อุปริ สาขาชฏาชฏิตสฺส อากฑฺฒิยนฺตสฺส ยาว ติปพฺพํ ตาว ลหุกํ เอติ, ตโต อุปริ ถทฺธํ. กึ การณา? เหฏฺฐา ปริสุทฺธตฺตา อุปริ สาขาชฏาชฏิตตฺตา. เอวเมว โข, มหาราช, เย เต โสตาปนฺนา ปิหิตาปายา ทิฏฺฐิปฺปตฺตา วิญฺญาตสตฺถุสาสนา, เตสํ ตํ จิตฺตํ ตีสุ ฐาเนสุ ลหุกํ อุปฺปชฺชติ ลหุกํ ปวตฺตติ, อุปริภูมีสุ ครุกํ อุปฺปชฺชติ ทนฺธํ ปวตฺตติ. กึ การณา? ตีสุ ฐาเนสุ จิตฺตสฺส ปริสุทฺธตฺตา อุปริ กิเลสานํ อปฺปหีนตฺตา, อิทํ ทุติยํ จิตฺตํ.

“Nesse aspecto, esta segunda mente é analisada: aqueles, ó rei, que são os que entraram na corrente, que fecharam as portas dos estados de infortúnio, que alcançaram a visão correta, que compreenderam o ensinamento do Mestre — a mente deles surge rapidamente e opera com agilidade em três aspectos. Nos estágios superiores, ela surge de forma pesada e opera vagarosamente. Por qual razão? Devido à pureza da mente nos três aspectos e ao fato de as impurezas superiores não terem sido abandonadas. Assim como, ó rei, ao puxar uma vara de bambu cujos três nós inferiores estão limpos, mas cujo topo está emaranhado com ramos entrelaçados, ela vem facilmente até os três nós, mas além disso ela fica presa. Por qual razão? Devido à limpeza na parte inferior e ao emaranhado de ramos na parte superior. Da mesma forma, ó rei, aqueles que são os que entraram na corrente, que fecharam as portas dos estados de infortúnio, que alcançaram a visão correta, que compreenderam o ensinamento do Mestre — a mente deles surge rapidamente e opera com agilidade em três aspectos, mas nos estágios superiores ela surge de forma pesada e opera vagarosamente. Por qual razão? Devido à pureza da mente nos três aspectos e ao fato de as impurezas superiores não terem sido abandonadas. Esta é a segunda mente.”

‘‘ตตฺริทํ ตติยํ จิตฺตํ วิภตฺตมาปชฺชติ – เย เต, มหาราช, สกทาคามิโน, เยสํ ราคโทสโมหา ตนุภูตา, เตสํ ตํ จิตฺตํ ปญฺจสุ ฐาเนสุ ลหุกํ อุปฺปชฺชติ ลหุกํ ปวตฺตติ, อุปริภูมีสุ ครุกํ อุปฺปชฺชติ ทนฺธํ ปวตฺตติ. กึ การณา? ปญฺจสุ ฐาเนสุ จิตฺตสฺส ปริสุทฺธตฺตา อุปริ กิเลสานํ อปฺปหีนตฺตา. ยถา, มหาราช, วํสนาฬสฺส ปญฺจปพฺพคณฺฐิปริสุทฺธสฺส อุปริ สาขาชฏาชฏิตสฺส อากฑฺฒิยนฺตสฺส ยาว ปญฺจปพฺพํ ตาว ลหุกํ เอติ, ตโต อุปริ ถทฺธํ. กึ การณา? เหฏฺฐา ปริสุทฺธตฺตา อุปริ สาขาชฏาชฏิตตฺตา. เอวเมว โข, มหาราช, เย เต สกทาคามิโน, เยสํ ราคโทสโมหา ตนุภูตา, เตสํ ตํ จิตฺตํ ปญฺจสุ ฐาเนสุ ลหุกํ อุปฺปชฺชติ ลหุกํ ปวตฺตติ, อุปริภูมีสุ ครุกํ อุปฺปชฺชติ ทนฺธํ ปวตฺตติ. กึ การณา? ปญฺจสุ ฐาเนสุ จิตฺตสฺส ปริสุทฺธตฺตา อุปริ กิเลสานํ อปฺปหีนตฺตา, อิทํ ตติยํ จิตฺตํ.

“Nesse aspecto, esta terceira mente é analisada: aqueles, ó rei, que retornam uma única vez, em quem a cobiça, o ódio e a ilusão foram atenuados — a mente deles surge rapidamente e opera com agilidade em cinco aspectos. Nos estágios superiores, ela surge de forma pesada e opera vagarosamente. Por qual razão? Devido à pureza da mente nos cinco aspectos e ao fato de as impurezas superiores não terem sido abandonadas. Assim como, ó rei, ao puxar uma vara de bambu cujos cinco nós inferiores estão limpos, mas cujo topo está emaranhado com ramos entrelaçados, ela vem facilmente até os cinco nós, mas além disso ela fica presa. Por qual razão? Devido à limpeza na parte inferior e ao emaranhado de ramos na parte superior. Da mesma forma, ó rei, aqueles que retornam uma única vez, em quem a cobiça, o ódio e a ilusão foram atenuados — a mente deles surge rapidamente e opera com agilidade em cinco aspectos, mas nos estágios superiores ela surge de forma pesada e opera vagarosamente. Por qual razão? Devido à pureza da mente nos cinco aspectos e ao fato de as impurezas superiores não terem sido abandonadas. Esta é a terceira mente.”

‘‘ตตฺริทํ จตุตฺถํ จิตฺตํ วิภตฺตมาปชฺชติ – เย เต, มหาราช, อนาคามิโน, เยสํ ปญฺโจรมฺภาคิยานิ สญฺโญชนานิ ปหีนานิ, เตสํ ตํ จิตฺตํ ทสสุ ฐาเนสุ ลหุกํ อุปฺปชฺชติ ลหุกํ ปวตฺตติ, อุปริภูมีสุ ครุกํ อุปฺปชฺชติ ทนฺธํ ปวตฺตติ. กึ การณา? ทสสุ ฐาเนสุ จิตฺตสฺส ปริสุทฺธตฺตา อุปริ กิเลสานํ อปฺปหีนตฺตา. ยถา, มหาราช, วํสนาฬสฺส ทสปพฺพคณฺฐิปริสุทฺธสฺส อุปริ สาขาชฏาชฏิตสฺส อากฑฺฒิยนฺตสฺส ยาว ทสปพฺพํ ตาว ลหุกํ เอติ, ตโต อุปริ ถทฺธํ. กึ การณา? เหฏฺฐา ปริสุทฺธตฺตา อุปริ สาขาชฏาชฏิตตฺตา. เอวเมว โข, มหาราช, เย เต อนาคามิโน, เยสํ ปญฺโจรมฺภาคิยานิ สญฺโญชนานิ ปหีนานิ, เตสํ ตํ [Pg.111] จิตฺตํ ทสสุ ฐาเนสุ ลหุกํ อุปฺปชฺชติ ลหุกํ ปวตฺตติ, อุปริภูมีสุ ครุกํ อุปฺปชฺชติ ทนฺธํ ปวตฺตติ. กึ การณา? ทสสุ ฐาเนสุ จิตฺตสฺส ปริสุทฺธตฺตา อุปริ กิเลสานํ อปฺปหีนตฺตา, อิทํ จตุตฺถํ จิตฺตํ.

“Nesse aspecto, esta quarta mente é analisada: aqueles, ó rei, que não retornam, em quem os foi abandonados os cinco grilhões inferiores — a mente deles surge rapidamente e opera com agilidade em dez aspectos. Nos estágios superiores, ela surge de forma pesada e opera vagarosamente. Por qual razão? Devido à pureza da mente nos dez aspectos e ao fato de as impurezas superiores não terem sido abandonadas. Assim como, ó rei, ao puxar uma vara de bambu cujos dez nós inferiores estão limpos, mas cujo topo está emaranhado com ramos entrelaçados, ela vem facilmente até os dez nós, mas além disso ela fica presa. Por qual razão? Devido à limpeza na parte inferior e ao emaranhado de ramos na parte superior. Da mesma forma, ó rei, aqueles que não retornam, em quem os cinco grilhões inferiores foram abandonados — a mente deles surge rapidamente e opera com agilidade em dez aspectos, mas nos estágios superiores ela surge de forma pesada e opera vagarosamente. Por qual razão? Devido à pureza da mente nos dez aspectos e ao fato de as impurezas superiores não terem sido abandonadas. Esta é a quarta mente.”

‘‘ตตฺริทํ ปญฺจมํ จิตฺตํ วิภตฺตมาปชฺชติ – เย เต, มหาราช, อรหนฺโต ขีณาสวา โธตมลา วนฺตกิเลสา วุสิตวนฺโต กตกรณียา โอหิตภารา อนุปฺปตฺตสทตฺถา ปริกฺขีณภวสญฺโญชนา ปตฺตปฏิสมฺภิทา สาวกภูมีสุ ปริสุทฺธา, เตสํ ตํ จิตฺตํ สาวกวิสเย ลหุกํ อุปฺปชฺชติ ลหุกํ ปวตฺตติ, ปจฺเจกพุทฺธภูมีสุ ครุกํ อุปฺปชฺชติ ทนฺธํ ปวตฺตติ. กึ การณา? ปริสุทฺธตฺตา สาวกวิสเย, อปริสุทฺธตฺตา ปจฺเจกพุทฺธวิสเย. ยถา, มหาราช, วํสนาฬสฺส สพฺพปพฺพคณฺฐิปริสุทฺธสฺส อากฑฺฒิยนฺตสฺส ลหุกํ โหติ อาคมนํ อทนฺธํ. กึ การณา? สพฺพปพฺพคณฺฐิปริสุทฺธตฺตา อคหนตฺตา วํสสฺส. เอวเมว โข, มหาราช, เย เต อรหนฺโต ขีณาสวา โธตมลา วนฺตกิเลสา วุสิตวนฺโต กตกรณียา โอหิตภารา อนุปฺปตฺตสทตฺถา ปริกฺขีณภวสญฺโญชนา ปตฺตปฏิสมฺภิทา สาวกภูมีสุ ปริสุทฺธา, เตสํ ตํ จิตฺตํ สาวกวิสเย ลหุกํ อุปฺปชฺชติ ลหุกํ ปวตฺตติ, ปจฺเจกพุทฺธภูมีสุ ครุกํ อุปฺปชฺชติ ทนฺธํ ปวตฺตติ. กึ การณา? ปริสุทฺธตฺตา สาวกวิสเย, อปริสุทฺธตฺตา ปจฺเจกพุทฺธวิสเย, อิทํ ปญฺจมํ จิตฺตํ.

“Nesse aspecto, esta quinta mente é analisada: aqueles, ó rei, que são arahants, cujas impurezas mentais foram destruídas, que lavaram as máculas, que vomitaram as paixões, que viveram a vida santa, que fizeram o que devia ser feito, que depuseram o fardo, que alcançaram o seu próprio objetivo, cujos grilhões da existência foram completamente destruídos, que alcançaram as discriminações analíticas e que são puros no domínio dos discípulos — a mente deles surge rapidamente e opera com agilidade no domínio dos discípulos. No domínio dos Paccekabudas, ela surge de forma pesada e opera vagarosamente. Por qual razão? Devido à pureza no domínio dos discípulos e à falta de pureza no domínio dos Paccekabudas. Assim como, ó rei, ao puxar uma vara de bambu cujos nós e protuberâncias estão todos completamente limpos, o seu movimento é leve e rápido. Por qual razão? Devido à limpeza de todos os nós e à ausência de emaranhados na vara de bambu. Da mesma forma, ó rei, aqueles que são arahants, cujas impurezas mentais foram destruídas, que lavaram as máculas, que vomitaram as paixões, que viveram a vida santa, que fizeram o que devia ser feito, que depuseram o fardo, que alcançaram o seu próprio objetivo, cujos grilhões da existência foram completamente destruídos, que alcançaram as discriminações analíticas e que são puros no domínio dos discípulos — a mente deles surge rapidamente e opera com agilidade no domínio dos discípulos, mas no domínio dos Paccekabudas ela surge de forma pesada e opera vagarosamente. Por qual razão? Devido à pureza no domínio dos discípulos e à falta de pureza no domínio dos Paccekabudas. Esta é a quinta mente.”

‘‘ตตฺริทํ ฉฏฺฐํ จิตฺตํ วิภตฺตมาปชฺชติ – เย เต, มหาราช, ปจฺเจกพุทฺธา สยมฺภุโน อนาจริยกา เอกจาริโน ขคฺควิสาณกปฺปา สกวิสเย ปริสุทฺธวิมลจิตฺตา, เตสํ ตํ จิตฺตํ สกวิสเย ลหุกํ อุปฺปชฺชติ ลหุกํ ปวตฺตติ, สพฺพญฺญุพุทฺธภูมีสุ ครุกํ อุปฺปชฺชติ ทนฺธํ ปวตฺตติ. กึ การณา? ปริสุทฺธตฺตา สกวิสเย มหนฺตตฺตา สพฺพญฺญุพุทฺธวิสยสฺส. ยถา, มหาราช, ปุริโส สกวิสยํ ปริตฺตํ นทึ รตฺติมฺปิ ทิวาปิ ยทิจฺฉก อจฺฉมฺภิโต โอตเรยฺย, อถ ปรโต มหาสมุทฺทํ คมฺภีรํ วิตฺถตํ อคาธมปารํ ทิสฺวา ภาเยยฺย, ทนฺธาเยยฺย น วิสเหยฺย โอตริตุํ. กึ การณา? ติณฺณตฺตา สกวิสยสฺส, มหนฺตตฺตา จ มหาสมุทฺทสฺส. เอวเมว โข, มหาราช, เย เต ปจฺเจกพุทฺธา สยมฺภุโน อนาจริยกา เอกจาริโน ขคฺควิสาณกปฺปา สกวิสเย ปริสุทฺธวิมลจิตฺตา, เตสํ [Pg.112] ตํ จิตฺตํ สกวิสเย ลหุกํ อุปฺปชฺชติ ลหุกํ ปวตฺตติ, สพฺพญฺญุพุทฺธภูมีสุ ครุกํ อุปฺปชฺชติ ทนฺธํ ปวตฺตติ. กึ การณา? ปริสุทฺธตฺตา สกวิสเย มหนฺตตฺตา สพฺพญฺญุพุทฺธวิสยสฺส, อิทํ ฉฏฺฐํ จิตฺตํ.

Nesse ponto, esta sexta mente chega à classificação: Ó grande rei, aqueles Paccekabuddhas que são autoiluminados, sem mestre, solitários, semelhantes ao chifre do rinoceronte, com mentes puras e imaculadas em seu próprio domínio — a mente deles surge rapidamente e flui rapidamente em seu próprio domínio, mas surge com dificuldade e flui lentamente nos domínios dos Budas Oniscientes. Por qual razão? Devido à pureza em seu próprio domínio e à vastidão do domínio dos Budas Oniscientes. Assim como, ó grande rei, um homem entraria em um rio pequeno em seu próprio território, seja de noite ou de dia, conforme desejar, sem medo; mas depois, ao ver o grande oceano, profundo, vasto, insondável e sem limites, ele sentiria medo, hesitaria e não ousaria entrar. Por qual razão? Porque ele já atravessou o seu próprio domínio, mas devido à vastidão do grande oceano. Da mesma forma, ó grande rei, aqueles Paccekabuddhas que são autoiluminados, sem mestre, solitários, semelhantes ao chifre do rinoceronte, com mentes puras e imaculadas em seu próprio domínio — a mente deles surge rapidamente e flui rapidamente em seu próprio domínio, mas surge com dificuldade e flui lentamente nos domínios dos Budas Oniscientes. Por qual razão? Devido à pureza em seu próprio domínio e à vastidão do domínio dos Budas Oniscientes. Esta é a sexta mente.

‘‘ตตฺริทํ สตฺตมํ จิตฺตํ วิภตฺตมาปชฺชติ – เย เต, มหาราช, สมฺมาสมฺพุทฺธา สพฺพญฺญุโน ทสพลธรา จตุเวสารชฺชวิสารทา อฏฺฐารสหิ พุทฺธธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อนนฺตชินา อนาวรณญาณา, เตสํ ตํ จิตฺตํ สพฺพตฺถ ลหุกํ อุปฺปชฺชติ ลหุกํ ปวตฺตติ. กึ การณา? สพฺพตฺถ ปริสุทฺธตฺตา. อปิ นุ โข, มหาราช, นาราจสฺส สุโธตสฺส วิมลสฺส นิคฺคณฺฐิสฺส สุขุมธารสฺส อชิมฺหสฺส อวงฺกสฺส อกุฏิลสฺส ทฬฺหจาปสมารูฬฺหสฺส โขมสุขุเม วา กปฺปาสสุขุเม วา กมฺพลสุขุเม วา พลวนิปาติตสฺส ทนฺธายิตตฺตํ วา ลคฺคนํ วา โหตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ‘‘กึ การณา’’? ‘‘สุขุมตฺตา วตฺถานํ สุโธตตฺตา นาราจสฺส นิปาตสฺส จ พลวตฺตา’’ติ, เอวเมว โข, มหาราช, เย เต สมฺมาสมฺพุทฺธา สพฺพญฺญุโน ทสพลธรา จตุเวสารชฺชวิสารทา อฏฺฐารสหิ พุทฺธธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อนนฺตชินา อนาวรณญาณา, เตสํ ตํ จิตฺตํ สพฺพตฺถ ลหุกํ อุปฺปชฺชติ ลหุกํ ปวตฺตติ. กึ การณา? สพฺพตฺถ ปริสุทฺธตฺตา, อิทํ สตฺตมํ จิตฺตํ.

Nesse ponto, esta sétima mente chega à classificação: Ó grande rei, aqueles Budas Perfeitamente Iluminados que são oniscientes, possuidores dos dez poderes, destemidos nas quatro formas de intrepidez, dotados das dezoito qualidades de um Buda, conquistadores infinitos, possuidores do conhecimento desobstruído — a mente deles surge rapidamente e flui rapidamente em todos os lugares. Por qual razão? Devido à pureza em todos os lugares. Ó grande rei, se uma flecha de ferro bem polida, limpa, sem nós, de ponta afiada, reta, sem curvatura, sem imperfeições, disparada com grande força de um arco forte, atingisse um tecido fino de linho, de algodão ou de lã, haveria algum atraso ou obstrução? Não, venerável senhor. Por qual razão? Devido à delicadeza dos tecidos, ao polimento da flecha e à força do disparo. Da mesma forma, ó grande rei, aqueles Budas Perfeitamente Iluminados que são oniscientes, possuidores dos dez poderes, destemidos nas quatro formas de intrepidez, dotados das dezoito qualidades de um Buda, conquistadores infinitos, possuidores do conhecimento desobstruído — a mente deles surge rapidamente e flui rapidamente em todos os lugares. Por qual razão? Devido à pureza em todos os lugares. Esta é a sétima mente.

‘‘ตตฺร, มหาราช, ยทิทํ สพฺพญฺญุพุทฺธานํ จิตฺตํ, ตํ ฉนฺนมฺปิ จิตฺตานํ คณนํ อติกฺกมิตฺวา อสงฺขฺเยยฺเยน คุเณน ปริสุทฺธญฺจ ลหุกญฺจ. ยสฺมา จ ภควโต จิตฺตํ ปริสุทฺธญฺจ ลหุกญฺจ, ตสฺมา, มหาราช, ภควา ยมกปาฏิหีรํ ทสฺเสติ. ยมกปาฏิหีเร, มหาราช, ญาตพฺพํ พุทฺธานํ ภควนฺตานํ จิตฺตํ เอวํ ลหุปริวตฺตนฺติ, น ตตฺถ สกฺกา อุตฺตรึ การณํ วตฺตุํ, เตปิ, มหาราช, ปาฏิหีรา สพฺพญฺญุพุทฺธานํ จิตฺตํ อุปาทาย คณนมฺปิ สงฺขมฺปิ กลมฺปิ กลภาคมฺปิ น อุเปนฺติ, อาวชฺชนปฏิพทฺธํ, มหาราช, ภควโต สพฺพญฺญุตญาณํ, อาวชฺเชตฺวา ยทิจฺฉกํ ชานาติ.

Entre essas, ó grande rei, a mente dos Budas Oniscientes ultrapassa a contagem das outras seis mentes, sendo infinitamente pura e rápida. E porque a mente do Abençoado é pura e rápida, ó grande rei, o Abençoado realiza o Milagre Gêmeo. No Milagre Gêmeo, ó grande rei, deve-se saber que a mente dos Budas, os Abençoados, flui com tal rapidez que não é possível expressar uma razão superior a isso. E mesmo esses milagres, ó grande rei, em comparação com a mente dos Budas Oniscientes, não chegam a uma fração, a uma parte, a uma milionésima parte de sua rapidez. Ó grande rei, o conhecimento onisciente do Abençoado está conectado à reflexão; tendo refletido, Ele conhece tudo o que deseja.

‘‘ยถา, มหาราช, ปุริโส หตฺเถ ฐปิตํ ยํ กิญฺจิ ทุติเย หตฺเถ ฐเปยฺย วิวเฏน มุเขน วาจํ นิจฺฉาเรยฺย, มุขคตํ โภชนํ คิเลยฺย, อุมฺมีเลตฺวา วา นิมีเลยฺย, นิมีเลตฺวา วา อุมฺมีเลยฺย, สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, จิรตรํ เอตํ, มหาราช, ลหุตรํ ภควโต สพฺพญฺญุตญาณํ, ลหุตรํ อาวชฺชนํ, อาวชฺเชตฺวา ยทิจฺฉกํ ชานาติ, อาวชฺชนวิกลมตฺตเกน น ตาวตา พุทฺธา ภควนฺโต อสพฺพญฺญุโน นาม โหนฺตี’’ติ.

Assim como, ó grande rei, um homem moveria algo colocado em uma mão para a outra mão, ou pronunciaria uma palavra com a boca aberta, ou engoliria o alimento que está na boca, ou abriria os olhos após fechá-los, ou fecharia os olhos após abri-los, ou estenderia o braço dobrado, ou dobraria o braço estendido — isso, ó grande rei, é mais demorado. O conhecimento onisciente do Abençoado é muito mais rápido, a Sua reflexão é muito mais rápida; tendo refletido, Ele conhece tudo o que deseja. Pelo mero fato de necessitar de reflexão, os Budas, os Abençoados, não deixam de ser chamados de oniscientes.

‘‘อาวชฺชนมฺปิ[Pg.113], ภนฺเต นาคเสน, ปริเยสนาย กาตพฺพํ, อิงฺฆ มํ ตตฺถ การเณน สญฺญาเปหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, ปุริสสฺส อฑฺฒสฺส มหทฺธนสฺส มหาโภคสฺส ปหูตชาตรูปรชตสฺส ปหูตวิตฺตูปกรณสฺส ปหูตธนธญฺญสฺส สาลิวีหิยวตณฺฑุลติลมุคฺคมาสปุพฺพณฺณาปรณฺณสปฺปิเตลนวนีตขีรทธิมธุคุฬผาณิตา จ ขโฬปิกุมฺภิปีฐรโกฏฺฐภาชนคตา ภเวยฺยุํ, ตสฺส จ ปุริสสฺส ปาหุนโก อาคจฺเฉยฺย ภตฺตารโห ภตฺตาภิกงฺขี, ตสฺส จ เคเห ยํ รนฺธํ โภชนํ, ตํ ปรินิฏฺฐิตํ ภเวยฺย, กุมฺภิโต ตณฺฑุเล นีหริตฺวา โภชนํ รนฺเธยฺย, อปิ จ โข โส, มหาราช, ตาวตเกน โภชนเวกลฺลมตฺตเกน อธโน นาม กปโณ นาม ภเวยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, จกฺกวตฺติรญฺโญ ฆเรปิ, ภนฺเต, อกาเล โภชนเวกลฺลํ โหติ, กึ ปน คหปติกสฺสา’’ติ? ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคตสฺส อาวชฺชนวิกลมตฺตกํ สพฺพญฺญุตญาณํ อาวชฺเชตฺวา ยทิจฺฉกํ ชานาติ.

“Venerável Nagasena, até mesmo a reflexão deve ser feita por meio de busca. Por favor, convença-me disso com uma razão.” “Assim como, ó grande rei, um homem rico, de grande fortuna, de grandes posses, com muito ouro e prata, muitos utensílios e abundância de grãos, tivesse arroz, cevada, gergelim, feijão, manteiga clarificada, óleo, manteiga fresca, leite, coalhada, mel, melaço e açúcar armazenados em potes grandes, potes médios, potes pequenos e celeiros; e um convidado faminto, digno de ser alimentado, chegasse à sua casa, mas a comida cozida estivesse esgotada. Ele então retiraria o arroz cru do pote e cozinharia a refeição. Ó grande rei, por essa mera falta temporária de comida cozida, ele seria considerado um homem pobre ou miserável?” “Não, venerável senhor. Mesmo no palácio de um rei que gira a roda, venerável senhor, pode haver falta de comida cozida em um momento incomum, quanto mais na casa de um chefe de família!” “Da mesma forma, ó grande rei, o conhecimento onisciente do Tathagata, embora necessite de um mero momento de reflexão, conhece tudo o que deseja após refletir.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, รุกฺโข อสฺส ผลิโต โอณตวินโต ปิณฺฑิภารภริโต, น กิญฺจิ ตตฺถ ปติตํ ผลํ ภเวยฺย, อปิ นุ โข โส, มหาราช, รุกฺโข ตาวตเกน ปติตผลเวกลฺลมตฺตเกน อผโล นาม ภเวยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ปตนปฏิพทฺธานิ ตานิ รุกฺขผลานิ, ปติเต ยทิจฺฉกํ ลภตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคตสฺส อาวชฺชนปฏิพทฺธํ สพฺพญฺญุตญาณํ อาวชฺเชตฺวา ยทิจฺฉกํ ชานาตี’’ติ.

“Ou ainda, ó grande rei, se houvesse uma árvore carregada de frutos, curvada sob o peso de seus galhos cheios, mas nenhum fruto tivesse caído dela ainda. Ó grande rei, por essa mera falta de frutos caídos, ela seria chamada de uma árvore sem frutos?” “Não, venerável senhor, pois esses frutos estão destinados a cair; quando caem, obtém-se o que se deseja.” “Da mesma forma, ó grande rei, o conhecimento onisciente do Tathagata está conectado à reflexão; tendo refletido, Ele conhece tudo o que deseja.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, อาวชฺเชตฺวา อาวชฺเชตฺวา พุทฺโธ ยทิจฺฉกํ ชานาตี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ภควา อาวชฺเชตฺวา อาวชฺเชตฺวา ยทิจฺฉกํ ชานาตี’’ติ.

“Venerável Nagasena, refletindo e refletindo, o Buda conhece tudo o que deseja?” “Sim, ó grande rei, o Abençoado, refletindo e refletindo, conhece tudo o que deseja.”

‘‘ยถา, มหาราช, จกฺกวตฺตี ราชา ยทา จกฺกรตนํ สรติ ‘อุเปตุ เม จกฺกรตน’นฺติ, สริเต จกฺกรตนํ อุเปติ, เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต อาวชฺเชตฺวา อาวชฺเชตฺวา ยทิจฺฉกํ ชานาตี’’ติ. ‘‘ทฬฺหํ, ภนฺเต นาคเสน, การณํ, พุทฺโธ สพฺพญฺญู, สมฺปฏิจฺฉาม พุทฺโธ สพฺพญฺญู’’ติ.

“Assim como, ó grande rei, quando um rei que gira a roda pensa no seu tesouro da roda: ‘Que o meu tesouro da roda se aproxime’, e ao pensar nele, o tesouro da roda se aproxima; da mesma forma, ó grande rei, o Tathagata, refletindo e refletindo, conhece tudo o que deseja.” “A razão é sólida, venerável Nagasena. O Buda é onisciente; nós aceitamos que o Buda é onisciente.”

พุทฺธสพฺพญฺญุภาวปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta sobre a onisciência do Buda está concluída.

๓. เทวทตฺตปพฺพชฺชปญฺโห

3. A pergunta sobre a ordenação de Devadatta

๓. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, เทวทตฺโต เกน ปพฺพาชิโต’’ติ? ‘‘ฉ ยิเม, มหาราช, ขตฺติยกุมารา ภทฺทิโย จ อนุรุทฺโธ จ อานนฺโท จ ภคุ จ กิมิโล [Pg.114] จ เทวทตฺโต จ อุปาลิกปฺปโก สตฺตโม อภิสมฺพุทฺเธ สตฺถริ สกฺยกุลานนฺทชนเน ภควนฺตํ อนุปพฺพชนฺตา นิกฺขมึสุ, เต ภควา ปพฺพาเชสี’’ติ. ‘‘นนุ, ภนฺเต, เทวทตฺเตน ปพฺพชิตฺวา สงฺโฆ ภินฺโน’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, เทวทตฺเตน ปพฺพชิตฺวา สงฺโฆ ภินฺโน, น คิหี สงฺฆํ ภินฺทติ, น ภิกฺขุนี, น สิกฺขมานา, น สามเณโร, น สามเณรี สงฺฆํ ภินฺทติ, ภิกฺขุ ปกตตฺโต สมานสํวาสโก สมานสีมายํ ฐิโต สงฺฆํ ภินฺทตีติ. สงฺฆเภทโก, ภนฺเต, ปุคฺคโล กึ กมฺมํ ผุสตี’’ติ? ‘‘กปฺปฏฺฐิติกํ, มหาราช, กมฺมํ ผุสตี’’ติ.

3. “Venerável Nagasena, por quem Devadatta foi ordenado?” “Ó grande rei, estes seis príncipes kshatriyas — Bhaddiya, Anuruddha, Ānanda, Bhagu, Kimila e Devadatta — e Upāli, o barbeiro, como o sétimo, quando o Mestre alcançou a perfeita iluminação, trazendo alegria ao clã Sakya, saíram para seguir o Abençoado na vida monástica; e o Abençoado os ordenou.” “Mas, venerável senhor, tendo se ordenado, Devadatta não dividiu o Sangha?” “Sim, ó grande rei, tendo se ordenado, Devadatta dividiu o Sangha. Um leigo não divide o Sangha, nem uma bhikkhuni, nem uma sikkhamana, nem um samanera, nem uma samaneri dividem o Sangha. Um bhikkhu de conduta regular, que compartilha da mesma comunhão e reside dentro do mesmo limite, é quem divide o Sangha.” “Venerável senhor, que tipo de karma atinge a pessoa que divide o Sangha?” “Ela atinge um karma que dura por um éon, ó grande rei.”

‘‘กึ ปน, ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ ชานาติ ‘เทวทตฺโต ปพฺพชิตฺวา สงฺฆํ ภินฺทิสฺสติ, สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา กปฺปํ นิรเย ปจฺจิสฺสตี’’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ตถาคโต ชานาติ ‘เทวทตฺโต ปพฺพชิตฺวา สงฺฆํ ภินฺทิสฺสติ, สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา กปฺปํ นิรเย ปจฺจิสฺสตี’’’ติ. ‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ ชานาติ ‘เทวทตฺโต ปพฺพชิตฺวา สงฺฆํ ภินฺทิสฺสติ, สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา กปฺปํ นิรเย ปจฺจิสฺสตี’ติ, เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ การุณิโก อนุกมฺปโก หิเตสี สพฺพสตฺตานํ อหิตํ อปเนตฺวา หิตมุปทหตีติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตํ อชานิตฺวา ปพฺพาเชสิ, เตน หิ พุทฺโธ อสพฺพญฺญูติ, อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, วิชเฏหิ เอตํ มหาชฏํ, ภินฺท ปราปวาทํ, อนาคเต อทฺธาเน ตยา สทิสา พุทฺธิมนฺโต ภิกฺขู ทุลฺลภา ภวิสฺสนฺติ, เอตฺถ ตว พลํ ปกาเสหี’’ติ.

“Mas, venerável Nagasena, o Buda sabia que ‘Devadatta, tendo se ordenado, dividirá o Sangha e, por dividir o Sangha, cozinhará no inferno por um éon’?” “Sim, ó grande rei, o Tathagata sabia que ‘Devadatta, tendo se ordenado, dividirá o Sangha e, por dividir o Sangha, cozinhará no inferno por um éon’.” “Se, venerável Nagasena, o Buda sabia disso, então, venerável Nagasena, a afirmação de que ‘o Buda é compassivo, misericordioso, busca o bem-estar de todos os seres, remove o que é prejudicial e traz o que é benéfico’ é falsa. Se Ele o ordenou sem saber disso, então o Buda não é onisciente. Esta pergunta de dois gumes também chegou a você. Desate este grande nó, destrua as falsas doutrinas dos outros. No futuro, monges sábios como você serão difíceis de encontrar. Mostre a sua força aqui.”

‘‘การุณิโก, มหาราช, ภควา สพฺพญฺญู จ, การุญฺเญน, มหาราช, ภควา สพฺพญฺญุตญาเณน เทวทตฺตสฺส คตึ โอโลเกนฺโต อทฺทส เทวทตฺตํ อาปายิกํ กมฺมํ อายูหิตฺวา อเนกานิ กปฺปโกฏิสตสหสฺสานิ นิรเยน นิรยํ วินิปาเตน วินิปาตํ คจฺฉนฺตํ, ตํ ภควา สพฺพญฺญุตญาเณน ชานิตฺวา อิมสฺส อปริยนฺตกตํ กมฺมํ มม สาสเน ปพฺพชิตสฺส ปริยนฺตกตํ ภวิสฺสติ, ปุริมํ อุปาทาย ปริยนฺตกตํ ทุกฺขํ ภวิสฺสติ, อปพฺพชิโตปิ อยํ โมฆปุริโส กปฺปฏฺฐิยเมว กมฺมํ อายูหิสฺสตีติ การุญฺเญน เทวทตฺตํ ปพฺพาเชสี’’ติ.

“O Abençoado, ó grande rei, é compassivo e onisciente. Por compaixão, ó grande rei, o Abençoado, examinando o destino de Devadatta com Seu conhecimento onisciente, viu Devadatta acumulando karma que o levaria aos estados de sofrimento, indo de inferno em inferno, de ruína em ruína, por muitas centenas de milhares de crores de éons. O Abençoado, sabendo disso através de Seu conhecimento onisciente, pensou: ‘O karma sem fim deste homem terá um limite se ele se ordenar em minha Dispensa; em comparação com o anterior, o seu sofrimento terá um limite. Mesmo que não se ordene, este homem tolo acumulará karma que dura por um éon.’ Assim, por compaixão, Ele ordenou Devadatta.”

‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, พุทฺโธ วธิตฺวา เตเลน มกฺเขติ, ปปาเต ปาเตตฺวา หตฺถํ เทติ, มาเรตฺวา ชีวิตํ ปริเยสติ, ยํ โส ปฐมํ ทุกฺขํ [Pg.115] ทตฺวา ปจฺฉา สุขํ อุปทหตี’’ติ? ‘‘วเธติปิ, มหาราช, ตถาคโต สตฺตานํ หิตวเสน, ปาเตติปิ สตฺตานํ หิตวเสน, มาเรติปิ สตฺตานํ หิตวเสน, วธิตฺวาปิ, มหาราช, ตถาคโต สตฺตานํ หิตเมว อุปทหติ, ปาเตตฺวาปิ สตฺตานํ หิตเมว อุปทหติ, มาเรตฺวาปิ สตฺตานํ หิตเมว อุปทหติ. ยถา, มหาราช, มาตาปิตโร นาม วธิตฺวาปิ ปาตยิตฺวาปิ ปุตฺตานํ หิตเมว อุปทหนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต วเธติปิ สตฺตานํ หิตวเสน, ปาเตติปิ สตฺตานํ หิตวเสน, มาเรติปิ สตฺตานํ หิตวเสน, วธิตฺวาปิ, มหาราช, ตถาคโต สตฺตานํ หิตเมว อุปทหติ, ปาเตตฺวาปิ สตฺตานํ หิตเมว อุปทหติ, มาเรตฺวาปิ สตฺตานํ หิตเมว อุปทหติ, เยน เยน โยเคน สตฺตานํ คุณวุฑฺฒิ โหติ, เตน เตน โยเคน สพฺพสตฺตานํ หิตเมว อุปทหติ. สเจ, มหาราช, เทวทตฺโต น ปพฺพาเชยฺย, คิหิภูโต สมาโน นิรยสํวตฺตนิกํ พหุํ ปาปกมฺมํ กตฺวา อเนกานิ กปฺปโกฏิสตสหสฺสานิ นิรเยน นิรยํ วินิปาเตน วินิปาตํ คจฺฉนฺโต พหุํ ทุกฺขํ เวทยิสฺสติ, ตํ ภควา ชานมาโน การุญฺเญน เทวทตฺตํ ปพฺพาเชสิ, ‘มม สาสเน ปพฺพชิตสฺส ทุกฺขํ ปริยนฺตกตํ ภวิสฺสตี’ติ การุญฺเญน ครุกํ ทุกฺขํ ลหุกํ อกาสิ.

“Se é assim, venerável Nagasena, o Buda bate em alguém e depois o esfrega com óleo; empurra-o de um penhasco e depois lhe estende a mão; mata-o e depois busca dar-lhe vida, já que Ele primeiro dá o sofrimento e depois providencia a felicidade?” “O Tathagata, ó grande rei, bate por causa do benefício dos seres, empurra por causa do benefício dos seres, mata por causa do benefício dos seres. Mesmo batendo, ó grande rei, o Tathagata providencia apenas o benefício dos seres; mesmo empurrando, Ele providencia apenas o benefício dos seres; mesmo matando, Ele providencia apenas o benefício dos seres. Assim como, ó grande rei, os pais, mesmo batendo ou empurrando seus filhos, providenciam apenas o benefício deles; da mesma forma, ó grande rei, o Tathagata bate por causa do benefício dos seres, empurra por causa do benefício dos seres, mata por causa do benefício dos seres. Mesmo batendo, ó grande rei, o Tathagata providencia apenas o benefício dos seres; mesmo empurrando, Ele providencia apenas o benefício dos seres; mesmo matando, Ele providencia apenas o benefício dos seres. Por qualquer esforço que resulte no crescimento das qualidades dos seres, por esse esforço Ele providencia apenas o benefício de todos os seres. Se, ó grande rei, Devadatta não tivesse se ordenado, permanecendo como leigo, ele teria cometido muito karma prejudicial que o levaria ao inferno, experimentando grande sofrimento ao ir de inferno em inferno, de ruína em ruína, por muitas centenas de milhares de crores de éons. O Abençoado, sabendo disso, por compaixão ordenou Devadatta, pensando: ‘O sofrimento daquele que se ordenou em minha Dispensa terá um limite’. Assim, por compaixão, Ele tornou leve o sofrimento que seria pesado.”

‘‘ยถา วา, มหาราช, ธนยสสิริญาติพเลน พลวา ปุริโส อตฺตโน ญาตึ วา มิตฺตํ วา รญฺญา ครุกํ ทณฺฑํ ธาเรนฺตํ อตฺตโน พหุวิสฺสตฺถภาเวน สมตฺถตาย ครุกํ ทณฺฑํ ลหุกํ อกาสิ, เอวเมว โข, มหาราช, ภควา พหูนิ กปฺปโกฏิสตสหสฺสานิ ทุกฺขํ เวทยมานํ เทวทตฺตํ ปพฺพาเชตฺวา สีลสมาธิปญฺญาวิมุตฺติพลสมตฺถภาเวน ครุกํ ทุกฺขํ ลหุกํ อกาสิ.

Assim como, ó grande rei, um homem influente e poderoso por sua riqueza, fama, glória e parentes, devido à sua grande intimidade com o rei e à sua própria capacidade, torna leve uma punição severa imposta a um parente ou amigo seu; da mesma forma, ó grande rei, o Abençoado, ao ordenar Devadatta — que de outro modo experimentaria o sofrimento por muitas centenas de milhares de koṭis de éons —, tornou leve o seu pesado sofrimento por meio da capacidade e do poder de sua própria virtude, concentração, sabedoria e libertação.

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, กุสโล ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต ครุกํ โรคํ พลโวสธพเลน ลหุกํ กโรติ, เอวเมว โข, มหาราช, พหูนิ กปฺปโกฏิสตสหสฺสานิ ทุกฺขํ เวทยมานํ เทวทตฺตํ ภควา โรคญฺญุตาย ปพฺพาเชตฺวา การุญฺญพโล ปตฺถทฺธธมฺโมสธพเลน ครุกํ ทุกฺขํ ลหุกํ อกาสิ. อปิ นุ โข โส, มหาราช, ภควา พหุเวทนียํ เทวทตฺตํ อปฺปเวทนียํ กโรนฺโต กิญฺจิ อปุญฺญํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘น กิญฺจิ, ภนฺเต, อปุญฺญํ อาปชฺเชยฺย อนฺตมโส คทฺทูหนมตฺตมฺปี’’ติ. ‘‘อิมมฺปิ โข, มหาราช, การณํ อตฺถโต สมฺปฏิจฺฉ, เยน การเณน ภควา เทวทตฺตํ ปพฺพาเชสิ.

E ainda, ó grande rei, assim como um médico e cirurgião habilidoso torna leve uma doença grave através do poder de um remédio forte; da mesma forma, ó grande rei, o Abençoado, por conhecer a natureza da doença do sofrimento, ordenou Devadatta — que de outro modo experimentaria o sofrimento por muitas centenas de milhares de koṭis de éons —, e, dotado do poder da compaixão, tornou leve o seu pesado sofrimento através do poder do remédio do Dhamma que o amparou. Ó grande rei, ao fazer com que Devadatta, que deveria sofrer imensamente, sofresse apenas um pouco, o Abençoado incorreria em algum demérito? De modo algum, venerável senhor, ele não incorreria em nenhum demérito, nem mesmo o equivalente ao tempo de ordenhar uma vaca. Aceite também esta razão, ó grande rei, em seu verdadeiro significado, pela qual o Abençoado ordenou Devadatta.

‘‘อปรมฺปิ[Pg.116], มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ, เยน การเณน ภควา เทวทตฺตํ ปพฺพาเชสิ. ยถา, มหาราช, โจรํ อาคุจารึ คเหตฺวา รญฺโญ ทสฺเสยฺยุํ, ‘อยํ โข, เทว, โจโร อาคุจารี, อิมสฺส ยํ อิจฺฉสิ, ตํ ทณฺฑํ ปเณหี’ติ. ตเมนํ ราชา เอวํ วเทยฺย ‘เตน หิ, ภเณ, อิมํ โจรํ พหินครํ นีหริตฺวา อาฆาตเน สีสํ ฉินฺทถา’’ติ, ‘เอวํ เทวา’ติ โข เต รญฺโญ ปฏิสฺสุตฺวา ตํ พหินครํ นีหริตฺวา อาฆาตนํ นเยยฺยุํ. ตเมนํ ปสฺเสยฺย โกจิเทว ปุริโส รญฺโญ สนฺติกา ลทฺธวโร ลทฺธยสธนโภโค อาเทยฺยวจโน พลวิจฺฉิตการี, โส ตสฺส การุญฺญํ กตฺวา เต ปุริเส เอวํ วเทยฺย ‘อลํ, โภ, กึ ตุมฺหากํ อิมสฺส สีสจฺเฉทเนน, เตน หิ โภ อิมสฺส หตฺถํ วา ปาทํ วา ฉินฺทิตฺวา ชีวิตํ รกฺขถ, อหเมตสฺส การณา รญฺโญ สนฺติเก ปฏิวจนํ กริสฺสามี’ติ. เต ตสฺส พลวโต วจเนน ตสฺส โจรสฺส หตฺถํ วา ปาทํ วา ฉินฺทิตฺวา ชีวิตํ รกฺเขยฺยุํ. อปิ นุ โข โส, มหาราช, ปุริโส เอวํ การี ตสฺส โจรสฺส กิจฺจการี อสฺสา’’ติ? ‘‘ชีวิตทายโก โส, ภนฺเต, ปุริโส ตสฺส โจรสฺส, ชีวิเต ทินฺเน กึ ตสฺส อกตํ นาม อตฺถี’’ติ? ‘‘ยา ปน หตฺถปาทจฺเฉทเน เวทนา, โส ตาย เวทนาย กิญฺจิ อปุญฺญํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘อตฺตโน กเตน โส, ภนฺเต, โจโร ทุกฺขเวทนํ เวทยติ, ชีวิตทายโก ปน ปุริโส น กิญฺจิ อปุญฺญํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ภควา การุญฺเญน เทวทตฺตํ ปพฺพาเชสิ ‘มม สาสเน ปพฺพชิตสฺส ทุกฺขํ ปริยนฺตกตํ ภวิสฺสตี’ติ. ปริยนฺตกตญฺจ, มหาราช, เทวทตฺตสฺส ทุกฺขํ, เทวทตฺโต, มหาราช, มรณกาเล –

Ouça ainda outra razão superior, ó grande rei, pela qual o Abençoado ordenou Devadatta. Suponha, ó grande rei, que um ladrão culpado de um crime fosse capturado e apresentado ao rei: 'Este, ó rei, é um ladrão culpado; imponha-lhe a punição que desejar'. E o rei dissesse: 'Pois bem, meus homens, levem este ladrão para fora da cidade e decapitem-no no local de execução'. E eles, consentindo ao rei, dizendo 'Sim, majestade', o levassem para fora da cidade ao local de execução. Então, um homem que tivesse recebido favores do rei, que possuísse riqueza, fama e fortuna, cujas palavras fossem respeitadas e que pudesse agir com grande poder, visse aquele ladrão. Sentindo compaixão por ele, dissesse àqueles homens: 'Basta, meus amigos! De que lhes serve decapitar este homem? Em vez disso, cortem-lhe a mão ou o pé e poupem-lhe a vida. Eu responderei por isso perante o rei'. E eles, pelas palavras daquele homem influente, cortassem a mão ou o pé do ladrão e lhe poupassem a vida. Ó grande rei, aquele homem que agiu assim teria feito um benefício ao ladrão? Ele seria o salvador da vida daquele ladrão, venerável senhor. Tendo-lhe poupado a vida, o que restaria que ele não tivesse feito por ele? Mas e quanto à dor decorrente da amputação das mãos e dos pés? Aquele homem incorreria em algum demérito por causa dessa dor? O ladrão experimenta a dor do sofrimento devido às suas próprias ações, venerável senhor. O homem que lhe poupou a vida não incorreria em nenhum demérito. Da mesma forma, ó grande rei, o Abençoado ordenou Devadatta por compaixão, pensando: 'Para aquele que se ordenar em minha Dispensação, o sofrimento terá um fim'. E o sofrimento de Devadatta, ó grande rei, foi limitado. E Devadatta, ó grande rei, no momento de sua morte...

‘‘‘อิเมหิ อฏฺฐีหิ ตมคฺคปุคฺคลํ, เทวาติเทวํ นรทมฺมสารถึ;

สมนฺตจกฺขุํ สตปุญฺญลกฺขณํ, ปาเณหิ พุทฺธํ สรณํ อุเปมี’ติ.

Com estes meus ossos e com a minha vida, busco refúgio no Buda, o ser supremo, o deus dos deuses, o guia dos homens a serem domados, o possuidor da visão universal, aquele que é dotado de cem marcas de mérito.

‘‘ปาณุเปตํ สรณมคมาสิ. เทวทตฺโต, มหาราช, ฉ โกฏฺฐาเส กเต กปฺเป อติกฺกนฺเต ปฐมโกฏฺฐาเส สงฺฆํ ภินฺทิ, ปญฺจ โกฏฺฐาเส นิรเย ปจฺจิตฺวา ตโต มุจฺจิตฺวา อฏฺฐิสฺสโร นาม ปจฺเจกพุทฺโธ ภวิสฺสติ. อปิ นุ โข โส, มหาราช, ภควา เอวํ การี เทวทตฺตสฺส กิจฺจการี อสฺสา’’ติ? ‘‘สพฺพทโท, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคโต เทวทตฺตสฺส, ยํ ตถาคโต [Pg.117] เทวทตฺตํ ปจฺเจกโพธึ ปาเปสฺสติ, กึ ตถาคเตน เทวทตฺตสฺส อกตํ นาม อตฺถี’’ติ? ‘‘ยํ ปน, มหาราช, เทวทตฺโต สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา นิรเย ทุกฺขเวทนํ เวทยติ, อปิ นุ โข ภควา ตโตนิทานํ กิญฺจิ อปุญฺญํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, อตฺตนา กเตน, ภนฺเต, เทวทตฺโต กปฺปํ นิรเย ปจฺจติ, ทุกฺขปริยนฺตการโก สตฺถา น กิญฺจิ อปุญฺญํ อาปชฺชตี’’ติ. ‘‘อิมมฺปิ โข, ตฺวํ มหาราช, การณํ อตฺถโต สมฺปฏิจฺฉ, เยน การเณน ภควา เทวทตฺตํ ปพฺพาเชสิ.

Ele buscou refúgio até o fim de sua vida. Ó grande rei, dividindo-se um éon em seis partes, após a primeira parte ter passado, Devadatta dividiu a Sangha. Tendo cozinhado no inferno pelas cinco partes restantes, ao ser libertado de lá, ele se tornará um Paccekabuda chamado Aṭṭhissara. Ó grande rei, o Abençoado, agindo assim, teria feito um benefício a Devadatta? O Tathāgata deu tudo a Devadatta, venerável Nāgasena, visto que o Tathāgata o conduzirá à iluminação de um Paccekabuda. O que restaria que o Tathāgata não tivesse feito por Devadatta? Mas, ó grande rei, pelo fato de Devadatta ter dividido a Sangha e sofrido a dor do inferno, o Abençoado incorreria em algum demérito por causa disso? De modo algum, venerável senhor. Devadatta cozinha no inferno por um éon devido às suas próprias ações. O Mestre, que estabeleceu um limite para o seu sofrimento, não incorre em nenhum demérito. Aceite também esta razão, ó grande rei, em seu verdadeiro significado, pela qual o Abençoado ordenou Devadatta.

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ, เยน การเณน ภควา เทวทตฺตํ ปพฺพาเชสิ. ยถา, มหาราช, กุสโล ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต วาตปิตฺตเสมฺหสนฺนิปาตอุตุปริณามวิสมปริหารโอปกฺกมิโกปกฺกนฺตํ ปูติกุณปทุคฺคนฺธาภิสญฺฉนฺนํ อนฺโตสลฺลํ สุสิรคตํ ปุพฺพรุหิรสมฺปุณฺณํ วณํ วูปสเมนฺโต วณมุขํ กกฺขฬติขิณขารกฏุเกน เภสชฺเชน อนุลิมฺปติ ปริปจฺจนาย, ปริปจฺจิตฺวา มุทุภาวมุปคตํ สตฺเถน วิกนฺตยิตฺวา ฑหติ สลากาย, ทฑฺเฒ ขารลวณํ เทติ, เภสชฺเชน อนุลิมฺปติ วณรุหนาย พฺยาธิตสฺส โสตฺถิภาวมนุปฺปตฺติยา, อปิ นุ โข โส, มหาราช, ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต อหิตจิตฺโต เภสชฺเชน อนุลิมฺปติ, สตฺเถน วิกนฺเตติ, ฑหติ สลากาย, ขารลวณํ เทตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, หิตจิตฺโต โสตฺถิกาโม ตานิ กิริยานิ กโรตี’’ติ. ‘‘ยา ปนสฺส เภสชฺชกิริยากรเณน อุปฺปนฺนา ทุกฺขเวทนา, ตโตนิทานํ โส ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต กิญฺจิ อปุญฺญํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘หิตจิตฺโต, ภนฺเต, โสตฺถิกาโม ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต ตานิ กิริยานิ กโรติ, กึ โส ตโตนิทานํ อปุญฺญํ อาปชฺเชยฺย, สคฺคคามี โส, ภนฺเต, ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, การุญฺเญน ภควา เทวทตฺตํ ปพฺพาเชสิ ทุกฺขปริมุตฺติยา.

Ouça ainda outra razão superior, ó grande rei, pela qual o Abençoado ordenou Devadatta. Suponha, ó grande rei, que um médico e cirurgião habilidoso, para curar uma ferida grave — causada pelo desequilíbrio de vento, bile, fleuma, ou pela combinação deles, ou pela mudança de estação, ou por hábitos inadequados, ou por um ataque externo —, uma ferida cheia de odor fétido e podre, com um espinho em seu interior, profunda, cheia de pus e sangue; para curá-la, ele aplica na abertura da ferida um remédio áspero, forte, corrosivo e picante para fazê-la amadurecer. Quando ela amadurece e amolece, ele a corta com um bisturi, cauteriza-a com uma sonda e, após cauterizá-la, aplica sal alcalino e depois passa um unguento para fazer a carne nova crescer, a fim de restaurar a saúde do paciente. Ó grande rei, aquele médico e cirurgião aplicaria o remédio, cortaria com o bisturi, cauterizaria com a sonda e aplicaria o sal alcalino com uma mente cheia de má vontade? De modo algum, venerável senhor. Ele realiza essas ações com uma mente benevolente, desejando o bem-estar do paciente. Mas e quanto à dor do sofrimento que surge devido à aplicação desses tratamentos médicos? Aquele médico e cirurgião incorreria em algum demérito por causa disso? O médico e cirurgião realiza essas ações com uma mente benevolente, desejando o bem-estar do paciente, venerável senhor. Como ele incorreria em demérito por causa disso? Na verdade, tal médico e cirurgião renascerá no céu, venerável senhor. Da mesma forma, ó grande rei, o Abençoado ordenou Devadatta por compaixão, para libertá-lo do sofrimento.

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ, เยน การเณน ภควา เทวทตฺตํ ปพฺพาเชสิ. ยถา, มหาราช, ปุริโส กณฺฏเกน วิทฺโธ อสฺส, อถญฺญตโร ปุริโส ตสฺส หิตกาโม โสตฺถิกาโม ติณฺเหน กณฺฏเกนวา สตฺถมุเขน วา สมนฺตโต ฉินฺทิตฺวา ปคฺฆรนฺเตน โลหิเตน ตํ กณฺฏกํ นีหเรยฺย, อปิ นุ โข โส, มหาราช, ปุริโส อหิตกาโม ตํ กณฺฏกํ นีหรตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, หิตกาโม โส, ภนฺเต, ปุริโส โสตฺถิกาโม ตํ กณฺฏกํ นีหรติ. สเจ [Pg.118] โส, ภนฺเต, ตํ กณฺฏกํ น นีหเรยฺย, มรณํ วา โส เตน ปาปุเณยฺย มรณมตฺตํ วา ทุกฺข’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต การุญฺเญน เทวทตฺตํ ปพฺพาเชสิ ทุกฺขปริมุตฺติยา. สเจ มหาราช, ภควา เทวทตฺตํ น ปพฺพาเชยฺย, กปฺปโกฏิสตสหสฺสมฺปิ เทวทตฺโต ภวปรมฺปราย นิรเย ปจฺเจยฺยา’’ติ.

Ouça ainda outra razão superior, ó grande rei, pela qual o Abençoado ordenou Devadatta. Suponha, ó grande rei, que um homem fosse perfurado por um espinho. Então, outro homem, desejando o seu bem e bem-estar, cortasse ao redor do espinho com um espinho afiado ou com a ponta de uma faca e, com o sangue fluindo, extraísse aquele espinho. Ó grande rei, aquele homem extrairia o espinho com má intenção? De modo algum, venerável senhor. Ele extrai o espinho desejando o seu bem e bem-estar. Se ele não extraísse o espinho, venerável senhor, o homem ferido poderia morrer por causa disso ou sofrer uma dor equivalente à morte. Da mesma forma, ó grande rei, o Tathāgata ordenou Devadatta por compaixão, para libertá-lo do sofrimento. Se o Abençoado não tivesse ordenado Devadatta, ó grande rei, Devadatta teria cozinhado no inferno por centenas de milhares de koṭis de éons em sucessivas existências.

‘‘อนุโสตคามึ, ภนฺเต นาคเสน, เทวทตฺตํ ตถาคโต ปฏิโสตํ ปาเปสิ, วิปนฺถปฏิปนฺนํ เทวทตฺตํ ปนฺเถ ปฏิปาเทสิ, ปปาเต ปติตสฺส เทวทตฺตสฺส ปติฏฺฐํ อทาสิ, วิสมคตํ เทวทตฺตํ ตถาคโต สมํ อาโรเปสิ, อิเม จ, ภนฺเต นาคเสน, เหตู อิมานิ จ การณานิ น สกฺกา อญฺเญน สนฺทสฺเสตุํ อญฺญตฺร ตวาทิเสน พุทฺธิมตา’’ติ.

Venerável Nāgasena, o Tathāgata fez Devadatta, que estava indo a favor da correnteza, ir contra a correnteza. Ele colocou no caminho certo Devadatta, que havia se desviado do caminho. Ele deu um ponto de apoio a Devadatta, que estava caindo em um abismo. O Tathāgata colocou em terreno plano Devadatta, que estava em terreno acidentado. E estes motivos e razões, venerável Nāgasena, não poderiam ser demonstrados por mais ninguém, exceto por um sábio como vós.

เทวทตฺตปพฺพชฺชปญฺโห ตติโย.

O dilema sobre a ordenação de Devadatta, o terceiro, está concluído.

๔. ปถวิจลนปญฺโห

4. O dilema sobre o terremoto.

๔. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา – ‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, เหตู อฏฺฐ ปจฺจยา มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวายา’ติ. อเสสวจนํ อิทํ, นิสฺเสสวจนํ อิทํ, นิปฺปริยายวจนํ อิทํ, นตฺถญฺโญ นวโม เหตุ มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, อญฺโญ นวโม เหตุ ภเวยฺย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย, ตมฺปิ เหตุํ ภควา กเถยฺย. ยสฺมา จ โข, ภนฺเต นาคเสน, นตฺถญฺโญ นวโม เหตุ มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย, ตสฺมา อนาจิกฺขิโต ภควตา, อยญฺจ นวโม เหตุ ทิสฺสติ มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย, ยํ เวสฺสนฺตเรน รญฺญา มหาทาเน ทียมาเน สตฺตกฺขตฺตุํ มหาปถวี กมฺปิตาติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, อฏฺเฐว เหตู อฏฺฐ ปจฺจยา มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย, เตน หิ เวสฺสนฺตเรน รญฺญา มหาทาเน ทียมาเน สตฺตกฺขตฺตุํ มหาปถวี กมฺปิตาติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ เวสฺสนฺตเรน รญฺญา มหาทาเน ทียมาเน สตฺตกฺขตฺตุํ มหาปถวี กมฺปิตา, เตน หิ อฏฺเฐว เหตู อฏฺฐ ปจฺจยา มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวายาติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห สุขุโม ทุนฺนิเวฐิโย [Pg.119] อนฺธกรโณ เจว คมฺภีโร จ, โส ตวานุปฺปตฺโต, เนโส อญฺเญน อิตฺตรปญฺเญน สกฺกา วิสชฺเชตุํ อญฺญตฺร ตวาทิเสน พุทฺธิมตา’’ติ.

4. Venerável Nāgasena, isto foi dito pelo Abençoado: 'Monges, existem estas oito causas, estas oito condições para a ocorrência de um grande terremoto'. Esta é uma declaração completa, sem exceções, direta e literal; não existe uma nona causa para a ocorrência de um grande terremoto. Se, venerável Nāgasena, houvesse uma nona causa para a ocorrência de um grande terremoto, o Abençoado também a teria mencionado. E porque, venerável Nāgasena, não existe uma nona causa para a ocorrência de um grande terremoto, ela não foi ensinada pelo Abençoado. No entanto, esta nona causa é vista na ocorrência de um grande terremoto, a saber, que quando o rei Vessantara estava oferecendo sua grande doação, a grande terra tremeu sete vezes. Se, venerável Nāgasena, existem apenas oito causas e oito condições para a ocorrência de um grande terremoto, então a afirmação de que a grande terra tremeu sete vezes quando o rei Vessantara estava oferecendo sua grande doação é falsa. Se a grande terra tremeu sete vezes quando o rei Vessantara estava oferecendo sua grande doação, então a afirmação de que existem apenas oito causas e oito condições para a ocorrência de um grande terremoto também é falsa. Este também é um dilema de dois gumes, sutil, difícil de desatar, confuso e profundo. Ele chegou até vós; não pode ser resolvido por outra pessoa de sabedoria inferior, exceto por um sábio como vós.

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา – ‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, เหตู อฏฺฐ ปจฺจยา มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวายา’ติ. ยํ เวสฺสนฺตเรน รญฺญา มหาทาเน ทียมาเน สตฺตกฺขตฺตุํ มหาปถวี กมฺปิตา, ตญฺจ ปน อกาลิกํ กทาจุปฺปตฺติกํ อฏฺฐหิ เหตูหิ วิปฺปมุตฺตํ, ตสฺมา อคณิตํ อฏฺฐหิ เหตูหิ.

Isto foi dito pelo Abençoado, ó grande rei: 'Monges, existem estas oito causas, estas oito condições para a ocorrência de um grande terremoto'. Mas o fato de a grande terra ter tremido sete vezes quando o rei Vessantara estava oferecendo sua grande doação foi um evento extraordinário, de ocorrência ocasional, livre das oito causas regulares; por isso, não é contado entre as oito causas.

‘‘ยถา, มหาราช, โลเก ตโย เยว เมฆา คณียนฺติ วสฺสิโก เหมนฺติโก ปาวุสโกติ. ยทิ เต มุญฺจิตฺวา อญฺโญ เมโฆ ปวสฺสติ, น โส เมโฆ คณียติ สมฺมเตหิ เมเฆหิ, อกาลเมโฆตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. เอวเมว โข, มหาราช, เวสฺสนฺตเรน รญฺญา มหาทาเน ทียมาเน ยํ สตฺตกฺขตฺตุํ มหาปถวี กมฺปิตา, อกาลิกํ เอตํ กทาจุปฺปตฺติกํ อฏฺฐหิ เหตูหิ วิปฺปมุตฺตํ, น ตํ คณียติ อฏฺฐหิ เหตูหิ.

Assim como no mundo, ó grande rei, apenas três tipos de chuva são regularmente contados: a chuva da estação chuvosa, a chuva do inverno e a chuva do início da estação chuvosa. Se, excluindo estas, outra chuva cair, ela não é contada entre as chuvas regulares, mas é classificada simplesmente como 'chuva fora de época'. Da mesma forma, ó grande rei, o fato de a grande terra ter tremido sete vezes quando o rei Vessantara estava oferecendo sua grande doação foi um evento extraordinário, de ocorrência ocasional, livre das oito causas regulares; por isso, não é contado entre as os oito causas.

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, หิมวนฺตา ปพฺพตา ปญฺจ นทิสตานิ สนฺทนฺติ, เตสํ, มหาราช, ปญฺจนฺนํ นทิสตานํ ทเสว นทิโย นทิคณนาย คณียนฺติ. เสยฺยถีทํ, คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี สินฺธุ สรสฺสตี เวตฺรวตี วีตํสา จนฺทภาคาติ, อวเสสา นทิโย นทิคณนาย อคณิตา. กึ การณา? น ตา นทิโย ธุวสลิลา. เอวเมว โข, มหาราช, เวสฺสนฺตเรน รญฺญา มหาทาเน ทียมาเน ยํ สตฺตกฺขตฺตุํ มหาปถวี กมฺปิตา, อกาลิกํ เอตํ กทาจุปฺปตฺติกํ อฏฺฐหิ เหตูหิ วิปฺปมุตฺตํ, น ตํ คณียติ อฏฺฐหิ เหตูหิ.

Ou ainda, ó grande rei, assim como quinhentos rios fluem das montanhas do Himalaia, mas, dentre esses quinhentos rios, apenas dez são contados na contagem dos rios principais, a saber: o Ganges, o Yamuna, o Aciravati, o Sarabhu, o Mahi, o Sindhu, o Sarassati, o Vetravati, o Vitamsa e o Candabhaga; os rios restantes não são contados na contagem dos rios principais. Por qual razão? Porque esses rios não possuem fluxo de água permanente. Da mesma forma, ó grande rei, o fato de a grande terra ter tremido sete vezes quando o rei Vessantara estava oferecendo sua grande doação foi um evento extraordinário, de ocorrência ocasional, livre das os oito causas regulares; por isso, não é contado entre as oito causas.

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, รญฺโญ สตมฺปิ ทฺวิสตมฺปิ ติสตมฺปิ อมจฺจา โหนฺติ, เตสํ ฉ เยว ชนา อมจฺจคณนาย คณียนฺติ. เสยฺยถีทํ, เสนาปติ ปุโรหิโต อกฺขทสฺโส ภณฺฑาคาริโก ฉตฺตคฺคาหโก ขคฺคคฺคาหโก. เอเต เยว อมจฺจคณนาย คณียนฺติ. กึ การณา? ยุตฺตตฺตา ราชคุเณหิ, อวเสสา อคณิตา, สพฺเพ อมจฺจาตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, เวสฺสนฺตเรน รญฺญา มหาทาเน ทียมาเน ยํ สตฺตกฺขตฺตุํ มหาปถวี กมฺปิตา, อกาลิกํ เอตํ กทาจุปฺปตฺติกํ อฏฺฐหิ เหตูหิ วิปฺปมุตฺตํ, น ตํ คณียติ อฏฺฐหิ เหตูหิ.

Assim como, ó rei, um rei pode ter cem, duzentos ou trezentos ministros, mas apenas seis pessoas dentre eles são realmente contadas na categoria de ministros. A saber: o comandante do exército, o capelão, o juiz, o tesoureiro, o portador do guarda-sol real e o portador da espada. Apenas estes são contados na categoria de ministros. Por qual razão? Por estarem intimamente associados às qualidades e funções do rei. Os demais não são contados; todos eles entram na contagem apenas como ministros comuns. Da mesma forma, ó rei, quando o rei Vessantara estava oferecendo sua grande doação, a grande terra tremeu sete vezes; esse tremor foi extraordinário, um evento ocasional e livre das oito causas habituais. Portanto, não é contado entre as oito causas.

‘‘สุยฺยติ [Pg.120] นุ โข, มหาราช, เอตรหิ ชินสาสเน กตาธิการานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขเวทนียกมฺมํ, กิตฺติ จ เยสํ อพฺภุคฺคตา เทวมนุสฺเสสู’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สุยฺยติ เอตรหิ ชินสาสเน กตาธิการานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขเวทนียกมฺมํ, กิตฺติ จ เยสํ อพฺภุคฺคตา เทวมนุสฺเสสุ สตฺต ชนาติ’’. ‘‘เก จ เต, มหาราชา’’ติ? ‘‘สุมโน จ, ภนฺเต, มาลากาโร, เอกสาฏโก จ พฺราหฺมโณ, ปุณฺโณ จ ภตโก, มลฺลิกา จ เทวี, โคปาลมาตา จ เทวี, สุปฺปิยา จ อุปาสิกา, ปุณฺณา จ ทาสีติ อิเม สตฺต ทิฏฺฐธมฺมสุขเวทนียา สตฺตา, กิตฺติ จ อิเมสํ อพฺภุคฺคตา เทวมนุสฺเสสู’’ติ.

“Ouve-se falar, ó rei, que atualmente, na Dispensação do Vitorioso, aqueles que realizaram atos meritórios experimentam o resultado de suas ações como felicidade nesta mesma vida, e que a fama deles se espalhou entre deuses e humanos?” “Sim, venerável senhor, ouve-se falar atualmente, na Dispensação do Vitorioso, daqueles que realizaram atos meritórios e experimentaram a felicidade nesta mesma vida, e cuja fama se espalhou entre deuses e humanos; são sete pessoas.” “E quem são eles, ó rei?” “Venerável senhor, são Sumana, o florista; o brâmane Ekasāṭaka; Puṇṇa, o trabalhador contratado; a rainha Mallikā; a rainha Gopālamātā; Suppiyā, a devota leiga; e Puṇṇā, a serva. Estes sete são os seres que experimentaram a felicidade nesta mesma vida, e a fama deles se espalhou entre deuses e humanos.”

‘‘อปเรปิ สุยฺยนฺติ นุ โข อตีเต มานุสเกเนว สรีรเทเหน ติทสภวนํ คตา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สุยฺยนฺตี’’ติ. ‘‘เก จ เต, มหาราชา’’ติ? ‘‘คุตฺติโล จ คนฺธพฺโพ, สาธีโน จ ราชา, นิมิ จ ราชา, มนฺธาตา จ ราชาติ อิเม จตุโร ชนา สุยฺยนฺติ, เตเนว มานุสเกน สรีรเทเหน ติทสภวนํ คตา’’ติ. ‘‘สุจิรมฺปิ กตํ สุยฺยติ สุกตทุกฺกฏนฺติ? สุตปุพฺพํ ปน ตยา, มหาราช, อตีเต วา อทฺธาเน วตฺตมาเน วา อทฺธาเน อิตฺถนฺนามสฺส ทาเน ทียมาเน สกึ วา ทฺวิกฺขตฺตุํ วา ติกฺขตฺตุํ วา มหาปถวี กมฺปิตา’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘อตฺถิ เม, มหาราช, อาคโม อธิคโม ปริยตฺติ สวนํ สิกฺขาพลํ สุสฺสูสา ปริปุจฺฉา อาจริยุปาสนํ, มยาปิ น สุตปุพฺพํ ‘อิตฺถนฺนามสฺส ทาเน ทียมาเน สกึ วา ทฺวิกฺขตฺตุํ วา ติกฺขตฺตุํ วา มหาปถวี กมฺปิตา’ติ ฐเปตฺวา เวสฺสนฺตรสฺส ราชวสภสฺส ทานวรํ. ภควโต จ, มหาราช, กสฺสปสฺส, ภควโต จ สกฺยมุนิโนติ ทฺวินฺนํ พุทฺธานํ อนฺตเร คณนปถํ วีติวตฺตา วสฺสโกฏิโย อติกฺกนฺตา, ตตฺถปิ เม สวนํ นตฺถิ ‘อิตฺถนฺนามสฺส ทาเน ทียมาเน สกึ วา ทฺวิกฺขตฺตุํ วา ติกฺขตฺตุํ วา มหาปถวี กมฺปิตา’ติ. น, มหาราช, ตาวตเกน วีริเยน ตาวตเกน ปรกฺกเมน มหาปถวี กมฺปติ, คุณภารภริตา, มหาราช, สพฺพโสเจยฺยกิริยคุณภารภริตา ธาเรตุํ น วิสหนฺตี มหาปถวี จลติ กมฺปติ ปเวธติ.

“Ouve-se falar de outros que, no passado, foram ao reino dos Trinta e Três com seus próprios corpos humanos?” “Sim, venerável senhor, ouve-se falar.” “E quem são eles, ó rei?” “O músico Guttila, o rei Sādhina, o rei Nimi e o rei Mandhātā; ouve-se falar que estas quatro pessoas foram ao reino dos Trinta e Três com seus próprios corpos humanos.” “Ouve-se falar que as boas e más ações realizadas, mesmo há muito tempo, produzem seus frutos? Mas, ó rei, você já ouviu falar, no passado ou no presente, que a grande terra tremeu uma, duas ou três vezes enquanto uma determinada pessoa oferecia uma doação?” “Não, venerável senhor.” “Ó rei, eu possuo conhecimento das escrituras (āgama), realização (adhigama), aprendizado (pariyatti), audição (savana), a força do treinamento (sikkhābala), o desejo de aprender (sussūsā), a investigação (paripucchā) e o serviço aos mestres (ācariyupāsana). Contudo, mesmo por mim, nunca se ouviu dizer que ‘enquanto uma determinada pessoa oferecia uma doação, a grande terra tremeu uma, duas ou três vezes’, exceto pela suprema doação do rei Vessantara, o touro entre os reis. Ó rei, entre o Abençoado Kassapa e o Abençoado Sakyamuni, decorreram incontáveis bilhões de anos, e mesmo nesse intervalo, nunca ouvi dizer que ‘enquanto uma determinada pessoa oferecia uma doação, a grande terra tremeu uma, duas ou três vezes’. Ó rei, a grande terra não treme por mero esforço ou empenho dessa medida; mas, ó rei, sobrecarregada com o peso das virtudes, sobrecarregada com o peso de todas as ações puras e qualidades excelentes, incapaz de suportar tal peso, a grande terra move-se, agita-se e treme.”

‘‘ยถา, มหาราช, สกฏสฺส อติภารภริตสฺส นาภิโย จ เนมิโย จ ผลนฺติ อกฺโข ภิชฺชติ, เอวเมว โข, มหาราช, สพฺพโสเจยฺยกิริยคุณภารภริตา มหาปถวี ธาเรตุํ น วิสหนฺตี จลติ กมฺปติ ปเวธติ.

“Assim como, ó rei, quando uma carroça está excessivamente sobrecarregada, seus cubos e aros se fendem e o seu eixo se quebra, da mesma forma, ó rei, a grande terra, sobrecarregada com o peso de todas as ações puras e qualidades excelentes, incapaz de suportar tal peso, move-se, agita-se e treme.”

‘‘ยถา [Pg.121] วา ปน, มหาราช, คคนํ อนิลชลเวคสญฺฉาทิตํ อุสฺสนฺนชลภารภริตํ อติวาเตน ผุฏิตตฺตา นทติ รวติ คฬคฬายติ, เอวเมว โข, มหาราช, มหาปถวี รญฺโญ เวสฺสนฺตรสฺส ทานพลวิปุลอุสฺสนฺนภารภริตา ธาเรตุํ น วิสหนฺตี จลติ กมฺปติ ปเวธติ. น หิ, มหาราช, รญฺโญ เวสฺสนฺตรสฺส จิตฺตํ ราควเสน ปวตฺตติ, น โทสวเสน ปวตฺตติ, น โมหวเสน ปวตฺตติ, น มานวเสน ปวตฺตติ, น ทิฏฺฐิวเสน ปวตฺตติ, น กิเลสวเสน ปวตฺตติ, น วิตกฺกวเสน ปวตฺตติ, น อรติวเสน ปวตฺตติ, อถ โข ทานวเสน พหุลํ ปวตฺตติ ‘กินฺติ อนาคตา ยาจกา มม สนฺติเก อาคจฺเฉยฺยุํ, อาคตา จ ยาจกา ยถากามํ ลภิตฺวา อตฺตมนา ภเวยฺยุ’นฺติ สตตํ สมิตํ ทานํ ปติ มานสํ ฐปิตํ โหติ. รญฺโญ, มหาราช, เวสฺสนฺตรสฺส สตตํ สมิตํ ทสสุ ฐาเนสุ มานสํ ฐปิตํ โหติ ทเม สเม ขนฺติยํ สํวเร ยเม นิยเม อกฺโกเธ อวิหึสายํ สจฺเจ โสเจยฺเย. รญฺโญ, มหาราช, เวสฺสนฺตรสฺส กาเมสนา ปหีนา, ภเวสนา ปฏิปฺปสฺสทฺธา, พฺรหฺมจริเยสนาย เยว อุสฺสุกฺกํ อาปนฺโน, รญฺโญ, มหาราช, เวสฺสนฺตรสฺส อตฺตรกฺขา ปหีนา, สพฺพสตฺตรกฺขาย อุสฺสุกฺกํ อาปนฺโน ‘กินฺติ อิเม สตฺตา สมคฺคา อสฺสุ อโรคา สธนา ทีฆายุกา’ติ พหุลํ เยว มานสํ ปวตฺตติ. ททมาโน จ, มหาราช, เวสฺสนฺตโร ราชา ตํ ทานํ น ภวสมฺปตฺติเหตุ เทติ, น ธนเหตุ เทติ, น ปฏิทานเหตุ เทติ, น อุปลาปนเหตุ เทติ, น อายุเหตุ เทติ, น วณฺณเหตุ เทติ, น สุขเหตุ เทติ, น พลเหตุ เทติ, น ยสเหตุ เทติ, น ปุตฺตเหตุ เทติ, น ธีตุเหตุ เทติ, อถ โข สพฺพญฺญุตญาณเหตุ สพฺพญฺญุตญาณรตนสฺส การณา เอวรูเป อตุลวิปุลานุตฺตเร ทานวเร อทาสิ, สพฺพญฺญุตํ ปตฺโต จ อิมํ คาถํ อภาสิ –

“Ou ainda, ó rei, assim como o céu, coberto pela força do vento e da água, carregado com um abundante peso de água, ruge, rimbomba e troveja ao ser atingido por um vento forte, da mesma forma, ó rei, a grande terra, sobrecarregada com o vasto e abundante peso do poder de doação do rei Vessantara, incapaz de suportá-lo, move-se, agita-se e treme. Pois, ó rei, a mente do rei Vessantara não agia sob a influência da cobiça (rāga), da raiva (dosa), da ilusão (moha), do orgulho (māna), das visões incorretas (diṭṭhi), das impurezas mentais (kilesa), dos pensamentos nocivos (vitakka) ou do descontentamento (arati). Pelo contrário, ela agia abundantemente sob o impulso da doação: ‘Como podem aqueles pedintes que ainda não vieram chegar à minha presença, e como podem os pedintes que já vieram receber conforme seus desejos e ficar satisfeitos?’ Assim, sua mente estava constante e continuamente voltada para a doação. Ó rei, a mente do rei Vessantara estava constante e continuamente estabelecida em dez qualidades: o autocontrole (dama), a equanimidade (sama), a paciência (khanti), a contenção dos sentidos (saṃvara), a disciplina moral constante (yama), os preceitos temporários (niyama), a ausência de raiva (akkodha), a não violência (avihiṃsā), a verdade (sacca) e a pureza (soceyya). Ó rei, no rei Vessantara, a busca por prazeres sensoriais (kāmesanā) havia sido abandonada, a busca por existências futuras (bhavesanā) fora pacificada, e ele se empenhava apenas na busca pela vida santa (brahmacariyesanā). Ó rei, no rei Vessantara, a autoproteção fora abandonada, e ele se empenhava na proteção de todos os seres: ‘Como podem estes seres viver em harmonia, livres de doenças, prósperos e com vida longa?’ Assim, sua mente agia abundantemente. E ao doar, ó rei, o rei Vessantara não dava aquela dádiva por causa de renascimento próspero, nem por riqueza, nem por retribuição, nem por lisonja, nem por vida longa, nem por beleza, nem por felicidade, nem por força, nem por fama, nem por causa de um filho, nem por causa de uma filha. Pelo contrário, ele doava em prol da omnisciência (sabbaññutañāṇa), por causa da joia do conhecimento omnisciente, oferecendo tais incomparáveis, vastas e supremas dádivas. E tendo alcançado a omnisciência, ele pronunciou este verso:”

‘‘‘ชาลึ กณฺหาชินํ ธีตํ, มทฺทิเทวึ ปติพฺพตํ;

จชมาโน น จินฺเตสึ, โพธิยา เยว การณา’ติ.

“‘Ao doar Jāli, minha filha Kaṇhājina e a devotada rainha Maddī, não hesitei nem vacilei, fazendo-o unicamente em prol do Despertar (bodhi).’”

‘‘เวสฺสนฺตโร, มหาราช, ราชา อกฺโกเธน โกธํ ชินาติ, อสาธุํ สาธุนา ชินาติ, กทริยํ ทาเนน ชินาติ, อลิกวาทินํ สจฺเจน ชินาติ, สพฺพํ อกุสลํ กุสเลน ชินาติ. ตสฺส เอวํ ททมานสฺส ธมฺมานุคตสฺส ธมฺมสีสกสฺส ทานนิสฺสนฺทพลว วีริยวิปุลวิปฺผาเรน เหฏฺฐา มหาวาตา สญฺจลนฺติ [Pg.122] สณิกํ สณิกํ สกึ สกึ อากุลากุลา วายนฺติ โอนมนฺติ อุนฺนมนฺติ วินมนฺติ, ฉินฺนปตฺตปาทปา ปปตนฺติ, คุมฺพํ คุมฺพํ วลาหกา คคเน สนฺธาวนฺติ, รโชสญฺจิตา วาตา ทารุณา โหนฺติ, คคนํ อุปฺปีฬิตา วาตา วายนฺติ, สหสา ธมธมายนฺติ, มหาภีโม สทฺโท นิจฺฉรติ, เตสุ วาเตสุ กุปิเตสุ อุทกํ สณิกํ สณิกํ จลติ, อุทเก จลิเต ขุพฺภนฺติ มจฺฉกจฺฉปา, ยมกยมกา อูมิโย ชายนฺติ, ชลจรา สตฺตา ตสนฺติ, ชลวีจิ ยุคนทฺโธ วตฺตติ, วีจินาโท ปวตฺตติ, โฆรา พุพฺพุฬา อุฏฺฐหนฺติ, เผณมาลา ภวนฺติ, อุตฺตรติ มหาสมุทฺโท, ทิสาวิทิสํ ธาวติ อุทกํ, อุทฺธํโสตปฏิโสตมุขา สนฺทนฺติ สลิลธารา, ตสนฺติ อสุรา ครุฬา นาคา ยกฺขา, อุพฺพิชฺชนฺติ ‘กึ นุ โข, กถํ นุ โข, สาคโร วิปริวตฺตตี’ติ, คมนปถเมสนฺติ ภีตจิตฺตา, ขุภิเต ลุฬิเต ชลธาเร ปกมฺปติ มหาปถวี สนคา สสาครา, ปริวตฺตติ สิเนรุคิริ กูฏเสลสิขโร วินมมาโน โหติ, วิมนา โหนฺติ อหินกุลพิฬารโกฏฺฐุกสูกรมิคปกฺขิโน, รุทนฺติ ยกฺขา อปฺเปสกฺขา, หสนฺติ ยกฺขา มเหสกฺขา กมฺปมานาย มหาปถวิยา.

“O rei Vessantara, ó rei, vence a raiva com a não raiva, o mal com o bem, a avareza com a doação, o mentiroso com a verdade e todo o mal com o bem. Enquanto ele assim doava, agindo de acordo com o Dhamma e tendo o Dhamma como supremo, pela vasta expansão da poderosa energia e pelo resultado de sua doação, os grandes ventos inferiores agitaram-se. Eles sopraram lentamente, vez após vez, em rajadas confusas, inclinando-se para baixo, erguendo-se e desviando-se para os lados. Árvores com folhas e galhos quebrados caíram. Nuvens em densas massas corriam pelo céu. Ventos carregados de poeira tornaram-se ferozes. Ventos pressionando contra o firmamento sopravam, rugindo e assobiando repentinamente. Um som terrivelmente estrondoso ecoou. Quando esses ventos se perturbaram, a água moveu-se lentamente. Com o movimento da água, os peixes e as tartarugas agitaram-se. Ondas surgiram em pares. As criaturas aquáticas ficaram aterrorizadas. As ondas de água chocavam-se umas contra as outras, e o som das ondas se propagava. Bolhas violentas subiam e coroas de espuma se formavam. O grande oceano elevou-se e a água corria em todas as direções. Correntes de água fluíam para cima e para baixo. Asuras, garudas, nagas e yakkhas ficaram aterrorizados, perguntando-se: ‘O que é isto? Como pode ser? Estará o oceano virando de cabeça para baixo?’ Com mentes temerosas, buscavam um caminho para escapar. Quando as correntes de água se agitaram e ferveram, a grande terra, com suas montanhas e oceanos, tremeu. Com o tremor da grande terra, o Monte Sineru, com seus picos e cristas rochosas, girou e inclinou-se como uma vara de bambu aquecida no fogo. Cobras, manguços, gatos, chacais, porcos, cervos e pássaros ficaram desorientados. Yakkhas de pouco poder choravam, enquanto yakkhas de grande poder riam com o tremor da grande terra.”

‘‘ยถา, มหาราช, มหติ มหาปริโยเค อุทฺธนคเต อุทกสมฺปุณฺเณ อากิณฺณตณฺฑุเล เหฏฺฐโต อคฺคิ ชลมาโน ปฐมํ ตาว ปริโยคํ สนฺตาเปติ, ปริโยโค สนฺตตฺโต อุทกํ สนฺตาเปติ, อุทกํ สนฺตตฺตํ ตณฺฑุลํ สนฺตาเปติ, ตณฺฑุลํ สนฺตตฺตํ อุมฺมุชฺชติ นิมุชฺชติ, พุพฺพุฬกชาตํ โหติ, เผณมาลา อุตฺตรติ; เอวเมว โข, มหาราช, เวสฺสนฺตโร ราชา ยํ โลเก ทุจฺจชํ, ตํ จชิ, ตสฺส ตํ ทุจฺจชํ จชนฺตสฺส ทานสฺส สภาวนิสฺสนฺเทน เหฏฺฐา มหาวาตา ธาเรตุํ น วิสหนฺตา ปริกุปฺปึสุ, มหาวาเตสุ ปริกุปิเตสุ อุทกํ กมฺปิ, อุทเก กมฺปิเต มหาปถวี กมฺปิ, อิติ ตทา มหาวาตา จ อุทกญฺจ มหาปถวี จาติ อิเม ตโย เอกมนา วิย อเหสุํ มหาทานนิสฺสนฺเทน วิปุลพลวีริเยน นตฺเถทิโส, มหาราช, อญฺญสฺส ทานานุภาโว, ยถา เวสฺสนฺตรสฺส รญฺโญ มหาทานานุภาโว. ยถา, มหาราช, มหิยา พหุวิธา มณโย วิชฺชนฺติ. เสยฺยถีทํ, อินฺทนีโล มหานีโล โชติรโส เวฬุริโย อุมฺมาปุปฺโผ สิรีสปุปฺโผ มโนหโร สูริยกนฺโต จนฺทกนฺโต วชิโร ขชฺโชปนโก ผุสฺสราโค [Pg.123] โลหิตงฺโค มสารคลฺโลติ, เอเต สพฺเพ อติกฺกมฺม จกฺกวตฺติมณิ อคฺคมกฺขายติ, จกฺกวตฺติมณิ, มหาราช, สมนฺตา โยชนํ โอภาเสติ. เอวเมว โข, มหาราช, ยํ กิญฺจิ มหิยา ทานํ วิชฺชติ อปิ อสทิสทานํ ปรมํ, ตํ สพฺพํ อติกฺกมฺม เวสฺสนฺตรสฺส รญฺโญ มหาทานํ อคฺคมกฺขายติ, เวสฺสนฺตรสฺส, มหาราช, รญฺโญ มหาทาเน ทียมาเน สตฺตกฺขตฺตุํ มหาปถวี กมฺปิตา’’ติ.

“Assim como, ó rei, quando uma grande panela cheia de água e arroz é colocada sobre um fogão e o fogo é aceso por baixo, primeiro o fogo aquece a panela, a panela aquecida aquece a água, a água aquecida aquece o arroz, e o arroz aquecido sobe e desce, ferve em bolhas e a espuma sobe ao topo; da mesma forma, ó rei, o rei Vessantara doou aquilo que é extremamente difícil de doar no mundo. Quando ele doava o que é tão difícil de doar, pelo resultado natural de sua doação, os grandes ventos inferiores, incapazes de suportar o peso, agitaram-se. Quando os grandes ventos se agitaram, a água tremeu. Quando a água tremeu, a grande terra tremeu. Assim, naquele momento, os grandes ventos, a água e a grande terra, estes três, tornaram-se como se tivessem uma só mente devido ao resultado da grande doação e à sua vasta e poderosa energia. Ó rei, não existe outro poder de doação como este, como o poder da grande doação do rei Vessantara. Assim como, ó rei, existem vários tipos de gemas na terra, tais como: safira (indanīla), grande safira (mahānīla), jotirasa, berilo (veḷuriya), gema flor-de-linhaça (ummāpuppha), gema flor-de-sirīsa (sirīsapuppha), manohara, pedra-do-sol (sūriyakanta), pedra-da-lua (candakanta), diamante (vajira), khajjopanaka, topázio (phussarāgo), rubi (lohitaṅgo) e masāragalla; superando todas elas, a gema do monarca que gira a roda (cakkavattimaṇi) é declarada a suprema. Ó rei, a gema do monarca que gira a roda ilumina uma légua (yojana) ao redor. Da mesma forma, ó rei, qualquer doação que exista na terra, mesmo a incomparável doação (asadisadāna) que é excelente, superando todas elas, a grande doação do rei Vessantara é declarada a mais elevada. Ó rei, quando a grande doação do rei Vessantara estava sendo oferecida, a grande terra tremeu sete vezes.”

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต นาคเสน, พุทฺธานํ, อพฺภุตํ, ภนฺเต นาคเสน, พุทฺธานํ, ยํ ตถาคโต โพธิสตฺโต สมาโน อสโม โลเกน เอวํขนฺติ เอวํจิตฺโต เอวํอธิมุตฺติ เอวํอธิปฺปาโย, โพธิสตฺตานํ, ภนฺเต นาคเสน, ปรกฺกโม ทกฺขาปิโต, ปารมี จ ชินานํ ภิยฺโย โอภาสิตา, จริยํ จรโตปิ ตาว ตถาคตสฺส สเทวเก โลเก เสฏฺฐภาโว อนุทสฺสิโต. สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, โถมิตํ ชินสาสนํ, โชติตา ชินปารมี, ฉินฺโน ติตฺถิยานํ วาทคณฺฐิ, ภินฺโน ปราปวาทกุมฺโภ, ปญฺโห คมฺภีโร อุตฺตานีกโต, คหนํ อคหนํ กตํ, สมฺมา ลทฺธํ ชินปุตฺตานํ นิพฺพาหนํ, เอวเมตํ คณิวรปวร ตถา สมฺปฏิจฺฉามา’’ติ.

“Maravilhosa, venerável Nāgasena, é a qualidade dos Buddhas! Extraordinária, venerável Nāgasena, é a qualidade dos Buddhas! Que o Tathāgata, mesmo sendo apenas um Bodhisatta, inigualável no mundo, possuísse tal paciência, tal mente, tal determinação e tal intenção! Venerável Nāgasena, o poder dos Bodhisattas foi demonstrado, e a perfeição (pāramī) dos Vitoriosos foi feita brilhar ainda mais. Mesmo enquanto praticava as condutas (cariya), a supremacia do Tathāgata no mundo com seus deuses foi claramente demonstrada. Excelente, venerável Nāgasena! A Dispensação do Vitorioso foi louvada, a perfeição do Vitorioso foi iluminada, o nó dos argumentos dos heréticos foi cortado, o vaso das acusações alheias foi despedaçado, a questão profunda foi esclarecida, a floresta densa foi desobstruída e os filhos do Vitorioso obtiveram plenamente a sua libertação. É exatamente assim, ó nobre líder da assembleia, e nós aceitamos isso como tal.”

ปถวิจลนปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta questão, sobre o tremor da terra, está concluída.

๕. สิวิราชจกฺขุทานปญฺโห

5. A questão sobre a doação dos olhos pelo rei Sivi.

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห เอวํ ภณถ ‘สิวิราเชน ยาจกสฺส จกฺขูนิ ทินฺนานิ, อนฺธสฺส สโต ปุน ทิพฺพจกฺขูนิ อุปฺปนฺนานี’ติ, เอตมฺปิ วจนํ สกสฏํ สนิคฺคหํ สโทสํ ‘เหตุสมุคฺฆาเต อเหตุสฺมึ อวตฺถุสฺมึ นตฺถิ ทิพฺพจกฺขุสฺส อุปฺปาโท’ติ สุตฺเต วุตฺตํ, ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, สิวิราเชน ยาจกสฺส จกฺขูนิ ทินฺนานิ, เตน หิ ‘ปุน ทิพฺพจกฺขูนิ อุปฺปนฺนานี’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา; ยทิ ทิพฺพจกฺขูนิ อุปฺปนฺนานิ, เตน หิ ‘สิวิราเชน ยาจกสฺส จกฺขูนิ ทินฺนานี’ติ ยํ วจนํ, ตมฺปิ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห คณฺฐิโตปิ คณฺฐิตโร เวฐโตปิ เวฐตโร คหนโตปิ คหนตโร, โส ตวานุปฺปตฺโต, ตตฺถ ฉนฺทมภิชเนหิ นิพฺพาหนาย ปรวาทานํ นิคฺคหายา’’ติ.

5. “Venerável Nāgasena, vós dizeis o seguinte: ‘O rei Sivi deu seus olhos ao pedinte e, embora estivesse cego, os olhos divinos surgiram novamente para ele’. Esta afirmação também é contraditória, passível de refutação e defeituosa, pois no Sutta é dito: ‘Quando a causa é destruída, não havendo causa nem base, não há o surgimento do olho divino’. Se, venerável Nāgasena, os olhos foram dados ao pedinte pelo rei Sivi, então a afirmação de que ‘os olhos divinos surgiram novamente’ é falsa. Se os olhos divinos surgiram, então a afirmação de que ‘os olhos foram dados ao pedinte pelo rei Sivi’ também é falsa. Este dilema de duas pontas é mais nodoso que um nó, mais emaranhado que um emaranhado, mais intrincado que um labirinto. Ele chegou até vós; aplicai vossa determinação para resolvê-lo e para refutar as doutrinas alheias.”

‘‘ทินฺนานิ[Pg.124], มหาราช, สิวิราเชน ยาจกสฺส จกฺขูนิ, ตตฺถ มา วิมตึ อุปฺปาเทหิ, ปุน ทิพฺพานิ จ จกฺขูนิ อุปฺปนฺนานิ, ตตฺถาปิ มา วิมตึ ชเนหี’’ติ. ‘‘อปิ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, เหตุสมุคฺฆาเต อเหตุสฺมึ อวตฺถุสฺมึ ทิพฺพจกฺขุ อุปฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ. ‘‘กึ ปน, ภนฺเต, เอตฺถ การณํ, เยน การเณน เหตุสมุคฺฆาเต อเหตุสฺมึ อวตฺถุสฺมึ ทิพฺพจกฺขุ อุปฺปชฺชติ, อิงฺฆ ตาว การเณน มํ สญฺญาเปหี’’ติ?

“O rei Sivi, ó grande rei, de fato deu seus olhos ao pedinte; não tenhais dúvida sobre isso. E os olhos divinos surgiram novamente; também sobre isso não tenhais dúvida.” — “Mas, venerável Nāgasena, quando a causa é destruída, não havendo causa nem base, o olho divino pode surgir?” — “Não, ó grande rei.” — “Qual é, então, venerável senhor, a razão pela qual, mesmo quando a causa é destruída, não havendo causa nem base, o olho divino surge? Por favor, esclarecei-me primeiro com uma razão.”

‘‘กึ ปน, มหาราช, อตฺถิ โลเก สจฺจํ นาม, เยน สจฺจวาทิโน สจฺจกิริยํ กโรนฺตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, อตฺถิ โลเก สจฺจํ นาม, สจฺเจน, ภนฺเต นาคเสน, สจฺจวาทิโน สจฺจกิริยํ กตฺวา เทวํ วสฺสาเปนฺติ, อคฺคึ นิพฺพาเปนฺติ, วิสํ ปฏิหนนฺติ, อญฺญมฺปิ วิวิธํ กตฺตพฺพํ กโรนฺตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ยุชฺชติ สเมติ สิวิราชสฺส สจฺจพเลน ทิพฺพจกฺขูนิ อุปฺปนฺนานีติ, สจฺจพเลน, มหาราช, อวตฺถุสฺมึ ทิพฺพจกฺขุ อุปฺปชฺชติ, สจฺจํ เยว ตตฺถ วตฺถุ ภวติ ทิพฺพจกฺขุสฺส อุปฺปาทาย.

“Mas, ó grande rei, existe no mundo o que se chama verdade, pela qual aqueles que falam a verdade realizam um ato de verdade?” — “Sim, venerável senhor, existe no mundo o que se chama verdade. Pela verdade, venerável Nāgasena, aqueles que falam a verdade, tendo realizado um ato de verdade, fazem chover, apagam o fogo, neutralizam o veneno e realizam várias outras coisas que devem ser feitas.” — “Sendo assim, ó grande rei, é adequado e coerente que os olhos divinos tenham surgido para o rei Sivi pelo poder da verdade. Pelo poder da verdade, ó grande rei, mesmo sem uma base física, o olho divino surge; a própria verdade torna-se a base para o surgimento do olho divino.”

‘‘ยถา, มหาราช, เย เกจิ สตฺตา สจฺจมนุคายนฺติ ‘มหาเมโฆ ปวสฺสตู’ติ, เตสํ สห สจฺจมนุคีเตน มหาเมโฆ ปวสฺสติ, อปิ นุ โข, มหาราช, อตฺถิ อากาเส วสฺสเหตุ สนฺนิจิโต ‘เยน เหตุนา มหาเมโฆ ปวสฺสตี’’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, สจฺจํ เยว ตตฺถ เหตุ ภวติ มหโต เมฆสฺส ปวสฺสนายา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, นตฺถิ ตสฺส ปกติเหตุ, สจฺจํ เยเวตฺถ วตฺถุ ภวติ ทิพฺพจกฺขุสฺส อุปฺปาทายาติ.

“Assim como, ó grande rei, quando quaisquer seres proclamam a verdade dizendo: ‘Que uma grande nuvem derrame chuva!’, e junto com a proclamação da verdade a grande nuvem derrama chuva; haveria, ó grande rei, no céu alguma causa acumulada para a chuva, pela qual a grande nuvem chove?” — “Não, venerável senhor, a própria verdade é a causa ali para que a grande nuvem derrame chuva.” — “Da mesma forma, ó grande rei, não há uma causa natural para isso; a própria verdade é a base aqui para o surgimento do olho divino.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, เย เกจิ สตฺตา สจฺจมนุคายนฺติ ‘ชลิตปชฺชลิตมหาอคฺคิกฺขนฺโธ ปฏินิวตฺตตู’ติ, เตสํ สห สจฺจมนุคีเตน ชลิตปชฺชลิตมหาอคฺคิกฺขนฺโธ ขเณน ปฏินิวตฺตติ. อปิ นุ โข, มหาราช, อตฺถิ ตสฺมึ ชลิตปชฺชลิเต มหาอคฺคิกฺขนฺเธ เหตุ สนฺนิจิโต ‘เยน เหตุนา ชลิตปชฺชลิตมหาอคฺคิกฺขนฺโธ ขเณน ปฏินิวตฺตตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, สจฺจํ เยว ตตฺถ วตฺถุ โหติ ตสฺส ชลิตปชฺชลิตสฺส มหาอคฺคิกฺขนฺธสฺส ขเณน ปฏินิวตฺตนายา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, นตฺถิ ตสฺส ปกติเหตุ, สจฺจํ เยเวตฺถ วตฺถุ ภวติ ทิพฺพจกฺขุสฺส อุปฺปาทายาติ.

“Ou como, ó grande rei, quando quaisquer seres proclamam a verdade dizendo: ‘Que esta grande fogueira ardente e flamejante se apague!’, e junto com a proclamação da verdade a grande fogueira ardente e flamejante se apaga em um instante; haveria, ó grande rei, naquela grande fogueira ardente e flamejante alguma causa acumulada pela qual ela se apaga em um instante?” — “Não, venerável senhor, a própria verdade é a base ali para que aquela grande fogueira ardente e flamejante se apague em um instante.” — “Da mesma forma, ó grande rei, não há uma causa natural para isso; a própria verdade é a base aqui para o surgimento do olho divino.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, เย เกจิ สตฺตา สจฺจมนุคายนฺติ ‘วิสํ หลาหลํ อคทํ ภวตู’ติ. เตสํ สห สจฺจมนุคีเตน วิสํ หลาหลํ ขเณน [Pg.125] อคทํ ภวติ, อปิ นุ โข, มหาราช, อตฺถิ ตสฺมึ หลาหลวิเส เหตุ สนฺนิจิโต ‘เยน เหตุนา วิสํ หลาหลํ ขเณน อคทํ ภวตี’’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, สจฺจํ เยว ตตฺถ เหตุ ภวติ วิสสฺส หลาหลสฺส ขเณน ปฏิฆาตายา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, วินา ปกติเหตุํ สจฺจํ เยเวตฺถ วตฺถุ ภวติ ทิพฺพจกฺขุสฺส อุปฺปาทายาติ.

“Ou como, ó grande rei, quando quaisquer seres proclamam a verdade dizendo: ‘Que o veneno mortal halāhala se torne um antídoto!’, e junto com a proclamação da verdade o veneno mortal halāhala se torna um antídoto em um instante; haveria, ó grande rei, naquele veneno halāhala alguma causa acumulada pela qual ele se torna um antídoto em um instante?” — “Não, venerável senhor, a própria verdade é a causa ali para a neutralização instantânea do veneno halāhala.” — “Da mesma forma, ó grande rei, sem uma causa natural, a própria verdade é a base aqui para o surgimento do olho divino.”

‘‘จตุนฺนมฺปิ, มหาราช, อริยสจฺจานํ ปฏิเวธาย นตฺถญฺญํ วตฺถุ, สจฺจํ วตฺถุํ กตฺวา จตฺตาริ อริยสจฺจานิ ปฏิวิชฺฌนฺตีติ. อตฺถิ, มหาราช, จีนวิสเย จีนราชา, โส มหาสมุทฺเท กีฬิตุกาโม จตุมาเส จตุมาเส สจฺจกิริยํ กตฺวา สห รเถน อนฺโตมหาสมุทฺเท โยชนํ ปวิสติ, ตสฺส รถสีสสฺส ปุรโต ปุรโต มหาวาริกฺขนฺโธ ปฏิกฺกมติ, นิกฺขนฺตสฺส ปุน โอตฺถรติ, อปิ นุ โข, มหาราช, โส มหาสมุทฺโท สเทวมนุสฺเสนปิ โลเกน ปกติกายพเลน สกฺกา ปฏิกฺกมาเปตุ’’นฺติ? ‘‘อติปริตฺตเกปิ, ภนฺเต, ตฬาเก อุทกํ น สกฺกา สเทวมนุสฺเสนปิ โลเกน ปกติกายพเลน ปฏิกฺกมาเปตุํ, กึ ปน มหาสมุทฺเท อุทก’’นฺติ? ‘‘อิมินาปิ, มหาราช, การเณน สจฺจพลํ ญาตพฺพํ ‘นตฺถิ ตํ ฐานํ, ยํ สจฺเจน น ปตฺตพฺพ’นฺติ.

“Até mesmo para a penetração das Quatro Nobres Verdades, ó grande rei, não há outra base; fazendo da verdade a base, penetra-se nas Quatro Nobres Verdades. Existe, ó grande rei, no país da China, um rei chinês que, desejando divertir-se no grande oceano, a cada quatro meses realiza um ato de verdade e entra com sua carruagem um yojana adentro do grande oceano. Diante da frente de sua carruagem, a grande massa de água recua; quando ele sai, ela volta a cobrir o local. Seria possível, ó grande rei, que o mundo inteiro, incluindo deuses e humanos, fizesse o grande oceano recuar apenas com a força física natural?” — “Venerável senhor, mesmo em um lago extremamente pequeno, a água não pode ser feita recuar pelo mundo inteiro, incluindo deuses e humanos, apenas com a força física natural; quanto mais a água do grande oceano!” — “Por esta razão também, ó grande rei, deve-se conhecer o poder da verdade: ‘Não há lugar que não possa ser alcançado pela verdade’.”

‘‘นคเร, มหาราช, ปาฏลิปุตฺเต อโสโก ธมฺมราชา สเนคมชานปทอมจฺจภฏพลมหามตฺเตหิ ปริวุโต คงฺคํ นทึ นวสลิลสมฺปุณฺณํ สมติตฺถิกํ สมฺภริตํ ปญฺจโยชนสตายามํ โยชนปุถุลํ สนฺทมานํ ทิสฺวา อมจฺเจ เอวมาห ‘อตฺถิ โกจิ, ภเณ, สมตฺโถ, โย อิมํ มหาคงฺคํ ปฏิโสตํ สนฺทาเปตุ’นฺติ. อมจฺจา อาหํสุ ‘ทุกฺกรํ เทวา’ติ.

“Na cidade de Pāṭaliputta, ó grande rei, o rei justo Asoka, cercado por cidadãos, habitantes das províncias, ministros, soldados, exército e altos funcionários, ao ver o rio Ganges fluindo cheio de águas novas, transbordando até as margens, com quinhentas léguas de comprimento e uma légua de largura, disse aos ministros: ‘Amigos, haveria alguém capaz de fazer este grande Ganges fluir contra a corrente?’ Os ministros responderam: ‘É muito difícil, ó rei!’”

‘‘ตสฺมึ เยว คงฺคากูเล ฐิตา พนฺธุมตี นาม คณิกา อสฺโสสิ รญฺญา กิร เอวํ วุตฺตํ ‘สกฺกา นุ โข อิมํ มหาคงฺคํ ปฏิโสตํ สนฺทาเปตุ’นฺติ, สา เอวมาห ‘อหญฺหิ นคเร ปาฏลิปุตฺเต คณิกา รูปูปชีวินี อนฺติมชีวิกา, มม ตาว ราชา สจฺจกิริยํ ปสฺสตู’ติ. อถ สา สจฺจกิริยํ อกาสิ, สห ตสฺสา สจฺจกิริยาย ขเณน สา มหาคงฺคา คฬคฬายนฺตี ปฏิโสตํ สนฺทิตฺถ มหโต ชนกายสฺส ปสฺสโต.

“Uma cortesã chamada Bandhumatī, que estava na margem daquele mesmo rio Ganges, ouviu que o rei havia dito: ‘Seria possível fazer este grande Ganges fluir contra a corrente?’. Ela disse: ‘Eu sou uma cortesã na cidade de Pāṭaliputta, que vive da própria beleza, tendo o meio de vida mais baixo. Que o rei veja o meu ato de verdade!’ Então, ela realizou um ato de verdade e, junto com o seu ato de verdade, em um instante, o grande Ganges, rugindo estrondosamente, fluiu contra a corrente diante dos olhos de uma grande multidão.”

‘‘อถ ราชา คงฺคาย อาวฏฺฏอูมิเวคชนิตํ หลาหลสทฺทํ สุตฺวา วิมฺหิโต อจฺฉริยพฺภุตชาโต อมจฺเจ เอวมาห ‘กิสฺสายํ, ภเณ, มหาคงฺคา ปฏิโสตํ สนฺทตี’ติ? ‘พนฺธุมตี, มหาราช, คณิกา ตว วจนํ สุตฺวา [Pg.126] สจฺจกิริยํ อกาสิ, ตสฺสา สจฺจกิริยาย มหาคงฺคา อุทฺธํมุขา สนฺทตี’ติ.

“Então o rei, ao ouvir o som estrondoso gerado pela força dos redemoinhos e das ondas do Ganges, ficou maravilhado e surpreso com o acontecimento extraordinário, e disse aos ministros: ‘Amigos, por que este grande Ganges está fluindo contra a corrente?’ — ‘Ó grande rei, a cortesã Bandhumatī, ao ouvir as vossas palavras, realizou um ato de verdade; devido ao ato de verdade dela, o grande Ganges está fluindo rio acima’.”

‘‘อถ สํวิคฺคหทโย ราชา ตุริตตุริโต สยํ คนฺตฺวา ตํ คณิกํ ปุจฺฉิ ‘สจฺจํ กิร, เช, ตยา สจฺจกิริยาย อยํ คงฺคา ปฏิโสตํ สนฺทาปิตา’ติ? ‘อาม เทวา’ติ. ราชา อาห ‘กึ เต ตตฺถ พลํ อตฺถิ, โก วา เต วจนํ อาทิยติ อนุมฺมตฺโต, เกน ตฺวํ พเลน อิมํ มหาคงฺคํ ปฏิโสตํ สนฺทาเปสี’ติ? สา อาห ‘สจฺจพเลนาหํ, มหาราช, อิมํ มหาคงฺคํ ปฏิโสตํ สนฺทาเปสิ’นฺติ. ราชา อาห ‘กึ เต สจฺจพลํ อตฺถิ โจริยา ธุตฺติยา อสติยา ฉินฺนิกาย ปาปิยา ภินฺนสีลาย หิริอติกฺกนฺติกาย อนฺธชนปโลภิกายา’ติ. ‘สจฺจํ, มหาราช, ตาทิสิกา อหํ, ตาทิสิกายปิ เม, มหาราช, สจฺจกิริยา อตฺถิ, ยายาหํ อิจฺฉมานา สเทวกมฺปิ โลกํ ปริวตฺเตยฺย’นฺติ. ราชา อาห ‘กตมา ปน สา โหติ สจฺจกิริยา, อิงฺฆ มํ สาเวหี’ติ. ‘โย เม, มหาราช, ธนํ เทติ ขตฺติโย วา พฺราหฺมโณ วา เวสฺโส วา สุทฺโท วา อญฺโญ วา โกจิ, เตสํ สมกํ เยว อุปฏฺฐหามิ, ‘‘ขตฺติโย’’ติ วิเสโส นตฺถิ, ‘‘สุทฺโท’’ติ อติมญฺญนา นตฺถิ, อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺตา ธนสฺสามิกํ ปริจรามิ, เอสา เม เทว สจฺจกิริยา, ยายาหํ อิมํ มหาคงฺคํ ปฏิโสตํ สนฺทาเปสิ’นฺติ.

“Então o rei, com o coração sobressaltado, foi rapidamente em pessoa e perguntou à cortesã: ‘É verdade, mulher, que por meio de um ato de verdade fizeste este Ganges fluir contra a corrente?’ — ‘Sim, ó rei.’ O rei disse: ‘Que poder tens tu nisso? Quem em sã consciência daria ouvidos às tuas palavras? Com que poder fizeste este grande Ganges fluir contra a corrente?’ Ela disse: ‘Pelo poder da verdade, ó grande rei, fiz este grande Ganges fluir contra a corrente.’ O rei disse: ‘Que poder da verdade tens tu, que és uma ladra, devassa, sem escrúpulos, sem vergonha, pecadora, de conduta corrompida, que ultrapassou a decência e engana os tolos?’ — ‘É verdade, ó grande rei, eu sou assim. Mas, mesmo sendo assim, ó grande rei, possuo um ato de verdade pelo qual, se eu quisesse, poderia virar de cabeça para baixo o mundo inteiro, incluindo os deuses.’ O rei disse: ‘Qual é, então, esse ato de verdade? Vamos, declara-o para mim!’ — ‘Aquele que me dá dinheiro, ó grande rei, seja ele um nobre, um brâmane, um comerciante, um servo ou qualquer outro, eu o atendo de forma absolutamente igual. Não há distinção por ser um nobre, nem desprezo por ser um servo. Livre de apego e de aversão, sirvo àquele que paga. Este, ó rei, é o meu ato de verdade, pelo qual fiz este grande Ganges fluir contra a corrente’.”

‘‘อิติปิ, มหาราช, สจฺเจ ฐิตา น กิญฺจิ อตฺถํ น วินฺทนฺติ. ทินฺนานิ จ, มหาราช, สิวิราเชน ยาจกสฺส จกฺขูนิ, ทิพฺพจกฺขูนิ จ อุปฺปนฺนานิ, ตญฺจ สจฺจกิริยาย. ยํ ปน สุตฺเต วุตฺตํ ‘มํสจกฺขุสฺมึ นฏฺเฐ อเหตุสฺมึ อวตฺถุสฺมึ นตฺถิ ทิพฺพจกฺขุสฺส อุปฺปาโท’ติ. ตํ ภาวนามยํ จกฺขุํ สนฺธาย วุตฺตํ, เอวเมตํ, มหาราช, ธาเรหี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, สุนิพฺเพฐิโต ปญฺโห, สุนิทฺทิฏฺโฐ นิคฺคโห, สุมทฺทิตา ปรวาทา, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Assim, ó grande rei, aqueles que se estabelecem na verdade não deixam de obter benefício. Os olhos foram dados pelo rei Sivi ao pedinte, e os olhos divinos surgiram, e isso ocorreu por meio de um ato de verdade. Quanto ao que foi dito no Sutta: ‘Quando o olho físico é destruído, não havendo causa nem base, não há o surgimento do olho divino’, isso foi dito referindo-se ao olho obtido através do desenvolvimento mental. Guarda isso assim, ó grande rei.” — “Excelente, venerável Nāgasena! O dilema foi perfeitamente resolvido, a refutação foi bem apresentada, as objeções alheias foram completamente esmagadas. Aceito isso exatamente assim.”

สิวิราชจกฺขุทานปญฺโห ปญฺจโม.

O dilema da doação dos olhos pelo rei Sivi, o quinto.

๖. คพฺภาวกฺกนฺติปญฺโห

6. O dilema da concepção do embrião

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘ติณฺณํ โข ปน, ภิกฺขเว, สนฺนิปาตา คพฺภสฺส อวกฺกนฺติ โหติ, อิธ มาตาปิตโร จ สนฺนิปติตา [Pg.127] โหนฺติ, มาตา จ อุตุนี โหติ, คนฺธพฺโพ จ ปจฺจุปฏฺฐิโต โหติ, อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ สนฺนิปาตา คพฺภสฺส อวกฺกนฺติ โหตี’ติ, อเสสวจนเมตํ, นิสฺเสสวจนเมตํ, นิปฺปริยายวจนเมตํ, อรหสฺสวจนเมตํ, สเทวมนุสฺสานํ มชฺเฌ นิสีทิตฺวา ภณิตํ, อยญฺจ ทฺวินฺนํ สนฺนิปาตา คพฺภสฺส อวกฺกนฺติ ทิสฺสติ, ทุกูเลน ตาปเสน ปาริกาย ตาปสิยา อุตุนิกาเล ทกฺขิเณน หตฺถงฺคุฏฺเฐน นาภิ ปรามฏฺฐา, ตสฺส เตน นาภิปรามสเนน สามกุมาโร นิพฺพตฺโต. มาตงฺเคนาปิ อิสินา พฺราหฺมณกญฺญาย อุตุนิกาเล ทกฺขิเณน หตฺถงฺคุฏฺเฐน นาภิ ปรามฏฺฐา, ตสฺส เตน นาภิปรามสเนน มณฺฑพฺโย นาม มาณวโก นิพฺพตฺโตติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘ติณฺณํ โข ปน, ภิกฺขเว, สนฺนิปาตา คพฺภสฺส อวกฺกนฺติ โหตี’ติ. เตน หิ สาโม จ กุมาโร มณฺฑพฺโย จ มาณวโก อุโภปิ เต นาภิปรามสเนน นิพฺพตฺตาติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ, ภนฺเต, ตถาคเตน ภณิตํ ‘สาโม จ กุมาโร มณฺฑพฺโย จ มาณวโก นาภิปรามสเนน นิพฺพตฺตา’’ติ, เตน หิ ‘ติณฺณํ โข ปน, ภิกฺขเว, สนฺนิปาตา คพฺภสฺส อวกฺกนฺติ โหตี’ติ ยํ วจนํ, ตมฺปิ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห สุคมฺภีโร สุนิปุโณ วิสโย พุทฺธิมนฺตานํ, โส ตวานุปฺปตฺโต, ฉินฺท วิมติปถํ, ธาเรหิ ญาณวรปฺปชฺโชต’’นฺติ.

6. “Venerável Nāgasena, isto foi dito pelo Abençoado: ‘Monges, é pela conjunção de três fatores que ocorre a concepção do embrião. Aqui, o pai e a mãe se unem, a mãe está em seu período fértil e o gandhabba está presente. É pela conjunção desses três fatores, monges, que ocorre a concepção do embrião’. Esta é uma declaração completa, sem exceções, direta, não figurada e sem segredos, dita enquanto ele estava sentado no meio de deuses e humanos. No entanto, vê-se também a concepção do embrião pela conjunção de apenas dois fatores: pelo asceta Dukūla, no período fértil da asceta Pārikā, o umbigo dela foi tocado com o polegar direito e, por esse toque no umbigo, o jovem Sāma nasceu. Também pelo sábio Mātaṅga, no período fértil da jovem brâmane, o umbigo dela foi tocado com o polegar direito e, por esse toque no umbigo, o jovem chamado Maṇḍabya nasceu. Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Monges, é pela conjunção de três fatores que ocorre a concepção do embrião’, então a afirmação de que ‘tanto o jovem Sāma quanto o jovem Maṇḍabya nasceram do toque no umbigo’ é falsa. Se, venerável senhor, foi dito pelo Tathāgata que ‘o jovem Sāma e o jovem Maṇḍabya nasceram do toque no umbigo’, então a afirmação de que ‘é pela conjunção de três fatores, monges, que ocorre a concepção do embrião’ também é falsa. Este também é um dilema de duas pontas, profundo, sutil, domínio dos sábios. Ele chegou até vós; cortai o caminho da dúvida, acendei a nobre tocha do conhecimento!”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘ติณฺณํ โข ปน, ภิกฺขเว, สนฺนิปาตา คพฺภสฺส อวกฺกนฺติ โหติ, อิธ มาตาปิตโร จ สนฺนิปติตา โหนฺติ, มาตา จ อุตุนี โหติ, คนฺธพฺโพ จ ปจฺจุปฏฺฐิโต โหติ, เอวํ ติณฺณํ สนฺนิปาตา คพฺภสฺส อวกฺกนฺติ โหตี’ติ. ภณิตญฺจ ‘สาโม จ กุมาโร มณฺฑพฺโย จ มาณวโก นาภิปรามสเนน นิพฺพตฺตา’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, เยน การเณน ปญฺโห สุวินิจฺฉิโต โหติ, เตน การเณน มํ สญฺญาเปหี’’ติ.

“Isto foi dito pelo Abençoado, ó grande rei: ‘Monges, é pela conjunção de três fatores que ocorre a concepção do embrião. Aqui, o pai e a mãe se unem, a mãe está em seu período fértil e o gandhabba está presente. Assim, pela conjunção de três fatores, ocorre a concepção do embrião’. E também foi dito: ‘O jovem Sāma e o jovem Maṇḍabya nasceram do toque no umbigo’.” — “Sendo assim, venerável Nāgasena, esclarecei-me com a razão pela qual este dilema seja perfeitamente resolvido.”

‘‘สุตปุพฺพํ ปน ตยา, มหาราช, สํกิจฺโจ จ กุมาโร อิสิสิงฺโค จ ตาปโส เถโร จ กุมารกสฺสโป ‘อิมินา นาม เต นิพฺพตฺตา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สุยฺยติ, อพฺภุคฺคตา เตสํ ชาติ, ทฺเว มิคเธนุโย ตาว อุตุนิกาเล ทฺวินฺนํ ตาปสานํ ปสฺสาวฏฺฐานํ อาคนฺตฺวา สสมฺภวํ ปสฺสาวํ ปิวึสุ, เตน ปสฺสาวสมฺภเวน สํกิจฺโจ จ กุมาโร อิสิสิงฺโค จ ตาปโส นิพฺพตฺตา. เถรสฺส อุทายิสฺส ภิกฺขุนุปสฺสยํ อุปคตสฺส [Pg.128] รตฺตจิตฺเตน ภิกฺขุนิยา องฺคชาตํ อุปนิชฺฌายนฺตสฺส สมฺภวํ กาสาเว มุจฺจิ. อถ โข อายสฺมา อุทายิ ตํ ภิกฺขุนึ เอตทโวจ ‘คจฺฉ ภคินิ, อุทกํ อาหร อนฺตรวาสกํ โธวิสฺสามี’ติ. ‘อาหรยฺย อหเมว โธวิสฺสามี’ติ. ตโต สา ภิกฺขุนี อุตุนิสมเย ตํ สมฺภวํ เอกเทสํ มุเขน อคฺคเหสิ, เอกเทสํ องฺคชาเต ปกฺขิปิ, เตน เถโร กุมารกสฺสโป นิพฺพตฺโตติ เอตํ ชโน อาหา’’ติ.

“Ó grande rei, já ouviste falar que o jovem Saṅkicca, o asceta Isisiṅga e o ancião Kumārakassapa nasceram por tais e tais razões?” “Sim, venerável senhor, ouve-se falar disso; o nascimento deles é amplamente conhecido. Primeiramente, duas gazelas, no período de seu cio, tendo ido ao local onde dois ascetas urinavam, beberam a urina misturada com o sêmen. Devido a essa urina com sêmen, nasceram o jovem Saṅkicca e o asceta Isisiṅga. Quanto ao ancião Udāyi, quando ele foi ao mosteiro das monjas, olhando fixamente com mente apaixonada para o órgão genital de uma monja, seu sêmen se liberou em seu manto. Então, o venerável Udāyi disse àquela monja: ‘Vá, irmã, traga água, lavarei o meu manto interno’. Ela disse: ‘Traga-o, venerável senhor, eu mesma o lavarei’. Depois disso, aquela monja, em seu período fértil, tomou uma parte daquele sêmen com a boca e colocou outra parte em seu órgão genital. Por causa disso, o ancião Kumārakassapa nasceu. É isso o que as pessoas dizem.”

‘‘อปิ นุ โข ตฺวํ, มหาราช, สทฺทหสิ ตํ วจน’’นฺติ? ‘‘อาม ภนฺเต, พลวํ ตตฺถ มยํ การณํ อุปลภาม, เยน มยํ การเณน สทฺทหาม ‘อิมินา การเณน นิพฺพตฺตา’’ติ. ‘‘กึ ปเนตฺถ, มหาราช, การณ’’นฺติ? ‘‘สุปริกมฺมกเต, ภนฺเต, กลเล พีชํ นิปติตฺวา ขิปฺปํ สํวิรุหตี’’ติ. ‘‘อาม มหาราชา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, ภนฺเต, สา ภิกฺขุนี อุตุนี สมานา สณฺฐิเต กลเล รุหิเร ปจฺฉินฺนเวเค ฐิตาย ธาตุยา ตํ สมฺภวํ คเหตฺวา ตสฺมึ กลเล ปกฺขิปิ, เตน ตสฺสา คพฺโภ สณฺฐาสิ, เอวํ ตตฺถ การณํ ปจฺเจม เตสํ นิพฺพตฺติยา’’ติ. ‘‘เอวเมตํ, มหาราช, ตถา สมฺปฏิจฺฉามิ, โยนิปฺปเวเสน คพฺโภ สมฺภวตีติ. สมฺปฏิจฺฉสิ ปน, ตฺวํ มหาราช, เถรสฺส กุมารกสฺสปสฺส คพฺภาวกฺกมน’’นฺติ? ‘‘อาม ภนฺเต’’ติ. ‘‘สาธุ, มหาราช, ปจฺจาคโตสิ มม วิสยํ, เอกวิเธนปิ คพฺภาวกฺกนฺตึ กถยนฺโต มมานุพลํ ภวิสฺสสิ, อถ ยา ปน ตา ทฺเว มิคเธนุโย ปสฺสาวํ ปิวิตฺวา คพฺภํ ปฏิลภึสุ, ตาสํ ตฺวํ สทฺทหสิ คพฺภสฺสาวกฺกมน’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ยํ กิญฺจิ ภุตฺตํ ปีตํ ขายิตํ เลหิตํ, สพฺพํ ตํ กลลํ โอสรติ, ฐานคตํ วุฑฺฒิมาปชฺชติ. ยถา, ภนฺเต นาคเสน, ยา กาจิ สริตา นาม, สพฺพา ตา มหาสมุทฺทํ โอสรนฺติ, ฐานคตา วุฑฺฒิมาปชฺชนฺติ. เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, ยํ กิญฺจิ ภุตฺตํ ปีตํ ขายิตํ เลหิตํ, สพฺพํ ตํ กลลํ โอสรติ, ฐานคตํ วุฑฺฒิมาปชฺชติ, เตนาหํ การเณน สทฺทหามิ มุขคเตนปิ คพฺภสฺส อวกฺกนฺติ โหตี’’ติ. ‘‘สาธุ, มหาราช, คาฬฺหตรํ อุปคโตสิ มม วิสยํ, มุขปาเนนปิ ทฺวยสนฺนิปาโต ภวติ. สํกิจฺจสฺส จ, มหาราช, กุมารสฺส อิสิสิงฺคสฺส จ ตาปสสฺส เถรสฺส จ กุมารกสฺสปสฺส คพฺภาวกฺกมนํ สมฺปฏิจฺฉสี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สนฺนิปาโต โอสรตี’’ติ.

“Acreditas, ó grande rei, nessas palavras?” “Sim, venerável senhor, encontramos nisso uma forte razão pela qual acreditamos que eles nasceram por essa causa.” “E qual é, ó grande rei, essa razão?” “Venerável senhor, quando uma semente cai em uma lama bem preparada, ela não brota rapidamente?” “Sim, ó grande rei.” “Da mesma forma, venerável senhor, aquela monja, estando em seu período fértil, quando o fluido uterino estava estabelecido, o fluxo de sangue menstrual havia cessado e o elemento físico estava estável, pegou aquele sêmen e o colocou no útero. Devido a isso, a gravidez dela se estabeleceu. Assim, acreditamos na causa do nascimento deles.” “Assim é, ó grande rei. Eu aceito isso: a gravidez ocorre pela entrada no órgão genital. Mas aceitas, ó grande rei, a concepção do ancião Kumārakassapa?” “Sim, venerável senhor.” “Muito bem, ó grande rei! Voltaste ao meu domínio. Ao explicar a concepção mesmo por um único método, tu me darás apoio. Mas, quanto àquelas duas gazelas que beberam a urina e engravidaram, tu acreditas na concepção delas?” “Sim, venerável senhor. Tudo o que é comido, bebido, mastigado ou lambido, tudo isso flui para o útero e, quando encontra as condições adequadas, desenvolve-se. Assim como, venerável Nāgasena, todos os rios correm para o grande oceano e, ao chegarem lá, aumentam de volume, da mesma forma, venerável Nāgasena, tudo o que é comido, bebido, mastigado ou lambido, tudo isso flui para o útero e, encontrando as condições adequadas, desenvolve-se. Por essa razão, acredito que a concepção pode ocorrer mesmo por via oral.” “Muito bem, ó grande rei! Entraste ainda mais firmemente no meu domínio. Mesmo pela ingestão oral, ocorre a união de dois fatores. Aceitas, ó grande rei, a concepção do jovem Saṅkicca, do asceta Isisiṅga e do ancião Kumārakassapa?” “Sim, venerável senhor, a união de fatores ocorre.”

‘‘สาโมปิ, มหาราช, กุมาโร มณฺฑพฺโยปิ มาณวโก ตีสุ สนฺนิปาเตสุ อนฺโตคธา, เอกรสา เยว ปุริเมน, ตตฺถ การณํ วกฺขามิ. ทุกูโล [Pg.129] จ, มหาราช, ตาปโส ปาริกา จ ตาปสี อุโภปิ เต อรญฺญวาสา อเหสุํ ปวิเวกาธิมุตฺตา อุตฺตมตฺถคเวสกา, ตปเตเชน ยาว พฺรหฺมโลกํ สนฺตาเปสุํ. เตสํ ตทา สกฺโก เทวานมินฺโท สายํ ปาตํ อุปฏฺฐานํ อาคจฺฉติ. โส เตสํ ครุกตเมตฺตตาย อุปธาเรนฺโต อทฺทส อนาคตมทฺธาเน ทฺวินฺนมฺปิ เตสํ จกฺขูนํ อนฺตรธานํ, ทิสฺวา เต เอวมาห ‘เอกํ เม, โภนฺโต, วจนํ กโรถ, สาธุ เอกํ ปุตฺตํ ชเนยฺยาถ, โส ตุมฺหากํ อุปฏฺฐาโก ภวิสฺสติ อาลมฺพโน จา’ติ. ‘อลํ, โกสิย, มา เอวํ ภณี’ติ. เต ตสฺส ตํ วจนํ น สมฺปฏิจฺฉึสุ. อนุกมฺปโก อตฺถกาโม สกฺโก เทวานมินฺโท ทุติยมฺปิ…เป… ตติยมฺปิ เต เอวมาห ‘เอกํ เม, โภนฺโต, วจนํ กโรถ, สาธุ เอกํ ปุตฺตํ ชเนยฺยาถ, โส ตุมฺหากํ อุปฏฺฐาโก ภวิสฺสติ อาลมฺพโน จา’ติ. ตติยมฺปิ เต อาหํสุ ‘อลํ, โกสิย, มา ตฺวํ โข อมฺเห อนตฺเถ นิโยเชหิ, กทายํ กาโย น ภิชฺชิสฺสติ, ภิชฺชตุ อยํ กาโย เภทนธมฺโม, ภิชฺชนฺติยาปิ ธรณิยา ปตนฺเตปิ เสลสิขเร ผลนฺเตปิ อากาเส ปตนฺเตปิ จนฺทิมสูริเย เนว มยํ โลกธมฺเมหิ มิสฺสยิสฺสาม, มา ตฺวํ อมฺหากํ สมฺมุขภาวํ อุปคจฺฉ, อุปคตสฺส เต เอโส วิสฺสาโส, อนตฺถจโร ตฺวํ มญฺเญ’ติ.

“O jovem Sāma, ó grande rei, e o jovem Maṇḍabya também estão incluídos nessas três uniões de fatores; eles têm a mesma natureza que o caso anterior. Explicarei a causa disso. O asceta Dukūla, ó grande rei, e a asceta Pārikā, ambos eram habitantes da floresta, dedicados ao isolamento, buscadores do bem supremo. Pelo poder de sua ascese, eles aqueceram até mesmo o mundo de Brahma. Naquela época, Sakka, o rei dos deuses, vinha servi-los de manhã e à noite. Ele, observando-os com profundo respeito e amor, viu que no futuro ambos perderiam a visão. Vendo isso, ele lhes disse: ‘Senhores, façam-me um favor: por favor, gerem um filho. Ele será o vosso assistente e o vosso arrimo’. Eles disseram: ‘Basta, Kosiya, não fales assim’. Eles não aceitaram as palavras dele. Sakka, o rei dos deuses, compassivo e desejoso do bem deles, pela segunda vez... e pela terceira vez disse-lhes: ‘Senhores, façam-me um favor: por favor, gerem um filho. Ele será o vosso assistente e o vosso arrimo’. Pela terceira vez eles disseram: ‘Basta, Kosiya! Não nos induzas ao que não é benéfico. Quando este corpo deixará de se desintegrar? Que este corpo se desintegre, pois sua natureza é desintegrar-se. Mesmo que a terra se fenda, que o topo das montanhas desabe, que o céu se parta, que a lua e o sol caiam na terra, nós jamais nos misturaremos com as coisas do mundo. Não te aproximes de nossa presença. Se te aproximares, haverá essa intimidade. Pensamos que estás agindo contra o nosso bem’.”

ตโต สกฺโก เทวานมินฺโท เตสํ มนํ อลภมาโน ครุกโต ปญฺชลิโก ปุน ยาจิ ‘ยทิ เม วจนํ น อุสฺสหถ กาตุํ, ยทา ตาปสี อุตุนี โหติ ปุปฺผวตี, ตทา ตฺวํ, ภนฺเต, ทกฺขิเณน หตฺถงฺคุฏฺเฐน นาภึ ปรามเสยฺยาสิ, เตน สา คพฺภํ ลจฺฉติ, สนฺนิปาโต เยเวส คพฺภาวกฺกนฺติยา’ติ. ‘สกฺโกมหํ, โกสิย, ตํ วจนํ กาตุํ, น ตาวตเกน อมฺหากํ ตโป ภิชฺชติ, โหตู’ติ สมฺปฏิจฺฉึสุ. ตาย จ ปน เวลาย เทวภวเน อตฺถิ เทวปุตฺโต อุสฺสนฺนกุสลมูโล ขีณายุโก อายุกฺขยปฺปตฺโต ยทิจฺฉกํ สมตฺโถ โอกฺกมิตุํ อปิ จกฺกวตฺติกุเลปิ. อถ สกฺโก เทวานมินฺโท ตํ เทวปุตฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาห ‘เอหิ โข, มาริส, สุปภาโต เต ทิวโส, อตฺถสิทฺธิ อุปคตา, ยมหํ เต อุปฏฺฐานมาคมึ, รมณีเย เต โอกาเส วาโส ภวิสฺสติ, ปติรูเป กุเล ปฏิสนฺธิ ภวิสฺสติ, สุนฺทเรหิ มาตาปิตูหิ วฑฺเฒตพฺโพ, เอหิ เม วจนํ กโรหี’ติ ยาจิ. ทุติยมฺปิ…เป… ตติยมฺปิ ยาจิ สิรสิ ปญฺชลิกโต.

“Então Sakka, o rei dos deuses, não conseguindo obter o consentimento deles, com grande respeito e de mãos postas, implorou novamente: ‘Se não podeis cumprir minhas palavras, quando a asceta estiver em seu período fértil, com as flores surgindo, então, venerável senhor, toca o umbigo dela com o teu polegar direito. Por meio disso, ela obterá a gravidez. Isso de fato constitui uma união de fatores para a concepção’. Os ascetas concordaram: ‘Eu posso fazer isso, Kosiya. Por esse ato, nossa ascese não será quebrada. Que assim seja’. Naquela mesma época, no reino celestial, havia um filho dos deuses com abundantes raízes de mérito, cuja vida celestial estava se esgotando e que havia chegado ao fim de sua existência, sendo capaz de renascer onde desejasse, até mesmo em uma família de um rei que gira a roda. Então Sakka, o rei dos deuses, aproximando-se daquele filho dos deuses, disse-lhe: ‘Vem, meu caro, um belo amanhecer surgiu para ti, a realização do teu benefício chegou. Eu vim te servir. Terás uma morada em um lugar aprazível, renascerás em uma família adequada e serás criado por excelentes pais. Vem, cumpre minhas palavras’, implorou ele. Pela segunda vez... e pela terceira vez implorou, com as mãos postas sobre a cabeça.”

ตโต [Pg.130] โส เทวปุตฺโต เอวมาห ‘กตมํ ตํ, มาริส, กุลํ, ยํ ตฺวํ อภิกฺขณํ กิตฺตยสิ ปุนปฺปุน’นฺติ. ‘ทุกูโล จ ตาปโส ปาริกา จ ตาปสี’ติ. โส ตสฺส วจนํ สุตฺวา ตุฏฺโฐ สมฺปฏิจฺฉิ ‘สาธุ, มาริส, โย ตว ฉนฺโท, โส โหตุ, อากงฺขมาโน อหํ, มาริส, ปตฺถิเต กุเล อุปฺปชฺเชยฺยํ, กิมฺหิ กุเล อุปฺปชฺชามิ อณฺฑเช วา ชลาพุเช วา สํเสทเช วา โอปปาติเก วา’ติ? ‘ชลาพุชาย, มาริส, โยนิยา อุปฺปชฺชาหี’ติ. อถ สกฺโก เทวานมินฺโท อุปฺปตฺติทิวสํ วิคเณตฺวา ทุกูลสฺส ตาปสสฺส อาโรเจสิ ‘อสุกสฺมึ นาม ทิวเส ตาปสี อุตุนี ภวิสฺสติ ปุปฺผวตี, ตทา ตฺวํ, ภนฺเต, ทกฺขิเณน หตฺถงฺคุฏฺเฐน นาภึ ปรามเสยฺยาสี’ติ. ตสฺมึ, มหาราช, ทิวเส ตาปสี จ อุตุนี ปุปฺผวตี อโหสิ, เทวปุตฺโต จ ตตฺถูปโค ปจฺจุปฏฺฐิโต อโหสิ, ตาปโส จ ทกฺขิเณน หตฺถงฺคุฏฺเฐน ตาปสิยา นาภึ ปรามสิ, อิติ เต ตโย สนฺนิปาตา อเหสุํ, นาภิปรามสเนน ตาปสิยา ราโค อุทปาทิ, โส ปนสฺสา ราโค นาภิปรามสนํ ปฏิจฺจ มา ตฺวํ สนฺนิปาตํ อชฺฌาจารเมว มญฺญิ, อูหสนมฺปิ สนฺนิปาโต, อุลฺลปนมฺปิ สนฺนิปาโต, อุปนิชฺฌายนมฺปิ สนฺนิปาโต, ปุพฺพภาคภาวโต ราคสฺส อุปฺปาทาย อามสเนน สนฺนิปาโต ชายติ, สนฺนิปาตา โอกฺกมนํ โหตีติ.

“Então aquele filho dos deuses disse: ‘Qual é essa família, meu caro, que elogias tão frequentemente e repetidas vezes?’ Sakka respondeu: ‘O asceta Dukūla e a asceta Pārikā’. Ouvindo as palavras dele, o filho dos deuses ficou satisfeito e aceitou: ‘Muito bem, meu caro, que o teu desejo se realize. Se eu desejar, meu caro, posso nascer na família almejada. Em qual tipo de nascimento devo nascer: ovíparo, vivíparo, por umidade ou por aparição espontânea?’ Sakka disse: ‘Nasce, meu caro, pela matriz vivípara’. Então Sakka, o rei dos deuses, calculando o dia do nascimento, informou ao asceta Dukūla: ‘Em tal dia, a asceta estará em seu período fértil, com as flores surgindo. Naquele momento, venerável senhor, toca o umbigo dela com o teu polegar direito’. Naquele dia, ó grande rei, a asceta estava em seu período fértil, com as flores surgindo, e o filho dos deuses aproximou-se e fez-se presente ali. O asceta tocou o umbigo da asceta com o seu polegar direito. Assim, ocorreram essas três uniões de fatores. Pelo toque no umbigo, surgiu o desejo apaixonado na asceta. Esse desejo dela surgiu devido ao toque no umbigo. Não penses, ó rei, que a união de fatores seja apenas a conduta sexual transgressora. O riso compartilhado também é uma união de fatores; a conversa alegre também é uma união de fatores; o olhar fixo também é uma união de fatores. Sendo a fase preliminar para o surgimento do desejo, a união de fatores ocorre pelo toque, e da união de fatores decorre a concepção.”

‘‘อนชฺฌาจาเรปิ, มหาราช, ปรามสเนน คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ. ยถา, มหาราช, อคฺคิ ชลมาโน อปรามสโนปิ อุปคตสฺส สีตํ พฺยปหนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, อนชฺฌาจาเรปิ ปรามสเนน คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ.

“Mesmo sem a relação sexual física, ó grande rei, a concepção ocorre pelo toque. Assim como, ó grande rei, um fogo ardente, mesmo sem ser tocado, afasta o frio de quem dele se aproxima, da mesma forma, ó grande rei, mesmo sem a relação sexual física, a concepção ocorre pelo toque.”

‘‘จตุนฺนํ, มหาราช, วเสน สตฺตานํ คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ กมฺมวเสน โยนิวเสน กุลวเสน อายาจนวเสน, อปิ จ สพฺเพเปเต สตฺตา กมฺมสมฺภวา กมฺมสมุฏฺฐานา.

“Por meio de quatro fatores, ó grande rei, ocorre a concepção dos seres: pelo poder do karma, pelo poder da matriz, pelo poder da família e pelo poder da aspiração. No entanto, todos esses seres nascem do karma e têm o karma como sua origem.”

‘‘กถํ, มหาราช, กมฺมวเสน สตฺตานํ คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ? อุสฺสนฺนกุสลมูลา, มหาราช, สตฺตา ยทิจฺฉกํ อุปฺปชฺชนฺติ ขตฺติยมหาสาลกุเล วา พฺราหฺมณมหาสาลกุเล วา คหปติมหาสาลกุเล วา เทเวสุ วา อณฺฑชาย วา โยนิยา ชลาพุชาย วา โยนิยา สํเสทชาย วา โยนิยา โอปปาติกาย วา โยนิยา. ยถา, มหาราช, ปุริโส อฑฺโฒ [Pg.131] มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตชาตรูปรชโต ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตธนธญฺโญ ปหูตญาติปกฺโข ทาสึ วา ทาสํ วา เขตฺตํ วา วตฺถุํ วา คามํ วา นิคมํ วา ชนปทํ วา ยํ กิญฺจิ มนสา อภิปตฺถิตํ, ยทิจฺฉกํ ทฺวิคุณติคุณมฺปิ ธนํ ทตฺวา กิณาติ, เอวเมว โข, มหาราช, อุสฺสนฺนกุสลมูลา สตฺตา ยทิจฺฉกํ อุปฺปชฺชนฺติ ขตฺติยมหาสาลกุเล วา พฺราหฺมณมหาสาลกุเล วา คหปติมหาสาลกุเล วา เทเวสุ วา อณฺฑชาย วา โยนิยา ชลาพุชาย วา โยนิยา สํเสทชย วา โยนิยา โอปปาติกาย วา โยนิยา. เอวํ กมฺมวเสน สตฺตานํ คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ.

“Como, ó grande rei, ocorre a concepção dos seres pelo poder do karma? Ó grande rei, os seres com abundantes raízes de mérito renascem conforme o seu desejo: seja em uma influente família de nobres, em uma influente família de brâmanes, em uma influente família de chefes de família, entre os deuses, ou por nascimento ovíparo, vivíparo, por umidade ou por aparição espontânea. Assim como, ó grande rei, um homem rico, de imensa fortuna, grandes posses, abundante ouro e prata, muitos bens e utensílios, fartura de riquezas e grãos, e um grande círculo de parentes e aliados, compra qualquer coisa que deseje em sua mente — seja uma serva, um servo, um campo, um terreno, uma aldeia, uma cidade ou uma província —, pagando o dobro ou o triplo do valor se necessário, para obtê-la conforme o seu desejo; da mesma forma, ó grande rei, os seres com abundantes raízes de mérito renascem conforme o seu desejo: seja em uma influente família de nobres, em uma influente família de brâmanes, em uma influente família de chefes de família, entre os deuses, ou por nascimento ovíparo, vivíparo, por umidade ou por aparição espontânea. Assim ocorre a concepção dos seres pelo poder do karma.”

‘‘กถํ โยนิวเสน สตฺตานํ คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ? กุกฺกุฏานํ, มหาราช, วาเตน คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ. พลากานํ เมฆสทฺเทน คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ. สพฺเพปิ เทวา อคพฺภเสยฺยกา สตฺตา เยว, เตสํ นานาวณฺเณน คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ. ยถา, มหาราช, มนุสฺสา นานาวณฺเณน มหิยา จรนฺติ, เกจิ ปุรโต ปฏิจฺฉาเทนฺติ, เกจิ ปจฺฉโต ปฏิจฺฉาเทนฺติ, เกจิ นคฺคา โหนฺติ, เกจิ ภณฺฑู โหนฺติ เสตปฏธรา, เกจิ โมฬิพทฺธา โหนฺติ, เกจิ ภณฺฑู กาสาววสนา โหนฺติ, เกจิ กาสาววสนา โมฬิพทฺธา โหนฺติ, เกจิ ชฏิโน วากจีรธรา โหนฺติ, เกจิ จมฺมวสนา โหนฺติ, เกจิ รสฺมิโย นิวาเสนฺติ, สพฺเพเปเต มนุสฺสา นานาวณฺเณน มหิยา จรนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, สตฺตา เยว เต สพฺเพ, เตสํ นานาวณฺเณน คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ. เอวํ โยนิวเสน สตฺตานํ คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ.

“Como ocorre a concepção dos seres pelo poder da matriz? Ó grande rei, para as galinhas, a concepção ocorre pelo vento. Para as garças, a concepção ocorre pelo som do trovão. Todos os deuses são seres que não se deitam em um útero, e para eles a concepção ocorre sob diversas formas. Assim como, ó grande rei, os seres humanos andam sobre a terra com diversas aparências: alguns se cobrem pela frente, alguns se cobrem por trás, alguns andam nus, alguns são carecas e vestem mantos brancos, alguns usam o cabelo preso em um coque, alguns são carecas e vestem mantos tingidos, alguns vestem mantos tingidos e usam o cabelo preso em um coque, alguns usam cabelos trançados e vestem roupas de casca de árvore, alguns vestem peles de animais, alguns vestem cordas; e todos esses seres humanos andam sobre a terra com diversas aparências; da mesma forma, ó grande rei, todos eles são de fato seres vivos, e para eles a concepção ocorre sob diversas formas. Assim ocorre a concepção dos seres pelo poder da matriz.”

‘‘กถํ กุลวเสน สตฺตานํ คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ? กุลํ นาม, มหาราช, จตฺตาริ กุลานิ อณฺฑชํ ชลาพุชํ สํเสทชํ โอปปาติกํ. ยทิ ตตฺถ คนฺธพฺโพ ยโต กุโตจิ อาคนฺตฺวา อณฺฑเช กุเล อุปฺปชฺชติ, โส ตตฺถ อณฺฑโช โหติ…เป… ชลาพุเช กุเล…เป… สํเสทเช กุเล…เป… โอปปาติเก กุเล อุปฺปชฺชติ, โส ตตฺถ โอปปาติโก โหติ. เตสุ เตสุ กุเลสุ ตาทิสา เยว สตฺตา สมฺภวนฺติ. ยถา, มหาราช, หิมวติ เนรุปพฺพตํ เย เกจิ มิคปกฺขิโน อุเปนฺติ, สพฺเพ เต [Pg.132] สกวณฺณํ วิชหิตฺวา สุวณฺณวณฺณา โหนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ คนฺธพฺโพ ยโต กุโตจิ อาคนฺตฺวา อณฺฑชํ โยนึ อุปคนฺตฺวา สภาววณฺณํ วิชหิตฺวา อณฺฑโช โหติ…เป… ชลาพุชํ…เป… สํเสทชํ…เป… โอปปาติกํ โยนึ อุปคนฺตฺวา สภาววณฺณํ วิชหิตฺวา โอปปาติโก โหติ, เอวํ กุลวเสน สตฺตานํ คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ.

“Como ocorre a descida ao útero dos seres de acordo com a classe de nascimento? Ó grande rei, o que se chama de classe são quatro classes: os nascidos de ovo, os nascidos de útero, os nascidos de umidade e os de nascimento espontâneo. Se ali um gandhabba, vindo de qualquer lugar, nasce em uma classe de nascidos de ovo, ele ali se torna um nascido de ovo... [pe]... na classe de nascidos de útero... [pe]... na classe de nascidos de umidade... [pe]... nasce na classe de nascimento espontâneo, ele ali se torna um ser de nascimento espontâneo. Nessas respectivas classes, nascem seres exatamente daquela mesma natureza. Assim como, ó grande rei, quaisquer animais e aves no Himalaia que se aproximam do Monte Neru, todos eles, abandonando sua própria cor, tornam-se de cor dourada; exatamente assim, ó grande rei, qualquer gandhabba que, vindo de qualquer lugar, entra em uma matriz de nascidos de ovo, abandonando sua cor natural, torna-se um nascido de ovo... [pe]... nascido de útero... [pe]... nascido de umidade... [pe]... entra em uma matriz de nascimento espontâneo, abandonando sua cor natural, torna-se um ser de nascimento espontâneo. Assim ocorre a descida ao útero dos seres de acordo com a classe de nascimento.”

‘‘กถํ อายาจนวเสน สตฺตานํ คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ? อิธ, มหาราช, กุลํ โหติ อปุตฺตกํ พหุสาปเตยฺยํ สทฺธํ ปสนฺนํ สีลวนฺตํ กลฺยาณธมฺมํ ตปนิสฺสิตํ, เทวปุตฺโต จ อุสฺสนฺนกุสลมูโล จวนธมฺโม โหติ. อถ สกฺโก เทวานมินฺโท ตสฺส กุลสฺส อนุกมฺปาย ตํ เทวปุตฺตํ อายาจติ ‘ปณิเธหิ, มาริส, อสุกสฺส กุลสฺส มเหสิยา กุจฺฉิ’นฺติ. โส ตสฺส อายาจนเหตุ ตํ กุลํ ปณิเธติ. ยถา, มหาราช, มนุสฺสา ปุญฺญกามา สมณํ มโนภาวนียํ อายาจิตฺวา เคหํ อุปเนนฺติ, อยํ อุปคนฺตฺวา สพฺพสฺส กุลสฺส สุขาวโห ภวิสฺสตีติ. เอวเมว โข, มหาราช, สกฺโก เทวานมินฺโท ตํ เทวปุตฺตํ อายาจิตฺวา ตํ กุลํ อุปเนติ. เอวํ อายาจนวเสน สตฺตานํ คพฺภาวกฺกนฺติ โหติ.

“Como ocorre a descida ao útero dos seres por meio de uma petição? Aqui, ó grande rei, há uma família sem filhos, de grande riqueza, cheia de fé, devota, virtuosa, de boa conduta e dedicada à ascese; e um filho dos devas, cujas raízes de mérito são abundantes, está prestes a falecer. Então, Sakka, o senhor dos devas, por compaixão para com essa família, roga àquele filho dos devas: ‘Meu caro, dirija sua mente para o ventre da esposa principal de tal família’. Ele, devido a esse rogo, direciona sua mente para aquela família. Assim como, ó grande rei, pessoas desejosas de mérito, tendo convidado um asceta digno de estima, o conduzem à sua casa, pensando: ‘Este, ao vir, trará felicidade para toda a família’; exatamente assim, ó grande rei, Sakka, o senhor dos devas, tendo rogado àquele filho dos devas, o conduz àquela família. Assim ocorre a descida ao útero dos seres por meio de uma petição.”

‘‘สาโม, มหาราช, กุมาโร สกฺเกน เทวานมินฺเทน อายาจิโต ปาริกาย ตาปสิยา กุจฺฉึ โอกฺกนฺโต. สาโม, มหาราช, กุมาโร กตปุญฺโญ, มาตาปิตโร สีลวนฺโต กลฺยาณธมฺมา, อายาจโก สกฺโก, ติณฺณํ เจโตปณิธิยา สาโม กุมาโร นิพฺพตฺโต. อิธ, มหาราช, นยกุสโล ปุริโส สุกฏฺเฐ อนูปเขตฺเต พีชํ โรเปยฺย, อปิ นุ ตสฺส พีชสฺส อนฺตรายํ วิวชฺเชนฺตสฺส วุฑฺฒิยา โกจิ อนฺตราโย ภเวยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, นิรุปฆาตํ พีชํ ขิปฺปํ สํวิรุเหยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, สาโม กุมาโร มุตฺโต อุปฺปนฺนนฺตราเยหิ ติณฺณํ เจโตปณิธิยา นิพฺพตฺโต.

“O jovem Sāma, ó grande rei, tendo sido rogado por Sakka, o senhor dos devas, desceu ao ventre da asceta Pārikā. O jovem Sāma, ó grande rei, era alguém que havia acumulado méritos; seus pais eram virtuosos e de boa conduta; aquele que fez o rogo foi Sakka; e, pela aspiração mental desses três, o jovem Sāma nasceu. Aqui, ó grande rei, se um homem habilidoso na agricultura plantasse uma semente em um campo bem arado e bem irrigado, livre de perigos, haveria algum obstáculo para o crescimento dessa semente?” “Não, venerável senhor. A semente livre de danos cresceria rapidamente.” “Exatamente assim, ó grande rei, o jovem Sāma, livre de quaisquer perigos iminentes, nasceu pela aspiração mental desses três.”

‘‘อปิ นุ โข, มหาราช, สุตปุพฺพํ ตยา อิสีนํ มโนปโทเสน อิทฺโธ ผีโต มหาชนปโท สชโน สมุจฺฉินฺโน’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สุยฺยติ. มหิยา ทณฺฑการญฺญํ มชฺฌารญฺญํ กาลิงฺคารญฺญํ มาตงฺคารญฺญํ, สพฺพํ ตํ อรญฺญํ อรญฺญภูตํ, สพฺเพเปเต ชนปทา อิสีนํ มโนปโทเสน ขยํ คตา’’ติ. ‘‘ยทิ[Pg.133], มหาราช, เตสํ มโนปโทเสน สุสมิทฺธา ชนปทา อุจฺฉิชฺชนฺติ, อปิ นุ โข เตสํ มโนปสาเทน กิญฺจิ นิพฺพตฺเตยฺยา’’ติ? ‘‘อาม ภนฺเต’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, สาโม กุมาโร ติณฺณํ พลวนฺตานํ เจโตปสาเทน นิพฺพตฺโต อิสินิมฺมิโต เทวนิมฺมิโต ปุญฺญนิมฺมิโตติ. เอวเมตํ, มหาราช, ธาเรหิ.

“Ó grande rei, você já ouviu falar que, devido à malevolência mental em relação aos sábios, um próspero e populoso reino, junto com seu povo, foi completamente destruído?” “Sim, venerável senhor, ouve-se falar disso. Na terra, a floresta de Daṇḍaka, a floresta de Majjha, a floresta de Kāliṅga e a floresta de Mātaṅga — todas essas florestas tornaram-se desertas, e todos esses reinos foram arruinados devido à malevolência mental em relação aos sábios.” “Se, ó grande rei, reinos altamente prósperos são destruídos devido à malevolência mental em relação a eles, não poderia algo ser gerado através da devoção mental em relação a eles?” “Sim, venerável senhor.” “Portanto, ó grande rei, o jovem Sāma nasceu devido à devoção mental de três seres poderosos; ele foi criado pelos sábios, criado pelo deva e criado pelo mérito. Guarda isso em mente, ó grande rei.”

‘‘ตโยเม, มหาราช, เทวปุตฺตา สกฺเกน เทวานมินฺเทน อายาจิตา กุลํ อุปฺปนฺนา. กตเม ตโย? สาโม กุมาโร มหาปนาโท กุสราชา, ตโยเปเต โพธิสตฺตา’’ติ. ‘‘สุนิทฺทิฏฺฐา, ภนฺเต นาคเสน, คพฺภาวกฺกนฺติ, สุกถิตํ การณํ, อนฺธกาโร อาโลโก กโต, ชฏา วิชฏิตา, นิจฺฉุทฺธา ปรวาทา, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Estes três filhos dos devas, ó grande rei, tendo sido rogados por Sakka, o senhor dos devas, nasceram em famílias humanas. Quais são os três? O jovem Sāma, o rei Mahāpanāda e o rei Kusa; e todos esses três eram Bodisatvas.” “A descida ao útero foi perfeitamente explicada, venerável Nāgasena; a causa foi bem exposta. A escuridão foi transformada em luz, o emaranhado foi desfeito, as objeções dos oponentes foram refutadas. Aceito isso exatamente como foi dito.”

คพฺภาวกฺกนฺติปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta pergunta, sobre a descida ao útero, está concluída.

๗. สทฺธมฺมนฺตรธานปญฺโห

7. A pergunta sobre o desaparecimento do verdadeiro Dhamma.

๗. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘ปญฺเจว ทานิ, อานนฺท, วสฺสสตานิ สทฺธมฺโม ฐสฺสตี’ติ. ปุน จ ปรินิพฺพานสมเย สุภทฺเทน ปริพฺพาชเกน ปญฺหํ ปุฏฺเฐน ภควตา ภณิตํ ‘อิเม จ, สุภทฺท, ภิกฺขู สมฺมา วิหเรยฺยุํ, อสุญฺโญ โลโก อรหนฺเตหิ อสฺสา’ติ, อเสสวจนเมตํ, นิสฺเสสวจนเมตํ, นิปฺปริยายวจนเมตํ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคเตน ภณิตํ ‘ปญฺเจว ทานิ, อานนฺท, วสฺสสตานิ สทฺธมฺโม ฐสฺสตี’ติ, เตน หิ ‘อสุญฺโญ โลโก อรหนฺเตหิ อสฺสา’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตถาคเตน ภณิตํ ‘อสุญฺโญ โลโก อรหนฺเตหิ อสฺสา’ติ, เตน หิ ‘ปญฺเจว ทานิ, อานนฺท, วสฺสสตานิ สทฺธมฺโม ฐสฺสตี’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห คหนโตปิ คหนตโร พลวโตปิ พลวตโร คณฺฐิโตปิ คณฺฐิตโร, โส ตวานุปฺปตฺโต, ตตฺถ เต ญาณพลวิปฺผารํ ทสฺเสหิ มกโร วิย สาครพฺภนฺตรคโต’’ติ.

7. “Venerável Nāgasena, isto foi dito pelo Abençoado: ‘Agora, Ānanda, o verdadeiro Dhamma durará apenas quinhentos anos’. E novamente, no momento do seu Parinibbāna, quando questionado pelo asceta errante Subhadda, o Abençoado declarou: ‘Se, Subhadda, estes monges viverem retamente, o mundo não ficará vazio de Arahants’. Esta é uma declaração completa, sem omissões, uma declaração direta. Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Tathāgata: ‘Agora, Ānanda, o verdadeiro Dhamma durará apenas quinhentos anos’, então a declaração ‘o mundo não ficará vazio de Arahants’ deve ser falsa. Se foi dito pelo Tathāgata: ‘o mundo não ficará vazio de Arahants’, então aquela declaração ‘agora, Ānanda, o verdadeiro Dhamma durará apenas quinhentos anos’ também deve ser falsa. Esta também é uma questão de dois gumes, mais profunda do que o que é profundo, mais forte do que o que é forte, mais intrincada do que o que é intrincada. Ela chegou até você; nela, demonstre a amplitude do poder do seu conhecimento, como um monstro marinho no meio do oceano.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘ปญฺเจว ทานิ, อานนฺท, วสฺสสตานิ สทฺธมฺโม ฐสฺสตี’ติ. ปรินิพฺพานสมเย จ สุภทฺทสฺส ปริพฺพาชกสฺส ภณิตํ [Pg.134] ‘อิเม จ, สุภทฺท, ภิกฺขู สมฺมา วิหเรยฺยุํ, อสุญฺโญ โลโก อรหนฺเตหิ อสฺสา’ติ. ตญฺจ ปน, มหาราช, ภควโต วจนํ นานตฺถญฺเจว โหติ นานาพฺยญฺชนญฺจ, อยํ สาสนปริจฺเฉโท, อยํ ปฏิปตฺติ ปริทีปนาติ ทูรํ วิวชฺชิตา เต อุโภ อญฺญมญฺญํ. ยถา, มหาราช, นภํ ปถวิโต ทูรํ วิวชฺชิตํ, นิรยํ สคฺคโต ทูรํ วิวชฺชิตํ, กุสลํ อกุสลโต ทูรํ วิวชฺชิตํ, สุขํ ทุกฺขโต ทูรํ วิวชฺชิตํ. เอวเมว โข, มหาราช, เต อุโภ อญฺญมญฺญํ ทูรํ วิวชฺชิตา.

“Isso foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado: ‘Agora, Ānanda, o verdadeiro Dhamma durará apenas quinhentos anos’. E no momento do Parinibbāna, foi dito ao asceta errante Subhadda: ‘Se, Subhadda, estes monges viverem retamente, o mundo não ficará vazio de Arahants’. No entanto, ó grande rei, essas duas declarações do Abençoado diferem tanto em significado quanto em formulação; uma é a definição do limite da Dispensação, e a outra é a elucidação da prática. Elas estão amplamente separadas uma da outra. Assim como, ó grande rei, o sky está distante da terra, o inferno está distante do céu, o que é benéfico está distante do que é prejudicial, e a felicidade está distante do sofrimento; exatamente assim, ó grande rei, essas duas declarações estão amplamente separadas uma da outra.”

‘‘อปิ จ, มหาราช, มา เต ปุจฺฉา โมฆา อสฺส, รสโต เต สํสนฺทิตฺวา กถยิสฺสามิ ‘ปญฺเจว ทานิ, อานนฺท, วสฺสสตานิ สทฺธมฺโม ฐสฺสตี’ติ ยํ ภควา อาห, ตํ ขยํ ปริทีปยนฺโต เสสกํ ปริจฺฉินฺทิ, วสฺสสหสฺสํ, อานนฺท, สทฺธมฺโม ติฏฺเฐยฺย, สเจ ภิกฺขุนิโย น ปพฺพาเชยฺยุํ. ปญฺเจว ทานิ, อานนฺท, วสฺสสตานิ สทฺธมฺโม ฐสฺสตีติ. อปิ นุ โข, มหาราช, ภควา เอวํ วทนฺโต สทฺธมฺมสฺส อนฺตรธานํ วา วเทติ อภิสมยํ วา ปฏิกฺโกสตี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘นฏฺฐํ, มหาราช, ปริกิตฺตยนฺโต เสสกํ ปริทีปยนฺโต ปริจฺฉินฺทิ. ยถา, มหาราช, ปุริโส นฏฺฐายิโก สพฺพเสสกํ คเหตฺวา ชนสฺส ปริทีเปยฺย ‘เอตฺตกํ เม ภณฺฑํ นฏฺฐํ, อิทํ เสสก’นฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภควา นฏฺฐํ ปริทีปยนฺโต เสสกํ เทวมนุสฺสานํ กเถสิ ‘ปญฺเจว ทานิ, อานนฺท, วสฺสสตานิ สทฺธมฺโม ฐสฺสตี’ติ. ยํ ปน, มหาราช, ภควตา ภณิตํ ‘ปญฺเจว ทานิ, อานนฺท, วสฺสสตานิ สทฺธมฺโม ฐสฺสตี’ติ, สาสนปริจฺเฉโท เอโส.

“No entanto, ó grande rei, para que sua pergunta não seja em vão, explicarei a você harmonizando-as de acordo com a sua essência. Quando o Abençoado disse: ‘Agora, Ānanda, o verdadeiro Dhamma durará apenas quinhentos anos’, Ele estava apontando para o declínio e definindo o período restante: ‘Se as mulheres não tivessem sido admitidas na vida monástica, Ānanda, o verdadeiro Dhamma teria durado mil anos. Mas agora, Ānanda, o verdadeiro Dhamma durará apenas quinhentos anos’ — assim Ele definiu o limite. Mas, ó grande rei, ao falar assim, o Abençoado estava declarando o desaparecimento do verdadeiro Dhamma ou rejeitando a realização da verdade?” “Não, venerável senhor.” “Ele definiu o limite declarando o que foi perdido e mostrando o que resta. Assim como, ó grande rei, um homem que perdeu seus bens, reunindo tudo o que restou, mostra às pessoas: ‘Esta quantidade de meus bens foi perdida, e isto é o que resta’; exatamente assim, ó grande rei, o Abençoado, mostrando o que foi perdido, declarou o restante aos devas e humanos: ‘Agora, Ānanda, o verdadeiro Dhamma durará apenas quinhentos anos’. Portanto, ó grande rei, o que foi dito pelo Abençoado: ‘Agora, Ānanda, o verdadeiro Dhamma durará apenas quinhentos anos’ — esta é a definição do limite da Dispensação.”

‘‘ยํ ปน ปรินิพฺพานสมเย สุภทฺทสฺส ปริพฺพาชกสฺส สมเณ ปริกิตฺตยนฺโต อาห ‘อิเม จ, สุภทฺท, ภิกฺขู สมฺมา วิหเรยฺยุํ, อสุญฺโญ โลโก อรหนฺเตหิ อสฺสา’ติ, ปฏิปตฺติปริทีปนา เอสา, ตฺวํ ปน ตํ ปริจฺเฉทญฺจ ปริทีปนญฺจ เอกรสํ กโรสิ. ยทิ ปน เต ฉนฺโท, เอกรสํ กตฺวา กถยิสฺสามิ, สาธุกํ สุโณหิ มนสิกโรหิ อวิกฺขิตฺตมานโส.

“Por outro lado, o que Ele disse no momento do Parinibbāna ao asceta errante Subhadda, ao elogiar os monges: ‘Se, Subhadda, estes monges viverem retamente, o mundo não ficará vazio de Arahants’ — esta é a elucidação da prática. Você, no entanto, está misturando essa definição de limite e essa elucidação como se tivessem o mesmo sabor. Se for o seu desejo, explicarei harmonizando-as em um único sabor. Escute com atenção e reflita com a mente concentrada.”

‘‘อิธ, มหาราช, ตฬาโก ภเวยฺย นวสลิลสมฺปุณฺโณ สมฺมุขมุตฺตริยมาโน ปริจฺฉินฺโน ปริวฏุมกโต, อปริยาทิณฺเณ เยว ตสฺมึ [Pg.135] ตฬาเก อุทกูปริ มหาเมโฆ อปราปรํ อนุปฺปพนฺโธ อภิวสฺเสยฺย, อปิ นุ โข, มหาราช, ตสฺมึ ตฬาเก อุทกํ ปริกฺขยํ ปริยาทานํ คจฺเฉยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณน มหาราชา’’ติ? ‘‘เมฆสฺส, ภนฺเต, อนุปฺปพนฺธตายา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ชินสาสนวรสทฺธมฺมตฬาโก อาจารสีลคุณวตฺตปฏิปตฺติวิมลนวสลิลสมฺปุณฺโณ อุตฺตริยมาโน ภวคฺคมภิภวิตฺวา ฐิโต. ยทิ ตตฺถ พุทฺธปุตฺตา อาจารสีลคุณวตฺตปฏิปตฺติเมฆวสฺสํ อปราปรํ อนุปฺปพนฺธาเปยฺยุํ อภิวสฺสาเปยฺยุํ. เอวมิทํ ชินสาสนวรสทฺธมฺมตฬาโก จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺเฐยฺย, อรหนฺเตหิ โลโก อสุญฺโญ ภเวยฺย, อิมมตฺถํ ภควตา สนฺธาย ภาสิตํ ‘อิเม จ, สุภทฺท, ภิกฺขู สมฺมา วิหเรยฺยุํ, อสุญฺโญ โลโก อรหนฺเตหิ อสฺสา’ติ.

“Suponha, ó grande rei, que houvesse um reservatório cheio de água fresca, transbordando pelas bordas, bem delimitado e cercado por diques. Antes que a água desse reservatório se esgotasse, uma grande nuvem de chuva derramasse chuva continuamente, repetidas vezes, sobre ele. A água desse reservatório se esgotaria ou diminuiria, ó grande rei?” “Não, venerável senhor.” “Por qual razão, ó grande rei?” “Devido à chuva contínua da nuvem, venerável senhor.” “Exatamente assim, ó grande rei, o grande reservatório do verdadeiro Dhamma da Dispensação do Vitorioso está cheio de água fresca e pura da conduta, da virtude, das boas qualidades, dos deveres e da prática, transbordando e elevando-se até o topo da existência. Se os filhos do Buda fizessem chover continuamente, repetidas vezes, a chuva da conduta, da virtude, das boas qualidades, dos deveres e da prática; então este reservatório do verdadeiro Dhamma da Dispensação do Vitorioso duraria por muito tempo, por uma longa era, e o mundo não ficaria vazio de Arahants. Foi com referência a isso que o Abençoado disse: ‘Se, Subhadda, estes monges viverem retamente, o mundo não ficará vazio de Arahants’.”

‘‘อิธ ปน, มหาราช, มหติ มหาอคฺคิกฺขนฺเธ ชลมาเน อปราปรํ สุกฺขติณกฏฺฐโคมยานิ อุปสํหเรยฺยุํ, อปิ นุ โข โส, มหาราช, อคฺคิกฺขนฺโธ นิพฺพาเยยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ภิยฺโย ภิยฺโย โส อคฺคิกฺขนฺโธ ชเลยฺย, ภิยฺโย ภิยฺโย ปภาเสยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ทสสหสฺสิยา โลกธาตุยา ชินสาสนวรมฺปิ อาจารสีลคุณวตฺตปฏิปตฺติยา ชลติ ปภาสติ. ยทิ ปน, มหาราช, ตทุตฺตรึ พุทฺธปุตฺตา ปญฺจหิ ปธานิยงฺเคหิ สมนฺนาคตา สตตมปฺปมตฺตา ปทเหยฺยุํ, ตีสุ สิกฺขาสุ ฉนฺทชาตา สิกฺเขยฺยุํ, จาริตฺตญฺจ สีลํ สมตฺตํ ปริปูเรยฺยุํ, เอวมิทํ ชินสาสนวรํ ภิยฺโย ภิยฺโย จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺเฐยฺย, อสุญฺโญ โลโก อรหนฺเตหิ อสฺสาติ อิมมตฺถํ ภควตา สนฺธาย ภาสิตํ ‘อิเม จ, สุภทฺท, ภิกฺขู สมฺมา วิหเรยฺยุํ, อสุญฺโญ โลโก อรหนฺเตหิ อสฺสา’ติ.

“Além disso, ó grande rei, se uma grande fogueira estivesse queimando intensamente e as pessoas adicionassem continuamente capim seco, lenha seca e esterco seco de vaca, essa fogueira se apagaria, ó grande rei?” “Não, venerável senhor. Pelo contrário, essa fogueira queimaria cada vez mais intensamente e brilharia cada vez mais.” “Exatamente assim, ó grande rei, nos dez mil sistemas mundiais, a excelente Dispensação do Vitorioso brilha e resplandece através da conduta, da virtude, das boas qualidades, dos deveres e da prática. Se, além disso, ó grande rei, os filhos do Buda, dotados dos cinco fatores do esforço, se esforçassem constantemente com diligência, treinassem com forte desejo nos três treinamentos e cumprissem plenamente a virtude da conduta e da evitação; então esta excelente Dispensação do Vitorioso duraria por muito mais tempo, por uma longa era, e o mundo não ficaria vazio de Arahants. Foi com referência a isso que o Abençoado disse: ‘Se, Subhadda, estes monges viverem retamente, o mundo não ficará vazio de Arahants’.”

‘‘อิธ ปน, มหาราช, สินิทฺธสมสุมชฺชิตสปฺปภาสวิมลาทาสํ สณฺหสุขุมเครุกจุณฺเณน อปราปรํ มชฺเชยฺยุํ, อปิ นุ โข, มหาราช, ตสฺมึ อาทาเส มลกทฺทมรโชชลฺลํ ชาเยยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, อญฺญทตฺถุ วิมลตรํ เยว ภเวยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ชินสาสนวรํ ปกตินิมฺมลํ พฺยปคตกิเลสมลรโชชลฺลํ, ยทิ ตํ พุทฺธปุตฺตา อาจารสีลคุณวตฺตปฏิปตฺติสลฺเลขธุตคุเณน ชินสาสนวรํ สลฺลกฺเขยฺยุํ, เอวมิทํ ชินสาสนวรํ จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺเฐยฺย, อสุญฺโญ จ โลโก อรหนฺเตหิ อสฺสาติ [Pg.136] อิมมตฺถํ ภควตา สนฺธาย ภาสิตํ ‘อิเม จ, สุภทฺท, ภิกฺขู สมฺมา วิหเรยฺยุํ, อสุญฺโญ โลโก อรหนฺเตหิ อสฺสา’ติ. ปฏิปตฺติมูลกํ, มหาราช, สตฺถุสาสนํ ปฏิปตฺติการณํ ปฏิปตฺติยา อนนฺตรหิตาย ติฏฺฐตี’’ติ.

“Além disso, ó grande rei, se um espelho liso, plano, bem polido, brilhante e limpo fosse esfregado continuamente com pó fino e suave de ocre vermelho, alguma sujeira, lama, poeira ou mancha se acumularia nesse espelho, ó grande rei?” “Não, venerável senhor. Pelo contrário, ele se tornaria ainda mais limpo.” “Exatamente assim, ó grande rei, a excelente Dispensação do Vitorioso é pura por natureza, livre da sujeira, lama, poeira e manchas das impurezas mentais. Se os filhos do Buda mantivessem essa excelente Dispensação do Vitorioso por meio da conduta, da virtude, das boas qualidades, dos deveres, da prática, da austeridade e das qualidades ascéticas; então esta excelente Dispensação do Vitorioso duraria por muito tempo, por uma longa era, e o mundo não ficaria vazio de Arahants. Foi com referência a isso que o Abençoado disse: ‘Se, Subhadda, estes monges viverem retamente, o mundo não ficará vazio de Arahants’. A Dispensação do Mestre, ó grande rei, tem sua raiz na prática, tem sua causa na prática; enquanto a prática não desaparecer, ela permanecerá.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘สทฺธมฺมนฺตรธาน’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ สทฺธมฺมนฺตรธาน’’นฺติ? ‘‘ตีณิมานิ, มหาราช, สาสนนฺตรธานานิ. กตมานิ ตีณิ? อธิคมนฺตรธานํ ปฏิปตฺตนฺตรธานํ ลิงฺคนฺตรธานํ, อธิคเม, มหาราช, อนฺตรหิเต สุปฺปฏิปนฺนสฺสาปิ ธมฺมาภิสมโย น โหติ, ปฏิปตฺติยา อนฺตรหิตาย สิกฺขาปทปญฺญตฺติ อนฺตรธายติ, ลิงฺคํเยว ติฏฺฐติ, ลิงฺเค อนฺตรหิเต ปเวณุปจฺเฉโท โหติ, อิมานิ โข, มหาราช, ตีณิ อนฺตรธานานี’’ติ.

“Venerável Nagasena, quando o senhor fala sobre o ‘desaparecimento do verdadeiro Dhamma’ (saddhammantaradhāna), o que é esse desaparecimento do verdadeiro Dhamma?” “Existem estes três desaparecimentos da Dispensação, ó grande rei. Quais são os três? O desaparecimento das realizações espirituais (adhigamantaradhāna), o desaparecimento da prática (paṭipattantaradhāna) e o desaparecimento dos símbolos externos (liṅgantaradhāna). Ó grande rei, quando as realizações espirituais desaparecem, mesmo para aquele que pratica corretamente não há a penetração do Dhamma (dhammābhisamayo). Quando a prática desaparece, a promulgação das regras de treinamento (sikkhāpadapaññatti) desaparece, restando apenas os símbolos externos. Quando os símbolos externos desaparecem, ocorre a interrupção da linhagem. Estes, ó grande rei, são os três desaparecimentos.”

‘‘สุวิญฺญาปิโต, ภนฺเต นาคเสน, ปญฺโห, คมฺภีโร อุตฺตานีกโต, คณฺฐิ ภินฺโน, นฏฺฐา ปรวาทา ภคฺคา นิปฺปภา กตา, ตฺวํ คณิวรวสภมาสชฺชาติ.

“A questão foi muito bem explicada, venerável Nagasena; o que era profundo foi tornado claro, o nó foi desfeito, as doutrinas adversárias foram destruídas, quebradas e privadas de brilho ao confrontarem o senhor, que é como um touro líder entre os grandes mestres.”

สทฺธมฺมนฺตรธานปญฺโห สตฺตโม.

“A sétima questão, sobre o desaparecimento do verdadeiro Dhamma, está concluída.”

๘. อกุสลจฺเฉทนปญฺโห

8. “A questão sobre a erradicação das ações prejudiciais”

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตถาคโต สพฺพํ อกุสลํ ฌาเปตฺวา สพฺพญฺญุตํ ปตฺโต, อุทาหุ สาวเสเส อกุสเล สพฺพญฺญุตํ ปตฺโต’’ติ? ‘‘สพฺพํ, มหาราช, อกุสลํ ฌาเปตฺวา ภควา สพฺพญฺญุตํ ปตฺโต, นตฺถิ ภควโต เสเสกํ อกุสล’’นฺติ.

8. “Venerável Nagasena, o Tathāgata alcançou a omnisciência após queimar todas as ações prejudiciais, ou alcançou a omnisciência restando ainda algum resíduo de ações prejudiciais?” “Ó grande rei, o Abençoado alcançou a omnisciência após queimar todas as ações prejudiciais; não resta nenhum resíduo de ação prejudicial no Abençoado.”

‘‘กึ ปน, ภนฺเต, ทุกฺขา เวทนา ตถาคตสฺส กาเย อุปฺปนฺนปุพฺพา’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, ราชคเห ภควโต ปาโท สกลิกาย ขโต, โลหิตปกฺขนฺทิกาพาโธ อุปฺปนฺโน, กาเย อภิสนฺเน ชีวเกน วิเรโก การิโต, วาตาพาเธ อุปฺปนฺเน อุปฏฺฐาเกน เถเรน อุณฺโหทกํ ปริยิฏฺฐ’’นฺติ.

“Mas, venerável senhor, alguma sensação dolorosa já surgiu no corpo do Tathāgata?” “Sim, ó grande rei. Em Rājagaha, o pé do Abençoado foi ferido por uma lasca de pedra; surgiu a doença da disenteria com sangue; quando o seu corpo estava congestionado, o médico Jīvaka administrou-lhe um purgante; e quando surgiu uma aflição causada pelo elemento vento, o ancião que o assistia providenciou água quente.”

‘‘ยทิ[Pg.137], ภนฺเต นาคเสน, ตถาคโต สพฺพํ อกุสลํ ฌาเปตฺวา สพฺพญฺญุตํ ปตฺโต, เตน หิ ภควโต ปาโท สกลิกาย ขโต, โลหิตปกฺขนฺทิกา จ อาพาโธ อุปฺปนฺโนติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตถาคตสฺส ปาโท สกลิกาย ขโต, โลหิตปกฺขนฺทิกา จ อาพาโธ อุปฺปนฺโน, เตน หิ ตถาคโต สพฺพํ อกุสลํ ฌาเปตฺวา สพฺพญฺญุตํ ปตฺโตติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. นตฺถิ, ภนฺเต, วินา กมฺเมน เวทยิตํ, สพฺพํ ตํ เวทยิตํ กมฺมมูลกํ, ตํ กมฺเมเนว เวทยติ, อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

“Se, venerável Nagasena, o Tathāgata alcançou a omnisciência após queimar todas as ações prejudiciais, então a afirmação de que o pé do Abençoado foi ferido por uma lasca de pedra e que surgiu a doença da disenteria com sangue é falsa. Se o pé do Tathāgata foi ferido por uma lasca de pedra e surgiu a doença da disenteria com sangue, então a afirmação de que o Tathāgata alcançou a omnisciência após queimar todas as ações prejudiciais também é falsa. Venerável senhor, não há sensação experimentada sem o kamma; toda sensação experimentada tem sua raiz no kamma, e é somente devido ao kamma que se experimenta a sensação. Esta também é uma questão de dois gumes que chegou até o senhor, e ela deve ser resolvida pelo senhor.”

‘‘น หิ, มหาราช, สพฺพํ ตํ เวทยิตํ กมฺมมูลกํ. อฏฺฐหิ, มหาราช, การเณหิ เวทยิตานิ อุปฺปชฺชนฺติ, เยหิ การเณหิ ปุถู สตฺตา เวทนา เวทิยนฺติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? วาตสมุฏฺฐานานิปิ โข, มหาราช, อิเธกจฺจานิ เวทยิตานิ อุปฺปชฺชนฺติ, ปิตฺตสมุฏฺฐานานิปิ โข, มหาราช…เป… เสมฺหสมุฏฺฐานานิปิ โข, มหาราช…เป… สนฺนิปาติกานิปิ โข, มหาราช…เป… อุตุปริณามชานิปิ โข, มหาราช…เป… วิสมปริหารชานิปิ โข, มหาราช…เป… โอปกฺกมิกานิปิ โข, มหาราช…เป… กมฺมวิปากชานิปิ โข, มหาราช, อิเธกจฺจานิ เวทยิตานิ อุปฺปชฺชนฺติ. อิเมหิ โข, มหาราช, อฏฺฐหิ การเณหิ ปุถู สตฺตา เวทนา เวทยนฺติ. ตตฺถ เย เต ปุคฺคลา ‘สตฺเต กมฺมํ วิพาธตี’ติ วเทยฺยุํ, เต อิเม ปุคฺคลา สตฺตการณํ ปฏิพาหนฺติ. เตสํ ตํ วจนํ มิจฺฉา’’ติ. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยญฺจ วาติกํ ยญฺจ ปิตฺติกํ ยญฺจ เสมฺหิกํ ยญฺจ สนฺนิปาติกํ ยญฺจ อุตุปริณามชํ ยญฺจ วิสมปริหารชํ ยญฺจ โอปกฺกมิกํ, สพฺเพเต กมฺมสมุฏฺฐานา เยว, กมฺเมเนว เต สพฺเพ สมฺภวนฺตี’’ติ.

“Não é verdade, ó grande rei, que toda sensação experimentada tenha sua raiz no kamma. Por oito causas, ó grande rei, as sensações surgem, pelas quais os seres comuns experimentam sensações. Quais são as oito? Ó grande rei, algumas sensações surgem aqui originadas pelo vento; algumas sensações surgem originadas pela bile... [e assim por diante]... originadas pelo fleuma... originadas pela combinação dos humores... resultantes da mudança de estação... resultantes de cuidados inadequados... resultantes de um ataque externo... e algumas sensações surgem aqui, ó grande rei, resultantes do amadurecimento do kamma. Por estas oito causas, ó grande rei, os seres comuns experimentam sensações. Entre eles, aqueles indivíduos que dizem: ‘O kamma aflige os seres [em todos os casos]’, esses indivíduos rejeitam as outras sete causas. A afirmação deles é falsa.” “Venerável Nagasena, as aflições causadas pelo vento, pela bile, pelo fleuma, pela combinação dos humores, pela mudança de estação, por cuidados inadequados e por ataques externos — não seriam todas elas originadas pelo kamma, surgindo todas elas apenas devido ao kamma?”

‘‘ยทิ, มหาราช, เตปิ สพฺเพ กมฺมสมุฏฺฐานาว อาพาธา ภเวยฺยุํ, น เตสํ โกฏฺฐาสโต ลกฺขณานิ ภเวยฺยุํ. วาโต โข, มหาราช, กุปฺปมาโน ทสวิเธน กุปฺปติ สีเตน อุณฺเหน ชิฆจฺฉาย วิปาสาย อติภุตฺเตน ฐาเนน ปธาเนน อาธาวเนน อุปกฺกเมน กมฺมวิปาเกน. ตตฺร เย เต นว วิธา, น เต อตีเต, น อนาคเต, วตฺตมานเก ภเว อุปฺปชฺชนฺติ, ตสฺมา น วตฺตพฺพา ‘กมฺมสมฺภวา สพฺพา เวทนา’ติ. ปิตฺตํ, มหาราช, กุปฺปมานํ ติวิเธน กุปฺปติ สีเตน อุณฺเหน วิสมโภชเนน. เสมฺหํ, มหาราช, กุปฺปมานํ ติวิเธน กุปฺปติ สีเตน อุณฺเหน อนฺนปาเนน. โย [Pg.138] จ, มหาราช, วาโต ยญฺจ ปิตฺตํ ยญฺจ เสมฺหํ, เตหิ เตหิ โกเปหิ กุปฺปิตฺวา มิสฺสี หุตฺวา สกํ สกํ เวทนํ อากฑฺฒติ. อุตุปริณามชา, มหาราช, เวทนา อุตุปริยาเมน อุปฺปชฺชติ. วิสมปริหารชา เวทนา วิสมปริหาเรน อุปฺปชฺชติ. โอปกฺกมิกา, มหาราช, เวทนา อตฺถิ กิริยา, อตฺถิ กมฺมวิปากา, กมฺมวิปากชา เวทนา ปุพฺเพ กเตน กมฺเมน อุปฺปชฺชติ. อิติ โข, มหาราช, อปฺปํ กมฺมวิปากชํ, พหุตรํ อวเสสํ. ตตฺถ พาลา ‘สพฺพํ กมฺมวิปากชํ เยวา’ติ อติธาวนฺติ. ตํ กมฺมํ น สกฺกา วินา พุทฺธญาเณน ววตฺถานํ กาตุํ.

“Se, ó grande rei, todas essas doenças fossem originadas apenas pelo kamma, elas não teriam suas características distintas de acordo com suas respectivas categorias. O vento, ó grande rei, quando perturbado, perturba-se de dez maneiras: pelo frio, pelo calor, pela fome, pela sede, pelo comer em excesso, pela postura prolongada, pelo esforço excessivo, pelo correr, por um ataque externo e pelo amadurecimento do kamma. Dessas dez, as nove primeiras maneiras não surgem no passado nem no futuro, mas surgem apenas na existência presente. Portanto, não se deve dizer que ‘todas as sensações se originam do kamma’. A bile, ó grande rei, quando perturbada, perturba-se de três maneiras: pelo frio, pelo calor e pela alimentação inadequada. O fleuma, ó grande rei, quando perturbado, perturba-se de três maneiras: pelo frio, pelo calor e pela comida e bebida. E quando o vento, a bile e o fleuma, ó grande rei, são perturbados por suas respectivas causas de perturbação, eles se misturam e produzem suas respectivas sensações. A sensação resultante da mudança de estação, ó grande rei, surge devido à mudança de estação. A sensação resultante de cuidados inadequados surge devido a cuidados inadequados. A sensação resultante de um ataque externo, ó grande rei, existe por uma ação presente, e existe também pelo amadurecimento do kamma; a sensação resultante do amadurecimento do kamma surge devido a um kamma realizado no passado. Assim, ó grande rei, apenas uma pequena parte é resultante do amadurecimento do kamma, sendo a maior parte restante devida a outras causas. A esse respeito, os tolos correm ao extremo dizendo: ‘Tudo é resultante apenas do amadurecimento do kamma’. Não é possível discernir esse kamma sem o conhecimento de um Buda.”

‘‘ยํ ปน, มหาราช, ภควโต ปาโท สกลิกาย ขโต, ตํ เวทยิตํ เนว วาตสมุฏฺฐานํ, น ปิตฺตสมุฏฺฐานํ, น เสมฺหสมุฏฺฐานํ, น สนฺนิปาติกํ, น อุตุปริณามชํ, น วิสมปริหารชํ, น กมฺมวิปากชํ, โอปกฺกมิกํ เยว. เทวทตฺโต หิ, มหาราช, พหูนิ ชาติสตสหสฺสานิ ตถาคเต อาฆาตํ พนฺธิ, โส เตน อาฆาเตน มหตึ ครุํ สิลํ คเหตฺวา ‘มตฺถเก ปาเตสฺสามี’ติ มุญฺจิ, อถญฺเญ ทฺเว เสลา อาคนฺตฺวา ตํ สิลํ ตถาคตํ อสมฺปตฺตํ เยว สมฺปฏิจฺฉึสุ, ตาสํ ปหาเรน ปปฏิกา ภิชฺชิตฺวา ภควโต ปาเท ปติตฺวา รุหิรํ อุปฺปาเทสิ, กมฺมวิปากโต วา, มหาราช, ภควโต เอสา เวทนา นิพฺพตฺตา กิริยโต วา, ตตุทฺธํ นตฺถญฺญา เวทนา.

“Quanto ao fato de o pé do Abençoado ter sido ferido por uma lasca de pedra, ó grande rei, essa sensação experimentada não foi originada pelo vento, nem pela bile, nem pelo fleuma, nem pela combinação dos humores, nem pela mudança de estação, nem por cuidados inadequados, nem pelo amadurecimento do kamma; foi puramente devido a um ataque externo. Pois Devadatta, ó grande rei, ao longo de muitas centenas de milhares de existências, guardou rancor contra o Tathāgata. Com esse rancor, ele pegou uma rocha grande e pesada e a lançou, pensando: ‘Vou jogá-la sobre a cabeça dele’. Então, dois outros picos de rocha surgiram e interceptaram aquela rocha antes mesmo que ela atingisse o Tathāgata. Devido ao impacto entre eles, uma lasca se desprendeu, caiu no pé do Abençoado e fez verter sangue. Ó grande rei, essa sensação surgiu no Abençoado devido ao amadurecimento do kamma [de Devadatta] ou por uma ação presente [de Devadatta]; além dessas duas, não há outra causa para essa sensação.”

‘‘ยถา, มหาราช, เขตฺตทุฏฺฐตาย วา พีชํ น สมฺภวติ พีชทุฏฺฐตาย วา. เอวเมว โข, มหาราช, กมฺมวิปากโต วา ภควโต เอสา เวทนา นิพฺพตฺตา กิริยโต วา, ตตุทฺธํ นตฺถญฺญา เวทนา.

“Assim como, ó grande rei, uma semente não germina devido à má qualidade do campo ou à má qualidade da própria semente, da mesma forma, ó grande rei, essa sensação surgiu no Abençoado devido ao amadurecimento do kamma ou por uma ação presente; além dessas duas, não há outra causa para essa sensação.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, โกฏฺฐทุฏฺฐตาย วา โภชนํ วิสมํ ปริณมติ อาหารทุฏฺฐตาย วา, เอวเมว โข, มหาราช, กมฺมวิปากโต วา ภควโต เอสา เวทนา นิพฺพตฺตา กิริยโต วา, ตตุทฺธํ นตฺถญฺญา เวทนา. อปิ จ, มหาราช, นตฺถิ ภควโต กมฺมวิปากชา เวทนา, นตฺถิ วิสมปริหารชา เวทนา, อวเสเสหิ สมุฏฺฐาเนหิ ภควโต เวทนา อุปฺปชฺชติ, ตาย จ ปน เวทนาย น สกฺกา ภควนฺตํ ชีวิตา โวโรเปตุํ.

“Ou assim como, ó grande rei, o alimento é digerido de forma irregular devido à disfunção do estômago ou à má qualidade do próprio alimento, da mesma forma, ó grande rei, essa sensação surgiu no Abençoado devido ao amadurecimento do kamma ou por uma ação presente; além dessas duas, não há outra causa para essa sensação. Além disso, ó grande rei, não há no Abençoado sensação resultante do amadurecimento de seu próprio kamma, nem sensação resultante de cuidados inadequados; as sensações surgem no Abençoado pelas causas restantes, mas por meio de tais sensações não é possível privar o Abençoado da vida.”

‘‘นิปตนฺติ[Pg.139], มหาราช, อิมสฺมึ จาตุมหาภูติเก กาเย อิฏฺฐานิฏฺฐา สุภาสุภเวทนา. อิธ, มหาราช, อากาเส ขิตฺโต เลฑฺฑุ มหาปถวิยา นิปตติ, อปิ นุ โข โส, มหาราช, เลฑฺฑุ ปุพฺเพ กเตน มหาปถวิยา นิปตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, นตฺถิ โส, ภนฺเต, เหตุ มหาปถวิยา, เยน เหตุนา มหาปถวี กุสลากุสลวิปากํ ปฏิสํเวเทยฺย, ปจฺจุปฺปนฺเนน, ภนฺเต, อกมฺมเกน เหตุนา โส เลฑฺฑุ มหาปถวิยํ นิปตติ. ยถา, มหาราช, มหาปถวี, เอวํ ตถาคโต ทฏฺฐพฺโพ. ยถา เลฑฺฑุ ปุพฺเพ อกเตน มหาปถวิยํ นิปตติ, เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคตสฺส ปุพฺเพ อกเตน สา สกลิกาปาเท นิปติตา.

“Sensações agradáveis e desagradáveis, benéficas e prejudiciais, caem sobre este corpo composto pelos quatro grandes elementos, ó grande rei. Se aqui, ó grande rei, um torrão de terra lançado ao ar cai sobre a grande terra, será que esse torrão de terra caiu sobre a grande terra devido a um kamma realizado no passado?” “Não, venerável senhor. Não existe tal causa na grande terra pela qual ela experimentaria o amadurecimento de ações benéficas ou prejudiciais. É por uma causa presente, livre de kamma passado, venerável senhor, que esse torrão de terra cai sobre a grande terra.” “Assim como a grande terra, ó grande rei, da mesma forma o Tathāgata deve ser considerado. Assim como o torrão de terra cai sobre a grande terra sem um kamma realizado no passado, da mesma forma, ó grande rei, aquela lasca de pedra caiu no pé do Tathāgata sem um kamma realizado no passado.”

‘‘อิธ ปน, มหาราช, มนุสฺสา มหาปถวึ ภินฺทนฺติ จ ขณนฺติ จ, อปิ นุ โข, มหาราช, เต มนุสฺสา ปุพฺเพ กเตน มหาปถวึ ภินฺทนฺติ จ ขณนฺติ จา’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ยา สา สกลิกา ภควโต ปาเท นิปติตา, น สา สกลิกา ปุพฺเพ กเตน ภควโต ปาเท นิปติตา. โยปิ, มหาราช, ภควโต โลหิตปกฺขนฺทิกาพาโธ อุปฺปนฺโน, โสปิ อาพาโธ น ปุพฺเพ กเตน อุปฺปนฺโน, สนฺนิปาติเกเนว อุปฺปนฺโน, เย เกจิ, มหาราช, ภควโต กายิกา อาพาธา อุปฺปนฺนา, น เต กมฺมาภินิพฺพตฺตา, ฉนฺนํ เอเตสํ สมุฏฺฐานานํ อญฺญตรโต นิพฺพตฺตา.

“E aqui, ó grande rei, os homens fendem e cavam a grande terra. Será que esses homens fendem e cavam a grande terra devido a um kamma realizado no passado?” “Não, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó grande rei, aquela lasca de pedra que caiu no pé do Abençoado não caiu ali devido a um kamma realizado no passado. E também a doença da disenteria com sangue que surgiu no Abençoado, ó grande rei, não surgiu devido a um kamma realizado no passado, mas surgiu puramente devido à combinação dos humores. Quaisquer aflições físicas que surgiram no Abençoado, ó grande rei, não foram produzidas pelo kamma, mas surgiram de uma ou outra das seis causas restantes.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สํยุตฺตนิกายวรลญฺฉเก โมฬิยสีวเก เวยฺยากรเณ –

“Isto foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses, no discurso a Moliya Sīvaka, que traz o nobre selo do Saṃyutta Nikāya:”

‘‘‘ปิตฺตสมุฏฺฐานานิปิ โข, สีวก, อิเธกจฺจานิ เวทยิตานิ อุปฺปชฺชนฺติ. สามมฺปิ โข เอตํ, สีวก, เวทิตพฺพํ, ยถา ปิตฺตสมุฏฺฐานานิปิ อิเธกจฺจานิ เวทยิตานิ อุปฺปชฺชนฺติ. โลกสฺสปิ โข เอตํ, สีวก, สจฺจสมฺมตํ, ยถา ปิตฺตสมุฏฺฐานานิปิ อิเธกจฺจานิ เวทยิตานิ อุปฺปชฺชนฺติ. ตตฺร, สีวก, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน ‘‘ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา, สพฺพํ ตํ ปุพฺเพ กตเหตู’’ติ. ยญฺจ สามํ ญาตํ, ตญฺจ อติธาวนฺติ, ยญฺจ โลเก สจฺจสมฺมตํ, ตญฺจ อติธาวนฺติ. ตสฺมา เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ มิจฺฉาติ วทามิ.

“‘Algumas sensações surgem aqui originadas pela bile, Sīvaka. Deve-se saber por si mesmo, Sīvaka, como algumas sensações surgem aqui originadas pela bile. E isso também é aceito como verdade pelo mundo, Sīvaka, como algumas sensações surgem aqui originadas pela bile. A esse respeito, Sīvaka, aqueles ascetas e brâmanes que afirmam e sustentam a seguinte visão: “Qualquer sensação que este indivíduo experimente — seja agradável, dolorosa ou neutra —, tudo isso se deve a causas realizadas no passado”, eles vão além daquilo que é conhecido por si mesmos e vão além daquilo que é aceito como verdade pelo mundo. Portanto, eu digo que a afirmação desses ascetas e brâmanes é falsa.”

‘‘‘เสมฺหสมุฏฺฐานานิปิ [Pg.140] โข, สีวก, อิเธกจฺจานิ เวทยิตานิ อุปฺปชฺชนฺติ. วาตสมุฏฺฐานานิปิ โข, สีวก…เป… สนฺนิปาติกานิปิ โข, สีวก…เป… อุตุปริณามชานิปิ โข, สีวก…เป… วิสมปริหารชานิปิ โข, สีวก…เป… โอปกฺกมิกานิปิ โข, สีวก…เป… กมฺมวิปากชานิปิ โข, สีวก, อิเธกจฺจานิ เวทยิตานิ อุปฺปชฺชนฺติ. สามมฺปิ โข เอตํ, สีวก, เวทิตพฺพํ, ยถา กมฺมวิปากชานิปิ อิเธกจฺจานิ เวทยิตานิ อุปฺปชฺชนฺติ. โลกสฺสปิ โข เอตํ, สีวก, สจฺจสมฺมตํ, ยถา กมฺมวิปากชานิปิ อิเธกจฺจานิ เวทยิตานิ อุปฺปชฺชนฺติ. ตตฺร, สีวก, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน ‘‘ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา, สพฺพํ ตํ ปุพฺเพ กตเหตู’’ติ. ยญฺจ สามํ ญาตํ, ตญฺจ อติธาวนฺติ, ยญฺจ โลเก สจฺจสมฺมตํ, ตญฺจ อติธาวนฺติ. ตสฺมา เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ มิจฺฉาติ วทามี’’’ติ.

“‘Algumas sensações surgem aqui originadas pelo fleuma, Sīvaka. Algumas sensações surgem aqui originadas pelo vento, Sīvaka... [e assim por diante]... originadas pela combinação dos humores, Sīvaka... resultantes da mudança de estação, Sīvaka... resultantes de cuidados inadequados, Sīvaka... resultantes de um ataque externo, Sīvaka... e algumas sensações surgem aqui, Sīvaka, resultantes do amadurecimento do kamma. Deve-se saber por si mesmo, Sīvaka, como algumas sensações surgem aqui resultantes do amadurecimento do kamma. E isso também é aceito como verdade pelo mundo, Sīvaka, como algumas sensações surgem aqui resultantes do amadurecimento do kamma. A esse respeito, Sīvaka, aqueles ascetas e brâmanes que afirmam e sustentam a seguinte visão: “Qualquer sensação que este indivíduo experimente — seja agradável, dolorosa ou neutra —, tudo isso se deve a causas realizadas no passado”, eles vão além daquilo que é conhecido por si mesmos e vão além daquilo que é aceito como verdade pelo mundo. Portanto, eu digo que a afirmação desses ascetas e brâmanes é falsa.’”

‘‘อิติปิ, มหาราช, น สพฺพา เวทนา กมฺมวิปากชา, สพฺพํ, มหาราช, อกุสลํ ฌาเปตฺวา ภควา สพฺพญฺญุตํ ปตฺโตติ เอวเมตํ ธาเรหี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Assim também, ó grande rei, nem todas as sensações são resultantes do amadurecimento do kamma. Compreenda isso desta forma: o Abençoado alcançou a omnisciência após queimar todas as ações prejudiciais.” “Muito bem, venerável Nagasena. Aceito isso exatamente como o senhor disse.”

อกุสลจฺเฉทนปญฺโห อฏฺฐโม.

“A oitava questão, sobre a erradicação das ações prejudiciais, está concluída.”

๙. อุตฺตริกรณียปญฺโห

9. “A questão sobre o que ainda deve ser feito (uttarikaraṇīyapañha)”

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘ยํ กิญฺจิ กรณียํ ตถาคตสฺส, สพฺพํ ตํ โพธิยา เยว มูเล ปรินิฏฺฐิตํ, นตฺถิ ตถาคตสฺส อุตฺตรึ กรณียํ, กตสฺส วา ปติจโย’ติ, อิทญฺจ เตมาสํ ปฏิสลฺลานํ ทิสฺสติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ยํ กิญฺจิ กรณียํ ตถาคตสฺส, สพฺพํ ตํ โพธิยา เยว มูเล ปรินิฏฺฐิตํ, นตฺถิ ตถาคตสฺส อุตฺตรึ กรณียํ, กตสฺส วา ปติจโย, เตน หิ ‘เตมาสํ ปฏิสลฺลีโน’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ เตมาสํ ปฏิสลฺลีโน, เตน หิ ‘ยํ กิญฺจิ กรณียํ, ตถาคตสฺส, สพฺพํ ตํ โพธิยา เยว มูเล ปรินิฏฺฐิต’นฺติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา[Pg.141]. นตฺถิ กตกรณียสฺส ปฏิสลฺลานํ, สกรณียสฺเสว ปฏิสลฺลานํ ยถา นาม พฺยาธิตสฺเสว เภสชฺเชน กรณียํ โหติ, อพฺยาธิตสฺส กึ เภสชฺเชน. ฉาตสฺเสว โภชเนน กรณียํ โหติ, อฉาตสฺส กึ โภชเนน. เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, นตฺถิ กตกรณียสฺส ปฏิสลฺลานํ, สกรณียสฺเสว ปฏิสลฺลานํ. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

9. Venerável Nāgasena, vós dizeis: ‘Tudo o que devia ser feito pelo Tathāgata foi inteiramente concluído sob a própria árvore Bodhi; não há mais nada a ser feito pelo Tathāgata, nem acréscimo ao que já foi feito’. No entanto, vê-se que ele entrou em retiro solitário por três meses. Se, venerável Nāgasena, tudo o que devia ser feito pelo Tathāgata foi inteiramente concluído sob a própria árvore Bodhi, se não há mais nada a ser feito pelo Tathāgata, nem acréscimo ao que já foi feito, então a afirmação de que ‘ele permaneceu em retiro solitário por três meses’ é falsa. Se ele permaneceu em retiro solitário por três meses, então a afirmação de que ‘tudo o que devia ser feito pelo Tathāgata foi inteiramente concluído sob a própria árvore Bodhi’ também é falsa. Não há retiro solitário para quem já concluiu o que devia ser feito; o retiro solitário é apenas para quem ainda tem algo a fazer. Assim como o remédio é necessário apenas para o enfermo, de que serve o remédio para quem não está enfermo? O alimento é necessário apenas para quem tem fome, de que serve o alimento para quem não tem fome? Da mesma forma, venerável Nāgasena, não há retiro solitário para quem já concluiu o que devia ser feito; o retiro solitário é apenas para quem ainda tem algo a fazer. Esta também é uma questão de dois gumes que chegou até vós; ela deve ser resolvida por vós.

‘‘ยํ กิญฺจิ, มหาราช, กรณียํ ตถาคตสฺส, สพฺพํ ตํ โพธิยา เยว มูเล ปรินิฏฺฐิตํ, นตฺถิ ตถาคตสฺส อุตฺตรึ กรณียํ, กตสฺส วา ปติจโย, ภควา จ เตมาสํ ปฏิสลฺลีโน, ปฏิสลฺลานํ โข, มหาราช, พหุคุณํ, สพฺเพปิ ตถาคตา ปฏิสลฺลียิตฺวา สพฺพญฺญุตํ ปตฺตา, ตํ เต สุกตคุณมนุสฺสรนฺตา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺติ. ยถา, มหาราช, ปุริโส รญฺโญ สนฺติกา ลทฺธวโร ปฏิลทฺธโภโค ตํ สุกตคุณมนุสฺสรนฺโต อปราปรํ รญฺโญ อุปฏฺฐานํ เอติ. เอวเมว โข, มหาราช, สพฺเพปิ ตถาคตา ปฏิสลฺลียิตฺวา สพฺพญฺญุตํ ปตฺตา, ตํ เต สุกตคุณมนุสฺสรนฺตา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺติ.

Ó grande rei, tudo o que devia ser feito pelo Tathāgata foi inteiramente concluído sob a própria árvore Bodhi; não há mais nada a ser feito pelo Tathāgata, nem acréscimo ao que já foi feito. No entanto, o Abençoado permaneceu em retiro solitário por três meses. O retiro solitário, ó grande rei, possui muitos benefícios. Todos os Tathāgatas, tendo permanecido em retiro solitário, alcançaram a onisciência; recordando-se desse benefício bem realizado, eles praticam o retiro solitário. Assim como, ó grande rei, um homem que recebeu um favor e obteve riquezas do rei, recordando-se desse benefício bem realizado, aproxima-se repetidamente do rei para servi-lo; da mesma forma, ó grande rei, todos os Tathāgatas, tendo permanecido em retiro solitário, alcançaram a onisciência; recordando-se desse benefício bem realizado, eles praticam o retiro solitário.

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส อาตุโร ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน ภิสกฺกมุปเสวิตฺวา โสตฺถิมนุปฺปตฺโต ตํ สุกตคุณมนุสฺสรนฺโต อปราปรํ ภิสกฺกมุปเสวติ. เอวเมว โข, มหาราช, สพฺเพปิ ตถาคตา ปฏิสลฺลียิตฺวา สพฺพญฺญุตํ ปตฺตา, ตํ เต สุกตคุณมนุสฺสรนฺตา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺติ.

Ou ainda, ó grande rei, assim como um homem doente, aflito e gravemente enfermo, tendo recorrido a um médico e alcançado a cura, recordando-se desse benefício bem realizado, recorre repetidamente ao médico; da mesma forma, ó grande rei, todos os Tathāgatas, tendo permanecido em retiro solitário, alcançaram a onisciência; recordando-se desse benefício bem realizado, eles praticam o retiro solitário.

‘‘อฏฺฐวีสติ โข ปนิเม, มหาราช, ปฏิสลฺลานคุณา, เย คุเณ สมนุสฺสรนฺตา ตถาคตา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺติ. กตเม อฏฺฐวีสติ? อิธ, มหาราช, ปฏิสลฺลานํ ปฏิสลฺลียมานํ อตฺตานํ รกฺขติ, อายุํ วฑฺเฒติ, พลํ เทติ, วชฺชํ ปิทหติ, อยสมปเนติ, ยสมุปเนติ, อรตึ วิโนเทติ, รติมุปทหติ, ภยมปเนติ, เวสารชฺชํ กโรติ, โกสชฺชมปเนติ, วีริยมภิชเนติ, ราคมปเนติ, โทสมปเนติ, โมหมปเนติ, มานํ นิหนฺติ, วิตกฺกํ ภญฺชติ, จิตฺตํ เอกคฺคํ กโรติ, มานสํ สฺเนหยติ, หาสํ ชเนติ, ครุกํ กโรติ, ลาภมุปฺปาทยติ, นมสฺสิยํ กโรติ[Pg.142], ปีตึ ปาเปติ, ปาโมชฺชํ กโรติ, สงฺขารานํ สภาวํ ทสฺสยติ, ภวปฺปฏิสนฺธึ อุคฺฆาเฏติ, สพฺพสามญฺญํ เทติ. อิเม โข, มหาราช, อฏฺฐวีสติ ปฏิสลฺลานคุณา, เย คุเณ สมนุสฺสรนฺตา ตถาคตา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺติ.

Estes são, ó grande rei, os vinte e oito benefícios do retiro solitário, contemplando os quais os Tathāgatas praticam o retiro solitário. Quais são os vinte e oito? Aqui, ó grande rei, aquele que se dedica ao retiro solitário protege a si mesmo, prolonga a vida, dá força, encobre as falhas, afasta a má reputação, traz boa reputação, dissipa o descontentamento, gera o contentamento, afasta o medo, confere destemor, elimina a preguiça, desperta a energia, afasta a cobiça, afasta a aversão, afasta a ilusão, destrói o orgulho, rompe os pensamentos discursivos, torna a mente concentrada, suaviza o coração, gera a alegria, inspira respeito, produz ganhos, torna alguém digno de reverência, conduz ao êxtase, gera o contentamento, revela a verdadeira natureza das formações condicionadas, rompe a conexão com o renascimento e concede a pacificação completa de tudo. Estes, ó grande rei, são os vinte e oito benefícios do retiro solitário, contemplando os quais os Tathāgatas praticam o retiro solitário.

‘‘อปิ จ โข, มหาราช, ตถาคตา สนฺตํ สุขํ สมาปตฺติรตึ อนุภวิตุกามา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺติ ปริโยสิตสงฺกปฺปา. จตูหิ โข, มหาราช, การเณหิ ตถาคตา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺติ. กตเมหิ จตูหิ? วิหารผาสุตายปิ, มหาราช, ตถาคตา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺติ, อนวชฺชคุณพหุลตายปิ ตถาคตา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺติ, อเสสอริยวีถิโตปิ ตถาคตา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺติ, สพฺพพุทฺธานํ ถุตโถมิตวณฺณิตปสตฺถโตปิ ตถาคตา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺติ. อิเมหิ โข, มหาราช, จตูหิ การเณหิ ตถาคตา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺติ. อิติ โข, มหาราช, ตถาคตา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺติ น สกรณียตาย, น กตสฺส วา ปติจยาย, อถ โข คุณวิเสสทสฺสาวิตาย ตถาคตา ปฏิสลฺลานํ เสวนฺตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

Além disso, ó grande rei, os Tathāgatas, tendo realizado todos os seus propósitos, praticam o retiro solitário desejando desfrutar da paz e da felicidade do deleite nas realizações meditativas. Por quatro razões, ó grande rei, os Tathāgatas praticam o retiro solitário. Quais são as quatro? Pelo bem-estar na morada, ó grande rei, os Tathāgatas praticam o retiro solitário; pela abundância de qualidades irrepreensíveis, os Tathāgatas praticam o retiro solitário; por ser o caminho tradicional de todos os nobres, os Tathāgatas praticam o retiro solitário; e por ser algo elogiado, enaltecido, louvado e glorificado por todos os Budas, os Tathāgatas praticam o retiro solitário. Por estas quatro razões, ó grande rei, os Tathāgatas praticam o retiro solitário. Assim, ó grande rei, os Tathāgatas praticam o retiro solitário não porque ainda tenham algo a fazer, nem para acrescentar ao que já foi feito, mas sim porque veem os benefícios especiais do retiro solitário.’ ‘Muito bem, venerável Nāgasena! Aceito isso exatamente como dissestes.’

อุตฺตริกรณียปญฺโห นวโม.

A nona questão, sobre não haver mais nada a ser feito pelo Tathāgata, está concluída.

๑๐. อิทฺธิพลทสฺสนปญฺโห

10. A questão sobre a demonstração do poder espiritual

๑๐. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, โส อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา’ติ. ปุน จ ภณิตํ ‘อิโต ติณฺณํ มาสานํ อจฺจเยน ตถาคโต ปรินิพฺพายิสฺสตี’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา…เป… กปฺปาวเสสํ วา’ติ, เตน หิ เตมาสปริจฺเฉโท มิจฺฉา. ยทิ, ภนฺเต, ตถาคเตน ภณิตํ ‘อิโต ติณฺณํ มาสานํ อจฺจเยน ตถาคโต ปรินิพฺพายิสฺสตี’ติ, เตน หิ ‘‘ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา…เป… กปฺปาวเสสํ วา’ติ [Pg.143] ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. นตฺถิ ตถาคตานํ อฏฺฐาเน คชฺชิตํ. อโมฆวจนา พุทฺธา ภควนฺโต ตถวจนา อทฺเวชฺฌวจนา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห คมฺภีโร สุนิปุโณ ทุนฺนิชฺฌาปโย ตวานุปฺปตฺโต, ภินฺเทตํ ทิฏฺฐิชาลํ, เอกํเส ฐปย, ภินฺท ปรวาท’’นฺติ.

10. Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Ānanda, as quatro bases do poder espiritual foram desenvolvidas pelo Tathāgata, cultivadas, feitas como um veículo, feitas como um fundamento, estabelecidas, consolidadas e bem empreendidas. Se assim desejar, Ānanda, o Tathāgata poderia permanecer por um ciclo de tempo ou pelo restante de um ciclo de tempo’. E, por outro lado, foi dito: ‘Após o transcurso de três meses a partir de hoje, o Tathāgata parinirvanará’. Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Ānanda, as quatro bases do poder espiritual foram desenvolvidas pelo Tathāgata... [pe] ...ou pelo restante de um ciclo de tempo’, então a determinação do prazo de três meses é falsa. Se, venerável, foi dito pelo Tathāgata: ‘Após o transcurso de três meses a partir de hoje, o Tathāgata parinirvanará’, então a afirmação de que ‘Ānanda, as quatro bases do poder espiritual foram desenvolvidas pelo Tathāgata... [pe] ...ou pelo restante de um ciclo de tempo’ também é falsa. Não há vanglória infundada por parte dos Tathāgatas. Os Budas, os Abençoados, possuem palavras que não são em vão, palavras verdadeiras, palavras sem ambiguidade. Esta também é uma questão de dois gumes, profunda, sutil e difícil de compreender, que chegou até vós. Rompei esta rede de visões errôneas, estabelecei a verdade de forma definitiva e refutai as objeções alheias!

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา…เป… กปฺปาวเสสํ วา’ติ, เตมาสปริจฺเฉโท จ ภณิโต, โส จ ปน กปฺโป อายุกปฺโป วุจฺจติ. น, มหาราช, ภควา อตฺตโน พลํ กิตฺตยมาโน เอวมาห, อิทฺธิพลํ ปน มหาราช, ภควา ปริกิตฺตยมาโน เอวมาห ‘ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา…เป… กปฺปาวเสสํ วา’ติ.

Foi dito pelo Abençoado, ó grande rei: ‘Ānanda, as quatro bases do poder espiritual foram desenvolvidas pelo Tathāgata... [pe] ...ou pelo restante de um ciclo de tempo’, e a determinação do prazo de três meses também foi dita. E esse ciclo de tempo é chamado de ciclo de vida. O Abençoado, ó grande rei, não disse isso para exaltar a sua própria força vital, mas sim para proclamar o poder das bases do poder espiritual que o Abençoado disse: ‘Ānanda, as quatro bases do poder espiritual foram desenvolvidas pelo Tathāgata... [pe] ...ou pelo restante de um ciclo de tempo’.

‘‘ยถา, มหาราช, รญฺโญ อสฺสาชานีโย ภเวยฺย สีฆคติ อนิลชโว, ตสฺส ราชา ชวพลํ ปริกิตฺตยนฺโต สเนคมชานปทภฏพลพฺราหฺมณคหปติกอมจฺจชนมชฺเฌ เอวํ วเทยฺย ‘อากงฺขมาโน เม, โภ, อยํ หยวโร สาครชลปริยนฺตํ มหึ อนุวิจริตฺวา ขเณน อิธาคจฺเฉยฺยา’ติ, น จ ตํ ชวคตึ ตสฺสํ ปริสายํ ทสฺเสยฺย, วิชฺชติ จ โส ชโว ตสฺส, สมตฺโถ จ โส ขเณน สาครชลปริยนฺตํ มหึ อนุวิจริตุํ. เอวเมว โข, มหาราช, ภควา อตฺตโน อิทฺธิพลํ ปริกิตฺตยมาโน เอวมาห, ตมฺปิ เตวิชฺชานํ ฉฬภิญฺญานํ อรหนฺตานํ วิมลขีณาสวานํ เทวมนุสฺสานญฺจ มชฺเฌ นิสีทิตฺวา ภณิตํ ‘ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, โส อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา’ติ. วิชฺชติ จ ตํ, มหาราช, อิทฺธิพลํ ภควโต, สมตฺโถ จ ภควา อิทฺธิพเลน กปฺปํ วา ฐาตุํ กปฺปาวเสสํ วา, น จ ภควา ตํ อิทฺธิพลํ ตสฺสํ ปริสายํ ทสฺเสติ, อนตฺถิโก, มหาราช, ภควา สพฺพภเวหิ, ครหิตา จ ตถาคตสฺส สพฺพภวา. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อปฺปมตฺตโกปิ คูโถ ทุคฺคนฺโธ โหติ[Pg.144]. เอวเมว โข อหํ, ภิกฺขเว, อปฺปมตฺตกมฺปิ ภวํ น วณฺเณมิ อนฺตมโส อจฺฉราสงฺฆาตมตฺตมฺปี’ติ อปิ นุ โข, มหาราช, ภควา สพฺพภวคติโยนิโย คูถสมํ ทิสฺวา อิทฺธิพลํ นิสฺสาย ภเวสุ ฉนฺทราคํ กเรยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ภควา อิทฺธิพลํ ปริกิตฺตยมาโน เอวรูปํ พุทฺธสีหนาทมภินที’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

Assim como, ó grande rei, se um rei tivesse um cavalo de raça nobre, de passo veloz e rápido como o vento, e o rei, para exaltar a força de sua velocidade, dissesse no meio de uma multidão de mercadores, habitantes do campo, soldados, brâmanes, chefes de família e ministros: ‘Senhores, se eu assim desejar, este excelente cavalo poderia percorrer toda a terra delimitada pelo oceano e retornar a este lugar em um instante’, mas ele não demonstrasse essa velocidade diante daquela assembleia; no entanto, essa velocidade de fato existe no cavalo, e ele é capaz de percorrer em um instante a terra delimitada pelo oceano. Da mesma forma, ó grande rei, o Abençoado, para proclamar o poder de suas bases do poder espiritual, disse isso; e ele disse isso sentado no meio de arahants dotados das três ciências, das seis forças cognitivas superiores, puros e livres de influxos mentais, bem como de deuses e humanos: ‘Ānanda, as quatro bases do poder espiritual foram desenvolvidas pelo Tathāgata, cultivadas, feitas como um veículo, feitas como um fundamento, estabelecidas, consolidadas e bem empreendidas. Se assim desejar, Ānanda, o Tathāgata poderia permanecer por um ciclo de tempo ou pelo restante de um ciclo de tempo’. E esse poder espiritual, ó grande rei, de fato existe no Abençoado, e o Abençoado é capaz, por meio do poder espiritual, de permanecer por um ciclo de tempo ou pelo restante de um ciclo de tempo; mas o Abençoado não demonstra esse poder espiritual diante daquela assembleia. O Abençoado, ó grande rei, não tem desejo por nenhuma existência, e todas as existências são censuradas pelo Tathāgata. Foi dito pelo Abençoado, ó grande rei: ‘Assim como, monges, mesmo uma pequena quantidade de fezes tem mau cheiro; da mesma forma, monges, eu não elogio nem mesmo uma pequena quantidade de existência, nem mesmo pela duração de um estalar de dedos’. Sendo assim, ó grande rei, tendo o Abençoado visto todas as existências, destinos e reinos de nascimento como semelhantes a fezes, ele geraria desejo e apego pelas existências apoiando-se no poder espiritual?’ ‘Certamente não, venerável.’ ‘Portanto, ó grande rei, o Abençoado, para proclamar o poder espiritual, rugiu esse rugido de leão do Buda.’ ‘Muito bem, venerável Nāgasena! Aceito isso exatamente como dissestes.’

อิทฺธิพลทสฺสนปญฺโห ทสโม.

A décima questão, sobre a demonstração do poder espiritual, está concluída.

อิทฺธิพลวคฺโค ปฐโม.

O primeiro capítulo, sobre o poder espiritual, está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค ทส ปญฺหา.

Neste capítulo há dez questões.

๒. อเภชฺชวคฺโค

2. O Capítulo Indivisível

๑. ขุทฺทานุขุทฺทกปญฺโห

1. A questão sobre as regras menores e secundárias

๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.145] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘อภิญฺญายาหํ, ภิกฺขเว, ธมฺมํ เทเสมิ โน อนภิญฺญายา’ติ. ปุน จ วินยปญฺญตฺติยา เอวํ ภณิตํ ‘อากงฺขมาโน, อานนฺท, สงฺโฆ มมจฺจเยน ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ สมูหนตู’ติ. กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ทุปฺปญฺญตฺตานิ, อุทาหุ อวตฺถุสฺมึ อชานิตฺวา ปญฺญตฺตานิ, ยํ ภควา อตฺตโน อจฺจเยน ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ สมูหนาเปติ? ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘อภิญฺญายาหํ, ภิกฺขเว, ธมฺมํ เทเสมิ โน อนภิญฺญายา’ติ, เตน หิ ‘อากงฺขมาโน, อานนฺท, สงฺโฆ มมจฺจเยน ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ สมูหนตู’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตถาคเต วินยปญฺญตฺติยา เอวํ ภณิตํ ‘อากงฺขมาโน, อานนฺท, สงฺโฆ มมจฺจเยน ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ สมูหนตู’ติ เตน หิ ‘อภิญฺญายาหํ, ภิกฺขเว, ธมฺมํ เทเสมิ โน อนภิญฺญายา’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห สุขุโม นิปุโณ คมฺภีโร สุคมฺภีโร ทุนฺนิชฺฌาปโย, โส ตวานุปฺปตฺโต, ตตฺถ เต ญาณพลวิปฺผารํ ทสฺเสหี’’ติ.

1. Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Monges, eu ensino o Dhamma com conhecimento direto, não sem conhecimento direto’. E, por outro lado, nas regras de disciplina, foi dito: ‘Se assim desejar, Ānanda, a Sangha pode, após a minha partida, abolir as regras de treinamento menores e secundárias’. Mas, venerável Nāgasena, seriam as regras menores e secundárias mal estabelecidas, ou teriam sido estabelecidas sem conhecimento em circunstâncias inadequadas, para que o Abençoado permitisse a sua abolição após a sua partida? Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Monges, eu ensino o Dhamma com conhecimento direto, não sem conhecimento direto’, então a afirmação de que ‘Se assim desejar, Ānanda, a Sangha pode, após a minha partida, abolir as regras de treinamento menores e secundárias’ é falsa. Se foi dito pelo Tathāgata nas regras de disciplina: ‘Se assim desejar, Ānanda, a Sangha pode, após a minha partida, abolir as regras de treinamento menores e secundárias’, então a afirmação de que ‘Monges, eu ensino o Dhamma com conhecimento direto, não sem conhecimento direto’ também é falsa. Esta também é uma questão de dois gumes, sutil, refinada, profunda, extremamente profunda e difícil de compreender, que chegou até vós. Demonstrai nela a amplitude do poder do vosso conhecimento!

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘อภิญฺญายาหํ, ภิกฺขเว, ธมฺมํ เทเสมิ โน อนภิญฺญายา’ติ, วินยปญฺญตฺติยาปิ เอวํ ภณิตํ ‘อากงฺขมาโน, อานนฺท, สงฺโฆ มมจฺจเยน ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ สมูหนตู’ติ, ตํ ปน, มหาราช, ตถาคโต ภิกฺขู วีมํสมาโน อาห ‘อุกฺกเลสฺสนฺติ นุ โข มม สาวกา มยา วิสฺสชฺชาปียมานา มมจฺจเยน ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ, อุทาหุ อาทิยิสฺสนฺตี’ติ.

Foi dito pelo Abençoado, ó grande rei: ‘Monges, eu ensino o Dhamma com conhecimento direto, não sem conhecimento direto’, e nas regras de disciplina também foi dito: ‘Se assim desejar, Ānanda, a Sangha pode, após a minha partida, abolir as regras de treinamento menores e secundárias’. No entanto, ó grande rei, o Tathāgata disse isso para testar os monges: ‘Será que os meus discípulos, ao receberem de mim a permissão para aboli-las, de fato abolirão as regras de treinamento menores e secundárias após a minha partida, ou será que continuarão a praticá-las?’

‘‘ยถา, มหาราช, จกฺกวตฺตี ราชา ปุตฺเต เอวํ วเทยฺย ‘อยํ โข, ตาตา, มหาชนปโท สพฺพทิสาสุ สาครปริยนฺโต, ทุกฺกโร, ตาตา, ตาวตเกน พเลน ธาเรตุํ, เอถ ตุมฺเห, ตาตา, มมจฺจเยน ปจฺจนฺเต ปจฺจนฺเต เทเส ปชหถา’ติ. อปิ นุ โข เต, มหาราช, กุมารา ปิตุอจฺจเยน [Pg.146] หตฺถคเต ชนปเท สพฺเพ เต ปจฺจนฺเต ปจฺจนฺเต เทเส มุญฺเจยฺยุ’’นฺติ? ‘‘น หิ ภนฺเต, ราชโต, ภนฺเต, ลุทฺธตรา กุมารา รชฺชโลเภน ตทุตฺตรึ ทิคุณติคุณํ ชนปทํ ปริคฺคณฺเหยฺยุํ, กึ ปน เต หตฺถคตํ ชนปทํ มุญฺเจยฺยุ’’นฺติ? ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต ภิกฺขู วีมํสมาโน เอวมาห ‘อากงฺขมาโน, อานนฺท, สงฺโฆ มมจฺจเยน ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ สมูหนตู’ติ. ทุกฺขปริมุตฺติยา, มหาราช, พุทฺธปุตฺตา ธมฺมโลเภน อญฺญมฺปิ อุตฺตรึ ทิยฑฺฒสิกฺขาปทสตํ โคเปยฺยุํ, กึ ปน ปกติปญฺญตฺตํ สิกฺขาปทํ มุญฺเจยฺยุ’’นฺติ?

— Ó rei, imagine que um rei cravartin dissesse aos seus filhos: 'Meus filhos, este grande reino é limitado pelo oceano em todas as direções. É difícil, meus filhos, governá-lo com apenas esta força. Vinde, meus filhos, após a minha morte, abandonai as regiões fronteiriças mais distantes'. Ó rei, após a morte do pai, esses príncipes abandonariam as regiões fronteiriças do reino que já estava em suas mãos? — Certamente não, venerável senhor. Os príncipes, ainda mais gananciosos do que o rei, por cobiça pelo reino, tomariam territórios duas ou três vezes maiores além daqueles. Como, então, abandonariam o reino que já está em suas mãos? — Da mesma forma, ó rei, o Tathāgata, querendo testar os monges, disse assim: 'Se desejar, Ānanda, a Sangha pode, após a minha morte, abolir as regras de treinamento menores e secundárias'. Ó rei, os filhos do Buda, desejando a libertação do sofrimento e por amor ao Dhamma, guardariam até mesmo outras cento e cinquenta regras de treinamento além destas. Como, então, abandonariam as regras de treinamento originalmente estabelecidas?

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยํ ภควา อาห ‘ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานี’ติ, เอตฺถายํ ชโน สมฺมูฬฺโห วิมติชาโต อธิกโต สํสยปกฺขนฺโท. กตมานิ ตานิ ขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ, กตมานิ อนุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานีติ? ทุกฺกฏํ, มหาราช, ขุทฺทกํ สิกฺขาปทํ, ทุพฺภาสิตํ อนุขุทฺทกํ สิกฺขาปทํ, อิมานิ ทฺเว ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ, ปุพฺพเกหิปิ, มหาราช, มหาเถเรหิ เอตฺถ วิมติ อุปฺปาทิตา, เตหิปิ เอกชฺฌํ น กโต ธมฺมสณฺฐิติปริยาเย ภควตา เอโส ปญฺโห อุปทิฏฺโฐติ. จิรนิกฺขิตฺตํ, ภนฺเต นาคเสน, ชินรหสฺสํ อชฺเชตรหิ โลเก วิวฏํ ปากฏํ กต’’นฺติ.

— Venerável Nāgasena, quanto ao que o Abençoado disse: 'as regras de treinamento menores e secundárias', as pessoas estão confusas sobre isso, cheias de dúvidas e mergulhadas em incerteza. Quais são as regras menores e quais são as secundárias? — Ó rei, a ofensa de má conduta (dukkaṭa) é uma regra menor; a ofensa de linguagem imprópria (dubbhāsita) é uma regra secundária. Estas duas são as regras menores e secundárias. Ó rei, mesmo os grandes anciãos do passado tiveram dúvidas sobre isso, e eles não chegaram a um consenso unânime sobre esta questão apresentada pelo Abençoado na exposição sobre a estabilidade do Dhamma. — Venerável Nāgasena, este segredo do Vitorioso, guardado por tanto tempo, foi hoje revelado e tornado claro para o mundo.

ขุทฺทานุขุทฺทกปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta sobre as regras menores e secundárias está concluída.

๒. อพฺยากรณียปญฺโห

2. A pergunta sobre o que não foi declarado

๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘นตฺถานนฺท ตถาคตสฺส ธมฺเมสุ อาจริยมุฏฺฐี’ติ, ปุน จ เถเรน มาลุกฺยปุตฺเตน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ น พฺยากาสิ. เอโส โข, ภนฺเต นาคเสน, ปญฺโห ทฺวยนฺโต เอกนฺตนิสฺสิโต ภวิสฺสติ อชานเนน วา คุยฺหกรเณน วา. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘นตฺถานนฺท ตถาคตสฺส ธมฺเมสุ อาจริยมุฏฺฐี’ติ, เตน หิ เถรสฺส มาลุกฺยปุตฺตสฺส อชานนฺเตน น [Pg.147] พฺยากตํ. ยทิ ชานนฺเตน น พฺยากตํ, เตน หิ อตฺถิ ตถาคตสฺส ธมฺเมสุ อาจริยมุฏฺฐิ. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

2. — Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: 'Não há, Ānanda, o punho fechado do mestre nos ensinamentos do Tathāgata'. No entanto, quando questionado pelo ancião Mālukyaputta, ele não respondeu à pergunta. Venerável Nāgasena, esta questão tem duas pontas e deve apoiar-se estritamente em uma delas: ou foi por ignorância ou por ocultação. Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: 'Não há, Ānanda, o punho fechado do mestre nos ensinamentos do Tathāgata', então ele não respondeu ao ancião Mālukyaputta por não saber. Se ele sabia e não respondeu, então há o punho fechado do mestre nos ensinamentos do Tathāgata. Esta também é uma pergunta de duas pontas que chegou até vós; ela deve ser resolvida por vós.

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘นตฺถานนฺท ตถาคตสฺส ธมฺเมสุ อาจริยมุฏฺฐี’ติ, อพฺยากโต จ เถเรน มาลุกฺยปุตฺเตน ปุจฺฉิโต ปญฺโห, ตญฺจ ปน น อชานนฺเตน น คุยฺหกรเณน. จตฺตาริมานิ, มหาราช, ปญฺหพฺยากรณานิ. กตมานิ จตฺตาริ? เอกํสพฺยากรณีโย ปญฺโห วิภชฺชพฺยากรณีโย ปญฺโห ปฏิปุจฺฉาพฺยากรณีโย ปญฺโห ฐปนีโย ปญฺโหติ.

— Ó rei, de fato foi dito pelo Abençoado: 'Não há, Ānanda, o punho fechado do mestre nos ensinamentos do Tathāgata', e a pergunta feita pelo ancião Mālukyaputta não foi respondida; no entanto, isso não ocorreu por ignorância nem por ocultação. Existem, ó rei, quatro maneiras de responder a perguntas. Quais são as quatro? A pergunta que deve ser respondida diretamente, a pergunta que deve ser respondida analiticamente, a pergunta que deve ser respondida com uma contrapergunta e a pergunta que deve ser posta de lado.

‘‘กตโม จ, มหาราช, เอกํสพฺยากรณีโย ปญฺโห? ‘รูปํ อนิจฺจ’นฺติ เอกํสพฺยากรณีโย ปญฺโห, ‘เวทนา อนิจฺจา’ติ…เป… ‘สญฺญา อนิจฺจา’ติ…เป… ‘สงฺขารา อนิจฺจา’ติ…เป… ‘วิญฺญาณํ อนิจฺจ’’นฺติ เอกํสพฺยากรณีโย ปญฺโห, อยํ เอกํสพฺยากรณีโย ปญฺโห.

— E qual é, ó rei, a pergunta que deve ser respondida diretamente? Perguntar: 'A forma é impermanente?' é uma pergunta a ser respondida diretamente. Perguntar: 'A sensação é impermanente?'... [e assim por diante]... 'A percepção é impermanente?'... 'As formações mentais são impermanentes?'... 'A consciência é impermanente?' é uma pergunta a ser respondida diretamente. Esta é a pergunta que deve ser respondida diretamente.

‘‘กตโม วิภชฺชพฺยากรณีโย ปญฺโห? ‘อนิจฺจํ ปน รูป’นฺติ วิภชฺชพฺยากรณีโย ปญฺโห, ‘อนิจฺจา ปน เวทนา’ติ…เป… ‘อนิจฺจา ปน สญฺญา’ติ…เป… ‘อนิจฺจา ปน สงฺขารา’ติ…เป… ‘อนิจฺจํ ปน วิญฺญาณ’นฺติ วิภชฺชพฺยากรณีโย ปญฺโห, อยํ วิภชฺชพฺยากรณีโย ปญฺโห.

— Qual é a pergunta que deve ser respondida analiticamente? Perguntar: 'A forma é apenas impermanente?' é uma pergunta a ser respondida analiticamente. Perguntar: 'A sensação é apenas impermanente?'... [e assim por diante]... 'A percepção é apenas impermanente?'... 'As formações mentais são apenas impermanentes?'... 'A consciência é apenas impermanente?' é uma pergunta a ser respondida analiticamente. Esta é a pergunta que deve ser respondida analiticamente.

‘‘กตโม ปฏิปุจฺฉาพฺยากรณีโย ปญฺโห? ‘กึ นุ โข จกฺขุนา สพฺพํ วิชานาตี’ติ อยํ ปฏิปุจฺฉาพฺยากรณีโย ปญฺโห.

— Qual é a pergunta que deve ser respondida com uma contrapergunta? Perguntar: 'Será que se conhece tudo através do olho?' é uma pergunta a ser respondida com uma contrapergunta.

‘‘กตโม ฐปนีโย ปญฺโห? ‘สสฺสโต โลโก’ติ ฐปนีโย ปญฺโห, ‘อสสฺสโต โลโก’ติ. ‘อนฺตวา โลโก’ติ. ‘อนนฺตวา โลโก’ติ. ‘อนฺตวา จ อนนฺตวา จ โลโก’ติ. ‘เนวนฺตวา นานนฺตวา โลโก’ติ. ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ. ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ. ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ. ‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ. ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ. ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ ฐปนีโย ปญฺโห, อยํ ฐปนีโย ปญฺโห.

— Qual é a pergunta que deve ser posta de lado? Perguntar: 'O mundo é eterno?' é uma pergunta a ser posta de lado. 'O mundo não é eterno?', 'O mundo é finito?', 'O mundo é infinito?', 'O mundo é finito e infinito?', 'O mundo não é nem finito nem infinito?', 'A alma é o mesmo que o corpo?', 'A alma é uma coisa e o corpo é outra?', 'O Tathāgata existe após a morte?', 'O Tathāgata não existe após a morte?', 'O Tathāgata existe e não existe após a morte?', 'O Tathāgata nem existe nem não existe após a morte?' são perguntas a serem postas de lado. Esta é a pergunta que deve ser posta de lado.

‘‘ภควา, มหาราช, เถรสฺส มาลุกฺยปุตฺตสฺส ตํ ฐปนียํ ปญฺหํ น พฺยากาสิ. โส ปน ปญฺโห กึ การณา ฐปนีโย? น ตสฺส ทีปนาย เหตุ [Pg.148] วา การณํ วา อตฺถิ, ตสฺมา โส ปญฺโห ฐปนีโย. นตฺถิ พุทฺธานํ ภควนฺตานํ อการณมเหตุกํ คิรมุทีรณ’’นฺติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

— Ó rei, o Abençoado não respondeu a essa pergunta do ancião Mālukyaputta porque ela devia ser posta de lado. E por qual razão essa pergunta deve ser posta de lado? Porque não há causa ou razão para explicá-la; por isso, essa pergunta deve ser posta de lado. Não há, para os Budas, os Abençoados, proferimento de palavras sem causa ou sem razão. — Excelente, venerável Nāgasena! Assim é, e eu aceito isso como verdadeiro.

อพฺยากรณียปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta sobre o que não foi declarado está concluída.

๓. มจฺจุภายนาภายนปญฺโห

3. A pergunta sobre o medo ou não da morte

๓. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘สพฺเพ ตสนฺติ ทณฺฑสฺส, สพฺเพ ภายนฺติ มจฺจุโน’ติ, ปุน ภณิตํ ‘อรหา สพฺพภยมติกฺกนฺโต’ติ. กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, อรหา ทณฺฑภยา ตสติ, นิรเย วา เนรยิกา สตฺตา ชลิตา กุถิตา ตตฺตา สนฺตตฺตา ตมฺหา ชลิตคฺคิชาลกา มหานิรยา จวมานา มจฺจุโน ภายนฺติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘สพฺเพ ตสนฺติ ทณฺฑสฺส, สพฺเพ ภายนฺติ มจฺจุโน’ติ, เตน หิ ‘อรหา สพฺพภยมติกฺกนฺโต’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ภควตา ภณิตํ ‘อรหา สพฺพภยมติกฺกนฺโต’ติ, เตน หิ ‘สพฺเพ ตสนฺติ ทณฺฑสฺส, สพฺเพ ภายนฺติ มจฺจุโน’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยํ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

3. — Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: 'Todos tremem diante do castigo, todos temem a morte'. Por outro lado, foi dito: 'O Arahant superou todo o medo'. Venerável Nāgasena, será que o Arahant treme diante do medo do castigo? E os seres nos infernos, que estão queimando, fervendo, em brasa, atormentados pelo calor extremo, prestes a falecer daquele grande inferno de chamas ardentes, temem a morte? Venerável Nāgasena, se foi dito pelo Abençoado: 'Todos tremem diante do castigo, todos temem a morte', então a afirmação 'O Arahant superou todo o medo' é falsa. Se foi dito pelo Abençoado: 'O Arahant superou todo o medo', então a afirmação 'Todos tremem diante do castigo, todos temem a morte' também é falsa. Esta é uma pergunta de duas pontas que chegou até vós; ela deve ser resolvida por vós.

‘‘เนตํ, มหาราช, วจนํ ภควตา อรหนฺเต อุปาทาย ภณิตํ ‘สพฺเพ ตสนฺติ ทณฺฑสฺส, สพฺเพ ภายนฺติ มจฺจุโน’ติ. ฐปิโต อรหา ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ, สมูหโต ภยเหตุ อรหโต. เย เต, มหาราช, สตฺตา สกิเลสา, เยสญฺจ อธิมตฺตา อตฺตานุทิฏฺฐิ, เย จ สุขทุกฺเขสุ อุนฺนตาวนตา, เต อุปาทาย ภควตา ภณิตํ ‘สพฺเพ ตสนฺติ ทณฺฑสฺส, สพฺเพ ภายนฺติ มจฺจุโน’ติ. อรหโต, มหาราช, สพฺพคติ อุปจฺฉินฺนา, โยนิ วิทฺธํสิตา, ปฏิสนฺธิ อุปหตา, ภคฺคา ผาสุกา, สมูหตา สพฺพภวาลยา, สมุจฺฉินฺนา สพฺพสงฺขารา, หตํ กุสลากุสลํ, วิหตา อวิชฺชา, อพีชํ วิญฺญาณํ กตํ, ทฑฺฒา สพฺพกิเลสา, อติวตฺตา โลกธมฺมา, ตสฺมา อรหา น ตสติ สพฺพภเยหิ.

— Ó rei, essa declaração do Abençoado: 'Todos tremem diante do castigo, todos temem a morte' não foi dita com referência aos Arahants. O Arahant está excluído desse caso, pois a causa do medo foi erradicada no Arahant. Ó rei, foi com referência àqueles seres que possuem impurezas mentais (kilesas), que têm uma forte visão de si mesmos (attānudiṭṭhi) e cujas mentes oscilam entre o prazer e a dor, que o Abençoado disse: 'Todos tremem diante do castigo, todos temem a morte'. Ó rei, para o Arahant, todos os destinos de renascimento foram cortados, a origem da existência foi destruída, a reconexão (renascimento) foi eliminada, as vigas da casa foram quebradas, o apego a todas as existências foi erradicado, todas as formações mentais foram completamente cortadas, o mérito e o demérito foram destruídos, a ignorância foi eliminada, a consciência do renascimento foi tornada sem semente, todas as impurezas mentais foram queimadas e as condições mundanas foram superadas. Portanto, o Arahant não treme diante de nenhum medo.

‘‘อิธ, มหาราช, รญฺโญ จตฺตาโร มหามตฺตา ภเวยฺยุํ อนุรกฺขา ลทฺธยสา วิสฺสาสิกา ฐปิตา มหติ อิสฺสริเย ฐาเน. อถ ราชา กิสฺมิญฺจิ [Pg.149] เทว กรณีเย สมุปฺปนฺเน ยาวตา สกวิชิเต สพฺพชนสฺส อาณาเปยฺย ‘สพฺเพว เม พลึ กโรนฺตุ, สาเธถ ตุมฺเห จตฺตาโร มหามตฺตา ตํ กรณีย’นฺติ. อปิ นุ โข, มหาราช, เตสํ จตุนฺนํ มหามตฺตานํ พลิภยา สนฺตาโส อุปฺปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณน มหาราชา’’ติ. ‘‘ฐปิตา เต, ภนฺเต, รญฺญา อุตฺตมฏฺฐาเน, นตฺถิ เตสํ พลิ, สมติกฺกนฺตพลิโน เต, อวเสเส อุปาทาย รญฺญา อาณาปิตํ ‘สพฺเพว เม พลึ กโรนฺตู’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, เนตํ วจนํ ภควตา อรหนฺเต อุปาทาย ภณิตํ, ฐปิโต อรหา ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ, สมูหโต ภยเหตุ อรหโต, เย เต, มหาราช, สตฺตา สกิเลสา, เยสญฺจ อธิมตฺตา อตฺตานุทิฏฺฐิ, เย จ สุขทุกฺเขสุ อุนฺนตาวนตา, เต อุปาทาย ภควตา ภณิตํ ‘สพฺเพ ตสนฺติ ทณฺฑสฺส, สพฺเพ ภายนฺติ มจฺจุโน’ติ. ตสฺมา อรหา น ตสติ สพฺพภเยหี’’ติ.

— Ó rei, imagine que um rei tivesse quatro grandes ministros que fossem seus guardas, tivessem obtido fama, fossem de sua confiança e estivessem estabelecidos em posições de grande autoridade. Então, surgindo algum assunto a ser resolvido, o rei ordenasse a todas as pessoas em seu próprio reino: 'Que todos me paguem tributo; e vós, quatro grandes ministros, realizai essa tarefa'. Ó rei, surgiria nesses quatro grandes ministros algum temor ou pavor por causa do tributo? — Certamente não, venerável senhor. — Por qual razão, ó rei? — Venerável senhor, eles foram estabelecidos pelo rei em uma posição elevada; não há tributo para eles, eles estão além do tributo. O rei ordenou isso com referência aos demais: 'Que todos me paguem tributo'. — Da mesma forma, ó rei, essa declaração não foi dita pelo Abençoado com referência aos Arahants. O Arahant está excluído desse caso, pois a causa do medo foi erradicada no Arahant. Foi com referência àqueles seres que possuem impurezas mentais, que têm uma forte visão de si mesmos e cujas mentes oscilam entre o prazer e a dor, que o Abençoado disse: 'Todos tremem diante do castigo, todos temem a morte'. Portanto, o Arahant não treme diante de nenhum medo.

‘‘เนตํ, ภนฺเต นาคเสน, วจนํ สาวเสสํ, นิรวเสสวจนเมตํ ‘สพฺเพ’ติ. ตตฺถ เม อุตฺตรึ การณํ พฺรูหิ ตํ วจนํ ปติฏฺฐาเปตุ’’นฺติ.

— Venerável Nāgasena, essa palavra 'todos' não é uma expressão com ressalva; é uma palavra sem ressalva. Por favor, diga-me uma razão adicional para estabelecer essa afirmação.

‘‘อิธ, มหาราช, คาเม คามสฺสามิโก อาณาปกํ อาณาเปยฺย ‘เอหิ, โภ อาณาปก, ยาวตา คาเม คามิกา, เต สพฺเพ สีฆํ มม สนฺติเก สนฺนิปาเตหี’ติ. โส ‘สาธุ สามี’ติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา คามมชฺเฌ ฐตฺวา ติกฺขตฺตุํ สทฺทมนุสฺสาเวยฺย ‘ยาวตา คาเม คามิกา, เต สพฺเพ สีฆสีฆํ สามิโน สนฺติเก สนฺนิปตนฺตู’ติ. ตโต เต คามิกา อาณาปกสฺส วจเนน ตุริตตุริตา สนฺนิปติตฺวา คามสฺสามิกสฺส อาโรเจนฺติ ‘สนฺนิปติตา, สามิ, สพฺเพ คามิกา, ยํ เต กรณียํ ตํ กโรหี’ติ. อิติ โส, มหาราช, คามสฺสามิโก กุฏิปุริเส สนฺนิปาเตนฺโต สพฺเพ คามิเก อาณาเปติ, เต จ อาณตฺตา น สพฺเพ สนฺนิปตนฺติ, กุฏิปุริสา เยว สนฺนิปตนฺติ, ‘เอตฺตกา เยว เม คามิกา’ติ คามสฺสามิโก จ ตถา สมฺปฏิจฺฉติ, อญฺเญ พหุตรา อนาคตา อิตฺถิปุริสา ทาสิทาสา ภตกา กมฺมกรา คามิกา คิลานา โคมหึสา อเชฬกา สุวานา, เย อนาคตา, สพฺเพ เต อคณิตา, กุฏิปุริเส เยว อุปาทาย อาณาปิตตฺตา ‘สพฺเพ สนฺนิปตนฺตู’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, เนตํ วจนํ ภควตา อรหนฺเต อุปาทาย ภณิตํ, ฐปิโต อรหา ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ, สมูหโต ภยเหตุ อรหโต, เย เต, มหาราช, สตฺตา สกิเลสา, เยสญฺจ อธิมตฺตา อตฺตานุทิฏฺฐิ, เย [Pg.150] จ สุขทุกฺเขสุ อุนฺนตาวนตา, เต อุปาทาย ภควตา ภณิตํ ‘สพฺเพ ตสนฺติ ทณฺฑสฺส, สพฺเพ ภายนฺติ มจฺจุโน’ติ. ตสฺมา อรหา น ตสติ สพฺพภเยหิ.

— Ó rei, imagine que em uma aldeia o chefe da aldeia ordenasse ao seu mensageiro: 'Vem, mensageiro, reúne rapidamente todos os aldeões da aldeia em minha presença'. Ele, aceitando a ordem dizendo 'Sim, senhor', pararia no meio da aldeia e anunciaria em voz alta três vezes: 'Que todos os aldeões da aldeia se reúnam o mais rápido possível na presença do senhor!'. Então, aqueles aldeões, ouvindo as palavras do mensageiro, reunir-se-iam apressadamente e diriam ao chefe da aldeia: 'Senhor, todos os aldeões se reuniram; faz o que tens a fazer'. Assim, ó rei, o chefe da aldeia, querendo reunir os chefes de família, ordena a todos os aldeões; no entanto, nem todos os ordenados se reúnem, apenas os chefes de família se reúnem. E o chefe da aldeia aceita isso, dizendo: 'Estes são todos os meus aldeões'. Muitos outros que não vieram — mulheres, homens, servos e servas, trabalhadores contratados, operários, aldeões doentes, vacas, búfalos, cabras, ovelhas e cães — não são contados, embora a ordem tenha sido dada como 'que todos se reúnam', referindo-se apenas aos chefes de família. Da mesma forma, ó rei, essa declaração não foi dita pelo Abençoado com referência aos Arahants. O Arahant está excluído desse caso, pois a causa do medo foi erradicada no Arahant. Foi com referência àqueles seres que possuem impurezas mentais, que têm uma forte visão de si mesmos e cujas mentes oscilam entre o prazer e a dor, que o Abençoado disse: 'Todos tremem diante do castigo, todos temem a morte'. Portanto, o Arahant não treme diante de nenhum medo.

‘‘อตฺถิ, มหาราช, สาวเสสํ วจนํ สาวเสโส อตฺโถ, อตฺถิ สาวเสสํ วจนํ นิรวเสโส อตฺโถ, อตฺถิ นิรวเสสํ วจนํ สาวเสโส อตฺโถ, อตฺถิ นิรวเสสํ วจนํ นิรวเสโส อตฺโถ. เตน เตน อตฺโถ สมฺปฏิจฺฉิตพฺโพ.

— Ó rei, existe uma declaração com ressalva cujo significado é com ressalva; existe uma declaração com ressalva cujo significado é sem ressalva; existe uma declaração sem ressalva cujo significado é com ressalva; e existe uma declaração sem ressalva cujo significado é sem ressalva. O significado deve ser aceito de acordo com cada caso.

‘‘ปญฺจวิเธหิ, มหาราช, การเณหิ อตฺโถ สมฺปฏิจฺฉิตพฺโพ อาหจฺจปเทน รเสน อาจริยวํเสน อธิปฺปายา การณุตฺตริยตาย. เอตฺถ หิ อาหจฺจปทนฺติ สุตฺตํ อธิปฺเปตํ. รโสติ สุตฺตานุโลมํ. อาจริยวํโสติ อาจริยวาโท. อธิปฺปาโยติ อตฺตโน มติ. การณุตฺตริยตาติ อิเมหิ จตูหิ สเมนฺตํ การณํ. อิเมหิ โข, มหาราช, ปญฺจหิ การเณหิ อตฺโถ สมฺปฏิจฺฉิตพฺโพ. เอวเมโส ปญฺโห สุวินิจฺฉิโต โหตี’’ติ.

— Ó rei, o significado deve ser aceito por meio de cinco critérios: pelo texto literal (āhaccapada), pelo espírito (rasa), pela linhagem dos mestres (ācariyavaṃsa), pela intenção (adhippāya) e pela razão superior (kāraṇuttariyatā). Aqui, 'texto literal' refere-se ao Sutta. 'Espírito' refere-se ao que está em conformidade com o Sutta. 'Linhagem dos mestres' refere-se à doutrina dos comentadores. 'Intenção' refere-se à própria opinião. 'Razão superior' refere-se à razão que está em harmonia com estes quatro. Ó rei, por meio destes cinco critérios o significado deve ser aceito. Assim, esta questão fica bem decidida.

‘‘โหตุ, ภนฺเต นาคเสน, ตถา ตํ สมฺปฏิจฺฉามิ. ฐปิโต โหตุ อรหา ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ, ตสนฺตุ อวเสสา สตฺตา, นิรเย ปน เนรยิกา สตฺตา ทุกฺขา ติพฺพา กฏุกา เวทนา เวทยมานา ชลิตปชฺชลิตสพฺพงฺคปจฺจงฺคา รุณฺณการุญฺญกนฺทิตปริเทวิตลาลปฺปิตมุขา อสยฺหติพฺพทุกฺขาภิภูตา อตาณา อสรณา อสรณีภูตา อนปฺปโสกาตุรา อนฺติมปจฺฉิมคติกา เอกนฺตโสกปรายณา อุณฺหติขิณจณฺฑขรตปนเตชวนฺโต ภีมภยชนกนินาทมหาสทฺทา สํสิพฺพิตฉพฺพิธชาลามาลากุลา สมนฺตา สตโยชนานุผรณจฺจิเวคา กทริยา ตปนา มหานิรยา จวมานา มจฺจุโน ภายนฺตี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราชา’’ติ.

“Que assim seja, venerável Nāgasena, aceito isso como o senhor diz. Deixemos de lado o arahant nesse assunto; que os demais seres temam a morte. Mas os seres nos infernos, que experimentam sensações dolorosas, agudas e cruéis, com todos os seus membros e partes do corpo ardendo e flamejando, com as bocas cheias de choro, lamentos, gritos de dor e lamentações compassivas, oprimidos por sofrimentos intoleráveis e intensos, sem proteção, sem refúgio, tornando-se desamparados, aflitos por imensa tristeza, tendo alcançado o pior e último destino, inteiramente entregues à dor, no grande inferno que possui o poder do fogo que queima de forma quente, afiada, violenta e áspera, com grandes e terríveis ruídos que geram um medo pavoroso, envoltos por seis tipos de redes de chamas entrelaçadas por todos os lados, com a força das chamas espalhando-se por cem yojanas ao redor, quando morrem daquele terrível e ardente grande inferno, eles ainda temem a morte?” “Sim, grande rei.”

‘‘นนุ, ภนฺเต นาคเสน, นิรโย เอกนฺตทุกฺขเวทนีโย, กิสฺส ปน เต เนรยิกา สตฺตา เอกนฺตทุกฺขเวทนียา นิรยา จวมานา มจฺจุโน ภายนฺติ, กิสฺส นิรเย รมนฺตี’’ติ? ‘‘น เต, มหาราช, เนรยิกา สตฺตา นิรเย รมนฺติ, มุญฺจิตุกามาว เต นิรยา. มรณสฺเสว โส, มหาราช, อานุภาโว, เยน เตสํ สนฺตาโส อุปฺปชฺชตี’’ติ. ‘‘เอตํ โข, ภนฺเต นาคเสน, น สทฺทหามิ, ยํ มุจฺจิตุกามานํ จุติยา สนฺตาโส อุปฺปชฺชตีติ, หาสนียํ[Pg.151], ภนฺเต นาคเสน, ตํ ฐานํ, ยํ เต ปตฺถิตํ ลภนฺติ, การเณน มํ สญฺญาเปหี’’ติ.

“Não é verdade, venerável Nāgasena, que o inferno é um lugar onde se experimenta exclusivamente o sofrimento? Por que, então, esses seres do inferno, que experimentam apenas sofrimento, temem a morte ao morrerem do inferno? Será que eles se deleitam no inferno?” “Eles não se deleitam no inferno, grande rei; eles apenas desejam se libertar do inferno. É apenas o poder da própria morte, grande rei, que faz com que o pavor surja neles.” “Não posso acreditar nisso, venerável Nāgasena, que o pavor surja naqueles que desejam se libertar ao morrerem. Essa situação em que eles obtêm a morte que tanto desejavam deveria ser motivo de alegria, venerável Nāgasena. Esclareça-me isso por meio de uma razão.”

‘‘มรณนฺติ โข, มหาราช, เอตํ อทิฏฺฐสจฺจานํ ตาสนียฏฺฐานํ, เอตฺถายํ ชโน ตสติ จ อุพฺพิชฺชติ จ. โย จ, มหาราช, กณฺหสปฺปสฺส ภายติ, โส มรณสฺส ภายนฺโต กณฺหสปฺปสฺส ภายติ. โย จ หตฺถิสฺส ภายติ…เป… สีหสฺส…เป… พฺยคฺฆสฺส…เป… ทีปิสฺส…เป… อจฺฉสฺส…เป… ตรจฺฉสฺส…เป… มหึสสฺส…เป… ควยสฺส…เป… อคฺคิสฺส…เป… อุทกสฺส…เป… ขาณุกสฺส…เป… กณฺฏกสฺส ภายติ. โย จ สตฺติยา ภายติ, โส มรณสฺส ภายนฺโต สตฺติยา ภายติ. มรณสฺเสว โส, มหาราช, สรสสภาวเตโช, ตสฺส สรสสภาวเตเชน สกิเลสา สตฺตา มรณสฺส ตสนฺติ ภายนฺติ, มุจฺจิตุกามาปิ, มหาราช, เนรยิกา สตฺตา มรณสฺส ตสนฺติ ภายนฺติ.

“A morte, grande rei, é algo terrível para aqueles que não viram as Nobres Verdades; diante dela, as pessoas tremem e se apavoram. Aquele que teme uma cobra venenosa, grande rei, teme a cobra porque teme a morte. Aquele que teme um elefante... um leão... um tigre... um leopardo... um urso... uma hiena... um búfalo selvagem... um touro selvagem... o fogo... a água... um tronco de árvore... um espinho... E aquele que teme uma lança, teme a lança porque teme a morte. Esse é o poder intrínseco e a natureza da própria morte, grande rei; devido a esse poder intrínseco e natureza da morte, os seres que ainda possuem impurezas mentais tremem e temem a morte. Mesmo desejando se libertar, grande rei, os seres do inferno tremem e temem a morte.”

‘‘อิธ, มหาราช, ปุริสสฺส กาเย เมโท คณฺฐิ อุปฺปชฺเชยฺย. โส เตน โรเคน ทุกฺขิโต อุปทฺทวา ปริมุจฺจิตุกาโม ภิสกฺกํ สลฺลกตฺตํ อามนฺตาเปยฺย. ตสฺส วจนํ โส ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตสฺส โรคสฺส อุทฺธรณาย อุปกรณํ อุปฏฺฐาเปยฺย, สตฺถกํ ติขิณํ กเรยฺย, ยมกสลากา อคฺคิมฺหิ ปกฺขิเปยฺย, ขารลวณํ นิสทาย ปิสาเปยฺย, อปิ นุ โข, มหาราช, ตสฺส อาตุรสฺส ติขิณสตฺถกจฺเฉทเนน ยมกสลากาทหเนน ขารโลณปฺปเวสเนน ตาโส อุปฺปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘อาม ภนฺเต’’ติ. ‘‘อิติ, มหาราช, ตสฺส อาตุรสฺส โรคา มุจฺจิตุกามสฺสาปิ เวทนาภยา สนฺตาโส อุปฺปชฺชติ. เอวเมว โข, มหาราช, นิรยา มุจฺจิตุกามานมฺปิ เนรยิกานํ สตฺตานํ มรณภยา สนฺตาโส อุปฺปชฺชติ.

“Suponha, grande rei, que surja um tumor de gordura no corpo de um homem. Sofrendo com essa doença e desejando se libertar da aflição, ele mandaria chamar um médico cirurgião. O médico cirurgião, aceitando o pedido dele, prepararia os instrumentos para remover a doença: afiaria o bisturi, colocaria as sondas duplas no fogo e mandaria moer sal alcalino em uma pedra de moer. Será que, grande rei, aquele paciente não sentiria pavor do corte com o bisturi afiado, da queimação com as sondas quentes e da aplicação de sal alcalino?” “Sim, venerável.” “Assim, grande rei, embora aquele paciente queira se libertar da doença, o pavor surge nele devido ao medo da dor. Da mesma forma, grande rei, embora os seres do inferno queiram se libertar do inferno, o pavor surge neles devido ao medo da morte.”

‘‘อิธ, มหาราช, ปุริโส อิสฺสราปราธิโก พทฺโธ สงฺขลิกพนฺธเนน คพฺเภ ปกฺขิตฺโต ปริมุจฺจิตุกาโม อสฺส, ตเมนํ โส อิสฺสโร โมเจตุกาโม ปกฺโกสาเปยฺย. อปิ นุ โข, มหาราช, ตสฺส อิสฺสราปราธิกสฺส ปุริสสฺส ‘กตโทโส อห’นฺติ ชานนฺตสฺส อิสฺสรทสฺสเนน สนฺตาโส อุปฺปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘อาม ภนฺเต’’ติ. ‘‘อิติ, มหาราช, ตสฺส อิสฺสราปราธิกสฺส ปุริสสฺส ปริมุจฺจิตุกามาสฺสาปิ อิสฺสรภยา สนฺตาโส อุปฺปชฺชติ. เอวเมว โข, มหาราช, นิรยา มุจฺจิตุกามานมฺปิ เนรยิกานํ สตฺตานํ มรณภยา สนฺตาโส อุปฺปชฺชตี’’ติ.

“Suponha, grande rei, que um homem que cometeu um crime contra o rei seja acorrentado com grilhões de ferro e lançado em uma prisão, desejando se libertar. O rei, querendo libertá-lo, manda chamá-lo. Será que, grande rei, aquele homem culpado, sabendo que cometeu um crime, não sentiria pavor ao ver o rei?” “Sim, venerável.” “Assim, grande rei, embora aquele homem culpado queira se libertar, o pavor surge nele devido ao medo do rei. Da mesma forma, grande rei, embora os seres do inferno queiram se libertar do inferno, o pavor surge neles devido ao medo da morte.”

‘‘อปรมฺปิ[Pg.152], ภนฺเต, อุตฺตรึ การณํ พฺรูหิ, เยนาหํ การเณน โอกปฺเปยฺย’’นฺติ. ‘‘อิธ, มหาราช, ปุริโส ทฏฺฐวิเสน อาสีวิเสน ทฏฺโฐ ภเวยฺย, โส เตน วิสวิกาเรน ปเตยฺย อุปฺปเตยฺย วฏฺเฏยฺย ปวฏฺเฏยฺย, อถญฺญตโร ปุริโส พลวนฺเตน มนฺตปเทน ตํ ทฏฺฐวิสํ อาสีวิสํ อาเนตฺวา ตํ ทฏฺฐวิสํ ปจฺจาจมาเปยฺย, อปิ นุ โข, มหาราช, ตสฺส วิสคตสฺส ปุริสสฺส ตสฺมึ ทฏฺฐวิเส สปฺเป โสตฺถิเหตุ อุปคจฺฉนฺเต สนฺตาโส อุปฺปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘อาม ภนฺเต’’ติ. อิติ, มหาราช, ตถารูเป อหิมฺหิ โสตฺถิเหตุปิ อุปคจฺฉนฺเต ตสฺส สนฺตาโส อุปฺปชฺชติ. เอวเมว โข, มหาราช, นิรยา มุจฺจิตุกามานมฺปิ เนรยิกานํ สนฺตานํ มรณภยา สนฺตาโส อุปฺปชฺชติ. อนิฏฺฐํ, มหาราช, สพฺพสตฺตานํ มรณํ, ตสฺมา เนรยิกา สตฺตา นิรยา ปริมุจฺจิตุกามาปิ มจฺจุโน ภายนฺตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Por favor, venerável, diga-me outra razão ainda mais excelente, pela qual eu possa me convencer.” “Suponha, grande rei, que um homem seja picado por uma cobra extremamente venenosa. Devido aos efeitos do veneno, ele cai, pula, se debate e rola de um lado para o outro. Então, outro homem, usando um poderoso encantamento, traz aquela cobra venenosa e faz com que ela sugue de volta o veneno. Será que, grande rei, aquele homem envenenado não sentiria pavor quando aquela cobra venenosa se aproximasse dele, mesmo que fosse para o seu próprio bem?” “Sim, venerável.” “Assim, grande rei, mesmo que uma cobra daquela natureza se aproxime para o seu próprio bem, o pavor surge nele. Da mesma forma, grande rei, embora os seres do inferno queiram se libertar do inferno, o pavor surge neles devido ao medo da morte. A morte, grande rei, é indesejada por todos os seres; por isso, embora os seres do inferno queiram se libertar do inferno, eles temem a morte.” “Muito bem, venerável Nāgasena, aceito isso como o senhor diz.”

มจฺจุภายนาภายนปญฺโห ตติโย.

A terceira questão, sobre temer ou não temer a morte, está concluída.

๔. มจฺจุปาสมุตฺติปญฺโห

4. A questão sobre a libertação do laço da morte

๔. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา –

4. “Venerável Nāgasena, isto foi dito pelo Abençoado:

‘‘‘น อนฺตลิกฺเข น สมุทฺทมชฺเฌ, น ปพฺพตานํ วิวรํ ปวิสฺส;

น วิชฺชตี โส ชคติปฺปเทโส, ยตฺถฏฺฐิโต มุจฺเจยฺย มจฺจุปาสา’ติ.

“‘Nem no céu, nem no meio do oceano, nem entrando nas fendas das montanhas; não existe lugar na terra onde alguém, estando ali, possa se libertar do laço da morte.’

‘‘ปุน ภควตา ปริตฺตา จ อุทฺทิฏฺฐา. เสยฺยถิทํ, รตนสุตฺตํ เมตฺตสุตฺตํ ขนฺธปริตฺตํ โมรปริตฺตํ ธชคฺคปริตฺตํ อาฏานาฏิยปริตฺตํ องฺคุลิมาลปริตฺตํ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, อากาสคโตปิ สมุทฺทมชฺฌคโตปิ ปาสาทกุฏิเลณคุหาปพฺภารทริพิลคิริ วิวรปพฺพตนฺตรคโตปิ น มุจฺจติ มจฺจุปาสา, เตน หิ ปริตฺตกมฺมํ มิจฺฉา. ยทิ ปริตฺตกรเณน มจฺจุปาสา ปริมุตฺติ ภวติ, เตน หิ ‘น อนฺตลิกฺเข…เป… มจฺจุปาสา’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห คณฺฐิโตปิ คณฺฐิตโร ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

“Por outro lado, o Abençoado também ensinou os cânticos de proteção. A saber: o Ratana Sutta, o Metta Sutta, o Khandha Paritta, o Mora Paritta, o Dhajagga Paritta, o Āṭānāṭiya Paritta e o Aṅgulimāla Paritta. Se, venerável Nāgasena, mesmo aquele que vai para o céu, ou para o meio do oceano, ou que se esconde em palácios, cabanas, cavernas, fendas de rochas, desfiladeiros, buracos ou vales montanhosos, não se liberta do laço da morte, então a prática da proteção é inútil. Se, por meio da recitação da proteção, ocorre a libertação do laço da morte, então aquela afirmação: ‘Nem no céu... se libertará do laço da morte’ também é falsa. Esta também é uma questão de duplo gume, um nó mais intrincado do que qualquer outro nó, que chegou até o senhor. Ela deve ser resolvida pelo senhor.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ[Pg.153], มหาราช, ภควตา ‘น อนฺตลิกฺเข…เป… มจฺจุปาสา’ติ, ปริตฺตา จ ภควตา อุทฺทิฏฺฐา, ตญฺจ ปน สาวเสสายุกสฺส วยสมฺปนฺนสฺส อเปตกมฺมาวรณสฺส, นตฺถิ, มหาราช, ขีณายุกสฺส ฐิติยา กิริยา วา อุปกฺกโม วา.

“Foi dito pelo Abençoado, grande rei: ‘Nem no céu... se libertará do laço da morte’, e os cânticos de proteção também foram ensinados pelo Abençoado. No entanto, essa proteção é eficaz para aquele que ainda tem um restante de tempo de vida, que está na idade apropriada e que está livre de obstruções cármicas. Não há, grande rei, nenhuma ação ou esforço que possa prolongar a vida daquele cujo tempo de vida se esgotou.

‘‘ยถา มหาราช มตสฺส รุกฺขสฺส สุกฺขสฺส โกฬาปสฺส นิสฺเนหสฺส อุปรุทฺธชีวิตสฺส คตายุสงฺขารสฺส กุมฺภสหสฺเสนปิ อุทเก อากิรนฺเต อลฺลตฺตํ วา ปลฺลวิตหริตภาโว วา น ภเวยฺย. เอวเมว โข, มหาราช, เภสชฺชปริตฺตกมฺเมน นตฺถิ ขีณายุกสฺส ฐิติยา กิริยา วา อุปกฺกโม วา, ยานิ ตานิ, มหาราช, มหิยา โอสธานิ เภสชฺชานิ, ตานิปิ ขีณายุกสฺส อกิจฺจกรานิ ภวนฺติ. สาวเสสายุกํ, มหาราช, วยสมฺปนฺนํ อเปตกมฺมาวรณํ ปริตฺตํ รกฺขติ โคเปติ, ตสฺสตฺถาย ภควตา ปริตฺตา อุทฺทิฏฺฐา.

“Assim como, grande rei, no caso de uma árvore morta, seca, oca, sem seiva, cuja vida cessou e cujas funções vitais terminaram, mesmo que se jogue água com mil jarros, não haveria umidade, nem brotos, nem folhagem verde. Da mesma forma, grande rei, por meio de remédios ou cânticos de proteção, não há ação ou esforço que possa prolongar a vida daquele cujo tempo de vida se esgotou. Quaisquer ervas medicinais e remédios que existam na terra, grande rei, tornam-se ineficazes para aquele cujo tempo de vida se esgotou. A proteção protege e guarda aquele que ainda tem um restante de tempo de vida, que está na idade apropriada e que está livre de obstruções cármicas. É para o benefício de tais pessoas que o Abençoado ensinou os cânticos de proteção.

‘‘ยถา, มหาราช, กสฺสโก ปริปกฺเก ธญฺเญ มเต สสฺสนาเฬ อุทกปฺปเวสนํ วาเรยฺย, ยํ ปน สสฺสํ ตรุณํ เมฆสนฺนิภํ วยสมฺปนฺนํ, ตํ อุทกวฑฺฒิยา วฑฺฒติ. เอวเมว โข, มหาราช, ขีณายุกสฺส เภสชฺชปริตฺตกิริยา ฐปิตา ปฏิกฺขิตฺตา, เย ปน เต มนุสฺสา สาวเสสายุกา วยสมฺปนฺนา, เตสํ อตฺถาย ปริตฺตเภสชฺชานิ ภณิตานิ, เต ปริตฺตเภสชฺเชหิ วฑฺฒนฺตี’’ติ.

“Assim como, grande rei, um agricultor impediria a entrada de água quando o grão já está maduro e os caules da plantação estão mortos, mas aquela plantação que é jovem, viçosa como uma nuvem de chuva e na idade de crescer, cresce com a abundância de água. Da mesma forma, grande rei, a aplicação de remédios e a recitação de proteção são deixadas de lado e rejeitadas para aquele cujo tempo de vida se esgotou. Mas para aqueles homens que ainda têm um restante de tempo de vida e estão na idade apropriada, os remédios e as proteções foram ensinados para o seu benefício, e eles prosperam por meio dessas proteções e remédios.”

‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ขีณายุโก มรติ, สาวเสสายุโก ชีวติ, เตน หิ ปริตฺตเภสชฺชานิ นิรตฺถกานิ โหนฺตี’’ติ? ‘‘ทิฏฺฐปุพฺโพ ปน ตยา, มหาราช, โกจิ โรโค เภสชฺเชหิ ปฏินิวตฺติโต’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, อเนกสตานิ ทิฏฺฐานี’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ‘ปริตฺตเภสชฺชกิริยา นิรตฺถกา’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา ภวตี’’ติ.

“Se, venerável Nāgasena, aquele cujo tempo de vida se esgotou morre, e aquele que tem um restante de vida vive, então as proteções e os remédios são inúteis?” “Mas você já viu, grande rei, alguma doença ser curada por meio de remédios?” “Sim, venerável, já vi centenas delas.” “Portanto, grande rei, a afirmação de que ‘a aplicação de proteções e remédios é inútil’ é falsa.”

‘‘ทิสฺสนฺติ, ภนฺเต นาคเสน, เวชฺชานํ อุปกฺกมา เภสชฺชปานานุเลปา, เตน เตสํ อุปกฺกเมน โรโค ปฏินิวตฺตตี’’ติ. ‘‘ปริตฺตานมฺปิ, มหาราช, ปวตฺตียมานานํ สทฺโท สุยฺยติ, ชิวฺหา สุกฺขติ, หทยํ พฺยาวฏฺฏติ, กณฺโฐ อาตุรติ. เตน เตสํ ปวตฺเตน สพฺเพ พฺยาธโย วูปสมนฺติ, สพฺพา อีติโย อปคจฺฉนฺตีติ.

“Vê-se claramente, venerável Nāgasena, os esforços dos médicos, como a ingestão de remédios e a aplicação de unguentos; devido a esses esforços, a doença retrocede.” “Também no caso das proteções, grande rei, quando são recitadas, ouve-se o som, a língua fica seca, o coração se esforça e a garganta dói. Devido a essa recitação delas, todas as doenças são apaziguadas e todas as calamidades desaparecem.”

‘‘ทิฏฺฐปุพฺโพ ปน ตยา, มหาราช, โกจิ อหินา ทฏฺโฐ มนฺตปเทน วิสํ ปาตียมาโน วิสํ จิกฺขสฺสนฺโต อุทฺธมโธ อาจมยมาโน’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต[Pg.154], อชฺเชตรหิปิ ตํ โลเก วตฺตตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ‘ปริตฺตเภสชฺชกิริยา นิรตฺถกา’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา ภวติ. กตปริตฺตญฺหิ, มหาราช, ปุริสํ ฑํสิตุกาโม อหิ น ฑํสติ, วิวฏํ มุขํ ปิทหติ, โจรานํ อุกฺขิตฺตลคุฬมฺปิ น สมฺภวติ, เต ลคุฬํ มุญฺจิตฺวา เปมํ กโรนฺติ, กุปิโตปิ หตฺถินาโค สมาคนฺตฺวา อุปรมติ, ปชฺชลิตมหาอคฺคิกฺขนฺโธปิ อุปคนฺตฺวา นิพฺพายติ, วิสํ หลาหลมฺปิ ขายิตํ อคทํ สมฺปชฺชติ, อาหารตฺถํ วา ผรติ, วธกา หนฺตุกามา อุปคนฺตฺวา ทาสภูตา สมฺปชฺชนฺติ, อกฺกนฺโตปิ ปาโส น สํวรติ.

“Você já viu, grande rei, alguém picado por uma cobra ter o veneno neutralizado por meio de um encantamento, expelindo o veneno para cima e para baixo?” “Sim, venerável, mesmo hoje em dia isso acontece no mundo.” “Portanto, grande rei, a afirmação de que ‘a aplicação de proteções e remédios é inútil’ é falsa. Pois, grande rei, uma cobra que queira picar um homem protegido por um paritta não o pica; ela fecha a boca que estava aberta. Mesmo os porretes erguidos por ladrões não conseguem atingi-lo; eles soltam os porretes e mostram afeto. Até mesmo um elefante enfurecido, ao se aproximar, acalma-se. Uma grande fogueira ardente, ao se aproximar dele, apaga-se. Mesmo o veneno mortal halāhala, se ingerido, torna-se um antídoto ou serve como alimento benéfico. Carrascos que se aproximam com a intenção de matar tornam-se como servos amigáveis. E mesmo um laço em que ele pise não o prende.”

‘‘สุตปุพฺพํ ปน ตยา, มหาราช, ‘โมรสฺส กตปริตฺตสฺส สตฺตวสฺสสตานิ ลุทฺทโก นาสกฺขิ ปาสํ อุปเนตุํ, อกตปริตฺตสฺส ตํ เยว ทิวสํ ปาสํ อุปเนสี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สุยฺยติ, อพฺภุคฺคโต โส สทฺโท สเทวเก โลเก’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช ‘ปริตฺตเภสชฺชกิริยา นิรตฺถกา’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา ภวติ.

“Você já ouviu falar, grande rei, que um caçador, durante setecentos anos, não conseguiu capturar com um laço o rei pavão que recitava a proteção, mas, no dia em que ele deixou de recitar a proteção, o caçador o capturou com o laço?” “Sim, venerável, ouve-se falar disso; essa história é amplamente conhecida no mundo, inclusive entre os deuses.” “Portanto, grande rei, a afirmação de que ‘a aplicação de proteções e remédios é inútil’ é falsa.”

‘‘สุตปุพฺพํ ปน ตยา, มหาราช, ‘ทานโว ภริยํ ปริรกฺขนฺโต สมุคฺเค ปกฺขิปิตฺวา คิลิตฺวา กุจฺฉินา ปริหรติ, อเถโก วิชฺชาธโร ตสฺส ทานวสฺส มุเขน ปวิสิตฺวา ตาย สทฺธึ อภิรมติ, ยทา โส ทานโว อญฺญาสิ, อถ สมุคฺคํ วมิตฺวา วิวริ, สห สมุคฺเค วิวเฏ วิชฺชาธโร ยถากามํ ปกฺกามี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สุยฺยติ, อพฺภุคฺคโต โสปิ สทฺโท สเทวเก โลเก’’ติ. ‘‘นนุ โส, มหาราช, วิชฺชาธโร ปริตฺตพเลน คหณา มุตฺโต’’ติ. ‘‘อาม ภนฺเต’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, อตฺถิ ปริตฺตพลํ.

“Você já ouviu falar, grande rei, que um dānava, querendo proteger sua esposa, colocou-a em uma caixa, engoliu-a e a carregava em seu estômago? Então, um portador de conhecimento mágico entrou pela boca do dānava e se divertiu com ela. Quando o dānava percebeu isso, ele vomitou a caixa e a abriu; assim que a caixa foi aberta, o portador de conhecimento mágico partiu para onde quis?” “Sim, venerável, ouve-se falar disso; essa história também é amplamente conhecida no mundo, inclusive entre os deuses.” “Não foi, grande rei, pelo poder da proteção que o portador de conhecimento mágico se libertou de ser capturado?” “Sim, venerável.” “Portanto, grande rei, o poder da proteção realmente existe.”

‘‘สุตปุพฺพํ ปน ตยา, มหาราช, ‘อปโรปิ วิชฺชาธโร พาราณสิรญฺโญ อนฺเตปุเร มเหสิยา สทฺธึ สมฺปทุฏฺโฐ คหณปฺปตฺโต สมาโน ขเณน อทสฺสนํ คโต มนฺตพเลนา’’ติ. ‘‘อาม, ภนฺเต, สุยฺยตี’’ติ. ‘‘นนุ โส, มหาราช, วิชฺชาธโร ปริตฺตพเลน คหณา มุตฺโต’’ติ? ‘‘อาม ภนฺเต’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, อตฺถิ ปริตฺตพล’’นฺติ.

“Você já ouviu falar, grande rei, de outro portador de conhecimento mágico que, tendo cometido adultério com a rainha no palácio do rei de Bārāṇasī e estando prestes a ser capturado, tornou-se invisível em um instante pelo poder de um mantra?” “Sim, venerável, ouve-se falar disso.” “Não foi, grande rei, pelo poder da proteção que o portador de conhecimento mágico se libertou de ser capturado?” “Sim, venerável.” “Portanto, grande rei, o poder da proteção realmente existe.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘กึ สพฺเพ เยว ปริตฺตํ รกฺขตี’ติ? ‘‘เอกจฺเจ, มหาราช, รกฺขติ, เอกจฺเจ น รกฺขตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, ปริตฺตํ น สพฺพตฺถิก’’นฺติ? ‘‘อปิ นุ โข, มหาราช, โภชนํ สพฺเพสํ ชีวิตํ รกฺขตี’’ติ? ‘‘เอกจฺเจ, ภนฺเต[Pg.155], รกฺขติ, เอกจฺเจ น รกฺขตี’’ติ. ‘‘กึ การณา’’ติ. ‘‘ยโต, ภนฺเต, เอกจฺเจ ตํ เยว โภชนํ อติภุญฺชิตฺวา วิสูจิกาย มรนฺตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, โภชนํ น สพฺเพสํ ชีวิตํ รกฺขตี’’ติ? ‘‘ทฺวีหิ, ภนฺเต นาคเสน, การเณหิ โภชนํ ชีวิตํ หรติ อติภุตฺเตน วา อุสฺมาทุพฺพลตาย วา, อายุททํ, ภนฺเต นาคเสน, โภชนํ ทุรุปจาเรน ชีวิตํ หรตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ปริตฺตํ เอกจฺเจ รกฺขติ, เอกจฺเจ น รกฺขติ.

“Venerável Nagasena, o paritta protege a todos?” “Ó rei, protege a alguns, e a outros não protege.” “Se é assim, venerável Nagasena, o paritta não é universalmente eficaz?” “Mas diga-me, ó rei, o alimento protege a vida de todos?” “A alguns protege, venerável senhor, a outros não.” “Por qual razão?” “Porque, venerável senhor, alguns morrem de cólera por comerem excessivamente esse mesmo alimento.” “Se é assim, ó rei, o alimento não protege a vida de todos?” “Por duas razões, venerável Nagasena, o alimento tira a vida: por comer em excesso ou por fraqueza do calor digestivo. O alimento concede longevidade, venerável Nagasena, mas tira a vida quando consumido de forma inadequada.” “Da mesma forma, ó rei, o paritta protege a alguns, e a outros não protege.”

‘‘ตีหิ, มหาราช, การเณหิ ปริตฺตํ น รกฺขติ กมฺมาวรเณน, กิเลสาวรเณน, อสทฺทหนตาย. สตฺตานุรกฺขณํ, มหาราช, ปริตฺตํ อตฺตนา กเตน อารกฺขํ ชหติ, ยถา, มหาราช, มาตา ปุตฺตํ กุจฺฉิคตํ โปเสติ, หิเตน อุปจาเรน ชเนติ, ชนยิตฺวา อสุจิมลสิงฺฆาณิกมปเนตฺวา อุตฺตมวรสุคนฺธํ อุปลิมฺปติ, โส อปเรน สมเยน ปเรสํ ปุตฺเต อกฺโกสนฺเต วา ปหรนฺเต วา ปหารํ เทติ. เต ตสฺส กุชฺฌิตฺวา ปริสาย อากฑฺฒิตฺวา ตํ คเหตฺวา สามิโน อุปเนนฺติ, ยทิ ปน ตสฺสา ปุตฺโต อปรทฺโธ โหติ เวลาติวตฺโต. อถ นํ สามิโน มนุสฺสา อากฑฺฒยมานา ทณฺฑมุคฺครชาณุมุฏฺฐีหิ ตาเฬนฺติ โปเถนฺติ, อปิ นุ โข, มหาราช, ตสฺส มาตา ลภติ อากฑฺฒนปริกฑฺฒนํ คาหํ สามิโน อุปนยนํ กาตุ’’นฺติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณน, มหาราชา’’ติ. ‘‘อตฺตโน, ภนฺเต, อปราเธนา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, สตฺตานํ อารกฺขํ ปริตฺตํ อตฺตโน อปราเธน วญฺฌํ กโรตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, สุวินิจฺฉิโต ปญฺโห, คหนํ อคหนํ กตํ, อนฺธกาโร อาโลโก กโต, วินิเวฐิตํ ทิฏฺฐิชาลํ, ตฺวํ คณิวรปวรมาสชฺชา’’ติ.

“Por três razões, ó rei, o paritta não protege: devido à obstrução do kamma, à obstrução das impurezas mentais e à falta de fé. Embora o paritta proteja os seres, ó rei, ele perde sua eficácia protetora devido às próprias ações cometidas por eles. Assim como, ó rei, uma mãe nutre o filho em seu ventre, dá-lo à luz com cuidados benéficos e, após o nascimento, limpa as impurezas e o muco, aplicando-lhe perfumes excelentes e finos; mas se, tempos depois, esse filho agredir os filhos de outros que o insultaram ou atacaram, e estes, enfurecidos, arrastarem-no diante da multidão, capturando-o e entregando-o ao governante, caso o filho dela seja culpado e tenha violado a lei, e então os homens do governante, arrastando-o, o espancarem e agredirem com bastões, clavas, joelhadas e punhos; acaso, ó rei, a mãe dele conseguiria impedir que ele fosse arrastado, capturado ou levado perante o governante?” “Não, venerável senhor.” “Por qual razão, ó rei?” “Por causa da própria culpa do filho, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó rei, o paritta, que é uma proteção para os seres, torna-se ineficaz devido às próprias faltas deles.” “Muito bem, venerável Nagasena! A questão foi perfeitamente decidida. O que era obscuro foi esclarecido, a escuridão foi transformada em luz, a rede de visões errôneas foi desfeita. Vós alcançastes o topo entre os líderes de assembleias.”

มจฺจุปาสมุตฺติปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta questão, sobre a libertação do laço da morte, está concluída.

๕. พุทฺธลาภนฺตรายปญฺโห

5. A questão sobre o obstáculo aos ganhos do Buda

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘ลาภี ตถาคโต จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาราน’นฺติ. ปุน จ ตถาคโต ปญฺจสาลํ พฺราหฺมณคามํ ปิณฺฑาย ปวิสิตฺวา กิญฺจิเทว อลภิตฺวา ยถาโธเตน [Pg.156] ปตฺเตน นิกฺขนฺโตติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคโต ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ, เตน หิ ปญฺจสาลํ พฺราหฺมณคามํ ปิณฺฑาย ปวิสิตฺวา กิญฺจิเทว อลภิตฺวา ยถาโธเตน ปตฺเตน นิกฺขนฺโตติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ปญฺจสาลํ พฺราหฺมณคามํ ปิณฺฑาย ปวิสิตฺวา กิญฺจิเทว อลภิตฺวา ยถาโธเตน ปตฺเตน นิกฺขนฺโต, เตน หิ ลาภี ตถาคโต จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานนฺติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห สุมหนฺโต ทุนฺนิพฺเพโฐ ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

5. “Venerável Nagasena, vós dizeis: ‘O Tathagata é um receptor de mantos, esmolas de comida, habitação e medicamentos para os enfermos’. Mas, por outro lado, dizeis que o Tathagata, tendo entrado na aldeia brâmane de Pañcasālā para pedir esmolas, não obteve absolutamente nada e saiu com a tigela tão limpa quanto quando entrou. Se, venerável Nagasena, o Tathagata é um receptor de mantos, esmolas de comida, habitação e medicamentos para os enfermos, então a afirmação de que ele entrou na aldeia brâmane de Pañcasālā para pedir esmolas, não obteve nada e saiu com a tigela limpa é falsa. Se ele entrou na aldeia brâmane de Pañcasālā para pedir esmolas, não obteve nada e saiu com a tigela limpa, então a afirmação de que o Tathagata é um receptor de mantos, esmolas de comida, habitação e medicamentos para os enfermos também é falsa. Esta é outra questão de dois gumes, imensa e difícil de resolver, que vos é apresentada; ela deve ser desatada por vós.”

‘‘ลาภี, มหาราช, ตถาคโต จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ, ปญฺจสาลญฺจ พฺราหฺมณคามํ ปิณฺฑาย ปวิสิตฺวา กิญฺจิเทว อลภิตฺวา ยถาโธเตน ปตฺเตน นิกฺขนฺโต, ตญฺจ ปน มารสฺส ปาปิมโต การณา’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควโต คณนปถํ วีติวตฺตกปฺเป อภิสงฺขตํ กุสลํ กินฺติ นิฏฺฐิตํ, อธุนุฏฺฐิเตน มาเรน ปาปิมตา ตสฺส กุสลสฺส พลเวคํ กินฺติ ปิหิตํ, เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ทฺวีสุ ฐาเนสุ อุปวาโท อาคจฺฉติ, กุสลโตปิ อกุสลํ พลวตรํ โหติ, พุทฺธพลโตปิ มารพลํ พลวตรํ โหตีติ, เตน หิ รุกฺขสฺส มูลโตปิ อคฺคํ ภารตรํ โหติ, คุณสมฺปริกิณฺณโตปิ ปาปิยํ พลวตรํ โหตี’’ติ. ‘‘น, มหาราช, ตาวตเกน กุสลโตปิ อกุสลํ พลวตรํ นาม โหติ, น พุทฺธพลโตปิ มารพลํ พลวตรํ นาม โหติ. อปิ เจตฺถ การณํ อิจฺฉิตพฺพํ.

“O Tathagata, ó rei, é de fato um receptor de mantos, esmolas de comida, habitação e medicamentos para os enfermos; e ele também entrou na aldeia brâmane de Pañcasālā para pedir esmolas, não obteve nada e saiu com a tigela limpa. No entanto, isso ocorreu devido a Mara, o Maligno.” “Se é assim, venerável Nagasena, o mérito do Abençoado, acumulado ao longo de éons incontáveis, esgotou-se? Como pôde Mara, o Maligno, que surgiu recentemente, obstruir a força e o poder desse mérito? Se for assim, venerável Nagasena, surge uma dupla acusação sobre este assunto: primeiro, que o não-benéfico é mais forte que o benéfico; segundo, que o poder de Mara é mais forte que o poder do Buda. Sendo assim, o topo de uma árvore seria mais pesado que a sua raiz, e o mal seria mais forte que a virtude abundante.” “Não, ó rei, apenas por isso não se pode dizer que o não-benéfico seja mais forte que o benéfico, nem que o poder de Mara seja mais forte que o poder do Buda. Certamente, há uma razão para isso que deve ser compreendida.”

‘‘ยถา, มหาราช, ปุริโส รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส มธุํ วา มธุปิณฺฑิกํ วา อญฺญํ วา อุปายนํ อภิหเรยฺย, ตเมนํ รญฺโญ ทฺวารปาโล เอวํ วเทยฺย ‘อกาโล, โภ, อยํ รญฺโญ ทสฺสนาย, เตน หิ, โภ, ตว อุปายนํ คเหตฺวา สีฆสีฆํ ปฏินิวตฺต, ปุเร ตว ราชา ทณฺฑํ ธาเรสฺสตี’ติ. ตโต โส ปุริโส ทณฺฑภยา ตสิโต อุพฺพิคฺโค ตํ อุปายนํ อาทาย สีฆสีฆํ ปฏินิวตฺเตยฺย, อปิ นุ โข โส, มหาราช, ราชา จกฺกวตฺตี ตาวตเกน อุปายนวิกลมตฺตเกน ทฺวารปาลโต ทุพฺพลตโร นาม โหติ[Pg.157], อญฺญํ วา ปน กิญฺจิ อุปายนํ น ลเภยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, อิสฺสาปกโต โส, ภนฺเต, ทฺวารปาโล อุปายนํ นิวาเรสิ, อญฺเญน ปน ทฺวาเรน สตสหสฺสคุณมฺปิ รญฺโญ อุปายนํ อุเปตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อิสฺสาปกโต มาโร ปาปิมา ปญฺจสาลเก พฺราหฺมณคหปติเก อนฺวาวิสิ, อญฺญานิ ปน อเนกานิ เทวตาสตสหสฺสานิ อมตํ ทิพฺพํ โอชํ คเหตฺวา อุปคตานิ ‘ภควโต กาเย โอชํ โอทหิสฺสามา’ติ ภควนฺตํ นมสฺสมานานิ ปญฺชลิกานิ ฐิตานี’’ติ.

“Assim como, ó rei, se um homem trouxesse mel, um favo de mel ou outro presente para um rei que governa o mundo, e o guardião do portão do rei lhe dissesse: ‘Amigo, este não é o momento apropriado para ver o rei. Portanto, amigo, pega o teu presente e volta rapidamente, antes que o rei te puna’. Então, aquele homem, aterrorizado e trêmulo pelo medo da punição, pegaria o presente e retornaria rapidamente. Acaso, ó rei, aquele rei que governa o mundo seria considerado mais fraco que o guardião do portão apenas por ter sido privado daquele presente, ou ele não receberia nenhum outro presente?” “Não, venerável senhor. Aquele guardião do portão agiu movido pela inveja ao impedir o presente; no entanto, por outros portões, presentes cem mil vezes maiores chegam ao rei.” “Da mesma forma, ó rei, Mara, o Maligno, movido pela inveja, possuiu os chefes de família brâmanes de Pañcasālā. Contudo, centenas de milhares de outras divindades aproximaram-se trazendo a essência divina da imortalidade, dizendo: ‘Infundiremos esta essência no corpo do Abençoado’, e permaneceram ali, prestando homenagem ao Abençoado com as mãos unidas em reverência.”

‘‘โหตุ, ภนฺเต นาคเสน, สุลภา ภควโต จตฺตาโร ปจฺจยา โลเก อุตฺตมปุริสสฺส, ยาจิโตว ภควา เทวมนุสฺโสหิ จตฺตาโร ปจฺจเย ปริภุญฺชติ, อปิ จ โข ปน มารสฺส โย อธิปฺปาโย, โส ตาวตเกน สิทฺโธ, ยํ โส ภควโต โภชนสฺส อนฺตรายมกาสิ. เอตฺถ เม, ภนฺเต, กงฺขา น ฉิชฺชติ, วิมติชาโตหํ ตตฺถ สํสยปกฺขนฺโท. น เม ตตฺถ มานสํ ปกฺขนฺทติ, ยํ ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส สเทวเก โลเก อคฺคปุคฺคลวรสฺส กุสลวรปุญฺญสมฺภวสฺส อสมสมสฺส อนุปมสฺส อปฺปฏิสมสฺส ฉวกํ ลามกํ ปริตฺตํ ปาปํ อนริยํ วิปนฺนํ มาโร ลาภนฺตรายมกาสี’’ติ.

“Que assim seja, venerável Nagasena. Os quatro requisitos são fáceis de obter para o Abençoado, o ser supremo no mundo, e o Abençoado desfruta dos quatro requisitos quando convidado por deuses e humanos. No entanto, a intenção de Mara foi realizada naquela medida, pois ele conseguiu criar um obstáculo ao alimento do Abençoado. Sobre este ponto, venerável senhor, minha dúvida não foi eliminada; sinto-me perplexo e caí na incerteza. Minha mente não consegue aceitar que Mara, um ser vil, insignificante, inferior, mau e ignóbil, tenha conseguido criar um obstáculo aos ganhos do Tathagata, o Nobre, o perfeitamente Iluminado, o ser supremo no mundo com seus deuses, a fonte de mérito excelente e supremo, sem igual, incomparável e sem rival.”

‘‘จตฺตาโร โข, มหาราช, อนฺตรายา อทิฏฺฐนฺตราโย อุทฺทิสฺส กตนฺตราโย อุปกฺขฏนฺตราโย ปริโภคนฺตราโยติ. ตตฺถ กตโม อทิฏฺฐนฺตราโย? อโนทิสฺส อทสฺสเนน อนภิสงฺขตํ โกจิ อนฺตรายํ กโรติ ‘กึ ปรสฺส ทินฺเนนา’ติ, อยํ อทิฏฺฐนฺตราโย นาม.

“Existem quatro tipos de obstáculos, ó rei: o obstáculo a ganhos não vistos, o obstáculo a ganhos dedicados, o obstáculo a ganhos trazidos para oferta e o obstáculo a ganhos em uso. Entre estes, o que é o obstáculo a ganhos não vistos? Quando, sem que haja uma intenção específica ou sem que a oferta tenha sido vista ou preparada, alguém cria um obstáculo pensando: ‘De que serve dar a outro?’. Isso é chamado de obstáculo a ganhos não vistos.”

‘‘กตโม อุทฺทิสฺส กตนฺตราโย? อิเธกจฺจํ ปุคฺคลํ อุปทิสิตฺวา อุทฺทิสฺส โภชนํ ปฏิยตฺตํ โหติ, ตํ โกจิ อนฺตรายํ กโรติ, อยํ อุทฺทิสฺส กตนฺตราโย นาม.

“O que é o obstáculo a ganhos dedicados? Quando, neste mundo, o alimento é preparado tendo em vista e especificando uma determinada pessoa, e alguém cria um obstáculo a isso. Isso é chamado de obstáculo a ganhos dedicados.”

‘‘กตโม อุปกฺขฏนฺตราโย? อิธ ยํ กิญฺจิ อุปกฺขฏํ โหติ อปฺปฏิคฺคหิตํ, ตตฺถ โกจิ อนฺตรายํ กโรติ, อยํ อุปกฺขฏนฺตราโย นาม.

“O que é o obstáculo a ganhos trazidos para oferta? Quando, neste mundo, qualquer ganho foi preparado e trazido para oferta, mas ainda não foi aceito, e alguém cria um obstáculo a isso. Isso é chamado de obstáculo a ganhos trazidos para oferta.”

‘‘กตโม ปริโภคนฺตราโย? อิธ ยํ กิญฺจิ ปริโภคํ, ตตฺถ โกจิ อนฺตรายํ กโรติ, อยํ ปริโภคนฺตราโย นาม. อิเม โข, มหาราช, จตฺตาโร อนฺตรายา.

“O que é o obstáculo a ganhos em uso? Quando, neste mundo, qualquer coisa está sendo usada ou consumida, e alguém cria um obstáculo a isso. Isso é chamado de obstáculo a ganhos em uso. Estes são os quatro tipos de obstáculos, ó rei.”

‘‘ยํ ปน มาโร ปาปิมา ปญฺจสาลเก พฺราหฺมณคหปติเก อนฺวาวิสิ, ตํ เนว ภควโต ปริโภคํ น อุปกฺขฏํ น อุทฺทิสฺสกตํ, อนาคตํ อสมฺปตฺตํ อทสฺสเนน [Pg.158] อนฺตรายํ กตํ, ตํ ปน เนกสฺส ภควโต เยว, อถ โข เย เต เตน สมเยน นิกฺขนฺตา อพฺภาคตา, สพฺเพปิ เต ตํ ทิวสํ โภชนํ น ลภึสุ, นาหํ ตํ, มหาราช, ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย, โย ตสฺส ภควโต อุทฺทิสฺส กตํ อุปกฺขฏํ ปริโภคํ อนฺตรายํ กเรยฺย. สเจ โกจิ อิสฺสาย อุทฺทิสฺส กตํ อุปกฺขฏํ ปริโภคํ อนฺตรายํ กเรยฺย, ผเลยฺย ตสฺส มุทฺธา สตธา วา สหสฺสธา วา.

“Ora, quando Mara, o Maligno, possuiu os chefes de família brâmanes de Pañcasālā, aquele alimento não estava sendo consumido pelo Abençoado, nem havia sido trazido para oferta, nem havia sido especificamente dedicado a ele; tratava-se de um ganho futuro, ainda não alcançado, sobre o qual ele criou um obstáculo de forma oculta. Além disso, esse obstáculo não afetou apenas o Abençoado, mas todos os monges que haviam saído para pedir esmolas e que ali chegaram naquele momento; nenhum deles obteve alimento naquele dia. Eu não vejo ninguém, ó rei, no mundo com seus deuses, Maras e Brahmas, entre os ascetas e brâmanes, deuses e humanos, que pudesse criar um obstáculo a um ganho que tenha sido dedicado, trazido para oferta ou que esteja em uso pelo Abençoado. Se alguém, por inveja, tentasse criar um obstáculo a um ganho dedicado, trazido para oferta ou em uso, a cabeça dessa pessoa se fenderia em cem ou mil pedaços.”

‘‘จตฺตาโรเม, มหาราช, ตถาคตสฺส เกนจิ อนาวรณียา คุณา. กตเม จตฺตาโร? ลาโภ, มหาราช, ภควโต อุทฺทิสฺส กโต อุปกฺขโฏ น สกฺกา เกนจิ อนฺตรายํ กาตุํ; สรีรานุคตา, มหาราช, ภควโต พฺยามปฺปภา น สกฺกา เกนจิ อนฺตรายํ กาตุํ; สพฺพญฺญุตํ, มหาราช, ภควโต ญาณรตนํ น สกฺกา เกนจิ อนฺตรายํ กาตุํ; ชีวิตํ, มหาราช, ภควโต น สกฺกา เกนจิ อนฺตรายํ กาตุํ. อิเม โข, มหาราช, จตฺตาโร ตถาคตสฺส เกนจิ อนาวรณียา คุณา, สพฺเพเปเต, มหาราช, คุณา เอกรสา อโรคา อกุปฺปา อปรูปกฺกมา อผุสานิ กิริยานิ. อทสฺสเนน, มหาราช, มาโร ปาปิมา นิลียิตฺวา ปญฺจสาลเก พฺราหฺมณคหปติเก อนฺวาวิสิ.

“Existem estas quatro qualidades do Tathagata, ó rei, que ninguém pode obstruir. Quais são as quatro? Os ganhos, ó rei, que foram dedicados ou trazidos para oferta ao Abençoado não podem ser obstruídos por ninguém; a aura de uma braça que emana do corpo do Abençoado não pode ser obstruída por ninguém; a joia do conhecimento da omnisciência do Abençoado não pode ser obstruída por ninguém; e a vida do Abençoado não pode ser obstruída por ninguém. Estas são as quatro qualidades do Tathagata que ninguém pode obstruir, ó rei. Todas essas qualidades têm uma única natureza, são livres de danos, imutáveis, imunes a esforços alheios e intocáveis por ações externas. Foi agindo de forma oculta, ó rei, que Mara, o Maligno, escondeu-se e possuiu os chefes de família brâmanes de Pañcasālā.”

‘‘ยถา, มหาราช, รญฺโญ ปจฺจนฺเต เทเส วิสเม อทสฺสเนน นิลียิตฺวา โจรา ปนฺถํ ทูเสนฺติ. ยทิ ปน ราชา เต โจเร ปสฺเสยฺย, อปิ นุ โข เต โจรา โสตฺถึ ลเภยฺยุ’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ผรสุนา ผาลาเปยฺย สตธา วา สหสฺสธา วา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อทสฺสเนน มาโร ปาปิมา นิลียิตฺวา ปญฺจสาลเก พฺราหฺมณคหปติเก อนฺวาวิสิ.

“Assim como, ó rei, em uma região fronteiriça e acidentada do reino, bandidos se escondem para não serem vistos e assolam os caminhos. Mas se o rei visse esses bandidos, acaso eles escapariam ilesos?” “Não, venerável senhor. Ele os faria despedaçar com um machado em cem ou mil partes.” “Da mesma forma, ó rei, agindo de forma oculta, Mara, o Maligno, escondeu-se e possuiu os chefes de família brâmanes de Pañcasālā.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, อิตฺถี สปติกา อทสฺสเนน นิลียิตฺวา ปรปุริสํ เสวติ, เอวเมว โข, มหาราช, อทสฺสเนน มาโร ปาปิมา นิลียิตฺวา ปญฺจสาลเก พฺราหฺมณคหปติเก อนฺวาวิสิ. ยทิ, มหาราช, อิตฺถี สามิกสฺส สมฺมุขา ปรปุริสํ เสวติ, อปิ นุ โข สา อิตฺถี โสตฺถึ ลเภยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, หเนยฺยาปิ ตํ, ภนฺเต, สามิโก วเธยฺยาปิ พนฺเธยฺยาปิ ทาสิตฺตํ วา อุปเนยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อทสฺสเนน มาโร ปาปิมา นิลียิตฺวา ปญฺจสาลเก พฺราหฺมณคหปติเก อนฺวาวิสิ. ยทิ, มหาราช, มาโร ปาปิมา ภควโต อุทฺทิสฺส กตํ อุปกฺขฏํ ปริโภคํ อนฺตรายํ [Pg.159] กเรยฺย, ผเลยฺย ตสฺส มุทฺธา สตธา วา สหสฺสธา วา’’ติ. ‘‘เอวเมตํ, ภนฺเต นาคเสน, โจริกาย กตํ มาเรน ปาปิมตา, นิลียิตฺวา มาโร ปาปิมา ปญฺจสาลเก พฺราหฺมณคหปติเก อนฺวาวิสิ. สเจ โส, ภนฺเต, มาโร ปาปิมา ภควโต อุทฺทิสฺส กตํ อุปกฺขฏํ ปริโภคํ อนฺตรายํ กเรยฺย, มุทฺธา วาสฺส ผเลยฺย สตธา วา สหสฺสธา วา, กาโย วาสฺส ภุสมุฏฺฐิ วิย วิกิเรยฺย, สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Ou como, ó rei, uma mulher casada que se esconde para não ser vista e se deita com outro homem. Da mesma forma, ó rei, agindo de forma oculta, Mara, o Maligno, escondeu-se e possuiu os chefes de família brâmanes de Pañcasālā. Se, ó rei, a mulher se deitasse com outro homem diante de seu próprio marido, acaso ela escaparia ilesa?” “Não, venerável senhor. O marido poderia agredi-la, matá-la, prendê-la ou reduzi-la à escravidão.” “Da mesma forma, ó rei, agindo de forma oculta, Mara, o Maligno, escondeu-se e possuiu os chefes de família brâmanes de Pañcasālā. Se Mara, o Maligno, tentasse criar um obstáculo a um ganho que tivesse sido dedicado, trazido para oferta ou que estivesse em uso pelo Abençoado, a cabeça dele se fenderia em cem ou mil pedaços.” “É exatamente assim, venerável Nagasena. Mara, o Maligno, agiu como um ladrão; escondendo-se, Mara, o Maligno, possuiu os chefes de família brâmanes de Pañcasālā. Se, venerável senhor, Mara, o Maligno, tentasse criar um obstáculo a um ganho dedicado, trazido para oferta ou em uso pelo Abençoado, a cabeça dele se fenderia em cem ou mil pedaços, ou seu corpo seria dispersado como um punhado de palha. Muito bem, venerável Nagasena! Aceito isso exatamente como dissestes.”

พุทฺธลาภนฺตรายปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta questão, sobre o obstáculo aos ganhos do Buda, está concluída.

๖. อปุญฺญปญฺโห

6. A questão sobre a falta de mérito

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘โย อชานนฺโต ปาณาติปาตํ กโรติ, โส พลวตรํ อปุญฺญํ ปสวตี’ติ. ปุน จ ภควตา วินยปญฺญตฺติยา ภณิตํ ‘อนาปตฺติ อชานนฺตสฺสา’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, อชานิตฺวา ปาณาติปาตํ กโรนฺโต พลวตรํ อปุญฺญํ ปสวติ, เตน หิ ‘อนาปตฺติ อชานนฺตสฺสา’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ อนาปตฺติ อชานนฺตสฺส, เตน หิ ‘อชานิตฺวา ปาณาติปาตํ กโรนฺโต พลวตรํ อปุญฺญํ ปสวตี’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ทุรุตฺตโร ทุรติกฺกโม ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

6. “Venerável Nagasena, vós dizeis: ‘Aquele que, sem saber, tira a vida de um ser vivo, gera um demérito extremamente forte.’ Por outro lado, o Abençoado, na regulamentação do Vinaya, declarou: ‘Não há ofensa para aquele que não sabe.’ Se, venerável Nagasena, aquele que tira a vida de um ser vivo sem saber gera um demérito extremamente forte, então a afirmação ‘Não há ofensa para aquele que não sabe’ é falsa. Se não há ofensa para aquele que não sabe, então a afirmação ‘Aquele que tira a vida de um ser vivo sem saber gera um demérito extremamente forte’ também é falsa. Esta também é uma questão de dois gumes, difícil de resolver e difícil de superar, que chegou a vós; ela deve ser resolvida por vós.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘โย อชานนฺโต ปาณาติปาตํ กโรติ, โส พลวตรํ อปุญฺญํ ปสวตี’ติ. ปุน จ วินยปญฺญตฺติยา ภควตา ภณิตํ ‘อนาปตฺติ อชานนฺตสฺสา’ติ. ตตฺถ อตฺถนฺตรํ อตฺถิ. กตมํ อตฺถนฺตรํ? อตฺถิ, มหาราช, อาปตฺติ สญฺญาวิโมกฺขา, อตฺถิ อาปตฺติ โนสญฺญาวิโมกฺขา. ยายํ, มหาราช, อาปตฺติ สญฺญาวิโมกฺขา, ตํ อาปตฺตึ อารพฺภ ภควตา ภณิตํ ‘อนาปตฺติ อชานนฺตสฺสา’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Ó rei, foi dito pelo Abençoado: ‘Aquele que, sem saber, tira a vida de um ser vivo, gera um demérito extremamente forte.’ E, novamente, na regulamentação do Vinaya, foi dito pelo Abençoado: ‘Não há ofensa para aquele que não sabe.’ Há, no entanto, uma distinção de significado nisso. Qual é essa distinção? Há, ó rei, ofensas das quais se está livre dependendo da percepção, e há ofensas das quais não se está livre independentemente da percepção. Ó rei, em relação àquela ofensa da qual se está livre dependendo da percepção, foi dito pelo Abençoado: ‘Não há ofensa para aquele que não sabe’.” “Muito bem, venerável Nagasena, assim é; aceito isso como tal.”

อปุญฺญปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta questão, sobre o demérito, está concluída.

๗. ภิกฺขุสงฺฆปริหรณปญฺโห

7. A questão sobre a condução da comunidade de monges

๗. ‘‘ภนฺเต [Pg.160] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, น เอวํ โหติ ‘‘อหํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหริสฺสามี’’’ติ วา, ‘‘มมุทฺเทสิโก ภิกฺขุสงฺโฆ’’ติ วา’ติ. ปุน จ เมตฺเตยฺยสฺส ภควโต สภาวคุณํ ปริทีปยมาเนน ภควตา เอวํ ภณิตํ ‘‘โส อเนกสหสฺสํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหริสฺสติ, เสยฺยถาปิ อหํ เอตรหิ อเนกสตํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหรามี’’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, น เอวํ โหติ ‘‘อหํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหริสฺสามี’’ติ วา, ‘‘มมุทฺเทสิโก ภิกฺขุสงฺโฆ’’ติ วา’ติ, เตน หิ อเนกสตํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหรามีติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตถาคเตน ภณิตํ ‘โส อเนกสหสฺสํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหริสฺสติ, เสยฺยถาปิ อหํ เอตรหิ อเนกสตํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหรามี’ติ, เตน หิ ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, น เอวํ โหติ ‘อหํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหริสฺสามี’ติ วา, ‘มมุทฺเทสิโก ภิกฺขุสงฺโฆ’ติ วาติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา, อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

7. “Venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Ananda, o Tathagata não pensa: “Eu conduzirei a comunidade de monges” ou “A comunidade de monges depende de mim”.’ Por outro lado, ao ilustrar as qualidades naturais do Abençoado Metteyya, o Abençoado disse: ‘Ele conduzirá uma comunidade de muitos milhares de monges, assim como eu agora conduzo uma comunidade de muitas centenas de monges.’ Se, venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Ananda, o Tathagata não pensa: “Eu conduzirei a comunidade de monges” ou “A comunidade de monges depende de mim”’, então a afirmação ‘assim como eu agora conduzo uma comunidade de muitas centenas de monges’ é falsa. Se foi dito pelo Tathagata: ‘Ele conduzirá uma comunidade de muitos milhares de monges, assim como eu agora conduzo uma comunidade de muitas centenas de monges’, então a afirmação ‘Ananda, o Tathagata não pensa: “Eu conduzirei a comunidade de monges” ou “A comunidade de monges depende de mim”’ também é falsa. Esta também é uma questão de dois gumes que chegou a vós; ela deve ser resolvida por vós.’”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, น เอวํ โหติ ‘‘อหํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหริสฺสามี’’ติ วา, ‘‘มมุทฺเทสิโก ภิกฺขุสงฺโฆ’’ติ วา’ติ. ปุน จ เมตฺเตยฺยสฺสาปิ ภควโต สภาวคุณํ ปริทีปยมาเนน ภควตา ภณิตํ ‘โส อเนกสหสฺสํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหริสฺสติ, เสยฺยถาปิ อหํ เอตรหิ อเนกสตํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหรามี’ติ. เอตสฺมิญฺจ, มหาราช, ปญฺเห เอโก อตฺโถ สาวเสโส, เอโก อตฺโถ นิรวเสโส. น, มหาราช, ตถาคโต ปริสาย อนุคามิโก, ปริสา ปน ตถาคตสฺส อนุคามิกา. สมฺมุติ, มหาราช, เอสา ‘อห’นฺติ ‘มมา’ติ, น ปรมตฺโถ เอโส, วิคตํ, มหาราช, ตถาคตสฺส เปมํ, วิคโต สิเนโห, ‘มยฺห’นฺติปิ ตถาคตสฺส คหณํ นตฺถิ, อุปาทาย ปน อวสฺสโย โหติ.

“Ó rei, foi dito pelo Abençoado: ‘Ananda, o Tathagata não pensa: “Eu conduzirei a comunidade de monges” ou “A comunidade de monges depende de mim”.’ E, novamente, ao ilustrar as qualidades naturais do Abençoado Metteyya, o Abençoado disse: ‘Ele conduzirá uma comunidade de muitos milhares de monges, assim como eu agora conduzo uma comunidade de muitas centenas de monges.’ E nesta questão, ó rei, um significado tem resíduo, e o outro significado não tem resíduo. Ó rei, o Tathagata não segue a assembleia, mas a assembleia segue o Tathagata. Ó rei, as expressões ‘eu’ e ‘meu’ são apenas designações convencionais, não são a realidade última. Ó rei, o afeto do Tathagata foi eliminado, o apego foi eliminado; para o Tathagata não existe o apego de dizer ‘meu’, mas ele serve de apoio por compaixão.”

‘‘ยถา, มหาราช, ปถวี ภูมฏฺฐานํ สตฺตานํ ปติฏฺฐา โหติ อุปสฺสยํ, ปถวิฏฺฐา เจเต สตฺตา, น จ มหาปถวิยา ‘มยฺเหเต’ติ อเปกฺขา โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต สพฺพสตฺตานํ ปติฏฺฐา โหติ [Pg.161] อุปสฺสยํ, ตถาคตฏฺฐา เจเต สตฺตา, น จ ตถาคตสฺส ‘มยฺเหเต’ติ อเปกฺขา โหติ. ยถา วา ปน, มหาราช, มหติมหาเมโฆ อภิวสฺสนฺโต ติณรุกฺขปสุมนุสฺสานํ วุฑฺฒึ เทติ สนฺตตึ อนุปาเลติ. วุฏฺฐูปชีวิโน เจเต สตฺตา สพฺเพ, น จ มหาเมฆสฺส ‘มยฺเหเต’ติ อเปกฺขา โหติ. เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต สพฺพสตฺตานํ กุสลธมฺเม ชเนติ อนุปาเลติ, สตฺถูปชีวิโน เจเต สตฺตา สพฺเพ, น จ ตถาคตสฺส ‘มยฺเหเต’ติ อเปกฺขา โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? อตฺตานุทิฏฺฐิยา ปหีนตฺตา’’ติ.

“Ó rei, assim como a terra é o suporte e o refúgio para os seres que nela habitam, e esses seres dependem da terra, mas a grande terra não tem o apego de pensar ‘estes são meus’, da mesma forma, ó rei, o Tathagata é o suporte e o refúgio para todos os seres, e esses seres dependem do Tathagata, mas o Tathagata não tem o apego de pensar ‘estes são meus’. Ou ainda, ó rei, assim como uma grande nuvem de chuva, ao derramar chuva, brings crescimento para a grama, as árvores, os animais e os seres humanos, e sustenta a sua continuidade, e todos esses seres vivem dependendo da chuva, mas a grande nuvem não tem o apego de pensar ‘estes são meus’, da mesma forma, ó rei, o Tathagata gera e protege as qualidades benéficas em todos os seres, e todos esses seres vivem dependendo do Mestre, mas o Tathagata não tem o apego de pensar ‘estes são meus’. Por que razão? Devido à eliminação da visão de um eu.”

‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, สุนิพฺเพฐิโต ปญฺโห พหุวิเธหิ การเณหิ, คมฺภีโร อุตฺตานีกโต, คณฺฐิ ภินฺโน, คหนํ อคหนํ กตํ, อนฺธกาโร อาโลโก กโต, ภคฺคา ปรวาทา, ชินปุตฺตานํ จกฺขุํ อุปฺปาทิต’’นฺติ.

“Muito bem, venerável Nagasena! A questão foi perfeitamente resolvida por meio de várias razões; o que era profundo foi tornado claro, o nó foi desfeito, o emaranhado foi desfeito, a escuridão foi iluminada, as doutrinas adversárias foram destruídas e o olho da sabedoria foi gerado para os filhos do Vitorioso.”

ภิกฺขุสงฺฆปริหรณปญฺโห สตฺตโม.

A sétima questão, sobre a condução da comunidade de monges, está concluída.

๘. อเภชฺชปริสปญฺโห

8. A questão sobre a assembleia indivisível

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘ตถาคโต อเภชฺชปริโส’ติ, ปุน จ ภณถ ‘เทวทตฺเตน เอกปฺปหารํ ปญฺจ ภิกฺขุสตานิ ภินฺนานี’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคโต อเภชฺชปริโส, เตน หิ เทวทตฺเตน เอกปฺปหารํ ปญฺจ ภิกฺขุสตานิ ภินฺนานีติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ เทวทตฺเตน เอกปฺปหารํ ปญฺจ ภิกฺขุสตานิ ภินฺนานิ, เตน หิ ‘ตถาคโต อเภชฺชปริโส’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, คมฺภีโร ทุนฺนิเวฐิโย, คณฺฐิโตปิ คณฺฐิตโร, เอตฺถายํ ชโน อาวโฏ นิวุโต โอวุโต ปิหิโต ปริโยนทฺโธ, เอตฺถ ตว ญาณพลํ ทสฺเสหิ ปรวาเทสู’’ติ.

8. “Venerável Nagasena, vós dizeis: ‘O Tathagata tem uma assembleia indivisível’, e novamente dizeis: ‘Devadatta, de um só golpe, dividiu quinhentos monges.’ Se, venerável Nagasena, o Tathagata tem uma assembleia indivisível, então a afirmação ‘Devadatta, de um só golpe, dividiu quinhentos monges’ é falsa. Se Devadatta, de um só golpe, dividiu quinhentos monges, then a afirmação ‘O Tathagata tem uma assembleia indivisível’ também é falsa. Esta também é uma questão de dois gumes que chegou a vós, profunda, difícil de resolver, mais complexa do que qualquer nó; nela as pessoas estão obstruídas, cobertas, veladas, bloqueadas e emaranhadas. Mostrai aqui a força do vosso conhecimento contra as doutrinas adversárias.”

‘‘อเภชฺชปริโส, มหาราช, ตถาคโต, เทวทตฺเตน จ เอกปฺปหารํ ปญฺจ ภิกฺขุสตานิ ภินฺนานิ, ตญฺจ ปน เภทกสฺส พเลน, เภทเก วิชฺชมาเน นตฺถิ, มหาราช, อเภชฺชํ นาม. เภทเก สติ มาตาปิ ปุตฺเตน ภิชฺชติ, ปุตฺโตปิ มาตรา ภิชฺชติ, ปิตาปิ ปุตฺเตน ภิชฺชติ, ปุตฺโตปิ ปิตรา ภิชฺชติ, ภาตาปิ ภคินิยา ภิชฺชติ, ภคินีปิ ภาตรา ภิชฺชติ, สหาโยปิ [Pg.162] สหาเยน ภิชฺชติ, นาวาปิ นานาทารุสงฺฆฏิตา อูมิเวคสมฺปหาเรน ภิชฺชติ, รุกฺโขปิ มธุกปฺปสมฺปนฺนผโล อนิลพลเวคาภิหโต ภิชฺชติ, สุวณฺณมฺปิ ชาติมนฺตํ โลเหน ภิชฺชติ. อปิ จ, มหาราช, เนโส อธิปฺปาโย วิญฺญูนํ, เนสา พุทฺธานํ อธิมุตฺติ, เนโส ปณฺฑิตานํ ฉนฺโท ‘ตถาคโต เภชฺชปริโส’ติ. อปิ เจตฺถ การณํ อตฺถิ, เยน การเณน ตถาคโต วุจฺจติ ‘อเภชฺชปริโส’ติ. กตมํ เอตฺถ การณํ? ตถาคตสฺส, มหาราช, กเตน อทาเนน วา อปฺปิยวจเนน วา อนตฺถจริยาย วา อสมานตฺตตาย วา ยโต กุโตจิ จริยํ จรนฺตสฺสปิ ปริสา ภินฺนาติ น สุตปุพฺพํ, เตน การเณน ตถาคโต วุจฺจติ ‘อเภชฺชปริโส’ติ. ตยาเปตํ, มหาราช, ญาตพฺพํ ‘อตฺถิ กิญฺจิ นวงฺเค พุทฺธวจเน สุตฺตาคตํ, อิมินา นาม การเณน โพธิสตฺตสฺส กเตน ตถาคตสฺส ปริสา ภินฺนา’ติ? ‘‘นตฺถิ ภนฺเต, โน เจตํ โลเก ทิสฺสติ โนปิ สุยฺยติ. สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Ó rei, o Tathagata tem uma assembleia indivisível, e Devadatta, de um só golpe, dividiu quinhentos monges; mas isso ocorreu devido ao poder do causador da divisão. Ó rei, quando há um causador de divisão, nada é indivisível. Havendo um causador de divisão, até mesmo a mãe se divide do filho, e o filho da mãe; o pai se divide do filho, e o filho do pai; o irmão se divide da irmã, e a irmã do irmão; o amigo se divide do amigo. Até mesmo um barco feito de várias tábuas de madeira se divide pelo impacto da força das ondas; até mesmo uma árvore carregada de frutos doces como mel se quebra quando açoitada pela força do vento; até mesmo o ouro puro se rompe pelo ferro. No entanto, ó rei, não é a opinião dos sábios, nem a intenção dos Budas, nem o desejo dos instruídos que ‘o Tathagata tem uma assembleia divisível’. Mas há uma razão pela qual o Tathagata é chamado de ‘aquele que tem uma assembleia indivisível’. Qual é essa razão? Ó rei, nunca se ouviu dizer que, enquanto o Tathagata praticava a sua conduta em qualquer existência que fosse, a sua assembleia tenha se dividido por causa de sua falta de generosidade, de suas palavras desagradáveis, de sua conduta prejudicial ou de sua falta de imparcialidade. Por essa razão, o Tathagata é chamado de ‘aquele que tem uma assembleia indivisível’. Ó rei, sabeis de alguma passagem nos discursos do ensinamento de nove partes do Buda que diga que, por tal ou tal ação praticada pelo Bodhisatta, a assembleia do Tathagata tenha se dividido?” “Não, venerável senhor, isso não é visto no mundo, nem se ouviu falar. Muito bem, venerável Nagasena, assim é; aceito isso como tal.”

อเภชฺชปริสปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava questão, sobre a assembleia indivisível, está concluída.

อเภชฺชวคฺโค ทุติโย.

O segundo capítulo, sobre o indivisível, está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค อฏฺฐ ปญฺหา.

Neste capítulo há oito questões.

๓. ปณามิตวคฺโค

3. O capítulo sobre a expulsão

๑. เสฏฺฐธมฺมปญฺโห

1. A questão sobre o Dhamma como o mais excelente

๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.163] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘ธมฺโม หิ, วาเสฏฺฐ, เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อภิสมฺปราเย จา’ติ. ปุน จ ‘อุปาสโก คิหี โสตาปนฺโน ปิหิตาปาโย ทิฏฺฐิปฺปตฺโต วิญฺญาตสาสโน ภิกฺขุํ วา สามเณรํ วา ปุถุชฺชนํ อภิวาเทติ ปจฺจุฏฺเฐตี’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘ธมฺโม หิ, วาเสฏฺฐ, เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อภิสมฺปราเย จา’ติ, เตน หิ ‘อุปาสโก คิหี โสตาปนฺโน ปิหิตาปาโย ทิฏฺฐิปฺปตฺโต วิญฺญาตสาสโน ภิกฺขุํ วา สามเณรํ วา ปุถุชฺชนํ อภิวาเทติ ปจฺจุฏฺเฐตี’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ‘อุปาสโก คิหี โสตาปนฺโน ปิหิตาปาโย ทิฏฺฐิปฺปตฺโต วิญฺญาตสาสโน ภิกฺขุํ วา สามเณรํ วา ปุถุชฺชนํ อภิวาเทติ ปจฺจุฏฺเฐติ’, เตน หิ ‘ธมฺโม หิ, วาเสฏฺฐ, เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อภิสมฺปราเย จาติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

1. “Venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Vasettha, o Dhamma é o mais excelente entre os seres humanos, tanto nesta vida quanto na próxima.’ Por outro lado, foi dito: ‘O seguidor leigo, um chefe de família que é um Sotapanna (aquele que entrou na corrente), que fechou as portas dos estados de sofrimento, que alcançou a visão correta e compreendeu o ensinamento, deve prestar homenagem e levantar-se para saudar um monge ou um noviço que seja um homem comum (puthujjana).’ Se, venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Vasettha, o Dhamma é o mais excelente entre os seres humanos, tanto nesta vida quanto na próxima’, então a afirmação ‘O seguidor leigo, um chefe de família que é um Sotapanna... deve prestar homenagem e levantar-se para saudar um monge ou um noviço que seja um homem comum’ é falsa. Se o seguidor leigo, um chefe de família que é um Sotapanna... presta homenagem e levanta-se para saudar um monge ou um noviço que seja um homem comum, então a afirmação ‘Vasettha, o Dhamma é o mais excelente entre os seres humanos, tanto nesta vida quanto na próxima’ também é falsa. Esta também é uma questão de dois gumes que chegou a vós; ela deve ser resolvida por vós.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘ธมฺโม หิ, วาเสฏฺฐ, เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อภิสมฺปราเย จา’ติ, ‘อุปาสโก จ คิหี โสตาปนฺโน ปิหิตาปาโย ทิฏฺฐิปฺปตฺโต วิญฺญาตสาสโน ภิกฺขุํ วา สามเณรํ วา ปุถุชฺชนํ อภิวาเทติ ปจฺจุฏฺเฐติ’. ตตฺถ ปน การณํ อตฺถิ. กตมํ ตํ การณํ?

“Ó rei, foi dito pelo Abençoado: ‘Vasettha, o Dhamma é o mais excelente entre os seres humanos, tanto nesta vida quanto na próxima’, e também que ‘o seguidor leigo, um chefe de família que é um Sotapanna, que fechou as portas dos estados de sofrimento, que alcançou a visão correta e compreendeu o ensinamento, presta homenagem e levanta-se para saudar um monge ou um noviço que seja um homem comum.’ Mas há uma razão para isso. Qual é essa razão?”

‘‘วีสติ โข ปนิเม, มหาราช, สมณสฺส สมณกรณา ธมฺมา ทฺเว จ ลิงฺคานิ, เยหิ สมโณ อภิวาทนปจฺจุฏฺฐานสมานนปูชนารโห โหติ. กตเม วีสติ สมณสฺส สมณกรณา ธมฺมา ทฺเว จ ลิงฺคานิ? เสฏฺโฐ ธมฺมาราโม, อคฺโค นิยโม, จาโร วิหาโร สํยโม สํวโร ขนฺติ โสรจฺจํ เอกตฺตจริยา เอกตฺตาภิรติ ปฏิสลฺลานํ หิริโอตฺตปฺปํ วีริยํ อปฺปมาโท สิกฺขาสมาทานํ อุทฺเทโส ปริปุจฺฉา สีลาทิอภิรติ นิราลยตา สิกฺขาปทปาริปูริตา, กาสาวธารณํ, ภณฺฑุภาโว. อิเม โข[Pg.164], มหาราช, วีสติ สมณสฺส สมณกรณา ธมฺมา ทฺเว จ ลิงฺคานิ. เอเต คุเณ ภิกฺขุ สมาทาย วตฺตติ, โส เตสํ ธมฺมานํ อนูนตฺตา ปริปุณฺณตฺตา สมฺปนฺนตฺตา สมนฺนาคตตฺตา อเสกฺขภูมึ อรหนฺตภูมึ โอกฺกมติ, เสฏฺฐํ ภูมนฺตรํ โอกฺกมติ, อรหตฺตาสนฺนคโตติ อรหติ อุปาสโก โสตาปนฺโน ภิกฺขุํ ปุถุชฺชนํ อภิวาเทตุํ ปจฺจุฏฺฐาตุํ.

“Ó rei, existem vinte qualidades que fazem de um asceta um asceta e duas características externas pelas quais um asceta é digno de homenagem, de que as pessoas se levantem para saudá-lo, de respeito e de adoração. Quais são as vinte qualidades que fazem de um asceta um asceta e as duas características externas? O deleite excelente no Dhamma, a restrição excelente, a conduta excelente, o modo de vida excelente, o autocontrole, a contenção, a paciência, a mansidão, a prática solitária, o deleite na solidão, a reclusão, o senso de vergonha e o temor moral, o esforço energético, a vigilância, o compromisso com o treinamento, a recitação dos textos, a investigação, o deleite na virtude e outras qualidades, a ausência de apego, o cumprimento das regras de treinamento; o uso do manto cor de açafrão e a cabeça raspada. Estas, ó rei, são as vinte qualidades que fazem de um asceta um asceta e as duas características externas. O monge assume e pratica essas qualidades; devido à integridade, plenitude, perfeição e posse dessas qualidades, ele entra no estágio de um Arahant, o estágio além do treinamento, entra no estágio mais excelente e aproxima-se do estado de Arahant. Pensando assim, o seguidor leigo que é um Sotapanna deve prestar homenagem e levantar-se para saudar um monge que é um homem comum.”

‘‘‘ขีณาสเวหิ โส สามญฺญํ อุปคโต, นตฺถิ เม โส สมโย’ติ อรหติ อุปาสโก โสตาปนฺโน ภิกฺขุํ ปุถุชฺชนํ อภิวาเทตุํ ปจฺจุฏฺฐาตุํ.

“Pensando: ‘Ele alcançou a mesma condição daqueles cujas impurezas foram destruídas, enquanto eu não possuo essa condição’, o seguidor leigo que é um Sotapanna deve prestar homenagem e levantar-se para saudar um monge que é um homem comum.”

‘‘‘อคฺคปริสํ โส อุปคโต, นาหํ ตํ ฐานํ อุปคโต’ติ อรหติ อุปาสโก โสตาปนฺโน ภิกฺขุํ ปุถุชฺชนํ อภิวาเทตุํ ปจฺจุฏฺฐาตุํ.

“Pensando: ‘Ele ingressou na assembleia mais excelente, enquanto eu não ingressei nessa posição’, o seguidor leigo que é um Sotapanna deve prestar homenagem e levantar-se para saudar um monge que é um homem comum.”

‘‘‘ลภติ โส ปาติโมกฺขุทฺเทสํ โสตุํ, นาหํ ตํ ลภามิ โสตุ’นฺติ อรหติ อุปาสโก โสตาปนฺโน ภิกฺขุํ ปุถุชฺชนํ อภิวาเทตุํ ปจฺจุฏฺฐาตุํ.

“Pensando: ‘Ele tem a oportunidade de ouvir a recitação do Patimokkha, enquanto eu não tenho essa oportunidade’, o seguidor leigo que é um Sotapanna deve prestar homenagem e levantar-se para saudar um monge que é um homem comum.”

‘‘‘โส อญฺเญ ปพฺพาเชติ อุปสมฺปาเทติ ชินสาสนํ วฑฺเฒติ, อหเมตํ น ลภามิ กาตุ’นฺติ อรหติ อุปาสโก โสตาปนฺโน ภิกฺขุํ ปุถุชฺชนํ อภิวาเทตุํ ปจฺจุฏฺฐาตุํ.

“Pensando: ‘Ele concede a ordenação inicial e a ordenação completa a outros, fazendo crescer o ensinamento do Vitorioso, enquanto eu não tenho a oportunidade de fazer isso’, o seguidor leigo que é um Sotapanna deve prestar homenagem e levantar-se para saudar um monge que é um homem comum.”

‘‘‘อปฺปมาเณสุ โส สิกฺขาปเทสุ สมตฺตการี, นาหํ เตสุ วตฺตามี’ติ อรหติ อุปาสโก โสตาปนฺโน ภิกฺขุํ ปุถุชฺชนํ อภิวาเทตุํ ปจฺจุฏฺฐาตุํ.

Pensando: 'Aquele monge pratica perfeitamente as incontáveis regras de treinamento, enquanto eu não consigo praticá-las', o discípulo leigo que é um sotāpanna deve prestar homenagem e levantar-se para receber um monge comum (puthujjana).

‘‘‘อุปคโต โส สมณลิงฺคํ, พุทฺธาธิปฺปาเย ฐิโต, เตนาหํ ลิงฺเคน ทูรมปคโต’ติ อรหติ อุปาสโก โสตาปนฺโน ภิกฺขุํ ปุถุชฺชนํ อภิวาเทตุํ ปจฺจุฏฺฐาตุํ.

Pensando: 'Aquele monge assumiu a aparência de um asceta e permanece de acordo com a intenção do Buda, enquanto eu estou muito distante dessa aparência', o discípulo leigo que é um sotāpanna deve prestar homenagem e levantar-se para receber um monge comum.

‘‘‘ปรูฬฺหกจฺฉโลโม โส อนญฺชิตอมณฺฑิโต อนุลิตฺตสีลคนฺโธ, อหํ ปน มณฺฑนวิภูสนาภิรโต’ติ อรหติ อุปาสโก โสตาปนฺโน ภิกฺขุํ ปุถุชฺชนํ อภิวาเทตุํ ปจฺจุฏฺฐาตุํ.

Pensando: 'Aquele monge tem os pelos das axilas crescidos, não usa cosméticos nos olhos nem adornos, e está constantemente ungido com a fragrância da virtude (sīla), enquanto eu me comprazo em adornos e embelezamento', o discípulo leigo que é um sotāpanna deve prestar homenagem e levantar-se para receber um monge comum.

‘‘อปิ จ, มหาราช, ‘เย เต วีสติ สมณกรณา ธมฺมา ทฺเว จ ลิงฺคานิ, สพฺเพเปเต ธมฺมา ภิกฺขุสฺส สํวิชฺชนฺติ, โส เยว เต ธมฺเม ธาเรติ, อญฺเญปิ ตตฺถ สิกฺขาเปติ, โส เม อาคโม สิกฺขาปนญฺจ นตฺถี’ติ อรหติ [Pg.165] อุปาสโก โสตาปนฺโน ภิกฺขุํ ปุถุชฺชนํ อภิวาเทตุํ ปจฺจุฏฺฐาตุํ.

Além disso, ó grande rei, pensando: 'Aquelas vinte qualidades que constituem um asceta e as duas aparências externas pertencem todas ao monge; ele próprio pratica essas qualidades e também instrui outros nelas, ao passo que eu não possuo tal conduta nem a capacidade de instruir', o discípulo leigo que é um sotāpanna deve prestar homenagem e levantar-se para receber um monge comum.

‘‘ยถา, มหาราช, ราชกุมาโร ปุโรหิตสฺส สนฺติเก วิชฺชํ อธียติ, ขตฺติยธมฺมํ สิกฺขติ, โส อปเรน สมเยน อภิสิตฺโต อาจริยํ อภิวาเทติ ปจฺจุฏฺเฐติ ‘สิกฺขาปโก เม อย’นฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, ‘ภิกฺขุ สิกฺขาปโก วํสธโร’ติ อรหติ อุปาสโก โสตาปนฺโน ภิกฺขุํ ปุถุชฺชนํ อภิวาเทตุํ ปจฺจุฏฺฐาตุํ.

Assim como, ó grande rei, um príncipe estuda as ciências e aprende os deveres de um khattiya sob a tutela do capelão da corte (purohita) e, posteriormente, após ser consagrado rei, presta homenagem e levanta-se para receber seu mestre, pensando: 'Este é o meu instrutor'; da mesma forma, ó grande rei, pensando: 'O monge é o instrutor e o preservador da linhagem', o discípulo leigo que é um sotāpanna deve prestar homenagem e levantar-se para receber um monge comum.

‘‘อปิ จ, มหาราช, อิมินาเปตํ ปริยาเยน ชานาหิ ภิกฺขุภูมิยา มหนฺตตํ อสมวิปุลภาวํ. ยทิ, มหาราช, อุปาสโก โสตาปนฺโน อรหตฺตํ สจฺฉิกโรติ, ทฺเวว ตสฺส คติโย ภวนฺติ อนญฺญา ตสฺมึ เยว ทิวเส ปรินิพฺพาเยยฺย วา, ภิกฺขุภาวํ วา อุปคจฺเฉยฺย. อจลา หิ สา, มหาราช, ปพฺพชฺชา, มหตี อจฺจุคฺคตา, ยทิทํ ภิกฺขุภูมี’’ติ. ‘‘ญาณคโต, ภนฺเต นาคเสน, ปญฺโห สุนิพฺเพฐิโต พลวตา อติพุทฺธินา ตยา, น ยิมํ ปญฺหํ สมตฺโถ อญฺโญ เอวํ วินิเวเฐตุํ อญฺญตฺร ตวาทิเสน พุทฺธิมตา’’ติ.

Além disso, ó grande rei, compreenda por este argumento a grandeza e a incomparável vastidão do estado monástico (bhikkhubhūmi). Se, ó grande rei, um discípulo leigo que é um sotāpanna realiza o estado de arahant, restam-lhe apenas dois destinos possíveis, nenhum outro: no mesmo dia, ou ele entra no Parinibbāna ou ingressa no estado monástico. Pois inabalável, ó grande rei, grandiosa e supremamente elevada é a ordenação, isto é, o estado monástico. Venerável Nāgasena, a questão foi compreendida e muito bem resolvida por vós, que possuís uma inteligência poderosa e extraordinária. Ninguém mais seria capaz de resolver esta questão dessa maneira, exceto um sábio como vós.

เสฏฺฐธมฺมปญฺโห ปฐโม.

Fim da primeira pergunta sobre a doutrina excelente (Seṭṭhadhammapañha).

๒. สพฺพสตฺตหิตผรณปญฺโห

2. A pergunta sobre a difusão do benefício a todos os seres pelo Tathāgata.

๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘ตถาคโต สพฺพสตฺตานํ อหิตมปเนตฺวา หิตมุปทหตี’ติ. ปุน จ ภณถ อคฺคิกฺขนฺธูปเม ธมฺมปริยาเย ภญฺญมาเน ‘สฏฺฐิมตฺตานํ ภิกฺขูนํ อุณฺหํ โลหิตํ มุขโต อุคฺคต’นฺติ. อคฺคิกฺขนฺธูปมํ, ภนฺเต, ธมฺมปริยายํ เทเสนฺเตน ตถาคเตน สฏฺฐิมตฺตานํ ภิกฺขูนํ หิตมปเนตฺวา อหิตมุปทหิตํ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคโต สพฺพสตฺตานํ อหิตมปเนตฺวา หิตมุปทหติ, เตน หิ อคฺคิกฺขนฺธูปเม ธมฺมปริยาเย ภญฺญมาเน สฏฺฐิมตฺตานํ ภิกฺขูนํ อุณฺหํ โลหิตํ มุขโต อุคฺคตนฺติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ อคฺคิกฺขนฺธูปเม ธมฺมปริยาเย ภญฺญมาเน สฏฺฐิมตฺตานํ ภิกฺขูนํ อุณฺหํ โลหิตํ มุขโต อุคฺคตํ, เตน หิ ตถาคโต สพฺพสตฺตานํ อหิตมปเนตฺวา หิตมุปทหตีติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

2. Venerável Nāgasena, vós dizeis: 'O Tathāgata afasta o que é prejudicial e promove o benefício de todos os seres'. Mas também dizeis que, quando o discurso sobre o Símile da Grande Fogueira (Aggikkhandhūpama Sutta) estava sendo pregado, 'sangue quente jorrou da boca de cerca de sessenta monges'. Venerável, ao pregar o discurso sobre o Símile da Grande Fogueira, o Tathāgata afastou o benefício e causou dano a esses sessenta monges. Se, venerável Nāgasena, o Tathāgata afasta o que é prejudicial e promove o benefício de todos os seres, então a afirmação de que 'sangue quente jorrou da boca de cerca de sessenta monges enquanto o discurso sobre o Símile da Grande Fogueira estava sendo pregado' é falsa. Se sangue quente jorrou da boca de cerca de sessenta monges enquanto o discurso sobre o Símile da Grande Fogueira estava sendo pregado, então a afirmação de que 'O Tathāgata afasta o que é prejudicial e promove o benefício de todos os seres' também é falsa. Esta é outra questão de dois gumes que se apresenta a vós, e deve ser resolvida por vós.

‘‘ตถาคโต[Pg.166], มหาราช, สพฺพสตฺตานํ อหิตมปเนตฺวา หิตมุปทหติ, อคฺคิกฺขนฺธูปเม ธมฺมปริยาเย ภญฺญมาเน สฏฺฐิมตฺตานํ ภิกฺขูนํ อุณฺหํ โลหิตํ มุขโต อุคฺคตํ, ตญฺจ ปน น ตถาคตสฺส กเตน, เตสํ เยว อตฺตโน กเตนา’’ติ.

O Tathāgata, ó grande rei, afasta o que é prejudicial e promove o benefício de todos os seres. Embora sangue quente tenha jorrado da boca de cerca de sessenta monges enquanto o discurso sobre o Símile da Grande Fogueira estava sendo pregado, isso não ocorreu por ação do Tathāgata, mas sim por suas próprias ações.

‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคโต อคฺคิกฺขนฺธูปมํ ธมฺมปริยายํ น ภาเสยฺย, อปิ นุ เตสํ อุณฺหํ โลหิตํ มุขโต อุคฺคจฺเฉยฺยาติ, น หิ, มหาราช, มิจฺฉาปฏิปนฺนานํ เตสํ ภควโต ธมฺมปริยายํ สุตฺวา ปริฬาโห กาเย อุปฺปชฺชิ, เตน เตสํ ปริฬาเหน อุณฺหํ โลหิตํ มุขโต อุคฺคต’’นฺติ. ‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคตสฺเสว กเตน เตสํ อุณฺหํ โลหิตํ มุขโต อุคฺคตํ, ตถาคโต เยว ตตฺถ อธิกาโร เตสํ นาสนาย, ยถา นาม, ภนฺเต นาคเสน, อหิ วมฺมิกํ ปวิเสยฺย, อถญฺญตโร ปํสุกาโม ปุริโส วมฺมิกํ ภินฺทิตฺวา ปํสุํ หเรยฺย, ตสฺส ปํสุหรเณน วมฺมิกสฺส สุสิรํ ปิทเหยฺย, อถ ตตฺเถว โส อสฺสาสํ อลภมาโน มเรยฺย, นนุ โส, ภนฺเต, อหิ ตสฺส ปุริสสฺส กเตน มรณปฺปตฺโต’’ติ. ‘‘อาม มหาราชา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคโต เยว ตตฺถ อธิกาโร เตสํ นาสนายา’’ติ.

Se, venerável Nāgasena, o Tathāgata não tivesse pregado o discurso sobre o Símile da Grande Fogueira, sangue quente teria jorrado de suas bocas? Não, ó grande rei. Nesses monges que praticavam incorretamente, ao ouvirem o discurso do Abençoado, surgiu uma queimação febril no corpo; e devido a essa queimação febril, sangue quente jorrou de suas bocas. Nesse caso, venerável Nāgasena, foi por ação do próprio Tathāgata que o sangue quente jorrou de suas bocas; o próprio Tathāgata foi o responsável pela destruição deles. Assim como, venerável Nāgasena, se uma cobra entrasse em um formigueiro e, em seguida, um homem que quisesse terra destruísse o formigueiro e levasse a terra, e por causa da remoção da terra a abertura do formigueiro ficasse obstruída, e então a cobra morresse ali mesmo por não conseguir respirar; não teria aquela cobra, venerável, encontrado a morte por ação daquele homem? Sim, ó grande rei. Da mesma forma, venerável Nāgasena, o próprio Tathāgata foi o responsável pela destruição deles.

‘‘ตถาคโต, มหาราช, ธมฺมํ เทสยมาโน อนุนยปฺปฏิฆํ น กโรติ, อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺโต ธมฺมํ เทเสติ, เอวํ ธมฺเม เทสียมาเน เย ตตฺถ สมฺมาปฏิปนฺนา, เต พุชฺฌนฺติ. เย ปน มิจฺฉาปฏิปนฺนา, เต ปตนฺติ. ยถา, มหาราช, ปุริสสฺส อมฺพํ วา ชมฺพุํ วา มธุกํ วา จาลยมานสฺส ยานิ ตตฺถ ผลานิ สารานิ ทฬฺหพนฺธนานิ, ตานิ ตตฺเถว อจฺจุตานิ ติฏฺฐนฺติ, ยานิ ตตฺถ ผลานิ ปูติวณฺฏมูลานิ ทุพฺพลพนฺธนานิ, ตานิ ปตนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต ธมฺมํ เทสยมาโน อนุนยปฺปฏิฆํ น กโรติ, อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺโต ธมฺมํ เทเสติ, เอวํ ธมฺเม เทสียมาเน เย ตตฺถ สมฺมาปฏิปนฺนา, เต พุชฺฌนฺติ. เย ปน มิจฺฉาปฏิปนฺนา, เต ปตนฺติ.

O Tathāgata, ó grande rei, ao ensinar o Dhamma, não gera apego nem aversão; ele ensina o Dhamma livre de apego e aversão. Quando o Dhamma é assim ensinado, aqueles que praticam corretamente compreendem as verdades, enquanto aqueles que praticam incorretamente caem. Assim como, ó grande rei, quando um homem sacode uma mangueira, uma jamboleira ou uma árvore madhuka, os frutos que são maduros e têm hastes fortes permanecem firmes na própria árvore sem cair, mas os frutos que têm hastes podres e fracas caem; da mesma forma, ó grande rei, o Tathāgata, ao ensinar o Dhamma, não gera apego nem aversão; ele ensina o Dhamma livre de apego e aversão. Quando o Dhamma é assim ensinado, aqueles que praticam corretamente compreendem as verdades, enquanto aqueles que praticam incorretamente caem.

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, กสฺสโก ธญฺญํ โรเปตุกาโม เขตฺตํ กสติ, ตสฺส กสนฺตสฺส อเนกสตสหสฺสานิ ติณานิ มรนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต ปริปกฺกมานเส สตฺเต โพเธนฺโต อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺโต [Pg.167] ธมฺมํ เทเสติ, เอวํ ธมฺเม เทสียมาเน เย ตตฺถ สมฺมาปฏิปนฺนา, เต พุชฺฌนฺติ. เย ปน มิจฺฉาปฏิปนฺนา, เต ติณานิ วิย มรนฺติ.

Ou ainda, ó grande rei, assim como quando um agricultor, desejando plantar grãos, ara o campo, e enquanto ele ara, centenas de milhares de ervas daninhas morrem; da mesma forma, ó grande rei, o Tathāgata, ao despertar os seres cujas mentes estão maduras, ensina o Dhamma livre de apego e aversão. Quando o Dhamma é assim ensinado, aqueles que praticam corretamente compreendem as verdades, enquanto aqueles que praticam incorretamente morrem como as ervas daninhas.

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, มนุสฺสา รสเหตุ ยนฺเตน อุจฺฉุํ ปีฬยนฺติ, เตสํ อุจฺฉุํ ปีฬยมานานํ เย ตตฺถ ยนฺตมุขคตา กิมโย, เต ปีฬิยนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต ปริปกฺกมานเส สตฺเต โพเธนฺโต ธมฺมยนฺตมภิปีฬยติ, เย ตตฺถ มิจฺฉาปฏิปนฺนา, เต กิมี วิย มรนฺตี’’ติ.

Ou ainda, ó grande rei, assim como quando as pessoas esmagam cana-de-açúcar em uma prensa para obter o caldo, e enquanto esmagam a cana, os vermes que entraram na boca da prensa são esmagados; da mesma forma, ó grande rei, o Tathāgata, ao despertar os seres cujas mentes estão maduras, gira a prensa do Dhamma (dhammayanta), e aqueles que praticam incorretamente morrem como os vermes.

‘‘นนุ, ภนฺเต นาคเสน, เต ภิกฺขู ตาย ธมฺมเทสนาย ปติตา’’ติ? ‘‘อปิ นุ โข, มหาราช, ตจฺฉโก รุกฺขํ ตจฺฉนฺโต อุชุกํ ปริสุทฺธํ กโรตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, วชฺชนียํ อปเนตฺวา ตจฺฉโก รุกฺขํ อุชุกํ ปริสุทฺธํ กโรตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต ปริสํ รกฺขนฺโต น สกฺโกติ โพธเนยฺเย สตฺเต โพเธตุํ, มิจฺฉาปฏิปนฺเน ปน สตฺเต อปเนตฺวา โพธเนยฺเย สตฺเต โพเธติ, อตฺตกเตน ปน เต, มหาราช, มิจฺฉาปฏิปนฺนา ปตนฺติ.

Mas, venerável Nāgasena, não caíram aqueles monges por causa daquele ensinamento do Dhamma? Dizei-me, ó grande rei, quando um carpinteiro aplaina a madeira, ele a torna reta e limpa poupando-a? Não, venerável. Ele a torna reta e limpa removendo as partes defeituosas. Da mesma forma, ó grande rei, o Tathāgata, se tentasse poupar a assembleia, não seria capaz de despertar os seres capazes de compreender as verdades. Mas, ao remover os seres que praticam incorretamente, ele desperta os seres capazes de compreender as verdades. É por suas próprias ações, ó grande rei, que aqueles que praticam incorretamente caem.

‘‘ยถา, มหาราช, กทลี เวฬุ อสฺสตรี อตฺตเชน หญฺญติ, เอวเมว โข, มหาราช, เย เต มิจฺฉาปฏิปนฺนา, เต อตฺตกเตน หญฺญนฺติ ปตนฺติ.

Assim como, ó grande rei, a bananeira, o bambu e a mula assatarī são destruídos por seus próprios frutos ou crias, da mesma forma, ó grande rei, aqueles que praticam incorretamente são destruídos e caem por suas próprias ações.

‘‘ยถา, มหาราช, โจรา อตฺตกเตน จกฺขุปฺปาฏนํ สูลาโรปนํ สีสจฺเฉทนํ ปาปุณนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, เย เต มิจฺฉาปฏิปนฺนา, เต อตฺตกเตน หญฺญนฺติ ปตนฺติ. เยสํ, มหาราช, สฏฺฐิมตฺตานํ ภิกฺขูนํ อุณฺหํ โลหิตํ มุขโต อุคฺคตํ, เตสํ ตํ เนว ภควโต กเตน, น ปเรสํ กเตน, อถ โข อตฺตโน เยว กเตน.

Assim como, ó grande rei, os ladrões sofrem a extração dos olhos, o empalamento ou a decapitação por causa de seus próprios crimes, da mesma forma, ó grande rei, aqueles que praticam incorretamente são destruídos e caem por suas próprias ações. Quanto àqueles cerca de sessenta monges de cujas bocas jorrou sangue quente, isso não ocorreu por ação do Abençoado, nem por ação de outros, mas sim por suas próprias ações.

‘‘ยถา, มหาราช, ปุริโส สพฺพชนสฺส อมตํ ทเทยฺย, เต ตํ อมตํ อสิตฺวา อโรคา ทีฆายุกา สพฺพีติโต ปริมุจฺเจยฺยุํ, อถญฺญตโร ปุริโส ทุรุปจาเรน ตํ อสิตฺวา มรณํ ปาปุเณยฺย, อปิ นุ โข โส, มหาราช, อมตทายโก ปุริโส ตโตนิทานํ กิญฺจิ อปุญฺญํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต ทสสหสฺสิยา โลกธาตุยา เทวมนุสฺสานํ อมตํ ธมฺมทานํ [Pg.168] เทติ, เย เต สตฺตา ภพฺพา, เต ธมฺมามเตน พุชฺฌนฺติ. เย ปน เต สตฺตา อภพฺพา, เต ธมฺมามเตน หญฺญนฺติ ปตนฺติ. โภชนํ, มหาราช, สพฺพสตฺตานํ ชีวิตํ รกฺขติ, ตเมกจฺเจ ภุญฺชิตฺวา วิสูจิกาย มรนฺติ, อปิ นุ โข โส, มหาราช, โภชนทายโก ปุริโส ตโตนิทานํ กิญฺจิ อปุญฺญํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต ทสสหสฺสิยา โลกธาตุยา เทวมนุสฺสานํ อมตํ ธมฺมทานํ เทติ, เย เต สตฺตา ภพฺพา, เต ธมฺมามเตน พุชฺฌนฺติ. เย ปน เต สตฺตา อภพฺพา, เต ธมฺมามเตน หญฺญนฺติ ปตนฺตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

Se, ó grande rei, um homem desse o néctar da imortalidade (amata) a todas as pessoas, e elas, ao consumirem esse néctar, ficassem livres de doenças, tivessem vida longa e se libertassem de todas as calamidades; mas se um outro homem, por consumi-lo de forma inadequada, encontrasse a morte; acaso aquele homem que deu o néctar incorreria em algum demérito por causa disso? Não, venerável. Da mesma forma, ó grande rei, o Tathāgata concede a dádiva do Dhamma, o néctar da imortalidade, aos deuses e humanos em dez mil sistemas de mundos. Aqueles seres que são capazes de se libertar compreendem as verdades por meio do néctar do Dhamma. Mas aqueles seres que são incapazes de se libertar são destruídos e caem por meio do néctar do Dhamma. O alimento, ó grande rei, sustenta a vida de todos os seres vivos; contudo, algumas pessoas, após consumirem o alimento, morrem de cólera (visūcikā). Acaso aquele que deu o alimento incorreria em algum demérito por causa disso? Não, venerável. Da mesma forma, ó grande rei, o Tathāgata concede a dádiva do Dhamma, o néctar da imortalidade, aos deuses e humanos em dez mil sistemas de mundos. Aqueles seres que são capazes de se libertar compreendem as verdades por meio do néctar do Dhamma. Mas aqueles seres que são incapazes de se libertar são destruídos e caem por meio do néctar do Dhamma. Excelente, venerável Nāgasena! Aceito isso exatamente como foi explicado.

สพฺพสตฺตหิตผรณปญฺโห ทุติโย.

Fim da segunda pergunta sobre a difusão do benefício a todos os seres.

๓. วตฺถคุยฺหนิทสฺสนปญฺโห

3. A pergunta sobre a exibição do órgão genital oculto por uma bainha de pele.

๓. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ตถาคเตน –

3. Venerável Nāgasena, isto foi dito pelo Tathāgata:

‘‘‘กาเยน สํวโร สาธุ, สาธุ วาจาย สํวโร;

มนสา สํวโร สาธุ, สาธุ สพฺพตฺถ สํวโร’ติ.

'Bom é o refreamento do corpo, bom é o refreamento da fala; bom é o refreamento da mente, bom é o refreamento em tudo.'

‘‘ปุน จ ตถาคโต จตุนฺนํ ปริสานํ มชฺเฌ นิสีทิตฺวา ปุรโต เทวมนุสฺสานํ เสลสฺส พฺราหฺมณสฺส โกโสหิตํ วตฺถคุยฺหํ ทสฺเสสิ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘กาเยน สํวโร สาธู’ติ, เตน หิ เสลสฺส พฺราหฺมณสฺส โกโสหิตํ วตฺถคุยฺหํ ทสฺเสสีติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ เสลสฺส พฺราหฺมณสฺส โกโสหิตํ วตฺถคุยฺหํ ทสฺเสติ, เตน หิ ‘กาเยน สํวโร สาธู’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

Mas, por outro lado, o Tathāgata, sentando-se no meio das quatro assembleias, diante de deuses e humanos, exibiu ao brâmane Sela o seu órgão genital oculto por uma bainha de pele (kosohita vatthaguyha). Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado que 'bom é o refreamento do corpo', então a afirmação de que ele exibiu ao brâmane Sela o seu órgão genital oculto por uma bainha de pele é falsa. Se ele exibiu ao brâmane Sela o seu órgão genital oculto por uma bainha de pele, então a afirmação de que 'bom é o refreamento do corpo' também é falsa. Esta é outra questão de dois gumes que se apresenta a vós, e deve ser resolvida por vós.

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘กาเยน สํวโร สาธู’ติ, เสลสฺส จ พฺราหฺมณสฺส โกโสหิตํ วตฺถคุยฺหํ ทสฺสิตํ. ยสฺส โข, มหาราช, ตถาคเต กงฺขา อุปฺปนฺนา, ตสฺส โพธนตฺถาย ภควา อิทฺธิยา ตปฺปฏิภาคํ กายํ ทสฺเสติ, โส เยว ตํ ปาฏิหาริยํ ปสฺสตี’’ติ.

Foi de fato dito pelo Abençoado, ó grande rei, que 'bom é o refreamento do corpo', e o órgão genital oculto por uma bainha de pele foi exibido ao brâmane Sela. No entanto, ó grande rei, para esclarecer aquele em quem surgiu dúvida a respeito do Tathāgata, o Abençoado, por meio de seu poder psíquico, projeta uma imagem correspondente de seu corpo, e somente aquela pessoa vê esse milagre.

‘‘โก [Pg.169] ปเนตํ, ภนฺเต นาคเสน, สทฺทหิสฺสติ, ยํ ปริสคโต เอโก เยว ตํ คุยฺหํ ปสฺสติ, อวเสสา ตตฺเถว วสนฺตา น ปสฺสนฺตีติ. อิงฺฆ เม ตฺวํ ตตฺถ การณํ อุปทิส, การเณน มํ สญฺญาเปหี’’ติ. ‘‘ทิฏฺฐปุพฺโพ ปน ตยา, มหาราช, โกจิ พฺยาธิโต ปุริโส ปริกิณฺโณ ญาติมิตฺเตหี’’ติ. ‘‘อาม ภนฺเต’’ติ. ‘‘อปิ นุ โข สา, มหาราช, ปริสา ปสฺสเตตํ เวทนํ, ยาย โส ปุริโส เวทนาย เวทยตี’’ติ. ‘‘น หิ ภนฺเต, อตฺตนา เยว โส, ภนฺเต, ปุริโส เวทยตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ยสฺเสว ตถาคเต กงฺขา อุปฺปนฺนา, ตสฺเสว ตถาคโต โพธนตฺถาย อิทฺธิยา ตปฺปฏิภาคํ กายํ ทสฺเสติ, โส เยว ตํ ปาฏิหาริยํ ปสฺสติ.

“Quem, venerável Nagasena, acreditará nisso, que apenas uma pessoa no meio de uma multidão vê aquela parte oculta, enquanto os demais, permanecendo no mesmo lugar, não a veem? Por favor, indique-me a razão disso, faça-me compreender por meio de uma razão.” “Ó rei, você já viu algum homem doente cercado por parentes e amigos?” “Sim, venerável senhor.” “E será que aquela multidão, ó rei, vê a dor que esse homem está sentindo?” “Não, venerável senhor, apenas o próprio homem sente a dor.” “Da mesma forma, ó rei, para quem quer que tenha surgido dúvida em relação ao Tathagata, para esse mesmo o Tathagata, com o propósito de despertá-lo, mostra por meio de poder psíquico um corpo correspondente a isso; somente ele vê esse milagre.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, กญฺจิเทว ปุริสํ ภูโต อาวิเสยฺย, อปิ นุ โข สา, มหาราช, ปริสา ปสฺสติ ตํ ภูตาคมน’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, โส เยว อาตุโร ตสฺส ภูตสฺส อาคมนํ ปสฺสตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ยสฺเสว ตถาคเต กงฺขา อุปฺปนฺนา, ตสฺเสว ตถาคโต โพธนตฺถาย อิทฺธิยา ตปฺปฏิภาคํ กายํ ทสฺเสติ, โส เยว ตํ ปาฏิหาริยํ ปสฺสตี’’ติ.

“Ou ainda, ó rei, se um espírito possuísse um homem, será que a multidão veria a chegada desse espírito?” “Não, venerável senhor, apenas o próprio aflito vê a chegada desse espírito.” “Da mesma forma, ó rei, para quem quer que tenha surgido dúvida em relação ao Tathagata, para esse mesmo o Tathagata, com o propósito de despertá-lo, mostra por meio de poder psíquico um corpo correspondente a isso; somente ele vê esse milagre.”

‘‘ทุกฺกรํ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา กตํ, ยํ เอกสฺสปิ อทสฺสนียํ, ตํ ทสฺเสนฺเตนา’’ติ. ‘‘น, มหาราช, ภควา คุยฺหํ ทสฺเสสิ, อิทฺธิยา ปน ฉายํ ทสฺเสสี’’ติ. ‘‘ฉายายปิ, ภนฺเต, ทิฏฺฐาย ทิฏฺฐํ เยว โหติ คุยฺหํ, ยํ ทิสฺวา นิฏฺฐํ คโต’’ติ. ‘‘ทุกฺกรญฺจาปิ, มหาราช, ตถาคโต กโรติ โพธเนยฺเย สตฺเต โพเธตุํ. ยทิ, มหาราช, ตถาคโต กิริยํ หาเปยฺย, โพธเนยฺยา สตฺตา น พุชฺเฌยฺยุํ. ยสฺมา จ โข, มหาราช, โยคญฺญู ตถาคโต โพธเนยฺเย สตฺเต โพเธตุํ, ตสฺมา ตถาคโต เยน เยน โยเคน โพธเนยฺยา พุชฺฌนฺติ, เตน เตน โยเคน โพธเนยฺเย โพเธติ.

“Uma coisa difícil, venerável Nagasena, foi realizada pelo Abençoado, ao mostrar aquilo que não deveria ser mostrado a ninguém.” “Não, ó rei, o Abençoado não mostrou a parte oculta, mas, por meio de poder psíquico, mostrou apenas um reflexo.” “Mesmo que apenas o reflexo seja visto, venerável senhor, a parte oculta é de fato vista, e ao vê-la ele chegou a uma conclusão.” “O Tathagata realiza até mesmo o que é difícil, ó rei, para despertar os seres capazes de serem despertados. Se, ó rei, o Tathagata negligenciasse essa ação, os seres capazes de serem despertados não despertariam. E como o Tathagata, ó rei, conhece os meios adequados para despertar os seres capazes de serem despertados, por isso, por qualquer meio que os seres capazes de serem despertados possam despertar, por esse mesmo meio o Tathagata os desperta.”

‘‘ยถา, มหาราช, ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต เยน เยน เภสชฺเชน อาตุโร อโรโค โหติ, เตน เตน เภสชฺเชน อาตุรํ อุปสงฺกมติ, วมนียํ วเมติ, วิเรจนียํ วิเรเจติ, อนุเลปนียํ อนุลิมฺเปติ, อนุวาสนียํ อนุวาเสติ. เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต เยน เยน โยเคน โพธเนยฺยา สตฺตา พุชฺฌนฺติ, เตน เตน โยเคน โพเธติ.

“Assim como, ó rei, um médico cirurgião aborda um paciente com qualquer medicamento que o cure, fazendo-o vomitar se precisar de um emético, purgando-o se precisar de um purgativo, aplicando unguento se precisar de um unguento, ou administrando um enema se precisar de um enema. Da mesma forma, ó rei, por qualquer meio que os seres capazes de serem despertados possam despertar, por esse mesmo meio o Tathagata os desperta.”

‘‘ยถา [Pg.170] วา ปน, มหาราช, อิตฺถี มูฬฺหคพฺภา ภิสกฺกสฺส อทสฺสนียํ คุยฺหํ ทสฺเสติ, เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต โพธเนยฺเย สตฺเต โพเธตุํ อทสฺสนียํ คุยฺหํ อิทฺธิยา ฉายํ ทสฺเสสิ. นตฺถิ, มหาราช, อทสฺสนีโย นาม โอกาโส ปุคฺคลํ อุปาทาย. ยทิ, มหาราช, โกจิ ภควโต หทยํ ทิสฺวา พุชฺเฌยฺย, ตสฺสปิ ภควา โยเคน หทยํ ทสฺเสยฺย, โยคญฺญู, มหาราช, ตถาคโต เทสนากุสโล.

“Ou ainda, ó rei, assim como uma mulher com parto obstruído mostra ao médico suas partes íntimas, que não deveriam ser mostradas; da mesma forma, ó rei, o Tathagata, para despertar os seres capazes de serem despertados, mostrou por meio de poder psíquico o reflexo das partes íntimas que não deveriam ser mostradas. Não há, ó rei, lugar que não possa ser mostrado quando se trata de salvar uma pessoa. Se, ó rei, alguém pudesse despertar ao ver o coração do Abençoado, a essa pessoa também o Abençoado mostraria seu coração por algum meio. O Tathagata, ó rei, conhece os meios adequados e é hábil no ensinamento.”

‘‘นนุ, มหาราช, ตถาคโต เถรสฺส นนฺทสฺส อธิมุตฺตึ ชานิตฺวา ตํ เทวภวนํ เนตฺวา เทวกญฺญาโย ทสฺเสสิ ‘อิมินายํ กุลปุตฺโต พุชฺฌิสฺสตี’ติ, เตน จ โส กุลปุตฺโต พุชฺฌิ. อิติ โข, มหาราช, ตถาคโต อเนกปริยาเยน สุภนิมิตฺตํ หีเฬนฺโต ครหนฺโต ชิคุจฺฉนฺโต ตสฺส โพธนเหตุ กกุฏปาทินิโย อจฺฉราโย ทสฺเสสิ. เอวมฺปิ ตถาคโต โยคญฺญู เทสนากุสโล.

“Não foi assim, ó rei, que o Tathagata, conhecendo a inclinação do venerável Nanda, levou-o ao reino celestial e lhe mostrou as ninfas celestiais, pensando: ‘Por este meio este filho de boa família despertará’, e por esse meio esse filho de boa família despertou? Assim, ó rei, embora o Tathagata de muitas maneiras tenha censurado, condenado e rejeitado o sinal da beleza, ainda assim, para o despertar dele, mostrou-lhe as ninfas com pés como os de pombas. Dessa forma também, o Tathagata conhece os meios adequados e é hábil no ensinamento.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ตถาคโต เถรสฺส จูฬปนฺถกสฺส ภาตรา นิกฺกฑฺฒิตสฺส ทุกฺขิตสฺส ทุมฺมนสฺส อุปคนฺตฺวา สุขุมํ โจฬขณฺฑํ อทาสิ ‘อิมินายํ กุลปุตฺโต พุชฺฌิสฺสตี’ติ, โส จ กุลปุตฺโต เตน การเณน ชินสาสเน วสีภาวํ ปาปุณิ. เอวมฺปิ, มหาราช, ตถาคโต โยคญฺญู เทสนากุสโล.

“Além disso, ó rei, o Tathagata aproximou-se do venerável Cūḷapanthaka, que havia sido expulso por seu irmão e estava sofrendo e desanimado, e deu-lhe um pedaço de pano fino, pensando: ‘Por este meio este filho de boa família despertará’, e esse filho de boa família, por essa razão, alcançou o domínio na dispensação do Vitorioso. Dessa forma também, ó rei, o Tathagata conhece os meios adequados e é hábil no ensinamento.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ตถาคโต พฺราหฺมณสฺส โมฆราชสฺส ยาว ตติยํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ น พฺยากาสิ ‘เอวมิมสฺส กุลปุตฺตสฺส มาโน อุปสมิสฺสติ, มานูปสมา อภิสมโย ภวิสฺสตี’ติ, เตน จ ตสฺส กุลปุตฺตสฺส มาโน อุปสมิ, มานูปสมา โส พฺราหฺมโณ ฉสุ อภิญฺญาสุ วสีภาวํ ปาปุณิ. เอวมฺปิ, มหาราช, ตถาคโต โยคญฺญู เทสนากุสโล’’ติ.

“Além disso, ó rei, quando questionado por até três vezes pelo brâmane Mogharāja, o Tathagata não respondeu, pensando: ‘Assim o orgulho deste filho de boa família será apaziguado, e através do apaziguamento do seu orgulho haverá a realização.’ E, com isso, o orgulho daquele filho de boa família foi apaziguado, e através do apaziguamento do seu orgulho aquele brâmane alcançou o domínio nos seis conhecimentos superiores. Dessa forma também, ó rei, o Tathagata conhece os meios adequados e é hábil no ensinamento.”

‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, สุนิพฺเพฐิโต ปญฺโห พหุวิเธหิ การเณหิ, คหนํ อคหนํ กตํ, อนฺธกาโร อาโลโก กโต, คณฺฐิ ภินฺโน, ภคฺคา ปรวาทา, ชินปุตฺตานํ จกฺขุํ ตยา อุปฺปาทิตํ, นิปฺปฏิภานา ติตฺถิยา, ตฺวํ คณิวรปวรมาสชฺชา’’ติ.

“Muito bem, venerável Nagasena! A questão foi muito bem resolvida por meio de variadas razões. O que era confuso foi esclarecido, a escuridão foi transformada em luz, o nó foi desfeito, os argumentos dos oponentes foram despedaçados, o olho da sabedoria foi gerado por você para os filhos do Vitorioso, os heréticos foram deixados sem resposta, e você alcançou a posição mais excelente entre os líderes da assembleia.”

วตฺถคุยฺหนิทสฺสนปญฺโห ตติโย.

A terceira questão, sobre a exibição da parte oculta, está concluída.

๔. ผรุสวาจาภาวปญฺโห

4. A questão sobre a ausência de palavras ásperas

๔. ‘‘ภนฺเต [Pg.171] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา ‘ปริสุทฺธวจีสมาจาโร อาวุโส ตถาคโต, นตฺถิ ตถาคตสฺส วจีทุจฺจริตํ, ยํ ตถาคโต รกฺเขยฺย ‘มา เม อิทํ ปโร อญฺญาสี’ติ. ปุน จ ตถาคโต เถรสฺส สุทินฺนสฺส กลนฺทปุตฺตสฺส อปราเธ ปาราชิกํ ปญฺญเปนฺโต ผรุสาหิ วาจาหิ โมฆปุริสวาเทน สมุทาจริ, เตน จ โส เถโร โมฆปุริสวาเทน มงฺกุจิตฺตวเสน รุนฺธิตตฺตา วิปฺปฏิสารี นาสกฺขิ อริยมคฺคํ ปฏิวิชฺฌิตุํ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ปริสุทฺธวจีสมาจาโร ตถาคโต, นตฺถิ ตถาคตสฺส วจีทุจฺจริตํ, เตน หิ ตถาคเตน เถรสฺส สุทินฺนสฺส กลนฺทปุตฺตสฺส อปราเธ โมฆปุริสวาเทน สมุทาจิณฺณนฺติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ภควตา เถรสฺส สุทินฺนสฺส กลนฺทปุตฺตสฺส อปราเธ โมฆปุริสวาเทน สมุทาจิณฺณํ, เตน หิ ปริสุทฺธวจีสมาจาโร ตถาคโต, นตฺถิ ตถาคตสฺส วจีทุจฺจริตนฺติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

4. “Venerável Nagasena, isto foi dito pelo venerável Sariputta, o General do Dhamma: ‘Amigos, o Tathagata possui uma conduta pura na fala; não há má conduta na fala do Tathagata que ele precise ocultar, pensando: “Que os outros não saibam disso a meu respeito”.’ No entanto, quando o Tathagata estava prescrevendo a regra Pārājika sobre a ofensa do venerável Sudinna, filho de Kalandapa, ele o tratou com palavras ásperas, chamando-o de ‘homem fútil’ (moghapurisa). E aquele venerável, sentindo-se abatido e arrependido por ter sido chamado de ‘homem fútil’, não foi capaz de penetrar no Nobre Caminho. Se, venerável Nagasena, o Tathagata possui uma conduta pura na fala e não há má conduta na fala do Tathagata, então a afirmação de que o Tathagata tratou o venerável Sudinna, filho de Kalandapa, em sua ofensa, com o termo ‘homem fútil’ é falsa. Se o Abençoado tratou o venerável Sudinna, filho de Kalandapa, em sua ofensa, com o termo ‘homem fútil’, então a afirmação de que o Tathagata possui uma conduta pura na fala e não há má conduta na fala também é falsa. Este é outro dilema de duas pontas que chegou até você; ele deve ser resolvido por você.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา ‘ปริสุทฺธวจีสมาจาโร อาวุโส ตถาคโต, นตฺถิ ตถาคตสฺส วจีทุจฺจริตํ, ยํ ตถาคโต รกฺเขยฺย ‘มา เม อิทํ ปโร อญฺญาสี’ติ. อายสฺมโต จ สุทินฺนสฺส กลนฺทปุตฺตสฺส อปราเธ ปาราชิกํ ปญฺญเปนฺเตน ภควตา โมฆปุริสวาเทน สมุทาจิณฺณํ, ตญฺจ ปน อทุฏฺฐจิตฺเตน อสารมฺเภน ยาถาวลกฺขเณน. กิญฺจ ตตฺถ ยาถาวลกฺขณํ, ยสฺส, มหาราช, ปุคฺคลสฺส อิมสฺมึ อตฺตภาเว จตุสจฺจาภิสมโย น โหติ, ตสฺส ปุริสตฺตนํ โมฆํ อญฺญํ กยิรมานํ อญฺเญน สมฺภวติ, เตน วุจฺจติ ‘โมฆปุริโส’ติ. อิติ, มหาราช, ภควตา อายสฺมโต สุทินฺนสฺส กลนฺทปุตฺตสฺส สตาววจเนน สมุทาจิณฺณํ, โน อภูตวาเทนา’’ติ.

“Isto foi de fato dito, ó rei, pelo venerável Sariputta, o General do Dhamma: ‘Amigos, o Tathagata possui uma conduta pura na fala; não há má conduta na fala do Tathagata que ele precise ocultar, pensando: “Que os outros não saibam disso a meu respeito”.’ E quando o Abençoado estava prescrevendo a regra Pārājika sobre a ofensa do venerável Sudinna, filho de Kalandapa, ele de fato o tratou como um ‘homem fútil’, mas isso foi feito com uma mente livre de raiva, sem malícia e de acordo com a real natureza dos fatos. E qual é a real natureza dos fatos nesse caso? Ó rei, para qualquer pessoa nesta existência para quem não há a realização das Quatro Nobres Verdades, a sua condição humana é fútil (mogha); qualquer outra coisa que ela faça resulta em algo sem valor. Por isso ele é chamado de ‘homem fútil’ (moghapurisa). Assim, ó rei, o Abençoado tratou o venerável Sudinna, filho de Kalandapa, com palavras condizentes com a realidade, e não com falsidade.”

‘‘สภาวมฺปิ, ภนฺเต นาคเสน, โย อกฺโกสนฺโต ภณติ, ตสฺส มยํ กหาปณํ ทณฺฑํ ธาเรม, อปราโธ เยว โส วตฺถุํ นิสฺสาย วิสุํ โวหารํ อาจรนฺโต อกฺโกสตี’’ติ. ‘‘อตฺถิ ปน, มหาราช, สุตปุพฺพํ [Pg.172] ตยา ขลิตสฺส อภิวาทนํ วา ปจฺจุฏฺฐานํ วา สกฺการํ วา อุปายนานุปฺปทานํ วา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ยโต กุโตจิ ยตฺถ กตฺถจิ ขลิโต, โส ปริภาสนารโห โหติ ตชฺชนารโห, อุตฺตมงฺคมฺปิสฺส ฉินฺทนฺติ หนนฺติปิ พนฺธนฺติปิ ฆาเตนฺติปิ ฌาเปนฺติปี’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ภควตา กิริยา เยว กตา, โน อกิริยา’’ติ.

“Mesmo que seja a verdade, venerável Nagasena, se alguém a diz de maneira abusiva, nós lhe impomos uma multa de um kahāpaṇa. É de fato uma ofensa quando, baseando-se em um fato, alguém usa linguagem abusiva para insultar outrem.” “Mas, ó rei, você já ouviu falar de alguém que cometeu uma falta ser recebido com reverência, ou de as pessoas se levantarem para recebê-lo, ou ser homenageado, ou receber presentes?” “Não, venerável senhor. Quem quer que tenha cometido uma falta, em qualquer lugar ou por qualquer motivo, é digno de ser censurado e ameaçado. Eles até cortam a sua cabeça, o espancam, o amarram, o executam ou o queimam.” “Portanto, ó rei, o que foi feito pelo Abençoado foi de fato uma ação apropriada, e não uma ação inapropriada.”

‘‘กิริยมฺปิ, ภนฺเต นาคเสน, กุรุมาเนน ปติรูเปน กาตพฺพํ อนุจฺฉวิเกน, สวเนนปิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคตสฺส สเทวโก โลโก โอตฺตปฺปติ หิริยติ ภิยฺโย ทสฺสเนน ตตุตฺตรึ อุปสงฺกมเนน ปยิรุปาสเนนา’’ติ. ‘‘อปิ นุ โข, มหาราช, ติกิจฺฉโก อภิสนฺเน กาเย กุปิเต โทเส สิเนหนียานิ เภสชฺชานิ เทตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ติณฺหานิ เลขนียานิ เภสชฺชานิ เทตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต สพฺพกิเลสพฺยาธิวูปสมาย อนุสิฏฺฐึ เทติ, ผรุสาปิ, มหาราช, ตถาคตสฺส วาจา สตฺเต สิเนหยติ, มุทุเก กโรติ. ยถา, มหาราช, อุณฺหมฺปิ อุทกํ ยํ กิญฺจิ สิเนหนียํ สิเนหยติ, มุทุกํ กโรติ, เอวเมว โข, มหาราช, ผรุสาปิ ตถาคตสฺส วาจา อตฺถวตี โหติ กรุณาสหคตา. ยถา, มหาราช, ปิตุวจนํ ปุตฺตานํ อตฺถวนฺตํ โหติ กรุณาสหคตํ, เอวเมว โข, มหาราช, ผรุสาปิ ตถาคตสฺส วาจา อตฺถวตี โหติ กรุณาสหคตา. ผรุสาปิ, มหาราช, ตถาคตสฺส วาจา สตฺตานํ กิเลสปฺปหานา โหติ. ยถา, มหาราช, ทุคฺคนฺธมฺปิ โคมุตฺตํ ปีตํ วิรสมฺปิ อคทํ ขายิตํ สตฺตานํ พฺยาธึ หนติ, เอวเมว โข, มหาราช, ผรุสาปิ ตถาคตสฺส วาจา อตฺถวตี กรุณาสหคตา. ยถา, มหาราช, มหนฺโตปิ ตูลปุญฺโช ปรสฺส กาเย นิปติตฺวา รุชํ น กโรติ, เอวเมว โข, มหาราช, ผรุสาปิ ตถาคตสฺส วาจา น กสฺสจิ ทุกฺขํ อุปฺปาเทตี’’ติ. ‘‘สุวินิจฺฉิโต, ภนฺเต นาคเสน, ปญฺโห พหูหิ การเณหิ, สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Mesmo ao fazer o que é apropriado, venerável Nagasena, isso deve ser feito de maneira adequada e condizente. Apenas ao ouvir falar do Tathagata, venerável Nagasena, o mundo com seus devas sente temor e vergonha; quanto mais ao vê-lo, e ainda mais ao aproximar-se e prestar-lhe homenagem!” “Ó rei, será que um médico, quando os humores do corpo estão perturbados e as doenças agravadas, receita medicamentos suaves e lubrificantes?” “Não, venerável senhor, ele receita medicamentos fortes e purgativos.” “Da mesma forma, ó rei, o Tathagata dá instruções para o apaziguamento da doença de todas as impurezas mentais. Embora a fala do Tathagata possa ser áspera, ó rei, ela amacia os seres e os torna gentis. Assim como, ó rei, até mesmo a água quente amacia e torna maleável tudo o que pode ser amaciado, da mesma forma, ó rei, a fala do Tathagata, embora áspera, é benéfica e acompanhada de compaixão. Assim como, ó rei, as palavras de um pai para seus filhos são benéficas e acompanhadas de compaixão, da mesma forma, ó rei, a fala do Tathagata, embora áspera, é benéfica e acompanhada de compaixão. A fala do Tathagata, embora áspera, serve para a eliminação das impurezas mentais dos seres. Assim como, ó rei, a urina de vaca, mesmo malcheirosa, quando bebida, ou um remédio amargo quando ingerido, cura a doença dos seres, da mesma forma, ó rei, a fala do Tathagata, embora áspera, é benéfica e acompanhada de compaixão. Assim como, ó rei, mesmo um grande fardo de algodão caindo sobre o corpo de alguém não causa dor, da mesma forma, ó rei, a fala do Tathagata, embora áspera, não causa sofrimento a ninguém.” “A questão, venerável Nagasena, foi muito bem decidida por meio de muitas razões. Muito bem, venerável Nagasena, eu a aceito exatamente assim.”

ผรุสวาจาภาวปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta questão, sobre a ausência de palavras ásperas, está concluída.

๕. รุกฺขอเจตนาภาวปญฺโห

5. A questão sobre a ausência de consciência nas árvores

๕. ‘‘ภนฺเต [Pg.173] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ตถาคเตน –

5. “Venerável Nagasena, isto foi dito pelo Tathagata:”

‘‘‘อเจตนํ พฺราหฺมณ อสฺสุณนฺตํ, ชาโน อชานนฺตมิมํ ปลาสํ;

อารทฺธวีริโย ธุวํ อปฺปมตฺโต, สุขเสยฺยํ ปุจฺฉสิ กิสฺส เหตู’ติ.

“‘Ó brâmane, por que você, com energia aplicada, constantemente e atento, pergunta a esta árvore Palāsa, que é inconsciente, não ouve e não sabe, sobre o seu sono confortável?’”

ปุน จ ภณิตํ –

“E novamente foi dito:”

‘‘‘อิติ ผนฺทนรุกฺโขปิ, ตาวเท อชฺฌภาสถ;

มยฺหมฺปิ วจนํ อตฺถิ, ภารทฺวาช สุโณหิ เม’ติ.

“‘Assim, a árvore Phandana também falou naquele mesmo instante: “Eu também tenho algo a dizer, Bhāradvāja, ouça-me!”’”

‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, รุกฺโข อเจตโน, เตน หิ ผนฺทเนน รุกฺเขน ภารทฺวาเชน สห สลฺลปิตนฺติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ผนฺทเนน รุกฺเขน ภารทฺวาเชน สทฺธึ สลฺลปิตํ, เตน หิ รุกฺโข อเจตโนติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

“Se, venerável Nagasena, a árvore é inconsciente, então a afirmação de que a árvore Phandana conversou com Bhāradvāja é falsa. Se a árvore Phandana conversou com Bhāradvāja, então a afirmação de que a árvore é inconsciente também é falsa. Este é outro dilema de duas pontas que chegou até você; ele deve ser resolvido por você.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘รุกฺโข อเจตโน’ติ, ผนฺทเนน จ รุกฺเขน ภารทฺวาเชน สทฺธึ สลฺลปิตํ, ตญฺจ ปน วจนํ โลกสมญฺญาย ภณิตํ. นตฺถิ, มหาราช, อเจตนสฺส รุกฺขสฺส สลฺลาโป นาม, อปิ จ, มหาราช, ตสฺมึ รุกฺเข อธิวตฺถาย เทวตาเยตํ อธิวจนํ รุกฺโขติ, รุกฺโข สลฺลปตีติ เจสา โลกปณฺณตฺติ, ยถา, มหาราช, สกฏํ ธญฺญสฺส ปริปูริตํ ธญฺญสกฏนฺติ ชโน โวหรติ, น จ ตํ ธญฺญมยํ สกฏํ, รุกฺขมยํ สกฏํ, ตสฺมึ สกเฏ ธญฺญสฺส ปน อากิริตตฺตา ธญฺญสกฏนฺติ ชโน โวหรติ, เอวเมว โข, มหาราช, น รุกฺโข สลฺลปติ, รุกฺโข อเจตโน, ยา ปน ตสฺมึ รุกฺเข อธิวตฺถา เทวตา, ตสฺสา เยว ตํ อธิวจนํ รุกฺโขติ, รุกฺโข สลฺลปตีติ เจสา โลกปณฺณตฺติ.

“Foi dito pelo Abençoado, ó grande rei: ‘A árvore é insensiente’. No entanto, a árvore Phandana conversou com o brâmane Bhāradvāja; mas essa declaração foi dita de acordo com a convenção comum do mundo. Não existe, ó grande rei, conversa para uma árvore insensiente. Contudo, ó grande rei, ‘árvore’ é uma designação para a divindade que habita naquela árvore; e dizer ‘a árvore fala’ é uma convenção mundana. Assim como, ó grande rei, as pessoas chamam uma carroça cheia de grãos de ‘carroça de grãos’, embora ela não seja feita de grãos, mas sim de madeira; no entanto, por os grãos terem sido nela despejados, as pessoas a chamam de ‘carroça de grãos’. Da mesma forma, ó grande rei, a árvore não fala, a árvore é insensiente. Mas ‘árvore’ é a designação da divindade que habita naquela árvore, e dizer ‘a árvore fala’ é apenas uma convenção mundana.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ทธึ มนฺถยมาโน ตกฺกํ มนฺเถมีติ โวหรติ, น ตํ ตกฺกํ, ยํ โส มนฺเถติ, ทธึ เยว โส มนฺเถนฺโต ตกฺกํ มนฺเถมีติ โวหรติ, เอวเมว โข, มหาราช, น รุกฺโข สลฺลปติ, รุกฺโข อเจตโน[Pg.174]. ยา ปน ตสฺมึ รุกฺเข อธิวตฺถา เทวตา, ตสฺสาเยว ตํ อธิวจนํ รุกฺโขติ, รุกฺโข สลฺลปตีติ เจสา โลกปณฺณตฺติ.

“Ou como, ó grande rei, alguém que bate a coalhada diz: ‘Estou batendo o soro de leite’, mas não é o soro de leite que ele está batendo; batendo apenas a coalhada, ele diz: ‘Estou batendo o soro de leite’. Da mesma forma, ó grande rei, a árvore não fala, a árvore é insensiente. Mas ‘árvore’ é a designação da divindade que habita naquela árvore, e dizer ‘a árvore fala’ é apenas uma convenção mundana.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, อสนฺตํ สาเธตุกาโม สนฺตํ สาเธมีติ โวหรติ, อสิทฺธํ สิทฺธนฺติ โวหรติ, เอวเมสา โลกสมญฺญา, เอวเมว โข, มหาราช, น รุกฺโข สลฺลปติ, รุกฺโข อเจตโน. ยา ปน ตสฺมึ รุกฺเข อธิวตฺถา เทวตา, ตสฺสาเยว ตํ อธิวจนํ รุกฺโขติ, รุกฺโข สลฺลปตีติ เจสา โลกปณฺณตฺติ, ยาย, มหาราช, โลกสมญฺญาย ชโน โวหรติ, ตถาคโตปิ ตาเยว โลกสมญฺญาย สตฺตานํ ธมฺมํ เทเสตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Ou como, ó grande rei, alguém que deseja provar o que não existe diz: ‘Estou provando o que existe’, ou chama o que não está estabelecido de ‘estabelecido’; tal é a convenção comum do mundo. Da mesma forma, ó grande rei, a árvore não fala, a árvore é insensiente. Mas ‘árvore’ é a designação da divindade que habita naquela árvore, e dizer ‘a árvore fala’ é apenas uma convenção mundana. Pela convenção comum do mundo com a qual as pessoas se expressam, ó grande rei, o Tathāgata também ensina o Dhamma aos seres por meio dessa mesma convenção mundana.” “Muito bem, venerável Nāgasena! Aceito isso exatamente como o senhor disse.”

รุกฺขอเจตนาภาวปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta questão, sobre a insensibilidade das árvores, está concluída.

๖. ปิณฺฑปาตมหปฺผลปญฺโห

6. A Questão sobre o Grande Fruto da Esmola de Alimento

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ธมฺมสงฺคีติการเกหิ เถเรหิ –

6. “Venerável Nāgasena, isto foi dito pelos anciãos que compilaram o Dhamma:

‘‘‘จุนฺทสฺส ภตฺตํ ภุญฺชิตฺวา, กมฺมารสฺสาติ เม สุตํ;

อาพาธํ สมฺผุสี ธีโร, ปพาฬฺหํ มารณนฺติก’นฺติ.

“‘Tendo comido o alimento de Cunda, o ferreiro, assim ouvi, o Sábio experimentou uma enfermidade grave, que o levou à morte.’”

‘‘ปุน จ ภควตา ภณิตํ ‘ทฺเวเม, อานนฺท, ปิณฺฑปาตา สมสมผลา สมวิปากา อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จ. กตเม ทฺเว? ยญฺจ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชิตฺวา ตถาคโต อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุชฺฌิ, ยญฺจ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชิตฺวา ตถาคโต อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายติ. อิเม ทฺเว ปิณฺฑปาตา สมสมผลา สมวิปากา, อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จา’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควโต จุนฺทสฺส ภตฺตํ ภุตฺตาวิสฺส ขโร อาพาโธ อุปฺปนฺโน, ปพาฬฺหา จ เวทนา ปวตฺตา มารณนฺติกา, เตน หิ ‘ทฺเวเม, อานนฺท, ปิณฺฑปาตา สมสมผลา สมวิปากา อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จา’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ทฺเวเม ปิณฺฑปาตา สมสมผลา สมวิปากา อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ [Pg.175] มหานิสํสตรา จ, เตน หิ ภควโต จุนฺทสฺส ภตฺตํ ภุตฺตาวิสฺส ขโร อาพาโธ อุปฺปนฺโน, ปพาฬฺหา จ เวทนา ปวตฺตา มารณนฺติกาติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. กึนุ โข, ภนฺเต นาคเสน, โส ปิณฺฑปาโต วิสคตตาย มหปฺผโล, โรคุปฺปาทกตาย มหปฺผโล, อายุวินาสกตาย มหปฺผโล, ภควโต ชีวิตหรณตาย มหปฺผโล? ตตฺถ เม การณํ พฺรูหิ ปรวาทานํ นิคฺคหาย, เอตฺถายํ ชโน สมฺมูฬฺโห โลภวเสน อติพหุํ ขายิเตน โลหิตปกฺขนฺทิกา อุปฺปนฺนาติ. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

“E, por outro lado, foi dito pelo Abençoado: ‘Existem estas duas esmolas de alimento, Ānanda, que possuem frutos iguais e resultados iguais, sendo de frutos muito maiores e de benefícios muito maiores do que quaisquer outras esmolas de alimento. Quais são as duas? Aquela esmola de alimento que, tendo consumido, o Tathāgata despertou para a insuperável e perfeita iluminação; e aquela esmola de alimento que, tendo consumido, o Tathāgata atinge o parinibbāna no elemento do Nibbāna sem resíduo de apego. Estas duas esmolas de alimento possuem frutos iguais e resultados iguais, sendo de frutos muito maiores e de benefícios muito maiores do que quaisquer outras esmolas de alimento.’ Se, venerável Nāgasena, após o Abençoado ter comido o alimento de Cunda, surgiu uma enfermidade grave e uma dor severa e mortal se manifestou, então a afirmação: ‘Existem estas duas esmolas de alimento, Ānanda, que possuem frutos iguais e resultados iguais...’ deve ser falsa. Se estas duas esmolas de alimento possuem frutos iguais e resultados iguais, sendo de frutos muito maiores e de benefícios muito maiores do que quaisquer outras, então a afirmação de que, após o Abençoado ter comido o alimento de Cunda, surgiu uma enfermidade grave e uma dor severa e mortal se manifestou, também deve ser falsa. Será, venerável Nāgasena, que aquela esmola de alimento teve grande fruto por conter veneno, por causar doença, por destruir a vida ou por tirar a vida do Abençoado? Diga-me a razão disso para refutar as objeções alheias, pois as pessoas aqui estão confusas, pensando que a disenteria surgiu porque ele comeu em excesso devido à ganância. Esta também é uma questão de dois gumes que chegou até o senhor; ela deve ser resolvida pelo senhor.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ธมฺมสงฺคีติการเกหิ เถเรหิ –

“Isto foi dito, ó grande rei, pelos anciãos que compilaram o Dhamma:

‘‘‘จุนฺทสฺส ภตฺตํ ภุญฺชิตฺวา, กมฺมารสฺสาติ เม สุตํ;

อาพาธํ สมฺผุสี ธีโร, ปพาฬฺหํ มารณนฺติก’นฺติ.

“‘Tendo comido o alimento de Cunda, o ferreiro, assim ouvi, o Sábio experimentou uma enfermidade grave, que o levou à morte.’”

‘‘ภควตา จ ภณิตํ ‘ทฺเวเม, อานนฺท, ปิณฺฑปาตา สมสมผลา สมวิปากา อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จ. กตเม ทฺเว? ยญฺจ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชิตฺวา ตถาคโต อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุชฺฌิ, ยญฺจ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชิตฺวา ตถาคโต อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายติ, อิเม ทฺเว ปิณฺฑปาตา สมสมผลา สมวิปากา, อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จา’ติ.

“E também foi dito pelo Abençoado: ‘Existem estas duas esmolas de alimento, Ānanda, que possuem frutos iguais e resultados iguais, sendo de frutos muito maiores e de benefícios muito maiores do que quaisquer outras esmolas de alimento. Quais são as duas? Aquela esmola de alimento que, tendo consumido, o Tathāgata despertou para a insuperável e perfeita iluminação; e aquela esmola de alimento que, tendo consumido, o Tathāgata atinge o parinibbāna no elemento do Nibbāna sem resíduo de apego. Estas duas esmolas de alimento possuem frutos iguais e resultados iguais, sendo de frutos muito maiores e de benefícios muito maiores do que quaisquer outras esmolas de alimento.’”

‘‘โส ปน ปิณฺฑปาโต พหุคุโณ อเนกานิสํโส. เทวตา, มหาราช, หฏฺฐา ปสนฺนมานสา ‘อยํ ภควโต ปจฺฉิโม ปิณฺฑปาโต’ติ ทิพฺพํ โอชํ สูกรมทฺทเว อากิรึสุ. ตญฺจ ปน สมฺมาปากํ ลหุปากํ มนุญฺญํ พหุรสํ ชฏฺฐรคฺคิเตชสฺส หิตํ. น, มหาราช, ตโตนิทานํ ภควโต โกจิ อนุปฺปนฺโน โรโค อุปฺปนฺโน, อปิ จ, มหาราช, ภควโต ปกติทุพฺพเล สรีเร ขีเณ อายุสงฺขาเร อุปฺปนฺโน โรโค ภิยฺโย อภิวฑฺฒิ.

“No entanto, aquela esmola de alimento foi de grande virtude e de muitos benefícios. As divindades, ó grande rei, alegres e com mentes puras, pensando: ‘Esta é a última esmola de alimento do Abençoado’, infundiram essência divina no sūkaramaddava. E aquele alimento estava bem cozido, era de fácil digestão, agradável, muito saboroso e benéfico para o fogo digestivo. Não surgiu no Abençoado, ó grande rei, nenhuma nova doença por causa disso; contudo, ó grande rei, no corpo do Abençoado, que já estava naturalmente fraco e com as forças vitais esgotadas, a doença existente agravou-se ainda mais.”

‘‘ยถา, มหาราช, ปกติยา ชลมาโน อคฺคิ อญฺญสฺมึ อุปาทาเน ทินฺเน ภิยฺโย ปชฺชลติ, เอวเมว โข, มหาราช, ภควโต ปกติทุพฺพเล สรีเร ขีเณ อายุสงฺขาเร อุปฺปนฺโน โรโค ภิยฺโย อภิวฑฺฒิ.

“Assim como, ó grande rei, um fogo que já está naturalmente aceso queima com ainda mais intensidade quando se adiciona mais combustível, da mesma forma, ó grande rei, no corpo do Abençoado, que já estava naturalmente fraco e com as forças vitais esgotadas, a doença existente agravou-se ainda mais.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, โสโต [Pg.176] ปกติยา สนฺทมาโน อภิวุฏฺเฐ มหาเมเฆ ภิยฺโย มโหโฆ อุทกวาหโก โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, ภควโต ปกติทุพฺพเล สรีเร ขีเณ อายุสงฺขาเร อุปฺปนฺโน โรโค ภิยฺโย อภิวฑฺฒิ.

“Ou como, ó grande rei, uma corrente de água que já flui naturalmente se torna uma grande inundação que arrasta tudo quando cai uma forte tempestade, da mesma forma, ó grande rei, no corpo do Abençoado, que já estava naturalmente fraco e com as forças vitais esgotadas, a doença existente agravou-se ainda mais.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ปกติยา อภิสนฺนธาตุ กุจฺฉิ อญฺญสฺมึ อชฺโฌหริเต ภิยฺโย อายเมยฺย, เอวเมว โข, มหาราช, ภควโต ปกติทุพฺพเล สรีเร ขีเณ อายุสงฺขาเร อุปฺปนฺโน โรโค ภิยฺโย อภิวฑฺฒิ, นตฺถิ, มหาราช, ตสฺมึ ปิณฺฑปาเต โทโส, น จ ตสฺส สกฺกา โทสํ อาโรเปตุ’’นฺติ.

“Ou como, ó grande rei, um estômago que já está naturalmente com excesso de humores se dilata ainda mais quando outro alimento é ingerido, da mesma forma, ó grande rei, no corpo do Abençoado, que já estava naturalmente fraco e com as forças vitais esgotadas, a doença existente agravou-se ainda mais. Não há culpa, ó grande rei, naquela esmola de alimento, e não é possível atribuir-lhe qualquer culpa.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, เกน การเณน เต ทฺเว ปิณฺฑปาตา สมสมผลา สมวิปากา อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จา’’ติ? ‘‘ธมฺมานุมชฺชนสมาปตฺติวเสน, มหาราช, เต ทฺเว ปิณฺฑปาตา สมสมผลา สมวิปากา อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จา’’ติ.

“Venerável Nāgasena, por qual razão essas duas esmolas de alimento possuem frutos iguais e resultados iguais, sendo de frutos muito maiores e de benefícios muito maiores do que quaisquer outras?” “Por causa da realização da meditação de revisão do Dhamma, ó grande rei, essas duas esmolas de alimento possuem frutos iguais e resultados iguais, sendo de frutos muito maiores e de benefícios muito maiores do que quaisquer outras.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, กตเมสํ ธมฺมานํ อนุมชฺชนสมาปตฺติวเสน เต ทฺเว ปิณฺฑปาตา สมสมผลา สมวิปากา อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จา’’ติ? ‘‘นวนฺนํ, มหาราช, อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺตีนํ อนุโลมปฺปฏิโลมสมาปชฺชนวเสน เต ทฺเว ปิณฺฑปาตา สมสมผลา สมวิปากา อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จา’’ติ.

“Venerável Nāgasena, pela realização da meditação de revisão de quais qualidades essas duas esmolas de alimento possuem frutos iguais e resultados iguais, sendo de frutos muito maiores e de benefícios muito maiores do que quaisquer outras?” “Pela realização das nove realizações sucessivas em ordem direta e inversa, ó grande rei, essas duas esmolas de alimento possuem frutos iguais e resultados iguais, sendo de frutos muito maiores e de benefícios muito maiores do que quaisquer outras.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ทฺวีสุ เยว ทิวเสสุ อธิมตฺตํ ตถาคโต นวานุปุพฺพวิหารสมาปตฺติโย อนุโลมปฺปฏิโลมํ สมาปชฺชี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราชา’’ติ. ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต นาคเสน, อพฺภุตํ ภนฺเต นาคเสน. ยํ อิมสฺมึ พุทฺธกฺเขตฺเต อสทิสํ ปรมทานํ, ตมฺปิ อิเมหิ ทฺวีหิ ปิณฺฑปาเตหิ อคณิตํ. อจฺฉริยํ, ภนฺเต นาคเสน, อพฺภุตํ, ภนฺเต นาคเสน. ยาว มหนฺตา นวานุปุพฺพวิหารสมาปตฺติโย, ยตฺร หิ นาม นวานุปุพฺพวิหารสมาปตฺติวเสน ทานํ มหปฺผลตรํ โหติ มหานิสํสตรญฺจ. สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Venerável Nāgasena, foi apenas nesses dois dias que o Tathāgata entrou intensamente nas nove realizações sucessivas em ordem direta e inversa?” “Sim, ó grande rei.” “Incrível, venerável Nāgasena! Extraordinário, venerável Nāgasena! Mesmo a incomparável e suprema doação neste campo do Buda não pode ser comparada a essas duas esmolas de alimento. Incrível, venerável Nāgasena! Extraordinário, venerável Nāgasena! Quão grandiosas são as nove realizações sucessivas, visto que, por meio do poder dessas nove realizações sucessivas, a doação se torna de frutos muito maiores e de benefícios muito maiores. Muito bem, venerável Nāgasena! Aceito isso exatamente como o senhor disse.”

ปิณฺฑปาตมหปฺผลปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta questão, sobre o grande fruto da esmola de alimento, está concluída.

๗. พุทฺธปูชนปญฺโห

7. A Questão sobre a Veneração ao Buda

๗. ‘‘ภนฺเต [Pg.177] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ตถาคเตน ‘อพฺยาวฏา ตุมฺเห, อานนฺท, โหถ ตถาคตสฺส สรีรปูชายา’ติ. ปุน จ ภณิตํ –

7. “Venerável Nāgasena, isto foi dito pelo Tathāgata: ‘Não se ocupem, Ānanda, com a veneração ao corpo do Tathāgata’. E, por outro lado, foi dito:

‘‘‘ปูเชถ นํ ปูชนิยสฺส ธาตุํ;

เอวํ กิร สคฺคมิโต คมิสฺสถา’ติ.

“‘Venerem a relíquia daquele que é digno de veneração; assim, certamente, vocês irão daqui para o céu.’”

‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคเตน ภณิตํ ‘อพฺยาวฏา ตุมฺเห, อานนฺท, โหถ ตถาคตสฺส สรีรปูชายา’ติ, เตน หิ ‘ปูเชถ นํ ปูชนิยสฺส ธาตุํ, เอวํ กรา สคฺคมิโต คมิสฺสถา’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตถาคเตน ภณิตํ ‘ปูเชถ นํ ปูชนิยสฺส ธาตุํ, เอวํ กรา สคฺคมิโต คมิสฺสถา’ติ, เตน หิ ‘อพฺยาวฏา ตุมฺเห อานนฺท, โหถ ตถาคตสฺส สรีรปูชายา’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

“Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Tathāgata: ‘Não se ocupem, Ānanda, com a veneração ao corpo do Tathāgata’, então a afirmação: ‘Venerem a relíquia daquele que é digno de veneração; assim, certamente, vocês irão daqui para o céu’ deve ser falsa. Se foi dito pelo Tathāgata: ‘Venerem a relíquia daquele que é digno de veneração; assim, certamente, vocês irão daqui para o céu’, então a afirmação: ‘Não se ocupem, Ānanda, com a veneração ao corpo do Tathāgata’ também deve ser falsa. Esta também é uma questão de dois gumes que chegou até o senhor; ela deve ser resolvida pelo senhor.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘อพฺยาวฏา ตุมฺเห, อานนฺท, โหถ ตถาคตสฺส สรีรปูชายา’ติ, ปุน จ ภณิตํ ‘ปูเชถ นํ ปูชนิยสฺส ธาตุํ, เอวํ กรา สคฺคมิโต คมิสฺสถา’ติ, ตญฺจ ปน น สพฺเพสํ ชินปุตฺตานํ เยว อารพฺภ ภณิตํ ‘อพฺยาวฏา ตุมฺเห, อานนฺท, โหถ ตถาคตสฺส สรีรปูชายา’ติ. อกมฺมํ เหตํ, มหาราช, ชินปุตฺตานํ ยทิทํ ปูชา, สมฺมสนํ สงฺขารานํ, โยนิโส มนสิกาโร, สติปฏฺฐานานุปสฺสนา, อารมฺมณสารคฺคาโห, กิเลสยุทฺธํ, สทตฺถมนุยุญฺชนา, เอตํ ชินปุตฺตานํ กรณียํ, อวเสสานํ เทวมนุสฺสานํ ปูชา กรณียา.

“Isto foi dito pelo Abençoado, ó grande rei: ‘Não se ocupem, Ānanda, com a veneração ao corpo do Tathāgata’. E também foi dito: ‘Venerem a relíquia daquele que é digno de veneração; assim, certamente, vocês irão daqui para o céu’. No entanto, a instrução ‘Não se ocupem, Ānanda, com a veneração ao corpo do Tathāgata’ não foi dita para todos, mas sim especificamente em relação aos filhos do Vitorioso. Pois a veneração, ó grande rei, não é a tarefa principal dos filhos do Vitorioso. A contemplação das formações, a atenção sábia, a meditação sobre os fundamentos da atenção plena, o apego à essência do objeto de meditação, a luta contra as impurezas mentais e o empenho em prol do seu próprio verdadeiro objetivo — isso é o que deve ser feito pelos filhos do Vitorioso. Para os demais devas e humanos, a veneração é o que deve ser feito.”

‘‘ยถา, มหาราช, มหิยา ราชปุตฺตานํ หตฺถิอสฺสรถธนุถรุเลขมุทฺทาสิกฺขาขคฺคมนฺตสุติ- สมฺมุติยุทฺธยุชฺฌาปนกิริยา กรณียา, อวเสสานํ ปุถุเวสฺสสุทฺทานํ กสิ วณิชฺชา โครกฺขา กรณียา, เอวเมว โข, มหาราช, อกมฺมํ เหตํ ชินปุตฺตานํ ยทิทํ ปูชา, สมฺมสนํ สงฺขารานํ, โยนิโส มนสิกาโร, สติปฏฺฐานานุปสฺสนา, อารมฺมณสารคฺคาโห, กิเลสยุทฺธํ, สทตฺถมนุยุญฺชนา, เอตํ ชินปุตฺตานํ กรณียํ, อวเสสานํ เทวมนุสฺสานํ ปูชา กรณียา.

“Assim como na terra, ó grande rei, os príncipes devem aprender a arte de montar elefantes, cavalos, conduzir carruagens, arco e flecha, esgrima, escrita, selagem, o uso da espada, mantras, tratados, leis, combate e liderança militar, enquanto para os demais — os comerciantes e trabalhadores — a agricultura, o comércio e a pecuária são as tarefas a serem feitas; da mesma forma, ó grande rei, a veneração não é a tarefa principal dos filhos do Vitorioso. A contemplação das formações, a atenção sábia, a meditação sobre os fundamentos da atenção plena, o apego à essência do objeto de meditação, a luta contra as impurezas mentais e o empenho em prol do seu próprio verdadeiro objetivo — isso é o que deve ser feito pelos filhos do Vitorioso. Para os demais devas e humanos, a veneração é o que deve ser feito.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, พฺราหฺมณมาณวกานํ อิรุเวทํ ยชุเวทํ สามเวทํ อถพฺพณเวทํ ลกฺขณํ อิติหาสํ ปุราณํ นิฆณฺฑุ เกฏุภํ อกฺขรปฺปเภทํ ปทํ เวยฺยากรณํ ภาสมคฺคํ อุปฺปาตํ สุปินํ นิมิตฺตํ ฉฬงฺคํ จนฺทคฺคาหํ [Pg.178] สูริยคฺคาหํ สุกฺกราหุจริตํ อุฬุคฺคหยุทฺธํ เทวทุนฺทุภิสฺสรํ โอกฺกนฺติ อุกฺกาปาตํ ภูมิกมฺมํ ทิสาทาหํ ภุมฺมนฺตลิกฺขํ โชติสํ โลกายติกํ สาจกฺกํ มิคจกฺกํ อนฺตรจกฺกํ มิสฺสกุปฺปาทํ สกุณรุตรวิตํ สิกฺขา กรณียา, อวเสสานํ ปุถุเวสฺสสุทฺทานํ กสิ วณิชฺชา โครกฺขา กรณียา, เอวเมว โข, มหาราช, อกมฺมํ เหตํ ชินปุตฺตานํ ยทิทํ ปูชา, สมฺมสนํ สงฺขารานํ, โยนิโส มนสิกาโร, สติปฏฺฐานานุปสฺสนา, อารมฺมณสารคฺคาโห, กิเลสยุทฺธํ, สทตฺถมนุยุญฺชนา, เอตํ ชินปุตฺตานํ กรณียํ, อวเสสานํ เทวมนุสฺสานํ ปูชา กรณียา, ตสฺมา, มหาราช, ตถาคโต ‘มา อิเม อกมฺเม ยุญฺชนฺตุ, กมฺเม อิเม ยุญฺชนฺตู’ติ อาห ‘อพฺยาวฏา ตุมฺเห, อานนฺท, โหถ ตถาคตสฺส สรีรปูชายา’ติ. ยเทตํ, มหาราช, ตถาคโต น ภเณยฺย, ปตฺตจีวรมฺปิ อตฺตโน ปริยาทาเปตฺวา ภิกฺขู พุทฺธปูชํ เยว กเรยฺยุ’’นฺติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Assim como, ó rei, para os jovens brâmanes, o estudo do Rigveda, do Yajurveda, do Samaveda, do Atharvaveda, a leitura de marcas corporais, a história antiga, as lendas antigas, o dicionário, a poética, a análise das letras, a etimologia, a gramática, a retórica, a interpretação de presságios, de sonhos, de sinais, os seis membros dos Vedas, os eclipses lunares, os eclipses solares, o curso de Vênus e de Rahu, as conjunções dos planetas, os trovões divinos, a queda de meteoros, os terremotos, os incêndios florestais, a ciência da terra e do espaço, a astrologia, a filosofia materialista, os sinais dos cães, os sinais dos animais selvagens, os sinais dos animais domésticos, a interpretação de eventos mistos e o canto dos pássaros são deveres a serem aprendidos; e para os demais comerciantes e servos, a agricultura, o comércio e a pecuária são os deveres a serem realizados; da mesma forma, ó rei, prestar homenagens e oferendas não é o verdadeiro dever dos filhos do Vitorioso. O dever dos filhos do Vitorioso é a contemplação das formações, a atenção sábia, a prática dos fundamentos da atenção plena, a apreensão da essência do objeto de meditação, a batalha contra as máculas e o empenho em prol do próprio benefício espiritual. Prestar homenagens e oferendas é o dever dos demais deuses e humanos. Por isso, ó rei, o Tathāgata, querendo dizer ‘Não se empenhem no que não é o seu dever, mas empenhem-se no que é o seu dever’, disse: ‘Não vos ocupeis, Ānanda, com as homenagens ao corpo do Tathāgata’. Se o Tathāgata não tivesse dito isso, ó rei, os monges teriam oferecido até mesmo suas próprias tigelas e mantos para realizar a adoração ao Buddha.” “Muito bem, venerável Nagasena, aceito isso exatamente assim.”

พุทฺธปูชนปญฺโห สตฺตโม.

A sétima questão, sobre a adoração ao Buddha, está concluída.

๘. ปาทสกลิกาหตปญฺโห

8. A questão sobre o ferimento no pé por uma lasca de pedra

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘ภควโต คจฺฉนฺตสฺส อยํ อเจตนา มหาปถวี นินฺนํ อุนฺนมติ, อุนฺนตํ โอนมตี’ติ, ปุน จ ภณถ ‘ภควโต ปาโท สกลิกาย ขโต’ติ. ยา สา สกลิกา ภควโต ปาเท ปติตา, กิสฺส ปน สา สกลิกา ภควโต ปาทา น นิวตฺตา. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควโต คจฺฉนฺตสฺส อยํ อเจตนา มหาปถวี นินฺนํ อุนฺนมติ, อุนฺนตํ โอนมติ, เตน หิ ‘ภควโต ปาโท สกลิกาย ขโต’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ภควโต ปาโท สกลิกาย ขโต, เตน หิ ‘ภควโต คจฺฉนฺตสฺส อยํ อเจตนา มหาปถวี นินฺนํ อุนฺนมติ อุนฺนตํ โอนมตี’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

8. “Venerável Nagasena, os senhores dizem: ‘Quando o Abençoado caminha, esta grande terra inanimada se eleva onde é baixa e se abaixa onde é alta’; e, por outro lado, dizem: ‘O pé do Abençoado foi ferido por uma lasca de pedra’. Se aquela lasca de pedra caiu sobre o pé do Abençoado, por que ela não se desviou do pé do Abençoado? Se, venerável Nagasena, quando o Abençoado caminha, esta grande terra inanimada se eleva onde é baixa e se abaixa onde é alta, então a afirmação de que ‘o pé do Abençoado foi ferido por uma lasca de pedra’ é falsa. Se o pé do Abençoado foi ferido por uma lasca de pedra, então a afirmação de que ‘quando o Abençoado caminha, esta grande terra inanimada se eleva onde é baixa e se abaixa onde é alta’ também é falsa. Esta é mais uma questão de dois gumes que lhe é apresentada, e ela deve ser resolvida pelo senhor.”

‘‘สจฺจํ[Pg.179], มหาราช, อตฺเถตํ ภควโต คจฺฉนฺตสฺส อยํ อเจตนา มหาปถวี นินฺนํ อุนฺนมติ อุนฺนตํ โอนมติ, ภควโต จ ปาโท สกลิกาย ขโต, น จ ปน สา สกลิกา อตฺตโน ธมฺมตาย ปติตา, เทวทตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปติตา. เทวทตฺโต, มหาราช, พหูนิ ชาติสตสหสฺสานิ ภควติ อาฆาตํ พนฺธิ, โส เตน อาฆาเตน ‘มหนฺตํ กูฏาคารปฺปมาณํ ปาสาณํ ภควโต อุปริ ปาเตสฺสามี’ติ มุญฺจิ. อถ ทฺเว เสลา ปถวิโต อุฏฺฐหิตฺวา ตํ ปาสาณํ สมฺปฏิจฺฉึสุ, อถ เนสํ สมฺปหาเรน ปาสาณโต ปปฏิกา ภิชฺชิตฺวา เยน วา เตน วา ปตนฺตี ภควโต ปาเท ปติตา’’ติ.

“É verdade, ó rei, de fato é assim: quando o Abençoado caminha, esta grande terra inanimada se eleva onde é baixa e se abaixa onde é alta, e o pé do Abençoado foi ferido por uma lasca de pedra. No entanto, aquela lasca de pedra não caiu por sua própria natureza, mas sim devido ao esforço de Devadatta. Devadatta, ó rei, acumulou rancor contra o Abençoado ao longo de centenas de milhares de existências. Com esse rancor, pensando ‘Lançarei uma grande rocha do tamanho de uma casa sobre o Abençoado’, ele a empurrou. Então, duas rochas se ergueram da terra e interceptaram aquela rocha. Pelo impacto delas, uma lasca se quebrou da rocha e, caindo de um lado ou de outro, atingiu o pé do Abençoado.”

‘‘ยถา จ, ภนฺเต นาคเสน, ทฺเว เสลา ปาสาณํ สมฺปฏิจฺฉึสุ, ตเถว ปปฏิกาปิ สมฺปฏิจฺฉิตพฺพา’’ติ? ‘‘สมฺปฏิจฺฉิตมฺปิ, มหาราช, อิเธกจฺจํ ปคฺฆรติ ปสวติ น ฐานมุปคจฺฉติ, ยถา, มหาราช, อุทกํ ปาณินา คหิตํ องฺคุลนฺตริกาหิ ปคฺฆรติ ปสวติ น ฐานมุปคจฺฉติ, ขีรํ ตกฺกํ มธุํ สปฺปิ เตสํ มจฺฉรสํ มํสรสํ ปาณินา คหิตํ องฺคุลนฺตริกาหิ ปคฺฆรติ ปสวติ น ฐานมุปคจฺฉติ, เอวเมว โข, มหาราช, สมฺปฏิจฺฉนตฺถํ อุปคตานํ ทฺวินฺนํ เสลานํ สมฺปหาเรน ปาสาณโต ปปฏิกา ภิชฺชิตฺวา เยน วา เตน วา ปตนฺตี ภควโต ปาเท ปติตา.

“But, venerável Nagasena, assim como as duas rochas interceptaram a rocha grande, não deveria a lasca de pedra também ter sido interceptada?” “Mesmo sendo interceptada, ó rei, neste mundo certas coisas escorrem, fluem e não permanecem no lugar pretendido. Assim como, ó rei, a água colhida com a mão escorre e flui por entre os dedos, não permanecendo no lugar; e o leite, o soro de leite, o mel, a manteiga clarificada, o óleo, o caldo de peixe ou o caldo de carne, quando colhidos com a mão, escorrem e fluem por entre os dedos, não permanecendo no lugar; da mesma forma, ó rei, pelo impacto das duas rochas que se aproximaram para interceptar a rocha grande, uma lasca se quebrou dela e, caindo de um lado ou de outro, atingiu o pé do Abençoado.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, สณฺหสุขุมอณุรชสมํ ปุฬินํ มุฏฺฐินา คหิตํ องฺคุลนฺตริกาหิ ปคฺฆรติ ปสวติ น ฐานมุปคจฺฉติ, เอวเมว โข, มหาราช, สมฺปฏิจฺฉนตฺถํ อุปคตานํ ทฺวินฺนํ เสลานํ สมฺปหาเรน ปาสาณโต ปปฏิกา ภิชฺชิตฺวา เยน วา เตน วา ปตนฺตี ภควโต ปาเท ปติตา.

“Ou ainda, ó rei, assim como a areia fina e sutil como poeira, quando colhida com o punho, escorre e flui por entre os dedos, não permanecendo no lugar; da mesma forma, ó rei, pelo impacto das duas rochas que se aproximaram para interceptar a rocha grande, uma lasca se quebrou dela e, caindo de um lado ou de outro, atingiu o pé do Abençoado.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, กพโฬ มุเขน คหิโต อิเธกจฺจสฺส มุขโต มุจฺจิตฺวา ปคฺฆรติ ปสวติ น ฐานมุปคจฺฉติ, เอวเมว โข, มหาราช, สมฺปฏิจฺฉนตฺถํ อุปคตานํ ทฺวินฺนํ เสลานํ สมฺปหาเรน ปาสาณโต ปปฏิกา ภิชฺชิตฺวา เยน วา เตน วา ปตนฺตี ภควโต ปาเท ปติตา’’ติ.

“Ou ainda, ó rei, assim como um bocado de comida colocado na boca, às vezes escapa da boca de alguém, escorre e cai, não permanecendo no lugar; da mesma forma, ó rei, pelo impacto das duas rochas que se aproximaram para interceptar a rocha grande, uma lasca se quebrou dela e, caindo de um lado ou de outro, atingiu o pé do Abençoado.”

‘‘โหตุ, ภนฺเต นาคเสน, เสเลหิ ปาสาโณ สมฺปฏิจฺฉิโต, อถ ปปฏิกายปิ อปจิติ กาตพฺพา ยเถว มหาปถวิยา’’ติ? ‘‘ทฺวาทสิเม, มหาราช, อปจิตึ น กโรนฺติ. กตเม ทฺวาทส? รตฺโต ราควเสน อปจิตึ น กโรติ, ทุฏฺโฐ โทสวเสน, มูฬฺโห โมหวเสน, อุนฺนโต [Pg.180] มานวเสน, นิคฺคุโณ อวิเสสตาย, อติถทฺโธ อนิเสธนตาย, หีโน หีนสภาวตาย, วจนกโร อนิสฺสรตาย, ปาโป กทริยตาย, ทุกฺขาปิโต ปฏิทุกฺขาปนตาย, ลุทฺโธ โลภาภิภูตตาย, อายูหิโต อตฺถสาธนตาย อปจิตึ น กโรติ. อิเม โข มหาราช ทฺวาทส อปจิตึ น กโรนฺติ. สา จ ปน ปปฏิกา ปาสาณสมฺปหาเรน ภิชฺชิตฺวา อนิมิตฺตกตทิสา เยน วา เตน วา ปตมานา ภควโต ปาเท ปติตา.

“Que seja, venerável Nagasena, a rocha foi interceptada pelas outras rochas. Mas a lasca de pedra não deveria ter mostrado respeito ao Abençoado, assim como a grande terra faz?” “Doze tipos de pessoas, ó rei, não mostram respeito. Quais doze? O cobiçoso, sob a influência da cobiça, não mostra respeito; o raivoso, sob a influência da raiva; o iludido, sob a influência da ilusão; o orgulhoso, sob a influência do orgulho; o sem virtudes, por falta de distinção; o extremamente obstinado, por falta de restrição; o vulgar, por sua natureza vulgar; o submisso, por falta de independência; o perverso, por mesquinhez; o aflito, por desejo de retaliação; o ganancioso, por ser dominado pela ganância; e o focado em seus próprios objetivos, por querer realizar seus interesses, não mostra respeito. Estes doze, ó rei, não mostram respeito. E aquela lasca de pedra, tendo se quebrado pelo impacto das rochas, sem direção definida, caindo de um lado ou de outro, atingiu o pé do Abençoado.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, สณฺหสุขุมอณุรโช อนิลพลสมาหโต อนิมิตฺตกตทิโส เยน วา เตน วา อภิกิรติ, เอวเมว โข, มหาราช, สา ปปฏิกา ปาสาณสมฺปหาเรน ภิชฺชิตฺวา อนิมิตฺตกตทิสา เยน วา เตน วา ปตมานา ภควโต ปาเท ปติตา. ยทิ ปน, มหาราช, สา ปปฏิกา ปาสาณโต วิสุํ น ภเวยฺย, ตมฺปิ เต เสลา ปาสาณปปฏิกํ อุปฺปติตฺวา คณฺเหยฺยุํ. เอสา ปน, มหาราช, ปปฏิกา น ภูมฏฺฐา น อากาสฏฺฐา, ปาสาณสมฺปหารเวเคน ภิชฺชิตฺวา อนิมิตฺตกตทิสา เยน วา เตน วา ปตมานา ภควโต ปาเท ปติตา.

“Ou ainda, ó rei, assim como a poeira fina e sutil, soprada pela força do vento, espalha-se sem direção definida, de um lado ou de outro; da mesma forma, ó rei, aquela lasca de pedra, tendo se quebrado pelo impacto das rochas, sem direção definida, caindo de um lado ou de outro, atingiu o pé do Abençoado. Se aquela lasca de pedra, ó rei, não tivesse se separado da rocha, aquelas rochas teriam saltado e a interceptado. Mas aquela lasca, ó rei, não estava na terra nem no ar; tendo se quebrado pela força do impacto das rochas, caindo sem direção definida, de um lado ou de outro, atingiu o pé do Abençoado.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, วาตมณฺฑลิกาย อุกฺขิตฺตํ ปุราณปณฺณํ อนิมิตฺตกตทิสํ เยน วา เตน วา ปตติ, เอวเมว โข, มหาราช, เอสา ปปฏิกา ปาสาณสมฺปหารเวเคน อนิมิตฺตกตทิสา เยน วา เตน วา ปตมานา ภควโต ปาเท ปติตา. อปิ จ, มหาราช, อกตญฺญุสฺส กทริยสฺส เทวทตฺตสฺส ทุกฺขานุภวนาย ปปฏิกา ภควโต ปาเท ปติตา’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Ou ainda, ó rei, assim como uma folha seca levantada por um redemoinho de vento cai sem direção definida, de um lado ou de outro; da mesma forma, ó rei, esta lasca de pedra, pela força do impacto das rochas, caindo sem direção definida, de um lado ou de outro, atingiu o pé do Abençoado. Além disso, ó rei, para que o ingrato e mesquinho Devadatta experimentasse o sofrimento, a lasca de pedra caiu no pé do Abençoado.” “Muito bem, venerável Nagasena, aceito isso exatamente assim.”

ปาทสกลิกาหตปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava questão, sobre o ferimento no pé por uma lasca de pedra, está concluída.

๙. อคฺคคฺคสมณปญฺโห

9. A questão sobre o mais excelente dos ascetas

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘อาสวานํ ขยา สมโณ โหตี’ติ. ปุน จ ภณิตํ –

9. “Venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Pela destruição das impurezas mentais (āsavas), alguém se torna um asceta (samaṇa)’. Mas também foi dito:”

‘‘‘จตุพฺภิ ธมฺเมหิ สมงฺคิภูตํ, ตํ เว นรํ สมณํ อาหุ โลเก’ติ.

“‘Aquele homem que é dotado de quatro qualidades, os sábios no mundo verdadeiramente o chamam de asceta (samaṇa).’”

ตตฺริเม [Pg.181] จตฺตาโร ธมฺมา ขนฺติ อปฺปาหารตา รติวิปฺปหานํ อากิญฺจญฺญํ. สพฺพานิ ปเนตานิ อปริกฺขีณาสวสฺส สกิเลสสฺเสว โหนฺติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, อาสวานํ ขยา สมโณ โหติ, เตน หิ ‘จตุพฺภิ ธมฺเมหิ สมงฺคิภูตํ, ตํ เว นรํ สมณํ อาหุ โลเก’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ จตุพฺภิ ธมฺเมหิ สมงฺคิภูโต สมโณ โหติ, เตน หิ ‘อาสวานํ ขยา สมโณ โหตี’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา, อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

“Nisso, estas são as quatro qualidades: paciência, moderação na alimentação, abandono do apego aos prazeres sensuais e ausência de posses. No entanto, todas essas qualidades pertencem àquele que ainda não destruiu as impurezas mentais, que ainda possui máculas. Se, venerável Nagasena, alguém se torna um asceta pela destruição das impurezas mentais, então a afirmação de que ‘aquele dotado de quatro qualidades é chamado de asceta no mundo’ é falsa. Se aquele dotado de quatro qualidades é um asceta, então a afirmação de que ‘pela destruição das impurezas mentais alguém se torna um asceta’ também é falsa. Esta também é uma questão de dois gumes que lhe é apresentada, e ela deve ser resolvida pelo senhor.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘อาสวานํ ขยา สมโณ โหตี’ติ. ปุน จ ภณิตํ ‘จตุพฺภิ ธมฺเมหิ สมงฺคิภูตํ, ตํ เว นรํ สมณํ อาหุ โลเก’ติ. ตทิทํ, มหาราช, วจนํ เตสํ เตสํ ปุคฺคลานํ คุณวเสน ภณิตํ ‘จตุพฺภิ ธมฺเมหิ สมงฺคิภูตํ, ตํ เว นรํ สมณํ อาหุ โลเก’ติ, อิทํ ปน นิรวเสสวจนํ ‘อาสวานํ ขยา สมโณ โหตี’ติ.

“Ambas as coisas foram ditas pelo Abençoado, ó rei: ‘Pela destruição das impurezas mentais alguém se torna um asceta’ e também ‘Aquele homem que é dotado de quatro qualidades, os sábios no mundo verdadeiramente o chamam de asceta’. Aquela afirmação, ó rei, ‘Aquele homem que é dotado de quatro qualidades...’ foi dita em virtude das qualidades de tais e tais indivíduos. Mas esta afirmação, ‘Pela destruição das impurezas mentais alguém se torna um asceta’, é a declaração absoluta e definitiva.”

‘‘อปิ จ, มหาราช, เย เกจิ กิเลสูปสมาย ปฏิปนฺนา, เต สพฺเพ อุปาทายุปาทาย สมโณ ขีณาสโว อคฺคมกฺขายติ. ยถา, มหาราช, ยานิ กานิจิ ชลชถลชปุปฺผานิ, วสฺสิกํ เตสํ อคฺคมกฺขายติ, อวเสสานิ ยานิ กานิจิ วิวิธานิ ปุปฺผชาตานิ, สพฺพานิ ตานิ ปุปฺผานิ เยว, อุปาทายุปาทาย ปน วสฺสิกํ เยว ปุปฺผํ ชนสฺส ปตฺถิตํ ปิหยิตํ. เอวเมว โข, มหาราช, เย เกจิ กิเลสูปสมาย ปฏิปนฺนา, เต สพฺเพ อุปาทายุปาทาย สมโณ ขีณาสโว อคฺคมกฺขายติ.

“Além disso, ó rei, em comparação com todos aqueles que praticam para a pacificação das máculas, o asceta que destruiu as impurezas mentais é declarado o mais excelente. Assim como, ó rei, entre todas as flores aquáticas ou terrestres, a flor de jasmim é declarada a mais excelente; todas as outras flores são de fato flores, mas em comparação com elas, a flor de jasmim é a mais desejada e querida pelas pessoas. Da mesma forma, ó rei, em comparação com todos aqueles que praticam para a pacificação das máculas, o asceta que destruiu as impurezas mentais é declarado o mais excelente.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, สพฺพธญฺญานํ สาลิ อคฺคมกฺขายติ, ยา กาจิ อวเสสา วิวิธา ธญฺญชาติโย, ตา สพฺพา อุปาทายุปาทาย โภชนานิ สรีรยาปนาย, สาลิ เยว เตสํ อคฺคมกฺขายติ. เอวเมว โข, มหาราช, เย เกจิ กิเลสูปสมาย ปฏิปนฺนา, เต สพฺเพ อุปาทายุปาทาย สมโณ ขีณาสโว อคฺคมกฺขายตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Ou ainda, ó rei, assim como entre todos os grãos, o arroz de excelente qualidade é declarado o mais excelente; todos os outros grãos servem como alimento para a manutenção do corpo, mas o arroz de excelente qualidade é declarado o mais excelente entre eles. Da mesma forma, ó rei, em comparação com todos aqueles que praticam para a pacificação das máculas, o asceta que destruiu as impurezas mentais é declarado o mais excelente.” “Muito bem, venerável Nagasena, aceito isso exatamente assim.”

อคฺคคฺคสมณปญฺโห นวโม.

A nona questão, sobre o mais excelente dos ascetas, está concluída.

๑๐. วณฺณภณนปญฺโห

10. A questão sobre falar em louvor

๑๐. ‘‘ภนฺเต [Pg.182] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา, สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ น อานนฺโท, น โสมนสฺสํ, น เจตโส อุปฺปิลาวิตตฺตํ กรณีย’นฺติ ปุน จ ตถาคโต เสลสฺส พฺราหฺมณสฺส ยถาภุจฺเจ วณฺเณ ภญฺญมาเน อานนฺทิโต สุมโน อุปฺปิลาวิโต ภิยฺโย อุตฺตรึ สกคุณํ ปกิตฺเตสิ –

10. “Venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Monjes, se outros falarem em meu louvor, ou no louvor do Dhamma, ou no louvor do Saṅgha, não deveis sentir alegria, contentamento ou exaltação mental por causa disso’. Mas, por outro lado, quando o brâmane Sela proferiu um louvor verdadeiro ao Tathāgata, o Abençoado, alegre, contente e exultante, proclamou ainda mais as suas próprias qualidades:”

‘‘‘ราชาหมสฺมิ เสลาติ, ธมฺมราชา อนุตฺตโร;

ธมฺเมน จกฺกํ วตฺเตมิ, จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติย’นฺติ.

“‘Eu sou um rei, ó Sela, o incomparável rei do Dhamma; com o Dhamma eu giro a roda, a roda que não pode ser revertida.’”

‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ น อานนฺโท, น โสมนสฺสํ, น เจตโส อุปฺปิลาวิตตฺตํ กรณีย’นฺติ, เตน หิ เสลสฺส พฺราหฺมณสฺส ยถาภุจฺเจ วณฺเณ ภญฺญมาเน อานนฺทิโต สุมโน อุปฺปิลาวิโต ภิยฺโย อุตฺตรึ สกคุณํ ปกิตฺเตสีติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ เสลสฺส พฺราหฺมณสฺส ยถาภุจฺเจ วณฺเณ ภญฺญมาเน อานนฺทิโต สุมโน อุปฺปิลาวิโต ภิยฺโย อุตฺตรึ สกคุณํ ปกิตฺเตสิ, เตน หิ ‘มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ น อานนฺโท, น โสมนสฺสํ, น เจตโส อุปฺปิลาวิตตฺตํ กรณีย’นฺติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

“Venerável Nāgasena, se foi dito pelo Abençoado: ‘Ó monges, se outros falarem em louvor a mim, ou em louvor ao Dhamma, ou em louvor ao Sangha, nisso vós não deveis sentir alegria, nem contentamento, nem exaltação mental’, então aquela afirmação de que, quando o brâmane Sela proferiu um louvor verdadeiro, o Abençoado ficou alegre, contente, exaltado e proclamou ainda mais as suas próprias qualidades, essa afirmação é falsa. Se, quando o brâmane Sela proferiu um louvor verdadeiro, o Abençoado ficou alegre, contente, exaltado e proclamou ainda mais as suas próprias qualidades, então aquela afirmação: ‘Ó monges, se outros falarem em louvor a mim, ou em louvor ao Dhamma, ou em louvor ao Sangha, nisso vós não deveis sentir alegria, nem contentamento, nem exaltação mental’ também é falsa. Este também é um dilema de duas pontas que chegou a ti; ele deve ser resolvido por ti.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ น อานนฺโท, น โสมนสฺสํ, น เจตโส อุปฺปิลาวิตตฺตํ กรณีย’นฺติ. เสลสฺส จ พฺราหฺมณสฺส ยถาภุจฺเจ วณฺเณ ภญฺญมาเน ภิยฺโย อุตฺตรึ สกคุณํ ปกิตฺติตํ –

“Ó grande rei, isso foi dito pelo Abençoado: ‘Ó monges, se outros falarem em louvor a mim, ou em louvor ao Dhamma, ou em louvor ao Sangha, nisso vós não deveis sentir alegria, nem contentamento, nem exaltação mental’. E quando o brâmane Sela proferiu um louvor verdadeiro, o Abençoado proclamou ainda mais as suas próprias qualidades:”

‘‘‘ราชาหมสฺมิ เสลาติ, ธมฺมราชา อนุตฺตโร;

ธมฺเมน จกฺกํ วตฺเตมิ, จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติย’นฺติ.

“‘Eu sou um rei, Sela, o insuperável rei do Dhamma; de acordo com o Dhamma eu giro a roda, a roda que não pode ser detida’.”

‘‘ปฐมํ, มหาราช, ภควตา ธมฺมสฺส สภาวสรสลกฺขณํ สภาวํ อวิตถํ ภูตํ ตจฺฉํ ตถตฺถํ ปริทีปยมาเนน ภณิตํ ‘มมํ วา ภิกฺขเว, ปเร [Pg.183] วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ น อานนฺโท, น โสมนสฺสํ, น เจตโส อุปฺปิลาวิตตฺตํ กรณีย’นฺติ. ยํ ปน ภควตา เสลสฺส พฺราหฺมณสฺส ยถาภุจฺเจ วณฺเณ ภญฺญมาเน ภิยฺโย อุตฺตรึ สกคุณํ ปกิตฺติตํ ‘ราชาหมสฺมิ เสลาติ, ธมฺมราชา อนุตฺตโร’ติ ตํ น ลาภเหตุ, น ยสเหตุ, น อตฺตเหตุ, น ปกฺขเหตุ, น อนฺเตวาสิกมฺยตาย, อถ โข อนุกมฺปาย การุญฺเญน หิตวเสน เอวํ อิมสฺส ธมฺมาภิสมโย ภวิสฺสติ ติณฺณญฺจ มาณวกสตานนฺติ, เอวํ ภิยฺโย อุตฺตรึ สกคุณํ ภณิตํ ‘ราชาหมสฺมิ เสลาติ, ธมฺมราชา อนุตฺตโร’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Primeiramente, ó grande rei, o Abençoado, desejando demonstrar a natureza intrínseca, a característica essencial, a realidade, a verdade e a exatidão do Dhamma, disse: ‘Ó monges, se outros falarem em louvor a mim, ou em louvor ao Dhamma, ou em louvor ao Sangha, nisso vós não deveis sentir alegria, nem contentamento, nem exaltação mental’. Mas quando o Abençoado proclamou ainda mais as suas próprias qualidades ao brâmane Sela que proferia um louvor verdadeiro, dizendo: ‘Eu sou um rei, Sela, o insuperável rei do Dhamma’, isso não foi por causa de ganho, nem por fama, nem por benefício próprio, nem por partidarismo, nem pelo desejo de ter discípulos, mas sim por compaixão, por misericórdia e com o propósito de beneficiar, pensando: ‘Assim haverá a realização do Dhamma para este brâmane e para os seus trezentos jovens discípulos’. Foi por isso que ele proclamou ainda mais as suas próprias qualidades, dizendo: ‘Eu sou um rei, Sela, o insuperável rei do Dhamma’.” “Muito bem, venerável Nāgasena, aceito isso exatamente como dizes.”

วณฺณภณนปญฺโห ทสโม.

A décima pergunta, sobre a proclamação de louvor, está concluída.

๑๑. อหึสานิคฺคหปญฺโห

11. A pergunta sobre a não-violência e a punição

๑๑. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘อหึสยํ ปรํ โลเก, ปิโย โหหิสิ มามโก’ติ. ปุน จ ภณิตํ ‘นิคฺคณฺเห นิคฺคหารหํ, ปคฺคณฺเห ปคฺคหารห’นฺติ. นิคฺคโห นาม, ภนฺเต นาคเสน, หตฺถจฺเฉโท ปาทจฺเฉโท วโธ พนฺธนํ การณา มารณํ สนฺตติวิโกปนํ, น เอตํ วจนํ ภควโต ยุตฺตํ, น จ ภควา อรหติ เอตํ วจนํ วตฺตุํ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘อหึสยํ ปรํ โลเก, ปิโย โหหิสิ มามโก’’ติ, เตน หิ ‘‘นิคฺคณฺเห นิคฺคหารหํ, ปคฺคณฺเห ปคฺคหารห’’นฺติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตถาคเตน ภณิตํ ‘‘นิคฺคณฺเห นิคฺคหารหํ, ปคฺคณฺเห ปคฺคหารห’’นฺติ, เตน หิ ‘‘อหึสยํ ปรํ โลเก, ปิโย โหหิสิ มามโก’’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

11. “Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Aquele que não prejudica os outros no mundo será querido e amado por mim’. Mas, por outro lado, foi dito: ‘Pune aquele que merece punição, apoia aquele que merece apoio’. Venerável Nāgasena, a punição consiste em cortar as mãos, cortar os pés, espancar, prender, torturar, matar e destruir a continuidade da vida. Essa declaração não é apropriada para o Abençoado, e o Abençoado não deveria dizer tais palavras. Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Aquele que não prejudica os outros no mundo, será querido e amado por mim’, então aquela afirmação: ‘Pune aquele que merece punição, apoia aquele que merece apoio’ é falsa. Se foi dito pelo Tathāgata: ‘Pune aquele que merece punição, apoia aquele que merece apoio’, então aquela afirmação: ‘Aquele que não prejudica os outros no mundo, será querido e amado por mim’ também é falsa. Este também é um dilema de duas pontas que chegou a ti; ele deve ser resolvido por ti.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘อหึสยํ ปรํ โลเก, ปิโย โหหิสิ มามโก’ติ, ภณิตญฺจ ‘นิคฺคณฺเห นิคฺคหารหํ, ปคฺคณฺเห ปคฺคหารห’นฺติ[Pg.184]. ‘อหึสยํ ปรํ โลเก, ปิโย โหหิสิ มามโก’ติ สพฺเพสํ, มหาราช, ตถาคตานํ อนุมตํ เอตํ, เอสา อนุสิฏฺฐิ, เอสา ธมฺมเทสนา, ธมฺโม หิ, มหาราช, อหึสาลกฺขโณ, สภาววจนํ เอตํ. ยํ ปน, มหาราช, ตถาคโต อาห ‘นิคฺคณฺเห นิคฺคหารหํ, ปคฺคณฺเห ปคฺคหารห’นฺติ, ภาสา เอสา, อุทฺธตํ, มหาราช, จิตฺตํ นิคฺคเหตพฺพํ, ลีนํ จิตฺตํ ปคฺคเหตพฺพํ. อกุสลํ จิตฺตํ นิคฺคเหตพฺพํ, กุสลํ จิตฺตํ ปคฺคเหตพฺพํ. อโยนิโส มนสิกาโร นิคฺคเหตพฺโพ, โยนิโส มนสิกาโร ปคฺคเหตพฺโพ. มิจฺฉาปฏิปนฺโน นิคฺคเหตพฺโพ, สมฺมาปฏิปนฺโน ปคฺคเหตพฺโพ. อนริโย นิคฺคเหตพฺโพ อริโย ปคฺคเหตพฺโพ. โจโร นิคฺคเหตพฺโพ, อโจโร ปคฺคเหตพฺโพ’’ติ.

“Ó grande rei, isso foi dito pelo Abençoado: ‘Aquele que não prejudica os outros no mundo será querido e amado por mim’, e também foi dito: ‘Pune aquele que merece punição, apoia aquele que merece apoio’. ‘Aquele que não prejudica os outros no mundo, será querido e amado por mim’ é aprovado por todos os Tathāgatas, ó grande rei; esta é a instrução deles, este é o ensinamento do Dhamma deles. Pois o Dhamma, ó grande rei, tem como característica a não-violência; esta é uma declaração sobre a natureza real das coisas. Mas quanto ao que o Tathāgata disse: ‘Pune aquele que merece punição, apoia aquele que merece apoio’, isso é uma expressão convencional. Ó grande rei, a mente agitada deve ser contida, a mente preguiçosa deve ser estimulada. A mente insalubre deve ser contida, a mente salubre deve ser estimulada. A atenção inadequada deve ser contida, a atenção adequada deve ser estimulada. A conduta incorreta deve ser contida, a conduta correta deve ser estimulada. O não-nobre deve ser contido, o nobre deve ser estimulado. O ladrão deve ser contido, o não-ladrão deve ser estimulado.”

‘‘โหตุ, ภนฺเต นาคเสน, อิทานิ ตฺวํ ปจฺจาคโตสิ มม วิสยํ, ยมหํ ปุจฺฉามิ, โส เม อตฺโถ อุปคโต. โจโร ปน, ภนฺเต นาคเสน, นิคฺคณฺหนฺเตน กถํ นิคฺคเหตพฺโพ’’ติ? ‘‘โจโร, มหาราช, นิคฺคณฺหนฺเตน เอวํ นิคฺคเหตพฺโพ, ปริภาสนีโย ปริภาสิตพฺโพ, ทณฺฑนีโย ทณฺเฑตพฺโพ, ปพฺพาชนีโย ปพฺพาเชตพฺโพ, พนฺธนีโย พนฺธิตพฺโพ, ฆาตนีโย ฆาเตตพฺโพ’’ติ. ‘‘ยํ ปน, ภนฺเต นาคเสน, โจรานํ ฆาตนํ, ตํ ตถาคตานํ อนุมต’’นฺติ? ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน โจโร อนุสาสนีโย อนุมโต ตถาคตาน’’นฺติ? ‘‘โย โส, มหาราช, ฆาตียติ, น โส ตถาคตานํ อนุมติยา ฆาตียติ, สยํกเตน โส ฆาตียติ, อปิ จ ธมฺมานุสิฏฺฐิยา อนุสาสียติ, สกฺกา ปน, มหาราช, ตยา ปุริสํ อการกํ อนปราธํ วีถิยํ จรนฺตํ คเหตฺวา ฆาตยิตุ’’นฺติ? ‘‘น สกฺกา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณน, มหาราชา’’ติ? ‘‘อการกตฺตา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, น โจโร ตถาคตานํ อนุมติยา หญฺญติ, สยํกเตน โส หญฺญติ, กึ ปเนตฺถ อนุสาสโก กิญฺจิ โทสํ อาปชฺชตี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ตถาคตานํ อนุสิฏฺฐิ สมฺมานุสิฏฺฐิ โหตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Que seja assim, venerável Nāgasena! Agora entraste no meu domínio; o assunto sobre o qual pergunto chegou ao ponto. Mas, venerável Nāgasena, como deve ser punido um ladrão por quem o pune?” “Ó grande rei, o ladrão deve ser punido por quem o pune da seguinte forma: aquele que deve ser repreendido deve ser repreendido, aquele que deve ser multado deve ser multado, aquele que deve ser banido deve ser banido, aquele que deve ser preso deve ser preso, aquele que deve ser executado deve ser executado.” “Mas, venerável Nāgasena, a execução de ladrões é aprovada pelos Tathāgatas?” “Não, grande rei.” “Então por que a punição corretiva do ladrão é aprovada pelos Tathāgatas?” “Aquele que é executado, ó grande rei, não é executado pela aprovação dos Tathāgatas; ele é executado por suas próprias ações. No entanto, ele é instruído de acordo com a lei. Ó grande rei, poderias prender e executar um homem inocente, sem culpa, que estivesse apenas caminhando pela rua?” “Não, venerável.” “Por qual razão, grande rei?” “Porque ele não fez nada de errado, venerável.” “Da mesma forma, ó grande rei, o ladrão não é morto pela aprovação dos Tathāgatas; ele é morto por suas próprias ações. Nisso, o instrutor incorre em alguma culpa?” “Não, venerável.” “Portanto, ó grande rei, a instrução dos Tathāgatas é uma instrução correta.” “Muito bem, venerável Nāgasena, aceito isso exatamente como dizes.”

อหึสานิคฺคหปญฺโห เอกาทสโม.

A décima primeira pergunta, sobre a não-violência e a punição, está concluída.

๑๒. ภิกฺขุปณามิตปญฺโห

12. A pergunta sobre a expulsão dos monges

๑๒. ‘‘ภนฺเต [Pg.185] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘อกฺโกธโน วิคตขิโลหมสฺมี’ติ, ปุน จ ตถาคโต เถเร สาริปุตฺตโมคฺคลฺลาเน สปริเส ปณาเมสิ, กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคโต กุปิโต ปริสํ ปณาเมสิ, อุทาหุ ตุฏฺโฐ ปณาเมสิ, เอตํ ตาว ชานาหิ อิมํ นามาติ? ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, กุปิโต ปริสํ ปณาเมสิ, เตน หิ ตถาคตสฺส โกโธ อปฺปฏิวตฺติโต, ยทิ ตุฏฺโฐ ปณาเมสิ, เตน หิ อวตฺถุสฺมึ อชานนฺเตน ปณามิตา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

12. “Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Sou livre de raiva, livre de obstruções mentais’. Mas, por outro lado, o Tathāgata expulsou os veneráveis Sāriputta e Moggallāna junto com seus seguidores. Venerável Nāgasena, o Tathāgata os expulsou por estar irado ou por estar satisfeito? Por favor, esclarece-me primeiro esta questão. Se, venerável Nāgasena, ele os expulsou por estar irado, então a raiva do Tathāgata não foi eliminada. Se ele os expulsou por estar satisfeito, então eles foram expulsos sem motivo adequado, por ignorância. Este também é um dilema de duas pontas que chegou a ti; ele deve ser resolvido por ti.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘อกฺโกธโน วิคตขิโลหมสฺมี’ติ, ปณามิตา จ เถรา สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานา สปริสา, ตญฺจ ปน น โกเปน, อิธ, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส มหาปถวิยา มูเล วา ขาณุเก วา ปาสาเณ วา กฐเล วา วิสเม วา ภูมิภาเค ขลิตฺวา ปตติ, อปิ นุ โข, มหาราช, มหาปถวี กุปิตา ตํ ปาเตตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, นตฺถิ มหาปถวิยา โกโป วา ปสาโท วา, อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺตา มหาปถวี, สยเมว โส อลโส ขลิตฺวา ปติโตติ. เอวเมว โข, มหาราช, นตฺถิ ตถาคตานํ โกโป วา ปสาโท วา, อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺตา ตถาคตา อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา, อถ โข สยํ กเตเนว เต อตฺตโน อปราเธน ปณามิตา.

“Ó grande rei, isso foi dito pelo Abençoado: ‘Sou livre de raiva, livre de obstruções mentais’. E os veneráveis Sāriputta e Moggallāna foram expulsos com seus seguidores, mas isso não foi por raiva. Ó grande rei, se um homem tropeça e cai na grande terra por causa de uma raiz, de um toco de árvore, de uma pedra, de um caco de cerâmica ou de um terreno irregular, ó grande rei, a grande terra o faz cair por estar irada?” “Não, venerável. Não há raiva nem contentamento na grande terra; a grande terra é livre de apego e aversão. Aquele homem tolo tropeçou e caiu por si mesmo.” “Da mesma forma, ó grande rei, não há raiva nem contentamento nos Tathāgatas. Os Tathāgatas, os Arahants, os perfeitamente Despertos, são livres de apego e aversão. Pelo contrário, eles foram expulsos por suas próprias ações, por sua própria ofensa.”

‘‘อิธ ปน, มหาราช, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ, ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ, ตํ ขิปฺปเมว นิจฺฉุภติ ถลํ อุสฺสาเรติ. อปิ นุ โข, มหาราช, มหาสมุทฺโท กุปิโต ตํ กุณปํ นิจฺฉุภตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, นตฺถิ มหาสมุทฺทสฺส โกโป วา ปสาโท วา, อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺโต มหาสมุทฺโท’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, นตฺถิ ตถาคตานํ โกโป วา ปสาโท วา, อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺตา ตถาคตา อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา, อถ โข สยํ กเตเนว เต อตฺตโน อปราเธน ปณามิตา.

“Além disso, ó grande rei, o grande oceano não tolera um cadáver flutuando nele; qualquer cadáver que esteja no grande oceano, ele rapidamente o lança fora e o joga na praia. Ó grande rei, o grande oceano lança fora aquele cadáver por estar irado?” “Não, venerável. Não há raiva nem contentamento no grande oceano; o grande oceano é livre de apego e aversão.” “Da mesma forma, ó grande rei, não há raiva nem contentamento nos Tathāgatas. Os Tathāgatas, os Arahants, os perfeitamente Despertos, são livres de apego e aversão. Pelo contrário, eles foram expulsos por suas próprias ações, por sua própria ofensa.”

‘‘ยถา, มหาราช, ปถวิยา ขลิโต ปตียติ, เอวํ ชินสาสนวเร ขลิโต ปณามียติ. ยถา, มหาราช, สมุทฺเท มตํ กุณปํ นิจฺฉุภียติ[Pg.186], เอวํ ชินสาสนวเร ขลิโต ปณามียติ. ยํ ปน เต, มหาราช, ตถาคโต ปณาเมสิ, เตสํ อตฺถกาโม หิตกาโม สุขกาโม วิสุทฺธิกาโม ‘เอวํ อิเม ชาติชราพฺยาธิมรเณหิ ปริมุจฺจิสฺสนฺตี’ติ ปณาเมสี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Assim como, ó grande rei, aquele que tropeça na terra cai, da mesma forma aquele que falha na excelente dispensação do Conquistador é expulso. Assim como, ó grande rei, um cadáver é lançado fora do oceano, da mesma forma aquele que falha na excelente dispensação do Conquistador é expulso. Mas quando o Tathāgata os expulsou, ó grande rei, ele o fez desejando o bem, o benefício, a felicidade e a purificação deles, pensando: ‘Assim eles se libertarão do nascimento, da velhice, da doença e da morte’.” “Muito bem, venerável Nāgasena, aceito isso exatamente como dizes.”

ภิกฺขุปณามิตปญฺโห ทฺวาทสโม.

A décima segunda pergunta, sobre a expulsão dos monges, está concluída.

ปณามิตวคฺโค ตติโย.

O terceiro capítulo, sobre a expulsão, está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค ทฺวาทส ปญฺหา.

Neste capítulo há doze perguntas.

๔. สพฺพญฺญุตญาณวคฺโค

4. O capítulo sobre o Conhecimento Onisciente

๑. อิทฺธิกมฺมวิปากปญฺโห

1. A pergunta sobre os poderes psíquicos e a retribuição do karma

๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.187] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ อิทฺธิมนฺตานํ ยทิทํ มหาโมคฺคลฺลาโน’ติ. ปุน จ กิร โส ลคุเฬหิ ปริโปถิโต ภินฺนสีโส สญฺจุณฺณิตฏฺฐิมํสธมนิฉินฺนปริคตฺโต ปรินิพฺพุโต. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, เถโร มหาโมคฺคลฺลาโน อิทฺธิยา โกฏึ คโต, เตน หิ ลคุเฬหิ โปถิโต ปรินิพฺพุโตติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ลคุเฬหิ ปริโปถิโต ปรินิพฺพุโต, เตน หิ อิทฺธิยา โกฏึ คโตติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. กึ น สมตฺโถ อิทฺธิยา อตฺตโน อุปฆาตํ อปนยิตุํ, สเทวกสฺสปิ โลกสฺส ปฏิสรณํ ภวิตุํ อรโหติ? อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

1. “Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Ó monges, o principal entre os meus discípulos monges que possuem poderes psíquicos é Mahāmoggallāna’. Mas, por outro lado, diz-se que ele entrou no Parinibbāna após ser espancado com porretes, com a cabeça quebrada, e com o corpo tendo os ossos, carne e tendões esmagados e rompidos. Se, venerável Nāgasena, o ancião Mahāmoggallāna alcançou o ápice dos poderes psíquicos, então aquela afirmação de que ele entrou no Parinibbāna espancado com porretes é falsa. Se ele entrou no Parinibbāna espancado com porretes, então aquela afirmação de que ele alcançou o ápice dos poderes psíquicos também é falsa. Ele não seria capaz de afastar o ataque contra si mesmo por meio de seus poderes psíquicos? Ele não era digno de ser o refúgio de todo o mundo, incluindo os deuses? Este também é um dilema de duas pontas que chegou a ti; ele deve ser resolvido por ti.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ อิทฺธิมนฺตานํ ยทิทํ มหาโมคฺคลฺลาโน’ติ. อายสฺมา จ มหาโมคฺคลฺลาโน ลคุฬหโต ปรินิพฺพุโต, ตญฺจ ปน กมฺมาธิคฺคหิเตนา’’ติ.

“Ó grande rei, isso foi dito pelo Abençoado: ‘Ó monges, o principal entre os meus discípulos monges que possuem poderes psíquicos é Mahāmoggallāna’. E o venerável Mahāmoggallāna entrou no Parinibbāna após ser espancado com porretes, mas isso ocorreu porque ele foi dominado pelo seu karma.”

‘‘นนุ, ภนฺเต นาคเสน, อิทฺธิมโต อิทฺธิวิสโยปิ กมฺมวิปาโกปิ ทฺเว อจินฺติยา, อจินฺติเยน อจินฺติยํ อปนยิตพฺพํ. ยถา นาม, ภนฺเต, เกจิ ผลกามา กปิตฺเถน กปิตฺถํ โปเถนฺติ, อมฺเพน อมฺพํ โปเถนฺติ, เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, อจินฺติเยน อจินฺติยํ โปถยิตฺวา อปเนตพฺพ’’นฺติ? ‘‘อจินฺติยานมฺปิ, มหาราช, เอกํ อธิมตฺตํ พลวตรํ, ยถา, มหาราช, มหิยา ราชาโน โหนฺติ สมชจฺจา, สมชจฺจานมฺปิ เตสํ เอโก สพฺเพ อภิภวิตฺวา อาณํ ปวตฺเตติ. เอวเมว โข, มหาราช, เตสํ อจินฺติยานํ กมฺมวิปากํ เยว อธิมตฺตํ พลวตรํ, กมฺมวิปากํ เยว สพฺเพ อภิภวิย อาณํ ปวตฺเตติ, กมฺมาธิคฺคหิตสฺส อวเสสา กิริยา โอกาสํ น ลภนฺติ.

“Venerável Nagasena, o campo de poder de quem possui poderes psíquicos (iddhimato iddhivisayo) e a maturação do karma (kammavipāko) não são ambos inconcebíveis (acintiyā)? Não deveria o inconcebível ser removido pelo inconcebível? Assim como, venerável senhor, alguns que desejam frutas derrubam uma fruta-de-madeira com outra fruta-de-madeira, ou uma manga com outra manga, da mesma forma, venerável Nagasena, o inconcebível não deveria ser derrubado e removido pelo inconcebível?” “Ó rei, mesmo entre as coisas inconcebíveis, uma é extremamente mais poderosa. Assim como na terra, ó rei, existem reis de igual linhagem, mas mesmo entre esses de igual linhagem, um supera todos os outros e exerce sua autoridade. Da mesma forma, ó rei, entre essas coisas inconcebíveis, a maturação do karma é extremamente mais poderosa; a maturação do karma supera tudo e exerce sua autoridade. Para aquele que é dominado pelo karma, as demais ações não encontram oportunidade.”

‘‘อิธ [Pg.188] ปน, มหาราช, โกจิ ปุริโส กิสฺมิญฺจิเทว ปกรเณ อปรชฺฌติ, น ตสฺส มาตา วา ปิตา วา ภคินี วา ภาตโร วา สขี วา สหายกา วา ตายนฺติ, อถ โข ราชา เยว ตตฺถ อภิภวิย อาณํ ปวตฺเตติ. กึ ตตฺถ การณํ? อปราธิกตา. เอวเมว โข, มหาราช, เตสํ อจินฺติยานํ กมฺมวิปากํ เยว อธิมตฺตํ พลวตรํ, กมฺมวิปากํ เยว สพฺเพ อภิภวิย อาณํ ปวตฺเตติ, กมฺมาธิคฺคหิตสฺส อวเสสา กิริยา โอกาสํ น ลภนฺติ.

“Além disso, ó rei, se neste mundo um homem comete uma infração em algum caso, nem sua mãe, nem seu pai, nem sua irmã, nem seus irmãos, nem seus amigos, nem seus companheiros o protegem; pelo contrário, apenas o rei ali o domina e exerce sua autoridade. Qual é a causa disso? O fato de ele ter cometido uma infração. Da mesma forma, ó rei, entre essas coisas inconcebíveis, a maturação do karma é extremamente mais poderosa; a maturação do karma supera tudo e exerce sua autoridade. Para aquele que é dominado pelo karma, as demais ações não encontram oportunidade.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, มหิยา ทวฑาเห สมุฏฺฐิเต ฆฏสหสฺสมฺปิ อุทกํ น สกฺโกติ นิพฺพาเปตุํ, อถ โข อคฺคิ เยว ตตฺถ อภิภวิย อาณํ ปวตฺเตติ. กึ ตตฺถ การณํ? พลวตา เตชสฺส. เอวเมว โข, มหาราช, เตสํ อจินฺติยานํ กมฺมวิปากํ เยว อธิมตฺตํ พลวตรํ, กมฺมวิปากํ เยว สพฺเพ อภิภวิย อาณํ ปวตฺเตติ, กมฺมาธิคฺคหิตสฺส อวเสสา กิริยา โอกาสํ น ลภนฺติ, ตสฺมา, มหาราช, อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส กมฺมาธิคฺคหิตสฺส ลคุเฬหิ โปถิยมานสฺส อิทฺธิยา สมนฺนาหาโร นาโหสี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Ou ainda, ó rei, quando um incêndio florestal irrompe na terra, mesmo a água de mil potes não é capaz de apagá-lo; pelo contrário, apenas o fogo ali domina e exerce sua força. Qual é a causa disso? A grande força do calor. Da mesma forma, ó rei, entre essas coisas inconcebíveis, a maturação do karma é extremamente mais poderosa; a maturação do karma supera tudo e exerce sua autoridade. Para aquele que é dominado pelo karma, as demais ações não encontram oportunidade. Portanto, ó rei, quando o venerável Mahāmoggallāna, dominado pelo karma, estava sendo espancado com porretes, ele não pôde direcionar sua mente para o poder psíquico.” “Muito bem, venerável Nagasena, aceito isso exatamente como o senhor diz.”

อิทฺธิกมฺมวิปากปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta sobre o poder psíquico e a maturação do karma está concluída.

๒. ธมฺมวินยปฏิจฺฉนฺนาปฏิจฺฉนฺนปญฺโห

2. A pergunta sobre o Dhamma e o Vinaya serem ocultados ou não ocultados

๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘ตถาคตปฺปเวทิโต, ภิกฺขเว, ธมฺมวินโย วิวโฏ วิโรจติ โน ปฏิจฺฉนฺโน’ติ. ปุน จ ปาติโมกฺขุทฺเทโส เกวลญฺจ วินยปิฏกํ ปิหิตํ ปฏิจฺฉนฺนํ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ชินสาสเน ยุตฺตํ วา ปตฺตํ วา สมยํ ลเภถ, วินยปณฺณตฺติ วิวฏา โสเภยฺย. เกน การเณน? เกวลํ ตตฺถ สิกฺขา สํยโม นิยโม สีลคุณอาจารปณฺณตฺติ อตฺถรโส ธมฺมรโส วิมุตฺติรโส. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘ตถาคตปฺปเวทิโต, ภิกฺขเว, ธมฺมวินโย วิวโฏ วิโรจติ โน ปฏิจฺฉนฺโน’ติ, เตน หิ ‘ปาติโมกฺขุทฺเทโส เกวลญฺจ วินยปิฏกํ ปิหิตํ ปฏิจฺฉนฺน’นฺติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ปาติโมกฺขุทฺเทโส เกวลญฺจ วินยปิฏกํ ปิหิตํ ปฏิจฺฉนฺนํ, เตน หิ ‘ตถาคตปฺปเวทิโต, [Pg.189] ภิกฺขเว, ธมฺมวินโย วิวโฏ วิโรจติ โน ปฏิจฺฉนฺโน’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

2. “Venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Monges, o Dhamma e o Vinaya proclamados pelo Tathāgata brilham quando abertos, não quando ocultados’. Mas, por outro lado, a recitação do Pātimokkha e todo o Vinaya Piṭaka são mantidos fechados e ocultados. Se, venerável Nagasena, na dispensação do Vitorioso, houvesse uma oportunidade apropriada ou adequada, a proclamação do Vinaya brilharia se estivesse aberta. Por qual razão? Pois ali há apenas treinamento, autocontrole, restrição, a proclamação das virtudes morais e da conduta correta, o sabor do benefício, o sabor do Dhamma e o sabor da libertação. Se, venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Monges, o Dhamma e o Vinaya proclamados pelo Tathāgata brilham quando abertos, não quando ocultados’, então a afirmação ‘a recitação do Pātimokkha e todo o Vinaya Piṭaka são mantidos fechados e ocultados’ é falsa. Se a recitação do Pātimokkha e todo o Vinaya Piṭaka são mantidos fechados e ocultados, então a afirmação ‘Monges, o Dhamma e o Vinaya proclamados pelo Tathāgata brilham quando abertos, não quando ocultados’ também é falsa. Esta também é uma pergunta de dois gumes que chegou até o senhor; ela deve ser resolvida pelo senhor.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘ตถาคตปฺปเวทิโต, ภิกฺขเว, ธมฺมวินโย วิวโฏ วิโรจติ โน ปฏิจฺฉนฺโน’ติ. ปุน จ ปาติโมกฺขุทฺเทโส เกวลญฺจ วินยปิฏกํ ปิหิตํ ปฏิจฺฉนฺนํ, ตญฺจ ปน น สพฺเพสํ, สีมํ กตฺวา ปิหิตํ.

“Foi dito, ó rei, pelo Abençoado: ‘Monges, o Dhamma e o Vinaya proclamados pelo Tathāgata brilham quando abertos, não quando ocultados’. E, por outro lado, a recitação do Pātimokkha e todo o Vinaya Piṭaka são mantidos fechados e ocultados; no entanto, isso não é para todos, mas foi fechado estabelecendo-se um limite.”

‘‘ติวิเธน, มหาราช, ภควตา ปาติโมกฺขุทฺเทโส สีมํ กตฺวา ปิหิโต, ปุพฺพกานํ ตถาคตานํ วํสวเสน ปาติโมกฺขุทฺเทโส สีมํ กตฺวา ปิหิโต, ธมฺมสฺส ครุกตฺตา ปิหิโต, ภิกฺขุภูมิยา ครุกตฺตา ปิหิโต.

“Por três razões, ó rei, a recitação do Pātimokkha foi fechada pelo Abençoado estabelecendo-se um limite: por causa da tradição dos Tathāgatas do passado, a recitação do Pātimokkha foi fechada estabelecendo-se um limite; por causa da solenidade do Dhamma, ela foi fechada; e por causa da solenidade do estado de monge, ela foi fechada.”

‘‘กถํ ปุพฺพกานํ ตถาคตานํ วํสวเสน ปาติโมกฺขุทฺเทโส สีมํ กตฺวา ปิหิโต, เอโส วํโส, มหาราช, สพฺเพสํ ปุพฺพกานํ ตถาคตานํ ยทิทํ ภิกฺขุมชฺเฌ ปาติโมกฺขุทฺเทโส อวเสสานํ ปิหิโต. ยถา, มหาราช, ขตฺติยานํ ขตฺติยมายา ขตฺติเยสุ เยว จรติ, เอวเมตํ ขตฺติยานํ โลกสฺส ปเวณี อวเสสานํ ปิหิตา. เอวเมว โข, มหาราช, เอโส วํโส สพฺเพสํ ปุพฺพกานํ ตถาคตานํ ยทิทํ ภิกฺขุมชฺเฌ ปาติโมกฺขุทฺเทโส อวเสสานํ ปิหิโต.

“Como a recitação do Pātimokkha foi fechada estabelecendo-se um limite por causa da tradição dos Tathāgatas do passado? Esta é a tradição, ó rei, de todos os Tathāgatas do passado: a saber, que a recitação do Pātimokkha ocorre no meio dos monges e é fechada para os demais. Assim como, ó rei, os segredos de estado dos nobres guerreiros circulam apenas entre os próprios nobres guerreiros, e essa tradição do mundo dos nobres guerreiros é fechada para os demais; da mesma forma, ó rei, esta é a tradição de todos os Tathāgatas do passado: a saber, que a recitação do Pātimokkha ocorre no meio dos monges e é fechada para os demais.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, มหิยา คณา วตฺตนฺติ, เสยฺยถิทํ, มลฺลา อโตณา ปพฺพตา ธมฺมคิริยา พฺรหฺมคิริยา นฏกา นจฺจกา ลงฺฆกา ปิสาจา มณิภทฺทา ปุณฺณพทฺธา จนฺทิมสูริยา สิริเทวตา กาลิเทวตา, สิวา วสุเทวา ฆนิกา อสิปาสา ภทฺทิปุตฺตาติ, เตสํ เตสํ รหสฺสํ เตสุ เตสุ คเณสุ เยว จรติ, อวเสสานํ ปิหิตํ. เอวเมว โข, มหาราช, เอโส วํโส สพฺเพสํ ปุพฺพกานํ ตถาคตานํ ยทิทํ ภิกฺขุมชฺเฌ ปาติโมกฺขุทฺเทโส อวเสสานํ ปิหิโต. เอวํ ปุพฺพกานํ ตถาคตานํ วํสวเสน ปาติโมกฺขุทฺเทโส สีมํ กตฺวา ปิหิโต.

“Ou ainda, ó rei, como existem várias corporações ou seitas na terra, tais como os Mallas, Atonas, Pabbatas, Dhammagiriyas, Brahmagiriyas, atores, dançarinos, acrobatas, adoradores de espíritos, adoradores de Maṇibhadda, adoradores de Puṇṇabaddha, adoradores da lua e do sol, adoradores de Siri-devatā, adoradores de Kāli-devatā, adoradores de Siva, adoradores de Vāsudeva, Ghanikas, esgrimistas, Bhaddiputtas; o segredo de cada uma dessas corporações circula apenas entre os membros da própria corporação e é fechado para os demais. Da mesma forma, ó rei, esta é a tradição de todos os Tathāgatas do passado: a saber, que a recitação do Pātimokkha ocorre no meio dos monges e é fechada para os demais. Assim, por causa da tradição dos Tathāgatas do passado, a recitação do Pātimokkha foi fechada estabelecendo-se um limite.”

‘‘กถํ ธมฺมสฺส ครุกตฺตา ปาติโมกฺขุทฺเทโส สีมํ กตฺวา ปิหิโต? ธมฺโม, มหาราช, ครุโก ภาริโย, ตตฺถ สมฺมตฺตการี อญฺญํ อาราเธติ, ตํ ตตฺถ ปรมฺปราสมฺมตฺตการิตาย ปาปุณาติ, น ตํ ตตฺถ ปรมฺปราสมฺมตฺตการิตาย ปาปุณาติ, มา จายํ สารธมฺโม วรธมฺโม [Pg.190] อสมฺมตฺตการีนํ หตฺถคโต โอญฺญาโต อวญฺญาโต หีฬิโต ขีฬิโต ครหิโต ภวตุ, มา จายํ สารธมฺโม วรธมฺโม ทุชฺชนคโต โอญฺญาโต อวญฺญาโต หีฬิโต ขีฬิโต ครหิโต ภวตูติ. เอวํ ธมฺมสฺส ครุกตฺตา ปาติโมกฺขุทฺเทโส สีมํ กตฺวา ปิหิโต.

“Como a recitação do Pātimokkha foi fechada estabelecendo-se um limite por causa da solenidade do Dhamma? O Dhamma, ó rei, é solene e profundo. Aquele que o pratica corretamente agrada aos outros; ele alcança o fruto através da prática correta transmitida em sucessão. Aquele que não o pratica corretamente não o alcança. Que este Dhamma essencial, este Dhamma excelente, ao cair nas mãos daqueles que não o praticam corretamente, não seja menosprezado, desrespeitado, desdenhado, criticado e censurado. Que este Dhamma essencial, este Dhamma excelente, ao cair nas mãos de pessoas perversas, não seja menosprezado, desrespeitado, desdenhado, criticado e censurado. Assim, por causa da solenidade do Dhamma, a recitação do Pātimokkha foi fechada estabelecendo-se um limite.”

‘‘ยถา, มหาราช, สารวรปวรอภิชาตชาติมนฺตรตฺตโลหิตจนฺทนํ นาม สวรปุรมนุคตํ โอญฺญาตํ อวญฺญาตํ หีฬิตํ ขีฬิตํ ครหิตํ ภวติ, เอวเมว โข, มหาราช, มา จายํ สารธมฺโม วรธมฺโม ปรมฺปราอสมฺมตฺตการีนํ หตฺถคโต โอญฺญาโต อวญฺญาโต หีฬิโต ขีฬิโต ครหิโต ภวตุ, มา จายํ สารธมฺโม วรธมฺโม ทุชฺชนคโต โอญฺญาโต อวญฺญาโต หีฬิโต ขีฬิโต ครหิโต ภวตูติ. เอวํ ธมฺมสฺส ครุกตฺตา ปาติโมกฺขุทฺเทโส สีมํ กตฺวา ปิหิโต.

“Assim como, ó rei, o sândalo vermelho de excelente qualidade, de linhagem nobre e perfumado, ao chegar a uma aldeia de selvagens, é menosprezado, desrespeitado, desdenhado, criticado e censurado; da mesma forma, ó rei, que este Dhamma essencial, este Dhamma excelente, ao cair nas mãos daqueles que não o praticam corretamente em sucessão, não seja menosprezado, desrespeitado, desdenhado, criticado e censurado. Que este Dhamma essencial, este Dhamma excelente, ao cair nas mãos de pessoas perversas, não seja menosprezado, desrespeitado, desdenhado, criticado e censurado. Assim, por causa da solenidade do Dhamma, a recitação do Pātimokkha foi fechada estabelecendo-se um limite.”

‘‘กถํ ภิกฺขุภูมิยา ครุกตฺตา ปาติโมกฺขุทฺเทโส สีมํ กตฺวา ปิหิโต, ภิกฺขุภาโว โข, มหาราช, โลเก อตุลิโย อปฺปมาโณ อนคฺฆิโย, น สกฺกา เกนจิ อคฺฆาเปตุํ ตุเลตุํ ปริเมตุํ, มายํ เอวรูเป ภิกฺขุภาเว ฐิโต โลเกน สมสโม ภวตูติ ภิกฺขูนํ เยว อนฺตเร ปาติโมกฺขุทฺเทโส จรติ. ยถา, มหาราช, โลเก วรปวรภณฺฑํ วตฺถํ วา อตฺถรณํ วา คชตุรงฺครถสุวณฺณรชตมณิมุตฺตาอิตฺถิรตนาทีนิ วา วิชิตกมฺมสูรา วา สพฺเพ เต ราชานมุปคจฺฉนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, ยาวตา โลเก สุคตาคมปริยตฺติอาจารสํยมสีลสํวรคุณา, สพฺเพ เต ภิกฺขุสงฺฆมุปคตา ภวนฺติ. เอวํ ภิกฺขุภูมิยา ครุกตฺตา ปาติโมกฺขุทฺเทโส สีมํ กตฺวา ปิหิโต’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปิฏิจฺฉามี’’ติ.

“Como a recitação do Pātimokkha foi fechada estabelecendo-se um limite por causa da solenidade do estado de monge? O estado de monge, ó rei, é incomparável no mundo, incomensurável, inestimável; não pode ser avaliado, pesado ou medido por ninguém. Pensando: ‘Que este monge estabelecido em tal estado de monge não seja considerado igual às pessoas comuns do mundo’, a recitação do Pātimokkha ocorre apenas entre os próprios monges. Assim como, ó rei, os bens mais excelentes do mundo — sejam roupas, tapetes, elefantes, cavalos, carruagens, ouro, prata, joias, pérolas, mulheres preciosas ou guerreiros vitoriosos em batalha — todos estes vão para o rei; da mesma forma, ó rei, todas as qualidades que existem no mundo, como o aprendizado das escrituras do Bem-Aventurado, a conduta correta, o autocontrole e a restrição moral, todas elas pertencem à comunidade dos monges. Assim, por causa da solenidade do estado de monge, a recitação do Pātimokkha foi fechada estabelecendo-se um limite.” “Muito bem, venerável Nagasena, aceito isso exatamente como o senhor diz.”

ธมฺมวินยปฏิจฺฉนฺนาปฏิจฺฉนฺนปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta sobre o Dhamma e o Vinaya serem ocultados ou não ocultados está concluída.

๓. มุสาวาทครุลหุภาวปญฺโห

3. A pergunta sobre a gravidade ou leveza da mentira

๓. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘สมฺปชานมุสาวาเท ปาราชิโก โหตี’ติ. ปุน จ ภณิตํ ‘สมฺปชานมุสาวาเท ลหุกํ อาปตฺตึ [Pg.191] อาปชฺชติ เอกสฺส สนฺติเก เทสนาวตฺถุก’นฺติ. ภนฺเต นาคเสน, โก ปเนตฺถ วิเสโส, กึ การณํ, ยญฺเจเกน มุสาวาเทน อุจฺฉิชฺชติ, ยญฺเจเกน มุสาวาเทน สเตกิจฺโฉ โหติ? ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘สมฺปชานมุสาวาเท ปาราชิโก โหตี’ติ, เตน หิ ‘สมฺปชานมุสาวาเท ลหุกํ อาปตฺตึ อาปชฺชติ เอกสฺส สนฺติเก เทสนาวตฺถุก’นฺติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตถาคเตน ภณิตํ ‘สมฺปชานมุสาวาเท ลหุกํ อาปตฺตึ อาปชฺชติ เอกสฺส สนฺติเก เทสนาวตฺถุก’นฺติ, เตน หิ ‘สมฺปชานมุสาวาเท ปาราชิโก โหตี’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

3. “Venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Por proferir uma mentira deliberada, a pessoa incorre em derrota (pārājika)’. Mas, por outro lado, foi dito: ‘Por proferir uma mentira deliberada, incorre-se em uma ofensa leve, que requer confissão na presença de um único monge’. Venerável Nagasena, qual é a distinção aqui, qual é a causa pela qual por uma mentira a pessoa é cortada pela raiz e por outra mentira a ofensa é curável? Se, venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Por proferir uma mentira deliberada, a pessoa incorre em derrota’, então a afirmação ‘Por proferir uma mentira deliberada, incorre-se em uma ofensa leve, que requer confissão na presença de um único monge’ é falsa. Se foi dito pelo Tathāgata: ‘Por proferir uma mentira deliberada, incorre-se em uma ofensa leve, que requer confissão na presença de um único monge’, então a afirmação ‘Por proferir uma mentira deliberada, a pessoa incorre em derrota’ também é falsa. Esta também é uma pergunta de dois gumes que chegou até o senhor; ela deve ser resolvida pelo senhor.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘สมฺปชานมุสาวาเท ปาราชิโก โหตี’ติ. ภณิตญฺจ ‘สมฺปชานมุสาวาเท ลหุกํ อาปตฺตึ อาปชฺชติ เอกสฺส สนฺติเก เทสนาวตฺถุก’นฺติ, ตญฺจ ปน วตฺถุวเสน ครุกลหุกํ โหติ. ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, อิธ โกจิ ปุริโส ปรสฺส ปาณินา ปหารํ ทเทยฺย, ตสฺส ตุมฺเห กึ ทณฺฑํ ธาเรถา’’ติ? ‘‘ยทิ โส, ภนฺเต, อาห ‘นกฺขมามี’ติ, ตสฺส มยํ อกฺขมมาเน กหาปณํ หราเปมา’’ติ ‘‘อิธ ปน, มหาราช, โส เยว ปุริโส ตว ปาณินา ปหารํ ทเทยฺย, ตสฺส ปน โก ทณฺโฑ’’ติ? ‘‘หตฺถมฺปิสฺส, ภนฺเต, เฉทาเปยฺยาม, ปาทมฺปิ เฉทาเปยฺยาม, ยาว สีสํ กฬีรจฺเฉชฺชํ เฉทาเปยฺยาม, สพฺพมฺปิ ตํ เคหํ วิลุมฺปาเปยฺยาม, อุภโตปกฺเข ยาว สตฺตมํ กุลํ สมุคฺฆาตาเปยฺยามา’’ติ. ‘‘โก ปเนตฺถ, มหาราช, วิเสโส, กึ การณํ, ยํ เอกสฺส ปาณิปฺปหาเร สุขุโม กหาปโณ ทณฺโฑ, ยํ ตว ปาณิปฺปหาเร หตฺถจฺเฉชฺชํ ปาทจฺเฉชฺชํ ยาว กฬีรจฺเฉชฺชํ สพฺพเคหาทานํ อุภโตปกฺเข ยาว สตฺตมกุลา สมุคฺฆาโต’’ติ? ‘‘มนุสฺสนฺตเรน, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, สมฺปชานมุสาวาโท วตฺถุวเสน ครุกลหุโก โหตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Foi dito, ó rei, pelo Abençoado: ‘Por proferir uma mentira deliberada, a pessoa incorre em derrota’. E também foi dito: ‘Por proferir uma mentira deliberada, incorre-se em uma ofensa leve, que requer confissão na presença de um único monge’. No entanto, isso se torna grave ou leve de acordo com o objeto (vatthu). O que você acha, ó rei? Se neste mundo um homem desse um tapa com a mão em outra pessoa, qual punição você aplicaria a ele?” “Se ele, venerável senhor, disser: ‘Não tolero isso’, e não tolerando, nós o faríamos pagar uma multa de um kahāpaṇa.” “Mas se, ó rei, esse mesmo homem desse um tapa com a mão em você, qual seria a punição para ele?” “Venerável senhor, nós mandaríamos cortar a mão dele, cortar o pé dele, cortar a cabeça dele de modo que seja decepada como um broto de palmeira, saquearíamos toda a sua casa e exterminaríamos seus parentes de ambos os lados até a sétima geração.” “Qual é a distinção aqui, ó rei, qual é a causa pela qual por um tapa em uma pessoa comum a multa é de apenas um kahāpaṇa, enquanto por um tapa em você há o corte da mão, o corte do pé, a decapitação, o confisco de toda a casa e o extermínio de parentes de ambos os lados até a sétima geração?” “Por causa da diferença entre as pessoas, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó rei, a mentira deliberada é grave ou leve de acordo com o objeto.” “Muito bem, venerável Nagasena, aceito isso exatamente como o senhor diz.”

มุสาวาทครุลหุภาวปญฺโห ตติโย.

A terceira pergunta sobre a gravidade ou leveza da mentira está concluída.

๔. โพธิสตฺตธมฺมตาปญฺโห

4. A pergunta sobre a natureza do Bodhisattva

๔. ‘‘ภนฺเต [Pg.192] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ธมฺมตาธมฺมปริยาเย ‘ปุพฺเพว โพธิสตฺตานํ มาตาปิตโร นิยตา โหนฺติ, โพธิ นิยตา โหติ, อคฺคสาวกา นิยตา โหนฺติ, ปุตฺโต นิยโต โหติ, อุปฏฺฐาโก นิยโต โหตี’ติ. ปุน จ ตุมฺเห ภณถ ‘ตุสิเต กาเย ฐิโต โพธิสตฺโต อฏฺฐ มหาวิโลกนานิ วิโลเกติ, กาลํ วิโลเกติ, ทีปํ วิโลเกติ, เทสํ วิโลเกติ, กุลํ วิโลเกติ, ชเนตฺตึ วิโลเกติ, อายุํ วิโลเกติ, มาสํ วิโลเกติ, เนกฺขมฺมํ วิโลเกตี’ติ. ภนฺเต นาคเสน, อปริปกฺเก ญาเณ พุชฺฌนํ นตฺถิ, ปริปกฺเก ญาเณ น สกฺกา นิเมสนฺตรมฺปิ อาคเมตุํ, อนติกฺกมนียํ ปริปกฺกมานสํ. กสฺมา โพธิสตฺโต กาลํ วิโลเกหิ ‘กมฺหิ กาเล อุปฺปชฺชามี’ติ. อปริปกฺเก ญาเณ พุชฺฌนํ นตฺถิ, ปริปกฺเก ญาเณ น สกฺกา นิเมสนฺตรมฺปิ อาคเมตุํ, กสฺมา โพธิสตฺโต กุลํ วิโลเกติ ‘กุมฺหิ กุเล อุปฺปชฺชามี’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ปุพฺเพว โพธิสตฺตสฺส มาตาปิตโร นิยตา, เตน หิ ‘กุลํ วิโลเกตี’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ กุลํ วิโลเกติ, เตน หิ ‘ปุพฺเพว โพธิสตฺตสฺส มาตาปิตโร นิยตา’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

4. Venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado no discurso sobre a natureza das coisas (dhammatā): 'Desde o início, os pais dos Bodisatvas são predeterminados, a iluminação é predeterminada, os discípulos principais são predeterminados, o filho é predeterminado, o assistente pessoal é predeterminado'. E, no entanto, vós dizeis: 'Estando no reino de Tusita, o Bodisatva realiza as oito grandes observações: observa o tempo, observa o continente, observa o país, observa a família, observa a mãe, observa a expectativa de vida, observa o mês e observa a renúncia'. Venerável Nagasena, se a sabedoria não está madura, não há o despertar; se a sabedoria está madura, não é possível adiar nem mesmo por um piscar de olhos, pois a mente madura não pode ser contida. Por que, então, o Bodisatva observa o tempo, pensando: 'Em que tempo devo nascer?' Se a sabedoria não está madura, não há o despertar; se a sabedoria está madura, não é possível adiar nem mesmo por um piscar de olhos. Por que, então, o Bodisatva observa a família, pensando: 'Em que família devo nascer?' Se, Venerável Nagasena, os pais do Bodisatva já são predeterminados desde o início, então a afirmação de que 'ele observa a família' é falsa. Se ele observa a família, então a afirmação de que 'os pais do Bodisatva já são predeterminados desde o início' também é falsa. Este também é um dilema de duas pontas que chegou a vós; ele deve ser resolvido por vós.

‘‘นิยตา, มหาราช, ปุพฺเพว โพธิสตฺตสฺส มาตาปิตโร, กุลญฺจ โพธิสตฺโต วิโลเกติ. กินฺติ ปน กุลํ วิโลเกติ ‘เย เม มาตาปิตโร, เต ขตฺติยา อุทาหุ พฺราหฺมณา’ติ. เอวํ กุลํ วิโลเกติ.

Ó grande rei, os pais do Bodisatva são predeterminados desde o início, e o Bodisatva também observa a família. E como ele observa a família? Ele pensa: 'Meus pais serão da casta dos guerreiros ou da casta dos brâmanes?' É assim que ele observa a família.

‘‘อฏฺฐนฺนํ, มหาราช, ปุพฺเพว อนาคตํ โอโลเกตพฺพํ โหติ. กตเมสํ อฏฺฐนฺนํ? วาณิชสฺส, มหาราช, ปุพฺเพว วิกฺกยภณฺฑํ โอโลเกตพฺพํ โหติ, หตฺถินาคสฺส ปุพฺเพว โสณฺฑาย อนาคโต มคฺโค โอโลเกตพฺโพ โหติ, สากฏิกสฺส ปุพฺเพว อนาคตํ ติตฺถํ โอโลเกตพฺพํ โหติ, นิยามกสฺส ปุพฺเพว อนาคตํ ตีรํ โอโลเกตฺวา นาวา เปเสตพฺพา โหติ, ภิสกฺกสฺส ปุพฺเพว อายุํ โอโลเกตฺวา อาตุโร อุปสงฺกมิตพฺโพ โหติ, อุตฺตรเสตุสฺส ปุพฺเพว ถิราถิรภาวํ ชานิตฺวา อภิรุหิตพฺพํ โหติ, ภิกฺขุสฺส ปุพฺเพว อนาคตํ กาลํ ปจฺจเวกฺขิตฺวา โภชนํ ภุญฺชิตพฺพํ โหติ, โพธิสตฺตานํ ปุพฺเพว กุลํ โอโลเกตพฺพํ โหติ [Pg.193] ‘ขตฺติยกุลํ วา พฺราหฺมณกุลํ วา’ติ. อิเมสํ โข, มหาราช, อฏฺฐนฺนํ ปุพฺเพว อนาคตํ โอโลเกตพฺพํ โหตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

Oito tipos de pessoas, ó grande rei, devem examinar o futuro com antecedência. Quais são as oito? O comerciante, ó grande rei, deve examinar a mercadoria a ser vendida com antecedência. O elefante real deve examinar o caminho à frente com sua tromba com antecedência. O condutor de carroça deve examinar o local de parada com antecedência. O timoneiro deve examinar a margem de destino com antecedência antes de guiar o barco. O médico deve examinar a expectativa de vida do paciente com antecedência antes de tratá-lo. Aquele que cruza uma ponte deve examinar sua estabilidade com antecedência antes de subir nela. O monge deve refletir sobre o tempo apropriado com antecedência antes de consumir o alimento. Os Bodisatvas devem examinar a família com antecedência, pensando: 'Será uma família de guerreiros ou de brâmanes?' De fato, ó grande rei, esses oito tipos de pessoas devem examinar o futuro com antecedência. Muito bem, Venerável Nagasena! Assim é, e eu aceito isso como verdade.

โพธิสตฺตธมฺมตาปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta questão, sobre a natureza do Bodisatva, está concluída.

๕. อตฺตนิปาตนปญฺโห

5. A questão sobre tirar a própria vida

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘น, ภิกฺขเว, อตฺตานํ ปาเตตพฺพํ, โย ปาเตยฺย, ยถาธมฺโม กาเรตพฺโพ’ติ. ปุน จ ตุมฺเห ภณถ ‘ยตฺถ กตฺถจิ ภควา สาวกานํ ธมฺมํ เทสยมาโน อเนกปริยาเยน ชาติยา ชราย พฺยาธิโน มรณสฺส สมุจฺเฉทาย ธมฺมํ เทเสติ, โย หิ โกจิ ชาติชราพฺยาธิมรณํ สมติกฺกมติ, ตํ ปรมาย ปสํสาย ปสํสตี’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘น, ภิกฺขเว, อตฺตานํ ปาเตตพฺพํ, โย ปาเตยฺย, ยถาธมฺโม กาเรตพฺโพ’ติ, เตน หิ ‘ชาติยา ชราย พฺยาธิโน มรณสฺส สมุจฺเฉทาย ธมฺมํ เทเสตี’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ชาติยา ชราย พฺยาธิโน มรณสฺส สมุจฺเฉทาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน หิ ‘น, ภิกฺขเว, อตฺตานํ ปาเตตพฺพํ, โย ปาเตยฺย, ยถาธมฺโม กาเรตพฺโพ’’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

5. Venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado: 'Monges, não se deve tirar a própria vida. Aquele que a tirar deve ser tratado de acordo com a regra'. Mas, por outro lado, vós dizeis: 'Onde quer que o Abençoado ensine o Dhamma aos seus discípulos, Ele ensina, de muitas maneiras, o Dhamma para a completa cessação do nascimento, da velhice, da doença e da morte; e quem quer que transcenda o nascimento, a velhice, a doença e a morte, Ele o elogia com o mais alto louvor'. Se, Venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado: 'Monges, não se deve tirar a própria vida. Aquele que a tirar deve ser tratado de acordo com a regra', então a afirmação de que 'Ele ensina o Dhamma para a completa cessação do nascimento, da velhice, da doença e da morte' é falsa. Se Ele ensina o Dhamma para a completa cessação do nascimento, da velhice, da doença e da morte, então a afirmação de que 'Monges, não se deve tirar a própria vida. Aquele que a tirar deve ser tratado de acordo com a regra' também é falsa. Este também é um dilema de duas pontas que chegou a vós; ele deve ser resolvido por vós.

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘น, ภิกฺขเว, อตฺตานํ ปาเตตพฺพํ, โย ปาเตยฺย, ยถาธมฺโม กาเรตพฺโพ’ติ. ยตฺถ กตฺถจิ ภควตา สาวกานํ ธมฺมํ เทสยามาเนน จ อเนกปริยาเยน ชาติยา ชราย พฺยาธิโน มรณสฺส สมุจฺเฉทาย ธมฺโม เทสิโต, ตตฺถ ปน การณํ อตฺถิ, เยน ภควา การเณน ปฏิกฺขิปิ สมาทเปสิ จา’’ติ.

De fato, ó grande rei, foi dito pelo Abençoado: 'Monges, não se deve tirar a própria vida. Aquele que a tirar deve ser tratado de acordo com a regra'. E onde quer que o Abençoado tenha ensinado o Dhamma aos seus discípulos, ensinando de muitas maneiras o Dhamma para a completa cessação do nascimento, da velhice, da doença e da morte, há uma razão para isso, razão pela qual o Abençoado proibiu e também incentivou.

‘‘กึ ปเนตฺถ, ภนฺเต นาคเสน, การณํ, เยน ภควา การเณน ปฏิกฺขิปิ สมาทเปสิ จา’’ติ? ‘‘สีลวา, มหาราช, สีลสมฺปนฺโน อคทสโม สตฺตานํ กิเลสวิสวินาสเน, โอสธสโม สตฺตานํ กิเลสพฺยาธิวูปสเม, อุทกสโม สตฺตานํ กิเลสรโชชลฺลาปหรเณ, มณิรตนสโม สตฺตานํ สพฺพสมฺปตฺติทาเน, นาวาสโม สตฺตานํ จตุโรฆปารคมเน, สตฺถวาหสโม สตฺตานํ ชาติกนฺตารตารเณ, วาตสโม สตฺตานํ [Pg.194] ติวิธคฺคิสนฺตาปนิพฺพาปเน, มหาเมฆสโม สตฺตานํ มานสปริปูรเณ, อาจริยสโม สตฺตานํ กุสลสิกฺขาปเน, สุเทสกสโม สตฺตานํ เขมปถมาจิกฺขเณ. เอวรูโป, มหาราช, พหุคุโณ อเนกคุโณ อปฺปมาณคุโณ คุณราสิ คุณปุญฺโช สตฺตานํ วฑฺฒิกโร สีลวา ‘มา วินสฺสี’ติ สตฺตานํ อนุกมฺปาย ภควา สิกฺขาปทํ ปญฺญเปสิ ‘น, ภิกฺขเว, อตฺตานํ ปาเตตพฺพํ, โย ปาเตยฺย, ยถาธมฺโม กาเรตพฺโพ’ติ. อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน ภควา ปฏิกฺขิปิ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน กุมารกสฺสเปน วิจิตฺรกถิเกน ปายาสิราชญฺญสฺส ปรโลกํ ทีปยมาเนน ‘ยถา ยถา โข ราชญฺญ สมณพฺราหฺมณา สีลวนฺโต กลฺยาณธมฺมา จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐนฺติ, ตถา ตถา พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺติ, พหุชนหิตาย จ ปฏิปชฺชนฺติ พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’นฺติ.

Qual é, Venerável Nagasena, a razão pela qual o Abençoado proibiu e também incentivou? Ó grande rei, um homem virtuoso, dotado de virtude, é como um antídoto para destruir o veneno das impurezas dos seres; é como um remédio para aliviar a doença das impurezas dos seres; é como a água para lavar a poeira e a sujeira das impurezas dos seres; é como uma joia preciosa para conceder todas as riquezas aos seres; é como um barco para cruzar as quatro correntes para a outra margem; é como um guia de caravana para conduzir os seres através do deserto do nascimento; é como o vento para extinguir o calor dos três fogos; é como uma grande nuvem de chuva para preencher os corações dos seres; é como um mestre para instruir os seres na prática do bem; é como um bom guia para apontar o caminho seguro. Ó grande rei, um homem virtuoso com tais qualidades, de muitos benefícios, de incontáveis virtudes, um tesouro de qualidades, um monte de virtudes, que promove o bem-estar dos seres — para que ele 'não se destrua', por compaixão pelos seres, o Abençoado estabeleceu a regra de treinamento: 'Monges, não se deve tirar a própria vida. Aquele que a tirar deve ser tratado de acordo com a regra'. Esta é a razão, ó grande rei, pela qual o Abençoado proibiu isso. E isso também foi dito pelo venerável Kumara Kassapa, o orador eloquente, ao rei Payasi, demonstrando a existência do outro mundo: 'À medida que, ó rei, os ascetas e brâmanes virtuosos e de boa conduta permanecem por muito tempo, por um longo período, eles geram muitos méritos e praticam para o benefício de muitos, para a felicidade de muitos, por compaixão pelo mundo, para o bem, proveito e felicidade de deuses e humanos'.

‘‘เกน ปน การเณน ภควา สมาทเปสิ? ชาติปิ, มหาราช, ทุกฺขา, ชราปิ ทุกฺขา, พฺยาธิปิ ทุกฺโข, มรณมฺปิ ทุกฺขํ, โสโกปิ ทุกฺโข, ปริเทโวปิ ทุกฺโข, ทุกฺขมฺปิ ทุกฺขํ, โทมนสฺสมฺปิ ทุกฺขํ, อุปายาโสปิ ทุกฺโข, อปฺปิเยหิ สมฺปโยโคปิ ทุกฺโข, ปิเยหิ วิปฺปโยโคปิ ทุกฺโข, มาตุมรณมฺปิ ทุกฺขํ, ปิตุมรณมฺปิ ทุกฺขํ, ภาตุมรณมฺปิ ทุกฺขํ, ภคินิมรณมฺปิ ทุกฺขํ, ปุตฺตมรณมฺปิ ทุกฺขํ, ทารมรณมฺปิ ทุกฺขํ, ทาสมรณมฺปิ ทุกฺขํ, ญาติมรณมฺปิ ทุกฺขํ, ญาติพฺยสนมฺปิ ทุกฺขํ, โรคพฺยสนมฺปิ ทุกฺขํ, โภคพฺยสนมฺปิ ทุกฺขํ, สีลพฺยสนมฺปิ ทุกฺขํ, ทิฏฺฐิพฺยสนมฺปิ ทุกฺขํ, ราชภยมฺปิ ทุกฺขํ, โจรภยมฺปิ ทุกฺขํ, เวริภยมฺปิ ทุกฺขํ, ทุพฺภิกฺขภยมฺปิ ทุกฺขํ, อคฺคิภยมฺปิ ทุกฺขํ, อุทกภยมฺปิ ทุกฺขํ, อูมิภยมฺปิ ทุกฺขํ, อาวฏฺฏภยมฺปิ ทุกฺขํ, กุมฺภีลภยมฺปิ ทุกฺขํ, สุสุกาภยมฺปิ ทุกฺขํ, อตฺตานุวาทภยมฺปิ ทุกฺขํ, ปรานุวาทภยมฺปิ ทุกฺขํ, ทณฺฑภยมฺปิ ทุกฺขํ, ทุคฺคติภยมฺปิ ทุกฺขํ, ปริสาสารชฺชภยมฺปิ ทุกฺขํ, อาชีวกภยมฺปิ ทุกฺขํ, มรณภยมฺปิ ทุกฺขํ, เวตฺเตหิ ตาฬนมฺปิ ทุกฺขํ, กสาหิ ตาฬนมฺปิ ทุกฺขํ, อทฺธทณฺฑเกหิ ตาฬนมฺปิ ทุกฺขํ, หตฺถจฺเฉทนมฺปิ ทุกฺขํ, ปาทจฺเฉทนมฺปิ ทุกฺขํ, หตฺถปาทจฺเฉทนมฺปิ ทุกฺขํ, กณฺณจฺเฉทนมฺปิ ทุกฺขํ, นาสจฺเฉทนมฺปิ ทุกฺขํ, กณฺณนาสจฺเฉทนมฺปิ ทุกฺขํ, พิลงฺคถาลิกมฺปิ ทุกฺขํ, สงฺขมุณฺฑิกมฺปิ ทุกฺขํ, ราหุมุขมฺปิ ทุกฺขํ, โชติมาลิกมฺปิ ทุกฺขํ, หตฺถปชฺโชติกมฺปิ ทุกฺขํ, เอรกวตฺติกมฺปิ ทุกฺขํ, จีรกวาสิกมฺปิ ทุกฺขํ, เอเณยฺยกมฺปิ ทุกฺขํ[Pg.195], พฬิสมํสิกมฺปิ ทุกฺขํ, กหาปณิกมฺปิ ทุกฺขํ, ขาราปตจฺฉิกมฺปิ ทุกฺขํ, ปลิฆปริวตฺติกมฺปิ ทุกฺขํ, ปลาลปีฐกมฺปิ ทุกฺขํ, ตตฺเตน เตเลน โอสิญฺจนมฺปิ ทุกฺขํ, สุนเขหิ ขาทาปนมฺปิ ทุกฺขํ, ชีวสูลาโรปนมฺปิ ทุกฺขํ, อสินา สีสจฺเฉทนมฺปิ ทุกฺขํ, เอวรูปานิ, มหาราช, พหุวิธานิ อเนกวิธานิ ทุกฺขานิ สํสารคโต อนุภวติ.

E por qual razão o Abençoado incentivou a cessação? O nascimento, ó grande rei, é sofrimento; a velhice é sofrimento; a doença é sofrimento; a morte é sofrimento; a tristeza é sofrimento; o lamento é sofrimento; a dor física é sofrimento; a dor mental é sofrimento; o desespero é sofrimento; a associação com o que é desagradável é sofrimento; a separação do que é agradável é sofrimento; a morte da mãe é sofrimento; a morte do pai é sofrimento; a morte do irmão é sofrimento; a morte da irmã é sofrimento; a morte do filho é sofrimento; a morte da esposa é sofrimento; a morte do servo é sofrimento; a morte de parentes é sofrimento; a ruína dos parentes é sofrimento; a ruína pela doença é sofrimento; a ruína da riqueza é sofrimento; a ruína da virtude é sofrimento; a ruína da visão correta é sofrimento; o medo do rei é sofrimento; o medo de ladrões é sofrimento; o medo de inimigos é sofrimento; o medo da fome é sofrimento; o medo do fogo é sofrimento; o medo da água é sofrimento; o medo das ondas é sofrimento; o medo de redemoinhos é sofrimento; o medo de crocodilos é sofrimento; o medo de tubarões é sofrimento; o medo da autocensura é sofrimento; o medo da censura alheia é sofrimento; o medo da punição é sofrimento; o medo de um destino infeliz é sofrimento; o medo de falar em público é sofrimento; o medo de perder os meios de subsistência é sofrimento; o medo da morte é sofrimento; ser açoitado com varas é sofrimento; ser açoitado com chicotes é sofrimento; ser açoitado com bastões é sofrimento; a amputação das mãos é sofrimento; a amputação dos pés é sofrimento; a amputação de mãos e pés é sofrimento; a amputação das orelhas é sofrimento; a amputação do nariz é sofrimento; a amputação de orelhas e nariz é sofrimento; a tortura da panela de mingau fervente é sofrimento; a tortura da concha polida é sofrimento; a tortura da boca de Rahu é sofrimento; a tortura da guirlanda de fogo é sofrimento; a tortura das mãos de tocha é sofrimento; a tortura da folha de palmeira é sofrimento; a tortura do manto de casca de árvore é sofrimento; a tortura do antílope é sofrimento; a tortura dos ganchos de carne é sofrimento; a tortura das moedas é sofrimento; a tortura do banho de soda cáustica é sofrimento; a tortura do pino giratório é sofrimento; a tortura do feixe de palha é sofrimento; ser regado com óleo fervente é sofrimento; ser devorado por cães é sofrimento; ser empalado vivo é sofrimento; ter a cabeça decepada por uma espada é sofrimento. Tais sofrimentos de muitos tipos e variedades, ó grande rei, aquele que está no samsara experimenta.

‘‘ยถา, มหาราช, หิมวนฺตปพฺพเต อภิวุฏฺฐํ อุทกํ คงฺคาย นทิยา ปาสาณ สกฺขร ขร มรุมฺพ อาวฏฺฏ คคฺคลก อูมิกวงฺกจทิก อาวรณนีวรณมูลกสาขาสุ ปริโยตฺถรติ, เอวเมว โข, มหาราช, เอวรูปานิ พหุวิธานิ อเนกวิธานิ ทุกฺขานิ สํสารคโต อนุภวติ. ปวตฺตํ, มหาราช, ทุกฺขํ, อปฺปวตฺตํ สุขํ. อปฺปวตฺตสฺส คุณํ ปวตฺตสฺส จ ภยํ ทีปยมาโน, มหาราช, ภควา อปฺปวตฺตสฺส สจฺฉิกิริยาย ชาติชราพฺยาธิมรณสมติกฺกมาย สมาทเปสิ, อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน ภควา สมาทเปสี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, สุนิพฺเพฐิโต ปญฺโห, สุกถิตํ การณํ, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

Assim como, ó grande rei, a água da chuva que cai abundantemente na montanha do Himalaia inunda o rio Ganges com suas pedras, cascalhos, areia grossa, redemoinhos, ondas, barreiras, raízes e galhos; da mesma forma, ó grande rei, aquele que está no samsara experimenta sofrimentos de muitos tipos e variedades. A existência contínua no ciclo, ó grande rei, é sofrimento; a cessação do ciclo é felicidade. Demonstrando os benefícios da cessação do ciclo e os perigos da existência contínua, ó grande rei, o Abençoado incentivou a realização da cessação do ciclo para a transcendência do nascimento, da velhice, da doença e da morte. Esta é a razão, ó grande rei, pela qual o Abençoado incentivou isso. Muito bem, Venerável Nagasena! A questão foi perfeitamente resolvida, a razão foi bem explicada. Assim é, e eu aceito isso como verdade.

อตฺตนิปาตนปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta questão, sobre tirar a própria vida, está concluída.

๖. เมตฺตาภาวนานิสํสปญฺโห

6. A questão sobre os benefícios do cultivo da benevolência

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘เมตฺตาย, ภิกฺขเว, เจโตวิมุตฺติยา อาเสวิตาย ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย เอกาทสานิสํสา ปาฏิกงฺขา. กตเม เอกาทส? สุขํ สุปติ, สุขํ ปฏิพุชฺฌติ, น ปาปกํ สุปินํ ปสฺสติ, มนุสฺสานํ ปิโย โหติ, อมนุสฺสานํ ปิโย โหติ, เทวตา รกฺขนฺติ, นาสฺส อคฺคิ วา วิสํ วา สตฺถํ วา กมติ, ตุวฏํ จิตฺตํ สมาธิยติ, มุขวณฺโณ วิปฺปสีทติ, อสมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ, อุตฺตรึ อปฺปฏิวิชฺฌนฺโต พฺรหฺมโลกูปโค โหตี’ติ. ปุน จ ตุมฺเห ภณถ ‘สาโม กุมาโร เมตฺตาวิหารี มิคสงฺเฆน ปริวุโต ปวเน วิจรนฺโต ปีฬิยกฺเขน รญฺญา วิทฺโธ วิสปีเตน สลฺเลน ตตฺเถว มุจฺฉิโต ปติโต’ติ.

6. Venerável Nagasena, foi dito pelo Abençoado: 'Monges, quando a libertação da mente através da benevolência é cultivada, desenvolvida, praticada repetidamente, feita como um veículo, feita como uma fundação, estabelecida, consolidada e bem empreendida, onze benefícios podem ser esperados. Quais são os onze? Dorme-se em paz, acorda-se em paz, não se tem pesadelos, é-se querido pelos seres humanos, é-se querido pelos seres não-humanos, os deuses protegem, nem o fogo, nem o veneno, nem as armas podem feri-lo, a mente se concentra rapidamente, a expressão facial torna-se serena, morre-se sem confusão mental e, se não se atingir um estado superior, renasce-se no mundo de Brahma'. Mas, por outro lado, vós dizeis: 'O jovem Sama, que vivia em benevolência, cercado por um bando de cervos, enquanto caminhava na floresta, foi atingido pelo rei Piliyakkha com uma flecha envenenada, caindo desmaiado ali mesmo'.

‘‘ยทิ[Pg.196], ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘เมตฺตาย ภิกฺขเว…เป… พฺรหฺมโลกูปโค โหตี’ติ, เตน หิ ‘‘สาโม กุมาโร เมตฺตาวิหารี มิคสงฺเฆน ปริวุโต ปวเน วิจรนฺโต ปีฬิยกฺเขน รญฺญา วิทฺโธ วิสปีเตน สลฺเลน ตตฺเถว มุจฺฉิโต ปติโต’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ สาโม กุมาโร เมตฺตาวิหารี มิคสงฺเฆน ปริวุโต ปวเน วิจรนฺโต ปีฬิยกฺเขน รญฺญา วิทฺโธ วิสปีเตน สลฺเลน ตตฺเถว มุจฺฉิโต ปติโต, เตน หิ ‘เมตฺตาย, ภิกฺขเว…เป… สตฺถํ วา กมตี’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห สุนิปุโณ ปริสณฺโห สุขุโม คมฺภีโร, อปิ สุนิปุณานํ มนุชานํ คตฺเต เสทํ โมเจยฺย, โส ตวานุปฺปตฺโต, วิชเฏหิ ตํ มหาชฏาชฏิตํ, อนาคตานํ ชินปุตฺตานํ จกฺขุํ เทหิ นิพฺพาหนายา’’ติ.

“Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Monges, por meio do amor benevolente (mettā)... ele alcança o mundo de Brahma’, então a afirmação de que ‘o jovem Sāma, habitando no amor benevolente, cercado por um bando de cervos, vagando na floresta, foi atingido pelo rei Pīḷiyakkha com uma flecha embebida em veneno e ali mesmo caiu inconsciente’ deve ser falsa. Se o jovem Sāma, habitando no amor benevolente, cercado por um bando de cervos, vagando na floresta, foi atingido pelo rei Pīḷiyakkha com uma flecha embebida em veneno e ali mesmo caiu inconsciente, então aquela afirmação: ‘Monges, por meio do amor benevolente... nenhuma arma o fere’ também deve ser falsa. Esta também é uma questão de dois gumes, extremamente sutil, refinada, delicada e profunda, que faria brotar suor no corpo até mesmo de homens muito inteligentes. Ela chegou até vós; desatai este grande emaranhado e dai o olho da sabedoria para a pacificação dos futuros filhos do Vitorioso.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘เมตฺตาย ภิกฺขเว…เป... สตฺถํ วา กมตี’ติ. สาโม จ กุมาโร เมตฺตาวิหารี มิคสงฺเฆน ปริวุโต ปวเน วิจรนฺโต ปีฬิยกฺเขน รญฺญา วิทฺโธ วิสปีเตน สลฺเลน ตตฺเถว มุจฺฉิโต ปติโต, ตตฺถ ปน, มหาราช, การณํ อตฺถิ. กตมํ ตตฺถ การณํ? เนเต, มหาราช, คุณา ปุคฺคลสฺส, เมตฺตาภาวนาเยเต คุณา, สาโม, มหาราช, กุมาโร ฆฏํ อุกฺขิปนฺโต ตสฺมึ ขเณ เมตฺตาภาวนาย ปมตฺโต อโหสิ.

“Isso foi dito pelo Abençoado, ó rei: ‘Monges, por meio do amor benevolente... nenhuma arma o fere’. E o jovem Sāma, habitando no amor benevolente, cercado por um bando de cervos, vagando na floresta, foi atingido pelo rei Pīḷiyakkha com uma flecha embebida em veneno e ali mesmo caiu inconsciente. No entanto, ó rei, há uma razão para isso. Qual é a razão? Estes benefícios, ó rei, não são do indivíduo; estes são os benefícios do desenvolvimento do amor benevolente (mettābhāvanā). O jovem Sāma, ó rei, ao erguer o pote de água, naquele momento tornou-se negligente no desenvolvimento do amor benevolente.”

‘‘ยสฺมึ, มหาราช, ขเณ ปุคฺคโล เมตฺตํ สมาปนฺโน โหติ, น ตสฺส ปุคฺคลสฺส ตสฺมึ ขเณ อคฺคิ วา วิสํ วา สตฺถํ วา กมติ. ตสฺส เย เกจิ อหิตกามา อุปคนฺตฺวา ตํ น ปสฺสนฺติ, น ตสฺมึ โอกาสํ ลภนฺติ. เนเต, มหาราช, คุณา ปุคฺคลสฺส, เมตฺตาภาวนาเยเต คุณา. อิธ, มหาราช, ปุริโส สงฺคามสูโร อเภชฺชกวจชาลิกํ สนฺนยฺหิตฺวา สงฺคามํ โอตเรยฺย, ตสฺส สรา ขิตฺตา อุปคนฺตฺวา ปตนฺติ วิกิรนฺติ, น ตสฺมึ โอกาสํ ลภนฺติ, เนโส, มหาราช, คุโณ สงฺคามสูรสฺส, อเภชฺชกวจชาลิกาเยโส คุโณ, ยสฺส สรา ขิตฺตา อุปคนฺตฺวา ปตนฺติ วิกิรนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, เนเต คุณา ปุคฺคลสฺส, เมตฺตาภาวนาเยเต คุณา.

“No momento, ó rei, em que uma pessoa está absorta no amor benevolente, naquele momento nem o fogo, nem o veneno, nem as armas a ferem. Quaisquer pessoas de má vontade que se aproximem não a veem e não encontram oportunidade contra ela. Estes benefícios, ó rei, não são do indivíduo; estes são os benefícios do desenvolvimento do amor benevolente. Imagine, ó rei, um guerreiro corajoso que, tendo vestido uma cota de malha impenetrável, entre no campo de batalha. As flechas disparadas contra ele, ao se aproximarem, caem e se dispersam, sem encontrar oportunidade de feri-lo. Este benefício, ó rei, não é do guerreiro, mas sim da cota de malha impenetrável, contra a qual as flechas disparadas caem e se dispersam. Da mesma forma, ó rei, estes benefícios não são do indivíduo; estes são os benefícios do desenvolvimento do amor benevolente.”

‘‘ยสฺมึ, มหาราช, ขเณ ปุคฺคโล เมตฺตํ สมาปนฺโน โหติ, น ตสฺส ปุคฺคลสฺส ตสฺมึ ขเณ อคฺคิ วา วิสํ วา สตฺถํ วา กมติ. ตสฺส เย เกจิ อหิตกามา อุปคนฺตฺวา ตํ น ปสฺสนฺติ, ตสฺมึ โอกาสํ น ลภนฺติ, เนเต[Pg.197], มหาราช, คุณา ปุคฺคลสฺส, เมตฺตาภาวนาเยเต คุณา. อิธ ปน, มหาราช, ปุริโส ทิพฺพํ อนฺตรธานํ มูลํ หตฺเถ กเรยฺย, ยาว ตํ มูลํ ตสฺส หตฺถคตํ โหติ, ตาว น อญฺโญ โกจิ ปกติมนุสฺโส ตํ ปุริสํ ปสฺสติ. เนโส, มหาราช, คุโณ ปุริสสฺส, มูลสฺเสโส คุโณ อนฺตรธานสฺส, ยํ โส ปกติมนุสฺสานํ จกฺขุปเถ น ทิสฺสติ. เอวเมว โข, มหาราช, เนเต คุณา ปุคฺคลสฺส, เมตฺตาภาวนาเยเต คุณา.

“No momento, ó rei, em que uma pessoa está absorta no amor benevolente, naquele momento nem o fogo, nem o veneno, nem as armas a ferem. Quaisquer pessoas de má vontade que se aproximem não a veem e não encontram oportunidade contra ela. Estes benefícios, ó rei, não são do indivíduo; estes são os benefícios do desenvolvimento do amor benevolente. Por outro lado, ó rei, imagine um homem que tenha em suas mãos uma raiz divina de invisibilidade. Enquanto essa raiz estiver em suas mãos, nenhum outro homem comum poderá ver esse homem. Este benefício, ó rei, não é do homem, mas sim da raiz de invisibilidade, pela qual ele não aparece no campo de visão dos homens comuns. Da mesma forma, ó rei, estes benefícios não são do indivíduo; estes são os benefícios do desenvolvimento do amor benevolente.”

‘‘ยสฺมึ, มหาราช, ขเณ ปุคฺคโล เมตฺตํ สมาปนฺโน โหติ, น ตสฺส ปุคฺคลสฺส ตสฺมึ ขเณ อคฺคิ วา วิสํ วา สตฺถํ วา กมติ. ตสฺส เย เกจิ อหิตกามา อุปคนฺตฺวา ตํ น ปสฺสนฺติ, น ตสฺมึ โอกาสํ ลภนฺติ. เนเต, มหาราช, คุณา ปุคฺคลสฺส, เมตฺตาภาวนาเยเต คุณา. ยถา วา ปน, มหาราช, ปุริสํ สุกตํ มหาเลณมนุปฺปวิฏฺฐํ มหติมหาเมโฆ อภิวสฺสนฺโต น สกฺโกติ เตมยิตุํ, เนโส, มหาราช, คุโณ ปุริสสฺส, มหาเลณสฺเสโส คุโณ, ยํ มหาเมโฆ อภิวสฺสมาโน น ตํ เตเมติ. เอวเมว โข, มหาราช, เนเต คุณา ปุคฺคลสฺส, เมตฺตาภาวนาเยเต คุณา.

“No momento, ó rei, em que uma pessoa está absorta no amor benevolente, naquele momento nem o fogo, nem o veneno, nem as armas a ferem. Quaisquer pessoas de má vontade que se aproximem não a veem e não encontram oportunidade contra ela. Estes benefícios, ó rei, não são do indivíduo; estes são os benefícios do desenvolvimento do amor benevolente. Ou ainda, ó rei, imagine um homem que tenha entrado em uma grande caverna bem construída; uma imensa tempestade de chuva, ao cair, não é capaz de molhá-lo. Este benefício, ó rei, não é do homem, mas sim da grande caverna, pela qual a imensa tempestade, ao cair, não o molha. Da mesma forma, ó rei, estes benefícios não são do indivíduo; estes são os benefícios do desenvolvimento do amor benevolente.”

‘‘ยสฺมึ, มหาราช, ขเณ ปุคฺคโล เมตฺตํ สมาปนฺโน โหติ, น ตสฺส ปุคฺคลสฺส ตสฺมึ ขเณ อคฺคิ วา วิสํ วา สตฺถํ วา กมติ. ตสฺส เย เกจิ อหิตกามา อุปคนฺตฺวา ตํ น ปสฺสนฺติ, น ตสฺส สกฺโกนฺติ อหิตํ กาตุํ เนเต, มหาราช, คุณา ปุคฺคลสฺส, เมตฺตาภาวนาเยเต คุณา’’ติ. ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต นาคเสน, อพฺภุตํ ภนฺเต นาคเสน, สพฺพปาปนิวารณา เมตฺตาภาวนา’’ติ. ‘‘สพฺพกุสลคุณาวหา, มหาราช, เมตฺตาภาวนา หิตานมฺปิ อหิตานมฺปิ, เย เต สตฺตา วิญฺญาณพทฺธา, สพฺเพสํ มหานิสํสา เมตฺตาภาวนา สํวิภชิตพฺพา’’ติ.

“No momento, ó rei, em que uma pessoa está absorta no amor benevolente, naquele momento nem o fogo, nem o veneno, nem as armas a ferem. Quaisquer pessoas de má vontade que se aproximem não a veem e não são capazes de lhe fazer mal. Estes benefícios, ó rei, não são do indivíduo; estes são os benefícios do desenvolvimento do amor benevolente.” “Maravilhoso, venerável Nāgasena! Extraordinário, venerável Nāgasena! O desenvolvimento do amor benevolente afasta todo o mal!” “O desenvolvimento do amor benevolente, ó rei, traz todas as qualidades benéficas, tanto para os amigos quanto para os inimigos. Para todos os seres dotados de consciência, o desenvolvimento do amor benevolente, que possui grandes benefícios, deve ser compartilhado.”

เมตฺตาภาวนานิสํสปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta questão, sobre os benefícios do desenvolvimento do amor benevolente, está concluída.

๗. กุสลากุสลสมวิสมปญฺโห

7. A questão sobre a igualdade ou desigualdade das ações benéficas e prejudiciais

๗. ‘‘ภนฺเต นาคเสน ‘กุสลการิสฺสปิ อกุสลการิสฺสปิ วิปาโก สมสโม, อุทาหุ โกจิ วิเสโส อตฺถี’ติ? ‘‘อตฺถิ, มหาราช, กุสลสฺส [Pg.198] จ อกุสลสฺส จ วิเสโส, กุสลํ, มหาราช, สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิกํ, อกุสลํ ทุกฺขวิปากํ นิรยสํวตฺตนิก’’นฺติ.

7. “Venerável Nāgasena, o resultado para quem pratica o bem e para quem pratica o mal é o mesmo, ou existe alguma diferença?” “Existe uma diferença, ó rei, entre o bem e o mal. O bem, ó rei, traz resultados felizes e conduz ao reino celestial; o mal traz resultados dolorosos e conduz ao inferno.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘เทวทตฺโต เอกนฺตกณฺโห, เอกนฺตกณฺเหหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต, โพธิสตฺโต เอกนฺตสุกฺโก, เอกนฺตสุกฺเกหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต’ติ. ปุน จ เทวทตฺโต ภเว ภเว ยเสน จ ปกฺเขน จ โพธิสตฺเตน สมสโม โหติ, กทาจิ อธิกตโร วา. ยทา เทวทตฺโต นคเร พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺตสฺส รญฺโญ ปุโรหิตปุตฺโต อโหสิ, ตทา โพธิสตฺโต ฉวกจณฺฑาโล อโหสิ วิชฺชาธโร, วิชฺชํ ปริชปฺปิตฺวา อกาเล อมฺพผลานิ นิพฺพตฺเตสิ, เอตฺถ ตาว โพธิสตฺโต เทวทตฺตโต ชาติยา นิหีโน ยเสน จ นิหีโน.

“Venerável Nāgasena, vós dizeis: ‘Devadatta é inteiramente sombrio, dotado de qualidades inteiramente sombrias; o Bodhisatta é inteiramente brilhante, dotado de qualidades inteiramente brilhantes’. No entanto, vida após vida, Devadatta é igual ao Bodhisatta em reputação e em seguidores, e às vezes até superior. Quando Devadatta era o filho do capelão do rei Brahmadatta na cidade de Benares, o Bodhisatta era um pária desprezível (chavakacaṇḍālo) que possuía um feitiço; recitando o feitiço, ele fazia surgir mangas fora de época. Aqui, pelo menos, o Bodhisatta era inferior a Devadatta em nascimento e inferior em reputação.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต ราชา อโหสิ มหา มหีปติ สพฺพกามสมงฺคี, ตทา โพธิสตฺโต ตสฺสูปโภโค อโหสิ หตฺถินาโค สพฺพลกฺขณสมฺปนฺโน, ตสฺส จารุคติวิลาสํ อสหมาโน ราชา วธมิจฺฉนฺโต หตฺถาจริยํ เอวมโวจ ‘อสิกฺขิโต เต, อาจริย, หตฺถินาโค, ตสฺส อากาสคมนํ นาม การณํ กโรหี’ติ, ตตฺถปิ ตาว โพธิสตฺโต เทวทตฺตโต ชาติยา นิหีโน ลามโก ติรจฺฉานคโต.

“Além disso, quando Devadatta era um rei, um grande governante da terra, dotado de todos os prazeres sensoriais, o Bodhisatta era o seu elefante de montaria, dotado de todas as marcas auspiciosas. O rei, incapaz de tolerar o andar gracioso do elefante e desejando sua morte, disse ao treinador de elefantes: ‘Mestre, o seu elefante não está treinado; faça-o realizar o feito de voar pelo ar’. Aqui também, o Bodhisatta era inferior a Devadatta em nascimento, sendo um animal inferior.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต มนุสฺโส อโหสิ ปวเน นฏฺฐายิโก, ตทา โพธิสตฺโต มหาปถวี นาม มกฺกโฏ อโหสิ, เอตฺถปิ ตาว ทิสฺสติ วิเสโส มนุสฺสสฺส จ ติรจฺฉานคตสฺส จ, ตตฺถปิ ตาว โพธิสตฺโต เทวทตฺตโต ชาติยา นิหีโน.

“Além disso, quando Devadatta era um homem que procurava uma vaca perdida na floresta, o Bodhisatta era um macaco chamado Mahāpathavī. Aqui também se vê a diferença entre um ser humano e um animal; aqui também o Bodhisatta era inferior a Devadatta em nascimento.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต มนุสฺโส อโหสิ โสณุตฺตโร นาม เนสาโท พลวา พลวตโร นาคพโล, ตทา โพธิสตฺโต ฉทฺทนฺโต นาม นาคราชา อโหสิ. ตทา โส ลุทฺทโก ตํ หตฺถินาคํ ฆาเตสิ, ตตฺถปิ ตาว เทวทตฺโตว อธิกตโร.

“Além disso, quando Devadatta era um homem, um caçador chamado Soṇuttara, forte, extremamente poderoso, com a força de um elefante, o Bodhisatta era o rei dos elefantes chamado Chaddanta. Naquela ocasião, o caçador matou aquele rei dos elefantes. Aqui também, Devadatta era superior.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต มนุสฺโส อโหสิ วนจรโก อนิเกตวาสี, ตทา โพธิสตฺโต สกุโณ อโหสิ ติตฺติโร มนฺตชฺฌายี, ตทาปิ โส วนจรโก ตํ สกุณํ ฆาเตสิ, ตตฺถปิ ตาว เทวทตฺโตว ชาติยา อธิกตโร.

“Além disso, quando Devadatta era um homem, um andarilho da floresta sem morada fixa, o Bodhisatta era uma ave, uma perdiz que recitava mantras. Naquela ocasião também, o andarilho da floresta matou aquela ave. Aqui também, Devadatta era superior em nascimento.”

‘‘ปุน [Pg.199] จปรํ ยทา เทวทตฺโต กลาพุ นาม กาสิราชา อโหสิ, ตทา โพธิสตฺโต ตาปโส อโหสิ ขนฺติวาที. ตทา โส ราชา ตสฺส ตาปสสฺส กุทฺโธ หตฺถปาเท วํสกฬีเร วิย เฉทาเปสิ, ตตฺถปิ ตาว เทวทตฺโต เยว อธิกตโร ชาติยา จ ยเสน จ.

“Além disso, quando Devadatta era o rei de Kāsi chamado Kalābu, o Bodhisatta era o asceta Khantivādī. Naquela ocasião, o rei, irado com o asceta, mandou cortar suas mãos e pés como se fossem brotos de bambu. Aqui também, Devadatta era superior tanto em nascimento quanto em reputação.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต มนุสฺโส อโหสิ วนจโร, ตทา โพธิสตฺโต นนฺทิโย นาม วานรินฺโท อโหสิ, ตทาปิ โส วนจโร ตํ วานรินฺทํ ฆาเตสิ สทฺธึ มาตรา กนิฏฺฐภาติเกน จ, ตตฺถปิ ตาว เทวทตฺโต เยว อธิกตโร ชาติยา.

“Além disso, quando Devadatta era um homem, um caçador da floresta, o Bodhisatta era o rei dos macacos chamado Nandiya. Naquela ocasião também, o caçador da floresta matou o rei dos macacos junto com sua mãe e seu irmão mais novo. Aqui também, Devadatta era superior em nascimento.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต มนุสฺโส อโหสิ อเจลโก การมฺภิโย นาม, ตทา โพธิสตฺโต ปณฺฑรโก นาม นาคราชา อโหสิ, ตตฺถปิ ตาว เทวทตฺโต เยว อธิกตโร ชาติยา.

“Além disso, quando Devadatta era um homem, um asceta nu chamado Kārambhiya, o Bodhisatta era o rei naga chamado Paṇḍaraka. Aqui também, Devadatta era superior em nascimento.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต มนุสฺโส อโหสิ ปวเน ชฏิลโก, ตทา โพธิสตฺโต ตจฺฉโก นาม มหาสูกโร อโหสิ, ตตฺถปิ ตาว เทวทตฺโต เยว ชาติยา อธิกตโร.

“Além disso, quando Devadatta era um homem, um asceta de cabelos trançados na floresta, o Bodhisatta era um grande javali chamado Tacchaka. Aqui também, Devadatta era superior em nascimento.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต เจตีสุ สูรปริจโร นาม ราชา อโหสิ อุปริ ปุริสมตฺเต คคเน เวหาสงฺคโม, ตทา โพธิสตฺโต กปิโล นาม พฺราหฺมโณ อโหสิ, ตตฺถปิ ตาว เทวทตฺโต เยว อธิกตโร ชาติยา จ ยเสน จ.

“Além disso, quando Devadatta era o rei dos Cetis chamado Suraparicara, que podia voar pelo ar à altura de um homem, o Bodhisatta era um brâmane chamado Kapila. Aqui também, Devadatta era superior tanto em nascimento quanto em reputação.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต มนุสฺโส อโหสิ สาโม นาม, ตทา โพธิสตฺโต รุรุ นาม มิคราชา อโหสิ, ตตฺถปิ ตาว เทวทตฺโต เยว ชาติยา อธิกตโร.

“Além disso, quando Devadatta era um homem chamado Sāma, o Bodhisatta era o rei dos cervos chamado Ruru. Aqui também, Devadatta era superior em nascimento.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต มนุสฺโส อโหสิ ลุทฺทโก ปวนจโร, ตทา โพธิสตฺโต หตฺถินาโค อโหสิ, โส ลุทฺทโก ตสฺส หตฺถินาคสฺส สตฺตกฺขตฺตุํ ทนฺเต ฉินฺทิตฺวา หริ, ตตฺถปิ ตาว เทวทตฺโต เยว โยนิยา อธิกตโร.

“Além disso, quando Devadatta era um homem, um caçador que vagava pela floresta, o Bodhisatta era um elefante real. Aquele caçador cortou as presas daquele elefante por sete vezes e as levou embora. Aqui também, Devadatta era superior em seu estado de existência.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต สิงฺคาโล อโหสิ ขตฺติยธมฺโม, โส ยาวตา ชมฺพุทีเป ปเทสราชาโน เต สพฺเพ อนุยุตฺเต อกาสิ, ตทา [Pg.200] โพธิสตฺโต วิธุโร นาม ปณฺฑิโต อโหสิ, ตตฺถปิ ตาว เทวทตฺโต เยว ยเสน อธิกตโร.

“Além disso, quando Devadatta era um chacal que agia como um kshatriya e fez de todos os reis regionais de Jambudīpa seus vassalos, o Bodhisatta era o sábio chamado Vidhura. Aqui também, Devadatta era superior em reputação.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต หตฺถินาโค หุตฺวา ลฏุกิกาย สกุณิกาย ปุตฺตเก ฆาเตสิ, ตทา โพธิสตฺโตปิ หตฺถินาโค อโหสิ ยูถปติ, ตตฺถ ตาว อุโภปิ เต สมสมา อเหสุํ.

“Além disso, quando Devadatta, tendo nascido como um elefante real, matou os filhotes de uma codorna, o Bodhisatta também era um elefante real, líder do bando. Aqui, pelo menos, ambos eram iguais.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต ยกฺโข อโหสิ อธมฺโม นาม, ตทา โพธิสตฺโตปิ ยกฺโข อโหสิ ธมฺโม นาม, ตตฺถปิ ตาว อุโภปิ สมสมา อเหสุํ.

“Além disso, quando Devadatta era um yakkha chamado Adhamma, o Bodhisatta também era um yakkha chamado Dhamma. Aqui também, ambos eram iguais.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต นาวิโก อโหสิ ปญฺจนฺนํ กุลสตานํ อิสฺสโร, ตทา โพธิสตฺโตปิ นาวิโก อโหสิ ปญฺจนฺนํ กุลสตานํ อิสฺสโร, ตตฺถปิ ตาว อุโภปิ สมสมา อเหสุํ.

“Além disso, quando Devadatta era um marinheiro, mestre de quinhentas famílias, o Bodhisatta também era um marinheiro, mestre de quinhentas famílias. Aqui também, ambos eram iguais.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต สตฺถวาโห อโหสิ ปญฺจนฺนํ สกฏสตานํ อิสฺสโร, ตทา โพธิสตฺโตปิ สตฺถวาโห อโหสิ ปญฺจนฺนํ สกฏสตานํ อิสฺสโร, ตตฺถปิ ตาว อุโภปิ สมสมา อเหสุํ.

“Além disso, quando Devadatta era um chefe de caravana, mestre de quinhentas carroças, o Bodhisatta também era um chefe de caravana, mestre de quinhentas carroças. Aqui também, ambos eram iguais.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต สาโข นาม มิคราชา อโหสิ, ตทา โพธิสตฺโตปิ นิคฺโรโธ นาม มิคราชา อโหสิ, ตตฺถปิ ตาว อุโภปิ สมสมา อเหสุํ.

“Além disso, quando Devadatta era o rei dos cervos chamado Sākha, o Bodhisatta também era o rei dos cervos chamado Nigrodha. Aqui também, ambos eram iguais.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต สาโข นาม เสนาปติ อโหสิ, ตทา โพธิสตฺโตปิ นิคฺโรโธ นาม ราชา อโหสิ, ตตฺถปิ ตาว อุโภปิ สมสมา อเหสุํ.

“Além disso, quando Devadatta era o general chamado Sākha, o Bodhisatta também era o rei chamado Nigrodha. Aqui também, ambos eram iguais.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต ขณฺฑหาโล นาม พฺราหฺมโณ อโหสิ, ตทา โพธิสตฺโต จนฺโท นาม ราชกุมาโร อโหสิ, ตทา โส ขณฺฑหาโล เยว อธิกตโร.

“Além disso, quando Devadatta era um brâmane chamado Khaṇḍahāla, o Bodhisatta era o príncipe chamado Canda. Naquela ocasião, o próprio Khaṇḍahāla era superior.”

‘‘ปุน จปรํ ยทา เทวทตฺโต พฺรหฺมทตฺโต นาม ราชา อโหสิ, ตทา โพธิสตฺโต ตสฺส ปุตฺโต มหาปทุโม นาม กุมาโร อโหสิ, ตทา โส ราชา สกปุตฺตํ โจรปปาเต ขิปาเปสิ, ยโต กุโตจิ ปิตาว ปุตฺตานํ อธิกตโร โหติ วิสิฏฺโฐติ, ตตฺถปิ ตาว เทวทตฺโต เยว อธิกตโร.

Além disso, quando Devadatta era o rei chamado Brahmadatta, o Bodhisatta era seu filho, o príncipe chamado Mahāpaduma. Naquela ocasião, o rei fez com que seu próprio filho fosse lançado do penhasco dos ladrões. Visto que, de alguma forma, o pai é superior e mais excelente que os filhos, também nessa história de nascimento Devadatta foi superior.

‘‘ปุน [Pg.201] จปรํ ยทา เทวทตฺโต มหาปตาโป นาม ราชา อโหสิ, ตทา โพธิสตฺโต ตสฺส ปุตฺโต ธมฺมปาโล นาม กุมาโร อโหสิ, ตทา โส ราชา สกปุตฺตสฺส หตฺถปาเท สีสญฺจ เฉทาเปสิ, ตตฺถปิ ตาว เทวทตฺโต เยว อุตฺตโร อธิกตโร.

Além disso, quando Devadatta era o rei chamado Mahāpatāpa, o Bodhisatta era seu filho, o príncipe chamado Dhammapāla. Naquela ocasião, o rei ordenou que as mãos, os pés e a cabeça de seu próprio filho fossem cortados. Também nessa história de nascimento Devadatta foi superior e mais proeminente.

อชฺเชตรหิ อุโภปิ สกฺยกุเล ชายึสุ. โพธิสตฺโต พุทฺโธ อโหสิ สพฺพญฺญู โลกนายโก, เทวทตฺโต ตสฺส เทวาติเทวสฺส สาสเน ปพฺพชิตฺวา อิทฺธึ นิพฺพตฺเตตฺวา พุทฺธาลยํ อกาสิ. กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, ยํ มยา ภณิตํ, ตํ สพฺพํ ตถํ อุทาหุ วิตถ’’นฺติ?

No presente, ambos nasceram no clã dos Sakyas. O Bodhisatta tornou-se o Buda, o Onisciente, o Líder do Mundo; Devadatta, tendo se ordenado na dispensação daquele que é o Deus acima dos deuses, desenvolveu poderes psíquicos e imitou o Buda. Será, venerável Nāgasena, que tudo o que eu disse é verdade ou é falso?

‘‘ยํ ตฺวํ, มหาราช, พหุวิธํ การณํ โอสาเรสิ, สพฺพํ ตํ ตเถว, โน อญฺญถา’’ติ. ‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, กณฺโหปิ สุกฺโกปิ สมสมคติกา โหนฺติ, เตน หิ กุสลมฺปิ อกุสลมฺปิ สมสมวิปากํ โหตี’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราช, กุสลมฺปิ อกุสลมฺปิ สมสมวิปากํ โหติ, น หิ, มหาราช, เทวทตฺโต สพฺพชเนหิ ปฏิวิรุทฺโธ, โพธิสตฺเตเนว ปฏิวิรุทฺโธ. โย ตสฺส โพธิสตฺเตน ปฏิวิรุทฺโธ, โส ตสฺมึ ตสฺมึ เยว ภเว ปจฺจติ ผลํ เทติ. เทวทตฺโตปิ, มหาราช, อิสฺสริเย ฐิโต ชนปเทสุ อารกฺขํ เทติ, เสตุํ สภํ ปุญฺญสาลํ กาเรติ, สมณพฺราหฺมณานํ กปณทฺธิกวณิพฺพกานํ นาถานาถานํ ยถาปณิหิตํ ทานํ เทติ. ตสฺส โส วิปาเกน ภเว ภเว สมฺปตฺติโย ปฏิลภติ. กสฺเสตํ, มหาราช, สกฺกา วตฺตุํ วินา ทาเนน ทเมน สํยเมน อุโปสถกมฺเมน สมฺปตฺตึ อนุภวิสฺสตีติ?

“As muitas razões que apresentaste, ó grande rei, são exatamente assim, e não de outra forma.” “Se, venerável Nāgasena, tanto o caminho escuro quanto o caminho brilhante tivessem o mesmo destino, então as ações benéficas e as prejudiciais teriam resultados iguais?” “Não, ó grande rei, as ações benéficas e as prejudiciais não têm resultados iguais. E, ó grande rei, Devadatta não se opunha a todas as pessoas, mas apenas ao Bodhisatta. A oposição que ele tinha contra o Bodhisatta amadurecia e dava frutos apenas em suas respectivas existências. No entanto, ó grande rei, Devadatta, quando estabelecido no poder, oferecia proteção nos distritos, mandava construir pontes, salões públicos e abrigos de caridade, e dava esmolas conforme desejado a ascetas, brâmanes, desamparados, viajantes, mendigos e necessitados. Como resultado dessa generosidade, ele obtinha prosperidade em cada existência. Quem, ó grande rei, seria capaz de dizer que se pode desfrutar de prosperidade sem generosidade, autocontrole, autodisciplina e a observância dos preceitos do Uposatha?”

‘‘ยํ ปน ตฺวํ, มหาราช, เอวํ วเทสิ ‘เทวทตฺโต จ โพธิสตฺโต จ เอกโต อนุปริวตฺตนฺตี’ติ, โส น ชาติสตสฺส อจฺจเยน สมาคโม อโหสิ, น ชาติสหสฺสสฺส อจฺจเยน, น ชาติสตสหสฺสสฺส อจฺจเยน, กทาจิ กรหจิ พหูนํ อโหรตฺตานํ อจฺจเยน สมาคโม อโหสิ. ยํ ปเนตํ, มหาราช, ภควตา กาณกจฺฉโปปมํ อุปทสฺสิตํ มนุสฺสตฺตปฺปฏิลาภาย, ตถูปมํ, มหาราช, อิเมสํ สมาคมํ ธาเรหิ.

“Quanto ao que dizes, ó grande rei, que ‘Devadatta e o Bodhisatta transmigravam juntos’, esse encontro não ocorria após o passar de cem vidas, nem após o passar de mil vidas, nem após o passar de cem mil vidas; apenas raramente, após o passar de muitos dias e noites, ocorria um encontro. Assim como o Abençoado ilustrou a obtenção da existência humana através do símile da tartaruga cega, ó grande rei, de maneira semelhante deves compreender o encontro entre eles.”

‘‘น, มหาราช, โพธิสตฺตสฺส เทวทตฺเตเนว สทฺธึ สมาคโม อโหสิ, เถโรปิ, มหาราช, สาริปุตฺโต อเนเกสุ ชาติสตสหสฺเสสุ โพธิสตฺตสฺส ปิตา อโหสิ, มหาปิตา อโหสิ, จูฬปิตา อโหสิ[Pg.202], ภาตา อโหสิ, ปุตฺโต อโหสิ, ภาคิเนยฺโย อโหสิ, มิตฺโต อโหสิ.

“Não foi apenas com Devadatta, ó grande rei, que o Bodhisatta teve encontros. O venerável Sāriputta também, ó grande rei, em muitas centenas de milhares de vidas, foi pai do Bodhisatta, foi tio paterno mais velho, foi tio paterno mais jovem, foi irmão, foi filho, foi sobrinho e foi amigo.”

‘‘โพธิสตฺโตปิ, มหาราช, อเนเกสุ ชาติสตสหสฺเสสุ เถรสฺส สาริปุตฺตสฺส ปิตา อโหสิ, มหาปิตา อโหสิ, จูฬปิตา อโหสิ, ภาตา อโหสิ, ปุตฺโต อโหสิ, ภาคิเนยฺโย อโหสิ, มิตฺโต อโหสิ, สพฺเพปิ, มหาราช, สตฺตนิกายปริยาปนฺนา สํสารโสตมนุคตา สํสารโสเตน วุยฺหนฺตา อปฺปิเยหิปิ ปิเยหิปิ สมาคจฺฉนฺติ. ยถา, มหาราช, อุทกํ โสเตน วุยฺหมานํ สุจิอสุจิกลฺยาณปาปเกน สมาคจฺฉติ, เอวเมว โข, มหาราช, สพฺเพปิ สตฺตนิกายปริยาปนฺนา สํสารโสตมนุคตา สํสารโสเตน วุยฺหนฺตา อปฺปิเยหิปิ ปิเยหิปิ สมาคจฺฉนฺติ. เทวทตฺโต, มหาราช, ยกฺโข สมาโน อตฺตนา อธมฺโม ปเร อธมฺเม นิโยเชตฺวา สตฺตปญฺญาสวสฺสโกฏิโย สฏฺฐิ จ วสฺสสตสหสฺสานิ มหานิรเย ปจฺจิ, โพธิสตฺโตปิ, มหาราช, ยกฺโข สมาโน อตฺตนา ธมฺโม ปเร ธมฺเม นิโยเชตฺวา สตฺตปญฺญาสวสฺสโกฏิโย สฏฺฐิ จ วสฺสสตสหสฺสานิ สคฺเค โมทิ สพฺพกามสมงฺคี, อปิ จ, มหาราช, เทวทตฺโต อิมสฺมึ ภเว พุทฺธํ อนาสาทนียมาสาทยิตฺวา สมคฺคญฺจ สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา ปถวึ ปาวิสิ, ตถาคโต พุชฺฌิตฺวา สพฺพธมฺเม ปรินิพฺพุโต อุปธิสงฺขเย’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“O Bodhisatta também, ó grande rei, em muitas centenas de milhares de vidas, foi pai do venerável Sāriputta, foi tio paterno mais velho, foi tio paterno mais jovem, foi irmão, foi filho, foi sobrinho e foi amigo. Todos os seres, ó grande rei, que pertencem ao reino dos seres vivos, que entraram na corrente do saṃsāra e são levados por ela, encontram-se tanto com aqueles que não amam quanto com aqueles que amam. Assim como a água, ó grande rei, sendo levada pela correnteza, encontra coisas limpas e sujas, boas e ruins, exatamente assim, ó grande rei, todos os seres que pertencem ao reino dos seres vivos, que entraram na corrente do saṃsāra e são levados por ela, encontram-se tanto com aqueles que não amam quanto com aqueles que amam. Devadatta, ó grande rei, quando era um yakkha, sendo ele próprio injusto e incitando outros à injustiça, ardeu no grande inferno por cinquenta e sete dezenas de milhões de anos e seis milhões de anos. O Bodhisatta também, ó grande rei, quando era um yakkha, sendo ele próprio justo e incitando outros à justiça, regozijou-se no céu por cinquenta e sete dezenas de milhões de anos e seis milhões de anos, dotado de todos os prazeres sensoriais. Além disso, ó grande rei, nesta vida Devadatta, tendo ofendido o Buda, que não deve ser ofendido, e tendo dividido a Sangha harmoniosa, entrou na terra; enquanto o Tathāgata, tendo compreendido todos os fenômenos, alcançou o Parinibbāna com a extinção de todos os combustíveis da existência.” “Muito bem, venerável Nāgasena, aceito isso exatamente como disseste.”

กุสลากุสลสมวิสมปญฺโห สตฺตโม.

A sétima pergunta sobre a igualdade e desigualdade das ações benéficas e prejudiciais está concluída.

๘. อมราเทวีปญฺโห

8. A Pergunta sobre a Rainha Amarā

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา –

8. “Venerável Nāgasena, isto foi dito pelo Abençoado:

‘‘‘สเจ ลเภถ ขณํ วา รโห วา, นิมนฺตกํ วาปิ ลเภถ ตาทิสํ;

สพฺพาว อิตฺถี กยิรุํ นุ ปาปํ, อญฺญํ อลทฺธา ปีฐสปฺปินา สทฺธิ’นฺติ.

“‘Se obtivessem a oportunidade ou a privacidade, e se encontrassem um homem que as convidasse para tal, todas as mulheres cometeriam o mal; não encontrando outro, fariam o mal até mesmo com um homem aleijado.’”

‘‘ปุน จ กถียติ ‘มโหสธสฺส ภริยา อมรา นาม อิตฺถี คามเก ฐปิตา ปวุตฺถปติกา รโห นิสินฺนา วิวิตฺตา ราชปฺปฏิสมํ สามิกํ กริตฺวา สหสฺเสน [Pg.203] นิมนฺตียมานา ปาปํ นากาสี’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘สเจ…เป… สทฺธิ’นฺติ เตน หิ ‘มโหสธสฺส ภริยา…เป… นากาสี’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ มโหสธสฺส ภริยา…เป… นากาสิ, เตน หิ ‘สเจ…เป… สทฺธิ’นฺติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

“Por outro lado, é dito: ‘A esposa do sábio Mahosadha, uma mulher chamada Amarā, deixada em uma pequena aldeia enquanto seu marido estava ausente, sentada em privacidade e isolamento, tendo um marido comparável a um rei, não cometeu o mal mesmo sendo tentada com mil moedas de ouro.’ Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Se obtivessem... [até] ...com um homem aleijado’, então a afirmação ‘A esposa de Mahosadha... [até] ...não cometeu o mal’ deve ser falsa. Se a esposa de Mahosadha... [até] ...não cometeu o mal, então a afirmação ‘Se obtivessem... [até] ...com um homem aleijado’ também deve ser falsa. Esta é outra questão de dois gumes que chegou até ti; ela deve ser resolvida por ti.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘สเจ…เป… สทฺธิ’นฺติ. กถียติ จ ‘มโหสธสฺส ภริยา …เป… นากาสี’ติ. กเรยฺย สา, มหาราช, อิตฺถี สหสฺสํ ลภมานา ตาทิเสน ปุริเสน สทฺธึ ปาปกมฺมํ, น สา กเรยฺย สเจ ขณํ วา รโห วา นิมนฺตกํ วาปิ ตาทิสํ ลเภยฺย, วิจินนฺตี สา, มหาราช, อมรา อิตฺถี น อทฺทส ขณํ วา รโห วา นิมนฺตกํ วาปิ ตาทิสํ.

“Foi dito pelo Abençoado, ó grande rei: ‘Se obtivessem... [até] ...com um homem aleijado’. E também é dito: ‘A esposa de Mahosadha... [até] ...não cometeu o mal’. Qualquer outra mulher, ó grande rei, ao receber mil moedas, cometeria uma má ação com tal homem se encontrasse a oportunidade, a privacidade ou tal pretendente. No entanto, ó grande rei, a mulher Amarā, ao examinar a situação, não viu oportunidade, privacidade ou tal pretendente.”

‘‘อิธ โลเก ครหภยา ขณํ น ปสฺสิ, ปรโลเก นิรยภยา ขณํ น ปสฺสิ, กฏุกวิปากํ ปาปนฺติ ขณํ น ปสฺสิ, ปิยํ อมุญฺจิตุกามา ขณํ น ปสฺสิ, สามิกสฺส ครุกตาย ขณํ น ปสฺสิ, ธมฺมํ อปจายนฺตี ขณํ น ปสฺสิ, อนริยํ ครหนฺตี ขณํ น ปสฺสิ, กิริยํ อภินฺทิตุกามา ขณํ น ปสฺสิ. เอวรูเปหิ พหูหิ การเณหิ ขณํ น ปสฺสิ.

“Neste mundo, por medo da censura alheia, ela não viu oportunidade; no outro mundo, por medo do inferno, ela não viu oportunidade; sabendo que o mal tem um resultado amargo, ela não viu oportunidade; não querendo abandonar seu amado marido, ela não viu oportunidade; por respeito ao seu marido, ela não viu oportunidade; reverenciando o Dhamma, ela não viu oportunidade; desprezando a conduta ignóbil, ela não viu oportunidade; não querendo quebrar sua integridade de conduta, ela não viu oportunidade. Por muitas dessas razões, ela não viu oportunidade.”

‘‘รโหปิ สา โลเก วิจินิตฺวา อปสฺสนฺตี ปาปํ นากาสิ. สเจ สา มนุสฺเสหิ รโห ลเภยฺย, อถ อมนุสฺเสหิ รโห น ลเภยฺย. สเจ อมนุสฺเสหิ รโห ลเภยฺย, อถ ปรจิตฺตวิทูหิ ปพฺพชิเตหิ รโห น ลเภยฺย. สเจ ปรจิตฺตวิทูหิ ปพฺพชิเตหิ รโห ลเภยฺย, อถ ปรจิตฺตวิทูนีหิ เทวตาหิ รโห น ลเภยฺย. สเจ ปรจิตฺตวิทูนีหิ เทวตาหิ รโห ลเภยฺย, อตฺตนาว ปาเปหิ รโห น ลเภยฺย. สเจ อตฺตนาว ปาเปหิ รโห ลเภยฺย, อถ อธมฺเมน รโห น ลเภยฺย. เอวรูเปหิ พหุวิเธหิ การเณหิ รโห อลภิตฺวา ปาปํ นากาสิ.

“Mesmo procurando por privacidade no mundo, por não encontrá-la, ela não cometeu o mal. Se ela obtivesse privacidade em relação aos seres humanos, ainda assim não obteria privacidade em relação aos seres não humanos. Se obtivesse privacidade em relação aos seres não humanos, ainda assim não obteria privacidade em relação aos ascetas que leem as mentes alheias. Se obtivesse privacidade em relação aos ascetas que leem as mentes alheias, ainda assim não obteria privacidade em relação às divindades que leem as mentes alheias. Se obtivesse privacidade em relação às divindades que leem as mentes alheias, ela própria não teria privacidade em relação às suas próprias más ações. Se ela própria tivesse privacidade em relação às suas próprias más ações, ainda assim não haveria privacidade em relação à injustiça. Por tantas razões diversas, não encontrando privacidade, ela não cometeu o mal.”

‘‘นิมนฺตกมฺปิ สา โลเก วิจินิตฺวา ตาทิสํ อลภนฺตี ปาปํ นากาสิ. มโหสโธ, มหาราช, ปณฺฑิโต อฏฺฐวีสติยา องฺเคหิ สมนฺนาคโต. กตเมหิ อฏฺฐวีสติยา องฺเคหิ สมนฺนาคโต? มโหสโธ, มหาราช, สูโร หิริมา โอตฺตปฺปี สปกฺโข มิตฺตสมฺปนฺโน ขโม สีลวา สจฺจวาที โสเจยฺยสมฺปนฺโน อกฺโกธโน อนติมานี อนุสูยโก วีริยวา อายูหโก สงฺคาหโก สํวิภาคี สขิโล นิวาตวุตฺติ สณฺโห อสโฐ อมายาวี อติพุทฺธิสมฺปนฺโน กิตฺติมา วิชฺชาสมฺปนฺโน หิเตสี อุปนิสฺสิตานํ [Pg.204] ปตฺถิโต สพฺพชนสฺส ธนวา ยสวา. มโหสโธ, มหาราช, ปณฺฑิโต อิเมหิ อฏฺฐวีสติยา องฺเคหิ สมนฺนาคโต. สา อญฺญํ ตาทิสํ นิมนฺตกํ อลภิตฺวา ปาปํ นากาสี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Mesmo procurando por um pretendente no mundo, por não encontrar ninguém igual a ele, ela não cometeu o mal. O sábio Mahosadha, ó grande rei, era dotado de vinte e oito qualidades. De quais vinte e oito qualidades ele era dotado? O sábio Mahosadha, ó grande rei, era (1) corajoso, (2) dotado de vergonha moral, (3) dotado de temor moral, (4) tinha aliados leais, (5) era rico em amigos, (6) paciente, (7) virtuoso, (8) veraz, (9) dotado de pureza de conduta, (10) livre de raiva, (11) livre de orgulho excessivo, (12) livre de inveja, (13) enérgico, (14) esforçado, (15) apoiador dos outros, (16) generoso na partilha, (17) de fala gentil, (18) humilde, (19) suave, (20) livre de falsidade, (21) livre de engano, (22) dotado de sabedoria superior, (23) renomado, (24) dotado de conhecimento, (25) buscava o bem-estar daqueles que dependiam dele, (26) desejado por todas as pessoas, (27) rico e (28) influente. O sábio Mahosadha, ó grande rei, era dotado dessas vinte e oito qualidades. Ela, por não encontrar outro pretendente igual a ele, não cometeu o mal.” “Muito bem, venerável Nāgasena, aceito isso exatamente como disseste.”

อมราเทวีปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava pergunta sobre a Rainha Amarā está concluída.

๙. อรหนฺตอภายนปญฺโห

9. A Pergunta sobre a Ausência de Medo dos Arahants

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘วิคตภยสนฺตาสา อรหนฺโต’ติ. ปุน จ นคเร ราชคเห ธนปาลกํ หตฺถึ ภควติ โอปตนฺตํ ทิสฺวา ปญฺจ ขีณาสวสตานิ ปริจฺจชิตฺวา ชินวรํ ปกฺกนฺตานิ ทิสาวิทิสํ เอกํ ฐเปตฺวา เถรํ อานนฺทํ. กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, เต อรหนฺโต ภยา ปกฺกนฺตา, ปญฺญายิสฺสติ สเกน กมฺเมนาติ ทสพลํ ปาเตตุกามา ปกฺกนฺตา, อุทาหุ ตถาคตสฺส อตุลํ วิปุลมสมํ ปาฏิหาริยํ ทฏฺฐุกามา ปกฺกนฺตา? ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘วิคตภยสนฺตาสา อรหนฺโต’ติ, เตน หิ ‘นคเร…เป… อานนฺท’นฺติ ยํ วจนํ ตํ มิจฺฉา. ยทิ นคเร ราชคเห ธนปาลกํ หตฺถึ ภควติ โอปตนฺตํ ทิสฺวา ปญฺจ ขีณาสวสตานิ ปริจฺจชิตฺวา ชินวรํ ปกฺกนฺตานิ ทิสาวิทิสํ เอกํ ฐเปตฺวา เถรํ อานนฺทํ, เตน หิ ‘วิคตภยสนฺตาสา อรหนฺโต’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

9. “Venerável Nāgasena, isto foi dito pelo Abençoado: ‘Os Arahants estão livres de medo e pavor.’ No entanto, também é dito que, na cidade de Rājagaha, ao verem o elefante Dhanapālaka avançando em direção ao Abençoado, quinhentos Arahants abandonaram o Conquistador Supremo e fugiram em todas as direções, deixando apenas o venerável Ānanda para trás. Como foi isso, venerável Nāgasena? Aqueles Arahants fugiram por medo? Ou fugiram querendo que o Possuidor das Dez Forças caísse, pensando: ‘Isso se tornará conhecido por suas próprias ações’? Ou fugiram querendo ver o milagre incomparável, vasto e inigualável do Tathāgata? Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Os Arahants estão livres de medo e pavor’, então a afirmação ‘Na cidade... [até] ...Ānanda’ deve ser falsa. Se, na cidade de Rājagaha, ao verem o elefante Dhanapālaka avançando em direção ao Abençoado, quinhentos Arahants abandonaram o Conquistador Supremo e fugiram em todas as direções, deixando apenas o venerável Ānanda para trás, então a afirmação ‘Os Arahants estão livres de medo e pavor’ também deve ser falsa. Esta é outra questão de dois gumes que chegou até ti; ela deve ser resolvida por ti.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘วิคตภยสนฺตาสา อรหนฺโต’ติ, นคเร ราชคเห ธนปาลกํ หตฺถึ ภควติ โอปตนฺตํ ทิสฺวา ปญฺจ ขีณาสวสตานิ ปริจฺจชิตฺวา ชินวรํ ปกฺกนฺตานิ ทิสาวิทิสํ เอกํ ฐเปตฺวา เถรํ อานนฺทํ, ตญฺจ ปน น ภยา, นาปิ ภควนฺตํ ปาเตตุกามตาย.

“Foi dito pelo Abençoado, ó grande rei: ‘Os Arahants estão livres de medo e pavor’. E também é verdade que, na cidade de Rājagaha, ao verem o elefante Dhanapālaka avançando em direção ao Abençoado, quinhentos Arahants abandonaram o Conquistador Supremo e fugiram em todas as direções, deixando apenas o venerável Ānanda para trás. No entanto, essa partida deles não foi por medo, nem pelo desejo de que o Abençoado caísse.”

‘‘เยน ปน, มหาราช, เหตุนา อรหนฺโต ภาเยยฺยุํ วา ตาเสยฺยุํ วา, โส เหตุ อรหนฺตานํ สมุจฺฉินฺโน, ตสฺมา วิคตภยสนฺตาสา อรหนฺโต, ภายติ นุ, มหาราช, มหาปถวี ขณนฺเตปิ ภินฺทนฺเตปิ ธาเรนฺเตปิ สมุทฺทปพฺพตคิริสิขเรติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณน มหาราชา’’ติ? ‘‘นตฺถิ, ภนฺเต, มหาปถวิยา โส เหตุ, เยน เหตุนา มหาปถวี [Pg.205] ภาเยยฺย วา ตาเสยฺย วา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, นตฺถิ อรหนฺตานํ โส เหตุ, เยน เหตุนา อรหนฺโต ภาเยยฺยุํ วา ตาเสยฺยุํ วา.

“Pois a causa, ó grande rei, pela qual os Arahants poderiam temer ou se apavorar foi completamente erradicada por eles; portanto, os Arahants estão livres de medo e pavor. Ó grande rei, a grande terra teme quando é cavada, fendida ou quando sustenta os oceanos, montanhas e picos rochosos?” “Não, venerável.” “Por qual razão, ó grande rei?” “Não existe na grande terra, venerável, aquela causa pela qual ela temeria ou se apavoraria.” “Exatamente assim, ó grande rei, não existe nos Arahants aquela causa pela qual eles temeriam ou se apavorariam.”

‘‘ภายติ นุ, มหาราช, คิริสิขรํ ฉินฺทนฺเต วา ภินฺทนฺเต วา ปตนฺเต วา อคฺคินา ทหนฺเต วา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณน มหาราชา’’ติ? ‘‘นตฺถิ, ภนฺเต, คิริสิขรสฺส โส เหตุ, เยน เหตุนา คิริสิขรํ ภาเยยฺย วา ตาเสยฺย วา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, นตฺถิ อรหนฺตานํ โส เหตุ, เยน เหตุนา อรหนฺโต ภาเยยฺยุํ วา ตาเสยฺยุํ วา.

“Ó grande rei, o pico de uma montanha teme quando é cortado, fendido, quando desmorona ou quando é queimado pelo fogo?” “Não, venerável.” “Por qual razão, ó grande rei?” “Não existe no pico da montanha, venerável, aquela causa pela qual ele temeria ou se apavoraria.” “Exatamente assim, ó grande rei, não existe nos Arahants aquela causa pela qual eles temeriam ou se apavorariam.”

‘‘ยทิปิ, มหาราช, โลกธาตุสตสหสฺเสสุ เย เกจิ สตฺตนิกายปริยาปนฺนา สพฺเพปิ เต สตฺติหตฺถา เอกํ อรหนฺตํ อุปธาวิตฺวา ตาเสยฺยุํ, น ภเวยฺย อรหโต จิตฺตสฺส กิญฺจิ อญฺญถตฺตํ. กึ การณํ? อฏฺฐานมนวกาสตาย.

“Mesmo se, ó grande rei, todos os seres pertencentes ao reino dos seres vivos em cem mil sistemas de mundos corressem em direção a um único Arahant com lanças nas mãos para assustá-lo, não haveria nenhuma alteração na mente do Arahant. Qual é a razão? Porque isso é impossível e fora de cogitação.”

‘‘อปิ จ, มหาราช, เตสํ ขีณาสวานํ เอวํ เจโตปริวิตกฺโก อโหสิ ‘อชฺช นรวรปวเร ชินวรวสเภ นครวรมนุปฺปวิฏฺเฐ วีถิยา ธนปาลโก หตฺถี อาปติสฺสติ, อสํสยมติเทวเทวํ อุปฏฺฐาโก น ปริจฺจชิสฺสติ, ยทิ มยํ สพฺเพปิ ภควนฺตํ น ปริจฺจชิสฺสาม, อานนฺทสฺส คุโณ ปากโฏ น ภวิสฺสติ, น เหว จ ตถาคตํ สมุปคมิสฺสติ หตฺถินาโค, หนฺท มยํ อปคจฺฉาม, เอวมิทํ มหโต ชนกายสฺส กิเลสพนฺธนโมกฺโข ภวิสฺสติ, อานนฺทสฺส จ คุโณ ปากโฏ ภวิสฺสตี’ติ. เอวํ เต อรหนฺโต อานิสํสํ ทิสฺวา ทิสาวิทิสํ ปกฺกนฺตา’’ติ. ‘‘สุวิภตฺโต, ภนฺเต นาคเสน, ปญฺโห, เอวเมตํ นตฺถิ อรหนฺตานํ ภยํ วา สนฺตาโส วา, อานิสํสํ ทิสฺวา อรหนฺโต ปกฺกนฺตา ทิสาวิทิส’’นฺติ.

“Além disso, ó rei, surgiu o seguinte pensamento na mente daqueles arahants cujas impurezas foram destruídas: ‘Hoje, quando o mais excelente entre os homens, o touro entre os nobres vitoriosos, entrar na nobre cidade, o elefante Dhanapālaka avançará pela rua. Sem dúvida, o assistente Ānanda não abandonará o Deus acima dos deuses. Se todos nós também não abandonarmos o Abençoado, a virtude de Ānanda não se tornará manifesta, e o nobre elefante não se aproximará do Tathāgata. Portanto, retiremo-nos. Assim, haverá a libertação dos grilhões das impurezas para uma grande multidão de pessoas, e a virtude de Ānanda se tornará manifesta.’ Assim, aqueles arahants, vendo esse benefício, partiram em todas as direções.” “A questão foi muito bem explicada, venerável Nāgasena. É exatamente assim: não há medo ou pavor para os arahants. Vendo o benefício, os arahants partiram em todas as direções.”

อรหนฺตอภายนปญฺโห นวโม.

A nona questão, sobre a ausência de medo dos arahants, está concluída.

๑๐. พุทฺธสพฺพญฺญุภาวปญฺโห

10. A questão sobre a onisciência do Buda

๑๐. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘ตถาคโต สพฺพญฺญู’ติ. ปุน จ ภณถ ‘ตถาคเตน สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุเข ภิกฺขุสงฺเฆ ปณามิเต [Pg.206] จาตุเมยฺยกา จ สกฺยา พฺรหฺมา จ สหมฺปติ พีชูปมญฺจ วจฺฉตรุณูปมญฺจ อุปทสฺเสตฺวา ภควนฺตํ ปสาเทสุํ ขมาเปสุํ นิชฺฌตฺตํ อกํสู’ติ. กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, อญฺญาตา ตา อุปมา ตถาคตสฺส, ยาหิ ตถาคโต อุปมาหิ โอรโต ขมิโต อุปสนฺโต นิชฺฌตฺตํ คโต? ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคตสฺส ตา อุปมา อญฺญาตา, เตน หิ พุทฺโธ อสพฺพญฺญู, ยทิ ญาตา, เตน หิ โอกสฺส ปสยฺห วีมํสาเปกฺโข ปณาเมสิ, เตน หิ ตสฺส อการุญฺญตา สมฺภวติ. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

10. “Venerável Nāgasena, vós dizeis: ‘O Tathāgata é onisciente’. Mas também dizeis: ‘Quando a comunidade de monges liderada por Sāriputta e Moggallāna foi expulsa pelo Tathāgata, os Sakyas de Cātuma e o Brahma Sahampati, apresentando o símile da semente e o símile do bezerro jovem, agradaram ao Abençoado, apaziguaram-no e o fizeram compreender’. Venerável Nāgasena, seriam esses símiles desconhecidos para o Tathāgata, através dos quais ele se acalmou, perdoou, apaziguou-se e chegou à compreensão? Se, venerável Nāgasena, esses símiles eram desconhecidos para o Tathāgata, então o Buda não é onisciente. Se eram conhecidos, então ele os expulsou com severidade e força apenas para testá-los, o que demonstraria uma falta de compaixão de sua parte. Esta também é uma questão de dois gumes que se apresenta a vós, e deve ser resolvida por vós.”

‘‘สพฺพญฺญู, มหาราช, ตถาคโต, ตาหิ จ อุปมาหิ ภควา ปสนฺโน โอรโต ขมิโต อุปสนฺโต นิชฺฌตฺตํ คโต. ธมฺมสฺสามี, มหาราช, ตถาคโต, ตถาคตปฺปเวทิเตเหว เต โอปมฺเมหิ ตถาคตํ อาราเธสุํ โตเสสุํ ปสาเทสุํ, เตสญฺจ ตถาคโต ปสนฺโน ‘สาธู’ติ อพฺภานุโมทิ.

“O Tathāgata é onisciente, ó rei, e através daqueles símiles o Abençoado ficou satisfeito, acalmou-se, perdoou, apaziguou-se e chegou à compreensão. O Tathāgata, ó rei, é o Senhor do Dhamma. Foi com símiles já ensinados pelo próprio Tathāgata que eles agradaram, satisfizeram e alegraram o Tathāgata; e o Tathāgata, satisfeito com eles, aprovou dizendo: ‘Excelente!’ (Sādhu).”

‘‘ยถา, มหาราช, อิตฺถี สามิกสฺส สนฺตเกเนว ธเนน สามิกํ อาราเธติ โตเสติ ปสาเทติ, ตญฺจ สามิโก ‘สาธู’ติ อพฺภานุโมทติ, เอวเมว โข, มหาราช, จาตุเมยฺยกา จ สกฺยา พฺรหฺมา จ สหมฺปติ ตถาคตปฺปเวทิเตเหว โอปมฺเมหิ ตถาคตํ อาราเธสุํ โตเสสุํ ปสาเทสุํ, เตสญฺจ ตถาคโต ปสนฺโน ‘สาธู’ติ อพฺภานุโมทิ.

“Assim como, ó rei, uma esposa agrada, satisfaz e alegra seu marido com a própria riqueza pertencente ao marido, e o marido aprova dizendo: ‘Excelente!’, da mesma forma, ó rei, os Sakyas de Cātuma e o Brahma Sahampati agradaram, satisfizeram e alegraram o Tathāgata com símiles já ensinados pelo próprio Tathāgata; e o Tathāgata, satisfeito com eles, aprovou dizendo: ‘Excelente!’.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, กปฺปโก รญฺโญ สนฺตเกเนว สุวณฺณผณเกน รญฺโญ อุตฺตมงฺคํ ปสาธยมาโน ราชานํ อาราเธติ โตเสติ ปสาเทติ, ตสฺส จ ราชา ปสนฺโน ‘สาธู’ติ อพฺภานุโมทติ, ยถิจฺฉิตมนุปฺปเทติ, เอวเมว โข, มหาราช, จาตุเมยฺยกา จ สกฺยา พฺรหฺมา จ สหมฺปติ ตถาคตปฺปเวทิเตเหว โอปมฺเมหิ ตถาคตํ อาราเธสุํ โตเสสุํ ปสาเทสุํ, เตสญฺจ ตถาคโต ปสนฺโน ‘สาธู’ติ อพฺภานุโมทิ.

“Ou ainda, ó rei, assim como um barbeiro, ao arrumar a cabeça do rei com o próprio pente de ouro pertencente ao rei, agrada, satisfaz e alegra o rei, e o rei, satisfeito, aprova dizendo: ‘Excelente!’ e concede-lhe o que ele deseja, da mesma forma, ó rei, os Sakyas de Cātuma e o Brahma Sahampati agradaram, satisfizeram e alegraram o Tathāgata com símiles já ensinados pelo próprio Tathāgata; e o Tathāgata, satisfeito com eles, aprovou dizendo: ‘Excelente!’.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, สทฺธิวิหาริโก อุปชฺฌายาภตํ ปิณฺฑปาตํ คเหตฺวา อุปชฺฌายสฺส อุปนาเมนฺโต อุปชฺฌายํ อาราเธติ โตเสติ ปสาเทติ, ตญฺจ อุปชฺฌาโย ปสนฺโน ‘สาธู’ติ อพฺภานุโมทติ, เอวเมว [Pg.207] โข, มหาราช, จาตุเมยฺยกา จ สกฺยา พฺรหฺมา จ สหมฺปติ ตถาคตปฺปเวทิเตเหว โอปมฺเมหิ ตถาคตํ อาราเธสุํ โตเสสุํ ปสาเทสุํ, เตสญฺจ ตถาคโต ปสนฺโน ‘สาธู’ติ อพฺภานุโมทิตฺวา สพฺพทุกฺขปริมุตฺติยา ธมฺมํ เทเสสี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามีติ.

“Ou ainda, ó rei, assim como um discípulo residente, ao receber o alimento esmolado trazido pelo seu preceptor e apresentá-lo de volta ao preceptor, agrada, satisfaz e alegra o preceptor, e o preceptor, satisfeito, aprova dizendo: ‘Excelente!’, da mesma forma, ó rei, os Sakyas de Cātuma e o Brahma Sahampati agradaram, satisfizeram e alegraram o Tathāgata com símiles já ensinados pelo próprio Tathāgata; e o Tathāgata, satisfeito com eles, tendo aprovado dizendo: ‘Excelente!’, pregou o Dhamma para a completa libertação de todo o sofrimento.” “Muito bem, venerável Nāgasena, aceito isso exatamente como foi dito.”

พุทฺธสพฺพญฺญุภาวปญฺโห ทสโม.

A décima questão, sobre a onisciência do Buda, está concluída.

สพฺพญฺญุตญาณวคฺโค จตุตฺโถ.

O quarto capítulo, o capítulo sobre o conhecimento da onisciência, está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค ทส ปญฺหา.

Neste capítulo há dez questões.

๕. สนฺถววคฺโค

5. O capítulo sobre a associação

๑. สนฺถวปญฺโห

1. A questão sobre a associação

๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.208] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา –

1. “Venerável Nāgasena, isto foi dito pelo Abençoado –”

‘‘‘สนฺถวโต ภยํ ชาตํ, นิเกตา ชายเต รโช;

อนิเกตมสนฺถวํ, เอตํ เว มุนิทสฺสน’นฺติ.

“‘Da associação nasce o medo, do lar surge a poeira das paixões; sem lar, sem associação — esta é, de fato, a visão do sábio.’”

‘‘ปุน จ ภควตา ภณิตํ ‘วิหาเร การเย รมฺเม, วาสเยตฺถ พหุสฺสุเต’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคเตน ภณิตํ ‘สนฺถวโต ภยํ ชาตํ, นิเกตา ชายเต รโช. อนิเกตมสนฺถวํ, เอตํ เว มุนิทสฺสน’นฺติ, เตน หิ ‘วิหาเร การเย รมฺเม, วาสเยตฺถ พหุสฺสุเต’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตถาคเตน ภณิตํ ‘วิหาเร การเย รมฺเม, วาสเยตฺถ พหุสฺสุเต’ติ, เตน หิ ‘สนฺถวโต ภยํ ชาตํ, นิเกตา ชายเต รโช. อนิเกตมสนฺถวํ, เอตํ เว มุนิทสฺสน’นฺติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

“Mas também foi dito pelo Abençoado: ‘Que se construam belos mosteiros, e que neles habitem monges de grande erudição.’ Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Tathāgata: ‘Da associação nasce o medo, do lar surge a poeira das paixões; sem lar, sem associação — esta é, de fato, a visão do sábio’, então a afirmação ‘Que se construam belos mosteiros, e que neles habitem monges de grande erudição’ é falsa. Se foi dito pelo Tathāgata: ‘Que se construam belos mosteiros, e que neles habitem monges de grande erudição’, então a afirmação ‘Da associação nasce o medo, do lar surge a poeira das paixões; sem lar, sem associação — esta é, de fato, a visão do sábio’ também é falsa. Esta também é uma questão de dois gumes que se apresenta a vós, e deve ser resolvida por vós.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘สนฺถวโต ภยํ ชาตํ, นิเกตา ชายเต รโช. อนิเกตมสนฺถวํ, เอตํ เว มุนิทสฺสน’นฺติ. ภณิตญฺจ ‘วิหาเร การเย รมฺเม, วาสเยตฺถ พหุสฺสุเต’ติ. ยํ, มหาราช, ภควตา ภณิตํ ‘สนฺถวโต ภยํ ชาตํ, นิเกตา ชายเต รโช. อนิเกตมสนฺถวํ, เอตํ เว มุนิทสฺสน’นฺติ, ตํ สภาววจนํ อเสสวจนํ นิสฺเสสวจนํ นิปฺปริยายวจนํ สมณานุจฺฉวํ สมณสารุปฺปํ สมณปฺปติรูปํ สมณารหํ สมณโคจรํ สมณปฺปฏิปทา สมณปฺปฏิปตฺติ. ยถา, มหาราช, อารญฺญโก มิโค อรญฺเญ ปวเน จรมาโน นิราลโย อนิเกโต ยถิจฺฉกํ สยติ, เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุนา ‘สนฺถวโต ภยํ ชาตํ, นิเกตา ชายเต รโช. อนิเกตมสนฺถวํ, เอตํ เว มุนิทสฺสน’นฺติ จินฺเตตพฺพํ.

“Ambas as coisas foram ditas pelo Abençoado, ó rei: ‘Da associação nasce o medo, do lar surge a poeira das paixões; sem lar, sem associação — esta é, de fato, a visão do sábio’, e também: ‘Que se construam belos mosteiros, e que neles habitem monges de grande erudição.’ Aquilo que foi dito pelo Abençoado, ó rei: ‘Da associação nasce o medo, do lar surge a poeira das paixões; sem lar, sem associação — esta é, de fato, a visão do sábio’, é uma declaração de verdade, absoluta, sem reservas, direta, apropriada para um asceta, condizente com um asceta, adequada para um asceta, digna de um asceta, o campo de atuação de um asceta, a prática de um asceta, a conduta de um asceta. Assim como, ó rei, um cervo selvagem que vaga pela floresta e pelo bosque, sem apego e sem lar, deita-se onde quer que deseje, da mesma forma, ó rei, o monge deve contemplar: ‘Da associação nasce o medo, do lar surge a poeira das paixões; sem lar, sem associação — esta é, de fato, a visão do sábio’.”

‘‘ยํ ปน, มหาราช, ภควตา ภณิตํ ‘วิหาเร การเย รมฺเม, วาสเยตฺถ พหุสฺสุเต’ติ, ตํ ทฺเว อตฺถวเส สมฺปสฺสมาเนน ภควตา ภณิตํ. กตเม ทฺเว? วิหารทานํ นาม สพฺพพุทฺเธหิ วณฺณิตํ อนุมตํ โถมิตํ [Pg.209] ปสตฺถํ, ตํ เต วิหารทานํ ทตฺวา ชาติชรามรณา ปริมุจฺจิสฺสนฺตีติ. อยํ ตาว ปฐโม อานิสํโส วิหารทาเน.

“Por outro lado, ó rei, aquilo que foi dito pelo Abençoado: ‘Que se construam belos mosteiros, e que neles habitem monges de grande erudição’, foi dito pelo Abençoado tendo em vista dois propósitos benéficos. Quais são os dois? A doação de um mosteiro é elogiada, aprovada, enaltecida e recomendada por todos os Budas; ao fazerem essa doação de um mosteiro, eles se libertarão do nascimento, da velhice e da morte. Este é o primeiro benefício na doação de um mosteiro.”

‘‘ปุน จปรํ วิหาเร วิชฺชมาเน ภิกฺขุนิโย พฺยตฺตสงฺเกตา ภวิสฺสนฺติ, สุลภํ ทสฺสนํ ทสฺสนกามานํ, อนิเกเต ทุทฺทสฺสนา ภวิสฺสนฺตีติ. อยํ ทุติโย อานิสํโส วิหารทาเน. อิเม ทฺเว อตฺถวเส สมฺปสฺสมาเนน ภควตา ภณิตํ ‘วิหาเร การเย รมฺเม, วาสเยตฺถ พหุสฺสุเต’ติ, น ตตฺถ พุทฺธปุตฺเตน อาลโย กรณีโย นิเกเต’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Além disso, quando existem mosteiros, as monjas (bhikkhunīs) terão um local de encontro conhecido e seguro, e será fácil encontrá-las para aqueles que desejam vê-las; se não houvesse lar, seria difícil encontrá-las. Este é o segundo benefício na doação de um mosteiro. Tendo em vista esses dois propósitos benéficos, o Abençoado disse: ‘Que se construam belos mosteiros, e que neles habitem monges de grande erudição’, mas o filho do Buda não deve criar apego à morada.” “Muito bem, venerável Nāgasena, aceito isso exatamente como foi dito.”

สนฺถวปญฺโห ปฐโม.

A primeira questão, sobre a associação, está concluída.

๒. อุทรสํยตปญฺโห

2. A questão sobre a moderação no comer

๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา –

2. “Venerável Nāgasena, isto foi dito pelo Abençoado –”

‘‘‘อุตฺติฏฺเฐ นปฺปมชฺเชยฺย, อุทเร สํยโต สิยา’ติ.

“‘Não se deve ser negligente na busca de esmolas; deve-se ser moderado no comer (controlado no estômago).’”

‘‘ปุน จ ภควตา ภณิตํ ‘อหํ โข ปนุทายิ, อปฺเปกทา อิมินา ปตฺเตน สมติตฺติกมฺปิ ภุญฺชามิ, ภิยฺโยปิ ภุญฺชามี’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘อุตฺติฏฺเฐ นปฺปมชฺเชยฺย, อุทเร สํยโต สิยา’ติ, เตน หิ ‘อหํ โข ปนุทายิ, อปฺเปกทา อิมินา ปตฺเตน สมติตฺถิกมฺปิ ภุญฺชามิ, ภิยฺโยปิ ภุญฺชามี’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตถาคเตน ภณิตํ ‘อหํ โข ปนุทายิ, อปฺเปกทา อิมินา ปตฺเตน สมติตฺถิกมฺปิ ภุญฺชามิ, ภิยฺโยปิ ภุญฺชามี’ติ, เตน หิ ‘อุตฺติฏฺเฐ นปฺปมชฺเชยฺย, อุทเร สํยโต สิยา’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

“Mas também foi dito pelo Abençoado: ‘Ó Udāyi, às vezes eu como desta tigela cheia até a borda, ou até mais.’ Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Não se deve ser negligente na busca de esmolas; deve-se ser moderado no comer’, então a afirmação ‘Ó Udāyi, às vezes eu como desta tigela cheia até a borda, ou até mais’ é falsa. Se foi dito pelo Tathāgata: ‘Ó Udāyi, às vezes eu como desta tigela cheia até a borda, ou até mais’, então a afirmação ‘Não se deve ser negligente na busca de esmolas; deve-se ser moderado no comer’ também é falsa. Esta também é uma questão de dois gumes que se apresenta a vós, e deve ser resolvida por vós.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘อุตฺติฏฺเฐ นปฺปมชฺเชยฺย, อุทเร สํยโต สิยา’ติ, ภณิตญฺจ ‘อหํ โข ปนุทายิ, อปฺเปกทา อิมินา ปตฺเตน สมติตฺติกมฺปิ ภุญฺชามิ, ภิยฺโยปิ ภุญฺชามี’ติ. ยํ, มหาราช, ภควตา ภณิตํ ‘อุตฺติฏฺเฐ นปฺปมชฺเชยฺย, อุทเร สํยโต สิยา’ติ, ตํ สภาววจนํ อเสสวจนํ นิสฺเสสวจนํ นิปฺปริยายวจนํ ภูตวจนํ ตจฺฉวจนํ ยาถาววจนํ อวิปรีตวจนํ อิสิวจนํ มุนิวจนํ ภควนฺตวจนํ อรหนฺตวจนํ [Pg.210] ปจฺเจกพุทฺธวจนํ ชินวจนํ สพฺพญฺญุวจนํ ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส วจนํ.

“Ambas as coisas foram ditas pelo Abençoado, ó rei: ‘Não se deve ser negligente na busca de esmolas; deve-se ser moderado no comer’, e também: ‘Ó Udāyi, às vezes eu como desta tigela cheia até a borda, ou até mais.’ Aquilo que foi dito pelo Abençoado, ó rei: ‘Não se deve ser negligente na busca de esmolas; deve-se ser moderado no comer’, é uma declaração de verdade, absoluta, sem reservas, direta, real, verídica, exata, imutável, a palavra dos sábios, a palavra dos munis, a palavra do Abençoado, a palavra dos arahants, a palavra dos Paccekabuddhas, a palavra dos Vitoriosos, a palavra dos oniscientes, a palavra do Tathāgata, o Arahant, o perfeitamente Iluminado.”

‘‘อุทเร อสํยโต, มหาราช, ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, มชฺชมฺปิ ปิวติ, มาตรมฺปิ ชีวิตา โวโรเปติ, ปิตรมฺปิ ชีวิตา โวโรเปติ, อรหนฺตมฺปิ ชีวิตา โวโรเปติ, สงฺฆมฺปิ ภินฺทติ, ทุฏฺเฐน จิตฺเตน ตถาคตสฺส โลหิตมฺปิ อุปฺปาเทติ. นนุ, มหาราช, เทวทตฺโต อุทเร อสํยโต สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา กปฺปฏฺฐิยํ กมฺมํ อายูหิ. เอวรูปานิ, มหาราช, อญฺญานิปิ พหุวิธานิ การณานิ ทิสฺวา ภควตา ภณิตํ ‘อุตฺติฏฺเฐ นปฺปมชฺเชยฺย, อุทเร สํยโต สิยา’ติ.

“Aquele que não é moderado no comer, ó rei, destrói a vida de seres vivos, toma o que não é dado, comete má conduta sexual, fala falsidades, bebe bebidas inebriantes, tira a vida de sua mãe, tira a vida de seu pai, tira a vida de um arahant, causa cisão na Sangha e, com mente perversa, derrama o sangue de um Tathāgata. Não foi por não ser moderado no comer, ó rei, que Devadatta dividiu a Sangha e acumulou um karma que dura por um éon? Vendo essas e muitas outras razões semelhantes, ó rei, o Abençoado disse: ‘Não se deve ser negligente na busca de esmolas; deve-se ser moderado no comer’.”

‘‘อุทเร สํยโต, มหาราช, จตุสจฺจาภิสมยํ อภิสเมติ, จตฺตาริ สามญฺญผลานิ สจฺฉิกโรติ, จตูสุ ปฏิสมฺภิทาสุ อฏฺฐสุ สมาปตฺตีสุ ฉสุ อภิญฺญาสุ วสีภาวํ ปาปุณาติ, เกวลญฺจ สมณธมฺมํ ปูเรติ. นนุ, มหาราช, สุกโปตโก อุทเร สํยโต หุตฺวา ยาว ตาวตึสภวนํ กมฺเปตฺวา สกฺกํ เทวานมินฺทํ อุปฏฺฐานมุปเนสิ, เอวรูปานิ, มหาราช, อญฺญานิปิ พหุวิธานิ การณานิ ทิสฺวา ภควตา ภณิตํ ‘อุตฺติฏฺเฐ นปฺปมชฺเชยฺย, อุทเร สํยโต สิยา’ติ.

“Aquele que é moderado no comer, ó rei, penetra na compreensão das Quatro Nobres Verdades, realiza os quatro frutos da vida ascética, alcança o domínio sobre as quatro análises lógicas, as oito realizações meditativas e as seis formas de conhecimento superior, e cumpre inteiramente o dever de um asceta. Não foi porque o jovem papagaio era moderado no comer, ó rei, que ele fez tremer o reino dos Trinta e Três deuses e fez com que Sakka, o rei dos devas, viesse servi-lo? Vendo essas e muitas outras razões semelhantes, ó rei, o Abençoado disse: ‘Não se deve ser negligente na busca de esmolas; deve-se ser moderado no comer’.”

‘‘ยํ ปน, มหาราช, ภควตา ภณิตํ ‘อหํ โข ปนุทายิ อปฺเปกทา อิมินา ปตฺเตน สมติตฺติกมฺปิ ภุญฺชามิ, ภิยฺโยปิ ภุญฺชามี’ติ, ตํ กตกิจฺเจน นิฏฺฐิตกิริเยน สิทฺธตฺเถน วุสิตโวสาเนน นิราวรเณน สพฺพญฺญุนา สยมฺภุนา ตถาคเตน อตฺตานํ อุปาทาย ภณิตํ.

“Por outro lado, ó rei, aquilo que foi dito pelo Abençoado: ‘Ó Udāyi, às vezes eu como desta tigela cheia até a borda, ou até mais’, foi dito pelo Tathāgata referindo-se a si mesmo — ele que realizou o que deveria ser feito, completou sua tarefa, alcançou seu objetivo, terminou seu treinamento, está livre de obstáculos, é onisciente e autoiluminado.”

‘‘ยถา, มหาราช, วนฺตสฺส วิริตฺตสฺส อนุวาสิตสฺส อาตุรสฺส สปฺปายกิริยา อิจฺฉิตพฺพา โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, สกิเลสสฺส อทิฏฺฐสจฺจสฺส อุทเร สํยโม กรณีโย โหติ. ยถา, มหาราช, มณิรตนสฺส สปฺปภาสสฺส ชาติมนฺตสฺส อภิชาติปริสุทฺธสฺส มชฺชนนิฆํสนปริโสธเนน กรณียํ น โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคตสฺส พุทฺธวิสเย ปารมึ คตสฺส กิริยากรเณสุ อาวรณํ น โหตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Assim como, ó rei, para um doente que vomitou, foi purgado e recebeu um enema, é necessário o cuidado com alimentos adequados, da mesma forma, ó rei, para aquele que ainda tem impurezas e não viu as Verdades, é necessário o controle do estômago. Mas assim como, ó rei, para uma joia preciosa que é brilhante, genuína e perfeitamente pura por natureza, não há necessidade de polimento, fricção ou limpeza, da mesma forma, ó rei, para o Tathāgata, que alcançou a perfeição no domínio do Buda, não há obstáculo em suas ações.” “Muito bem, venerável Nāgasena, aceito isso exatamente como foi dito.”

อุทรสํยตปญฺโห ทุติโย.

A segunda questão, sobre a moderação no comer, está concluída.

๓. พุทฺธอปฺปาพาธปญฺโห

3. A questão sobre a ausência de doenças do Buda

๓. ‘‘ภนฺเต [Pg.211] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘อหมสฺมิ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมโณ ยาจโยโค สทา ปยตปาณิ อนฺติมเทหธโร อนุตฺตโร ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต’ติ. ปุน จ ภณิตํ ภควตา ‘เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ อปฺปาพาธานํ ยทิทํ พากุโล’ติ. ภควโต จ สรีเร พหุกฺขตฺตุํ อาพาโธ อุปฺปนฺโน ทิสฺสติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคโต อนุตฺตโร, เตน หิ ‘เอตทคฺคํ…เป… พากุโล’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ เถโร พากุโล อปฺปาพาธานํ อคฺโค, เตน หิ ‘อหมสฺมิ…เป… สลฺลกตฺโต’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

3. Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: 'Monges, eu sou um brâmane, acessível aos pedidos, sempre de mãos limpas, portando o meu último corpo, um médico e cirurgião supremo'. Por outro lado, o Abençoado também disse: 'Monges, dentre os meus discípulos monges, Bākula é o principal daqueles que são livres de doenças'. No entanto, viu-se surgir doenças no corpo do Abençoado por diversas vezes. Venerável Nāgasena, se o Tathāgata é supremo, então aquela afirmação: 'Monges, dentre os meus discípulos... Bākula é o principal' é falsa. Se o ancião Bākula é o principal daqueles livres de doenças, então aquela afirmação: 'Eu sou... um cirurgião' também é falsa. Este dilema de duas pontas chegou até o senhor; ele deve ser resolvido pelo senhor.

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘อหมสฺมิ…เป… สลฺลกตฺโต’ติ, ภณิตญฺจ ‘เอตทคฺคํ…เป… พากุโล’ติ, ตญฺจ ปน พาหิรานํ อาคมานํ อธิคมานํ ปริยตฺตีนํ อตฺตนิ วิชฺชมานตํ สนฺธาย ภาสิตํ.

Ó grande rei, foi dito pelo Abençoado: 'Eu sou... um cirurgião', e também foi dito: 'Este Bākula é o principal...'. No entanto, essa declaração foi dita por Ele referindo-se à presença em si mesmo do abandono das impurezas, das realizações do caminho, da realização do Dhamma e do aprendizado das escrituras.

‘‘สนฺติ โข ปน, มหาราช, ภควโต สาวกา ฐานจงฺกมิกา, เต ฐาเนน จงฺกเมน ทิวารตฺตึ วีตินาเมนฺติ, ภควา ปน, มหาราช, ฐาเนน จงฺกเมน นิสชฺชาย สยเนน ทิวารตฺตึ วีตินาเมติ, เย เต, มหาราช, ภิกฺขู ฐานจงฺกมิกา, เต เตน องฺเคน อติเรกา.

Existem, ó grande rei, discípulos do Abençoado que apenas permanecem de pé e caminham; eles passam o dia e a noite de pé e caminhando. Mas o Abençoado, ó grande rei, passa o dia e a noite de pé, caminhando, sentado e deitado. Ó grande rei, aqueles monges que apenas permanecem de pé e caminham são superiores apenas nessa prática específica.

‘‘สนฺติ โข ปน, มหาราช, ภควโต สาวกา เอกาสนิกา, เต ชีวิตเหตุปิ ทุติยํ โภชนํ น ภุญฺชนฺติ, ภควา ปน, มหาราช, ทุติยมฺปิ ยาว ตติยมฺปิ โภชนํ ภุญฺชติ, เย เต, มหาราช, ภิกฺขู เอกาสนิกา, เต เตน องฺเคน อติเรกา, อเนกวิธานิ, มหาราช, ตานิ การณานิ เตสํ เตสํ ตํ ตํ สนฺธาย ภณิตานิ. ภควา ปน, มหาราช, อนุตฺตโร สีเลน สมาธินา ปญฺญาย วิมุตฺติยา วิมุตฺติญาณทสฺสเนน ทสหิ จ พเลหิ จตูหิ เวสารชฺเชหิ อฏฺฐารสหิ พุทฺธธมฺเมหิ ฉหิ อสาธารเณหิ ญาเณหิ, เกวเล จ พุทฺธวิสเย ตํ สนฺธาย ภณิตํ ‘อหมสฺมิ…เป… สลฺลกตฺโต’ติ.

Existem, ó grande rei, discípulos do Abençoado que praticam comer em uma única sessão; mesmo pela própria vida, eles não fazem uma segunda refeição. Mas o Abençoado, ó grande rei, come uma segunda e até uma terceira vez. Ó grande rei, aqueles monges que comem em uma única sessão são superiores nessa prática específica. Ó grande rei, essas diversas qualidades são ditas com referência à respectiva superioridade daqueles vários monges. Mas o Abençoado, ó grande rei, é supremo em virtude, concentração, sabedoria, libertação, conhecimento e visão da libertação, nos dez poderes, nos quatro tipos de destemor, nas dezoito qualidades de um Buda e nos seis conhecimentos incomuns, e em todo o domínio de um Buda. Foi com referência a isso que foi dito: 'Eu sou... um cirurgião'.

‘‘อิธ, มหาราช, มนุสฺเสสุ เอโก ชาติมา โหติ, เอโก ธนวา, เอโก วิชฺชวา, เอโก สิปฺปวา, เอโก สูโร, เอโก วิจกฺขโณ, สพฺเพเปเต อภิภวิย ราชา เยว เตสํ อุตฺตโม โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, ภควา สพฺพสตฺตานํ อคฺโค เชฏฺโฐ เสฏฺโฐ.

Aqui, ó grande rei, entre os homens, um é de nascimento nobre, outro é rico, outro é sábio, outro é habilidoso em artes, outro é corajoso, outro é perspicaz. No entanto, superando a todos eles, o rei é o mais excelente entre eles. Da mesma forma, ó grande rei, o Abençoado é o principal, o chefe e o supremo de todos os seres.

‘‘ยํ [Pg.212] ปน อายสฺมา พากุโล อปฺปาพาโธ อโหสิ, ตํ อภินีหารวเสน, โส หิ, มหาราช, อโนมทสฺสิสฺส ภควโต อุทรวาตาพาเธ อุปฺปนฺเน วิปสฺสิสฺส จ ภควโต อฏฺฐสฏฺฐิยา จ ภิกฺขุสตสหสฺสานํ ติณปุปฺผกโรเค อุปฺปนฺเน สยํ ตาปโส สมาโน นานาเภสชฺเชหิ ตํ พฺยาธึ อปเนตฺวา อปฺปาพาธตํ ปตฺโต, ภณิโต จ ‘เอตทคฺคํ…เป… พากุโล’ติ.

O fato de o venerável Bākula ser livre de doenças deveu-se à sua aspiração passada. Pois, ó grande rei, quando surgiu uma doença de vento no estômago no Abençoado Anomadassī, e quando surgiu uma doença causada por pólen de capim no Abençoado Vipassī e em seus seis milhões e oitocentos mil monges, ele próprio, sendo um asceta, curou aquela doença com vários medicamentos e assim alcançou o estado de ser livre de doenças. E por isso foi dito: 'Este Bākula é o principal...'

‘‘ภควโต, มหาราช, พฺยาธิมฺหิ อุปฺปชฺชนฺเตปิ อนุปฺปชฺชนฺเตปิ ธุตงฺคํ อาทิยนฺเตปิ อนาทิยนฺเตปิ นตฺถิ ภควตา สทิโส โกจิ สตฺโต. ภาสิตมฺเปตํ มหาราช ภควตา เทวาติเทเวน สํยุตฺตนิกายวรลญฺฉเก –

Ó grande rei, quer surja ou não surja doença no Abençoado, quer ele adote as práticas ascéticas (dhutaṅga) ou não, não existe nenhum ser igual ao Abençoado. Ó grande rei, isto foi dito pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no excelente selo do Saṃyutta Nikāya:

‘‘‘ยาวตา, ภิกฺขเว, สตฺตา อปทา วา ทฺวิปทา วา จตุปฺปทา วา พหุปฺปทา วา รูปิโน วา อรูปิโน วา สญฺญิโน วา อสญฺญิโน วา เนวสญฺญีนาสญฺญิโน วา, ตถาคโต เตสํ อคฺคมกฺขายติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ’ติ. ‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’’ติ.

'Monges, tanto quanto existam seres, sem pés, de dois pés, de quatro pés ou de muitos pés, com forma ou sem forma, com percepção, sem percepção ou nem com percepção nem sem percepção, o Tathāgata, o Arahant, o Buda Perfeitamente Iluminado, é declarado o supremo entre eles.' 'Muito bem, venerável Nāgasena, aceito que seja assim.'

พุทฺธอปฺปาพาธปญฺโห ตติโย.

O terceiro dilema, sobre a ausência de doenças do Buda, está concluído.

๔. มคฺคุปฺปาทนปญฺโห

4. O dilema sobre o surgimento do caminho

๔. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘ตถาคโต ภิกฺขเว, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อนุปฺปนฺนสฺส มคฺคสฺส อุปฺปาเทตา’ติ. ปุน จ ภณิตํ ‘อทฺทสํ ขฺวาหํ, ภิกฺขเว, ปุราณํ มคฺคํ ปุราณํ อญฺชสํ ปุพฺพเกหิ สมฺมาสมฺพุทฺเธหิ อนุยาต’นฺติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคโต อนุปฺปนฺนสฺส มคฺคสฺส อุปฺปาเทตา, เตน หิ ‘อทฺทสํ ขฺวาหํ, ภิกฺขเว, ปุราณํ มคฺคํ ปุราณํ อญฺชสํ ปุพฺพเกหิ สมฺมาสมฺพุทฺเธหิ อนุยาต’นฺติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตถาคเตน ภณิตํ ‘อทฺทสํ ขฺวาหํ, ภิกฺขเว, ปุราณํ มคฺคํ ปุราณํ อญฺชสํ ปุพฺพเกหิ สมฺมาสมฺพุทฺเธหิ อนุยาต’นฺติ, เตน หิ ‘ตถาคโต, ภิกฺขเว, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อนุปฺปนฺนสฺส มคฺคสฺส อุปฺปาเทตา’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

4. Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: 'Monges, o Tathāgata, o Arahant, o Buda Perfeitamente Iluminado, é o gerador do caminho não surgido'. Por outro lado, ele disse: 'Monges, eu vi um caminho antigo, uma estrada antiga, percorrida pelos Budas Perfeitamente Iluminados do passado'. Venerável Nāgasena, se o Tathāgata é o gerador do caminho não surgido, então aquela afirmação: 'Monges, eu vi um caminho antigo, uma estrada antiga, percorrida pelos Budas Perfeitamente Iluminados do passado' é falsa. Se foi dito pelo Tathāgata: 'Monges, eu vi um caminho antigo...', then aquela afirmação: 'Monges, o Tathāgata... é o gerador do caminho não surgido' também é falsa. Este dilema de duas pontas chegou até o senhor; ele deve ser resolvido pelo senhor.

‘‘ภาสิตมฺเปตํ[Pg.213], มหาราช, ภควตา ‘ตถาคโต, ภิกฺขเว, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อนุปฺปนฺนสฺส มคฺคสฺส อุปฺปาเทตา’ติ. ภณิตญฺจ ‘อทฺทสํ ขฺวาหํ, ภิกฺขเว, ปุราณํ มคฺคํ ปุราณํ อญฺชสํ ปุพฺพเกหิ สมฺมาสมฺพุทฺเธหิ อนุยาต’นฺติ, ตํ ทฺวยมฺปิ สภาววจนเมว, ปุพฺพกานํ, มหาราช, ตถาคตานํ อนฺตรธาเนน อสติ อนุสาสเก มคฺโค อนฺตรธายิ, ตํ ตถาคโต มคฺคํ ลุคฺคํ ปลุคฺคํ คูฬฺหํ ปิหิตํ ปฏิจฺฉนฺนํ อสญฺจรณํ ปญฺญาจกฺขุนา สมฺปสฺสมาโน อทฺทส ปุพฺพเกหิ สมฺมาสมฺพุทฺเธหิ อนุยาตํ, ตํการณา อาห ‘อทฺทสํ ขฺวาหํ, ภิกฺขเว, ปุราณํ มคฺคํ ปุราณํ อญฺชสํ ปุพฺพเกหิ สมฺมาสมฺพุทฺเธหิ อนุยาต’นฺติ.

Ó grande rei, foi dito pelo Abençoado: 'Monges, o Tathāgata, o Arahant, o Buda Perfeitamente Iluminado, é o gerador do caminho não surgido', e também foi dito: 'Monges, eu vi um caminho antigo...'. Ambas as declarações são verdadeiras em sua própria natureza. Ó grande rei, com o desaparecimento dos Tathāgatas do passado, não havendo mestre, o caminho desapareceu. O Tathāgata, contemplando com o seu olho da sabedoria aquele caminho que estava quebrado, arruinado, oculto, fechado, encoberto e intransitável, viu o caminho percorrido pelos Budas Perfeitamente Iluminados do passado. Por essa razão, ele disse: 'Monges, eu vi um caminho antigo, uma estrada antiga, percorrida pelos Budas Perfeitamente Iluminados do passado'.

‘‘ปุพฺพกานํ, มหาราช, ตถาคตานํ อนฺตรธาเนน อสติ อนุสาสเก ลุคฺคํ ปลุคฺคํ คูฬฺหํ ปิหิตํ ปฏิจฺฉนฺนํ อสญฺจรณํ มคฺคํ ยํ ทานิ ตถาคโต สญฺจรณํ อกาสิ, ตํการณา อาห ‘ตถาคโต, ภิกฺขเว, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อนุปฺปนฺนสฺส มคฺคสฺส อุปฺปาเทตา’ติ.

Ó grande rei, porque o Tathāgata agora tornou transitável aquele caminho que estava quebrado, arruinado, oculto, fechado, encoberto e intransitável devido ao desaparecimento dos Tathāgatas do passado e à ausência de um mestre, por essa razão ele disse: 'Monges, o Tathāgata, o Arahant, o Buda Perfeitamente Iluminado, é o gerador do caminho não surgido'.

‘‘อิธ, มหาราช, รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส อนฺตรธาเนน มณิรตนํ คิริสิขนฺตเร นิลียติ, อปรสฺส จกฺกวตฺติสฺส สมฺมาปฏิปตฺติยา อุปคจฺฉติ, อปิ นุ โข ตํ, มหาราช, มณิรตนํ ตสฺส ปกต’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ปากติกํ เยว ตํ มณิรตนํ, เตน ปน นิพฺพตฺติต’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ปากติกํ ปุพฺพเกหิ ตถาคเตหิ อนุจิณฺณํ อฏฺฐงฺคิกํ สิวํ มคฺคํ อสติ อนุสาสเก ลุคฺคํ ปลุคฺคํ คูฬฺหํ ปิหิตํ ปฏิจฺฉนฺนํ อสญฺจรณํ ภควา ปญฺญาจกฺขุนา สมฺปสฺสมาโน อุปฺปาเทสิ, สญฺจรณํ อกาสิ, ตํการณา อาห ‘ตถาคโต, ภิกฺขเว, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อนุปฺปนฺนสฺส มคฺคสฺส อุปฺปาเทตา’ติ.

Aqui, ó grande rei, com o desaparecimento de um rei que gira a roda (cakkavatti), a joia preciosa fica oculta em uma fenda na montanha. Através da conduta correta de outro rei que gira a roda, ela chega até ele. Ó grande rei, aquela joia preciosa foi criada por ele? 'Não, venerável senhor, aquela joia preciosa já existia, mas foi manifestada por ele.' Da mesma forma, ó grande rei, o Abençoado, contemplando com o seu olho da sabedoria aquele caminho óctuplo pacífico já existente e praticado pelos Tathāgatas do passado, que estava quebrado, arruinado, oculto, fechado, encoberto e intransitável devido à ausência de um mestre, manifestou-o e tornou-o transitável. Por essa razão, ele disse: 'Monges, o Tathāgata, o Arahant, o Buda Perfeitamente Iluminado, é o gerador do caminho não surgido'.

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, สนฺตํ เยว ปุตฺตํ โยนิยา ชนยิตฺวา มาตา ‘ชนิกา’ติ วุจฺจติ, เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต สนฺตํ เยว มคฺคํ ลุคฺคํ ปลุคฺคํ คูฬฺหํ ปิหิตํ ปฏิจฺฉนฺนํ อสญฺจรณํ ปญฺญาจกฺขุนา สมฺปสฺสมาโน อุปฺปาเทสิ, สญฺจรณํ อกาสิ, ตํการณา อาห ‘ตถาคโต, ภิกฺขเว, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อนุปฺปนฺนสฺส มคฺคสฺส อุปฺปาเทตา’ติ.

Ou como, ó grande rei, uma mãe, ao dar à luz de seu ventre a um filho que já existia, é chamada de 'aquela que o gerou'; da mesma forma, ó grande rei, o Tathāgata, contemplando com o seu olho da sabedoria aquele caminho já existente que estava quebrado, arruinado, oculto, fechado, encoberto e intransitável, manifestou-o e tornou-o transitável. Por essa razão, ele disse: 'Monges, o Tathāgata, o Arahant, o Buda Perfeitamente Iluminado, é o gerador do caminho não surgido'.

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, โกจิ ปุริโส ยํ กิญฺจิ นฏฺฐํ ปสฺสติ, ‘เตน ตํ ภณฺฑํ นิพฺพตฺติต’นฺติ ชโน โวหรติ, เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต สนฺตํ เยว มคฺคํ ลุคฺคํ ปลุคฺคํ คูฬฺหํ ปิหิตํ ปฏิจฺฉนฺนํ อสญฺจรณํ [Pg.214] ปญฺญาจกฺขุนา สมฺปสฺสมาโน อุปฺปาเทสิ, สญฺจรณํ อกาสิ, ตํการณา อาห ‘ตถาคโต, ภิกฺขเว, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อนุปฺปนฺนสฺส มคฺคสฺส อุปฺปาเทตา’ติ.

Ou como, ó grande rei, quando um homem encontra algo que estava perdido, as pessoas dizem: 'Aquele objeto foi produzido por ele'; da mesma forma, ó grande rei, o Tathāgata, contemplando com o seu olho da sabedoria aquele caminho já existente que estava quebrado, arruinado, oculto, fechado, encoberto e intransitável, manifestou-o e tornou-o transitável. Por essa razão, ele disse: 'Monges, o Tathāgata, o Arahant, o Buda Perfeitamente Iluminado, é o gerador do caminho não surgido'.

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, โกจิ ปุริโส วนํ โสเธตฺวา ภูมึ นีหรติ, ‘ตสฺส สา ภูมี’ติ ชโน โวหรติ, น เจสา ภูมิ เตน ปวตฺติตา, ตํ ภูมึ การณํ กตฺวา ภูมิสามิโก นาม โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต สนฺตํ เยว มคฺคํ ลุคฺคํ ปลุคฺคํ คูฬฺหํ ปิหิตํ ปฏิจฺฉนฺนํ อสญฺจรณํ ปญฺญาย สมฺปสฺสมาโน อุปฺปาเทสิ, สญฺจรณํ อกาสิ, ตํการณา อาห ‘ตถาคโต, ภิกฺขเว, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อนุปฺปนฺนสฺส มคฺคสฺส อุปฺปาเทตา’’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

Ou como, ó grande rei, quando um homem limpa uma floresta e prepara a terra, as pessoas dizem: 'Aquela terra é dele'; no entanto, aquela terra não foi criada por ele, mas por tê-la preparado, ele é chamado de proprietário da terra. Da mesma forma, ó grande rei, o Tathāgata, contemplando com a sua sabedoria aquele caminho já existente que estava quebrado, arruinado, oculto, fechado, encoberto e intransitável, manifestou-o e tornou-o transitável. Por essa razão, ele disse: 'Monges, o Tathāgata, o Arahant, o Buda Perfeitamente Iluminado, é o gerador do caminho não surgido.' 'Muito bem, venerável Nāgasena, aceito que seja assim.'

มคฺคุปฺปาทนปญฺโห จตุตฺโถ.

O quarto dilema, sobre o surgimento do caminho, está concluído.

๕. พุทฺธอวิเหฐกปญฺโห

5. O dilema sobre a não violência do Buda para com os seres

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘ปุพฺเพ วาหํ มนุสฺสภูโต สมาโน สตฺตานํ อวิเหฐกชาติโก อโหสิ’นฺติ. ปุน จ ภณิตํ ‘โลมสกสฺสโป นาม อิสิ สมาโน อเนกสเต ปาเณ ฆาตยิตฺวา วาชเปยฺยํ มหายญฺญํ ยชี’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘ปุพฺเพ วาหํ มนุสฺสภูโต สมาโน สตฺตานํ อวิเหฐกชาติโก อโหสิ’นฺติ, เตน หิ ‘โลมสกสฺสเปน อิสินา อเนกสเต ปาเณ ฆาตยิตฺวา วาชเปยฺยํ มหายญฺญํ ยชิต’นฺติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ‘โลมสกสฺสเปน อิสินา อเนกสเต ปาเณ ฆาตยิตฺวา วาชเปยฺยํ มหายญฺญํ ยชิตํ’, เตน หิ ‘ปุพฺเพ วาหํ มนุสฺสภูโต สมาโน สตฺตานํ อวิเหฐกชาติโก อโหสิ’นฺติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

5. Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: 'No passado, quando eu era um ser humano, eu era de uma natureza que não prejudicava os seres'. Por outro lado, foi dito: 'Sendo o asceta chamado Lomasakassapa, causei o abate de muitas centenas de seres vivos e ofereci o grande sacrifício chamado Vājapeyya'. Venerável Nāgasena, se foi dito pelo Abençoado: 'No passado, quando eu era um ser humano, eu era de uma natureza que não prejudicava os seres', então aquela afirmação: 'O asceta Lomasakassapa causou o abate de muitas centenas de seres vivos e ofereceu o grande sacrifício chamado Vājapeyya' é falsa. Se o asceta Lomasakassapa causou o abate de muitas centenas de seres vivos e ofereceu o grande sacrifício chamado Vājapeyya, então aquela afirmação: 'No passado, quando eu era um ser humano, eu era de uma natureza que não prejudicava os seres' também é falsa. Este dilema de duas pontas chegou até o senhor; ele deve ser resolvido pelo senhor.

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘ปุพฺเพ วาหํ มนุสฺสภูโต สมาโน สตฺตานํ อวิเหฐกชาติโก อโหสิ’นฺติ, ‘โลมสกสฺสเปน อิสินา อเนกสเต ปาเณ ฆาตยิตฺวา วาชเปยฺยํ มหายญฺญํ ยชิตํ’, ตญฺจ ปน ราควเสน วิสญฺญินา, โน สเจตเนนา’’ติ.

Ó grande rei, foi dito pelo Abençoado: 'No passado, quando eu era um ser humano, eu era de uma natureza que não prejudicava os seres', e o asceta Lomasakassapa de fato causou o abate de muitas centenas de seres vivos e ofereceu o grande sacrifício chamado Vājapeyya. No entanto, aquele sacrifício foi oferecido quando ele estava fora de si devido à luxúria, e não com uma intenção consciente [de matar].

‘‘อฏฺฐิเม[Pg.215], ภนฺเต นาคเสน, ปุคฺคลา ปาณํ หนนฺติ. กตเม อฏฺฐ? รตฺโต ราควเสน ปาณํ หนติ, ทุฏฺโฐ โทสวเสน ปาณํ หนติ, มูฬฺโห โมหวเสน ปาณํ หนติ, มานี มานวเสน ปาณํ หนติ, ลุทฺโธ โลภวเสน ปาณํ หนติ, อกิญฺจโน ชีวิกตฺถาย ปาณํ หนติ, พาโล หสฺสวเสน ปาณํ หนติ, ราชา วินยนวเสน ปาณํ หนติ. อิเม โข, ภนฺเต นาคเสน, อฏฺฐ ปุคฺคลา ปาณํ หนนฺติ. ปากติกํ เยว, ภนฺเต นาคเสน, โพธิสตฺเตน กต’’นฺติ. ‘‘น, มหาราช, ปากติกํ โพธิสตฺเตน กตํ, ยทิ, มหาราช, โพธิสตฺโต ปกติภาเวน โอนเมยฺย มหายญฺญํ ยชิตุํ, น ยิมํ คาถํ ภเณยฺย –

Venerável Nāgasena, estas oito pessoas matam seres vivos. Quais oito? Aquele que está apegado mata seres vivos devido ao apego; aquele que está com raiva mata seres vivos devido à raiva; aquele que está iludido mata seres vivos devido à ilusão; aquele que é orgulhoso mata seres vivos devido ao orgulho; aquele que é ganancioso mata seres vivos devido à ganância; aquele que é necessitado mata seres vivos para o seu sustento; aquele que é tolo mata seres vivos por diversão; um rei mata seres vivos para fins de punição. Venerável Nāgasena, estas oito pessoas matam seres vivos. O Bodhisatta não agiu exatamente como um matador comum? 'Não, ó grande rei, o Bodhisatta não agiu como um matador comum. Ó grande rei, se o Bodhisatta, por sua disposição natural, estivesse inclinado a oferecer um grande sacrifício, ele não teria proferido este verso:'

‘‘‘สสมุทฺทปริยายํ, มหึ สาครกุณฺฑลํ;

น อิจฺเฉ สห นินฺทาย, เอวํ เสยฺห วิชานหี’ติ.

'Eu não desejaria a terra, delimitada pelo oceano e cercada pelo mar, se ela viesse acompanhada de censura. Saiba disso, Seyha, que tal é a minha natureza.'

‘‘เอวํวาที, มหาราช, โพธิสตฺโต สห ทสฺสเนน จนฺทวติยา ราชกญฺญาย วิสญฺญี อโหสิ ขิตฺตจิตฺโต รตฺโต วิสญฺญิภูโต อากุลากุโล ตุริตตุริโต เตน วิกฺขิตฺตภนฺตลุฬิตจิตฺเตน มหติมหาปสุฆาตคลรุหิรสญฺจยํ วาชเปยฺยํ มหายญฺญํ ยชิ.

Ó grande rei, o Bodhisatta, que costumava falar assim, ficou fora de si, com a mente perturbada e cheio de luxúria no momento em que viu a princesa Candavatī. Tornando-se confuso, agitado e apressado, com aquela mente distraída, errante e perturbada, ele ofereceu o grande sacrifício chamado Vājapeyya, que envolveu o abate de uma enorme quantidade de animais e o acúmulo de sangue de suas gargantas.

‘‘ยถา, มหาราช, อุมฺมตฺตโก ขิตฺตจิตฺโต ชลิตมฺปิ ชาตเวทํ อกฺกมติ, กุปิตมฺปิ อาสีวิสํ คณฺหาติ, มตฺตมฺปิ หตฺถึ อุเปติ, สมุทฺทมฺปิ อตีรทสฺสึ ปกฺขนฺทติ, จนฺทนิกมฺปิ โอฬิคลฺลมฺปิ โอมทฺทติ, กณฺฏกาธานมฺปิ อภิรุหติ, ปปาเตปิ ปตติ, อสุจิมฺปิ ภกฺเขติ, นคฺโคปิ รถิยา จรติ, อญฺญมฺปิ พหุวิธํ อกิริยํ กโรติ. เอวเมว โข, มหาราช, โพธิสตฺโต สห ทสฺสเนน จนฺทวติยา ราชกญฺญาย วิสญฺญี อโหสิ ขิตฺตจิตฺโต รตฺโต วิสญฺญิภูโต อากุลากุโล ตุริตตุริโต, เตน วิกฺขิตฺตภนฺตลุฬิตจิตฺเตน มหติมหาปสุฆาตคลรุหิรสญฺจยํ วาชเปยฺยํ มหายญฺญํ ยชิ.

Assim como, ó grande rei, um louco com a mente perturbada pisa no fogo ardente, agarra uma serpente furiosa, aproxima-se de um elefante furioso, joga-se no oceano sem margens visíveis, pisa em fossas de esgoto e lamaçal de imundície, sobe em cercas de espinhos, cai de despenhadeiros, come sujeira, anda nu pelas ruas e comete muitas outras ações impróprias; exatamente assim, ó grande rei, o Bodisatva, ao ver a princesa Candavati, perdeu os sentidos, ficou com a mente perturbada, apaixonado, confuso, agitado e apressado. Com aquela mente dispersa, delirante e perturbada, ele realizou o grande sacrifício Vājapeyya, matando uma imensa quantidade de animais e acumulando o sangue de suas gargantas.

‘‘ขิตฺตจิตฺเตน, มหาราช, กตํ ปาปํ ทิฏฺฐธมฺเมปิ น มหาสาวชฺชํ โหติ, สมฺปราเย วิปาเกนปิ โน ตถา. อิธ, มหาราช, โกจิ อุมฺมตฺตโก วชฺฌมาปชฺเชยฺย, ตสฺส ตุมฺเห กึ ทณฺฑํ ธาเรถา’’ติ? ‘‘โก, ภนฺเต, อุมฺมตฺตกสฺส ทณฺโฑ ภวิสฺสติ, ตํ มยํ โปถาเปตฺวา นีหราเปม, เอโสว ตสฺส ทณฺโฑ’’ติ. ‘‘อิติ โข, มหาราช, อุมฺมตฺตกสฺส อปราเธ ทณฺโฑปิ น ภวติ[Pg.216], ตสฺมา อุมฺมตฺตกสฺส กเตปิ น โทโส ภวติ สเตกิจฺโฉ. เอวเมว โข, มหาราช, โลมสกสฺสโป อิสิ สห ทสฺสเนน จนฺทวติยา ราชกญฺญาย วิสญฺญี อโหสิ ขิตฺตจิตฺโต รตฺโต วิสญฺญิภูโต วิสฏปยาโต อากุลากุโล ตุริตตุริโต, เตน วิกฺขิตฺตภนฺตลุฬิตจิตฺเตน มหติมหาปสุฆาตคลรุหิรสญฺจยํ วาชเปยฺยํ มหายญฺญํ ยชิ. ยทา จ ปน ปกติจิตฺโต อโหสิ ปฏิลทฺธสฺสติ, ตทา ปุนเทว ปพฺพชิตฺวา ปญฺจาภิญฺญาโย นิพฺพตฺเตตฺวา พฺรหฺมโลกูปโค อโหสี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“O mal cometido por alguém com a mente perturbada, ó grande rei, não constitui uma grande ofensa nesta vida, nem tampouco o seu fruto na vida futura é tão grave. Se aqui, ó grande rei, um louco cometesse um crime capital, que punição lhe aplicaríeis?” “Que punição haveria para um louco, venerável senhor? Nós apenas o faríamos ser açoitado e expulso; essa seria a sua punição.” “Assim, ó grande rei, não há punição para a ofensa de um louco; portanto, o que é feito por um louco não constitui uma falta imperdoável, sendo passível de cura. Exatamente assim, ó grande rei, o sábio Lomasakassapa, ao ver a princesa Candavati, perdeu os sentidos, ficou com a mente perturbada, apaixonado, confuso, delirante, agitado e apressado. Com aquela mente dispersa, delirante e perturbada, ele realizou o grande sacrifício Vājapeyya, matando uma imensa quantidade de animais e acumulando o sangue de suas gargantas. Mas quando ele recuperou a sua mente normal e recobrou a atenção plena, ele se ordenou novamente, desenvolveu as cinco clarividências (abhiññā) e renasceu no mundo de Brahma.” “Muito bem, venerável Nāgasena! Eu aceito isso exatamente como dissestes.”

พุทฺธอวิเหฐกปญฺโห ปญฺจโม.

Fim da quinta pergunta: A Não-Ofensa ao Buda.

๖. ฉทฺทนฺตโชติปาลารพฺภปญฺโห

6. A Pergunta sobre o Rei Elefante Chaddanta e o Jovem Jotipāla

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ฉทฺทนฺโต นาคราชา –

6. “Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado sobre o rei elefante Chaddanta:

‘‘‘วธิสฺสเมตนฺติ ปรามสนฺโต, กาสาวมทฺทกฺขิ ธชํ อิสีนํ;

ทุกฺเขน ผุฏฺฐสฺสุทปาทิ สญฺญา, อรหทฺธโช สพฺภิ อวชฺฌรูโป’ติ.

‘Ao agarrá-lo pensando: “Eu o matarei”, ele viu o manto cor de açafrão, o estandarte dos sábios. Atingido pela dor, surgiu nele a percepção: “O estandarte dos Arahants é sagrado para os virtuosos e nunca deve ser violado.”’

‘‘ปุน จ ภณิตํ ‘โชติปาลมาณโว สมาโน กสฺสปํ ภควนฺตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ มุณฺฑกวาเทน สมณกวาเทน อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺโกสิ ปริภาสี’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, โพธิสตฺโต ติรจฺฉานคโต สมาโน กาสาวํ อภิปูชยิ, เตน หิ ‘โชติปาเลน มาณเวน กสฺสโป ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ มุณฺฑกวาเทน สมณกวาเทน อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺกุฏฺโฐ ปริภาสิโต’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ โชติปาเลน มาณเวน กสฺสโป ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ มุณฺฑกวาเทน สมณกวาเทน อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺกุฏฺโฐ ปริภาสิโต, เตน หิ ‘ฉทฺทนฺเตน นาคราเชน กาสาวํ ปูชิต’นฺติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. ยทิ ติรจฺฉานคเตน โพธิสตฺเตน กกฺขฬขรกฏุกเวทนํ เวทยมาเนน ลุทฺทเกน นิวตฺถํ กาสาวํ ปูชิตํ, กึ มนุสฺสภูโต สมาโน ปริปกฺกญาโณ ปริปกฺกาย โพธิยา กสฺสปํ ภควนฺตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ ทสพลํ โลกนายกํ อุทิโตทิตํ [Pg.217] ชลิตพฺยาโมภาสํ ปวรุตฺตมํ ปวรรุจิรกาสิกกาสาวมภิปารุตํ ทิสฺวา น ปูชยิ? อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพติ.

“Por outro lado, foi dito: ‘Quando era o jovem Jotipāla, ele insultou e caluniou o Abençoado Kassapa, o Arahant, o Buda Perfeitamente Iluminado, chamando-o de careca e de falso monge com palavras vulgares e ásperas.’ Se, venerável Nāgasena, o Bodisatva, mesmo sendo um animal, reverenciou o manto cor de açafrão, então a afirmação de que ‘o jovem Jotipāla insultou e caluniou o Abençoado Kassapa, o Arahant, o Buda Perfeitamente Iluminado, chamando-o de careca e de falso monge com palavras vulgares e ásperas’ deve ser falsa. Se o jovem Jotipāla insultou e caluniou o Abençoado Kassapa, o Arahant, o Buda Perfeitamente Iluminado, chamando-o de careca e de falso monge com palavras vulgares e ásperas, então a afirmação de que ‘o rei elefante Chaddanta reverenciou o manto cor de açafrão’ também deve ser falsa. Se o Bodisatva, na forma de um animal, sofrendo uma dor terrível, áspera e aguda, reverenciou o manto cor de açafrão usado pelo caçador, por que ele, quando nasceu como ser humano, com a sabedoria madura e prestes a alcançar a iluminação, ao ver o Abençoado Kassapa, o Arahant, o Buda Perfeitamente Iluminado, dotado das dez forças, o líder do mundo, glorioso, resplandecente com uma aura brilhante, o mais excelente dos seres, vestido com o manto cor de açafrão de Kāsī, belo e nobre, não o reverenciou? Esta também é uma pergunta de duplo gume que vos é apresentada, e deveis resolvê-la.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ฉทฺทนฺโต นาคราชา ‘วธิสฺสเมตนฺติ…เป… อวชฺฌรูโป’ติ. โชติปาเลน จ มาณเวน กสฺสโป ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ มุณฺฑกวาเทน สมณกวาเทน อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺกุฏฺโฐ ปริภาสิโต, ตญฺจ ปน ชาติวเสน กุลวเสน. โชติปาโล, มหาราช, มาณโว อสฺสทฺเธ อปฺปสนฺเน กุเล ปจฺจาชาโต, ตสฺส มาตาปิตโร ภคินิภาตโร ทาสิทาสเจฏกปริวารกมนุสฺสา พฺรหฺมเทวตา พฺรหฺมครุกา, เต ‘พฺราหฺมณา เอว อุตฺตมา ปวรา’ติ อวเสเส ปพฺพชิเต ครหนฺติ ชิคุจฺฉนฺติ, เตสํ ตํ วจนํ สุตฺวา โชติปาโล มาณโว ฆฏิกาเรน กุมฺภกาเรน สตฺถารํ ทสฺสนาย ปกฺโกสิโต เอวมาห ‘กึ ปน เตน มุณฺฑเกน สมณเกน ทิฏฺเฐนา’ติ.

“Foi dito pelo Abençoado, ó grande rei, que o rei elefante Chaddanta pensou: ‘Ao agarrá-lo pensando: “Eu o matarei”... [e assim por diante] ...nunca deve ser violado.’ E também é verdade que o jovem Jotipāla insultou e caluniou o Abençoado Kassapa, o Arahant, o Buda Perfeitamente Iluminado, chamando-o de careca e de falso monge com palavras vulgares e ásperas; no entanto, isso ocorreu devido à influência de seu nascimento e de sua família. O jovem Jotipāla, ó grande rei, nasceu em uma família de brâmanes sem fé e sem devoção. Seus pais, irmãs, irmãos, servas, servos, assistentes e seguidores tinham Brahma como sua divindade e reverenciavam apenas Brahma. Eles sustentavam que ‘somente os brâmanes são os mais excelentes e nobres’, desprezando e rejeitando os outros ascetas. Tendo ouvido tais palavras de sua família, o jovem Jotipāla, quando convidado pelo oleiro Ghaṭīkāra para ver o Mestre, disse: ‘De que serve ver aquele monge careca?’”

‘‘ยถา, มหาราช, อมตํ วิสมาสชฺช ติตฺตกํ โหติ, ยถา จ สีโตทกํ อคฺคิมาสชฺช อุณฺหํ โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โชติปาโล มาณโว อสฺสทฺเธ อปฺปสนฺเน กุเล ปจฺจาชาโต, โส กุลวเสน อนฺโธ หุตฺวา ตถาคตํ อกฺโกสิ ปริภาสิ.

“Assim como, ó grande rei, o néctar (ambrosia), quando misturado com veneno, torna-se amargo; e assim como a água fria, quando colocada perto do fogo, torna-se quente; exatamente assim, ó grande rei, o jovem Jotipāla nasceu em uma família de brâmanes sem fé e sem devoção e, cegado pela influência de sua família, insultou e caluniou o Tathāgata.

‘‘ยถา, มหาราช, ชลิตปชฺชลิโต มหาอคฺคิกฺขนฺโธ สปฺปภาโส อุทกมาสชฺช อุปหตปฺปภาเตโช สีตโล กาฬโก ภวติ ปริปกฺกนิคฺคุณฺฑิผลสทิโส, เอวเมว โข, มหาราช, โชติปาโล มาณโว ปุญฺญวา สทฺโธ ญาณวิปุลสปฺปภาโส อสฺสทฺเธ อปฺปสนฺเน กุเล ปจฺจาชาโต, โส กุลวเสน อนฺโธ หุตฺวา ตถาคตํ อกฺโกสิ ปริภาสิ, อุปคนฺตฺวา จ พุทฺธคุณมญฺญาย เจฏกภูโต วิย อโหสิ, ชินสาสเน ปพฺพชิตฺวา อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺวา พฺรหฺมโลกูปโค อโหสี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Assim como, ó grande rei, uma grande fogueira brilhante e ardente, ao entrar em contato com a água, perde o seu brilho e calor, tornando-se fria, preta e semelhante a um fruto maduro de nigguṇḍi; exatamente assim, ó grande rei, o jovem Jotipāla, embora possuísse méritos, fé e o brilho de uma vasta sabedoria, nasceu em uma família de brâmanes sem fé e sem devoção. Cegado pela influência de sua família, ele insultou e caluniou o Tathāgata. Mais tarde, porém, ao aproximar-se e reconhecer as virtudes do Buda, ele se tornou como um servo devoto. Ele se ordenou na dispensação do Conquistador, desenvolveu as clarividências e as realizações meditativas (samāpatti) e renasceu no mundo de Brahma.” “Muito bem, venerável Nāgasena! Eu aceito isso exatamente como dissestes.”

ฉทฺทนฺตโชติปาลารพฺภปญฺโห ฉฏฺโฐ.

Fim da sexta pergunta sobre o Rei Elefante Chaddanta e o Jovem Jotipāla.

๗. ฆฏิการปญฺโห

7. A Pergunta sobre Ghaṭīkāra

๗. ‘‘ภนฺเต [Pg.218] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘ฆฏิการสฺส กุมฺภการสฺส อาเวสนํ สพฺพํ เตมาสํ อากาสจฺฉทนํ อฏฺฐาสิ, น เทโวติวสฺสี’ติ. ปุน จ ภณิตํ ‘กสฺสปสฺส ตถาคตสฺส กุฏิ โอวสฺสตี’ติ. กิสฺส ปน, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคตสฺส เอวมุสฺสนฺนกุสลมูลสฺส กุฏิ โอวสฺสติ, ตถาคตสฺส นาม โส อานุภาโว อิจฺฉิตพฺโพ? ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ฆฏิการสฺส กุมฺภการสฺส อาเวสนํ อโนวสฺสํ อากาสจฺฉทนํ อโหสิ, เตน หิ ‘ตถาคตสฺส กุฏิ โอวสฺสตี’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตถาคตสฺส กุฏิ โอวสฺสติ, เตน หิ ‘ฆฏิการสฺส กุมฺภการสฺส อาเวสนํ อโนวสฺสกํ อโหสิ อากาสจฺฉทน’นฺติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

7. “Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘A oficina inteira do oleiro Ghaṭīkāra permaneceu aberta para o céu durante os três meses da estação chuvosa, e a chuva não caiu dentro dela.’ Por outro lado, foi dito: ‘A cabana do Tathāgata Kassapa gotejava.’ Por que, venerável Nāgasena, a cabana do Tathāgata, que possuía raízes de mérito tão abundantes, gotejava? Não seria de se esperar tal poder e influência de um Tathāgata? Se, venerável Nāgasena, a oficina do oleiro Ghaṭīkāra não gotejava, permanecendo aberta para o céu, então a afirmação de que ‘a cabana do Tathāgata gotejava’ deve ser falsa. Se a cabana do Tathāgata gotejava, então a afirmação de que ‘a oficina do oleiro Ghaṭīkāra não gotejava, permanecendo aberta para o céu’ também deve ser falsa. Esta também é uma pergunta de duplo gume que vos é apresentada, e deveis resolvê-la.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘ฆฏิการสฺส กุมฺภการสฺส อาเวสนํ สพฺพํ เตมาสํ อากาสจฺฉทนํ อฏฺฐาสิ, น เทโวติวสฺสี’ติ. ภณิตญฺจ ‘กสฺสปสฺส ตถาคตสฺส กุฏิ โอวสฺสตี’ติ. ฆฏิกาโร, มหาราช, กุมฺภกาโร สีลวา กลฺยาณธมฺโม อุสฺสนฺนกุสลมูโล อนฺเธ ชิณฺเณ มาตาปิตโร โปเสติ, ตสฺส อสมฺมุขา อนาปุจฺฉาเยวสฺส ฆเร ติณํ หริตฺวา ภควโต กุฏึ ฉาเทสุํ, โส เตน ติณหรเณน อกมฺปิตํ อสญฺจลิตํ สุสณฺฐิตํ วิปุลมสมํ ปีตึ ปฏิลภติ, ภิยฺโย โสมนสฺสญฺจ อตุลํ อุปฺปาเทสิ ‘อโห วต เม ภควา โลกุตฺตโม สุวิสฺสตฺโถ’ติ, เตน ตสฺส ทิฏฺฐธมฺมิโก วิปาโก นิพฺพตฺโต. น หิ, มหาราช, ตถาคโต ตาวตเกน วิกาเรน จลติ.

“Foi dito pelo Abençoado, ó grande rei: ‘A oficina inteira do oleiro Ghaṭīkāra permaneceu aberta para o céu durante os três meses da estação chuvosa, e a chuva não caiu dentro dela.’ E também foi dito: ‘A cabana do Tathāgata Kassapa gotejava.’ O oleiro Ghaṭīkāra, ó grande rei, era virtuoso, de bom caráter, com abundantes raízes de mérito, e sustentava seus pais idosos e cegos. Na ausência dele e sem lhe pedir permissão, as pessoas retiraram a palha do teto de sua casa para cobrir a cabana do Abençoado. Devido a essa retirada da palha, ele obteve uma alegria (pīti) imensa, incomparável, firme, inabalável e bem estabelecida, e gerou uma felicidade indescritível, pensando: ‘Oh, quão maravilhoso é que o Abençoado, o mais supremo do mundo, tenha tanta confiança em mim!’ Por causa disso, ele obteve esse fruto visível nesta mesma vida. Mas o Tathāgata, ó grande rei, não se abala por uma alteração tão insignificante.

‘‘ยถา, มหาราช, สิเนรุ คิริราชา อเนกสตสหสฺสวาตสมฺปหาเรนปิ น กมฺปติ น จลติ, มโหทธิ วรปฺปวรสาคโร อเนกสตนหุตมหาคงฺคาสตสหสฺเสหิปิ น ปูรติ น วิการมาปชฺชติ, เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต น ตาวตเกน วิกาเรน จลติ.

“Assim como, ó grande rei, o rei das montanhas Sineru não treme nem se move mesmo sob o impacto de centenas de milhares de ventos, e o grande oceano, o mais excelente receptáculo de águas, não transborda nem se altera mesmo com centenas de milhares de rios Ganges desaguando nele; exatamente assim, ó grande rei, o Tathāgata não se abala por uma alteração tão insignificante.

‘‘ยํ ปน, มหาราช, ตถาคตสฺส กุฏิ โอวสฺสติ, ตํ มหโต ชนกายสฺส อนุกมฺปาย. ทฺเวเม, มหาราช, อตฺถวเส สมฺปสฺสมานา ตถาคตา [Pg.219] สยํ นิมฺมิตํ ปจฺจยํ นปฺปฏิเสวนฺติ, ‘อยํ อคฺคทกฺขิเณยฺโย สตฺถา’ติ ภควโต ปจฺจยํ ทตฺวา เทวมนุสฺสา สพฺพทุคฺคติโต ปริมุจฺจิสฺสนฺตีติ, ทสฺเสตฺวา วุตฺตึ ปริเยสนฺตีติ ‘มา อญฺเญ อุปวเทยฺยุ’นฺติ. อิเม ทฺเว อตฺถวเส สมฺปสฺสมานา ตถาคตา สยํ นิมฺมิตํ ปจฺจยํ นปฺปฏิเสวนฺติ. ยทิ, มหาราช, สกฺโก วา ตํ กุฏึ อโนวสฺสํ กเรยฺย พฺรหฺมา วา สยํ วา, สาวชฺชํ ภเวยฺย ตํ เยว กรณํ สโทสํ สนิคฺคหํ, อิเม วิภูตํ กตฺวา โลกํ สมฺโมเหนฺติ อธิกตํ กโรนฺตีติ, ตสฺมา ตํ กรณํ วชฺชนียํ. น, มหาราช, ตถาคตา วตฺถุํ ยาจนฺติ, ตาย อวตฺถุยาจนาย อปริภาสิยา ภวนฺตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“O fato de a cabana do Tathāgata gotejar, ó grande rei, ocorreu por compaixão para com a grande multidão de seres. Os Tathāgatas, ó grande rei, prevendo duas razões de benefício, não usufruem de requisitos criados por si mesmos por meio de poderes psíquicos: primeiro, para que deuses e humanos, ao oferecerem requisitos ao Abençoado pensando: ‘Este Mestre é o campo supremo de mérito’, libertem-se de todos os estados de sofrimento (duggati); segundo, para que outros não os acusem dizendo: ‘Eles buscam seu sustento exibindo milagres’. Vendo essas duas razões de benefício, os Tathāgatas não usufruem de requisitos criados por si mesmos. Se, ó grande rei, Sakka, Brahma ou o próprio Buda tivessem feito com que a cabana não gotejasse, essa própria ação seria passível de censura, defeituosa e repreensível, pois as pessoas diriam: ‘Eles realizaram milagres para impressionar e enganar o mundo’. Portanto, tal ação deve ser evitada. Os Tathāgatas, ó grande rei, não pedem por coisas materiais e, por não pedirem por coisas materiais, eles permanecem irrepreensíveis.” “Muito bem, venerável Nāgasena! Eu aceito isso exatamente como dissestes.”

ฆฏิการปญฺโห สตฺตโม.

Fim da sétima pergunta sobre Ghaṭīkāra.

๘. พฺราหฺมณราชวาทปญฺโห

8. A Pergunta sobre as Declarações de ser Brâmane e Rei

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ตถาคเตน ‘อหมสฺมิ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมโณ ยาจโยโค’ติ. ปุน จ ภณิตํ ‘ราชาหมสฺมิ เสลา’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘อหมสฺมิ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมโณ ยาจโยโค’ติ, เตน หิ ‘ราชาหมสฺมิ เสลา’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตถาคเตน ภณิตํ ‘ราชาหมสฺมิ เสลา’ติ, เตน หิ ‘อหมสฺมิ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมโณ ยาจโยโค’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. ขตฺติโย วา หิ ภเวยฺย พฺราหฺมโณ วา, นตฺถิ เอกาย ชาติยา ทฺเว วณฺณา นาม, อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

8. “Venerável Nāgasena, foi dito pelo Tathāgata: ‘Eu sou, ó monges, um brâmane, digno de receber esmolas.’ Por outro lado, foi dito: ‘Eu sou um rei, ó Sela.’ Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Eu sou, ó monges, um brâmane, digno de receber esmolas’, então a afirmação ‘Eu sou um rei, ó Sela’ deve ser falsa. Se foi dito pelo Tathāgata: ‘Eu sou um rei, ó Sela’, então a afirmação ‘Eu sou, ó monges, um brâmane, digno de receber esmolas’ também deve ser falsa. Alguém pode ser ou um khattiya (guerreiro/nobre) ou um brâmane; não existem duas castas em um único nascimento. Esta também é uma pergunta de duplo gume que vos é apresentada, e deveis resolvê-la.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘อหมสฺมิ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมโณ ยาจโยโค’ติ, ปุน จ ภณิตํ ‘ราชาหมสฺมิ เสลา’ติ, ตตฺถ การณํ อตฺถิ, เยน การเณน ตถาคโต พฺราหฺมโณ จ ราชา จ โหตี’’ติ.

“Foi dito pelo Abençoado, ó grande rei: ‘Eu sou, ó monges, um brâmane, digno de receber esmolas’, e também foi dito: ‘Eu sou um rei, ó Sela.’ Há uma razão para isso, pela qual o Tathāgata é tanto um brâmane quanto um rei.”

‘‘กึ ปน ตํ, ภนฺเต นาคเสน, การณํ, เยน การเณน ตถาคโต พฺราหฺมโณ จ ราชา จ โหติ’’? ‘‘สพฺเพ, มหาราช, ปาปกา [Pg.220] อกุสลา ธมฺมา ตถาคตสฺส พาหิตา ปหีนา อปคตา พฺยปคตา อุจฺฉินฺนา ขีณา ขยํ ปตฺตา นิพฺพุตา อุปสนฺตา, ตสฺมา ตถาคโต ‘พฺราหฺมโณ’ติ วุจฺจติ.

“Qual é, venerável Nāgasena, essa razão pela qual o Tathāgata é tanto um brâmane quanto um rei?” “Todos os estados prejudiciais e insalubres (akusala), ó grande rei, foram repelidos, abandonados, afastados, eliminados, cortados pela raiz, extintos, levados ao fim, cessados e acalmados no Tathāgata; por isso, o Tathāgata é chamado de ‘brâmane’.

‘‘พฺราหฺมโณ นาม สํสยมเนกํสํ วิมติปถํ วีติวตฺโต, ภควาปิ, มหาราช, สํสยมเนกํสํ วิมติปถํ วีติวตฺโต, เตน การเณน ตถาคโต ‘พฺราหฺมโณ’ติ วุจฺจติ.

Um verdadeiro brâmane é aquele que superou a dúvida, a incerteza e o caminho da hesitação. O Abençoado também, ó grande rei, superou a dúvida, a incerteza e o caminho da hesitação; por essa razão, o Tathāgata é chamado de ‘brâmane’.

‘‘พฺราหฺมโณ นาม สพฺพภวคติโยนินิสฺสโฏ มลรชคตวิปฺปมุตฺโต อสหาโย, ภควาปิ, มหาราช, สพฺพภวคติโยนินิสฺสโฏ มลรชคตวิปฺปมุตฺโต อสหาโย, เตน การเณน ตถาคโต ‘พฺราหฺมโณ’ติ วุจฺจติ.

Um verdadeiro brâmane é aquele que se libertou de todas as existências, destinos e modos de nascimento, que está completamente livre das impurezas e da poeira das defesas mentais, e que caminha sem companheiro. O Abençoado também, ó grande rei, libertou-se de todas as existências, destinos e modos de nascimento, está completamente livre das impurezas e da poeira das defesas mentais, e caminha sem companheiro; por essa razão, o Tathāgata é chamado de ‘brâmane’.

‘‘พฺราหฺมณา นาม อคฺคเสฏฺฐวรปวรทิพฺพวิหารพหุโล, ภควาปิ, มหาราช, อคฺคเสฏฺฐวรปวรทิพฺพวิหารพหุโล, เตนาปิ กปรเณน ตถาคโต ‘‘พฺราหฺมโณ’’ติ วุจฺจติ.

Os verdadeiros brâmanes habitam abundantemente na morada divina (dibba-vihāra), que é a mais excelente, suprema e nobre. O Abençoado também, ó grande rei, habita abundantemente na morada divina, que é a mais excelente, suprema e nobre; por essa razão também, o Tathāgata é chamado de ‘brâmane’.

‘‘พฺราหฺมโณ นาม อชฺฌยน อชฺฌาปน ทานปฺปฏิคฺคหณ ทม สํยมนิยมปุพฺพมนุสิฏฺฐิ ปเวณิ วํส ธรโณ, ภควาปิ, มหาราช, อชฺฌยน อชฺฌาปน ทานปฺปฏิคฺคหณ ทม สํยม นิยม ปุพฺพชินาจิณฺณ อนุสิฏฺฐิ ปเวณิ วํส ธรโณ เตนาปิ การเณน ตถาคโต ‘พฺราหฺมโณ’ติ วุจฺจติ.

Um brâmane, ó rei, é aquele que estuda, ensina, recebe dádivas, pratica o autocontrole, a contenção, a autodisciplina, e mantém a linhagem e a tradição dos antigos ensinamentos. O Abençoado também, ó rei, estuda, ensina, recebe dádivas, pratica o autocontrole, a contenção, a autodisciplina, e mantém a linhagem e a tradição dos ensinamentos praticados pelos antigos Budas. Por essa razão também o Tathāgata é chamado de 'brâmane'.

‘‘พฺราหฺมโณ นาม พฺรหาสุขวิหารชฺฌานฌายี; ภควาปิ, มหาราช, พฺรหาสุขวิหารชฺฌานฌายี, เตนาปิ การเณน ตถาคโต ‘พฺราหฺมโณ’ติ วุจฺจติ.

Um brâmane, ó rei, é aquele que medita nos jhanas, que são moradas de grande felicidade. O Abençoado também, ó rei, medita nos jhanas, que são moradas de grande felicidade. Por essa razão também o Tathāgata é chamado de 'brâmane'.

‘‘พฺราหฺมโณ นาม สพฺพภวาภวคตีสุ อภิชาติวตฺติตมนุจริตํ ชานาติ, ภควาปิ, มหาราช, สพฺพภวาภวคตีสุ อภิชาติวตฺติตมนุจริตํ ชานาติ, เตนาปิ การเณน ตถาคโต ‘พฺราหฺมโณ’ติ วุจฺจติ.

Um brâmane, ó rei, conhece a conduta, o comportamento e a linhagem de nascimento em todos os estados de existência e destinos. O Abençoado também, ó rei, conhece a conduta, o comportamento e a linhagem de nascimento em todos os estados de existência e destinos. Por essa razão também o Tathāgata é chamado de 'brâmane'.

‘‘พฺราหฺมโณติ, มหาราช, ภควโต เนตํ นามํ มาตรา กตํ, น ปิตรา กตํ, น ภาตรา กตํ, น ภคินิยา กตํ, น มิตฺตามจฺเจหิ กตํ, น ญาติสาโลหิเตหิ กตํ, น สมณพฺราหฺมเณหิ กตํ, น เทวตาหิ กตํ, วิโมกฺขนฺติกเมตํ พุทฺธานํ ภควนฺตานํ นามํ โพธิยา เยว มูเล มารเสนํ วิธมิตฺวา อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน ปาปเก อกุสเล [Pg.221] ธมฺเม พาเหตฺวา สห สพฺพญฺญุตญาณสฺส ปฏิลาภา ปฏิลทฺธปาตุภูตสมุปฺปนฺนมตฺเต สจฺฉิกา ปญฺญตฺติ ยทิทํ พฺราหฺมโณติ, เตน การเณน ตถาคโต วุจฺจติ ‘พฺราหฺมโณ’’’ติ.

O nome 'brâmane', ó rei, não foi dado ao Abençoado por sua mãe, nem por seu pai, nem por seu irmão, nem por sua irmã, nem por seus amigos e conselheiros, nem por seus parentes de sangue, nem por ascetas e brâmanes, nem por divindades. Este nome 'brâmane' é uma designação que expressa a libertação final dos Budas Abençoados, realizada no próprio pé da árvore Bodhi após derrotar o exército de Māra, tendo repelido todos os estados prejudiciais e insalubres do passado, futuro e presente, adquirida e manifestada no exato momento da obtenção da onisciência. Por essa razão o Tathāgata é chamado de 'brâmane'.

‘‘เกน ปน, ภนฺเต นาคเสน, การเณน ตถาคโต วุจฺจติ ‘ราชา’’’ติ? ‘‘ราชา นาม, มหาราช, โย โกจิ รชฺชํ กาเรติ โลกมนุสาสติ, ภควาปิ, มหาราช, ทสสหสฺสิยา โลกธาตุยา ธมฺเมน รชฺชํ กาเรติ, สเทวกํ โลกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ อนุสาสติ, เตนาปิ การเณน ตถาคโต วุจฺจติ ‘ราชา’ติ.

Mas por qual razão, venerável Nāgasena, o Tathāgata é chamado de 'rei'? "Um rei, ó rei, é qualquer um que governa um reino e instrui o povo. O Abençoado também, ó rei, governa com o Dhamma sobre o sistema de dez mil mundos, e instrui o mundo com seus devas, Māras e Brahmās, esta geração com seus ascetas e brâmanes, seus reis e homens. Por essa razão também o Tathāgata é chamado de 'rei'."

‘‘ราชา นาม, มหาราช, สพฺพชนมนุสฺเส อภิภวิตฺวา นนฺทยนฺโต ญาติสงฺฆํ, โสจยนฺโต อมิตฺตสงฺฆํ, มหติมหายสสิริหรํ ถิรสารทณฺฑํ อนูนสตสลากาลงฺกตํ อุสฺสาเปติ ปณฺฑรวิมลเสตจฺฉตฺตํ, ภควาปิ, มหาราช, โสจยนฺโต มารเสนํ มิจฺฉาปฏิปนฺนํ, นนฺทยนฺโต เทวมนุสฺเส สมฺมาปฏิปนฺเน ทสสหสฺสิยา โลกธาตุยา มหติมหายสสิริหรํ ขนฺติถิรสารทณฺฑํ ญาณวรสตสลากาลงฺกตํ อุสฺสาเปติ อคฺควรวิมุตฺติปณฺฑรวิมลเสตจฺฉตฺตํ, เตนาปิ การเณน ตถาคโต วุจฺจติ ‘ราชา’ติ.

Um rei, ó rei, tendo superado todos os homens, alegrando seus parentes e entristecendo seus inimigos, ergue o guarda-sol branco, puro e imaculado, que traz grande glória e esplendor, sustentado por uma haste firme e sólida, e adornado com nada menos que cem raios. O Abençoado também, ó rei, entristecendo o exército de Māra de conduta incorreta, e alegrando os devas e humanos de conduta correta, ergue no sistema de dez mil mundos o supremo guarda-sol branco, puro e imaculado da libertação, que traz grande glória e esplendor, sustentado pela haste firme e sólida da paciência, e adornado com os incontáveis raios do conhecimento supremo. Por essa razão também o Tathāgata é chamado de 'rei'.

‘‘ราชา นาม อุปคตสมฺปตฺตชนานํ พหูนมภิวนฺทนีโย ภวติ, ภควาปิ, มหาราช, อุปคตสมฺปตฺตเทวมนุสฺสานํ พหูนมภิวนฺทนีโย, เตนาปิ การเณน ตถาคโต วุจฺจติ ‘ราชา’ติ.

Um rei é digno de ser reverenciado por muitas pessoas que se aproximam dele em busca de prosperidade. O Abençoado também, ó rei, é digno de ser reverenciado por muitos devas e humanos que se aproximam dele em busca de bem-estar espiritual. Por essa razão também o Tathāgata é chamado de 'rei'.

‘‘ราชา นาม ยสฺส กสฺสจิ อาราธกสฺส ปสีทิตฺวา วริตํ วรํ ทตฺวา กาเมน ตปฺปยติ, ภควาปิ, มหาราช, ยสฺส กสฺสจิ กาเยน วาจาย มนสา อาราธกสฺส ปสีทิตฺวา วริตํ วรมนุตฺตรํ สพฺพทุกฺขปริมุตฺตึ ทตฺวา อเสสกามวเรน จ ตปฺปยติ, เตนาปิ การเณน ตถาคโต วุจฺจติ ‘ราชา’ติ.

Um rei, agradando-se com qualquer um que o sirva bem, concede-lhe o favor desejado e o satisfaz com seus desejos. O Abençoado também, ó rei, agradando-se com qualquer um que o sirva bem por meio do corpo, da fala ou da mente, concede-lhe o favor supremo da libertação de todo o sofrimento, e o satisfaz plenamente com a dádiva de todos os desejos espirituais. Por essa razão também o Tathāgata é chamado de 'rei'.

‘‘ราชา นาม อาณํ วีติกฺกมนฺตํ วิครหติ ฌาเปติ ธํเสติ, ภควโตปิ, มหาราช, สาสนวเร อาณํ อติกฺกมนฺโต อลชฺชี มงฺกุภาเวน โอญฺญาโต หีฬิโต ครหิโต ภวิตฺวา วชฺชติ ชินสาสนวรมฺหา, เตนาปิ การเณน ตถาคโต วุจฺจติ ‘ราชา’ติ.

Um rei censura, pune e destrói aquele que transgride suas ordens. Na nobre dispensação do Abençoado também, ó rei, aquele que transgride as regras e é sem vergonha, sendo humilhado, desprezado, censurado e rejeitado por sua própria conduta vergonhosa, é banido da nobre dispensação do Vitorioso. Por essa razão também o Tathāgata é chamado de 'rei'.

‘‘ราชา [Pg.222] นาม ปุพฺพกานํ ธมฺมิกานํ ราชูนํ ปเวณิมนุสิฏฺฐิยา ธมฺมาธมฺมมนุทีปยิตฺวา ธมฺเมน รชฺชํ การยมาโน ปิหยิโต ปิโย ปตฺถิโต ภวติ ชนมนุสฺสานํ, จิรํ ราชกุลวํสํ ฐปยติ ธมฺมคุณพเลน, ภควาปิ, มหาราช, ปุพฺพกานํ สยมฺภูนํ ปเวณิมนุสิฏฺฐิยา ธมฺมาธมฺมมนุทีปยิตฺวา ธมฺเมน โลกมนุสาสมาโน ปิหยิโต ปิโย ปตฺถิโต เทวมนุสฺสานํ จิรํ สาสนํ ปวตฺเตติ ธมฺมคุณพเลน, เตนาปิ การเณน ตถาคโต วุจฺจติ ‘ราชา’ติ. เอวมเนกวิธํ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน ตถาคโต พฺราหฺมโณปิ ภเวยฺย ราชาปิ ภเวยฺย, สุนิปุโณ ภิกฺขุ กปฺปมฺปิ โน นํ สมฺปาเทยฺย, กึ อติพหุํ ภณิเตน, สํขิตฺตํ สมฺปฏิจฺฉิตพฺพ’’นฺติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

Um rei, seguindo a linhagem e as instruções dos reis justos do passado, esclarecendo o que é justo e o que é injusto, governando com justiça, torna-se querido, amado e desejado pelo povo, e estabelece a linhagem real por muito tempo pelo poder da virtude e da justiça. O Abençoado também, ó rei, seguindo a linhagem e as instruções dos Budas autoiluminados do passado, esclarecendo o que é justo e o que é injusto, instruindo o mundo com justiça, torna-se querido, amado e desejado por devas e humanos, e faz com que a dispensação dure por muito tempo pelo poder da virtude do Dhamma. Por essa razão também o Tathāgata é chamado de 'rei'. Há muitas razões, ó rei, pelas quais o Tathāgata pode ser chamado tanto de brâmane quanto de rei; mesmo um monge extremamente habilidoso não seria capaz de esgotá-las em um éon inteiro. Para que falar tanto? Deve-se aceitar isso de forma resumida. "Muito bem, venerável Nāgasena, aceito isso exatamente como foi dito."

พฺราหฺมณราชวาทปญฺโห อฏฺฐโม.

O oitavo dilema, a discussão sobre o Brâmane e o Rei, está concluído.

๙. คาถาภิคีตโภชนกถาปญฺโห

9. A questão sobre o alimento obtido através da recitação de versos

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา –

9. Venerável Nāgasena, isto foi dito pelo Abençoado:

‘‘‘คาถาภิคีตํ เม อโภชเนยฺยํ, สมฺปสฺสตํ พฺราหฺมณ เนส ธมฺมา;

คาถาภิคีตํ ปนุทนฺติ พุทฺธา, ธมฺเม สตี พฺราหฺมณ วุตฺติเรสา’ติ.

"'O alimento obtido através da recitação de versos não deve ser consumido por mim; para aqueles que veem claramente, ó brâmane, esta não é a norma. Os Budas rejeitam o alimento obtido através da recitação de versos; enquanto o Dhamma existir, ó brâmane, esta será a conduta de vida deles.'"

‘‘ปุน จ ภควา ปริสาย ธมฺมํ เทเสนฺโต กเถนฺโต อนุปุพฺพิกถํ ปฐมํ ตาว ทานกถํ กเถติ, ปจฺฉา สีลกถํ, ตสฺส ภควโต สพฺพโลกิสฺสรสฺส ภาสิตํ สุตฺวา เทวมนุสฺสา อภิสงฺขริตฺวา ทานํ เทนฺติ, ตสฺส ตํ อุยฺโยชิตํ ทานํ สาวกา ปริภุญฺชนฺติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ภควตา ภณิตํ ‘คาถาภิคีตํ เม อโภชเนยฺย’นฺติ, เตน หิ ‘ภควา ทานกถํ ปฐมํ กเถตี’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ทานกถํ ปฐมํ กเถติ, เตน หิ ‘คาถาภิคีตํ เม อโภชเนยฺย’นฺติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. กึ การณํ? โย โส, ภนฺเต, ทกฺขิเณยฺโย คิหีนํ ปิณฺฑปาตทานสฺส วิปากํ กเถติ, ตสฺส เต ธมฺมกถํ สุตฺวา ปสนฺนจิตฺตา อปราปรํ [Pg.223] ทานํ เทนฺติ, เย ตํ ทานํ ปริภุญฺชนฺติ, สพฺเพ เต คาถาภิคีตํ ปริภุญฺชนฺติ. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห นิปุโณ คมฺภีโร ตปานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

Por outro lado, quando o Abençoado ensina o Dhamma a uma assembleia, ele profere um discurso gradual, falando primeiro sobre a generosidade e depois sobre a moralidade. Ouvindo as palavras do Abençoado, o senhor de todo o mundo, devas e humanos preparam e oferecem doações, e os discípulos usufruem dessas doações que foram assim incentivadas. Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: 'O alimento obtido através da recitação de versos não deve ser consumido por mim', então a afirmação de que 'o Abençoado fala primeiro sobre a generosidade' deve ser falsa. Se ele fala primeiro sobre a generosidade, então a afirmação de que 'o alimento obtido através da recitação de versos não deve ser consumido por mim' também deve ser falsa. Por qual razão? Aquele que é digno de oferendas, venerável senhor, explica aos leigos o fruto de oferecer esmolas de comida; ouvindo esse discurso sobre o Dhamma, com mentes purificadas e confiantes, eles oferecem doações repetidas vezes. Aqueles que usufruem dessas doações estão, todos eles, usufruindo de alimento obtido através da recitação de versos. Este também é um dilema de duas pontas, sutil, profundo e difícil de resolver, que agora chega a vós. Por favor, resolvei este problema.

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘คาถาภิคีตํ เม อโภชเนยฺยํ, สมฺปสฺสตํ พฺราหฺมณ เนส ธมฺโม. คาถาภิคีตํ ปนุทนฺติ พุทฺธา, ธมฺเม สตี พฺราหฺมณ วุตฺติเรสา’ติ, กเถติ จ ภควา ปฐมํ ทานกถํ, ตญฺจ ปน กิริยํ สพฺเพสํ ตถาคตานํ ปฐมํ ทานกถาย, ตตฺถ จิตฺตํ อภิรมาเปตฺวา ปจฺฉา สีเล นิโยเชนฺติ. ยถา, มหาราช, มนุสฺสา ตรุณทารกานํ ปฐมํ ตาว กีฬาภณฺฑกานิ เทนฺติ. เสยฺยถิทํ, วงฺกกํ ฆฏิกํ จิงฺคุลกํ ปตฺตาฬฺหกํ รถกํ ธนุกํ, ปจฺฉา เต สเก สเก กมฺเม นิโยเชนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต ปฐมํ ทานกถาย จิตฺตํ อภิรมาเปตฺวา ปจฺฉา สีเล นิโยเชติ.

Foi de fato dito pelo Abençoado, ó rei: 'O alimento obtido através da recitação de versos não deve ser consumido por mim; para aqueles que veem claramente, ó brâmane, esta não é a norma. Os Budas rejeitam o alimento obtido através da recitação de versos; enquanto o Dhamma existir, ó brâmane, esta será a conduta de vida deles.' E o Abençoado também fala primeiro sobre a generosidade, pois esta é a prática de todos os Tathāgatas: primeiro, eles alegram a mente com o discurso sobre a generosidade e, depois, a estabelecem na moralidade. Assim como, ó rei, as pessoas dão primeiro brinquedos às crianças pequenas — tais como pequenos arados, bastões, cataventos, pequenas medidas, pequenos carros e pequenos arcos — e depois as engajam em seus respectivos trabalhos; da mesma forma, ó rei, o Tathāgata primeiro alegra a mente com o discurso sobre a generosidade e, depois, a estabelece na moralidade.

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ภิสกฺโก นาม อาตุรานํ ปฐมํ ตาว จตูหปญฺจาหํ เตลํ ปาเยติ พลกรณาย สิเนหนาย, ปจฺฉา วิเรเจติ. เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต ปฐมํ ตาว ทานกถาย จิตฺตํ อภิรมาเปตฺวา ปจฺฉา สีเล นิโยเชติ. ทายกานํ, มหาราช, ทานปตีนํ จิตฺตํ มุทุกํ โหติ มทฺทวํ สินิทฺธํ, เตน เต ทานเสตุสงฺกเมน ทานนาวาย สํสารสาครปารมนุคจฺฉนฺติ, ตสฺมา เตสํ ปฐมํ กมฺมภูมิมนุสาสติ, น จ เกนจิ วิญฺญตฺติมาปชฺชตี’’ติ.

Ou ainda, ó rei, assim como um médico faz com que os doentes bebam óleo por quatro ou cinco dias primeiro, para dar-lhes força e lubrificação, e só depois lhes dá um purgante; da mesma forma, ó rei, o Tathāgata primeiro alegra a mente com o discurso sobre a generosidade e, depois, a estabelece na moralidade. A mente dos doadores e benfeitores, ó rei, torna-se dócil, maleável e afetuosa; por meio dessa ponte da generosidade, desse barco da generosidade, eles cruzam para a outra margem do oceano do saṃsāra. Por isso, ele primeiro os instrui no campo de ação da generosidade, e isso não constitui de forma alguma uma insinuação para obter algo.

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘วิญฺญตฺติ’นฺติ ยํ วเทสิ, กติ ปน ตา วิญฺญตฺติโย’’ติ? ‘‘ทฺเวมา, มหาราช, วิญฺญตฺติโย กายวิญฺญตฺติ วจีวิญฺญตฺติ จาติ. ตตฺถ อตฺถิ กายวิญฺญตฺติ สาวชฺชา, อตฺถิ อนวชฺชา. อตฺถิ วจีวิญฺญตฺติ สาวชฺชา, อตฺถิ อนวชฺชา.

Venerável Nāgasena, quanto a isso que chamais de 'insinuação', quantas são essas insinuações? Existem duas insinuações, ó rei: a insinuação corporal e a insinuação verbal. Entre elas, há a insinuação corporal censurável e a não censurável; e há a insinuação verbal censurável e a não censurável.

‘‘กตมา กายวิญฺญตฺติ สาวชฺชา? อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ กุลานิ อุปคนฺตฺวา อโนกาเส ฐิโต ฐานํ ภญฺชติ, อยํ กายวิญฺญตฺติ สาวชฺชา. ตาย จ วิญฺญาปิตํ อริยา น ปริภุญฺชนฺติ, โส จ ปุคฺคโล อริยานํ สมเย โอญฺญาโต โหติ หีฬิโต ขีฬิโต ครหิโต ปริภูโต อจิตฺตีกโต, ภินฺนาชีโวตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

Qual é a insinuação corporal censurável? Aqui, um certo monge, aproximando-se das famílias, permanece de pé em um local inadequado e viola a conduta correta de postura; esta é uma insinuação corporal censurável. Os nobres não usufruem do que é obtido por meio de tal insinuação, e essa pessoa, na tradição dos nobres, é desconsiderada, desprezada, ridicularizada, censurada, rejeitada e desrespeitada, sendo classificada como alguém de 'meio de vida corrompido'.

‘‘ปุน [Pg.224] จปรํ, มหาราช, อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ กุลานิ อุปคนฺตฺวา อโนกาเส ฐิโต คลํ ปณาเมตฺวา โมรเปกฺขิตํ เปกฺขติ ‘เอวํ อิเม ปสฺสนฺตี’ติ, เตน จ เต ปสฺสนฺติ. อยมฺปิ กายวิญฺญตฺติ สาวชฺชา. ตาย จ วิญฺญาปิตํ อริยา น ปริภุญฺชนฺติ, โส จ ปุคฺคโล อริยานํ สมเย โอญฺญาโต โหติ หีฬิโต ขีฬิโต ครหิโต ปริภูโต อจิตฺตีกโต, ภินฺนาชีโวตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

Além disso, ó rei, aqui um certo monge, aproximando-se das famílias, permanece de pé em um local inadequado, estica o pescoço e olha como um pavão, pensando: 'Assim eles me verão', e por causa disso eles o veem. Esta também é uma insinuação corporal censurável. Os nobres não usufruem do que é obtido por meio de tal insinuação, e essa pessoa, na tradição dos nobres, é desconsiderada, desprezada, ridicularizada, censurada, rejeitada e desrespeitada, sendo classificada como alguém de 'meio de vida corrompido'.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ หนุกาย วา ภมุกาย วา องฺคุฏฺเฐน วา วิญฺญาเปติ, อยมฺปิ กายวิญฺญตฺติ สาวชฺชา, ตาย จ วิญฺญาปิตํ อริยา น ปริภุญฺชนฺติ, โส จ ปุคฺคโล อริยานํ สมเย โอญฺญาโต โหติ หีฬิโต ขีฬิโต ครหิโต ปริภูโต อจิตฺตีกโต, ภินฺนาชีโวตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

Além disso, ó rei, aqui um certo monge faz insinuações com o queixo, com as sobrancelhas ou com o polegar. Esta também é uma insinuação corporal censurável. Os nobres não usufruem do que é obtido por meio de tal insinuação, e essa pessoa, na tradição dos nobres, é desconsiderada, desprezada, ridicularizada, censurada, rejeitada e desrespeitada, sendo classificada como alguém de 'meio de vida corrompido'.

‘‘กตมา กายวิญฺญตฺติ อนวชฺชา? อิธ ภิกฺขุ กุลานิ อุปคนฺตฺวา สโต สมาหิโต สมฺปชาโน ฐาเนปิ อฏฺฐาเนปิ ยถานุสิฏฺฐึ คนฺตฺวา ฐาเน ติฏฺฐติ, ทาตุกาเมสุ ติฏฺฐติ, อทาตุกาเมสุ ปกฺกมติ. อยํ กายวิญฺญตฺติ อนวชฺชา, ตาย จ วิญฺญาปิตํ อริยา ปริภุญฺชนฺติ, โส จ ปุคฺคโล อริยานํ สมเย วณฺณิโต โหติ ถุโต ปสตฺโถ สลฺเลขิตาจาโร, ปริสุทฺธาชีโวตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน –

Qual é a insinuação corporal não censurável? Aqui, um monge, aproximando-se das famílias, atento, concentrado e plenamente consciente, agindo de acordo com as instruções tanto em situações apropriadas quanto inapropriadas, permanece de pé no local correto; se eles desejam doar, ele permanece de pé; se não desejam doar, ele vai embora. Esta é uma insinuação corporal não censurável. Os nobres usufruem do que é obtido por meio de tal insinuação corporal, e essa pessoa, na tradição dos nobres, é elogiada, enaltecida, aclamada e considerada de conduta austera, sendo classificada como alguém de 'meio de vida purificado'. Isto foi dito pelo Abençoado, o Deus dos deuses:

‘น เว ยาจนฺติ สปฺปญฺญา, ธีโร จ เวทิตุมรหติ ;

อุทฺทิสฺส อริยา ติฏฺฐนฺติ, เอสา อริยาน ยาจนา’ติ.

"'Os sábios certamente não mendigam, e o homem prudente deve compreender isso. Os nobres permanecem de pé em silêncio, indicando sua presença; esta é a forma de mendigar dos nobres.'"

‘‘กตมา วจีวิญฺญตฺติ สาวชฺชา? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ วาจาย พหุวิธํ วิญฺญาเปติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ, อยํ วจีวิญฺญตฺติ สาวชฺชา, ตาย จ วิญฺญาปิตํ อริยา น ปริภุญฺชนฺติ, โส จ ปุคฺคโล อริยานํ สมเย โอญฺญาโต โหติ หีฬิโต ขีฬิโต ครหิโต ปริภูโต อจิตฺตีกโต, ภินฺนาชีโวตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

Qual é a insinuação verbal censurável? Aqui, ó rei, um monge faz insinuações verbais de várias maneiras para obter mantos, esmolas de comida, alojamento e medicamentos para os doentes. Esta é uma insinuação verbal censurável. Os nobres não usufruem do que é obtido por meio de tal insinuação verbal, e essa pessoa, na tradição dos nobres, é desconsiderada, desprezada, ridicularizada, censurada, rejeitada e desrespeitada, sendo classificada como alguém de 'meio de vida corrompido'.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ ปเรสํ สาเวนฺโต เอวํ ภณติ ‘อิมินา เม อตฺโถ’ติ, ตาย จ วาจาย ปเรสํ สาวิตาย ตสฺส ลาโภ อุปฺปชฺชติ, อยมฺปิ วจีวิญฺญตฺติ สาวชฺชา, ตาย จ วิญฺญาปิตํ อริยา [Pg.225] น ปริภุญฺชนฺติ, โส จ ปุคฺคโล อริยานํ สมเย โอญฺญาโต โหติ หีฬิโต ขีฬิโต ครหิโต ปริภูโต อจิตฺตีกโต, ภินฺนาชีโวตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

Além disso, ó rei, aqui um certo monge fala de modo que os outros ouçam, dizendo: 'Eu preciso de tal coisa', e por meio dessa fala ouvida por outros, ele obtém ganhos. Esta também é uma insinuação verbal censurável. Os nobres não usufruem do que é obtido por meio de tal insinuação verbal, e essa pessoa, na tradição dos nobres, é desconsiderada, desprezada, ridicularizada, censurada, rejeitada e desrespeitada, sendo classificada como alguém de 'meio de vida corrompido'.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ วจีวิปฺผาเรน ปริสาย สาเวติ ‘เอวญฺจ เอวญฺจ ภิกฺขูนํ ทาตพฺพ’นฺติ, ตญฺจ เต วจนํ สุตฺวา ปริกิตฺติตํ อภิหรนฺติ, อยมฺปิ วจีวิญฺญตฺติ สาวชฺชา, ตาย จ วิญฺญาปิตํ อริยา น ปริภุญฺชนฺติ, โส จ ปุคฺคโล อริยานํ สมเย โอญฺญาโต โหติ หีฬิโต ขีฬิโต ครหิโต ปริภูโต อจิตฺตีกโต, ภินฺนาชีโวตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

Além disso, ó grande rei, neste ensinamento, um certo bhikkhu, por meio de uma expressão verbal, anuncia à assembleia: 'Isto e aquilo deve ser dado aos bhikkhus'. E as pessoas, ouvindo essas palavras, trazem o que foi sugerido. Esta também é uma indicação verbal (vacīviññatti) censurável. Os nobres não usufruem do que é obtido por meio de tal indicação. E, na tradição dos nobres, essa pessoa é desprezada, humilhada, rejeitada, censurada, desrespeitada e não recebe consideração; ela passa a ser conhecida como alguém de 'meios de vida corrompidos'.

‘‘นนุ, มหาราช, เถโรปิ สาริปุตฺโต อตฺถงฺคเต สูริเย รตฺติภาเค คิลาโน สมาโน เถเรน มหาโมคฺคลฺลาเนน เภสชฺชํ ปุจฺฉียมาโน วาจํ ภินฺทิ, ตสฺส เตน วจีเภเทน เภสชฺชํ อุปฺปชฺชิ. อถ เถโร สาริปุตฺโต ‘วจีเภเทน เม อิมํ เภสชฺชํ อุปฺปนฺนํ, มา เม อาชีโว ภิชฺชี’ติ อาชีวเภทภยา ตํ เภสชฺชํ ปชหิ น อุปชีวิ. เอวมฺปิ วจีวิญฺญตฺติ สาวชฺชา, ตาย จ วิญฺญาปิตํ อริยา น ปริภุญฺชนฺติ. โส จ ปุคฺคโล อริยานํ สมเย โอญฺญาโต โหติ หีฬิโต ขีฬิโต ครหิโต ปริภูโต อจิตฺตีกโต, ภินฺนาชีโวตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

Não é verdade, ó grande rei, que o venerável Sāriputta, estando doente à noite após o pôr do sol, ao ser questionado pelo venerável Mahāmoggallāna sobre o remédio que o curara antes, pronunciou algumas palavras, e por meio dessa expressão verbal o remédio foi obtido? Então, o venerável Sāriputta, pensando: 'Este remédio surgiu para mim por meio de uma expressão verbal; que meus meios de vida não sejam corrompidos', por medo de corromper seus meios de vida, rejeitou aquele remédio e não o consumiu. Assim também, a indicação verbal é censurável, e os nobres não usufruem do que é obtido por meio dela. E, na tradição dos nobres, essa pessoa é desprezada, humilhada, rejeitada, censurada, desrespeitada e não recebe consideração; ela passa a ser conhecida como alguém de 'meios de vida corrompidos'.

‘‘กตมา วจีวิญฺญตฺติ อนวชฺชา? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ สติ ปจฺจเย เภสชฺชํ วิญฺญาเปติ ญาติปวาริเตสุ กุเลสุ, อยํ วจีวิญฺญตฺติ อนวชฺชา, ตาย จ วิญฺญาปิตํ อริยา ปริภุญฺชนฺติ, โส จ ปุคฺคโล อริยานํ สมเย วณฺณิโต โหติ โถมิโต ปสตฺโถ, ปริสุทฺธาชีโวตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ, อนุมโต ตถาคเตหิ อรหนฺเตหิ สมฺมาสมฺพุทฺเธหิ.

E qual é a indicação verbal irrepreensível? Aqui, ó grande rei, quando há uma necessidade adequada, um bhikkhu solicita remédio a famílias que são seus parentes ou que o convidaram a pedir. Esta é uma indicação verbal irrepreensível, e os nobres usufruem do que é obtido por meio dela. Na tradição dos nobres, tal pessoa é elogiada, enaltecida e exaltada; ela passa a ser conhecida como alguém de 'meios de vida puros', sendo isso aprovado pelos Tathāgatas, os Arahants, os perfeitamente Iluminados.

‘‘ยํ ปน, มหาราช, ตถาคโต กสิภารทฺวาชสฺส พฺราหฺมณสฺส โภชนํ ปชหิ, ตํ อาเวฐนวินิเวฐนกฑฺฒนนิคฺคหปฺปฏิกมฺเมน นิพฺพตฺติ, ตสฺมา ตถาคโต ตํ ปิณฺฑปาตํ ปฏิกฺขิปิ น อุปชีวี’’ติ.

Quanto ao fato, ó grande rei, de o Tathāgata ter rejeitado o alimento do brâmane Kasibhāradvāja, isso ocorreu porque aquele alimento foi obtido por meio de insinuações, persuasões, pressões e artifícios verbais; por isso, o Tathāgata rejeitou aquela esmola de comida e não a consumiu.

‘‘สพฺพกาลํ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคเต ภุญฺชมาเน เทวตา ทิพฺพํ โอชํ ปตฺเต อากิรนฺติ, อุทาหุ ‘สูกรมทฺทเว จ มธุปายาเส จา’ติ ทฺวีสุ เยว ปิณฺฑปาเตสุ อากิรึสู’’ติ? ‘‘สพฺพกาลํ, มหาราช, ตถาคเต ภุญฺชมาเน เทวตา ทิพฺพํ โอชํ คเหตฺวา อุปติฏฺฐิตฺวา อุทฺธฏุทฺธเฏ อาโลเป อากิรนฺติ.

“Venerável Nāgasena, sempre que o Tathāgata comia, os devas infundiam essência divina (dibba oja) em sua tigela, ou eles a infundiram apenas em duas ocasiões de esmola de comida: no sūkaramaddava e no madhupāyāsa?” “Sempre, ó grande rei, quando o Tathāgata comia, os devas, tomando a essência divina e aproximando-se, a infundiam em cada bocado de comida à medida que ele o levava à boca.”

‘‘ยถา[Pg.226], มหาราช, รญฺโญ สูโท รญฺโญ ภุญฺชนฺตสฺส สูปํ คเหตฺวา อุปติฏฺฐิตฺวา กพเฬ กพเฬ สูปํ อากิรติ, เอวเมว โข, มหาราช, สพฺพกาลํ ตถาคเต ภุญฺชมาเน เทวตา ทิพฺพํ โอชํ คเหตฺวา อุปติฏฺฐิตฺวา อุทฺธฏุทฺธเฏ อาโลเป ทิพฺพํ โอชํ อากิรนฺติ. เวรญฺชายมฺปิ, มหาราช, ตถาคตสฺส สุกฺขยวปุลเก ภุญฺชมานสฺส เทวตา ทิพฺเพน โอเชน เตมยิตฺวา เตมยิตฺวา อุปสํหรึสุ, เตน ตถาคตสฺส กาโย อุปจิโต อโหสี’’ติ. ‘‘ลาภา วต, ภนฺเต นาคเสน, ตาสํ เทวตานํ, ยา ตถาคตสฺส สรีรปฺปฏิชคฺคเน สตตํ สมิตํ อุสฺสุกฺกมาปนฺนา. สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Assim como, ó grande rei, o cozinheiro do rei, enquanto este come, toma o molho e, aproximando-se, derrama o molho sobre cada bocado de comida, exatamente assim, ó grande rei, sempre que o Tathāgata comia, os devas, tomando a essência divina e aproximando-se, a infundiam em cada bocado de comida à medida que ele o levava à boca. Mesmo em Verañjā, ó grande rei, quando o Tathāgata comia apenas farelo de cevada seco, os devas o umedeciam continuamente com a essência divina e o ofereciam; por isso, o corpo do Tathāgata manteve-se nutrido.” “Que grande benefício para esses devas, venerável Nāgasena, que se dedicaram continuamente e com tanto empenho a cuidar do corpo do Tathāgata! Muito bem, venerável Nāgasena, aceito isso exatamente como foi dito.”

คาถาภิคีตโภชนกถาปญฺโห นวโม.

A nona pergunta sobre o alimento obtido por meio de versos cantados está concluída.

๑๐. ธมฺมเทสนาย อปฺโปสฺสุกฺกปญฺโห

10. A pergunta sobre a hesitação em ensinar o Dhamma

๑๐. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘ตถาคเตน จตูหิ จ อสงฺขฺเยยฺเยหิ กปฺปานํ สตสหสฺเสน จ เอตฺถนฺตเร สพฺพญฺญุตญาณํ ปริปาจิตํ มหโต ชนกายสฺส สมุทฺธรณายา’ติ. ปุน จ ‘สพฺพญฺญุตํ ปตฺตสฺส อปฺโปสฺสุกฺกตาย จิตฺตํ นมิ, โน ธมฺมเทสนายา’ติ.

10. “Venerável Nāgasena, vós dizeis: ‘O Tathāgata amadureceu o conhecimento da omnisciência (sabbaññutañāṇa) ao longo de quatro asaṅkheyas e cem mil éons para a libertação de uma grande multidão de seres’. E, por outro lado, dizeis: ‘Ao alcançar a omnisciência, sua mente inclinou-se para a inação (appossukkatā) e não para o ensino do Dhamma’.

‘‘ยถา นาม, ภนฺเต นาคเสน, อิสฺสาโส วา อิสฺสาสนฺเตวาสี วา พหุเก ทิวเส สงฺคามตฺถาย อุปาสนํ สิกฺขิตฺวา สมฺปตฺเต มหายุทฺเธ โอสกฺเกยฺย, เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคเตน จตูหิ จ อสงฺขฺเยยฺเยหิ กปฺปานํ สตสหสฺเสน จ เอตฺถนฺตเร สพฺพญฺญุตญาณํ ปริปาเจตฺวา มหโต ชนกายสฺส สมุทฺธรณาย สพฺพญฺญุตํ ปตฺเตน ธมฺมเทสนาย โอสกฺกิตํ.

“Assim como, venerável Nāgasena, um arqueiro ou o aprendiz de um arqueiro, tendo treinado a arquearia por muitos dias para a batalha, recuasse quando a grande guerra chegasse; exatamente assim, venerável Nāgasena, o Tathāgata, tendo amadurecido o conhecimento da omnisciência ao longo de quatro asaṅkheyas e cem mil éons para a libertação de uma grande multidão de seres, ao alcançar a omnisciência, recuou de ensinar o Dhamma.”

‘‘ยถา วา ปน, ภนฺเต นาคเสน, มลฺโล วา มลฺลนฺเตวาสี วา พหุเก ทิวเส นิพฺพุทฺธํ สิกฺขิตฺวา สมฺปตฺเต มลฺลยุทฺเธ โอสกฺเกยฺย, เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคเตน จตูหิ จ อสงฺขฺเยยฺเยหิ กปฺปานํ สตสหสฺเสน จ เอตฺถนฺตเร สพฺพญฺญุตญาณํ ปริปาเจตฺวา มหโต ชนกายสฺส สมุทฺธรณาย สพฺพญฺญุตํ ปตฺเตน ธมฺมเทสนาย โอสกฺกิตํ.

“Ou como, venerável Nāgasena, um lutador ou o aprendiz de um lutador, tendo treinado a luta por muitos dias, recuasse quando o grande combate chegasse; exatamente assim, venerável Nāgasena, o Tathāgata, tendo amadurecido o conhecimento da omnisciência ao longo de quatro asaṅkheyas e cem mil éons para a libertação de uma grande multidão de seres, ao alcançar a omnisciência, recuou de ensinar o Dhamma.”

‘‘กึ นุ [Pg.227] โข, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคเตน ภยา โอสกฺกิตํ, อุทาหุ อปากฏตาย โอสกฺกิตํ, อุทาหุ ทุพฺพลตาย โอสกฺกิตํ, อุทาหุ อสพฺพญฺญุตาย โอสกฺกิตํ, กึ ตตฺถ การณํ, อิงฺฆ เม ตฺวํ การณํ พฺรูหิ กงฺขาวิตรณาย. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคเตน จตูหิ จ อสงฺขฺเยยฺเยหิ กปฺปานํ สตสหสฺเสน จ เอตฺถนฺตเร สพฺพญฺญุตญาณํ ปริปาจิตํ มหโต ชนกายสฺส สมุทฺธรณาย, เตน หิ ‘สพฺพญฺญุตํ ปตฺตสฺส อปฺโปสฺสุกฺกตาย จิตฺตํ นมิ, โน ธมฺมเทสนายา’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ สพฺพญฺญุตํ ปตฺตสฺส อปฺโปสฺสุกฺกตาย จิตฺตํ นมิ โน ธมฺมเทสนาย, เตน หิ ‘ตถาคเตน จตูหิ จ อสงฺขฺเยยฺเยติ กปฺปานํ สตสหสฺเสน จ เอตฺถนฺตเร สพฺพญฺญุตญาณํ ปริปาจิตํ มหโต ชนกายสฺส สมุทฺธรณายา’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห คมฺภีโร ทุนฺนิพฺเพโฐ ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

“Será, venerável Nāgasena, que o Tathāgata recuou por medo, ou recuou por falta de clareza em seu conhecimento, ou recuou por fraqueza, ou recuou por não ser omnisciente? Qual é a razão para isso? Por favor, diga-me a razão para dissipar minha dúvida. Se, venerável Nāgasena, o Tathāgata amadureceu o conhecimento da omnisciência ao longo de quatro asaṅkheyas e cem mil éons para a libertação de uma grande multidão de seres, então a afirmação: ‘Ao alcançar a omnisciência, sua mente inclinou-se para a inação e não para o ensino do Dhamma’ é falsa. Se a mente daquele que alcançou a omnisciência inclinou-se para a inação e não para o ensino do Dhamma, então a afirmação: ‘O Tathāgata amadureceu o conhecimento da omnisciência ao longo de quatro asaṅkheyas e cem mil éons para a libertação de uma grande multidão de seres’ também é falsa. Esta é uma pergunta de dois gumes, profunda e difícil de desatar, que agora chega a vós; ela deve ser resolvida por vós.”

‘‘ปริปาจิตญฺจ, มหาราช, ตถาคเตน จตูหิ จ อสงฺขฺเยยฺเยหิ กปฺปานํ สตสหสฺเสน จ เอตฺถนฺตเร สพฺพญฺญุตญาณํ มหโต ชนกายสฺส สมุทฺธรณาย, ปตฺตสพฺพญฺญุตสฺส จ อปฺโปสฺสุกฺกตาย จิตฺตํ นมิ, โน ธมฺมเทสนาย. ตญฺจ ปน ธมฺมสฺส คมฺภีรนิปุณทุทฺทสทุรนุโพธสุขุมทุปฺปฏิเวธตํ สตฺตานญฺจ อาลยารามตํ สกฺกายทิฏฺฐิยา ทฬฺหสุคฺคหิตตญฺจ ทิสฺวา ‘กึ นุ โข, กถํ นุ โข’ติ อปฺโปสฺสุกฺกตาย จิตฺตํ นมิ, โน ธมฺมเทสนาย, สตฺตานํ ปฏิเวธจินฺตนมานสํ เยเวตํ.

“O Tathāgata de fato amadureceu o conhecimento da omnisciência ao longo de quatro asaṅkheyas e cem mil éons para a libertação de uma grande multidão de seres, e, ao alcançar a omnisciência, sua mente inclinou-se para a inação e não para o ensino do Dhamma. No entanto, ao ver a profundidade, a sutileza, a dificuldade de ver, a dificuldade de compreender, a delicadeza e a dificuldade de penetração do Dhamma, e ao ver o apego dos seres aos prazeres sensoriais (ālaya) e seu forte apego à visão de um eu (sakkāyadiṭṭhi), sua mente inclinou-se para a inação e não para o ensino do Dhamma, pensando: ‘Como poderei ensinar? De que maneira poderei ensinar?’. Isso foi apenas uma reflexão mental sobre a capacidade de compreensão dos seres.”

‘‘ยถา, มหาราช, ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต อเนกพฺยาธิปริปีฬิตํ นรํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ จินฺตยติ ‘เกน นุ โข อุปกฺกเมน กตเมน วา เภสชฺเชน อิมสฺส พฺยาธิ วูปสเมยฺยา’ติ, เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคตสฺส สพฺพกิเลสพฺยาธิปริปีฬิตํ ชนํ ธมฺมสฺส จ คมฺภีรนิปุณทุทฺทสทุรนุโพธสุขุมทุปฺปฏิเวธตํ ทิสฺวา ‘กึ นุ โข, กถํ นุ โข’ติ อปฺโปสฺสุกฺกตาย จิตฺตํ นมิ, โน ธมฺมเทสนาย, สตฺตานํ ปฏิเวธจินฺตนมานสํ เยเวตํ.

“Assim como, ó grande rei, um médico cirurgião, aproximando-se de um homem atormentado por muitas doenças, reflete: ‘Por qual método ou com qual remédio a doença deste homem poderá ser curada?’; exatamente assim, ó grande rei, ao ver a humanidade atormentada pela doença de todas as impurezas mentais (kilesas) e ao ver a profundidade, a sutileza, a dificuldade de ver, a dificuldade de compreender, a delicadeza e a dificuldade de penetração do Dhamma, a mente do Tathāgata inclinou-se para a inação e não para o ensino do Dhamma, pensando: ‘Como poderei ensinar? De que maneira poderei ensinar?’. Isso foi apenas uma reflexão mental sobre a capacidade de compreensão dos seres.”

‘‘ยถา, มหาราช, รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส โทวาริกอนีกฏฺฐปาริสชฺชเนคมภฏพล อมจฺจราชญฺญราชูปชีวิเน ชเน ทิสฺวา เอวํ จิตฺตมุปฺปชฺเชยฺย [Pg.228] ‘กึ นุ โข, กถํ นุ โข อิเม สงฺคณฺหิสฺสามี’ติ, เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคตสฺส ธมฺมสฺส คมฺภีรนิปุณทุทฺทสทุรนุโพธสุขุมทุปฺปฏิเวธตํ สตฺตานญฺจ อาลยารามตํ สกฺกายทิฏฺฐิยา ทฬฺหสุคฺคหิตตญฺจ ทิสฺวา ‘กึ นุ โข, กถํ นุ โข’ติ อปฺโปสฺสุกฺกตาย จิตฺตํ นมิ, โน ธมฺมเทสนาย, สตฺตานํ ปฏิเวธจินฺตนมานสํ เยเวตํ.

“Assim como, ó grande rei, a um rei guerreiro (khattiya) devidamente consagrado, ao ver seus porteiros, guardas, cortesãos, cidadãos, soldados, exército, ministros, nobres e dependentes do rei, surge-lhe o pensamento: ‘Como poderei ampará-los? De que maneira poderei ampará-los?’; exatamente assim, ó grande rei, ao ver a profundidade, a sutileza, a dificuldade de ver, a dificuldade de compreender, a delicadeza e a dificuldade de penetração do Dhamma, e ao ver o apego dos seres aos prazeres sensoriais e seu forte apego à visão de um eu, a mente do Tathāgata inclinou-se para a inação e não para o ensino do Dhamma, pensando: ‘Como poderei ensinar? De que maneira poderei ensinar?’. Isso foi apenas uma reflexão mental sobre a capacidade de compreensão dos seres.”

‘‘อปิ จ, มหาราช, สพฺเพสํ ตถาคตานํ ธมฺมตา เอสา, ยํ พฺรหฺมุนา อายาจิตา ธมฺมํ เทเสนฺติ. ตตฺถ ปน กึ การณํ? เย เตน สมเยน มนุสฺสา ตาปสปริพฺพาชกา สมณพฺราหฺมณา, สพฺเพเต พฺรหฺมเทวตา โหนฺติ พฺรหฺมครุกา พฺรหฺมปรายณา, ตสฺมา ตสฺส พลวโต ยสวโต ญาตสฺส ปญฺญาตสฺส อุตฺตรสฺส อจฺจุคฺคตสฺส โอนมเนน สเทวโก โลโก โอนมิสฺสติ โอกปฺเปสฺสติ อธิมุจฺจิสฺสตีติ อิมินา จ, มหาราช, การเณน ตถาคตา พฺรหฺมุนา อายาจิตา ธมฺมํ เทเสนฺติ.

“Além disso, ó grande rei, é a natureza (dhammatā) de todos os Tathāgatas ensinar o Dhamma quando solicitados por um Brahmā. E qual é a razão para isso? Naquela época, todos os seres humanos, ascetas, andarilhos, samanas e brâmanes, consideravam Brahmā como sua divindade suprema, respeitavam Brahmā e tinham Brahmā como seu refúgio. Portanto, com a reverência daquele que era poderoso, famoso, conhecido, renomado, superior e supremamente eminente, o mundo com seus devas também prestaria reverência, teria fé e se dedicaria ao ensinamento. É por esta razão, ó grande rei, que os Tathāgatas ensinam o Dhamma quando solicitados por um Brahmā.”

‘‘ยถา, มหาราช, โกจิ ราชา วา ราชมหามตฺโต วา ยสฺส โอนมติ อปจิตึ กโรติ, พลวตรสฺส ตสฺส โอนมเนน อวเสสา ชนตา โอนมติ อปจิตึ กโรติ, เอวเมว โข, มหาราช, พฺรหฺเม โอนมิเต ตถาคตานํ สเทวโก โลโก โอนมิสฺสติ, ปูชิตปูชโก มหาราช, โลโก, ตสฺมา โส พฺรหฺมา สพฺเพสํ ตถาคตานํ อายาจติ ธมฺมเทสนาย, เตน จ การเณน ตถาคตา พฺรหฺมุนา อายาจิตา ธมฺมํ เทเสนฺตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, สุนิพฺเพฐิโต ปญฺโห, อติภทฺรกํ เวยฺยากรณํ, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Assim como, ó grande rei, quando um rei ou um grande ministro real se curva e presta homenagem a alguém, o restante do povo, devido à reverência daquele que é mais poderoso, também se curva e presta homenagem; exatamente assim, ó grande rei, quando Brahmā se curva diante dos Tathāgatas, o mundo com seus devas também se curvará. O mundo, ó grande rei, honra aquele que é honrado pelos outros. Portanto, aquele Brahmā solicita a todos os Tathāgatas que ensinem o Dhamma, e por essa razão os Tathāgatas ensinam o Dhamma quando solicitados por um Brahmā.” “Muito bem, venerável Nāgasena! A pergunta foi perfeitamente desatada, a explicação é excelente. Aceito isso exatamente como foi dito.”

ธมฺมเทสนาย อปฺโปสฺสุกฺกปญฺโห ทสโม.

A décima pergunta sobre a hesitação em ensinar o Dhamma está concluída.

๑๑. อาจริยานาจริยปญฺโห

11. A pergunta sobre ter ou não ter um mestre

๑๑. ‘‘ภนฺเต, นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา –

11. “Venerável Nāgasena, isto foi dito pelo Abençoado:

‘‘‘น เม อาจริโย อตฺถิ, สทิโส เม น วิชฺชติ;

สเทวกสฺมึ โลกสฺมึ, นตฺถิ เม ปฏิปุคฺคโล’ติ.

“‘Não tenho mestre, ninguém igual a mim existe; no mundo com seus devas, não há rival para mim’.

‘‘ปุน จ ภณิตํ ‘อิติ โข, ภิกฺขเว, อาฬาโร กาลาโม อาจริโย เม สมาโน อนฺเตวาสึ มํ สมานํ อตฺตนา สมสมํ ฐเปสิ, อุฬาราย [Pg.229] จ มํ ปูชาย ปูเชสี’ติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคเตน ภณิตํ ‘น เม อาจริโย อตฺถิ, สทิโส เม น วิชฺชติ. สเทวกสฺมึ โลกสฺมึ, นตฺถิ เม ปฏิปุคฺคโล’ติ, เตน หิ ‘อิติ โข, ภิกฺขเว, อาฬาโร กาลาโม อาจริโย เม สมาโน อนฺเตวาสึ มํ สมานํ อตฺตนา สมสมํ ฐเปสี’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา. ยทิ ตถาคเตน ภณิตํ ‘อิติ โข, ภิกฺขเว, อาฬาโร กาลาโม อาจริโย เม สมาโน อนฺเตวาสึ มํ สมานํ อตฺตนา สมสมํ ฐเปสี’ติ, เตน หิ ‘น เม อาจริโย อตฺถิ, สทิโส เม น วิชฺชติ. สเทวกสฺมึ โลกสฺมึ, นตฺถิ เม ปฏิปุคฺคโล’ติ ตมฺปิ วจนํ มิจฺฉา. อยมฺปิ อุภโต โกฏิโก ปญฺโห ตวานุปฺปตฺโต, โส ตยา นิพฺพาหิตพฺโพ’’ติ.

“E, por outro lado, foi dito: ‘Assim, ó bhikkhus, Āḷāra Kālāma, sendo meu mestre, colocou a mim, seu discípulo, em pé de igualdade consigo mesmo, e me honrou com grande honra’. Se, venerável Nāgasena, foi dito pelo Tathāgata: ‘Não tenho mestre, ninguém igual a mim existe; no mundo com seus devas, não há rival para mim’, então a afirmação: ‘Assim, ó bhikkhus, Āḷāra Kālāma, sendo meu mestre, colocou a mim, seu discípulo, em pé de igualdade consigo mesmo’ é falsa. Se foi dito pelo Tathāgata: ‘Assim, ó bhikkhus, Āḷāra Kālāma, sendo meu mestre, colocou a mim, seu discípulo, em pé de igualdade consigo mesmo’, então a afirmação: ‘Não tenho mestre, ninguém igual a mim existe; no mundo com seus devas, não há rival para mim’ também é falsa. Esta também é uma pergunta de dois gumes que chega a vós; ela deve ser resolvida por vós.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ตถาคเตน ‘น เม อาจริโย อตฺถิ, สทิโส เม น วิชฺชติ. สเทวกสฺมึ โลกสฺมึ, นตฺถิ เม ปฏิปุคฺคโล’ติ, ภณิตญฺจ ‘อิติ โข, ภิกฺขเว, อาฬาโร กาลาโม อาจริโย เม สมาโน อนฺเตวาสึ มํ สมานํ อตฺตนา สมสมํ ฐเปสิ, อุฬาราย จ มํ ปูชาย ปูเชสี’ติ.

“Foi dito de fato, ó grande rei, pelo Tathāgata: ‘Não tenho mestre, ninguém igual a mim existe; no mundo com seus devas, não há rival para mim’, e também foi dito: ‘Assim, ó bhikkhus, Āḷāra Kālāma, sendo meu mestre, colocou a mim, seu discípulo, em pé de igualdade consigo mesmo, e me honrou com grande honra’.”

‘‘ตญฺจ ปน วจนํ ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต อาจริยภาวํ สนฺธาย ภาสิตํ.

“No entanto, essa última afirmação foi dita referindo-se ao período anterior à sua iluminação, quando ele era ainda um Bodhisatta não plenamente iluminado, em relação à condição de ter um mestre.”

‘ปญฺจิเม, มหาราช, ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺส สโต อาจริยา, เยหิ อนุสิฏฺโฐ โพธิสตฺโต ตตฺถ ตตฺถ ทิวสํ วีตินาเมสิ. กตเม ปญฺจ? เย เต, มหาราช, อฏฺฐ พฺราหฺมณา ชาตมตฺเต โพธิสตฺเต ลกฺขณานิ ปริคฺคณฺหึสุ, เสยฺยถีทํ, ราโม ธโช ลกฺขโณ มนฺตี ยญฺโญ สุยาโม สุโภโช สุทตฺโตติ. เต ตสฺส โสตฺถึ ปเวทยิตฺวา รกฺขากมฺมํ อกํสุ, เต จ ปฐมํ อาจริยา.

“Ó rei, estes são os cinco mestres que o Bodisatva teve antes de sua iluminação, quando ainda não era plenamente desperto, sob cuja instrução o Bodisatva passava seus dias aqui e ali. Quais são os cinco? Aqueles oito brâmanes, ó rei, que examinaram as marcas do Bodisatva logo após o seu nascimento, a saber: Rāma, Dhaja, Lakkhaṇa, Mantī, Yañña, Suyāma, Subhoja e Sudatta. Eles, tendo anunciado o seu bem-estar, realizaram rituais de proteção; estes foram o seu primeiro mestre.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, โพธิสตฺตสฺส ปิตา สุทฺโธทโน ราชา ยํ เตน สมเยน อภิชาตํ อุทิจฺจชาติมนฺตํ ปทกํ เวยฺยากรณํ ฉฬงฺควนฺตํ สพฺพมิตฺตํ นาม พฺราหฺมณํ อุปเนตฺวา โสวณฺเณน ภิงฺคาเรน อุทกํ โอโณเชตฺวา ‘อิมํ กุมารํ สิกฺขาเปหี’ติ อทาสิ, อยํ ทุติโย อาจริโย.

“Além disso, ó rei, o pai do Bodisatva, o rei Suddhodana, convidou naquela época um brâmane chamado Sabbamitta, de nascimento nobre e ilustre, especialista em palavras, gramática e nos seis ramos dos Vedas. Vertendo água de um jarro de ouro, ele o entregou dizendo: ‘Ensina este príncipe’. Este foi o seu segundo mestre.”

‘‘ปุน [Pg.230] จปรํ, มหาราช, ยา สา เทวตา โพธิสตฺตํ สํเวเชสี, ยสฺสา วจนํ สุตฺวา โพธิสตฺโต สํวิคฺโค อุพฺพิคฺโค ตสฺมึ เยว ขเณ เนกฺขมฺมํ นิกฺขมิตฺวา ปพฺพชิ, อยํ ตติโย อาจริโย.

“Além disso, ó rei, aquela divindade que inspirou urgência espiritual no Bodisatva, cujas palavras o Bodisatva ouviu e, tomado de urgência e temor, partiu naquele mesmo instante para a renúncia e se ordenou; este foi o seu terceiro mestre.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อาฬาโร กาลาโม อากิญฺจญฺญายตนสฺส ปริกมฺมํ อาจิกฺขิ, อยํ จตุตฺโถ อาจริโย.

“Além disso, ó rei, Āḷāra Kālāma ensinou-lhe a preparação para a esfera do nada; este foi o seu quarto mestre.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อุทโก รามปุตฺโต เนวสญฺญานาสญฺญายตนสฺส ปริกมฺมํ อาจิกฺขิ, อยํ ปญฺจโม อาจริโย. อิเม โข, มหาราช, ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺส สโต ปญฺจ อาจริยา. เต จ ปน อาจริยา โลกิเย ธมฺเม. อิมสฺมิญฺจ ปน, มหาราช, โลกุตฺตเร ธมฺเม สพฺพญฺญุตญาณปฺปฏิเวธาย นตฺถิ ตถาคตสฺส อนุตฺตโร อนุสาสโก, สยมฺภู, มหาราช, ตถาคโต อนาจริยโก, ตสฺมา การณา ตถาคเตน ภณิตํ ‘น เม อาจริโย อตฺถิ, สทิโส เม น วิชฺชติ. สเทวกสฺมึ โลกสฺมึ, นตฺถิ เม ปฏิปุคฺคโล’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Além disso, ó rei, Udaka Rāmaputta ensinou-lhe a preparação para a esfera da nem percepção, nem não-percepção; este foi o seu quinto mestre. Estes, ó rei, foram os cinco mestres do Bodisatva antes de sua iluminação, quando ainda não era plenamente desperto. E esses mestres o instruíram apenas nas coisas mundanas. Mas neste ensinamento supramundano, ó rei, para a penetração do conhecimento onisciente, o Tathāgata não tem mestre supremo. O Tathāgata, ó rei, é autoiluminado, sem mestre. Por essa razão, o Tathāgata disse: ‘Não tenho mestre, ninguém igual a mim existe. No mundo com seus deuses, não há ninguém que se compare a mim’. — Muito bem, venerável Nāgasena! Eu aceito isso exatamente como foi dito.”

อาจริยานาจริยปญฺโห เอกาทสโม.

A décima primeira pergunta sobre mestres e a ausência de mestres está concluída.

สนฺถววคฺโค ปญฺจโม.

O quinto capítulo sobre a associação está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค เอกาทส ปญฺโห.

Neste capítulo há onze perguntas.

เมณฺฑกปญฺโห นิฏฺฐิโต.

As perguntas do dilema estão concluídas.

๕. อนุมานปญฺโห

5. A Pergunta sobre a Inferência

๑. พุทฺธวคฺโค

1. Capítulo sobre o Buda

๑. ทฺวินฺนํ พุทฺธานํ อนุปฺปชฺชมานปญฺโห

1. A pergunta sobre a não ocorrência simultânea de dois Budas

๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.231] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘อฏฺฐานเมตํ, ภิกฺขเว, อนวกาโส, ยํ เอกิสฺสา โลกธาตุยา ทฺเว อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺโธ อปุพฺพํ อจริมํ อุปฺปชฺเชยฺยุํ, เนตํ ฐานํ วิชฺชตี’ติ. เทเสนฺตา จ, ภนฺเต นาคเสน, สพฺเพปิ ตถาคตา สตฺตตึส โพธิปกฺขิยธมฺเม เทเสนฺติ, กถยมานา จ จตฺตาริ อริยสจฺจานิ กเถนฺติ, สิกฺขาเปนฺตา จ ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขาเปนฺติ, อนุสาสมานา จ อปฺปมาทปฺปฏิปตฺติยํ อนุสาสนฺติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, สพฺเพสมฺปิ ตถาคตานํ เอกา เทสนา เอกา กถา เอกา สิกฺขา เอกา อนุสิฏฺฐิ, เกน การเณน ทฺเว ตถาคตา เอกกฺขเณ นุปฺปชฺชนฺติ? เอเกนปิ ตาว พุทฺธุปฺปาเทน อยํ โลโก โอภาสชาโต, ยทิ ทุติโย พุทฺโธ ภเวยฺย, ทฺวินฺนํ ปภาย อยํ โลโก ภิยฺโยโสมตฺตาย โอภาสชาโต ภเวยฺย, โอวทมานา จ ทฺเว ตถาคตา สุขํ โอวเทยฺยุํ, อนุสาสมานา จ สุขํ อนุสาเสยฺยุํ, ตตฺถ เม การณํ พฺรูหิ, ยถาหํ นิสฺสํสโย ภเวยฺย’’นฺติ.

1. “Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘É impossível, ó monges, não há oportunidade para que, em um único sistema de mundos, dois Arahants perfeitamente e plenamente despertos surjam simultaneamente, nem antes nem depois; isso não pode acontecer’. No entanto, venerável Nāgasena, todos os Tathāgatas, ao ensinarem, ensinam as trinta e sete qualidades que contribuem para o despertar; ao explicarem, explicam as Quatro Nobres Verdades; ao treinarem, treinam nos três treinamentos; e ao instruírem, instruem na prática da diligência. Se, venerável Nāgasena, para todos os Tathāgatas há o mesmo ensinamento, a mesma explicação, o mesmo treinamento e a mesma instrução, por qual razão dois Tathāgatas não surgem no mesmo instante? Com o surgimento de apenas um Buda, este mundo já se torna iluminado; se houvesse um segundo Buda, com o brilho de ambos, este mundo seria ainda mais intensamente iluminado. E, ao aconselharem, dois Tathāgatas aconselhariam com facilidade; ao instruírem, instruiriam com facilidade. Diga-me a razão disso, para que eu fique livre de dúvidas.”

‘‘อยํ, มหาราช, ทสสหสฺสี โลกธาตุ เอกพุทฺธธารณี, เอกสฺเสว ตถาคตสฺส คุณํ ธาเรติ, ยทิ ทุติโย พุทฺโธ อุปฺปชฺเชยฺย, นายํ ทสสหสฺสี โลกธาตุ ธาเรยฺย, จเลยฺย กมฺเปยฺย นเมยฺย โอนเมยฺย วินเมยฺย วิกิเรยฺย วิธเมยฺย วิทฺธํเสยฺย, น ฐานมุปคจฺเฉยฺย.

“Este sistema de dez mil mundos, ó rei, pode sustentar apenas um Buda; ele suporta as qualidades de apenas um único Tathāgata. Se um segundo Buda surgisse, este sistema de dez mil mundos não seria capaz de suportá-lo; ele tremeria, sacudiria, vergaria, curvaria, desmoronaria, dispersaria, seria destruído, arruinado e não permaneceria em seu lugar.”

‘‘ยถา, มหาราช, นาวา เอกปุริสสนฺธารณี ภเวยฺย, เอกสฺมึ ปุริเส อภิรูฬฺเห สา นาวา สมุปาทิกา ภเวยฺย. อถ ทุติโย ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ตาทิโส อายุนา วณฺเณน วเยน ปมาเณน กิสถูเลน สพฺพงฺคปจฺจงฺเคน, โส ตํ นาวํ อภิรูเหยฺย, อปิ นุ สา, มหาราช, นาวา ทฺวินฺนมฺปิ ธาเรยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, จเลยฺย กมฺเปยฺย นเมยฺย โอนเมยฺย วินเมยฺย วิกิเรยฺย วิธเมยฺย วิทฺธํเสยฺย, น ฐานมุปคจฺเฉยฺย, โอสีเทยฺย อุทเก’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อยํ ทสสหสฺสี โลกธาตุ [Pg.232] เอกพุทฺธธารณี, เอกสฺเสว ตถาคตสฺส คุณํ ธาเรติ, ยทิ ทุติโย พุทฺโธ อุปฺปชฺเชยฺย, นายํ ทสสหสฺสี โลกธาตุ ธาเรยฺย, จเลยฺย กมฺเปยฺย นเมยฺย โอนเมยฺย วินเมยฺย วิกิเรยฺย วิธเมยฺย วิทฺธํเสยฺย, น ฐานมุปคจฺเฉยฺย.

“Como se, ó rei, houvesse um barco capaz de carregar apenas um homem. Quando um homem embarca, o barco fica nivelado com a água. Então, um segundo homem se aproxima, semelhante ao primeiro em idade, aparência, vigor, tamanho, compleição física e em todos os membros do corpo, e ele também embarca no barco. Será que esse barco, ó rei, suportaria a ambos?” — “Não, venerável senhor. Ele tremeria, sacudiria, vergaria, curvaria, desmoronaria, dispersaria, seria destruído, arruinado, não permaneceria em seu lugar e afundaria na água.” — “Da mesma forma, ó rei, este sistema de dez mil mundos pode sustentar apenas um Buda; ele suporta as qualidades de apenas um único Tathāgata. Se um segundo Buda surgisse, este sistema de dez mil mundos não seria capaz de suportá-lo; ele tremeria, sacudiria, vergaria, curvaria, desmoronaria, dispersaria, seria destruído, arruinado e não permaneceria em seu lugar.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส ยาวทตฺถํ โภชนํ ภุญฺเชยฺย ฉาเทนฺตํ ยาว กณฺฐมภิปูรยิตฺวา, โส ธาโต ปีณิโต ปริปุณฺโณ นิรนฺตโร ตนฺทิกโต อโนนมิตทณฺฑชาโต ปุนเทว ตตฺตกํ โภชนํ ภุญฺเชยฺย, อปิ นุ โข โส, มหาราช, ปุริโส สุขิโต ภเวยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, สกึ ภุตฺโตว มเรยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อยํ ทสสหสฺสี โลกธาตุ เอกพุทฺธธารณี, เอกสฺเสว ตถาคตสฺส คุณํ ธาเรติ, ยทิ ทุติโย พุทฺโธ อุปฺปชฺเชยฺย, นายํ ทสสหสฺสี โลกธาตุ ธาเรยฺย, จเลยฺย กมฺเปยฺย นเมยฺย โอนเมยฺย วินเมยฺย วิกิเรยฺย วิธเมยฺย วิทฺธํเสยฺย, น ฐานมุปคจฺเฉยฺยา’’ติ.

“Ou ainda, ó rei, suponha que um homem coma o quanto queira, enchendo-se até a garganta. Estando saciado, satisfeito, completamente cheio, tomado de letargia e rígido como um bastão que não se dobra, ele comesse novamente a mesma quantidade de comida. Será que esse homem, ó rei, se sentiria bem?” — “Não, venerável senhor. Se ele comesse tudo de novo, morreria imediatamente.” — “Da mesma forma, ó rei, este sistema de dez mil mundos pode sustentar apenas um Buda; ele suporta as qualidades de apenas um único Tathāgata. Se um segundo Buda surgisse, este sistema de dez mil mundos não seria capaz de suportá-lo; ele tremeria, sacudiria, vergaria, curvaria, desmoronaria, dispersaria, seria destruído, arruinado e não permaneceria em seu lugar.”

‘‘กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, อติธมฺมภาเรน ปถวี จลตี’’ติ? ‘‘อิธ, มหาราช, ทฺเว สกฏา รตนปริปูริตา ภเวยฺยุํ ยาว มุขสมา, เอกสฺมา สกฏโต รตนํ คเหตฺวา เอกสฺมึ สกเฏ อากิเรยฺยุํ, อปิ นุ โข ตํ, มหาราช, สกฏํ ทฺวินฺนมฺปิ สกฏานํ รตนํ ธาเรยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, นาภิปิ ตสฺส ผเลยฺย, อราปิ ตสฺส ภิชฺเชยฺยุํ, เนมิปิ ตสฺส โอปเตยฺย, อกฺโขปิ ตสฺส ภิชฺเชยฺยา’’ติ. ‘‘กึ นุ โข, มหาราช, อติรตนภาเรน สกฏํ ภิชฺชตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อติธมฺมภาเรน ปถวี จลติ.

“Mas, venerável Nāgasena, a terra treme devido ao peso excessivo do Dhamma?” — “Ó rei, suponha que houvesse duas carroças cheias de joias até a borda. Se alguém pegasse as joias de uma carroça e as despejasse na outra, será que essa carroça suportaria as joias de ambas as carroças?” — “Não, venerável senhor. O cubo da roda se fenderia, os raios se quebrariam, o aro se soltaria e o eixo se romperia.” — “E por que, ó rei? A carroça não se quebraria devido ao peso excessivo das joias?” — “Sim, venerável senhor.” — “Da mesma forma, ó rei, a terra treme devido ao peso excessivo do Dhamma.”

‘‘อปิ จ, มหาราช, อิมํ การณํ พุทฺธพลปริทีปนาย โอสาริตํ. อญฺญมฺปิ ตตฺถ อภิรูปํ การณํ สุโณหิ, เยน การเณน ทฺเว สมฺมาสมฺพุทฺโธ เอกกฺขเณ นุปฺปชฺชนฺติ. ยทิ, มหาราช, ทฺเว สมฺมาสมฺพุทฺธา เอกกฺขเณ อุปฺปชฺเชยฺยุํ, เตสํ ปริสาย วิวาโท อุปฺปชฺเชยฺย ‘ตุมฺหากํ พุทฺโธ, อมฺหากํ พุทฺโธ’ติ, อุภโต ปกฺขชาตา ภเวยฺยุํ, ยถา, มหาราช, ทฺวินฺนํ พลวามจฺจานํ ปริสาย วิวาโท อุปฺปชฺเชยฺย ‘ตุมฺหากํ อมจฺโจ, อมฺหากํ อมจฺโจ’ติ, อุภโต ปกฺขชาตา โหนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, ยทิ ทฺเว สมฺมาสมฺพุทฺธา เอกกฺขเณ อุปฺปชฺเชยฺยุํ, เตสํ ปริสาย วิวาโท อุปฺปชฺเชยฺย ‘ตุมฺหากํ [Pg.233] พุทฺโธ, อมฺหากํ พุทฺโธ’ติ, อุภโต ปกฺขชาตา ภเวยฺยุํ. อิทํ ตาว, มหาราช, เอกํ การณํ, เยน การเณน ทฺเว สมฺมาสมฺพุทฺธา เอกกฺขเณ นุปฺปชฺชนฺติ.

“Além disso, ó rei, este argumento foi apresentado para demonstrar o poder do Buda. Escute outra razão apropriada pela qual dois Budas perfeitamente e plenamente despertos não surgem no mesmo instante. Se, ó rei, dois Budas perfeitamente e plenamente despertos surgissem no mesmo instante, surgiria uma disputa entre seus seguidores, dizendo: ‘O vosso Buda, o nosso Buda’, e eles se dividiriam em duas facções. Assim como, ó rei, surgiria uma disputa entre os seguidores de dois ministros poderosos, dizendo: ‘O vosso ministro, o nosso ministro’, e eles se dividiriam em duas facções; da mesma forma, ó rei, se dois Budas perfeitamente e plenamente despertos surgissem no mesmo instante, surgiria uma disputa entre seus seguidores, dizendo: ‘O vosso Buda, o nosso Buda’, e eles se dividiriam em duas facções. Esta é, ó rei, a primeira razão pela qual dois Budas perfeitamente e plenamente despertos não surgem no mesmo instante.”

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ, เยน การเณน ทฺเว สมฺมาสมฺพุทฺธา เอกกฺขเณ นุปฺปชฺชนฺติ. ยทิ, มหาราช, ทฺเว สมฺมาสมฺพุทฺธา เอกกฺขเณ อุปฺปชฺเชยฺยุํ, ‘อคฺโค พุทฺโธ’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา ภเวยฺย, ‘เชฏฺโฐ พุทฺโธ’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา ภเวยฺย, ‘เสฏฺโฐ พุทฺโธ’ติ, ‘วิสิฏฺโฐ พุทฺโธ’ติ, ‘อุตฺตโม พุทฺโธ’ติ, ‘ปวโร พุทฺโธ’ติ, ‘อสโม พุทฺโธ’ติ, ‘อสมสโม พุทฺโธ’ติ, ‘อปฺปฏิโม พุทฺโธ’ติ, ‘อปฺปฏิภาโค พุทฺโธ’ติ, ‘อปฺปฏิปุคฺคโล พุทฺโธ’ติ ยํ วจนํ, ตํ มิจฺฉา ภเวยฺย. อิทมฺปิ โข ตฺวํ, มหาราช, การณํ อตฺถโต สมฺปฏิจฺฉ, เยน การเณน ทฺเว สมฺมาสมฺพุทฺธา เอกกฺขเณ นุปฺปชฺชนฺติ.

“Escute ainda outra razão adicional, ó rei, pela qual dois Budas perfeitamente e plenamente despertos não surgem no mesmo instante. Se, ó rei, dois Budas perfeitamente e plenamente despertos surgissem no mesmo instante, a afirmação de que ‘o Buda é o supremo’ seria falsa; a afirmação de que ‘o Buda é o mais velho’ seria falsa; e as afirmações de que ‘o Buda é o melhor’, ‘o Buda é o mais distinto’, ‘o Buda é o mais excelente’, ‘o Buda é o mais preeminente’, ‘o Buda é inigualável’, ‘o Buda é igual apenas ao inigualável’, ‘o Buda é incomparável’, ‘o Buda é sem rival’ e ‘o Buda é o indivíduo sem par’ seriam falsas. Aceite também esta razão, ó rei, pela qual dois Budas perfeitamente e plenamente despertos não surgem no mesmo instante.”

‘‘อปิ จ โข, มหาราช, พุทฺธานํ ภควนฺตานํ สภาวปกติ เอสายํ, เอโก เยว พุทฺโธ โลเก อุปฺปชฺชติ. กสฺมา การณา? มหนฺตตาย สพฺพญฺญุพุทฺธคุณานํ. อญฺญมฺปิ, มหาราช, ยํ โลเก มหนฺตํ, ตํ เอกํ เยว โหติ. ปถวี, มหาราช, มหนฺตี, สา เอกา เยว. สาคโร มหนฺโต, โส เอโก เยว. สิเนรุ คิริราชา มหนฺโต, โส เอโก เยว. อากาโส มหนฺโต, โส เอโก เยว. สกฺโก มหนฺโต, โส เอโก เยว. มาโร มหนฺโต, โส เอโก เยว. มหาพฺรหฺมา มหนฺโต, โส เอโก เยว. ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ มหนฺโต, โส เอโก เยว โลกสฺมึ. ยตฺถ เต อุปฺปชฺชนฺติ, ตตฺถ อญฺญสฺส โอกาโส น โหติ, ตสฺมา, มหาราช, ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ เอโก เยว โลกสฺมึ อุปฺปชฺชตี’’ติ.

“Além disso, ó rei, esta é a própria natureza dos Budas, os Abençoados: apenas um único Buda surge no mundo. Por qual razão? Devido à grandeza das qualidades de um Buda onisciente. Qualquer outra coisa que seja grandiosa no mundo, ó rei, é única. A terra, ó rei, é grandiosa, e ela é única. O oceano é grandioso, e ele é único. Sineru, o rei das montanhas, é grandioso, e ele é único. O espaço é grandioso, e ele é único. Sakka é grandioso, e ele é único. Māra é grandioso, e ele é único. O Grande Brahmā é grandioso, e ele é único. O Tathāgata, o Arahant, o perfeitamente e plenamente desperto, é grandioso, e ele é único no mundo. Onde eles surgem, não há espaço para outro. Portanto, ó rei, o Tathāgata, o Arahant, o perfeitamente e plenamente desperto, surge como o único no mundo.”

‘‘สุกถิโต, ภนฺเต นาคเสน, ปญฺโห โอปมฺเมหิ การเณหิ. อนิปุโณเปตํ สุตฺวา อตฺตมโน ภเวยฺย, กึ ปน มาทิโส มหาปญฺโญ. สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“A pergunta foi muito bem respondida, venerável Nāgasena, com analogias e razões. Até mesmo alguém sem discernimento ficaria satisfeito ao ouvir isso, quanto mais alguém de grande sabedoria como eu! Muito bem, venerável Nāgasena! Eu aceito isso exatamente como foi dito.”

ทฺวินฺนํ พุทฺธานํ อนุปฺปชฺชมานปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta sobre a não ocorrência simultânea de dois Budas está concluída.

๒. โคตมิวตฺถทานปญฺโห

2. A Pergunta sobre a Oferenda de Vestes de Gotamī

๒. ‘‘ภนฺเต [Pg.234] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา มาตุจฺฉาย มหาปชาปติยา โคตมิยา วสฺสิกสาฏิกาย ทียมานาย ‘สงฺเฆ โคตมิ เทหิ, สงฺเฆ เต ทินฺเน อหญฺเจว ปูชิโต ภวิสฺสามิ สงฺโฆ จา’ติ. กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคโต สงฺฆรตนโต น ภาริโก น ครุโก น ทกฺขิเณยฺโย, ยํ ตถาคโต สกาย มาตุจฺฉาย สยํ ปิญฺชิตํ สยํ ลุญฺจิตํ สยํ โปถิตํ สยํ กนฺติตํ สยํ วายิตํ วสฺสิกสาฏิกํ อตฺตโน ทียมานํ สงฺฆสฺส ทาเปสิ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, ตถาคโต สงฺฆรตนโต อุตฺตโร ภเวยฺย อธิโก วา วิสิฏฺโฐ วา, ‘มยิ ทินฺเน มหปฺผลํ ภวิสฺสตี’ติ น ตถาคโต มาตุจฺฉาย สยํ ปิญฺชิตํ สยํ ลุญฺจิตํ สยํ โปถิตํ วสฺสิกสาฏิกํ สงฺเฆ ทาเปยฺย, ยสฺมา จ โข ภนฺเต นาคเสน ตถาคโต อตฺตานํ น ปตฺถยติ น อุปนิสฺสยติ, ตสฺมา ตถาคโต มาตุจฺฉาย ตํ วสฺสิกสาฏิกํ สงฺฆสฺส ทาเปสี’’ติ.

2. “Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado, quando sua tia materna Mahāpajāpatī Gotamī lhe ofereceu uma veste para a estação das chuvas: ‘Ofereça-a ao Sangha, Gotamī. Sendo oferecida ao Sangha, tanto eu quanto o Sangha seremos honrados’. Será, venerável Nāgasena, que o Tathāgata não é mais importante, mais venerável ou mais digno de oferendas do que a joia do Sangha, para que o Tathāgata fizesse com que a veste para a estação das chuvas — que sua própria tia materna cardou, descaroçou, bateu, fiou e teceu com as próprias mãos para lhe oferecer — fosse dada ao Sangha? Se, venerável Nāgasena, o Tathāgata fosse superior, maior ou mais excelente do que a joia do Sangha, ele não teria feito com que a veste para a estação das chuvas, que sua tia materna cardou, descaroçou e bateu com as próprias mãos, fosse dada ao Sangha, pensando: ‘Se for oferecida a mim, haverá grande fruto’. Mas como o Tathāgata, venerável Nāgasena, não deseja nada para si mesmo e não se apega a nada, ele fez com que sua tia materna oferecesse aquela veste para a estação das chuvas ao Sangha.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา มาตุจฺฉาย มหาปชาปติยา โคตมิยา วสฺสิกสาฏิกาย ทียมานาย ‘สงฺเฆ โคตมิ เทหิ, สงฺเฆ เต ทินฺเน อหญฺเจว ปูชิโต ภวิสฺสามิ สงฺโฆ จา’ติ. ตํ ปน น อตฺตโน ปติมานนสฺส อวิปากตาย น อทกฺขิเณยฺยตาย, อปิ จ โข, มหาราช, หิตตฺถาย อนุกมฺปาย อนาคตมทฺธานํ สงฺโฆ มมจฺจเยน จิตฺตีกโต ภวิสฺสตีติ วิชฺชมาเน เยว คุเณ ปริกิตฺตยนฺโต เอวมาห ‘สงฺเฆ โคตมิ เทหิ, สงฺเฆ เต ทินฺเน อหญฺเจว ปูชิโต ภวิสฺสามิ สงฺโฆ จา’ติ.

“Foi dito pelo Abençoado, ó rei, quando sua tia materna Mahāpajāpatī Gotamī lhe ofereceu a veste para a estação das chuvas: ‘Ofereça-a ao Sangha, Gotamī. Sendo oferecida ao Sangha, tanto eu quanto o Sangha seremos honrados’. No entanto, ele não disse isso porque uma oferenda a si mesmo não traria frutos, nem por não ser digno de oferendas. Pelo contrário, ó rei, foi por compaixão e para o benefício futuro, pensando: ‘Após a minha partida, o Sangha será reverenciado’, que ele, louvando as qualidades reais do Sangha, disse: ‘Ofereça-a ao Sangha, Gotamī. Sendo oferecida ao Sangha, tanto eu quanto o Sangha seremos honrados’.”

‘‘ยถา, มหาราช, ปิตา ธรมาโน เยว อมจฺจภฏพลโทวาริกอนีกฏฺฐปาริสชฺชชนมชฺเฌ รญฺโญ สนฺติเก ปุตฺตสฺส วิชฺชมานํ เยว คุณํ ปกิตฺเตติ ‘อิธ ฐปิโต อนาคตมทฺธานํ ชนมชฺเฌ ปูชิโต ภวิสฺสตี’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต หิตตฺถาย อนุกมฺปาย อนาคตมทฺธานํ สงฺโฆ มมจฺจเยน จิตฺตีกโต ภวิสฺสตีติ วิชฺชมาเน เยว คุเณ ปกิตฺตยนฺโต เอวมาห ‘สงฺเฆ โคตมิ เทหิ, สงฺเฆ เต ทินฺเน อหญฺเจว ปุชิโต ภวิสฺสามิ สงฺโฆ จา’ติ.

“Assim como, ó grande rei, um pai, ainda em vida, no meio de ministros, soldados, guardas, porteiros, guarda-costas e cortesãos, na presença do rei, elogia as qualidades reais de seu filho, dizendo: ‘Se ele for estabelecido aqui, no futuro será honrado no meio do povo’; da mesma forma, ó grande rei, o Tathāgata, para o benefício e por compaixão, sabendo que no futuro, após a minha partida, a Sangha será respeitada, elogiando as qualidades reais da Sangha, disse: ‘Ofereça à Sangha, Gotamī. Quando for oferecido à Sangha, tanto eu quanto a Sangha seremos honrados’.”

‘‘น [Pg.235] โข, มหาราช, ตาวตเกน วสฺสิกสาฏิกานุปฺปทานมตฺตเกน สงฺโฆ ตถาคตโต อธิโก นาม โหติ วิสิฏฺโฐ วา. ยถา, มหาราช, มาตาปิตโร ปุตฺตานํ อุจฺฉาเทนฺติ ปริมทฺทนฺติ นหาเปนฺติ สมฺพาเหนฺติ, อปิ นุ โข, มหาราช, ตาวตเกน อุจฺฉาทนปริมทฺทนนหาปนสมฺพาหนมตฺตเกน ‘ปุตฺโต มาตาปิตูหิ อธิโก นาม โหติ วิสิฏฺโฐ วา’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, อกามกรณียา ภนฺเต ปุตฺตา มาตาปิตูนํ, ตสฺมา มาตาปิตโร ปุตฺตานํ อุจฺฉาทนปริมทฺทนนหาปนสมฺพาหนํ กโรนฺตี’’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, น ตาวตเกน วสฺสิกสาฏิกานุปฺปทานมตฺตเกน สงฺโฆ ตถาคตโต อธิโก นาม โหติ วิสิฏฺโฐ วาติ. อปิ จ ตถาคโต อกามกรณียํ กโรนฺโต มาตุจฺฉาย ตํ วสฺสิกสาฏิกํ สงฺฆสฺส ทาเปสิ.

“Ó grande rei, apenas por esse ato de doar um manto para a estação das chuvas, a Sangha não se torna superior ou excelente em relação ao Tathāgata. Assim como, ó grande rei, os pais ungem, massageiam, banham e esfregam seus filhos; acaso, ó grande rei, apenas por causa desse ungir, massagear, banhar e esfregar, o filho se torna superior ou excelente em relação aos pais? ‘Não, venerável senhor. Os filhos são cuidados pelos pais mesmo sem que peçam; por isso, os pais ungem, massageiam, banham e esfregam seus filhos.’ Da mesma forma, ó grande rei, apenas por esse ato de doar um manto para a estação das chuvas, a Sangha não se torna superior ou excelente em relação ao Tathāgata. No entanto, o Tathāgata, realizando o que deve ser feito mesmo sem que lhe peçam, fez com que sua tia materna doasse aquele manto para a estação das chuvas à Sangha.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส รญฺโญ อุปายนํ อาหเรยฺย, ตํ ราชา อุปายนํ อญฺญตรสฺส ภฏสฺส วา พลสฺส วา เสนาปติสฺส วา ปุโรหิตสฺส วา ทเทยฺย. อปิ นุ โข โส, มหาราช, ปุริโส ตาวตเกน อุปายนปฏิลาภมตฺตเกน รญฺญา อธิโก นาม โหติ วิสิฏฺโฐ วา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ราชภตฺติโก, ภนฺเต, โส ปุริโส ราชูปชีวี, ตฏฺฐาเน ฐเปนฺโต ราชา อุปายนํ เทตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, น ตาวตเกน วสฺสิกสาฏิกานุปฺปทานมตฺตเกน สงฺโฆ ตถาคตโต อธิโก นาม โหติ วิสิฏฺโฐ วา, อถ โข ตถาคตภตฺติโก ตถาคตูปชีวี. ตฏฺฐาเน ฐเปนฺโต ตถาคโต สงฺฆสฺส วสฺสิกสาฏิกํ ทาเปสิ.

“Ou como, ó grande rei, se um homem trouxesse um presente para o rei, e o rei desse esse presente a um soldado, a um guerreiro, a um general ou a um capelão. Acaso, ó grande rei, apenas por receber tal presente, esse homem se tornaria superior ou excelente em relação ao rei? ‘Não, venerável senhor. Aquele homem é um servo do rei, depende do rei para viver; o rei, querendo mantê-lo em sua posição, dá-lhe o presente.’ Da mesma forma, ó grande rei, apenas por esse ato de doar um manto para a estação das chuvas, a Sangha não se torna superior ou excelente em relação ao Tathāgata; pelo contrário, a Sangha é devota do Tathāgata e depende do Tathāgata para viver. O Tathāgata, querendo mantê-la em sua posição, fez com que o manto para a estação das chuvas fosse doado à Sangha.”

‘‘อปิ จ, มหาราช, ตถาคตสฺส เอวํ อโหสิ ‘สภาวปฏิปูชนีโย สงฺโฆ, มม สนฺตเกน สงฺฆํ ปฏิปูเชสฺสามี’ติ สงฺฆสฺส วสฺสิกสาฏิกํ ทาเปสิ, น, มหาราช, ตถาคโต อตฺตโน เยว ปฏิปูชนํ วณฺเณติ, อถ โข เย โลเก ปฏิปูชนารหา, เตสมฺปิ ตถาคโต ปฏิปูชนํ วณฺเณติ.

“Além disso, ó grande rei, o Tathāgata pensou: ‘A Sangha é digna de ser honrada por sua própria natureza; eu honrarei a Sangha com o que me pertence’, e assim fez com que o manto para a estação das chuvas fosse doado à Sangha. O Tathāgata, ó grande rei, não elogia apenas as homenagens prestadas a si mesmo; pelo contrário, ele elogia as homenagens prestadas a todos aqueles que no mundo são dignos de honra.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน มชฺฌิมนิกายวรลญฺฉเก ธมฺมทายาทธมฺมปริยาเย อปฺปิจฺฉปฺปฏิปตฺตึ ปกิตฺตยมาเนน ‘อสุ เยว เม ปุริโม ภิกฺขุ ปุชฺชตโร จ ปาสํสตโร จา’ติ. ‘‘นตฺถิ, มหาราช, ภเวสุ โกจิ สตฺโต ตถาคตโต ทกฺขิเณยฺโย วา [Pg.236] อุตฺตโร วา อธิโก วา วิสิฏฺโฐ วา, ตถาคโตว อุตฺตโร อธิโก วิสิฏฺโฐ.

“Isso também foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no Dhammadāyāda Sutta, que traz o selo do excelente Majjhima Nikāya, ao elogiar a prática de ter poucos desejos: ‘Aquele primeiro bhikkhu é mais digno de honra e mais louvável para mim’. Ó grande rei, não existe nenhum ser nos mundos que seja mais digno de oferendas, superior, mais excelente ou mais distinto do que o Tathāgata; o próprio Tathāgata é o superior, o mais excelente e o mais distinto.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, สํยุตฺตนิกายวเร มาณวคามิเกน เทวปุตฺเตน ภควโต ปุรโต ฐตฺวา เทวมนุสฺสมชฺเฌ –

“Isso também foi dito, ó grande rei, no excelente Saṃyutta Nikāya, pelo jovem devaputta Māṇavagāmika, de pé diante do Abençoado, no meio de deuses e homens:”

‘‘‘วิปุโล ราชคหียานํ, คิริ เสฏฺโฐ ปวุจฺจติ;

เสโต หิมวตํ เสฏฺโฐ, อาทิจฺโจ อฆคามินํ.

“‘O Vipula é considerado o mais excelente entre as montanhas de Rājagaha; o Kailash é o mais excelente dos Himalaias; o sol é o mais excelente entre os corpos celestes que viajam pelo espaço.”

‘‘‘สมุทฺโท อุทธินํ เสฏฺโฐ, นกฺขตฺตานญฺจ จนฺทิมา;

สเทวกสฺส โลกสฺส, พุทฺโธ อคฺโค ปวุจฺจตี’ติ.

“‘O oceano é o mais excelente dos corpos d’água, e a lua é a mais excelente das estrelas; em todo o mundo, incluindo os deuses, o Buda é considerado o supremo.’”

‘‘ตา โข ปเนตา, มหาราช, มาณวคามิเกน เทวปุตฺเตน คาถา สุคีตา น ทุคฺคีตา, สุภาสิตา น ทุพฺภาสิตา, อนุมตา จ ภควตา, นนุ, มหาราช, เถเรนปิ สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา ภณิตํ –

“Esses versos, ó grande rei, foram bem cantados pelo devaputta Māṇavagāmika, não mal cantados; foram bem ditos, não mal ditos, e foram aprovados pelo Abençoado. E não foi também dito, ó grande rei, pelo venerável Sāriputta, o general do Dhamma:”

‘‘‘เอโก มโนปสาโท;

สรณคมนมญฺชลิปณาโม วา;

อุสฺสหเต ตารยิตุํ, มารพลนิสูทเน พุทฺเธ’ติ.

“‘Um único instante de devoção mental, ou tomar refúgio, ou uma saudação com as mãos unidas em reverência ao Buda, o destruidor das forças de Māra, é capaz de salvar e libertar.’”

‘‘ภควตา จ ภณิตํ เทวาติเทเวน ‘เอกปุคฺคโล, ภิกฺขเว, โลเก อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตโม เอกปุคฺคโล? ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… เทวมนุสฺสาน’’’นฺติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“E o Abençoado, o Deus dos deuses, também disse: ‘Monges, há uma pessoa que, ao surgir no mundo, surge para o bem de muitos, para a felicidade de muitos, por compaixão pelo mundo, para o benefício, bem-estar e felicidade de deuses e homens. Qual é essa única pessoa? O Tathāgata, o Arahant, o perfeitamente Iluminado... [e assim por diante]... para deuses e homens’. ‘Muito bem, venerável Nāgasena! Eu aceito isso exatamente como foi dito.’”

โคตมิวตฺถทานปญฺโห ทุติโย.

“A segunda questão sobre a doação de mantos por Gotamī está concluída.”

๓. คิหิปพฺพชิตสมฺมาปฏิปตฺติปญฺโห

3. “A questão sobre a prática correta de leigos e monges”

[๓] ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘คิหิโน วาหํ, ภิกฺขเว, ปพฺพชิตสฺส วา สมฺมาปฏิปตฺตึ วณฺเณมิ, คิหี วา ภิกฺขเว ปพฺพชิโต วา สมฺมาปฏิปนฺโน สมฺมาปฏิปตฺตาธิกรณเหตุ อาราธโก โหติ ญายํ [Pg.237] ธมฺมํ กุสล’’นฺติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, คิหี โอทาตวสโน กามโภคี ปุตฺตทารสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสนฺโต กาสิกจนฺทนํ ปจฺจนุโภนฺโต มาลาคนฺธวิเลปนํ ธาเรนฺโต ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺโต มณิกุณฺฑล วิจิตฺตโมฬิพทฺโธ สมฺมาปฏิปนฺโน อาราธโก โหติ ญายํ ธมฺมํ กุสลํ, ปพฺพชิโตปิ ภณฺฑุกาสาววตฺถวสโน ปรปิณฺฑมชฺฌุปคโต จตูสุ สีลกฺขนฺเธสุ สมฺมาปริปูรการี ทิยฑฺเฒสุ สิกฺขาปทสเตสุ สมาทาย วตฺตนฺโต เตรสสุ ธุตคุเณสุ อนวเสสํ วตฺตนฺโต สมฺมาปฏิปนฺโน อาราธโก โหติ ญายํ ธมฺมํ กุสลํ. ตตฺถ, ภนฺเต, โก วิเสโส คิหิโน วา ปพฺพชิตสฺส วา? อผลํ โหติ ตโปกมฺมํ, นิรตฺถกา ปพฺพชฺชา. วญฺฌา สิกฺขาปทโคปนา, โมฆํ ธุตคุณสมาทานํ, กึ ตตฺถ ทุกฺขมนุจิณฺเณน, นนุ นาม สุเขเนว สุขํ อธิคนฺตพฺพ’’นฺติ.

[3] “Venerável Nāgasena, o Abençoado disse: ‘Monges, eu elogio a prática correta tanto de um leigo quanto de um monge. Monges, seja um leigo ou um monge, aquele que pratica corretamente, em razão de sua prática correta, alcança o caminho, o Dhamma, o que é benéfico’. Se, venerável Nāgasena, um leigo vestido de branco, desfrutando dos prazeres sensoriais, habitando em um lar cheio de esposa e filhos, usando tecidos finos de Kāsī e sândalo, portando guirlandas, perfumes e unguentos, aceitando ouro e prata, usando brincos de joias e com o cabelo elegantemente arrumado, ao praticar corretamente, alcança o caminho, o Dhamma, o que é benéfico; e se um monge, de cabeça raspada, vestindo mantos cor de açafrão, dependendo da esmola alheia para se alimentar, cumprindo perfeitamente os quatro grupos de preceitos de moralidade, observando as cento e cinquenta regras de treinamento e praticando sem exceção as treze práticas ascéticas (dhutanga), ao praticar corretamente, também alcança o caminho, o Dhamma, o que é benéfico — qual é, venerável senhor, a diferença entre o leigo e o monge? Inútil seria a prática ascética, sem proveito a vida monástica. Estéril seria a guarda dos preceitos, vã a observância das práticas ascéticas. Que benefício haveria em suportar tal sofrimento na vida monástica? Não deveria a felicidade ser alcançada através da própria felicidade?”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ‘คิหิโน วาหํ, ภิกฺขเว, ปพฺพชิตสฺส วา สมฺมาปฏิปตฺตึ วณฺเณมิ, คิหี วา, ภิกฺขเว, ปพฺพชิโต วา สมฺมาปฏิปนฺโน สมฺมาปฏิปตฺตาธิกรณเหตุ อาราธโก โหติ ญายํ ธมฺมํ กุสล’’นฺติ. เอวเมตํ, มหาราช, สมฺมาปฏิปนฺโนว เสฏฺโฐ, ปพฺพชิโตปิ, มหาราช, ‘ปพฺพชิโตมฺหี’ติ น สมฺมา ปฏิปชฺเชยฺย, อถ โข โส อารกาว สามญฺญา, อารกาว พฺรหฺมญฺญา, ปเคว คิหี โอทาตวสโน. คิหีปิ, มหาราช, สมฺมาปฏิปนฺโน อาราธโก โหติ ญายํ ธมฺมํ กุสลํ, ปพฺพชิโตปิ, มหาราช, สมฺมาปฏิปนฺโน อาราธโก โหติ ญายํ ธมฺมํ กุสลํ.

“Isso foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado: ‘Monges, eu elogio a prática correta tanto de um leigo quanto de um monge. Monges, seja um leigo ou um monge, aquele que pratica corretamente, em razão de sua prática correta, alcança o caminho, o Dhamma, o que é benéfico’. É exatamente assim, ó grande rei: aquele que pratica corretamente é o mais excelente. Se um monge, ó grande rei, pensando ‘sou um monge’, não praticar corretamente, ele estará longe da vida monástica, longe da vida santa; quanto mais um leigo vestido de branco! Tanto o leigo, ó grande rei, ao praticar corretamente, alcança o caminho, o Dhamma, o que é benéfico, quanto o monge, ó grande rei, ao praticar corretamente, alcança o caminho, o Dhamma, o que é benéfico.”

‘‘อปิ จ โข, มหาราช, ปพฺพชิโตว สามญฺญสฺส อิสฺสโร อธิปติ; ปพฺพชฺชา, มหาราช, พหุคุณา อเนกคุณา อปฺปมาณคุณา, น สกฺกา ปพฺพชฺชาย คุณํ ปริมาณํ กาตุํ.

“No entanto, ó grande rei, apenas o monge é o senhor e mestre da vida monástica. A vida monástica, ó grande rei, possui muitas qualidades, inúmeras qualidades, qualidades imensuráveis; não é possível medir ou quantificar as qualidades da vida monástica.”

‘‘ยถา, มหาราช, กามททสฺส มณิรตนสฺส น สกฺกา ธเนน อคฺโฆ ปริมาณํ กาตุํ ‘เอตฺตกํ มณิรตนสฺส มูล’นฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, ปพฺพชฺชา พหุคุณา อเนกคุณา อปฺปมาณคุณา, น สกฺกา ปพฺพชฺชาย คุณํ ปริมาณํ กาตุํ.

“Assim como, ó grande rei, não é possível determinar o valor de uma joia preciosa que realiza desejos por meio de riquezas, dizendo ‘este é o preço exato desta joia preciosa’; da mesma forma, ó grande rei, a vida monástica possui muitas qualidades, inúmeras qualidades, qualidades imensuráveis; não é possível medir ou quantificar as qualidades da vida monástica.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, มหาสมุทฺเท อูมิโย น สกฺกา ปริมาณํ กาตุํ ‘เอตฺตกา มหาสมุทฺเท อูมิโย’ติ, เอวเมว โข, มหาราช, ปพฺพชฺชา พหุคุณา [Pg.238] อเนกคุณา อปฺปมาณคุณา, น สกฺกา ปพฺพชฺชาย คุณํ ปริมาณํ กาตุํ.

“Ou como, ó grande rei, não é possível contar as ondas do grande oceano, dizendo ‘há tantas ondas no grande oceano’; da mesma forma, ó grande rei, a vida monástica possui muitas qualidades, inúmeras qualidades, qualidades imensuráveis; não é possível medir ou quantificar as qualidades da vida monástica.”

‘‘ปพฺพชิตสฺส, มหาราช, ยํ กิญฺจิ กรณียํ, สพฺพํ ตํ ขิปฺปเมว สมิชฺฌติ โน จิรรตฺตาย. กึ การณา? ปพฺพชิโต, มหาราช, อปฺปิจฺโฉ โหติ สนฺตุฏฺโฐ ปวิวิตฺโต อสํสฏฺโฐ อารทฺธวีริโย นิราลโย อนิเกโต ปริปุณฺณสีโล สลฺเลขิตาจาโร ธุตปฺปฏิปตฺติกุสโล โหติ, ตํ การณา ปพฺพชิตสฺส ยํ กิญฺจิ กรณียํ, สพฺพํ ตํ ขิปฺปเมว สมิชฺฌติ โน จิรรตฺตาย. ยถา, มหาราช, นิคฺคณฺฐิสมสุโธตอุชุวิมลนาราโจ สุสชฺชิโต สมฺมา วหติ, เอวเมว โข, มหาราช, ปพฺพชิตสฺส ยํ กิญฺจิ กรณียํ, สพฺพํ ตํ ขิปฺปเมว สมิชฺฌติ โน จิรรตฺตายา’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Para o monge, ó grande rei, qualquer dever que ele tenha a realizar, tudo isso se realiza rapidamente, sem demora. Por qual razão? O monge, ó grande rei, tem poucos desejos, é contente, vive em reclusão, não se mistura com os leigos, é vigoroso em seu esforço, livre de apegos, sem lar, perfeito em moralidade, austero em sua conduta e habilidoso na prática ascética. Por essa razão, qualquer dever que o monge tenha a realizar, tudo isso se realiza rapidamente, sem demora. Assim como, ó grande rei, uma flecha sem nós, bem polida, reta, limpa e bem preparada voa perfeitamente; da mesma forma, ó grande rei, qualquer dever que o monge tenha a realizar, tudo isso se realiza rapidamente, sem demora. ‘Muito bem, venerável Nāgasena! Eu aceito isso exatamente como foi dito.’”

คิหิปพฺพชิตสมฺมาปฏิปตฺติปญฺโห ตติโย.

“A terceira questão sobre a prática correta de leigos e monges está concluída.”

๔. ปฏิปทาโทสปญฺโห

4. “A questão sobre as falhas da prática de austeridades extremas”

๔. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยทา โพธิสตฺโต ทุกฺกรการิกํ อกาสิ, เนตาทิโส อญฺญตฺร อารมฺโภ อโหสิ นิกฺกโม กิเลสยุทฺธํ มจฺจุเสนํ วิธมนํ อาหารปริคฺคโห ทุกฺกรการิกา, เอวรูเป ปรกฺกเม กิญฺจิ อสฺสาทํ อลภิตฺวา ตเมว จิตฺตํ ปริหาเปตฺวา เอวมโวจ ‘น โข ปนาหํ อิมาย กฏุกาย ทุกฺกรการิกาย อธิคจฺฉามิ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ, สิยา นุ โข อญฺโญ มคฺโค โพธายา’ติ, ตโต นิพฺพินฺทิตฺวา อญฺเญน มเคน สพฺพญฺญุตํ ปตฺโต, ปุน ตาย ปฏิปทาย สาวเก อนุสาสติ สมาทเปติ.

4. “Venerável Nāgasena, quando o Bodhisatta praticava austeridades extremas (dukkarakārikā), não havia outro esforço igual, nenhuma outra determinação, nenhuma outra luta contra as defilezas, nenhuma outra destruição do exército da morte, nenhuma outra restrição de alimento como aquela prática de austeridades extremas. Não encontrando nenhuma satisfação em tal esforço extremo, ele enfraqueceu aquela determinação e disse: ‘Não alcanço, por meio destas austeridades severas e dolorosas, nenhum estado sobre-humano, nenhuma distinção no conhecimento e visão nobres. Haverá outro caminho para a iluminação?’. Desiludido com aquela prática, ele alcançou a Onisciência por outro caminho. No entanto, ele instrui e exorta seus discípulos a seguirem aquela mesma prática de esforço:”

‘‘‘อารมฺภถ นิกฺขมถ, ยุญฺชถ พุทฺธสาสเน;

ธุนาถ มจฺจุโน เสนํ, นฬาคารํว กุญฺชโร’ติ.

“‘Esforcem-se, empenhem-se, dediquem-se ao ensinamento do Buda; destruam o exército da morte, como um grande elefante esmaga uma cabana de juncos.’”

‘‘เกน น โข, ภนฺเต นาคเสน, การเณน ตถาคโต ยาย ปฏิปทาย อตฺตนา นิพฺพินฺโน วิรตฺตรูโป, ตตฺถ สาวเก อนุสาสติ สมาทเปตี’’ติ?

“Por qual razão, venerável Nāgasena, o Tathāgata instrui e exorta seus discípulos a seguirem aquela mesma prática com a qual ele próprio se desiludiu e da qual se afastou?”

‘‘ตทาปิ[Pg.239], มหาราช, เอตรหิปิ สา เยว ปฏิปทา, ตํ เยว ปฏิปทํ ปฏิปชฺชิตฺวา โพธิสตฺโต สพฺพญฺญุตํ ปตฺโต. อปิ จ, มหาราช, โพธิสตฺโต อติวีริยํ กโรนฺโต นิรวเสสโต อาหารํ อุปรุนฺธิ. ตสฺส อาหารูปโรเธน จิตฺตทุพฺพลฺยํ อุปฺปชฺชิ. โส เตน ทุพฺพลฺเยน นาสกฺขิ สพฺพญฺญุตํ ปาปุณิตุํ, โส มตฺตมตฺตํ กพฬีการาหารํ เสวนฺโต ตาเยว ปฏิปทาย นจิรสฺเสว สพฺพญฺญุตํ ปาปุณิ. โส เยว, มหาราช, ปฏิปทา สพฺเพสํ ตถาคตานํ สพฺพญฺญุตญาณปฺปฏิลาภาย.

“Tanto naquela época, ó grande rei, quanto agora, é essa mesma prática. Foi seguindo essa mesma prática que o Bodhisatta alcançou a Onisciência. No entanto, ó grande rei, ao fazer um esforço extremo, o Bodhisatta privou-se completamente de alimento. Devido a essa privação de alimento, surgiu uma fraqueza mental. Por causa dessa fraqueza, ele não foi capaz de alcançar a Onisciência. Mas, ao consumir alimento sólido em quantidade moderada, seguindo aquela mesma prática, ele alcançou a Onisciência em pouco tempo. Essa mesma prática, ó grande rei, é o caminho para que todos os Tathāgatas alcancem o conhecimento da Onisciência.”

‘‘ยถา, มหาราช, สพฺเพสํ สตฺตานํ อาหาโร อุปตฺถมฺโภ, อาหารูปนิสฺสิตา สพฺเพ สตฺตา สุขํ อนุภวนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, สา เยว ปฏิปทา สพฺเพสํ ตถาคตานํ สพฺพญฺญุตญาณปฺปฏิลาภาย, เนโส, มหาราช, โทโส อารมฺภสฺส, น นิกฺกมสฺส, น กิเลสยุทฺธสฺส, เยน ตถาคโต ตสฺมึ สมเย น ปาปุณิ สพฺพญฺญุตญาณํ, อถ โข อาหารูปโรธสฺเสเวโส โทโส, สทา ปฏิยตฺตา เยเวสา ปฏิปทา.

“Assim como, ó grande rei, o alimento é o sustento de todos os seres vivos, e todos os seres, dependendo do alimento, experimentam a felicidade; da mesma forma, ó grande rei, essa mesma prática é o caminho para que todos os Tathāgatas alcancem o conhecimento da Onisciência. Não foi, ó grande rei, uma falha do esforço, nem da determinação, nem da luta contra as defilezas que impediu o Tathāgata de alcançar o conhecimento da Onisciência naquele momento; pelo contrário, foi apenas a falha da privação de alimento. Essa prática está sempre associada ao conhecimento da Onisciência.”

‘‘ยถา, มหาราช, ปุริโส อทฺธานํ อติเวเคน คจฺเฉยฺย, เตน โส ปกฺขหโต วา ภเวยฺย ปีฐสปฺปี วา อสญฺจโร ปถวิตเล. อปิ นุ โข, มหาราช, มหาปถวิยา โทโส อตฺถิ, เยน โส ปุริโส ปกฺขหโต อโหสี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต; สทา ปฏิยตฺตา, ภนฺเต, มหาปถวี, กุโต ตสฺสา โทโส? วายามสฺเสเวโส โทโส, เยน โส ปุริโส ปกฺขหโต อโหสี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, เนโส โทโส อารมฺภสฺส, น นิกฺกมสฺส, น กิเลสยุทฺธสฺส, เยน ตถาคโต ตสฺมึ สมเย น ปาปุณิ สพฺพญฺญุตญาณํ, อถ โข อาหารูปโรธสฺเสเวโส โทโส สทา ปฏิยตฺตา เยเวสา ปฏิปทา.

“Ó rei, assim como se um homem caminhasse por uma longa estrada com extrema rapidez e, por causa disso, ficasse paralisado, manco ou incapaz de se mover sobre a superfície da terra. Seria isso, ó rei, uma falha da grande terra, pela qual aquele homem ficou paralisado?” “Não, venerável senhor. A grande terra está sempre pronta; como poderia haver falha nela? A falha é do próprio esforço excessivo pelo qual o homem ficou paralisado.” “Da mesma forma, ó rei, não foi uma falha do empenho, nem do esforço, nem da luta contra as impurezas mentais (kilesas) que o Tathāgata, naquele momento, não alcançou a onisciência; pelo contrário, a falha foi da privação de alimento. Pois a prática em si está sempre pronta para levar a ela.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส กิลิฏฺฐํ สาฏกํ นิวาเสยฺย, น โส ตํ โธวาเปยฺย, เนโส โทโส อุทกสฺส, สทา ปฏิยตฺตํ อุทกํ. ปุริสสฺเสเวโส โทโส. เอวเมว โข, มหาราช, เนโส โทโส อารมฺภสฺส, น นิกฺกมสฺส, น กิเลสยุทฺธสฺส, เยน ตถาคโต ตสฺมึ สมเย น ปาปุณิ สพฺพญฺญุตญาณํ, อถ โข อาหารูปโรธสฺเสเวโส โทโส, สทา ปฏิยตฺตา เยเวสา ปฏิปทา, ตสฺมา ตถาคโต ตาเยว ปฏิปทาย สาวเก อนุสาสติ สมาทเปติ, เอวํ โข, มหาราช, สทา [Pg.240] ปฏิยตฺตา อนวชฺชา สา ปฏิปทา’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Ou ainda, ó rei, assim como se um homem vestisse uma roupa suja e não a lavasse, isso não seria uma falha da água, pois a água está sempre pronta para limpar. A falha seria do próprio homem. Da mesma forma, ó rei, não foi uma falha do empenho, nem do esforço, nem da luta contra as impurezas mentais que o Tathāgata, naquele momento, não alcançou a onisciência; pelo contrário, a falha foi da privação de alimento. Essa prática está sempre pronta para levar a ela; por isso, o Tathāgata instrui e exorta os discípulos nessa mesma prática. Assim, ó rei, essa prática é sempre pronta e irrepreensível.” “Muito bem, venerável Nāgasena! Aceito isso exatamente como foi dito.”

ปฏิปทาโทสปญฺโห จตุตฺโถ.

O quarto dilema sobre a falha na prática está concluído.

๕. หีนายาวตฺตนปญฺโห

5. O dilema sobre o retorno à vida leiga

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, มหนฺตํ อิทํ ตถาคตสาสนํ สารํ วรํ เสฏฺฐํ ปวรํ อนุปมํ ปริสุทฺธํ วิมลํ ปณฺฑรํ อนวชฺชํ, น ยุตฺตํ คิหึ ตาวตกํ ปพฺพเชตุํ, คิหี เยว เอกสฺมึ ผเล วิเนตฺวา ยทา อปุนราวตฺตี โหติ ตทา โส ปพฺพาเชตพฺโพ. กึ การณา? อิเม ทุชฺชนา ตาว ตตฺถ สาสเน วิสุทฺเธ ปพฺพชิตฺวา ปฏินิวตฺติตฺวา หีนายาวตฺตนฺติ, เตสํ ปจฺจาคมเนน อยํ มหาชโน เอวํ วิจินฺเตติ ‘ตุจฺฉกํ วต โภ เอตํ สมณสฺส โคตมสฺส สาสนํ ภวิสฺสติ, ยํ อิเม ปฏินิวตฺตนฺตี’ติ, อิทเมตฺถ การณ’’นฺติ.

5. “Venerável Nāgasena, esta dispensação do Tathāgata é grandiosa, essencial, excelente, suprema, sublime, incomparável, puríssima, imaculada, alva e irrepreensível. Não é apropriado ordenar qualquer leigo comum. Somente quando um leigo tiver sido treinado em um dos frutos do caminho e se tornado alguém que não retrocede, ele deveria ser ordenado. Por qual razão? Pois essas pessoas vis, tendo se ordenado nesta dispensação tão pura, voltam atrás e retornam à vida leiga. Com o retorno delas, as pessoas em geral pensam assim: ‘Certamente, esta dispensação do asceta Gotama deve ser vazia, já que estes estão retornando’. Esta é a razão para isso.”

‘‘ยถา, มหาราช, ตฬาโก ภเวยฺย สมฺปุณฺณสุจิวิมลสีตลสลิโล, อถ โย โกจิ กิลิฏฺโฐ มลกทฺทมคโต ตํ ตฬากํ คนฺตฺวา อนหายิตฺวา กิลิฏฺโฐว ปฏินิวตฺเตยฺย, ตตฺถ, มหาราช, กตมํ ชโน ครเหยฺย กิลิฏฺฐํ วา ตฬากํ วา’’ติ? ‘‘กิลิฏฺฐํ, ภนฺเต, ชโน ครเหยฺย ‘อยํ ตฬากํ คนฺตฺวา อนหายิตฺวา กิลิฏฺโฐว ปฏินิวตฺโต, กึ อิมํ อนหายิตุกามํ ตฬาโก สยํ นหาเปสฺสติ, โก โทโส ตฬากสฺสา’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต วิมุตฺติวรสลิลสมฺปุณฺณํ สทฺธมฺมวรตฬากํ มาเปสิ ‘เย เกจิ กิเลสมลกิลิฏฺฐา สเจตนา พุธา, เต อิธ นหายิตฺวา สพฺพกิเลเส ปวาหยิสฺสนฺตี’ติ. ยทิ โกจิ ตํ สทฺธมฺมวรตฬากํ คนฺตฺวา อนหายิตฺวา สกิเลโสว ปฏินิวตฺติตฺวา หีนายาวตฺตติ ตํ เยว ชโน ครหิสฺสติ ‘อยํ ชินสาสเน ปพฺพชิตฺวา ตตฺถ ปติฏฺฐํ อลภิตฺวา หีนายาวตฺโต, กึ อิมํ อปฺปฏิปชฺชนฺตํ ชินสาสนํ สยํ โพเธสฺสติ, โก โทโส ชินสาสนสฺสา’ติ?

“Ó rei, imagine que houvesse um lago cheio de água pura, limpa, fria e cristalina. Se um homem sujo, coberto de lama e sujeira, fosse até aquele lago e, sem se banhar, retornasse ainda sujo. Nesse caso, ó rei, quem as pessoas criticariam: o homem sujo ou o lago?” “As pessoas criticariam o homem sujo, dizendo: ‘Este homem foi ao lago e, sem se banhar, retornou sujo. Como o lago poderia banhar por si mesmo alguém que não deseja se banhar? Que culpa tem o lago?’. Da mesma forma, ó rei, o Tathāgata criou o excelente lago do Nobre Dhamma, repleto da excelente água da libertação (vimutti), pensando: ‘Aqueles sábios conscientes que estiverem sujos com as impurezas das defilements se banharão aqui e lavarão todas as suas defilements’. Se alguém vai a esse excelente lago do Nobre Dhamma e, sem se banhar, retorna com suas defilements e volta à vida leiga, as pessoas criticarão apenas a ele, dizendo: ‘Este homem ordenou-se na dispensação do Vitorioso (jinasāsana) e, não encontrando nela um firme apoio, retornou à vida leiga. Como a dispensação do Vitorioso poderia despertar por si mesma alguém que não pratica? Que culpa tem a dispensação do Vitorioso?’.”

‘‘ยถา [Pg.241] วา ปน, มหาราช, ปุริโส ปรมพฺยาธิโต โรคุปฺปตฺติกุสลํ อโมฆธุวสิทฺธกมฺมํ ภิสกฺกํ สลฺลกตฺตํ ทิสฺวา อติกิจฺฉาเปตฺวา สพฺยาธิโกว ปฏินิวตฺเตยฺย, ตตฺถ กตมํ ชโน ครเหยฺย อาตุรํ วา ภิสกฺกํ วา’’ติ? ‘‘อาตุรํ, ภนฺเต, ชโน ครเหยฺย ‘อยํ โรคุปฺปตฺติกุสลํ อโมฆธุวสิทฺธกมฺมํ ภิสกฺกํ สลฺลกตฺตํ ทิสฺวา อติกิจฺฉาเปตฺวา สพฺยาธิโกว ปฏินิวตฺโต, กึ อิมํ อติกิจฺฉาเปนฺตํ ภิสกฺโก สยํ ติกิจฺฉิสฺสติ, โก โทโส ภิสกฺกสฺสา’’’ติ? ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต อนฺโตสาสนสมุคฺเค เกวลํ สกลกิเลสพฺยาธิวูปสมนสมตฺถํ อมโตสธํ ปกฺขิปิ, ‘เย เกจิ กิเลสพฺยาธิปีฬิตา สเจตนา พุธา, เต อิมํ อมโตสธํ ปิวิตฺวา สพฺพกิเลสพฺยาธึ วูปสเมสฺสนฺตี’ติ. ยทิ โกจิ ยํ อมโตสธํ อปิวิตฺวา สกิเลโสว ปฏินิวตฺติตฺวา หีนายาวตฺตติ, ตํ เยว ชโน ครหิสฺสติ ‘อยํ ชินสาสเน ปพฺพชิตฺวา ตตฺถ ปติฏฺฐํ อลภิตฺวา หีนายาวตฺโต, กึ อิมํ อปฺปฏิปชฺชนฺตํ ชินสาสนํ สยํ โพเธสฺสติ, โก โทโส ชินสาสนสฺสา’ติ?

“Ou ainda, ó rei, imagine que um homem gravemente doente, tendo visto um médico cirurgião especialista em diagnosticar doenças, cujo tratamento nunca falha e é sempre eficaz para curar enfermidades, decidisse não se tratar e retornasse ainda doente. Nesse caso, quem as pessoas criticariam: o doente ou o médico?” “As pessoas criticariam o doente, dizendo: ‘Este homem, tendo visto um médico cirurgião especialista em diagnosticar doenças, cujo tratamento nunca falha e é sempre eficaz para curar enfermidades, decidiu não se tratar e retornou ainda doente. Como o médico poderia curar por si mesmo este paciente que se recusa a ser tratado? Que culpa tem o médico?’.” “Da mesma forma, ó rei, o Tathāgata colocou dentro do cofre de sua dispensação o remédio do Sem-Morte (amatosadha), capaz de extinguir completamente a doença de todas as defilements, pensando: ‘Aqueles sábios conscientes que estiverem afligidos pela doença das defilements beberão este remédio do Sem-Morte e extinguirão a doença de todas as suas defilements’. Se alguém, sem beber esse remédio do Sem-Morte, retorna com suas defilements e volta à vida leiga, as pessoas criticarão apenas a ele, dizendo: ‘Este homem ordenou-se na dispensação do Vitorioso e, não encontrando nela um firme apoio, retornou à vida leiga. Como a dispensação do Vitorioso poderia despertar por si mesma alguém que não pratica? Que culpa tem a dispensação do Vitorioso?’.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ฉาโต ปุริโส มหติมหาปุญฺญภตฺตปริเวสนํ คนฺตฺวา ตํ ภตฺตํ อภุญฺชิตฺวา ฉาโตว ปฏินิวตฺเตยฺย, ตตฺถ กตมํ ชโน ครเหยฺย ฉาตํ วา ปุญฺญภตฺตํ วา’’ติ? ‘‘ฉาตํ, ภนฺเต, ชโน ครเหยฺย ‘อยํ ขุทาปีฬิโต ปุญฺญภตฺตํ ปฏิลภิตฺวา อภุญฺชิตฺวา ฉาโตว ปฏินิวตฺโต, กึ อิมสฺส อภุญฺชนฺตสฺส โภชนํ สยํ มุขํ ปวิสิสฺสติ, โก โทโส โภชนสฺสา’’’ติ? ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ตถาคโต อนฺโตสาสนสมุคฺเค ปรมปวรํ สนฺตํ สิวํ ปณีตํ อมตํ ปรมมธุรํ กายคตาสติโภชนํ ฐเปสิ ‘เย เกจิ กิเลสฉาตชฺฌตฺตา ตณฺหาปเรตมานสา สเจตนา พุธา, เต อิมํ โภชนํ ภุญฺชิตฺวา กามรูปารูปภเวสุ สพฺพํ ตณฺหมปเนสฺสนฺตี’ติ. ยทิ โกจิ ตํ โภชนํ อภุญฺชิตฺวา ตณฺหาสิโตว ปฏินิวตฺติตฺวา หีนายาวตฺตติ, ตญฺเญว ชโน ครหิสฺสติ ‘อยํ ชินสาสเน ปพฺพชิตฺวา ตตฺถ ปติฏฺฐํ อลภิตฺวา หีนายาวตฺโต, กึ อิมํ อปฺปฏิปชฺชนฺตํ ชินสาสนํ สยํ โพเธสฺสสิ, โก โทโส ชินสาสนสฺสา’ติ.

“Ou ainda, ó rei, imagine que um homem faminto fosse a uma grande distribuição de comida oferecida por benfeitores generosos e, sem comer daquela comida, retornasse ainda faminto. Nesse caso, quem as pessoas criticariam: o faminto ou a comida generosa?” “As pessoas criticariam o faminto, dizendo: ‘Este homem, afligido pela fome, tendo recebido a comida generosa, não comeu e retornou faminto. Como o alimento poderia entrar por si mesmo na boca deste homem que se recusa a comer? Que culpa tem o alimento?’.” “Da mesma forma, ó rei, o Tathāgata colocou dentro do cofre de sua dispensação o alimento supremo, pacífico, seguro, sublime, imortal e extremamente doce da atenção plena voltada ao corpo (kāyagatāsati), pensando: ‘Aqueles sábios conscientes que estiverem famintos por causa das defilements e com a mente dominada pela avidez comerão este alimento e removerão toda a avidez nos reinos do desejo, da forma e do sem-forma’. Se alguém, sem desfrutar desse alimento, retorna dominado pela avidez e volta à vida leiga, as pessoas criticarão apenas a ele, dizendo: ‘Este homem ordenou-se na dispensação do Vitorioso e, não encontrando nela um firme apoio, retornou à vida leiga. Como a dispensação do Vitorioso poderia despertar por si mesma alguém que não pratica? Que culpa tem a dispensação do Vitorioso?’.”

‘‘ยทิ, มหาราช, ตถาคโต คิหึ เยว เอกสฺมึ ผเล วินีตํ ปพฺพาเชยฺย, น นามายํ ปพฺพชฺชา กิเลสปฺปหานาย วิสุทฺธิยา วา, นตฺถิ [Pg.242] ปพฺพชฺชาย กรณียํ. ยถา, มหาราช, ปุริโส อเนกสเตน กมฺเมน ตฬากํ ขณาเปตฺวา ปริสาย เอวมนุสฺสาเวยฺย ‘มา เม, โภนฺโต, เกจิ สํกิลิฏฺฐา อิมํ ตฬากํ โอตรถ, ปวาหิตรโชชลฺลา ปริสุทฺธา วิมลมฏฺฐา อิมํ ตฬากํ โอตรถา’ติ. อปิ นุ โข, มหาราช, เตสํ ปวาหิตรโชชลฺลานํ ปริสุทฺธานํ วิมลมฏฺฐานํ เตน ตฬาเกน กรณียํ ภเวยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ยสฺสตฺถาย เต ตํ ตฬากํ อุปคจฺเฉยฺยุํ, ตํ อญฺญตฺเรว เตสํ กตํ กรณียํ, กึ เตสํ เตน ตฬาเกนา’’ติ? ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ยทิ ตถาคโต คิหึ เยว เอกสฺมึ ผเล วินีตํ ปพฺพาเชยฺย, ตตฺเถว เตสํ กตํ กรณียํ, กึ เตสํ ปพฺพชฺชาย.

“Se, ó rei, o Tathāgata ordenasse apenas o leigo que já estivesse treinado em um dos frutos, então esta ordenação não seria para o abandono das defilements nem para a purificação; não haveria dever a ser cumprido por meio da ordenação. Imagine, ó rei, que um homem fizesse cavar um lago com o trabalho de centenas de operários e anunciasse à multidão: ‘Senhores, que nenhum daqueles que estão sujos desça a este lago; apenas aqueles que já lavaram a poeira e a sujeira, que estão puros, limpos e imaculados, desçam a este lago’. Ó rei, haveria algum dever a ser cumprido com aquele lago por parte daqueles que já lavaram a poeira e a sujeira, que estão puros, limpos e imaculados?” “Não, venerável senhor. Aquilo pelo qual eles iriam ao lago, esse dever já foi cumprido por eles em outro lugar. O que eles teriam a fazer com aquele lago?” “Da mesma forma, ó rei, se o Tathāgata ordenasse apenas o leigo que já estivesse treinado em um dos frutos, o dever deles já estaria cumprido ali mesmo. O que eles teriam a fazer com a ordenação?”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, สภาวอิสิภตฺติโก สุตมนฺตปทธโร อตกฺกิโก โรคุปฺปตฺติกุสโล อโมฆธุวสิทฺธกมฺโม ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต สพฺพโรคูปสมเภสชฺชํ สนฺนิปาเตตฺวา ปริสาย เอวมนุสฺสาเวยฺย ‘มา โข, โภนฺโต, เกจิ สพฺยาธิกา มม สนฺติเก อุปคจฺฉถ, อพฺยาธิกา อโรคา มม สนฺติเก อุปคจฺฉถา’ติ. อปิ นุ โข, มหาราช, เตสํ อพฺยาธิกานํ อโรคานํ ปริปุณฺณานํ อุทคฺคานํ เตน ภิสกฺเกน กรณียํ ภเวยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ยสฺสตฺถาย เต ตํ ภิสกฺกํ สลฺลกตฺตํ อุปคจฺเฉยฺยุํ, ตํ อญฺญตฺเรว เตสํ กตํ กรณียํ, กึ เตสํ เตน ภิสกฺเกนา’’ติ? ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ยทิ ตถาคโต คิหึ เยว เอกสฺมึ ผเล วินีตํ ปพฺพาเชยฺย, ตตฺเถว เตสํ กตํ กรณียํ, กึ เตสํ ปพฺพชฺชาย?

“Ou ainda, ó rei, imagine que um médico cirurgião, que por natureza serve aos sábios eremitas, que conhece os mantras e textos sagrados, que é intuitivo e especialista em diagnosticar doenças, cujo tratamento nunca falha e é sempre eficaz para curar enfermidades, reunisse remédios capazes de curar todas as doenças e anunciasse à multidão: ‘Senhores, que nenhum daqueles que estão doentes se aproxime de mim; apenas aqueles que estão saudáveis e livres de doenças se aproximem de mim’. Ó rei, haveria algum dever a ser cumprido com aquele médico por parte daqueles que estão saudáveis, livres de doenças, vigorosos e alegres?” “Não, venerável senhor. Aquilo pelo qual eles iriam ao médico cirurgião, esse dever já foi cumprido por eles em outro lugar. O que eles teriam a fazer com aquele médico?” “Da mesma forma, ó rei, se o Tathāgata ordenasse apenas o leigo que já estivesse treinado em um dos frutos, o dever deles já estaria cumprido ali mesmo. O que eles teriam a fazer com a ordenação?”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, โกจิ ปุริโส อเนกถาลิปากสตํ โภชนํ ปฏิยาทาเปตฺวา ปริสาย เอวมนุสฺสาเวยฺย ‘มา เม, โภนฺโต, เกจิ ฉาตา อิมํ ปริเวสนํ อุปคจฺฉถ, สุภุตฺตา ติตฺตา สุหิตา ธาตา ปีณิตา ปริปุณฺณา อิมํ ปริเวสนํ อุปคจฺฉถา’’ติ. อปิ นุ โข มหาราช, เตสํ ภุตฺตาวีนํ ติตฺตานํ สุหิตานํ ธาตานํ ปีณิตานํ ปริปุณฺณานํ เตน โภชเนน กรณียํ ภเวยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ยสฺสตฺถาย เต ตํ ปริเวสนํ อุปคจฺเฉยฺยุํ, ตํ อญฺญตฺเรว เตสํ กตํ กรณียํ, กึ เตสํ ตาย ปริเวสนายา’’ติ? ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ยทิ ตถาคโต คิหึ เยว เอกสฺมึ ผเล วินีตํ ปพฺพาเชยฺย, ตตฺเถว เตสํ กตํ กรณียํ, กึ เตสํ ปพฺพชฺชาย?

“Ou ainda, ó rei, imagine que um homem preparasse uma refeição cozida em centenas de panelas e anunciasse à multidão: ‘Senhores, que nenhum daqueles que estão famintos se aproxime desta distribuição de comida; apenas aqueles que já comeram bem, que estão satisfeitos, saciados, nutridos, contentes e plenamente alimentados se aproxime desta distribuição’. Ó rei, haveria algum dever a ser cumprido com aquela comida por parte daqueles que já comeram, que estão satisfeitos, saciados, nutridos, contentes e plenamente alimentados?” “Não, venerável senhor. Aquilo pelo qual eles iriam à distribuição de comida, esse dever já foi cumprido por eles em outro lugar. O que eles teriam a fazer com aquela distribuição de comida?” “Da mesma forma, ó rei, se o Tathāgata ordenasse apenas o leigo que já estivesse treinado em um dos frutos, o dever deles já estaria cumprido ali mesmo. O que eles teriam a fazer com a ordenação?”

‘‘อปิ [Pg.243] จ, มหาราช, เย หีนายาวตฺตนฺติ, เต ชินสาสนสฺส ปญฺจ อตุลิเย คุเณ ทสฺเสนฺติ. กตเม ปญฺจ? ภูมิมหนฺตภาวํ ทสฺเสนฺติ, ปริสุทฺธวิมลภาวํ ทสฺเสนฺติ, ปาเปหิ อสํวาสิยภาวํ ทสฺเสนฺติ, ทุปฺปฏิเวธภาวํ ทสฺเสนฺติ, พหุสํวรรกฺขิยภาวํ ทสฺเสนฺติ.

“Contudo, ó rei, aqueles que retornam à vida leiga demonstram os cinco atributos incomparáveis da dispensação do Vitorioso. Quais são os cinco? Demonstram a grandeza de seu solo; demonstram sua pureza e imaculabilidade; demonstram sua incompatibilidade de convivência com o mal; demonstram sua dificuldade de penetração; e demonstram a necessidade de grande restrição e proteção.”

‘‘กถํ ภูมิมหนฺตภาวํ ทสฺเสนฺติ? ยถา, มหาราช, ปุริโส อธโน หีนชจฺโจ นิพฺพิเสโส พุทฺธิปริหีโน มหารชฺชํ ปฏิลภิตฺวา น จิรสฺเสว ปริปตติ ปริธํสติ ปริหายติ ยสโต, น สกฺโกติ อิสฺสริยํ สนฺธาเรตุํ. กึ การณํ? มหนฺตตฺตา อิสฺสริยสฺส. เอวเมว โข, มหาราช, เย เกจิ นิพฺพิเสสา อกตปุญฺญา พุทฺธิปริหีนา ชินสาสเน ปพฺพชนฺติ, เต ตํ ปพฺพชฺชํ ปวรุตฺตมํ สนฺธาเรตุํ อวิสหนฺตา น จิรสฺเสว ชินสาสนา ปริปติตฺวา ปริธํสิตฺวา ปริหายิตฺวา หีนายาวตฺตนฺติ, น สกฺโกนฺติ ชินสาสนํ สนฺธาเรตุํ. กึ การณํ? มหนฺตตฺตา ชินสาสนภูมิยา. เอวํ ภูมิมหนฺตภาวํ ทสฺเสนฺติ.

“Como eles demonstram a grandeza de seu solo? Ó rei, imagine que um homem pobre, de baixo nascimento, sem qualidades e desprovido de inteligência, obtivesse um grande reino; em pouco tempo ele cairia, seria arruinado, perderia sua glória e seria incapaz de sustentar a soberania. Por qual razão? Devido à grandeza da soberania. Da mesma forma, ó rei, aqueles que não têm qualidades especiais, que não acumularam méritos e são desprovidos de inteligência, quando se ordenam na dispensação do Vitorioso, sendo incapazes de sustentar essa ordenação tão nobre e suprema, em pouco tempo caem da dispensação do Vitorioso, são arruinados, decaem e retornam à vida leiga, sendo incapazes de sustentar a dispensação do Vitorioso. Por qual razão? Devido à grandeza do solo da dispensação do Vitorioso. É assim que demonstram a grandeza de seu solo.”

‘‘กถํ ปริสุทฺธวิมลภาวํ ทสฺเสนฺติ? ยถา, มหาราช, วาริ โปกฺขรปตฺเต วิกิรติ วิธมติ วิธํเสติ, น ฐานมุปคจฺฉติ นูปลิมฺปติ. กึ การณํ? ปริสุทฺธวิมลตฺตา ปทุมสฺส. เอวเมว โข, มหาราช, เย เกจิ สฐา กูฏา วงฺกา กุฏิลา วิสมทิฏฺฐิโน ชินสาสเน ปพฺพชนฺติ, เต ปริสุทฺธวิมลนิกฺกณฺฏกปณฺฑรวรปฺปวรสาสนโต น จิรสฺเสว วิกิริตฺวา วิธมิตฺวา วิธํเสตฺวา อสณฺฐหิตฺวา อนุปลิมฺปิตฺวา หีนายาวตฺตนฺติ. กึ การณํ? ปริสุทฺธวิมลตฺตา ชินสาสนสฺส. เอวํ ปริสุทฺธวิมลภาวํ ทสฺเสนฺติ.

“Como eles demonstram sua pureza e imaculabilidade? Ó rei, assim como a água sobre uma folha de lótus se dispersa, escorre, cai e desaparece, sem encontrar apoio e sem manchá-la. Por qual razão? Devido à pureza e imaculabilidade do lótus. Da mesma forma, ó rei, aqueles que são enganadores, hipócritas, desonestos, tortuosos e de visões incorretas, quando se ordenam na dispensação do Vitorioso, em pouco tempo se dispersam, escorrem, caem e desaparecem desta dispensação pura, imaculada, sem espinhos, alva, nobre e suprema, sem conseguir nela se estabelecer ou nela se apegar, e retornam à vida leiga. Por qual razão? Devido à pureza e imaculabilidade da dispensação do Vitorioso. É assim que demonstram sua pureza e imaculabilidade.”

‘‘กถํ ปาเปหิ อสํวาสิยภาวํ ทสฺเสนฺติ? ยถา, มหาราช, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ, ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ, ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ อุปเนติ ถลํ วา อุสฺสาเรติ. กึ การณํ? มหาภูตานํ ภวนตฺตา มหาสมุทฺทสฺส. เอวเมว โข, มหาราช, เย เกจิ ปาปกา อสํวุตา อหิริกา อกิริยา โอสนฺนวีริยา กุสีตา กิลิฏฺฐา ทุชฺชนา มนุสฺสา ชินสาสเน ปพฺพชนฺติ, เต น จิรสฺเสว ชินสาสนโต อรหนฺตวิมลขีณาสวมหาภูตภวนโต นิกฺขมิตฺวา อสํวสิตฺวา หีนายาวตฺตนฺติ. กึ การณํ? ปาเปหิ อสํวาสิยตฺตา ชินสาสนสฺส. เอวํ ปาเปหิ อสํวาสิยภาวํ ทสฺเสนฺติ.

“Como eles mostram a incompatibilidade da Dispensação do Conquistador com o mal? Assim como, ó grande rei, o grande oceano não coabita com um cadáver, e qualquer cadáver que esteja no grande oceano, ele rapidamente o leva para a praia ou o lança na terra firme. Qual é a razão? Porque o grande oceano é a morada de grandes seres. Da mesma forma, ó grande rei, quaisquer homens que sejam maus, descontrolados, sem vergonha, sem escrúpulos, de energia decaída, preguiçosos, impuros e de má índole que se ordenam na Dispensação do Conquistador, não muito depois eles saem da Dispensação do Conquistador — que é a morada de grandes seres puros, arahants e livres de influxos —, e, não podendo coabitar, retornam à vida leiga. Qual é a razão? Devido à incompatibilidade da Dispensação do Conquistador com o mal. Assim eles mostram a incompatibilidade com o mal.”

‘‘กถํ [Pg.244] ทุปฺปฏิเวธภาวํ ทสฺเสนฺติ? ยถา, มหาราช, เย เกจิ อเฉกา อสิกฺขิตา อสิปฺปิโน มติวิปฺปหีนา อิสฺสาสา วาลคฺคเวธํ อวิสหนฺตา วิคฬนฺติ ปกฺกมนฺติ. กึ การณํ? สณฺหสุขุมทุปฺปฏิเวธตฺตา วาลคฺคสฺส. เอวเมว โข, มหาราช, เย เกจิ ทุปฺปญฺญา ชฬา เอฬมูคา มูฬฺหา ทนฺธคติกา ชนา ชินสาสเน ปพฺพชนฺติ, เต ตํ ปรมสณฺหสุขุมจตุสจฺจปฺปฏิเวธํ ปฏิวิชฺฌิตุํ อวิสหนฺตา ชินสาสนา วิคฬิตฺวา ปกฺกมิตฺวา น จิรสฺเสว หีนายาวตฺตนฺติ. กึ การณํ? ปรมสณฺหสุขุมทุปฺปฏิเวธตาย สจฺจานํ. เอวํ ทุปฺปฏิเวธภาวํ ทสฺเสนฺติ.

“Como eles mostram a dificuldade de penetração? Assim como, ó grande rei, quaisquer arqueiros inexperientes, não treinados, sem arte e desprovidos de inteligência, sendo incapazes de atingir a ponta de um fio de cabelo, falham e se retiram. Qual é a razão? Porque a ponta de um fio de cabelo é extremamente fina, sutil e difícil de ser atingida. Da mesma forma, ó grande rei, quaisquer pessoas tolas, estúpidas, mudas, confusas e de mente lenta que se ordenam na Dispensação do Conquistador, sendo incapazes de penetrar na penetração extremamente fina e sutil das Quatro Nobres Verdades, decaem da Dispensação do Conquistador, retiram-se e, não muito depois, retornam à vida leiga. Qual é a razão? Devido à extrema sutileza e dificuldade de penetração das Verdades. Assim eles mostram a dificuldade de penetração.”

‘‘กถํ พหุสํวรรกฺขิยภาวํ ทสฺเสนฺติ? ยถา, มหาราช, โกจิเทว ปุริโส มหติมหายุทฺธภูมิมุปคโต ปรเสนาย ทิสาวิทิสาหิ สมนฺตา ปริวาริโต สตฺติหตฺถํ ชนมุเปนฺตํ ทิสฺวา ภีโต โอสกฺกติ ปฏินิวตฺตติ ปลายติ. กึ การณํ? พหุวิธยุทฺธมุขรกฺขณภยา. เอวเมว โข, มหาราช, เย เกจิ ปาปกา อสํวุตา อหิริกา อกิริยา อกฺขนฺตี จปลา จลิตา อิตฺตรา พาลชนา ชินสาสเน ปพฺพชนฺติ, เต พหุวิธํ สิกฺขาปทํ ปริรกฺขิตุํ อวิสหนฺตา โอสกฺกิตฺวา ปฏินิวตฺติตฺวา ปลายิตฺวา น จิรสฺเสว หีนายาวตฺตนฺติ. กึ การณํ? พหุวิธสํวรรกฺขิยภาวตฺตา ชินสาสนสฺส. เอวํ พหุวิธสํวรรกฺขิยภาวํ ทสฺเสนฺติ.

“Como eles mostram a necessidade de muita contenção e proteção? Assim como, ó grande rei, um homem que entrou em um grande campo de batalha, cercado por todos os lados pelo exército inimigo, ao ver pessoas se aproximando com lanças nas mãos, fica com medo, recua, hesita e foge. Qual é a razão? Pelo medo de proteger as muitas frentes de batalha. Da mesma forma, ó grande rei, quaisquer pessoas tolas que sejam más, descontroladas, sem vergonha, sem escrúpulos, sem paciência, instáveis, vacilantes e de caráter temporário que se ordenam na Dispensação do Conquistador, sendo incapazes de proteger as muitas regras de treinamento, recuam, hesitam, fogem e, não muito depois, retornam à vida leiga. Qual é a razão? Porque a Dispensação do Conquistador deve ser protegida por muitos tipos de contenção. Assim eles mostram a necessidade de muitos tipos de contenção e proteção.”

‘‘ถลชุตฺตเมปิ, มหาราช, วสฺสิกาคุมฺเพ กิมิวิทฺธานิ ปุปฺผานิ โหนฺติ, ตานิ องฺกุรานิ สงฺกุฏิตานิ อนฺตรา เยว ปริปตนฺติ, น จ เตสุ ปริปติเตสุ วสฺสิกาคุมฺโพ หีฬิโต นาม โหติ. ยานิ ตตฺถ ฐิตานิ ปุปฺผานิ, ตานิ สมฺมา คนฺเธน ทิสาวิทิสํ อภิพฺยาเปนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, เย เต ชินสาสเน ปพฺพชิตฺวา หีนายาวตฺตนฺติ, เต ชินสาสเน กิมิวิทฺธานิ วสฺสิกาปุปฺผานิ วิย วณฺณคนฺธรหิตา นิพฺพณฺณาการสีลา อภพฺพา เวปุลฺลาย, น จ เตสํ หีนายาวตฺตเนน ชินสาสนํ หีฬิตํ นาม โหติ. เย ตตฺถ ฐิตา ภิกฺขู, เต สเทวกํ โลกํ สีลวรคนฺเธน อภิพฺยาเปนฺติ.

“Mesmo no melhor arbusto de jasmim terrestre, ó grande rei, há flores comidas por vermes; esses botões se contraem e caem prematuramente, mas o arbusto de jasmim não é desprezado por causa da queda dessas flores. As flores que permanecem ali perfumam completamente todas as direções com sua fragrância. Da mesma forma, ó grande rei, aqueles que se ordenam na Dispensação do Conquistador e retornam à vida leiga são como as flores de jasmim comidas por vermes na Dispensação do Conquistador: desprovidos de cor e fragrância, sem a beleza da virtude e incapazes de alcançar o crescimento. E a Dispensação do Conquistador não é desprezada pelo retorno deles à vida leiga. Os monges que ali permanecem perfumam o mundo, incluindo os devas, com a excelente fragrância de sua virtude.”

‘‘สาลีนมฺปิ, มหาราช, นิราตงฺกานํ โลหิตกานํ อนฺตเร กรุมฺภกํ นาม สาลิชาติ อุปฺปชฺชิตฺวา อนฺตรา เยว วินสฺสติ, น จ ตสฺสา วินฏฺฐตฺตา โลหิตกสาลี หีฬิตา นาม โหนฺติ. เย ตตฺถ ฐิตา สาลี, เต ราชูปโภคา โหนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, เย เต ชินสาสเน ปพฺพชิตฺวา [Pg.245] หีนายาวตฺตนฺติ, เต โลหิตกสาลีนมนฺตเร กรุมฺภกา วิย ชินสาสเน น วฑฺฒิตฺวา เวปุลฺลตํ น ปาปุณิตฺวา อนฺตรา เยว หีนายาวตฺตนฺติ, น จ เตสํ หีนายาวตฺตเนน ชินสาสนํ หีฬิตํ นาม โหติ. เย ตตฺถ ฐิตา ภิกฺขู เต อรหตฺตสฺส อนุจฺฉวิกา โหนฺติ.

“Mesmo entre o arroz vermelho saudável, ó grande rei, surge uma variedade de arroz selvagem chamada karumbhaka que perece prematuramente, mas o arroz vermelho não é desprezado por causa da ruína desse karumbhaka. O arroz que permanece ali é digno do uso real. Da mesma forma, ó grande rei, aqueles que se ordenam na Dispensação do Conquistador e retornam à vida leiga são como o karumbhaka entre o arroz vermelho: sem crescer na Dispensação do Conquistador e sem alcançar a plenitude, retornam prematuramente à vida leiga. E a Dispensação do Conquistador não é desprezada pelo retorno deles à vida leiga. Os monges que ali permanecem são dignos do estado de Arahant.”

‘‘กามททสฺสาปิ, มหาราช, มณิรตนสฺส เอกเทสํ กกฺกสํ อุปฺปชฺชติ, น จ ตตฺถ กกฺกสุปฺปนฺนตฺตา มณิรตนํ หีฬิตํ นาม โหติ. ยํ ตตฺถ ปริสุทฺธํ มณิรตนสฺส, ตํ ชนสฺส หาสกรํ โหติ. เอวเมว โข, มหาราช, เย เต ชินสาสเน ปพฺพชิตฺวา หีนายาวตฺตนฺติ, กกฺกสา เต ชินสาสเน ปปฏิกา, น จ เตสํ หีนายาวตฺตเนน ชินสาสนํ หีฬิตํ นาม โหติ. เย ตตฺถ ฐิตา ภิกฺขู, เต เทวมนุสฺสานํ หาสชนกา โหนฺติ.

“Mesmo na joia preciosa que realiza desejos, ó grande rei, uma parte surge áspera, mas a joia preciosa não é desprezada por causa dessa aspereza. A parte que é pura naquela joia preciosa traz alegria às pessoas. Da mesma forma, ó grande rei, aqueles que se ordenam na Dispensação do Conquistador e retornam à vida leiga são como lascas ásperas na Dispensação do Conquistador. E a Dispensação do Conquistador não é desprezada pelo retorno deles à vida leiga. Os monges que ali permanecem geram alegria para deuses e humanos.”

‘‘ชาติสมฺปนฺนสฺสปิ, มหาราช, โลหิตจนฺทนสฺส เอกเทสํ ปูติกํ โหติ อปฺปคนฺธํ. น เตน โลหิตจนฺทนํ หีฬิตํ นาม โหติ. ยํ ตตฺถ อปูติกํ สุคนฺธํ, ตํ สมนฺตา วิธูเปติ อภิพฺยาเปติ. เอวเมว โข, มหาราช, เย เต ชินสาสเน ปพฺพชิตฺวา หีนายาวตฺตนฺติ, เต โลหิตจนฺทนสารนฺตเร ปูติกเทสมิว ฉฑฺฑนียา ชินสาสเน, น จ เตสํ หีนายาวตฺตเนน ชินสาสนํ หีฬิตํ นาม โหติ. เย ตตฺถ ฐิตา ภิกฺขู, เต สเทวกํ โลกํ สีลวรจนฺทนคนฺเธน อนุลิมฺปยนฺตี’’ติ.

“Mesmo no sândalo vermelho genuíno, ó grande rei, uma parte pode estar apodrecida e ter pouca fragrância, mas o sândalo vermelho não é desprezado por causa disso. A parte que não está apodrecida e é perfumada espalha e difunde seu aroma por toda parte. Da mesma forma, ó grande rei, aqueles que se ordenam na Dispensação do Conquistador e retornam à vida leiga são como a parte apodrecida a ser descartada do cerne do sândalo vermelho na Dispensação do Conquistador. E a Dispensação do Conquistador não é desprezada pelo retorno deles à vida leiga. Os monges que ali permanecem ungem o mundo, incluindo os devas, com a excelente fragrância do sândalo de sua virtude.”

‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เตน เตน อนุจฺฉวิเกน เตน เตน สทิเสน การเณน นิรวชฺชมนุปาปิตํ ชินสาสนํ เสฏฺฐภาเวน ปริทีปิตํ, หีนายาวตฺตมานาปิ เต ชินสาสนสฺส เสฏฺฐภาวํ เยว ปริทีเปนฺตี’’ติ.

“Muito bem, venerável Nagasena! Por meio de cada uma dessas razões apropriadas e comparáveis, a Dispensação do Conquistador foi mostrada como impecável e sua excelência foi demonstrada. Mesmo aqueles que retornam à vida leiga apenas demonstram a excelência da Dispensação do Conquistador.”

หีนายาวตฺตนปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta pergunta sobre o retorno à vida leiga está concluída.

๖. อรหนฺตเวทนาเวทิยนปญฺโห

6. A pergunta sobre a sensação experimentada pelo Arahant

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘อรหา เอกํ เวทนํ เวทยติ กายิกํ, น เจตสิก’นฺติ. กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, อรหโต จิตฺตํ ยํ กายํ นิสฺสาย ปวตฺตติ, ตตฺถ อรหา อนิสฺสโร อสฺสามี อวสวตฺตี’’ติ[Pg.246]? ‘‘อาม, มหาราชา’’ติ. ‘‘น โข, ภนฺเต นาคเสน, ยุตฺตเมตํ, ยํ โส สกจิตฺตสฺส ปวตฺตมาเน กาเย อนิสฺสโร โหติ อสฺสามี อวสวตฺตี; สกุโณปิ ตาว, ภนฺเต, ยสฺมึ กุลาวเก ปฏิวสติ, ตตฺถ โส อิสฺสโร โหติ สามี วสวตฺตี’’ติ.

6. “Venerável Nagasena, o senhor diz: ‘O Arahant experimenta apenas uma sensação, a física, e não a mental’. Mas, venerável Nagasena, o Arahant não tem controle, propriedade ou domínio sobre o corpo no qual sua mente se apoia para funcionar?” “Sim, ó grande rei.” “Venerável Nagasena, isso não é apropriado, que ele não tenha controle, propriedade ou domínio sobre o corpo onde sua própria mente funciona. Até mesmo um pássaro, venerável senhor, enquanto habita em seu ninho, tem controle, propriedade e domínio sobre ele.”

‘‘ทสยิเม, มหาราช, กายานุคตา ธมฺมา ภเว ภเว กายํ อนุธาวนฺติ อนุปริวตฺตนฺติ. กตเม ทส? สีตํ อุณฺหํ ชิฆจฺฉา ปิปาสา อุจฺจาโร ปสฺสาโว มิทฺธํ ชรา พฺยาธิ มรณํ. อิเม โข, มหาราช, ทส กายานุคตา ธมฺมา ภเว ภเว กายํ อนุธาวนฺติ อนุปริวตฺตนฺติ, ตตฺถ อรหา อนิสฺสโร อสฺสามี อวสวตฺตี’’ติ.

“Ó grande rei, estes dez estados inerentes ao corpo perseguem e acompanham o corpo em cada existência. Quais são os dez? Frio, calor, fome, sede, fezes, urina, sonolência, velhice, doença e morte. Estes dez estados inerentes ao corpo, ó grande rei, perseguem e acompanham o corpo em cada existência, e sobre eles o Arahant não tem controle, propriedade ou domínio.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, เกน การเณน อรหโต กาเย อาณา นปฺปวตฺตติ อิสฺสริยํ วา, ตตฺถ เม การณํ พฺรูหี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, เย เกจิ ปถวินิสฺสิตา สตฺตา, สพฺเพ เต ปถวึ นิสฺสาย จรนฺติ วิหรนฺติ วุตฺตึ กปฺเปนฺติ, อปิ นุ โข, มหาราช, เตสํ ปถวิยา อาณา ปวตฺตติ อิสฺสริยํ วา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อรหโต จิตฺตํ กายํ นิสฺสาย ปวตฺตติ, น จ อรหโต กาเย อาณา ปวตฺตติ อิสฺสริยํ วา’’ติ.

“Venerável Nagasena, por qual razão a autoridade ou o domínio do Arahant não se estende sobre o corpo? Diga-me a razão disso.” “Assim como, ó grande rei, quaisquer seres que dependem da terra, todos eles andam, vivem e ganham a vida dependendo da terra; mas, ó grande rei, a autoridade ou o domínio deles se estende sobre a terra?” “Não, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó grande rei, a mente do Arahant funciona dependendo do corpo, mas a autoridade ou o domínio do Arahant não se estende sobre o corpo.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, เกน การเณน ปุถุชฺชโน กายิกมฺปิ เจตสิกมฺปิ เวทนํ เวทยตี’’ติ? ‘‘อภาวิตตฺตา, มหาราช, จิตฺตสฺส ปุถุชฺชโน กายิกมฺปิ เจตสิกมฺปิ เวทนํ เวทยติ. ยถา, มหาราช, โคโณ ฉาโต ปริตสิโต อพลทุพฺพลปริตฺตกติเณสุ วา ลตาย วา อุปนิพทฺโธ อสฺส, ยทา โส โคโณ ปริกุปิโต โหติ, ตทา สห อุปนิพนฺธเนน ปกฺกมติ. เอวเมว โข, มหาราช, อภาวิตจิตฺตสฺส เวทนา อุปฺปชฺชิตฺวา จิตฺตํ ปริโกเปติ, จิตฺตํ ปริกุปิตํ กายํ อาภุชติ นิพฺภุชติ สมฺปริวตฺตกํ กโรติ. อถ โข โส อภาวิตจิตฺโต ตสติ รวติ เภรวราวมภิรวติ, อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน ปุถุชฺชโน กายิกมฺปิ เจตสิกมฺปิ เวทนํ เวทยตี’’ติ.

“Venerável Nagasena, por qual razão a pessoa comum experimenta tanto a sensação física quanto a mental?” “Por não ter a mente desenvolvida, ó grande rei, a pessoa comum experimenta tanto a sensação física quanto a mental. Assim como, ó grande rei, um boi faminto e sedento que estivesse amarrado por uma corda fraca e frágil a um punhado de grama ou a uma trepadeira, quando esse boi ficasse furioso, ele fugiria arrastando a própria amarra. Da mesma forma, ó grande rei, quando surge uma sensação em alguém de mente não desenvolvida, ela perturba a mente; a mente perturbada contorce o corpo, agita-o e o faz debater-se. Então, aquele de mente não desenvolvida treme, lamenta-se e solta gritos terríveis. Esta é a razão, ó grande rei, pela qual a pessoa comum experimenta tanto a sensação física quanto a mental.”

‘‘กึ ปน ตํ การณํ, เยน การเณน อรหา เอกํ เวทนํ เวทยติ กายิกํ, น เจตสิก’’นฺติ? ‘‘อรหโต, มหาราช, จิตฺตํ ภาวิตํ โหติ สุภาวิตํ ทนฺตํ สุทนฺตํ อสฺสวํ วจนกรํ, โส ทุกฺขาย เวทนาย ผุฏฺโฐ สมาโน ‘อนิจฺจ’นฺติ ทฬฺหํ คณฺหาติ, สมาธิถมฺเภ จิตฺตํ อุปนิพนฺธติ, ตสฺส [Pg.247] ตํ จิตฺตํ สมาธิถมฺเภ อุปนิพนฺธนํ น เวธติ น จลติ, ฐิตํ โหติ อวิกฺขิตฺตํ, ตสฺส เวทนาวิการวิปฺผาเรน กาโย อาภุชติ นิพฺภุชติ สมฺปริวตฺตติ, อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน อรหา เอกํ เวทนํ เวทยติ กายิกํ, น เจตสิก’’นฺติ.

“Mas qual é a razão pela qual o Arahant experimenta apenas uma sensação, a física, e não a mental?” “A mente do Arahant, ó grande rei, é desenvolvida, bem desenvolvida, domada, bem domada, obediente e dócil. Quando ele é tocado por uma sensação dolorosa, ele a compreende firmemente como ‘impermanente’ e amarra a mente ao poste da concentração. Sua mente, amarrada ao poste da concentração, não treme nem vacila, permanece firme e imperturbável. No entanto, devido à propagação da alteração causada pela sensação física, seu corpo se contorce, agita-se e debate-se. Esta é a razão, ó grande rei, pela qual o Arahant experimenta apenas uma sensação, a física, e não a mental.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตํ นาม โลเก อจฺฉริยํ ยํ กาเย จลมาเน จิตฺตํ น จลติ, ตตฺถ เม การณํ พฺรูหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, มหติมหารุกฺเข ขนฺธสาขาปลาสสมฺปนฺเน อนิลพลสมาหเต สาขา จลติ, อปิ นุ ตสฺส ขนฺโธปิ จลตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อรหา ทุกฺขาย เวทนาย ผุฏฺโฐ สมาโน ‘อนิจฺจ’นฺติ ทฬฺหํ คณฺหาติ, สมาธิถมฺเภ จิตฺตํ อุปนิพนฺธติ, ตสฺส ตํ จิตฺตํ สมาธิถมฺเภ อุปนิพนฺธนํ น เวธติ น จลติ, ฐิตํ โหติ อวิกฺขิตฺตํ, ตสฺส เวทนาวิการวิปฺผาเรน กาโย อาภุชติ นิพฺภุชติ สมฺปริวตฺตติ, จิตฺตํ ปน ตสฺส น เวธติ น จลติ ขนฺโธ วิย มหารุกฺขสฺสา’’ติ. ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต นาคเสน, อพฺภุตํ, ภนฺเต นาคเสน, น เม เอวรูโป สพฺพกาลิโก ธมฺมปทีโป ทิฏฺฐปุพฺโพ’’ติ.

“Venerável Nagasena, é realmente maravilhoso no mundo que, enquanto o corpo se agita, a mente não se agite. Diga-me a razão disso.” “Assim como, ó grande rei, quando uma grande árvore, provida de tronco, galhos e folhas, é açoitada pela força do vento, seus galhos se agitam, mas o seu tronco também se agita?” “Não, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó grande rei, o Arahant, quando tocado por uma sensação dolorosa, a compreende firmemente como ‘impermanente’ e amarra a mente ao poste da concentração. Sua mente, amarrada ao poste da concentração, não treme nem vacila, permanece firme e imperturbável. No entanto, devido à propagação da alteração causada pela sensação física, seu corpo se contorce, agita-se e debate-se, mas a sua mente não treme nem vacila, assim como o tronco da grande árvore.” “Maravilhoso, venerável Nagasena! Extraordinário, venerável Nagasena! Nunca antes vi tal lâmpada do Dhamma que brilha para sempre!”

อรหนฺตเวทนาเวทิยนปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta pergunta sobre a sensação experimentada pelo Arahant está concluída.

๗. อภิสมยนฺตรายกรปญฺโห

7. A pergunta sobre os obstáculos para a penetração do Dhamma

๗. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อิธ โย โกจิ คิหี ปาราชิกํ อชฺฌาปนฺโน ภเวยฺย, โส อปเรน สมเยน ปพฺพาเชยฺย, อตฺตนาปิ โส น ชาเนยฺย ‘คิหิปาราชิกํ อชฺฌาปนฺโนสฺมี’ติ, นปิ ตสฺส อญฺโญ โกจิ อาจิกฺเขยฺย ‘คิหิปาราชิกํ อชฺฌาปนฺโนสี’ติ. โส จ ตถตฺตาย ปฏิปชฺเชยฺย, อปิ นุ ตสฺส ธมฺมาภิสมโย ภเวยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ. ‘‘เกน, ภนฺเต, การเณนา’’ติ? ‘‘โย ตสฺส เหตุ ธมฺมาภิสมยาย, โส ตสฺส สมุจฺฉินฺโน, ตสฺมา ธมฺมาภิสมโย น ภวตี’’ติ.

7. “Venerável Nagasena, se um leigo cometesse uma ofensa de derrota e, mais tarde, se ordenasse, sem saber por si mesmo: ‘Cometi uma derrota como leigo’, e ninguém mais lhe dissesse: ‘Você cometeu uma derrota como leigo’, e ele praticasse para a realização da verdade, haveria para ele a penetração do Dhamma?” “Não, ó grande rei.” “Por qual razão, venerável senhor?” “A causa para a sua penetração do Dhamma foi cortada pela raiz; portanto, não há penetração do Dhamma para ele.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘ชานนฺตสฺส กุกฺกุจฺจํ โหติ, กุกฺกุจฺเจ สติ อาวรณํ โหติ, อาวเฏ จิตฺเต ธมฺมาภิสมโย น โหตี’ติ. อิมสฺส ปน อชานนฺตสฺส อกุกฺกุจฺจชาตสฺส สนฺตจิตฺตสฺส วิหรโต เกน การเณน ธมฺมาภิสมโย น โหติ, วิสเมน วิสเมเนโส ปญฺโห คจฺฉติ, จินฺเตตฺวา วิสชฺเชถา’’ติ.

“Venerável Nagasena, o senhor diz: ‘Para quem sabe, surge o remorso; havendo remorso, há um obstáculo; com a mente obstruída, não há penetração do Dhamma’. Mas para este que não sabe, em quem não surge remorso e que vive com a mente pacífica, por qual razão não ocorre a penetração do Dhamma? Esta pergunta chega de forma contraditória; reflita bem e responda.”

‘‘รุหติ[Pg.248], มหาราช, สุกฏฺเฐ สุกลเล มณฺฑเขตฺเต สารทํ สุขสยิตํ พีช’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ. ‘‘อปิ นุ, มหาราช, ตญฺเญว พีชํ ฆนเสลสิลาตเล รุเหยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน, มหาราช, ตญฺเญว พีชํ กลเล รุหติ, กิสฺส ฆนเสเล น รุหตี’’ติ? ‘‘นตฺถิ, ภนฺเต, ตสฺส พีชสฺส รุหนาย ฆนเสเล เหตุ, อเหตุนา พีชํ น รุหตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, เยน เหตุนา ตสฺส ธมฺมาภิสมโย ภเวยฺย, โส ตสฺส เหตุ สมุจฺฉินฺโน, อเหตุนา ธมฺมาภิสมโย น โหติ.

“Ó grande rei, uma semente que permaneceu bem guardada durante o outono germinaria em um campo bem arado, cheio de lama fértil?” “Sim, venerável senhor.” “Mas, ó grande rei, essa mesma semente germinaria sobre a superfície de uma rocha sólida de pedra?” “Não, venerável senhor.” “E por que, ó grande rei, essa mesma semente germina na lama fértil, mas não germina na rocha sólida?” “Venerável senhor, não há causa para a germinação dessa semente na rocha sólida; por falta de causa, a semente não germina.” “Da mesma forma, ó grande rei, a causa pela qual haveria a penetração do Dhamma para aquela pessoa foi completamente cortada; por falta de causa, a penetração do Dhamma não ocorre.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ทณฺฑเลฑฺฑุลคุฬมุคฺครา ปถวิยา ฐานมุปคจฺฉนฺติ, อปิ นุ, มหาราช, เต เยว ทณฺฑเลฑฺฑุลคุฬมุคฺครา คคเน ฐานมุปคจฺฉนฺตี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘กึ ปเนตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน เต เยว ทณฺฑเลฑฺฑุลคุฬมุคฺครา ปถวิยา ฐานมุปคจฺฉนฺติ, เกน การเณน คคเน น ติฏฺฐนฺตี’’ติ? ‘‘นตฺถิ, ภนฺเต, เตสํ ทณฺฑเลฑฺฑุลคุฬมุคฺครานํ ปติฏฺฐานาย อากาเส เหตุ, อเหตุนา น ติฏฺฐนฺตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ตสฺส เตน โทเสน อภิสมยเหตุ สมุจฺฉินฺโน, เหตุสมุคฺฆาเต อเหตุนา อภิสมโย น โหตีติ.

“Ou ainda, ó grande rei, assim como bastões, torrões de terra, clavas e porretes caem e encontram apoio na terra, será que esses mesmos bastões, torrões de terra, clavas e porretes encontrariam apoio no ar?” “Não, venerável senhor.” “E qual é a razão para isso, ó grande rei? Por qual razão esses mesmos bastões, torrões de terra, clavas e porretes encontram apoio na terra, mas não permanecem no ar?” “Venerável senhor, não há causa no espaço para o apoio desses bastões, torrões de terra, clavas e porretes; por falta de causa, eles não permanecem lá.” “Da mesma forma, ó grande rei, devido àquela ofensa, a causa para a penetração do Dhamma daquela pessoa foi completamente cortada; com a destruição da causa, por falta de causa, a penetração do Dhamma não ocorre.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ถเล อคฺคิ ชลติ, อปิ นุ โข, มหาราช, โส เยว อคฺคิ อุทเก ชลตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กึ ปเนตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน โส เยว อคฺคิ ถเล ชลติ, เกน การเณน อุทเก น ชลตี’’ติ? ‘‘นตฺถิ, ภนฺเต, อคฺคิสฺส ชลนาย อุทเก เหตุ, อเหตุนา น ชลตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ตสฺส เตน โทเสน อภิสมยเหตุ สมุจฺฉินฺโน, เหตุสมุคฺฆาเต อเหตุนา ธมฺมาภิสมโย น โหตี’’ติ.

“Ou ainda, ó grande rei, assim como o fogo queima na terra firme, será que esse mesmo fogo queimaria na água?” “Não, venerável senhor.” “E qual é a razão para isso, ó grande rei? Por qual razão esse mesmo fogo queima na terra firme, mas não queima na água?” “Venerável senhor, não há causa na água para a queima do fogo; por falta de causa, ele não queima.” “Da mesma forma, ó grande rei, devido àquela ofensa, a causa para a penetração do Dhamma daquela pessoa foi completamente cortada; com a destruição da causa, por falta de causa, a penetração do Dhamma não ocorre.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ปุนเปตํ อตฺถํ จินฺเตหิ, น เม ตตฺถ จิตฺตสญฺญตฺติ ภวติ, อชานนฺตสฺส อสติ กุกฺกุจฺเจ อาวรณํ โหตีติ, การเณน มํ สญฺญาเปหี’’ติ. ‘‘อปิ นุ, มหาราช, วิสํ หลาหลํ อชานนฺเตน ขายิตํ ชีวิตํ หรตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อชานนฺเตนปิ กตํ ปาปํ อภิสมยนฺตรายกรํ โหติ.

“Venerável Nāgasena, por favor, reflita novamente sobre este assunto. Minha mente não consegue se convencer de que, para quem comete um ato sem saber e sem sentir remorso, ainda assim haja um obstáculo. Convença-me por meio de uma razão.” “Ó grande rei, se alguém ingerir o veneno letal halāhala sem saber, isso tiraria a sua vida?” “Sim, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó grande rei, mesmo o mal cometido sem saber torna-se um obstáculo para a penetração do Dhamma.”

‘‘อปิ นุ, มหาราช, อคฺคิ อชานิตฺวา อกฺกมนฺตํ ฑหตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อชานนฺเตนปิ กตํ ปาปํ อภิสมยนฺตรายกรํ โหติ.

“Ó grande rei, o fogo queimaria alguém que pisa nele sem saber?” “Sim, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó grande rei, mesmo o mal cometido sem saber torna-se um obstáculo para a penetração do Dhamma.”

‘‘อปิ [Pg.249] นุ, มหาราช, อชานนฺตํ อาสีวิโส ฑํสิตฺวา ชีวิตํ หรตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อชานนฺเตนปิ กตํ ปาปํ อภิสมยนฺตรายกรํ โหติ.

“Ó grande rei, se uma serpente venenosa picar alguém que não sabe o que ela é, isso tiraria a sua vida?” “Sim, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó grande rei, mesmo o mal cometido sem saber torna-se um obstáculo para a penetração do Dhamma.”

‘‘นนุ, มหาราช, กาลิงฺคราชา สมณโกลญฺโญ สตฺตรตนปริกิณฺโณ หตฺถิรตนมภิรุยฺห กุลทสฺสนาย คจฺฉนฺโต อชานนฺโตปิ นาสกฺขิ โพธิมณฺฑสฺส อุปริโต คนฺตุํ, อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน อชานนฺเตนปิ กตํ ปาปํ อภิสมยนฺตรายกรํ โหตี’’ติ? ‘‘ชินภาสิตํ, ภนฺเต นาคเสน, การณํ น สกฺกา ปฏิกฺโกสิตุํ, เอโสเวตสฺส อตฺโถ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Não é verdade, ó grande rei, que o rei Kalinga, descendente de ascetas, cercado pelas sete joias preciosas, montado em seu elefante precioso, ao viajar pelo ar para visitar seus pais, mesmo sem saber, foi incapaz de passar por cima do Bodhimanda? Esta, ó grande rei, é a razão pela qual o mal cometido mesmo sem saber torna-se um obstáculo para a penetração do Dhamma.” “Venerável Nāgasena, não é possível contestar a razão ensinada pelo Conquistador. Este é exatamente o significado dessa questão; eu a aceito assim.”

อภิสมยนฺตรายกรปญฺโห สตฺตโม.

A sétima pergunta sobre o obstáculo para a penetração do Dhamma está concluída.

๘. ทุสฺสีลปญฺโห

8. A pergunta sobre o imoral

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, คิหิทุสฺสีลสฺส จ สมณทุสฺสีลสฺส จ โก วิเสโส, กึ นานากรณํ, อุโภเปเต สมสมคติกา, อุภินฺนมฺปิ สมสโม วิปาโก โหติ, อุทาหุ กิญฺจิ นานาการณํ อตฺถี’’ติ?

8. “Venerável Nāgasena, qual é a diferença entre um leigo imoral e um monge imoral? Qual é a distinção entre eles? Ambos têm o mesmo destino e o mesmo resultado, ou existe alguma diferença entre eles?”

‘‘ทส ยิเม, มหาราช, คุณา สมณทุสฺสีลสฺส คิหิทุสฺสีลโต วิเสเสน อติเรกา, ทสหิ จ การเณหิ อุตฺตรึ ทกฺขิณํ วิโสเธติ.

“Ó grande rei, existem estas dez qualidades nas quais um monge imoral é superior a um leigo imoral, e por dez razões ele purifica ainda mais a oferenda.”

‘‘กตเม ทส คุณา สมณทุสฺสีลสฺส คิหิทุสฺสีลโต วิเสเสน อติเรกา? อิธ, มหาราช, สมณทุสฺสีโล พุทฺเธ สคารโว โหติ, ธมฺเม สคารโว โหติ, สงฺเฆ สคารโว โหติ, สพฺรหฺมจารีสุ สคารโว โหติ, อุทฺเทสปริปุจฺฉาย วายมติ, สวนพหุโล โหติ, ภินฺนสีโลปิ, มหาราช, ทุสฺสีโล ปริสคโต อากปฺปํ อุปฏฺฐเปติ, ครหภยา กายิกํ วาจสิกํ รกฺขติ, ปธานาภิมุขญฺจสฺส โหติ จิตฺตํ, ภิกฺขุสามญฺญํ อุปคโต โหติ. กโรนฺโตปิ, มหาราช, สมณทุสฺสีโล ปาปํ ปฏิจฺฉนฺนํ อาจรติ. ยถา, มหาราช, อิตฺถี สปติกา นิลียิตฺวา รหสฺเสเนว ปาปมาจรติ; เอวเมว โข, มหาราช, กโรนฺโตปิ [Pg.250] สมณทุสฺสีโล ปาปํ ปฏิจฺฉนฺนํ อาจรติ. อิเม โข, มหาราช, ทส คุณา สมณทุสฺสีลสฺส คิหิทุสฺสีลโต วิเสเสน อติเรกา.

“Quais são as dez qualidades nas quais um monge imoral é superior a um leigo imoral? Aqui, ó grande rei, o monge imoral: (1) tem respeito pelo Buda; (2) tem respeito pelo Dhamma; (3) tem respeito pela Sangha; (4) tem respeito pelos seus companheiros de vida santa; (5) esforça-se no estudo e na recitação das escrituras; (6) ouve muito os ensinamentos; (7) ó grande rei, embora sua conduta moral esteja corrompida, quando entra em uma assembleia, ele mantém uma postura digna; (8) por medo de censura, ele protege suas ações corporais e verbais; (9) sua mente é inclinada ao esforço espiritual; (10) ele adotou o estado de monge. E mesmo quando comete um mal, ó grande rei, o monge imoral o faz de forma oculta. Assim como, ó grande rei, uma mulher casada comete uma má conduta apenas às escondidas e em segredo; da mesma forma, ó grande rei, o monge imoral, ao cometer um mal, o faz de forma oculta. Estas, ó grande rei, são as dez qualidades nas quais um monge imoral é superior a um leigo imoral.”

‘‘กตเมหิ ทสหิ การเณหิ อุตฺตรึ ทกฺขิณํ วิโสเธติ? อนวชฺชกวจธารณตายปิ ทกฺขิณํ วิโสเธติ, อิสิสามญฺญภณฺฑุลิงฺคธารณโตปิ ทกฺขิณํ วิโสเธติ, สงฺฆสมยมนุปฺปวิฏฺฐตายปิ ทกฺขิณํ วิโสเธติ, พุทฺธธมฺมสงฺฆสรณคตตายปิ ทกฺขิณํ วิโสเธติ, ปธานาสยนิเกตวาสิตายปิ ทกฺขิณํ วิโสเธติ, ชินสาสนธร ปริเยสนโตปิ ทกฺขิณํ วิโสเธติ, ปวรธมฺมเทสนโตปิ ทกฺขิณํ วิโสเธติ, ธมฺมทีปคติปรายณตายปิ ทกฺขิณํ วิโสเธติ, ‘อคฺโค พุทฺโธ’ติ เอกนฺตอุชุทิฏฺฐิตายปิ ทกฺขิณํ วิโสเธติ, อุโปสถสมาทานโตปิ ทกฺขิณํ วิโสเธติ. อิเมหิ โข, มหาราช, ทสหิ การเณหิ อุตฺตรึ ทกฺขิณํ วิโสเธติ.

“E por quais dez razões ele purifica ainda mais a oferenda? (1) Ele purifica a oferenda por usar o manto monástico, que é como uma armadura irrepreensível; (2) ele purifica a oferenda por ostentar a cabeça raspada, o emblema dos sábios e monges; (3) ele purifica a oferenda por estar integrado à comunidade da Sangha; (4) ele purifica a oferenda por ter tomado refúgio no Buda, no Dhamma e na Sangha; (5) ele purifica a oferenda por residir em monastérios que são locais de prática espiritual; (6) ele purifica a oferenda por buscar a preservação da Dispensação do Conquistador; (7) ele purifica a oferenda por ensinar o excelente Dhamma; (8) ele purifica a oferenda por ter o Dhamma como sua ilha, refúgio e destino final; (9) ele purifica a oferenda por ter a visão absolutamente reta de que ‘o Buda é o supremo’; (10) ele purifica a oferenda por observar o Uposatha. Por estas dez razões, ó grande rei, ele purifica ainda mais a oferenda.”

‘‘สุวิปนฺโนปิ หิ, มหาราช, สมณทุสฺสีโล ทายกานํ ทกฺขิณํ วิโสเธติ. ยถา, มหาราช, อุทกํ สุพหลมฺปิ กลลกทฺทมรโชชลฺลํ อปเนติ; เอวเมว โข, มหาราช, สุวิปนฺโนปิ สมณทุสฺสีโล ทายกานํ ทกฺขิณํ วิโสเธติ.

“Pois mesmo que um monge imoral seja muito decaído em sua conduta, ó grande rei, ele ainda purifica a oferenda dos doadores. Assim como, ó grande rei, a água, mesmo que esteja muito turva, pode remover a lama, o lodo, a poeira e a sujeira; da mesma forma, ó grande rei, mesmo que o monge imoral seja muito decaído em sua conduta, ele ainda purifica a oferenda dos doadores.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, อุณฺโหทกํ สุกุธิตมฺปิ ชฺชลนฺตํ มหนฺตํ อคฺคิกฺขนฺธํ นิพฺพาเปติ, เอวเมว โข, มหาราช, สุวิปนฺโนปิ สมณทุสฺสีโล ทายกานํ ทกฺขิณํ วิโสเธติ.

“Ou ainda, ó grande rei, assim como a água quente, mesmo fervendo intensamente, pode apagar uma grande fogueira ardente; da mesma forma, ó grande rei, mesmo que o monge imoral seja muito decaído em sua conduta, ele ainda purifica a oferenda dos doadores.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, โภชนํ วิรสมฺปิ ขุทาทุพฺพลฺยํ อปเนติ, เอวเมว โข, มหาราช, สุวิปนฺโนปิ สมณทุสฺสีโล ทายกานํ ทกฺขิณํ วิโสเธติ.

“Ou ainda, ó grande rei, assim como o alimento, mesmo sem sabor, pode remover a fraqueza da fome; da mesma forma, ó grande rei, mesmo que o monge imoral seja muito decaído em sua conduta, ele ainda purifica a oferenda dos doadores.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ตถาคเตน เทวาติเทเวน มชฺฌิมนิกายวรลญฺฉเก ทกฺขิณวิภงฺเค เวยฺยากรเณ –

“E isto foi dito, ó grande rei, pelo Tathāgata, o Deus dos deuses, na exposição detalhada do Dakkhināvibhaṅga Sutta, que traz o selo do excelente Majjhima Nikāya:”

‘‘‘โย สีลวา ทุสฺสีเลสุ ททาติ ทานํ, ธมฺเมน ลทฺธํ สุปสนฺนจิตฺโต;

อภิสทฺทหํ กมฺมผลํ อุฬารํ, สา ทกฺขิณา ทายกโต วิสุชฺฌตี’’’ติ.

“‘Aquele que é virtuoso, com a mente serena, acreditando no grandioso fruto do Kamma, oferece aos imorais uma dádiva obtida de forma justa; essa oferenda é purificada pelo próprio doador.’”

‘‘อจฺฉริยํ[Pg.251], ภนฺเต นาคเสน, อพฺภุตํ, ภนฺเต นาคเสน, ตาวตกํ มยํ ปญฺหํ อปุจฺฉิมฺห, ตํ ตฺวํ โอปมฺเมหิ การเณหิ วิภาเวนฺโต อมตมธุรํ สวนูปคํ อกาสิ. ยถา นาม, ภนฺเต, สูโท วา สูทนฺเตวาสี วา ตาวตกํ มํสํ ลภิตฺวา นานาวิเธหิ สมฺภาเรหิ สมฺปาเทตฺวา ราชูปโภคํ กโรติ; เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, ตาวตกํ มยํ ปญฺหํ อปุจฺฉิมฺห, ตํ ตฺวํ โอปมฺเมหิ การเณหิ วิภาเวตฺวา อมตมธุรํ สวนูปคํ อกาสี’’ติ.

“Maravilhoso, venerável Nāgasena! Extraordinário, venerável Nāgasena! Nós lhe fizemos uma pergunta de tal magnitude, e o senhor, explicando-a com analogias e razões, tornou-a doce como o néctar e agradável aos ouvidos. Assim como, venerável senhor, um cozinheiro ou o assistente de um cozinheiro, ao obter uma porção de carne, prepara-a com vários tipos de condimentos para o consumo do rei; da mesma forma, venerável Nāgasena, nós lhe fizemos uma pergunta de tal magnitude, e o senhor, explicando-a com analogias e razões, tornou-a doce como o néctar e agradável aos ouvidos.”

ทุสฺสีลปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava pergunta sobre o imoral está concluída.

๙. อุทกสตฺตชีวปญฺโห

9. A pergunta sobre se a água é um ser vivo

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อิมํ อุทกํ อคฺคิมฺหิ ตปฺปมานํ จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ สทฺทายติ พหุวิธํ, กึ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, อุทกํ ชีวติ, กึ กีฬมานํ สทฺทายติ, อุทาหุ อญฺเญน ปฏิปีฬิตํ สทฺทายตี’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราช, อุทกํ ชีวติ, นตฺถิ อุทเก ชีโว วา สตฺโต วา, อปิ จ, มหาราช, อคฺคิสนฺตาปเวคสฺส มหนฺตตาย อุทกํ จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ สทฺทายติ พหุวิธ’’นฺติ.

9. “Venerável Nāgasena, esta água, quando aquecida no fogo, chia, estala e faz vários tipos de ruídos. Será, venerável Nāgasena, que a água é viva? Ela faz barulho por estar brincando ou faz barulho por estar sendo oprimida por outra coisa?” “Não, ó grande rei, a água não é viva. Não há força vital nem ser vivo na água. Pelo contrário, ó grande rei, é devido à grande intensidade do calor do fogo que a água chia, estala e faz vários tipos de ruídos.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, อิเธกจฺเจ ติตฺถิยา อุทกํ ชีวตีติ สีโตทกํ ปฏิกฺขิปิตฺวา อุทกํ ตาเปตฺวา เวกติกเวกติกํ ปริภุญฺชนฺติ, เต ตุมฺเห ครหนฺติ ปริภวนฺติ ‘เอกินฺทฺริยํ สมณา สกฺยปุตฺติยา ชีวํ วิเหเฐนฺตี’ติ, ตํ เตสํ ครหํ ปริภวํ วิโนเทหิ อปเนหิ นิจฺฉาเรหี’’ติ. ‘‘น หิ, มหาราช, อุทกํ ชีวติ, นตฺถิ, มหาราช, อุทเก ชีโว วา สตฺโต วา, อปิ จ, มหาราช, อคฺคิสนฺตาปเวคสฺส มหนฺตตาย อุทกํ จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ สทฺทายติ พหุวิธํ.

“Venerável Nāgasena, neste mundo, alguns ascetas de outras seitas afirmam que a água é viva; por isso, rejeitam a água fria e a consomem somente após aquecê-la e alterá-la de várias formas. Eles censuram e desprezam os senhores, dizendo: ‘Os monges seguidores do filho dos Sakyas prejudicam a vida que possui apenas uma faculdade’. Por favor, dissipe, remova e refute essa censura e desprezo deles.” “Não, ó grande rei, a água não é viva. Não há força vital nem ser vivo na água, ó grande rei. Pelo contrário, ó grande rei, é devido à grande intensidade do calor do fogo que a água chia, estala e faz vários tipos de ruídos.”

‘‘ยถา, มหาราช, อุทกํ โสพฺภสรสริตทหตฬากกนฺทรปทรอุทปานนินฺนโปกฺขรณิคตํ วาตาตปเวคสฺส มหนฺตตาย ปริยาทิยติ ปริกฺขยํ คจฺฉติ, อปิ นุ ตตฺถ อุทกํ จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ สทฺทายติ พหุวิธ’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘ยทิ, มหาราช, อุทกํ ชีเวยฺย, ตตฺถาปิ อุทกํ สทฺทาเยยฺย, อิมินาปิ, มหาราช, การเณน ชานาหิ ‘นตฺถิ อุทเก ชีโว วา สตฺโต วา, อคฺคิสนฺตาปเวคสฺส มหนฺตตาย อุทกํ จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ สทฺทายติ พหุวิธ’นฺติ.

“Ó grande rei, assim como a água contida em poças, lagos, rios, lagoas, reservatórios, fendas, abismos, poços, depressões e tanques diminui e se esgota devido à grande força do vento e do calor do sol, será que a água nesses locais chia, estala ou faz vários tipos de ruídos?” “Não, venerável senhor.” “Se a água fosse viva, ó grande rei, ela também faria barulho nesses locais. Por esta razão também, ó grande rei, saiba: ‘Não há força vital nem ser vivo na água; é devido à grande intensidade do calor do fogo que a água chia, estala e faz vários tipos de ruídos’.”

‘‘อปรมฺปิ[Pg.252], มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ ‘นตฺถิ อุทเก ชีโว วา สตฺโต วา, อคฺคิสนฺตาปเวคสฺส มหนฺตตาย อุทกํ สทฺทายตี’ติ. ยทา ปน, มหาราช, อุทกํ ตณฺฑุเลหิ สมฺมิสฺสิตํ ภาชนคตํ โหติ ปิหิตํ อุทฺธเน อฐปิตํ, อปิ นุ ตตฺถ อุทกํ สทฺทายตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, อจลํ โหติ สนฺตสนฺต’’นฺติ. ‘‘ตํ เยว ปน, มหาราช, อุทกํ ภาชนคตํ อคฺคึ อุชฺชาเลตฺวา อุทฺธเน ฐปิตํ โหติ, อปิ นุ ตตฺถ อุทกํ อจลํ โหติ สนฺตสนฺต’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, จลติ ขุพฺภติ ลุฬติ อาวิลติ อูมิชาตํ โหติ, อุทฺธมโธ ทิสาวิทิสํ คจฺฉติ, อุตฺตรติ ปตรติ เผณมาลี โหตีติ. กิสฺส ปน ตํ, มหาราช, ปากติกํ อุทกํ น จลติ สนฺตสนฺตํ โหติ, กิสฺส ปน อคฺคิคตํ จลติ ขุพฺภติ ลุฬติ อาวิลติ อูมิชาตํ โหติ, อุทฺธมโธ ทิสาวิทิสํ คจฺฉติ, อุตฺตรติ ปตรติ เผณมาลี โหตี’’ติ? ‘‘ปากติกํ, ภนฺเต, อุทกํ น จลติ, อคฺคิกตํ ปน อุทกํ อคฺคิสนฺตาปเวคสฺส มหนฺตตาย จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ สทฺทายติ พหุวิธ’’นฺติ. ‘‘อิมินาปิ มหาราช, การเณน ชานาหิ ‘นตฺถิ อุทเก ชีโว วา สตฺโต วา, อคฺคิสนฺตาปเวคสฺส มหนฺตตาย อุทกํ สทฺทายตี’ติ.

“Ouça ainda outra razão adicional, ó grande rei, para saber que ‘não há força vital nem ser vivo na água; é devido à grande intensidade do calor do fogo que a água faz barulho’. Quando, ó grande rei, a água misturada com arroz é colocada em uma panela tampada, mas ainda não colocada sobre o fogão, será que a água ali faz algum barulho?” “Não, venerável senhor, ela permanece imóvel e tranquila.” “Mas quando essa mesma água na panela é colocada sobre o fogão com o fogo aceso, será que ela permanece imóvel e tranquila?” “Não, venerável senhor, ela se move, agita-se, ferve, torna-se turva, gera ondas, sobe e desce, espalha-se em todas as direções, transborda, borbulha e cobre-se de espuma.” “E por que, ó grande rei, a água em seu estado natural não se move e permanece tranquila, mas quando exposta ao fogo ela se move, agita-se, ferve, torna-se turva, gera ondas, sobe e desce, espalha-se em todas as direções, transborda, borbulha e cobre-se de espuma?” “A água em seu estado natural, venerável senhor, não se move; mas a água exposta ao fogo, devido à grande intensidade do calor do fogo, chia, estala e faz vários tipos de ruídos.” “Por esta razão também, ó grande rei, saiba: ‘Não há força vital nem ser vivo na água; é devido à grande intensidade do calor do fogo que a água faz barulho’.”

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรํ การณํ สุโณหิ, นตฺถิ อุทเก ชีโว วา สตฺโต วา, อคฺคิสนฺตาปเวคสฺส มหนฺตตาย อุทกํ สทฺทายติ. โหติ ตํ, มหาราช, อุทกํ ฆเร ฆเร อุทกวารกคตํ ปิหิต’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ. ‘‘อปิ นุ ตํ, มหาราช, อุทกํ จลติ ขุพฺภติ ลุฬติ อาวิลติ อูมิชาตํ โหติ, อุทฺธมโธ ทิสาวิทิสํ คจฺฉติ, อุตฺตรติ ปตรติ เผณมาลี โหตี’’ติ. ‘‘น หิ, ภนฺเต, อจลํ ตํ โหติ ปากติกํ อุทกวารกคตํ อุทก’’นฺติ.

“Ouça ainda outra razão, ó grande rei: não há alma (jīva) nem ser (satta) na água; é devido à grande intensidade do calor do fogo que a água faz barulho. Ó grande rei, não há água guardada e fechada em potes de água em cada casa?” “Sim, venerável senhor.” “Ó grande rei, acaso essa água se move, agita-se, turbilhona, torna-se turva, gera ondas, vai para cima e para baixo, em todas as direções e direções intermediárias, transborda, flui ou se cobre de espuma?” “Não, venerável senhor, essa água comum guardada no pote de água permanece imóvel.”

‘‘สุตปุพฺพํ ปน ตยา, มหาราช, ‘มหาสมุทฺเท อุทกํ จลติ ขุพฺภติ ลุฬติ อาวิลติ อูมิชาตํ โหติ, อุทฺธมโธ ทิสาวิทิสํ คจฺฉติ, อุตฺตรติ ปตรติ เผณมาลี โหติ, อุสฺสกฺกิตฺวา โอสฺสกฺกิตฺวา เวลาย ปหรติ สทฺทายติ พหุวิธ’’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, สุตปุพฺพํ เอตํ มยา ทิฏฺฐปุพฺพญฺจ ‘มหาสมุทฺเท อุทกํ หตฺถสตมฺปิ ทฺเวปิ หตฺถสตานิ คคเน อุสฺสกฺกตี’’’ติ. ‘‘กิสฺส, มหาราช, อุทกวารกคตํ อุทกํ น จลติ น สทฺทายติ, กิสฺส ปน มหาสมุทฺเท อุทกํ จลติ สทฺทายตี’’ติ? ‘‘วาตเวคสฺส มหนฺตตาย, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท อุทกํ จลติ สทฺทายติ, อุทกวารกคตํ อุทกํ อฆฏฺฏิตํ เกหิจิ [Pg.253] น จลติ น สทฺทายตี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, วาตเวคสฺส มหนฺตตาย มหาสมุทฺเท อุทกํ จลติ สทฺทายติ เอวเมว อคฺคิสนฺตาปเวคสฺส มหนฺตตาย อุทกํ สทฺทายตี’’ติ.

“Mas, ó grande rei, você já ouviu dizer: ‘No grande oceano, a água se move, agita-se, turbilhona, torna-se turva, gera ondas, vai para cima e para baixo, em todas as direções e direções intermediárias, transborda, flui, cobre-se de espuma, avança e recua, bate na praia e faz muitos tipos de ruídos’?” “Sim, venerável senhor, eu já ouvi isso e também já vi com meus próprios olhos que a água no grande oceano se eleva no céu a uma altura de cem ou duzentos côvados.” “Por que, ó grande rei, a água guardada no pote de água não se move nem faz barulho, enquanto a água no grande oceano se move e faz barulho?” “Devido à grande força do vento, venerável senhor, a água no grande oceano se move e faz barulho; mas a água guardada no pote de água, não sendo perturbada por nada, não se move nem faz barulho.” “Assim como, ó grande rei, devido à grande força do vento a água no grande oceano se move e faz barulho, exatamente da mesma forma, devido à grande intensidade do calor do fogo, a água faz barulho.”

‘‘นนุ, มหาราช, เภริโปกฺขรํ สุกฺขํ สุกฺเขน โคจมฺเมน โอนนฺธนฺตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’. ‘‘อปิ นุ, มหาราช, เภริยา ชีโว วา สตฺโต วา อตฺถี’’ติ. ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน, มหาราช, เภรี สทฺทายตี’’ติ? ‘‘อิตฺถิยา วา, ภนฺเต, ปุริสสฺส วา ตชฺเชน วายาเมนา’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, อิตฺถิยา วา ปุริสสฺส วา ตชฺเชน วายาเมน เภรี สทฺทายติ, เอวเมว อคฺคิสนฺตาปเวคสฺส มหนฺตตาย อุทกํ สทฺทายติ. อิมินาปิ, มหาราช, การเณน ชานาหิ ‘นตฺถิ อุทเก ชีโว วา สตฺโต วา, อคฺคิสนฺตาปเวคสฺส มหนฺตตาย อุทกํ สทฺทายตี’ติ.

“Ó grande rei, o corpo de um tambor seco não é coberto com couro de boi seco?” “Sim, venerável senhor.” “Acaso, ó grande rei, existe uma alma (jīva) ou um ser (satta) no tambor?” “Não, venerável senhor.” “Então por que, ó grande rei, o tambor faz barulho?” “Devido ao esforço correspondente de uma mulher ou de um homem, venerável senhor.” “Assim como, ó grande rei, o tambor faz barulho devido ao esforço correspondente de uma mulher ou de um homem, exatamente da mesma forma a água faz barulho devido à grande intensidade do calor do fogo. Por esta razão também, ó grande rei, saiba que ‘não há alma nem ser na água; é devido à grande intensidade do calor do fogo que a água faz barulho’.”

‘‘มยฺหมฺปิ ตาว, มหาราช, ตว ปุจฺฉิตพฺพํ อตฺถิ, เอวเมโส ปญฺโห สุวินิจฺฉิโต โหติ, กึ นุ โข, มหาราช, สพฺเพหิปิ ภาชเนหิ อุทกํ ตปฺปมานํ สทฺทายติ, อุทาหุ เอกจฺเจหิ เยว ภาชเนหิ ตปฺปมานํ สทฺทายตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, สพฺเพหิปิ ภาชเนหิ อุทกํ ตปฺปมานํ สทฺทายติ, เอกจฺเจหิ เยว ภาชเนหิ อุทกํ ตปฺปมานํ สทฺทายตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ชหิโตสิ สกสมยํ, ปจฺจาคโตสิ มม วิสยํ, นตฺถิ อุทเก ชีโว วา สตฺโต วา. ยทิ, มหาราช, สพฺเพหิปิ ภาชเนหิ อุทกํ ตปฺปมานํ สทฺทาเยยฺย, ยุตฺตมิทํ ‘อุทกํ ชีวตี’ติ วตฺตุํ. น หิ, มหาราช, อุทกํ ทฺวยํ โหติ, ยํ สทฺทายติ, ตํ ชีวติ, ยํ น สทฺทายติ, ตํ น ชีวตีติ. ยทิ, มหาราช, อุทกํ ชีเวยฺย, มหนฺตานํ หตฺถินาคานํ อุสฺสนฺนกายานํ ปภินฺนานํ โสณฺฑาย อุสฺสิญฺจิตฺวา มุเข ปกฺขิปิตฺวา กุจฺฉึ ปเวสยนฺตานํ, ตมฺปิ อุทกํ เตสํ ทนฺตนฺตเร จิปฺปิยมานํ สทฺทาเยยฺย. หตฺถสติกาปิ มหานาวา ครุกา ภาริกา อเนกสตสหสฺสภารปริปูรา มหาสมุทฺเท วิจรนฺติ, ตาหิปิ จิปฺปิยมานํ อุทกํ สทฺทาเยยฺย. มหติมหนฺตาปิ มจฺฉา อเนกสตโยชนิกกายา ติมี ติมิงฺคลา ติมิรปิงฺคลา อพฺภนฺตเร นิมุคฺคา มหาสมุทฺเท นิวาสฏฺฐานตาย ปฏิวสนฺตา มหาอุทกธารา อาจมนฺติ ธมนฺติ จ, เตสมฺปิ ตํ ทนฺตนฺตเรปิ อุทรนฺตเรปิ จิปฺปิยมานํ อุทกํ สทฺทาเยยฺย. ยสฺมา จ โข, มหาราช, เอวรูเปหิ เอวรูเปหิ มหนฺเตหิ ปฏิปีฬเนหิ ปฏิปีฬิตํ อุทกํ น สทฺทายติ ตสฺมาปิ นตฺถิ อุทเก ชีโว วา สตฺโต วาติ, เอวเมตํ, มหาราช, ธาเรหี’’ติ.

“Eu também tenho uma pergunta para lhe fazer, ó grande rei, para que esta questão seja bem decidida. O que você acha, ó grande rei: a água aquecida em todos os tipos de recipientes faz barulho, ou ela faz barulho apenas em alguns recipientes?” “Não, venerável senhor, a água aquecida em todos os recipientes não faz barulho; ela faz barulho apenas em alguns recipientes.” “Nesse caso, ó grande rei, você abandonou a sua própria tese e retornou ao meu domínio: não há alma nem ser na água. Se, ó grande rei, a água aquecida em todos os recipientes fizesse barulho, seria apropriado dizer que ‘a água tem vida’. Mas a água, ó grande rei, não pode ser de duas naturezas: que aquela que faz barulho tem vida, e aquela que não faz barulho não tem vida. Se a água tivesse vida, ó grande rei, quando grandes elefantes de corpos imensos e no cio a sugassem com suas trombas, a colocassem na boca e a engolissem no estômago, essa água, sendo espremida entre os dentes deles, deveria fazer barulho. E quando grandes navios de cem côvados, pesados, carregados com centenas de milhares de fardos, navegassem no grande oceano, a água espremida por eles também deveria fazer barulho. E quando peixes gigantescos com corpos de centenas de iojanas, chamados Timi, Timingala e Timirapingala, submersos no fundo do oceano e habitando ali, engolissem e expelissem grandes correntes de água, essa água, sendo espremida entre os dentes ou dentro do estômago deles, também deveria fazer barulho. Mas como, ó grande rei, a água espremida por tais imensas pressões não faz barulho, por isso também não há alma nem ser na água. Compreenda isso dessa maneira, ó grande rei.”

‘‘สาธุ[Pg.254], ภนฺเต นาคเสน, โทสาคโต ปญฺโห อนุจฺฉวิกาย วิภตฺติยา วิภตฺโต, ยถา นาม, ภนฺเต นาคเสน, มหคฺฆํ มณิรตนํ เฉกํ อาจริยํ กุสลํ สิกฺขิตํ มณิการํ ปาปุณิตฺวา กิตฺตึ ลเภยฺย โถมนํ ปสํสํ, มุตฺตารตนํ วา มุตฺติกํ ทุสฺสรตนํ วา ทุสฺสิกํ, โลหิตจนฺทนํ วา คนฺธิกํ ปาปุณิตฺวา กิตฺตึ ลเภยฺย โถมนํ ปสํสํ. เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, โทสาคโต ปญฺโห อนุจฺฉวิกาย วิภตฺติยา วิภตฺโต, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Muito bem, venerável Nāgasena! Uma pergunta defeituosa foi explicada com uma análise apropriada. Assim como, venerável Nāgasena, uma joia preciosa de grande valor, ao chegar às mãos de um lapidário habilidoso, mestre, perito e treinado, ganharia fama, elogio e louvor; ou uma pérola preciosa nas mãos de um especialista em pérolas, ou um tecido precioso nas mãos de um tecelão, ou o sândalo vermelho nas mãos de um perfumista ganharia fama, elogio e louvor; exatamente da mesma forma, venerável Nāgasena, uma pergunta defeituosa foi explicada com uma análise apropriada. Eu aceito isso exatamente como foi dito.”

อุทกสตฺตชีวปญฺโห นวโม.

A nona pergunta sobre seres e vida na água está concluída.

พุทฺธวคฺโค ปฐโม.

O primeiro capítulo, o Capítulo do Buda, está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค นว ปญฺหา.

Neste capítulo há nove perguntas.

๒. นิปฺปปญฺจวคฺโค

2. Capítulo sobre a Ausência de Proliferação (Nippapañcavagga)

๑. นิปฺปปญฺจปญฺโห

1. A Pergunta sobre a Ausência de Proliferação

๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.255] นาคเสน, ภาสิตมฺเปตํ ภควตา ‘นิปฺปปญฺจารามา, ภิกฺขเว, วิหรถ นิปฺปปญฺจรติโน’ติ, กตมํ ตํ นิปฺปปญฺจ’’นฺติ? ‘‘โสตาปตฺติผลํ, มหาราช, นิปฺปปญฺจํ, สกทาคามิผลํ นิปฺปปญฺจํ, อนาคามิผลํ นิปฺปปญฺจํ, อรหตฺตผลํ นิปฺปปญฺจ’’นฺติ.

1. “Venerável Nāgasena, foi dito pelo Abençoado: ‘Monges, vivam deleitando-se na ausência de proliferação (nippapañca), encontrando prazer na ausência de proliferação’. O que é essa ausência de proliferação?” “O fruto de entrar na corrente (sotāpattiphala), ó grande rei, é a ausência de proliferação; o fruto de retornar uma vez (sakadāgāmiphala) é a ausência de proliferação; o fruto de não retornar (anāgāmiphala) é a ausência de proliferação; o fruto do estado de Arahant (arahattaphala) é a ausência de proliferação.”

‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, โสตาปตฺติผลํ นิปฺปปญฺจํ, สกทาคามิอนาคามิอรหตฺตผลํ นิปฺปปญฺจํ, กิสฺส ปน อิเม ภิกฺขู อุทฺทิสนฺติ ปริปุจฺฉนฺติ สุตฺตํ เคยฺยํ เวยฺยากรณํ คาถํ อุทานํ อิติวุตฺตกํ ชาตกํ อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลํ, นวกมฺเมน ปลิพุชฺฌนฺติ ทาเนน จ ปูชาย จ, นนุ เต ชินปฺปฏิกฺขิตฺตํ กมฺมํ กโรตี’’ติ?

“Se, venerável Nāgasena, o fruto de entrar na corrente é a ausência de proliferação, e os frutos de retornar uma vez, de não retornar e do estado de Arahant são a ausência de proliferação, por que então estes monges estudam e questionam sobre os Suttas, Geyyas, Veyyākaraṇas, Gāthās, Udānas, Itivuttakas, Jātakas, Abbhutadhammas e Vedallas? Por que se ocupam com novas construções (navakamma), com doações (dāna) e com oferendas (pūjā)? Acaso eles não estão realizando ações rejeitadas pelo Conquistador (o Buda)?”

‘‘เย เต, มหาราช, ภิกฺขู อุทฺทิสนฺติ ปริปุจฺฉนฺติ สุตฺตํ เคยฺยํ เวยฺยากรณํ คาถํ อุทานํ อิติวุตฺตกํ ชาตกํ อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลํ, นวกมฺเมน ปลิพุชฺฌนฺติ ทาเนน จ ปูชาย จ, สพฺเพ เต นิปฺปปญฺจสฺส ปตฺติยา กโรนฺติ. เย เต, มหาราช, สภาวปริสุทฺธา ปุพฺเพ วาสิตวาสนา, เต เอกจิตฺตกฺขเณน นิปฺปปจ โหนฺติ. เย ปน เต ภิกฺขู มหารชกฺขา, เต อิเมหิ ปโยเคหิ นิปฺปปญฺจา โหนฺติ.

“Aqueles monges, ó grande rei, que estudam e questionam sobre os Suttas, Geyyas, Veyyākaraṇas, Gāthās, Udānas, Itivuttakas, Jātakas, Abbhutadhammas e Vedallas, e que se ocupam com novas construções, com doações e com oferendas, todos eles fazem isso para alcançar a ausência de proliferação. Aqueles, ó grande rei, que são puros por natureza e que cultivaram inclinações (vāsanā) no passado, tornam-se livres de proliferação em um único momento mental. Mas aqueles monges que têm muita poeira nos olhos (mahārajakkhā) tornam-se livres de proliferação por meio desses esforços.”

‘‘ยถา, มหาราช, เอโก ปุริโส เขตฺเต พีชํ โรเปตฺวา อตฺตโน ยถาพลวีริเยน วินา ปาการวติยา ธญฺญํ อุทฺธเรยฺย, เอโก ปุริโส เขตฺเต พีชํ โรเปตฺวา วนํ ปวิสิตฺวา กฏฺฐญฺจ สาขญฺจ ฉินฺทิตฺวา วติปาการํ กตฺวา ธญฺญํ อุทฺธเรยฺย. ยา ตตฺถ ตสฺส วติปาการปริเยสนา, สา ธญฺญตฺถาย. เอวเมว โข, มหาราช, เย เต สภาวปริสุทฺธา ปุพฺเพ วาสิตวาสนา, เต เอกจิตฺตกฺขเณน นิปฺปปญฺจา โหนฺติ, วินา วติปาการํ ปุริโส วิย ธญฺญุทฺธาโร. เย ปน เต ภิกฺขู มหารชกฺขา, เต อิเมหิ ปโยเคหิ นิปฺปปญฺจา โหนฺติ, วติปาการํ กตฺวา ปุริโส วิย ธญฺญุทฺธาโร.

“Como por exemplo, ó grande rei, um homem que, tendo semeado sementes em um campo, colhe os grãos apenas com seu próprio esforço e força, sem construir uma cerca ou muro. Outro homem, tendo semeado sementes em um campo, entra na floresta, corta madeira e galhos, constrói uma cerca e um muro, e então colhe os grãos. A busca desse homem por madeira para a cerca e o muro é para o benefício dos grãos. Exatamente da mesma forma, ó grande rei, aqueles que são puros por natureza e que cultivaram inclinações no passado tornam-se livres de proliferação em um único momento mental, como o homem que colhe os grãos sem uma cerca. Mas aqueles monges que têm muita poeira nos olhos tornam-se livres de proliferação por meio desses esforços, como o homem que colhe os grãos após construir uma cerca.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส มหติมหนฺเต อมฺพรุกฺขมตฺถเก ผลปิณฺฑิ ภเวยฺย, อถ ตตฺถ โย โกจิ อิทฺธิมา อาคนฺตฺวา ตสฺส ผลํ หเรยฺย, โย ปน ตตฺถ อนิทฺธิมา, โส กฏฺฐญฺจ วลฺลิญฺจ ฉินฺทิตฺวา นิสฺเสณึ พนฺธิตฺวา ตาย ตํ รุกฺขํ อภิรุหิตฺวา ผลํ หเรยฺย. ยา ตตฺถ [Pg.256] ตสฺส นิสฺเสณิปริเยสนา, สา ผลตฺถาย. เอวเมว โข, มหาราช, เย เต สภาวปริสุทฺธา ปุพฺเพ วาสิตวาสนา, เต เอกจิตฺตกฺขเณน นิปฺปปญฺจา โหนฺติ, อิทฺธิมา วิย รุกฺขผลํ หรนฺโต. เย ปน เต ภิกฺขู มหารชกฺขา, เต อิมินา ปโยเคน สจฺจานิ อภิสเมนฺติ, นิสฺเสณิยา วิย ปุริโส รุกฺขผลํ หรนฺโต.

“Ou ainda, ó grande rei, suponha que haja um cacho de frutas no topo de uma mangueira imensa. Se alguém dotado de poderes psíquicos (iddhimā) viesse ali, colheria a fruta diretamente. Mas aquele que não tem poderes psíquicos cortaria madeira e cipós, construiria uma escada e, subindo na árvore com essa escada, colheria a fruta. A busca desse homem por uma escada é para o benefício da fruta. Exatamente da mesma forma, ó grande rei, aqueles que são puros por natureza e que cultivaram inclinações no passado tornam-se livres de proliferação em um único momento mental, como aquele dotado de poderes psíquicos que colhe a fruta da árvore. Mas aqueles monges que têm muita poeira nos olhos compreendem as Quatro Nobres Verdades por meio desse esforço, como o homem que colhe a fruta da árvore usando uma escada.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, เอโก ปุริโส อตฺถกรณิโก เอกโก เยว สามิกํ อุปคนฺตฺวา อตฺถํ สาเธติ. เอโก ธนวา ธนวเสน ปริสํ วฑฺเฒตฺวา ปริสาย อตฺถํ สาเธติ. ยา ตตฺถ ตสฺส ปริสปริเยสนา, สา อตฺถตฺถาย. เอวเมว โข, มหาราช, เย เต สภาวปริสุทฺธา ปุพฺเพ วาสิตวาสนา, เต เอกจิตฺตกฺขเณน ฉสุ อภิญฺญาสุ วสิภาวํ ปาปุณนฺติ, ปุริโส วิย เอกโก อตฺถสิทฺธึ กโรนฺโต. เย ปน เต ภิกฺขู มหารชกฺขา, เต อิเมหิ ปโยเคหิ สามญฺญตฺถมภิสาเธนฺติ, ปริสาย วิย ปุริโส อตฺถสิทฺธึ กโรนฺโต.

“Ou ainda, ó grande rei, suponha que um homem de negócios, agindo sozinho, aproxime-se de seu senhor e realize seu objetivo. Outro homem, sendo rico, aumenta sua comitiva por meio de sua riqueza e, com a ajuda dessa comitiva, realiza seu objetivo. A busca desse homem rico por uma comitiva é para o benefício de seu próprio objetivo. Exatamente da mesma forma, ó grande rei, aqueles que são puros por natureza e que cultivaram inclinações no passado alcançam o domínio sobre os seis conhecimentos superiores (abhiññā) em um único momento mental, como o homem que realiza seu objetivo sozinho. Mas aqueles monges que têm muita poeira nos olhos realizam o objetivo da vida monástica por meio desses esforços, como o homem que realiza seu objetivo com a ajuda de uma comitiva.”

‘‘อุทฺเทโสปิ, มหาราช, พหุกาโร, ปริปุจฺฉาปิ พหุการา, นวกมฺมมฺปิ พหุการํ, ทานมฺปิ พหุการํ, ปูชาปิ พหุการา เตสุ เตสุ กรณีเยสุ. ยถา, มหาราช, ปุริโส ราชูปเสวี กตาวี อมจฺจภฏพลโทวาริกอนีกฏฺฐปาริสชฺชชเนหิ, เต ตสฺส กรณีเย อนุปฺปตฺเต สพฺเพปิ อุปการา โหนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, อุทฺเทโสปิ พหุกาโร, ปริปุจฺฉาปิ พหุการา, นวกมฺมมฺปิ พหุการํ, ทานมฺปิ พหุการํ, ปูชาปิ พหุการา เตสุ เตสุ กรณีเยสุ. ยทิ, มหาราช, สพฺเพปิ อภิชาติปริสุทฺธา ภเวยฺยุํ, อนุสาสเนน กรณียํ น ภเวยฺย. ยสฺมา จ โข, มหาราช, สวเนน กรณียํ โหติ, เถโร, มหาราช, สาริปุตฺโต อปริมิตมสงฺเขยฺยกปฺปํ อุปาทาย อุปจิตกุสลมูโล ปญฺญาย โกฏึ คโต, โสปิ วินา สวเนน นาสกฺขิ อาสวกฺขยํ ปาปุณิตุํ. ตสฺมา, มหาราช, พหุการํ สวนํ, ตถา อุทฺเทโสปิ ปริปุจฺฉาปิ. ตสฺมา อุทฺเทสปริปุจฺฉาปิ นิปฺปปญฺจา สงฺขตา’’ติ. ‘‘สุนิชฺฌาปิโต, ภนฺเต นาคเสน, ปญฺโห, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“O estudo (uddesa) é de grande benefício, ó grande rei; o questionamento (paripucchā) é de grande benefício; as novas construções são de grande benefício; a doação é de grande benefício; e as oferendas são de grande benefício em seus respectivos deveres. Assim como, ó grande rei, um homem que serve ao rei e é auxiliado por ministros, soldados, guardas, porteiros, guarda-costas e cortesãos, quando surge um dever real, todos eles o auxiliam; exatamente da mesma forma, ó grande rei, o estudo é de grande benefício, o questionamento é de grande benefício, as novas construções são de grande benefício, a doação é de grande benefício e as oferendas são de grande benefício em seus respectivos deveres. Se, ó grande rei, todos fossem puros por nascimento, não haveria necessidade de instrução. Mas como, ó grande rei, há necessidade de ouvir a instrução, até mesmo o venerável ancião Sāriputta, ó grande rei, que acumulou raízes de mérito ao longo de incontáveis e imensuráveis éons e alcançou o ápice da sabedoria, não foi capaz de alcançar a destruição das impurezas mentais (āsavakkhaya) sem ouvir o Dhamma. Portanto, ó grande rei, ouvir o Dhamma é de grande benefício, assim como o estudo e o questionamento. Por isso, o estudo e o questionamento também são contados como caminhos para a ausência de proliferação.” “A pergunta foi muito bem esclarecida, venerável Nāgasena! Eu aceito isso exatamente como foi dito.”

นิปฺปปญฺจปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta sobre a ausência de proliferação está concluída.

๒. ขีณาสวภาวปญฺโห

2. A Pergunta sobre o Estado Daquele que Destruiu as Impurezas Mentais (Khīṇāsavabhāva)

๒. ‘‘ภนฺเต [Pg.257] นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘โย คิหี อรหตฺตํ ปตฺโต, ทฺเว วาสฺส คติโย ภวนฺติ อนญฺญา, ตสฺมึ เยว ทิวเส ปพฺพชติ วา ปรินิพฺพายติ วา. น โส ทิวโส สกฺกา อติกฺกเมตุ’นฺติ. สเจ โส, ภนฺเต นาคเสน, ตสฺมึ ทิวเส อาจริยํ วา อุปชฺฌายํ วา ปตฺตจีวรํ วา น ลเภถ, อปิ นุ โข โส อรหา สยํ วา ปพฺพเชยฺย ทิวสํ วา อติกฺกเมยฺย, อญฺโญ โกจิ อรหา อิทฺธิมา อาคนฺตฺวา ตํ ปพฺพาเชยฺย วา ปรินิพฺพาเยยฺย วา’’ติ? ‘‘น โส, มหาราช, อรหา สยํ ปพฺพเชยฺย, สยํ ปพฺพชนฺโต เถยฺยํ อาปชฺชติ, น จ ทิวสํ อติกฺกเมยฺย, อญฺญสฺส อรหนฺตสฺส อาคมนํ ภเวยฺย วา น วา ภเวยฺย, ตสฺมึ เยว ทิวเส ปรินิพฺพาเยยฺยา’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, อรหตฺตสฺส สนฺตภาโว วิชหิโต โหติ, เยน อธิคตสฺส ชีวิตหาโร ภวตี’’ติ.

2. “Venerável Nāgasena, os senhores dizem: ‘Se um leigo alcança o estado de Arahant, restam-lhe apenas dois destinos possíveis, nenhum outro: naquele mesmo dia ele deve se ordenar como monge ou alcançar o Parinibbāna. Esse dia não pode ser ultrapassado’. Se, venerável Nāgasena, naquele dia ele não encontrar um mestre (ācariya), um preceptor (upajjhāya) ou uma tigela e mantos (pattacīvara), acaso esse Arahant poderia se ordenar por si mesmo ou ultrapassar aquele dia? Ou outro Arahant dotado de poderes psíquicos viria para ordená-lo, ou ele alcançaria o Parinibbāna?” “Aquele Arahant, ó grande rei, não poderia se ordenar por si mesmo; se ele se ordenasse por si mesmo, isso constituiria um roubo da forma monástica (theyya). Ele também não poderia ultrapassar aquele dia. A vinda de outro Arahant pode ou não acontecer, mas ele alcançaria o Parinibbāna naquele mesmo dia.” “Nesse caso, venerável Nāgasena, o estado pacífico do estado de Arahant é perdido, pois para quem o alcança, ele se torna a perda da vida.”

‘‘วิสมํ, มหาราช, คิหิลิงฺคํ, วิสเม ลิงฺเค ลิงฺคทุพฺพลตาย อรหตฺตํ ปตฺโต คิหี ตสฺมึ เยว ทิวเส ปพฺพชติ วา ปรินิพฺพายติ วา. เนโส, มหาราช, โทโส อรหตฺตสฺส, คิหิลิงฺคสฺเสเวโส โทโส ยทิทํ ลิงฺคทุพฺพลตา.

“Ó grande rei, a condição de leigo é inadequada. Devido à fraqueza dessa condição inadequada, um leigo que alcança o arahantado deve, naquele mesmo dia, ou ordenar-se ou entrar no Parinibbana. Ó grande rei, essa não é uma falha do arahantado; é uma falha da própria condição de leigo, a saber, a fraqueza dessa condição.”

‘‘ยถา, มหาราช, โภชนํ สพฺพสตฺตานํ อายุปาลกํ ชีวิตรกฺขกํ วิสมโกฏฺฐสฺส มนฺททุพฺพลคหณิกสฺส อวิปาเกน ชีวิตํ หรติ. เนโส, มหาราช, โทโส โภชนสฺส, โกฏฺฐสฺเสเวโส โทโส ยทิทํ อคฺคิทุพฺพลตา. เอวเมว โข, มหาราช, วิสเม ลิงฺเค ลิงฺคทุพฺพลตาย อรหตฺตํ ปตฺโต คิหี ตสฺมึ เยว ทิวเส ปพฺพชติ วา ปรินิพฺพายติ วา. เนโส, มหาราช, โทโส อรหตฺตสฺส, คิหิลิงฺคสฺเสเวโส โทโส ยทิทํ ลิงฺคทุพฺพลตา.

“Ó grande rei, assim como o alimento, que sustenta a vida e protege a força vital de todos os seres vivos, pode tirar a vida de alguém que tem um estômago desregulado e um fogo digestivo fraco e debilitado, devido à indigestão. Ó grande rei, essa não é uma falha do alimento; é uma falha do estômago, a saber, a fraqueza do fogo digestivo. Da mesma forma, ó grande rei, devido à fraqueza dessa condição inadequada, um leigo que alcança o arahantado deve, naquele mesmo dia, ou ordenar-se ou entrar no Parinibbana. Ó grande rei, essa não é uma falha do arahantado; é uma falha da própria condição de leigo, a saber, a fraqueza dessa condição.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ปริตฺตํ ติณสลากํ อุปริ ครุเก ปาสาเณ ฐปิเต ทุพฺพลตาย ภิชฺชิตฺวา ปตติ. เอวเมว โข, มหาราช, อรหตฺตํ ปตฺโต คิหี เตน ลิงฺเคน อรหตฺตํ ธาเรตุํ อสกฺโกนฺโต ตสฺมึ เยว ทิวเส ปพฺพชติ วา ปรินิพฺพายติ วา.

“Ou ainda, ó grande rei, assim como uma pequena haste de grama, quando uma pedra pesada é colocada sobre ela, quebra-se e cai devido à sua fraqueza; da mesma forma, ó grande rei, um leigo que alcança o arahantado, sendo incapaz de sustentar o arahantado com aquela condição de leigo, deve, naquele mesmo dia, ou ordenar-se ou entrar no Parinibbana.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส อพโล ทุพฺพโล นิหีนชจฺโจ ปริตฺตปุญฺโญ มหติมหารชฺชํ ลภิตฺวา ขเณน ปริปตติ ปริธํสติ โอสกฺกติ, น สกฺโกติ อิสฺสริยํ ธาเรตุํ, เอวเมว โข, มหาราช, อรหตฺตํ ปตฺโต คิหี เตน ลิงฺเคน อรหตฺตํ [Pg.258] ธาเรตุํ น สกฺโกติ, เตน การเณน ตสฺมึ เยว ทิวเส ปพฺพชติ วา ปรินิพฺพายติ วา’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Ou ainda, ó grande rei, assim como um homem sem força, fraco, de baixo nascimento e de poucos méritos, ao obter um grande reino, cai num instante, arruína-se e retrocede, sendo incapaz de sustentar a soberania; da mesma forma, ó grande rei, um leigo que alcança o arahantado é incapaz de sustentar o arahantado com aquela condição de leigo e, por essa razão, naquele mesmo dia, ou se ordena ou entra no Parinibbana.” “Muito bem, venerável Nagasena! Eu aceito isso exatamente como foi dito.”

ขีณาสวภาวปญฺโห ทุติโย.

A segunda questão sobre a natureza daquele cujas impurezas foram destruídas está concluída.

๓. ขีณาสวสติสมฺโมสปญฺโห

3. A questão sobre o lapso de atenção plena daquele cujas impurezas foram destruídas

๓. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อตฺถิ อรหโต สติสมฺโมโส’’ติ? ‘‘วิคตสติสมฺโมสา โข, มหาราช, อรหนฺโต, นตฺถิ อรหนฺตานํ สติสมฺโมโส’’ติ. ‘‘อาปชฺเชยฺย ปน, ภนฺเต, อรหา อาปตฺติ’’นฺติ? ‘‘อาม, มหาราชา’’ติ. ‘‘กิสฺมึ วตฺถุสฺมิ’’นฺติ? ‘‘กุฏิกาเร, มหาราช, สญฺจริตฺเต, วิกาเล กาลสญฺญาย, ปวาริเต อปฺปวาริตสญฺญาย, อนติริตฺเต อติริตฺตสญฺญายา’’ติ.

3. “Venerável Nagasena, existe lapso de atenção plena para um Arahant?” “Os Arahants, ó grande rei, estão livres de lapsos de atenção plena; não há lapso de atenção plena para os Arahants.” “Mas, venerável senhor, um Arahant poderia cometer uma infração?” “Sim, ó grande rei.” “Em relação a quais assuntos?” “Na construção de uma cabana, na atuação como intermediário, ao comer fora do horário permitido pensando que ainda está no horário correto, ao comer após ter recusado mais comida pensando que não havia recusado, e ao comer comida não-excedente pensando que ela era excedente.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘เย อาปตฺตึ อาปชฺชนฺติ, เต ทฺวีหิ การเณหิ อาปชฺชนฺติ อนาทริเยน วา อชานเนน วา’ติ. อปิ นุ โข, ภนฺเต, อรหโต อนาทริยํ โหติ, ยํ อรหา อาปตฺตึ อาปชฺชตี’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ.

“Venerável Nagasena, vós dizeis: ‘Aqueles que cometem uma infração, cometem-na por duas razões: por desrespeito ou por ignorância’. Mas, venerável senhor, existe desrespeito por parte de um Arahant, para que ele cometa uma infração?” “Não, ó grande rei.”

‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, อรหา อาปตฺตึ อาปชฺชติ, นตฺถิ จ อรหโต อนาทริยํ, เตน หิ อตฺถิ อรหโต สติสมฺโมโส’’ติ? ‘‘นตฺถิ, มหาราช, อรหโต สติสมฺโมโส, อาปตฺติญฺจ อรหา อาปชฺชตี’’ติ.

“Se, venerável Nagasena, um Arahant comete uma infração e não há desrespeito por parte dele, então não significa que há lapso de atenção plena para o Arahant?” “Não, ó grande rei, não há lapso de atenção plena para o Arahant, e ainda assim o Arahant comete uma infração.”

‘‘เตน หิ, ภนฺเต, การเณน มํ สญฺญาเปหิ, กึ ตตฺถ การณ’’นฺติ? ‘‘ทฺเวเม, มหาราช, กิเลสา โลกวชฺชํ ปณฺณตฺติวชฺชญฺจาติ. กตมํ, มหาราช, โลกวชฺชํ? ทส อกุสลกมฺมปถา, อิทํ วุจฺจติ โลกวชฺชํ. กตมํ ปณฺณตฺติวชฺชํ? ยํ โลเก อตฺถิ สมณานํ อนนุจฺฉวิกํ อนนุโลมิกํ, คิหีนํ อนวชฺชํ. ตตฺถ ภควา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญเปติ ‘ยาวชีวํ อนติกฺกมนีย’นฺติ. วิกาลโภชนํ, มหาราช, โลกสฺส อนวชฺชํ, ตํ ชินสาสเน วชฺชํ. ภูตคามวิโกปนํ, มหาราช, โลกสฺส อนวชฺชํ, ตํ ชินสาสเน วชฺชํ. อุทเก หสฺสธมฺมํ, มหาราช, โลกสฺส อนวชฺชํ, ตํ ชินสาสเน วชฺชํ. อิติ เอวรูปานิ เอวรูปานิ, มหาราช[Pg.259], ชินสาสเน วชฺชานิ, อิทํ วุจฺจติ ปณฺณตฺติวชฺชํ.

“Sendo assim, venerável senhor, esclareça-me com uma razão: qual é a razão para isso?” “Ó grande rei, existem estes dois tipos de faltas: as faltas mundanas e as faltas por decreto. O que é, ó grande rei, uma falta mundana? Os dez caminhos de ação insalubre; isso é chamado de falta mundana. O que é uma falta por decreto? Aquilo que no mundo é inadequado e impróprio para os ascetas, mas irrepreensível para os leigos. Sobre isso, o Abençoado estabelece uma regra de treinamento para os discípulos, a ser mantida inviolável por toda a vida. Comer fora do horário permitido, ó grande rei, é irrepreensível para o mundo, mas é uma falta na dispensação do Vitorioso. Destruir a vegetação, ó grande rei, é irrepreensível para o mundo, mas é uma falta na dispensação do Vitorioso. Brincar na água, ó grande rei, é irrepreensível para o mundo, mas é uma falta na dispensação do Vitorioso. Tais coisas, ó grande rei, são faltas na dispensação do Vitorioso; isso é chamado de falta por decreto.”

‘‘โลกวชฺชํ อภพฺโพ ขีณาสโว ตํ อชฺฌาจริตุํ, ยํ กิเลสํ ปณฺณตฺติวชฺชํ, ตํ อชานนฺโต อาปชฺเชยฺย. อวิสโย, มหาราช, เอกจฺจสฺส อรหโต สพฺพํ ชานิตุํ, น หิ ตสฺส พลํ อตฺถิ สพฺพํ ชานิตุํ. อนญฺญาตํ, มหาราช, อรหโต อิตฺถิปุริสานํ นามมฺปิ โคตฺตมฺปิ, มคฺโคปิ ตสฺส มหิยา อนญฺญาโต; วิมุตฺตึ เยว, มหาราช, เอกจฺโจ อรหา ชาเนยฺย; ฉฬภิญฺโญ อรหา สกวิสยํ ชาเนยฺย; สพฺพญฺญู, มหาราช, ตถาคโตว สพฺพํ ชานาตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Aquele cujas impurezas foram destruídas é incapaz de cometer uma falta mundana; no entanto, ele pode cometer uma falta por decreto por ignorância. Ó grande rei, não está ao alcance de todo Arahant saber tudo, pois ele não tem o poder de saber tudo. Ó grande rei, o nome e o clã de mulheres e homens podem ser desconhecidos para um Arahant, e até mesmo um caminho na terra pode ser desconhecido para ele. Um certo Arahant, ó grande rei, pode conhecer apenas a libertação; um Arahant dotado dos seis conhecimentos diretos conhece o seu próprio domínio; mas somente o Tathagata onisciente, ó grande rei, sabe tudo.” “Muito bem, venerável Nagasena! Eu aceito isso exatamente como foi dito.”

ขีณาสวสติสมฺโมสปญฺโห ตติโย.

A terceira questão sobre o lapso de atenção plena daquele cujas impurezas foram destruídas está concluída.

๔. โลเก นตฺถิภาวปญฺโห

4. A questão sobre o que não existe no mundo

๔. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ทิสฺสนฺติ โลเก พุทฺธา, ทิสฺสนฺติ ปจฺเจกพุทฺธา, ทิสฺสนฺติ ตถาคตสฺส สาวกา, ทิสฺสนฺติ จกฺกวตฺติราชาโน, ทิสฺสนฺติ ปเทสราชาโน, ทิสฺสนฺติ เทวมนุสฺสา, ทิสฺสนฺติ สธนา, ทิสฺสนฺติ อธนา, ทิสฺสนฺติ สุคตา, ทิสฺสนฺติ ทุคฺคตา, ทิสฺสติ ปุริสสฺส อิตฺถิลิงฺคํ ปาตุภูตํ, ทิสฺสติ อิตฺถิยา ปุริสลิงฺคํ ปาตุภูตํ, ทิสฺสติ สุกตํ ทุกฺกตํ กมฺมํ, ทิสฺสนฺติ กลฺยาณปาปกานํ กมฺมานํ วิปากูปโภคิโน สตฺตา, อตฺถิ โลเก สตฺตา อณฺฑชา ชลาพุชา สํเสทชา โอปปาติกา, อตฺถิ สตฺตา อปทา ทฺวิปทา จตุปฺปทา พหุปฺปทา, อตฺถิ โลเก ยกฺขา รกฺขสา กุมฺภณฺฑา อสุรา ทานวา คนฺธพฺพา เปตา ปิสาจา, อตฺถิ กินฺนรา มโหรคา นาคา สุปณฺณา สิทฺธา วิชฺชาธรา, อตฺถิ หตฺถี อสฺสา คาโว มหึสา โอฏฺฐา คทฺรภา อชา เอฬกา มิคา สูกรา สีหา พฺยคฺฆา ทีปี อจฺฉา โกกา ตรจฺฉา โสณา สิงฺคาลา, อตฺถิ พหุวิธา สกุณา, อตฺถิ สุวณฺณํ รชตํ มุตฺตา มณิ สงฺโข สิลา ปวาฬํ โลหิตงฺโก มสารคลฺลํ เวฬุริโย วชิรํ ผลิกํ กาฬโลหํ ตมฺพโลหํ วฏฺฏโลหํ กํสโลหํ, อตฺถิ โขมํ โกเสยฺยํ กปฺปาสิกํ สาณํ ภงฺคํ กมฺพลํ, อตฺถิ สาลิ วีหิ ยโว กงฺคุ กุทฺรูโส วรโก โคธูโม [Pg.260] มุคฺโค, มาโส ติลํ กุลตฺถํ, อตฺถิ มูลคนฺโธ สารคนฺโธ เผคฺคุคนฺโธ ตจคนฺโธ ปตฺตคนฺโธ ปุปฺผคนฺโธ ผลคนฺโธ สพฺพคนฺโธ, อตฺถิ ติณ ลตา คจฺฉ รุกฺข โอสธิ วนปฺปติ นที ปพฺพต สมุทฺท มจฺฉกจฺฉปา สพฺพํ โลเก อตฺถิ. ยํ, ภนฺเต, โลเก นตฺถิ, ตํ เม กเถหี’’ติ.

4. “Venerável Nagasena, veem-se no mundo Budas, veem-se Paccekabuddhas, veem-se discípulos do Tathagata, veem-se reis monarcas universais, veem-se reis regionais, veem-se devas e humanos, veem-se os ricos, veem-se os pobres, veem-se os que vão para destinos felizes, veem-se os que vão para destinos infelizes; vê-se o aparecimento de características femininas em um homem, vê-se o aparecimento de características masculinas em uma mulher; veem-se ações bem feitas e mal feitas, veem-se seres que experimentam os frutos de ações boas e más; existem no mundo seres nascidos de ovos, nascidos do útero, nascidos da umidade e nascidos espontaneamente; existem seres sem pés, de dois pés, de quatro pés e de muitos pés; existem no mundo yakkhas, rakkhasas, kumbhandas, asuras, danavas, gandhabbas, petas e pisacas; existem kinnaras, mahoragas, nagas, supannas, siddhas e vijjadharas; existem elefantes, cavalos, vacas, búfalos, camelos, jumentos, cabras, ovelhas, cervos, porcos, leões, tigres, leopardos, ursos, lobos, hienas, cães e chacais; existem vários tipos de pássaros; existem ouro, prata, pérolas, gemas, conchas, pedras, coral, rubi, masaragalla, olho-de-gato, diamante, cristal, ferro, cobre, bronze e latão; existem linho, seda, algodão, cânhamo, tecido misto e lã; existem arroz de grão longo, arroz comum, cevada, milhete, kudruso, varako, trigo, feijão-mungo, feijão-preto, gergelim e feijão-da-china; existem perfume de raiz, perfume de cerne, perfume de alburno, perfume de casca, perfume de folha, perfume de flor, perfume de fruto e todos os tipos de perfumes; existem grama, trepadeiras, arbustos, árvores, ervas medicinais, árvores da floresta, rios, montanhas, oceanos, peixes e tartarugas — tudo existe no mundo. Venerável senhor, diga-me o que não existe no mundo.”

‘‘ตีณิมานิ, มหาราช, โลเก นตฺถิ. กตมานิ ตีณิ? สเจตนา วา อเจตนา วา อชรามรา โลเก นตฺถิ, สงฺขารานํ นิจฺจตา นตฺถิ, ปรมตฺเถน สตฺตูปลทฺธิ นตฺถิ, อิมานิ โข, มหาราช, ตีณิ โลเก นตฺถี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Estas três coisas, ó grande rei, não existem no mundo. Quais são as três? Não existe no mundo nada, seja consciente ou inconsciente, que não envelheça e não morra; não existe a permanência das formações condicionadas; e não existe a percepção de um ser em sentido último. Estas três coisas, ó grande rei, não existem no mundo.” “Muito bem, venerável Nagasena! Eu aceito isso exatamente como foi dito.”

โลเก นตฺถิภาวปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta questão sobre o que não existe no mundo está concluída.

๕. อกมฺมชาทิปญฺโห

5. A questão sobre o que não é produzido pelo kamma e outras causas

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ทิสฺสนฺติ โลเก กมฺมนิพฺพตฺตา, ทิสฺสนฺติ เหตุนิพฺพตฺตา, ทิสฺสนฺติ อุตุนิพฺพตฺตา, ยํ โลเก อกมฺมชํ อเหตุชํ อนุตุชํ, ตํ เม กเถหี’’ติ. ‘‘ทฺเวเม, มหาราช, โลกสฺมึ อกมฺมชา อเหตุชา อนุตุชา. กตเม ทฺเว? อากาโส, มหาราช, อกมฺมโช อเหตุโช อนุตุโช; นิพฺพานํ, มหาราช, อกมฺมชํ อเหตุชํ อนุตุชํ. อิเม โข, มหาราช, ทฺเว อกมฺมชา อเหตุชา อนุตุชา’’ติ.

5. “Venerável Nagasena, veem-se no mundo coisas produzidas pelo kamma, veem-se coisas produzidas por causas, veem-se coisas produzidas pelo clima. Diga-me o que no mundo não é produzido pelo kamma, não é produzido por causas e não é produzido pelo clima.” “Estas duas coisas no mundo, ó grande rei, não são produzidas pelo kamma, não são produzidas por causas e não são produzidas pelo clima. Quais são as duas? O espaço, ó grande rei, não é produzido pelo kamma, não é produzido por causas e não é produzido pelo clima; e o Nibbana, ó grande rei, não é produzido pelo kamma, não é produzido por causas e não é produzido pelo clima. Estas duas coisas, ó grande rei, não são produzidas pelo kamma, não são produzidas por causas e não são produzidas pelo clima.”

‘‘มา, ภนฺเต นาคเสน, ชินวจนํ มกฺเขหิ, มา อชานิตฺวา ปญฺหํ พฺยากโรหี’’ติ. ‘‘กึ โข, มหาราช, อหํ วทามิ, ยํ มํ ตฺวํ เอวํ วเทสิ ‘มา, ภนฺเต นาคเสน, ชินวจนํ มกฺเขหิ, มา อชานิตฺวา ปญฺหํ พฺยากโรหี’’’ติ? ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยุตฺตมิทํ ตาว วตฺตุํ ‘อากาโส อกมฺมโช อเหตุโช อนุตุโช’ติ. อเนกสเตหิ ปน, ภนฺเต นาคเสน, การเณหิ ภควตา สาวกานํ นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย มคฺโค อกฺขาโต, อถ จ ปน ตฺวํ เอวํ วเทสิ ‘อเหตุชํ นิพฺพาน’’’นฺติ. ‘‘สจฺจํ, มหาราช, ภควตา อเนกสเตหิ การเณหิ สาวกานํ นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย มคฺโค อกฺขาโต, น จ ปน นิพฺพานสฺส อุปฺปาทาย เหตุ อกฺขาโต’’ติ.

“Venerável Nagasena, não deturpe as palavras do Vitorioso! Não responda a uma questão sem saber!” “O que foi que eu disse, ó grande rei, para que me digas: ‘Venerável Nagasena, não deturpe as palavras do Vitorioso! Não responda a uma questão sem saber!’?” “Venerável Nagasena, seja como for, é apropriado dizer que ‘o espaço não é produzido pelo kamma, não é produzido por causas e não é produzido pelo clima’. No entanto, venerável Nagasena, por centenas de razões o Abençoado ensinou aos discípulos o caminho para a realização do Nibbana, e mesmo assim vós dizeis que ‘o Nibbana não é produzido por causas’!” “É verdade, ó grande rei, que por centenas de razões o Abençoado ensinou aos discípulos o caminho para a realização do Nibbana, mas ele não ensinou uma causa para a produção do Nibbana.”

‘‘เอตฺถ มยํ, ภนฺเต นาคเสน, อนฺธการโต อนฺธการตรํ ปวิสาม, วนโต วนตรํ ปวิสาม, คหนโต คหนตรํ ปวิสาม, ยตฺร หิ นาม [Pg.261] นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย เหตุ อตฺถิ, ตสฺส ปน ธมฺมสฺส อุปฺปาทาย เหตุ นตฺถิ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย เหตุ อตฺถิ, เตน หิ นิพฺพานสฺส อุปฺปาทายปิ เหตุ อิจฺฉิตพฺโพ.

“Nisto, venerável Nagasena, entramos em uma escuridão ainda mais profunda do que a escuridão, em uma floresta ainda mais densa do que a floresta, em um emaranhado ainda mais confuso do que o emaranhado, ao se dizer que existe uma causa para a realização do Nibbana, mas não existe uma causa para a produção desse estado. Se, venerável Nagasena, existe uma causa para a realização do Nibbana, então uma causa para a produção do Nibbana também deve ser admitida.”

‘‘ยถา ปน, ภนฺเต นาคเสน, ปุตฺตสฺส ปิตา อตฺถิ, เตน การเณน ปิตุโนปิ ปิตา อิจฺฉิตพฺโพ. ยถา อนฺเตวาสิกสฺส อาจริโย อตฺถิ, เตน การเณน อาจริยสฺสปิ อาจริโย อิจฺฉิตพฺโพ. ยถา องฺกุรสฺส พีชํ อตฺถิ, เตน การเณน พีชสฺสปิ พีชํ อิจฺฉิตพฺพํ. เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, ยทิ นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย เหตุ อตฺถิ, เตน การเณน นิพฺพานสฺส อุปฺปาทายปิ เหตุ อิจฺฉิตพฺโพ.

“Assim como, venerável Nagasena, se há um pai para o filho, por essa razão um pai para o pai também deve ser admitido; assim como se há um mestre para o discípulo, por essa razão um mestre para o mestre também deve ser admitido; assim como se há uma semente para o broto, por essa razão uma semente para a semente também deve ser admitida; da mesma forma, venerável Nagasena, se existe uma causa para a realização do Nibbana, por essa razão uma causa para a produção do Nibbana também deve ser admitida.”

‘‘ยถา รุกฺขสฺส วา ลตาย วา อคฺเค สติ เตน การเณน มชฺฌมฺปิ อตฺถิ, มูลมฺปิ อตฺถิ. เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, ยทิ นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย เหตุ อตฺถิ, เตน การเณน นิพฺพานสฺส อุปฺปาทายปิ เหตุ อิจฺฉิตพฺโพ’’’ติ.

“Assim como, se há o topo de uma árvore ou de uma trepadeira, por essa razão há também o meio e a raiz; da mesma forma, venerável Nagasena, se existe uma causa para a realização do Nibbana, por essa razão uma causa para a produção do Nibbana também deve ser admitida.”

‘‘อนุปฺปาทนียํ, มหาราช, นิพฺพานํ, ตสฺมา น นิพฺพานสฺส อุปฺปาทาย เหตุ อกฺขาโต’’ติ. ‘‘อิงฺฆ, ภนฺเต นาคเสน, การณํ ทสฺเสตฺวา การเณน มํ สญฺญาเปหิ, ยถาหํ ชาเนยฺยํ นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย เหตุ อตฺถิ, นิพฺพานสฺส อุปฺปาทาย เหตุ นตฺถี’’ติ.

“O Nibbana, ó grande rei, é não-produzível; por isso, nenhuma causa para a produção do Nibbana foi ensinada.” “Por favor, venerável Nagasena, mostre-me a razão e convença-me com um argumento, para que eu possa compreender como existe uma causa para a realização do Nibbana, mas não existe uma causa para a produção do Nibbana.”

‘‘เตน หิ, มหาราช, สกฺกจฺจํ โสตํ โอทห, สาธุกํ สุโณหิ, วกฺขามิ ตตฺถ การณํ, สกฺกุเณยฺย, มหาราช, ปุริโส ปากติเกน พเลน อิโต หิมวนฺตํ ปพฺพตราชํ อุปคนฺตุ’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ. ‘‘สกฺกุเณยฺย ปน โส, มหาราช, ปุริโส ปากติเกน พเลน หิมวนฺตํ ปพฺพตราชํ อิธ อาหริตุ’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, สกฺกา นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย มคฺโค อกฺขาตุํ, น สกฺกา นิพฺพานสฺส อุปฺปาทาย เหตุ ทสฺเสตุํ.

“Sendo assim, ó grande rei, preste atenção respeitosamente, ouça bem; direi a razão disso. Poderia um homem, ó grande rei, com sua força natural, ir daqui até o Himalaia, o rei das montanhas?” “Sim, venerável senhor.” “Mas poderia esse homem, ó grande rei, com sua força natural, trazer o Himalaia, o rei das montanhas, para cá?” “Não, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó grande rei, é possível ensinar o caminho para a realização do Nibbana, mas não é possível mostrar uma causa para a produção do Nibbana.”

‘‘สกฺกุเณยฺย, มหาราช, ปุริโส ปากติเกน พเลน มหาสมุทฺทํ นาวาย อุตฺตริตฺวา ปาริมตีรํ คนฺตุ’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ? ‘‘สกฺกุเณยฺย ปน โส, มหาราช, ปุริโส ปากติเกน พเลน มหาสมุทฺทสฺส ปาริมตีรํ อิธ อาหริตุ’’นฺติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, สกฺกา นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย มคฺโค อกฺขาตุํ, น สกฺกา นิพฺพานสฺส อุปฺปาทาย เหตุ ทสฺเสตุํ. กึ การณา? อสงฺขตตฺตา ธมฺมสฺสา’’ติ.

“Poderia um homem, ó grande rei, com sua força natural, cruzar o grande oceano em um barco e ir para a outra margem?” “Sim, venerável senhor.” “Mas poderia esse homem, ó grande rei, com sua força natural, trazer a outra margem do grande oceano para cá?” “Não, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó grande rei, é possível ensinar o caminho para a realização do Nibbana, mas não é possível mostrar uma causa para a produção do Nibbana. Por qual razão? Devido à natureza incondicionada desse estado.”

‘‘อสงฺขตํ[Pg.262], ภนฺเต นาคเสน, นิพฺพาน’’นฺติ? ‘‘อาม, มหาราช, อสงฺขตํ นิพฺพานํ น เกหิจิ กตํ, นิพฺพานํ, มหาราช, น วตฺตพฺพํ อุปฺปนฺนนฺติ วา อนุปฺปนฺนนฺติ วา อุปฺปาทนียนฺติ วา อตีตนฺติ วา อนาคตนฺติ วา ปจฺจุปฺปนฺนนฺติ วา จกฺขุวิญฺเญยฺยนฺติ วา โสตวิญฺเญยฺยนฺติ วา ฆานวิญฺเญยฺยนฺติ วา ชิวฺหาวิญฺเญยฺยนฺติ วา กายวิญฺเญยฺยนฺติ วา’’ติ. ‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, นิพฺพานํ น อุปฺปนฺนํ น อนุปฺปนฺนํ น อุปฺปาทนียํ น อตีตํ น อนาคตํ น ปจฺจุปฺปนฺนํ น จกฺขุวิญฺเญยฺยํ น โสตวิญฺเญยฺยํ น ฆานวิญฺเญยฺยํ น ชิวฺหาวิญฺเญยฺยํ น กายวิญฺเญยฺยํ, เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺเห นตฺถิธมฺมํ นิพฺพานํ อปทิสถ ‘นตฺถิ นิพฺพาน’นฺติ. ‘‘อตฺถิ, มหาราช, นิพฺพานํ, มโนวิญฺเญยฺยํ นิพฺพานํ, วิสุทฺเธน มานเสน ปณีเตน อุชุเกน อนาวรเณน นิรามิเสน สมฺมาปฏิปนฺโน อริยสาวโก นิพฺพานํ ปสฺสตี’’ติ.

“O nibbāna é incondicionado (asaṅkhata), venerável Nagasena?” “Sim, grande rei, o nibbāna é incondicionado, não foi feito por nada. O nibbāna, grande rei, não pode ser dito como surgido (uppanna), nem como não surgido (anuppanna), nem como a ser produzido (uppādanīya), nem como passado, nem como futuro, nem como presente, nem como cognoscível pela consciência visual, nem pela consciência auditiva, nem pela consciência olfativa, nem pela consciência gustativa, nem pela consciência corporal.” “Se, venerável Nagasena, o nibbāna não é surgido, nem não surgido, nem a ser produzido, nem passado, nem futuro, nem presente, nem cognoscível pela consciência visual, auditiva, olfativa, gustativa ou corporal, então, venerável Nagasena, o senhor está apontando para algo inexistente, dizendo ‘não existe nibbāna’.” “O nibbāna existe, grande rei. O nibbāna é cognoscível pela consciência mental. O nobre discípulo que pratica corretamente, com uma mente pura, sublime, reta, desimpedida e livre de apegos mundanos (nirāmisa), vê o nibbāna.”

‘‘กีทิสํ ปน ตํ, ภนฺเต, นิพฺพานํ, ยํ ตํ โอปมฺเมหิ อาทีปนียํ การเณหิ มํ สญฺญาเปหิ, ยถา อตฺถิธมฺมํ โอปมฺเมหิ อาทีปนีย’’นฺติ. ‘‘อตฺถิ, มหาราช, วาโต นามา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ. ‘‘อิงฺฆ, มหาราช, วาตํ ทสฺเสหิ วณฺณโต วา สณฺฐานโต วา อณุํ วา ถูลํ วา ทีฆํ วา รสฺสํ วา’’ติ. ‘‘น สกฺกา, ภนฺเต นาคเสน, วาโต อุปทสฺสยิตุํ, น โส วาโต หตฺถคฺคหณํ วา นิมฺมทฺทนํ วา อุเปติ, อปิ จ อตฺถิ โส วาโต’’ติ. ‘‘ยทิ, มหาราช, น สกฺกา วาโต อุปทสฺสยิตุํ, เตน หิ นตฺถิ วาโต’’ติ? ‘‘ชานามหํ, ภนฺเต นาคเสน, วาโต อตฺถีติ เม หทเย อนุปวิฏฺฐํ, น จาหํ สกฺโกมิ วาตํ อุปทสฺสยิตุ’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อตฺถิ นิพฺพานํ, น จ สกฺกา นิพฺพานํ อุปทสฺสยิตุํ วณฺเณน วา สณฺฐาเนน วา’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, สูปทสฺสิตํ โอปมฺมํ, สุนิทฺทิฏฺฐํ การณํ, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามิ ‘อตฺถิ นิพฺพาน’’’นฺติ.

“Mas como é esse nibbāna, venerável senhor, que pode ser ilustrado por meio de símiles? Faça-me compreender, por meio de razões, como ele é algo existente que pode ser ilustrado por símiles.” “Existe, grande rei, aquilo que se chama vento?” “Sim, venerável senhor.” “Pois bem, grande rei, mostre-me o vento por sua cor ou forma, ou se é pequeno, grande, longo ou curto.” “Não é possível, venerável Nagasena, mostrar o vento; o vento não pode ser agarrado com as mãos nem tocado, mas, ainda assim, o vento existe.” “Se, grande rei, não é possível mostrar o vento, então o vento não existe?” “Eu sei, venerável Nagasena, que o vento existe, isso está estabelecido em meu coração, mas não sou capaz de mostrar o vento.” “Da mesma forma, grande rei, o nibbāna existe, mas não é possível mostrar o nibbāna por meio de cor ou de forma.” “Muito bem, venerável Nagasena! O símile foi bem apresentado, a razão foi bem explicada. Assim eu aceito, tal como o senhor disse: ‘o nibbāna existe’.”

อกมฺมชาทิปญฺโห ปญฺจโม.

O quinto problema, sobre o que não é gerado pelo kamma, etc., está concluído.

๖. กมฺมชาทิปญฺโห

6. Problema sobre o que é gerado pelo kamma, etc.

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กตเม เอตฺถ กมฺมชา, กตเม เหตุชา, กตเม อุตุชา, กตเม น กมฺมชา, น เหตุชา, น อุตุชา’’ติ? ‘‘เย เกจิ, มหาราช, สตฺตา สเจตนา, สพฺเพ เต กมฺมชา; อคฺคิ จ สพฺพานิ จ [Pg.263] พีชชาตานิ เหตุชานิ; ปถวี จ ปพฺพตา จ อุทกญฺจ วาโต จ, สพฺเพ เต อุตุชา; อากาโส จ นิพฺพานญฺจ อิเม ทฺเว อกมฺมชา อเหตุชา อนุตุชา. นิพฺพานํ ปน, มหาราช, น วตฺตพฺพํ กมฺมชนฺติ วา เหตุชนฺติ วา อุตุชนฺติ วา อุปฺปนฺนนฺติ วา อนุปฺปนฺนนฺติ วา อุปฺปาทนียนฺติ วา อตีตนฺติ วา อนาคตนฺติ วา ปจฺจุปฺปนฺนนฺติ วา จกฺขุวิญฺเญยฺยนฺติ วา โสตวิญฺเญยฺยนฺติ วา ฆานวิญฺเญยฺยนฺติ วา ชิวฺหาวิญฺเญยฺยนฺติ วา กายวิญฺเญยฺยนฺติ วา, อปิ จ, มหาราช, มโนวิญฺเญยฺยํ นิพฺพานํ, ยํ โส สมฺมาปฏิปนฺโน อริยสาวโก วิสุทฺเธน ญาเณน ปสฺสตี’’ติ. ‘‘รมณีโย, ภนฺเต นาคเสน, ปญฺโห สุวินิจฺฉิโต นิสฺสํสโย เอกนฺตคโต, วิมติ อุปฺปจฺฉินฺนา, ตฺวํ คณิวรปวรมาสชฺชา’’ติ.

6. “Venerável Nagasena, entre estas coisas, quais são geradas pelo kamma, quais são geradas por causas (hetu), quais são geradas pelo clima (utu), e quais não são geradas pelo kamma, nem por causas, nem pelo clima?” “Todos os seres que possuem consciência, grande rei, são gerados pelo kamma. O fogo e todos os tipos de sementes são gerados por causas. A terra, as montanhas, a água e o vento, todos estes são gerados pelo clima. O espaço e o nibbāna, estes dois não são gerados pelo kamma, nem por causas, nem pelo clima. Mas o nibbāna, grande rei, não pode ser dito como gerado pelo kamma, nem gerado por causas, nem gerado pelo clima, nem como surgido, nem como não surgido, nem como a ser produzido, nem como passado, nem como futuro, nem como presente, nem como cognoscível pela consciência visual, nem pela consciência auditiva, nem pela consciência olfativa, nem pela consciência gustativa, nem pela consciência corporal. No entanto, grande rei, o nibbāna é cognoscível pela consciência mental, o qual o nobre discípulo que pratica corretamente vê com conhecimento puro.” “Venerável Nagasena, o problema foi belamente resolvido, sem dúvidas e estabelecido com certeza. Minha dúvida foi eliminada, tendo me aproximado de ti, o mais excelente entre os mestres.”

กมฺมชาทิปญฺโห ฉฏฺโฐ.

O sexto problema, sobre o que é gerado pelo kamma, etc., está concluído.

๗. ยกฺขปญฺโห

7. Problema sobre os yakkhas

๗. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อตฺถิ โลเก ยกฺขา นามา’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, อตฺถิ โลเก ยกฺขา นามา’’ติ. ‘‘จวนฺติ ปน เต, ภนฺเต, ยกฺขา ตมฺหา โยนิยา’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช, จวนฺติ เต ยกฺขา ตมฺหา โยนิยา’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน, ภนฺเต นาคเสน, เตสํ มตานํ ยกฺขานํ สรีรํ น ทิสฺสติ, กุณปคนฺโธปิ น วายตี’’ติ? ‘‘ทิสฺสติ, มหาราช, มตานํ ยกฺขานํ สรีรํ, กุณปคนฺโธปิ เตสํ วายติ, มตานํ, มหาราช, ยกฺขานํ สรีรํ กีฏวณฺเณน วา ทิสฺสติ, กิมิวณฺเณน วา ทิสฺสติ, กิปิลฺลิกวณฺเณน วา ทิสฺสติ, ปฏงฺควณฺเณน วา ทิสฺสติ, อหิวณฺเณน วา ทิสฺสติ, วิจฺฉิกวณฺเณน วา ทิสฺสติ, สตปทิวณฺเณน วา ทิสฺสติ, ทิชวณฺเณน วา ทิสฺสติ, มิควณฺเณน วา ทิสฺสตี’’ติ. ‘‘โก หิ, ภนฺเต นาคเสน, อญฺโญ อิทํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสชฺเชยฺย อญฺญตฺร ตวาทิเสน พุทฺธิมตา’’ติ.

7. “Venerável Nagasena, existem no mundo seres chamados yakkhas?” “Sim, grande rei, existem no mundo seres chamados yakkhas.” “E esses yakkhas, venerável senhor, falecem daquela forma de existência?” “Sim, grande rei, esses yakkhas falecem daquela forma de existência.” “Por que, venerável Nagasena, o corpo desses yakkhas mortos não é visto, e o cheiro de seus cadáveres também não é sentido?” “O corpo dos yakkhas mortos é visto, grande rei, e o cheiro de seus cadáveres também é sentido. O corpo dos yakkhas mortos, grande rei, é visto na forma de insetos, ou na forma de lagartas, ou na forma de formigas, ou na forma de gafanhotos, ou na forma de cobras, ou na forma de escorpiões, ou na forma de lacraias, ou na forma de aves, ou na forma de animais selvagens.” “Quem mais, venerável Nagasena, ao ser questionado sobre este problema, poderia respondê-lo senão um sábio como o senhor?”

ยกฺขปญฺโห สตฺตโม.

O sétimo problema, sobre os yakkhas, está concluído.

๘. อนวเสสสิกฺขาปทปญฺโห

8. Problema sobre a instituição completa das regras de treinamento

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, เย เต อเหสุํ ติกิจฺฉกานํ ปุพฺพกา อาจริยา เสยฺยถิทํ, นารโท ธมฺมนฺตรี องฺคิรโส กปิโล กณฺฑรคฺคิ สาโม [Pg.264] อตุโล ปุพฺพกจฺจายโน, สพฺเพเปเต อาจริยา สกึ เยว โรคุปฺปตฺติญฺจ นิทานญฺจ สภาวญฺจ สมุฏฺฐานญฺจ ติกิจฺฉญฺจ กิริยญฺจ สิทฺธาสิทฺธญฺจ สพฺพํ ตํ นิรวเสสํ ชานิตฺวา ‘อิมสฺมึ กาเย เอตฺตกา โรคา อุปฺปชฺชิสฺสนฺตี’ติ เอกปฺปหาเรน กลาปคฺคาหํ กริตฺวา สุตฺตํ พนฺธึสุ, อสพฺพญฺญุโน เอเต สพฺเพ, กิสฺส ปน ตถาคโต สพฺพญฺญู สมาโน อนาคตํ กิริยํ พุทฺธญาเณน ชานิตฺวา ‘เอตฺตเก นาม วตฺถุสฺมึ เอตฺตกํ นาม สิกฺขาปทํ ปญฺญเปตพฺพํ ภวิสฺสตี’ติ ปริจฺฉินฺทิตฺวา อนวเสสโต สิกฺขาปทํ น ปญฺญเปสิ, อุปฺปนฺนุปฺปนฺเน วตฺถุสฺมึ อยเส ปากเฏ โทเส วิตฺถาริเก ปุถุคเต อุชฺฌายนฺเตสุ มนุสฺเสสุ ตสฺมึ ตสฺมึ กาเล สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญเปสี’’ติ?

8. “Venerável Nagasena, existiram antigos mestres de médicos, a saber: Narada, Dhanvantari, Angirasa, Kapila, Kandaraggisama, Atula e Pubbakaccayana. Todos esses mestres, tendo conhecido de uma só vez e sem exceção o surgimento das doenças, suas causas, sua natureza, sua origem, seu tratamento, sua aplicação e seu sucesso ou fracasso, e tendo reunido tudo isso em seu conhecimento, pensando ‘tantas doenças surgirão neste corpo’, compuseram tratados médicos. Todos esses mestres não eram oniscientes. Por que, então, o Tathagata, sendo onisciente, conhecendo as ações futuras com seu conhecimento búdico, não instituiu as regras de treinamento de forma completa e sem exceção de uma só vez, determinando ‘em tal e tal ocasião, tal e tal regra de treinamento deverá ser instituída’? Por que ele instituiu as regras de treinamento para seus discípulos apenas de tempos em tempos, quando um caso específico surgia, quando uma falta se tornava pública, quando a culpa se espalhava amplamente e quando as pessoas reclamavam?”

‘‘ญาตเมตํ, มหาราช, ตถาคตสฺส ‘อิมสฺมึ สมเย อิเมสุ มนุสฺเสสุ สาธิกํ ทิยฑฺฒสิกฺขาปทสตํ ปญฺญเปตพฺพํ ภวิสฺสตี’ติ, อปิ จ ตถาคตสฺส เอวํ อโหสิ ‘สเจ โข อหํ สาธิกํ ทิยฑฺฒสิกฺขาปทสตํ เอกปฺปหารํ ปญฺญเปสฺสามิ, มหาชโน สนฺตาสมาปชฺชิสฺสติ ‘พหุกํ อิธ รกฺขิตพฺพํ, ทุกฺกรํ วต โภ สมณสฺส โคตมสฺส สาสเน ปพฺพชิตุ’นฺติ, ปพฺพชิตุกามาปิ น ปพฺพชิสฺสนฺติ, วจนญฺจ เม น สทฺทหิสฺสนฺติ, อสทฺทหนฺตา เต มนุสฺสา อปายคามิโน ภวิสฺสนฺน-ติ อุปฺปนฺนุปฺปนฺเน วตฺถุสฺมึ ธมฺมเทสนาย วิญฺญาเปตฺวา ปากเฏ โทเส สิกฺขาปทํ ปญฺญเปสฺสามี’’’ติ. ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต นาคเสน, พุทฺธานํ, อพฺภุตํ, ภนฺเต นาคเสน, พุทฺธานํ, ยาว มหนฺตํ ตถาคตสฺส สพฺพญฺญุตญาณํ, เอวเมตํ, ภนฺเต นาคเสน, สุนิทฺทิฏฺโฐ เอโส อตฺโถ ตถาคเตน, ‘พหุกํ อิธ สิกฺขิตพฺพ’นฺติ สุตฺวา สตฺตานํ สนฺตาโส อุปฺปชฺเชยฺย, เอโกปิ ชินสาสเน น ปพฺพเชยฺย, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Isso era conhecido pelo Tathagata, grande rei: ‘Neste momento, entre estas pessoas, mais de cento e cinquenta regras de treinamento deverão ser instituídas.’ No entanto, o Tathagata pensou: ‘Se eu instituir mais de cento e cinquenta regras de treinamento de uma só vez, a multidão de pessoas entrará em pânico, pensando: “Há tanto a ser guardado aqui; de fato, é difícil ordenar-se na dispensação do asceta Gotama!” Até mesmo aqueles que desejam ordenar-se não se ordenarão, e não acreditarão em minhas palavras. Essas pessoas, não acreditando, irão para estados de sofrimento. Portanto, quando um caso específico surgir, tendo-os feito compreender por meio do ensinamento do Dhamma, e quando la falta se tornar pública, instituirei a regra de treinamento’.” “Maravilhoso, venerável Nagasena! Extraordinário, venerável Nagasena! Quão grandiosa é a mente onisciente do Tathagata! Venerável Nagasena, este assunto foi muito bem explicado pelo Tathagata. Ao ouvir ‘há tanto a ser treinado aqui’, o pânico surgiria nos seres, e nem mesmo uma única pessoa se ordenaria na dispensação do Vitorioso. Assim eu aceito, tal como o senhor disse.”

อนวเสสสิกฺขาปทปญฺโห อฏฺฐโม.

O oitavo problema, sobre a instituição completa das regras de treinamento, está concluído.

๙. สูริยตปนปญฺโห

9. Problema sobre o brilho do sol

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อยํ สูริโย สพฺพกาลํ กฐินํ ตปติ, อุทาหุ กิญฺจิกาลํ มนฺทํ ตปตี’’ติ? ‘‘สพฺพกาลํ, มหาราช, สูริโย กฐินํ ตปติ[Pg.265], น กิญฺจิกาลํ มนฺทํ ตปตี’’ติ. ‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, สูริโย สพฺพกาลํ กฐินํ ตปติ, กิสฺส ปน อปฺเปกทา สูริโย กฐินํ ตปติ, อปฺเปกทา มนฺทํ ตปตี’’ติ? ‘‘จตฺตาโรเม, มหาราช, สูริยสฺส โรคา, เยสํ อญฺญตเรน โรเคน ปฏิปีฬิโต สูริโย มนฺทํ ตปติ. กตเม จตฺตาโร? อพฺภํ, มหาราช, สูริยสฺส โรโค, เตน โรเคน ปฏิปีฬิโต สูริโย มนฺทํ ตปติ. มหิกา, มหาราช, สูริยสฺส โรโค, เตน โรเคน ปฏิปีฬิโต สูริโย มนฺทํ ตปติ. เมโฆ, มหาราช, สูริยสฺส โรโค, เตน โรเคน ปฏิปีฬิโต สูริโย มนฺทํ ตปติ. ราหุ, มหาราช, สูริยสฺส โรโค, เตน โรเคน ปฏิปีฬิโต สูริโย มนฺทํ ตปติ. อิเม โข, มหาราช, จตฺตาโร สูริยสฺส โรคา, เยสํ อญฺญตเรน โรเคน ปฏิปีฬิโต สูริโย มนฺทํ ตปตี’’ติ. ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต นาคเสน, อพฺภุตํ, ภนฺเต นาคเสน, สูริยสฺสปิ ตาว เตโชสมฺปนฺนสฺส โรโค อุปฺปชฺชิสฺสติ, กิมงฺคํ ปน อญฺเญสํ สตฺตานํ, นตฺถิ, ภนฺเต, เอสา วิภตฺติ อญฺญสฺส อญฺญตฺร ตวาทิเสน พุทฺธิมตา’’ติ.

9. “Venerável Nagasena, este sol brilha intensamente o tempo todo, ou às vezes brilha fracamente?” “O sol brilha intensamente o tempo todo, grande rei, ele nunca brilha fracamente.” “Se, venerável Nagasena, o sol brilha intensamente o tempo todo, por que às vezes o sol brilha intensamente e às vezes brilha fracamente?” “Existem quatro doenças do sol, grande rei, e quando afligido por qualquer uma delas, o sol brilha fracamente. Quais são as quatro? As nuvens (abbha), grande rei, são uma doença do sol; afligido por essa doença, o sol brilha fracamente. A névoa (mahikā), grande rei, é uma doença do sol; afligido por essa doença, o sol brilha fracamente. As nuvens de chuva (megha), grande rei, são uma doença do sol; afligido por essa doença, o sol brilha fracamente. Rahu, grande rei, é uma doença do sol; afligido por essa doença, o sol brilha fracamente. Estas, grande rei, são as quatro doenças do sol, e quando afligido por qualquer uma delas, o sol brilha fracamente.” “Maravilhoso, venerável Nagasena! Extraordinário, venerável Nagasena! Se até mesmo o sol, dotado de tanto poder, pode ter doenças, quanto mais os outros seres! Venerável senhor, não há tal capacidade de análise em mais ninguém, exceto em um sábio como o senhor.”

สูริยตปนปญฺโห นวโม.

O nono problema, sobre o brilho do sol, está concluído.

๑๐. กฐินตปนปญฺโห

10. Problema sobre o brilho intenso do sol

๑๐. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กิสฺส เหมนฺเต สูริโย กฐินํ ตปติ, โน ตถา คิมฺเห’’ติ? ‘‘คิมฺเห, มหาราช, อนุปหตํ โหติ รโชชลฺลํ, วาตกฺขุภิตา เรณู คคนานุคตา โหนฺติ, อากาเสปิ อพฺภา สุพหลา โหนฺติ, มหาวาโต จ อธิมตฺตํ วายติ, เต สพฺเพ นานากุลา สมายุตา สูริยรํสิโย ปิทหนฺติ, เตน คิมฺเห สูริโย มนฺทํ ตปติ.

10. “Venerável Nagasena, por que o sol brilha intensamente no inverno, mas não tanto no verão?” “No verão, grande rei, a poeira e a sujeira acumulam-se; a poeira agitada pelo vento sobe ao céu, e também há nuvens muito espessas no céu, e um vento forte sopra excessivamente. Tudo isso, misturado de várias maneiras, obstrui os raios do sol; por isso, no verão, o sol brilha fracamente.

‘‘เหมนฺเต ปน, มหาราช, เหฏฺฐา ปถวี นิพฺพุตา โหติ, อุปริ มหาเมโฆ อุปฏฺฐิโต โหติ, อุปสนฺตํ โหติ รโชชลฺลํ, เรณุ จ สนฺตสนฺตํ คคเน จรติ, วิคตวลาหโก จ โหติ อากาโส, วาโต [Pg.266] จ มนฺทมนฺทํ วายติ, เอเตสํ อุปรติยา วิสุทฺธา โหนฺติ สูริยรํสิโย, อุปฆาตวิมุตฺตสฺส สูริยสฺส ตาโป อติ วิย ตปติ. อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน สูริโย เหมนฺเต กฐินํ ตปติ, โน ตถา คิมฺเห’’ติ. ‘‘สพฺพีติมุตฺโต, ภนฺเต, สูริโย กฐินํ ตปติ, เมฆาทิสหคโต กฐินํ น ตปตี’’ติ.

No inverno, porém, grande rei, a terra abaixo está fria, e uma grande nuvem de chuva paira acima. A poeira e a sujeira estão assentadas, e a poeira move-se calmamente no céu. O céu está livre de nuvens, e o vento sopra muito suavemente. Devido à ausência desses obstáculos, os raios do sol são extremamente puros. O calor do sol, livre de obstruções, brilha de forma muito intensa. Esta, grande rei, é a razão pela qual o sol brilha intensamente no inverno, mas não tanto no verão.” “Venerável senhor, o sol, livre de todos os obstáculos, brilha intensamente; quando acompanhado por nuvens e afins, não brilha intensamente.”

กฐินตปนปญฺโห ทสโม.

O décimo problema, sobre o brilho intenso do sol, está concluído.

นิปฺปปญฺจวคฺโค ทุติโย.

O segundo capítulo, Nippapañca Vagga, está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค ทส ปญฺหา.

Neste capítulo há dez problemas.

๓. เวสฺสนฺตรวคฺโค

3. Capítulo de Vessantara

๑. เวสฺสนฺตรปญฺโห

1. Problema sobre Vessantara

๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.267] นาคเสน, สพฺเพว โพธิสตฺตา ปุตฺตทารํ เทนฺติ, อุทาหุ เวสฺสนฺตเรเนว รญฺญา ปุตฺตทารํ ทินฺน’’นฺติ? ‘‘สพฺเพปิ, มหาราช, โพธิสตฺตา ปุตฺตทารํ เทนฺติ, น เวสฺสนฺตเรเนว รญฺญา ปุตฺตทารํ ทินฺน’’นฺติ. ‘‘อปิ จ โข, ภนฺเต นาคเสน, เตสํ อนุมเตน เทนฺตี’’ติ. ‘‘ภริยา, มหาราช, อนุมตา, ทารกา ปน พาลตาย วิลปึสุ, ยทิ เต อตฺถโต ชาเนยฺยุํ, เตปิ อนุโมเทยฺยุํ, น เต วิลเปยฺยุ’’นฺติ.

1. “Venerável Nagasena, todos os Bodhisattas dão seus filhos e esposas, ou foi apenas pelo rei Vessantara que filhos e esposas foram dados?” “Todos os Bodhisattas, grande rei, dão seus filhos e esposas; não foi apenas pelo rei Vessantara que filhos e esposas foram dados.” “Mas, venerável Nagasena, eles os dão com o consentimento deles?” “A esposa, grande rei, consentiu, mas as crianças, por causa de sua juventude, choraram. Se elas tivessem compreendido o benefício, elas também teriam consentido e não teriam chorado.”

‘‘ทุกฺกรํ, ภนฺเต นาคเสน, โพธิสตฺเตน กตํ, ยํ โส อตฺตโน โอรเส ปิเย ปุตฺเต พฺราหฺมณสฺส ทาสตฺถาย อทาสิ.

“Venerável Nagasena, algo difícil de ser feito foi realizado pelo Bodhisatta, ao dar seus próprios e amados filhos, nascidos de seu peito, a um brâmane para serem escravos.

‘‘อิทมฺปิ ทุติยํ ทุกฺกรโต ทุกฺกรตรํ, ยํ โส อตฺตโน โอรเส ปิเย ปุตฺเต พาลเก ตรุณเก ลตาย พนฺธิตฺวา เตน พฺราหฺมเณน ลตาย อนุมชฺชียนฺเต ทิสฺวา อชฺฌุเปกฺขิ.

“Isto também é uma segunda coisa, ainda mais difícil do que o difícil: ele olhar com equanimidade ao ver seus próprios e amados filhos, tão jovens e tenros, amarrados com um cipó e arrastados com o cipó por aquele brâmane.

‘‘อิทมฺปิ ตติยํ ทุกฺกรโต ทุกฺกรตรํ, ยํ โส สเกน พเลน พนฺธนา มุจฺจิตฺวา อาคเต ทารเก สารชฺชมุปคเต ปุนเทว ลตาย พนฺธิตฺวา อทาสิ.

“Isto também é uma terceira coisa, ainda mais difícil do que o difícil: quando as crianças, tendo se libertado dos laços por suas próprias forças, voltaram tremendo de medo, ele as amarrou novamente com o cipó e as entregou.

‘‘อิทมฺปิ จตุตฺถํ ทุกฺกรโต ทุกฺกรตรํ, ยํ โส ทารเก ‘อยํ โข, ตาต, ยกฺโข ขาทิตุํ เนติ อมฺเห’ติ วิลปนฺเต ‘มา ภายิตฺถา’ติ น อสฺสาเสสิ.

“Isto também é uma quarta coisa, ainda mais difícil do que o difícil: quando as crianças choravam, dizendo ‘Pai, este é um yakkha que está nos levando para nos devorar!’, ele não as confortou, dizendo ‘Não temam!’”

‘‘อิทมฺปิ ปญฺจมํ ทุกฺกรโต ทุกฺกรตรํ, ยํ โส ชาลิสฺส กุมารสฺส รุทมานสฺส ปาเทสุ นิปติตฺวา ‘อลํ, ตาต, กณฺหาชินํ นิวตฺเตหิ, อหเมว คจฺฉามิ ยกฺเขน สห, ขาทตุ มํ ยกฺโข’ติ ยาจมานสฺส เอวํ น สมฺปฏิจฺฉิ.

Esta também foi a quinta ação extremamente difícil, mais difícil do que o difícil de realizar: quando o príncipe Jāli, chorando e prostrando-se aos seus pés, implorou: 'Basta, meu pai! Faça Kanḥājinā retornar. Eu mesmo irei com o ogro; que o ogro me devore!', ele não cedeu a esse apelo.

‘‘อิทมฺปิ ฉฏฺฐํ ทุกฺกรโต ทุกฺกรตรํ, ยํ โส ชาลิสฺส กุมารสฺส ‘ปาสาณสมํ นูน เต, ตาต, หทยํ, ยํ ตฺวํ อมฺหากํ ทุกฺขิตานํ เปกฺขมาโน นิมฺมนุสฺสเก พฺรหารญฺเญ ยกฺเขน นียมาเน น นิวาเรสี’ติ วิลปมานสฺส การุญฺญํ นากาสิ.

Esta também foi a sexta ação extremamente difícil, mais difícil do que o difícil de realizar: quando o príncipe Jāli lamentava-se dizendo: 'O teu coração, meu pai, deve ser como uma pedra, pois, vendo a nós, tão sofridos, sendo levados por um ogro para a grande floresta desabitada, tu não impedes!', ele não mostrou compaixão.

‘‘อิทมฺปิ [Pg.268] สตฺตมํ ทุกฺกรโต ทุกฺกรตรํ, ยํ ตสฺส รุฬรุฬสฺส ภีมภีมสฺส นีเต ทารเก อทสฺสนํ คมิเต น ผลิ หทยํ สตธา วา สหสฺสธา วา, ปุญฺญกาเมน มนุเชน กึ ปรทุกฺขาปเนน, นนุ นาม สกทานํ ทาตพฺพํ โหตี’’ติ?

Esta também foi a sétima ação extremamente difícil, mais difícil do que o difícil de realizar: quando as crianças, chorando convulsivamente e aterrorizadas, foram levadas e desapareceram de vista, o seu coração não se partiu em cem ou mil pedaços. Que proveito há para um homem que deseja o mérito em causar sofrimento a outrem? Não deveria ele dar a sua própria pessoa como dádiva?

‘‘ทุกฺกรสฺส, มหาราช, กตตฺตา โพธิสตฺตสฺส กิตฺติสทฺโท ทสสหสฺสิยา โลกธาตุยา สเทวมนุสฺเสสุ อพฺภุคฺคโต, เทวา เทวภวเน ปกิตฺเตนฺติ, อสุรา อสุรภวเน ปกิตฺเตนฺติ, ครุฬา ครุฬภวเน ปกิตฺเตนฺติ, นาคา นาคภวเน ปกิตฺเตนฺติ, ยกฺขา ยกฺขภวเน ปกิตฺเตนฺติ, อนุปุพฺเพน ตสฺส กิตฺติสทฺโท ปรมฺปราย อชฺเชตรหิ อิธ อมฺหากํ สมยํ อนุปฺปตฺโต, ตํ มยํ ทานํ ปกิตฺเตนฺตา วิโกเปนฺตา นิสินฺนา สุทินฺนํ, อุทาหุ ทุทฺทินฺนนฺติ. โส โข ปนายํ, มหาราช, กิตฺติสทฺโท นิปุณานํ วิญฺญูนํ วิทูนํ วิภาวีนํ โพธิสตฺตานํ ทส คุเณ อนุทสฺสติ. กตเม ทส? อเคธตา นิราลยตา จาโค ปหานํ อปุนราวตฺติตา สุขุมตา มหนฺตตา ทุรนุโพธตา ทุลฺลภตา อสทิสตา พุทฺธธมฺมสฺส, โส โข ปนายํ, มหาราช, กิตฺติสทฺโท นิปุณานํ วิญฺญูนํ วิทูนํ วิภาวีนํ โพธิสตฺตานํ อิเม ทส คุเณ อนุทสฺสตี’’ติ.

Ó grande rei, por ter realizado o que é tão difícil de fazer, a fama do Bodisatva espalhou-se por todo o sistema de dez mil mundos entre deuses e humanos. Os deuses a proclamam no reino dos deuses, os asuras no reino dos asuras, os garudas no reino dos garudas, os nagas no reino dos nagas, os yakkhas no reino dos yakkhas. Sucessivamente, através das gerações, o som de sua fama chegou até nós aqui e agora, e estamos sentados discutindo e avaliando essa doação, se foi bem dada ou mal dada. Ó grande rei, esse som de fama revela as dez qualidades dos Bodisatvas que são sutis, sábios, perspicazes e inteligentes. Quais são as dez? A ausência de cobiça, o desapego, a generosidade, a renúncia, a firmeza inabalável, a sutileza, a grandeza, a dificuldade de ser compreendido, a raridade e a incomparabilidade das qualidades búdicas. Ó grande rei, esse som de fama revela estas dez qualidades dos Bodisatvas sutis, sábios, perspicazes e inteligentes.

‘‘ภนฺเต นาคเสน, โย ปรํ ทุกฺขาเปตฺวา ทานํ เทติ, อปิ นุ ตํ ทานํ สุขวิปากํ โหติ สคฺคสํวตฺตนิก’’นฺติ? ‘‘อาม, มหาราช, กึ วตฺตพฺพ’’นฺติ. ‘‘อิงฺฆ, ภนฺเต นาคเสน, การณํ อุปทสฺเสหี’’ติ. ‘‘อิธ, มหาราช, โกจิ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม, โส ภเวยฺย ปกฺขหโต วา ปีฐสปฺปี วา อญฺญตรํ วา พฺยาธึ อาปนฺโน, ตเมนํ โย โกจิ ปุญฺญกาโม ยานํ อาโรเปตฺวา ปตฺถิตํ เทสมนุปาเปยฺย, อปิ นุ โข, มหาราช, ตสฺส ปุริสสฺส ตโตนิทานํ กิญฺจิ สุขํ นิพฺพตฺเตยฺย สคฺคสํวตฺตนิกํ ตํ กมฺม’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, กึ วตฺตพฺพํ? หตฺถิยานํ วา โส, ภนฺเต, ปุริโส ลเภยฺย อสฺสยานํ วา รถยานํ วา, ถเล ถลยานํ ชเล ชลยานํ เทเวสุ เทวยานํ มนุสฺเสสุ มนุสฺสยานํ, ตทนุจฺฉวิกํ ตทนุโลมิกํ ภเว ภเว นิพฺพตฺเตยฺย, ตทนุจฺฉวิกานิ ตทนุโลมิกานิ จสฺส สุขานิ นิพฺพตฺเตยฺยุํ, สุคติโต สุคตึ คจฺเฉยฺย, เตเนว กมฺมาภิสนฺเทน อิทฺธิยานํ อภิรุยฺห ปตฺถิตํ นิพฺพานนครํ ปาปุเณยฺยา’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ปรทุกฺขาปเนน ทินฺนทานํ สุขวิปากํ โหติ [Pg.269] สคฺคสํวตฺตนิกํ, ยํ โส ปุริโส พลีพทฺเท ทุกฺขาเปตฺวา เอวรูปํ สุขํ อนุภวติ.

“Venerável Nagasena, se alguém dá uma dádiva causando sofrimento a outrem, essa dádiva traz um resultado feliz e conduz ao céu?” “Sim, grande rei, sem dúvida.” “Por favor, venerável Nagasena, mostre-me a razão.” “Ó grande rei, suponha que neste mundo haja um asceta ou brâmane virtuoso e de bom caráter, que seja paralítico, coxo ou acometido por alguma outra doença. Então, um homem que deseja o mérito o coloca em um veículo e o leva ao destino desejado. Ó grande rei, esse homem obteria alguma felicidade decorrente dessa ação, e essa ação o conduziria ao céu?” “Sim, venerável senhor, sem dúvida. Esse homem, venerável senhor, obteria um veículo de elefante, um veículo de cavalo ou uma carruagem; um veículo terrestre na terra, um veículo aquático na água, um veículo divino entre os deuses, um veículo humano entre os homens. Em cada existência, ele obteria o que é adequado e correspondente a isso, e desfrutaria de felicidades adequadas e correspondentes. Ele iria de um estado feliz para outro estado feliz e, pelo próprio acúmulo desse karma, montando em um veículo de poder espiritual, alcançaria a desejada cidade do Nirvana.” “Sendo assim, grande rei, uma dádiva dada causando sofrimento a outrem traz um resultado feliz e conduz ao céu, assim como aquele homem desfruta de tal felicidade mesmo tendo causado sofrimento aos bois.”

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ, ยถา ปรทุกฺขาปเนน ทินฺนทานํ สุขวิปากํ โหติ สคฺคสํวตฺตนิกํ. อิธ, มหาราช, โย โกจิ ราชา ชนปทโต ธมฺมิกํ พลึ อุทฺธราเปตฺวา อาณาปวตฺตเนน ทานํ ทเทยฺย, อปิ นุ โข โส, มหาราช, ราชา ตโตนิทานํ กิญฺจิ สุขํ อนุภเวยฺย สคฺคสํวตฺตนิกํ ตํ ทาน’’นฺติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, กึ วตฺตพฺพํ, ตโตนิทานํ โส, ภนฺเต, ราชา อุตฺตรึ อเนกสตสหสฺสคุณํ ลเภยฺย. ราชูนํ อติราชา ภเวยฺย, เทวานํ อติเทโว ภเวยฺย, พฺรหฺมานํ อติพฺรหฺมา ภเวยฺย, สมณานํ อติสมโณ ภเวยฺย, พฺราหฺมณานํ อติพฺราหฺมโณ ภเวยฺย, อรหนฺตานํ อติอรหา ภเวยฺยา’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ปรทุกฺขาปเนน ทินฺนทานํ สุขวิปากํ โหติ สคฺคสํวตฺตนิกํ, ยํ โส ราชา พลินา ชนํ ปีเฬตฺวา ทินฺนทาเนน เอวรูปํ อุตฺตรึ ยสสุขํ อนุภวตี’’ติ.

“Ouça ainda outra razão superior, ó grande rei, de como uma dádiva dada causando sofrimento a outrem traz um resultado feliz e conduz ao céu. Suponha, grande rei, que um rei qualquer cobre impostos justos de seu povo e, exercendo sua autoridade, ofereça uma dádiva. Ó grande rei, esse rei desfrutaria de alguma felicidade decorrente dessa ação, e essa dádiva o conduziria ao céu?” “Sim, venerável senhor, sem dúvida. Por causa disso, venerável senhor, esse rei obteria benefícios centenas de milhares de vezes superiores. Ele se tornaria um rei acima dos reis, um deus acima dos deuses, um brahma acima dos brahmas, um asceta acima dos ascetas, um brâmane acima dos brâmanes, um arahant acima dos arahants.” “Sendo assim, grande rei, uma dádiva dada causando sofrimento a outrem brings um resultado feliz e conduz ao céu, pois aquele rei, mesmo tendo pressionado o povo com impostos, desfruta de tal glória e felicidade superiores por meio da dádiva oferecida.”

‘‘อติทานํ, ภนฺเต นาคเสน, เวสฺสนฺตเรน รญฺญา ทินฺนํ, ยํ โส สกํ ภริยํ ปรสฺส ภริยตฺถาย อทาสิ, สเก โอรเส ปุตฺเต พฺราหฺมณสฺส ทาสตฺถาย อทาสิ, อติทานํ นาม, ภนฺเต นาคเสน, โลเก วิทูหิ นินฺทิตํ ครหิตํ, ยถา นาม, ภนฺเต นาคเสน, อติภาเรน สกฏสฺส อกฺโข ภิชฺชติ, อติภาเรน นาวา โอสีทติ, อติภุตฺเตน โภชนํ วิสมํ ปริณมติ, อติวสฺเสน ธญฺญํ วินสฺสติ, อติทาเนน โภคกฺขยํ อุเปติ, อติตาเปน ปถวี อุปฑยฺหติ, อติราเคน อุมฺมตฺตโก โหติ, อติโทเสน วชฺโฌ โหติ, อติโมเหน อนยํ อาปชฺชติ, อติโลเภน โจรคฺคหณมุปคจฺฉติ, อติภเยน นิรุชฺฌติ, อติปูเรน นที อุตฺตรติ, อติวาเตน อสนิ ปตติ, อติอคฺคินา โอทนํ อุตฺตรติ, อติสญฺจรเณน น จิรํ ชีวติ. เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, อติทานํ นาม โลเก วิทูหิ นินฺทิตํ ครหิตํ, อติทานํ, ภนฺเต นาคเสน, เวสฺสนฺตเรน รญฺญา ทินฺนํ, น ตตฺถ กิญฺจิ ผลํ อิจฺฉิตพฺพ’’นฺติ.

“Uma doação excessiva, venerável Nagasena, foi dada pelo rei Vessantara, pois ele deu sua própria esposa para ser esposa de outro, e seus próprios filhos legítimos para serem escravos de um brâmane. O excesso na doação, venerável Nagasena, é censurado e condenado pelos sábios do mundo. Assim como, venerável Nagasena, pelo excesso de peso o eixo de uma carroça se quebra, pelo excesso de peso um barco afunda, pelo excesso de comida o alimento causa indigestão, pelo excesso de chuva a colheita é destruída, pela doação excessiva chega-se à ruína da riqueza, pelo calor excessivo a terra é queimada, pela paixão excessiva a pessoa enlouquece, pela raiva excessiva a pessoa é executada, pela ilusão excessiva cai-se na ruína, pela ganância excessiva cai-se nas mãos de ladrões, pelo medo excessivo a pessoa fica paralisada, pela cheia excessiva o rio transborda, pelo vento excessivo cai o raio, pelo fogo excessivo o arroz queima, e pelo excesso de viagens não se vive muito tempo. Da mesma forma, venerável Nagasena, a doação excessiva é censurada e condenada pelos sábios do mundo. Uma doação excessiva foi dada pelo rei Vessantara; nenhum fruto deveria ser esperado de tal ato.”

‘‘อติทานํ, มหาราช, โลเก วิทูหิ วณฺณิตํ ถุตํ ปสตฺถํ, เย เกจิ ยาทิสํ กีทิสํ ทานํ เทนฺติ, อติทานทายี โลเก กิตฺตึ ปาปุณาติ. ยถา[Pg.270], มหาราช, อติปวรตาย ทิพฺพํ วนมูลํ คหิตมฺปิ หตฺถปาเส ฐิตานํ ปรชนานํ น ทสฺสยติ, อคโท อติชจฺจตาย ปีฬาย สมุคฺฆาตโก โรคานํ อนฺตกโร, อคฺคิ อติโชติตาย ฑหติ, อุทกํ อติสีตตาย นิพฺพาเปติ, ปทุมํ ปริสุทฺธตาย น อุปลิมฺปติ วาริกทฺทเมน, มณิ อติคุณตาย กามทโท, วชิรํ อติติขิณตาย วิชฺฌติ มณิมุตฺตาผลิกํ, ปถวี อติมหนฺตตาย นโรรคมิคปกฺขิชลเสลปพฺพตทุเม ธาเรติ, สมุทฺโท อติมหนฺตตาย อปริปูรโณ, สิเนรุ อติภารตาย อจโล, อากาโส อติวิตฺถารตาย อนนฺโต, สูริโย อติปฺปภตาย ติมิรํ ฆาเตติ, สีโห อติชาติตาย วิคตภโย, มลฺโล อติพลวตาย ปฏิมลฺลํ ขิปฺปํ อุกฺขิปติ, ราชา อติปุญฺญตาย อธิปติ, ภิกฺขุ อติสีลวนฺตตาย นาคยกฺขนรมรูหิ นมสฺสนีโย, พุทฺโธ อติอคฺคตาย อนุปโม. เอวเมว โข, มหาราช, อติทานํ นาม โลเก วิทูหิ วณฺณิตํ ถุตํ ปสตฺถํ, เย เกจิ ยาทิสํ กีทิสํ ทานํ เทนฺติ, อติทานทายี โลเก กิตฺตึ ปาปุณาติ, อติทาเนน เวสฺสนฺตโร ราชา ทสสหสฺสิยา โลกธาตุยา วณฺณิโต ถุโต ปสตฺโถ มหิโต กิตฺติโต, เตเนว อติทาเนน เวสฺสนฺตโร ราชา อชฺเชตรหิ พุทฺโธ ชาโต อคฺโค สเทวเก โลเก.

“A doação extraordinária, ó grande rei, é elogiada, louvada e enaltecida pelos sábios do mundo. Qualquer um pode dar uma doação comum, mas aquele que dá uma doação extraordinária alcança a fama no mundo. Assim como, grande rei, por sua extrema excelência, uma raiz medicinal divina, mesmo quando segurada, não se deixa ver por outras pessoas que estejam ao alcance da mão; um remédio, por sua extrema pureza, destrói a dor e põe fim às doenças; o fogo, por seu extremo calor, queima; a água, por seu extremo frescor, extingue o calor; o lótus, por sua extrema pureza, não é manchado pela água ou pela lama; a joia preciosa, por suas qualidades extraordinárias, concede todos os desejos; o diamante, por sua extrema dureza, perfura joias, pérolas e cristais; a terra, por sua extrema grandeza, sustenta humanos, serpentes, feras, aves, águas, rochas, montanhas e árvores; o oceano, por sua extrema vastidão, nunca se enche; o monte Sineru, por seu extremo peso, é imóvel; o espaço, por sua extrema extensão, é infinito; o sol, por seu extremo brilho, dissipa as trevas; o leão, por sua linhagem superior, é destemido; o lutador, por sua extrema força, arremessa rapidamente o adversário; o rei, por seu extremo mérito, é o soberano; o monge, por sua extrema virtude, é digno de reverência por nagas, yakkhas, humanos e deuses; e o Buda, por sua extrema supremacia, é incomparável. Da mesma forma, ó grande rei, a doação extraordinária é elogiada, louvada e enaltecida pelos sábios do mundo. Qualquer um pode dar uma doação comum, mas aquele que dá uma doação extraordinária alcança a fama no mundo. Por causa de sua doação extraordinária, o rei Vessantara foi elogiado, louvado, enaltecido, honrado e glorificado em todo o sistema de dez mil mundos. E foi precisamente por causa dessa doação extraordinária que o rei Vessantara tornou-se agora o Buda, o mais supremo no mundo com seus deuses.”

‘‘อตฺถิ ปน, มหาราช, โลเก ฐปนียํ ทานํ, ยํ ทกฺขิเณยฺเย อนุปฺปตฺเต น ทาตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ทส โข ปนิมานิ, ภนฺเต นาคเสน, ทานานิ, ยานิ โลเก อทานสมฺมตานิ, โย ตานิ ทานานิ เทติ, โส อปายคามี โหติ. กตมานิ ทส? มชฺชทานํ, ภนฺเต นาคเสน, โลเก อทานสมฺมตํ, โย ตํ ทานํ เทติ, โส อปายคามี โหติ. สมชฺชทานํ…เป… อิตฺถิทานํ…เป… อุสภทานํ…เป… จิตฺตกมฺมทานํ…เป… สตฺถทานํ …เป… วิสทานํ…เป… สงฺขลิกทานํ…เป… กุกฺกุฏสูกรทานํ…เป… ตุลากูฏมานกูฏทานํ, ภนฺเต นาคเสน, โลเก อทานสมฺมตํ โหติ, โย ตํ ทานํ เทติ, โส อปายคามี โหติ. อิมานิ โข, ภนฺเต นาคเสน, ทส ทานานิ โลเก อทานสมฺมตานิ, โย ตานิ ทานานิ เทติ, โส อปายคามี โหตี’’ติ.

“Mas existe no mundo, ó grande rei, alguma dádiva que deva ser retida, que não deva ser dada quando um destinatário digno se apresenta?” “Existem dez tipos de dádivas, venerável Nagasena, que no mundo são consideradas impróprias para serem dadas; quem dá essas dádivas vai para um estado de sofrimento. Quais são as dez? A dádiva de bebidas inebriantes, venerável Nagasena, é considerada no mundo uma dádiva imprópria; quem a dá vai para um estado de sofrimento. A dádiva de festivais teatrais... a dádiva de mulheres... a dádiva de touros reprodutores... a dádiva de pinturas eróticas... a dádiva de armas... a dádiva de veneno... a dádiva de correntes e grilhões... a dádiva de galos e porcos... a dádiva de balanças e medidas falsas, venerável Nagasena, é considerada no mundo uma dádiva imprópria; quem a dá vai para um estado de sofrimento. Estas são, venerável Nagasena, as dez dádivas consideradas impróprias no mundo; quem as dá vai para um estado de sofrimento.”

‘‘นาหํ ตํ, มหาราช, อทานสมฺมตํ ปุจฺฉามิ, อิมํ ขฺวาหํ, มหาราช, ตํ ปุจฺฉามิ ‘อตฺถิ ปน, มหาราช, โลเก ฐปนียํ ทานํ, ยํ ทกฺขิเณยฺเย อนุปฺปตฺเต น ทาตพฺพ’นฺติ. ‘‘นตฺถิ, ภนฺเต นาคเสน, โลเก ฐปนียํ ทานํ. ยํ [Pg.271] ทกฺขิเณยฺเย อนุปฺปตฺเต น ทาตพฺพํ, จิตฺตปฺปสาเท อุปฺปนฺเน เกจิ ทกฺขิเณยฺยานํ โภชนํ เทนฺติ, เกจิ อจฺฉาทนํ, เกจิ สยนํ, เกจิ อาวสถํ, เกจิ อตฺถรณปาวุรณํ, เกจิ ทาสิทาสํ, เกจิ เขตฺตวตฺถุํ, เกจิ ทฺวิปทจตุปฺปทํ, เกจิ สตํ สหสฺสํ สตสหสฺสํ, เกจิ มหารชฺชํ, เกจิ ชีวิตมฺปิ เทนฺตี’’ติ. ‘‘ยทิ ปน, มหาราช, เกจิ ชีวิตมฺปิ เทนฺติ, กึ การณา เวสฺสนฺตรํ ทานปตึ อติพาฬฺหํ ปริปาเตสิ สุทินฺเน ปุตฺเต จ ทาเร จ?

“Eu não lhe perguntei, ó grande rei, sobre o que é considerado uma dádiva imprópria. O que lhe perguntei foi isto: 'Existe no mundo alguma dádiva que deva ser retida, que não deva ser dada quando um destinatário digno se apresenta?'” “Não, venerável Nagasena, não existe no mundo nenhuma dádiva que deva ser retida, que não deva ser dada quando um destinatário digno se apresenta. Quando surge a devoção no coração, alguns dão aos destinatários dignos comida, alguns dão roupas, alguns dão leitos, alguns dão moradias, alguns dão cobertas e mantos, alguns dão servos e servas, alguns dão campos e terras, alguns dão bípedes e quadrúpedes, alguns dão cem, mil ou cem mil moedas, alguns dão um grande reino e alguns dão até a própria vida.” “Se, ó grande rei, alguns dão até a própria vida, por qual razão você criticou tão severamente o rei Vessantara, o senhor da generosidade, por ter dado seus filhos e sua esposa como uma dádiva bem oferecida?”

‘‘อปิ นุ โข, มหาราช, อตฺถิ โลกปกติ โลกาจิณฺณํ, ลภติ ปิตา ปุตฺตํ อิณฏฺโฏ วา อาชีวิกปกโต วา อาวปิตุํ วา วิกฺกิณิตุํ วา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, ลภติ ปิตา ปุตฺตํ อิณฏฺโฏ วา อาชีวิกปกโต วา อาวปิตุํ วา วิกฺกิณิตุํ วา’’ติ. ‘‘ยทิ, มหาราช, ลภติ ปิตา ปุตฺตํ อิณฏฺโฏ วา อาชีวิกปกโต วา อาวปิตุํ วา วิกฺกิณิตุํ วา, เวสฺสนฺตโรปิ, มหาราช, ราชา อลภมาโน สพฺพญฺญุตญาณํ อุปทฺทุโต ทุกฺขิโต ตสฺส ธมฺมธนสฺส ปฏิลาภาย ปุตฺตทารํ อาวเปสิ จ วิกฺกิณิ จ. อิติ, มหาราช, เวสฺสนฺตเรน รญฺญา อญฺเญสํ ทินฺนํ เยว ทินฺนํ, กตํ เยว กตํ. กิสฺส ปน ตฺวํ, มหาราช, เตน ทาเนน เวสฺสนฺตรํ ทานปตึ อติพาฬฺหํ อปสาเทสี’’ติ?

“Existe, ó grande rei, um costume no mundo, uma prática comum, pela qual um pai pressionado por dívidas ou em extrema dificuldade de subsistência tem o direito de penhorar ou vender seu filho?” “Sim, venerável senhor, um pai pressionado por dívidas ou em extrema dificuldade de subsistência tem o direito de penhorar ou vender seu filho.” “Se, ó grande rei, um pai tem o direito de penhorar ou vender seu filho quando pressionado por dívidas ou em extrema dificuldade de subsistência, o rei Vessantara também, ó grande rei, não tendo alcançado a onisciência, aflito e sofrendo, penhorou e vendeu seus filhos e esposa para obter aquela riqueza do Dhamma. Assim, ó grande rei, o rei Vessantara deu apenas o que outros também dão, e fez apenas o que outros também fazem. Por que, então, ó grande rei, você censurou tão severamente o rei Vessantara, o senhor da generosidade, por causa dessa dádiva?”

‘‘นาหํ, ภนฺเต นาคเสน, เวสฺสนฺตรสฺส ทานปติโน ทานํ ครหามิ, อปิ จ ปุตฺตทารํ ยาจนฺเต นิมินิตฺวา อตฺตานํ ทาตพฺพ’’นฺติ. ‘‘เอตํ โข, มหาราช, อสพฺภิการณํ, ยํ ปุตฺตทารํ ยาจนฺเต อตฺตานํ ทเทยฺย, ยํ ยํ หิ ยาจนฺเต ตํ ตเทว ทาตพฺพํ, เอตํ สปฺปุริสานํ กมฺมํ. ยถา, มหาราช, โกจิ ปุริโส ปานียํ อาหราเปยฺย, ตสฺส โย โภชนํ ทเทยฺย, อปิ นุ โส, มหาราช, ปุริโส ตสฺส กิจฺจการี อสฺสา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ยํ โส อาหราเปติ, ตเมว ตสฺส เทนฺโต กิจฺจการี อสฺสา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, เวสฺสนฺตโร ราชา พฺราหฺมเณ ปุตฺตทารํ ยาจนฺเต ปุตฺตทารํ เยว อทาสิ. สเจ, มหาราช, พฺราหฺมโณ เวสฺสนฺตรสฺส สรีรํ ยาเจยฺย, น โส, มหาราช, อตฺตานํ รกฺเขยฺย น กมฺเปยฺย น รชฺเชยฺย, ตสฺส ทินฺนํ ปริจฺจตฺตํ เยว สรีรํ ภเวยฺย. สเจ, มหาราช, โกจิ เวสฺสนฺตรํ ทานปตึ อุปคนฺตฺวา ยาเจยฺย ‘ทาสตฺตํ เม [Pg.272] อุเปหี’ติ, ทินฺนํ ปริจฺจตฺตํ เยวสฺส สรีรํ ภเวยฺย, น โส ทตฺวา ตเปยฺย, รญฺโญ, มหาราช, เวสฺสนฺตรสฺส กาโย พหุสาธารโณ.

“Venerável Nagasena, eu não critico a doação do rei doador Vessantara. No entanto, quando lhe pediram a esposa e os filhos, ele deveria ter oferecido a si mesmo em troca.” “Ó grande rei, dar a si mesmo quando pedem a esposa e os filhos é uma ação imprópria. Pois o que quer que seja pedido, deve-se dar exatamente aquilo que foi pedido; esta é a conduta dos homens de bem. Ó rei, por exemplo, se um homem pedisse que lhe trouxessem água, e alguém lhe desse comida, ó rei, esse homem estaria atendendo à necessidade daquele que pediu?” “Não, venerável. Somente dando-lhe exatamente o que ele pediu para trazer é que ele estaria atendendo à sua necessidade.” “Da mesma forma, ó rei, quando o brâmane pediu a esposa e os filhos ao rei Vessantara, ele deu exatamente a esposa e os filhos. Ó rei, se o brâmane tivesse pedido o próprio corpo de Vessantara, ó rei, ele não teria protegido a si mesmo, não teria tremido, não teria se apegado; ele teria dado e renunciado ao seu próprio corpo para ele. Ó rei, se alguém se aproximasse do rei doador Vessantara e pedisse: ‘Torne-se meu escravo’, ele teria dado e renunciado ao seu próprio corpo, e após dar, não se lamentaria. Ó rei, o corpo do rei Vessantara era de uso comum para todos.”

‘‘ยถา, มหาราช, ปกฺกา มํสเปสิ พหุสาธารณา, เอวเมว โข, มหาราช, รญฺโญ เวสฺสนฺตรสฺส กาโย พหุสาธารโณ. ยถา วา ปน, มหาราช, ผลิโต รุกฺโข นานาทิชคณสาธารโณ, เอวเมว โข, มหาราช, รญฺโญ เวสฺสนฺตรสฺส กาโย พหุสาธารโณ. กึ การณา? ‘เอวาหํ ปฏิปชฺชนฺโต สมฺมาสมฺโพธึ ปาปุณิสฺสามี’ติ.

“Ó rei, por exemplo, um pedaço de carne cozida é de uso comum para todos. Da mesma forma, ó rei, o corpo do rei Vessantara era de uso comum para todos. Ou ainda, ó rei, uma árvore carregada de frutos é compartilhada por vários bandos de pássaros. Da mesma forma, ó rei, o corpo do rei Vessantara era de uso comum para todos. Por qual razão? Pensando: ‘Praticando desta maneira, alcançarei o perfeito despertar (Sammāsambodhi)’.”

‘‘ยถา, มหาราช, ปุริโส อธโน ธนตฺถิโก ธนปริเยสนํ จรมาโน อชปถํ สงฺกุปถํ เวตฺตปถํ คจฺฉติ, ชลถลวาณิชฺชํ กโรติ, กาเยน วาจาย มนสา ธนํ อาราเธติ, ธนปฺปฏิลาภาย วายมติ. เอวเมว โข, มหาราช, เวสฺสนฺตโร ทานปติ อธโน พุทฺธธเนน สพฺพญฺญุตญาณรตนปฺปฏิลาภาย ยาจกานํ ธนธญฺญํ ทาสิทาสํ ยานวาหนํ สกลสาปเตยฺยํ สกํ ปุตฺตทารํ อตฺตานญฺจ จชิตฺวา สมฺมาสมฺโพธึ เยว ปริเยสติ.

“Ó rei, por exemplo, um homem pobre que deseja riqueza, ao andar em busca de riqueza, viaja por caminhos difíceis — caminhos de cabras, caminhos de estacas, caminhos de cipós —, faz comércio por água e terra, busca obter riqueza por meio do corpo, da fala e da mente, e se esforça para adquiri-la. Da mesma forma, ó rei, o rei doador Vessantara, sendo desprovido da riqueza de um Buda, para obter a joia do conhecimento onisciente, doou aos pedintes riquezas, grãos, escravos e escravas, veículos e montarias, todos os seus bens, sua própria esposa e filhos, e a si mesmo, buscando apenas o perfeito despertar.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, อมจฺโจ มุทฺทกาโม มุทฺทาธิกรณํ ยํ กิญฺจิ เคเห ธนธญฺญํ หิรญฺญสุวณฺณํ, ตํ สพฺพํ ทตฺวาปิ มุทฺทปฺปฏิลาภาย วายมติ. เอวเมว โข, มหาราช, เวสฺสนฺตโร ทานปติ สพฺพํ ตํ พาหิรพฺภนฺตรธนํ ทตฺวา ชีวิตมฺปิ ปเรสํ ทตฺวา สมฺมาสมฺโพธึ เยว ปริเยสติ.

“Ou ainda, ó rei, um ministro que deseja um selo de autoridade, por causa desse selo, dá todo o ouro, prata, riqueza e grãos que possui em sua casa, esforçando-se para obter o selo. Da mesma forma, ó rei, o rei doador Vessantara, doando todas as suas riquezas externas e internas, e até mesmo dando sua vida aos outros, buscava apenas o perfeito despertar.”

‘‘อปิ จ, มหาราช, เวสฺสนฺตรสฺส ทานปติโน เอวํ อโหสิ ‘ยํ โส พฺราหฺมโณ ยาจติ, ตเมวาหํ ตสฺส เทนฺโต กิจฺจการี นาม โหมี’ติ, เอวํ โส ตสฺส ปุตฺตทารมทาสิ. น โข, มหาราช, เวสฺสนฺตโร ทานปติ เทสฺสตาย พฺราหฺมณสฺส ปุตฺตทารมทาสิ, น อทสฺสนกามตาย ปุตฺตทารมทาสิ, น อติพหุกา เม ปุตฺตทารา, ‘น สกฺโกมิ เต โปเสตุ’นฺติ ปุตฺตทารมทาสิ, น อุกฺกณฺฐิโต ‘อปฺปิยา เม’ติ นีหริตุกามตาย ปุตฺตทารมทาสิ. อถ โข สพฺพญฺญุตญาณรตนสฺเสว ปิยตฺตา สพฺพญฺญุตญาณสฺส การณา เวสฺสนฺตโร ราชา เอวรูปํ อตุลํ วิปุลมนุตฺตรํ ปิยํ มนาปํ ทยิตํ ปาณสมํ ปุตฺตทารทานวรํ พฺราหฺมณสฺส อทาสิ.

“Além disso, ó rei, o rei doador Vessantara pensou assim: ‘O que quer que este brâmane peça, se eu lhe der exatamente o que ele pede, serei alguém que atende à sua necessidade’. Com esse pensamento, ele deu a esposa e os filhos ao brâmane. Ó rei, o rei doador Vessantara não deu a esposa e os filhos ao brâmane por aversão, nem por não querer vê-los, nem porque tinha filhos e esposa em excesso e pensou ‘não posso sustentá-los’, nem por estar entediado e querer expulsá-los por não amá-los mais. Pelo contrário, por amar a joia do conhecimento onisciente, por causa do conhecimento onisciente, o rei Vessantara deu ao brâmane essa doação suprema de sua esposa e filhos, que eram incomparáveis, abundantes, supremos, amados, agradáveis, queridos e preciosos como sua própria vida.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ[Pg.273], มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน จริยาปิฏเก –

“Isso foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no Cariyapitaka:”

‘‘‘น เม เทสฺสา อุโภ ปุตฺตา, มทฺที เทวี น เทสฺสิยา;

สพฺพญฺญุตํ ปิยํ มยฺหํ, ตสฺมา ปิเย อทาสห’นฺติ.

“‘Não é que eu odiasse meus dois filhos, nem que a rainha Maddi me fosse odiosa; mas a onisciência me é mais querida, por isso doei aqueles que me eram tão queridos’.”

‘‘ตสฺมา, มหาราช, เวสฺสตโร ราชา ปุตฺตทานํ ทตฺวา ปณฺณสาลํ ปวิสิตฺวา นิปชฺชิ. ตสฺส อติเปเมน ทุกฺขิตสฺส พลวโสโก อุปฺปชฺชิ, หทยวตฺถุ อุณฺหมโหสิ. นาสิกาย อปฺปโหนฺติยา มุเขน อุณฺเห อสฺสาสปสฺสาเส วิสฺสชฺเชสิ, อสฺสูนิ ปริวตฺติตฺวา โลหิตพินฺทูนิ หุตฺวา เนตฺเตหิ นิกฺขมึสุ. เอวเมว โข, มหาราช, ทุกฺเขน เวสฺสนฺตโร ราชา พฺราหฺมณสฺส ปุตฺตทารมทาสิ ‘มา เม ทานปโถ ปริหายี’ติ.

“Portanto, ó rei, o rei Vessantara, após dar a doação de seus filhos, entrou na cabana de folhas e deitou-se. Sofrendo por causa do imenso amor, surgiu nele uma profunda tristeza, e seu coração ardeu. Como a respiração pelo nariz não era suficiente, ele exalava lufadas de ar quente pela boca; suas lágrimas, ao escorrerem, transformaram-se em gotas de sangue e brotaram de seus olhos. Mesmo sofrendo tanto, ó rei, o rei Vessantara deu seus filhos ao brâmane, pensando: ‘Que o meu caminho de doação não decline’.”

‘‘อปิ จ, มหาราช, เวสฺสนฺตโร ราชา ทฺเว อตฺถวเส ปฏิจฺจ พฺราหฺมณสฺส ทฺเว ทารเก อทาสิ. กตเม ทฺเว? ทานปโถ จ เม อปริหีโน ภวิสฺสติ, ทุกฺขิเต จ เม ปุตฺตเก วนมูลผเลหิ อิโตนิทานํ อยฺยโก โมเจสฺสตีติ. ชานาติ หิ, มหาราช, เวสฺสนฺตโร ราชา ‘น เม ทารกา สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุํ, อิเม จ ทารเก อยฺยโก นิกฺกิณิสฺสติ, เอวํ อมฺหากมฺปิ คมนํ ภวิสฺสตี’ติ. อิเม โข, มหาราช, ทฺเว อตฺถวเส ปฏิจฺจ พฺราหฺมณสฺส ทฺเว ทารเก อทาสิ.

“Além disso, ó rei, o rei Vessantara deu as duas crianças ao brâmane tendo em vista dois propósitos. Quais dois? ‘Meu caminho de doação não diminuirá’ e ‘meu avô (o rei Sanjaya) libertará meus filhos, que estão sofrendo na floresta comendo raízes e frutos silvestres, resgatando-os desse sofrimento’. Pois o rei Vessantara sabia, ó rei: ‘Ninguém será capaz de usar meus filhos como escravos; o avô deles certamente os resgatará e, por causa dessa doação das crianças, nós também poderemos retornar’. Ó rei, foi tendo em vista esses dois propósitos que ele deu as duas crianças ao brâmane.”

‘‘อปิ จ, มหาราช, เวสฺสนฺตโร ราชา ชานาติ ‘อยํ โข พฺราหฺมโณ ชิณฺโณ วุฑฺโฒ มหลฺลโก ทุพฺพโล ภคฺโค ทณฺฑปรายโณ ขีณายุโก ปริตฺตปุญฺโญ, เนโส สมตฺโถ อิเม ทารเก ทาสโภเคน ภุญฺชิตุ’นฺติ. สกฺกุเณยฺย ปน, มหาราช, ปุริโส ปากติเกน พเลน อิเม จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว คเหตฺวา เปฬาย วา สมุคฺเค วา ปกฺขิปิตฺวา นิปฺปเภ กตฺวา ถาลกปริโภเคน ปริภุญฺชิตุ’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อิมสฺมึ โลเก จนฺทิมสูริยปฺปฏิภาคสฺส เวสฺสนฺตรสฺส ทารกา น สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุนฺติ.

“Além disso, ó rei, o rei Vessantara sabia: ‘Este brâmane é velho, idoso, decrépito, fraco, curvado, depende de um cajado, está no fim da vida e tem poucos méritos; ele não será capaz de usar essas crianças como escravos’. Ó rei, um homem comum, com sua força física normal, seria capaz de capturar o sol e a lua, que possuem tanto poder e majestade, colocá-los em uma cesta ou caixa, privá-los de brilho e usá-los como meros utensílios?” “Não, venerável.” “Da mesma forma, ó rei, neste mundo, ninguém é capaz de usar como escravos as crianças do rei Vessantara, que são semelhantes ao sol e à lua.”

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ, เยน การเณน เวสฺสนฺตรสฺส ทารกา น สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุํ. ยถา, มหาราช, รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส มณิรตนํ สุภํ ชาติมนฺตํ อฏฺฐํสํ สุปริกมฺมกตํ จตุหตฺถายามํ สกฏนาภิปริณาหํ น สกฺกา เกนจิ ปิโลติกาย [Pg.274] เวเฐตฺวา เปฬาย ปกฺขิปิตฺวา สตฺถกนิสานปริโภเคน ปริภุญฺชิตุํ, เอวเมว โข, มหาราช, โลเก จกฺกวตฺติรญฺโญ มณิรตนปฺปฏิภาคสฺส เวสฺสนฺตรสฺส ทารกา น สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุํ.

“Ouça ainda outro motivo, ó rei, pelo qual ninguém é capaz de usar as crianças do rei Vessantara como escravos. Ó rei, assim como a joia preciosa de um monarca universal (Cakkavatti), que é bela, pura, de oito facetas, bem polida, com quatro côvados de comprimento e a circunferência do cubo de uma roda de carruagem, não pode ser envolvida em um trapo de pano, colocada em uma cesta e usada como pedra de amolar facas; da mesma forma, ó rei, neste mundo, ninguém é capaz de usar como escravos as crianças do rei Vessantara, que são semelhantes à joia preciosa de um monarca universal.”

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ, เยน การเณน เวสฺสนฺตรสฺส ทารกา น สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุํ. ยถา, มหาราช, ติธา ปภินฺโน สพฺพเสโต สตฺตปฺปติฏฺฐิโต อฏฺฐรตนุพฺเพโธ นวรตนายามปริณาโห ปาสาทิโก ทสฺสนีโย อุโปสโถ นาคราชา น สกฺกา เกนจิ สุปฺเปน วา สราเวน วา ปิทหิตุํ, โควจฺฉโก วิย วจฺฉกสาลาย ปกฺขิปิตฺวา ปริหริตุํ วา, เอวเมว โข, มหาราช, โลเก อุโปสถนาคราชปฺปฏิภาคสฺส เวสฺสนฺตรสฺส ทารกา น สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุํ.

“Ouça ainda outro motivo, ó rei, pelo qual ninguém é capaz de usar as crianças do rei Vessantara como escravos. Ó rei, assim como o rei dos elefantes da raça Uposatha, que verte cio de três partes do corpo, é totalmente branco, tem sete pontos de apoio, oito côvados de altura, nove côvados de comprimento e corpo proporcional, sendo agradável e belo de se ver, não pode ser coberto com uma peneira ou tigela, nem ser mantido e trancado em um curral como um bezerro; da mesma forma, ó rei, neste mundo, ninguém é capaz de usar como escravos as crianças do rei Vessantara, que são semelhantes ao rei dos elefantes da raça Uposatha.”

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ, เยน การเณน เวสฺสนฺตรสฺส ทารกา น สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุํ. ยถา, มหาราช, มหาสมุทฺโท ทีฆปุถุลวิตฺถิณฺโณ คมฺภีโร อปฺปเมยฺโย ทุรุตฺตโร อปริโยคาฬฺโห อนาวโฏ น สกฺกา เกนจิ สพฺพตฺถ ปิทหิตฺวา เอกติตฺเถน ปริโภคํ กาตุํ, เอวเมว โข, มหาราช, โลเก มหาสมุทฺทปฺปฏิภาคสฺส เวสฺสนฺตรสฺส ทารกา น สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุํ.

“Ouça ainda outro motivo, ó rei, pelo qual ninguém é capaz de usar as crianças do rei Vessantara como escravos. Ó rei, assim como o grande oceano, que é longo, largo, vasto, profundo, imensurável, difícil de atravessar, insondável e sem barreiras, não pode ser bloqueado em todos os seus portos por alguém para ser usado apenas em um único porto; da mesma forma, ó rei, neste mundo, ninguém é capaz de usar como escravos as crianças do rei Vessantara, que são semelhantes ao grande oceano.”

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ, เยน การเณน เวสฺสนฺตรสฺส ทารกา น สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุํ. ยถา, มหาราช, หิมวนฺโต ปพฺพตราชา ปญฺจโยชนสตํ อจฺจุคฺคโต นเภ ติสหสฺสโยชนายามวิตฺถาโร จตุราสีติกูฏสหสฺสปฺปฏิมณฺฑิโต ปญฺจนฺนํ มหานทีสตานํ ปภโว มหาภูตคณาลโย นานาวิธคนฺธธโร ทิพฺโพสธสตสมลงฺกโต นเภ วลาหโก วิย อจฺจุคฺคโต ทิสฺสติ, เอวเมว โข, มหาราช, โลเก หิมวนฺตปพฺพตราชปฺปฏิภาคสฺส เวสฺสนฺตรสฺส ทารกา น สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุํ.

“Ouça ainda outro motivo, ó rei, pelo qual ninguém é capaz de usar as crianças do rei Vessantara como escravos. Ó rei, assim como o rei das montanhas, o Himalaia, que se eleva a quinhentas iójanas no céu, tem três mil iójanas de comprimento e largura, é adornado com oitenta e quatro mil picos, é a fonte de quinhentos grandes rios, a morada de multidões de seres sobrenaturais, exala vários tipos de fragrâncias e é ricamente adornado com centenas de ervas medicinais divinas, aparecendo no céu tão alto quanto uma nuvem; da mesma forma, ó rei, neste mundo, ninguém é capaz de usar como escravos as crianças do rei Vessantara, que são semelhantes ao rei das montanhas, o Himalaia.”

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ, เยน การเณน เวสฺสนฺตรสฺส ทารกา น สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุํ. ยถา, มหาราช, รตฺตนฺธการติมิสายํ อุปริปพฺพตคฺเค ชลมาโน มหาอคฺคิกฺขนฺโธ สุวิทูเรปิ ปญฺญายติ, เอวเมว โข, มหาราช, เวสฺสนฺตโร ราชา ปพฺพตคฺเค ชลมาโน [Pg.275] มหาอคฺคิกฺขนฺโธ วิย สุวิทูเรปิ ปากโฏ ปญฺญายติ, ตสฺส ทารกา น สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุํ.

“Ouça ainda outro motivo, ó rei, pelo qual ninguém é capaz de usar as crianças do rei Vessantara como escravos. Ó rei, assim como na escuridão profunda da noite, uma grande fogueira que arde no topo de uma montanha é visível mesmo de muito longe; da mesma forma, ó rei, o rei Vessantara é famoso mesmo de longe, como uma grande fogueira que arde no topo de uma montanha. Ninguém é capaz de usar as crianças dele como escravos.”

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ, เยน การเณน เวสฺสนฺตรสฺส ทารกา น สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุํ. ยถา, มหาราช, หิมวนฺเต ปพฺพเต นาคปุปฺผสมเย อุชุวาเต วายนฺเต ทส ทฺวาทส โยชนานิ ปุปฺผคนฺโธ วายติ, เอวเมว โข, มหาราช, เวสฺสนฺตรสฺส รญฺโญ อปิ โยชนสหสฺเสหิปิ ยาว อกนิฏฺฐภวนํ เอตฺถนฺตเร สุราสุรครุฬคนฺธพฺพยกฺขรกฺขสมโหรคกินฺนรอินฺทภวเนสุ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต, สีลวรคนฺโธ จสฺส สมฺปวายติ, เตน ตสฺส ทารกา น สกฺกา เกนจิ ทาสโภเคน ภุญฺชิตุํ. อนุสิฏฺโฐ, มหาราช, ชาลี กุมาโร ปิตรา เวสฺสนฺตเรน รญฺญา ‘อยฺยโก เต, ตาต, ตุมฺเห พฺราหฺมณสฺส ธนํ ทตฺวา นิกฺกิณนฺโต ตํ นิกฺขสหสฺสํ ทตฺวา นิกฺกิณาตุ, กณฺหาชินํ นิกฺกิณนฺโต ทาสสตํ ทาสิสตํ หตฺถิสตํ อสฺสสตํ เธนุสตํ อุสภสตํ นิกฺขสตนฺติ สพฺพสตํ ทตฺวา นิกฺกิณาตุ, ยทิ เต, ตาต, อยฺยโก ตุมฺเห พฺราหฺมณสฺส หตฺถโต อาณาย พลสา มุธา คณฺหาติ, มา ตุมฺเห อยฺยกสฺส วจนํ กริตฺถ, พฺราหฺมณสฺเสว อนุยายิโน โหถา’ติ, เอวมนุสาสิตฺวา ปุตฺเต เปเสสิ, ตโต ชาลีกุมาโร คนฺตฺวา อยฺยเกน ปุฏฺโฐ กเถสิ –

“Ouça ainda outro motivo, ó rei, pelo qual ninguém é capaz de usar as crianças do rei Vessantara como escravos. Ó rei, assim como na montanha do Himalaia, quando as flores de Nāga florescem e o vento sopra diretamente, o perfume das flores se espalha por dez ou doze iójanas; da mesma forma, ó rei, o som da fama do rei Vessantara subiu por milhares de iójanas até o reino de Akanittha, espalhando-se por todos os reinos dos Devas, Asuras, Garudas, Gandharvas, Yakshas, Rakshasas, Mahoragas, Kinnaras e de Indra. O perfume excelente de sua virtude (sīla) também se espalha docemente. Por isso, ninguém é capaz de usar as crianças dele como escravos. Ó rei, o príncipe Jali foi instruído por seu pai, o rei Vessantara: ‘Meu querido filho, se o seu avô quiser resgatar vocês dando riquezas ao brâmane, que ele resgate você pagando mil moedas de ouro (nikkha). Se ele quiser resgatar Kanhajina, que ele a resgate dando cem escravos, cem escravas, cem elefantes, cem cavalos, cem vacas leiteiras, cem touros e cem moedas de ouro — ou seja, cem de cada uma dessas sete coisas. Meu querido filho, se o seu avô tomar vocês das mãos do brâmane à força, por autoridade real e de graça, não obedeçam às palavras do seu avô; sigam apenas o brâmane’. Tendo-os instruído assim, ele enviou seus filhos. Depois disso, o príncipe Jali foi e, ao ser questionado por seu avô, disse:”

‘‘‘สหสฺสคฺฆํ หิ มํ ตาต, พฺราหฺมณสฺส ปิตา อทา;

อโถ กณฺหาชินํ กญฺญํ, หตฺถีนญฺจ สเตน จา’’’ติ.

“‘Meu avô, meu pai me deu ao brâmane pelo valor de mil moedas de ouro; e para a jovem Kanhajina, ele estabeleceu o valor de cem elefantes e outras coisas (cem de cada)’.”

‘‘สุนิพฺเพฐิโต, ภนฺเต นาคเสน, ปญฺโห; สุภินฺนํ ทิฏฺฐิชาลํ; สุมทฺทิโต ปรวาโท; สกสมโย สุทีปิโต; พฺยญฺชนํ สุปริโสธิตํ; สุวิภตฺโต อตฺโถ; เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Venerável Nagasena, a pergunta foi muito bem respondida. A rede de visões errôneas foi completamente destruída. As objeções alheias foram refutadas. A nossa própria doutrina foi bem demonstrada. As palavras foram bem purificadas e o significado foi bem analisado. Eu aceito isso exatamente como foi dito.”

เวสฺสนฺตรปญฺโห ปฐโม.

“Aqui termina a primeira pergunta, sobre Vessantara.”

๒. ทุกฺกรการิกปญฺโห

2. “Pergunta sobre a prática de austeridades difíceis (Dukkaracariya)”

๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, สพฺเพว โพธิสตฺตา ทุกฺกรการิกํ กโรนฺติ, อุทาหุ โคตเมเนว โพธิสตฺเตน ทุกฺกรการิกา กตา’’ติ? ‘‘นตฺถิ, มหาราช[Pg.276], สพฺเพสํ โพธิสตฺตานํ ทุกฺกรการิกา, โคตเมเนว โพธิสตฺเตน ทุกฺกรการิกา กตา’’ติ.

2. “Venerável Nagasena, todos os Bodisatvas praticam as austeridades difíceis (dukkaracariya)? Ou foi apenas o Bodisatva Gotama que praticou as austeridades difíceis?” “Ó rei, nem todos os Bodisatvas praticam as austeridades difíceis. Apenas o Bodisatva Gotama praticou as austeridades difíceis.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยทิ เอวํ อยุตฺตํ, ยํ โพธิสตฺตานํ โพธิสตฺเตหิ เวมตฺตตา โหตี’’ติ. ‘‘จตูหิ, มหาราช, ฐาเนหิ โพธิสตฺตานํ โพธิสตฺเตหิ เวมตฺตตา โหติ. กตเมหิ จตูหิ? กุลเวมตฺตตา ปธานเวมตฺตตา อายุเวมตฺตตา ปมาณเวมตฺตตาติ. อิเมหิ โข, มหาราช, จตูหิ ฐาเนหิ โพธิสตฺตานํ โพธิสตฺเตหิ เวมตฺตตา โหติ. สพฺเพสมฺปิ, มหาราช, พุทฺธานํ รูเป สีเล สมาธิมฺหิ ปญฺญาย วิมุตฺติยา วิมุตฺติญาณทสฺสเน จตุเวสารชฺเช ทสตถาคตพเล ฉอสาธารณญาเณ จุทฺทสพุทฺธญาเณ อฏฺฐารสพุทฺธธมฺเม เกวเล จ พุทฺธคุเณ นตฺถิ เวมตฺตตา, สพฺเพปิ พุทฺธา พุทฺธธมฺเมหิ สมสมา’’ติ.

"Venerável Nagasena, se é assim, não é adequado que haja diferença entre os Bodhisattas." "Ó rei, há quatro aspectos em que os Bodhisattas diferem uns dos outros. Quais quatro? Diferença de linhagem, diferença de esforço, diferença de tempo de vida e diferença de estatura física. É por esses quatro aspectos, ó rei, que os Bodhisattas diferem uns dos outros. Mas, ó rei, para todos os Buddhas, não há diferença na forma física, na virtude, na concentração, na sabedoria, na libertação, no conhecimento e visão da libertação, no destemor quádruplo, nos dez poderes do Tathagata, nos seis conhecimentos incomuns, nos quatorze conhecimentos de um Buddha, nas dezoito qualidades de um Buddha, ou em qualquer qualidade búdica como um todo. Todos os Buddhas são perfeitamente iguais em suas qualidades búdicas."

‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, สพฺเพปิ พุทฺธา พุทฺธธมฺเมหิ สมสมา, เกน การเณน โคตเมเนว โพธิสตฺเตน ทุกฺกรการิกา กตา’’ติ? ‘‘อปริปกฺเก, มหาราช, ญาเณ อปริปกฺกาย โพธิยา โคตโม โพธิสตฺโต เนกฺขมฺมมภินิกฺขนฺโต อปริปกฺกํ ญาณํ ปริปาจยมาเนน ทุกฺกรการิกา กตา’’ติ.

"Se, venerável Nagasena, todos os Buddhas são perfeitamente iguais em suas qualidades búdicas, por qual razão apenas o Bodhisatta Gotama realizou práticas de austeridades difíceis?" "Ó rei, o Bodhisatta Gotama partiu para a renúncia quando seu conhecimento ainda não estava maduro, quando seu despertar ainda não estava maduro; ele realizou as austeridades difíceis para amadurecer o conhecimento que ainda não estava maduro."

‘‘ภนฺเต นาคเสน, เกน การเณน โพธิสตฺโต อปริปกฺเก ญาเณ อปริปกฺกาย โพธิยา มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขนฺโต, นนุ นาม ญาณํ ปริปาเจตฺวา ปริปกฺเก ญาเณ นิกฺขมิตพฺพ’’นฺติ?

"Venerável Nagasena, por qual razão o Bodhisatta partiu na Grande Renúncia quando seu conhecimento ainda não estava maduro, quando seu despertar ainda não estava maduro? Não deveria ele ter amadurecido seu conhecimento primeiro e partido somente quando seu conhecimento estivesse maduro?"

‘‘โพธิสตฺโต, มหาราช, วิปรีตํ อิตฺถาคารํ ทิสฺวา วิปฺปฏิสารี อโหสิ, ตสฺส วิปฺปฏิสาริสฺส อรติ อุปฺปชฺชิ, อรติจิตฺตํ อุปฺปนฺนํ ทิสฺวา อญฺญตโร มารกายิโก เทวปุตฺโต ‘อยํ โข กาโล อรติจิตฺตสฺส วิโนทนายา’ติ เวหาเส ฐตฺวา อิทํ วจนมพฺรวิ –

"Ó rei, o Bodhisatta, ao ver o seu harém em desordem, sentiu desilusão e desgosto. Nele, assim desgostoso, surgiu o descontentamento. Vendo que esse sentimento de descontentamento havia surgido, um certo jovem deva pertencente à comitiva de Mara, pensando: 'Este é o momento ideal para dissipar sua mente descontente', parou no ar e disse estas palavras:"

‘‘มาริส, มา โข ตฺวํ อุกฺกณฺฐิโต อโหสิ, อิโต เต สตฺตเม ทิวเส ทิพฺพํ จกฺกรตนํ ปาตุภวิสฺสติ สหสฺสารํ สเนมิกํ สนาภิกํ สพฺพาการปริปูรํ, ปถวิคตานิ จ เต รตนานิ อากาสฏฺฐานิ จ สยเมว อุปคจฺฉิสฺสนฺติ, ทฺวิสหสฺสปริตฺตทีปปริวาเรสุ จตูสุ มหาทีเปสุ เอกมุเขน อาณา ปวตฺติสฺสติ, ปโรสหสฺสญฺจ เต ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา[Pg.277], เตหิ ปุตฺเตหิ ปริกิณฺโณ สตฺตรตนสมนฺนาคโต จตุทฺทีปมนุสาสิสฺสสี’ติ.

"'Nobre senhor, não fique desanimado. No sétimo dia a partir de hoje, a joia divina da roda aparecerá para você, com seus mil raios, seu aro e seu cubo, perfeita em todos os aspectos. Os tesouros da terra e os tesouros do céu virão a você por si mesmos. Sua autoridade se estenderá sobre os quatro grandes continentes, cercados por duas mil ilhas menores. Você terá mais de mil filhos, bravos, heroicos, destruidores de exércitos inimigos. Cercado por esses filhos e dotado dos sete tesouros, você governará os quatro continentes.'"

‘‘ยถา นาม ทิวสสนฺตตฺตํ อโยสูลํ สพฺพตฺถ อุปฑหนฺตํ กณฺณโสตํ ปวิเสยฺย, เอวเมว โข, มหาราช, โพธิสตฺตสฺส ตํ วจนํ กณฺณโสตํ ปวิสิตฺถ, อิติ โส ปกติยาว อุกฺกณฺฐิโต ตสฺสา เทวตาย วจเนน ภิยฺโยโสมตฺตาย อุพฺพิชฺชิ สํวิชฺชิ สํเวคมาปชฺชิ.

"Ó rei, assim como uma lança de ferro aquecida o dia todo, queimando por inteiro, penetrasse no canal do ouvido, exatamente assim as palavras daquele deva penetraram no ouvido do Bodhisatta. Assim, ele, que por natureza já estava desiludido, pelas palavras daquela divindade ficou ainda mais agitado, aterrorizado e tomado por um profundo senso de urgência."

‘‘ยถา ปน, มหาราช, มหติมหาอคฺคิกฺขนฺโธ ชลมาโน อญฺเญน กฏฺเฐน อุปฑหิโต ภิยฺโยโสมตฺตาย ชเลยฺย, เอวเมว โข, มหาราช, โพธิสตฺโต ปกติยาว อุกฺกณฺฐิโต ตสฺสา เทวตาย วจเนน ภิยฺโยโสมตฺตาย อุพฺพิชฺชิ สํวิชฺชิ สํเวคมาปชฺชิ.

"Ó rei, assim como uma imensa fogueira que arde intensamente, ao ser alimentada com mais lenha, queimaria com ainda mais força, exatamente assim, ó rei, o Bodhisatta, que por natureza já estava desiludido, pelas palavras daquela divindade ficou ainda mais agitado, aterrorizado e tomado por um profundo senso de urgência."

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, มหาปถวี ปกติตินฺตา นิพฺพตฺตหริตสทฺทลา อาสิตฺโตทกา จิกฺขลฺลชาตา ปุนเทว มหาเมเฆ อภิวุฏฺเฐ ภิยฺโยโสมตฺตาย จิกฺขลฺลตรา อสฺส, เอวเมว โข, มหาราช, โพธิสตฺโต ปกติยาว อุกฺกณฺฐิโต ตสฺสา เทวตาย วจเนน ภิยฺโยโสมตฺตาย อุพฺพิชฺชิ สํวิชฺชิ สํเวคมาปชฺชี’’ติ.

"Ó rei, ou assim como a grande terra, que por natureza já é úmida, coberta de grama verde e fresca, e salpicada de água, torna-se lamacenta, e então, quando uma grande tempestade desaba, torna-se ainda mais lamacenta, exatamente assim, ó rei, o Bodhisatta, que por natureza já estava desiludido, pelas palavras daquela divindade ficou ainda mais agitado, aterrorizado e tomado por um profundo senso de urgência."

‘‘อปิ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, โพธิสตฺตสฺส ยทิ สตฺตเม ทิวเส ทิพฺพํ จกฺกรตนํ นิพฺพตฺเตยฺย, ปฏินิวตฺเตยฺย โพธิสตฺโต ทิพฺเพ จกฺกรตเน นิพฺพตฺเต’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราช, สตฺตเม ทิวเส โพธิสตฺตสฺส ทิพฺพํ จกฺกรตนํ นิพฺพตฺเตยฺย, อปิ จ ปโลภนตฺถาย ตาย เทวตาย มุสา ภณิตํ, ยทิปิ, มหาราช, สตฺตเม ทิวเส ทิพฺพํ จกฺกรตนํ นิพฺพตฺเตยฺย, โพธิสตฺโต น นิวตฺเตยฺย. กึ การณํ? ‘อนิจฺจ’นฺติ, มหาราช, โพธิสตฺโต ทฬฺหํ อคฺคเหสิ, ‘ทุกฺขํ อนตฺตา’ติ ทฬฺหํ อคฺคเหสิ, อุปาทานกฺขยํ ปตฺโต.

"Venerável Nagasena, se no sétimo dia a joia divina da roda realmente tivesse aparecido para o Bodhisatta, teria o Bodhisatta voltado atrás diante do surgimento da joia divina da roda?" "Não, ó rei, a joia divina da roda não teria aparecido para o Bodhisatta no sétimo dia; aquela divindade disse uma mentira apenas para tentá-lo. Mas mesmo se, ó rei, a joia divina da roda tivesse aparecido no sétimo dia, o Bodhisatta não teria voltado atrás. Por qual razão? Ó rei, o Bodhisatta compreendia firmemente a 'impermanência' (anicca), compreendia firmemente o 'sofrimento' (dukkha) e o 'não-eu' (anatta), e havia alcançado a destruição do apego."

‘‘ยถา, มหาราช, อโนตตฺตทหโต อุทกํ คงฺคํ นทึ ปวิสติ, คงฺคาย นทิยา มหาสมุทฺทํ ปวิสติ, มหาสมุทฺทโต ปาตาลมุขํ ปวิสติ, อปิ นุ, มหาราช, ตํ อุทกํ ปาตาลมุขคตํ ปฏินิวตฺติตฺวา มหาสมุทฺทํ ปวิเสยฺย, มหาสมุทฺทโต คงฺคํ นทึ ปวิเสยฺย, คงฺคาย นทิยา ปุน อโนตตฺตํ ปวิเสยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โพธิสตฺเตน กปฺปานํ สตสหสฺสํ จตุโร จ อสงฺขฺเยยฺเย กุสลํ ปริปาจิตํ อิมสฺส ภวสฺส การณา, โสยํ อนฺติมภโว อนุปฺปตฺโต [Pg.278] ปริปกฺกํ โพธิญาณํ ฉหิ วสฺเสหิ พุทฺโธ ภวิสฺสติ สพฺพญฺญู โลเก อคฺคปุคฺคโล, อปิ นุ โข, มหาราช, โพธิสตฺโต จกฺกรตนการณา ปฏินิวตฺเตยฺยา’’ติ ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ.

"Ó rei, assim como a água do lago Anotatta entra no rio Ganges, do rio Ganges entra no grande oceano, e do grande oceano entra na boca do abismo subterrâneo; acaso essa água, ó rei, tendo chegado à boca do abismo subterrâneo, voltaria para entrar no grande oceano, do grande oceano entraria no rio Ganges, e do rio Ganges entraria novamente no lago Anotatta?" "Não, venerável senhor." "Exatamente assim, ó rei, o Bodhisatta acumulou méritos e qualidades benéficas por quatro incontáveis eras e cem mil eras por causa desta mesma existência. Esta é a sua última existência, seu conhecimento do despertar está maduro e, em seis anos, ele se tornará um Buddha, o Onisciente, o ser supremo no mundo. Ó rei, acaso o Bodhisatta voltaria atrás por causa de uma joia da roda?" "Não, venerável senhor."

‘‘อปิ จ, มหาราช, มหาปถวี ปริวตฺเตยฺย สกานนา สปพฺพตา, นตฺเวว โพธิสตฺโต ปฏินิวตฺเตยฺย อปตฺวา สมฺมาสมฺโพธึ. อาโรเหยฺยปิ เจ, มหาราช, คงฺคาย อุทกํ ปฏิโสตํ, นตฺเวว โพธิสตฺโต ปฏินิวตฺเตยฺย อปตฺวา สมฺมาสมฺโพธึ; วิสุสฺเสยฺยปิ เจ, มหาราช, มหาสมุทฺโท อปริมิตชลธโร โคปเท อุทกํ วิย, นตฺเวว โพธิสตฺโต ปฏินิวตฺเตยฺย อปตฺวา สมฺมาสมฺโพธึ; ผเลยฺยปิ เจ, มหาราช, สิเนรุปพฺพตราชา สตธา วา สหสฺสธา วา, นตฺเวว โพธิสตฺโต ปฏินิวตฺเตยฺย อปตฺวา สมฺมาสมฺโพธึ; ปเตยฺยุมฺปิ เจ, มหาราช, จนฺทิมสูริยา สตารกา เลฑฺฑุ วิย ฉมายํ, นตฺเวว โพธิสตฺโต ปฏินิวตฺเตยฺย อปตฺวา สมฺมาสมฺโพธึ; สํวตฺเตยฺยปิ เจ, มหาราช, อากาโส กิลญฺชมิว, นตฺเวว โพธิสตฺโต ปฏินิวตฺเตยฺย อปตฺวา สมฺมาสมฺโพธึ. กึ การณา? ปทาลิตตฺตา สพฺพพนฺธนาน’’นฺติ.

"Além disso, ó rei, a grande terra, com suas florestas e montanhas, poderia virar de cabeça para baixo, mas o Bodhisatta jamais voltaria atrás sem alcançar o perfeito e pleno despertar (sammāsambodhi). Mesmo que as águas do Ganges corressem contra a correnteza, o Bodhisatta jamais voltaria atrás sem alcançar o perfeito e pleno despertar. Mesmo que o grande oceano, que contém águas imensas, secasse como a água na pegada de uma vaca, o Bodhisatta jamais voltaria atrás sem alcançar o perfeito e pleno despertar. Mesmo que o monte Sineru, o rei das montanhas, se partisse em cem ou mil pedaços, o Bodhisatta jamais voltaria atrás sem alcançar o perfeito e pleno despertar. Mesmo que o sol e a lua, junto com as estrelas, caíssem no chão como torrões de terra, o Bodhisatta jamais voltaria atrás sem alcançar o perfeito e pleno despertar. Mesmo que o céu se enrolasse como uma esteira, o Bodhisatta jamais voltaria atrás sem alcançar o perfeito e pleno despertar. Por qual razão? Porque todos os seus grilhões foram completamente despedaçados."

‘‘ภนฺเต นาคเสน, กติ โลเก พนฺธนานี’’ติ? ‘‘ทส โข ปนิมานิ, มหาราช, โลเก พนฺธนานิ, เยหิ พนฺธเนหิ พทฺธา สตฺตา น นิกฺขมนฺติ, นิกฺขมิตฺวาปิ ปฏินิวตฺตนฺติ. กตมานิ ทส? มาตา, มหาราช, โลเก พนฺธนํ, ปิตา, มหาราช, โลเก พนฺธนํ, ภริยา, มหาราช, โลเก พนฺธนํ, ปุตฺตา, มหาราช, โลเก พนฺธนํ, ญาตี, มหาราช, โลเก พนฺธนํ, มิตฺตํ, มหาราช, โลเก พนฺธนํ, ธนํ, มหาราช, โลเก พนฺธนํ, ลาภสกฺกาโร, มหาราช, โลเก พนฺธนํ, อิสฺสริยํ, มหาราช, โลเก พนฺธนํ, ปญฺจ กามคุณา, มหาราช, โลเก พนฺธนํ, อิมานิ โข มหาราช ทส โลเก พนฺธนานิ, เยหิ พนฺธเนหิ พทฺธา สตฺตา น นิกฺขมนฺติ, นิกฺขมิตฺวาปิ ปฏินิวตฺตนฺติ, ตานิ ทส พนฺธนานิ โพธิสตฺตสฺส ฉินฺนานิ ปทาลิตานิ, ตสฺมา, มหาราช, โพธิสตฺโต น ปฏินิวตฺตตี’’ติ.

"Venerável Nagasena, quantos grilhões existem no mundo?" "Ó rei, existem estes dez grilhões no mundo, amarrados pelos quais os seres não partem para a renúncia ou, mesmo que partam, voltam atrás. Quais dez? A mãe, ó rei, é um grilhão no mundo; o pai, ó rei, é um grilhão no mundo; a esposa, ó rei, é um grilhão no mundo; os filhos, ó rei, são um grilhão no mundo; os parentes, ó rei, são um grilhão no mundo; o amigo, ó rei, é um grilhão no mundo; a riqueza, ó rei, é um grilhão no mundo; os ganhos e honrarias, ó rei, são um grilhão no mundo; a soberania (poder), ó rei, é um grilhão no mundo; e os cinco cordões de prazeres sensoriais, ó rei, são um grilhão no mundo. Estes, ó rei, são os dez grilhões no mundo, amarrados pelos quais os seres não partem para a renúncia ou, mesmo que partam, voltam atrás. Esses dez grilhões foram cortados e despedaçados pelo Bodhisatta; por isso, ó rei, o Bodhisatta não volta atrás."

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยทิ โพธิสตฺโต อุปฺปนฺเน อรติจิตฺเต เทวตาย วจเนน อปริปกฺเก ญาเณ อปริปกฺกาย โพธิยา เนกฺขมฺมมภินิกฺขนฺโต, กึ [Pg.279] ตสฺส ทุกฺกรการิกาย กตาย, นนุ นาม สพฺพภกฺเขน ภวิตพฺพํ ญาณปริปากํ อาคมยมาเนนา’’ติ?

"Venerável Nagasena, se o Bodhisatta partiu para a renúncia quando seu descontentamento surgiu devido às palavras da divindade, quando seu conhecimento ainda não estava maduro, quando seu despertar ainda não estava maduro, qual foi a utilidade de ele ter realizado práticas de austeridades difíceis? Não deveria ele ter se alimentado de todos os tipos de comida enquanto esperava pelo amadurecimento de seu conhecimento?"

‘‘ทส โข ปนิเม, มหาราช, ปุคฺคลา โลกสฺมึ โอญฺญาตา อวญฺญาตา หีฬิตา ขีฬิตา ครหิตา ปริภูตา อจิตฺตีกตา. กตเม ทส? อิตฺถี, มหาราช, วิธวา โลกสฺมึ โอญฺญาตา อวญฺญาตา หีฬิตา ขีฬิตา ครหิตา ปริภูตา อจิตฺตีกตา. ทุพฺพโล, มหาราช, ปุคฺคโล…เป… อมิตฺตญาติ, มหาราช, ปุคฺคโล…เป… มหคฺฆโส, มหาราช, ปุคฺคโล…เป… อครุกุลวาสิโก, มหาราช, ปุคฺคโล…เป… ปาปมิตฺโต, มหาราช, ปุคฺคโล…เป… ธนหีโน, มหาราช, ปุคฺคโล…เป… อาจารหีโน, มหาราช, ปุคฺคโล…เป… กมฺมหีโน, มหาราช, ปุคฺคโล…เป… ปโยคหีโน, มหาราช, ปุคฺคโล โลกสฺมึ โอญฺญาโต อวญฺญาโต หีฬิโต ขีฬิโต ครหิโต ปริภูโต อจิตฺตีกโต. อิเม โข, มหาราช, ทส ปุคฺคลา โลกสฺมึ โอญฺญาตา อวญฺญาตา หีฬิตา ขีฬิตา ครหิตา ปริภูตา อจิตฺตีกตา. อิมานิ โข, มหาราช, ทส ฐานานิ อนุสฺสรมานสฺส โพธิสตฺตสฺส เอวํ สญฺญา อุปฺปชฺชิ ‘มาหํ กมฺมหีโน อสฺสํ ปโยคหีโน ครหิโต เทวมนุสฺสานํ, ยํนูนาหํ กมฺมสฺสามี อสฺสํ กมฺมครุ กมฺมาธิปเตยฺโย กมฺมสีโล กมฺมโธรยฺโห กมฺมนิเกตวา อปฺปมตฺโต วิหเรยฺย’นฺติ, เอวํ โข, มหาราช, โพธิสตฺโต ญาณํ ปริปาเจนฺโต ทุกฺกรการิกํ อกาสี’’ติ.

"Ó rei, existem estes dez tipos de pessoas no mundo que são desprezadas, desdenhadas, rejeitadas, ridicularizadas, censuradas, humilhadas e desrespeitadas. Quais dez? Uma mulher viúva, ó rei, é desprezada no mundo... Uma pessoa fraca... Uma pessoa sem amigos e parentes... Uma pessoa glutona... Uma pessoa que não viveu sob a orientação de um mestre... Uma pessoa que tem maus amigos... Uma pessoa sem riquezas... Uma pessoa sem boa conduta... Uma pessoa ociosa (sem trabalho)... Uma pessoa sem esforço (sem iniciativa) é desprezada, desdenhada, rejeitada, ridicularizada, censurada, humilhada e desrespeitada no mundo. Estes, ó rei, são os dez tipos de pessoas no mundo que são desprezadas, desdenhadas, rejeitadas, ridicularizadas, censuradas, humilhadas e desrespeitadas. Ó rei, refletindo sobre essas dez condições, o Bodhisatta teve este pensamento: 'Que eu não seja ocioso e sem esforço, censurado por devas e seres humanos. Que eu seja, sim, um mestre da ação, que respeita a ação, que prioriza a ação, habituado à ação, que carrega o fardo da ação, fazendo da ação a minha morada, e que eu viva com diligência.' Assim, ó rei, o Bodhisatta, amadurecendo seu conhecimento, realizou as austeridades difíceis."

‘‘ภนฺเต นาคเสน, โพธิสตฺโต ทุกฺกรการิกํ กโรนฺโต เอวมาห ‘น โข ปนาหํ อิมาย กฏุกาย ทุกฺกรการิกาย อธิคจฺฉามิ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ, สิยา นุ โข อญฺโญ มคฺโค โพธายา’ติ. อปิ นุ ตสฺมึ สมเย โพธิสตฺตสฺส มคฺคํ อารพฺภ สติสมฺโมโส อโหสี’’ติ?

"Venerável Nagasena, quando o Bodhisatta estava realizando as austeridades difíceis, ele disse: 'Por meio destas dolorosas e difíceis austeridades, não alcanço nenhum estado sobre-humano, nenhuma distinção no conhecimento e visão dignos dos nobres. Poderia haver outro caminho para o despertar?' Naquele momento, o Bodhisatta teve um lapso de atenção em relação ao caminho?"

‘‘ปญฺจวีสติ โข ปนิเม, มหาราช, จิตฺตทุพฺพลีกรณา ธมฺมา, เยหิ ทุพฺพลีกตํ จิตฺตํ น สมฺมา สมาธิยติ อาสวานํ ขยาย. กตเม ปญฺจวีสติ? โกโธ, มหาราช, จิตฺตทุพฺพลีกรโณ ธมฺโม, เยน ทุพฺพลีกตํ จิตฺตํ น สมฺมา สมาธิยติ อาสวานํ ขยาย, อุปนาโห…เป… มกฺโข…เป… ปฬาโส…เป… อิสฺสา…เป… มจฺฉริยํ…เป… มายา…เป… สาเฐยฺยํ…เป… ถมฺโภ…เป… สารมฺโภ…เป… มาโน…เป… อติมาโน [Pg.280] …เป… มโท…เป… ปมาโท…เป… ถินมิทฺธํ…เป… ตนฺทิ …เป… อาลสฺยํ…เป… ปาปมิตฺตตา…เป… รูปา…เป… สทฺทา…เป… คนฺธา…เป… รสา…เป… โผฏฺฐพฺพา…เป… ขุทาปิปาสา…เป… อรติ, มหาราช, จิตฺตทุพฺพลีกรโณ ธมฺโม, เยน ทุพฺพลีกตํ จิตฺตํ น สมฺมา สมาธิยติ อาสวานํ ขยาย. อิเม โข, มหาราช, ปญฺจวีสติ จิตฺตทุพฺพลีกรณา ธมฺมา, เยหิ ทุพฺพลีกตํ จิตฺตํ น สมฺมา สมาธิยติ อาสวานํ ขยาย.

"Ó rei, existem estes vinte e cinco estados que enfraquecem a mente, enfraquecida pelos quais a mente não pode se concentrar corretamente para a destruição das impurezas (asavas). Quais vinte e cinco? A raiva, ó rei, é um estado que enfraquece a mente, enfraquecida pela qual a mente não pode se concentrar corretamente para a destruição das impurezas; a hostilidade... a hipocrisia... a malícia... a inveja... o egoísmo... o engano... a trapaça... a teimosia... a impetuosidade... o orgulho... a arrogância... a vaidade... a negligência... a preguiça e o torpor... o cansaço... a indolência... as más amizades... as formas... os sons... os odores... os sabores... os contatos táteis... a fome e a sede... e o descontentamento, ó rei, é um estado que enfraquece a mente, enfraquecida pelo qual a mente não pode se concentrar corretamente para a destruição das impurezas. Estes, ó rei, são os vinte e cinco estados que enfraquecem a mente, enfraquecida pelos quais a mente não pode se concentrar corretamente para a destruição das impurezas."

โพธิสตฺตสฺส โข, มหาราช, ขุทาปิปาสา กายํ ปริยาทิยึสุ, กาเย ปริยาทินฺเน จิตฺตํ น สมฺมา สมาธิยติ อาสวานํ ขยาย. สตสหสฺสํ, มหาราช, กปฺปานํ จตุโร จ อสงฺขฺเยยฺเย กปฺเป โพธิสตฺโต จตุนฺนํ เยว อริยสจฺจานํ อภิสมยํ อนฺเวสิ ตาสุ ตาสุ ชาตีสุ, กึ ปนสฺส ปจฺฉิเม ภเว อภิสมยชาติยํ มคฺคํ อารพฺภ สติสมฺโมโส เหสฺสติ? อปิ จ, มหาราช, โพธิสตฺตสฺส สญฺญามตฺตํ อุปฺปชฺชิ ‘สิยา นุ โข อญฺโญ มคฺโค โพธายา’ติ. ปุพฺเพ โข, มหาราช, โพธิสตฺโต เอกมาสิโก สมาโน ปิตุ สกฺกสฺส กมฺมนฺเต สีตาย ชมฺพุจฺฉายาย สิริสยเน ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา นิสินฺโน วิวิจฺเจว กาเมหิ วิจิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหาสิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหาสี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามิ, ญาณํ ปริปาเจนฺโต โพธิสตฺโต ทุกฺกรการิกํ อกาสี’’ติ.

Ó grande rei, a fome e a sede do Bodisatva exauriram o seu corpo. Com o corpo exaurido, a mente não se concentra adequadamente para a destruição das impurezas (asavas). Por quatro incontáveis (asankheyya) e cem mil éons (kappa), ó grande rei, o Bodisatva buscou a penetração das Quatro Nobres Verdades em suas várias existências. Como, então, em sua última existência, na existência da penetração, haveria esquecimento ou confusão mental em relação ao Nobre Caminho? Além disso, ó grande rei, surgiu apenas uma percepção (sanna) no Bodisatva: 'Haverá outro caminho para a iluminação?' No passado, ó grande rei, quando o Bodisatva tinha apenas um mês de idade, enquanto seu pai, o rei Sakya, realizava a cerimônia da lavoura, ele estava sentado sob a sombra fresca de uma árvore jambeiro, em um leito majestoso, com as pernas cruzadas. Afastado dos prazeres sensoriais, afastado dos estados prejudiciais, ele alcançou e permaneceu no primeiro jhana, que é acompanhado de pensamento aplicado (vitakka) e pensamento sustentado (vicara), nascido do afastamento, pleno de alegria (piti) e felicidade (sukha)... e assim por diante... alcançou e permaneceu no quarto jhana. 'Muito bem, venerável Nagasena! Eu aceito isso exatamente como foi dito. O Bodisatva, amadurecendo o seu conhecimento, praticou as austeridades difíceis (dukkarakarika).'

ทุกฺกรการิกปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta sobre a prática de austeridades difíceis está concluída.

๓. กุสลากุสลพลวตรปญฺโห

3. A pergunta sobre qual é mais forte: o benéfico ou o prejudicial

๓. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กตมํ อธิมตฺตํ พลวตรํ กุสลํ วา อกุสลํ วา’’ติ? ‘‘กุสลํ, มหาราช, อธิมตฺตํ พลวตรํ, โน ตถา อกุสล’นฺติ. ‘‘นาหํ, ภนฺเต นาคเสน, ตํ วจนํ สมฺปฏิจฺฉามิ ‘กุสลํ อธิมตฺตํ พลวตรํ, โน ตถา อกุสล’นฺติ, ทิสฺสนฺติ, ภนฺเต นาคเสน, อิธ ปาณาติปาติโน อทินฺนาทายิโน กาเมสุมิจฺฉาจาริโน มุสาวาทิโน คามฆาติกา ปนฺถทูสกา เนกติกา วญฺจนิกา, สพฺเพ เต ตาวตเกน ปาเปน ลภนฺติ หตฺถจฺเฉทํ ปาทจฺเฉทํ หตฺถปาทจฺเฉทํ กณฺณจฺเฉทํ นาสจฺเฉทํ กณฺณนาสจฺเฉทํ [Pg.281] พิลงฺคถาลิกํ สงฺขมุณฺฑิกํ ราหุมุขํ โชติมาลิกํ หตฺถปชฺโชติกํ เอรกวตฺติกํ จีรกวาสิกํ เอเณยฺยกํ พฬิสมํสิกํ กหาปณิกํ ขาราปตจฺฉิกํ ปลิฆปริวตฺติกํ ปลาลปีฐกํ ตตฺเตนปิ เตเลน โอสิญฺจนํ สุนเขหิปิ ขาทาปนํ ชีวสูลาโรปนํ อสินาปิ สีสจฺเฉทํ, เกจิ รตฺตึ ปาปํ กตฺวา รตฺตึ เยว วิปากํ อนุภวนฺติ, เกจิ รตฺตึ กตฺวา ทิวา เยว อนุภวนฺติ, เกจิ ทิวา กตฺวา ทิวา เยว อนุภวนฺติ, เกจิ ทิวา กตฺวา รตฺตึ เยว อนุภวนฺติ, เกจิ ทฺเว ตโย ทิวเส วีติวตฺเต อนุภวนฺติ, สพฺเพปิ เต ทิฏฺเฐว ธมฺเม วิปากํ อนุภวนฺติ. อตฺถิ ปน, ภนฺเต นาคเสน, โกจิ เอกสฺส วา ทฺวินฺนํ วา ติณฺณํ วา จตุนฺนํ วา ปญฺจนฺนํ วา ทสนฺนํ วา สตสฺส วา สหสฺสสฺส วา สตสหสฺสสฺส วา สปริวารํ ทานํ ทตฺวา ทิฏฺฐธมฺมิกํ โภคํ วา ยสํ วา สุขํ วา อนุภวิตา สีเลน วา อุโปสถกมฺเมน วา’’ติ?

3. Venerável Nagasena, qual é extremamente mais forte: o benéfico (kusala) ou o prejudicial (akusala)? O benéfico, ó grande rei, é extremamente mais forte; o prejudicial não é tão forte. Venerável Nagasena, eu não aceito essa afirmação de que 'o benéfico é extremamente mais forte, e o prejudicial não é tão forte'. Pois veem-se neste mundo, venerável Nagasena, assassinos, ladrões, adúlteros, mentirosos, saqueadores de vilas, salteadores de estradas, trapaceiros e impostores. Todos eles, devido a tal maldade, sofrem a amputação das mãos, a amputação dos pés, a amputação das mãos e dos pés, a amputação das orelhas, a amputação do nariz, a amputação das orelhas e do nariz; sofrem o suplício da panela de vinagre (bilangathalika), o suplício da concha raspada (sankhamundika), o suplício da boca de Rahu (rahumukha), o suplício da guirlanda de fogo (jotimalika), o suplício das mãos flamejantes (hatthapajjotika), o suplício da folha de capim (erakavattika), o suplício das vestes de casca de árvore (cirakavasika), o suplício do antílope (eneyyaka), o suplício dos ganchos de carne (balisamamsika), o suplício das moedas (kahapanika), o suplício do banho de soda cáustica (kharapatacchika), o suplício do pino giratório (palighaparivattika), o suplício do estrado de palha (palalapithaka); sofrem também o derramamento de óleo fervente, serem devorados por cães, serem empalados vivos em estacas e terem a cabeça decepada com espada. Alguns, cometendo o mal à noite, experimentam o resultado (vipaka) na própria noite; alguns, cometendo-o à noite, experimentam-no durante o dia; alguns, cometendo-o de dia, experimentam-no de dia; alguns, cometendo-o de dia, experimentam-no à noite; alguns experimentam-no após dois ou três dias. Todos eles experimentam o resultado nesta mesma vida (dittheva dhamme). Mas existe alguém, venerável Nagasena, que, tendo oferecido uma doação (dana) com seu séquito a uma, duas, três, quatro, cinco, dez, cem, mil ou cem mil pessoas, ou por meio da virtude (sila) ou da observância do uposatha, tenha experimentado riqueza, fama ou felicidade nesta mesma vida?

‘‘อตฺถิ, มหาราช, จตฺตาโร ปุริสา ทานํ ทตฺวา สีลํ สมาทิยิตฺวา อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ทิฏฺเฐว ธมฺเม เตเนว สรีรเทเหน ติทสปุเร สมนุปฺปตฺตา’’ติ. ‘‘โก จ โก จ ภนฺเต’’ติ? ‘‘มนฺธาตา, มหาราช, ราชา, นิมิ ราชา, สาธีโน ราชา, คุตฺติโล จ คนฺธพฺโพ’’ติ.

Existem, ó grande rei, quatro homens que, tendo oferecido doações, assumido os preceitos e observado o uposatha, alcançaram a cidade dos trinta e três deuses (Tavatimsa) nesta mesma vida, com este mesmo corpo físico. Quem são eles, venerável senhor? O rei Mandhata, ó grande rei, o rei Nimi, o rei Sadhina e o músico Guttila.

‘‘ภนฺเต นาคเสน, อเนเกหิ ตํ ภวสหสฺเสหิ อนฺตริตํ, ทฺวินฺนมฺเปตํ อมฺหากํ ปโรกฺขํ, ยทิ สมตฺโถสิ วตฺตมานเก ภเว ภควโต ธรมานกาเล กเถหี’’ติ? ‘‘วตฺตมานเกปิ, มหาราช, ภเว ปุณฺณโก ทาโส เถรสฺส สาริปุตฺตสฺส โภชนํ ทตฺวา ตทเหว เสฏฺฐิฏฺฐานํ อชฺฌุปคโต, โส เอตรหิ ปุณฺณโก เสฏฺฐีติ ปญฺญายิ, โคปาลมาตา เทวี อตฺตโน เกเส วิกฺกิณิตฺวา ลทฺเธหิ อฏฺฐหิ กหาปเณหิ เถรสฺส มหากจฺจายนสฺส อตฺตฏฺฐมกสฺส ปิณฺฑปาตํ ทตฺวา ตทเหว รญฺโญ จนฺทปชฺโชตสฺส อคฺคมเหสิฏฺฐานํ ปตฺตา. สุปฺปิยา อุปาสิกา อญฺญตรสฺส คิลานภิกฺขุโน อตฺตโน อูรุมํเสน ปฏิจฺฉาทนียํ ทตฺวา ทุติยทิวเส เยว รูฬฺหวณา สญฺฉวี อโรคา ชาตา. มลฺลิกา เทวี ภควโต อาภิโทสิกํ กุมฺมาสปิณฺฑํ ทตฺวา ตทเหว รญฺโญ โกสลสฺส อคฺคมเหสี ชาตา. สุมโน มาลากาโร อฏฺฐหิ สุมนปุปฺผมุฏฺฐีหิ ภควนฺตํ ปูเชตฺวา ตํ ทิวสํ เยว มหาสมฺปตฺตึ ปตฺโต. เอกสาฏโก [Pg.282] พฺราหฺมโณ อุตฺตรสาฏเกน ภควนฺตํ ปูเชตฺวา ตํ ทิวสํ เยว สพฺพฏฺฐกํ ลภิ, สพฺเพเปเต, มหาราช, ทิฏฺฐธมฺมิกํ โภคญฺจ ยสญฺจ อนุภวึสู’’ติ.

Venerável Nagasena, esses casos estão separados de nós por muitos milhares de vidas; ambos estão além da nossa visão direta. Se for capaz, fale-me de algo que tenha acontecido na vida presente, durante o tempo em que o Abençoado ainda vivia. Na vida presente, ó grande rei, o servo Punnaka, tendo oferecido alimento ao venerável Sariputta, alcançou a posição de tesoureiro (setthi) naquele mesmo dia; ele é conhecido hoje como o tesoureiro Punnaka. A rainha Gopalamata, tendo vendido seus próprios cabelos e, com as oito moedas (kahapanas) obtidas, oferecido esmolas de comida ao venerável Maha Kaccayana e a outros sete monges, alcançou a posição de rainha principal do rei Candappajjota naquele mesmo dia. A devota leiga Suppiya, tendo oferecido carne de sua própria coxa para alimentar um monge doente, teve sua ferida cicatrizada, com pele nova e saudável, logo no segundo dia. A rainha Mallika, tendo oferecido ao Abençoado uma porção de mingau de cevada amanhecido, tornou-se a rainha principal do rei de Kosala naquele mesmo dia. O florista Sumana, tendo homenageado o Abençoado com oito punhados de flores de jasmim, alcançou grande prosperidade naquele mesmo dia. O brâmane Ekasataka, tendo homenageado o Abençoado com seu único manto superior, recebeu o presente de oito de cada tipo (sabbatthaka) naquele mesmo dia. Todos eles, ó grande rei, experimentaram riqueza e fama nesta mesma vida.

‘‘ภนฺเต นาคเสน, วิจินิตฺวา ปริเยสิตฺวา ฉ ชเน เยว อทฺทสาสี’’ติ. ‘‘อาม, มหาราชา’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, อกุสลํ เยว อธิมตฺตํ พลวตรํ, โน ตถา กุสลํ. อหญฺหิ, ภนฺเต นาคเสน, เอกทิวสํ เยว ทสปิ ปุริเส ปสฺสามิ ปาปสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน สูเลสุ อาโรเปนฺเต, วีสมฺปิ ตึสมฺปิ จตฺตาลีสมฺปิ ปญฺญาสมฺปิ ปุริสสตมฺปิ ปุริสสหสฺสมฺปิ ปสฺสามิ ปาปสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน สูเลสุ อาโรเปนฺเต. นนฺทกุลสฺส, ภนฺเต นาคเสน, ภทฺทสาโล นาม เสนาปติปุตฺโต อโหสิ. เตน จ รญฺญา จนฺทคุตฺเตน สงฺคาโม สมุปพฺยูฬฺโห อโหสิ. ตสฺมึ โข ปน, ภนฺเต นาคเสน, สงฺคาเม อุภโต พลกาเย อสีติกพนฺธรูปานิ อเหสุํ, เอกสฺมึ กิร สีสกพนฺเธ ปริปาเต เอกํ กพนฺธรูปํ อุฏฺฐหติ, สพฺเพเปเต ปาปสฺเสว กมฺมสฺส วิปาเกน อนยพฺยสนํ อาปนฺนา. อิมินาปิ, ภนฺเต นาคเสน, การเณน ภณามิ อกุสลํ เยว อธิมตฺตํ พลวตรํ, โน ตถา กุสล’’นฺติ.

Venerável Nagasena, o senhor teve que selecionar e procurar muito para encontrar apenas seis pessoas? Sim, ó grande rei. Se assim for, venerável Nagasena, o prejudicial é que é extremamente mais forte, e não o benéfico. Pois eu, venerável Nagasena, em um único dia vejo dez homens sendo empalados em estacas como resultado de suas ações prejudiciais; vejo também vinte, trinta, quarenta, cinquenta, cem homens, e até mil homens sendo empalados em estacas como resultado de suas ações prejudiciais. Venerável Nagasena, havia um filho de general chamado Bhaddasala, a serviço da dinastia Nanda. Ele travou uma batalha contra o rei Candagutta. Nessa batalha, venerável Nagasena, surgiram oitenta corpos decapitados (kabandharupa) de ambos os exércitos; diz-se que quando um corpo decapitado caía, outro se levantava. Todos eles sofreram a ruína e a destruição como resultado de suas ações prejudiciais. Por esta razão também, venerável Nagasena, eu digo que o prejudicial é extremamente mais forte, e não o benéfico.

‘‘สุยฺยติ, ภนฺเต นาคเสน, อิมสฺมึ พุทฺธสาสเน โกสเลน รญฺญา อสทิสทานํ ทินฺน’’นฺติ? ‘‘อาม, มหาราช, สุยฺยตี’’ติ. ‘‘อปิ นุ โข, ภนฺเต นาคเสน, โกสลราชา ตํ อสทิสํ ทานํ ทตฺวา ตโตนิทานํ กญฺจิ ทิฏฺฐธมฺมิกํ โภคํ วา ยสํ วา สุขํ วา ปฏิลภี’’ติ ? ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ. ‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, โกสลราชา เอวรูปํ อนุตฺตรํ ทานํ ทตฺวาปิ น ลภิ ตโตนิทานํ กญฺจิ ทิฏฺฐธมฺมิกํ โภคํ วา ยสํ วา สุขํ วา, เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, อกุสลํ เยว อธิมตฺตํ พลวตรํ, โน ตถา กุสล’’นฺติ.

Ouve-se, venerável Nagasena, que nesta dispensação do Buda o rei de Kosala ofereceu a incomparável doação (asadisadana)? Sim, ó grande rei, ouve-se isso. Mas será que, venerável Nagasena, o rei de Kosala, tendo oferecido essa incomparável doação, obteve por causa disso qualquer riqueza, fama ou felicidade nesta mesma vida? Não, ó grande rei. Se, venerável Nagasena, o rei de Kosala, mesmo tendo oferecido tal doação suprema, não obteve por causa disso qualquer riqueza, fama ou felicidade nesta mesma vida, então, venerável Nagasena, o prejudicial é que é extremamente mais forte, e não o benéfico.

‘‘ปริตฺตตฺตา, มหาราช, อกุสลํ ขิปฺปํ ปริณมติ, วิปุลตฺตา กุสลํ ทีเฆน กาเลน ปริณมติ, อุปมายปิ, มหาราช, เอตํ อุปปริกฺขิตพฺพํ. ยถา, มหาราช, อปรนฺเต ชนปเท กุมุทภณฺฑิกา นาม ธญฺญชาติ มาสลูนา อนฺโตเคหคตา โหติ, สาลโย ฉปฺปญฺจมาเสหิ ปริณมนฺติ[Pg.283], กึ ปเนตฺถ, มหาราช, อนฺตรํ โก วิเสโส กุมุทภณฺฑิกาย จ สาลีนญฺจา’’ติ? ‘‘ปริตฺตตฺตา, ภนฺเต, กุมุทภณฺฑิกาย, วิปุลตฺตา จ สาลีนํ. สาลโย, ภนฺเต นาคเสน, ราชารหา ราชโภชนํ, กุมุทภณฺฑิกา ทาสกมฺมกรานํ โภชน’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ปริตฺตตฺตา อกุสลํ ขิปฺปํ ปริณมติ, วิปุลตฺตา กุสลํ ทีเฆน กาเลน ปริณมตี’’ติ.

Devido à sua pequenez, ó grande rei, o prejudicial amadurece rapidamente; devido à sua grandeza, o benéfico amadurece após um longo tempo. Isso deve ser examinado por meio de uma analogia, ó grande rei. Assim como, ó grande rei, no país de Aparanta, uma variedade de cereal chamada kumudabhandika é colhida em um mês e levada para dentro de casa, enquanto o arroz de grão fino (sali) amadurece em cinco ou seis meses. Qual é, ó grande rei, a diferença, a distinção entre o cereal kumudabhandika e o arroz de grão fino? Devido à pequenez do kumudabhandika, venerável senhor, e à grandeza do arroz de grão fino. O arroz de grão fino, venerável Nagasena, é digno de reis, é alimento real; o cereal kumudabhandika é alimento para servos e trabalhadores. Da mesma forma, ó grande rei, devido à sua pequenez, o prejudicial amadurece rapidamente; devido à sua grandeza, o benéfico amadurece após um longo tempo.

‘‘ยํ ตตฺถ, ภนฺเต นาคเสน, ขิปฺปํ ปริณมติ, ตํ นาม โลเก อธิมตฺตํ พลวตรํ, ตสฺมา อกุสลํ พลวตรํ, โน ตถา กุสลํ. ยถา นาม, ภนฺเต นาคเสน, โย โกจิ โยโธ มหติมหายุทฺธํ ปวิสิตฺวา ปฏิสตฺตุํ อุปกจฺฉเก คเหตฺวา อากฑฺฒิตฺวา ขิปฺปตรํ สามิโน อุปเนยฺย, โส โยโธ โลเก สมตฺโถ สูโร นาม. โย จ ภิสกฺโก ขิปฺปํ สลฺลํ อุทฺธรติ โรคมปเนติ, โส ภิสกฺโก เฉโก นาม. โย คณโก สีฆสีฆํ คเณตฺวา ขิปฺปํ ทสฺสยติ, โส คณโก เฉโก นาม. โย มลฺโล ขิปฺปํ ปฏิมลฺลํ อุกฺขิปิตฺวา อุตฺตานกํ ปาเตติ, โส มลฺโล สมตฺโถ สูโร นาม. เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, ยํ ขิปฺปํ ปริณมติ กุสลํ วา อกุสลํ วา, ตํ โลเก อธิมตฺตํ พลวตร’’นฺติ.

Venerável Nagasena, aquilo que amadurece rapidamente é o que é considerado extremamente mais forte no mundo. Portanto, o prejudicial é mais forte, e não o benéfico. Assim como, venerável Nagasena, qualquer guerreiro que entra em uma grande batalha, agarra o inimigo pelas axilas, arrasta-o e o entrega rapidamente ao seu senhor, esse guerreiro é considerado capaz e heróico no mundo. E o médico que extrai rapidamente um espinho e remove a doença é considerado habilidoso. O calculador que conta muito rapidamente e mostra o resultado de imediato é considerado habilidoso. O lutador que ergue rapidamente o seu oponente e o joga de costas no chão é considerado forte e heróico. Da mesma forma, venerável Nagasena, aquilo que amadurece rapidamente, seja o benéfico ou o prejudicial, é o que é extremamente mais forte no mundo.

‘‘อุภยมฺปิ ตํ, มหาราช, กมฺมํ สมฺปรายเวทนียเมว, อปิ จ โข อกุสลํ สาวชฺชตาย ขเณน ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, ปุพฺพเกหิ, มหาราช, ขตฺติเยหิ ฐปิโต เอโส นิยโม ‘โย ปาณํ หนติ, โส ทณฺฑารโห…เป… โย อทินฺนํ อาทิยติ…เป… โย ปรทารํ คจฺฉติ…เป… โย มุสา ภณติ…เป… โย คามํ ฆาเตติ…เป… โย ปนฺถํ ทูเสติ…เป… โย นิกตึ กโรติ…เป… โย วญฺจนํ กโรติ, โส ทณฺฑารโห วธิตพฺโพ เฉตฺตพฺโพ เภตฺตพฺโพ หนฺตพฺโพ’ติ. ตํ เต อุปาทาย วิจินิตฺวา วิจินิตฺวา ทณฺเฑนฺติ วเธนฺติ ฉินฺทนฺติ ภินฺทนฺติ หนนฺติ จ, อปิ นุ, มหาราช, อตฺถิ เกหิจิ ฐปิโต นิยโม ‘โย ทานํ วา เทติ, สีลํ วา รกฺขติ, อุโปสถกมฺมํ วา กโรติ, ตสฺส ธนํ วา ยสํ วา ทาตพฺพ’นฺติ; อปิ นุ ตํ วิจินิตฺวา วิจินิตฺวา ธนํ วา ยสํ วา เทนฺติ, โจรสฺส กตกมฺมสฺส วธพนฺธนํ วิยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘ยทิ, มหาราช, ทายกานํ วิจินิตฺวา วิจินิตฺวา ธนํ วา ยสํ วา ทเทยฺยุํ, กุสลมฺปิ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ ภเวยฺย, ยสฺมา จ โข, มหาราช, ทายเก น วิจินนฺติ ‘ธนํ วา ยสํ วา ทสฺสามา’ติ, ตสฺมา กุสลํ น ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ. อิมินา, มหาราช, การเณน อกุสลํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ, สมฺปราเยว [Pg.284] โส อธิมตฺตํ พลวตรํ เวทนํ เวทยตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, ตวาทิเสน พุทฺธิมนฺเตน วินา เนโส ปญฺโห สุนิพฺเพฐิโย, โลกิกํ, ภนฺเต นาคเสน, โลกุตฺตเรน วิญฺญาปิต’’นฺติ.

Ambos os tipos de ações, ó grande rei, devem ser experimentados na vida futura. No entanto, o prejudicial, devido à sua natureza censurável, é experimentado nesta mesma vida em um instante. Ó grande rei, pelos antigos reis guerreiros (khattiyas) foi estabelecida esta regra: 'Aquele que tira a vida é digno de punição... e assim por diante... aquele que toma o que não foi dado... aquele que comete adultério... aquele que mente... aquele que saqueia uma vila... aquele que assalta uma estrada... aquele que trapaceia... aquele que engana é digno de punição, deve ser morto, mutilado, açoitado ou executado'. Baseando-se nisso, eles investigam e punem, matam, mutilam, açoitam e executam. Mas existe, ó grande rei, alguma regra estabelecida por alguém que diga: 'Aquele que oferece doações, protege a virtude ou observa o uposatha deve receber riqueza ou fama'? Eles investigam e dão riqueza ou fama a essa pessoa, assim como fazem com a execução e a prisão de um ladrão pelo crime cometido? Não, venerável senhor. Se, ó grande rei, eles investigassem e dessem riqueza ou fama aos doadores, então o benéfico também seria experimentado nesta mesma vida. Mas como, ó grande rei, eles não investigam os doadores para dizer 'daremos riqueza ou fama', o benéfico não é experimentado nesta mesma vida. Por esta razão, ó grande rei, o prejudicial é experimentado nesta mesma vida, mas na vida futura aquele que comete o mal experimenta um sofrimento extremamente mais forte. Muito bem, venerável Nagasena! Sem um sábio como o senhor, esta pergunta não seria facilmente resolvida. O que é mundano, venerável Nagasena, foi explicado por meio do que é supramundano.

กุสลากุสลพลวตรปญฺโห ตติโย.

A terceira pergunta sobre qual é mais forte: o benéfico ou o prejudicial está concluída.

๔. ปุพฺพเปตาทิสปญฺโห

4. A pergunta sobre a dedicação de doações aos parentes falecidos

๔. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อิเม ทายกา ทานํ ทตฺวา ปุพฺพเปตานํ อาทิสนฺติ ‘อิทํ เตสํ ปาปุณาตู’ติ, อปิ นุ เต กิญฺจิ ตโตนิทานํ วิปากํ ปฏิลภนฺตี’’ติ? ‘‘เกจิ, มหาราช, ปฏิลภนฺติ, เกจิ นปฺปฏิลภนฺตี’’ติ. ‘‘เก, ภนฺเต, ปฏิลภนฺติ, เก นปฺปฏิลภนฺตี’’ติ? ‘‘นิรยูปปนฺนา, มหาราช, นปฺปฏิลภนฺติ, สคฺคคตา นปฺปฏิลภนฺติ, ติรจฺฉานโยนิคตา นปฺปฏิลภนฺติ, จตุนฺนํ เปตานํ ตโย เปตา นปฺปฏิลภนฺติ วนฺตาสิกา ขุปฺปิปาสิโน นิชฺฌามตณฺหิกา, ลภนฺติ เปตา ปรทตฺตูปชีวิโน, เตปิ สรมานา เยว ลภนฺตี’’ติ.

4. Venerável Nagasena, estes doadores, tendo oferecido uma doação, dedicam-na aos seus parentes falecidos dizendo: 'Que isto chegue até eles'. Será que os falecidos obtêm algum resultado por causa disso? Alguns, ó grande rei, obtêm; outros não obtêm. Quem, venerável senhor, obtém e quem não obtém? Aqueles que renasceram no inferno (niraya), ó grande rei, não obtêm; aqueles que foram para o céu não obtêm; aqueles que renasceram no reino animal não obtêm. Dos quatro tipos de fantasmas famintos (petas), três não obtêm: os que se alimentam de vômito (vantasika), os que sofrem de fome e sede extrema (khuppipasino) e os que são consumidos por uma sede ardente (nijjhamatanhika). Mas os fantasmas famintos que dependem das dádivas de outros (paradattupajivino) obtêm; e mesmo estes só obtêm se estiverem cientes da doação.

‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, ทายกานํ ทานํ วิโสสิตํ โหติ อผลํ, เยสํ อุทฺทิสฺส กตํ ยทิ เต นปฺปฏิลภนฺตี’’ติ? ‘‘น หิ ตํ, มหาราช, ทานํ อผลํ โหติ อวิปากํ, ทายกา เยว ตสฺส ผลํ อนุภวนฺตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, การเณน มํ สญฺญาเปหี’’ติ. ‘‘อิธ, มหาราช, เกจิ มนุสฺสา มจฺฉมํสสุราภตฺตขชฺชกานิ ปฏิยาเทตฺวา ญาติกุลํ คจฺฉนฺติ, ยทิ เต ญาตกา ตํ อุปายนํ น สมฺปฏิจฺเฉยฺยุํ, อปิ นุ ตํ อุปายนํ วิโสสิตํ คจฺเฉยฺย วินสฺเสยฺย วา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, สามิกานํ เยว ตํ โหตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ทายกา เยว ตสฺส ผลํ อนุภวนฺติ. ยถา ปน, มหาราช, ปุริโส คพฺภํ ปวิฏฺโฐ อสติ ปุรโต นิกฺขมนมุเข เกน นิกฺขเมยฺยา’’ติ. ‘‘ปวิฏฺเฐเนว ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ทายกา เยว ตสฺส ผลํ อนุภวนฺตี’’ติ. ‘‘โหตุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามิ, ทายกา เยว ตสฺส ผลํ อนุภวนฺติ, น มยํ ตํ การณํ วิโลเมมาติ.

“Se é assim, venerável Nagasena, a doação dos doadores torna-se estéril e sem frutos se aqueles a quem ela é dedicada não a recebem?” “Não é assim, grande rei. Essa doação não fica sem frutos nem sem resultados; os próprios doadores desfrutam do seu fruto.” “Se é assim, venerável Nagasena, esclareça-me com uma razão.” “Aqui, grande rei, algumas pessoas preparam peixe, carne, bebida alcoólica, arroz e iguarias e vão à casa de seus parentes. Se esses parentes não aceitarem esse presente, acaso esse presente se tornará estéril ou será destruído?” “Não, venerável senhor, ele permanece pertencendo aos próprios donos.” “Da mesma forma, grande rei, os próprios doadores desfrutam do fruto da doação. E como, grande rei, se um homem entrasse em uma sala e não houvesse saída à sua frente, por onde ele sairia?” “Por onde ele entrou, venerável senhor.” “Da mesma forma, grande rei, os próprios doadores desfrutam do fruto da doação.” “Que assim seja, venerável Nagasena. Aceito isso exatamente como foi dito: os próprios doadores desfrutam do fruto da doação; nós não contestamos essa razão.”

‘‘ภนฺเต [Pg.285] นาคเสน, ยทิ อิเมสํ ทายกานํ ทินฺนทานํ ปุพฺพเปตานํ ปาปุณาติ, เต จ ตสฺส วิปากํ อนุภวนฺติ. เตน หิ โย ปาณาติปาตี ลุทฺโท โลหิตปาณี ปทุฏฺฐมนสงฺกปฺโป มนุสฺเส ฆาเตตฺวา ทารุณํ กมฺมํ กตฺวา ปุพฺพเปตานํ อาทิเสยฺย ‘อิมสฺส เม กมฺมสฺส วิปาโก ปุพฺพเปตานํ ปาปุณาตู’ติ, อปิ นุ ตสฺส วิปาโก ปุพฺพเปตานํ ปาปุณาตี’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ.

“Venerável Nagasena, se a doação oferecida por esses doadores chega aos parentes falecidos, e eles desfrutam do seu resultado, então, se alguém que tira a vida de seres vivos, cruel, de mãos ensanguentadas, com mente e intenções corrompidas, matasse pessoas e, tendo realizado essa ação terrível, a dedicasse aos parentes falecidos dizendo: ‘Que o resultado desta minha ação chegue aos meus parentes falecidos’, acaso esse resultado chegaria aos parentes falecidos?” “Não, grande rei.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, โก ตตฺถ เหตุ กึ การณํ, เยน กุสลํ ปาปุณาติ อกุสลํ น ปาปุณาตี’’ติ? ‘‘เนโส, มหาราช, ปญฺโห ปุจฺฉิตพฺโพ, มา จ ตฺวํ, มหาราช, ‘วิสชฺชโก อตฺถี’ติ อปุจฺฉิตพฺพํ ปุจฺฉิ, ‘กิสฺส อากาโส นิราลมฺโพ, กิสฺส คงฺคา อุทฺธมฺมุขา น สนฺทติ, กิสฺส อิเม มนุสฺสา จ ทิชา จ ทฺวิปทา มิคา จตุปฺปทา’ติ ตมฺปิ มํ ตฺวํ ปุจฺฉิสฺสสี’’ติ. ‘‘นาหํ ตํ, ภนฺเต นาคเสน, วิเหสาเปกฺโข ปุจฺฉามิ, อปิ จ นิพฺพาหนตฺถาย สนฺเทหสฺส ปุจฺฉามิ, พหู มนุสฺสา โลเก วามคามิโน วิจกฺขุกา, ‘กินฺติ เต โอตารํ น ลเภยฺยุ’นฺติ เอวาหํ ตํ ปุจฺฉามี’’ติ. ‘‘น สกฺกา, มหาราช, สห อกเตน อนนุมเตน สห ปาปํ กมฺมํ สํวิภชิตุํ.

“Venerável Nagasena, qual é a causa, qual é a razão pela qual o que é benéfico chega até eles, mas o que é prejudicial não chega?” “Esta, grande rei, não é uma pergunta que deva ser feita. Não faça, grande rei, uma pergunta inadequada apenas porque ‘há alguém para responder’. Do contrário, você também me perguntará: ‘Por que o espaço não tem suporte? Por que o rio Ganges não flui para cima? Por que estes seres humanos e aves têm duas pernas, enquanto os animais selvagens têm quatro?’” “Eu não lhe pergunto isso, venerável Nagasena, com a intenção de importuná-lo, mas sim para dissipar minhas dúvidas. Há muitas pessoas no mundo que seguem o caminho errado e carecem de visão espiritual; pergunto-lhe para que elas não fiquem sem uma oportunidade de compreender.” “Grande rei, não é possível compartilhar uma ação má com quem não a praticou nem consentiu com ela.”

‘‘ยถา, มหาราช, มนุสฺสา อุทกนิพฺพาหเนน อุทกํ สุวิทูรมฺปิ หรนฺติ, อปิ นุ, มหาราช, สกฺกา ฆนมหาเสลปพฺพโต นิพฺพาหเนน ยถิจฺฉิตํ หริตุ’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, สกฺกา กุสลํ สํวิภชิตุํ, น สกฺกา อกุสลํ สํวิภชิตุํ. ยถา วา ปน, มหาราช, สกฺกา เตเลน ปทีโป ชาเลตุํ, อปิ นุ, มหาราช, สกฺกา อุทเกน ปทีโป ชาเลตุ’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, สกฺกา กุสลํ สํวิภชิตุํ, น สกฺกา อกุสลํ สํวิภชิตุํ. ยถา วา ปน, มหาราช, กสฺสกา ตฬากโต อุทกํ นีหริตฺวา ธญฺญํ ปริปาเจนฺติ, อปิ นุ โข, มหาราช, สกฺกา มหาสมุทฺทโต อุทกํ นีหริตฺวา ธญฺญํ ปริปาเจตุ’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, สกฺกา กุสลํ สํวิภชิตุํ, น สกฺกา อกุสลํ สํวิภชิตุ’’นฺติ.

“Assim como, grande rei, as pessoas conduzem a água para muito longe por meio de canais, seria possível, grande rei, conduzir uma grande e sólida montanha de rocha por meio de canais para onde se quisesse?” “Não, venerável senhor.” “Da mesma forma, grande rei, é possível compartilhar o que é benéfico, mas não é possível compartilhar o que é prejudicial. Ou ainda, grande rei, assim como é possível acender uma lâmpada com óleo, seria possível, grande rei, acender uma lâmpada com água?” “Não, venerável senhor.” “Da mesma forma, grande rei, é possível compartilhar o que é benéfico, mas não é possível compartilhar o que é prejudicial. Ou ainda, grande rei, assim como os agricultores retiram água de um reservatório para amadurecer os grãos, seria possível, grande rei, retirar água do grande oceano para amadurecer os grãos?” “Não, venerável senhor.” “Da mesma forma, grande rei, é possível compartilhar o que é benéfico, mas não é possível compartilhar o que é prejudicial.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, เกน การเณน สกฺกา กุสลํ สํวิภชิตุํ, น สกฺกา อกุสลํ สํวิภชิตุํ. การเณน มํ สญฺญาเปหิ, นาหํ อนฺโธ อนาโลโก [Pg.286] สุตฺวา เวทิสฺสามี’’ติ. ‘‘อกุสลํ, มหาราช, โถกํ, กุสลํ พหุกํ, โถกตฺตา อกุสลํ กตฺตารํ เยว ปริยาทิยติ, พหุกตฺตา กุสลํ สเทวกํ โลกํ อชฺโฌตฺถรตี’’ติ. ‘‘โอปมฺมํ กโรหี’’ติ.

“Venerável Nagasena, por qual razão é possível compartilhar o que é benéfico, mas não é possível compartilhar o que é prejudicial? Esclareça-me com uma razão. Eu não sou cego nem desprovido de luz; ao ouvir, compreenderei.” “O que é prejudicial, grande rei, é limitado; o que é benéfico é abundante. Por ser limitado, o que é prejudicial consome apenas o próprio autor; por ser abundante, o que é benéfico inunda o mundo inteiro, incluindo os devas.” “Dê-me uma analogia.”

‘‘ยถา, มหาราช, ปริตฺตํ เอกํ อุทกพินฺทุ ปถวิยํ นิปเตยฺย, อปิ นุ โข ตํ, มหาราช, อุทกพินฺทุ ทสปิ ทฺวาทสปิ โยชนานิ อชฺโฌตฺถเรยฺยา’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ยตฺถ ตํ อุทกพินฺทุ นิปติตํ, ตตฺเถว ปริยาทิยตี’’ติ. ‘‘เกน การเณน, มหาราชา’’ติ? ‘‘ปริตฺตตฺตา, ภนฺเต, อุทกพินฺทุสฺสา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ปริตฺตํ อกุสลํ ปริตฺตตฺตา กตฺตารํ เยว ปริยาทิยติ, น สกฺกา สํวิภชิตุํ.

“Assim como, grande rei, se uma única e pequena gota de água caísse na terra, acaso essa gota de água inundaria dez ou doze yojanas?” “Não, venerável senhor. Onde quer que essa gota de água caia, ela se esgota ali mesmo.” “Por qual razão, grande rei?” “Por ser muito pequena, venerável senhor, essa gota de água.” “Da mesma forma, grande rei, o que é prejudicial é limitado; por ser limitado, consome apenas o próprio autor, não sendo possível compartilhá-lo.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, มหติมหาเมโฆ อภิวสฺเสยฺย ตปฺปยนฺโต ธรณิตลํ, อปิ นุ โข โส, มหาราช, มหาเมโฆ สมนฺตโต โอตฺถเรยฺยา’’ติ. ‘‘อาม, ภนฺเต, ปูรยิตฺวา โส มหาเมโฆ โสพฺภสร สริตสาขากนฺทรปทรทหตฬาก อุทปานโปกฺขรณิโย ทสปิ ทฺวาทสปิ โยชนานิ อชฺโฌตฺถเรยฺยา’’ติ. ‘‘เกน การเณน, มหาราชา’’ติ? ‘‘มหนฺตตฺตา, ภนฺเต, เมฆสฺสา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, กุสลํ พหุกํ, พหุกตฺตา สกฺกา เทวมนุสฺเสหิปิ สํวิภชิตุ’’นฺติ.

“Ou ainda, grande rei, se uma grande e imensa nuvem de chuva derramasse água, saciando a superfície da terra, acaso essa grande nuvem de chuva inundaria tudo ao redor?” “Sim, venerável senhor. Enchendo depressões, lagos, rios, afluentes, fendas, ravinas, reservatórios, poços e tanques de lótus, essa grande nuvem de chuva inundaria dez ou doze yojanas.” “Por qual razão, grande rei?” “Por ser imensa, venerável senhor, essa nuvem de chuva.” “Da mesma forma, grande rei, o que é benéfico é abundante; por ser abundante, é possível compartilhá-lo até mesmo com devas e seres humanos.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, เกน การเณน อกุสลํ โถกํ กุสลํ พหุตร’’นฺติ? ‘‘อิธ, มหาราช, โย โกจิ ทานํ เทติ, สีลํ สมาทิยติ, อุโปสถกมฺมํ กโรติ, โส หฏฺโฐ ปหฏฺโฐ หสิโต ปมุทิโต ปสนฺนมานโส เวทชาโต โหติ, ตสฺส อปราปรํ ปีติ อุปฺปชฺชติ, ปีติมนสฺส ภิยฺโย ภิยฺโย กุสลํ ปวฑฺฒติ.

“Venerável Nagasena, por qual razão o que é prejudicial é limitado e o que é benéfico é muito mais abundante?” “Aqui, grande rei, quem quer que faça uma doação, assuma os preceitos morais ou realize a prática do Uposatha, sente-se alegre, exultante, sorridente, jubiloso, com a mente serena e cheio de entusiasmo. Nele, o êxtase (pīti) surge repetidamente e, para quem tem a mente extasiada, o que é benéfico cresce cada vez mais.”

‘‘ยถา, มหาราช, อุทปาเน พหุสลิลสมฺปุณฺเณ เอเกน เทเสน อุทกํ ปวิเสยฺย, เอเกน นิกฺขเมยฺย, นิกฺขมนฺเตปิ อปราปรํ อุปฺปชฺชติ, น สกฺกา โหติ ขยํ ปาเปตุํ. เอวเมว โข, มหาราช, กุสลํ ภิยฺโย ภิยฺโย ปวฑฺฒติ. วสฺสสเตปิ เจ, มหาราช, ปุริโส กตํ กุสลํ อาวชฺเชยฺย, อาวชฺชิเต อาวชฺชิเต ภิยฺโย ภิยฺโย กุสลํ ปวฑฺฒติ. ตสฺส ตํ กุสลํ สกฺกา โหติ ยถิจฺฉเกหิ สทฺธึ สํวิภชิตุํ, อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน กุสลํ พหุตรํ.

“Assim como, grande rei, em um poço cheio de muita água, a água entrasse por um lado e saísse por outro, e mesmo ao sair ela continuasse a surgir repetidamente, não sendo possível esgotá-la; da mesma forma, grande rei, o que é benéfico cresce cada vez mais. Mesmo que, grande rei, após cem anos um homem recordasse o bem que praticou, a cada recordação o que é benéfico cresceria cada vez mais. É possível compartilhar esse bem com quem ele desejar. Esta é a razão, grande rei, pela qual o que é benéfico é muito mais abundante.”

‘‘อกุสลํ [Pg.287] ปน, มหาราช, กโรนฺโต ปจฺฉา วิปฺปฏิสารี โหติ, วิปฺปฏิสาริโน จิตฺตํ ปฏิลียติ ปฏิกุฏติ ปฏิวตฺตติ น สมฺปสารียติ โสจติ ตปฺปติ หายติ ขียติ น ปริวฑฺฒติ ตตฺเถว ปริยาทิยติ. ยถา, มหาราช, สุกฺขาย นทิยา มหาปุฬินาย อุนฺนตาวนตาย กุฏิลสงฺกุฏิลาย อุปริโต ปริตฺตํ อุทกํ อาคจฺฉนฺตํ หายติ ขียติ น ปริวฑฺฒติ ตตฺเถว ปริยาทิยติ. เอวเมว โข, มหาราช, อกุสลํ กโรนฺตสฺส จิตฺตํ ปฏิลียติ ปฏิกุฏติ ปฏิวตฺตติ น สมฺปสารียติ โสจติ ตปฺปติ หายติ ขียติ น ปริวฑฺฒติ ตตฺเถว ปริยาทิยติ, อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน อกุสลํ โถก’’นฺติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Por outro lado, grande rei, quem pratica o que é prejudicial sente remorso depois. A mente de quem sente remorso encolhe, retrai-se, retrocede, não se expande, lamenta, queima, definha, esgota-se, não cresce e se consome ali mesmo. Assim como, grande rei, em um rio seco com grandes bancos de areia, cheio de altos e baixos, sinuoso e tortuoso, uma pequena quantidade de água que flui de cima diminui, esgota-se, não cresce e se consome ali mesmo; da mesma forma, grande rei, a mente de quem pratica o que é prejudicial encolhe, retrai-se, retrocede, não se expande, lamenta, queima, definha, esgota-se, não cresce e se consome ali mesmo. Esta é a razão, grande rei, pela qual o que é prejudicial é limitado.” “Muito bem, venerável Nagasena. Aceito isso exatamente como foi dito.”

ปุพฺพเปตาทิสปญฺโห จตุตฺโถ.

Fim da quarta questão, sobre os parentes falecidos e outros temas.

๕. สุปินปญฺโห

5. A Questão dos Sonhos

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อิมสฺมึ โลเก นรนาริโย สุปินํ ปสฺสนฺติ กลฺยาณมฺปิ ปาปกมฺปิ, ทิฏฺฐปุพฺพมฺปิ อทิฏฺฐปุพฺพมฺปิ, กตปุพฺพมฺปิ อกตปุพฺพมฺปิ, เขมมฺปิ สภยมฺปิ, ทูเรปิ สนฺติเกปิ, พหุวิธานิปิ อเนกวณฺณสหสฺสานิ ทิสฺสนฺติ, กิญฺเจตํ สุปินํ นาม, โก เจตํ ปสฺสตี’’ติ? ‘‘นิมิตฺตเมตํ, มหาราช, สุปินํ นาม, ยํ จิตฺตสฺส อาปาต มุปคจฺฉติ. ฉยิเม, มหาราช, สุปินํ ปสฺสนฺติ, วาติโก สุปินํ ปสฺสติ, ปิตฺติโก สุปินํ ปสฺสติ, เสมฺหิโก สุปินํ ปสฺสติ, เทวตูปสํหารโต สุปินํ ปสฺสติ, สมุทาจิณฺณโต สุปินํ ปสฺสติ, ปุพฺพนิมิตฺตโต สุปินํ ปสฺสติ, ตตฺร, มหาราช, ยํ ปุพฺพนิมิตฺตโต สุปินํ ปสฺสติ, ตํ เยว สจฺจํ, อวเสสํ มิจฺฉา’’ติ.

5. “Venerável Nagasena, neste mundo, homens e mulheres têm sonhos, tanto bons quanto ruins, de coisas já vistas e nunca vistas, de coisas já feitas e nunca feitas, pacíficos ou assustadores, distantes ou próximos, e veem muitas coisas de milhares de formas diferentes. O que é, afinal, um sonho, e quem o sonha?” “Um sonho, grande rei, é um sinal (nimitta) que entra no campo de percepção da mente. Há seis tipos de pessoas que sonham, grande rei: quem tem distúrbio de vento sonha; quem tem distúrbio de bile sonha; quem tem distúrbio de fleuma sonha; sonha-se por influência de divindades (devas); sonha-se por força do hábito; sonha-se como um presságio (pubbanimitta). Desses seis, grande rei, apenas o sonho que ocorre como um presságio é verdadeiro; os demais são falsos.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, โย ปุพฺพนิมิตฺตโต สุปินํ ปสฺสติ, กึ ตสฺส จิตฺตํ สยํ คนฺตฺวา ตํ นิมิตฺตํ วิจินาติ, ตํ วา นิมิตฺตํ จิตฺตสฺส อาปาตมุปคจฺฉติ, อญฺโญ วา อาคนฺตฺวา ตสฺส อาโรเจตี’’ติ? ‘‘น, มหาราช, ตสฺส จิตฺตํ สยํ คนฺตฺวา ตํ นิมิตฺตํ วิจินาติ, นาปิ อญฺโญ โกจิ อาคนฺตฺวา ตสฺส อาโรเจติ, อถ โข ตํ เยว นิมิตฺตํ จิตฺตสฺส อาปาตมุปคจฺฉติ. ยถา, มหาราช, อาทาโส น สยํ กุหิญฺจิ คนฺตฺวา ฉายํ วิจินาติ, นาปิ อญฺโญ โกจิ [Pg.288] ฉายํ อาเนตฺวา อาทาสํ อาโรเปติ, อถ โข ยโต กุโตจิ ฉายา อาคนฺตฺวา อาทาสสฺส อาปาตมุปคจฺฉติ, เอวเมว โข, มหาราช, น ตสฺส จิตฺตํ สยํ คนฺตฺวา ตํ นิมิตฺตํ วิจินาติ, นาปิ อญฺโญ โกจิ อาคนฺตฺวา อาโรเจติ, อถ โข ยโต กุโตจิ นิมิตฺตํ อาคนฺตฺวา จิตฺตสฺส อาปาตมุปคจฺฉตี’’ติ.

“Venerável Nagasena, quando alguém tem um sonho premonitório, será que a sua própria mente vai até lá e investiga esse sinal, ou o sinal entra no campo de percepção da mente, ou outra pessoa vem e lhe conta?” “Não, grande rei, a mente de quem sonha não vai por si mesma investigar esse sinal, nem outra pessoa vem lhe contar. Em vez disso, o próprio sinal entra no campo de percepção da mente. Assim como, grande rei, um espelho não vai por si mesmo a lugar algum para buscar um reflexo, nem outra pessoa traz o reflexo e o coloca sobre o espelho, mas o reflexo vem de algum lugar e aparece no espelho; da mesma forma, grande rei, a mente de quem sonha não vai por si mesma investigar esse sinal, nem outra pessoa vem lhe contar, mas o sinal vem de algum lugar e entra no campo de percepção da mente.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ยํ ตํ จิตฺตํ สุปินํ ปสฺสติ, อปิ นุ ตํ จิตฺตํ ชานาติ ‘เอวํ นาม วิปาโก ภวิสฺสติ เขมํ วา ภยํ วา’ติ? ‘‘น หิ, มหาราช, ตํ จิตฺตํ ชานาติ ‘เอวํวิปาโก ภวิสฺสติ เขมํ วา ภยํ วา’ติ, นิมิตฺเต ปน อุปฺปนฺเน อญฺเญสํ กเถติ, ตโต เต อตฺถํ กเถนฺตี’’ติ.

“Venerável Nagasena, a mente que vê o sonho sabe que ‘tal resultado acontecerá, seja pacífico ou assustador’?” “Não, grande rei, essa mente não sabe que ‘tal resultado acontecerá, seja pacífico ou assustador’. No entanto, quando o sinal surge, a pessoa o relata a outros, e estes então interpretam o seu significado.”

‘‘อิงฺฆ, ภนฺเต นาคเสน, การณํ เม ทสฺเสหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, สรีเร ติลกา ปีฬกา ททฺทูนิ อุฏฺฐหนฺติ ลาภาย วา อลาภาย วา, ยสาย วา อยสาย วา, นินฺทาย วา ปสํสาย วา, สุขาย วา ทุกฺขาย วา, อปิ นุ ตา, มหาราช, ปีฬกา ชานิตฺวา อุปฺปชฺชนฺติ ‘อิมํ นาม มยํ อตฺถํ นิปฺผาเทสฺสามา’’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต, ยาทิเส ตา โอกาเส ปีฬกา สมฺภวนฺติ, ตตฺถ ตา ปีฬกา ทิสฺวา เนมิตฺตกา พฺยากโรนฺติ ‘เอวํ นาม วิปาโก ภวิสฺสตี’’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ยํ ตํ จิตฺตํ สุปินํ ปสฺสติ, น ตํ จิตฺตํ ชานาติ ‘เอวํ นาม วิปาโก ภวิสฺสติ เขมํ วา ภยํ วา’ติ, นิมิตฺเต ปน อุปฺปนฺเน อญฺเญสํ กเถติ, ตโต เต อตฺถํ กเถนฺตี’’ติ.

“Por favor, venerável Nagasena, mostre-me uma razão.” “Assim como, grande rei, surgem no corpo marcas de nascença, pústulas ou erupções cutâneas que indicam ganho ou perda, fama ou desonra, elogio ou censura, felicidade ou sofrimento; acaso essas pústulas surgem sabendo: ‘Nós produziremos tal resultado’?” “Não, venerável senhor. Mas, dependendo do local do corpo onde essas pústulas aparecem, os adivinhos as observam e predizem: ‘Tal resultado acontecerá’.” “Da mesma forma, grande rei, a mente que vê o sonho não sabe que ‘tal resultado acontecerá, seja pacífico ou assustador’. No entanto, quando o sinal surge, a pessoa o relata a outros, e estes então interpretam o seu significado.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, โย สุปินํ ปสฺสติ, โส นิทฺทายนฺโต, อุทาหุ ชาครนฺโต ปสฺสตี’’ติ? ‘‘โย โส, มหาราช, สุปินํ ปสฺสติ, น โส นิทฺทายนฺโต ปสฺสติ, นาปิ ชาครนฺโต ปสฺสติ. อปิ จ โอกฺกนฺเต มิทฺเธ อสมฺปตฺเต ภวงฺเค เอตฺถนฺตเร สุปินํ ปสฺสติ. มิทฺธสมารูฬฺหสฺส, มหาราช, จิตฺตํ ภวงฺคคตํ โหติ, ภวงฺคคตํ จิตฺตํ นปฺปวตฺตติ, อปฺปวตฺตํ จิตฺตํ สุขทุกฺขํ นปฺปชานาติ, อปฺปฏิวิชานนฺตสฺส สุปิโน น โหติ, ปวตฺตมาเน จิตฺเต สุปินํ ปสฺสติ.

“Venerável Nagasena, quem sonha, faz isso enquanto está dormindo ou enquanto está acordado?” “Aquele que sonha, grande rei, não sonha enquanto está dormindo, nem enquanto está acordado. Em vez disso, quando o torpor se instala, mas antes de atingir o estado de subconsciência (bhavanga), é nesse intervalo que se sonha. Na pessoa dominada pelo torpor, grande rei, a mente entra no estado de bhavanga; a mente que entrou no bhavanga não funciona ativamente, e a mente que não funciona ativamente não percebe o prazer ou a dor. Para quem não percebe essas coisas, não há sonhos. É quando a mente está ativa que se vê o sonho.”

‘‘ยถา, มหาราช, ติมิเร อนฺธกาเร อปฺปภาเส สุปริสุทฺเธปิ อาทาเส ฉายา น ทิสฺสติ, เอวเมว โข, มหาราช, มิทฺธสมารูฬฺเห จิตฺเต ภวงฺคคเต ติฏฺฐมาเนปิ สรีเร จิตฺตํ อปฺปวตฺตํ โหติ, อปฺปวตฺเต จิตฺเต สุปินํ น ปสฺสติ[Pg.289]. ยถา, มหาราช, อาทาโส, เอวํ สรีรํ ทฏฺฐพฺพํ; ยถา อนฺธกาโร, เอวํ มิทฺธํ ทฏฺฐพฺพํ; ยถา อาโลโก, เอวํ จิตฺตํ ทฏฺฐพฺพํ.

“Ó grande rei, assim como na escuridão profunda, nas trevas sem luz, nenhuma imagem é vista mesmo em um espelho perfeitamente limpo; da mesma forma, ó grande rei, quando a mente está dominada pela sonolência e entrou no fluxo do subconsciente (bhavaṅga), embora o corpo permaneça de pé, a mente não funciona. Quando a mente não funciona, não se vê sonhos. Ó grande rei, o corpo deve ser visto como o espelho; a sonolência deve ser vista como a escuridão; a mente deve ser vista como a luz.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, มหิโกตฺถฏสฺส สูริยสฺส ปภา น ทิสฺสติ สนฺตา เยว สูริยรสฺมิ อปฺปวตฺตา โหติ, อปฺปวตฺตาย สูริยรสฺมิยา อาโลโก น โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, มิทฺธสมารูฬฺหสฺส จิตฺตํ ภวงฺคคตํ โหติ, ภวงฺคคตํ จิตฺตํ นปฺปวตฺตติ, อปฺปวตฺเต จิตฺเต สุปินํ น ปสฺสติ. ยถา, มหาราช, สูริโย, เอวํ สรีรํ ทฏฺฐพฺพํ; ยถา มหิโกตฺถรณํ, เอวํ มิทฺธํ ทฏฺฐพฺพํ; ยถา สูริยรสฺมิ, เอวํ จิตฺตํ ทฏฺฐพฺพํ.

“Ou ainda, ó grande rei, assim como a luz do sol coberto pela névoa não é vista, e embora os raios solares existam, eles não se manifestam, e quando os raios solares não se manifestam, não há claridade; da mesma forma, ó grande rei, a mente daquele que está dominado pela sonolência entra no fluxo do subconsciente (bhavaṅga). Quando a mente entra no fluxo do subconsciente, ela não funciona, e quando a mente não funciona, não se vê sonhos. Ó grande rei, o corpo deve ser visto como o sol; a sonolência deve ser vista como a cobertura de névoa; a mente deve ser vista como os raios solares.”

‘‘ทฺวินฺนํ, มหาราช, สนฺเตปิ สรีเร จิตฺตํ อปฺปวตฺตํ โหติ, มิทฺธสมารูฬฺหสฺส ภวงฺคคตสฺส สนฺเตปิ สรีเร จิตฺตํ อปฺปวตฺตํ โหติ, นิโรธสมาปนฺนสฺส สนฺเตปิ สรีเร จิตฺตํ อปฺปวตฺตํ โหติ, ชาครนฺตสฺส, มหาราช, จิตฺตํ โลลํ โหติ วิวฏํ ปากฏํ อนิพทฺธํ, เอวรูปสฺส จิตฺเต นิมิตฺตํ อาปาตํ น อุเปติ. ยถา, มหาราช, ปุริสํ วิวฏํ ปากฏํ อกิริยํ อรหสฺสํ รหสฺสกามา ปริวชฺเชนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, ชาครนฺตสฺส ทิพฺโพ อตฺโถ อาปาตํ น อุเปติ, ตสฺมา ชาครนฺโต สุปินํ น ปสฺสติ. ยถา วา ปน, มหาราช, ภิกฺขุํ ภินฺนาชีวํ อนาจารํ ปาปมิตฺตํ ทุสฺสีลํ กุสีตํ หีนวีริยํ กุสลา โพธิปกฺขิยา ธมฺมา อาปาตํ น อุเปนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, ชาครนฺตสฺส ทิพฺโพ อตฺโถ อาปาตํ น อุเปติ, ตสฺมา ชาครนฺโต สุปินํ น ปสฺสตี’’ติ.

“Para duas pessoas, ó grande rei, embora o corpo esteja presente, a mente não funciona: para aquele que está dominado pela sonolência e cuja mente entrou no fluxo do subconsciente (bhavaṅga), embora o corpo esteja presente, a mente não funciona; e para aquele que entrou na realização da cessação (nirodhasamāpatti), embora o corpo esteja presente, a mente não funciona. Ó grande rei, a mente de quem está acordado é inquieta, aberta, manifesta e desimpedida; na mente de tal pessoa, o sinal (do sonho) não surge. Ó grande rei, assim como as pessoas que desejam guardar um segredo evitam um homem que é aberto, indiscreto, inativo e incapaz de guardar segredos; da mesma forma, ó grande rei, para quem está acordado, a influência divina (dibbo attho) não se manifesta, por isso quem está acordado não vê sonhos. Ou ainda, ó grande rei, assim como as qualidades benéficas que levam à iluminação (bodhipakkhiyā dhammā) não se manifestam para um monge de vida corrompida, de má conduta, que tem maus amigos, é imoral, preguiçoso e sem energia; da mesma forma, ó grande rei, para quem está acordado, a influência divina não se manifesta, por isso quem está acordado não vê sonhos.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, อตฺถิ มิทฺธสฺส อาทิมชฺฌปริโยสาน’’นฺติ? ‘‘อาม, มหาราช, อตฺถิ มิทฺธสฺส อาทิมชฺฌปริโยสาน’’นฺติ. ‘‘กตมํ อาทิ, กตมํ มชฺฌํ, กตมํ ปริโยสาน’’นฺติ? ‘‘โย, มหาราช, กายสฺส โอนาโห ปริโยนาโห ทุพฺพลฺยํ มนฺทตา อกมฺมญฺญตา กายสฺส, อยํ มิทฺธสฺส อาทิ; โย, มหาราช, กปินิทฺทาปเรโต โวกิณฺณกํ ชคฺคติ, อิทํ มิทฺธสฺส มชฺฌํ; ภวงฺคคติ ปริโยสนํ. มชฺฌูปคโต, มหาราช, กปินิทฺทาปเรโต สุปินํ ปสฺสติ. ยถา, มหาราช, โกจิ ยตจารี สมาหิตจิตฺโต ฐิตธมฺโม อจลพุทฺธิ ปหีนโกตูหลสทฺทํ วนมชฺโฌคาหิตฺวา สุขุมํ อตฺถํ จินฺตยติ, น จ โส ตตฺถ มิทฺธํ โอกฺกมติ, โส ตตฺถ สมาหิโต เอกคฺคจิตฺโต สุขุมํ อตฺถํ ปฏิวิชฺฌติ, เอวเมว โข, มหาราช, ชาคโร น มิทฺธสมาปนฺโน[Pg.290], มชฺฌูปคโต กปินิทฺทาปเรโต สุปินํ ปสฺสติ. ยถา, มหาราช, โกตูหลสทฺโท, เอวํ ชาครํ ทฏฺฐพฺพํ; ยถา วิวิตฺตํ วนํ, เอวํ กปินิทฺทาปเรโต ทฏฺฐพฺโพ; ยถา โส โกตูหลสทฺทํ โอหาย มิทฺธํ วิวชฺเชตฺวา มชฺฌตฺตภูโต สุขุมํ อตฺถํ ปฏิวิชฺฌติ, เอวํ ชาคโร น มิทฺธสมาปนฺโน กปินิทฺทาปเรโต สุปินํ ปสฺสตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Venerável Nagasena, existe um começo, um meio e um fim para o sono?” “Sim, ó grande rei, existe um começo, um meio e um fim para o sono.” “Qual é o começo, qual é o meio e qual é o fim?” “Ó grande rei, o peso no corpo, o torpor, a fraqueza, a lentidão e a inaptidão do corpo, este é o começo do sono. Aquele, ó grande rei, que está sob a influência do 'sono de macaco' (kapiniddā) e desperta de forma intermitente, este é o meio do sono. A entrada no fluxo do subconsciente (bhavaṅga) é o fim. Aquele que atingiu o meio do sono, sob a influência do 'sono de macaco', vê sonhos. Ó grande rei, assim como alguém de conduta controlada, mente concentrada, firme no Dhamma, de discernimento inabalável, tendo entrado em uma floresta livre de ruídos e agitações, reflete sobre um significado sutil, e não cai no sono ali, mas, concentrado e com a mente unificada, penetra no significado sutil; da mesma forma, ó grande rei, aquele que está acordado mas não caiu no sono profundo, tendo atingido o meio do sono e sob a influência do 'sono de macaco', vê sonhos. Ó grande rei, o estado desperto deve ser visto como o ruído barulhento; aquele que está sob a influência do 'sono de macaco' deve ser visto como a floresta isolada; e assim como aquele homem, deixando de lado o ruído barulhento, evitando o sono profundo e permanecendo equânime, penetra no significado sutil, da mesma forma aquele que está acordado mas não caiu no sono profundo, sob a influência do 'sono de macaco', vê sonhos.” “Muito bem, venerável Nagasena! Eu aceito isso exatamente como foi dito.”

สุปินปญฺโห ปญฺจโม.

Fim da quinta pergunta: A pergunta sobre os sonhos.

๖. อกาลมรณปญฺโห

6. A pergunta sobre a morte prematura

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, เย เต สตฺตา มรนฺติ, สพฺเพ เต กาเล เยว มรนฺติ, อุทาหุ อกาเลปิ มรนฺตี’’ติ? ‘‘อตฺถิ, มหาราช, กาเลปิ มรณํ, อตฺถิ อกาเลปิ มรณ’’นฺติ.

6. “Venerável Nagasena, todos os seres que morrem, morrem no momento adequado ou morrem também prematuramente?” “Ó grande rei, existe a morte no momento adequado e existe também a morte prematura.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, เก กาเล มรนฺติ, เก อกาเล มรนฺตี’’ติ? ‘‘ทิฏฺฐปุพฺพา ปน, มหาราช, ตยา อมฺพรุกฺขา วา ชมฺพุรุกฺขา วา, อญฺญสฺมา วา ปน ผลรุกฺขา ผลานิ ปตนฺตานิ อามานิ จ ปกฺกานิ จา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ. ‘‘ยานิ ตานิ, มหาราช, ผลานิ รุกฺขโต ปตนฺติ, สพฺพานิ ตานิ กาเล เยว ปตนฺติ, อุทาหุ อกาเลปี’’ติ? ‘‘ยานิ ตานิ, ภนฺเต นาคเสน, ผลานิ ปริปกฺกานิ วิลีนานิ ปตนฺติ, สพฺพานิ ตานิ กาเล ปตนฺติ. ยานิ ปน ตานิ อวเสสานิ ผลานิ เตสุ กานิจิ กิมิวิทฺธานิ ปตนฺติ, กานิจิ ลคุฬหตานิ ปตนฺติ, กานิจิ วาตปฺปหตานิ ปตนฺติ, กานิจิ อนฺโตปูติกานิ หุตฺวา ปตนฺติ, สพฺพานิ ตานิ อกาเล ปตนฺตี’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, เย เต ชราเวคหตา มรนฺติ, เต เยว กาเล มรนฺติ, อวเสสา เกจิ กมฺมปฺปฏิพาฬฺหา มรนฺติ, เกจิ คติปฺปฏิพาฬฺหา มรนฺติ, เกจิ กิริยปฺปฏิพาฬฺหา มรนฺตี’’ติ.

“Venerável Nagasena, quem morre no momento adequado e quem morre prematuramente?” “Ó grande rei, você já viu frutos caindo de uma mangueira, de uma jamboleira ou de qualquer outra árvore frutífera, tanto verdes quanto maduros?” “Sim, venerável.” “Ó grande rei, todos esses frutos que caem da árvore caem no momento adequado ou caem também prematuramente?” “Venerável Nagasena, os frutos que caem por estarem completamente maduros e moles, todos esses caem no momento adequado. Mas, quanto aos frutos restantes, alguns caem por serem comidos por vermes, alguns caem por serem atingidos por bastões, alguns caem por serem derrubados pelo vento, e alguns caem por estarem podres por dentro; todos esses caem prematuramente.” “Da mesma forma, ó grande rei, aqueles que morrem atingidos pela força da velhice (jarā) morrem no momento adequado. Quanto aos restantes, alguns morrem obstruídos pelo kamma, alguns obstruídos pelo destino (gati), e alguns obstruídos por suas próprias ações (kiriya).”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, เย เต กมฺมปฺปฏิพาฬฺหา มรนฺติ, เยปิ เต คติปฺปฏิพาฬฺหา มรนฺติ, เยปิ เต กิริยปฺปฏิพาฬฺหา มรนฺติ, เยปิ เต ชราเวคปฺปฏิพาฬฺหา มรนฺติ, สพฺเพ เต กาเล เยว มรนฺติ, โยปิ มาตุกุจฺฉิคโต มรติ, โส ตสฺส กาโล, กาเล เยว โส มรติ. โยปิ วิชาตฆเร มรติ, โส ตสฺส กาโล, โสปิ กาเล เยว มรติ. โยปิ มาสิโก [Pg.291] มรติ…เป… โยปิ วสฺสสติโก มรติ, โส ตสฺส กาโล, กาเล เยว โส มรติ, เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, อกาเล มรณํ นาม น โหติ, เย เกจิ มรนฺติ, สพฺเพ เต กาเล เยว มรนฺตี’’ติ.

“Venerável Nagasena, quer morram obstruídos pelo kamma, quer morram obstruídos pelo destino, quer morram obstruídos por suas ações, quer morram obstruídos pela força da velhice, todos eles morrem no momento adequado. Aquele que morre no ventre materno, esse é o seu momento, ele morre no momento adequado. Aquele que morre na sala de parto, esse é o seu momento, ele morre no momento adequado. Aquele que morre com um mês de vida... [e assim por diante]... aquele que morre com cem anos de idade, esse é o seu momento, ele morre no momento adequado. Portanto, venerável Nagasena, não existe algo como morte prematura; todos os que morrem, morrem no momento adequado.”

‘‘สตฺติเม, มหาราช, วิชฺชมาเนปิ อุตฺตรึ อายุสฺมึ อกาเล มรนฺติ. กตเม สตฺต? ชิฆจฺฉิโต, มหาราช, โภชนํ อลภมาโน อุปหตพฺภนฺตโร วิชฺชมาเนปิ อุตฺตรึ อายุสฺมึ อกาเล มรติ, ปิปาสิโต, มหาราช, ปานียํ อลภมาโน ปริสุกฺขหทโย วิชฺชมาเนปิ อุตฺตรึ อายุสฺมึ อกาเล มรติ, อหินา ทฏฺโฐ, มหาราช, วิสเวคาภิหโต ติกิจฺฉกํ อลภมาโน วิชฺชมาเนปิ อุตฺตรึ อายุสฺมึ อกาเล มรติ, วิสมาสิโต, มหาราช, ฑยฺหนฺเตสุ องฺคปจฺจงฺเคสุ อคทํ อลภมาโน วิชฺชมาเนปิ อุตฺตรึ อายุสฺมึ อกาเล มรติ, อคฺคิคโต, มหาราช, ฌายมาโน นิพฺพาปนํ อลภมาโน วิชฺชมาเนปิ อุตฺตรึ อายุสฺมึ อกาเล มรติ, อุทกคโต, มหาราช, ปติฏฺฐํ อลภมาโน วิชฺชมาเนปิ อุตฺตรึ อายุสฺมึ อกาเล มรติ, สตฺติหโต, มหาราช, อาพาธิโก ภิสกฺกํ อลภมาโน วิชฺชมาเนปิ อุตฺตรึ อายุสฺมึ อกาเล มรติ, อิเม โข, มหาราช, สตฺต วิชฺชมาเนปิ อุตฺตรึ อายุสฺมึ อกาเล มรนฺติ. ตตฺราปาหํ, มหาราช, เอกํเสน วทามิ.

“Estes sete, ó grande rei, embora ainda tivessem mais tempo de vida restante, morrem prematuramente. Quais são os sete? (1) Ó grande rei, aquele que está faminto e, não obtendo alimento, tem suas entranhas destruídas, morre prematuramente, embora ainda tivesse mais tempo de vida restante. (2) Ó grande rei, aquele que está sedento e, não obtendo água, tem seu coração ressecado, morre prematuramente, embora ainda tivesse mais tempo de vida restante. (3) Ó grande rei, aquele que é picado por uma cobra e, afligido pela força do veneno, não encontra um médico, morre prematuramente, embora ainda tivesse mais tempo de vida restante. (4) Ó grande rei, aquele que consome veneno e, com seus membros e partes do corpo queimando, não encontra um antídoto, morre prematuramente, embora ainda tivesse mais tempo de vida restante. (5) Ó grande rei, aquele que cai no fogo e, sendo queimado, não encontra como apagá-lo, morre prematuramente, embora ainda tivesse mais tempo de vida restante. (6) Ó grande rei, aquele que cai na água e, não encontrando apoio, morre prematuramente, embora ainda tivesse mais tempo de vida restante. (7) Ó grande rei, aquele que é ferido por uma arma e, estando doente, não encontra um cirurgião, morre prematuramente, embora ainda tivesse mais tempo de vida restante. Estes sete, ó grande rei, embora ainda tivessem mais tempo de vida restante, morrem prematuramente. E sobre isso, ó grande rei, falarei com absoluta certeza.”

‘‘อฏฺฐวิเธน, มหาราช, สตฺตานํ กาลงฺกิริยา โหติ, วาตสมุฏฺฐาเนน ปิตฺตสมุฏฺฐาเนน เสมฺหสมุฏฺฐาเนน สนฺนิปาติเกน อุตุวิปริณาเมน วิสมปริหาเรน โอปกฺกมิเกน กมฺมวิปาเกน, มหาราช, สตฺตานํ กาลงฺกิริยา โหติ. ตตฺร, มหาราช, ยทิทํ กมฺมวิปาเกน กาลงฺกิริยา, สา เยว ตตฺถ สามยิกา กาลงฺกิริยา, อวเสสา อสามยิกา กาลงฺกิริยาติ. ภวติ จ –

“De oito maneiras, ó grande rei, ocorre a morte dos seres: por distúrbios do vento (vāta), por distúrbios da bile (pitta), por distúrbios do fleuma (semha), pela combinação de humores (sannipātika), pela mudança de estação (utuvipariṇāma), por cuidados inadequados (visamaparihāra), por ataque externo (opakkamika) e pelo amadurecimento do kamma (kammavipāka). Entre essas, ó grande rei, a morte que ocorre pelo amadurecimento do kamma é a única morte oportuna (sāmayikā); as restantes são mortes prematuras (asāmayikā). E foi dito o seguinte:”

‘‘‘ชิฆจฺฉาย ปิปาสาย, อหิทฏฺฐา วิเสน จ;

อคฺคิอุทกสตฺตีหิ, อกาเล ตตฺถ มียติ;

วาตปิตฺเตน เสมฺเหน, สนฺนิปาเตนุตูหิ จ;

วิสโมปกฺกมกมฺเมหิ, อกาเล ตตฺถ มียตี’ติ.

“‘Pela fome, pela sede, pela picada de cobra e por veneno; Pelo fogo, pela água e por armas, morre-se ali prematuramente; Pelo vento, pela bile, pelo fleuma, pela combinação de humores e pelas estações; Por cuidados inadequados, por ataques externos e por ações, morre-se ali prematuramente.’”

‘‘เกจิ[Pg.292], มหาราช, สตฺตา ปุพฺเพ กเตน เตน เตน อกุสลกมฺมวิปาเกน มรนฺติ. อิธ, มหาราช, โย ปุพฺเพ ปเร ชิฆจฺฉาย มาเรติ, โส พหูนิ วสฺสสตสหสฺสานิ ชิฆจฺฉาย ปริปีฬิโต ฉาโต ปริกิลนฺโต สุกฺขมิลาตหทโย พุภุกฺขิโต วิสุกฺขิโต ฌายนฺโต อพฺภนฺตรํ ปริฑยฺหนฺโต ชิฆจฺฉาย เยว มรติ ทหโรปิ มชฺฌิโมปิ มหลฺลโกปิ, อิทมฺปิ ตสฺส สามยิกมรณํ.

“Alguns seres, ó grande rei, morrem devido ao amadurecimento de várias ações prejudiciais (akusalakamma) realizadas no passado. Aqui, ó grande rei, aquele que no passado matou outros por inanição, após ser atormentado pela fome por muitas centenas de milhares de anos, faminto, exausto, com o coração seco e murcho, ávido por comida, desidratado, definhando e com as entranhas queimando, morre de fome, seja jovem, de meia-idade ou velho. Esta também é uma morte oportuna para ele.”

‘‘โย ปุพฺเพ ปเร ปิปาสาย มาเรติ, โส พหูนิ วสฺสสตสหสฺสานิ เปโต หุตฺวา นิชฺฌามตณฺหิโก สมาโน ลูโข กิโส ปริสุกฺขิตหทโย ปิปาสาย เยว มรติ ทหโรปิ มชฺฌิโมปิ มหลฺลโกปิ, อิทมฺปิ ตสฺส สามยิกมรณํ.

“Aquele que no passado matou outros por sede, após ser um fantasma faminto (peta) consumido pela sede (nijjhāmataṇhika) por muitas centenas de milhares de anos, áspero, magro, com o coração ressecado, morre de sede, seja jovem, de meia-idade ou velho. Esta também é uma morte oportuna para ele.”

‘‘โย ปุพฺเพ ปเร อหินา ฑํสาเปตฺวา มาเรติ, โส พหูนิ วสฺสสตสหสฺสานิ อชครมุเขเนว อชครมุขํ กณฺหสปฺปมุเขเนว กณฺหสปฺปมุขํ ปริวตฺติตฺวา เตหิ ขายิตขายิโต อหีหิ ทฏฺโฐ เยว มรติ ทหโรปิ มชฺฌิโมปิ มหลฺลโกปิ, อิทมฺปิ ตสฺส สามยิกมรณํ.

“Aquele que no passado matou outros fazendo-os serem picados por cobras, após passar muitas centenas de milhares de anos passando da boca de uma jiboia para a boca de outra jiboia, da boca de uma cobra-capelo para a boca de outra cobra-capelo, sendo repetidamente mordido e devorado por elas, morre picado por cobras, seja jovem, de meia-idade ou velho. Esta também é uma morte oportuna para ele.”

‘‘โย ปุพฺเพ ปเร วิสํ ทตฺวา มาเรติ, โส พหูนิ วสฺสสตสหสฺสานิ ฑยฺหนฺเตหิ องฺคปจฺจงฺเคหิ ภิชฺชมาเนน สรีเรน กุณปคนฺธํ วายนฺโต วิเสเนว มรติ ทหโรปิ มชฺฌิโมปิ มหลฺลโกปิ, อิทมฺปิ ตสฺส สามยิกมรณํ.

“Aquele que no passado matou outros dando-lhes veneno, após passar muitas centenas de milhares de anos com seus membros e partes do corpo queimando, com o corpo se desintegrando e exalando cheiro de cadáver, morre por veneno, seja jovem, de meia-idade ou velho. Esta também é uma morte oportuna para ele.”

‘‘โย ปุพฺเพ ปเร อคฺคินา มาเรติ, โส พหูนิ วสฺสสตสหสฺสานิ องฺคารปพฺพเตเนว องฺคารปพฺพตํ ยมวิสเยเนว ยมวิสยํ ปริวตฺติตฺวา ทฑฺฒวิทฑฺฒคตฺโต อคฺคินา เยว มรติ ทหโรปิ มชฺฌิโมปิ มลลฺลโกปิ, อิทมฺปิ ตสฺส สามยิกมรณํ.

“Aquele que no passado matou outros pelo fogo, após passar muitas centenas de milhares de anos rolando de uma montanha de carvão em brasa para outra montanha de carvão em brasa, de um reino de Yama para outro reino de Yama, com o corpo totalmente queimado e carbonizado, morre pelo fogo, seja jovem, de meia-idade ou velho. Esta também é uma morte oportuna para ele.”

‘‘โย ปุพฺเพ ปเร อุทเกน มาเรติ, โส พหูนิ วสฺสสตสหสฺสานิ หตวิลุตฺตภคฺคทุพฺพลคตฺโต ขุพฺภิตจิตฺโต อุทเกเนว มรติ ทหโรปิ มชฺฌิโมปิ มหลฺลโกปิ, อิทมฺปิ ตสฺส สามยิกมรณํ.

“Aquele que no passado matou outros pela água, após passar muitas centenas de milhares de anos com o corpo mutilado, arruinado, quebrado e enfraquecido, e com a mente agitada, morre pela água, seja jovem, de meia-idade ou velho. Esta também é uma morte oportuna para ele.”

‘‘โย ปุพฺเพ ปเร สตฺติยา มาเรติ, โส พหูนิ วสฺสสตสหสฺสานิ ฉินฺนภินฺนโกฏฺฏิตวิโกฏฺฏิโต สตฺติมุขสมาหโต สตฺติยา เยว มรติ ทหโรปิ มชฺฌิโมปิ มหลฺลโกปิ, อิทมฺปิ ตสฺส สามยิกมรณํ’’.

“Aquele que no passado matou outros com uma lança, após passar muitas centenas de milhares de anos com o corpo cortado, despedaçado, esmagado e triturado, sendo atingido por pontas de lança, morre por uma lança, seja jovem, de meia-idade ou velho. Esta também é uma morte oportuna para ele.”

‘‘ภนฺเต [Pg.293] นาคเสน, อกาเล มรณํ อตฺถีติ ยํ วเทติ, อิงฺฆ เม ตฺวํ ตตฺถ การณํ อติทิสาติ’’. ‘‘ยถา, มหาราช, มหติมหาอคฺคิกฺขนฺโธ อาทินฺนติณกฏฺฐสาขาปลาโส ปริยาทินฺนภกฺโข อุปาทานสงฺขยา นิพฺพายติ, โส อคฺคิ วุจฺจติ ‘อนีติโก อนุปทฺทโว สมเย นิพฺพุโต นามา’ติ, เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ พหูนิ ทิวสสหสฺสานิ ชีวิตฺวา ชราชิณฺโณ อายุกฺขยา อนีติโก อนุปทฺทโว มรติ, โส วุจฺจติ ‘สมเย มรณมุปคโต’ติ.

“Venerável Nagasena, já que você diz que existe a morte prematura, por favor, demonstre-me a razão disso.” “Ó grande rei, assim como uma imensa fogueira que consome capim, lenha, galhos e folhas se apaga quando o combustível se esgota, e diz-se que esse fogo ‘apagou-se no momento adequado, sem perigo ou perturbação’; da mesma forma, ó grande rei, quem quer que viva por muitos milhares de dias e, envelhecido e desgastado, morra pelo esgotamento do tempo de vida, sem perigo ou perturbação, diz-se que essa pessoa ‘alcançou a morte no momento adequado’.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, มหติมหาอคฺคิกฺขนฺโธ อาทินฺนติณกฏฺฐสาขาปลาโส อสฺส, ตํ อปริยาทินฺเน เยว ติณกฏฺฐสาขาปลาเส มหติมหาเมโฆ อภิปฺปวสฺสิตฺวา นิพฺพาเปยฺย, อปิ นุ โข, มหาราช, มหาอคฺคิกฺขนฺโธ สมเย นิพฺพุโต นาม โหตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน โส, มหาราช, ปจฺฉิโม อคฺคิกฺขนฺโธ ปุริมเกน อคฺคิกฺขนฺเธน สมสมคติโก นาโหสี’’ติ? ‘‘อาคนฺตุเกน, ภนฺเต, เมเฆน ปฏิปีฬิโต โส อคฺคิกฺขนฺโธ อสมเย นิพฺพุโต’’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ อกาเล มรติ, โส อาคนฺตุเกน โรเคน ปฏิปีฬิโต วาตสมุฏฺฐาเนน วา ปิตฺตสมุฏฺฐาเนน วา เสมฺหสมุฏฺฐาเนน วา สนฺนิปาติเกน วา อุตุปริณามเชน วา วิสมปริหารเชน วา โอปกฺกมิเกน วา ชิฆจฺฉาย วา ปิปาสาย วา สปฺปทฏฺเฐน วา วิสมาสิเตน วา อคฺคินา วา อุทเกน วา สตฺติเวคปฺปฏิปีฬิโต วา อกาเล มรติ. อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน อกาเล มรณํ อตฺถิ.

“Ou ainda, ó rei, como se houvesse uma grande fogueira ardendo com capim, lenha, galhos e folhas, e, antes que esse capim, lenha, galhos e folhas fossem consumidos, uma grande nuvem de chuva desabasse e a extinguisse. O que você acha, ó rei? Essa grande fogueira teria se extinguido no tempo devido?” “Não, venerável senhor.” “But por que, ó rei, essa última fogueira não teve o mesmo destino que a primeira?” “Venerável senhor, por ter sido atingida por uma chuva repentina, essa fogueira se extinguiu antes do tempo.” “Da mesma forma, ó rei, quem quer que morra prematuramente, morre antes do tempo por ser acometido por uma doença repentina decorrente de distúrbios do vento, da bile, do fleuma, da combinação de humores (sannipāta), de mudanças sazonais, de cuidados inadequados, de ataque externo, de fome, de sede, de picada de cobra, de ingestão de veneno, de fogo, de água ou por ser atingido pelo golpe de uma arma. Esta, ó rei, é a razão pela qual existe a morte prematura.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, คคเน มหติมหาวลาหโก อุฏฺฐหิตฺวา นินฺนญฺจ ถลญฺจ ปริปูรยนฺโต อภิวสฺสติ, โส วุจฺจติ ‘เมโฆ อนีติโก อนุปทฺทโว วสฺสตี’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ จิรํ ชีวิตฺวา ชราชิณฺโณ อายุกฺขยา อนีติโก อนุปทฺทโว มรติ, โส วุจฺจติ ‘สมเย มรณมุปคโต’ติ.

“Ou ainda, ó rei, como quando uma grande nuvem surge no céu e chove torrencialmente, preenchendo tanto as terras baixas quanto as altas; diz-se que essa chuva ‘chove sem perigo ou calamidade’. Da mesma forma, ó rei, quem quer que viva por muito tempo, envelheça, definhe e morra devido ao esgotamento do tempo de vida, livre de perigos e calamidades, diz-se que ‘alcançou a morte no tempo devido’.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, คคเน มหติมหาวลาหโก อุฏฺฐหิตฺวา อนฺตราเยว มหตา วาเตน อพฺภตฺถํ คจฺเฉยฺย, อปิ นุ โข โส, มหาราช, มหาวลาหโก สมเย วิคโต นาม โหตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน โส, มหาราช, ปจฺฉิโม วลาหโก ปุริเมน วลาหเกน สมสมคติโก นาโหสี’’ติ? ‘‘อาคนฺตุเกน, ภนฺเต, วาเตน ปฏิปีฬิโต โส วลาหโก อสมยปฺปตฺโต เยว วิคโต’’ติ[Pg.294]. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ อกาเล มรติ, โส อาคนฺตุเกน โรเคน ปฏิปีฬิโต วาตสมุฏฺฐาเนน วา…เป… สตฺติเวคปฺปฏิปีฬิโต วา อกาเล มรติ. อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน อกาเล มรณํ อตฺถีติ.

“Ou ainda, ó rei, como quando uma grande nuvem surge no céu e, no meio do caminho, é dispersada e desfeita por um forte vento. O que você acha, ó rei? Essa grande nuvem teria se dispersado no tempo devido?” “Não, venerável senhor.” “But por que, ó rei, essa última nuvem não teve o mesmo destino que a primeira?” “Venerável senhor, por ter sido fustigada por um vento repentino, essa nuvem se dispersou antes de chegar ao tempo devido.” “Da mesma forma, ó rei, quem quer que morra prematuramente, morre antes do tempo por ser acometido por uma doença repentina decorrente de distúrbios do vento... [e assim por diante] ...ou por ser atingido pelo golpe de uma arma. Esta, ó rei, é a razão pela qual existe a morte prematura.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, พลวา อาสีวิโส กุปิโต กิญฺจิเทว ปุริสํ ฑํเสยฺย, ตสฺส ตํ วิสํ อนีติกํ อนุปทฺทวํ มรณํ ปาเปยฺย, ตํ วิสํ วุจฺจติ ‘อนีติกมนุปทฺทวํ โกฏิคต’นฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ จิรํ ชีวิตฺวา ชราชิณฺโณ อายุกฺขยา อนีติโก อนุปทฺทโว มรติ, โส วุจฺจติ ‘อนีติโก อนุปทฺทโว ชีวิตโกฏิคโต สามยิกํ มรณมุปคโต’ติ.

“Ou ainda, ó rei, como quando uma serpente poderosa e extremamente peçonhenta, enfurecida, pica um homem. Aquele veneno, sem qualquer interferência de um antídoto, o leva à morte. Esse veneno é chamado de ‘veneno que atingiu o seu fim sem interferência’. Da mesma forma, ó rei, quem quer que viva por muito tempo, envelheça, definhe e morra devido ao esgotamento do tempo de vida, livre de perigos e calamidades, diz-se que é ‘alguém que atingiu o fim da vida sem interferência, tendo alcançado a morte no tempo devido’.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, พลวตา อาสีวิเสน ทฏฺฐสฺส อนฺตราเยว อาหิตุณฺฑิโก อคทํ ทตฺวา อวิสํ กเรยฺย, อปิ นุ โข ตํ, มหาราช, วิสํ สมเย วิคตํ นาม โหตี’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน ตํ, มหาราช, ปจฺฉิมํ วิสํ ปุริมเกน วิเสน สมสมคติกํ นาโหสี’’ติ? ‘‘อาคนฺตุเกน, ภนฺเต, อคเทน ปฏิปีฬิตํ วิสํ อโกฏิคตํ เยว วิคต’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ อกาเล มรติ, โส อาคนฺตุเกน โรเคน ปฏิปีฬิโต วาตสมุฏฺฐาเนน วา…เป… สตฺติเวคปฺปฏิปีฬิโต วา อกาเล มรติ. อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน อกาเล มรณํ อตฺถีติ.

“Ou ainda, ó rei, como quando alguém é picado por uma serpente poderosa e peçonhenta, e um encantador de serpentes imediatamente lhe dá um antídoto, neutralizando o veneno. O que você acha, ó rei? Esse veneno teria se dispersado no tempo devido?” “Não, venerável senhor.” “But por que, ó rei, esse último veneno não teve o mesmo destino que o primeiro?” “Venerável senhor, por ter sido combatido por um antídoto repentino, o veneno se dispersou antes de atingir o seu fim.” “Da mesma forma, ó rei, quem quer que morra prematuramente, morre antes do tempo por ser acometido por uma doença repentina decorrente de distúrbios do vento... [e assim por diante] ...ou por ser atingido pelo golpe de uma arma. Esta, ó rei, é a razão pela qual existe a morte prematura.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, อิสฺสาโส สรํ ปาเตยฺย, สเจ โส สโร ยถาคติคมนปถมตฺถกํ คจฺฉติ, โส สโร วุจฺจติ ‘อนีติโก อนุปทฺทโว ยถาคติคมนปถมตฺถกํ คโต นามา’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ จิรํ ชีวิตฺวา ชราชิณฺโณ อายุกฺขยา อนีติโก อนุปทฺทโว มรติ, โส วุจฺจติ ‘อนีติโก อนุปทฺทโว สมเย มรณมุปคโต’ติ.

“Ou ainda, ó rei, como quando um arqueiro dispara uma flecha. Se essa flecha segue até o fim do seu curso natural, ela é chamada de ‘uma flecha que chegou ao fim do seu curso natural sem interferência’. Da mesma forma, ó rei, quem quer que viva por muito tempo, envelheça, definhe e morra devido ao esgotamento do tempo de vida, livre de perigos e calamidades, diz-se que é ‘alguém que alcançou a morte no tempo devido, sem interferência’.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, อิสฺสาโส สรํ ปาเตยฺย, ตสฺส ตํ สรํ ตสฺมึ เยว ขเณ โกจิ คณฺเหยฺย, อปิ นุ โข โส, มหาราช, สโร ยถาคติคมนปถมตฺถกํ คโต นาม โหตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน โส, มหาราช, ปจฺฉิโม สโร ปุริมเกน สเรน สมสมคติโก นาโหสี’’ติ? ‘‘อาคนฺตุเกน, ภนฺเต, คหเณน ตสฺส สรสฺส [Pg.295] คมนํ อุปจฺฉินฺน’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ อกาเล มรติ, โส อาคนฺตุเกน โรเคน ปฏิปีฬิโต วาตสมุฏฺฐาเนน วา…เป… สตฺติเวคปฺปฏิปีฬิโต วา อกาเล มรติ. อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน อกาเล มรณํ อตฺถีติ.

“Ou ainda, ó rei, como quando um arqueiro dispara uma flecha e, naquele mesmo instante, alguém a segura. O que você acha, ó rei? Essa flecha teria chegado ao fim do seu curso natural?” “Não, venerável senhor.” “But por que, ó rei, essa última flecha não teve o mesmo destino que a primeira?” “Venerável senhor, por causa de uma captura repentina, o voo daquela flecha foi interrompido.” “Da mesma forma, ó rei, quem quer que morra prematuramente, morre antes do tempo por ser acometido por uma doença repentina decorrente de distúrbios do vento... [e assim por diante] ...ou por ser atingido pelo golpe de uma arma. Esta, ó rei, é a razão pela qual existe a morte prematura.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, โย โกจิ โลหมยํ ภาชนํ อาโกเฏยฺย, ตสฺส อาโกฏเนน สทฺโท นิพฺพตฺติตฺวา ยถาคติคมนปถมตฺถกํ คจฺฉติ, โส สทฺโท วุจฺจติ ‘อนีติโก อนุปทฺทโว ยถาคติคมนปถมตฺถกํ คโต นามา’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ พหูนิ ทิวสสหสฺสานิ ชีวิตฺวา ชราชิณฺโณ อายุกฺขยา อนีติโก อนุปทฺทโว มรติ, โส วุจฺจติ ‘อนีติโก อนุปทฺทโว สมเย มรณมุปาคโต’ติ.

“Ou ainda, ó rei, como quando alguém bate em um vaso de bronze. Devido a essa batida, um som é produzido e segue até o fim do seu curso natural. Esse som é chamado de ‘um som que chegou ao fim do seu curso natural sem interferência’. Da mesma forma, ó rei, quem quer que viva por muitos milhares de dias, envelheça, definhe e morra devido ao esgotamento do tempo de vida, livre de perigos e calamidades, diz-se que é ‘alguém que alcançou a morte no tempo devido, sem interferência’.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, โย โกจิ โลหมยํ ภาชนํ อาโกเฏยฺย, ตสฺส อาโกฏเนน สทฺโท นิพฺพตฺเตยฺย, นิพฺพตฺเต สทฺเท อทูรคเต โกจิ อามเสยฺย, สห อามสเนน สทฺโท นิรุชฺเฌยฺย, อปิ นุ โข โส, มหาราช, สทฺโท ยถาคติคมนปถมตฺถกํ คโต นาม โหตี’’ติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน, มหาราช, ปจฺฉิโม สทฺโท ปุริมเกน สทฺเทน สมสมคติโก นาโหสี’’ติ? ‘‘อาคนฺตุเกน, ภนฺเต, อามสเนน โส สทฺโท อุปรโต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ อกาเล มรติ, โส อาคนฺตุเกน โรเคน ปฏิปีฬิโต วาตสมุฏฺฐาเนน วา…เป… สตฺติเวคปฺปฏิปีฬิโต วา อกาเล มรติ. อิทเมตฺถ มหาราช การณํ, เยน การเณน อกาเล มรณํ อตฺถีติ.

“Ou ainda, ó rei, como quando alguém bate em um vaso de bronze e, devido a essa batida, um som é produzido. Antes que o som vá longe, alguém toca no vaso. Ao ser tocado, o som cessa imediatamente. O que você acha, ó rei? Esse som teria chegado ao fim do seu curso natural?” “Não, venerável senhor.” “But por que, ó rei, esse último som não teve o mesmo destino que o primeiro?” “Venerável senhor, por causa de um toque repentino, aquele som foi interrompido.” “Da mesma forma, ó rei, quem quer que morra prematuramente, morre antes do tempo por ser acometido por uma doença repentina decorrente de distúrbios do vento... [e assim por diante] ...ou por ser atingido pelo golpe de uma arma. Esta, ó rei, é a razão pela qual existe a morte prematura.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, เขตฺเต สุวิรูฬฺหํ ธญฺญพีชํ สมฺมา ปวตฺตมาเนน วสฺเสน โอตตวิตตอากิณฺณพหุผลํ หุตฺวา สสฺสุฏฺฐานสมยํ ปาปุณาติ, ตํ ธญฺญํ วุจฺจติ ‘อนีติกมนุปทฺทวํ สมยสมฺปตฺตํ นาม โหตี’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ พหูนิ ทิวสสหสฺสานิ ชีวิตฺวา ชราชิณฺโณ อายุกฺขยา อนีติโก อนุปทฺทโว มรติ, โส วุจฺจติ ‘อนีติโก อนุปทฺทโว สมเย มรณมุปคโต’ติ.

“Ou ainda, ó rei, como sementes de cereais bem brotadas em um campo que, com chuvas favoráveis, crescem, expandem-se e produzem frutos abundantes, chegando ao tempo da colheita. Esse cereal é chamado de ‘cereal que atingiu o tempo devido sem perigo ou calamidade’. Da mesma forma, ó rei, quem quer que viva por muitos milhares de dias, envelheça, definhe e morra devido ao esgotamento do tempo de vida, livre de perigos e calamidades, diz-se que é ‘alguém que alcançou a morte no tempo devido, sem perigo ou calamidade’.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, เขตฺเต สุวิรูฬฺหํ ธญฺญพีชํ อุทเกน วิกลํ มเรยฺย, อปิ นุ โข ตํ, มหาราช, ธญฺญํ อสมยสมฺปตฺตํ นาม โหตี’’ติ? ‘‘น [Pg.296] หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน ตํ, มหาราช, ปจฺฉิมํ ธญฺญํ ปุริมเกน ธญฺเญน สมสมคติกํ นาโหสี’’ติ? ‘‘อาคนฺตุเกน, ภนฺเต, อุณฺเหน ปฏิปีฬิตํ ตํ ธญฺญํ มต’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ อกาเล มรติ, โส อาคนฺตุเกน โรเคน ปฏิปีฬิโต วาตสมุฏฺฐาเนน วา…เป… สตฺติเวคปฺปฏิปีฬิโต วา อกาเล มรติ. อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน อกาเล มรณํ อตฺถีติ.

“Ou ainda, ó rei, como sementes de cereais bem brotadas em um campo que morrem devido à falta de água. O que você acha, ó rei? Esse cereal teria atingido o tempo devido?” “Não, venerável senhor.” “But por que, ó rei, esse último cereal não teve o mesmo destino que o primeiro?” “Venerável senhor, por ter sido castigado por um calor repentino, aquele cereal morreu.” “Da mesma forma, ó rei, quem quer que morra prematuramente, morre antes do tempo por ser acometido por uma doença repentina decorrente de distúrbios do vento... [e assim por diante] ...ou por ser atingido pelo golpe de uma arma. Esta, ó rei, é a razão pela qual existe a morte prematura.”

‘‘สุตปุพฺพํ ปน ตยา, มหาราช, ‘สมฺปนฺนตรุณสสฺสํ กิมโย อุฏฺฐหิตฺวา สมูลํ นาเสนฺตี’’’ติ? ‘‘สุตปุพฺพญฺเจว ตํ, ภนฺเต, อมฺเหหิ ทิฏฺฐปุพฺพญฺจา’’ติ. ‘‘กึ นุ โข ตํ, มหาราช, สสฺสํ กาเล นฏฺฐํ, อุทาหุ อกาเล นฏฺฐ’’นฺติ? ‘‘อกาเล, ภนฺเต, ยทิ โข ตํ, ภนฺเต, สสฺสํ กิมโย น ขาเทยฺยุํ, สสฺสุทฺธรณสมยํ ปาปุเณยฺยา’’ติ. ‘‘กึ ปน, มหาราช, อาคนฺตุเกน อุปฆาเตน สสฺสํ วินสฺสติ, นิรุปฆาตํ สสฺสํ สสฺสุทฺธรณสมยํ ปาปุณาตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ อกาเล มรติ, โส อาคนฺตุเกน โรเคน ปฏิปีฬิโต วาตสมุฏฺฐาเนน วา…เป… สตฺติเวคปฺปฏิปีฬิโต วา มรติ. อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน อกาเล มรณํ อตฺถีติ.

“Ó rei, você já ouviu falar que ‘lagartas surgem e destroem plantações jovens e viçosas junto com suas raízes’?” “Venerável senhor, nós não apenas ouvimos falar disso, mas também já o vimos.” “Ó rei, essas plantações foram destruídas no tempo devido ou antes do tempo?” “Antes do tempo, venerável senhor. Se essas plantações não tivessem sido devoradas pelas lagartas, teriam chegado ao tempo da colheita.” “But, ó rei, as plantações perecem devido a uma destruição repentina, e as plantações livres de destruição chegam ao tempo da colheita?” “Sim, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó rei, quem quer que morra prematuramente, morre por ser acometido por uma doença repentina decorrente de distúrbios do vento... [e assim por diante] ...ou por ser atingido pelo golpe de uma arma. Esta, ó rei, é a razão pela qual existe a morte prematura.”

‘‘สุตปุพฺพํ ปน ตยา, มหาราช, ‘สมฺปนฺเน สสฺเส ผลภารนมิเต มญฺจริตปตฺเต กรกวสฺสํ นาม วสฺสชาติ นิปติตฺวา วินาเสติ อผลํ กโรตี’ติ? ‘‘สุตปุพฺพญฺเจว ตํ, ภนฺเต, อมฺเหหิ ทิฏฺฐปุพฺพญฺจา’’ติ. ‘‘อปิ นุ โข ตํ, มหาราช, สสฺสํ กาเล นฏฺฐํ, อุทาหุ อกาเล นฏฺฐ’’นฺติ? ‘‘อกาเล, ภนฺเต, ยทิ โข ตํ, ภนฺเต, สสฺสํ กรกวสฺสํ น วสฺเสยฺย สสฺสุทฺธรณสมยํ ปาปุเณยฺยา’’ติ. ‘‘กึ ปน, มหาราช, อาคนฺตุเกน อุปฆาเตน สสฺสํ วินสฺสติ, นิรุปฆาตํ สสฺสํ สสฺสุทฺธรณสมยํ ปาปุณาตี’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ อกาเล มรติ, โส อาคนฺตุเกน โรเคน ปฏิปีฬิโต วาตสมุฏฺฐาเนน วา ปิตฺตสมุฏฺฐาเนน วา เสมฺหสมุฏฺฐาเนน วา สนฺนิปาติเกน วา อุตุปริณามเชน วา วิสมปริหารเชน วา โอปกฺกมิเกน วา ชิฆจฺฉาย วา ปิปาสาย วา สปฺปทฏฺเฐน วา วิสมาสิเตน วา อคฺคินา วา อุทเกน วา สตฺติเวคปฺปฏิปีฬิโต วา อกาเล มรติ. ยทิ ปน อาคนฺตุเกน โรเคน ปฏิปีฬิโต น ภเวยฺย, สมเยว มรณํ ปาปุเณยฺย. อิทเมตฺถ, มหาราช, การณํ, เยน การเณน อกาเล มรณํ อตฺถี’’ติ.

“Ó rei, você já ouviu falar que ‘quando as plantações estão maduras e curvadas sob o peso dos frutos, cai uma chuva de granizo que as destrói, tornando-as estéreis’?” “Venerável senhor, nós não apenas ouvimos falar disso, mas também já o vimos.” “Ó rei, essas plantações foram destruídas no tempo devido ou antes do tempo?” “Antes do tempo, venerável senhor. Se aquela chuva de granizo não tivesse caído sobre as plantações, elas teriam chegado ao tempo da colheita.” “But, ó rei, as plantações perecem devido a uma destruição repentina, e as plantações livres de destruição chegam ao tempo da colheita?” “Sim, venerável senhor.” “Da mesma forma, ó rei, quem quer que morra prematuramente, morre antes do tempo por ser acometido por uma doença repentina decorrente de distúrbios do vento, da bile, do fleuma, da combinação de humores (sannipāta), de mudanças sazonais, de cuidados inadequados, de ataque externo, de fome, de sede, de picada de cobra, de ingestão de veneno, de fogo, de água ou por ser atingido pelo golpe de uma arma. Se não fosse acometido por uma doença repentina, alcançaria a morte apenas no tempo devido. Esta, ó rei, é a razão pela qual existe a morte prematura.”

‘‘อจฺฉริยํ[Pg.297], ภนฺเต นาคเสน, อพฺภุตํ ภนฺเต นาคเสน, สุทสฺสิตํ การณํ, สุทสฺสิตํ โอปมฺมํ อกาเล มรณสฺส ปริทีปนาย, ‘อตฺถิ อกาเล มรณ’นฺติ อุตฺตานีกตํ ปากฏํ กตํ วิภูตํ กตํ, อจิตฺตวิกฺขิตฺตโกปิ, ภนฺเต นาคเสน, มนุโช เอกเมเกนปิ ตาว โอปมฺเมน นิฏฺฐํ คจฺเฉยฺย ‘อตฺถิ อกาเล มรณ’นฺติ, กึ ปน มนุโช สเจตโน? ปฐโมปมฺเมเนวาหํ, ภนฺเต, สญฺญตฺโต ‘อตฺถิ อกาเล มรณ’นฺติ, อปิ จ อปราปรํ นิพฺพาหนํ โสตุกาโม น สมฺปฏิจฺฉิ’’นฺติ.

“Maravilhoso, venerável Nāgasena! Extraordinário, venerável Nāgasena! A razão foi muito bem demonstrada, o símile foi muito bem apresentado para ilustrar a morte prematura. Que ‘existe a morte prematura’ foi tornado claro, manifesto e evidente. Venerável Nāgasena, mesmo uma pessoa distraída, com apenas um desses símiles, chegaria à conclusão de que ‘existe a morte prematura’, quanto mais uma pessoa consciente! Venerável senhor, eu já estava convencido pelo primeiríssimo símile de que ‘existe a morte prematura’, mas, desejando ouvir mais explicações, não o admiti de imediato.”

อกาลมรณปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta pergunta, sobre a morte prematura, está concluída.

๗. เจติยปาฏิหาริยปญฺโห

7. A pergunta sobre o milagre do santuário (cetiya)

๗. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, สพฺเพสํ ปรินิพฺพุตานํ เจติเย ปาฏิหีรํ โหติ, อุทาหุ เอกจฺจานํ เยว โหตี’’ติ? ‘‘เอกจฺจานํ, มหาราช, โหติ, เอกจฺจานํ น โหตี’’ติ. ‘‘กตเมสํ, ภนฺเต, โหติ, กตเมสํ น โหตี’’ติ? ‘‘ติณฺณนฺนํ, มหาราช, อญฺญตรสฺส อธิฏฺฐานา ปรินิพฺพุตสฺส เจติเย ปาฏิหีรํ โหติ. กตเมสํ ติณฺณนฺนํ? อิธ, มหาราช, อรหา เทวมนุสฺสานํ อนุกมฺปาย ติฏฺฐนฺโตว อธิฏฺฐาติ ‘เอวํนาม เจติเย ปาฏิหีรํ โหตู’ติ, ตสฺส อธิฏฺฐานวเสน เจติเย ปาฏิหีรํ โหติ, เอวํ อรหโต อธิฏฺฐานวเสน ปรินิพฺพุตสฺส เจติเย ปาฏิหีรํ โหติ.

7. “Venerável Nagasena, ocorrem milagres na estupa de todos os Budas que alcançaram o Parinibbana, ou ocorrem apenas na de alguns?” “Ó rei, ocorrem na de alguns, e na de outros não.” “Na de quais ocorrem, venerável, e na de quais não ocorrem?” “Ó rei, por meio da determinação de uma de três pessoas, um milagre ocorre na estupa de um Buda que alcançou o Parinibbana. De quais três pessoas? Aqui, ó rei, um Arahant, por compaixão pelos deuses e humanos, enquanto ainda está vivo, faz a determinação: ‘Que tal milagre ocorra na estupa’. Pelo poder de sua determinação, o milagre ocorre na estupa. Assim, pelo poder da determinação de um Arahant, ocorre um milagre na estupa de um Buda que alcançou o Parinibbana.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, เทวตา มนุสฺสานํ อนุกมฺปาย ปรินิพฺพุตสฺส เจติเย ปาฏิหีรํ ทสฺเสนฺติ ‘อิมินา ปาฏิหีเรน สทฺธมฺโม นิจฺจสมฺปคฺคหิโต ภวิสฺสติ, มนุสฺสา จ ปสนฺนา กุสเลน อภิวฑฺฒิสฺสนฺตี’ติ, เอวํ เทวตานํ อธิฏฺฐานวเสน ปรินิพฺพุตสฺส เจติเย ปาฏิหีรํ โหติ.

“Além disso, ó rei, os deuses, por compaixão pelos humanos, mostram um milagre na estupa de um Buda que alcançou o Parinibbana, pensando: ‘Por meio deste milagre, o verdadeiro Dhamma será sempre sustentado, e os seres humanos, inspirados pela fé, crescerão no que é benéfico’. Assim, pelo poder da determinação dos deuses, ocorre um milagre na estupa de um Buda que alcançou o Parinibbana.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อิตฺถี วา ปุริโส วา สทฺโธ ปสนฺโน ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เมธาวี พุทฺธิสมฺปนฺโน โยนิโส จินฺตยิตฺวา คนฺธํ วา มาลํ วา ทุสฺสํ วา อญฺญตรํ วา กิญฺจิ อธิฏฺฐหิตฺวา เจติเย อุกฺขิปติ ‘เอวํนาม โหตู’ติ, ตสฺสปิ อธิฏฺฐานวเสน ปรินิพฺพุตสฺส เจติเย ปาฏิหีรํ โหติ, เอวํ มนุสฺสานํ อธิฏฺฐานวเสน ปรินิพฺพุตสฺส เจติเย ปาฏิหีรํ โหติ.

“Além disso, ó rei, uma mulher ou um homem que seja cheio de fé, devoto, sábio, inteligente, perspicaz e dotado de discernimento, tendo refletido sabiamente, faz uma determinação e oferece na estupa perfume, flores, tecidos ou qualquer outra oferenda, pensando: ‘Que tal milagre ocorra’. Pelo poder de sua determinação, ocorre um milagre na estupa de um Buda que alcançou o Parinibbana. Assim, pelo poder da determinação dos seres humanos, ocorre um milagre na estupa de um Buda que alcançou o Parinibbana.”

‘‘อิเมสํ [Pg.298] โข, มหาราช, ติณฺณนฺนํ อญฺญตรสฺส อธิฏฺฐานวเสน ปรินิพฺพุตสฺส เจติเย ปาฏิหีรํ โหติ.

“É por meio da determinação de uma dessas três pessoas, ó rei, que ocorre um milagre na estupa de um Buda que alcançou o Parinibbana.”

‘‘ยทิ, มหาราช, เตสํ อธิฏฺฐานํ น โหติ, ขีณาสวสฺสปิ ฉฬภิญฺญสฺส เจโตวสิปฺปตฺตสฺส เจติเย ปาฏิหีรํ น โหติ, อสติปิ, มหาราช, ปาฏิหีเร จริตํ ทิสฺวา สุปริสุทฺธํ โอกปฺเปตพฺพํ นิฏฺฐํ คนฺตพฺพํ สทฺทหิตพฺพํ ‘สุปรินิพฺพุโต อยํ พุทฺธปุตฺโต’’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Se, ó rei, não houver tal determinação, mesmo para um Arahant cujas impurezas foram destruídas, que possui os seis conhecimentos superiores e alcançou o domínio sobre a mente, nenhum milagre ocorrerá na estupa. No entanto, ó rei, mesmo que não haja milagre, ao ver a conduta perfeitamente pura, deve-se ter plena confiança, chegar a uma conclusão firme e acreditar: ‘Este filho do Buda alcançou perfeitamente o Parinibbana’.” “Muito bem, venerável Nagasena! É exatamente assim, e eu aceito isso como verdade.”

เจติยปาฏิหาริยปญฺโห สตฺตโม.

A sétima pergunta, sobre os milagres na estupa, está concluída.

๘. ธมฺมาภิสมยปญฺโห

8. A pergunta sobre a realização do Dhamma

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, เย เต สมฺมา ปฏิปชฺชนฺติ, เตสํ สพฺเพสํ เยว ธมฺมาภิสมโย โหติ, อุทาหุ กสฺสจิ น โหตี’’ติ? ‘‘กสฺสจิ, มหาราช, โหติ, กสฺสจิ น โหตี’’ติ. ‘‘กสฺส ภนฺเต โหติ, กสฺส น โหตี’’ติ? ‘‘ติรจฺฉานคตสฺส, มหาราช, สุปฺปฏิปนฺนสฺสาปิ ธมฺมาภิสมโย น โหติ, เปตฺติวิสยูปปนฺนสฺส…เป… มิจฺฉาทิฏฺฐิกสฺส…เป… กุหกสฺส…เป… มาตุฆาตกสฺส…เป… ปิตุฆาตกสฺส…เป… อรหนฺตฆาตกสฺส…เป… สงฺฆเภทกสฺส…เป… โลหิตุปฺปาทกสฺส…เป… เถยฺยสํวาสกสฺส…เป… ติตฺถิยปกฺกนฺตสฺส…เป… ภิกฺขุนิทูสกสฺส…เป… เตรสนฺนํ ครุกาปตฺตีนํ อญฺญตรํ อาปชฺชิตฺวา อวุฏฺฐิตสฺส…เป… ปณฺฑกสฺส…เป… อุภโตพฺยญฺชนกสฺส สุปฺปฏิปนฺนสฺสาปิ ธมฺมาภิสมโย น โหติ…เป… โยปิ มนุสฺสทหรโก อูนกสตฺตวสฺสิโก, ตสฺส สุปฺปฏิปนฺนสฺสาปิ ธมฺมาภิสมโย น โหติ. อิเมสํ โข, มหาราช, โสฬสนฺนํ ปุคฺคลานํ สุปฺปฏิปนฺนานมฺปิ ธมฺมาภิสมโย น โหตี’’ติ.

8. “Venerável Nagasena, para todos aqueles que praticam corretamente, ocorre a realização do Dhamma, ou para alguns ela não ocorre?” “Para alguns ocorre, ó rei, e para outros não.” “Para quem ocorre, venerável, e para quem não ocorre?” “Para um animal, ó rei, mesmo que pratique corretamente, não ocorre a realização do Dhamma; para quem renasceu no reino dos fantasmas famintos (petas)... para quem tem visões incorretas... para um trapaceiro... para um matricida... para um patricida... para o assassino de um Arahant... para quem causa um cisma na Sangha... para quem derrama o sangue de um Buda... para quem vive disfarçado de monge (tendo roubado a túnica)... para quem desertou para outra seita... para quem violou uma bhikkhuni... para quem cometeu uma das treze ofensas graves (sanghadisesa) e não se purificou dela... para um eunuco (pandaka)... para um hermafrodita, mesmo que pratique corretamente, não ocorre a realização do Dhamma... e também para uma criança humana com menos de sete anos de idade, mesmo que pratique corretamente, não ocorre a realização do Dhamma. Para essas dezesseis pessoas, ó rei, mesmo que pratiquem corretamente, não ocorre a realização do Dhamma.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, เย เต ปนฺนรส ปุคฺคลา วิรุทฺธา เยว, เตสํ ธมฺมาภิสมโย โหตุ วา มา วา โหตุ, อถ เกน การเณน มนุสฺสทหรกสฺส อูนกสตฺตวสฺสิกสฺส สุปฺปฏิปนฺนสฺสาปิ ธมฺมาภิสมโย น โหติ? เอตฺถ ตาว ปญฺโห ภวติ ‘นนุ นาม ทหรกสฺส น ราโค โหติ, น โทโส โหติ, น โมโห โหติ, น มาโน โหติ, น มิจฺฉาทิฏฺฐิ โหติ, น อรติ โหติ, น กามวิตกฺโก โหติ, อมิสฺสิโต กิเลเสหิ, โส นาม ทหรโก ยุตฺโต จ ปตฺโต จ อรหติ จ จตฺตาริ สจฺจานิ เอกปฏิเวเธน ปฏิวิชฺฌิตุ’’’นฺติ.

“Venerável Nagasena, que ocorra ou não a realização do Dhamma para aquelas quinze pessoas que estão em oposição (à prática), mas por qual razão uma criança humana com menos de sete anos de idade, mesmo que pratique corretamente, não pode realizar o Dhamma? Aqui surge uma questão: ‘Acaso uma criança pequena não está livre de cobiça, livre de aversão, livre de ilusão, livre de orgulho, livre de visões incorretas, livre de descontentamento e livre de pensamentos sensuais? Sendo livre de impurezas mentais, não seria essa criança adequada, capaz e digna de penetrar as Quatro Nobres Verdades de uma só vez?’”

‘‘ตญฺเญเวตฺถ, มหาราช, การณํ, เยนาหํ การเณน ภณามิ [Pg.299] ‘อูนกสตฺตวสฺสิกสฺส สุปฺปฏิปนฺนสฺสาปิ ธมฺมาภิสมโย น โหตี’ติ. ยทิ, มหาราช, อูนกสตฺตวสฺสิโก รชนีเย รชฺเชยฺย, ทุสฺสนีเย ทุสฺเสยฺย, โมหนีเย มุยฺเหยฺย, มทนีเย มชฺเชยฺย, ทิฏฺฐึ วิชาเนยฺย, รติญฺจ อรติญฺจ วิชาเนยฺย, กุสลากุสลํ วิตกฺเกยฺย, ภเวยฺย ตสฺส ธมฺมาภิสมโย, อปิ จ, มหาราช, อูนกสตฺตวสฺสิกสฺส จิตฺตํ อพลํ ทุพฺพลํ ปริตฺตํ อปฺปํ โถกํ มนฺทํ อวิภูตํ, อสงฺขตา นิพฺพานธาตุ ครุกา ภาริกา วิปุลา มหตี. อูนกสตฺตวสฺสิโก, มหาราช, เตน ทุพฺพเลน จิตฺเตน ปริตฺตเกน มนฺเทน อวิภูเตน น สกฺโกติ ครุกํ ภาริกํ วิปุลํ มหตึ อสงฺขตํ นิพฺพานธาตุํ ปฏิวิชฺฌิตุํ.

“Essa é exatamente a razão aqui, ó rei, pela qual eu digo que para uma criança com menos de sete anos de idade, mesmo que pratique corretamente, não ocorre a realização do Dhamma. Se, ó rei, uma criança com menos de sete anos pudesse sentir cobiça pelo que é cobiçável, aversão pelo que é aversivo, ilusão pelo que é ilusório, orgulho pelo que é orgulhoso; se pudesse discernir entre visões corretas e incorretas, compreender o contentamento e o descontentamento, e ponderar sobre o que é benéfico e prejudicial, então haveria para ela a realização do Dhamma. No entanto, ó rei, a mente de uma criança com menos de sete anos é sem força, fraca, limitada, pequena, insignificante, lenta e não desenvolvida, enquanto o elemento incondicionado do Nibbana é profundo, imenso, vasto e grandioso. Uma criança com menos de sete anos, ó rei, com essa mente fraca, limitada, lenta e não desenvolvida, não é capaz de penetrar o profundo, imenso, vasto e grandioso elemento incondicionado do Nibbana.”

‘‘ยถา, มหาราช, สิเนรุปพฺพตราชา ครุโก ภาริโก วิปุโล มหนฺโต, อปิ นุ โข ตํ, มหาราช, ปุริโส อตฺตโน ปากติเกน ถามพลวีริเยน สกฺกุเณยฺย สิเนรุปพฺพตราชานํ อุทฺธริตุ’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณน มหาราชา’’ติ? ‘‘ทุพฺพลตฺตา, ภนฺเต, ปุริสสฺส, มหนฺตตฺตา สิเนรุปพฺพตราชสฺสา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อูนกสตฺตวสฺสิกสฺส จิตฺตํ อพลํ ทุพฺพลํ ปริตฺตํ อปฺปํ โถกํ มนฺทํ อวิภูตํ, อสงฺขตา นิพฺพานธาตุ ครุกา ภาริกา วิปุลา มหตี. อูนกสตฺตวสฺสิโก เตน ทุพฺพเลน จิตฺเตน ปริตฺเตน มนฺเทน อวิภูเตน น สกฺโกติ ครุกํ ภาริกํ วิปุลํ มหตึ อสงฺขตํ นิพฺพานธาตุํ ปฏิวิชฺฌิตุํ, เตน การเณน อูนกสตฺตวสฺสิกสฺส สุปฺปฏิปนฺนสฺสาปิ ธมฺมาภิสมโย น โหติ.

“Assim como, ó rei, o rei das montanhas, Sineru, é pesado, imenso, vasto e grandioso, poderia um homem, com sua força e esforço físico comum, erguer o rei das montanhas, Sineru?” “Não, venerável.” “Por qual razão, ó rei?” “Devido à fraqueza do homem, venerável, e à grandiosidade do rei das montanhas, Sineru.” “Da mesma forma, ó rei, a mente de uma criança com menos de sete anos é sem força, fraca, limitada, pequena, insignificante, lenta e não desenvolvida, enquanto o elemento incondicionado do Nibbana é profundo, imenso, vasto e grandioso. Uma criança com menos de sete anos, com essa mente fraca, limitada, lenta e não desenvolvida, não é capaz de penetrar o profundo, imenso, vasto e grandioso elemento incondicionado do Nibbana. Por essa razão, para uma criança com menos de sete anos, mesmo que pratique corretamente, não ocorre a realização do Dhamma.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, อยํ มหาปถวี ทีฆา อายตา ปุถุลา วิตฺถตา วิสาลา วิตฺถิณฺณา วิปุลา มหนฺตา, อปิ นุ โข ตํ, มหาราช, มหาปถวึ สกฺกา ปริตฺตเกน อุทกพินฺทุเกน เตเมตฺวา อุทกจิกฺขลฺลํ กาตุ’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณน, มหาราชา’’ติ? ‘‘ปริตฺตตฺตา, ภนฺเต, อุทกพินฺทุสฺส, มหนฺตตฺตา มหาปถวิยา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อูนกสตฺตวสฺสิกสฺส จิตฺตํ อพลํ ทุพฺพลํ ปริตฺตํ อปฺปํ โถกํ มนฺทํ อวิภูตํ, อสงฺขตา นิพฺพานธาตุ ทีฆา อายตา ปุถุลา วิตฺถตา วิสาลา วิตฺถิณฺณา วิปุลา มหนฺตา. อูนกสตฺตวสฺสิโก เตน ทุพฺพเลน จิตฺเตน ปริตฺตเกน มนฺเทน อวิภูเตน น สกฺโกติ มหตึ อสงฺขตํ นิพฺพานธาตุํ [Pg.300] ปฏิวิชฺฌิตุํ, เตน การเณน อูนกสตฺตวสฺสิกสฺส สุปฺปฏิปนฺนสฺสาปิ ธมฺมาภิสมโย น โหติ.

“Ou ainda, ó rei, como esta grande terra é longa, estendida, larga, espalhada, vasta, ampla, imensa e grandiosa, seria possível, ó rei, molhar essa grande terra com uma minúscula gota de água e transformá-la em lama?” “Não, venerável.” “Por qual razão, ó rei?” “Devido à pequenez da gota de água, venerável, e à grandiosidade da grande terra.” “Da mesma forma, ó rei, a mente de uma criança com menos de sete anos é sem força, fraca, limitada, pequena, insignificante, lenta e não desenvolvida, enquanto o elemento incondicionado do Nibbana é longo, estendido, largo, espalhado, vasto, amplo, imenso e grandioso. Uma criança com menos de sete anos, com essa mente fraca, limitada, lenta e não desenvolvida, não é capaz de penetrar o grandioso elemento incondicionado do Nibbana. Por essa razão, para uma criança com menos de sete anos, mesmo que pratique corretamente, não ocorre a realização do Dhamma.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, อพลทุพฺพลปริตฺตอปฺปโถกมนฺทคฺคิ ภเวยฺย, อปิ นุ โข, มหาราช, ตาวตเกน มนฺเทน อคฺคินา สกฺกา สเทวเก โลเก อนฺธการํ วิธมิตฺวา อาโลกํ ทสฺเสตุ’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณน มหาราชา’’ติ? ‘‘มนฺทตฺตา, ภนฺเต, อคฺคิสฺส, โลกสฺส มหนฺตตฺตา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อูนกสตฺตวสฺสิกสฺส จิตฺตํ อพลํ ทุพฺพลํ ปริตฺตํ อปฺปํ โถกํ มนฺทํ อวิภูตํ, มหตา จ อวิชฺชนฺธกาเรน ปิหิตํ. ตสฺมา ทุกฺกรํ ญาณาโลกํ ทสฺสยิตุํ, เตน การเณน อูนกสตฺตวสฺสิกสฺส สุปฺปฏิปนฺนสฺสาปิ ธมฺมาภิสมโย น โหติ.

“Ou ainda, ó rei, se houvesse um fogo sem força, fraco, limitado, pequeno, insignificante e lento, seria possível, ó rei, com um fogo tão fraco, dissipar a escuridão no mundo com seus deuses e produzir luz?” “Não, venerável.” “Por qual razão, ó rei?” “Devido à fraqueza do fogo, venerável, e à grandiosidade do mundo.” “Da mesma forma, ó rei, a mente de uma criança com menos de sete anos é sem força, fraca, limitada, pequena, insignificante, lenta e não desenvolvida, e está coberta pela grande escuridão da ignorância. Portanto, é difícil manifestar a luz do conhecimento. Por essa razão, para uma criança com menos de sete anos, mesmo que pratique corretamente, não ocorre a realização do Dhamma.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, อาตุโร กิโส อณุปริมิตกาโย สาลกกิมิ หตฺถินาคํ ติธา ปภินฺนํ นวายตํ ติวิตฺถตํ ทสปริณาหํ อฏฺฐรตนิกํ สกฏฺฐานมุปคตํ ทิสฺวา คิลิตุํ ปริกฑฺเฒยฺย, อปิ นุ โข โส, มหาราช, สาลกกิมิ สกฺกุเณยฺย ตํ หตฺถินาคํ คิลิตุ’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เกน การเณน, มหาราชา’’ติ? ‘‘ปริตฺตตฺตา, ภนฺเต, สาลกกิมิสฺส, มหนฺตตฺตา หตฺถินาคสฺสา’’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, อูนกสตฺตวสฺสิกสฺส จิตฺตํ อพลํ ทุพฺพลํ ปริตฺตํ อปฺปํ โถกํ มนฺทํ อวิภูตํ, มหตี อสงฺขตา นิพฺพานธาตุ. โส เตน ทุพฺพเลน จิตฺเตน ปริตฺตเกน มนฺเทน อวิภูเตน น สกฺโกติ มหตึ อสงฺขตํ นิพฺพานธาตุํ ปฏิวิชฺฌิตุํ, เตน การเณน อูนกสตฺตวสฺสิกสฺส สุปฺปฏิปนฺนสฺสาปิ ธมฺมาภิสมโย น โหตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Ou ainda, ó rei, se um verme salaka, doente, magro e de corpo minúsculo, ao ver um elefante real no cio em três partes, com nove côvados de comprimento, três de largura, dez de circunferência e oito de altura, que se aproximou de seu lugar, tentasse arrastá-lo para engoli-lo, seria capaz, ó rei, esse verme salaka de engolir aquele elefante real?” “Não, venerável.” “Por qual razão, ó rei?” “Devido à pequenez do verme salaka, venerável, e à grandiosidade do elefante real.” “Da mesma forma, ó rei, a mente de uma criança com menos de sete anos é sem força, fraca, limitada, pequena, insignificante, lenta e não desenvolvida, enquanto o elemento incondicionado do Nibbana é grandioso. Ela, com essa mente fraca, limitada, lenta e não desenvolvida, não é capaz de penetrar o grandioso elemento incondicionado do Nibbana. Por essa razão, para uma criança com menos de sete anos, mesmo que pratique corretamente, não ocorre a realização do Dhamma.” “Muito bem, venerável Nagasena! É exatamente assim, e eu aceito isso como verdade.”

ธมฺมาภิสมยปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava pergunta, sobre a realização do Dhamma, está concluída.

๙. เอกนฺตสุขนิพฺพานปญฺโห

9. A pergunta sobre o Nibbana ser felicidade absoluta

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึ เอกนฺตสุขํ นิพฺพานํ, อุทาหุ ทุกฺเขน มิสฺส’’นฺติ? ‘‘เอกนฺตสุขํ, มหาราช, นิพฺพานํ, ทุกฺเขน อมิสฺส’’นฺติ.

9. “Venerável Nagasena, o Nibbana é felicidade absoluta ou está misturado com o sofrimento?” “O Nibbana é felicidade absoluta, ó rei, não está misturado com o sofrimento.”

‘‘น มยํ ตํ, ภนฺเต นาคเสน, วจนํ สทฺทหาม ‘เอกนฺตสุขํ นิพฺพาน’นฺติ, เอวเมตฺถ มยํ, ภนฺเต นาคเสน, ปจฺเจม ‘นิพฺพานํ ทุกฺเขน มิสฺส’นฺติ, การณญฺเจตฺถ อุปลภาม ‘นิพฺพานํ ทุกฺเขน มิสฺส’นฺติ. กตมํ เอตฺถ การณํ[Pg.301]? เย เต, ภนฺเต นาคเสน, นิพฺพานํ ปริเยสนฺติ, เตสํ ทิสฺสติ กายสฺส จ จิตฺตสฺส จ อาตาโป ปริตาโป ฐานจงฺกมนิสชฺชาสยนาหารปริคฺคโห มิทฺธสฺส จ อุปโรโธ อายตนานญฺจ ปฏิปีฬนํ ธนธญฺญปิยญาติมิตฺตปฺปชหนํ. เย เกจิ โลเก สุขิตา สุขสมปฺปิตา, เต สพฺเพปิ ปญฺจหิ กามคุเณหิ อายตเน รเมนฺติ พฺรูเหนฺติ, มนาปิกมนาปิกพหุวิธสุภนิมิตฺเตน รูเปน จกฺขุํ รเมนฺติ พฺรูเหนฺติ, มนาปิกมนาปิกคีตวาทิตพหุวิธสุภนิมิตฺเตน สทฺเทน โสตํ รเมนฺติ พฺรูเหนฺติ, มนาปิกมนาปิกปุปฺผผลปตฺตตจมูลสารพหุวิธสุภนิมิตฺเตน คนฺเธน ฆานํ รเมนฺติ พฺรูเหนฺติ, มนาปิกมนาปิกขชฺชโภชฺชเลยฺยเปยฺยสายนียพหุวิธสุภนิมิตฺเตน รเสน ชิวฺหํ รเมนฺติ พฺรุเหนฺติ, มนาปิกมนาปิกสณฺหสุขุมมุทุมทฺทวพหุวิธสุภนิมิตฺเตน ผสฺเสน กายํ รเมนฺติ พฺรูเหนฺติ, มนาปิกมนาปิกกลฺยาณปาปกสุภาสุภพหุวิธวิตกฺกมนสิกาเรน มนํ รเมนฺติ พฺรูเหนฺติ. ตุมฺเห ตํ จกฺขุโสตฆานชิวฺหากายมโนพฺรูหนํ หนถ อุปหนถ, ฉินฺทถ อุปจฺฉินฺทถ, รุนฺธถ อุปรุนฺธถ. เตน กาโยปิ ปริตปติ, จิตฺตมฺปิ ปริตปติ, กาเย ปริตตฺเต กายิกทุกฺขเวทนํ เวทิยติ, จิตฺเต ปริตตฺเต เจตสิกทุกฺขเวทนํ เวทยติ. นนุ มาคณฺฑิโยปิ ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ ครหมาโน เอวมาห ‘ภูนหุ สมโณ โคตโม’ติ. อิทเมตฺถ การณํ, เยนาหํ การเณน พฺรูมิ ‘นิพฺพานํ ทุกฺเขน มิสฺส’’’นฺติ.

“Nós não acreditamos nessa afirmação, venerável Nagasena, de que ‘o Nibbana é felicidade absoluta’. Pelo contrário, venerável Nagasena, nós consideramos que ‘o Nibbana está misturado com o sofrimento’, e encontramos uma razão para isso. Qual é essa razão? Aqueles que buscam o Nibbana, venerável Nagasena, são vistos sofrendo aflição e tormento físico e mental ao se esforçarem em ficar de pé, caminhar, sentar-se, deitar-se, restringir a alimentação, privar-se do sono, refrear os sentidos e abandonar riquezas, grãos, entes queridos, parentes e amigos. Por outro lado, todos aqueles que no mundo são felizes e dotados de felicidade desfrutam e estimulam seus sentidos com os cinco cordões do prazer sensorial: deleitam e estimulam os olhos com formas agradáveis, atraentes e de vários tipos belos; deleitam e estimulam os ouvidos com sons agradáveis, atraentes, cantos e músicas de vários tipos belos; deleitam e estimulam o olfato com aromas agradáveis, atraentes, de flores, frutos, folhas, cascas, raízes e essências de vários tipos belos; deleitam e estimulam a língua com sabores agradáveis, atraentes, de alimentos mastigáveis, consumíveis, lambíveis, bebíveis e degustáveis de vários tipos belos; deleitam e estimulam o corpo com toques agradáveis, atraentes, suaves, finos, macios e delicados de vários tipos belos; deleitam e estimulam a mente com pensamentos e reflexões agradáveis, atraentes, benéficos ou prejudiciais, belos ou feios de vários tipos. Mas os senhores destroem, atacam, cortam, interrompem, bloqueiam e impedem esse estímulo dos olhos, ouvidos, nariz, língua, corpo e mente. Por causa disso, o corpo sofre e a mente sofre. Quando o corpo sofre, experimenta-se a sensação de sofrimento físico; quando a mente sofre, experimenta-se a sensação de sofrimento mental. Acaso o asceta errante Magandiya, ao criticar o Abençoado, não disse: ‘O asceta Gotama é um destruidor do crescimento’? Esta é a razão pela qual eu digo que ‘o Nibbana está misturado com o sofrimento’.”

‘‘น หิ, มหาราช, นิพฺพานํ ทุกฺเขน มิสฺสํ, เอกนฺตสุขํ นิพฺพานํ. ยํ ปน ตฺวํ, มหาราช, พฺรูสิ ‘นิพฺพานํ ทุกฺข’นฺติ, เนตํ ทุกฺขํ นิพฺพานํ นาม, นิพฺพานสฺส ปน สจฺฉิกิริยาย ปุพฺพภาโค เอโส, นิพฺพานปริเยสนํ เอตํ, เอกนฺตสุขํ เยว, มหาราช, นิพฺพานํ, น ทุกฺเขน มิสฺสํ. เอตฺถ การณํ วทามิ. อตฺถิ, มหาราช, ราชูนํ รชฺชสุขํ นามา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, อตฺถิ ราชูนํ รชฺชสุข’’นฺติ. ‘‘อปิ นุ โข ตํ, มหาราช, รชฺชสุขํ ทุกฺเขน มิสฺส’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน เต, มหาราช, ราชาโน ปจฺจนฺเต กุปิเต เตสํ ปจฺจนฺตนิสฺสิตานํ ปฏิเสธาย อมจฺเจหิ ปริณายเกหิ ภเฏหิ พลตฺเถหิ ปริวุตา ปวาสํ คนฺตฺวา ฑํสมกสวาตาตปปฏิปีฬิตา สมวิสเม ปริธาวนฺติ, มหายุทฺธญฺจ กโรนฺติ, ชีวิตสํสยญฺจ ปาปุณนฺตี’’ติ? ‘‘เนตํ, ภนฺเต นาคเสน, รชฺชสุขํ นาม, รชฺชสุขสฺส ปริเยสนาย ปุพฺพภาโค เอโส, ทุกฺเขน, ภนฺเต นาคเสน, ราชาโน [Pg.302] รชฺชํ ปริเยสิตฺวา รชฺชสุขํ อนุภวนฺติ, เอวํ, ภนฺเต นาคเสน, รชฺชสุขํ ทุกฺเขน อมิสฺสํ, อญฺญํ ตํ รชฺชสุขํ, อญฺญํ ทุกฺข’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, เอกนฺตสุขํ นิพฺพานํ, น ทุกฺเขน มิสฺสํ. เย ปน ตํ นิพฺพานํ ปริเยสนฺติ, เต กายญฺจ จิตฺตญฺจ อาตาเปตฺวา ฐานจงฺกมนิสชฺชาสยนาหารํ ปริคฺคเหตฺวา มิทฺธํ อุปรุนฺธิตฺวา อายตนานิ ปฏิปีเฬตฺวา กายญฺจ ชีวิตญฺจ ปริจฺจชิตฺวา ทุกฺเขน นิพฺพานํ ปริเยสิตฺวา เอกนฺตสุขํ นิพฺพานํ อนุภวนฺติ, นิหตปจฺจามิตฺตา วิย ราชาโน รชฺชสุขํ. เอวํ, มหาราช, เอกนฺตสุขํ นิพฺพานํ, น ทุกฺเขน มิสฺสํ, อญฺญํ นิพฺพานํ, อญฺญํ ทุกฺขนฺติ.

“Não, grande rei, o Nibbana não é misturado com o sofrimento; o Nibbana é felicidade absoluta. Mas aquilo que tu, grande rei, chamas de ‘sofrimento do Nibbana’, isso não é o sofrimento do Nibbana em si, mas sim a fase preliminar para a realização do Nibbana, a busca pelo Nibbana. O Nibbana, grande rei, é puramente felicidade, não misturado com o sofrimento. Sobre isso, darei uma explicação. Existe, grande rei, o que se chama de felicidade da realeza para os reis?” “Sim, venerável senhor, existe a felicidade da realeza para os reis.” “E será que essa felicidade da realeza, grande rei, é misturada com o sofrimento?” “Não, venerável senhor.” “But por que, então, grande rei, quando as fronteiras se revoltam, os reis, para conter os rebeldes daquelas regiões fronteiriças, cercados por ministros, generais, soldados e guardas, partem para o exílio, sendo atormentados por mosquitos, pernilongos, vento e calor do sol, correndo por caminhos planos e acidentados, travando grandes batalhas e arriscando suas próprias vidas?” “Isso, venerável Nagasena, não é a felicidade da realeza em si; é a fase preliminar da busca pela felicidade da realeza. É através do sofrimento, venerável Nagasena, que os reis buscam o reino e depois desfrutam da felicidade da realeza. Assim, venerável Nagasena, a felicidade da realeza não é misturada com o sofrimento; uma coisa é a felicidade da realeza, outra coisa é o sofrimento.” “Da mesma forma, grande rei, o Nibbana é felicidade absoluta, não misturado com o sofrimento. Aqueles que buscam esse Nibbana, mortificando o corpo e a mente, controlando o ficar de pé, o caminhar, o sentar, o deitar e a alimentação, superando a sonolência, controlando os sentidos, abandonando o corpo e a própria vida, buscam o Nibbana através do sofrimento e depois desfrutam do Nibbana, que é felicidade absoluta, assim como os reis que, tendo derrotado seus inimigos, desfrutam da felicidade da realeza. Assim, grande rei, o Nibbana é felicidade absoluta, não misturado com o sofrimento; uma coisa é o Nibbana, outra coisa é o sofrimento.”

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ เอกนฺตสุขํ นิพฺพานํ, น ทุกฺเขน มิสฺสํ, อญฺญํ ทุกฺขํ, อญฺญํ นิพฺพานนฺติ. อตฺถิ, มหาราช, อาจริยานํ สิปฺปวนฺตานํ สิปฺปสุขํ นามา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, อตฺถิ อาจริยานํ สิปฺปวนฺตานํ สิปฺปสุข’’นฺติ. ‘‘อปิ นุ โข ตํ, มหาราช, สิปฺปสุขํ ทุกฺเขน มิสฺส’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน เต, มหาราช, อาจริยา อาจริยานํ อภิวาทนปจฺจุฏฺฐาเนน อุทกาหรณฆรสมฺมชฺชนทนฺตกฏฺฐมุโขทกานุปฺปทาเนน อุจฺฉิฏฺฐปฏิคฺคหณอุจฺฉาทนนหาปนปาทปริกมฺเมน สกจิตฺตํ นิกฺขิปิตฺวา ปรจิตฺตานุวตฺตเนน ทุกฺขเสยฺยาย วิสมโภชเนน กายํ อาตาเปนฺตี’’ติ? ‘‘เนตํ, ภนฺเต นาคเสน, สิปฺปสุขํ นาม, สิปฺปปริเยสนาย ปุพฺพภาโค เอโส, ทุกฺเขน, ภนฺเต นาคเสน, อาจริยา สิปฺปํ ปริเยสิตฺวา สิปฺปสุขํ อนุภวนฺติ, เอวํ, ภนฺเต นาคเสน, สิปฺปสุขํ ทุกฺเขน อมิสฺสํ, อญฺญํ ตํ สิปฺปสุขํ, อญฺญํ ทุกฺข’’นฺติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, เอกนฺตสุขํ นิพฺพานํ, น ทุกฺเขน มิสฺสํ. เย ปน ตํ นิพฺพานํ ปริเยสนฺติ, เต กายญฺจ จิตฺตญฺจ อาตาเปตฺวา ฐานจงฺกมนิสชฺชาสยนาหารํ ปริคฺคเหตฺวา มิทฺธํ อุปรุนฺธิตฺวา อายตนานิ ปฏิปีเฬตฺวา กายญฺจ ชีวิตญฺจ ปริจฺจชิตฺวา ทุกฺเขน นิพฺพานํ ปริเยสิตฺวา เอกนฺตสุขํ นิพฺพานํ อนุภวนฺติ, อาจริยา วิย สิปฺปสุขํ. เอวํ, มหาราช, เอกนฺตสุขํ นิพฺพานํ, น ทุกฺเขน มิสฺสํ, อญฺญํ ทุกฺขํ, อญฺญํ นิพฺพาน’’นฺติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Ouve ainda, grande rei, uma razão adicional para que o Nibbana seja felicidade absoluta, não misturado com o sofrimento, sendo o sofrimento uma coisa e o Nibbana outra. Existe, grande rei, o que se chama de felicidade da arte para os mestres que possuem uma arte?” “Sim, venerável senhor, existe a felicidade da arte para os mestres que possuem uma arte.” “E será que essa felicidade da arte, grande rei, é misturada com o sofrimento?” “Não, venerável senhor.” “Mas por que, então, grande rei, esses mestres mortificam seus corpos prestando reverência e acolhendo seus próprios mestres, buscando água, varrendo a casa, oferecendo palitos de dente e água para lavar o rosto, recolhendo as sobras de comida, massageando, dando banho e lavando os pés, submetendo suas próprias mentes e seguindo a vontade alheia, dormindo desconfortavelmente e comendo alimentos irregulares?” “Isso, venerável Nagasena, não é a felicidade da arte em si; é a fase preliminar da busca pela arte. É através do sofrimento, venerável Nagasena, que os mestres buscam a arte e depois desfrutam da felicidade da arte. Assim, venerável Nagasena, a felicidade da arte não é misturada com o sofrimento; uma coisa é a felicidade da arte, outra coisa é o sofrimento.” “Da mesma forma, grande rei, o Nibbana é felicidade absoluta, não misturado com o sofrimento. Aqueles que buscam esse Nibbana, mortificando o corpo e a mente, controlando o ficar de pé, o caminhar, o sentar, o deitar e a alimentação, superando a sonolência, controlando os sentidos, abandonando o corpo e a própria vida, buscam o Nibbana através do sofrimento e depois desfrutam do Nibbana, que é felicidade absoluta, assim como os mestres que desfrutam da felicidade da arte. Assim, grande rei, o Nibbana é felicidade absoluta, não misturado com o sofrimento; uma coisa é o sofrimento, outra coisa é o Nibbana.” “Muito bem, venerável Nagasena! Aceito isso exatamente como dizes.”

เอกนฺตสุขนิพฺพานปญฺโห นวโม.

A nona questão sobre o Nibbana como felicidade absoluta está concluída.

๑๐. นิพฺพานรูปสณฺฐานปญฺโห

10. A questão sobre a forma e a aparência do Nibbana

๑๐. ‘‘ภนฺเต [Pg.303] นาคเสน, ‘นิพฺพานํ นิพฺพาน’นฺติ ยํ วเทสิ, สกฺกา ปน ตสฺส นิพฺพานสฺส รูปํ วา สณฺฐานํ วา วยํ วา ปมาณํ วา โอปมฺเมน วา การเณน วา เหตุนา วา นเยน วา อุปทสฺสยิตุ’’นฺติ? ‘‘อปฺปฏิภาคํ, มหาราช, นิพฺพานํ, น สกฺกา นิพฺพานสฺส รูปํ วา สณฺฐานํ วา วยํ วา ปมาณํ วา โอปมฺเมน วา การเณน วา เหตุนา วา นเยน วา อุปทสฺสยิตุ’’นฺติ. ‘‘เอตมฺปาหํ, ภนฺเต นาคเสน, น สมฺปฏิจฺฉามิ, ยํ อตฺถิธมฺมสฺส นิพฺพานสฺส รูปํ วา สณฺฐานํ วา วยํ วา ปมาณํ วา โอปมฺเมน วา การเณน วา เหตุนา วา นเยน วา อปญฺญาปนํ, การเณน มํ สญฺญาเปหี’’ติ. ‘‘โหตุ, มหาราช, การเณน ตํ สญฺญาเปสฺสามิ. อตฺถิ, มหาราช, มหาสมุทฺโท นามา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต, อตฺเถโส มหาสมุทฺโท’’ติ. ‘‘สเจ ตํ, มหาราช, โกจิ เอวํ ปุจฺเฉยฺย ‘กิตฺตกํ, มหาราช, มหาสมุทฺเท อุทกํ, กติ ปน เต สตฺตา, เย มหาสมุทฺเท ปฏิวสนฺตี’ติ, เอวํ ปุฏฺโฐ ตฺวํ, มหาราช, กินฺติ ตสฺส พฺยากเรยฺยาสี’’ติ? ‘‘สเจ มํ, ภนฺเต, โกจิ เอวํ ปุจฺเฉยฺย ‘กิตฺตกํ, มหาราช, มหาสมุทฺเท อุทกํ, กติ ปน เต สตฺตา, เย มหาสมุทฺเท ปฏิวสนฺตี’ติ, ตมหํ, ภนฺเต, เอวํ วเทยฺยํ ‘อปุจฺฉิตพฺพํ มํ ตฺวํ อมฺโภ ปุริส ปุจฺฉสิ, เนสา ปุจฺฉา เกนจิ ปุจฺฉิตพฺพา, ฐปนีโย เอโส ปญฺโห. อวิภตฺโต โลกกฺขายิเกหิ มหาสมุทฺโท, น สกฺกา มหาสมุทฺเท อุทกํ ปริมินิตุํ สตฺตา วา เย ตตฺถ วาสมุปคตาติ เอวาหํ ภนฺเต ตสฺส ปฏิวจนํ ทเทยฺย’’’นฺติ.

10. “Venerável Nagasena, quando dizes ‘Nibbana, Nibbana’, é possível demonstrar a forma, a aparência, a idade ou a medida desse Nibbana por meio de metáfora, causa, razão ou método?” “O Nibbana, grande rei, é incomparável. Não é possível demonstrar a forma, a aparência, a idade ou a medida do Nibbana por meio de metáfora, causa, razão ou método.” “Também não posso aceitar isso, venerável Nagasena: que, sendo o Nibbana uma realidade existente, não se possa explicar sua forma, aparência, idade ou medida por meio de metáfora, causa, razão ou método. Esclarece-me por meio de uma razão.” “Pois bem, grande rei, eu te esclarecerei por meio de uma razão. Existe, grande rei, o que se chama de grande oceano?” “Sim, venerável senhor, existe o grande oceano.” “Se alguém te perguntasse assim, grande rei: ‘Grande rei, quanta água há no grande oceano e quantos seres vivos habitam nele?’, sendo assim questionado, grande rei, o que responderias a essa pessoa?” “Se alguém me perguntasse isso, venerável senhor, eu lhe diria: ‘Meu caro homem, tu me perguntas o que não deve ser perguntado. Essa pergunta não deve ser feita por ninguém; essa questão deve ser deixada de lado. O grande oceano não foi mensurado pelos cosmógrafos; não é possível medir a água do grande oceano, nem contar os seres vivos que ali habitam’. Assim, venerável senhor, eu responderia a quem me perguntasse.”

‘‘กิสฺส ปน, ตฺวํ มหาราช, อตฺถิธมฺเม มหาสมุทฺเท เอวํ ปฏิวจนํ ทเทยฺยาสิ, นนุ วิคเณตฺวา ตสฺส อาจิกฺขิตพฺพํ ‘เอตฺตกํ มหาสมุทฺเท อุทกํ, เอตฺตกา จ สตฺตา มหาสมุทฺเท ปฏิวสนฺตี’’ติ? ‘‘น สกฺกา, ภนฺเต, อวิสโย เอโส ปญฺโห’’ติ.

“Mas por que, grande rei, darias tal resposta sobre o grande oceano, que é uma realidade existente? Não deverias calcular e dizer-lhe: ‘Há tanta água no grande oceano, e tantos seres vivos habitam nele’?” “Não é possível, venerável senhor; essa questão está além do alcance.”

‘‘ยถา, มหาราช, อตฺถิธมฺเม เยว มหาสมุทฺเท น สกฺกา อุทกํ ปริคเณตุํ สตฺตา วา เย ตตฺถ วาสมุปคตา, เอวเมว โข, มหาราช, อตฺถิธมฺมสฺเสว นิพฺพานสฺส น สกฺกา รูปํ วา สณฺฐานํ วา วยํ วา ปมาณํ วา โอปมฺเมน วา การเณน วา เหตุนา วา นเยน วา อุปทสฺสยิตุํ, วิคเณยฺย, มหาราช, อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต มหาสมุทฺเท อุทกํ ตตฺราสเย [Pg.304] จ สตฺเต, น ตฺเวว โส อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต สกฺกุเณยฺย นิพฺพานสฺส รูปํ วา สณฺฐานํ วา วยํ วา ปมาณํ วา โอปมฺเมน วา การเณน วา เหตุนา วา นเยน วา อุปทสฺสยิตุํ.

“Assim como, grande rei, no próprio grande oceano, que é uma realidade existente, não é possível calcular a água ou os seres que ali habitam, da mesma forma, grande rei, no próprio Nibbana, que é uma realidade existente, não é possível demonstrar a forma, a aparência, a idade ou a medida por meio de metáfora, causa, razão ou método. Grande rei, um possuidor de poderes psíquicos que alcançou o domínio sobre a mente poderia talvez calcular a água do grande oceano e os seres que nele habitam, mas mesmo esse possuidor de poderes psíquicos que alcançou o domínio sobre a mente não seria capaz de demonstrar a forma, a aparência, a idade ou a medida do Nibbana por meio de metáfora, causa, razão ou método.”

‘‘อปรมฺปิ, มหาราช, อุตฺตรึ การณํ สุโณหิ, อตฺถิธมฺมสฺเสว นิพฺพานสฺส น สกฺกา รูปํ วา สณฺฐานํ วา วยํ วา ปมาณํ วา โอปมฺเมน วา การเณน วา เหตุนา วา นเยน วา อุปทสฺสยิตุนฺติ. อตฺถิ, มหาราช, เทเวสุ อรูปกายิกา นาม เทวา’’ติ. ‘‘อาม, ภนฺเต, สุยฺยติ ‘อตฺถิ เทเวสุ อรูปกายิกา นาม เทวา’’’ติ. ‘‘สกฺกา ปน, มหาราช, เตสํ อรูปกายิกานํ เทวานํ รูปํ วา สณฺฐานํ วา วยํ วา ปมาณํ วา โอปมฺเมน วา การเณน วา เหตุนา วา นเยน วา อุปทสฺสยิตุ’’นฺติ? ‘‘น หิ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, นตฺถิ อรูปกายิกา เทวา’’ติ? ‘‘อตฺถิ, ภนฺเต, อรูปกายิกา เทวา, น จ สกฺกา เตสํ รูปํ วา สณฺฐานํ วา วยํ วา ปมาณํ วา โอปมฺเมน วา การเณน วา เหตุนา วา นเยน วา อุปทสฺสยิตุ’’นฺติ. ‘‘ยถา, มหาราช, อตฺถิสตฺตานํ เยว อรูปกายิกานํ เทวานํ น สกฺกา รูปํ วา สณฺฐานํ วา วยํ วา ปมาณํ วา โอปมฺเมน วา การเณน วา เหตุนา วา นเยน วา อุปทสฺสยิตุํ, เอวเมว โข, มหาราช, อตฺถิธมฺมสฺเสว นิพฺพานสฺส น สกฺกา รูปํ วา สณฺฐานํ วา วยํ วา ปมาณํ วา โอปมฺเมน วา การเณน วา เหตุนา วา นเยน วา อุปทสฺสยิตุ’’นฺติ.

“Ouve ainda, grande rei, uma razão adicional para que, sendo o Nibbana uma realidade existente, não se possa demonstrar sua forma, aparência, idade ou medida por meio de metáfora, causa, razão ou método. Existe, grande rei, entre os devas, aqueles chamados de devas sem forma (arūpakāyikā devā)?” “Sim, venerável senhor, ouve-se dizer que existem, entre os devas, aqueles chamados de devas sem forma.” “E é possível, grande rei, demonstrar a forma, a aparência, a idade ou a medida desses devas sem forma por meio de metáfora, causa, razão ou método?” “Não, venerável senhor.” “Se for assim, grande rei, quer dizer que os devas sem forma não existem?” “Eles existem, venerável senhor, os devas sem forma existem, mas não é possível demonstrar sua forma, aparência, idade ou medida por meio de metáfora, causa, razão ou método.” “Assim como, grande rei, embora existam os devas sem forma, não é possível demonstrar sua forma, aparência, idade ou medida por meio de metáfora, causa, razão ou método, da mesma forma, grande rei, no próprio Nibbana, que é uma realidade existente, não é possível demonstrar a forma, a aparência, a idade ou a medida por meio de metáfora, causa, razão ou método.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, โหตุ เอกนฺตสุขํ นิพฺพานํ, น จ สกฺกา ตสฺส รูปํ วา สณฺฐานํ วา วยํ วา ปมาณํ วา โอปมฺเมน วา การเณน วา เหตุนา วา นเยน วา อุปทสฺสยิตุํ. อตฺถิ ปน, ภนฺเต, นิพฺพานสฺส คุณํ อญฺเญหิ อนุปวิฏฺฐํ กิญฺจิ โอปมฺมนิทสฺสนมตฺต’’นฺติ? ‘‘สรูปโต, มหาราช, นตฺถิ, คุณโต ปน สกฺกา กิญฺจิ โอปมฺมนิทสฺสนมตฺตํ อุปทสฺสยิตุ’’นฺติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, ยถาหํ ลภามิ นิพฺพานสฺส คุณโตปิ เอกเทสปริทีปนมตฺตํ, ตถา สีฆํ พฺรูหิ, นิพฺพาเปหิ เม หทยปริฬาหํ วินย สีตลมธุรวจนมาลุเตนา’’ติ.

“Venerável Nagasena, que o Nibbana seja felicidade absoluta, e que não seja possível demonstrar sua forma, aparência, idade ou medida por meio de metáfora, causa, razão ou método. Mas existe, venerável senhor, alguma qualidade do Nibbana que possa ser ilustrada por meio de uma metáfora ou comparação com outras coisas?” “Em termos de sua própria forma física, grande rei, não existe; mas em termos de suas qualidades, é possível demonstrar alguma ilustração por meio de metáfora.” “Muito bem, venerável Nagasena! Para que eu possa obter ao menos uma explicação parcial das qualidades do Nibbana, fala rapidamente; extingue o ardor do meu coração, dissipa-o com a brisa de tuas palavras frescas e doces.”

‘‘ปทุมสฺส, มหาราช, เอโก คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ, อุทกสฺส ทฺเว คุณา, อคทสฺส ตโย คุณา, มหาสมุทฺทสฺส จตฺตาโร คุณา, โภชนสฺส ปญฺจ คุณา, อากาสสฺส ทส คุณา, มณิรตนสฺส ตโย คุณา[Pg.305], โลหิตจนฺทนสฺส ตโย คุณา, สปฺปิมณฺฑสฺส ตโย คุณา, คิริสิขรสฺส ปญฺจ คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ.

“Grande rei, uma qualidade do lótus é aplicável ao Nibbana; duas qualidades da água, três qualidades do remédio, quatro qualidades do grande oceano, cinco qualidades do alimento, dez qualidades do espaço, três qualidades da joia preciosa, três qualidades do sândalo vermelho, três qualidades do ghee clarificado e cinco qualidades do pico da montanha são aplicáveis ao Nibbana.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘ปทุมสฺส เอโก คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ’ติ ยํ วเทสิ, กตโม ปทุมสฺส เอโก คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ปทุมํ อนุปลิตฺตํ อุทเกน, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ สพฺพกิเลเสหิ อนุปลิตฺตํ. อยํ, มหาราช, ปทุมสฺส เอโก คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ’’ติ.

“Venerável Nagasena, quando dizes: ‘Uma qualidade do lótus é aplicável ao Nibbana’, qual é essa qualidade do lótus aplicável ao Nibbana?” “Assim como, grande rei, o lótus não é manchado pela água, da mesma forma, grande rei, o Nibbana não é manchado por nenhuma das impurezas mentais (kilesas). Esta, grande rei, é a única qualidade do lótus aplicável ao Nibbana.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘อุทกสฺส ทฺเว คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’ติ ยํ วเทสิ, กตเม อุทกสฺส ทฺเว คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, อุทกํ สีตลํ ปริฬาหนิพฺพาปนํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ สีตลํ สพฺพกิเลสปริฬาหนิพฺพาปนํ. อยํ, มหาราช, อุทกสฺส ปฐโม คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, อุทกํ กิลนฺตตสิตปิปาสิตฆมฺมาภิตตฺตานํ ชนปสุปชานํ ปิปาสาวินยนํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ กามตณฺหาภวตณฺหาวิภวตณฺหาปิปาสาวินยนํ. อยํ, มหาราช, อุทกสฺส ทุติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. อิเม โข, มหาราช, อุทกสฺส ทฺเว คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ.

“Venerável Nagasena, quando dizes: ‘Duas qualidades da água são aplicáveis ao Nibbana’, quais são essas duas qualidades da água aplicáveis ao Nibbana?” “Assim como, grande rei, a água é fresca e extingue o calor, da mesma forma, grande rei, o Nibbana é fresco e extingue o calor de todas as impurezas mentais. Esta, grande rei, é a primeira qualidade da água aplicável ao Nibbana. Além disso, grande rei, a água sacia a sede das pessoas e dos animais que estão exaustos, ressecados, sedentos e atormentados pelo calor do sol; da mesma forma, grande rei, o Nibbana sacia a sede do desejo sensorial (kāmatanhā), do desejo de vir a ser (bhavatanhā) e do desejo de não vir a ser (vibhavatanhā). Esta, grande rei, é a segunda qualidade da água aplicável ao Nibbana. Estas, grande rei, são as duas qualidades da água aplicáveis ao Nibbana.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘อคทสฺส ตโย คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’ติ ยํ วเทสิ, กตเม อคทสฺส ตโย คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, อคโท วิสปีฬิตานํ สตฺตานํ ปฏิสรณํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ กิเลสวิสปีฬิตานํ สตฺตานํ ปฏิสรณํ. อยํ, มหาราช, อคทสฺส ปฐโม คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, อคโท โรคานํ อนฺตกโร, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ สพฺพทุกฺขานํ อนฺตกรํ. อยํ, มหาราช, อคทสฺส ทุติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, อคโท อมตํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ อมตํ. อยํ, มหาราช, อคทสฺส ตติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. อิเม โข, มหาราช, อคทสฺส ตโย คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ.

— Venerável Nagasena, quando dizeis: 'Três qualidades do remédio aplicam-se ao Nibbana', quais são essas três qualidades do remédio que se aplicam ao Nibbana? — Assim como, ó grande rei, o remédio é um refúgio para os seres afligidos por veneno, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é um refúgio para os seres afligidos pelo veneno das impurezas mentais. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do remédio que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o remédio põe fim às doenças, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana põe fim a todos os sofrimentos. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do remédio que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o remédio é o imortal, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é o Imortal. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do remédio que se aplica ao Nibbana. Estas, ó grande rei, são as três qualidades do remédio que se aplicam ao Nibbana.

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘มหาสมุทฺทสฺส จตฺตาโร คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’ติ ยํ วเทสิ, กตเม มหาสมุทฺทสฺส จตฺตาโร คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, มหาสมุทฺโท สุญฺโญ สพฺพกุณเปหิ, เอวเมว โข, มหาราช[Pg.306], นิพฺพานํ สุญฺญํ สพฺพกิเลสกุณเปหิ. อยํ, มหาราช, มหาสมุทฺทสฺส ปฐโม คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, มหาสมุทฺโท มหนฺโต อโนรปาโร, น ปริปูรติ สพฺพสวนฺตีหิ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ มหนฺตํ อโนรปารํ, น ปูรติ สพฺพสตฺเตหิ. อยํ, มหาราช, มหาสมุทฺทสฺส ทุติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, มหาสมุทฺโท มหนฺตานํ ภูตานํ อาวาโส, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ มหนฺตานํ อรหนฺตานํ วิมลขีณาสวพลปฺปตฺตวสีภูตมหาภูตานํ อาวาโส. อยํ, มหาราช, มหาสมุทฺทสฺส ตติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, มหาสมุทฺโท อปริมิตวิวิธวิปุลวีจิปุปฺผสํกุสุมิโต, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ อปริมิตวิวิธวิปุลปริสุทฺธวิชฺชาวิมุตฺติปุปฺผสํกุสุมิตํ. อยํ, มหาราช, มหาสมุทฺทสฺส จตุตฺโถ คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. อิเม โข, มหาราช, มหาสมุทฺทสฺส จตฺตาโร คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ.

— Venerável Nagasena, quando dizeis: 'Quatro qualidades do grande oceano aplicam-se ao Nibbana', quais são essas quatro qualidades do grande oceano que se aplicam ao Nibbana? — Assim como, ó grande rei, o grande oceano é livre de todos os cadáveres, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é livre de todos os cadáveres das impurezas mentais. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do grande oceano que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o grande oceano é vasto, sem limites e não se enche com todos os rios que nele deságuam, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é vasto, sem limites e não se enche com todos os seres. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do grande oceano que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o grande oceano é a morada de grandes seres, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é a morada de grandes seres, os Arahants, que são puros, cujas máculas foram destruídas, que alcançaram o poder espiritual, que possuem pleno domínio de si e são grandes seres. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do grande oceano que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o grande oceano é adornado com incontáveis, diversas e vastas flores de ondas, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é adornado com incontáveis, diversas, vastas e puras flores de conhecimento e libertação. Esta, ó grande rei, é a quarta qualidade do grande oceano que se aplica ao Nibbana. Estas, ó grande rei, são as quatro qualidades do grande oceano que se aplicam ao Nibbana.

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘โภชนสฺส ปญฺจ คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’ติ ยํ วเทสิ, กตเม โภชนสฺส ปญฺจ คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, โภชนํ สพฺพสตฺตานํ อายุธารณํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ สจฺฉิกตํ ชรามรณนาสนโต อายุธารณํ. อยํ, มหาราช, โภชนสฺส ปฐโม คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, โภชนํ สพฺพสตฺตานํ พลวฑฺฒนํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ สจฺฉิกตํ สพฺพสตฺตานํ อิทฺธิพลวฑฺฒนํ. อยํ, มหาราช, โภชนสฺส ทุติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, โภชนํ สพฺพสตฺตานํ วณฺณชนนํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ สจฺฉิกตํ สพฺพสตฺตานํ คุณวณฺณชนนํ. อยํ, มหาราช, โภชนสฺส ตติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, โภชนํ สพฺพสตฺตานํ ทรถวูปสมนํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ สจฺฉิกตํ สพฺพสตฺตานํ สพฺพกิเลสทรถวูปสมนํ. อยํ, มหาราช, โภชนสฺส จตุตฺโถ คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, โภชนํ สพฺพสตฺตานํ ชิฆจฺฉาทุพฺพลฺยปฏิวิโนทนํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ สจฺฉิกตํ สพฺพสตฺตานํ สพฺพทุกฺขชิฆจฺฉาทุพฺพลฺยปฏิวิโนทนํ. อยํ, มหาราช, โภชนสฺส ปญฺจโม คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. อิเม โข, มหาราช, โภชนสฺส ปญฺจ คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ.

— Venerável Nagasena, quando dizeis: 'Cinco qualidades do alimento aplicam-se ao Nibbana', quais são essas cinco qualidades do alimento que se aplicam ao Nibbana? — Assim como, ó grande rei, o alimento sustenta a vida de todos os seres, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana, quando realizado, sustenta a vida ao destruir a velhice e a morte. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do alimento que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o alimento aumenta a força de todos os seres, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana, quando realizado, aumenta a força dos poderes psíquicos de todos os seres. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do alimento que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o alimento gera a beleza em todos os seres, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana, quando realizado, gera a beleza das virtudes em todos os seres. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do alimento que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o alimento acalma a aflição de todos os seres, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana, quando realizado, acalma toda a aflição das impurezas mentais de todos os seres. Esta, ó grande rei, é a quarta qualidade do alimento que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o alimento afasta a fome e a fraqueza de todos os seres, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana, quando realizado, afasta a fome e a fraqueza de todo o sofrimento de todos os seres. Esta, ó grande rei, é a quinta qualidade do alimento que se aplica ao Nibbana. Estas, ó grande rei, são as cinco qualidades do alimento que se aplicam ao Nibbana.

‘‘ภนฺเต [Pg.307] นาคเสน, ‘อากาสสฺส ทส คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’ติ ยํ วเทสิ, กตเม อากาสสฺส ทส คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, อากาโส น ชายติ, น ชียติ, น มียติ, น จวติ, น อุปฺปชฺชติ, ทุปฺปสโห, อโจราหรโณ, อนิสฺสิโต, วิหคคมโน, นิราวรโณ, อนนฺโต. เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ น ชายติ, น ชียติ, น มียติ, น จวติ, น อุปฺปชฺชติ, ทุปฺปสหํ, อโจราหรณํ, อนิสฺสิตํ, อริยคมนํ, นิราวรณํ, อนนฺตํ. อิเม โข, มหาราช, อากาสสฺส ทส คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ.

— Venerável Nagasena, quando dizeis: 'Dez qualidades do espaço aplicam-se ao Nibbana', quais são essas dez qualidades do espaço que se aplicam ao Nibbana? — Assim como, ó grande rei, o espaço não nasce, não envelhece, não morre, não falece, não surge, é difícil de subjugar, não pode ser roubado por ladrões, não se apoia em nada, é o caminho das aves, é desobstruído e é infinito; do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana não nasce, não envelhece, não morre, não falece, não surge, é difícil de subjugar, não pode ser roubado por ladrões, não se apoia em nada, é o caminho dos Nobres, é desobstruído e é infinito. Estas, ó grande rei, são as dez qualidades do espaço que se aplicam ao Nibbana.

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘มณิรตนสฺส ตโย คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’ติ ยํ วเทสิ, กตเม มณิรตนสฺส ตโย คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, มณิรตนํ กามททํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ กามททํ. อยํ, มหาราช, มณิรตนสฺส ปฐโม คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, มณิรตนํ หาสกรํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ หาสกรํ. อยํ, มหาราช, มณิรตนสฺส ทุติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, มณิรตนํ อุชฺโชตตฺตกรํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ อุชฺโชตตฺตกรํ. อยํ, มหาราช, มณิรตนสฺส ตติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. อิเม โข, มหาราช, มณิรตนสฺส ตโย คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ.

— Venerável Nagasena, quando dizeis: 'Três qualidades da joia preciosa aplicam-se ao Nibbana', quais são essas três qualidades da joia preciosa que se aplicam ao Nibbana? — Assim como, ó grande rei, a joia preciosa realiza os desejos, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana realiza os desejos. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade da joia preciosa que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como a joia preciosa gera alegria, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana gera alegria. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade da joia preciosa que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como a joia preciosa produz iluminação, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana produz iluminação. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade da joia preciosa que se aplica ao Nibbana. Estas, ó grande rei, são as três qualidades da joia preciosa que se aplicam ao Nibbana.

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘โลหิตจนฺทนสฺส ตโย คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’ติ ยํ วเทสิ, กตเม โลหิตจนฺทนสฺส ตโย คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, โลหิตจนฺทนํ ทุลฺลภํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ ทุลฺลภํ. อยํ, มหาราช, โลหิตจนฺทนสฺส ปฐโม คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, โลหิตจนฺทนํ อสมสุคนฺธํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ อสมสุคนฺธํ. อยํ, มหาราช, โลหิตจนฺทนสฺส ทุติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, โลหิตจนฺทนํ สชฺชนปสตฺถํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ อริยสชฺชนปสตฺถํ. อยํ, มหาราช, โลหิตจนฺทนสฺส ตติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. อิเม โข, มหาราช, โลหิตจนฺทนสฺส ตโย คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ.

— Venerável Nagasena, quando dizeis: 'Três qualidades do sândalo vermelho aplicam-se ao Nibbana', quais são essas três qualidades do sândalo vermelho que se aplicam ao Nibbana? — Assim como, ó grande rei, o sândalo vermelho é difícil de obter, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é difícil de obter. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do sândalo vermelho que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o sândalo vermelho tem uma fragrância incomparável, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana tem uma fragrância incomparável. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do sândalo vermelho que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o sândalo vermelho é elogiado pelas pessoas de bem, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é elogiado pelos Nobres e pelas pessoas de bem. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do sândalo vermelho que se aplica ao Nibbana. Estas, ó grande rei, são as três qualidades do sândalo vermelho que se aplicam ao Nibbana.

‘‘ภนฺเต [Pg.308] นาคเสน, ‘สปฺปิมณฺฑสฺส ตโย คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’ติ ยํ วเทสิ, กตเม สปฺปิมณฺฑสฺส ตโย คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, สปฺปิมณฺโฑ วณฺณสมฺปนฺโน, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ คุณวณฺณสมฺปนฺนํ. อยํ, มหาราช, สปฺปิมณฺฑสฺส ปฐโม คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, สปฺปิมณฺโฑ คนฺธสมฺปนฺโน, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ สีลคนฺธสมฺปนฺนํ. อยํ, มหาราช, สปฺปิมณฺฑสฺส ทุติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, สปฺปิมณฺโฑ รสสมฺปนฺโน, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ รสสมฺปนฺนํ. อยํ, มหาราช, สปฺปิมณฺฑสฺส ตติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. อิเม โข, มหาราช, สปฺปิมณฺฑสฺส ตโย คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ.

— Venerável Nagasena, quando dizeis: 'Três qualidades do ghee aplicam-se ao Nibbana', quais são essas três qualidades do ghee que se aplicam ao Nibbana? — Assim como, ó grande rei, o ghee é dotado de excelente cor, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é dotado da excelente cor das virtudes. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do ghee que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o ghee é dotado de excelente aroma, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é dotado do excelente aroma da moralidade. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do ghee que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o ghee é dotado de excelente sabor, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é dotado do excelente sabor da libertação. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do ghee que se aplica ao Nibbana. Estas, ó grande rei, são as três qualidades do ghee que se aplicam ao Nibbana.

‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘คิริสิขรสฺส ปญฺจ คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’ติ ยํ วเทสิ, กตเม คิริสิขรสฺส ปญฺจ คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, คิริสิขรํ อจฺจุคฺคตํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ อจฺจุคตํ. อยํ, มหาราช, คิริสิขรสฺส ปฐโม คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, คิริสิขรํ อจลํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ อจลํ. อยํ, มหาราช, คิริสิขรสฺส ทุติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, คิริสิขรํ ทุรธิโรหํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ ทุรธิโรหํ สพฺพกิเลสานํ. อยํ, มหาราช, คิริสิขรสฺส ตติโย คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, คิริสิขรํ สพฺพพีชานํ อวิรูหนํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ สพฺพกิเลสานํ อวิรูหนํ. อยํ, มหาราช, คิริสิขรสฺส จตุตฺโถ คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. ปุน จปรํ, มหาราช, คิริสิขรํ อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺตํ, เอวเมว โข, มหาราช, นิพฺพานํ อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺตํ. อยํ, มหาราช, คิริสิขรสฺส ปญฺจโม คุโณ นิพฺพานํ อนุปวิฏฺโฐ. อิเม โข, มหาราช, คิริสิขรสฺส ปญฺจ คุณา นิพฺพานํ อนุปวิฏฺฐา’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

— Venerável Nagasena, quando dizeis: 'Cinco qualidades do pico da montanha aplicam-se ao Nibbana', quais são essas cinco qualidades do pico da montanha que se aplicam ao Nibbana? — Assim como, ó grande rei, o pico da montanha é extremamente elevado, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é extremamente elevado. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do pico da montanha que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o pico da montanha é inabalável, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é inabalável. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do pico da montanha que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o pico da montanha é difícil de escalar, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é difícil de escalar para todas as impurezas mentais. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do pico da montanha que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o pico da montanha não é um lugar onde todas as sementes germinam, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana não é um lugar onde todas as impurezas mentais germinam. Esta, ó grande rei, é a quarta qualidade do pico da montanha que se aplica ao Nibbana. Além disso, ó grande rei, assim como o pico da montanha é livre de apego e aversão, do mesmo modo, ó grande rei, o Nibbana é livre de apego e aversão. Esta, ó grande rei, é a quinta qualidade do pico da montanha que se aplica ao Nibbana. Estas, ó grande rei, são as cinco qualidades do pico da montanha que se aplicam ao Nibbana. — Muito bem, venerável Nagasena! Assim é, e eu aceito como tal.

นิพฺพานรูปสณฺฐานปญฺโห ทสโม.

O décimo problema sobre a forma e as características do Nibbana está concluído.

๑๑. นิพฺพานสจฺฉิกรณปญฺโห

11. O problema sobre a realização do Nibbana

๑๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.309] นาคเสน, ตุมฺเห ภณถ ‘นิพฺพานํ น อตีตํ, น อนาคตํ, น ปจฺจุปฺปนฺนํ, น อุปฺปนฺนํ น อนุปฺปนฺนํ น อุปฺปาทนีย’นฺติ. อิธ, ภนฺเต นาคเสน, โย โกจิ สมฺมาปฏิปนฺโน นิพฺพานํ สจฺฉิกโรติ, โส อุปฺปนฺนํ สจฺฉิกโรติ, อุทาหุ อุปฺปาเทตฺวา สจฺฉิกโรตี’’ติ? ‘‘โย โกจิ, มหาราช, สมฺมาปฏิปนฺโน นิพฺพานํ สจฺฉิกโรติ, โส น อุปฺปนฺนํ สจฺฉิกโรติ, น อุปฺปาเทตฺวา สจฺฉิกโรติ, อปิ จ, มหาราช, อตฺเถสา นิพฺพานธาตุ, ยํ โส สมฺมาปฏิปนฺโน สจฺฉิกโรตี’’ติ.

11. — Venerável Nagasena, vós dizeis: 'O Nibbana não é passado, não é futuro, não é presente, não é surgido, não é não-surgido, nem é algo a ser produzido'. Aqui, venerável Nagasena, quando alguém que pratica corretamente realiza o Nibbana, ele realiza um Nibbana que já surgiu, ou ele o produz e então o realiza? — Ó grande rei, quem quer que pratique corretamente e realize o Nibbana, não realiza um Nibbana que já surgiu, nem o produz para então realizá-lo. No entanto, ó grande rei, existe este elemento do Nibbana que aquele que pratica corretamente realiza.

‘‘มา, ภนฺเต นาคเสน, อิมํ ปญฺหํ ปฏิจฺฉนฺนํ กตฺวา ทีเปหิ, วิวฏํ ปากฏํ กตฺวา ทีเปหิ ฉนฺทชาโต อุสฺสาหชาโต, ยํ เต สิกฺขิตํ, ตํ สพฺพํ เอตฺเถวากิราหิ, เอตฺถายํ ชโน สมฺมูฬฺโห วิมติชาโต สํสยปกฺขนฺโท, ภินฺเทตํ อนฺโตโทสสลฺล’’นฺติ. ‘‘อตฺเถสา, มหาราช, นิพฺพานธาตุ สนฺตา สุขา ปณีตา, ตํ สมฺมาปฏิปนฺโน ชินานุสิฏฺฐิยา สงฺขาเร สมฺมสนฺโต ปญฺญาย สจฺฉิกโรติ. ยถา, มหาราช, อนฺเตวาสิโก อาจริยานุสิฏฺฐิยา วิชฺชํ ปญฺญาย สจฺฉิกโรติ, เอวเมว โข, มหาราช, สมฺมาปฏิปนฺโน ชินานุสิฏฺฐิยา ปญฺญาย นิพฺพานํ สจฺฉิกโรติ.

— Não expliqueis este problema de forma oculta, venerável Nagasena; explicai-o de maneira aberta e clara. Com desejo e entusiasmo, derramai aqui tudo o que aprendestes. Neste assunto, as pessoas estão confusas, cheias de dúvidas e caíram na hesitação. Arrancai este espinho da dúvida que está em seu interior! — Ó grande rei, existe este elemento do Nibbana, pacífico, feliz e sublime. Aquele que pratica corretamente, contemplando as formações condicionadas de acordo com a instrução do Vitorioso, realiza esse elemento do Nibbana com sabedoria. Assim como, ó grande rei, um discípulo, de acordo com a instrução do mestre, realiza o conhecimento com sabedoria, do mesmo modo, ó grande rei, aquele que pratica corretamente realiza o Nibbana com sabedoria, de acordo com a instrução do Vitorioso.

‘‘กถํ ปน ตํ นิพฺพานํ ทฏฺฐพฺพนฺติ? อนีติโต นิรุปทฺทวโต อภยโต เขมโต สนฺตโต สุขโต สาตโต ปณีตโต สุจิโต สีตลโต ทฏฺฐพฺพํ.

— E como se deve ver esse Nibbana? Deve ser visto como livre de doenças, livre de calamidades, livre de medo, seguro, pacífico, feliz, agradável, sublime, puro e fresco.

‘‘ยถา, มหาราช, ปุริโส พหุกฏฺฐปุญฺเชน ชลิตกฏฺฐิเตน อคฺคินา ทยฺหมาโน วายาเมน ตโต มุญฺจิตฺวา นิรคฺคิโกกาสํ ปวิสิตฺวา ตตฺถ ปรมสุขํ ลเภยฺย, เอวเมว โข, มหาราช, โย สมฺมาปฏิปนฺโน, โส โยนิโส มนสิกาเรน พฺยปคตติวิธคฺคิสนฺตาปํ ปรมสุขํ นิพฺพานํ สจฺฉิกโรติ. ยถา, มหาราช, อคฺคิ, เอวํ ติวิธคฺคิ ทฏฺฐพฺโพ; ยถา อคฺคิคโต ปุริโส, เอวํ สมฺมาปฏิปนฺโน ทฏฺฐพฺโพ; ยถา นิรคฺคิโกกาโส, เอวํ นิพฺพานํ ทฏฺฐพฺพํ.

“Assim como, ó grande rei, um homem que está sendo queimado por um fogo aceso em uma grande pilha de lenha, libertando-se dali com esforço e entrando em um lugar sem fogo, obteria ali a felicidade suprema; da mesma forma, ó grande rei, aquele que pratica corretamente, por meio da atenção sábia, realiza o Nirvana, a felicidade suprema livre do tormento dos três fogos. Assim como o fogo, ó grande rei, devem ser vistos os três fogos; assim como o homem pego pelo fogo, deve ser visto aquele que pratica corretamente; assim como o lugar sem fogo, deve ser visto o Nirvana.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส อหิกุกฺกุรมนุสฺสกุณปสรีรวฬญฺชโกฏฺฐาสราสิคโต กุณปชฏาชฏิตนฺตรมนุปวิฏฺโฐ วายาเมน ตโต มุญฺจิตฺวา นิกฺกุณโปกาสํ ปวิสิตฺวา ตตฺถ ปรมสุขํ ลเภยฺย, เอวเมว [Pg.310] โข, มหาราช, โย สมฺมาปฏิปนฺโน, โส โยนิโส มนสิกาเรน พฺยปคตกิเลสกุณปํ ปรมสุขํ นิพฺพานํ สจฺฉิกโรติ. ยถา, มหาราช, กุณปํ, เอวํ ปญฺจ กามคุณา ทฏฺฐพฺพา; ยถา กุณปคโต ปุริโส, เอวํ สมฺมาปฏิปนฺโน ทฏฺฐพฺโพ; ยถา นิกฺกุณโปกาโส, เอวํ นิพฺพานํ ทฏฺฐพฺพํ.

“Ou ainda, ó grande rei, assim como um homem que caiu em uma pilha de carcaças em decomposição de cobras, cães e seres humanos, e excrementos corporais, ou que entrou no meio de uma confusão de cadáveres podres, libertando-se dali com esforço e entrando em um lugar livre de carcaças, obteria ali a felicidade suprema; da mesma forma, ó grande rei, aquele que pratica corretamente, por meio da atenção sábia, realiza o Nirvana, a felicidade suprema livre da carcaça das impurezas mentais. Assim como a carcaça, ó grande rei, devem ser vistos os cinco cordões dos prazeres sensoriais; assim como o homem em meio às carcaças, deve ser visto aquele que pratica corretamente; assim como o lugar livre de carcaças, deve ser visto o Nirvana.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส ภีโต ตสิโต กมฺปิโต วิปรีตวิพฺภนฺตจิตฺโต วายาเมน ตโต มุญฺจิตฺวา ทฬฺหํ ถิรํ อจลํ อภยฏฺฐานํ ปวิสิตฺวา ตตฺถ ปรมสุขํ ลเภยฺย, เอวเมว โข, มหาราช, โย สมฺมาปฏิปนฺโน, โส โยนิโส มนสิกาเรน พฺยปคตภยสนฺตาสํ ปรมสุขํ นิพฺพานํ สจฺฉิกโรติ. ยถา, มหาราช, ภยํ, เอวํ ชาติชราพฺยาธิมรณํ ปฏิจฺจ อปราปรํ ปวตฺตภยํ ทฏฺฐพฺพํ; ยถา ภีโต ปุริโส, เอวํ สมฺมาปฏิปนฺโน ทฏฺฐพฺโพ; ยถา อภยฏฺฐานํ, เอวํ นิพฺพานํ ทฏฺฐพฺพํ.

“Ou ainda, ó grande rei, assim como um homem assustado, aterrorizado, trêmulo, com a mente perturbada e confusa, libertando-se dali com esforço e entrando em um lugar seguro, firme, inabalável e livre de perigo, obteria ali a felicidade suprema; da mesma forma, ó grande rei, aquele que pratica corretamente, por meio da atenção sábia, realiza o Nirvana, a felicidade suprema livre do medo e do pavor. Assim como o perigo, ó grande rei, deve ser visto o perigo recorrente que surge em dependência do nascimento, do envelhecimento, da doença e da morte; assim como o homem assustado, deve ser visto aquele que pratica corretamente; assim como o lugar livre de perigo, deve ser visto o Nirvana.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส กิลิฏฺฐมลินกลลกทฺทมเทเส ปติโต วายาเมน ตํ กลลกทฺทมํ อปวาเหตฺวา ปริสุทฺธวิมลเทสมุปคนฺตฺวา ตตฺถ ปรมสุขํ ลเภยฺย, เอวเมว โข, มหาราช, โย สมฺมาปฏิปนฺโน, โส โยนิโส มนสิกาเรน พฺยปคตกิเลสมลกทฺทมํ ปรมสุขํ นิพฺพานํ สจฺฉิกโรติ. ยถา, มหาราช, กลลํ, เอวํ ลาภสกฺการสิโลโก ทฏฺฐพฺโพ; ยถา กลลคโต ปุริโส, เอวํ สมฺมาปฏิปนฺโน ทฏฺฐพฺโพ; ยถา ปริสุทฺธวิมลเทโส, เอวํ นิพฺพานํ ทฏฺฐพฺพํ.

“Ou ainda, ó grande rei, assim como um homem que caiu em um lugar sujo, imundo, cheio de lama e lodo, removendo essa lama e lodo com esforço e chegando a um lugar perfeitamente limpo e puro, obteria ali a felicidade suprema; da mesma forma, ó grande rei, aquele que pratica corretamente, por meio da atenção sábia, realiza o Nirvana, a felicidade suprema livre da lama e da sujeira das impurezas mentais. Assim como a lama, ó grande rei, devem ser vistos os ganhos, as honras e a fama; assim como o homem atolado na lama, deve ser visto aquele que pratica corretamente; assim como o lugar perfeitamente limpo e puro, deve ser visto o Nirvana.”

‘‘ตญฺจ ปน นิพฺพานํ สมฺมาปฏิปนฺโน กินฺติ สจฺฉิกโรติ? โย โส, มหาราช, สมฺมาปฏิปนฺโน, โส สงฺขารานํ ปวตฺตํ สมฺมสติ. ปวตฺตํ สมฺมสมาโน ตตฺถ ชาตึ ปสฺสติ ชรํ ปสฺสติ พฺยาธึ ปสฺสติ มรณํ ปสฺสติ, น ตตฺถ กิญฺจิ สุขํ สาตํ ปสฺสติ อาทิโตปิ มชฺฌโตปิ ปริโยสานโตปิ. โส ตตฺถ กิญฺจิ น คยฺหูปคํ ปสฺสติ. ยถา, มหาราช, ปุริโส ทิวสสนฺตตฺเต อโยคุเฬ ชลิเต ตตฺเต กฐิเต อาทิโตปิ มชฺฌโตปิ ปริโยสานโตปิ น กิญฺจิ คยฺหูปคํ ปเทสํ ปสฺสติ, เอวเมว โข, มหาราช, โย สงฺขารานํ ปวตฺตํ สมฺมสติ, โส ปวตฺตํ สมฺมสมาโน ตตฺถ ชาตึ ปสฺสติ ชรํ ปสฺสติ พฺยาธึ ปสฺสติ มรณํ ปสฺสติ, น ตตฺถ กิญฺจิ สุขํ สาตํ ปสฺสติ อาทิโตปิ มชฺฌโตปิ ปริโยสานโตปิ. โส ตตฺถ น กิญฺจิ คยฺหูปคํ ปสฺสติ, ตสฺส คยฺหูปคํ [Pg.311] อปสฺสนฺตสฺส จิตฺเต อรติ สณฺฐาติ, กายสฺมึ ฑาโห โอกฺกมติ, โส อตาโณ อสรโณ อสรณีภูโต ภเวสุ นิพฺพินฺทติ.

“E como, ó grande rei, aquele que pratica corretamente realiza esse Nirvana? Aquele que pratica corretamente, ó grande rei, contempla o fluxo das formações. Ao contemplar o fluxo, ele vê ali o nascimento, vê o envelhecimento, vê a doença, vê a morte; ele não vê ali nenhuma felicidade ou prazer, seja no início, no meio ou no fim. Ele não vê ali nada que possa ser agarrado. Assim como, ó grande rei, um homem não vê nenhuma parte que possa ser agarrada em uma bola de ferro aquecida o dia todo, em brasa, ardente e fervente, seja no início, no meio ou no fim; da mesma forma, ó grande rei, aquele que contempla o fluxo das formações, ao contemplar o fluxo, vê ali o nascimento, vê o envelhecimento, vê a doença, vê a morte; ele não vê ali nenhuma felicidade ou prazer, seja no início, no meio ou no fim. Não vendo nada que possa ser agarrado, o descontentamento se estabelece em sua mente, uma queimação invade seu corpo, e ele, sem proteção, sem refúgio, desprovido de abrigo, torna-se desapegado das existências.”

‘‘ยถา, มหาราช, ปุริโส ชลิตชาลํ มหนฺตํ อคฺคิกฺขนฺธํ ปวิเสยฺย, โส ตตฺถ อตาโณ อสรโณ อสรณีภูโต อคฺคิมฺหิ นิพฺพินฺเทยฺย, เอวเมว โข, มหาราช, ตสฺส คยฺหูปคํ อปสฺสนฺตสฺส จิตฺเต อรติ สณฺฐาติ, กายสฺมึ ฑาโห โอกฺกมติ, โส อตาโณ อสรโณ อสรณีภูโต ภเวสุ นิพฺพินฺทติ.

“Assim como, ó grande rei, se um homem entrasse em uma grande fogueira com chamas ardentes, ele ali, sem proteção, sem refúgio, desprovido de abrigo, ficaria desiludido com o fogo; da mesma forma, ó grande rei, para aquele que não vê nada que possa ser agarrado, o descontentamento se estabelece em sua mente, uma queimação invade seu corpo, e ele, sem proteção, sem refúgio, desprovido de abrigo, torna-se desapegado das existências.”

‘‘ตสฺส ปวตฺเต ภยทสฺสาวิสฺส เอวํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ‘สนฺตตฺตํ โข ปเนตํ ปวตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ พหุทุกฺขํ พหูปายาสํ, ยทิ โกจิ ลเภถ อปฺปวตฺตํ เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ, ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหกฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. อิติ เหตํ ตสฺส อปฺปวตฺเต จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ ปหํสยติ ตุสยติ ‘ปฏิลทฺธํ โข เม นิสฺสรณ’นฺติ.

“Para ele, que vê o perigo no fluxo das formações, surge este pensamento: ‘Este fluxo é verdadeiramente ardente, inflamado, cheio de sofrimento, cheio de desespero. Se alguém pudesse alcançar o não-fluxo, isso seria pacífico, isso seria sublime, a saber, a pacificação de todas as formações, o abandono de todas as aquisições, a destruição do desejo, o desapego, a cessação, o Nirvana’. Assim, sua mente salta em direção ao não-fluxo, purifica-se, alegra-se e regozija-se, pensando: ‘Encontrei a libertação!’”

‘‘ยถา, มหาราช, ปุริโส วิปฺปนฏฺโฐ วิเทสปกฺขนฺโท นิพฺพาหนมคฺคํ ทิสฺวา ตตฺถ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ ปหํสยติ ตุสยติ ‘ปฏิลทฺโธ เม นิพฺพาหนมคฺโค’ติ, เอวเมว โข, มหาราช, ปวตฺเต ภยทสฺสาวิสฺส อปฺปวตฺเต จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ ปหํสยติ ตุสยติ ‘ปฏิลทฺธํ โข เม นิสฺสรณ’นฺติ.

“Assim como, ó grande rei, um homem perdido em uma terra estrangeira, ao ver o caminho de saída, corre em direção a ele, purifica-se, alegra-se e regozija-se, pensando: ‘Encontrei o caminho de saída!’; da mesma forma, ó grande rei, para aquele que vê o perigo no fluxo das formações, a mente salta em direção ao não-fluxo, purifica-se, alegra-se e regozija-se, pensando: ‘Encontrei a libertação!’”

‘‘โส อปฺปวตฺตตฺถาย มคฺคํ อายูหติ คเวสติ ภาเวติ พหุลีกโรติ, ตสฺส ตทตฺถํ สติ สนฺติฏฺฐติ, ตทตฺถํ วีริยํ สนฺติฏฺฐติ, ตทตฺถํ ปีติ สนฺติฏฺฐติ, ตสฺส ตํ จิตฺตํ อปราปรํ มนสิกโรโต ปวตฺตํ สมติกฺกมิตฺวา อปฺปวตฺตํ โอกฺกมติ, อปฺปวตฺตมนุปฺปตฺโต, มหาราช, สมฺมาปฏิปนฺโน ‘นิพฺพานํ สจฺฉิกโรตี’ติ วุจฺจตี’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เอวเมตํ ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Ele se esforça, busca, desenvolve e cultiva o caminho para alcançar o não-fluxo. Para esse propósito, sua atenção plena se estabelece, sua energia se estabelece, sua alegria se estabelece. Ao aplicar a mente repetidamente a isso, sua mente transcende o fluxo e entra no não-fluxo. Tendo alcançado o não-fluxo, ó grande rei, diz-se que aquele que pratica corretamente ‘realiza o Nirvana’.” “Muito bem, venerável Nagasena! É exatamente assim, e eu aceito isso.”

นิพฺพานสจฺฉิกรณปญฺโห เอกาทสโม.

A décima primeira pergunta: A Realização do Nirvana está concluída.

๑๒. นิพฺพานสนฺนิหิตปญฺโห

12. Pergunta sobre a Localização do Nirvana

๑๒. ‘‘ภนฺเต [Pg.312] นาคเสน, อตฺถิ โส ปเทโส ปุรตฺถิมาย วา ทิสาย ทกฺขิณาย วา ทิสาย ปจฺฉิมาย วา ทิสาย อุตฺตราย วา ทิสาย อุทฺธํ วา อโธ วา ติริยํ วา, ยตฺถ นิพฺพานํ สนฺนิหิต’’นฺติ? ‘‘นตฺถิ, มหาราช, โส ปเทโส ปุรตฺถิมาย วา ทิสาย ทกฺขิณาย วา ทิสาย ปจฺฉิมาย วา ทิสาย อุตฺตราย วา ทิสาย อุทฺธํ วา อโธ วา ติริยํ วา, ยตฺถ นิพฺพานํ สนฺนิหิต’’นฺติ.

12. “Venerável Nagasena, existe algum lugar no leste, no sul, no oeste, no norte, acima, abaixo ou nas direções intermediárias onde o Nirvana esteja localizado?” “Não, ó grande rei, não existe tal lugar no leste, no sul, no oeste, no norte, acima, abaixo ou nas direções intermediárias onde o Nirvana esteja localizado.”

‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, นตฺถิ นิพฺพานสฺส สนฺนิหิโตกาโส, เตน หิ นตฺถิ นิพฺพานํ? เยสญฺจ ตํ นิพฺพานํ สจฺฉิกตํ, เตสมฺปิ สจฺฉิกิริยา มิจฺฉา, การณํ ตตฺถ วกฺขามิ, ยถา, ภนฺเต นาคเสน, มหิยา ธญฺญุฏฺฐานํ เขตฺตํ อตฺถิ, คนฺธุฏฺฐานํ ปุปฺผํ อตฺถิ, ปุปฺผุฏฺฐานํ คุมฺโพ อตฺถิ, ผลุฏฺฐานํ รุกฺโข อตฺถิ, รตนุฏฺฐานํ อากโร อตฺถิ, ตตฺถ โย โกจิ ยํ ยํ อิจฺฉติ, โส ตตฺถ คนฺตฺวา ตํ ตํ หรติ, เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, ยทิ นิพฺพานํ อตฺถิ, ตสฺส นิพฺพานสฺส อุฏฺฐาโนกาโสปิ อิจฺฉิตพฺโพ, ยสฺมา จ โข, ภนฺเต นาคเสน, นิพฺพานสฺส อุฏฺฐาโนกาโส นตฺถิ, ตสฺมา นตฺถิ นิพฺพานนฺติ พฺรูมิ, เยสญฺจ นิพฺพานํ สจฺฉิกตํ, เตสมฺปิ สจฺฉิกิริยา มิจฺฉา’’ติ.

“Se, venerável Nagasena, não existe um local onde o Nirvana esteja situado, então o Nirvana não existe? E para aqueles que realizaram o Nirvana, a sua realização também seria falsa? Explicarei a razão disso: assim como na terra, venerável Nagasena, existe um campo onde crescem os grãos, uma flor onde surge o perfume, um arbusto onde surgem as flores, uma árvore onde surgem os frutos, uma mina onde surgem as joias, e quem quer que deseje qualquer uma dessas coisas vai até lá e as obtém; da mesma forma, venerável Nagasena, se o Nirvana existisse, deveria haver um local de onde ele surge. E como, venerável Nagasena, não existe um local de onde o Nirvana surge, por isso digo que o Nirvana não existe, e para aqueles que o realizaram, a sua realização também é falsa.”

‘‘นตฺถิ, มหาราช, นิพฺพานสฺส สนฺนิหิโตกาโส, อตฺถิ เจตํ นิพฺพานํ, สมฺมาปฏิปนฺโน โยนิโส มนสิกาเรน นิพฺพานํ สจฺฉิกโรติ. ยถา ปน, มหาราช, อตฺถิ อคฺคิ นาม, นตฺถิ ตสฺส สนฺนิหิโตกาโส, ทฺเว กฏฺฐานิ สงฺฆฏฺเฏนฺโต อคฺคึ อธิคจฺฉติ. เอวเมว โข, มหาราช, อตฺถิ นิพฺพานํ, นตฺถิ ตสฺส สนฺนิหิโตกาโส, สมฺมาปฏิปนฺโน โยนิโส มนสิกาเรน นิพฺพานํ สจฺฉิกโรติ.

“Não existe, ó grande rei, um local onde o Nirvana esteja situado, mas o Nirvana de fato existe; aquele que pratica corretamente realiza o Nirvana por meio da atenção sábia. Assim como, ó grande rei, existe aquilo que chamamos de fogo, mas não há um local onde ele esteja armazenado; no entanto, ao esfregar dois pedaços de madeira, obtém-se o fogo. Da mesma forma, ó grande rei, o Nirvana existe, embora não haja um local onde esteja situado; aquele que pratica corretamente realiza o Nirvana por meio da atenção sábia.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, อตฺถิ สตฺต รตนานิ นาม. เสยฺยถิทํ, จกฺกรตนํ หตฺถิรตนํ อสฺสรตนํ มณิรตนํ อิตฺถิรตนํ คหปติรตนํ ปริณายกรตนํ. น จ เตสํ รตนานํ สนฺนิหิโตกาโส อตฺถิ, ขตฺติยสฺส ปน สมฺมาปฏิปนฺนสฺส ปฏิปตฺติพเลน ตานิ รตนานิ อุปคจฺฉนฺติ. เอวเมว โข, มหาราช, อตฺถิ นิพฺพานํ, นตฺถิ ตสฺส สนฺนิหิโตกาโส, สมฺมาปฏิปนฺโน โยนิโส มนสิกาเรน นิพฺพานํ สจฺฉิกโรตี’’ติ.

“Ou ainda, ó grande rei, existem as chamadas sete joias preciosas, a saber: a joia da roda, a joia do elefante, a joia do cavalo, a joia da gema, a joia da mulher, a joia do tesoureiro e a joia do conselheiro. E não há um local onde essas joias estejam armazenadas, mas elas surgem para um rei guerreiro que governa corretamente, pelo poder de sua conduta. Da mesma forma, ó grande rei, o Nirvana existe, embora não haja um local onde esteja situado; aquele que pratica corretamente realiza o Nirvana por meio da atenção sábia.”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, นิพฺพานสฺส สนฺนิหิโตกาโส มา โหตุ, อตฺถิ ปน ตํ ฐานํ, ยตฺถ ฐิโต สมฺมาปฏิปนฺโน นิพฺพานํ สจฺฉิกโรตี’’ติ? ‘‘อาม, มหาราช[Pg.313], อตฺถิ ตํ ฐานํ, ยตฺถ ฐิโต สมฺมาปฏิปนฺโน นิพฺพานํ สจฺฉิกโรตี’’ติ.

“Venerável Nagasena, que não haja um local onde o Nirvana esteja situado; mas existe algum lugar onde, estando estabelecido nele, aquele que pratica corretamente realiza o Nirvana?” “Sim, ó grande rei, existe tal lugar onde, estando estabelecido nele, aquele que pratica corretamente realiza o Nirvana.”

‘‘กตมํ ปน, ภนฺเต, ตํ ฐานํ, ยตฺถ ฐิโต สมฺมาปฏิปนฺโน นิพฺพานํ สจฺฉิกโรตี’’ติ? ‘‘สีลํ, มหาราช, ฐานํ, สีเล ปติฏฺฐิโต โยนิโส มนสิกโรนฺโต สกฺกยวเนปิ จีนวิลาเตปิ อลสนฺเทปิ นิคุมฺเพปิ กาสิโกสเลปิ กสฺมีเรปิ คนฺธาเรปิ นคมุทฺธนิปิ พฺรหฺมโลเกปิ ยตฺถ กตฺถจิปิ ฐิโต สมฺมาปฏิปนฺโน นิพฺพานํ สจฺฉิกโรติ. ยถา, มหาราช, โย โกจิ จกฺขุมา ปุริโส สกยวเนปิ จีนวิลาเตปิ อลสนฺเทปิ นิคุมฺเพปิ กาสิโกสเลปิ กสฺมีเรปิ คนฺธาเรปิ นคมุทฺธนิปิ พฺรหฺมโลเกปิ ยตฺถ กตฺถจิปิ ฐิโต อากาสํ ปสฺสติ, เอวเมว โข, มหาราช, สีเล ปติฏฺฐิโต โยนิโส มนสิกโรนฺโต สกยวเนปิ…เป… ยตฺถ กตฺถจิปิ ฐิโต สมฺมาปฏิปนฺโน นิพฺพานํ สจฺฉิกโรติ.

“E qual é, venerável, esse lugar onde, estando estabelecido nele, aquele que pratica corretamente realiza o Nirvana?” “A virtude, ó grande rei, é o lugar. Estando estabelecido na virtude e aplicando a atenção sábia, seja na terra dos Sakas e Yavanas, na China e Vilata, em Alasanda, em Nikumba, em Kasi e Kosala, na Caxemira, em Gandhara, no topo de uma montanha, ou no mundo de Brahma, em qualquer lugar onde esteja estabelecido, aquele que pratica corretamente realiza o Nirvana. Assim como, ó grande rei, qualquer homem com boa visão, esteja na terra dos Sakas e Yavanas, na China e Vilata, em Alasanda, em Nikumba, em Kasi e Kosala, na Caxemira, em Gandhara, no topo de uma montanha, ou no mundo de Brahma, em qualquer lugar onde esteja, pode ver o céu; da mesma forma, ó grande rei, estando estabelecido na virtude e aplicando a atenção sábia, esteja na terra dos Sakas e Yavanas... [e assim por diante]... em qualquer lugar onde esteja estabelecido, aquele que pratica corretamente realiza o Nirvana.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, สกยวเนปิ…เป… ยตฺถ กตฺถจิปิ ฐิตสฺส ปุพฺพทิสา อตฺถิ, เอวเมว โข, มหาราช, สีเล ปติฏฺฐิตสฺส โยนิโส มนสิกโรนฺตสฺส สกฺกยวเนปิ…เป… ยตฺถ กตฺถจิปิ ฐิตสฺส สมฺมาปฏิปนฺนสฺส อตฺถิ นิพฺพานสจฺฉิกิริยา’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, เทสิตํ ตยา นิพฺพานํ, เทสิตา นิพฺพานสจฺฉิกิริยา, ปริกฺขตา สีลคุณา, ทสฺสิตา สมฺมาปฏิปตฺติ, อุสฺสาปิโต ธมฺมทฺธโช, สณฺฐปิตา ธมฺมเนตฺติ, อวญฺโฌ สุปฺปยุตฺตานํ สมฺมาปโยโค, เอวเมตํ คณิวรปวร ตถา สมฺปฏิจฺฉามี’’ติ.

“Ou ainda, ó grande rei, assim como para alguém que está na terra dos Sakas e Yavanas... [e assim por diante]... em qualquer lugar onde esteja, a direção leste existe; da mesma forma, ó grande rei, para aquele que está estabelecido na virtude e aplica a atenção sábia, esteja na terra dos Sakas e Yavanas... [e assim por diante]... em qualquer lugar onde esteja estabelecido, para aquele que pratica corretamente, há a realização do Nirvana.” “Muito bem, venerável Nagasena! O Nirvana foi por ti exposto, a realização do Nirvana foi exposta, as qualidades da virtude foram examinadas, a prática correta foi demonstrada, a bandeira do Dhamma foi erguida, a conduta do Dhamma foi estabelecida, e o esforço correto daqueles que se aplicam bem não é infrutífero. É exatamente assim, ó mais excelente líder de assembleia, e eu aceito isso.”

นิพฺพานสนฺนิหิตปญฺโห ทฺวาทสโม.

A décima segunda pergunta: A Localização do Nirvana está concluída.

เวสฺสนฺตรวคฺโค ตติโย.

O terceiro capítulo: Vessantara está concluído.

อิมสฺมึ วคฺเค ทฺวาทส ปญฺหา.

Neste capítulo há doze perguntas.

๔. อนุมานวคฺโค

4. Capítulo sobre a Inferência

๑. อนุมานปญฺโห

1. Pergunta sobre a Inferência

๑. อถ [Pg.314] โข มิลินฺโท ราชา เยนายสฺมา นาคเสโน เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข มิลินฺโท ราชา ญาตุกาโม โสตุกาโม ธาเรตุกาโม ญาณาโลกํ ทฏฺฐุกาโม อญฺญาณํ ภินฺทิตุกาโม ญาณาโลกํ อุปฺปาเทตุกาโม อวิชฺชนฺธการํ นาเสตุกาโม อธิมตฺตํ ธิติญฺจ อุสฺสาหญฺจ สติญฺจ สมฺปชญฺญญฺจ อุปฏฺฐเปตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘ภนฺเต นาคเสน, กึ ปน พุทฺโธ ตยา ทิฏฺโฐ’’ติ. ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ. ‘‘กึ ปน เต อาจริเยหิ พุทฺโธ ทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘น หิ, มหาราชา’’ติ. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, น กิร ตยา พุทฺโธ ทิฏฺโฐ, นาปิ กิร เต อาจริเยหิ พุทฺโธ ทิฏฺโฐ, เตน หิ, ภนฺเต นาคเสน, นตฺถิ พุทฺโธ, น เหตฺถ พุทฺโธ ปญฺญายตี’’ติ.

1. Então, o rei Milinda aproximou-se de onde estava o venerável Nāgasena. Tendo se aproximado, saudou o venerável Nāgasena e sentou-se a um lado. Sentado a um lado, o rei Milinda, desejando saber, desejando ouvir, desejando reter, desejando ver a luz do conhecimento, desejando romper a ignorância, desejando produzir a luz do conhecimento, desejando destruir a escuridão da ignorância, tendo estabelecido extrema determinação, esforço, atenção plena e clara compreensão, disse isto ao venerável Nāgasena: 'Senhor Nāgasena, por acaso o Buda foi visto por vós?' 'Não, grande rei.' 'Por acaso o Buda foi visto pelos vossos mestres?' 'Não, grande rei.' 'Senhor Nāgasena, se o Buda não foi visto por vós, nem o Buda foi visto pelos vossos mestres, então, senhor Nāgasena, o Buda não existe; o Buda não é percebido aqui.'

‘‘อตฺถิ ปน เต, มหาราช, ปุพฺพกา ขตฺติยา, เย เต ตว ขตฺติยวํสสฺส ปุพฺพงฺคมา’’ติ? ‘‘อาม, ภนฺเต. โก สํสโย, อตฺถิ ปุพฺพกา ขตฺติยา, เย มม ขตฺติยวํสสฺส ปุพฺพงฺคมา’’ติ. ‘‘ทิฏฺฐปุพฺพา ตยา, มหาราช, ปุพฺพกา ขตฺติยา’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘เย ปน ตํ, มหาราช, อนุสาสนฺติ ปุโรหิตา เสนาปติโน อกฺขทสฺสา มหามตฺตา, เตหิ ปุพฺพกา ขตฺติยา ทิฏฺฐปุพฺพา’’ติ? ‘‘น หิ ภนฺเต’’ติ. ‘‘ยทิ ปน เต, มหาราช, ปุพฺพกา ขตฺติยา น ทิฏฺฐา, นาปิ กิร เต อนุสาสเกหิ ปุพฺพกา ขตฺติยา ทิฏฺฐา, เตน หิ นตฺถิ ปุพฺพกา ขตฺติยา, น เหตฺถ ปุพฺพกา ขตฺติยา ปญฺญายนฺตี’’ติ.

'Mas existem, grande rei, os antigos nobres que foram os predecessores da vossa linhagem real?' 'Sim, senhor. Que dúvida há? Existem os antigos nobres que foram os predecessores da minha linhagem real.' 'Por acaso os antigos nobres foram vistos por vós, grande rei?' 'Não, senhor.' 'Mas por acaso os antigos nobres foram vistos pelos capelães, generais, juízes e ministros que vos aconselham, grande rei?' 'Não, senhor.' 'Se, grande rei, os antigos nobres não foram vistos por vós, nem os antigos nobres foram vistos por aqueles que vos aconselham, então não existem antigos nobres; os antigos nobres não são percebidos aqui.'

‘‘ทิสฺสนฺติ, ภนฺเต นาคเสน, ปุพฺพกานํ ขตฺติยานํ อนุภูตานิ ปริโภคภณฺฑานิ. เสยฺยถิทํ, เสตจฺฉตฺตํ อุณฺหีสํ ปาทุกา วาลพีชนี ขคฺครตนํ มหารหานิ จ สยนานิ. เยหิ มยํ ชาเนยฺยาม สทฺทเหยฺยาม ‘อตฺถิ ปุพฺพกา ขตฺติยา’ติ. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, มยมฺเปตํ ภควนฺตํ ชาเนยฺยาม สทฺทเหยฺยาม. อตฺถิ ตํ การณํ, เยน มยํ การเณน ชาเนยฺยาม สทฺทเหยฺยาม ‘อตฺถิ โส ภควา’ติ. กตมํ ตํ การณํ? อตฺถิ โข, มหาราช, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน อนุภูตานิ ปริโภคภณฺฑานิ. เสยฺยถิทํ, จตฺตาโร สติปฏฺฐานา [Pg.315] จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ปญฺจินฺทฺริยานิ ปญฺจ พลานิ สตฺต โพชฺฌงฺคา อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เยหิ สเทวโก โลโก ชานาติ สทฺทหติ ‘อตฺถิ โส ภควา’ติ. อิมินา, มหาราช, การเณน อิมินา เหตุนา อิมินา นเยน อิมินา อนุมาเนน ญาตพฺโพ ‘อตฺถิ โส ภควา’ติ.

'São vistos, senhor Nāgasena, os objetos de uso desfrutados pelos antigos nobres. A saber: o guarda-sol branco, o diadema, as sandálias, o leque de cauda de ique, a espada preciosa e os leitos de grande valor. Por meio destes, nós sabemos e acreditamos: "existem os antigos nobres".' 'Da mesma forma, grande rei, nós também podemos saber e acreditar no Abençoado. Existe uma razão pela qual nós sabemos e acreditamos: "o Abençoado existe". Qual é essa razão? Existem, grande rei, os objetos de uso desfrutados por aquele Abençoado que conhece, que vê, o Arahant, o Perfeitamente Iluminado. A saber: os quatro estabelecimentos da atenção plena, os quatro esforços corretos, as quatro bases do poder espiritual, as cinco faculdades, as cinco forças, os sete fatores da iluminação e o nobre caminho óctuplo, pelos quais o mundo com seus devas sabe e acredita: "o Abençoado existe". Por esta razão, por esta causa, por este método, por este método de inferência, deve-se saber: "o Abençoado existe".'

‘‘‘พหู ชเน ตารยิตฺวา, นิพฺพุโต อุปธิกฺขเย;

อนุมาเนน ญาตพฺพํ, อตฺถิ โส ทฺวิปทุตฺตโม’’’ติ.

'Tendo libertado muitas pessoas, ele alcançou a extinção com o fim dos combustíveis da existência; por inferência deve-se saber: "existe aquele que é o supremo entre os seres de duas pernas".'

‘‘ภนฺเต นาคเสน, โอปมฺมํ กโรหี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, นครวฑฺฒกี นครํ มาเปตุกาโม ปฐมํ ตาว สมํ อนุนฺนตมโนนตํ อสกฺขรปาสาณํ นิรุปทฺทวมนวชฺชํ รมณียํ ภูมิภาคํ อนุวิโลเกตฺวา ยํ ตตฺถ วิสมํ, ตํ สมํ การาเปตฺวา ขาณุกณฺฏกํ วิโสธาเปตฺวา ตตฺถ นครํ มาเปยฺย โสภนํ วิภตฺตํ ภาคโส มิตํ อุกฺกิณฺณปริขาปาการํ ทฬฺหโคปุรฏฺฏาลโกฏฺฏกํ ปุถุจจฺจรจตุกฺกสนฺธิสิงฺฆาฏกํ สุจิสมตลราชมคฺคํ สุวิภตฺตอนฺตราปณํ อารามุยฺยานตฬากโปกฺขรณิอุทปานสมฺปนฺนํ พหุวิธเทวฏฺฐานปฺปฏิมณฺฑิตํ สพฺพโทสวิรหิตํ, โส ตสฺมึ นคเร สพฺพถา เวปุลฺลตฺตํ ปตฺเต อญฺญํ เทสํ อุปคจฺเฉยฺย, อถ ตํ นครํ อปเรน สมเยน อิทฺธํ ภเวยฺย ผีตํ สุภิกฺขํ เขมํ สมิทฺธํ สิวํ อนีติกํ นิรุปทฺทวํ นานาชนสมากุลํ, ปุถู ขตฺติยา พฺราหฺมณา เวสฺสา สุทฺทา หตฺถาโรหา อสฺสาโรหา รถิกา ปตฺติกา ธนุคฺคหา ถรุคฺคหา เจลกา จลกา ปิณฺฑทายกา อุคฺคา ราชปุตฺตา ปกฺขนฺทิโน มหานาคา สูรา วมฺมิโน โยธิโน ทาสิกปุตฺตา ภฏิปุตฺตา มลฺลกา คณกา อาฬาริกา สูทา กปฺปกา นหาปกา จุนฺทา มาลาการา สุวณฺณการา สชฺฌุการา สีสการา ติปุการา โลหการา วฏฺฏการา อโยการา มณิการา เปสการา กุมฺภการา เวณุการา โลณการา จมฺมการา รถการา ทนฺตการา รชฺชุการา โกจฺฉการา สุตฺตการา วิลีวการา ธนุการา ชิยการา อุสุการา จิตฺตการา รงฺคการา รชกา ตนฺตวายา ตุนฺนวายา เหรญฺญิกา ทุสฺสิกา คนฺธิกา ติณหารกา กฏฺฐหารกา ภตกา ปณฺณิกา ผลิกา มูลิกา โอทนิกา ปูวิกา มจฺฉิกา มํสิกา มชฺชิกา นฏกา นจฺจกา ลงฺฆกา อินฺทชาลิกา เวตาลิกา มลฺลา [Pg.316] ฉวฑาหกา ปุปฺผฉฑฺฑกา เวนา เนสาทา คณิกา ลาสิกา กุมฺภทาสิโย สกฺกยวนจีนวิลาตา อุชฺเชนกา ภารุกจฺฉกา กาสิโกสลา ปรนฺตกา มาคธกา สาเกตกา โสเรยฺยกา ปาเวยฺยกา โกฏุมฺพรมาถุรกา อลสนฺทกสฺมีรคนฺธารา ตํ นครํ วาสาย อุปคตา นานาวิสยิโน ชนา นวํ สุวิภตฺตํ อโทสมนวชฺชํ รมณียํ ตํ นครํ ปสฺสิตฺวา อนุมาเนน ชานนฺติ ‘เฉโก วต โภ โส นครวฑฺฒกี, โย อิมสฺส นครสฺส มาเปตา’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, โส ภควา อสโม อสมสโม อปฺปฏิสโม อสทิโส อตุโล อสงฺขฺเยโย อปฺปเมยฺโย อปริเมยฺโย อมิตคุโณ คุณปารมิปฺปตฺโต อนนฺตธิติ อนนฺตเตโช อนนฺตวีริโย อนนฺตพโล พุทฺธพลปารมึ คโต สเสนมารํ ปราเชตฺวา ทิฏฺฐิชาลํ ปทาเลตฺวา อวิชฺชํ เขเปตฺวา วิชฺชํ อุปฺปาเทตฺวา ธมฺมุกฺกํ ธารยิตฺวา สพฺพญฺญุตํ ปาปุณิตฺวา วิชิตสงฺคาโม ธมฺมนครํ มาเปสิ.

'Senhor Nāgasena, dá-me uma analogia.' 'Assim como, grande rei, um arquiteto de cidades, desejando construir uma cidade, primeiro observa um terreno plano, sem elevações ou depressões, livre de cascalho e pedras, seguro, sem defeitos e agradável; tendo nivelado as partes desiguais, limpado os tocos e espinhos, constrói ali uma cidade bela, bem planejada, medida em suas partes, cercada por fossos e muralhas, com portões fortes, torres de vigia e guaritas, com muitas praças, cruzamentos, bifurcações e esquinas, com estradas reais limpas e niveladas, lojas bem distribuídas, dotada de parques, jardins, lagos, tanques de lótus e poços, adornada com diversos templos e livre de todos os defeitos. Quando essa cidade alcança a plena prosperidade em todos os aspectos, ele parte para outra região. Então, em um momento posterior, essa cidade torna-se rica, próspera, com comida abundante, segura, afluente, pacífica, livre de calamidades e perigos, apinhada de diversos tipos de pessoas: muitos nobres, brâmanes, comerciantes, servos, cavaleiros de elefantes, cavaleiros de cavalos, cocheiros, soldados de infantaria, arqueiros, espadachins, porta-bandeiras, batedores, distribuidores de provisões, nobres príncipes, guerreiros de vanguarda, grandes guerreiros semelhantes a elefantes, heróis corajosos, soldados de armadura, combatentes, filhos de escravos, filhos de mercenários, lutadores, contadores, cozinheiros, chefes de cozinha, barbeiros, banhistas, torneiros, fabricantes de guirlandas, ourives, prateiros, trabalhadores de chumbo, trabalhadores de estanho, ferreiros de cobre, fundidores de latão, ferreiros de ferro, lapidadores de joias, tecelões, oleiros, artesãos de bambu, fabricantes de sal, curtidores de couro, construtores de carruagens, entalhadores de marfim, fabricantes de cordas, fabricantes de pentes, fiandeiros de linha, tecelões de juncos, fabricantes de arcos, fabricantes de cordas de arco, fabricantes de flechas, pintores, tintureiros, lavadeiras, tecelões de tear, alfaiates, cambistas, mercadores de tecidos, perfumistas, cortadores de grama, lenhadores, trabalhadores assalariados, vendedores de folhas, vendedores de vegetais, vendedores de raízes, vendedores de arroz, vendedores de bolos, peixeiros, açougueiros, vendedores de bebidas, atores, dançarinos, acrobatas, ilusionistas, bardos, pugilistas, cremadores de cadáveres, varredores de flores murchas, fabricantes de cestos, caçadores, cortesãs, dançarinas, servas de água, pessoas de Saka, Yavana, China, Vilata, Ujjeni, Bharukaccha, Kasi, Kosala, Aparanta, Magadha, Saketa, Soreyya, Paveyya, Kotumbara, Mathura, Alasanda, Caxemira e Gandhara. Pessoas de várias regiões que vieram habitar aquela cidade, ao verem aquela cidade nova, bem planejada, sem defeitos, irrepreensível e agradável, sabem por inferência: "Quão habilidoso é, de fato, o arquiteto que construiu esta cidade!" Da mesma forma, grande rei, o Abençoado — inigualável, igual apenas ao inigualável, sem rival, incomparável, incomparável, incomensurável, incalculável, de virtudes infinitas, que alcançou a perfeição das qualidades, de infinita determinação, infinito esplendor, infinito esforço, infinita força, que atingiu a perfeição dos poderes de um Buda, tendo derrotado Mara com seu exército, rompido a rede de visões errôneas, destruído a ignorância, produzido a sabedoria, empunhado a tocha do Dhamma, alcançado a onisciência, vitorioso na batalha — construiu a Cidade do Dhamma.'

‘‘ภควโต โข, มหาราช, ธมฺมนครํ สีลปาการํ หิริปริขํ ญาณทฺวารโกฏฺฐกํ วีริยอฏฺฏาลกํ สทฺธาเอสิกํ สติโทวาริกํ ปญฺญาปาสาทํ สุตฺตนฺตจจฺจรํ อภิธมฺมสิงฺฆาฏกํ วินยวินิจฺฉยํ สติปฏฺฐานวีถิกํ, ตสฺส โข ปน, มหาราช, สติปฏฺฐานวีถิยํ เอวรูปา อาปณา ปสาริตา โหนฺติ. เสยฺยถีทํ, ปุปฺผาปณํ คนฺธาปณํ ผลาปณํ อคทาปณํ โอสธาปณํ อมตาปณํ รตนาปณํ สพฺพาปณ’’นฺติ.

'A Cidade do Dhamma do Abençoado, grande rei, tem a virtude como muralha, o senso de vergonha moral como fosso, o conhecimento como portal, a energia como torre de vigia, a fé como pilar, a atenção plena como guardião do portal, a sabedoria como palácio, os Suttas como ruas secundárias, o Abhidhamma como cruzamento, o Vinaya como tribunal de justiça e os quatro estabelecimentos da atenção plena como a avenida principal. E nessa avenida principal dos estabelecimentos da atenção plena, grande rei, tais lojas estão dispostas. A saber: a loja de flores, a loja de perfumes, a loja de frutas, a loja de antídotos, a loja de medicamentos, a loja do néctar da imortalidade, a loja de joias e a loja de variedades.'

‘‘ภนฺเต นาคเสน, กตมํ พุทฺธสฺส ภควโต ปุปฺผาปณ’’นฺติ? ‘‘อตฺถิ โข ปน, มหาราช, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน อารมฺมณวิภตฺติโย อกฺขาตา. เสยฺยถีทํ, อนิจฺจสญฺญา ทุกฺขสญฺญา อนตฺตสญฺญา อสุภสญฺญา อาทีนวสญฺญา ปหานสญฺญา วิราคสญฺญา นิโรธสญฺญา สพฺพโลเก อนภิรติสญฺญา สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจสญฺญา อานาปานสฺสติ อุทฺธุมาตกสญฺญา วินีลกสญฺญา วิปุพฺพกสญฺญา วิจฺฉิทฺทกสญฺญา วิกฺขายิตกสญฺญา วิกฺขิตฺตกสญฺญา หตวิกฺขิตฺตกสญฺญา โลหิตกสญฺญา ปุฬวกสญฺญา อฏฺฐิกสญฺญา เมตฺตาสญฺญา กรุณาสญฺญา มุทิตาสญฺญา อุเปกฺขาสญฺญา มรณานุสฺสติ กายคตาสติ, อิเม โข, มหาราช, พุทฺเธน ภควตา อารมฺมณวิภตฺติโย อกฺขาตา. ตตฺถ โย โกจิ ชรามรณา มุจฺจิตุกาโม, โส เตสุ อญฺญตรํ [Pg.317] อารมฺมณํ คณฺหาติ, เตน อารมฺมเณน ราคา วิมุจฺจติ, โทสา วิมุจฺจติ, โมหา วิมุจฺจติ, มานโต วิมุจฺจติ, ทิฏฺฐิโต วิมุจฺจติ, สํสารํ ตรติ, ตณฺหาโสตํ นิวาเรติ, ติวิธํ มลํ วิโสเธติ, สพฺพกิเลเส อุปหนฺตฺวา อมลํ วิรชํ สุทฺธํ ปณฺฑรํ อชาตึ อชรํ อมรํ สุขํ สีติภูตํ อภยํ นครุตฺตมํ นิพฺพานนครํ ปวิสิตฺวา อรหตฺเต จิตฺตํ วิโมเจติ, อิทํ วุจฺจติ มหาราช ‘ภควโต ปุปฺผาปณ’นฺติ.

'Senhor Nāgasena, qual é a loja de flores do Buda, o Abençoado?' 'Existem, grande rei, as distinções de objetos de meditação declaradas por aquele Abençoado que conhece, que vê, o Arahant, o Perfeitamente Iluminado. A saber: a percepção da impermanência, a percepção do sofrimento, a percepção do não-eu, a percepção da impureza, a percepção do perigo, a percepção do abandono, a percepção do desapego, a percepção da cessação, a percepção do descontentamento com todo o mundo, a percepção da impermanência em todas as formações, a atenção plena na respiração, a percepção de um cadáver inchado, a percepção de um cadáver esverdeado, a percepção de um cadáver purulento, a percepção de um cadáver fendido, a percepção de um cadáver dilacerado, a percepção de um cadáver disperso, a percepção de um cadáver mutilado e disperso, a percepção de um cadáver ensanguentado, a percepção de um cadáver infestado de vermes, a percepção de um esqueleto, a percepção de amor-bondade, a percepção de compaixão, a percepção de alegria altruísta, a percepção de equanimidade, a recordação da morte e a atenção plena direcionada ao corpo. Estas, grande rei, são as distinções de objetos de meditação declaradas pelo Buda, o Abençoado. Ali, qualquer pessoa que deseje libertar-se do envelhecimento e da morte toma um desses objetos; por meio desse objeto, ela se liberta da cobiça, se liberta da aversão, se liberta da ilusão, se liberta do orgulho, se liberta das visões errôneas, cruza o ciclo de renascimentos, interrompe a corrente do desejo, purifica as três impurezas e, destruindo todas as máculas mentais, entra na cidade suprema do Nibbāna — imaculada, livre de poeira, pura, radiante, sem nascimento, sem envelhecimento, sem morte, feliz, resfriada e segura — e liberta a sua mente no fruto do estado de Arahant. Isto, grande rei, é chamado de "a loja de flores do Abençoado".'

‘‘‘กมฺมมูลํ คเหตฺวาน, อาปณํ อุปคจฺฉถ;

อารมฺมณํ กิณิตฺวาน, ตโต มุจฺจถ มุตฺติยา’’’ติ.

'Tendo tomado o dinheiro do kamma, aproximai-vos da loja; comprando um objeto de meditação, libertai-vos então com a libertação.'

‘‘ภนฺเต นาคเสน, กตมํ พุทฺธสฺส ภควโต คนฺธาปณ’’นฺติ? ‘‘อตฺถิ โข ปน, มหาราช, เตน ภควตา สีลวิภตฺติโย อกฺขาตา, เยน สีลคนฺเธน อนุลิตฺตา ภควโต ปุตฺตา สเทวกํ โลกํ สีลคนฺเธน ธูเปนฺติ สมฺปธูเปนฺติ, ทิสมฺปิ อนุทิสมฺปิ อนุวาตมฺปิ ปฏิวาตมฺปิ วายนฺติ อติวายนฺติ, ผริตฺวา ติฏฺฐนฺติ. กตมา ตา สีลวิภตฺติโย? สรณสีลํ ปญฺจงฺคสีลํ อฏฺฐงฺคสีลํ ทสงฺคสีลํ ปญฺจุทฺเทสปริยาปนฺนํ ปาติโมกฺขสํวรสีลํ. อิทํ วุจฺจติ, มหาราช, ‘ภควโต คนฺธาปณ’นฺติ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน –

'Senhor Nāgasena, qual é a loja de perfumes do Buda, o Abençoado?' 'Existem, grande rei, as distinções de virtude declaradas por aquele Abençoado, ungidos com cujo perfume de virtude os filhos do Abençoado perfumam e perfumam intensamente o mundo com seus devas; e esse perfume sopra a favor do vento, contra o vento, em todas as direções e direções intermediárias, espalhando-se e permanecendo. Quais são essas distinções de virtude? A virtude de tomar refúgio, a virtude dos cinco preceitos, a virtude dos oito preceitos, a virtude dos dez preceitos e a virtude da restrição do Pātimokkha contida nas cinco recitações. Isto, grande rei, é chamado de "a loja de perfumes do Abençoado". E isto foi dito pelo Abençoado, o Deus dos deuses:'

‘‘‘น ปุปฺผคนฺโธ ปฏิวาตเมติ, น จนฺทนํ ตคฺครมลฺลิกา วา;

สตญฺจ คนฺโธ ปฏิวาตเมติ, สพฺพา ทิสา สปฺปุริโส ปวายติ.

'O perfume das flores não vai contra o vento, nem o do sândalo, do tagara ou do jasmim; mas o perfume dos virtuosos vai contra o vento, o homem de bem perpassa todas as direções.'

‘‘‘จนฺทนํ ตครํ วาปิ, อุปฺปลํ อถ วสฺสิกี;

เอเตสํ คนฺธชาตานํ, สีลคนฺโธ อนุตฺตโร.

'Seja sândalo, tagara, lótus azul ou jasmim; entre todos esses tipos de perfumes, o perfume da virtude é o supremo.'

‘‘‘อปฺปมตฺโต อยํ คนฺโธ, ยฺวายํ ตครจนฺทนํ;

โย จ สีลวตํ คนฺโธ, วาติ เทเวสุ อุตฺตโม’’’ติ.

'Fraco é este perfume que provém do tagara e do sândalo; mas o perfume daqueles que possuem virtude sopra como o supremo entre os deuses.'

‘‘ภนฺเต นาคเสน, กตมํ พุทฺธสฺส ภควโต ผลาปณ’’นฺติ? ‘‘ผลานิ โข, มหาราช, ภควตา อกฺขาตานิ. เสยฺยถีทํ, โสตาปตฺติผลํ สกทาคามิผลํ อนาคามิผลํ อรหตฺตผลํ สุญฺญตผลสมาปตฺติ อนิมิตฺตผลสมาปตฺติ อปฺปณิหิตผลสมาปตฺติ. ตตฺถ โย โกจิ ยํ [Pg.318] ผลํ อิจฺฉติ, โส กมฺมมูลํ ทตฺวา ปตฺถิตํ ผลํ กิณาติ. ยทิ โสตาปตฺติผลํ, ยทิ สกทาคามิผลํ, ยทิ อนาคามิผลํ, ยทิ อรหตฺตผลํ, ยทิ สุญฺญตผลสมาปตฺตึ, ยทิ อนิมิตฺตผลสมาปตฺตึ, ยทิ อปฺปณิหิตผลสมาปตฺตึ. ยถา, มหาราช, กสฺสจิ ปุริสสฺส ธุวผโล อมฺโพ ภเวยฺย, โส น ตาว ตโต ผลานิ ปาเตติ, ยาว กยิกา น อาคจฺฉนฺติ, อนุปฺปตฺเต ปน กยิเก มูลํ คเหตฺวา เอวํ อาจิกฺขติ ‘อมฺโภ ปุริส เอโส โข ธุวผโล อมฺโพ, ตโต ยํ อิจฺฉสิ, เอตฺตกํ ผลํ คณฺหาหิ สลาฏุกํ วา โทวิลํ วา เกสิกํ วา อามํ วา ปกฺกํ วา’ติ, โส เตน อตฺตนา ทินฺนมูเลน ยทิ สลาฏุกํ อิจฺฉติ, สลาฏุกํ คณฺหาติ, ยทิ โทวิลํ อิจฺฉติ, โทวิลํ คณฺหาติ, ยทิ เกสิกํ อิจฺฉติ, เกสิกํ คณฺหาติ, ยทิ อามกํ อิจฺฉติ, อามกํ คณฺหาติ, ยทิ ปกฺกํ อิจฺฉติ, ปกฺกํ คณฺหาติ. เอวเมว โข, มหาราช, โย ยํ ผลํ อิจฺฉติ, โส กมฺมมูลํ ทตฺวา ปตฺถิตํ ผลํ คณฺหาติ, ยทิ โสตาปตฺติผลํ…เป… ยทิ อปฺปณิหิตผลสมาปตฺตึ, อิทํ วุจฺจติ, มหาราช, ‘ภควโต ผลาปณ’นฺติ.

“Venerável Nagasena, o que é a loja de frutas do Abençoado Buda?” “Ó grande rei, as frutas foram declaradas pelo Abençoado. A saber: o fruto da entrada na corrente, o fruto do retorno único, o fruto do não-retorno, o fruto do estado de arahant, a realização do fruto do vazio, a realização do fruto sem sinal, a realização do fruto sem aspiração. Ali, quem quer que deseje qualquer fruto, dando o preço do kamma, compra o fruto desejado. Seja o fruto da entrada na corrente, seja o fruto do retorno único, seja o fruto do não-retorno, seja o fruto do estado de arahant, seja a realização do fruto do vazio, seja a realização do fruto sem sinal, seja a realização do fruto sem aspiração. Assim como, ó grande rei, se um homem tivesse uma mangueira que dá frutos constantemente, ele não colheria os frutos dela até que os compradores chegassem; mas quando os compradores chegassem, ele receberia o preço e diria: ‘Ei, homem, esta é uma mangueira que dá frutos constantemente. Dela, pegue o fruto que desejar, seja ele muito jovem, ou verde sem caroço formado, ou verde com caroço formado, ou verde maduro, ou maduro’. E aquele homem, com o preço pago por ele mesmo, se deseja o fruto muito jovem, pega o muito jovem; se deseja o verde sem caroço formado, pega o verde sem caroço formado; se deseja o verde com caroço formado, pega o verde com caroço formado; se deseja o verde maduro, pega o verde maduro; se deseja o maduro, pega o maduro. Da mesma forma, ó grande rei, quem quer que deseje qualquer fruto, dando o preço do kamma, pega o fruto desejado, seja o fruto da entrada na corrente... [pe]... seja a realização do fruto sem aspiração. Isso, ó grande rei, é chamado de ‘a loja de frutas do Abençoado’.”

‘‘‘กมฺมมูลํ ชนา ทตฺวา, คณฺหนฺติ อมตมฺผลํ;

เตน เต สุขิตา โหนฺติ, เย กีตา อมตปฺผล’’’นฺติ.

“‘Dando o preço do kamma, as pessoas compram o fruto do imortal; por meio dele, tornam-se felizes aqueles que compraram o fruto do imortal.’”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, กตมํ พุทฺธสฺส ภควโต อคทาปณ’’นฺติ? ‘‘อคทานิ โข, มหาราช, ภควตา อกฺขาตานิ, เยหิ อคเทหิ โส ภควา สเทวกํ โลกํ กิเลสวิสโต ปริโมเจติ. กตมานิ ปน ตานิ อคทานิ? ยานิมานิ, มหาราช, ภควตา จตฺตาริ อริยสจฺจานิ อกฺขาตานิ. เสยฺยถีทํ, ทุกฺขํ อริยสจฺจํ ทุกฺขสมุทยํ อริยสจฺจํ ทุกฺขนิโรธํ อริยสจฺจํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา อริยสจฺจํ, ตตฺถ เย เกจิ อญฺญาเปกฺขา จตุสจฺจํ ธมฺมํ สุณนฺติ, เต ชาติยา ปริมุจฺจนฺติ, ชราย ปริมุจฺจนฺติ, มรณา ปริมุจฺจนฺติ, โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาเสหิ ปริมุจฺจนฺติ, อิทํ วุจฺจติ มหาราช ‘ภควโต อคทาปณ’นฺติ.

“Venerável Nagasena, o que é a loja de antídotos do Abençoado Buda?” “Ó grande rei, os antídotos foram declarados pelo Abençoado, com os quais o Abençoado liberta o mundo com seus deuses do veneno das impurezas mentais. E quais são esses antídotos? Aquelas Quatro Nobres Verdades, ó grande rei, declaradas pelo Abençoado. A saber: a nobre verdade do sofrimento, a nobre verdade da origem do sofrimento, a nobre verdade da cessação do sofrimento e a nobre verdade do caminho que leva à cessação do sofrimento. Ali, quem quer que, desejando compreender, ouça o Dhamma das Quatro Verdades, liberta-se do nascimento, liberta-se do envelhecimento, liberta-se da morte, liberta-se do pesar, da lamentação, da dor, do descontentamento e do desespero. Isso, ó grande rei, é chamado de ‘a loja de antídotos do Abençoado’.”

‘‘‘เย เกจิ อคทา โลเก, วิสานํ ปฏิพาหกา;

ธมฺมาคทสมํ นตฺถิ, เอตํ ปิวถ ภิกฺขโว’’’ติ.

“‘Quaisquer antídotos que existam no mundo que combatam os venenos, nenhum se iguala ao antídoto do Dhamma. Bebei deste antídoto, ó monges!’”

‘‘ภนฺเต [Pg.319] นาคเสน, กตมํ พุทฺธสฺส ภควโต โอสธาปณ’’นฺติ? ‘‘โอสธานิ โข, มหาราช, ภควตา อกฺขาตานิ, เยหิ โอสเธหิ โส ภควา เทวมนุสฺเส ติกิจฺฉติ. เสยฺยถีทํ, จตฺตาโร สติปฏฺฐานา จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ปญฺจินฺทฺริยานิ ปญฺจ พลานิ สตฺต โพชฺฌงฺคา อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เอเตหิ โอสเธหิ ภควา มิจฺฉาทิฏฺฐึ วิเรเจติ, มิจฺฉาสงฺกปฺปํ วิเรเจติ, มิจฺฉาวาจํ วิเรเจติ, มิจฺฉากมฺมนฺตํ วิเรเจติ, มิจฺฉาอาชีวํ วิเรเจติ, มิจฺฉาวายามํ วิเรเจติ, มิจฺฉาสตึ วิเรเจติ, มิจฺฉาสมาธึ วิเรเจติ, โลภวมนํ กาเรติ, โทสวมนํ กาเรติ, โมหวมนํ กาเรติ, มานวมนํ กาเรติ, ทิฏฺฐิวมนํ กาเรติ, วิจิกิจฺฉาวมนํ กาเรติ, อุทฺธจฺจวมนํ กาเรติ, ถินมิทฺธวมนํ กาเรติ, อหิริกาโนตฺตปฺปวมนํ กาเรติ, สพฺพกิเลสวมนํ กาเรติ, อิทํ วุจฺจติ, มหาราช, ‘ภควโต โอสธาปณ’นฺติ.

“Venerável Nagasena, o que é a loja de medicamentos do Abençoado Buda?” “Ó grande rei, os medicamentos foram declarados pelo Abençoado, com os quais o Abençoado cura deuses e humanos. A saber: os quatro estabelecimentos da atenção plena, os quatro grandes esforços, os quatro bases do poder espiritual, as cinco faculdades espirituais, os cinco poderes, os sete fatores da iluminação e o nobre caminho óctuplo. Com esses medicamentos, o Abençoado purga a visão incorreta, purga o pensamento incorreto, purga a linguagem incorreta, purga a ação incorreta, purga o meio de vida incorreto, purga o esforço incorreto, purga a atenção plena incorreta, purga a concentração incorreta; faz vomitar a ganância, faz vomitar o ódio, faz vomitar a ilusão, faz vomitar o orgulho, faz vomitar as visões incorretas, faz vomitar a dúvida cética, faz vomitar a agitação, faz vomitar a preguiça e o torpor, faz vomitar a falta de vergonha e de temor moral, faz vomitar todas as impurezas mentais. Isso, ó grande rei, é chamado de ‘a loja de medicamentos do Abençoado’.”

‘‘‘เย เกจิ โอสธา โลเก, วิชฺชนฺติ วิวิธา พหู;

ธมฺโมสธสมํ นตฺถิ, เอตํ ปิวถ ภิกฺขโว.

“‘Quaisquer medicamentos que existam no mundo, diversos e muitos, nenhum se iguala ao medicamento do Dhamma. Bebei deste medicamento, ó monges!

‘‘‘ธมฺโมสธํ ปิวิตฺวาน, อชรามรณา สิยุํ;

ภาวยิตฺวา จ ปสฺสิตฺวา, นิพฺพุตา อุปธิกฺขเย’’’ติ.

Tendo bebido o medicamento do Dhamma, que sejais livres do envelhecimento e da morte; tendo-o cultivado e visto, estai em paz na destruição dos agregados.’”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, กตมํ พุทฺธสฺส ภควโต อมตาปณ’’นฺติ? ‘‘อมตํ โข, มหาราช, ภควตา อกฺขาตํ, เยน อมเตน โส ภควา สเทวกํ โลกํ อภิสิญฺจิ, เยน อมเตน อภิสิตฺตา เทวมนุสฺสา ชาติชราพฺยาธิมรณโสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาเสหิ ปริมุจฺจึสุ. กตมํ ตํ อมตํ? ยทิทํ กายคตาสติ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน ‘อมตํ เต, ภิกฺขเว, ปริภุญฺชนฺติ, เย กายคตาสตึ ปริภุญฺชนฺตี’ติ. อิทํ วุจฺจติ, มหาราช, ‘ภควโต อมตาปณ’นฺติ.

“Venerável Nagasena, o que é a loja do imortal do Abençoado Buda?” “Ó grande rei, o imortal foi declarado pelo Abençoado, com o qual o Abençoado aspergiu o mundo com seus deuses; aspergidos com esse imortal, deuses e humanos libertaram-se do nascimento, do envelhecimento, da doença, da morte, do pesar, da lamentação, da dor, do descontentamento e do desespero. O que é esse imortal? A saber, a atenção plena voltada ao corpo. Pois isso foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o deus acima dos deuses: ‘Ó monges, eles desfrutam do imortal, aqueles que desfrutam da atenção plena voltada ao corpo’. Isso, ó grande rei, é chamado de ‘a loja do imortal do Abençoado’.”

‘‘‘พฺยาธิตํ ชนตํ ทิสฺวา, อมตาปณํ ปสารยิ;

กมฺเมน ตํ กิณิตฺวาน, อมตํ อาเทถ ภิกฺขโว’’’ติ.

“‘Vendo a multidão de seres afligidos por doenças, Ele abriu a loja do imortal. Ó monges, comprando-o com bom kamma, tomai esse imortal!’”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, กตมํ พุทฺธสฺส ภควโต รตนาปณ’’นฺติ? ‘‘รตนานิ โข, มหาราช, ภควตา อกฺขาตานิ, เยหิ รตเนหิ วิภูสิตา ภควโต ปุตฺตา สเทวกํ โลกํ วิโรจนฺติ โอภาเสนฺติ ปภาเสนฺติ ชลนฺติ ปชฺชลนฺติ อุทฺธํ อโธ ติริยํ อาโลกํ ทสฺเสนฺติ. กตมานิ ตานิ [Pg.320] รตนานิ? สีลรตนํ สมาธิรตนํ ปญฺญารตนํ วิมุตฺติรตนํ วิมุตฺติญาณทสฺสนรตนํ ปฏิสมฺภิทารตนํ โพชฺฌงฺครตนํ.

“Venerável Nagasena, o que é a loja de joias do Abençoado Buda?” “Ó grande rei, as joias foram declaradas pelo Abençoado, com as quais os filhos do Abençoado, adornados, brilham, iluminam, resplandecem, ardem e flamejam no mundo com seus deuses, mostrando luz acima, abaixo e ao redor. Quais são essas joias? A joia da virtude, a joia da concentração, a joia da sabedoria, a joia da libertação, a joia do conhecimento e visão da libertação, a joia das discriminações analíticas e a joia dos fatores da iluminação.”

‘‘กตมํ, มหาราช, ภควโต สีลรตนํ? ปาติโมกฺขสํวรสีลํ อินฺทฺริยสํวรสีลํ อาชีวปาริสุทฺธิสีลํ ปจฺจยสนฺนิสฺสิตสีลํ จูฬสีลํ มชฺฌิมสีลํ มหาสีลํ มคฺคสีลํ ผลสีลํ. สีลรตเนน โข, มหาราช, วิภูสิตสฺส ปุคฺคลสฺส สเทวโก โลโก สมารโก สพฺรหฺมโก สสฺสมณพฺราหฺมณี ปชา ปิหยติ ปตฺเถติ, สีลรตนปิฬนฺโธ โข, มหาราช, ภิกฺขุ ทิสมฺปิ อนุทิสมฺปิ อุทฺธมฺปิ อโธปิ ติริยมฺปิ วิโรจติ อติวิโรจติ, เหฏฺฐโต อวีจึ อุปริโต ภวคฺคํ อุปาทาย เอตฺถนฺตเร สพฺพรตนานิ อติกฺกมิตฺวา อภิภวิตฺวา อชฺโฌตฺถริตฺวา ติฏฺฐติ, เอวรูปานิ โข, มหาราช, สีลรตนานิ ภควโต รตนาปเณ ปสาริตานิ, อิทํ วุจฺจติ มหาราช ‘ภควโต สีลรตน’นฺติ.

“Qual é, ó grande rei, a joia da virtude do Abençoado? A virtude de restrição do Patimokkha, a virtude de restrição das faculdades sensoriais, a virtude de purificação dos meios de vida, a virtude relacionada ao uso dos requisitos, a pequena virtude, a média virtude, a grande virtude, a virtude do caminho e a virtude do fruto. Ó grande rei, por uma pessoa adornada com a joia da virtude, o mundo com seus deuses, Maras, Brahmas, ascetas e brâmanes, anseia e deseja. O monge que usa a joia da virtude, ó grande rei, brilha e resplandece na direção principal, na direção intermediária, acima, abaixo e ao redor; desde o inferno Avici abaixo até o topo da existência acima, ele permanece superando, dominando e eclipsando todas as joias nesse intervalo. Tais joias da virtude, ó grande rei, estão expostas na loja de joias do Abençoado. Isso, ó grande rei, é chamado de ‘a joia da virtude do Abençoado’.”

‘‘‘เอวรูปานิ สีลานิ, สนฺติ พุทฺธสฺส อาปเณ;

กมฺเมน ตํ กิณิตฺวาน, รตนํ โว ปิฬนฺธถา’ติ.

“‘Tais virtudes existem na loja do Buda; comprando-as com bom kamma, usai essa joia!’”

‘‘กตมํ, มหาราช, ภควโต สมาธิรตนํ? สวิตกฺกสวิจาโร สมาธิ, อวิตกฺกวิจารมตฺโต สมาธิ, อวิตกฺกอวิจาโร สมาธิ, สุญฺญโต สมาธิ, อนิมิตฺโต สมาธิ, อปฺปณิหิโต สมาธิ. สมาธิรตนํ โข, มหาราช, ปิฬนฺธสฺส ภิกฺขุโน เย เต กามวิตกฺกพฺยาปาทวิตกฺกวิหึสาวิตกฺกมานุทฺธจฺจทิฏฺฐิวิจิกิจฺฉากิเลสวตฺถูนิ วิวิธานิ จ กุวิตกฺกานิ, เต สพฺเพ สมาธึ อาสชฺช วิกิรนฺติ วิธมนฺติ วิทฺธํสนฺติ น สณฺฐนฺติ น อุปลิมฺปนฺติ. ยถา, มหาราช, วาริ โปกฺขรปตฺเต วิกิรติ วิธมติ วิทฺธํสติ น สณฺฐาติ น อุปลิมฺปติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ปริสุทฺธตฺตา ปทุมสฺส. เอวเมว โข, มหาราช, สมาธิรตนํ ปิฬนฺธสฺส ภิกฺขุโน เย เต กามวิตกฺกพฺยาปาทวิตกฺกวิหึสาวิตกฺกมานุทฺธจฺจ ทิฏฺฐิวิจิกิจฺฉากิเลสวตฺถูนิ วิวิธานิ จ กุวิตกฺกานิ, เต สพฺเพ สมาธึ อาสชฺช วิกิรนฺติ วิธมนฺติ วิทฺธํสนฺติ น สณฺฐนฺติ น อุปลิมฺปนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ปริสุทฺธตฺตา สมาธิสฺส. อิทํ วุจฺจติ, มหาราช, ‘ภควโต สมาธิรตน’นฺติ, เอวรูปานิ โข, มหาราช, สมาธิรตนานิ ภควโต รตนาปเณ ปสาริตานิ.

“Qual é, ó grande rei, a joia da concentração do Abençoado? A concentração com pensamento aplicado e sustentado, a concentração sem pensamento aplicado mas apenas com pensamento sustentado, a concentração sem pensamento aplicado nem sustentado, a concentração do vazio, a concentração sem sinal e a concentração sem aspiração. Ó grande rei, para o monge que usa a joia da concentração, quaisquer pensamentos sensuais, pensamentos de má vontade, pensamentos de crueldade, orgulho, agitação, visões incorretas, objetos de impurezas mentais e vários pensamentos prejudiciais, todos eles, ao entrarem em contato com a concentração, dispersam-se, dissipam-se, destroem-se, não permanecem, não aderem. Assim como, ó grande rei, a água na folha de lótus dispersa-se, dissipa-se, destrói-se, não permanece, não adere. Por que razão? Devido à pureza do lótus. Da mesma forma, ó grande rei, para o monge que usa a joia da concentração, quaisquer pensamentos sensuais, pensamentos de má vontade, pensamentos de crueldade, orgulho, agitação, visões incorretas, objetos de impurezas mentais e vários pensamentos prejudiciais, todos eles, ao entrarem em contato com a concentração, dispersam-se, dissipam-se, destroem-se, não permanecem, não aderem. Por que razão? Devido à pureza da concentração. Isso, ó grande rei, é chamado de ‘a joia da concentração do Abençoado’. Tais joias da concentração, ó grande rei, estão expostas na loja de joias do Abençoado.”

‘‘‘สมาธิรตนมาลสฺส[Pg.321], กุวิตกฺกา น ชายเร;

น จ วิกฺขิปเต จิตฺตํ, เอตํ ตุมฺเห ปิฬนฺธถา’ติ.

“‘Para aquele que usa a guirlanda da joia da concentração, pensamentos prejudiciais não surgem, nem a mente se agita. Usai vós esta joia!’”

‘‘กตมํ, มหาราช, ภควโต ปญฺญารตนํ? ยาย, มหาราช, ปญฺญาย อริยสาวโก ‘อิทํ กุสล’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อิทํ อกุสล’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อิทํ สาวชฺชํ, อิทํ อนวชฺชํ, อิทํ เสวิตพฺพํ, อิทํ น เสวิตพฺพํ, อิทํ หีนํ, อิทํ ปณีตํ, อิทํ กณฺหํ, อิทํ สุกฺกํ, อิทํ กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาค’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทํ วุจฺจติ มหาราช ‘ภควโต ปญฺญารตน’นฺติ.

“Qual é, ó grande rei, a joia da sabedoria do Abençoado? Aquela sabedoria, ó grande rei, pela qual o nobre discípulo compreende como realmente é: ‘Isto é benéfico’, compreende como realmente é: ‘Isto é prejudicial’, compreende como realmente é: ‘Isto é censurável, isto é irrepreensível, isto deve ser cultivado, isto não deve ser cultivado, isto é inferior, isto é superior, isto é sombrio, isto é brilhante, isto tem a natureza de sombrio e brilhante’; compreende como realmente é: ‘Isto é sofrimento’, compreende como realmente é: ‘Esta é a origem do sofrimento’, compreende como realmente é: ‘Esta é a cessação do sofrimento’, compreende como realmente é: ‘Este é o caminho que leva à cessação do sofrimento’. Isso, ó grande rei, é chamado de ‘a joia da sabedoria do Abençoado’.”

‘‘‘ปญฺญารตนมาลสฺส, น จิรํ วตฺตเต ภโว;

ขิปฺปํ ผสฺเสติ อมตํ, น จ โส โรจเต ภเว’ติ.

“‘Para aquele que usa a guirlanda da joia da sabedoria, a existência não dura muito tempo; ele rapidamente toca o imortal e não se deleita na existência.’”

‘‘กตมํ, มหาราช, ภควโต วิมุตฺติรตนํ’’? ‘‘วิมุตฺติรตนํ โข, มหาราช, อรหตฺตํ วุจฺจติ, อรหตฺตํ ปตฺโต โข, มหาราช, ภิกฺขุ ‘วิมุตฺติรตนํ ปิฬนฺโธ’ติ วุจฺจติ. ยถา, มหาราช, ปุริโส มุตฺตากลาปมณิกลาปปวาฬกลาปาภรณปฺปฏิมณฺฑิโต อคลุตครตาลีสกโลหิตจนฺทนานุลิตฺตคตฺโต นาคปุนฺนาคสาลสลฬจมฺปกยูถิกาติมุตฺตกปาฏลุปฺปลวสฺสิกมลฺลิกาวิจิตฺโต เสสชเน อติกฺกมิตฺวา วิโรจติ อติวิโรจติ โอภาสติ ปภาสติ สมฺปภาสติ ชลติ ปชฺชลติ อภิภวติ อชฺโฌตฺถรติ มาลาคนฺธรตนาภรเณหิ, เอวเมว โข, มหาราช, อรหตฺตํ ปตฺโต ขีณาสโว วิมุตฺติรตนปิฬนฺโธ อุปาทายุปาทาย วิมุตฺตานํ ภิกฺขูนํ อติกฺกมิตฺวา สมติกฺกมิตฺวา วิโรจติ อติวิโรจติ โอภาสติ ปภาสติ สมฺปภาสติ ชลติ ปชฺชลติ อภิภวติ อชฺโฌตฺถรติ วิมุตฺติยา. ตํ กิสฺส เหตุ? อคฺคํ, มหาราช, เอตํ ปิฬนฺธนํ สพฺพปิฬนฺธนานํ, ยทิทํ วิมุตฺติปิฬนฺธนํ. อิทํ วุจฺจติ, มหาราช, ‘ภควโต วิมุตฺติรตน’นฺติ.

“Qual é, ó grande rei, a joia da libertação do Abençoado?” “A joia da libertação, ó grande rei, é chamada de estado de arahant. O monge que alcançou o estado de arahant, ó grande rei, é chamado de ‘aquele que usa a joia da libertação’. Assim como, ó grande rei, um homem adornado com colares de pérolas, colares de joias e colares de coral, com o corpo ungido com sândalo vermelho, aloe, tagara, talisaka, e decorado com flores de nagapunnaga, sala, salala, campaka, yuthika, atimuttaka, patala, uppala, vassika e mallika, brilha e resplandece superando as outras pessoas, iluminando, resplandecendo, flamejando, dominando e eclipsando-as com suas guirlandas, perfumes e ornamentos de joias; da mesma forma, ó grande rei, o arahant cujas impurezas foram destruídas, que usa a joia da libertação, superando e transcendendo os monges que se libertaram gradualmente, brilha, resplandece, ilumina, flameja, domina e eclipsa-os com sua libertação. Por que razão? Ó grande rei, este adorno é o supremo entre todos os adornos, a saber, o adorno da libertação. Isso, ó grande rei, é chamado de ‘a joia da libertação do Abençoado’.”

‘‘‘มณิมาลาธรํ เคห, ชโน สามึ อุทิกฺขติ;

วิมุตฺติรตนมาลนฺตุ, อุทิกฺขนฺติ สเทวกา’ติ.

“‘As pessoas olham com admiração para o dono da casa que usa uma guirlanda de joias; mas para aquele que usa a guirlanda da joia da libertação, deuses e humanos olham com admiração.’”

‘‘กตมํ [Pg.322] มหาราช, ภควโต วิมุตฺติญาณทสฺสนรตนํ? ปจฺจเวกฺขณญาณํ, มหาราช, ภควโต วิมุตฺติญาณทสฺสนรตนนฺติ วุจฺจติ, เยน ญาเณน อริยสาวโก มคฺคผลนิพฺพานานิ ปหีนกิเลสาวสิฏฺฐกิเลเส จ ปจฺจเวกฺขติ.

“Qual é, ó grande rei, a joia do conhecimento e visão da libertação do Abençoado? O conhecimento de revisão, ó grande rei, é chamado de joia do conhecimento e visão da libertação do Abençoado, com o qual o nobre discípulo revisa os caminhos, os frutos, o Nirvana, as impurezas abandonadas e as impurezas restantes.”

‘‘‘เย ญาเณน พุชฺฌนฺติ, อริยา กตกิจฺจตํ;

ตํ ญาณรตนํ ลทฺธุํ, วายเมถ ชิโนรสา’ติ.

“‘Os nobres que, por meio do conhecimento, compreendem que realizaram o que deveria ser feito; para obter essa joia do conhecimento, esforçai-vos, ó filhos do Vitorioso!’”

‘‘กตมํ, มหาราช, ภควโต ปฏิสมฺภิทารตนํ? จตสฺโส โข, มหาราช, ปฏิสมฺภิทาโย อตฺถปฏิสมฺภิทา ธมฺมปฏิสมฺภิทา นิรุตฺติปฏิสมฺภิทา ปฏิภานปฏิสมฺภิทาติ. อิเมหิ โข, มหาราช, จตูหิ ปฏิสมฺภิทารตเนหิ สมลงฺกโต ภิกฺขุ ยํ ยํ ปริสํ อุปสงฺกมติ, ยทิ ขตฺติยปริสํ, ยทิ พฺราหฺมณปริสํ, ยทิ คหปติปริสํ, ยทิ สมณปริสํ, วิสารโท อุปสงฺกมติ อมงฺกุภูโต อภีรุ อจฺฉมฺภี อนุตฺราสี วิคตโลมหํโส ปริสํ อุปสงฺกมติ.

“Qual é, ó rei, a joia da discriminação analítica (paṭisambhidā) do Abençoado? Existem, ó rei, quatro discriminações analíticas: a discriminação analítica do significado (attha-paṭisambhidā), a discriminação analítica da doutrina (dhamma-paṭisambhidā), a discriminação analítica da linguagem (nirutti-paṭisambhidā) e a discriminação analítica da perspicácia (paṭibhāna-paṭisambhidā). Adornado com estas quatro joias da discriminação analítica, ó rei, o bhikkhu aproxima-se de qualquer assembleia que seja — seja uma assembleia de nobres (khattiya), seja uma assembleia de brâmanes, seja uma assembleia de chefes de família, seja uma assembleia de ascetas —, ele se aproxima confiante, sem embaraço, sem medo, sem vacilar, sem pavor e sem arrepios de terror.”

‘‘ยถา, มหาราช, โยโธ สงฺคามสูโร สนฺนทฺธปญฺจาวุโธ อจฺฉมฺภิโต สงฺคามํ โอตรติ, ‘สเจ อมิตฺตา ทูเร ภวิสฺสนฺติ อุสุนา ปาตยิสฺสามิ, ตโต โอรโต ภวิสฺสนฺติ สตฺติยา ปหริสฺสามิ, ตโต โอรโต ภวิสฺสนฺติ กณเยน ปหริสฺสามิ, อุปคตํ สนฺตํ มณฺฑลคฺเคน ทฺวิธา ฉินฺทิสฺสามิ, กายูปคตํ ฉุริกาย วินิวิชฺฌิสฺสามี’ติ, เอวเมว โข, มหาราช, จตุปฏิสมฺภิทารตนมณฺฑิโต ภิกฺขุ อจฺฉมฺภิโต ปริสํ อุปสงฺกมติ. โย โกจิ มํ อตฺถปฏิสมฺภิเท ปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสติ, ตสฺส อตฺเถน อตฺถํ กถยิสฺสามิ, การเณน การณํ กถยิสฺสามิ, เหตุนา เหตุํ กถยิสฺสามิ, นเยน นยํ กถยิสฺสามิ, นิสฺสํสยํ กริสฺสามิ, วิมตึ วิเวเจสฺสามิ, โตสยิสฺสามิ ปญฺหเวยฺยากรเณน.

“Assim como, ó rei, um guerreiro heroico na batalha, equipado com cinco tipos de armas, entra destemido no campo de batalha pensando: ‘Se os inimigos estiverem longe, eu os derrubarei com flechas; se estiverem mais perto do que isso, eu os golpearei com uma lança; se estiverem ainda mais perto, eu os golpearei com um dardo; se estiverem bem próximos, eu os cortarei em dois com uma espada curva; se chegarem ao meu corpo, eu os apunhalarei com uma adaga’ — da mesma forma, ó rei, o bhikkhu adornado com as quatro joias da discriminação analítica aproxima-se destemido de uma assembleia. Se alguém me fizer uma pergunta sobre a discriminação analítica do significado (attha-paṭisambhidā), eu lhe explicarei o significado com o significado, a causa com a causa, a razão com a razão, o método com o método; eliminarei suas dúvidas, dissiparei sua hesitação e o satisfarei com a resposta à pergunta.”

‘‘โย โกจิ มํ ธมฺมปฏิสมฺภิเท ปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสติ, ตสฺส ธมฺเมน ธมฺมํ กถยิสฺสามิ, อมเตน อมตํ กถยิสฺสามิ, อสงฺขเตน อสงฺขตํ กถยิสฺสามิ, นิพฺพาเนน นิพฺพานํ กถยิสฺสามิ, สุญฺญเตน สุญฺญตํ กถยิสฺสามิ, อนิมิตฺเตน อนิมิตฺตํ กถยิสฺสามิ, อปฺปณิหิเตน อปฺปณิหิตํ กถยิสฺสามิ, อเนเชน อเนชํ กถยิสฺสามิ, นิสฺสํสยํ กริสฺสามิ, วิมตึ วิเวเจสฺสามิ, โตสยิสฺสามิ ปญฺหาเวยฺยากรเณน.

“Se alguém me fizer uma pergunta sobre a discriminação analítica da doutrina (dhamma-paṭisambhidā), eu lhe explicarei a doutrina com a doutrina, o imortal com o imortal, o incondicionado com o incondicionado, o nibbāna com o nibbāna, o vazio com o vazio, o sem características com o sem características, o sem desejos com o sem desejos, o imperturbável com o imperturbável; eliminarei suas dúvidas, dissiparei sua hesitação e o satisfarei com a resposta à pergunta.”

‘‘โย [Pg.323] โกจิ มํ นิรุตฺติปฏิสมฺภิเท ปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสติ, ตสฺส นิรุตฺติยา นิรุตฺตึ กถยิสฺสามิ, ปเทน ปทํ กถยิสฺสามิ, อนุปเทน อนุปทํ กถยิสฺสามิ, อกฺขเรน อกฺขรํ กถยิสฺสามิ, สนฺธิยา สนฺธึ กถยิสฺสามิ, พฺยญฺชเนน พฺยญฺชนํ กถยิสฺสามิ, อนุพฺยญฺชเนน อนุพฺยญฺชนํ กถยิสฺสามิ, วณฺเณน วณฺณํ กถยิสฺสามิ, สเรน สรํ กถยิสฺสามิ, ปญฺญตฺติยา ปญฺญตฺตึ กถยิสฺสามิ, โวหาเรน โวหารํ กถยิสฺสามิ, นิสฺสํสยํ กริสฺสามิ, วิมตึ วิเวเจสฺสามิ, โตสยิสฺสามิ ปญฺหเวยฺยากรเณน.

“Se alguém me fizer uma pergunta sobre a discriminação analítica da linguagem (nirutti-paṭisambhidā), eu lhe explicarei a linguagem com a linguagem, a palavra com a palavra, o termo subsequente com o termo subsequente, a sílaba com a sílaba, a conjunção (sandhi) com a conjunção, a consoante com a consoante, a consoante subsequente com a consoante subsequente, o fonema com o fonema, a vogal com a vogal, a designação com a designação, a expressão comum com a expressão comum; eliminarei suas dúvidas, dissiparei sua hesitação e o satisfarei com a resposta à pergunta.”

‘‘โย โกจิ มํ ปฏิภานปฏิสมฺภิเท ปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสติ, ตสฺส ปฏิภาเนน ปฏิภานํ กถยิสฺสามิ, โอปมฺเมน โอปมฺมํ กถยิสฺสามิ, ลกฺขเณน ลกฺขณํ กถยิสฺสามิ, รเสน รสํ กถยิสฺสามิ, นิสฺสํสยํ กริสฺสามิ, วิมตึ วิเวเจสฺสามิ, โตสยิสฺสามิ ปญฺหเวยฺยากรเณนาติ, อิทํ วุจฺจติ, มหาราช, ‘ภควโต ปฏิสมฺภิทารตน’นฺติ.

“Se alguém me fizer uma pergunta sobre a discriminação analítica da perspicácia (paṭibhāna-paṭisambhidā), eu lhe explicarei a perspicácia com a perspicácia, o símile com o símile, a característica com a característica, a função (rasa) com a função; eliminarei suas dúvidas, dissiparei sua hesitação e o satisfarei com a resposta à pergunta. Isto, ó rei, é chamado de ‘a joia da discriminação analítica do Abençoado’.”

‘‘‘ปฏิสมฺภิทา กิณิตฺวาน, ญาเณน ผสฺสเยยฺย โย;

อจฺฉมฺภิโต อนุพฺพิคฺโค, อติโรจติ สเทวเก’ติ.

“‘Aquele que, tendo comprado as discriminações analíticas, as experimenta através do conhecimento, destemido e sem ansiedade, brilha intensamente no mundo com os seus deuses.’”

‘‘กตมํ, มหาราช, ภควโต โพชฺฌงฺครตนํ? สตฺติเม, มหาราช, โพชฺฌงฺคา, สติสมฺโพชฺฌงฺโค ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺโค วีริยสมฺโพชฺฌงฺโค ปีติสมฺโพชฺฌงฺโค ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺโค สมาธิสมฺโพชฺฌงฺโค อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺโค. อิเมหิ โข, มหาราช, สตฺตหิ โพชฺฌงฺครตเนหิ ปฏิมณฺฑิโต ภิกฺขุ สพฺพํ ตมํ อภิภุยฺย สเทวกํ โลกํ โอภาเสติ ปภาเสติ อาโลกํ ชเนติ. อิทํ วุจฺจติ, มหาราช, ‘ภควโต โพชฺฌงฺครตน’นฺติ.

“Qual é, ó rei, a joia dos fatores do despertar (bojjhaṅga) do Abençoado? Existem estes sete fatores do despertar, ó rei: o fator do despertar da atenção plena (sati-sambojjhaṅgo), o fator do despertar da investigação dos fenômenos (dhammavicaya-sambojjhaṅgo), o fator do despertar da energia (vīriya-sambojjhaṅgo), o fator do despertar do êxtase (pīti-sambojjhaṅgo), o fator do despertar da tranquilidade (passaddhi-sambojjhaṅgo), o fator do despertar da concentração (samādhi-sambojjhaṅgo) e o fator do despertar da equanimidade (upekkhā-sambojjhaṅgo). Adornado com estas sete joias dos fatores do despertar, ó rei, o bhikkhu, superando toda a escuridão, ilumina, resplandece e gera luz no mundo com os seus deuses. Isto, ó rei, é chamado de ‘a joia dos fatores do despertar do Abençoado’.”

‘‘‘โพชฺฌงฺครตนมาลสฺส, อุฏฺฐหนฺติ สเทวกา;

กมฺเมน ตํ กิณิตฺวาน, รตนํ โว ปิฬนฺธถา’’’ติ.

“‘Diante daquele que usa a guirlanda da joia dos fatores do despertar, os deuses e os homens se curvam em reverência. Tendo comprado essa joia por meio de suas ações meritórias, que vocês a usem!’”

‘‘ภนฺเต นาคเสน, กตมํ พุทฺธสฺส ภควโต สพฺพาปณ’’นฺติ? ‘‘สพฺพาปณํ โข, มหาราช, ภควโต นวงฺคํ พุทฺธวจนํ สารีริกานิ ปาริโภคิกานิ เจติยานิ สงฺฆรตนญฺจ. สพฺพาปเณ, มหาราช, ภควตา ชาติสมฺปตฺติ ปสาริตา, โภคสมฺปตฺติ ปสาริตา, อายุสมฺปตฺติ ปสาริตา, อาโรคฺยสมฺปตฺติ ปสาริตา, วณฺณสมฺปตฺติ ปสาริตา, ปญฺญาสมฺปตฺติ ปสาริตา, มานุสิกสมฺปตฺติ ปสาริตา, ทิพฺพสมฺปตฺติ ปสาริตา, นิพฺพานสมฺปตฺติ [Pg.324] ปสาริตา. ตตฺถ เย ตํ ตํ สมฺปตฺตึ อิจฺฉนฺติ, เต กมฺมมูลํ ทตฺวา ปตฺถิตปตฺถิตํ สมฺปตฺตึ กิณนฺติ, เกจิ สีลสมาทาเนน กิณนฺติ, เกจิ อุโปสถกมฺเมน กิณนฺติ, อปฺปมตฺตเกนปิ กมฺมมูเลน อุปาทายุปาทาย สมฺปตฺติโย ปฏิลภนฺติ. ยถา, มหาราช, อาปณิกสฺส อาปเณ ติลมุคฺคมาเส ปริตฺตเกนปิ ตณฺฑุลมุคฺคมาเสน อปฺปเกนปิ มูเลน อุปาทายุปาทาย คณฺหนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, ภควโต สพฺพาปเณ อปฺปมตฺตเกนปิ กมฺมมูเลน อุปาทายุปาทาย สมฺปตฺติโย ปฏิลภนฺติ. อิทํ วุจฺจติ, มหาราช, ‘ภควโต สพฺพาปณ’นฺติ.

“Venerável Nagasena, o que é o bazar de todas as mercadorias (sabbāpaṇa) do Buda, o Abençoado?” “O bazar de todas as mercadorias do Abençoado, ó rei, é a palavra do Buda em nove divisões (navaṅga-buddhavacana), as estupas corporais (sārīrika-cetiya), as estupas de uso pessoal (pāribhogika-cetiya) e a joia da Sangha. Nesse bazar de todas as mercadorias, ó rei, o Abençoado expôs a realização de um bom nascimento (jāti-sampatti), a realização de riquezas (bhoga-sampatti), a realização de vida longa (āyu-sampatti), a realização de boa saúde (ārogya-sampatti), a realização de beleza física (vaṇṇa-sampatti), a realização de sabedoria (paññā-sampatti), a realização de felicidade humana (mānusika-sampatti), a realização de felicidade celestial (dibba-sampatti) e a realização da conquista do nibbāna (nibbāna-sampatti). Ali, aqueles que desejam esta ou aquela realização, pagando o preço de suas ações (kamma), compram a realização que desejam. Alguns compram através da observância dos preceitos (sīla), alguns através da prática do uposatha, e mesmo com um pequeno preço de ações meritórias, eles adquirem sucessivamente as realizações. Assim como, ó rei, no bazar de um comerciante, as pessoas compram gergelim, feijão-mungo ou feijão-fradinho, mesmo com uma pequena quantidade de arroz, feijão-mungo ou feijão-fradinho, ou por um preço muito baixo, adquirindo-os sucessivamente; da mesma forma, ó rei, no bazar de todas as mercadorias do Abençoado, mesmo com um pequeno preço de ações meritórias, as pessoas adquirem sucessivamente as realizações. Isto, ó rei, é chamado de ‘o bazar de todas as mercadorias do Abençoado’.”

‘‘‘อายุ อโรคตา วณฺณํ, สคฺคํ อุจฺจากุลีนตา;

อสงฺขตญฺจ อมตํ, อตฺถิ สพฺพาปเณ ชิเน.

“‘Vida longa, saúde, beleza física, o céu, nascimento em família nobre, o incondicionado e o imortal — tudo isso está disponível no bazar de todas as mercadorias do Vitorioso.’”

‘‘‘อปฺเปน พหุเกนาปิ, กมฺมมูเลน คยฺหติ;

กิณิตฺวา สทฺธามูเลน, สมิทฺธา โหถ ภิกฺขโว’ติ.

“‘Pode ser adquirido por um preço de ações meritórias, seja pequeno ou grande. Tendo comprado com o preço da fé, ó bhikkhus, tornem-se prósperos!’”

‘‘ภควโต โข, มหาราช, ธมฺมนคเร เอวรูปา ชนา ปฏิวสนฺติ, สุตฺตนฺติกา เวนยิกา อาภิธมฺมิกา ธมฺมกถิกา ชาตกภาณกา ทีฆภาณกา มชฺฌิมภาณกา สํยุตฺตภาณกา องฺคุตฺตรภาณกา ขุทฺทกภาณกา สีลสมฺปนฺนา สมาธิสมฺปนฺนา ปญฺญาสมฺปนฺนา โพชฺฌงฺคภาวนารตา วิปสฺสกา สทตฺถมนุยุตฺตา อารญฺญิกา รุกฺขมูลิกา อพฺโภกาสิกา ปลาลปุญฺชิกา โสสานิกา เนสชฺชิกา ปฏิปนฺนกา ผลฏฺฐา เสกฺขา ผลสมงฺคิโน โสตาปนฺนา สกทาคามิโน อนาคามิโน อรหนฺโต เตวิชฺชา ฉฬภิญฺญา อิทฺธิมนฺโต ปญฺญาย ปารมึคตา สติปฏฺฐานสมฺมปฺปธานอิทฺธิปาทอินฺทฺริยพลโพชฺฌงฺคมคฺควรฌานวิโมกฺขรู ปารูปสนฺตสุขสมาปตฺติกุสลา, เตหิ อรหนฺเตหิ อากุลํ สมากุลํ อากิณฺณํ สมากิณฺณํ นฬวนสรวนมิว ธมฺมนครํ อโหสิ. ภวตีห –

“Na Cidade do Dhamma do Abençoado, ó rei, habitam pessoas de tal natureza: conhecedores dos Suttas (suttantikā), conhecedores do Vinaya (venayikā), conhecedores do Abhidhamma (ābhidhammikā), pregadores do Dhamma (dhammakathikā), recitadores dos Jatakas, recitadores do Digha Nikaya, recitadores do Majjhima Nikaya, recitadores do Samyutta Nikaya, recitadores do Anguttara Nikaya, recitadores do Khuddaka Nikaya; dotados de virtude (sīla), dotados de concentração (samādhi), dotados de sabedoria (paññā); dedicados ao desenvolvimento dos fatores do despertar, praticantes de vipassana, empenhados em seu próprio benefício; habitantes da floresta (āraññikā), aqueles que vivem ao pé de árvores (rukkhamūlikā), aqueles que vivem ao ar livre (abbhokāsikā), aqueles que vivem em montes de palha (palālapuñjikā), aqueles que vivem em cemitérios (sosānikā), aqueles que praticam a postura sentada (nesajjikā); aqueles que estão no caminho, aqueles que se estabeleceram nos frutos, os que estão em treinamento (sekkhā), os que possuem os frutos; os que entraram na correnteza (sotāpannā), os que retornam uma vez (sakadāgāmino), os que não retornam (anāgāmino), os arahants; os que possuem o tríplice conhecimento (tevijjā), os que possuem os seis conhecimentos diretos (chaḷabhiññā), os que possuem poderes psíquicos (iddhimanto), os que alcançaram a perfeição da sabedoria; habilidosos nos fundamentos da atenção plena, nos esforços corretos, nas bases do poder espiritual, nas faculdades, nos poderes, nos fatores do despertar, no nobre caminho, nos jhanas superiores, nas libertações (vimokkha), e nas realizações meditativas sutis e pacíficas com e sem forma (rūpa e arūpa). A Cidade do Dhamma estava repleta, apinhada, densamente povoada por esses arahants, como uma floresta de juncos ou uma floresta de canas. Sobre isso, diz-se o seguinte:”

‘‘‘วีตราคา วีตโทสา, วีตโมหา อนาสวา;

วีตตณฺหา อนาทานา, ธมฺมนคเร วสนฺติ เต.

“‘Livres de cobiça, livres de aversão, livres de ilusão, livres de máculas (āsava), livres de desejo e sem apego (anādāna) — eles habitam na Cidade do Dhamma.’”

‘‘‘อารญฺญิกา ธุตธรา, ฌายิโน ลูขจีวรา;

วิเวกาภิรตา ธีรา, ธมฺมนคเร วสนฺติ เต.

“‘Habitantes da floresta, praticantes das práticas ascéticas (dhutaṅga), meditadores, usuários de mantos grosseiros, sábios que se deleitam no isolamento — eles habitam na Cidade do Dhamma.’”

‘‘‘เนสชฺชิกา สนฺถติกา, อโถปิ ฐานจงฺกมา;

ปํสุกูลธรา สพฺเพ, ธมฺมนคเร วสนฺติ เต.

“‘Aqueles que praticam a postura sentada, aqueles que usam apenas o tapete de assento, aqueles que praticam a meditação em pé e caminhando, e todos os que usam mantos feitos de trapos descartados (paṃsukūla) — eles habitam na Cidade do Dhamma.’”

‘‘‘ติจีวรธรา [Pg.325] สนฺตา, จมฺมขณฺฑจตุตฺถกา;

รตา เอกาสเน วิญฺญู, ธมฺมนคเร วสนฺติ เต.

“‘Portadores de apenas três mantos, pacíficos, tendo um pedaço de couro como quarto pertence, sábios que se deleitam em comer em uma única sessão — eles habitam na Cidade do Dhamma.’”

‘‘‘อปฺปิจฺฉา นิปกา ธีรา, อปฺปาหารา อโลลุปา;

ลาภาลาเภน สนฺตุฏฺฐา, ธมฺมนคเร วสนฺติ เต.

“‘De poucos desejos, prudentes, sábios, que comem pouco, livres de ganância, contentes tanto com o ganho quanto com a perda — eles habitam na Cidade do Dhamma.’”

‘‘‘ฌายี ฌานรตา ธีรา, สนฺตจิตฺตา สมาหิตา;

อากิญฺจญฺญํ ปตฺถยานา, ธมฺมนคเร วสนฺติ เต.

“‘Meditadores, deleitando-se no jhana, sábios de mente pacífica e concentrada, que aspiram à esfera do nada (ākiñcañña) — eles habitam na Cidade do Dhamma.’”

‘‘‘ปฏิปนฺนา ผลฏฺฐา จ, เสกฺขา ผลสมงฺคิโน;

อาสีสกา อุตฺตมตฺถํ, ธมฺมนคเร วสนฺติ เต.

“‘Aqueles que estão no caminho e aqueles estabelecidos nos frutos, os que estão em treinamento e os que possuem os frutos, aspirando ao objetivo supremo — eles habitam na Cidade do Dhamma.’”

‘‘‘โสตาปนฺนา จ วิมลา, สกทาคามิโน จ เย;

อนาคามี จ อรหนฺโต, ธมฺมนคเร วสนฺติ เต.

“‘Os puros que entraram na correnteza, os que retornam uma vez, os que não retornam e os arahants — eles habitam na Cidade do Dhamma.’”

‘‘‘สติปฏฺฐานกุสลา, โพชฺฌงฺคภาวนารตา;

วิปสฺสกา ธมฺมธรา, ธมฺมนคเร วสนฺติ เต.

“‘Habilidosos nos fundamentos da atenção plena, deleitando-se no desenvolvimento dos fatores do despertar, praticantes de vipassana, conhecedores do Dhamma — eles habitam na Cidade do Dhamma.’”

‘‘‘อิทฺธิปาเทสุ กุสลา, สมาธิภาวนารตา;

สมฺมปฺปธานานุยุตฺตา, ธมฺมนคเร วสนฺติ เต.

“‘Habilidosos nas bases do poder espiritual, deleitando-se no desenvolvimento da concentração, dedicados aos esforços corretos — eles habitam na Cidade do Dhamma.’”

‘‘‘อภิญฺญาปารมิปฺปตฺตา, เปตฺติเก โคจเร รตา;

อนฺตลิกฺขมฺหิ จรณา, ธมฺมนคเร วสนฺติ เต.

“‘Aqueles que alcançaram a perfeição nos conhecimentos diretos (abhiññā), deleitando-se no domínio herdado de seu pai, capazes de caminhar pelo espaço — eles habitam na Cidade do Dhamma.’”

‘‘‘โอกฺขิตฺตจกฺขู มิตภาณี, คุตฺตทฺวารา สุสํวุตา;

สุทนฺตา อุตฺตเม ทมฺเม, ธมฺมนคเร วสนฺติ เต.

“‘Com os olhos baixos, de fala moderada, com as portas dos sentidos guardadas, bem controlados, perfeitamente domados na suprema disciplina — eles habitam na Cidade do Dhamma.’”

‘‘‘เตวิชฺชา ฉฬภิญฺญา จ, อิทฺธิยา ปารมึ คตา;

ปญฺญาย ปารมิปฺปตฺตา, ธมฺมนคเร วสนฺติ เต’ติ.

“‘Aqueles que possuem o tríplice conhecimento, os que possuem os seis conhecimentos diretos, os que alcançaram a perfeição nos poderes psíquicos e os que alcançaram a perfeição na sabedoria — eles habitam na Cidade do Dhamma.’”

‘‘เย โข เต, มหาราช, ภิกฺขู อปริมิตญาณวรธรา อสงฺคา อตุลคุณา อตุลยสา อตุลพลา อตุลเตชา ธมฺมจกฺกานุปฺปวตฺตกา ปญฺญาปารมึ คตา, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘ธมฺมเสนาปติโน’ติ วุจฺจนฺติ.

“Aqueles bhikkhus, ó rei, que possuem um conhecimento excelente e incomensurável, livres de apego, de virtudes incomparáveis, de glória incomparável, de força incomparável, de poder majestoso incomparável, que mantêm em movimento a Roda do Dhamma e alcançaram a perfeição da sabedoria — tais bhikkhus, ó rei, são chamados de ‘Generais do Dhamma’ (dhammasenāpati) na Cidade do Dhamma do Abençoado.”

‘‘เย ปน เต, มหาราช, ภิกฺขู อิทฺธิมนฺโต อธิคตปฺปฏิสมฺภิทาปตฺตเวสารชฺชา คคนจรา ทุราสทา ทุปฺปสหา อนาลมฺพจรา สสาครมหิธรปถวิกมฺปโก จนฺทสูริยปริมชฺชกา วิกุพฺพนาธิฏฺฐานาภินีหารกุสลา อิทฺธิยา [Pg.326] ปารมึ คตา, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘ปุโรหิตา’ติ วุจฺจนฺติ.

“Aqueles bhikkhus, ó rei, que possuem poderes psíquicos, que alcançaram as discriminações analíticas e a destreza (vesārajja), que viajam pelo céu, difíceis de serem atacados, invencíveis, que se movem sem apoio, capazes de fazer tremer a terra com seus oceanos e montanhas, que tocam o sol e a lua, habilidosos na criação de formas, na determinação e na projeção de poderes psíquicos, e que alcançaram a perfeição nos poderes psíquicos — tais bhikkhus, ó rei, são chamados de ‘Sacerdotes da Corte’ (purohita) na Cidade do Dhamma do Abençoado.”

‘‘เย ปน เต, มหาราช, ภิกฺขู ธุตงฺคมนุคตา อปฺปิจฺฉา สนฺตุฏฺฐา วิญฺญตฺติมเนสนชิคุจฺฉกา ปิณฺฑาย สปทานจาริโน ภมราว คนฺธมนุฆายิตฺวา ปวิสนฺติ วิวิตฺตกานนํ, กาเย จ ชีวิเต จ นิรเปกฺขา อรหตฺตมนุปฺปตฺตา ธุตงฺคคุเณ อคฺคนิกฺขิตฺตา, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘อกฺขทสฺสา’ติ วุจฺจนฺติ.

“Aqueles bhikkhus, ó rei, que seguem as práticas ascéticas (dhutaṅga), de poucos desejos, contentes, que abominam a insinuação e a busca inadequada por esmolas, que vão de casa em casa em busca de esmolas, que entram na floresta solitária assim como as abelhas entram na floresta após sentirem o aroma das flores, sem apego ao corpo ou à vida, que alcançaram o estado de arahant e são estabelecidos como os melhores nas qualidades ascéticas — tais bhikkhus, ó rei, são chamados de ‘Juízes’ (akkhadassa) na Cidade do Dhamma do Abençoado.”

‘‘เย ปน เต, มหาราช, ภิกฺขู ปริสุทฺธา วิมลา นิกฺกิเลสา จุตูปปาตกุสลา ทิพฺพจกฺขุมฺหิ ปารมึ คตา, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘นครโชตกา’ติ วุจฺจนฺติ.

“Aqueles bhikkhus, ó rei, que são completamente puros, sem máculas, livres de defasagens mentais (kilesa), habilidosos em compreender o falecimento e o renascimento dos seres, e que alcançaram a perfeição na visão divina (dibba-cakkhu) — tais bhikkhus, ó rei, são chamados de ‘Iluminadores da Cidade’ (nagarajotaka) na Cidade do Dhamma do Abençoado.”

‘‘เย ปน เต, มหาราช, ภิกฺขู พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา สิถิลธนิตทีฆรสฺสครุกลหุกกฺขรปริจฺเฉทกุสลา นวงฺคสาสนธรา, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘ธมฺมรกฺขา’ติ วุจฺจนฺติ.

“Aqueles bhikkhus, ó rei, de grande conhecimento, herdeiros das escrituras, conhecedores do Dhamma, conhecedores do Vinaya, conhecedores dos resumos (mātikā), habilidosos na distinção de pronúncias suaves, fortes, longas, curtas, pesadas e leves das sílabas, e que preservam o ensinamento em nove divisões — tais bhikkhus, ó rei, são chamados de ‘Guardiões do Dhamma’ (dhammarakkha) na Cidade do Dhamma do Abençoado.”

‘‘เย ปน เต, มหาราช, ภิกฺขู วินยญฺญู วินยโกวิทา ฐานาฏฺฐานกุสลา อาปตฺตานาปตฺติครุกลหุกสเตกิจฺฉอเตกิจฺฉวุฏฺฐานเทสนานิคฺคห- ปฏิกมฺมโอสารณนิสฺสารณปฏิสารณกุสลา วินเย ปารมึ คตา, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘รูปรกฺขา’ติ วุจฺจนฺติ.

“Aqueles bhikkhus, ó rei, que conhecem o Vinaya, que são peritos no Vinaya, habilidosos em discernir o que é adequado e inadequado, o que é ofensa e o que não é, ofensas graves e leves, ofensas remediáveis e irremediáveis, e habilidosos nos procedimentos de reabilitação (vuṭṭhāna), confissão (desanā), censura (niggaha), expiação (paṭikamma), reintegração (osāraṇa), exclusão (nissāraṇa) e reconciliação (paṭisāraṇa), e que alcançaram a perfeição no Vinaya — tais bhikkhus, ó rei, são chamados de ‘Guardiões da Aparência da Cidade’ (rūparakkhā) na Cidade do Dhamma do Abençoado.”

‘‘เย ปน เต, มหาราช, ภิกฺขู วิมุตฺติวรกุสุมมาลพทฺธา วรปวรมหคฺฆเสฏฺฐภาวมนุปฺปตฺตา พหุชนกนฺตมภิปตฺถิตา, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘ปุปฺผาปณิกา’ติ วุจฺจนฺติ.

“Aqueles bhikkhus, ó rei, que estão adornados com a excelente guirlanda de flores da libertação (vimukti), que alcançaram o estado mais nobre, precioso e supremo, amados e desejados por muitas pessoas — tais bhikkhus, ó rei, são chamados de ‘Floristas’ (pupphāpaṇika) na Cidade do Dhamma do Abençoado.”

‘‘เย ปน เต, มหาราช, ภิกฺขู จตุสจฺจาภิสมยปฺปฏิวิทฺธา ทิฏฺฐสจฺจา วิญฺญาตสาสนา จตูสุ สามญฺญผเลสุ ติณฺณวิจิกิจฺฉา ปฏิลทฺธผลสุขา อญฺเญสมฺปิ ปฏิปนฺนานํ เต ผเล สํวิภชนฺติ, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘ผลาปณิกา’ติ วุจฺจนฺติ.

“Aqueles bhikkhus, ó rei, que penetraram na compreensão das Quatro Nobres Verdades, que viram a verdade, que compreenderam o ensinamento, que superaram as dúvidas em relação aos quatro frutos da vida ascética, que obtiveram a felicidade dos frutos e que também distribuem esses frutos a outros que estão praticando no caminho — tais bhikkhus, ó rei, são chamados de ‘Vendedores de Frutas’ (phalāpaṇika) na Cidade do Dhamma do Abençoado.”

‘‘เย [Pg.327] ปน เต, มหาราช, ภิกฺขู สีลสํวรคนฺธมนุลิตฺตา อเนกวิธพหุคุณธรา กิเลสมลทุคฺคนฺธวิธมกา, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘คนฺธาปณิกา’ติ วุจฺจนฺติ.

Ó grande rei, aqueles monges que estão ungidos com o perfume da contenção moral (sila), que possuem variadas e numerosas virtudes, e que dissipam o mau odor das impurezas (kilesa); tais monges, ó grande rei, são chamados de 'perfumistas' na cidade do Dhamma do Abençoado.

‘‘เย ปน เต, มหาราช, ภิกฺขู ธมฺมกามา ปิยสมุทาหารา อภิธมฺเม อภิวินเย อุฬารปาโมชฺชา อรญฺญคตาปิ รุกฺขมูลคตาปิ สุญฺญาคารคตาปิ ธมฺมวรรสํ ปิวนฺติ, กาเยน วาจาย มนสา ธมฺมวรรสโมคาฬฺหา อธิมตฺตปฏิภานา ธมฺเมสุ ธมฺเมสนปฺปฏิปนฺนา อิโต วา ตโต วา ยตฺถ ยตฺถ อปฺปิจฺฉกถา สนฺตุฏฺฐิกถา ปวิเวกกถา อสํสคฺคกถา วีริยารมฺภกถา สีลกถา สมาธิกถา ปญฺญากถา วิมุตฺติกถา วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา, ตตฺถ ตตฺถ คนฺตฺวา ตํ ตํ กถารสํ ปิวนฺติ, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘โสณฺฑา ปิปาสา’ติ วุจฺจนฺติ.

Ó grande rei, aqueles monges que amam o Dhamma, que falam com palavras amáveis, que sentem imensa alegria no Abhidhamma e no Vinaya, e que, tendo ido para a floresta, para o pé de uma árvore ou para um lugar solitário, bebem o sabor do excelente Dhamma; que estão imersos no sabor do excelente Dhamma com o corpo, a fala e a mente; que possuem uma inteligência brilhante e buscam o Dhamma nos ensinamentos; que, indo aqui ou ali, onde quer que haja conversas sobre o querer pouco (appicchatā), sobre o contentamento, sobre a solidão, sobre o não-envolvimento, sobre a aplicação da energia, sobre a virtude, sobre a concentração, sobre a sabedoria, sobre a libertação, sobre o conhecimento e visão da libertação, bebem o sabor dessas conversas; tais monges, ó grande rei, são chamados de 'bebedores sedentos' na cidade do Dhamma do Abençoado.

‘‘เย ปน เต, มหาราช, ภิกฺขู ปุพฺพรตฺตาปรรตฺตํ ชาคริยานุโยคมนุยุตฺตา นิสชฺชฏฺฐานจงฺกเมหิ รตฺตินฺทิวํ วีตินาเมนฺติ, ภาวนานุโยคมนุยุตฺตา กิเลสปฏิพาหนาย สทตฺถปฺปสุตา, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘นครคุตฺติกา’ติ วุจฺจนฺติ.

Ó grande rei, aqueles monges que se dedicam à prática da vigilância durante a primeira e a última vigília da noite, passando o dia e a noite sentados, de pé ou caminhando em meditação; que se dedicam ao cultivo mental (bhavana) para repelir as impurezas mentais, empenhados em seu próprio benefício (o fruto do estado de Arahat); tais monges, ó grande rei, são chamados de 'guardas da cidade' na cidade do Dhamma do Abençoado.

‘‘เย ปน เต, มหาราช, ภิกฺขู นวงฺคํ พุทฺธวจนํ อตฺถโต จ พฺยญฺชนโต จ นยโต จ การณโต จ เหตุโต จ อุทาหรณโต จ วาเจนฺติ อนุวาเจนฺติ ภาสนฺติ อนุภาสนฺติ, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘ธมฺมาปณิกา’ติ วุจฺจนฺติ.

Ó grande rei, aqueles monges que ensinam, recitam, explicam e expõem a palavra do Buda em suas nove divisões (navanga buddhavacana), de acordo com o significado, a letra, o método, a razão, a causa e os exemplos; tais monges, ó grande rei, são chamados de 'comerciantes do Dhamma' na cidade do Dhamma do Abençoado.

‘‘เย ปน เต, มหาราช, ภิกฺขู ธมฺมรตนโภเคน อาคมปริยตฺติสุตโภเคน โภคิโน ธนิโน นิทฺทิฏฺฐสรพฺยญฺชนลกฺขณปฺปฏิเวธา วิญฺญู ผรณา, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘ธมฺมเสฏฺฐิโน’ติ วุจฺจนฺติ.

Ó grande rei, aqueles monges que são ricos e prósperos com a riqueza do tesouro do Dhamma, com a riqueza do aprendizado das escrituras e da audição dos ensinamentos; que penetraram nas características do significado e da letra conforme explicados; que são sábios e de ampla inteligência; tais monges, ó grande rei, são chamados de 'magnatas do Dhamma' na cidade do Dhamma do Abençoado.

‘‘เย ปน เต, มหาราช, ภิกฺขู อุฬารเทสนาปฏิเวธา ปริจิณฺณารมฺมณวิภตฺตินิทฺเทสา สิกฺขาคุณปารมิปฺปตฺตา, เอวรูปา โข, มหาราช, ภิกฺขู ภควโต ธมฺมนคเร ‘วิสฺสุตธมฺมิกา’ติ วุจฺจนฺติ.

Ó grande rei, aqueles monges que penetraram no sublime ensinamento, que são capazes de analisar e expor detalhadamente os objetos de meditação repetidamente praticados, e que alcançaram a perfeição nas virtudes do treinamento; tais monges, ó grande rei, são chamados de 'praticantes ilustres do Dhamma' na cidade do Dhamma do Abençoado.

‘‘เอวํ สุวิภตฺตํ โข, มหาราช, ภควโต ธมฺมนครํ เอวํ สุมาปิตํ เอวํ สุวิหิตํ เอวํ สุปริปูริตํ เอวํ สุววตฺถาปิตํ เอวํ สุรกฺขิตํ เอวํ สุโคปิตํ เอวํ [Pg.328] ทุปฺปสยฺหํ ปจฺจตฺถิเกหิ ปจฺจามิตฺเตหิ, อิมินา, มหาราช, การเณน อิมินา เหตุนา อิมินา นเยน อิมินา อนุมาเนน ญาตพฺพํ อตฺถิ โส ภควาติ.

Assim, ó grande rei, a cidade do Dhamma do Abençoado é bem dividida, bem construída, bem disposta, bem preenchida, bem delimitada, bem guardada, bem protegida e difícil de ser subjugada por adversários e inimigos. Por esta razão, ó grande rei, por esta causa, por este método, por esta inferência, deve-se saber que o Abençoado existe.

‘‘‘ยถาปิ นครํ ทิสฺวา, สุวิภตฺตํ มโนรมํ;

อนุมาเนน ชานนฺติ, วฑฺฒกิสฺส มหตฺตนํ.

Assim como, ao ver uma cidade bem dividida e encantadora, as pessoas conhecem, por inferência, a grandeza do arquiteto que a construiu;

‘‘‘ตเถว โลกนาถสฺส, ทิสฺวา ธมฺมปุรํ วรํ;

อนุมาเนน ชานนฺติ, อตฺถิ โส ภควา อิติ.

Da mesma forma, ao ver a excelente cidade do Dhamma do Protetor do Mundo, as pessoas conhecem, por inferência, que o Abençoado existe.

‘‘‘อนุมาเนน ชานนฺติ, อูมึ ทิสฺวาน สาคเร;

ยถายํ ทิสฺสเต อูมิ, มหนฺโต โส ภวิสฺสติ.

Por inferência, ao verem as ondas no oceano, as pessoas sabem: 'Pela forma como esta onda é vista, o oceano deve ser imenso';

‘‘‘ตถา พุทฺธํ โสกนุทํ, สพฺพตฺถมปราชิตํ;

ตณฺหกฺขยมนุปฺปตฺตํ, ภวสํสารโมจนํ.

Da mesma forma, conhece-se o Buda, o dissipador da dor, invencível em todos os lugares, que alcançou a destruição do desejo e a libertação do ciclo de existências.

‘‘‘อนุมาเนน ญาตพฺพํ, อูมึ ทิสฺวา สเทวเก;

ยถา ธมฺมูมิวิปฺผาโร, อคฺโค พุทฺโธ ภวิสฺสติ.

Por inferência deve-se saber, ao ver a onda no mundo com seus deuses: 'Pela forma como a onda do Dhamma se espalha, o Buda deve ser o mais supremo'.

‘‘‘อนุมาเนน ชานนฺติ, ทิสฺวา อจฺจุคฺคตํ คิรึ;

ยถา อจฺจุคฺคโต เอโส, หิมวา โส ภวิสฺสติ.

Por inferência, ao verem uma montanha extremamente alta, as pessoas sabem: 'Pela forma como ela se eleva tão alto, deve ser o Himalaia';

‘‘‘ตถา ทิสฺวา ธมฺมคิรึ, สีตีภูตํ นิรูปธึ;

อจฺจุคฺคตํ ภควโต, อจลํ สุปฺปติฏฺฐิตํ.

Da mesma forma, ao ver a montanha do Dhamma do Abençoado, que é refrescante, livre de apego (nirupadhi), extremamente alta, inabalável e bem estabelecida;

‘‘‘อนุมาเนน ญาตพฺพํ, ทิสฺวาน ธมฺมปพฺพตํ;

ตถา หิ โส มหาวีโร, อคฺโค พุทฺโธ ภวิสฺสติ.

Por inferência deve-se saber, ao ver a montanha do Dhamma: 'Pois assim aquele Grande Herói deve ser o Buda supremo'.

‘‘‘ยถาปิ คชราชสฺส, ปทํ ทิสฺวาน มานุสา;

อนุมาเนน ชานนฺติ, มหา เอโส คโช อิติ.

Assim como os homens, ao verem a pegada do rei dos elefantes, sabem por inferência: 'Este é um grande elefante';

‘‘‘ตเถว พุทฺธนาคสฺส, ปทํ ทิสฺวา วิภาวิโน;

อนุมาเนน ชานนฺติ, อุฬาโร โส ภวิสฺสติ.

Da mesma forma, ao verem a pegada do sábio Buda-Elefante, as pessoas sabem por inferência: 'Ele deve ser sublime'.

‘‘‘อนุมาเนน ชานนฺติ, ภีเต ทิสฺวาน กุมฺมิเค;

มิคราชสฺส สทฺเทน, ภีตาเม กุมฺมิคา อิติ.

Por inferência, ao verem os pequenos animais assustados, as pessoas sabem: 'Estes pequenos animais estão assustados por causa do rugido do rei dos animais (o leão)';

‘‘‘ตเถว ติตฺถิเย ทิสฺวา, วิตฺถเต ภีตมานเส;

อนุมาเนน ญาตพฺพํ, ธมฺมราเชน คชฺชิตํ.

Da mesma forma, ao ver os ascetas de outras seitas (titthiyas) dispersos e com a mente aterrorizada, deve-se saber por inferência que o Rei do Dhamma rugiu.

‘‘‘นิพฺพุตํ [Pg.329] ปถวึ ทิสฺวา, หริตปตฺตํ มโหทิกํ;

อนุมาเนน ชานนฺติ, มหาเมเฆน นิพฺพุตํ.

Ao verem a terra refrescada, com folhas verdes e muita água, as pessoas sabem por inferência: 'Ela foi refrescada por uma grande nuvem de chuva';

‘‘‘ตเถวิมํ ชนํ ทิสฺวา, อาโมทิตปโมทิตํ;

อนุมาเนน ญาตพฺพํ, ธมฺมเมเฆน ตปฺปิตํ.

Da mesma forma, ao ver este povo alegre e exultante, deve-se saber por inferência que eles foram saciados pela grande nuvem do Dhamma.

‘‘‘ลคฺคํ ทิสฺวา ภุสํ ปงฺกํ, กลลทฺทคตํ มหึ;

อนุมาเนน ชานนฺติ, วาริกฺขนฺโธ มหา คโต.

Ao verem a terra coberta de lama espessa e molhada, as pessoas sabem por inferência: 'Uma grande massa de água passou por aqui';

‘‘‘ตเถวิมํ ชนํ ทิสฺวา, รชปงฺกสโมหิตํ;

วหิตํ ธมฺมนทิยา, วิสฏฺฐํ ธมฺมสาคเร.

Da mesma forma, ao ver este povo, antes confuso pela poeira e pela lama das impurezas, agora levado pelo rio do Dhamma e purificado no oceano do Dhamma;

‘‘‘ธมฺมามตคตํ ทิสฺวา, สเทวกมิมํ มหึ;

อนุมาเนน ญาตพฺพํ, ธมฺมกฺขนฺโธ มหา คโต.

Ao ver esta terra, junto com os deuses, tendo alcançado o néctar do Dhamma (amata), deve-se saber por inferência: 'Uma grande massa do Dhamma passou por aqui'.

‘‘‘อนุมาเนน ชานนฺติ, ฆายิตฺวา คนฺธมุตฺตมํ;

ยถายํ วายเต คนฺโธ, เหสฺสนฺติ ปุปฺผิตา ทุมา.

Por inferência, ao sentirem um perfume excelente, as pessoas sabem: 'Pela forma como este perfume se espalha, as árvores devem estar floridas';

‘‘‘ตเถวายํ สีลคนฺโธ, ปวายติ สเทวเก;

อนุมาเนน ญาตพฺพํ, อตฺถิ พุทฺโธ อนุตฺตโร’ติ.

Da mesma forma, este perfume da virtude (sila) se espalha pelo mundo com seus deuses; por inferência deve-se saber: 'Existe um Buda insuperável'.

‘‘เอวรูเปน โข, มหาราช, การณสเตน การณสหสฺเสน เหตุสเตน เหตุสหสฺเสน นยสเตน นยสหสฺเสน โอปมฺมสเตน โอปมฺมสหสฺเสน สกฺกา พุทฺธพลํ อุปทสฺสยิตุํ. ยถา, มหาราช, ทกฺโข มาลากาโร นานาปุปฺผราสิมฺหา อาจริยานุสิฏฺฐิยา ปจฺจตฺตปุริสกาเรน วิจิตฺตํ มาลาคุณราสึ กเรยฺย, เอวเมว โข, มหาราช, โส ภควา วิจิตฺตปุปฺผราสิ วิย อนนฺตคุโณ อปฺปเมยฺยคุโณ, อหเมตรหิ ชินสาสเน มาลากาโร วิย ปุปฺผคนฺถโก ปุพฺพกานํ อาจริยานํ มคฺเคนปิ มยฺหํ พุทฺธิพเลนปิ อสงฺขฺเยยฺเยนปิ การเณน อนุมาเนน พุทฺธพลํ ทีปยิสฺสามิ, ตฺวํ ปเนตฺถ ฉนฺทํ ชเนหิ สวนายา’’ติ.

Desta maneira, ó grande rei, com centenas de razões, milhares de razões, centenas de causas, milhares de causas, centenas de métodos, milhares de métodos, centenas de metáforas e milhares de metáforas, é possível demonstrar o poder do Buda. Assim como, ó grande rei, um habilidoso florista, a partir de uma pilha de flores diversas, seguindo as instruções de seu mestre e por seu próprio esforço pessoal, faria uma bela e variada guirlanda de flores; da mesma forma, ó grande rei, o Abençoado possui virtudes infinitas e incomensuráveis, como uma pilha de flores variadas. Eu agora, na dispensação do Conquistador (Jina), como um tecelão de flores que une diversas flores, seguindo o caminho dos antigos mestres, pelo poder da minha própria inteligência e por meio de inúmeras razões e inferências, demonstrarei o poder do Buda. Portanto, desperte em si o desejo de ouvir.

‘‘ทุกฺกรํ, ภนฺเต นาคเสน, อญฺเญสํ เอวรูเปน การเณน อนุมาเนน พุทฺธพลํ อุปทสฺสยิตุํ, นิพฺพุโตสฺมิ, ภนฺเต นาคเสน, ตุมฺหากํ ปรมวิจิตฺเตน ปญฺหเวยฺยากรเณนา’’ติ.

É difícil, venerável Nagasena, para outros demonstrarem o poder do Buda com tais razões e inferências. Estou satisfeito, venerável Nagasena, com a sua extremamente bela resposta à pergunta.

อนุมานปญฺโห ปฐโม.

Fim da primeira pergunta sobre a inferência.

๒. ธุตงฺคปญฺโห

2. A Pergunta sobre as Práticas Ascéticas (Dhutanga)

‘‘ปสฺสตารญฺญเก [Pg.330] ภิกฺขู, อชฺโฌคาฬฺเห ธุเต คุเณ;

ปุน ปสฺสติ คิหี ราชา, อนาคามิผเล ฐิเต.

O rei vê os monges da floresta, imersos nas virtudes das práticas ascéticas (dhutanga); e, por outro lado, vê leigos estabelecidos no fruto do não-retorno (anagami).

‘‘อุโภปิ เต วิโลเกตฺวา, อุปฺปชฺชิ สํสโย มหา;

พุชฺเฌยฺย เจ คิหี ธมฺเม, ธุตงฺคํ นิปฺผลํ สิยา.

Tendo observado ambos, surgiu nele uma grande dúvida: 'Se um leigo pode compreender o Dhamma, então as práticas ascéticas seriam inúteis e sem fruto'.

‘‘ปรวาทิวาทมถนํ, นิปุณํ ปิฏกตฺตเย;

หนฺท ปุจฺเฉ กถิเสฏฺฐํ, โส เม กงฺขํ วิเนสฺสตี’’ติ.

'Deixe-me perguntar ao venerável Nagasena, o melhor dos oradores, que é hábil no Tipitaka e capaz de refutar as doutrinas dos oponentes; ele dissipará a minha dúvida'.

อถ โข มิลินฺโท ราชา เยนายสฺมา นาคเสโน เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข มิลินฺโท ราชา อายสฺมนฺตํ นาคเสนํ เอตทโวจ ‘‘ภนฺเต นาคเสน, อตฺถิ โกจิ คิหี อคาริโก กามโภคี ปุตฺตทารสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสนฺโต กาสิกจนฺทนํ ปจฺจนุโภนฺโต มาลาคนฺธวิเลปนํ ธารยนฺโต ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺโต มณิมุตฺตากญฺจนวิจิตฺตโมฬิพทฺโธ เยน สนฺตํ ปรมตฺถํ นิพฺพานํ สจฺฉิกต’’นฺติ?

Então, o rei Milinda aproximou-se do venerável Nagasena. Tendo se aproximado, saudou o venerável Nagasena e sentou-se a um lado. Sentado a um lado, o rei Milinda disse ao venerável Nagasena: 'Venerável Nagasena, existe algum leigo, vivendo em casa, desfrutando dos prazeres sensoriais, habitando em um leito estreito com esposa e filhos, desfrutando de finas vestes de Kasi e sândalo, usando guirlandas, perfumes e unguentos, aceitando ouro e prata, e com a cabeça adornada com joias, pérolas e ouro, que tenha realizado o pacífico e supremo Nibbana?'

‘‘น, มหาราช, เอกญฺเญว สตํ น ทฺเว สตานิ น ตีณิ จตฺตาริ ปญฺจ สตานิ น สหสฺสํ น สตสหสฺสํ น โกฏิสตํ น โกฏิสหสฺสํ น โกฏิสตสหสฺสํ, ติฏฺฐตุ มหาราช ทสนฺนํ วีสติยา สตสฺส สหสฺสสฺส อภิสมโย, กตเมน เต ปริยาเยน อนุโยคํ ทมฺมี’’ติ.

'Não apenas cem, ó grande rei, nem duzentos, nem trezentos, quatrocentos ou quinhentos, nem mil, nem cem mil, nem dez milhões (koṭi), nem um bilhão, nem cem bilhões. Deixe de lado, ó grande rei, a realização de dez, vigia, cem ou mil pessoas. De que maneira ou por qual contagem devo lhe dar a resposta?'

‘‘ตฺวเมเวตํ พฺรูหี’’ติ. ‘‘เตนหิ เต, มหาราช, กถยิสฺสามิ สเตน วา สหสฺเสน วา สตสหสฺเสน วา โกฏิยา วา โกฏิสเตน วา โกฏิสหสฺเสน วา โกฏิสตสหสฺเสน วา, ยา กาจิ นวงฺเค พุทฺธวจเน สลฺเลขิตาจารปฺปฏิปตฺติธุตวรงฺคคุณนิสฺสิตา ถา, ตา สพฺพา อิธ สโมสริสฺสนฺติ. ยถา, มหาราช, นินฺนุนฺนตสมวิสมถลาถลเทสภาเค อภิวุฏฺฐํ อุทกํ, สพฺพํ ตํ ตโต วินิคฬิตฺวา มโหทธึ สาครํ สโมสรติ, เอวเมว โข, มหาราช, สมฺปาทเก สติ ยา กาจิ นวงฺเค พุทฺธวจเน สลฺเลขิตาจารปฺปฏิปตฺติธุตงฺคคุณธรนิสฺสิตา กถา, ตา สพฺพา อิธ สโมสริสฺสนฺติ.

'Diga-me o senhor mesmo', disse o rei. 'Então, ó grande rei, eu lhe direi por centenas, milhares, centenas de milhares, dezenas de milhões (koṭi), centenas de milhões, bilhões ou centenas de bilhões. Quaisquer discursos na palavra do Buda em suas nove divisões que se baseiem na conduta de austeridade, na prática e nas excelentes qualidades das práticas ascéticas (dhutanga), todos eles convergirão aqui. Assim como, ó grande rei, a água da chuva que cai sobre terras altas e baixas, planas e acidentadas, escorre dali e converge para o grande oceano; da mesma forma, ó grande rei, quando há realização, quaisquer discursos na palavra do Buda em suas nove divisões que se baseiem na conduta de austeridade, na prática e nas qualidades das práticas ascéticas, todos eles convergirão aqui.

‘‘มยฺหมฺเปตฺถ[Pg.331], มหาราช, ปริพฺยตฺตตาย พุทฺธิยา การณปริทีปนํ สโมสริสฺสติ, เตเนโส อตฺโถ สุวิภตฺโต วิจิตฺโต ปริปุณฺโณ ปริสุทฺโธ สมานีโต ภวิสฺสติ. ยถา, มหาราช, กุสโล เลขาจริโย อนุสิฏฺโฐ เลขํ โอสาเรนฺโต อตฺตโน พฺยตฺตตาย พุทฺธิยา การณปริทีปเนน เลขํ ปริปูเรติ, เอวํ สา เลขา สมตฺตา ปริปุณฺณา อนูนิกา ภวิสฺสติ. เอวเมว มยฺหมฺเปตฺถ ปริพฺยตฺตตาย พุทฺธิยา การณปริทีปนํ สโมสริสฺสติ, เตเนโส อตฺโถ สุวิภตฺโต วิจิตฺโต ปริปุณฺโณ ปริสุทฺโธ สมานีโต ภวิสฺสติ.

Aqui também, ó grande rei, por meio da clareza da minha inteligência, a elucidação das razões convergirá, de modo que este significado será bem dividido, variado, completo, puro e bem apresentado. Assim como, ó grande rei, um escriba habilidoso, ao ser instruído a redigir um texto, completa a escrita por meio da elucidação das razões com a clareza de sua própria inteligência, de modo que a escrita fica terminada, completa e sem falhas; da mesma forma, ó grande rei, por meio da clareza da minha inteligência, a elucidação das razões convergirá, de modo que este significado será bem dividido, variado, completo, puro e bem apresentado.

‘‘นคเร, มหาราช, สาวตฺถิยา ปญฺจโกฏิมตฺตา อริยสาวกา ภควโต อุปาสกอุปาสิกาโย สตฺตปณฺณาสสหสฺสานิ ตีณิ จ สตสหสฺสานิ อนาคามิผเล ปติฏฺฐิตา, เต สพฺเพปิ คิหี เยว, น ปพฺพชิตา. ปุน ตตฺเถว กณฺฑมฺพมูเล ยมกปาฏิหาริเย วีสติ ปาณโกฏิโย อภิสมึสุ, ปุน จูฬราหุโลวาเท, มหามงฺคลสุตฺตนฺเต, สมจิตฺตปริยาเย, ปราภวสุตฺตนฺเต, ปุราเภทสุตฺตนฺเต, กลหวิวาทสุตฺตนฺเต, จูฬพฺยูหสุตฺตนฺเต, มหาพฺยูหสุตฺตนฺเต, ตุวฏกสุตฺตนฺเต, สาริปุตฺตสุตฺตนฺเต คณนปถมตีตานํ เทวตานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

Na cidade de Savatthi, ó grande rei, havia cerca de cinquenta milhões (cinco koṭis) de nobres discípulos do Abençoado, leigos e leigas, dos quais trezentos e cinquenta e sete mil estavam estabelecidos no fruto do não-retorno (anagami); e todos eles eram leigos, não ordenados. Além disso, ali mesmo, ao pé da árvore de manga de Kanda, durante a exibição do Milagre Duplo, duzentos milhões (vinte koṭis) de seres vivos compreenderam o Dhamma. E também, durante a pregação do Cula-Rahulovada Sutta, do Maha-Mangala Sutta, do Samacitta-pariyaya, do Parabhava Sutta, do Purabheda Sutta, do Kalahavivada Sutta, do Cula-byuha Sutta, do Maha-byuha Sutta, do Tuvataka Sutta e do Sariputta Sutta, houve a compreensão do Dhamma por divindades além de qualquer contagem.

‘‘นคเร ราชคเห ปญฺญาสสหสฺสานิ ตีณิ จ สตสหสฺสานิ อริยสาวกา ภควโต อุปาสกอุปาสิกาโย, ปุน ตตฺเถว ธนปาลหตฺถินาคทมเน นวุติ ปาณโกฏิโย, ปารายนสมาคเม ปาสาณกเจติเย จุทฺทส ปาณโกฏิโย, ปุน อินฺทสาลคุหายํ อสีติ เทวตาโกฏิโย, ปุน พาราณสิยํ อิสิปตเน มิคทาเย ปฐเม ธมฺมเทสเน อฏฺฐารส พฺรหฺมโกฏิโย อปริมาณา จ เทวตาโย, ปุน ตาวตึสภวเน ปณฺฑุกมฺพลสิลายํ อภิธมฺมเทสนาย อสีติ เทวตาโกฏิโย, เทโวโรหเณ สงฺกสฺสนครทฺวาเร โลกวิวรณปาฏิหาริเย ปสนฺนานํ นรมรูนํ ตึส โกฏิโย อภิสมึสุ.

Na cidade de Rajagaha, havia trezentos e cinquenta mil nobres discípulos do Abençoado, leigos e leigas. Além disso, ali mesmo, durante a domesticação do elefante Dhanapala, novecentos milhões (noventa koṭis) de seres vivos compreenderam o Dhamma; na assembleia do Parayana, no santuário de Pasanaka, cento e quarenta milhões (quatorze koṭis) de seres vivos; na caverna Indasala, oitocentos milhões (oitenta koṭis) de divindades; em Baranasi, em Isipatana, no Parque dos Cervos, durante o primeiro sermão do Dhamma, cento e oitenta milhões (dezoito koṭis) de Brahmas e incontáveis divindades; no reino de Tavatimsa, sobre a rocha Pandukambala, durante a pregação do Abhidhamma, oitocentos milhões (oitenta koṭis) de divindades; e na descida dos deuses, no portão da cidade de Sankassa, durante o milagre da revelação dos mundos, trezentos milhões (trinta koṭis) de humanos e deuses que se converteram compreenderam o Dhamma.

ปุน สกฺเกสุ กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม พุทฺธวํสเทสนาย มหาสมยสุตฺตนฺตเทสนาย จ คณนปถมตีตานํ เทวตานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ[Pg.332]. ปุน สุมนมาลาการสมาคเม, ครหทินฺนสมาคเม, อานนฺทเสฏฺฐิสมาคเม, ชมฺพุกาชีวกสมาคเม, มณฺฑุกเทวปุตฺตสมาคเม, มฏฺฐกุณฺฑลิเทวปุตฺตสมาคเม, สุลสานครโสภินิสมาคเม, สิริมานครโสภินิสมาคเม, เปสการธีตุสมาคเม, จูฬสุภทฺทาสมาคเม, สาเกตพฺราหฺมณสฺส อาฬาหนทสฺสนสมาคเม, สูนาปรนฺตกสมาคเม, สกฺกปญฺหสมาคเม, ติโรกุฏฺฏสมาคเม, รตนสุตฺตสมาคเม ปจฺเจกํ จตุราสีติยา ปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ, ยาวตา, มหาราช, ภควา โลเก อฏฺฐาสิ, ตาว ตีสุ มณฺฑเลสุ โสฬสสุ มหาชนปเทสุ ยตฺถ ยตฺถ ภควา วิหาสิ, ตตฺถ ตตฺถ เยภุยฺเยน ทฺเว ตโย จตฺตาโร ปญฺจ สตํ สหสฺสํ สตสหสฺสํ เทวา จ มนุสฺสา จ สนฺตํ ปรมตฺถํ นิพฺพานํ สจฺฉิกรึสุ. เย เต, มหาราช, เทวา คิหี เยว, น เต ปพฺพชิตา, เอตานิ เจว, มหาราช, อญฺญานิ จ อเนกานิ เทวตาโกฏิสตสหสฺสานิ คิหี อคาริกา กามโภคิโน สนฺตํ ปรมตฺถํ นิพฺพานํ สจฺฉิกรึสู’’ติ.

Além disso, ó rei, quando o Abençoado ensinou a linhagem dos Budas (Buddhavaṃsa) e o Mahāsamaya Sutta no Parque Nigrodha, em Kapilavatthu, no país dos Sakyas, houve a penetração no Dhamma (dhammābhisamayo) por parte de divindades além de qualquer contagem. E também na assembleia do florista Sumana, na assembleia de Garahadinna, na assembleia do tesoureiro Ānanda, na assembleia do asceta Jambuka, na assembleia do jovem deus Maṇḍuka, na assembleia do jovem deus Maṭṭhakuṇḍalī, na assembleia da cortesã Sulasā, na assembleia da cortesã Sirimā, na assembleia da filha do tecelão, na assembleia de Cūḷasubhaddā, na assembleia para ver o crematório do brâmane de Sāketa, na assembleia de Sunāparanta, na assembleia do Sakkapañha, na assembleia do Tirokuṭṭa e na assembleia do Ratana Sutta, em cada uma delas, oitenta e quatro mil seres realizaram a penetração no Dhamma. Ó rei, por todo o tempo em que o Abençoado permaneceu no mundo, nos três círculos (maṇḍalas) e nos dezesseis grandes reinos (mahājanapadas), onde quer que o Abençoado residisse, ali, na maioria das vezes, dois, três, quatro, cinco, cem, mil ou cem mil deuses e humanos realizaram o pacífico e supremo Nibbāna. Ó rei, aqueles deuses eram apenas leigos, não eram ordenados. Ó rei, estes e muitos outros centenas de milhares de dezenas de milhões (koṭis) de divindades, sendo leigos, vivendo em suas casas e desfrutando dos prazeres sensuais, realizaram o pacífico e supremo Nibbāna.

‘‘ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, คิหี อคาริกา กามโภคิโน สนฺตํ ปรมตฺถํ นิพฺพานํ สจฺฉิกโรนฺติ, อถ อิมานิ ธุตงฺคานิ กิมตฺถํ สาเธนฺติ, เตน การเณน ธุตงฺคานิ อกิจฺจกรานิ โหนฺติ. ยทิ, ภนฺเต นาคเสน, วินา มนฺโตสเธหิ พฺยาธโย วูปสมนฺติ, กึ วมนวิเรจนาทินา สรีรทุพฺพลกรเณน? ยทิ มุฏฺฐีหิ ปฏิสตฺตุนิคฺคโห ภวติ, กึ อสิสตฺติสรธนุโกทณฺฑลคุฬมุคฺคเรหิ? ยทิ คณฺฐิกุฏิลสุสิรกณฺฏลตาสาขา อาลมฺพิตฺวา รุกฺขมภิรูหนํ ภวติ, กึ ทีฆทฬฺหนิสฺเสณิปริเยสเนน? ยทิ ถณฺฑิลเสยฺยาย ธาตุสมตา ภวติ, กึ สุขสมฺผสฺสมหติมหาสิริสยนปริเยสเนน? ยทิ เอกโก สาสงฺกสปฺปฏิภยวิสมกนฺตารตรณสมตฺโถ ภวติ, กึ สนฺนทฺธสชฺชมหติมหาสตฺถปริเยสเนน? ยทิ นทิสรํ พาหุนา ตริตุํ สมตฺโถ ภวติ, กึ ธุวเสตุนาวาปริเยสเนน? ยทิ สกสนฺตเกน ฆาสจฺฉาทนํ กาตุํ ปโหติ, กึ ปรูปเสวนปิยสมุลฺลาปปจฺฉาปุเรธาวเนน? ยทิ อขาตตฬาเก อุทกํ ลภติ, กึ อุทปานตฬากโปกฺขรณิขณเนน? เอวเมว โข, ภนฺเต นาคเสน, ยทิ คิหี อคาริกา กามโภคิโน สนฺตํ ปรมตฺถํ นิพฺพานํ สจฺฉิกโรนฺติ, กึ ธุตคุณวรสมาทิยเนนา’’ติ?

Se, venerável Nāgasena, os leigos que vivem em casa e desfrutam dos prazeres sensuais realizam o pacífico e supremo Nibbāna, então para que servem estas práticas ascéticas (dhutaṅgas)? Por essa razão, as práticas ascéticas seriam inúteis. Se, venerável Nāgasena, as doenças pudessem ser curadas sem mantras e medicamentos, qual seria a utilidade de enfraquecer o corpo com eméticos e purgativos? Se um inimigo pudesse ser subjugado com os punhos, qual seria a utilidade de espadas, lanças, flechas, arcos, clavas e maças? Se alguém pudesse subir em uma árvore segurando-se em nós, galhos tortos, cavidades, espinhos, trepadeiras e ramos, qual seria a utilidade de buscar uma escada longa e forte? Se o equilíbrio dos elementos corporais pudesse ser alcançado dormindo no chão nu, qual seria a utilidade de buscar um leito confortável, grandioso e majestoso? Se alguém fosse capaz de cruzar sozinho um deserto perigoso, terrível e acidentado, qual seria a utilidade de buscar uma grande caravana de mercadores bem armados? Se alguém fosse capaz de cruzar um rio ou lago nadando com os braços, qual seria a utilidade de buscar uma ponte permanente ou um barco? Se alguém fosse capaz de obter alimento e vestuário com seus próprios recursos, qual seria a utilidade de servir a outros, falar palavras agradáveis e correr de um lado para o outro? Se alguém pudesse obter água de um lago natural não escavado, qual seria a utilidade de escavar poços, reservatórios e tanques de lótus? Da mesma forma, venerável Nāgasena, se os leigos que vivem em casa e desfrutam dos prazeres sensuais realizam o pacífico e supremo Nibbāna, qual é a utilidade de assumir as nobres qualidades ascéticas?

‘‘อฏฺฐวีสติ [Pg.333] โข ปนิเม, มหาราช, ธุตงฺคคุณา ยถาภุจฺจคุณา, เยหิ คุเณหิ ธุตงฺคานิ สพฺพพุทฺธานํ ปิหยิตานิ ปตฺถิตานิ. กตเม อฏฺฐวีสติ? อิธ, มหาราช, ธุตงฺคํ สุทฺธาชีวํ สุขผลํ อนวชฺชํ น ปรทุกฺขาปนํ อภยํ อสมฺปีฬนํ เอกนฺตวฑฺฒิกํ อปริหานิยํ อมายํ อารกฺขา ปตฺถิตททํ สพฺพสตฺตทมนํ สํวรหิตํ ปติรูปํ อนิสฺสิตํ วิปฺปมุตฺตํ ราคกฺขยํ โทสกฺขยํ โมหกฺขยํ มานปฺปหานํ กุวิตกฺกจฺเฉทนํ กงฺขาวิตรณํ โกสชฺชวิทฺธํสนํ อรติปฺปหานํ ขมนํ อตุลํ อปฺปมาณํ สพฺพทุกฺขกฺขยคมนํ, อิเม โข, มหาราช, อฏฺฐวีสติ ธุตงฺคคุณา ยถาภุจฺจคุณา เยหิ คุเณหิ ธุตงฺคานิ สพฺพพุทฺธานํ ปิหยิตานิ ปตฺถิตานิ.

Ó rei, existem estas vinte e oito qualidades das práticas ascéticas (dhutaṅgas), qualidades reais e verdadeiras, pelas quais as práticas ascéticas são estimadas e desejadas por todos os Budas. Quais são as vinte e oito? Aqui, ó rei, a prática ascética: (1) purifica o meio de vida, (2) traz um fruto de felicidade, (3) é irrepreensível, (4) não causa sofrimento aos outros, (5) traz segurança, (6) não oprime, (7) promove o crescimento absoluto no bem, (8) impede o declínio, (9) é livre de hipocrisia, (10) é uma proteção, (11) concede o que é desejado, (12) doma todos os seres, (13) traz o benefício do autocontrole, (14) é adequada para um homem de bem, (15) é independente de outros, (16) é livre do apego a ganhos, (17) destrói a cobiça, (18) destrói a aversão, (19) destrói a ilusão, (20) abandona o orgulho, (21) corta os maus pensamentos, (22) supera a dúvida, (23) destrói a preguiça, (24) abandona o descontentamento, (25) desenvolve a paciência, (26) é incomparável, (27) é imensurável e (28) conduz ao fim de todo o sofrimento. Estas, ó rei, são as vinte e oito qualidades das práticas ascéticas, qualidades reais e verdadeiras, pelas quais as práticas ascéticas são estimadas e desejadas por todos os Budas.

‘‘เย โข เต, มหาราช, ธุตคุเณ สมฺมา อุปเสวนฺติ, เต อฏฺฐารสหิ คุเณหิ สมุเปตา ภวนฺติ. กตเมหิ อฏฺฐารสหิ? อาจาโร เตสํ สุวิสุทฺโธ โหติ, ปฏิปทา สุปูริตา โหติ, กายิกํ วาจสิกํ สุรกฺขิตํ โหติ, มโนสมาจาโร สุวิสุทฺโธ โหติ, วีริยํ สุปคฺคหิตํ โหติ, ภยํ วูปสมฺมติ, อตฺตานุทิฏฺฐิพฺยปคตา โหติ, อาฆาโต อุปรโต โหติ, เมตฺตา อุปฏฺฐิตา โหติ, อาหาโร ปริญฺญาโต โหติ, สพฺพสตฺตานํ ครุกโต โหติ, โภชเน มตฺตญฺญู โหติ, ชาคริยมนุยุตฺโต โหติ, อนิเกโต โหติ, ยตฺถ ผาสุ ตตฺถ วิหารี โหติ, ปาปเชคุจฺฉี โหติ, วิเวการาโม โหติ, สตตํ อปฺปมตฺโต โหติ, เย เต, มหาราช, ธุตคุเณ สมฺมา อุปเสวนฺติ, เต อิเมหิ อฏฺฐารสหิ คุเณหิ สมุเปตา ภวนฺติ.

Ó rei, aqueles que praticam e cultivam corretamente as qualidades ascéticas são dotados de dezoito qualidades. De quais dezoito? (1) Sua conduta é extremamente pura; (2) sua prática é plenamente realizada; (3) suas ações corporais e verbais são bem guardadas; (4) sua conduta mental é extremamente pura; (5) seu esforço é bem sustentado; (6) seus medos são apaziguados; (7) a visão de um eu é eliminada; (8) a hostilidade é cessada; (9) o amor-bondade está bem estabelecido; (10) o alimento é compreendido com sabedoria; (11) ele é respeitado por todos os seres; (12) ele conhece a moderação no comer; (13) ele é dedicado à vigilância; (14) ele não tem morada fixa; (15) ele reside onde quer que se sinta confortável; (16) ele detesta o mal; (17) ele se deleita na solidão; e (18) ele é constantemente diligente. Ó rei, os monges que praticam corretamente as qualidades ascéticas são dotados destas dezoito qualidades.

‘‘ทส อิเม, มหาราช, ปุคฺคลา ธุตคุณารหา. กตเม ทส? สทฺโธ โหติ หิริมา ธิติมา อกุโห อตฺถวสี อโลโล สิกฺขากาโม ทฬฺหสมาทาโน อนุชฺฌานพหุโล เมตฺตาวิหารี, อิเม โข, มหาราช, ทส ปุคฺคลา ธุตคุณารหา.

Ó rei, estes dez tipos de pessoas são dignos das qualidades ascéticas. Quais dez? Aquele que tem fé, que tem vergonha moral, que tem firmeza, que é livre de falsidade, que busca o verdadeiro benefício, que não é cobiçoso, que deseja treinar, que tem firme resolução, que não é propenso a criticar os outros e que vive no amor-bondade. Ó rei, estes dez tipos de pessoas são dignos das qualidades ascéticas.

‘‘เย เต, มหาราช, คิหี อคาริกา กามโภคิโน สนฺตํ ปรมตฺถํ นิพฺพานํ สจฺฉิกโรนฺติ, สพฺเพ เต ปุริมาสุ ชาตีสุ เตรสสุ ธุตคุเณสุ กตูปาสนา กตภูมิกมฺมา, เต ตตฺถ จารญฺจ ปฏิปตฺติญฺจ โสธยิตฺวา อชฺเชตรหิ คิหี เยว สนฺตา สนฺตํ ปรมตฺตํ นิพฺพานํ สจฺฉิกโรนฺติ.

Ó rei, todos aqueles leigos que vivem em casa e desfrutam dos prazeres sensuais, e que realizam o pacífico e supremo Nibbāna, em suas vidas passadas praticaram as treze qualidades ascéticas e estabeleceram a base para isso. Tendo purificado sua conduta e prática naquelas vidas passadas, hoje, mesmo sendo leigos, eles realizam o pacífico e supremo Nibbāna.

‘‘ยถา[Pg.334], มหาราช, กุสโล อิสฺสาโส อนฺเตวาสิเก ปฐมํ ตาว อุปาสนสาลายํ จาปเภทจาปาโรปนคฺคหณมุฏฺฐิปฺปฏิปีฬนองฺคุลิวินามนปาทฐปนสรคฺคหณสนฺนหนอากฑฺฒน สทฺธารณลกฺขนิยมนขิปเน ติณปุริสกฉกณ ติณปลาลมตฺติกาปุญฺชผลกลกฺขเวเธ อนุสิกฺขาเปตฺวา รญฺโญ สนฺติเก อุปาสนํ อาราธยิตฺวา อาชญฺญรถคชตุรงฺคธนธญฺญหิรญฺญสุวณฺณทาสิทาสภริยคามวรํ ลภติ, เอวเมว โข, มหาราช, เย เต คิหี อคาริกา กามโภคิโน สนฺตํ ปรมตฺถํ นิพฺพานํ สจฺฉิกโรนฺติ, เต สพฺเพ ปุริมาสุ ชาตีสุ เตรสสุ ธุตคุเณสุ กตูปาสนา กตภูมิกมฺมา, เต ตตฺเถว จารญฺจ ปฏิปตฺติญฺจ โสธยิตฺวา อชฺเชตรหิ คิหี เยว สนฺตา สนฺตํ ปรมตฺถํ นิพฺพานํ สจฺฉิกโรนฺติ. น, มหาราช, ธุตคุเณสุ ปุพฺพาเสวนํ วินา เอกิสฺสา เยว ชาติยา อรหตฺตํ สจฺฉิกิริยา โหติ, อุตฺตเมน ปน วีริเยน อุตฺตมาย ปฏิปตฺติยา ตถารูเปน อาจริเยน กลฺยาณมิตฺเตน อรหตฺตํ สจฺฉิกิริยา โหติ.

Ó rei, assim como um arqueiro habilidoso primeiro treina seus discípulos no pavilhão de treinamento, ensinando-os a curvar o arco, encordoá-lo, segurá-lo, empunhá-lo com firmeza, posicionar os dedos, posicionar os pés, pegar a flecha, colocá-la no arco, puxar a corda, mirar, fixar o alvo e disparar, fazendo-os praticar repetidamente contra bonecos de palha, montes de esterco de vaca, montes de palha, montes de argila e alvos de madeira; e então, tendo demonstrado sua habilidade perante o rei, eles o agradam e recebem carruagens puxadas por cavalos nobres, elefantes, cavalos, riquezas, grãos, prata, ouro, servos, servas, esposas e excelentes aldeias como recompensa. Da mesma forma, ó rei, todos aqueles leigos que vivem em casa e desfrutam dos prazeres sensuais, e que realizam o pacífico e supremo Nibbāna, em suas vidas passadas praticaram as treze qualidades ascéticas e estabeleceram a base para isso. Tendo purificado sua conduta e prática naquelas mesmas vidas passadas, hoje, mesmo sendo leigos, eles realizam o pacífico e supremo Nibbāna. Ó rei, sem a prática prévia das qualidades ascéticas em vidas passadas, a realização do estado de Arhat não ocorre em uma única vida; no entanto, com o esforço supremo, com a prática suprema, e por meio de um mestre adequado e de um belo amigo espiritual (kalyāṇamitta), a realização do estado de Arhat é alcançada.

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต อาจริยํ ธเนน วา วตฺตปฺปฏิปตฺติยา วา อาราเธตฺวา สตฺตคฺคหณเฉทนเลขนเวธนสลฺลุทฺธรณวณโธวนโสสนเภสชฺชานุลิมฺปนวมน วิเรจนานุวาสนกิริยมนุสิกฺขิตฺวา วิชฺชาสุ กตสิกฺโข กตูปาสโน กตหตฺโถ อาตุเร อุปสงฺกมติ ติกิจฺฉาย, เอวเมว โข, มหาราช, เย เต คิหี อคาริกา กามโภคิโน สนฺตํ ปรมตฺถํ นิพฺพานํ สจฺฉิกโรนฺติ, เต สพฺเพ ปุริมาสุ ชาตีสุ เตรสสุ ธุตคุเณสุ กตูปาสนา กตภูมิกมฺมา, เต ตตฺเถว จารญฺจ ปฏิปตฺติญฺจ โสธยิตฺวา อชฺเชตรหิ คิหี เยว สนฺตา สนฺตํ ปรมตฺถํ นิพฺพานํ สจฺฉิกโรนฺติ, น, มหาราช, ธุตคุเณหิ อวิสุทฺธานํ ธมฺมาภิสมโย โหติ.

Ou ainda, ó rei, assim como um médico cirurgião agrada seu mestre com dinheiro ou com serviços dedicados, e aprende a segurar os instrumentos, a cortar, raspar, perfurar, extrair farpas, lavar feridas, secar o pus, aplicar medicamentos, induzir o vômito, purgar e aplicar enemas; e somente quando está treinado na ciência médica, tendo praticado e adquirido habilidade manual, ele se aproxima dos enfermos para tratá-los. Da mesma forma, ó rei, todos aqueles leigos que vivem em casa e desfrutam dos prazeres sensuais, e que realizam o pacífico e supremo Nibbāna, em suas vidas passadas praticaram as treze qualidades ascéticas e estabeleceram a base para isso. Tendo purificado sua conduta e prática naquelas mesmas vidas passadas, hoje, mesmo sendo leigos, eles realizam o pacífico e supremo Nibbāna. Ó rei, para aqueles que não foram purificados pelas qualidades ascéticas, não há penetração no Dhamma.

‘‘ยถา, มหาราช, อุทกสฺส อเสจเนน พีชานํ อวิรูหนํ โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, ธุตคุเณหิ อวิสุทฺธานํ ธมฺมาภิสมโย น โหติ.

Ó rei, assim como as sementes não brotam sem serem regadas com água, da mesma forma, ó rei, para aqueles que não foram purificados pelas qualidades ascéticas, não há penetração no Dhamma.

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, อกตกุสลานํ อกตกลฺยาณานํ สุคติคมนํ น โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, ธุตคุเณหิ อวิสุทฺธานํ ธมฺมาภิสมโย น โหติ.

Ou ainda, ó rei, assim como não há renascimento em um destino feliz para aqueles que não realizaram ações benéficas nem praticaram o bem, da mesma forma, ó rei, para aqueles que não foram purificados pelas qualidades ascéticas, não há penetração no Dhamma.

‘‘ปถวิสมํ[Pg.335], มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ ปติฏฺฐานฏฺเฐน. อาโปสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ สพฺพกิเลสมลโธวนฏฺเฐน. เตโชสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ สพฺพกิเลสวนชฺฌาปนฏฺเฐน. วาโยสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ สพฺพกิเลสมลรโชปวาหนฏฺเฐน. อคทสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ สพฺพกิเลสพฺยาธิวูปสมนฏฺเฐน. อมตสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ สพฺพกิเลสวิสนาสนฏฺเฐน. เขตฺตสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ สพฺพสามญฺญคุณสสฺสวิรูหนฏฺเฐน. มโนหรสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ ปตฺถิติจฺฉิตสพฺพสมฺปตฺติวรททฏฺเฐน. นาวาสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ สํสารมหณฺณวปารคมนฏฺเฐน. ภีรุตฺตาณสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ ชรามรณภีตานํ อสฺสาสกรณฏฺเฐน. มาตุสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ กิเลสทุกฺขปฺปฏิปีฬิตานํ อนุคฺคาหกฏฺเฐน. ปิตุสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ กุสลวฑฺฒิกามานํ สพฺพสามญฺญคุณชนกฏฺเฐน. มิตฺตสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ สพฺพสามญฺญคุณปริเยสนอวิสํวาทกฏฺเฐน. ปทุมสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ สพฺพกิเลสมเลหิ อนุปลิตฺตฏฺเฐน. จตุชฺชาติยวรคนฺธสมํ[Pg.336], มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ กิเลสทุคฺคนฺธปฏิวิโนทนฏฺเฐน. คิริราชวรสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ อฏฺฐโลกธมฺมวาเตหิ อกมฺปิยฏฺเฐน. อากาสสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ สพฺพตฺถ คหณาปคตอุรุวิสฏวิตฺถตมหนฺตฏฺเฐน. นทีสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ กิเลสมลปวาหนฏฺเฐน. สุเทสกสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ ชาติกนฺตารกิเลสวนคหนนิตฺถรณฏฺเฐน. มหาสตฺถวาหสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ สพฺพภยสุญฺญเขมอภยวรปวรนิพฺพานนครสมฺปาปนฏฺเฐน. สุมชฺชิตวิมลาทาสสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ สงฺขารานํ สภาวทสฺสนฏฺเฐน. ผลกสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ กิเลสลคุฬสรสตฺติปฏิพาหนฏฺเฐน. ฉตฺตสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ กิเลสวสฺสติวิธคฺคิสนฺตาปาตปปฏิพาหนฏฺเฐน. จนฺทสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ ปิหยิตปตฺถิตฏฺเฐน. สูริยสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ โมหตมติมิรนาสนฏฺเฐน. สาครสมํ, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ อเนกวิธสามญฺญคุณวรรตนุฏฺฐานฏฺเฐน, อปริมิตอสงฺขฺเยยฺยอปฺปเมยฺยฏฺเฐน จ. เอวํ โข, มหาราช, ธุตคุณํ วิสุทฺธิกามานํ พหูปการํ สพฺพทรถปริฬาหนุทํ อรตินุทํ ภยนุทํ ภวนุทํ ขีลนุทํ มลนุทํ โสกนุทํ ทุกฺขนุทํ ราคนุทํ โทสนุทํ โมหนุทํ มานนุทํ ทิฏฺฐินุทํ สพฺพากุสลธมฺมนุทํ ยสาวหํ หิตาวหํ สุขาวหํ ผาสุกรํ ปีติกรํ โยคกฺเขมกรํ อนวชฺชํ อิฏฺฐสุขวิปากํ คุณราสิคุณปุญฺชํ อปริมิตอสงฺขฺเยยฺย อปฺปเมยฺยคุณํ วรํ ปวรํ อคฺคํ.

Ó grande rei, a prática ascética (dhutanga) é semelhante à terra, pois serve de base para aqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante à água, pois lava toda a sujeira das impurezas daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante ao fogo, pois queima a ferida de todas as impurezas daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante ao vento, pois sopra para longe a poeira e a sujeira de todas as impurezas daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a um antídoto, pois cura a doença de todas as impurezas daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante ao néctar da imortalidade, pois destrói o veneno de todas as impurezas daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a um campo, pois faz crescer a colheita de todas as virtudes da vida monástica daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a uma joia que realiza desejos, pois concede toda a nobre riqueza desejada e almejada por aqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a um barco, pois leva aqueles que desejam a pureza à outra margem do grande oceano do samsara. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a um refúgio para os temerosos, pois traz alívio àqueles que temem a velhice e a morte e desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a uma mãe, pois apoia e ampara aqueles que são oprimidos pelo sofrimento das impurezas e desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a um pai, pois gera todas as virtudes da vida monástica para aqueles que desejam o crescimento nas qualidades benéficas e buscam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a um amigo, pois nunca falha em ajudar na busca por todas as virtudes da vida monástica daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a um lótus, pois não é manchada por nenhuma sujeira das impurezas daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante ao perfume nobre das quatro fragrâncias, pois dissipa o mau odor das impurezas daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante ao rei das montanhas, pois é inabalável pelos ventos das oito condições mundanas daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante ao espaço, pois é livre de apego, vasta, ampla, extensa e imensa para aqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a um rio, pois carrega para longe a sujeira das impurezas daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a um bom guia, pois ajuda a atravessar o deserto do renascimento e a densa floresta das impurezas daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a um grande líder de caravana, pois conduz aqueles que desejam a pureza à nobre cidade do Nibbana, que é livre de todo medo, segura e pacífica. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a um espelho bem polido e limpo, pois mostra a verdadeira natureza das formações (sankharas) daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a um escudo, pois detém os porretes, flechas e lanças das impurezas daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante a um guarda-chuva, pois protege contra a chuva das impurezas e o calor ardente dos três fogos daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante à lua, pois é amada e desejada por aqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante ao sol, pois dissipa a densa escuridão da ilusão daqueles que desejam a pureza. Ó grande rei, a prática ascética é semelhante ao oceano, pois produz as nobres joias das diversas virtudes da vida monástica daqueles que desejam a pureza, e também por ser imensurável, incontável e incomparável. Assim, ó grande rei, a prática ascética é de grande benefício para aqueles que desejam a pureza; ela dissipa toda aflição, febre, descontentamento, medo, existência, espinhos, impurezas, pesar, sofrimento, cobiça, aversão, ilusão, orgulho, visões incorretas e todos os estados prejudiciais; traz fama, benefício, felicidade, vida confortável, alegria e segurança contra os grilhões (yogakkhema); é irrepreensível, tem resultados felizes e desejáveis, é um acúmulo de virtudes, possui qualidades imensuráveis, incontáveis e incomparáveis, sendo nobre, excelente, suprema e sublime.

‘‘ยถา[Pg.337], มหาราช, มนุสฺสา อุปตฺถมฺภวเสน โภชนํ อุปเสวนฺติ, หิตวเสน เภสชฺชํ อุปเสวนฺติ, อุปการวเสน มิตฺตํ อุปเสวนฺติ, ตารณวเสน นาวํ อุปเสวนฺติ, สุคนฺธวเสน มาลาคนฺธํ อุปเสวนฺติ, อภยวเสน ภีรุตฺตาณํ อุปเสวนฺติ, ปติฏฺฐาวเสน ปถวึ อุปเสวนฺติ, สิปฺปวเสน อาจริยํ อุปเสวนฺติ, ยสวเสน ราชานํ อุปเสวนฺติ, กามททวเสน มณิรตนํ อุปเสวนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, สพฺพสามญฺญคุณททวเสน อริยา ธุตคุณํ อุปเสวนฺติ.

Assim como, ó grande rei, as pessoas recorrem ao alimento para sustentação, ao medicamento para o seu benefício, ao amigo para assistência, ao barco para a travessia, às flores e perfumes por sua fragrância, a um protetor para segurança, à terra para apoio, ao mestre para aprender um ofício, ao rei para obter fama e comitiva, e à joia preciosa para realizar seus desejos; da mesma forma, ó grande rei, os Nobres recorrem à prática ascética porque ela concede todas as virtudes da vida monástica.

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, อุทกํ พีชวิรูหนาย, อคฺคิ ฌาปนาย, อาหาโร พลาหรณาย, ลตา พนฺธนาย, สตฺถํ เฉทนาย, ปานียํ ปิปาสาวินยนาย, นิธิ อสฺสาสกรณาย, นาวา ตีรสมฺปาปนาย, เภสชฺชํ พฺยาธิวูปสมนาย, ยานํ สุขคมนาย, ภีรุตฺตาณํ ภยวิโนทนาย, ราชา อารกฺขตฺถาย, ผลกํ ทณฺฑเลฑฺฑุลคุฬสรสตฺติปฏิพาหนาย, อาจริโย อนุสาสนาย, มาตา โปสนาย, อาทาโส โอโลกนาย, อลงฺกาโร โสภนาย, วตฺถํ ปฏิจฺฉาทนาย, นิสฺเสณี อาโรหนาย, ตุลา วิสมวิกฺเขปนาย, มนฺตํ ปริชปฺปนาย, อาวุธํ ตชฺชนียปฏิพาหนาย, ปทีโป อนฺธการวิธมนาย, วาโต ปริฬาหนิพฺพาปนาย, สิปฺปํ วุตฺตินิปฺผาทนาย, อคทํ ชีวิตรกฺขณาย, อากโร รตนุปฺปาทนาย, รตนํ อลงฺกราย, อาณา อนติกฺกมนาย, อิสฺสริยํ วสวตฺตนาย, เอวเมว โข, มหาราช, ธุตคุณํ สามญฺญพีชวิรูหนาย, กิเลสมลฌาปนาย, อิทฺธิพลาหรณาย, สติสํวรนิพนฺธนาย, วิมติวิจิกิจฺฉาสมุจฺเฉทนาย, ตณฺหาปิปาสาวินยนาย, อภิสมยอสฺสาสกรณาย, จตุโรฆนิตฺถรณาย, กิเลสพฺยาธิวูปสมาย, นิพฺพานสุขปฺปฏิลาภาย, ชาติชราพฺยาธิมรณโสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสภยวิโนทนาย, สามญฺญคุณปริรกฺขณาย, อรติกุวิตกฺกปฏิพาหนาย, สกลสามญฺญตฺถานุสาสนาย, สพฺพสามญฺญคุณโปสนาย, สมถวิปสฺสนามคฺคผลนิพฺพานทสฺสนาย, สกลโลกถุตโถมิตมหติมหาโสภนกรณาย, สพฺพาปายปิทหนาย, สามญฺญตฺถเสลสิขรมุทฺธนิ อภิรูหนาย, วงฺกกุฏิลวิสมจิตฺตวิกฺเขปนาย, เสวิตพฺพาเสวิตพฺพธมฺเม สาธุสชฺฌายกรณาย, สพฺพกิเลสปฏิสตฺตุตชฺชนาย[Pg.338], อวิชฺชนฺธการวิธมนาย, ติวิธคฺคิสนฺตาปปริฬาหนิพฺพาปนาย, สณฺหสุขุมสนฺตสมาปตฺตินิปฺผาทนาย, สกลสามญฺญคุณปริรกฺขณาย, โพชฺฌงฺควรรตนุปฺปาทนาย, โยคิชนาลงฺกรณาย, อนวชฺชนิปุณสุขุมสนฺติสุขมนติกฺกมนาย, สกลสามญฺญอริยธมฺมวสวตฺตนาย. อิติ, มหาราช, อิเมสํ คุณานํ อธิคมาย ยทิทํ เอกเมกํ ธุตคุณํ, เอวํ, มหาราช, อตุลิยํ ธุตคุณํ อปฺปเมยฺยํ อสมํ อปฺปฏิสมํ อปฺปฏิภาคํ อปฺปฏิเสฏฺฐํ อุตฺตรํ เสฏฺฐํ วิสิฏฺฐํ อธิกํ อายตํ ปุถุลํ วิสฏํ วิตฺถตํ ครุกํ ภาริยํ มหนฺตํ.

Ou ainda, ó grande rei, assim como a água serve para o crescimento das sementes, o fogo para queimar, o alimento para trazer força, a trepadeira para amarrar, a lâmina para cortar, a água potável para saciar a sede, o pote de tesouro para trazer alívio, o barco para alcançar a outra margem, o medicamento para curar doenças, o veículo para viajar com conforto, o refúgio para afastar o medo, o rei para proteção, o escudo para deter bastões, torrões de terra, porretes, flechas e lanças, o mestre para instruir, a mãe para nutrir, o espelho para contemplar, o ornamento para embelezar, as roupas para cobrir, a escada para subir, a balança para eliminar a desigualdade, o mantra para recitar, a arma para repelir ameaças, a lâmpada para dissipar a escuridão, o vento para resfriar o calor, o ofício para garantir o sustento, o antídoto para proteger a vida, a mina para produzir joias, a joia para adorno, a ordem para evitar a transgressão e a soberania para fazer com que os outros sigam a própria vontade; da mesma forma, ó grande rei, a prática ascética serve para fazer crescer a semente das virtudes monásticas, para queimar a sujeira das impurezas, para trazer o poder das habilidades psíquicas, para estabelecer firmemente a contenção da atenção plena, para cortar as dúvidas e hesitações, para saciar a sede do desejo, para trazer o alívio da penetração nas Quatro Nobres Verdades, para atravessar as quatro correntes, para curar a doença das impurezas, para obter a felicidade do Nibbana, para afastar os medos do nascimento, velhice, doença, morte, pesar, lamentação, dor, angústia e desespero, para proteger as virtudes monásticas, para repelir o descontentamento e os maus pensamentos, para instruir em todos os benefícios da vida monástica, para nutrir todas as qualidades monásticas, para ver a tranquilidade (samatha), a introspecção (vipassana), o caminho, o fruto e o Nibbana, para tornar alguém imensamente belo, louvado e elogiado por todo o mundo, para fechar as portas de todos os reinos de sofrimento, para subir ao topo da montanha dos benefícios monásticos, para dissipar as distrações de uma mente tortuosa, curvada e desigual, para recitar e estudar adequadamente as qualidades que devem e não devem ser cultivadas, para ameaçar todos os inimigos das impurezas, para dissipar a escuridão da ignorância, para resfriar o calor e a febre dos três fogos, para realizar as realizações meditativas delicadas, sutis e pacíficas, para proteger todas as virtudes monásticas, para produzir as nobres joias dos fatores do despertar, para adornar os praticantes (yogis), para não transgredir a felicidade pacífica, sutil, delicada e irrepreensível, e para submeter-se à vontade de todos os nobres ensinamentos da vida monástica. Assim, ó grande rei, cada uma das práticas ascéticas serve para a obtenção dessas qualidades. Assim, ó grande rei, as qualidades da prática ascética são incomparáveis, imensuráveis, inigualáveis, sem par, sem paralelo, supremas, excelentes, distintas, superiores, vastas, amplas, difundidas, extensas, pesadas, profundas e grandiosas.

‘‘โย โข, มหาราช, ปุคฺคโล ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต กุหโก ลุทฺโธ โอทริโก ลาภกาโม ยสกาโม กิตฺติกาโม อยุตฺโต อปฺปตฺโต อนนุจฺฉวิโก อนรโห อปฺปติรูโป ธุตงฺคํ สมาทิยติ, โส ทิคุณํ ทณฺฑมาปชฺชติ, สพฺพคุณฆาตมาปชฺชติ, ทิฏฺฐธมฺมิกํ หีฬนํ ขีฬนํ ครหนํ อุปฺปณฺฑนํ ขิปนํ อสมฺโภคํ นิสฺสารณํ นิจฺฉุภนํ ปวาหนํ ปพฺพาชนํ ปฏิลภติ, สมฺปราเยปิ สตโยชนิเก อวีจิมหานิรเย อุณฺหกฐิตตตฺตสนฺตตฺตอจฺจิชาลามาลเก อเนกวสฺสโกฏิสตสหสฺสานิ อุทฺธมโธ ติริยํ เผณุทฺเทหกํ สมฺปริวตฺตกํ ปจฺจติ, ตโต มุจฺจิตฺวา กิสผรุสกาฬงฺคปจฺจงฺโค สูนุทฺธุมาตสุสิรุตฺตมงฺโค ฉาโต ปิปาสิโต วิสมภีมรูปวณฺโณ ภคฺคกณฺณโสโต อุมฺมีลิตนิมีลิตเนตฺตนยโน อรุคตฺตปกฺกคตฺโต ปุฬวากิณฺณสพฺพกาโย วาตมุเข ชลมาโน วิย อคฺคิกฺขนฺโธ อนฺโต ชลมาโน ปชฺชลมาโน อตาโณ อสรโณ อารุณฺณรุณฺณการุญฺญรวํ ปริเทวมาโน นิชฺฌามตณฺหิโก สมณมหาเปโต หุตฺวา อาหิณฺฑมาโน มหิยา อฏฺฏสฺสรํ กโรติ.

Aquele indivíduo, ó grande rei, que possui maus desejos, que é dominado por ambições vis, hipócrita, ganancioso, glutão, ávido por ganhos, ávido por fama, ávido por renome, inapto, não qualificado, inadequado, indigno e impróprio, e que assume a prática ascética (dhutanga), incorre em uma dupla punição, destrói todas as suas virtudes e, nesta mesma vida, recebe desprezo, ridicularização, censura, zombaria, rejeição, exclusão da convivência, expulsão, remoção, banimento e exílio. Na vida futura, ele é cozido no grande inferno Avici, que se estende por cem yojanas, intensamente quente, ardente, incandescente, cheio de chamas e fagulhas, por centenas de milhares de bilhões de anos, sendo lançado para cima, para baixo e para os lados, com o corpo inchado. Ao libertar-se daquele grande inferno Avici, ele se torna um grande peta (espírito faminto) monástico do tipo Nijjhāmataṇhika, com um corpo magro, áspero e escuro, uma cabeça inchada, deformada e cheia de buracos, faminto e sedento, com uma aparência disforme e aterrorizante, com as orelhas e o nariz decepados, olhos que piscam espasmodicamente, o corpo coberto de feridas e chagas purulentas, repleto de vermes por toda parte, queimando por dentro como uma fogueira acesa ao vento, ardendo intensamente, sem abrigo ou refúgio, chorando e lamentando-se com uma voz compassiva e miserável, vagando de um lado para o outro sobre a terra, emitindo gritos de extrema dor.

‘‘ยถา, มหาราช, โกจิ อยุตฺโต อปฺปตฺโต อนนุจฺฉวิโก อนรโห อปฺปติรูโป หีโน กุชาติโก ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิญฺจติ, โส ลภติ หตฺถจฺเฉทํ ปาทจฺเฉทํ หตฺถปาทจฺเฉทํ กณฺณจฺเฉทํ นาสจฺเฉทํ กณฺณนาสจฺเฉทํ พิลงฺคถาลิกํ สงฺขมุณฺฑิกํ ราหุมุขํ โชติมาลิกํ หตฺถปชฺโชติกํ เอรกวตฺติกํ จีรกวาสิกํ เอเณยฺยกํ พฬิสมํสิกํ กหาปณกํ ขาราปตจฺฉิกํ ปลิฆปริวตฺติกํ ปลาลปีฐกํ ตตฺเตน เตเลน [Pg.339] โอสิญฺจนํ สุนเขหิ ขาทาปนํ ชีวสูลาโรปนํ อสินา สีสจฺเฉทํ อเนกวิหิตมฺปิ กมฺมการณํ อนุภวติ. กึ การณา? อยุตฺโต อปฺปตฺโต อนนุจฺฉวิโก อนรโห อปฺปติรูโป หีโน กุชาติโก มหนฺเต อิสฺสริเย ฐาเน อตฺตานํ ฐเปสิ, เวลํ ฆาเตสิ, เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ ปุคฺคโล ปาปิจฺโฉ…เป… มหิยา อฏฺฏสฺสรํ กโรติ.

Assim como, ó grande rei, se alguém inapto, não qualificado, inadequado, indigno, impróprio, de origem baixa e de casta ruim for consagrado com a consagração real, ele sofrerá a amputação das mãos, dos pés, das mãos e dos pés, das orelhas, do nariz, das orelhas e do nariz; sofrerá torturas como a 'panela de vinagre', a 'cabeça raspada como concha', a 'boca de Rahu', a 'guirlanda de fogo', a 'tocha na mão', a 'veste de palha', a 'veste de casca de árvore', o 'suplício do antílope', o 'desmembramento com ganchos de ferro', o 'corte de carne em tamanho de moedas', a 'infusão de água salgada nas feridas', o 'suplício do ferrolho', o 'suplício da esteira de palha', o derramamento de óleo fervente, ser devorado por cães, ser empalado vivo em uma estaca de ferro ou ter a cabeça decepada por uma espada, sofrendo assim inúmeros tipos de torturas. Por qual razão? Porque alguém inapto, não qualificado, inadequado, indigno, impróprio e de origem baixa colocou a si mesmo em uma posição de grande soberania e violou as leis do mundo. Da mesma forma, ó grande rei, qualquer indivíduo que possua maus desejos... [etc.]... vaga sobre a terra emitindo gritos de extrema dor.

‘‘โย ปน, มหาราช, ปุคฺคโล ยุตฺโต ปตฺโต อนุจฺฉวิโก อรโห ปติรูโป อปฺปิจฺโฉ สนฺตุฏฺโฐ ปวิวิตฺโต อสํสฏฺโฐ อารทฺธวีริโย ปหิตตฺโต อสโฐ อมาโย อโนทริโก อลาภกาโม อยสกาโม อกิตฺติกาโม สทฺโธ สทฺธาปพฺพชิโต ชรามรณา มุจฺจิตุกาโม ‘สาสนํ ปคฺคณฺหิสฺสามี’ติ ธุตงฺคํ สมาทิยติ, โส ทิคุณํ ปูชํ อรหติ เทวานญฺจ ปิโย โหติ มนาโป ปิหยิโต ปตฺถิโต, ชาติสุมนมลฺลิกาทีนํ วิย ปุปฺผํ นหาตานุลิตฺตสฺส, ชิฆจฺฉิตสฺส วิย ปณีตโภชนํ, ปิปาสิตสฺส วิย สีตลวิมลสุรภิปานียํ, วิสคตสฺส วิย โอสธวรํ, สีฆคมนกามสฺส วิย อาชญฺญรถวรุตฺตมํ, อตฺถกามสฺส วิย มโนหรมณิรตนํ, อภิสิญฺจิตุกามสฺส วิย ปณฺฑรวิมลเสตจฺฉตฺตํ, ธมฺมกามสฺส วิย อรหตฺตผลาธิคมมนุตฺตรํ. ตสฺส จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาวนาปาริปูรึ คจฺฉนฺติ, จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ปญฺจินฺทฺริยานิ ปญฺจ พลานิ สตฺต โพชฺฌงฺคา อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ภาวนาปาริปูรึ คจฺฉติ, สมถวิปสฺสนา อธิคจฺฉติ, อธิคมปฺปฏิปตฺติ ปริณมติ, จตฺตาริ สามญฺญผลานิ จตสฺโส ปฏิสมฺภิทา ติสฺโส วิชฺชา ฉฬภิญฺญา เกวโล จ สมณธมฺโม สพฺเพ ตสฺสาเธยฺยา โหนฺติ, วิมุตฺติปณฺฑรวิมลเสตจฺฉตฺเตน อภิสิญฺจติ.

Por outro lado, ó grande rei, o indivíduo que é apto, qualificado, adequado, digno, próprio, de poucos desejos, contente, recluso, não associado com leigos, de esforço enérgico, resoluto, honesto, sem falsidade, não glutão, que não deseja ganhos, que não deseja fama, que não deseja renome, que possui fé, que se ordenou pela fé, que deseja libertar-se da velhice e da morte, e que assume a prática ascética (dhutanga) pensando 'sustentarei a Dispensação (Sasana)', ele é digno de dupla honra, torna-se querido pelos devas e pelos seres humanos, estimado, apreciado e desejado. Assim como flores como o jasmim são adequadas para quem se banhou e se perfumou; assim como o alimento nobre é adequado para quem tem fome; assim como a água fresca, pura e perfumada é adequada para quem tem sede; assim como um excelente antídoto é adequado para quem ingeriu veneno; assim como uma nobre carruagem puxada por cavalos de raça é adequada para quem deseja viajar rapidamente; assim como uma joia preciosa que realiza desejos é adequada para quem busca o seu beneficio; assim como um guarda-chuva branco, puro e limpo é adequado para um rei que deseja ser consagrado; e assim como a suprema realização do fruto do estado de Arahant é adequada para quem deseja o Dhamma; da mesma forma, para aquele que é digno de realizar a prática ascética, os quatro estabelecimentos da atenção plena (satipatthana) alcançam a plenitude em seu desenvolvimento. Os quatro grandes esforços, as quatro bases do poder espiritual, as cinco faculdades, as cinco forças, os sete fatores do despertar e o nobre caminho óctuplo alcançam a plenitude em seu desenvolvimento. Ele alcança a tranquilidade (samatha) e a introspecção (vipassana). A prática para a realização amadurece. Os quatro frutos da vida monástica, as quatro análises lógicas, os três conhecimentos superiores, os seis conhecimentos diretos e toda a totalidade do ensinamento monástico — todos esses ensinamentos se manifestam diante dele. Ele é consagrado com o guarda-chuva branco, puro, limpo e imaculado da libertação.

‘‘ยถา, มหาราช, รญฺโญ ขตฺติยสฺส อภิชาตกุลกุลีนสฺส ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิตฺตสฺส ปริจรนฺติ สรฏฺฐเนคมชานปทภฏพลา อฏฺฐตฺตึสา จ ราชปริสา นฏนจฺจกา มุขมงฺคลิกา โสตฺถิวาจกา สมณพฺราหฺมณสพฺพปาสณฺฑคณา อภิคจฺฉนฺติ, ยํ กิญฺจิ ปถวิยา ปฏฺฏนรตนากรนครสุงฺกฏฺฐานเวรชฺชกเฉชฺชเภชฺชชนมนุสาสนํ สพฺพตฺถ สามิโก ภวติ, เอวเมว โข, มหาราช, โย โกจิ ปุคฺคโล ยุตฺโต ปตฺโต…เป… วิมุตฺติปณฺฑรวิมลเสตจฺฉตฺเตน อภิสิญฺจติ.

“Assim como, ó grande rei, um rei nobre (khattiya) de nascimento ilustre, consagrado com a consagração real, é servido por seus soldados e exército, juntamente com os habitantes do reino, das cidades e das províncias, e pelas trinta e oito assembleias reais, atores, dançarinos, aqueles que pronunciam palavras auspiciosas e bênçãos, e todas as seitas de ascetas e brâmanes se aproximam dele; e ele se torna o senhor de tudo na terra — portos, minas de joias, cidades, postos alfandegários, reinos estrangeiros, e da punição e instrução das pessoas; da mesma forma, ó grande rei, qualquer pessoa que seja dotada e tenha alcançado... [pe]... é consagrada com o guarda-sol branco, puro e imaculado da libertação.”

‘‘เตรสิมานิ[Pg.340], มหาราช, ธุตงฺคานิ, เยหิ สุทฺธิกโต นิพฺพานมหาสมุทฺทํ ปวิสิตฺวา พหุวิธํ ธมฺมกีฬมภิกีฬติ, รูปารูปอฏฺฐสมาปตฺติโย วฬญฺเชติ, อิทฺธิวิธํ ทิพฺพโสตธาตุํ ปรจิตฺตวิชานนํ ปุพฺเพนิวาสานุสฺสตึ ทิพฺพจกฺขุํ สพฺพาสวกฺขยญฺจ ปาปุณาติ. กตเม เตรส? ปํสุกูลิกงฺคํ เตจีวริกงฺคํ ปิณฺฑปาติกงฺคํ สปทานจาริกงฺคํ เอกาสนิกงฺคํ ปตฺตปิณฺฑิกงฺคํ ขลุปจฺฉาภตฺติกงฺคํ อารญฺญิกงฺคํ รุกฺขมูลิกงฺคํ อพฺโภกาสิกงฺคํ โสสานิกงฺคํ ยถาสนฺถติกงฺคํ เนสชฺชิกงฺคํ, อิเมหิ โข, มหาราช, เตรสหิ ธุตคุเณหิ ปุพฺเพ อาเสวิเตหิ นิเสวิเตหิ จิณฺเณหิ ปริจิณฺเณหิ จริเตหิ อุปจริเตหิ ปริปูริเตหิ เกวลํ สามญฺญํ ปฏิลภติ, ตสฺสาเธยฺยา โหนฺติ เกวลา สนฺตา สุขา สมาปตฺติโย.

“Existem estas treze práticas ascéticas (dhutaṅgas), ó grande rei, pelas quais aquele que se purificou entra no grande oceano do Nibbāna e desfruta de vários tipos de recreação no Dhamma, usufrui das oito realizações meditativas (as quatro jhānas materiais e as quatro imateriais), e alcança os poderes de manifestação psíquica, o ouvido divino, o conhecimento da mente alheia, a recordação de vidas passadas, o olho divino e a destruição de todas as impurezas mentais (āsavas). Quais são as treze? A prática de usar mantos de trapos (paṃsukūlikaṅga), a prática de usar apenas três mantos (tecīvarikaṅga), a prática de esmolar comida (piṇḍapātikaṅga), a prática de esmolar de casa em casa sem pular nenhuma (sapadānacārikaṅga), a prática de comer em uma única sessão (ekāsanikaṅga), a prática de comer apenas do próprio pote de esmolas (pattapiṇḍikaṅga), a prática de recusar comida adicional após ter terminado (khalupacchābhattikaṅga), a prática de viver na floresta (āraññikaṅga), a prática de viver ao pé de uma árvore (rukkhamūlikaṅga), a prática de viver ao ar livre (abbhokāsikaṅga), a prática de viver em um cemitério (sosānikaṅga), a prática de aceitar qualquer assento que lhe seja oferecido (yathāsanthatikaṅga) e a prática de permanecer na postura sentada sem se deitar (nesajjikaṅga). Ó grande rei, por meio dessas treze qualidades ascéticas, quando anteriormente cultivadas, praticadas, habituadas, repetidamente desenvolvidas, seguidas, cultivadas e aperfeiçoadas, obtém-se a totalidade da vida ascética (sāmañña), e todas as realizações meditativas pacíficas e felizes tornam-se suas subordinadas.”

‘‘ยถา, มหาราช, สธโน นาวิโก ปฏฺฏเน สุฏฺฐุ กตสุงฺโก มหาสมุทฺทํ ปวิสิตฺวา วงฺคํ ตกฺโกลํ จีนํ โสวีรํ สุรฏฺฐํ อลสนฺทํ โกลปฏฺฏนํ สุวณฺณภูมึ คจฺฉติ อญฺญมฺปิ ยํ กิญฺจิ นาวาสญฺจรณํ, เอวเมว โข, มหาราช, อิเมหิ เตรสหิ ธุตคุเณหิ ปุพฺเพ อาเสวิเตหิ นิเสวิเตหิ จิณฺเณหิ ปริจิณฺเณหิ จริเตหิ อุปจริเตหิ ปริปูริเตหิ เกวลํ สามญฺญํ ปฏิลภติ, ตสฺสาเธยฺยา โหนฺติ เกวลา สนฺตา สุขา สมาปตฺติโย.

“Assim como, ó grande rei, um navegador rico, tendo pago devidamente os impostos no porto, entra no grande oceano e viaja para Vaṅga, Takkola, China, Sovīra, Suraṭṭha, Alasanda, o porto de Kola, Suvaṇṇabhūmi, ou qualquer outro lugar navegável por navios; da mesma forma, ó grande rei, por meio dessas treze qualidades ascéticas, quando anteriormente cultivadas, praticadas, habituadas, repetidamente desenvolvidas, seguidas, cultivadas e aperfeiçoadas, obtém-se a totalidade da vida ascética, e todas as realizações meditativas pacíficas e felizes tornam-se suas subordinadas.”

‘‘ยถา, มหาราช, กสฺสโก ปฐมํ เขตฺตโทสํ ติณกฏฺฐปาสาณํ อปเนตฺวา กสิตฺวา วปิตฺวา สมฺมา อุทกํ ปเวเสตฺวา รกฺขิตฺวา โคเปตฺวา ลวนมทฺทเนน พหุธญฺญโก โหติ, ตสฺสาเธยฺยา ภวนฺติ เย เกจิ อธนา กปณา ทลิทฺทา ทุคฺคตชนา, เอวเมว โข, มหาราช, อิเมหิ เตรสหิ ธุตคุเณหิ ปุพฺเพ อาเสวิเตหิ…เป… เกวลา สนฺตา สุขา สมาปตฺติโย.

“Assim como, ó grande rei, um agricultor, tendo primeiro removido os defeitos do campo, como grama, gravetos e pedras, e tendo arado, semeado, irrigado adequadamente, protegido e guardado a plantação, torna-se possuidor de grãos abundantes por meio da colheita e da debulha, e todos os necessitados, desamparados, pobres e indigentes dependem dele; da mesma forma, ó grande rei, por meio dessas treze qualidades ascéticas, quando anteriormente cultivadas... [pe]... todas as realizações meditativas pacíficas e felizes tornam-se suas subordinadas.”

‘‘ยถา วา ปน, มหาราช, ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต อภิชาตกุลีโน เฉชฺชเภชฺชชนมนุสาสเน อิสฺสโร โหติ วสวตฺตี สามิโก อิจฺฉากรโณ, เกวลา จ มหาปถวี ตสฺสาเธยฺยา โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, อิเมหิ เตรสหิ ธุตคุเณหิ ปุพฺเพ อาเสวิเตหิ นิเสวิเตหิ จิณฺเณหิ ปริจิณฺเณหิ จริเตหิ อุปจริเตหิ ปริปูริเตหิ ชินสาสนวเร อิสฺสโร โหติ วสวตฺตี สามิโก อิจฺฉากรโณ, เกวลา จ สมณคุณา ตสฺสาเธยฺยา โหนฺติ.

“Ou ainda, ó grande rei, assim como um nobre (khattiya) consagrado na cabeça, de nascimento ilustre, é o governante supremo, controlador, mestre e soberano absoluto sobre a punição, a execução e a instrução das pessoas, e toda a grande terra está sob o seu domínio; da mesma forma, ó grande rei, por meio dessas treze qualidades ascéticas, quando anteriormente cultivadas, praticadas, habituadas, repetidamente desenvolvidas, seguidas, cultivadas e aperfeiçoadas, ele se torna o governante supremo, controlador, mestre e soberano absoluto na excelente dispensação do Vitorioso (Jina), e todas as qualidades de um asceta tornam-se suas subordinadas.”

‘‘นนุ[Pg.341], มหาราช, เถโร อุปเสโน วงฺคนฺตปุตฺโต สลฺเลขธุตคุเณ ปริปูรการิตาย อนาทิยิตฺวา สาวตฺถิยา สงฺฆสฺส กติกํ สปริโส นรทมฺมสารถึ ปฏิสลฺลานคตํ อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, ภควา จ ตํ สุวินีตํ ปริสํ โอโลเกตฺวา หฏฺฐตุฏฺโฐ ปมุทิโต อุทคฺโค ปริสาย สทฺธึ สลฺลาปํ สลฺลปิตฺวา อสมฺภินฺเนน พฺรหฺมสฺสเรน เอตทโวจ ‘ปาสาทิกา โข ปน ตฺยายํ อุปเสน ปริสา, กตํ ตฺวํ อุปเสน ปริสํ วิเนสี’ติ. โสปิ สพฺพญฺญุนา ทสพเลน เทวาติเทเวน ปุฏฺโฐ ยถาภูตสภาวคุณวเสน ภควนฺตํ เอตทโวจ –

“Não é verdade, ó grande rei, que o venerável Upasena, filho de Vaṅganta, devido à sua prática perfeita das qualidades de austeridade e ascetismo, sem levar em conta o acordo da Sangha em Sāvatthī, aproximou-se com seu séquito do Abençoado, o guia dos homens a serem domados, que estava em retiro solitário, e tendo reverenciado os pés do Abençoado com a cabeça, sentou-se a um lado? E o Abençoado, olhando para aquela assembleia bem disciplinada, alegre, satisfeito, contente e exultante, conversou com a assembleia e, com uma voz de Brahma ininterrupta, disse-lhe: ‘Esta sua assembleia, Upasena, é de fato inspiradora de fé. Como você, Upasena, treina a sua assembleia?’ E ele, sendo questionado pelo Onisciente, dotado das Dez Forças, o Deus dos deuses, respondeu ao Abençoado de acordo com a verdadeira natureza de suas qualidades:”

‘‘โย โกจิ มํ, ภนฺเต, อุปสงฺกมิตฺวา ปพฺพชฺชํ วา นิสฺสยํ วา ยาจติ, ตมหํ เอวํ วทามิ ‘‘อหํ โข อาวุโส อารญฺญิโก ปิณฺฑปาติโก ปํสุกูลิโก เตจีวริโก. สเจ ตฺวมฺปิ อารญฺญิโก ภวิสฺสสิ ปิณฺฑปาติโก ปํสุกูลิโก เตจีวริโก, เอวาหํ ตํ ปพฺพาเชสฺสามิ นิสฺสยํ ทสฺสามี’’ติ, สเจ โส เม, ภนฺเต, ปฏิสฺสุณิตฺวา นนฺทติ โอรมติ, เอวาหํ ตํ ปพฺพาเชมิ นิสฺสยํ เทมิ, สเจ น นนฺทติ น โอรมติ, น ตํ ปพฺพาเชมิ, น นิสฺสยํ เทมิ, เอวาหํ, ภนฺเต, ปริสํ วิเนมี’’ติ. เอวํ โข, มหาราช, ธุตคุณวรสมาทิณฺโณ ชินสาสนวเร อิสฺสโร โหติ. วสวตฺตี สามิโก อิจฺฉากรโณ, ตสฺสาเธยฺยา โหนฺติ เกวลา สนฺตา สุขา สมาปตฺติโย.

“‘Senhor, quem quer que se aproxime de mim pedindo a ordenação (pabbajjā) ou dependência (nissaya), eu lhe digo: “Amigo, eu sou um habitante da floresta, um esmolador de comida, um usuário de mantos de trapos e um usuário de apenas três mantos. Se você também for um habitante da floresta, um esmolador de comida, um usuário de mantos de trapos e um usuário de apenas três mantos, então eu lhe darei a ordenação e lhe concederei dependência.” Se ele concordar comigo, Senhor, e se alegrar e aceitar, então eu lhe dou a ordenação e lhe concedo dependência. Se ele não se alegrar nem aceitar, não lhe dou a ordenação nem lhe concedo dependência. É assim, Senhor, que eu treino a minha assembleia.’ Assim, ó grande rei, aquele que assume as excelentes qualidades ascéticas torna-se o governante supremo na excelente dispensação do Vitorioso, controlador, mestre e soberano absoluto, e todas as realizações meditativas pacíficas e felizes tornam-se suas subordinadas.”

‘‘ยถา, มหาราช, ปทุมํ อภิวุทฺธปริสุทฺธอุทิจฺจชาติปฺปภวํ สินิทฺธํ มุทุ โลภนียํ สุคนฺธํ ปิยํ ปตฺถิตํ ปสตฺถํ ชลกทฺทมมนุปลิตฺตํ อณุปตฺตเกสรกณฺณิกาภิมณฺฑิตํ ภมรคณเสวิตํ สีตลสลิลสํวทฺธํ, เอวเมว โข, มหาราช, อิเมหิ เตรสหิ ธุตคุเณหิ ปุพฺเพ อาเสวิเตหิ นิเสวิเตหิ จิณฺเณหิ ปริจิณฺเณหิ จริเตหิ อุปจริเตหิ ปริปูริเตหิ อริยสาวโก ตึสคุณวเรหิ สมุเปโต โหติ.

“Assim como, ó grande rei, uma flor de lótus, que cresce e é puríssima por nascimento e origem, é suave, macia, atraente, perfumada, amada, desejada, elogiada, não poluída pela água ou pela lama, adornada com pétalas, filamentos, anteras e pistilos, visitada por enxames de abelhas e nutrida por águas frias; da mesma forma, ó grande rei, por meio dessas treze qualidades ascéticas, quando anteriormente cultivadas, praticadas, habituadas, repetidamente desenvolvidas, seguidas, cultivadas e aperfeiçoadas, o nobre discípulo torna-se dotado de trinta excelentes qualidades.”

‘‘กตเมหิ ตึสคุณวเรหิ? สินิทฺธมุทุมทฺทวเมตฺตจิตฺโต โหติ, ฆาติตหตวิหตกิเลโส โหติ, หตนิหตมานทพฺโพ โหติ, อจลทฬฺหนิวิฏฺฐนิพฺเพมติกสทฺโธ โหติ, ปริปุณฺณปีณิตปหฏฺฐโลภนียสนฺตสุขสมาปตฺติลาภี โหติ, สีลวรปวรอสมสุจิคนฺธปริภาวิโต โหติ, เทวมนุสฺสานํ ปิโย โหติ มนาโป, ขีณาสวอริยวรปุคฺคลปตฺถิโต, เทวมนุสฺสานํ วนฺทิตปูชิโต, พุธวิพุธปณฺฑิตชนานํ ถุตถวิตโถมิตปสตฺโถ[Pg.342], อิธ วา หุรํ วา โลเกน อนุปลิตฺโต, อปฺปโถกวชฺเชปิ ภยทสฺสาวี, วิปุลวรสมฺปตฺติกามานํ มคฺคผลวรตฺถสาธโน, อายาจิตวิปุลปณีตปจฺจยภาคี, อนิเกตสยโน, ฌานชฺโฌสิตตปฺปวรวิหารี, วิชฏิตกิเลสชาลวตฺถุ, ภินฺนภคฺคสงฺกุฏิตสญฺฉินฺนคตินีวรโณ, อกุปฺปธมฺโม, อภินีตวาโส, อนวชฺชโภคี, คติวิมุตฺโต, อุตฺติณฺณสพฺพวิจิกิจฺโฉ, วิมุตฺติชฺโฌสิตตฺโถ, ทิฏฺฐธมฺโม, อจลทฬฺหภีรุตฺตาณมุปคโต, สมุจฺฉินฺนานุสโย, สพฺพาสวกฺขยํ ปตฺโต, สนฺตสุขสมาปตฺติวิหารพหุโล, สพฺพสมณคุณสมุเปโต, อิเมหิ ตึสคุณวเรหิ สมุเปโต โหติ.

“Quais são as trinta excelentes qualidades? Ele possui uma mente de amor bondoso (mettā) que é suave, terna e maleável; ele destruiu, subjugou e eliminou as impurezas mentais (kilesas); ele destruiu e abateu o orgulho e a vaidade; ele possui uma fé inabalável, firme, estabelecida e livre de dúvidas; ele obtém realizações meditativas pacíficas, felizes, atraentes, plenas, alegres e exultantes; ele é perfumado com a fragrância excelente, suprema, incomparável e pura da virtude (sīla); ele é amado e agradável aos deuses e seres humanos; ele é desejado pelos nobres indivíduos livres de impurezas (khīṇāsavas); ele é reverenciado e homenageado por deuses e seres humanos; ele é louvado, elogiado, enaltecido e glorificado por sábios e eruditos; ele não é poluído pelo mundo, seja aqui ou no além; ele vê perigo até mesmo na menor das falhas; ele realiza o excelente propósito do caminho e do fruto para aqueles que desejam uma vasta e excelente realização; ele recebe abundantes e excelentes requisitos oferecidos; ele não tem morada fixa; ele é dedicado à meditação (jhāna) e habita nessa excelente morada; ele desfez a rede de impurezas mentais; ele quebrou, destruiu, dobrou e cortou os destinos infelizes e os obstáculos (nīvaraṇas); ele possui uma natureza inabalável; ele tem um modo de vida humilde; ele desfruta de posses irrepreensíveis; ele é liberto dos destinos de renascimento; ele superou todas as dúvidas; ele tem como objetivo o fruto do estado de Arahat; ele viu a verdade (Dhamma); ele alcançou o refúgio inabalável, firme e seguro para os temerosos; ele cortou as tendências latentes (anusayas); ele alcançou a destruição de todas as impurezas mentais (āsavas); ele passa a maior parte do tempo na morada da realização meditativa pacífica e feliz; ele é plenamente dotado de todas as qualidades de um asceta. Ele é dotado dessas trinta excelentes qualidades.”

‘‘นนุ, มหาราช, เถโร สาริปุตฺโต ทสสหสฺสิโลกธาตุยา อคฺคปุริโส ฐเปตฺวา ทสพลํ โลกาจริยํ, โสปิ อปริมิตมสงฺขฺเยยฺยกปฺเป สมาจิตกุสลมูโล พฺราหฺมณกุลกุลีโน มนาปิกํ กามรตึ อเนกสตสงฺขํ ธนวรญฺจ โอหาย ชินสาสเน ปพฺพชิตฺวา อิเมหิ เตรสหิ ธุตคุเณหิ กายวจีจิตฺตํ ทมยิตฺวา อชฺเชตรหิ อนนฺตคุณสมนฺนาคโต โคตมสฺส ภควโต สาสนวเร ธมฺมจกฺกมนุปฺปวตฺตโก ชาโต. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน เอกงฺคุตฺตรนิกายวรลญฺฉเก –

“Não é verdade, ó grande rei, que o venerável ancião Sāriputta, o homem supremo no sistema de dez mil mundos, excetuando apenas o mestre do mundo dotado das Dez Forças, tendo acumulado raízes de mérito ao longo de incontáveis e imensuráveis eras, nascido em uma nobre família de brâmanes, tendo abandonado os prazeres sensoriais agradáveis e uma imensa riqueza de centenas de milhares de moedas de ouro, ordenou-se na dispensação do Vitorioso e, por meio dessas treze qualidades ascéticas, domou o corpo, a fala e a mente, tornando-se hoje dotado de infinitas qualidades e o continuador da Roda do Dhamma na excelente dispensação do Abençoado Gotama? E isso foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no excelente selo do Aṅguttara Nikāya:”

‘‘นาหํ, ภิกฺขเว, อญฺญํ เอกปุคฺคลมฺปิ สมนุปสฺสามิ, โย เอวํ ตถาคเตน อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ สมฺมเทว อนุปฺปวตฺเตติ, ยถยิทํ ภิกฺขเว, สาริปุตฺโต, สาริปุตฺโต. ภิกฺขเว, ตถาคเตน อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ สมฺมเทว อนุปฺปวตฺเตตี’’’ติ.

“‘Monges, eu não vejo nenhum outro indivíduo que faça girar tão perfeitamente a incomparável Roda do Dhamma colocada em movimento pelo Tathāgata como Sāriputta. Monges, Sāriputta faz girar perfeitamente a incomparável Roda do Dhamma colocada em movimento pelo Tathāgata.’”

‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, ยํ กิญฺจิ นวงฺคํ พุทฺธวจนํ, ยา จ โลกุตฺตรา กิริยา, ยา จ โลเก อธิคมวิปุลวรสมฺปตฺติโย, สพฺพํ ตํ เตรสสุ ธุตคุเณสุ สโมธาโนปคต’’ นฺติ.

“Muito bem, venerável Nāgasena! Qualquer que seja a palavra do Buda em suas nove divisões, qualquer que seja a prática supramundana, e quaisquer que sejam as vastas e excelentes realizações obtidas no mundo, tudo isso está contido e reunido nas treze qualidades ascéticas.”

ธุตงฺคปญฺโห ทุติโย.

“Fim da segunda pergunta sobre as práticas ascéticas.”

อนุมานวคฺโค จตุตฺโถ.

“Fim do quarto capítulo: Anumānavagga.”

๖. โอปมฺมกถาปญฺโห

6. “Perguntas sobre os Símiles”

มาติกา

“Matriz (Mātikā)”

ภนฺเต [Pg.343] นาคเสน, กติหงฺเคหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อรหตฺตํ สจฺฉิกโรตีติ?

“Venerável Nāgasena, dotado de quantas qualidades um monge realiza o estado de Arahat?”

อิธ, มหาราช, อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุกาเมน ภิกฺขุนา –

“Aqui, ó grande rei, o monge que deseja realizar o estado de Arahat deve:”

คทฺรภสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Adotar uma qualidade do jumento.”

กุกฺกุฏสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar cinco qualidades do galo.”

กลนฺทกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Adotar uma qualidade do esquilo.”

ทีปินิยา เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Adotar uma qualidade da pantera fêmea.”

ทีปิกสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar duas qualidades do leopardo.”

กุมฺมสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar cinco qualidades da tartaruga.”

วํสสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Adotar uma qualidade do bambu.”

จาปสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Adotar uma qualidade do arco.”

วายสสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar duas qualidades do corvo.”

มกฺกฏสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar duas qualidades do macaco.”

คทฺรภวคฺโค ปฐโม.

“Fim do primeiro capítulo: Gadrabhavagga.”

ลาพุลตาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Adotar uma qualidade da trepadeira de abóbora.”

ปทุมสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar três qualidades do lótus.”

พีชสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar duas qualidades da semente.”

สาลกลฺยาณิกาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Adotar uma qualidade da árvore Sālakalyāṇī.”

นาวาย ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar três qualidades do barco.”

นาวาลคฺคนกสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar duas qualidades da âncora.”

กูปสฺส [Pg.344] เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Adotar uma qualidade do mastro.”

นิยามกสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar três qualidades do timoneiro.”

กมฺมการสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Adotar uma qualidade do marinheiro.”

สมุทฺทสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar cinco qualidades do oceano.”

สมุทฺทวคฺโค ทุติโย.

“Fim do segundo capítulo: Samuddavagga.”

ปถวิยา ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar cinco qualidades da terra.”

อาปสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar cinco qualidades da água.”

เตชสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar cinco qualidades do fogo.”

วายุสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar cinco qualidades do vento.”

ปพฺพตสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar cinco qualidades da montanha.”

อากาสสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar cinco qualidades do espaço.”

จนฺทสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar cinco qualidades da lua.”

สูริยสฺส สตฺต องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar sete qualidades do sol.”

สกฺกสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar três qualidades de Sakka.”

จกฺกวตฺติสฺส จตฺตาริ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar quatro qualidades do monarca universal.”

ปถวีวคฺโค ตติโย.

“Fim do terceiro capítulo: Pathavīvaggo.”

อุปจิกาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Adotar uma qualidade do cupim.”

พิฬารสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar duas qualidades do gato.”

อุนฺทูรสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Adotar uma qualidade do rato.”

วิจฺฉิกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Adotar uma qualidade do escorpião.”

นกุลสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Adotar uma qualidade do mangusto.”

ชรสิงฺคาลสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar duas qualidades do chacal velho.”

มิคสฺส [Pg.345] ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar três qualidades do cervo.”

โครูปสฺส จตฺตาริ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar quatro qualidades do gado.”

วราหสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

“Adotar duas qualidades do javali.”

หตฺถิสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As cinco qualidades do elefante devem ser adotadas.

อุปจิกาวคฺโค จตุตฺโถ.

O quarto capítulo, Upacikāvaggo, está concluído.

สีหสฺส สตฺต องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As sete qualidades do leão devem ser adotadas.

จกฺกวากสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As três qualidades do ganso-avermelhado devem ser adotadas.

เปณาหิกาย ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do calau devem ser adotadas.

ฆรกโปตสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade do pombo doméstico deve ser adotada.

อุลูกสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades da coruja devem ser adotadas.

สตปตฺตสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade do pica-pau deve ser adotada.

วคฺคุลิสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do morcego devem ser adotadas.

ชลูกาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade da sanguessuga deve ser adotada.

สปฺปสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As três qualidades da cobra devem ser adotadas.

อชครสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade da píton deve ser adotada.

สีหวคฺโค ปญฺจโม.

O quinto capítulo, Sīhavaggo, está concluído.

ปนฺถมกฺกฏกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade da aranha deve ser adotada.

ถนสิตทารกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade do bebê lactente deve ser adotada.

จิตฺตกธรกุมฺมสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade da tartaruga terrestre deve ser adotada.

ปวนสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As cinco qualidades da floresta devem ser adotadas.

รุกฺขสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As três qualidades da árvore devem ser adotadas.

เมฆสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As cinco qualidades da chuva devem ser adotadas.

มณิรตนสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As três qualidades da joia preciosa devem ser adotadas.

มาควิกสฺส [Pg.346] จตฺตาริ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As quatro qualidades do caçador devem ser adotadas.

พาฬิสิกสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do pescador devem ser adotadas.

ตจฺฉกสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do carpinteiro devem ser adotadas.

มกฺกฏวคฺโค ฉฏฺโฐ.

O sexto capítulo, Makkaṭavaggo, está concluído.

กุมฺภสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade do pote de água deve ser adotada.

กาฬายสสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades da coruja-orelhuda devem ser adotadas.

ฉตฺตสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As três qualidades do guarda-chuva devem ser adotadas.

เขตฺตสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As três qualidades do campo de cultivo devem ser adotadas.

อคทสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do antídoto devem ser adotadas.

โภชนสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As três qualidades do alimento devem ser adotadas.

อิสฺสาสสฺส จตฺตาริ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As quatro qualidades do arqueiro devem ser adotadas.

กุมฺภวคฺโค สตฺตโม.

O sétimo capítulo, Kumbhavaggo, está concluído.

รญฺโญ จตฺตาริ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As quatro qualidades do rei devem ser adotadas.

โทวาริกสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do porteiro devem ser adotadas.

นิสทาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade da pedra de amolar deve ser adotada.

ปทีปสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades da lamparina devem ser adotadas.

มยูรสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do pavão devem ser adotadas.

ตุรงฺคสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do cavalo devem ser adotadas.

โสณฺฑิกสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do tanque de cal devem ser adotadas.

อินฺทขีลสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do pilar de Indra devem ser adotadas.

ตุลาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade da balança deve ser adotada.

ขคฺคสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades da espada devem ser adotadas.

มจฺฉสฺส [Pg.347] ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do peixe devem ser adotadas.

อิณคฺคาหกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade do credor deve ser adotada.

พฺยาธิตสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do enfermo devem ser adotadas.

มตสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do morto devem ser adotadas.

นทิยา ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do rio devem ser adotadas.

อุสภสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade do touro deve ser adotada.

มคฺคสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do caminho devem ser adotadas.

สุงฺกสายิกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade do cobrador de impostos deve ser adotada.

โจรสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As três qualidades do ladrão devem ser adotadas.

สกุณคฺฆิยา เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade do falcão deve ser adotada.

สุนขสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade do cão deve ser adotada.

ติกิจฺฉกสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As três qualidades do médico devem ser adotadas.

คพฺภินิยา ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades da mulher grávida devem ser adotadas.

จมริยา เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Uma qualidade do iaque deve ser adotada.

กิกิยา ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades da ave kiki devem ser adotadas.

กโปติกาย ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As três qualidades da pomba devem ser adotadas.

เอกนยนสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As duas qualidades do caolho devem ser adotadas.

กสฺสกสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

As três qualidades do agricultor devem ser adotadas.

ชมฺพุกสิงฺคาลิยา เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Deve-se adotar uma qualidade da chacal fêmea.

จงฺควารกสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

Devem-se adotar duas qualidades do filtro de água.

ทพฺพิยา เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Deve-se adotar uma qualidade da colher de pau.

อิณสาธกสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

Devem-se adotar três qualidades do cobrador de dívidas.

อนุวิจินกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Deve-se adotar uma qualidade do investigador.

สารถิสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

Devem-se adotar duas qualidades do cocheiro.

โภชกสฺส [Pg.348] ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานิ.

Devem-se adotar duas qualidades do comensal.

ตุนฺนวายสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Deve-se adotar uma qualidade do alfaiate.

นาวิกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Deve-se adotar uma qualidade do timoneiro.

ภมรสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานีติ.

Devem-se adotar duas qualidades da abelha.

มาติกา นิฏฺฐิตา.

O sumário está concluído.

๑. คทฺรภวคฺโค

1. Capítulo do Jumento

๑. คทฺรภงฺคปญฺโห

1. A Questão sobre as Qualidades do Jumento

๑. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘คทฺรภสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, คทฺรโภ นาม สงฺการกูเฏปิ จตุกฺเกปิ สิงฺฆาฏเกปิ คามทฺวาเรปิ ถุสราสิมฺหิปิ ยตฺถ กตฺถจิ สยติ, น สยนพหุโล โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ติณสนฺถาเรปิ ปณฺณสนฺถาเรปิ กฏฺฐมญฺจเกปิ ฉมายปิ ยตฺถ กตฺถจิ จมฺมขณฺฑํ ปตฺถริตฺวา ยตฺถ กตฺถจิ สยิตพฺพํ, น สยนพหุเลน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, คทฺรภสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน ‘กลิงฺครูปธานา, ภิกฺขเว, เอตรหิ มม สาวกา วิหรนฺติ อปฺปมตฺตา อาตาปิโน ปธานสฺมิ’นฺติ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินาปิ –

1. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Deve-se adotar uma qualidade do jumento’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, o jumento dorme em qualquer lugar, seja em um monte de lixo, em um cruzamento de quatro caminhos, em uma encruzilhada, no portão de uma aldeia ou em um monte de palha, e não é dado ao sono excessivo; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve estender seu pedaço de couro e dormir em qualquer lugar, seja em um leito de grama, em um leito de folhas, em uma cama de madeira ou no próprio chão, e não deve ser dado ao sono excessivo. Esta, ó rei, é a única qualidade do jumento que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses: ‘Monjes, atualmente meus discípulos vivem tendo pedaços de madeira como travesseiros, diligentes, ardentes e dedicados ao esforço espiritual.’ E isto também foi dito, ó rei, pelo Venerável Sariputta, o General do Dhamma:”

‘‘‘ปลฺลงฺเกน นิสินฺนสฺส, ชณฺณุเกนาภิวสฺสติ;

อลํ ผาสุวิหาราย, ปหิตตฺตสฺส ภิกฺขุโน’’’ติ.

“‘Para o monge de mente resoluta, que se senta de pernas cruzadas, mesmo que a chuva caia sobre seus joelhos, isso é suficiente para sua vida confortável.’”

คทฺรภงฺคปญฺโห ปฐโม.

A primeira questão, sobre as qualidades do jumento, está concluída.

๒. กุกฺกุฏงฺคปญฺโห

2. A Questão sobre as Qualidades do Galo

๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘กุกฺกุฏสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, กุกฺกุโฏ [Pg.349] กาเลน สมเยน ปฏิสลฺลียติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กาเลน สมเยเนว เจติยงฺคณํ สมฺมชฺชิตฺวา ปานียํ ปริโภชนียํ อุปฏฺฐเปตฺวา สรีรํ ปฏิชคฺคิตฺวา นหายิตฺวา เจติยํ วนฺทิตฺวา วุฑฺฒานํ ภิกฺขูนํ ทสฺสนาย คนฺตฺวา กาเลน สมเยน สุญฺญาคารํ ปวิสิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, กุกฺกุฏสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

2. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Devem-se adotar cinco qualidades do galo’, quais são essas cinco qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o galo vai para o poleiro no momento apropriado, da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, no momento apropriado, deve varrer o pátio da estupa, preparar a água potável e a água para uso geral, cuidar do corpo, banhar-se, prestar homenagem à estupa, ir ver os monges seniores e, no momento apropriado, entrar em um aposento solitário. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do galo que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, กุกฺกุโฏ กาเลน สมเยเนว วุฏฺฐาติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กาเลน สมเยเนว วุฏฺฐหิตฺวา เจติยงฺคณํ สมฺมชฺชิตฺวา ปานียํ ปริโภชนียํ อุปฏฺฐเปตฺวา สรีรํ ปฏิชคฺคิตฺวา เจติยํ วนฺทิตฺวา ปุนเทว สุญฺญาคารํ ปวิสิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, กุกฺกุฏสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, o galo acorda no momento apropriado. Da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve acordar no momento apropriado, varrer o pátio da estupa, preparar a água potável e a água para uso geral, cuidar do corpo, prestar homenagem à estupa e, novamente, entrar em um aposento solitário. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do galo que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, กุกฺกุโฏ ปถวึ ขณิตฺวา ขณิตฺวา อชฺโฌหารํ อชฺโฌหรติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปจฺจเวกฺขิตฺวา ปจฺจเวกฺขิตฺวา อชฺโฌหารํ อชฺโฌหริตพฺพํ ‘เนว ทวาย น มทาย น มณฺฑนาย น วิภูสนาย, ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐิติยา ยาปนาย วิหึสูปรติยา พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย, อิติ ปุราณญฺจ เวทนํ ปฏิหงฺขามิ นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสฺสามิ, ยาตฺรา จ เม ภวิสฺสติ อนวชฺชตา จ ผาสุวิหาโร จา’ติ. อิทํ, มหาราช, กุกฺกุฏสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน –

“Além disso, ó rei, o galo cisca a terra repetidamente para encontrar e engolir seu alimento. Da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve consumir seu alimento refletindo repetidamente: ‘Não para diversão, não para embriaguez, não para embelezamento, não para adorno, mas apenas para a manutenção e preservação deste corpo, para cessar o desconforto, para apoiar a vida santa, pensando: Assim eliminarei a sensação antiga e não darei origem a uma nova sensação; e haverá sustento para mim, ausência de culpa e uma vida confortável.’ Esta, ó rei, é a terceira qualidade do galo que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses:”

‘‘‘กนฺตาเร ปุตฺตมํสํว, อกฺขสฺสพฺภญฺชนํ ยถา;

เอวํ อาหริ อาหารํ, ยาปนตฺถมมุจฺฉิโต’ติ.

“‘Como a carne do próprio filho no deserto, ou como a graxa usada para lubrificar o eixo de uma carruagem; assim se deve consumir o alimento, sem apego, apenas para o sustento.’”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, กุกฺกุโฏ สจกฺขุโกปิ รตฺตึ อนฺโธ โหติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อนนฺเธเนว อนฺเธน วิย ภวิตพฺพํ, อรญฺเญปิ โคจรคาเม ปิณฺฑาย จรนฺเตนปิ รชนีเยสุ รูปสทฺทคนฺธรสโผฏฺฐพฺพธมฺเมสุ อนฺเธน พธิเรน มูเคน วิย ภวิตพฺพํ, น นิมิตฺตํ คเหตพฺพํ, นานุพฺยญฺชนํ คเหตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, กุกฺกุฏสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน มหากจฺจายเนน –

“Além disso, ó rei, o galo, embora tenha olhos, é cego à noite. Da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, embora não seja cego, deve agir como se fosse cego. Seja na floresta ou na aldeia onde esmola, ao caminhar em busca de esmolas, ele deve agir como se fosse cego, surdo e mudo em relação às formas, sons, cheiros, sabores, toques e fenômenos mentais que despertam o desejo; ele não deve se apegar aos sinais gerais nem aos detalhes secundários. Esta, ó rei, é a quarta qualidade do galo que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Venerável Mahākaccāyana:”

‘จกฺขุมาสฺส ยถา อนฺโธ, โสตวา พธิโร ยถา;

ปญฺญวาสฺส ยถา มูโค, พลวา ทุพฺพโลริว;

อตฺตอตฺเถ สมุปฺปนฺเน, สเยถ มตสายิก’นฺติ.

“‘Embora tenha olhos, que seja como um cego; embora tenha ouvidos, que seja como um surdo; embora tenha sabedoria, que seja como um mudo; embora tenha força, que seja como um fraco. E quando o seu próprio propósito for alcançado, que ele descanse como se estivesse morto.’”

‘‘ปุน [Pg.350] จปรํ, มหาราช, กุกฺกุโฏ เลฑฺฑุทณฺฑลคุฬมุคฺคเรหิ ปริปาติยนฺโตปิ สกํ เคหํ น วิชหติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน จีวรกมฺมํ กโรนฺเตนปิ นวกมฺมํ กโรนฺเตนปิ วตฺตปฺปฏิวตฺตํ กโรนฺเตนปิ อุทฺทิสนฺเตนปิ อุทฺทิสาเปนฺเตนปิ โยนิโส มนสิกาโร น วิชหิตพฺโพ, สกํ โข ปเนตํ, มหาราช, โยคิโน เคหํ, ยทิทํ โยนิโส มนสิกาโร. อิทํ, มหาราช, กุกฺกุฏสฺส ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน ‘โก จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน โคจโร สโก เปตฺติโก วิสโย? ยทิทํ จตฺตาโร สติปฏฺฐานา’ติ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินาปิ –

“Além disso, ó rei, o galo, mesmo sendo afugentado com torrões de terra, bastões, porretes ou clavas, não abandona sua própria casa. Da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, mesmo quando está fazendo mantos, realizando novos trabalhos de construção, cumprindo deveres e obrigações, recitando ou ensinando a recitar, não deve abandonar a atenção sábia (yoniso manasikāra). Pois a atenção sábia, ó rei, é a própria casa do iogue. Esta, ó rei, é a quinta qualidade do galo que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses: ‘E qual, monges, é o campo de atuação do monge, o seu próprio domínio ancestral? São as quatro bases da atenção plena (satipaṭṭhāna).’ E isto também foi dito, ó rei, pelo Venerável Sariputta, o General do Dhamma:”

‘‘‘ยถา สุทนฺโต มาตงฺโค, สกํ โสณฺฑํ น มทฺทติ;

ภกฺขาภกฺขํ วิชานาติ, อตฺตโน วุตฺติกปฺปนํ.

“‘Assim como um elefante bem treinado não pisa em sua própria tromba, e sabe o que é comestível e o que não é comestível para o seu sustento;”

‘‘‘ตเถว พุทฺธปุตฺเตน, อปฺปมตฺเตน วา ปน;

ชินวจนํ น มทฺทิตพฺพํ, มนสิการวรุตฺตม’’’นฺติ.

“‘Da mesma forma, o filho do Buda, sendo diligente, não deve violar as palavras do Vitorioso, mantendo a excelente e suprema atenção plena.’”

กุกฺกุฏงฺคปญฺโห ทุติโย.

A segunda questão, sobre as qualidades do galo, está concluída.

๓. กลนฺทกงฺคปญฺโห

3. Kalandakaṅgapañho

๓. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘กลนฺทกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, กลนฺทโก ปฏิสตฺตุมฺหิ โอปตนฺเต นงฺคุฏฺฐํ ปปฺโผเฏตฺวา มหนฺตํ กตฺวา เตเนว นงฺคุฏฺฐลคุเฬน ปฏิสตฺตุํ ปฏิพาหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กิเลสสตฺตุมฺหิ โอปตนฺเต สติปฏฺฐานลคุฬํ ปปฺโผเฏตฺวา มหนฺตํ กตฺวา เตเนว สติปฏฺฐานลคุเฬน สพฺพกิเลสา ปฏิพาหิตพฺพา. อิทํ, มหาราช, กลนฺทกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน จูฬปนฺถเกน –

3. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Deve-se adotar uma qualidade do esquilo’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, o esquilo, quando um inimigo o ataca, agita sua cauda para fazê-la parecer grande e, usando essa mesma cauda como um porrete, afasta o inimigo; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, quando o inimigo das impurezas (kilesas) o ataca, deve agitar o porrete das bases da atenção plena (satipaṭṭhāna) para torná-lo grande e, com esse mesmo porrete das bases da atenção plena, afastar todas as impurezas. Esta, ó rei, é a única qualidade do esquilo que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Venerável Cūḷapanthaka:”

‘ยทา กิเลสา โอปตนฺติ, สามญฺญคุณธํสนา;

สติปฏฺฐานลคุเฬน, หนฺตพฺพา เต ปุนปฺปุน’’’นฺติ.

“‘Quando as impurezas que destroem as qualidades da vida ascética atacam, elas devem ser golpeadas repetidamente com o porrete das bases da atenção plena.’”

กลนฺทกงฺคปญฺโห ตติโย.

A terceira questão, sobre as qualidades do esquilo, está concluída.

๔. ทีปินิยงฺคปญฺโห

4. A Questão sobre as Qualidades da Leoparda

๔. ‘‘ภนฺเต [Pg.351] นาคเสน, ‘ทีปินิยา เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ทีปินี สกึ เยว คพฺภํ คณฺหาติ, น ปุนปฺปุนํ ปุริสํ อุเปติ? เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อายตึ ปฏิสนฺธึ อุปฺปตฺตึ คพฺภเสยฺยํ จุตึ เภทํ ขยํ วินาสํ สํสารภยํ ทุคฺคตึ วิสมํ สมฺปีฬิตํ ทิสฺวา ‘ปุนพฺภเว นปฺปฏิสนฺทหิสฺสามี’ติ โยนิโส มนสิกาโร กรณีโย. อิทํ, มหาราช, ทีปินิยา เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สุตฺตนิปาเต ธนิยโคปาลกสุตฺเต –

4. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Deve-se adotar uma qualidade da leoparda’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, a leoparda engravida apenas uma vez e não se aproxima novamente do macho; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, vendo o perigo do renascimento futuro, da concepção, de jazer no útero, da morte, da dissolução, do declínio, da destruição, o medo do saṃsāra, os destinos infelizes, a dor e a opressão, deve aplicar a atenção sábia pensando: ‘Não renascerei novamente no porvir’. Esta, ó rei, é a única qualidade da leoparda que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no Sutta Nipāta, no Dhaniyagopālaka Sutta:”

‘‘‘อุสโภริว เฉตฺว พนฺธนานิ, นาโค ปูติลตํว ทาลยิตฺวา;

นาหํ ปุนุเปสฺสํ คพฺภเสยฺยํ, อถ เจ ปตฺถยสี ปวสฺส เทวา’’’ติ.

“‘Como um touro que rompeu suas amarras, ou como um grande elefante que despedaçou as trepadeiras podres, eu não entrarei novamente em um útero materno. Portanto, ó divindade da chuva, chova se assim desejares!’”

ทีปินิยงฺคปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta questão, sobre as qualidades da leoparda, está concluída.

๕. ทีปิกงฺคปญฺโห

5. A Questão sobre as Qualidades do Leopardo

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘ทีปิกสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ทีปิโก อรญฺเญ ติณคหนํ วา วนคหนํ วา ปพฺพตคหนํ วา นิสฺสาย นิลียิตฺวา มิเค คณฺหาติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน วิเวกํ เสวิตพฺพํ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ อปฺปสทฺทํ อปฺปนิคฺโฆสํ วิชนวาตํ มนุสฺสราหเสยฺยกํ ปฏิสลฺลานสารุปฺปํ; วิเวกํ เสวมาโน หิ, มหาราช, โยคี โยคาวจโร นจิรสฺเสว ฉฬภิญฺญาสุ จ วสิภาวํ ปาปุณาติ. อิทํ, มหาราช, ทีปิกสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรหิ ธมฺมสงฺคาหเกหิ –

5. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Devem-se adotar duas qualidades do leopardo’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o leopardo na floresta se esconde apoiando-se em uma densa vegetação de capim, de árvores ou de montanhas para capturar os animais; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve cultivar o isolamento, recorrendo a uma floresta, ao pé de uma árvore, a uma montanha, a um desfiladeiro, a uma caverna na rocha, a um cemitério, a uma clareira na floresta, ao ar livre, a um monte de palha — locais com pouco ruído, sem clamor, livres de correntes de ar causadas por multidões, adequados para a privacidade humana e apropriados para a meditação solitária. Pois o iogue, o praticante que cultiva o isolamento, ó rei, em pouco tempo alcança o domínio das seis formas de conhecimento superior (abhiññā). Esta, ó rei, é a primeira qualidade do leopardo que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelos Veneráveis Recitadores do Dhamma:”

‘‘‘ยถาปิ [Pg.352] ทีปิโก นาม, นิลียิตฺวา คณฺหเต มิเค;

ตเถวายํ พุทฺธปุตฺโต, ยุตฺตโยโค วิปสฺสโก;

อรญฺญํ ปวิสิตฺวาน, คณฺหาติ ผลมุตฺตม’นฺติ.

“‘Assim como o leopardo se esconde para capturar os animais, da mesma forma este filho do Buda, dedicado à prática e dotado de visão penetrante (vipassanā), ao entrar na floresta, alcança o fruto supremo.’”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ทีปิโก ยํ กิญฺจิ ปสุํ วธิตฺวา วาเมน ปสฺเสน ปติตํ น ภกฺเขติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน เวฬุทาเนน วา ปตฺตทาเนน วา ปุปฺผทาเนน วา ผลทาเนน วา สินานทาเนน วา มตฺติกาทาเนน วา จุณฺณทาเนน วา ทนฺตกฏฺฐทาเนน วา มุโขทกทาเนน วา จาตุกมฺยตาย วา มุคฺคสุปฺยตาย วา ปาริภฏ ยตาย วา ชงฺฆเปสนีเยน วา เวชฺชกมฺเมน วา ทูตกมฺเมน วา ปหิณคมเนน วา ปิณฺฑปฏิปิณฺเฑน วา ทานานุปฺปทาเนน วา วตฺถุวิชฺชาย วา นกฺขตฺตวิชฺชาย วา องฺควิชฺชาย วา อญฺญตรญฺญตเรน วา พุทฺธปฺปฏิกุฏฺเฐน มิจฺฉาชีเวน นิปฺผาทิตํ โภชนํ น ภุญฺชิตพฺพํ วาเมน ปสฺเสน ปติตํ ปสุํ วิย ทีปิโก. อิทํ, มหาราช, ทีปิกสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

“Além disso, ó rei, o leopardo, após matar qualquer animal, se este cair sobre o seu lado esquerdo, ele não o come. Da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, não deve consumir alimento obtido por meios de subsistência incorretos (micchājīva) censurados pelo Buda, tais como: dar bambu, dar folhas, dar flores, dar frutos, dar sabão de banho, dar argila, dar pó de banho, dar palitos de dente, dar água para lavar o rosto, bajulação, falar meias-verdades (como sopa de feijão-mungo), agir como babá cuidando de crianças, atuar como mensageiro para leigos, praticar medicina, atuar como emissário, ir e vir a serviço de outros, dar esmolas em troca de esmolas, dar presentes em troca de presentes, fazer previsões sobre terrenos e casas, astrologia, quiromancia ou qualquer outro meio incorreto de vida — assim como o leopardo não come o animal que cai sobre o seu lado esquerdo. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do leopardo que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Venerável Sariputta, o General do Dhamma:”

‘‘‘วจีวิญฺญตฺติวิปฺผารา, อุปฺปนฺนํ มธุปายสํ;

สเจ ภุตฺโต ภเวยฺยาหํ, สาชีโว ครหิโต มม.

“‘Se eu comesse o doce arroz com leite obtido por meio de insinuações verbais, meu meio de vida seria censurável.

‘‘‘ยทิปิ เม อนฺตคุณํ, นิกฺขมิตฺวา พหี จเร;

เนว ภินฺเทยฺยมาชีวํ, จชมาโนปิ ชีวิต’’’นฺติ.

“‘Mesmo que minhas entranhas saíssem para fora do meu corpo, eu não violaria meu meio de vida, mesmo que tivesse de perder a vida.’”

ทีปิกงฺคปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta questão, sobre as qualidades do leopardo, está concluída.

๖. กุมฺมงฺคปญฺโห

6. A Questão sobre as Qualidades da Tartaruga

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘กุมฺมสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, กุมฺโม อุทกจโร อุทเกเยว วาสํ กปฺเปติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สพฺพปาณภูตปุคฺคลานํ หิตานุกมฺปินา เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน สพฺพาวนฺตํ โลกํ ผริตฺวา วิหริตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, กุมฺมสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

6. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Devem-se adotar cinco qualidades da tartaruga’, quais são essas cinco qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, a tartaruga é um animal aquático e faz sua morada na própria água; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve viver permeando todo o mundo com uma mente cheia de amor benevolente (mettā), compassiva pelo bem-estar de todos os seres vivos e pessoas — uma mente ampla, sublime, imensurável, livre de hostilidade e livre de má vontade. Esta, ó rei, é a primeira qualidade da tartaruga que deve ser adotada.

‘‘ปุน [Pg.353] จปรํ, มหาราช, กุมฺโม อุทเก อุปฺปิลวนฺโต สีสํ อุกฺขิปิตฺวา ยทิ โกจิ ปสฺสติ, ตตฺเถว นิมุชฺชติ คาฬฺหโมคาหติ ‘มา มํ เต ปุน ปสฺเสยฺยุ’นฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กิเลเสสุ โอปตนฺเตสุ อารมฺมณสเร นิมุชฺชิตพฺพํ คาฬฺหโมคาหิตพฺพํ ‘มา มํ กิเลสา ปุน ปสฺเสยฺยุ’นฺติ. อิทํ, มหาราช, กุมฺมสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, a tartaruga, ao flutuar na água, ergue a cabeça e, se vê alguém, submerge imediatamente e mergulha profundamente, pensando: ‘Que eles não me vejam novamente’. Da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, quando as impurezas (kilesas) o atacam, deve submergir e mergulhar profundamente no lago do seu objeto de meditação, pensando: ‘Que as impurezas não me vejam novamente’. Esta, ó rei, é a segunda qualidade da tartaruga que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, กุมฺโม อุทกโต นิกฺขมิตฺวา กายํ โอตาเปติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน นิสชฺชฏฺฐานสยนจงฺกมโต มานสํ นีหริตฺวา สมฺมปฺปธาเน มานสํ โอตาเปตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, กุมฺมสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó rei, assim como a tartaruga, saindo da água, aquece seu corpo ao sol; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, retirando a mente do sentar, do ficar de pé, do deitar e do caminhar, deve aquecer a mente nos quatro supremos esforços (sammappadhāna). Esta, ó rei, é a terceira qualidade da tartaruga que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, กุมฺโม ปถวึ ขณิตฺวา วิวิตฺเต วาสํ กปฺเปติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ลาภสกฺการสิโลกํ ปชหิตฺวา สุญฺญํ วิวิตฺตํ กานนํ วนปตฺถํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ อปฺปสทฺทํ อปฺปนิคฺโฆสํ ปวิวิตฺตโมคาหิตฺวา วิวิตฺเต เยว วาสํ อุปคนฺตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, กุมฺมสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน อุปเสเนน วงฺคนฺตปุตฺเตน –

Além disso, ó rei, assim como a tartaruga, cavando a terra, faz sua morada em um lugar isolado; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, abandonando os ganhos, as honras e a fama, deve adentrar uma floresta vazia e isolada, uma selva, uma montanha, uma fenda, uma caverna na rocha, um lugar silencioso, livre de ruídos e solitário, e ali buscar sua morada na reclusão. Esta, ó rei, é a quarta qualidade da tartaruga que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo venerável Upasena, filho de Vaṅganta:

‘‘‘วิวิตฺตํ อปฺปนิคฺโฆสํ, วาฬมิคนิเสวิตํ;

เสเว เสนาสนํ ภิกฺขุ, ปฏิสลฺลานการณา’ติ.

‘O bhikkhu deve frequentar uma morada isolada, livre de ruídos, habitada por feras selvagens, com o propósito de praticar a meditação solitária.’

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, กุมฺโม จาริกํ จรมาโน ยทิ กญฺจิ ปสฺสติ วา, สทฺทํ สุณาติ วา, โสณฺฑิปญฺจมานิ องฺคานิ สเก กปาเล นิทหิตฺวา อปฺโปสฺสุกฺโก ตุณฺหีภูโต ติฏฺฐติ กายมนุรกฺขนฺโต, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สพฺพตฺถ รูปสทฺทคนฺธรสโผฏฺฐพฺพธมฺเมสุ อาปตนฺเตสุ ฉสุ ทฺวาเรสุ สํวรกวาฏํ อนุคฺฆาเฏตฺวา มานสํ สโมทหิตฺวา สํวรํ กตฺวา สเตน สมฺปชาเนน วิหาตพฺพํ สมณธมฺมํ อนุรกฺขมาเนน. อิทํ, มหาราช, กุมฺมสฺส ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สํยุตฺตนิกายวเร กุมฺมูปมสุตฺตนฺเต –

Além disso, ó rei, assim como a tartaruga, ao andar, se vê alguém ou ouve um som, recolhe seus membros — sendo a cabeça o quinto — para dentro de sua própria carapaça e permanece imóvel, silenciosa, sem preocupações, protegendo seu corpo; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, quando formas, sons, cheiros, sabores, tangíveis e fenômenos mentais se apresentam em todas as direções, não deve abrir as portas da contenção nos seis sentidos, mas sim recolher bem a mente, praticar a contenção e viver com atenção plena e clara compreensão, protegendo a vida ascética. Esta, ó rei, é a quinta qualidade da tartaruga que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no excelente Kummūpama Sutta do Saṃyutta Nikāya:

‘‘‘กุมฺโมว [Pg.354] องฺคานิ สเก กปาเล, สโมทหํ ภิกฺขุ มโนวิตกฺเก;

อนิสฺสิโต อญฺญมเหฐยาโน, ปรินิพฺพุโตนูปวเทยฺย กญฺจี’’’ติ.

‘Como a tartaruga que recolhe seus membros em sua própria carapaça, o bhikkhu deve recolher os pensamentos da mente; desapegado, sem prejudicar os outros, totalmente extinto, ele não deve censurar ninguém.’

กุมฺมงฺคปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta pergunta sobre as qualidades da tartaruga está concluída.

๗. วํสงฺคปญฺโห

7. A Pergunta sobre as Qualidades do Bambu

๗. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘วํสสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, วํโส ยตฺถ วาโต, ตตฺถ อนุโลเมติ, นาญฺญตฺถมนุธาวติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ยํ พุทฺเธน ภควตา ภาสิตํ นวงฺคํ สตฺถุ สาสนํ, ตํ อนุโลมยิตฺวา กปฺปิเย อนวชฺเช ฐตฺวา สมณธมฺมํ เยว ปริเยสิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, วํสสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ มหาราช เถเรน ราหุเลน –

7. “Venerável Nagasena, quando dizes: ‘Uma qualidade do bambu deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, o bambu se curva para onde o vento sopra e não corre em outra direção; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, harmonizando-se com o ensinamento de nove partes do Mestre proferido pelo Buda, o Abençoado, e estabelecendo-se no que é adequado e irrepreensível, deve buscar apenas a vida ascética. Esta, ó rei, é a única qualidade do bambu que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo venerável Rāhula:”

‘‘‘นวงฺคํ พุทฺธวจนํ, อนุโลเมตฺวาน สพฺพทา;

กปฺปิเย อนวชฺชสฺมึ, ฐตฺวาปายํ สมุตฺตริ’’’นฺติ.

‘Sempre me harmonizando com a palavra do Buda de nove partes, e estabelecendo-me no que é adequado e irrepreensível, atravessei o estado de sofrimento.’

วํสงฺคปญฺโห สตฺตโม.

A sétima pergunta sobre as qualidades do bambu está concluída.

๘. จาปงฺคปญฺโห

8. A Pergunta sobre as Qualidades do Arco

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘จาปสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, จาโป สุตจฺฉิโต นมิโต ยาวคฺคมูลํ สมกเมว อนุนมติ นปฺปฏิตฺถมฺภติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน เถรนวมชฺฌิมสมเกสุ อนุนมิตพฺพํ นปฺปฏิผริตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, จาปสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน วิธุร [ปุณฺณก] ชาตเก –

8. “Venerável Nagasena, quando dizes: ‘Uma qualidade do arco deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, um arco bem raspado, quando curvado, curva-se igualmente da ponta até a base e não permanece rígido; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve curvar-se igualmente diante dos monges seniores, noviços e de meia-idade, sem ser rígido ou rebelde. Esta, ó rei, é a única qualidade do arco que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no Vidhura Jātaka:”

‘‘‘จาโปวูนุทโร [Pg.355] ธีโร, วํโส วาปิ ปกมฺปเย ;

ปฏิโลมํ น วตฺเตยฺย, ส ราชวสตึ วเส’’’ติ.

‘O sábio deve ter o estômago moderado como um arco, deve mover-se como o bambu [ao vento], e não deve agir de forma contrária; tal pessoa é digna de viver na corte do rei.’

จาปงฺคปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava pergunta sobre as qualidades do arco está concluída.

๙. วายสงฺคปญฺโห

9. A Pergunta sobre as Qualidades do Corvo

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘วายสสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, วายโส อาสงฺกิตปริสงฺกิโต ยตฺตปฺปยตฺโต จรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อาสงฺกิตปริสงฺกิเตน ยตฺตปยตฺเตน อุปฏฺฐิตาย สติยา สํวุเตหิ อินฺทฺริเยหิ จริตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, วายสสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

9. “Venerável Nagasena, quando dizes: ‘Duas qualidades do corvo devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o corvo anda sempre desconfiado, vigilante e com grande esforço; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, agindo com cautela e vigilância, com a atenção plena estabelecida e os sentidos controlados, deve conduzir-se. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do corvo que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, วายโส ยํ กิญฺจิ โภชนํ ทิสฺวา ญาตีหิ สํวิภชิตฺวา ภุญฺชติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน เย เต ลาภา ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา อนฺตมโส ปตฺตปริยาปนฺนมตฺตมฺปิ, ตถารูเปหิ ลาเภหิ ปฏิวิภตฺตโภคินา ภวิตพฺพํ สีลวนฺเตหิ สพฺรหฺมจารีหิ. อิทํ, มหาราช, วายสสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

“Além disso, ó rei, assim como o corvo, ao ver qualquer alimento, come-o compartilhando-o com seus parentes; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, com quaisquer ganhos justos e obtidos de forma justa, mesmo que seja apenas o suficiente para encher sua tigela de esmolas, deve desfrutar de tais ganhos compartilhando-os com seus companheiros de vida santa que possuem virtude moral. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do corvo que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo venerável Sāriputta, o general do Dhamma:”

‘‘‘สเจ เม อุปนาเมนฺติ, ยถาลทฺธํ ตปสฺสิโน;

สพฺเพ สํวิภชิตฺวาน, ตโต ภุญฺชามิ โภชน’’’นฺติ.

‘Se os praticantes ascéticos me oferecerem o que quer que tenham obtido, eu como desse alimento somente após compartilhá-lo com todos.’

วายสงฺคปญฺโห นวโม.

A nona pergunta sobre as qualidades do corvo está concluída.

๑๐. มกฺกฏงฺคปญฺโห

10. A Pergunta sobre as Qualidades do Macaco

๑๐. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘มกฺกฏสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, มกฺกโฏ วาสมุปคจฺฉนฺโต ตถารูเป โอกาเส มหติมหารุกฺเข ปวิวิตฺเต สพฺพฏฺฐกสาเข ภีรุตฺตาเณ วาสมุปคจฺฉติ, เอวเมว โข, มหาราช[Pg.356], โยคินา โยคาวจเรน ลชฺชึ เปสลํ สีลวนฺตํ กลฺยาณธมฺมํ พหุสฺสุตํ ธมฺมธรํ วินยธรํ ปิยํ ครุภาวนียํ วตฺตารํ วจนกฺขมํ โอวาทกํ วิญฺญาปกํ สนฺทสฺสกํ สมาทปกํ สมุตฺเตชกํ สมฺปหํสกํ เอวรูปํ กลฺยาณมิตฺตํ อาจริยํ นิสฺสาย วิหริตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, มกฺกฏสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

10. “Venerável Nagasena, quando dizes: ‘Duas qualidades do macaco devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o macaco, ao buscar abrigo, abriga-se em um lugar como uma árvore imensa, isolada, cheia de galhos folhosos e que serve de refúgio contra o perigo; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve viver dependendo de um mestre que seja um bom amigo (kalyāṇamitta), que tenha senso de vergonha moral, que seja amável, virtuoso, de boa conducto, muito instruído, conhecedor do Dhamma, conhecedor do Vinaya, querido, respeitável, digno de reverência, que saiba falar com sabedoria, paciente com as palavras dos outros, conselheiro, instrutor, capaz de demonstrar, exortar, inspirar e alegrar os outros. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do macaco que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, มกฺกโฏ รุกฺเข เยว จรติ ติฏฺฐติ นิสีทติ, ยทิ นิทฺทํ โอกฺกมติ, ตตฺเถว รตฺตึ วาสมนุภวติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปวนาภิมุเขน ภวิตพฺพํ, ปวเน เยว ฐานจงฺกมนิสชฺชาสยนํ นิทฺทํ โอกฺกมิตพฺพํ, ตตฺเถว สติปฏฺฐานมนุภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, มกฺกฏสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

“Além disso, ó rei, assim como o macaco caminha, permanece de pé e senta-se apenas nas árvores e, se adormece, passa a noite ali mesmo; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve estar voltado para a floresta, e somente na floresta deve caminhar, ficar de pé, sentar-se, deitar-se e adormecer, e ali mesmo deve cultivar os fundamentos da atenção plena (satipaṭṭhāna). Esta, ó rei, é a segunda qualidade do macaco que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo venerável Sāriputta, o general do Dhamma:”

‘‘‘จงฺกมนฺโตปิ ติฏฺฐนฺโต, นิสชฺชาสยเนน วา;

ปวเน โสภเต ภิกฺขุ, ปวนนฺตํว วณฺณิต’’’นฺติ.

‘Seja caminhando, de pé, sentado ou deitado, o bhikkhu brilha na floresta; viver na floresta é de fato louvável.’

มกฺกฏงฺคปญฺโห ทสโม.

A décima pergunta sobre as qualidades do macaco está concluída.

คทฺรภวคฺโค ปฐโม.

O primeiro capítulo sobre o jumento (Gadrabhavagga) está concluído.

ตสฺสุทฺทานํ –

O sumário deste capítulo:

คทฺรโภ เจว กุกฺกุโฏ, กลนฺโท ทีปินิ ทีปิโก;

กุมฺโม วํโส จ จาโป จ, วายโส อถ มกฺกโฏติ.

O jumento, o galo, o esquilo, a pantera, o leopardo, a tartaruga, o bambu, o arco, o corvo e o macaco.

๒. สมุทฺทวคฺโค

2. O Capítulo do Oceano (Samuddavagga)

๑. ลาพุลตงฺคปญฺโห

1. A Pergunta sobre as Qualidades da Trepadeira de Abóbora

๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.357] นาคเสน, ‘ลาพุลตาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ลาพุลตา ติเณ วา กฏฺเฐ วา ลตาย วา โสณฺฑิกาหิ อาลมฺพิตฺวา ตสฺสูปริ วฑฺฒติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อรหตฺเต อภิวฑฺฒิตุกาเมน มนสา อารมฺมณํ อาลมฺพิตฺวา อรหตฺเต อภิวฑฺฒิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ลาพุลตาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

1. “Venerável Nagasena, quando dizes: ‘Uma qualidade da trepadeira de abóbora deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, a trepadeira de abóbora, agarrando-se com suas gavinhas à grama, à madeira ou a outra trepadeira, cresce acima delas; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, com a mente desejosa de crescer em direção ao estado de Arahant, deve agarrar-se ao objeto de meditação e crescer em direção ao estado de Arahant. Esta, ó rei, é a única qualidade da trepadeira de abóbora que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo venerável Sāriputta, o general do Dhamma:”

‘‘‘ยถา ลาพุลตา นาม, ติเณ กฏฺเฐ ลตาย วา;

อาลมฺพิตฺวา โสณฺฑิกาหิ, ตโต วฑฺฒติ อุปฺปริ.

‘Assim como a trepadeira de abóbora, agarrando-se com suas gavinhas à grama, à madeira ou a outra trepadeira, cresce acima delas;

‘‘‘ตเถว พุทฺธปุตฺเตน, อรหตฺตผลกามินา;

อารมฺมณํ อาลมฺพิตฺวา, วฑฺฒิตพฺพํ อเสกฺขผเล’’’ติ.

da mesma forma, o filho do Buda, desejoso do fruto do estado de Arahant, deve agarrar-se ao objeto de meditação e crescer em direção ao fruto do estado de Arahant (asekkha-phala).’

ลาพุลตงฺคปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta sobre as qualidades da trepadeira de abóbora está concluída.

๒. ปทุมงฺคปญฺโห

2. A Pergunta sobre as Qualidades do Lótus

๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘ปทุมสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ปทุมํ อุทเก ชาตํ อุทเก สํวทฺธํ อนุปลิตฺตํ อุทเกน, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กุเล คเณ ลาเภ ยเส สกฺกาเร สมฺมานนาย ปริโภคปจฺจเยสุ จ สพฺพตฺถ อนุปลิตฺเตน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปทุมสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

2. “Venerável Nagasena, quando dizes: ‘Três qualidades do lótus devem ser adotadas’, quais são essas três qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o lótus nasce na água, cresce na água e não é manchado pela água; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve permanecer imaculado por famílias, grupos, ganhos, fama, honras, reverência e pelos requisitos da vida. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do lótus que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ปทุมํ อุทกา อจฺจุคฺคมฺม ฐาติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สพฺพโลกํ อภิภวิตฺวา อจฺจุคฺคมฺม โลกุตฺตรธมฺเม ฐาตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปทุมสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, assim como o lótus se eleva acima da água e ali permanece; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, superando todo o mundo mundano, deve elevar-se acima dele e estabelecer-se no Dhamma supramundano (lokuttara-dhamma). Esta, ó rei, é a segunda qualidade do lótus que deve ser adotada.”

‘‘ปุน [Pg.358] จปรํ, มหาราช, ปทุมํ อปฺปมตฺตเกนปิ อนิเลน เอริตํ จลติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อปฺปมตฺตเกสุปิ กิเลเสสุ สํยโม กรณีโย, ภยทสฺสาวินา วิหริตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปทุมสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน ‘อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสู’ติ.

“Além disso, ó rei, assim como o lótus se move mesmo quando tocado pela brisa mais leve; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve exercer contenção mesmo diante das menores impurezas mentais (kilesas) e viver vendo o perigo nelas. Esta, ó rei, é a terceira qualidade do lótus que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses: ‘Vendo o perigo mesmo nas menores faltas, ele assume e treina-se nas regras de treinamento.’”

ปทุมงฺคปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta sobre as qualidades do lótus está concluída.

๓. พีชงฺคปญฺโห

3. A Pergunta sobre as Qualidades da Semente

๓. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘พีชสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, พีชํ อปฺปกมฺปิ สมานํ ภทฺทเก เขตฺเต วุตฺตํ เทเว สมฺมา ธารํ ปเวจฺฉนฺเต สุพหูนิ ผลานิ อนุทสฺสติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ยถา ปฏิปาทิตํ สีลํ เกวลํ สามญฺญผลมนุทสฺสติ. เอวํ สมฺมา ปฏิปชฺชิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, พีชสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

3. “Venerável Nagasena, quando dizes: ‘Duas qualidades da semente devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, uma semente, mesmo sendo pequena, quando semeada em um bom campo e quando a chuva cai em torrentes adequadas, produz frutos abundantes; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, através da virtude moral (sīla) bem praticada, colhe todo o fruto da vida ascética (sāmaññaphala). Assim se deve praticar corretamente. Esta, ó rei, é a primeira qualidade da semente que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, พีชํ สุปริโสธิเต เขตฺเต โรปิตํ ขิปฺปเมว สํวิรูหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน มานสํ สุปริคฺคหิตํ สุญฺญาคาเร ปริโสธิตํ สติปฏฺฐานเขตฺตวเร ขิตฺตํ ขิปฺปเมว วิรูหติ. อิทํ, มหาราช, พีชสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน อนุรุทฺเธน –

“Além disso, ó rei, assim como a semente plantada em um campo bem limpo germina muito rapidamente; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, quando sua mente é bem controlada, purificada em uma morada vazia e lançada no excelente campo dos fundamentos da atenção plena (satipaṭṭhāna), ela germina muito rapidamente. Esta, ó rei, é a segunda qualidade da semente que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo venerável Anuruddha:”

‘‘‘ยถาปิ เขตฺเต ปริสุทฺเธ, พีชญฺจสฺส ปติฏฺฐิตํ;

วิปุลํ ตสฺส ผลํ โหติ, อปิ โตเสติ กสฺสกํ.

‘Assim como em um campo bem limpo, quando a semente é plantada, seu fruto é abundante e alegra o agricultor;

‘‘‘ตเถว โยคิโน จิตฺตํ, สุญฺญาคาเร วิโสธิตํ;

สติปฏฺฐานเขตฺตมฺหิ, ขิปฺปเมว วิรูหตี’’’ติ.

da mesma forma, a mente do iogue, purificada em uma morada vazia, germina muito rapidamente no campo dos fundamentos da atenção plena.’

พีชงฺคปญฺโห ตติโย.

A terceira pergunta sobre as qualidades da semente está concluída.

๔. สาลกลฺยาณิกงฺคปญฺโห

4. A Pergunta sobre as Qualidades da Árvore Sālakalyāṇī

๔. ‘‘ภนฺเต [Pg.359] นาคเสน, ‘สาลกลฺยาณิกาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, สาลกลฺยาณิกา นาม อนฺโตปถวิยํ เยว อภิวฑฺฒติ หตฺถสตมฺปิ ภิยฺโยปิ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน จตฺตาริ สามญฺญผลานิ จตสฺโส ปฏิสมฺภิทา ฉฬภิญฺญาโย เกวลญฺจ สมณธมฺมํ สุญฺญาคาเร เยว ปริปูรยิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สาลกลฺยาณิกาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน ราหุเลน –

4. “Venerável Nagasena, quando dizes: ‘Uma qualidade da árvore Sālakalyāṇī deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, a árvore chamada Sālakalyāṇī cresce sob a terra até cem côvados ou até mais; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve realizar plenamente os quatro frutos da vida ascética, as quatro discriminações analíticas (paṭisambhidā), os seis conhecimentos diretos (abhiññā) e toda a vida ascética apenas em uma morada vazia. Esta, ó rei, é a única qualidade da árvore Sālakalyāṇī que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo venerável Rāhula:”

‘‘‘สาลกลฺยาณิกา นาม, ปาทโป ธรณีรุโห;

อนฺโตปถวิยํ เยว, สตหตฺโถปิ วฑฺฒติ.

‘A árvore chamada Sālakalyāṇī, que brota da terra, cresce sob o solo até cem côvados.

‘‘‘ยถา กาลมฺหิ สมฺปตฺเต, ปริปาเกน โส ทุโม;

อุคฺคญฺฉิตฺวาน เอกาหํ, สตหตฺโถปิ วฑฺฒติ.

Quando chega o momento oportuno, com sua maturidade, essa árvore se eleva e, em um único dia, cresce mais cem côvados.’

‘‘‘เอวเมวาหํ มหาวีร, สาลกลฺยาณิกา วิย;

อพฺภนฺตเร สุญฺญาคาเร, ธมฺมโต อภิวฑฺฒยิ’’’นฺติ.

“Da mesma forma, ó grande herói, eu, como a árvore Sālakalyāṇī, cresci de acordo com o Dhamma no interior de uma morada vazia.”

สาลกลฺยาณิกงฺคปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta questão sobre as características da árvore Sālakalyāṇī está concluída.

๕. นาวงฺคปญฺโห

5. A questão sobre as características do barco

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘นาวาย ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, นาวา พหุวิธทารุสงฺฆาฏสมวาเยน พหุมฺปิ ชนํ ตารยติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อาจารสีลคุณวตฺตปฺปฏิวตฺตพหุวิธธมฺมสงฺฆาฏสมวาเยน สเทวโก โลโก ตารยิตพฺโพ. อิทํ, มหาราช, นาวาย ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

5. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Três qualidades do barco devem ser adotadas’, quais são essas três qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó grande rei, um barco, pela união e junção de vários tipos de madeira, transporta muitas pessoas, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, por meio da união e junção de várias qualidades do Dhamma, tais como a conduta correta, a virtude moral e os deveres maiores e menores, deve transportar o mundo, incluindo os devas. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do barco que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, นาวา พหุวิธอูมิตฺถนิตเวควิสฏมาวฏฺฏเวคํ สหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน พหุวิธกิเลสอูมิเวคํ ลาภสกฺการยสสิโลกปูชนวนฺทนา ปรกุเลสุ นินฺทาปสํสาสุขทุกฺขสมฺมานนวิมานนพหุวิธโทสอูมิเวคญฺจ สหิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, นาวาย ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó grande rei, assim como um barco suporta a força de vários tipos de ondas, o estrondo das águas e a força de redemoinhos extensos, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, deve suportar a força das ondas de vários tipos de impurezas mentais, bem como a força das ondas de ganho, honra, fama, elogio, adoração, reverência, a censura e o elogio de outras famílias, a felicidade e o sofrimento, a honra e a desonra, e vários tipos de defeitos. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do barco que deve ser adotada.”

‘‘ปุน [Pg.360] จปรํ, มหาราช, นาวา อปริมิตมนนฺตมปารมกฺโขภิตคมฺภีเร มหติมหาโฆเส ติมิติมิงฺคลมกรมจฺฉคณากุเล มหติมหาสมุทฺเท จรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ติปริวฏฺฏ ทฺวาทสาการ จตุสจฺจาภิสมยปฺปฏิเวเธ มานสํ สญฺจารยิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, นาวาย ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สํยุตฺตนิกายวเร สจฺจสํยุตฺเต –

“Além disso, ó grande rei, assim como um barco navega no vasto e imenso oceano, que é incomensurável, sem fim, sem margens visíveis, imperturbável, profundo, de grande rugido e repleto de cardumes de peixes gigantescos como os monstros marinhos Timi, Timingala e Makara, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, deve fazer sua mente mover-se e penetrar na realização das Quatro Nobres Verdades com suas três rotações e doze aspectos. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do barco que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses, no excelente Saṃyutta Nikāya, no Sacca Saṃyutta:”

‘‘‘วิตกฺเกนฺตา จ โข ตุมฺเห, ภิกฺขเว, ‘‘อิทํ ทุกฺข’’นฺติ วิตกฺเกยฺยาถ, ‘‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’’ติ วิตกฺเกยฺยาถ, ‘‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’’ติ วิตกฺเกยฺยาถ, ‘‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’’ติ วิตกฺเกยฺยาถา’’’ติ.

“‘Ó monges, quando pensardes, deveis pensar: “Isto é o sofrimento”; deveis pensar: “Esta é a origem do sofrimento”; deveis pensar: “Esta é a cessação do sofrimento”; deveis pensar: “Este é o caminho que conduz à cessação do sofrimento”.’”

นาวงฺคปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta questão sobre as características do barco está concluída.

๖. นาวาลคฺคนกงฺคปญฺโห

6. A questão sobre as características da âncora

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘นาวาลคฺคนกสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, นาวาลคฺคนกํ พหุอูมิชาลากุลวิกฺโขภิตสลิลตเล มหติมหาสมุทฺเท นาวํ ลคฺเคติ ฐเปติ, น เทติ ทิสาวิทิสํ หริตุํ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ราคโทสโมหูมิชาเล มหติมหาวิตกฺกสมฺปหาเร จิตฺตํ ลคฺเคตพฺพํ, น ทาตพฺพํ ทิสาวิทิสํ หริตุํ. อิทํ, มหาราช, นาวาลคฺคนกสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

6. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Duas qualidades da âncora devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó grande rei, a âncora prende e estabiliza o barco no vasto oceano, cuja superfície da água está agitada e perturbada por uma rede de muitas ondas, não permitindo que ele seja arrastado em todas as direções, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, deve prender firmemente a mente em meio ao impacto de grandes pensamentos e à rede de ondas de cobiça, aversão e ilusão, não permitindo que ela seja arrastada em todas as direções. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade da âncora que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, นาวาลคฺคนกํ น ปฺลวติ วิสีทติ, หตฺถสเตปิ อุทเก นาวํ ลคฺเคติ ฐานมุปเนติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ลาภยสสกฺการมานนวนฺทนปูชนอปจิตีสุ ลาภคฺคยสคฺเคปิ น ปฺลวิตพฺพํ, สรีรยาปนมตฺตเก เยว จิตฺตํ ฐเปตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, นาวาลคฺคนกสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

“Além disso, ó grande rei, a âncora não flutua, mas afunda na água, e mesmo em águas com cem braças de profundidade ela prende o barco e o mantém no lugar. Da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, diante de ganhos, fama, honra, respeito, reverência, adoração e veneração, mesmo diante do mais alto ganho e da mais alta fama, não deve flutuar, mas deve manter a mente focada apenas no que é necessário para a manutenção do corpo. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade da âncora que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó grande rei, pelo venerável Sariputta, o general do Dhamma:”

‘‘‘ยถา [Pg.361] สมุทฺเท ลคฺคนกํ, น ปฺลวติ วิสีทติ;

ตเถว ลาภสกฺกาเร, มา ปฺลวถ วิสีทถา’’’ติ.

“‘Assim como a âncora no oceano não flutua, mas afunda, da mesma forma, diante de ganhos e honras, não flutueis, mas permanecei firmes.’”

นาวาลคฺคนกงฺคปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta questão sobre as características da âncora está concluída.

๗. กูปงฺคปญฺโห

7. A questão sobre as características do mastro

๗. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘กูปสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, กูโป รชฺชุญฺจ วรตฺตญฺจ ลงฺการญฺจ ธาเรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สติสมฺปชญฺญสมนฺนาคเตน ภวิตพฺพํ, อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต อาโลกิเต วิโลกิเต สมิญฺชิเต ปสาริเต สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ อสิเต ปีเต ขายิเต สายิเต อุจฺจารปสฺสาวกมฺเม คเต ฐิเต นิสินฺเน สุตฺเต ชาคริเต ภาสิเต ตุณฺหีภาเว สมฺปชานการินา ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, กูปสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน ‘สโต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิหเรยฺย สมฺปชาโน, อยํ โว อมฺหากํ อนุสาสนี’’’ติ.

7. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Uma qualidade do mastro deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó grande rei, o mastro sustenta as cordas, os cabos de couro e as velas, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, deve ser dotado de atenção plena e clara compreensão. Ele deve agir com clara compreensão ao ir e ao voltar, ao olhar para a frente e ao olhar para os lados, ao dobrar e ao estender os membros, ao carregar o manto externo, a tigela e as vestes, ao comer, beber, mastigar e saborear, ao urinar e defecar, ao caminhar, ficar de pé, sentar-se, dormir, acordar, falar e manter silêncio. Esta, ó grande rei, é a única qualidade do mastro que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses: ‘Ó monges, o monge deve viver atento e com clara compreensão; esta é a nossa instrução para vós.’”

กูปงฺคปญฺโห สตฺตโม.

A sétima questão sobre as características do mastro está concluída.

๘. นิยามกงฺคปญฺโห

8. A questão sobre as características do timoneiro

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘นิยามกสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, นิยามโก รตฺตินฺทิวํ สตตํ สมิตํ อปฺปมตฺโต ยตฺตปฺปยตฺโต นาวํ สาเรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน จิตฺตํ นิยามยมาเนน รตฺตินฺทิวํ สตตํ สมิตํ อปฺปมตฺเตน ยตฺตปฺปยตฺเตน โยนิโส มนสิกาเรน จิตฺตํ นิยาเมตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, นิยามกสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน ธมฺมปเท –

8. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Três qualidades do timoneiro devem ser adotadas’, quais são essas três qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó grande rei, o timoneiro, dia e noite, constantemente, sem negligência e com grande esmero, guia o barco, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, ao controlar a mente, deve controlá-la dia e noite, constantemente, sem negligência, com grande esmero e por meio da atenção sábia. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do timoneiro que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses, no Dhammapada:”

‘‘‘อปฺปมาทรตา โหถ, สจิตฺตมนุรกฺขถ;

ทุคฺคา อุทฺธรถตฺตานํ, ปงฺเก สนฺโนว กุญฺชโร’ติ.

“‘Deitai prazer na diligência, protegei a vossa própria mente; erguei-vos do caminho difícil, assim como um elefante atolado na lama se retira dela.’

‘‘ปุน [Pg.362] จปรํ, มหาราช, นิยามกสฺส ยํ กิญฺจิ มหาสมุทฺเท กลฺยาณํ วา ปาปกํ วา, สพฺพํ ตํ วิทิตํ โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กุสลากุสลํ สาวชฺชานวชฺชํ หีนปฺปณีตํ กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาคํ วิชานิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, นิยามกสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó grande rei, assim como tudo o que é bom ou ruim no grande oceano é conhecido pelo timoneiro, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, deve discernir o que é benéfico e o que é prejudicial, o que é censurável e o que é irrepreensível, o inferior e o superior, e o que pertence ao lado sombrio e ao lado luminoso. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do timoneiro que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, นิยามโก ยนฺเต มุทฺทิกํ เทติ ‘มา โกจิ ยนฺตํ อามสิตฺถา’ติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน จิตฺเต สํวรมุทฺทิกา ทาตพฺพา ‘มา กิญฺจิ ปาปกํ อกุสลวิตกฺกํ วิตกฺเกสี’ติ, อิทํ, มหาราช, นิยามกสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สํยุตฺตนิกายวเร ‘มา, ภิกฺขเว, ปาปเก อกุสเล วิตกฺเก วิตกฺเกยฺยาถ, เสยฺยถีทํ, กามวิตกฺกํ พฺยาปาทวิตกฺกํ วิหึสาวิตกฺก’’’นฺติ.

“Além disso, ó grande rei, assim como o timoneiro coloca um selo no leme dizendo: ‘Que ninguém toque no leme’, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, deve colocar o selo da contenção na mente, dizendo: ‘Não penses em nenhum pensamento prejudicial e prejudicial’. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do timoneiro que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses, no excelente Saṃyutta Nikāya: ‘Ó monges, não penseis em pensamentos prejudiciais e prejudiciais, a saber: pensamentos de desejo sensual, pensamentos de má vontade e pensamentos de crueldade.’”

นิยามกงฺคปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava questão sobre as características do timoneiro está concluída.

๙. กมฺมการงฺคปญฺโห

9. A questão sobre as características do marinheiro

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘กมฺมการสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, กมฺมกาโร เอวํ จินฺตยติ ‘ภตโก อหํ อิมาย นาวาย กมฺมํ กโรมิ, อิมายาหํ นาวาย วาหสา ภตฺตเวตนํ ลภามิ, น เม ปมาโท กรณีโย, อปฺปมาเทน เม อยํ นาวา วาเหตพฺพา’ติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน เอวํ จินฺตยิตพฺพํ ‘อิมํ โข อหํ จาตุมหาภูติกํ กายํ สมฺมสนฺโต สตตํ สมิตํ อปฺปมตฺโต อุปฏฺฐิตสฺสติ สโต สมฺปชาโน สมาหิโต เอกคฺคจิตฺโต ชาติชราพฺยาธิมรณโสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาเสหิ ปริมุจฺจิสฺสามีติ อปฺปมาโท เม กรณีโย’ติ, อิทํ, มหาราช, กมฺมการสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

9. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Uma qualidade do marinheiro deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó grande rei, o marinheiro pensa assim: ‘Eu sou um trabalhador assalariado, realizo o trabalho neste barco; é por meio deste barco que recebo meu sustento e salário. Não devo ser negligente; devo conduzir este barco com diligência’, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, deve pensar assim: ‘Ao contemplar este corpo composto pelos quatro grandes elementos, constantemente, sem negligência, com a atenção plena estabelecida, atento, com clara compreensão, concentrado e com a mente unificada, eu me libertarei do nascimento, do envelhecimento, da doença, da morte, da dor, do lamento, do sofrimento, da tristeza e do desespero; portanto, devo agir com diligência’. Esta, ó grande rei, é a única qualidade do marinheiro que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó grande rei, pelo venerável Sariputta, o general do Dhamma:”

‘‘‘กายํ อิมํ สมฺมสถ, ปริชานาถ ปุนปฺปุนํ;

กาเย สภาวํ ทิสฺวาน, ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสถา’ติ.

“‘Contemplai este corpo, compreendei-o plenamente de tempos em tempos; tendo visto a verdadeira natureza do corpo, poreis fim ao sofrimento.’

กมฺมการงฺคปญฺโห นวโม.

A nona questão sobre as características do marinheiro está concluída.

๑๐. สมุทฺทงฺคปญฺโห

10. A questão sobre as características do oceano

๑๐. ‘‘ภนฺเต [Pg.363] นาคเสน, ‘สมุทฺทสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, มหาสมุทฺโท มเตน กุณเปน สทฺธึ น สํวสติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ราคโทสโมหมานทิฏฺฐิมกฺขปฬาสอิสฺสามจฺฉริยมายาสาเฐยฺยกุฏิลวิสมทุจฺจริตกิเลสมเลหิ สทฺธึ น สํวสิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สมุทฺทสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

10. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Cinco qualidades do oceano devem ser adotadas’, quais são essas cinco qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó grande rei, o grande oceano não coabita com um cadáver, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, não deve coabitar com as impurezas mentais e as máculas da cobiça, aversão, ilusão, orgulho, visões incorretas, hipocrisia, malícia, inveja, avareza, engano, trapaça, desonestidade e má conduta. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do oceano que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, มหาสมุทฺโท มุตฺตามณิเวฬุริยสงฺขสิลาปวาฬผลิกมณิวิวิธรตนนิจยํ ธาเรนฺโต ปิทหติ, น พหิ วิกิรติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน มคฺคผลฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺติวิปสฺสนาภิญฺญาวิวิธคุณรตนานิ อธิคนฺตฺวา ปิทหิตพฺพานิ, น พหิ นีหริตพฺพานิ. อิทํ, มหาราช, สมุทฺทสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó grande rei, assim como o grande oceano, contendo uma multidão de várias joias como pérolas, gemas, lápis-lazúli, conchas, cristais, corais, prata e ouro, as mantém ocultas e não as espalha para fora, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, tendo alcançado as várias joias de qualidades excelentes como os caminhos, frutos, absorções, libertações, concentrações, realizações meditativas, visão penetrante e conhecimentos diretos, deve mantê-las ocultas e não as exibir para fora. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do oceano que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, มหาสมุทฺโท มหนฺเตหิ มหาภูเตหิ สทฺธึ สํวสติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อปฺปิจฺฉํ สนฺตุฏฺฐํ ธุตวาทํ สลฺเลขวุตฺตึ อาจารสมฺปนฺนํ ลชฺชึ เปสลํ ครุํ ภาวนียํ วตฺตารํ วจนกฺขมํ โจทกํ ปาปครหึ โอวาทกํ อนุสาสกํ วิญฺญาปกํ สนฺทสฺสกํ สมาทปกํ สมุตฺเตชกํ สมฺปหํสกํ กลฺยาณมิตฺตํ สพฺรหฺมจารึ นิสฺสาย วสิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, มหาสมุทฺทสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó grande rei, assim como o grande oceano coabita com grandes criaturas marinhas, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, deve viver dependendo de um companheiro de vida santa que seja um bom amigo, que tenha poucos desejos, seja contente, pratique as práticas ascéticas, viva de forma austera, seja dotado de boa conduta, seja consciencioso, virtuoso, respeitável, digno de estima, conselheiro, paciente com as palavras, admoestador, censor do mal, instrutor, orientador, explicador, demonstrador, incentivador, estimulador e inspirador. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do grande oceano que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, มหาสมุทฺโท นวสลิลสมฺปุณฺณาหิ คงฺคายมุนาอจิรวตีสรภูมหีอาทีหิ นทีสตสหสฺเสหิ อนฺตลิกฺเข สลิลธาราหิ จ ปูริโตปิ สกํ เวลํ นาติวตฺตติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ลาภสกฺการสิโลกวนฺทนมานนปูชนการณา ชีวิตเหตุปิ สญฺจิจฺจ สิกฺขาปทวีติกฺกโม น กรณีโย. อิทํ, มหาราช, มหาสมุทฺทสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน –

“Além disso, ó grande rei, assim como o grande oceano, embora seja preenchido por centenas de milhares de rios como o Ganges, o Yamuna, o Aciravati, o Sarabhu e o Mahi, que estão cheios de águas novas, e por correntes de água vindas do céu, não ultrapassa os seus limites, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, mesmo por causa de ganho, honra, fama, reverência, respeito, adoração ou mesmo por causa da própria vida, não deve transgredir intencionalmente uma regra de treinamento. Esta, ó grande rei, é a quarta qualidade do grande oceano que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses:”

‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติกฺกมติ, เอวเมว โข, มหาราช, ยํ มหา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ, ตํ มม สาวกา ชีวิตเหตุปิ นาติกฺกมนฺตี’ติ.

“‘Assim como, ó grande rei, o grande oceano é de natureza estável e não ultrapassa os seus limites, da mesma forma, ó grande rei, qualquer regra de treinamento que tenha sido prescrita por mim para os meus grandes discípulos, meus discípulos não a transgridem, mesmo por causa de suas vidas.’

‘‘ปุน [Pg.364] จปรํ, มหาราช, มหาสมุทฺโท สพฺพสวนฺตีหิ คงฺคายมุนาอจิรวตีสรภูมหีหิ อนฺตลิกฺเข อุทกธาราหิปิ น ปริปูรติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อุทฺเทสปริปุจฺฉาสวนธารณวินิจฺฉยอภิธมฺมวินยคาฬฺหสุตฺตนฺตวิคฺคหปทนิกฺเขปปทสนฺธิ ปทวิภตฺตินวงฺคชินสาสนวรํ สุณนฺเตนาปิ น ตปฺปิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, มหาสมุทฺทสฺส ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สุตโสมชาตเก –

“Além disso, ó grande rei, assim como o grande oceano nunca se farta de todos os rios que nele desaguam, como o Ganges, o Yamuna, o Aciravati, o Sarabhu e o Mahi, nem das correntes de água vindas do céu, da mesma forma, ó grande rei, o praticante de ioga, o meditador, nunca deve se fartar ou se contentar apenas em ouvir a excelente dispensação de nove partes do Conquistador, por meio da recitação, questionamento, audição, memorização, investigação, imersão no Abhidhamma e no Vinaya, análise dos Suttas, colocação de palavras, conexão de palavras e divisão de palavras. Esta, ó grande rei, é a quinta qualidade do grande oceano que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses, no Sutasoma Jātaka:”

‘‘‘อคฺคิ ยถา ติณกฏฺฐํ ทหนฺโต, น ตปฺปติ สาคโร วา นทีหิ;

เอวมฺปิ เจ ปณฺฑิตา ราชเสฏฺฐ, สุตฺวา น ตปฺปนฺติ สุภาสิเตนา’’’ติ.

“‘Assim como o fogo, ao queimar grama e lenha, nunca se farta, e o oceano nunca se farta com os rios, da mesma forma, ó excelente rei, os sábios, ao ouvirem as palavras bem ditas, nunca se fartam.’’”

สมุทฺทงฺคปญฺโห ทสโม.สมุทฺทวคฺโค ทุติโย.

A décima questão sobre as características do oceano está concluída. O segundo capítulo, o capítulo sobre o oceano, está concluído.

ตสฺสุทฺทานํ –

O resumo deste capítulo:

ลาพุลตา จ ปทุมํ, พีชํ สาลกลฺยาณิกา;

นาวา จ นาวาลคฺคนํ, กูโป นิยามโก ตถา;

กมฺมกาโร สมุทฺโท จ, วคฺโค เตน ปวุจฺจตีติ.

A abóbora, o lótus, a semente, a árvore Sālakalyāṇī, o barco, a âncora, o mastro, o timoneiro, o marinheiro e o oceano; por isso este capítulo é assim chamado.

๓. ปถวีวคฺโค

3. O capítulo sobre a terra

๑. ปถวีองฺคปญฺโห

1. A questão sobre as características da terra

๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.365] นาคเสน, ‘ปถวิยา ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ปถวี อิฏฺฐานิฏฺฐานิ กปฺปูราครุตครจนฺทนกุงฺกุมาทีนิ อากิรนฺเตปิ ปิตฺตเสมฺหปุพฺพรุหิรเสทเมทเขฬสิงฺฆาณิกลสิก- มุตฺตกรีสาทีนิ อากิรนฺเตปิ ตาทิสา เยว, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อิฏฺฐานิฏฺเฐ ลาภาลาเภ ยสายเส นินฺทาปสํสาย สุขทุกฺเข สพฺพตฺถ ตาทินา เยว ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปถวิยา ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

1. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘As cinco qualidades da terra devem ser adotadas’, quais são essas cinco qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, grande rei, a terra permanece a mesma quer se jogue nela coisas agradáveis ou desagradáveis como cânfora, aloés, sândalo, açafrão e outros, ou quer se jogue nela bile, fleuma, pus, sangue, suor, gordura, saliva, muco, fluido sinovial, urina, fezes e outros; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, deve permanecer o mesmo em todas as circunstâncias, no agradável e no desagradável, no ganho e na perda, na fama e na infâmia, na censura e no elogio, na felicidade e no sofrimento. Esta, grande rei, é a primeira qualidade da terra que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ปถวี มณฺฑนวิภูสนาปคตา สกคนฺธปริภาวิตา, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน วิภูสนาปคเตน สกสีลคนฺธปริภาวิเตน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปถวิยา ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, grande rei, a terra é livre de adornos e decorações, sendo perfumada com seu próprio aroma; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, deve ser livre de adornos e decorações, perfumado com o aroma de sua própria virtude. Esta, grande rei, é a segunda qualidade da terra que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ปถวี นิรนฺตรา อขณฺฑจฺฉิทฺทา อสุสิรา พหลา ฆนา วิตฺถิณฺณา, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน นิรนฺตรมขณฺฑจฺฉิทฺทมสุสิรพหลฆนวิตฺถิณฺณสีเลน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปถวิยา ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, grande rei, a terra é contínua, sem fendas, sem buracos, sem cavidades, espessa, densa e vasta; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, deve possuir uma virtude que seja contínua, sem fendas, sem buracos, sem cavidades, espessa, densa e vasta. Esta, grande rei, é a terceira qualidade da terra que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ปถวี คามนิคมนครชนปทรุกฺขปพฺพตนทีตฬากโปกฺขรณีมิคปกฺขิมนุชนรนาริคณํ ธาเรนฺตีปิ อกิลาสุ โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน โอวทนฺเตนปิ อนุสาสนฺเตนปิ วิญฺญาเปนฺเตนปิ สนฺทสฺเสนฺเตนปิ สมาทเปนฺเตนปิ สมุตฺเตเชนฺเตนปิ สมฺปหํเสนฺเตนปิ ธมฺมเทสนาสุ อกิลาสุนา ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปถวิยา จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, grande rei, a terra, embora sustente vilas, aldeias, cidades, províncias, árvores, montanhas, rios, lagos, tanques, animais, pássaros, homens e mulheres, não se cansa nem se fatiga; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, ao aconselhar, instruir, esclarecer, demonstrar, exortar, encorajar e alegrar os outros, não deve se cansar em suas pregações do Dhamma. Esta, grande rei, é a quarta qualidade da terra que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ปถวี อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺตา, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺเตน ปถวิสเมน เจตสา วิหริตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปถวิยา ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, อุปาสิกาย จูฬสุภทฺทาย สกสมเณ ปริกิตฺตยมานาย –

“Além disso, grande rei, a terra é livre de apego e aversão; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, livre de apego e aversão, deve viver com a mente semelhante à terra. Esta, grande rei, é a quinta qualidade da terra que deve ser adotada. E isto foi dito, grande rei, pela devota leiga Cūḷasubhaddā, ao elogiar os seus próprios monges:”

‘‘‘เอกญฺเจ [Pg.366] พาหํ วาสิยา, ตจฺเฉ กุปิตมานสา ;

เอกญฺเจพาหํ คนฺเธน, อาลิมฺเปยฺย ปโมทิตา.

“‘Mesmo que alguém, com a mente irada, corte um de seus braços com uma ferramenta afiada, ou mesmo que alguém, alegremente, unte o outro braço com perfume aromático,

‘‘‘อมุสฺมึ ปฏิโฆ นตฺถิ, ราโค อสฺมึ น วิชฺชติ;

ปถวีสมจิตฺตา เต, ตาทิสา สมณา มมา’’’ติ.

não há aversão em relação àquele que corta, nem apego em relação àquele que unta com perfume. Eles têm mentes semelhantes à terra; tais são os meus monges.’”

ปถวีองฺคปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta sobre as qualidades da terra está concluída.

๒. อาปงฺคปญฺโห

2. A pergunta sobre as qualidades da água

๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘อาปสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, อาโป สุสณฺฐิตมกมฺปิตมลุฬิตสภาวปริสุทฺโธ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กุหนลปนเนมิตฺตกนิปฺเปสิกตํ อปเนตฺวา สุสณฺฐิตมกมฺปิตมลุฬิตสภาวปริสุทฺธาจาเรน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, อาปสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

2. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘As cinco qualidades da água devem ser adotadas’, quais são essas cinco qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, grande rei, a água é bem estabelecida, imperturbável, límpida e naturalmente pura; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, abandonando a hipocrisia, a bajulação, a insinuação e a intimidação, deve ter uma conduta bem estabelecida, imperturbável, límpida e naturalmente pura. Esta, grande rei, é a primeira qualidade da água que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อาโป สีตลสภาวสณฺฐิโต, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สพฺพสตฺเตสุ ขนฺติเมตฺตานุทฺทยสมฺปนฺเนน หิเตสินา อนุกมฺปเกน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, อาปสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, grande rei, a água é de natureza fria; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, deve ser dotado de paciência, amor e compaixão por todos os seres, buscando o bem-estar deles e sendo compassivo. Esta, grande rei, é a segunda qualidade da água que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อาโป อสุจึ สุจึ กโรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน คาเม วา อรญฺเญ วา อุปชฺฌาเย อุปชฺฌายมตฺเตสุ อาจริเย อาจริยมตฺเตสุ สพฺพตฺถ อนธิกรเณน ภวิตพฺพํ อนวเสสการินา. อิทํ, มหาราช, อาปสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, grande rei, a água torna limpo o que é impuro; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, seja na vila ou na floresta, em relação ao preceptor, àqueles que são semelhantes ao preceptor, ao mestre, àqueles que são semelhantes ao mestre, deve ser livre de disputas em todos os lugares e cumprir plenamente os seus deveres. Esta, grande rei, é a terceira qualidade da água que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อาโป พหุชนปตฺถิโต, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อปฺปิจฺฉสนฺตุฏฺฐปวิวิตฺตปฏิสลฺลาเนน สตตํ สพฺพโลกมภิปตฺถิเตน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, อาปสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, grande rei, a água é desejada por muitas pessoas; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, por ter poucos desejos, contentamento, reclusão e recolhimento, deve ser constantemente desejado por todo o mundo. Esta, grande rei, é a quarta qualidade da água que deve ser adotada.”

‘‘ปุน [Pg.367] จปรํ, มหาราช, อาโป น กสฺสจิ อหิตมุปทหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปรภณฺฑนกลหวิคฺคหวิวาทริตฺตชฺฌานอรติชนนํ กายวจีจิตฺเตหิ ปาปกํ น กรณียํ. อิทํ, มหาราช, อาปสฺส ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ มหาราช, ภควตา, เทวาติเทเวน กณฺหชาตเก –

“Além disso, grande rei, a água não causa dano a ninguém; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, não deve cometer nenhum mal com o corpo, a fala ou a mente, como causar disputas, brigas, discórdias, controvérsias com os outros, ou pensamentos inúteis e descontentamento. Esta, grande rei, é a quinta qualidade da água que deve ser adotada. E isto foi dito, grande rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no Kaṇha Jātaka:”

‘‘‘วรญฺเจ เม อโท สกฺก, สพฺพภูตานมิสฺสร;

น มโน วา สรีรํ วา, มํ-กเต สกฺก กสฺสจิ;

กทาจิ อุปหญฺเญถ, เอตํ สกฺก วรํ วเร’’’ติ.

“‘Se me concederes um desejo, ó Sakka, senhor de todos os seres, que a mente ou o corpo de ninguém jamais seja prejudicado por minha causa, ó Sakka; este é o desejo que eu escolheria, ó Sakka.’”

อาปงฺคปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta sobre as qualidades da água está concluída.

๓. เตชงฺคปญฺโห

3. A pergunta sobre as qualidades do fogo

๓. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘เตชสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, เตโช ติณกฏฺฐสาขาปลาสํ ฑหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน เย เต อพฺภนฺตรา วา พาหิรา วา กิเลสา อิฏฺฐานิฏฺฐารมฺมณานุภวนา, สพฺเพ เต ญาณคฺคินา ฑหิตพฺพา. อิทํ, มหาราช, เตชสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

3. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘As cinco qualidades do fogo devem ser adotadas’, quais são essas cinco qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, grande rei, o fogo queima grama, madeira, galhos e folhas; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, deve queimar com o fogo do conhecimento todas as impurezas mentais, sejam internas ou externas, que surgem ao experimentar objetos agradáveis ou desagradáveis. Esta, grande rei, é a primeira qualidade do fogo que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, เตโช นิทฺทโย อการุณิโก, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สพฺพกิเลเสสุ การุญฺญานุทฺทยา น กาตพฺพา. อิทํ, มหาราช, เตชสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, grande rei, o fogo é implacável e sem compaixão; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, não deve ter compaixão ou piedade por nenhuma das impurezas mentais. Esta, grande rei, é a segunda qualidade do fogo que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, เตโช สีตํ ปฏิหนติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน วีริยสนฺตาปเตชํ อภิชเนตฺวา กิเลสา ปฏิหนฺตพฺพา. อิทํ, มหาราช, เตชสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, grande rei, o fogo dissipa o frio; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, gerando o calor do esforço energético, deve dissipar as impurezas mentais. Esta, grande rei, é a terceira qualidade do fogo que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, เตโช อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺโต อุณฺหมภิชเนติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อนุนยปฺปฏิฆวิปฺปมุตฺเตน เตโชสเมน เจตสา วิหริตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, เตชสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, grande rei, o fogo, livre de apego e aversão, gera calor; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, livre de apego e aversão, deve viver com a mente semelhante ao fogo. Esta, grande rei, é a quarta qualidade do fogo que deve ser adotada.”

‘‘ปุน [Pg.368] จปรํ, มหาราช, เตโช อนฺธการํ วิธมิตฺวา อาโลกํ ทสฺสยติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อวิชฺชนฺธการํ วิธมิตฺวา ญาณาโลกํ ทสฺสยิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, เตชสฺส ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สกํ ปุตฺตํ ราหุลํ โอวทนฺเตน –

“Além disso, grande rei, o fogo dissipa a escuridão e mostra a luz; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, deve dissipar a escuridão da ignorância e mostrar a luz do conhecimento. Esta, grande rei, é a quinta qualidade do fogo que deve ser adotada. E isto foi dito, grande rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, ao aconselhar o seu próprio filho Rāhula:”

‘เตโชสมํ, ราหุล, ภาวนํ ภาเวหิ, เตโชสมํ หิ เต, ราหุล, ภาวนํ ภาวยโต อุปฺปนฺนา? มนาปามนาปา ผสฺสา จิตฺตํ น ปริยาทาย ฐสฺสนฺตี’’’ติ.

“‘Rāhula, desenvolve a meditação semelhante ao fogo. Pois, Rāhula, quando desenvolves a meditação semelhante ao fogo, os contatos agradáveis e desagradáveis que surgirem não se apoderarão da tua mente e nela permanecerão.’”

เตชงฺคปญฺโห ตติโย.

A terceira pergunta sobre as qualidades do fogo está concluída.

๔. วายุงฺคปญฺโห

4. A pergunta sobre as qualidades do vento

๔. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘วายุสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, วายุ สุปุปฺผิตวนสณฺฑนฺตรํ อภิวายติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน วิมุตฺติวรกุสุมปุปฺผิตารมฺมณวนนฺตเร รมิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, วายุสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

4. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘As cinco qualidades do vento devem ser adotadas’, quais são essas cinco qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, grande rei, o vento sopra através do interior de uma floresta em plena floração; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, deve deleitar-se no interior da floresta dos objetos de meditação que florescem com as excelentes flores da libertação. Esta, grande rei, é a primeira qualidade do vento que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, วายุ ธรณีรุหปาทปคเณ มถยติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน วนนฺตรคเตน สงฺขาเร วิจินนฺเตน กิเลสา มถยิตพฺพา. อิทํ, มหาราช, วายุสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, grande rei, o vento agita e sacode o grupo de árvores que crescem na terra; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, estando na floresta e investigando as formações condicionadas, deve agitar e destruir as impurezas mentais. Esta, grande rei, é a segunda qualidade do vento que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, วายุ อากาเส จรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน โลกุตฺตรธมฺเมสุ มานสํ สญฺจารยิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, วายุสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, grande rei, o vento move-se no espaço; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, deve fazer a sua mente mover-se nos estados supramundanos. Esta, grande rei, é a terceira qualidade do vento que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, วายุ คนฺธํ อนุภวติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อตฺตโน สีลวรสุรภิคนฺโธ อนุภวิตพฺโพ. อิทํ, มหาราช, วายุสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, grande rei, o vento carrega e experimenta o aroma; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, deve experimentar o aroma excelente e perfumado de sua própria virtude. Esta, grande rei, é a quarta qualidade do vento que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, วายุ นิราลโย อนิเกตวาสี, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน นิราลยมนิเกตมสนฺถเวน สพฺพตฺถ [Pg.369] วิมุตฺเตน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, วายุสฺส ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สุตฺตนิปาเต –

“Além disso, grande rei, o vento é sem apego e não tem morada fixa; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, sendo sem apego, sem morada fixa e sem associação íntima, deve ser livre em todos os aspectos. Esta, grande rei, é a quinta qualidade do vento que deve ser adotada. E isto foi dito, grande rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no Sutta Nipāta:”

‘‘‘สนฺถวาโต ภยํ ชาตํ, นิเกตา ชายเต รโช;

อนิเกตมสนฺถวํ, เอตํ เว มุนิทสฺสน’’’นฺติ.

“‘Da associação íntima nasce o medo, da morada fixa nasce a poeira das paixões; ser sem morada fixa e sem associação íntima, esta é de fato a visão do sábio.’”

วายุงฺคปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta pergunta sobre as qualidades do vento está concluída.

๕. ปพฺพตงฺคปญฺโห

5. A pergunta sobre as qualidades da montanha

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘ปพฺพตสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ปพฺพโต อจโล อกมฺปิโต อสมฺปเวธี, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สมฺมานเน วิมานเน สกฺกาเร อสกฺกาเร ครุกาเร อครุกาเร ยเส อยเส นินฺทาย ปสํสาย สุเข ทุกฺเข อิฏฺฐานิฏฺเฐสุ สพฺพตฺถ รูปสทฺทคนฺธรสโผฏฺฐพฺพธมฺเมสุ รชนีเยสุ น รชฺชิตพฺพํ, ทุสฺสนีเยสุ น ทุสฺสิตพฺพํ, มุยฺหนีเยสุ น มุยฺหิตพฺพํ, น กมฺปิตพฺพํ น จลิตพฺพํ, ปพฺพเตน วิย อจเลน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปพฺพตสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน –

5. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘As cinco qualidades da montanha devem ser adotadas’, quais são essas cinco qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, grande rei, a montanha é imóvel, inabalável e firme; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, diante da honra e da desonra, do respeito e do desrespeito, da reverência e da falta de reverência, da fama e da infâmia, da censura e do elogio, da felicidade e do sofrimento, em todas as coisas agradáveis e desagradáveis, em todas as formas, sons, aromas, sabores, contatos táteis e objetos mentais que despertam o apego, não deve se apegar; naqueles que despertam a aversão, não deve sentir aversão; naqueles que despertam a ilusão, não deve se iludir; não deve tremer nem se mover, devendo ser imóvel como uma montanha. Esta, grande rei, é a primeira qualidade da montanha que deve ser adotada. E isto foi dito, grande rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses:”

‘‘‘เสโล ยถา เอกฆโน, วาเตน น สมีรติ;

เอวํ นินฺทาปสํสาสุ, น สมิญฺชนฺติ ปณฺฑิตา’ติ.

“‘Assim como uma rocha sólida não é abalada pelo vento, da mesma forma os sábios não são abalados pela censura ou pelo elogio.’”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ปพฺพโต ถทฺโธ น เกนจิ สํสฏฺโฐ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ถทฺเธน อสํสฏฺเฐน ภวิตพฺพํ, น เกนจิ สํสคฺโค กรณีโย. อิทํ, มหาราช, ปพฺพตสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน –

“Além disso, grande rei, a montanha é firme e não se mistura com nada; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, deve ser firme e não se misturar, não devendo fazer associação íntima com ninguém. Esta, grande rei, é a segunda qualidade da montanha que deve ser adotada. E isto foi dito, grande rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses:”

‘‘‘อสํสฏฺฐํ คหฏฺเฐหิ, อนาคาเรหิ จูภยํ;

อโนกสาริมปฺปิจฺฉํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณ’นฺติ.

“‘Aquele que não se associa nem com os leigos que vivem em casa, nem com os sem-teto, que vaga sem morada fixa e tem poucos desejos, a esse eu chamo de brâmane.’”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ปพฺพเต พีชํ น วิรูหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สกมานเส กิเลสา น วิรูหาเปตพฺพา. อิทํ, มหาราช, ปพฺพตสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สุภูตินา –

“Além disso, grande rei, na montanha as sementes não germinam; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, não deve permitir que as impurezas mentais germinem em sua própria mente. Esta, grande rei, é a terceira qualidade da montanha que deve ser adotada. E isto foi dito, grande rei, pelo Venerável Subhūti:”

‘‘‘ราคูปสํหิตํ [Pg.370] จิตฺตํ, ยทา อุปฺปชฺชเต มม;

สยํว ปจฺจเวกฺขามิ, เอกคฺโค ตํ ทเมมหํ.

“‘Quando surge em mim uma mente associada à cobiça, eu mesmo a examino e, concentrado, eu a domino.

‘‘‘รชฺชเส รชนีเย จ, ทุสฺสนีเย จ ทุสฺสเส;

มุยฺหเส โมหนีเย จ, นิกฺขมสฺสุ วนา ตุวํ.

Você se apega ao que desperta o apego, sente aversão pelo que desperta a aversão, e se ilude com o que desperta a ilusão. Saia desta floresta, você!

‘‘‘วิสุทฺธานํ อยํ วาโส, นิมฺมลานํ ตปสฺสินํ;

มา โข วิสุทฺธํ ทูเสสิ, นิกฺขมสฺสุ วนา ตุว’นฺติ.

Esta é a morada dos puros, dos ascetas sem mácula. Não polua o que é puro! Saia desta floresta, você!’”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ปพฺพโต อจฺจุคฺคโต, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ญาณจฺจุคฺคเตน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปพฺพตสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน –

“Além disso, grande rei, a montanha é extremamente elevada; da mesma forma, grande rei, o iogue, o praticante, deve ser extremamente elevado em conhecimento. Esta, grande rei, é a quarta qualidade da montanha que deve ser adotada. E isto foi dito, grande rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses:”

‘‘‘ปมาทํ อปฺปมาเทน, ยทา นุทติ ปณฺฑิโต;

ปญฺญาปาสาทมารุยฺห, อโสโก โสกินึ ปชํ;

ปพฺพตฏฺโฐว ภูมฏฺเฐ, ธีโร พาเล อเวกฺขตี’ติ.

Quando o sábio afasta a negligência por meio da diligência, subindo ao palácio da sabedoria, livre de tristeza, ele contempla a multidão aflita. Assim como alguém no topo de uma montanha contempla aqueles que estão no chão, o sábio contempla os tolos.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ปพฺพโต อนุนฺนโต อโนนโต, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อุนฺนตาวนติ น กรณียา. อิทํ, มหาราช, ปพฺพตสฺส ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, อุปาสิกาย จูฬสุภทฺทาย สกสมเณ ปริกิตฺตยมานาย –

Além disso, ó grande rei, assim como uma montanha não se eleva nem se inclina, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, não deve se exaltar nem se abater. Esta, ó grande rei, é a quinta qualidade da montanha que deve ser adotada. E isto foi dito, ó grande rei, pela devota leiga Cūḷasubhaddā, ao elogiar os seus próprios ascetas:

‘‘‘ลาเภน อุนฺนโต โลโก, อลาเภน จ โอนโต;

ลาภาลาเภน เอกตฺถา, ตาทิสา สมณา มมา’’’ติ.

‘O mundo se exalta com o ganho e se abate com a perda; mas os meus ascetas permanecem os mesmos diante do ganho e da perda, tais são eles.’

ปพฺพตงฺคปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta questão sobre as qualidades da montanha está concluída.

๖. อากาสงฺคปญฺโห

6. A Questão sobre as Qualidades do Espaço

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘อากาสสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, อากาโส สพฺพโส อคยฺโห, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน [Pg.371] สพฺพโส กิเลเสหิ อคยฺเหน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, อากาสสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

6. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Cinco qualidades do espaço devem ser adotadas’, quais são essas cinco qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó grande rei, o espaço é totalmente inapreensível, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve ser totalmente inapreensível pelas impurezas mentais. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do espaço que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อากาโส อิสิตาปสภูตทิชคณานุสญฺจริโต, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ‘อนิจฺจํ ทุกฺขํ อนตฺตา’ติ สงฺขาเรสุ มานสํ สญฺจารยิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, อากาสสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó grande rei, assim como o espaço é percorrido por sábios, ascetas, seres celestiais e bandos de pássaros, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve fazer sua mente percorrer as formações condicionadas como ‘impermanentes, insatisfatórias e impessoais’. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do espaço que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อากาโส สนฺตาสนีโย, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สพฺพภวปฏิสนฺธีสุ มานสํ อุพฺเพชยิตพฺพํ, อสฺสาโท น กาตพฺโพ. อิทํ, มหาราช, อากาสสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó grande rei, assim como o espaço é inspirador de temor, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve fazer com que sua mente sinta temor em relação ao renascimento em todas as existências, e não deve encontrar prazer nelas. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do espaço que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อากาโส อนนฺโต อปฺปมาโณ อปริเมยฺโย, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อนนฺตสีเลน อปริมิตญาเณน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, อากาสสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó grande rei, assim como o espaço é infinito, ilimitado e imensurável, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve possuir uma virtude infinita e um conhecimento ilimitado. Esta, ó grande rei, é a quarta qualidade do espaço que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อากาโส อลคฺโค อสตฺโต อปฺปติฏฺฐิโต อปลิพุทฺโธ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กุเล คเณ ลาเภ อาวาเส ปลิโพเธ ปจฺจเย สพฺพกิเลเสสุ จ สพฺพตฺถ อลคฺเคน ภวิตพฺพํ, อนาสตฺเตน อปฺปติฏฺฐิเตน อปลิพุทฺเธน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, อากาสสฺส ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สกํ ปุตฺตํ ราหุลํ โอวทนฺเตน – ‘เสยฺยถาปิ, ราหุล, อากาโส น กตฺถจิ ปติฏฺฐิโต, เอวเมว โข ตฺวํ, ราหุล, อากาสสมํ ภาวนํ ภาเวหิ, อากาสสมํ หิ เต, ราหุล, ภาวนํ ภาวยโต อุปฺปนฺนา มนาปามนาปา ผสฺสา จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสนฺตี’’’ติ.

Além disso, ó grande rei, assim como o espaço não se apega, não se prende, não se apoia e é desobstruído, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve ser desapegado de famílias, de grupos, de ganhos, de moradias, de impedimentos, de requisitos e de todas as impurezas mentais; ele deve ser desapegado, livre de amarras, sem apoio e desobstruído em todos os aspectos. Esta, ó grande rei, é a quinta qualidade do espaço que deve ser adotada. E isto foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses, ao instruir seu próprio filho Rāhula: ‘Assim como, Rāhula, o espaço não se apoia em lugar algum, exatamente assim, Rāhula, desenvolve a meditação semelhante ao espaço. Pois, Rāhula, ao desenvolveres a meditação semelhante ao espaço, os contatos agradáveis e desagradáveis que surgirem não se apoderarão da tua mente e nela permanecerão.’

อากาสงฺคปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta questão sobre as qualidades do espaço está concluída.

๗. จนฺทงฺคปญฺโห

7. A Questão sobre as Qualidades da Lua

๗. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘จนฺทสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, จนฺโท สุกฺกปกฺเข [Pg.372] อุทยนฺโต อุตฺตรุตฺตรึ วฑฺฒติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อาจารสีลคุณวตฺตปฺปฏิปตฺติยา อาคมาธิคเม ปฏิสลฺลาเน สติปฏฺฐาเน อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตาย โภชเน มตฺตญฺญุตาย ชาคริยานุโยเค อุตฺตรุตฺตรึ วฑฺฒิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, จนฺทสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

7. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Cinco qualidades da lua devem ser adotadas’, quais são essas cinco qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó grande rei, a lua, ao surgir na quinzena crescente, cresce cada vez mais, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve crescer cada vez mais na conduta, na virtude, nas qualidades, no cumprimento dos deveres, no aprendizado das escrituras, na realização espiritual, no isolamento, nos fundamentos da atenção plena, no controle dos sentidos, na moderação na comida e na prática da vigilância. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade da lua que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, จนฺโท อุฬาราธิปติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อุฬาเรน ฉนฺทาธิปตินา ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, จนฺทสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó grande rei, assim como a lua é a soberana das estrelas, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve ser governado por um desejo nobre e elevado pela prática. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade da lua que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, จนฺโท นิสาย จรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปวิวิตฺเตน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, จนฺทสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó grande rei, assim como a lua se move à noite, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve viver em isolamento. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade da lua que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, จนฺโท วิมานเกตุ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สีลเกตุนา ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, จนฺทสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó grande rei, assim como a lua é o estandarte de sua mansão celestial, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve ter a virtude como seu estandarte. Esta, ó grande rei, é a quarta qualidade da lua que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, จนฺโท อายาจิตปตฺถิโต อุเทติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อายาจิตปตฺถิเตน กุลานิ อุปสงฺกมิตพฺพานิ. อิทํ, มหาราช, จนฺทสฺส ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สํยุตฺตนิกายวเร ‘จนฺทูปมา, ภิกฺขเว, กุลานิ อุปสงฺกมถ, อปกสฺเสว กายํ อปกสฺส จิตฺตํ นิจฺจนวกา กุเลสุ อปฺปคพฺภา’’’ติ.

Além disso, ó grande rei, assim como a lua surge sendo desejada e ansiada, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve aproximar-se das famílias sendo desejado e ansiado. Esta, ó grande rei, é a quinta qualidade da lua que deve ser adotada. E isto foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses, no excelente Saṃyutta Nikāya: ‘Monges, aproximai-vos das famílias como a lua, recuando o corpo e recuando a mente, sendo sempre como novos visitantes entre as famílias, sem insolência.’

จนฺทงฺคปญฺโห สตฺตโม.

A sétima questão sobre as qualidades da lua está concluída.

๘. สูริยงฺคปญฺโห

8. A Questão sobre as Qualidades do Sol

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘สูริยสฺส สตฺต องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ สตฺต องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, สูริโย สพฺพํ อุทกํ ปริโสเสติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สพฺพกิเลสา อนวเสสํ ปริโสเสตพฺพา. อิทํ, มหาราช, สูริยสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

8. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Sete qualidades do sol devem ser adotadas’, quais são essas sete qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó grande rei, o sol seca toda a água, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve secar todas as impurezas mentais sem deixar resíduos. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do sol que deve ser adotada.

‘‘ปุน [Pg.373] จปรํ, มหาราช, สูริโย ตมนฺธการํ วิธมติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สพฺพํ ราคตมํ โทสตมํ โมหตมํ มานตมํ ทิฏฺฐิตมํ กิเลสตมํ สพฺพํ ทุจฺจริตตมํ วิธมยิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สูริยสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó grande rei, assim como o sol dissipa a escuridão das trevas, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve dissipar toda a escuridão da cobiça, a escuridão da aversão, a escuridão da ilusão, a escuridão do orgulho, a escuridão das visões incorretas, a escuridão das impurezas mentais e toda a escuridão da má conduta. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do sol que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สูริโย อภิกฺขณํ จรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อภิกฺขณํ โยนิโส มนสิกาโร กาตพฺโพ. อิทํ, มหาราช, สูริยสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó grande rei, assim como o sol se move constantemente, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve praticar constantemente a atenção sábia. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do sol que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สูริโย รํสิมาลี, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อารมฺมณมาลินา ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สูริยสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó grande rei, assim como o sol é coroado de raios, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve ser coroado com os objetos de sua meditação. Esta, ó grande rei, é a quarta qualidade do sol que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สูริโย มหาชนกายํ สนฺตาเปนฺโต จรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อาจารสีลคุณวตฺตปฺปฏิปตฺติยา ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺติอินฺทฺริยพลโพชฺฌงฺคสติปฏฺฐานสมฺมปฺปธานอิทฺธิปาเทหิ สเทวโก โลโก สนฺตาปยิตพฺโพ. อิทํ, มหาราช, สูริยสฺส ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó grande rei, assim como o sol se move aquecendo a grande multidão de pessoas, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, por meio de sua conduta, virtude, qualidades e cumprimento dos deveres, bem como através das absorções meditativas, libertações, concentração, realizações, faculdades espirituais, poderes, fatores da iluminação, fundamentos da atenção plena, esforços corretos e bases do poder espiritual, deve aquecer o mundo com seus deuses. Esta, ó grande rei, é a quinta qualidade do sol que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สูริโย ราหุภยา ภีโต จรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ทุจฺจริตทุคฺคติวิสมกนฺตารวิปากวินิปาตกิเลสชาลชฏิเต ทิฏฺฐิสงฺฆาฏปฏิมุกฺเก กุปถปกฺขนฺเท กุมฺมคฺคปฏิปนฺเน สตฺเต ทิสฺวา มหตา สํเวคภเยน มานสํ สํเวเชตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สูริยสฺส ฉฏฺฐํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó grande rei, assim como o sol se move temendo o perigo de Rāhu, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, ao ver os seres emaranhados na rede da má conduta, dos destinos infelizes, do deserto acidentado da retribuição cármica, da ruína e das impurezas mentais, aprisionados na armadura das visões incorretas, correndo por caminhos errados e trilhando a senda falsa, deve agitar sua mente com um grande senso de urgência espiritual e temor. Esta, ó grande rei, é a sexta qualidade do sol que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สูริโย กลฺยาณปาปเก ทสฺเสติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อินฺทฺริยพลโพชฺฌงฺคสติปฏฺฐานสมฺมปฺปธานอิทฺธิปาทโลกิยโลกุตฺตรธมฺมา ทสฺเสตพฺพา. อิทํ, มหาราช, สูริยสฺส สตฺตมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน วงฺคีเสน –

Além disso, ó grande rei, assim como o sol revela o que é bom e o que é ruim, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve revelar os ensinamentos mundanos e supramundanos, tais como as faculdades espirituais, os poderes, os fatores da iluminação, os fundamentos da atenção plena, os esforços corretos e as bases do poder espiritual. Esta, ó grande rei, é a sétima qualidade do sol que deve ser adotada. E isto foi dito, ó grande rei, pelo venerável ancião Vaṅgīsa:

‘‘‘ยถาปิ สูริโย อุทยนฺโต, รูปํ ทสฺเสติ ปาณินํ;

สุจิญฺจ อสุจิญฺจาปิ, กลฺยาณญฺจาปิ ปาปกํ.

‘Assim como o sol, ao nascer, revela as formas aos seres vivos, tanto o que é limpo quanto o que é sujo, tanto o que é bom quanto o que é mau,

‘‘‘ตถา [Pg.374] ภิกฺขุ ธมฺมธโร, อวิชฺชาปิหิตํ ชนํ;

ปถํ ทสฺเสติ วิวิธํ, อาทิจฺโจวุทยํ ยถา’’’ติ.

assim também o monge que preserva o Dhamma revela diversos caminhos para as pessoas cobertas pela ignorância, tal como o sol ao nascer.’

สูริยงฺคปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava questão sobre as qualidades do sol está concluída.

๙. สกฺกงฺคปญฺโห

9. A Questão sobre as Qualidades de Sakka

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘สกฺกสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, สกฺโก เอกนฺตสุขสมปฺปิโต, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน เอกนฺตปวิเวกสุขาภิรเตน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สกฺกสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

9. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Três qualidades de Sakka devem ser adotadas’, quais são essas três qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó grande rei, Sakka é dotado de felicidade absoluta, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve deleitar-se na felicidade do isolamento absoluto. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade de Sakka que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สกฺโก เทเว ทิสฺวา ปคฺคณฺหาติ, หาสมภิชเนติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กุสเลสุ ธมฺเมสุ อลีนมตนฺทิตํ สนฺตํ มานสํ ปคฺคเหตพฺพํ, หาสมภิชเนตพฺพํ, อุฏฺฐหิตพฺพํ ฆฏิตพฺพํ วายมิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สกฺกสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó grande rei, assim como Sakka, ao ver os deuses, os encoraja e lhes traz alegria, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve encorajar sua mente para que não seja apática nem preguiçosa, mas pacífica em relação aos estados benéficos, gerando alegria, esforçando-se, empenhando-se e aplicando energia. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade de Sakka que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สกฺกสฺส อนภิรติ นุปฺปชฺชติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สุญฺญาคาเร อนภิรติ น อุปฺปาเทตพฺพา. อิทํ, มหาราช, สกฺกสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สุภูตินา –

Além disso, ó grande rei, assim como o descontentamento não surge para Sakka, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, não deve dar origem ao descontentamento em uma morada vazia. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade de Sakka que deve ser adotada. E isto foi dito, ó grande rei, pelo venerável ancião Subhūti:

‘‘‘สาสเน เต มหาวีร, ยโต ปพฺพชิโต อหํ;

นาภิชานามิ อุปฺปนฺนํ, มานสํ กามสํหิต’’’นฺติ.

‘Ó grande herói, desde que me ordenei em Teu ensinamento, não me recordo de ter surgido em mim um pensamento associado ao desejo sensual.’

สกฺกงฺคปญฺโห นวโม.

A nona questão sobre as qualidades de Sakka está concluída.

๑๐. จกฺกวตฺติงฺคปญฺโห

10. A Questão sobre as Qualidades do Monarca Universal

๑๐. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘จกฺกวตฺติสฺส จตฺตาริ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ จตฺตาริ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช[Pg.375], จกฺกวตฺตี จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ ชนํ สงฺคณฺหาติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน จตสฺสนฺนํ ปริสานํ มานสํ สงฺคเหตพฺพํ อนุคฺคเหตพฺพํ สมฺปหํเสตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, จกฺกวตฺติสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

10. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Quatro qualidades do monarca universal devem ser adotadas’, quais são essas quatro qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó grande rei, o monarca universal acolhe as pessoas por meio das quatro bases da simpatia, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve acolher, apoiar e alegrar a mente das quatro assembleias. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do monarca universal que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, จกฺกวตฺติสฺส วิชิเต โจรา น อุฏฺฐหนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กามราคพฺยาปาทวิหึสาวิตกฺกา น อุปฺปาเทตพฺพา. อิทํ, มหาราช, จกฺกวตฺติสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน –

Além disso, ó grande rei, assim como no reino do monarca universal os ladrões não se levantam, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, não deve dar origem a pensamentos de desejo sensual, de má vontade ou de crueldade. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do monarca universal que deve ser adotada. E isto foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses:

‘‘‘วิตกฺกูปสเม จ โย รโต, อสุภํ ภาวยเต สทา สโต;

เอส โข พฺยนฺติกาหิติ, เอส เฉจฺฉติ มารพนฺธน’นฺติ.

‘Aquele que se deleita na pacificação dos pensamentos, sempre atento, meditando sobre a impureza do corpo, este por certo porá fim às impurezas mentais, este cortará os laços de Mara.’

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, จกฺกวตฺตี ทิวเส ทิวเส สมุทฺทปริยนฺตํ มหาปถวึ อนุยายติ กลฺยาณปาปกานิ วิจินมาโน, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กายกมฺมํ วจีกมฺมํ มโนกมฺมํ ทิวเส ทิวเส ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ ‘กึ นุ โข เม อิเมหิ ตีหิ ฐาเนหิ อนุปวชฺชสฺส ทิวโส วีติวตฺตตี’ติ. อิทํ, มหาราช, จกฺกวตฺติสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน องฺคุตฺตรนิกายวเร –

Além disso, ó grande rei, assim como o monarca universal percorre dia a dia a grande terra limitada pelo oceano, examinando o que é bom e o que é mau, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve refletir dia a dia sobre suas ações corporais, verbais e mentais, pensando: ‘Como transcorreu o meu dia, livre de censura nestes três aspectos?’ Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do monarca universal que deve ser adotada. E isto foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses, no excelente Aṅguttara Nikāya:

‘กถมฺภูตสฺส เม รตฺตินฺทิวา วีติวตฺตนฺตีติ ปพฺพชิเตน อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพ’นฺติ.

‘Aquele que se ordenou deve refletir constantemente: “Como estão transcorrendo os meus dias e noites?”’

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, จกฺกวตฺติสฺส อพฺภนฺตรพาหิรารกฺขา สุสํวิหิตา โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อพฺภนฺตรานํ พาหิรานํ กิเลสานํ อารกฺขาย สติโทวาริโก ฐเปตพฺโพ. อิทํ[Pg.376], มหาราช, จกฺกวตฺติสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน –

Além disso, ó grande rei, assim como a proteção interna e externa do monarca universal é bem estabelecida, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, para se proteger das impurezas mentais internas e externas, deve estabelecer a atenção plena como guardião do portal. Esta, ó grande rei, é a quarta qualidade do monarca universal que deve ser adotada. E isto foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses:

‘สติโทวาริโก, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อกุสลํ ปชหติ กุสลํ ภาเวติ, สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ, สุทฺธมตฺตานํ ปริหรตี’’’ติ.

‘Monges, o nobre discípulo que tem a atenção plena como guardião do portal abandona o que é prejudicial e desenvolve o que é benéfico, abandona o que é censurável e desenvolve o que é irrepreensível, e mantém a si mesmo puro.’

จกฺกวตฺติงฺคปญฺโห ทสโม.

A décima pergunta sobre as qualidades do rei que gira a roda está concluída.

ปถวีวคฺโค ตติโย.

O terceiro capítulo sobre a terra está concluído.

ตสฺสุทฺทานํ –

O resumo deste capítulo é:

ปถวี อาโป จ เตโช จ, วาโย จ ปพฺพเตน จ;

อากาโส จนฺทสูริโย จ, สกฺโก จ จกฺกวตฺตินาติ.

A terra, a água, o fogo, o vento e a montanha; o espaço, a lua e o sol, Sakka e o rei que gira a roda.

๔. อุปจิกาวคฺโค

4. Capítulo sobre o Cupim

๑. อุปจิกงฺคปญฺโห

1. A Pergunta sobre as Qualidades do Cupim

๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.377] นาคเสน, ‘อุปจิกาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, อุปจิกา อุปริ ฉทนํ กตฺวา อตฺตานํ ปิทหิตฺวา โคจราย จรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สีลสํวรฉทนํ กตฺวา มานสํ ปิทหิตฺวา ปิณฺฑาย จริตพฺพํ, สีลสํวรฉทเนน โข, มหาราช, โยคี โยคาวจโร สพฺพภยสมติกฺกนฺโต โหติ. อิทํ, มหาราช, อุปจิกาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ, ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน อุปเสเนน วงฺคนฺตปุตฺเตน –

1. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Uma qualidade do cupim deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó grande rei, o cupim faz uma cobertura acima de si e, cobrindo-se, move-se em busca de alimento; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve fazer da contenção moral a sua cobertura e, cobrindo a sua mente, mover-se em busca de esmolas. Com a cobertura da contenção moral, ó grande rei, o iogue, o praticante, supera todos os perigos. Esta, ó grande rei, é a única qualidade do cupim que deve ser adotada. E isto também foi dito, ó grande rei, pelo ancião Upasena, filho de Vanganta:”

‘‘‘สีลสํวรฉทนํ, โยคี กตฺวาน มานสํ;

อนุปลิตฺโต โลเกน, ภยา จ ปริมุจฺจตี’’’ติ.

“‘Tendo feito da contenção moral a sua cobertura para a mente, o iogue, não manchado pelo mundo, liberta-se de todo perigo.’”

อุปจิกงฺคปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta sobre as qualidades do cupim está concluída.

๒. พิฬารงฺคปญฺโห

2. A Pergunta sobre as Qualidades do Gato

๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘พิฬารสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, พิฬาโร คุหาคโตปิ สุสิรคโตปิ หมฺมิยนฺตรคโตปิ อุนฺทูรํ เยว ปริเยสติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน คามคเตนาปิ อรญฺญคเตนาปิ รุกฺขมูลคเตนาปิ สุญฺญาคารคเตนาปิ สตตํ สมิตํ อปฺปมตฺเตน กายคตาสติโภชนํ เยว ปริเยสิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, พิฬารสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

2. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Duas qualidades do gato devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó grande rei, o gato, quer vá a uma caverna, a uma cavidade de árvore ou ao interior de um palácio, busca apenas o rato; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, quer vá a uma aldeia, à floresta, ao pé de uma árvore ou a um lugar vazio, deve buscar constantemente, com diligência, apenas o alimento da atenção plena voltada ao corpo. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do gato que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, พิฬาโร อาสนฺเน เยว โคจรํ ปริเยสติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อิเมสุ เยว ปญฺจสุ อุปาทานกฺขนฺเธสุ อุทยพฺพยานุปสฺสินา วิหริตพฺพํ ‘อิติ รูปํ อิติ รูปสฺส สมุทโย อิติ รูปสฺส อตฺถงฺคโม, อิติ เวทนา อิติ เวทนาย สมุทโย อิติ เวทนาย อตฺถงฺคโม, อิติ สญฺญา อิติ สญฺญาย สมุทโย [Pg.378] อิติ สญฺญาย อตฺถงฺคโม, อิติ สงฺขารา อิติ สงฺขารานํ สมุทโย อิติ สงฺขารานํ อตฺถงฺคโม, อิติ วิญฺญาณํ อิติ วิญฺญาณสฺส สมุทโย อิติ วิญฺญาณสฺส อตฺถงฺคโม’ติ. อิทํ, มหาราช, พิฬารสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน –

“Além disso, ó grande rei, o gato busca seu alimento apenas nas proximidades; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve viver contemplando o surgimento e o desaparecimento nestes mesmos cinco agregados do apego: ‘Assim é a forma física, assim é o surgimento da forma física, assim é o desaparecimento da forma física; assim é a sensação, assim é o surgimento da sensação, assim é o desaparecimento da sensação; assim é a percepção, assim é o surgimento da percepção, assim é o desaparecimento da percepção; assim são as formações mentais, assim é o surgimento das formações mentais, assim é o desaparecimento das formações mentais; assim é a consciência, assim é o surgimento da consciência, assim é o desaparecimento da consciência’. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do gato que deve ser adotada. E isto também foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses:”

‘‘‘น อิโต ทูเร ภวิตพฺพํ, ภวคฺคํ กึ กริสฺสติ;

ปจฺจุปฺปนฺนมฺหิ โวหาเร, สเก กายมฺหิ วินฺทถา’’’ติ.

“‘Não se deve buscar longe daqui; o que fará o topo da existência? No domínio da experiência presente, encontre-o em seu próprio corpo.’”

พิฬารงฺคปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta sobre as qualidades do gato está concluída.

๓. อุนฺทูรงฺคปญฺโห

3. A Pergunta sobre as Qualidades do Rato

๓. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘อุนฺทูรสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, อุนฺทูโร อิโตจิโต จ วิจรนฺโต อาหารูปาสีสโก เยว จรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อิโตจิโต จ วิจรนฺเตน โยนิโส มนสิการูปาสีสเกเนว ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, อุนฺทูรสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน อุปเสเนน วงฺคนฺตปุตฺเตน –

3. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Uma qualidade do rato deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó grande rei, o rato, ao mover-se de cá para lá, move-se tendo apenas o alimento como seu objetivo principal; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, ao mover-se de cá para lá, deve mover-se tendo apenas a atenção sábia como seu objetivo principal. Esta, ó grande rei, é a única qualidade do rato que deve ser adotada. E isto também foi dito, ó grande rei, pelo ancião Upasena, filho de Vanganta:”

‘‘‘ธมฺมาสีสํ กริตฺวาน, วิหรนฺโต วิปสฺสโก;

อโนลีโน วิหรติ, อุปสนฺโต สทา สโต’’’ติ.

“‘Tendo o Dhamma como seu objetivo principal, o praticante da visão profunda vive sem desanimar; ele vive em paz, sempre atento.’”

อุนฺทูรงฺคปญฺโห ตติโย.

A terceira pergunta sobre as qualidades do rato está concluída.

๔. วิจฺฉิกงฺคปญฺโห

4. A Pergunta sobre as Qualidades do Escorpião

๔. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘วิจฺฉิกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, วิจฺฉิโก นงฺคุลาวุโธ นงฺคุลํ อุสฺสาเปตฺวา จรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ญาณาวุเธน ภวิตพฺพํ, ญาณํ อุสฺสาเปตฺวา วิหริตพฺพํ[Pg.379]. อิทํ, มหาราช, วิจฺฉิกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน อุปเสเนน วงฺคนฺตปุตฺเตน –

4. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Uma qualidade do escorpião deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó grande rei, o escorpião, tendo sua cauda como arma, move-se com a cauda erguida; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve ter o conhecimento como sua arma e viver com o conhecimento erguido. Esta, ó grande rei, é a única qualidade do escorpião que deve ser adotada. E isto também foi dito, ó grande rei, pelo ancião Upasena, filho de Vanganta:”

‘‘‘ญาณขคฺคํ คเหตฺวาน, วิหรนฺโต วิปสฺสโก;

ปริมุจฺจติ สพฺพภยา, ทุปฺปสโห จ โส ภเว’’’ติ.

“‘Empunhando a espada do conhecimento, o praticante da visão profunda liberta-se de todos os perigos e torna-se invencível.’”

วิจฺฉิกงฺคปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta pergunta sobre as qualidades do escorpião está concluída.

๕. นกุลงฺคปญฺโห

5. A Pergunta sobre as Qualidades do Mangusto

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘นกุลสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, นกุโล อุรคมุปคจฺฉนฺโต เภสชฺเชน กายํ ปริภาเวตฺวา อุรคมุปคจฺฉติ คเหตุํ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน โกธาฆาตพหุลํ กลหวิคฺคหวิวาทวิโรธาภิภูตํ โลกมุปคจฺฉนฺเตน เมตฺตาเภสชฺเชน มานสํ อนุลิมฺปิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, นกุลสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

5. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Uma qualidade do mangusto deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó grande rei, o mangusto, ao se aproximar de uma serpente, unge seu corpo com um antídoto antes de se aproximar para capturá-la; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, ao se aproximar de um mundo dominado pela raiva, pela hostilidade, por disputas, brigas, discórdias e oposição, deve ungir sua mente com o antídoto do amor benevolente. Esta, ó grande rei, é a única qualidade do mangusto que deve ser adotada. E isto também foi dito, ó grande rei, pelo ancião Sariputta, o General do Dhamma:”

‘‘‘ตสฺมา สกํ ปเรสมฺปิ, กาตพฺพา เมตฺตภาวนา;

เมตฺตจิตฺเตน ผริตพฺพํ, เอตํ พุทฺธาน สาสน’’’นฺติ.

“‘Portanto, deve-se desenvolver o amor benevolente para consigo mesmo e para com os outros; deve-se irradiar uma mente de amor benevolente. Este é o ensinamento dos Budas.’”

นกุลงฺคปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta pergunta sobre as qualidades do mangusto está concluída.

๖. ชรสิงฺคาลงฺคปญฺโห

6. A Pergunta sobre as Qualidades do Chacal Velho

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘ชรสิงฺคาลสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ชรสิงฺคาโล โภชนํ ปฏิลภิตฺวา อชิคุจฺฉมาโน ยาวทตฺถํ อาหรยติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน โภชนํ ปฏิลภิตฺวา อชิคุจฺฉมาเนน สรีรยาปนมตฺตเมว ปริภุญฺชิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ชรสิงฺคาลสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน มหากสฺสเปน –

6. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Duas qualidades do chacal velho devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó grande rei, o chacal velho, ao obter alimento, consome-o sem nojo, apenas o suficiente para se sustentar; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, ao obter alimento, deve consumi-lo sem nojo, apenas na medida necessária para a manutenção do corpo. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do chacal velho que deve ser adotada. E isto também foi dito, ó grande rei, pelo ancião Maha Kassapa:”

‘‘‘เสนาสนมฺหา โอรุยฺห, คามํ ปิณฺฑาย ปาวิสึ;

ภุญฺชนฺตํ ปุริสํ กุฏฺฐึ, สกฺกจฺจ นํ อุปฏฺฐหึ.

“‘Tendo descido de minha morada, entrei na aldeia em busca de esmolas; aproximei-me respeitosamente de um homem leproso que estava comendo.’”

‘‘‘โส [Pg.380] เม ปกฺเกน หตฺเถน, อาโลปํ อุปนามยิ;

อาโลปํ ปกฺขิปนฺตสฺส, องฺคุลิเปตฺถ ฉิชฺชถ.

“‘Com sua mão ulcerada, ele me ofereceu um bocado de comida; e enquanto ele colocava o bocado, um de seus dedos caiu ali mesmo, dentro da minha tigela.’”

‘‘‘กุฏฺฏมูลญฺจ นิสฺสาย, อาโลปํ ตํ อภุญฺชิสํ;

ภุญฺชมาเน วา ภุตฺเต วา, เชคุจฺฉํ เม น วิชฺชตี’ติ.

“‘Apoiando-me na base de uma parede, comi aquele bocado de comida; nem enquanto comia, nem depois de comer, senti qualquer repulsa.’”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ชรสิงฺคาโล โภชนํ ปฏิลภิตฺวา น วิจินาติ ลูขํ วา ปณีตํ วาติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน โภชนํ ปฏิลภิตฺวา น วิจินิตพฺพํ ‘ลูขํ วา ปณีตํ วา สมฺปนฺนํ วา อสมฺปนฺนํ วา’ติ, ยถาลทฺเธน สนฺตุสฺสิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ชรสิงฺคาลสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน อุปเสเนน วงฺคนฺตปุตฺเตน –

“Além disso, ó grande rei, o chacal velho, ao obter alimento, não escolhe se é simples ou requintado; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, ao obter alimento, não deve discriminar se é simples ou requintado, saboroso ou insípido, mas deve contentar-se com o que quer que receba. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do chacal velho que deve ser adotada. E isto também foi dito, ó grande rei, pelo ancião Upasena, filho de Vanganta:”

‘‘‘ลูเขนปิ จ สนฺตุสฺเส, นาญฺญํ ปตฺเถ รสํ พหุํ;

รเสสุ อนุคิทฺธสฺส, ฌาเน น รมเต มโน;

อิตรีตเรน สนฺตุฏฺโฐ, สามญฺญํ ปริปูรตี’’’ติ.

“‘Deve-se contentar mesmo com alimento simples, sem desejar outros sabores abundantes; a mente daquele que é ávido por sabores não se deleita na meditação. Aquele que se contenta com qualquer coisa que receba realiza plenamente a vida ascética.’”

ชรสิงฺคาลงฺคปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta pergunta sobre as qualidades do chacal velho está concluída.

๗. มิคงฺคปญฺโห

7. A Pergunta sobre as Qualidades do Cervo

๗. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘มิคสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, มิโค ทิวา อรญฺเญ จรติ, รตฺตึ อพฺโภกาเส, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ทิวา อรญฺเญ วิหริตพฺพํ, รตฺตึ อพฺโภกาเส. อิทํ, มหาราช, มิคสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

7. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Três qualidades do cervo devem ser adotadas’, quais são essas três qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó grande rei, o cervo move-se na floresta durante o dia e ao ar livre durante a noite; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve viver na floresta durante o dia e ao ar livre durante a noite. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do cervo que deve ser adotada.”

‘‘ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน โลมหํสนปริยาเย –

“E isto também foi dito, ó grande rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses, no Lomahaṃsana Sutta:”

‘โส โข อหํ, สาริปุตฺต, ยา ตา รตฺติโย สีตา เหมนฺติกา อนฺตรฏฺฐกา หิมปาตสมยา, ตถารูปาสุ รตฺตีสุ รตฺตึ อพฺโภกาเส วิหรามิ, ทิวา วนสณฺเฑ. คิมฺหานํ ปจฺฉิเม มาเส ทิวา อพฺโภกาเส วิหรามิ, รตฺตึ วนสณฺเฑ’ติ.

“‘Eu, Sariputta, naquelas noites frias de inverno, durante o período de oito dias de geada e queda de neve, passava a noite ao ar livre e o dia no bosque da floresta. E no último mês do verão, passava o dia ao ar livre e a noite no bosque da floresta.’”

‘‘ปุน [Pg.381] จปรํ, มหาราช, มิโค สตฺติมฺหิ วา สเร วา โอปตนฺเต วญฺเจติ ปลายติ, น กายมุปเนติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กิเลเสสุ โอปตนฺเตสุ วญฺจยิตพฺพํ ปลายิตพฺพํ, น จิตฺตมุปเนตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, มิคสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó grande rei, quando uma lança ou uma flecha cai em sua direção, o cervo desvia-se e foge, não expondo seu corpo; da mesma forma, ó grande rei, quando as impurezas mentais caem sobre ele, o iogue, o praticante, deve desviar-se e fugir, não expondo sua mente a elas. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do cervo que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, มิโค มนุสฺเส ทิสฺวา เยน วา เตน วา ปลายติ ‘มา มํ เต อทฺทสํสู’ติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ภณฺฑนกลหวิคฺคหวิวาทสีเล ทุสฺสีเล กุสีเต สงฺคณิการาเม ทิสฺวา เยน วา เตน วา ปลายิตพฺพํ ‘มา มํ เต อทฺทสํสุ, อหญฺจ เต มา อทฺทส’นฺติ. อิทํ, มหาราช, มิคสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

“Além disso, ó grande rei, o cervo, ao ver seres humanos, foge para qualquer direção pensando: ‘Que eles não me vejam’; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, ao ver pessoas dadas a brigas, disputas, discórdias e controvérsias, pessoas imorais, preguiçosas e que se deleitam em companhia, deve fugir para qualquer direção pensando: ‘Que eles não me vejam, e que eu também não os veja’. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do cervo que deve ser adotada. E isto também foi dito, ó grande rei, pelo ancião Sariputta, o General do Dhamma:”

‘‘‘มา เม กทาจิ ปาปิจฺโฉ, กุสีโต หีนวีริโย;

อปฺปสฺสุโต อนาจาโร, สมฺมโต อหุ กตฺถจี’’’ติ.

“‘Que eu nunca, em lugar algum, seja associado a alguém de desejos malignos, preguiçoso, destituído de energia, de pouco conhecimento e de má conduta.’”

มิคงฺคปญฺโห สตฺตโม.

A sétima pergunta sobre as qualidades do cervo está concluída.

๘. โครูปงฺคปญฺโห

8. A Pergunta sobre as Qualidades do Gado

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘โครูปสฺส จตฺตาริ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ จตฺตาริ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, โครูโป สกํ เคหํ น วิชหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สโก กาโย น วิชหิตพฺโพ ‘อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทนวิกิรณวิทฺธํสนธมฺโม อยํ กาโย’ติ. อิทํ, มหาราช, โครูปสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

8. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Quatro qualidades do gado devem ser adotadas’, quais são essas quatro qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó grande rei, o gado não abandona o seu próprio estábulo; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, não deve abandonar o seu próprio corpo, contemplando: ‘Este corpo é impermanente, sujeito a ser vestido, massageado, quebrado, desintegrado e destruído’. Esta, ó grande rei, é a primeira qualidade do gado que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, โครูโป อาทินฺนธุโร สุขทุกฺเขน ธุรํ วหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อาทินฺนพฺรหฺมจริเยน สุขทุกฺเขน ยาว ชีวิตปริยาทานา อาปาณโกฏิกํ พฺรหฺมจริยํ จริตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, โครูปสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó grande rei, o gado, tendo aceitado o jugo, carrega o fardo tanto no prazer quanto na dor; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, tendo assumido a vida santa, deve praticar a vida santa tanto no prazer quanto na dor, até o fim de sua vida, até o seu último suspiro. Esta, ó grande rei, é a segunda qualidade do gado que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, โครูโป ฉนฺเทน ฆายมาโน ปานียํ ปิวติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อาจริยุปชฺฌายานํ อนุสิฏฺฐิ [Pg.382] ฉนฺเทน เปเมน ปสาเทน ฆายมาเนน ปฏิคฺคเหตพฺพา. อิทํ, มหาราช, โครูปสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó grande rei, o gado bebe água farejando-a com desejo; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve receber a instrução de seus professores e preceptores com desejo, amor e confiança, apreciando-a profundamente. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do gado que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, โครูโป เยน เกนจิ วาหิยมาโน วหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน เถรนวมชฺฌิมภิกฺขูนมฺปิ คิหิอุปาสกสฺสาปิ โอวาทานุสาสนี สิรสา สมฺปฏิจฺฉิตพฺพา. อิทํ, มหาราช, โครูปสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

“Além disso, ó grande rei, o gado carrega o fardo por quem quer que o conduza; da mesma forma, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve aceitar com a cabeça curvada os conselhos e instruções de monges anciãos, novos ou de meia-idade, e até mesmo de um devoto leigo. Esta, ó grande rei, é a quarta qualidade do gado que deve ser adotada. E isto também foi dito, ó grande rei, pelo ancião Sariputta, o General do Dhamma:”

‘‘‘ตทหุ ปพฺพชิโต สนฺโต, ชาติยา สตฺตวสฺสิโก;

โสปิ มํ อนุสาเสยฺย, สมฺปฏิจฺฉามิ มตฺถเก.

“‘Mesmo que um novato ordenado naquele mesmo dia, de apenas sete anos de idade, me instruísse, eu receberia sua instrução sobre a minha cabeça.’”

‘‘‘ติพฺพํ ฉนฺทญฺจ เปมญฺจ, ตสฺมึ ทิสฺวา อุปฏฺฐเป;

ฐเปยฺยาจริยฏฺฐาเน, สกฺกจฺจ นํ ปุนปฺปุน’’’นฺติ.

“‘Ao ver nele um forte desejo e amor pelo Dhamma, eu o serviria; eu o colocaria na posição de mestre, respeitando-o repetidas vezes.’”

โครูปงฺคปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava pergunta sobre as qualidades do gado está concluída.

๙. วราหงฺคปญฺโห

9. A Pergunta sobre as Qualidades do Porco

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘วราหสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, วราโห สนฺตตฺตกฐิเต คิมฺหสมเย สมฺปตฺเต อุทกํ อุปคจฺฉติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน โทเสน จิตฺเต อาลุฬิตขลิตวิพฺภนฺตสนฺตตฺเต สีตลามตปณีตเมตฺตาภาวนํ อุปคนฺตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, วราหสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

9. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Duas qualidades do porco devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o porco, quando chega a estação do verão extremamente quente, recorre à água; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, quando sua mente está perturbada, vacilante, agitada e inflamada pela raiva, deve recorrer ao cultivo da amor-bondade (mettā-bhāvanā), que é fresco, sublime e semelhante ao néctar da imortalidade. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do porco que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, วราโห จิกฺขลฺลมุทกมุปคนฺตฺวา นาสิกาย ปถวึ ขณิตฺวา โทณึ กตฺวา โทณิกาย สยติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน มานเส กายํ นิกฺขิปิตฺวา อารมฺมณนฺตรคเตน สยิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, วราหสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน ปิณฺโฑลภารทฺวาเชน –

“Além disso, ó rei, o porco, ao aproximar-se da lama e da água, cava a terra com o focinho, faz uma cavidade e deita-se nela; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve depositar o corpo na mente e repousar penetrando no interior do objeto de meditação. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do porco que deve ser adotada. E isto, ó rei, foi dito pelo venerável ancião Piṇḍola Bhāradvāja:”

‘‘‘กาเย สภาวํ ทิสฺวาน, วิจินิตฺวา วิปสฺสโก;

เอกากิโย อทุติโย, เสติ อารมฺมณนฺตเร’’’ติ.

“‘Tendo visto a verdadeira natureza no corpo e investigando-a, o praticante de vipassana, só e sem companheiro, repousa no interior do objeto de meditação.’”

วราหงฺคปญฺโห นวโม.

A nona pergunta sobre as qualidades do porco está concluída.

๑๐. หตฺถิงฺคปญฺโห

10. A pergunta sobre as qualidades do elefante

๑๐. ‘‘ภนฺเต [Pg.383] นาคเสน, ‘หตฺถิสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, หตฺถี นาม จรนฺโต เยว ปถวึ ทาเลติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กายํ สมฺมสมาเนเนว สพฺเพ กิเลสา ทาเลตพฺพา. อิทํ, มหาราช, หตฺถิสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

10. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Cinco qualidades do elefante devem ser adotadas’, quais são essas cinco qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o elefante, mesmo enquanto caminha, fende a terra; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, contemplando o próprio corpo, deve fender todas as impurezas mentais (kilesas). Esta, ó rei, é a primeira qualidade do elefante que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, หตฺถี สพฺพกาเยเนว อปโลเกติ, อุชุกํ เยว เปกฺขติ, น ทิสาวิทิสา วิโลเกติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สพฺพกาเยน อปโลกินา ภวิตพฺพํ, น ทิสาวิทิสา วิโลเกตพฺพา, น อุทฺธํ อุลฺโลเกตพฺพํ, น อโธ โอโลเกตพฺพํ, ยุคมตฺตเปกฺขินา ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, หตฺถิสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, o elefante olha virando todo o seu corpo, olha diretamente para a frente, não olha para os lados ou direções intermediárias; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve olhar virando todo o corpo, não deve olhar para os lados ou direções intermediárias, não deve olhar para cima, não deve olhar para baixo, mas deve olhar apenas à distância de um jugo à sua frente. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do elefante que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, หตฺถี อนิพทฺธสยโน โคจรายมนุคนฺตฺวา น ตเมว เทสํ วาสตฺถมุปคจฺฉติ, น ธุวปฺปติฏฺฐาลโย, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อนิพทฺธสยเนน ภวิตพฺพํ, นิราลเยน ปิณฺฑาย คนฺตพฺพํ, ยทิ ปสฺสติ วิปสฺสโก มนุญฺญํ ปติรูปํ รุจิรเทเส ภวํ มณฺฑปํ วา รุกฺขมูลํ วา คุหํ วา ปพฺภารํ วา, ตตฺเถว วาสมุปคนฺตพฺพํ, ธุวปฺปติฏฺฐาลโย น กาตพฺโพ. อิทํ, มหาราช, หตฺถิสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, o elefante não tem um lugar fixo para dormir; quando sai para pastar, não retorna ao mesmo lugar para habitar, não tem morada permanente; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, não deve ter um lugar fixo para dormir, deve ir em busca de esmolas sem apego a uma morada. Se o praticante de vipassana vir um pavilhão agradável, adequado e belo, ou a base de uma árvore, ou uma caverna, ou uma fenda na rocha, deve abrigar-se ali mesmo, e não deve fazer dali uma morada permanente. Esta, ó rei, é a terceira qualidade do elefante que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, หตฺถี อุทกํ โอคาหิตฺวา สุจิวิมลสีตลสลิลปริปุณฺณํ กุมุทุปฺปลปทุมปุณฺฑรีกสญฺฉนฺนํ มหติมหนฺตํ ปทุมสรํ โอคาหิตฺวา กีฬติ คชวรกีฬํ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สุจิวิมลวิปฺปสนฺนมนาวิลธมฺมวรวาริปุณฺณํ วิมุตฺติกุสุมสญฺฉนฺนํ มหาสติปฏฺฐานโปกฺขรณึ โอคาหิตฺวา ญาเณน สงฺขารา โอธุนิตพฺพา วิธุนิตพฺพา, โยคาวจรกีฬา กีฬิตพฺพา. อิทํ, มหาราช, หตฺถิสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, o elefante, ao entrar na água, entra em um imenso lago de lótus cheio de água limpa, pura e fresca, coberto de lótus brancos, azuis, vermelhos e amarelos, e ali brinca com o brinquedo dos nobres elefantes; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve entrar no grande lago dos fundamentos da atenção plena (mahāsatipaṭṭhāna), que está cheio da água excelente do Dhamma, limpa, pura, límpida e imperturbável, e coberto com as flores da libertação (vimutti), e ali, por meio do conhecimento, deve sacudir e dispersar as formações mentais (saṅkhāras), divertindo-se com o divertimento dos praticantes. Esta, ó rei, é a quarta qualidade do elefante que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, หตฺถี สโต ปาทํ อุทฺธรติ, สโต ปาทํ นิกฺขิปติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สเตน สมฺปชาเนน ปาทํ อุทฺธริตพฺพํ, สเตน สมฺปชาเนน ปาทํ นิกฺขิปิตพฺพํ, อภิกฺกมปฏิกฺกเม สมิญฺชนปสารเณ สพฺพตฺถ สเตน สมฺปชาเนน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, หตฺถิสฺส [Pg.384] ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สํยุตฺตนิกายวเร –

“Além disso, ó rei, o elefante levanta o pé com atenção plena, pousa o pé com atenção plena; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve levantar o pé com atenção plena e clara compreensão (sati-sampajañña), pousar o pé com atenção plena e clara compreensão, e deve agir com atenção plena e clara compreensão em todos os movimentos: ao ir para a frente, ao voltar, ao dobrar e ao estender os membros. Esta, ó rei, é a quinta qualidade do elefante que deve ser adotada. E isto, ó rei, foi dito pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no excelente Saṃyutta Nikāya:”

‘‘‘กาเยน สํวโร สาธุ, สาธุ วาจาย สํวโร;

มนสา สํวโร สาธุ, สาธุ สพฺพตฺถ สํวโร;

สพฺพตฺถ สํวุโต ลชฺชี, รกฺขิโตติ ปวุจฺจตี’’’ติ.

“‘Excelente é a contenção do corpo, excelente é a contenção da fala; excelente é a contenção da mente, excelente é a contenção em tudo. Aquele que é contido em tudo, possuidor de vergonha moral, é chamado de protegido.’”

หตฺถิงฺคปญฺโห ทสโม.อุปจิกาวคฺโค จตุตฺโถ.

A décima pergunta sobre as qualidades do elefante está concluída. O quarto capítulo, sobre a Upacikā, está concluído.

ตสฺสุทฺทานํ –

O sumário deste capítulo:

อุปจิกา พิฬาโร จ, อุนฺทูโร วิจฺฉิเกน จ;

นกุโล สิงฺคาโล มิโค,โครูโป วราโห หตฺถินา ทสาติ.

“A Upacikā e o gato, o rato e o escorpião; o mangusto, o chacal, o cervo, o touro, o porco e o elefante: estes são os dez.”

๕. สีหวคฺโค

5. O Capítulo do Leão

๑. สีหงฺคปญฺโห

1. A pergunta sobre as qualidades do leão

๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.385] นาคเสน, ‘สีหสฺส สตฺต องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ สตฺต องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, สีโห นาม เสตวิมลปริสุทฺธปณฺฑโร, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน เสตวิมลปริสุทฺธปณฺฑรจิตฺเตน พฺยปคตกุกฺกุจฺเจน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สีหสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

1. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Sete qualidades do leão devem ser adotadas’, quais são essas sete qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o leão é branco, limpo, puro e imaculado; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ter uma mente branca, limpa, pura e imaculada, livre de remorso e dúvida. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do leão que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สีโห จตุจรโณ วิกฺกนฺตจารี, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน จตุริทฺธิปาทจรเณน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สีหสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, o leão tem quatro patas e caminha com grande coragem; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ter como pés as quatro bases do poder espiritual (iddhipāda). Esta, ó rei, é a segunda qualidade do leão que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สีโห อภิรูปรุจิรเกสรี, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อภิรูปรุจิรสีลเกสรินา ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สีหสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, o leão tem uma juba bela e agradável; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ter a juba bela e agradável da virtude (sīla). Esta, ó rei, é a terceira qualidade do leão que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สีโห ชีวิตปริยาทาเนปิ น กสฺสจิ โอนมติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารปริยาทาเนปิ น กสฺสจิ โอนมิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สีหสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, o leão, mesmo que sua vida chegue ao fim, não se curva diante de nenhuma criatura; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, mesmo que lhe faltem mantos, esmolas de comida, alojamento e medicamentos para os enfermos, não deve se curvar diante de ninguém. Esta, ó rei, é a quarta qualidade do leão que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สีโห สปทานภกฺโข ยสฺมึ โอกาเส นิปตติ, ตตฺเถว ยาวทตฺถํ ภกฺขยติ, น วรมํสํ วิจินาติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สปทานภกฺเขน ภวิตพฺพํ, น กุลานิ วิจินิตพฺพานิ, น ปุพฺพเคหํ หิตฺวา กุลานิ อุปสงฺกมิตพฺพานิ, น โภชนํ วิจินิตพฺพํ, ยสฺมึ โอกาเส กพฬํ อาทียติ, ตสฺมึ เยว โอกาเส ภุญฺชิตพฺพํ สรีรยาปนตฺถํ, น วรโภชนํ วิจินิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สีหสฺส ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, o leão come em ordem sucessiva; onde quer que ele caia sobre a presa, ali mesmo ele come o quanto deseja, sem escolher a melhor carne; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve comer em ordem sucessiva (de casa em casa), não deve escolher as famílias, não deve pular a primeira casa para ir a outras famílias, não deve escolher a comida; onde quer que receba um bocado de comida, ali mesmo deve comer apenas para a manutenção do corpo, sem escolher a melhor comida. Esta, ó rei, é a quinta qualidade do leão que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สีโห อสนฺนิธิภกฺโข, สกึ โคจรํ ภกฺขยิตฺวา น ปุน ตํ อุปคจฺฉติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อสนฺนิธิการปริโภคินา [Pg.386] ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สีหสฺส ฉฏฺฐํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, o leão não acumula comida; tendo comido uma vez em seu pasto, não retorna a esse mesmo lugar; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve consumir sem acumular nada. Esta, ó rei, é a sexta qualidade do leão que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สีโห โภชนํ อลทฺธา น ปริตสฺสติ, ลทฺธาปิ โภชนํ อคธิโต อมุจฺฉิโต อนชฺโฌสนฺโน ปริภุญฺชติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน โภชนํ อลทฺธา น ปริตสฺสิตพฺพํ, ลทฺธาปิ โภชนํ อคธิเตน อมุจฺฉิเตน อนชฺโฌสนฺเนน อาทีนวทสฺสาวินา นิสฺสรณปญฺเญน ปริภุญฺชิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สีหสฺส สตฺตมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สํยุตฺตนิกายวเร เถรํ มหากสฺสปํ ปริกิตฺตยมาเนน –

“Além disso, ó rei, o leão, if não consegue comida, não se angustia nem anseia por ela; e mesmo quando consegue comida, deve comer sem apego, sem ilusão, sem avidez excessiva, vendo o perigo nela e com a sabedoria que conduz à libertação do ciclo de existências. Esta, ó rei, é a sétima qualidade do leão que deve ser adotada. E isto, ó rei, foi dito pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no excelente Saṃyutta Nikāya, ao elogiar o venerável ancião Mahākassapa:”

‘สนฺตุฏฺโฐยํ, ภิกฺขเว, กสฺสโป อิตรีตเรน ปิณฺฑปาเตน, อิตรีตรปิณฺฑปาตสนฺตุฏฺฐิยา จ วณฺณวาที, น จ ปิณฺฑปาตเหตุ อเนสนํ อปฺปติรูปํ อาปชฺชติ, อลทฺธา จ ปิณฺฑปาตํ น ปริตสฺสติ, ลทฺธา จ ปิณฺฑปาตํ อคธิโต อมุจฺฉิโต อนชฺโฌสนฺโน อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชตี’’’ติ.

“‘Monjes, este Kassapa está satisfeito com qualquer esmola de comida que receba, e elogia a satisfação com qualquer esmola de comida. Ele não recorre a meios inadequados ou impróprios para obter comida. Se não recebe comida, não se angustia nem anseia por ela; e se recebe comida, come sem apego, sem ilusão, sem avidez excessiva, vendo o perigo nela e com a sabedoria que conduz à libertação do ciclo de existências.’”

สีหงฺคปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta sobre as qualidades do leão está concluída.

๒. จกฺกวากงฺคปญฺโห

2. A pergunta sobre as qualidades do ganso-casarca

๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘จกฺกวากสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานีติ’’? ‘‘ยถา, มหาราช, จกฺกวาโก ยาว ชีวิตปริยาทานา ทุติยิกํ น วิชหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ยาว ชีวิตปริยาทานา โยนิโส มนสิกาโร น วิชหิตพฺโพ. อิทํ, มหาราช, จกฺกวากสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

2. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Três qualidades do ganso-casarca devem ser adotadas’, quais são essas três qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o ganso-casarca, até o fim de sua vida, não abandona sua companheira; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, até o fim de sua vida, não deve abandonar a atenção sábia (yoniso manasikāra). Esta, ó rei, é a primeira qualidade do ganso-casarca que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, จกฺกวาโก เสวาลปณกภกฺโข, เตน จ สนฺตุฏฺฐึ อาปชฺชติ, ตาย จ สนฺตุฏฺฐิยา พเลน จ วณฺเณน จ น ปริหายติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ยถาลาภสนฺโตโส กรณีโย, ยถาลาภสนฺตุฏฺโฐ โข, มหาราช, โยคี โยคาวจโร น ปริหายติ สีเลน, น ปริหายติ สมาธินา, น [Pg.387] ปริหายติ ปญฺญาย, น ปริหายติ วิมุตฺติยา, น ปริหายติ วิมุตฺติญาณทสฺสเนน, น ปริหายติ สพฺเพหิ กุสเลหิ ธมฺเมหิ. อิทํ, มหาราช, จกฺกวากสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, o ganso-casarca alimenta-se de algas e musgos, e contenta-se com isso; e por causa desse contentamento, não decai em força nem em cor; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve contentar-se com o que obtém; e o iogue, o praticante, que se contenta com o que obtém, não decai na virtude (sīla), não decai na concentração (samādhi), não decai na sabedoria (paññā), não decai na libertação (vimutti), não decai no conhecimento e visão da libertação (vimuttiñāṇadassana), não decai em nenhum estado benéfico (kusala dhamma). Esta, ó rei, é a segunda qualidade do ganso-casarca que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, จกฺกวาโก ปาเณ น วิเหฐยติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน นิหิตทณฺเฑน นิหิตสตฺเถน ลชฺชินา ทยาปนฺเนน สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปินา ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, จกฺกวากสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน จกฺกวากชาตเก –

“Além disso, ó rei, o ganso-casarca não prejudica os seres vivos; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve depor o bastão, depor as armas, ser consciencioso, compassivo e benevolente para com o bem-estar de todos os seres vivos. Esta, ó rei, é a terceira qualidade do ganso-casarca que deve ser adotada. E isto, ó rei, foi dito pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no Cakkavāka Jātaka:”

‘‘‘โย น หนฺติ น ฆาเตติ, น ชินาติ น ชาปเย;

เมตฺตํโส สพฺพภูเตสุ, เวรํ ตสฺส น เกนจี’’’ติ.

“‘Aquele que não mata nem faz matar, que não vence nem faz vencer, que tem uma mente cheia de amor-bondade para com todos os seres vivos, não tem inimizade com ninguém.’”

จกฺกวากงฺคปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta sobre as qualidades do ganso-casarca está concluída.

๓. เปณาหิกงฺคปญฺโห

3. A pergunta sobre as qualidades da ave peṇāhikā

๓. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘เปณาหิกาย ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, เปณาหิกา สกปติมฺหิ อุสูยาย ฉาปเก น โปสยติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สกมเน กิเลเส อุปฺปนฺเน อุสูยายิตพฺพํ, สติปฏฺฐาเนน สมฺมาสํวรสุสิเร ปกฺขิปิตฺวา มโนทฺวาเร กายคตาสติ ภาเวตพฺพา. อิทํ, มหาราช, เปณาหิกาย ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

3. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Duas qualidades da ave peṇāhikā devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, a fêmea da ave peṇāhikā, por ciúme de seu parceiro, não alimenta seus filhotes; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, quando surgem impurezas mentais (kilesas) em sua própria mente, deve sentir aversão por elas, e colocando-as na cavidade da contenção perfeita por meio dos fundamentos da atenção plena, deve cultivar a atenção plena direcionada ao corpo (kāyagatāsati) na porta da mente. Esta, ó rei, é a primeira qualidade da ave peṇāhikā que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, เปณาหิกา ปวเน ทิวสํ โคจรํ จริตฺวา สายํ ปกฺขิคณํ อุเปติ อตฺตโน คุตฺติยา, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน เอกเกน ปวิเวกํ เสวิตพฺพํ สํโยชนปริมุตฺติยา, ตตฺร รตึ อลภมาเนน อุปวาทภยปริรกฺขณาย สงฺฆํ โอสริตฺวา สงฺฆรกฺขิเตน วสิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, เปณาหิกาย ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, พฺรหฺมุนา สหมฺปตินา ภควโต สนฺติเก –

“Além disso, ó rei, a ave peṇāhikā, tendo buscado alimento na floresta durante o dia, à noite junta-se ao bando de aves para sua própria proteção; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve buscar a solidão sozinho para se libertar dos grilhões (saṃyojanas). Se o monge não encontrar contentamento nessa solidão, para se proteger do perigo da censura, deve ingressar na Sangha e viver sob a proteção da Sangha. Esta, ó rei, é a segunda qualidade da ave peṇāhikā que deve ser adotada. E isto, ó rei, foi dito pelo Brahmā Sahampati na presença do Abençoado:”

‘‘‘เสเวถ [Pg.388] ปนฺตานิ เสนาสนานิ, จเรยฺย สํโยชนวิปฺปโมกฺขา;

สเจ รตึ นาธิคจฺเฉยฺย ตตฺถ, สงฺเฆ วเส รกฺขิตตฺโต สตีมา’’’ติ.

“‘Deve-se recorrer a alojamentos distantes e praticar para se libertar dos grilhões. Se não encontrar contentamento ali, deve viver na Sangha, com a mente protegida e atenta.’”

เปณาหิกงฺคปญฺโห ตติโย.

A terceira pergunta sobre as qualidades da ave peṇāhikā está concluída.

๔. ฆรกโปตงฺคปญฺโห

4. A pergunta sobre as qualidades do pombo doméstico

๔. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘ฆรกโปตสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ฆรกโปโต ปรเคเห วสมาโน น เตสํ กิญฺจิ ภณฺฑสฺส นิมิตฺตํ คณฺหาติ, มชฺฌตฺโต วสติ สญฺญาพหุโล, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปรกุลํ อุปคเตน ตสฺมึ กุเล อิตฺถีนํ วา ปุริสานํ วา มญฺเจ วา ปีเฐ วา วตฺเถ วา อลงฺกาเร วา อุปโภเค วา ปริโภเค วา โภชนวิกตีสุ วา น นิมิตฺตํ คเหตพฺพํ, มชฺฌตฺเตน ภวิตพฺพํ, สมณสญฺญา ปจฺจุปฏฺฐเปตพฺพา. อิทํ, มหาราช, ฆรกโปตสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน จูฬนารทชาตเก –

4. “Venerável Nāgasena, quando dizes: ‘Uma qualidade do pombo doméstico deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, o pombo doméstico, vivendo na casa de outros, não presta atenção a nenhum sinal de seus pertences, mas vive de forma neutra e muito consciente; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante de meditação, ao visitar uma família alheia, não deve prestar atenção aos sinais das mulheres ou dos homens daquela família, nem de seus leitos, assentos, roupas, ornamentos, utensílios, bens de uso pessoal ou variedades de alimentos; ele deve permanecer neutro e estabelecer a percepção de ser um asceta. Esta, ó rei, é a única qualidade do pombo doméstico que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no Cūḷanārada Jātaka:

‘‘‘ปวิสิตฺวา ปรกุลํ, ปานตฺถํ โภชนาย วา ;

มิตํ ขาเท มิตํ ภุญฺเช, น จ รูเป มนํ กเร’’’ติ.

“‘Ao entrar na casa de outra família, seja para beber ou para comer, deve-se comer com moderação, consumir com moderação, e não fixar a mente na forma (aparência das mulheres).’”

ฆรกโปตงฺคปญฺโห จตุตฺโถ.

A quarta pergunta sobre a qualidade do pombo doméstico está concluída.

๕. อุลูกงฺคปญฺโห

5. Pergunta sobre as qualidades da coruja

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘อุลูกสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, อุลูโก กาเกหิ ปฏิวิรุทฺโธ, รตฺตึ กากสงฺฆํ คนฺตฺวา พหูปิ กาเก หนติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อญฺญาเณน ปฏิวิรุทฺโธ กาตพฺโพ, เอเกน รโห นิสีทิตฺวา อญฺญาณํ สมฺปมทฺทิตพฺพํ, มูลโต ฉินฺทิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, อุลูกสฺส ปฐมํ คเหตพฺพํ.

5. “Venerável Nāgasena, quando dizes: ‘Duas qualidades da coruja devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, a coruja é inimiga dos corvos e, indo à noite onde está o bando de corvos, mata muitos deles; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante de meditação, deve fazer oposição à ignorância e, sentando-se sozinho em reclusão, deve esmagar completamente a ignorância e cortá-la pela raiz. Esta, ó rei, é a primeira qualidade da coruja que deve ser adotada.

‘‘ปุน [Pg.389] จปรํ, มหาราช, อุลูโก สุปฺปฏิสลฺลีโน โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปฏิสลฺลานาราเมน ภวิตพฺพํ ปฏิสลฺลานรเตน. อิทํ, มหาราช, อุลูกสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สํยุตฺตนิกายวเร –

“Além disso, ó rei, a coruja permanece bem reclusa; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante de meditação, deve deleitar-se na reclusão, encontrar prazer na reclusão. Esta, ó rei, é a segunda qualidade da coruja que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no excelente Saṃyutta Nikāya:

‘‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสลฺลานาราโม ปฏิสลฺลานรโต ‘‘อิทํ ทุกฺข’’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’’ติ ยถา ภูถํ ปชานาติ, ‘‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’’ติ ยถาภูตํ ปชานาตี’’’ติ.

“‘Aqui, monges, o monge que se deleita na reclusão, que encontra prazer na reclusão, compreende como realmente é: “Isto é o sofrimento”; compreende como realmente é: “Esta é a origem do sofrimento”; compreende como realmente é: “Este é o cessar do sofrimento”; compreende como realmente é: “Este é o caminho que conduz ao cessar do sofrimento”.’”

อุลูกงฺคปญฺโห ปญฺจโม.

A quinta pergunta sobre as qualidades da coruja está concluída.

๖. สตปตฺตงฺคปญฺโห

6. Pergunta sobre a qualidade do pica-pau

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘สตปตฺตสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, สตปตฺโต รวิตฺวา ปเรสํ เขมํ วา ภยํ วา อาจิกฺขติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปเรสํ ธมฺมํ เทสยมาเนน วินิปาตํ ภยโต ทสฺสยิตพฺพํ, นิพฺพานํ เขมโต ทสฺสยิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สตปตฺตสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน ปิณฺโฑลภารทฺวาเชน –

6. “Venerável Nāgasena, quando dizes: ‘Uma qualidade do pica-pau deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, o pica-pau, por meio de seu canto, anuncia aos outros a segurança ou o perigo; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante de meditação, ao ensinar o Dhamma aos outros, deve mostrar a ruína como um perigo e o Nibbāna como a segurança. Esta, ó rei, é a única qualidade do pica-pau que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo venerável ancião Piṇḍola Bhāradvāja:

‘‘‘นิรเย ภยสนฺตาสํ, นิพฺพาเน วิปุลํ สุขํ;

อุภยาเนตานตฺถานิ ทสฺเสตพฺพานิ โยคินา’’’ติ.

“‘O terror do perigo no inferno e a imensa felicidade no Nibbāna; ambos os estados devem ser mostrados pelo iogue.’”

สตปตฺตงฺคปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A sexta pergunta sobre a qualidade do pica-pau está concluída.

๗. วคฺคุลิงฺคปญฺโห

7. Pergunta sobre as qualidades do morcego

๗. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘วคฺคุลิสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, วคฺคุลิ เคหํ ปวิสิตฺวา วิจริตฺวา นิกฺขมติ, น ตตฺถ ปลิพุทฺธติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน คามํ ปิณฺฑาย ปวิสิตฺวา สปทานํ วิจริตฺวา [Pg.390] ปฏิลทฺธลาเภน ขิปฺปเมว นิกฺขมิตพฺพํ, น ตตฺถ ปลิพุทฺเธน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, วคฺคุลิสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

7. “Venerável Nāgasena, quando dizes: ‘Duas qualidades do morcego devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o morcego, ao entrar em uma casa, voa ao redor e sai sem se apegar ali; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante de meditação, ao entrar em uma aldeia para esmolar comida, deve ir de casa em casa em ordem consecutiva e, tendo recebido as esmolas, deve sair rapidamente, sem se apegar ou se demorar ali. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do morcego que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, วคฺคุลิ ปรเคเห วสมาโน น เตสํ ปริหานึ กโรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กุลานิ อุปสงฺกมิตฺวา อติยาจนาย วา วิญฺญตฺติพหุลตาย วา กายโทสพหุลตาย วา อติภาณิตาย วา สมานสุขทุกฺขตาย วา น เตสํ โกจิ วิปฺปฏิสาโร กรณีโย, นปิ เตสํ มูลกมฺมํ ปริหาเปตพฺพํ, สพฺพถา วฑฺฒิ เยว อิจฺฉิตพฺพา. อิทํ, มหาราช, วคฺคุลิสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน ทีฆนิกายวเร ลกฺขณสุตฺตนฺเต –

“Além disso, ó rei, o morcego, ao habitar na casa de outros, não lhes causa nenhum dano ou perda; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante de meditação, ao visitar as famílias, não deve causar-lhes nenhum arrependimento ou desconforto por meio de pedidos excessivos, insinuações frequentes, má conduta corporal, tagarelice excessiva ou por se intrometer em suas alegrias e tristezas; nem deve prejudicar o sustento básico delas, mas deve desejar apenas o seu crescimento e prosperidade em todos os sentidos. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do morcego que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no excelente Lakkhaṇa Suttanta do Dīgha Nikāya:

‘‘‘สทฺธาย สีเลน สุเตน พุทฺธิยา, จาเคน ธมฺเมน พหูหิ สาธุหิ;

ธเนน ธญฺเญน จ เขตฺตวตฺถุนา, ปุตฺเตหิ ทาเรหิ จตุปฺปเทหิ จ.

“‘Em fé, virtude, aprendizado e sabedoria, em generosidade, retidão e em muitas outras boas qualidades; em riqueza, grãos, terras e propriedades, em filhos, esposas e animais de quatro patas,

‘‘‘ญาตีหิ มิตฺเตหิ จ พนฺธเวหิ, พเลน วณฺเณน สุเขน จูภยํ;

กถํ น หาเยยฺยุํ ปเรติ อิจฺฉติ, อตฺถสมิทฺธิญฺจ ปนาภิกงฺขตี’’’ติ.

“‘Em parentes, amigos e aliados, em força, beleza e felicidade em ambos os mundos; ele deseja: “Como podem os outros não sofrer declínio?”, e anseia sinceramente pelo sucesso e prosperidade deles.’”

วคฺคุลิงฺคปญฺโห สตฺตโม.

A sétima pergunta sobre as qualidades do morcego está concluída.

๘. ชลูกงฺคปญฺโห

8. Pergunta sobre a qualidade da sanguessuga

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘ชลูกาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ชลูกา ยตฺถ อลฺลียติ, ตตฺเถว ทฬฺหํ อลฺลียิตฺวา รุหิรํ ปิวติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ยสฺมึ อารมฺมเณ จิตฺตํ อลฺลียติ, ตํ อารมฺมณํ วณฺณโต จ สณฺฐานโต จ ทิสโต จ โอกาสโต จ ปริจฺเฉทโต จ ลิงฺคโต จ นิมิตฺตโต จ ทฬฺหํ ปติฏฺฐาเปตฺวา เตเนวารมฺมเณน วิมุตฺติรสมเสจนกํ ปาตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ชลูกาย เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน อนุรุทฺเธน –

8. “Venerável Nāgasena, quando dizes: ‘Uma qualidade da sanguessuga deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, a sanguessuga, onde quer que se fixe, ali se prende firmemente e suga o sangue; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante de meditação, no objeto em que sua mente se fixa, deve estabelecer firmemente esse objeto por meio de sua cor, forma, direção, localização, limites, características e sinais, e, por meio desse mesmo objeto, deve beber o sabor puro e incomparável da libertação. Esta, ó rei, é a única qualidade da sanguessuga que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo venerável ancião Anuruddha:

‘‘‘ปริสุทฺเธน [Pg.391] จิตฺเตน, อารมฺมเณ ปติฏฺฐาย;

เตน จิตฺเตน ปาตพฺพํ, วิมุตฺติรสมเสจน’’’นฺติ.

“‘Com a mente purificada, estabelecida no objeto de meditação, deve-se beber com essa mente o sabor puro e incomparável da libertação.’”

ชลูกงฺคปญฺโห อฏฺฐโม.

A oitava pergunta sobre a qualidade da sanguessuga está concluída.

๙. สปฺปงฺคปญฺโห

9. Pergunta sobre as qualidades da serpente

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘สปฺปสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, สปฺโป อุเรน คจฺฉติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปญฺญาย จริตพฺพํ, ปญฺญาย จรมานสฺส โข, มหาราช, โยคิโน จิตฺตํ ญาเย จรติ, วิลกฺขณํ วิวชฺเชติ, สลกฺขณํ ภาเวติ. อิทํ, มหาราช, สปฺปสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

9. “Venerável Nāgasena, quando dizes: ‘Três qualidades da serpente devem ser adotadas’, quais são essas três qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, a serpente rasteja com o peito; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante de meditação, deve mover-se com sabedoria. E para o iogue que se move com sabedoria, ó rei, a mente move-se no caminho correto, evita as características falsas e cultiva as características verdadeiras. Esta, ó rei, é a primeira qualidade da serpente que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สปฺโป จรมาโน โอสธํ ปริวชฺเชนฺโต จรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ทุจฺจริตํ ปริวชฺเชนฺเตน จริตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, สปฺปสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, a serpente, ao mover-se, evita as ervas medicinais; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante de meditação, deve mover-se evitando a má conduta. Esta, ó rei, é a segunda qualidade da serpente que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สปฺโป มนุสฺเส ทิสฺวา ตปฺปติ โสจติ จินฺตยติ, เอวเมว โข มหาราช โยคินา โยคาวจเรน กุวิตกฺเก, วิตกฺเกตฺวา อรตึ อุปฺปาทยิตฺวา ตปฺปิตพฺพํ โสจิตพฺพํ จินฺตยิตพฺพํ ‘ปมาเทน เม ทิวโส วีตินามิโต, น โส ปุน สกฺกา ลทฺธุ’นฺติ. อิทํ, มหาราช, สปฺปสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา ภลฺลาฏิยชาตเก ทฺวินฺนํ กินฺนรานํ –

“Além disso, ó rei, a serpente, ao ver os seres humanos, fica aflita, lamenta e se preocupa; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante de meditação, se tiver pensamentos prejudiciais e surgir o descontentamento, deve afligir-se, lamentar e refletir: ‘Pela negligência deixei passar o meu dia, e ele nunca mais poderá ser recuperado.’ Isto, ó rei, foi dito pelo Abençoado no Bhallāṭiya Jātaka a respeito de dois kinnaras:

‘‘‘มเยกรตฺตํ วิปฺปวสิมฺห ลุทฺท, อกามกา อญฺญมญฺญํ สรนฺตา;

ตเมกรตฺตํ อนุตปฺปมานา, โสจาม ‘สา รตฺติ ปุน นเหสฺสตี’’’ติ.

“‘Ó caçador, passamos uma única noite separados contra a nossa vontade, ansiando um pelo outro; lamentando por aquela única noite, choramos pensando: “Aquela noite nunca mais voltará”.’”

สปฺปงฺคปญฺโห นวโม.

A nona pergunta sobre as qualidades da serpente está concluída.

๑๐. อชครงฺคปญฺโห

10. Pergunta sobre a qualidade da píton

๑๐. ‘‘ภนฺเต [Pg.392] นาคเสน, ‘อชครสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, อชคโร มหติมหากาโย พหูปิ ทิวเส อูนูทโร ทีนตโร กุจฺฉิปูรํ อาหารํ น ลภติ, อปริปุณฺโณ เยว ยาวเทว สรีรยาปนมตฺตเกน ยาเปติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคิโน โยคาวจรสฺส ภิกฺขาจริยปฺปสุตสฺส ปรปิณฺฑมุปคตสฺส ปรทินฺนปฺปาฏิกงฺขิสฺส สยํคาหปฺปฏิวิรตสฺส ทุลฺลภํ อุทรปริปูรํ อาหารํ, อปิ จ อตฺถวสิเกน กุลปุตฺเตน จตฺตาโร ปญฺจ อาโลเป อภุญฺชิตฺวา อวเสสํ อุทเกน ปริปูเรตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, อชครสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

10. “Venerável Nāgasena, quando dizes: ‘Uma qualidade da píton deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, a píton, embora tenha um corpo enorme, passa muitos dias com o estômago vazio, extremamente fraca, sem conseguir comida suficiente para encher a barriga, e, insatisfeita, sobrevive apenas com o mínimo necessário para sustentar o corpo; da mesma forma, ó rei, para o iogue, o praticante de meditação que se dedica à esmola de comida, que depende de esmolas alheias, que espera pelo que os outros lhe dão e se abstém de pegar por si mesmo, é difícil obter comida suficiente para encher o estômago. No entanto, o filho de boa família que busca o seu próprio benefício espiritual, deixando de comer quatro ou cinco bocados, deve preencher o restante do estômago com água. Esta, ó rei, é a única qualidade da píton que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo venerável ancião Sāriputta, o General do Dhamma:

‘‘‘อลฺลํ สุกฺขํ วา ภุญฺชนฺโต, น พาฬฺหํ สุหิโต สิยา;

อูนูทโร มิตาหาโร, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช.

“‘Quer coma alimento úmido ou seco, o monge não deve comer até ficar excessivamente cheio; com o estômago vazio, moderado na alimentação, o monge deve viver atento.

‘‘‘จตฺตาโร ปญฺจ อาโลเป, อภุตฺวา อุทกํ ปิเว;

อลํ ผาสุ วิหาราย, ปหิตตฺตสฺส ภิกฺขุโน’’’ติ.

“‘Deixando de comer quatro ou cinco bocados, ele deve beber água; isso é suficiente para o viver confortável de um monge de mente resoluta.’”

อชครงฺคปญฺโห ทสโม.

A décima pergunta sobre a qualidade da píton está concluída.

สีหวคฺโค ปญฺจโม.

O quinto capítulo, o Capítulo do Leão (Sīhavagga), está concluído.

ตสฺสุทฺทานํ –

O resumo deste capítulo:

เกสรี จกฺกวาโก จ, เปณาหิ ฆรกโปตโก;

อุลูโก สตปตฺโต จ, วคฺคุลิ จ ชลูปิกา;

สปฺโป อชคโร เจว, วคฺโค เตน ปวุจฺจตีติ.

O leão, o pato-casarca, a tartaruga d'água, o pombo doméstico, a coruja, o pica-pau, o morcego, a sanguessuga, a serpente e a píton; por estes é composto o capítulo.

๖. มกฺกฏกวคฺโค

6. Capítulo da Aranha

๑. ปนฺถมกฺกฏกงฺคปญฺโห

1. Pergunta sobre a qualidade da aranha

๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.393] นาคเสน, ‘ปนฺถมกฺกฏกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ปนฺถมกฺกฏโก ปนฺเถ มกฺกฏชาลวิตานํ กตฺวา ยทิ ตตฺถ ชาลเก ลคฺคติ กิมิ วา มกฺขิกา วา ปฏงฺโค วา, ตํ คเหตฺวา ภกฺขยติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ฉสุ ทฺวาเรสุ สติปฏฺฐานชาลวิตานํ กตฺวา ยทิ ตตฺถ กิเลสมกฺขิกา พชฺฌนฺติ, ตตฺเถว ฆาเตตพฺพา. อิทํ, มหาราช, ปนฺถมกฺกฏกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน อนุรุทฺเธน –

1. “Venerável Nāgasena, quando dizes: ‘Uma qualidade da aranha deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, a aranha, tecendo uma teia no caminho, se algum inseto, mosca ou gafanhoto ficar preso nela, ela o captura e o devora; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante de meditação, estendendo a teia do estabelecimento da atenção plena (satipaṭṭhāna) nas seis portas dos sentidos, se as moscas das impurezas mentais (kilesa) ficarem presas ali, ele deve destruí-las imediatamente naquele mesmo lugar. Esta, ó rei, é a única qualidade da aranha que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo venerável ancião Anuruddha:

‘‘‘จิตฺตํ นิยเม ฉสุ ทฺวาเรสุ, สติปฏฺฐานวรุตฺตเม;

กิเลสา ตตฺถ ลคฺคา เจ, หนฺตพฺพา เต วิปสฺสินา’’’ติ.

“‘Deve-se restringir a mente nas seis portas dos sentidos por meio do excelente estabelecimento da atenção plena; se as impurezas mentais ficarem presas ali, elas devem ser destruídas pelo praticante de vipassanā.’”

ปนฺถมกฺกฏกงฺคปญฺโห ปฐโม.

A primeira pergunta sobre a qualidade da aranha está concluída.

๒. ถนสฺสิตทารกงฺคปญฺโห

2. Pergunta sobre a qualidade do bebê de peito

๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘ถนสฺสิตทารกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ถนสฺสิตทารโก สทตฺเถ ลคฺคติ, ขีรตฺถิโก โรทติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สทตฺเถ ลคฺคิตพฺพํ, สพฺพตฺถ ธมฺมญาเณน ภวิตพฺพํ, อุทฺเทเส ปริปุจฺฉาย สมฺมปฺปโยเค ปวิเวเก ครุสํวาเส กลฺยาณมิตฺตเสวเน. อิทํ, มหาราช, ถนสฺสิตทารกสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน ทีฆนิกายวเร ปรินิพฺพานสุตฺตนฺเต –

2. “Venerável Nāgasena, quando dizes: ‘Uma qualidade do bebê de peito deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, o bebê de peito se apega ao seu próprio interesse e chora quando quer leite; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante de meditação, deve apegar-se ao seu próprio interesse e deve possuir o conhecimento do Dhamma em tudo: no estudo dos textos, nas perguntas, no esforço correto, na reclusão, na convivência com os professores e na associação com bons amigos. Esta, ó rei, é a única qualidade do bebê de peito que deve ser adotada. Pois isto foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no excelente Mahāparinibbāna Suttanta do Dīgha Nikāya:

‘‘‘อิงฺฆํ ตุมฺเห, อานนฺท, สารตฺเถ ฆฏถ, สารตฺเถ อนุยุญฺชถ;

สารตฺเถ อปฺปมตฺตา อาตาปิโน ปหิตตฺตา วิหรถา’’’ติ.

“‘Vamos, Ānanda, esforçai-vos pelo vosso próprio bem, dedicai-vos ao vosso próprio bem; permanecei diligentes, ardentes e resolutos em vosso próprio bem.’”

ถนสฺสิตทารกงฺคปญฺโห ทุติโย.

A segunda pergunta sobre a qualidade do bebê de peito está concluída.

๓. จิตฺตกธรกุมฺมงฺคปญฺโห

3. Pergunta sobre as qualidades da tartaruga terrestre pintada

๓. ‘‘ภนฺเต [Pg.394] นาคเสน, ‘จิตฺตกธรกุมฺมสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, จิตฺตกธรกุมฺโม อุทกภยา อุทกํ ปริวชฺเชตฺวา วิจรติ, ตาย จ ปน อุทกํ ปริวชฺชนาย อายุนา น ปริหายติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปมาเท ภยทสฺสาวินา ภวิตพฺพํ, อปฺปมาเท คุณวิเสสทสฺสาวินา. ตาย จ ปน ภยทสฺสาวิตาย น ปริหายติ สามญฺญา, นิพฺพานสฺส สนฺติเก อุเปติ. อิทํ, มหาราช, จิตฺตกธรกุมฺมสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน ธมฺมปเท –

3. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Uma qualidade do cágado-terrestre deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, o cágado-terrestre, por medo da água, evita a água e anda por aí, e por evitar a água ele não perde a sua vida; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ver o perigo na negligência e ver a virtude especial na diligência. E por ver esse perigo, ele não decai da vida monástica e se aproxima do Nirvana. Esta, ó rei, é a única qualidade do cágado-terrestre que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses, no Dhammapada:”

‘‘‘อปฺปมาทรโต ภิกฺขุ, ปมาเท ภยทสฺสิ วา;

อภพฺโพ ปริหานาย, นิพฺพานสฺเสว สนฺติเก’’’ติ.

“‘O bhikkhu que se deleita na diligência e vê o perigo na negligência é incapaz de decair; ele está bem próximo do Nirvana.’”

จิตฺตกธรกุมฺมงฺคปญฺโห จตุตฺโถ.

A pergunta sobre as qualidades do cágado-terrestre, a quarta, está concluída.

๔. ปวนงฺคปญฺโห

4. A Pergunta sobre as Qualidades da Floresta

๔. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘ปวนสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ปวนํ นาม อสุจิชนํ ปฏิจฺฉาเทติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปเรสํ อปรทฺธํ ขลิตํ ปฏิจฺฉาเทตพฺพํ น วิวริตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปวนสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

4. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Cinco qualidades da floresta devem ser adotadas’, quais são essas cinco qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, a floresta encobre as pessoas impuras, da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve encobrir as faltas e os erros dos outros, e não revelá-los. Esta, ó rei, é a primeira qualidade da floresta que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ปวนํ สุญฺญํ ปจุรชเนหิ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ราคโทสโมหมานทิฏฺฐิชาเลหิ สพฺเพหิ จ กิเลเสหิ สุญฺเญน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปวนสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, a floresta é vazia de multidões de pessoas; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ser vazio das redes de cobiça, aversão, ilusão, orgulho e visões incorretas, e de todas as impurezas mentais. Esta, ó rei, é a segunda qualidade da floresta que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ปวนํ วิวิตฺตํ ชนสมฺพาธรหิตํ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ อนริเยหิ ปวิวิตฺเตน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปวนสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, a floresta é isolada e livre do tumulto das pessoas; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ser completamente isolado dos estados prejudiciais, insalubres e não nobres. Esta, ó rei, é a terceira qualidade da floresta que deve ser adotada.”

‘‘ปุน [Pg.395] จปรํ, มหาราช, ปวนํ สนฺตํ ปริสุทฺธํ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สนฺเตน ปริสุทฺเธน ภวิตพฺพํ, นิพฺพุเตน ปหีนมาเนน ปหีนมกฺเขน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปวนสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, a floresta é pacífica e pura; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ser pacífico e puro, sereno, tendo abandonado o orgulho e a ingratidão. Esta, ó rei, é a quarta qualidade da floresta que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ปวนํ อริยชนสํเสวิตํ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อริยชนสํเสวิเตน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ปวนสฺส ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สํยุตฺตนิกายวเร –

“Além disso, ó rei, a floresta é frequentada por pessoas nobres; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve associar-se com pessoas nobres. Esta, ó rei, é a quinta qualidade da floresta que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses, no excelente Samyutta Nikaya:”

‘‘‘ปวิวิตฺเตหิ อริเยหิ, ปหิตตฺเตหิ ฌายิภิ;

นิจฺจํ อารทฺธวีริเยหิ, ปณฺฑิเตหิ สหาวเส’’’ติ.

“‘Deve-se viver junto com os sábios que são nobres e isolados, resolutos e meditativos, e que são sempre dotados de energia persistente.’”

ปวนงฺคปญฺโห จตุตฺโถ.

A pergunta sobre as qualidades da floresta, a quarta, está concluída.

๕. รุกฺขงฺคปญฺโห

5. A Pergunta sobre as Qualidades da Árvore

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘รุกฺขสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, รุกฺโข นาม ปุปฺผผลธโร, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน วิมุตฺติปุปฺผสามญฺญผลธารินา ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, รุกฺขสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

5. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Três qualidades da árvore devem ser adotadas’, quais são essas três qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, a árvore produz flores e frutos, da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve produzir a flor da libertação e os frutos da vida monástica. Esta, ó rei, é a primeira qualidade da árvore que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, รุกฺโข อุปคตานมนุปฺปวิฏฺฐานํ ชนานํ ฉายํ เทติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อุปคตานมนุปฺปวิฏฺฐานํ ปุคฺคลานํ อามิสปฺปฏิสนฺธาเรน วา ธมฺมปฺปฏิสนฺถาเรน วา ปฏิสนฺถริตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, รุกฺขสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, a árvore dá sombra às pessoas que se aproximam e entram sob ela; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve acolher as pessoas que se aproximam e o visitam, seja com hospitalidade material ou com hospitalidade do Dhamma. Esta, ó rei, é a segunda qualidade da árvore que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, รุกฺโข ฉายาเวมตฺตํ น กโรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สพฺพสตฺเตสุ เวมตฺตตา น กาตพฺพา, โจรวธกปจฺจตฺถิเกสุปิ อตฺตนิปิ สมสมา เมตฺตาภาวนา กาตพฺพา, ‘กินฺติ อิเม สตฺตา อเวรา อพฺยาปชฺชา อนีฆา สุขี อตฺตานํ ปริหเรยฺยุ’นฺติ. อิทํ, มหาราช, รุกฺขสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

“Além disso, ó rei, a árvore não faz distinção em sua sombra; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, não deve fazer distinção entre todos os seres sencientes, mas deve cultivar uma meditação de amor-bondade igualitária para com ladrões, assassinos, inimigos e para consigo mesmo, pensando: ‘Como podem estes seres viver livres de hostilidade, livres de aflição, livres de sofrimento, e manter-se felizes?’ Esta, ó rei, é a terceira qualidade da árvore que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo venerável Sariputta, o General do Dhamma:”

‘‘‘วธเก [Pg.396] เทวทตฺตมฺหิ, โจเร องฺคุลิมาลเก;

ธนปาเล ราหุเล จ, สพฺพตฺถ สมโก มุนี’’’ติ.

“‘Para com o assassino Devadatta, o ladrão Angulimala, o elefante Dhanapala e seu próprio filho Rahula, o Sábio tinha a mesma mente para com todos.’”

รุกฺขงฺคปญฺโห ปญฺจโม.

A pergunta sobre as qualidades da árvore, a quinta, está concluída.

๖. เมฆงฺคปญฺโห

6. A Pergunta sobre as Qualidades da Nuvem de Chuva

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘เมฆสฺส ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ปญฺจ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, เมโฆ อุปฺปนฺนํ รโชชลฺลํ วูปสเมติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อุปฺปนฺนํ กิเลสรโชชลฺลํ วูปสเมตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, เมฆสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

6. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Cinco qualidades da nuvem de chuva devem ser adotadas’, quais são essas cinco qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, a nuvem de chuva acalma a poeira e a sujeira que se levantam, da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve acalmar a poeira e a sujeira das impurezas mentais que surgem. Esta, ó rei, é a primeira qualidade da nuvem de chuva que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, เมโฆ ปถวิยา อุณฺหํ นิพฺพาเปติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน เมตฺตาภาวนาย สเทวโก โลโก นิพฺพาเปตพฺโพ. อิทํ, มหาราช, เมฆสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, a nuvem de chuva extingue o calor da terra; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve extinguir o calor do mundo, incluindo os deuses, por meio do cultivo do amor-bondade. Esta, ó rei, é a segunda qualidade da nuvem de chuva que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, เมโฆ สพฺพพีชานิ วิรุหาเปติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สพฺพสตฺตานํ สทฺธํ อุปฺปาเทตฺวา ตํ สทฺธาพีชํ ตีสุ สมฺปตฺตีสุ โรเปตพฺพํ, ทิพฺพมานุสิกาสุ สุขสมฺปตฺตีสุ ยาวปรมตฺถนิพฺพานสุขสมฺปตฺติ. อิทํ, มหาราช, เมฆสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, a nuvem de chuva faz germinar todas as sementes; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, tendo despertado a fé em todos os seres sencientes, deve plantar essa semente da fé nas três realizações felizes: a felicidade celestial, a felicidade humana e, finalmente, a suprema felicidade do Nirvana. Esta, ó rei, é a terceira qualidade da nuvem de chuva que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, เมโฆ อุตุโต สมุฏฺฐหิตฺวา ธรณิตลรุเห ติณรุกฺขลตาคุมฺพโอสธิวนปฺปตโย ปริรกฺขติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน โยนิโส มนสิการํ นิพฺพตฺเตตฺวา เตน โยนิโส มนสิกาเรน สมณธมฺโม ปริรกฺขิตพฺโพ, โยนิโส มนสิการมูลกา สพฺเพ กุสลา ธมฺมา. อิทํ, มหาราช, เมฆสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, a nuvem de chuva, surgindo na estação apropriada, protege a grama, as árvores, as trepadeiras, os arbustos, as ervas medicinais e as grandes árvores da floresta que crescem na terra; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve gerar a atenção sábia e, por meio dessa atenção sábia, proteger a sua prática monástica, pois todos os estados benéficos têm a atenção sábia como sua raiz. Esta, ó rei, é a quarta qualidade da nuvem de chuva que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, เมโฆ วสฺสมาโน นทิตฬากโปกฺขรณิโย กนฺทรปทรสรโสพฺภอุทปานานิ จ ปริปูเรติ อุทกธาราหิ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อาคมปริยตฺติยา ธมฺมเมฆมภิวสฺสยิตฺวา อธิคมกามานํ มานสํ ปริปูรยิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, เมฆสฺส [Pg.397] ปญฺจมํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

“Além disso, ó rei, a nuvem de chuva, ao chover, enche com correntes de água os rios, lagos, lagoas, fendas, ravinas, pântanos, poços e reservatórios; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve fazer chover a nuvem do Dhamma através do estudo das escrituras e preencher a mente daqueles que desejam alcançar a realização espiritual. Esta, ó rei, é a quinta qualidade da nuvem de chuva que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo venerável Sariputta, o General do Dhamma:”

‘‘‘โพธเนยฺยํ ชนํ ทิสฺวา, สตสหสฺเสปิ โยชเน;

ขเณน อุปคนฺตฺวาน, โพเธติ ตํ มหามุนี’’’ติ.

“‘Ao ver uma pessoa pronta para o despertar, mesmo a cem mil yojanas de distância, o Grande Sábio aproxima-se num instante e a desperta.’”

เมฆงฺคปญฺโห ฉฏฺโฐ.

A pergunta sobre as qualidades da nuvem de chuva, a sexta, está concluída.

๗. มณิรตนงฺคปญฺโห

7. A Pergunta sobre as Qualidades da Joia Preciosa

๗. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘มณิรตนสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, มณิรตนํ เอกนฺตปริสุทฺธํ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน เอกนฺตปริสุทฺธาชีเวน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, มณิรตนสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

7. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Três qualidades da joia preciosa devem ser adotadas’, quais são essas três qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, a joia preciosa é absolutamente pura, da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ter um meio de vida absolutamente puro. Esta, ó rei, é a primeira qualidade da joia preciosa que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, มณิรตนํ น เกนจิ สทฺธึ มิสฺสียติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปาเปหิ ปาปสหาเยหิ สทฺธึ น มิสฺสิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, มณิรตนสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, a joia preciosa não se mistura com nada impuro; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, não deve se misturar com pessoas más ou com companheiros prejudiciais. Esta, ó rei, é a segunda qualidade da joia preciosa que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, มณิรตนํ ชาติรตเนหิ โยชียติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อุตฺตมวรชาติมนฺเตหิ สทฺธึ สํวสิตพฺพํ, ปฏิปนฺนกผลฏฺฐเสกฺขผลสมงฺคีหิ โสตาปนฺนสกทาคามิอนาคามิอรหนฺตเตวิชฺชฉฬภิญฺญสมณมณิรตเนหิ สทฺธึ สํวสิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, มณิรตนสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สุตฺตนิปาเต –

“Além disso, ó rei, a joia preciosa é associada a outras gemas genuínas; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve associar-se com aqueles de nascimento espiritual nobre e excelente, ou seja, com os monges que são como joias preciosas: aqueles que estão no caminho ou que alcançaram os frutos, os sekhas (aprendizes) e os que realizaram os frutos, como os sotapannas, sakadagamis, anagamis, arahants, os detentores dos três conhecimentos superiores (tevijjas) e os detentores dos seis conhecimentos diretos (chalabhinnas). Esta, ó rei, é a terceira qualidade da joia preciosa que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus acima dos deuses, no Sutta Nipata:”

‘‘‘สุทฺธา สุทฺเธหิ สํวาสํ, กปฺปยวฺโห ปติสฺสตา;

ตโต สมคฺคา นิปกา, ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสถา’’’ติ.

“‘Sendo puros, associai-vos com os puros, com mente atenta; assim, unidos e prudentes, poreis fim ao sofrimento.’”

มณิรตนปญฺโห สตฺตโม.

A pergunta sobre as qualidades da joia preciosa, a sétima, está concluída.

๘. มาควิกงฺคปญฺโห

8. A Pergunta sobre as Qualidades do Caçador

๘. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘มาควิกสฺส จตฺตาริ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ จตฺตาริ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, มาควิโก [Pg.398] อปฺปมิทฺโธ โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อปฺปมิทฺเธน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, มาควิกสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

8. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Quatro qualidades do caçador devem ser adotadas’, quais são essas quatro qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o caçador dorme pouco, da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve dormir pouco. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do caçador que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, มาควิโก มิเคสุ เยว จิตฺตํ อุปนิพนฺธติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อารมฺมเณสุ เยว จิตฺตํ อุปนิพนฺธิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, มาควิกสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, o caçador fixa sua mente apenas na caça; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve fixar sua mente apenas nos objetos de meditação. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do caçador que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, มาควิโก กาลํ กมฺมสฺส ชานาติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปฏิสลฺลานสฺส กาโล ชานิตพฺโพ ‘อยํ กาโล ปฏิสลฺลานสฺส, อยํ กาโล นิกฺขมนายา’ติ. อิทํ, มหาราช, มาควิกสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, o caçador conhece o momento certo para a sua ação; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve conhecer o momento certo para o retiro solitário, pensando: ‘Este é o momento para o retiro, este é o momento para sair dele’. Esta, ó rei, é a terceira qualidade do caçador que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, มาควิโก มิคํ ทิสฺวา หาสมภิชเนติ ‘อิมํ ลจฺฉามี’ติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อารมฺมเณ อภิรมิตพฺพํ, หาสมภิชเนตพฺพํ ‘อุตฺตรึ วิเสสมธิคจฺฉิสฺสามี’ติ. อิทํ, มหาราช, มาควิกสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ มหาราช เถเรน โมฆราเชน –

“Além disso, ó rei, o caçador, ao ver a caça, alegra-se pensando: ‘Eu a pegarei’; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve deleitar-se no objeto de meditação e gerar alegria pensando: ‘Alcançarei uma distinção superior’. Esta, ó rei, é a quarta qualidade do caçador que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo venerável Mogharaja:”

‘‘‘อารมฺมเณ ลภิตฺวาน, ปหิตตฺเตน ภิกฺขุนา;

ภิยฺโย หาโส ชเนตพฺโพ, อธิคจฺฉิสฺสามิ อุตฺตริ’’’นฺติ.

“‘Tendo obtido o objeto de meditação, o bhikkhu resoluto deve gerar ainda mais alegria, pensando: "Alcançarei o que é superior"’”

มาควิกงฺคปญฺโห อฏฺฐโม.

A pergunta sobre as qualidades do caçador, a oitava, está concluída.

๙. พาฬิสิกงฺคปญฺโห

9. A Pergunta sobre as Qualidades do Pescador

๙. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘พาฬิสิกสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, พาฬิสิโก พฬิเสน มจฺเฉ อุทฺธรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ญาเณน อุตฺตรึ สามญฺญผลานิ อุทฺธริตพฺพานิ. อิทํ, มหาราช, พาฬิสิกสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

9. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Duas qualidades do pescador devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o pescador puxa os peixes com o anzol, da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve extrair com sabedoria os frutos superiores da vida monástica. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do pescador que deve ser adotada.”

‘‘ปุน [Pg.399] จปรํ, มหาราช, พาฬิสิโก ปริตฺตกํ วธิตฺวา วิปุลํ ลาภมธิคจฺฉติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปริตฺตโลกามิสมตฺตํ ปริจฺจชิตพฺพํ. โลกามิสมตฺตํ, มหาราช, ปริจฺจชิตฺวา โยคี โยคาวจโร วิปุลํ สามญฺญผลํ อธิคจฺฉติ. อิทํ, มหาราช, พาฬิสิกสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน ราหุเลน –

“Além disso, ó rei, o pescador, ao matar uma pequena presa, obtém um grande ganho; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve abandonar os pequenos prazeres materiais do mundo. Ao abandonar os prazeres materiais do mundo, ó rei, o iogue, o praticante, obtém os vastos frutos da vida monástica. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do pescador que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo venerável Rahula:”

‘‘‘สุญฺญตญฺจานิมิตฺตญฺจ, วิโมกฺขญฺจาปฺปณิหิตํ;

จตุโร ผเล ฉฬภิญฺญา, จชิตฺวา โลกามิสํ ลเภ’’’ติ.

“‘Ao abandonar os prazeres materiais do mundo, obtém-se a libertação do vazio (suññata), do sem-sinal (animitta) e do sem-desejo (appaṇihita), os quatro frutos e os seis conhecimentos diretos.’”

พาฬิสิกงฺคปญฺโห นวโม.

A pergunta sobre as qualidades do pescador, a nona, está concluída.

๑๐. ตจฺฉกงฺคปญฺโห

10. A Pergunta sobre as Qualidades do Carpinteiro

๑๐. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘ตจฺฉกสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ตจฺฉโก กาฬสุตฺตํ อนุโลเมตฺวา รุกฺขํ ตจฺฉติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ชินสาสนมนุโลมยิตฺวา สีลปถวิยํ ปติฏฺฐหิตฺวา สทฺธาหตฺเถน ปญฺญาวาสึ คเหตฺวา กิเลสา ตจฺเฉตพฺพา. อิทํ, มหาราช, ตจฺฉกสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

10. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Duas qualidades do carpinteiro devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o carpinteiro, seguindo a linha de marcação, aplaina a madeira; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, harmonizando-se com o ensinamento do Vitorioso, estabelecendo-se na terra da virtude, segurando com a mão da fé a enxó da sabedoria, deve talhar as impurezas. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do carpinteiro que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ตจฺฉโก เผคฺคุํ อปหริตฺวา สารมาทิยติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สสฺสตํ อุจฺเฉทํ ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรํ ตทุตฺตมํ อญฺญทุตฺตมํ อกตมภพฺพํ อปุริสการํ อพฺรหฺมจริยวาสํ สตฺตวินาสํ นวสตฺตปาตุภาวํ สงฺขารสสฺสตภาวํ โย กโรติ, โส ปฏิสํเวเทติ, อญฺโญ กโรติ, อญฺโญ ปฏิสํเวเทติ, กมฺมผลทสฺสนา จ กิริยผลทิฏฺฐิ จ อิติ เอวรูปานิ เจว อญฺญานิ จ วิวาทปถานิ อปเนตฺวา สงฺขารานํ สภาวํ ปรมสุญฺญตํ นิรีหนิชฺชีวตํ อจฺจนฺตํ สุญฺญตํ อาทิยิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ตจฺฉกสฺส ทุติยํ [Pg.400] องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สุตฺตนิปาเต –

“Além disso, ó rei, assim como o carpinteiro descarta o alburno e pega o cerne; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve afastar as visões do eternalismo, do aniquilacionismo, de que a alma e o corpo são o mesmo, de que a alma é uma coisa e o corpo é outra, de que esta visão é a suprema ou de que outra é a suprema, de que nada é feito ou pode ser feito, de que o esforço humano é inútil, de que a vida santa é sem proveito, de que os seres são destruídos, de que novos seres surgem, de que as formações são eternas, de que aquele que age é o mesmo que experiencia, de que um age e outro experiencia, bem como as visões sobre o fruto do karma e o fruto da ação, e outras disputas semelhantes. Ele deve adotar a verdadeira natureza das formações, que é o vazio supremo, a ausência de um agente e de uma alma viva, o vazio absoluto. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do carpinteiro que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no Sutta Nipata:”

‘‘‘การณฺฑวํ นิทฺธมถ, กสมฺพุํ อปกสฺสถ;

ตโต ปลาเป วาเหถ, อสฺสมเณ สมณมานิเน.

“‘Expulsai o joio, removei a sujeira; em seguida, descartai a palha vazia, aqueles que não são ascetas, mas se consideram ascetas.”

‘‘‘นิทฺธมิตฺวาน ปาปิจฺเฉ, ปาปอาจารโคจเร;

สุทฺธา สุทฺเธหิ สํวาสํ, กปฺปยวฺโห ปติสฺสตา;

ตโต สมคฺคา นิปกา, ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสถา’’’ติ.

“‘Tendo expulsado os de maus desejos, de má conduta e comportamento; que os puros, atentos, vivam com os puros. Assim, unidos e prudentes, poreis fim ao sofrimento.’”

ตจฺฉกงฺคปญฺโห ทสโม.

“A décima pergunta sobre as qualidades do carpinteiro está concluída.”

มกฺกฏกวคฺโค ฉฏฺโฐ.

“O sexto capítulo, o do macaco, está concluído.”

ตสฺสุทฺทานํ –

“O resumo deste capítulo:”

มกฺกโฏ ทารโก กุมฺโม, วนํ รุกฺโข จ ปญฺจโม;

เมโฆ มณิ มาควิโก, พาฬิสี ตจฺฉเกน จาติ.

“O macaco, a criança, a tartaruga, a floresta e a árvore como quinta; a nuvem, a joia, o caçador, o pescador e o carpinteiro.”

๗. กุมฺภวคฺโค

7. “O Capítulo do Pote”

๑. กุมฺภงฺคปญฺโห

1. “A Pergunta sobre a Qualidade do Pote”

๑. ‘‘ภนฺเต [Pg.401] นาคเสน, ‘กุมฺภสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’นฺติ ยํ วเทสิ, กตมํ ตํ เอกํ องฺคํ คเหตพฺพ’’นฺติ? ‘‘ยถา, มหาราช, กุมฺโภ สมฺปุณฺโณ น สณติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อาคเม อธิคเม ปริยตฺติยํ สามญฺเญ ปารมึ ปตฺวา น สณิตพฺพํ, น เตน มาโน กรณีโย, น ทพฺโพ ทสฺเสตพฺโพ, นิหตมาเนน นิหตทพฺเพน ภวิตพฺพํ, อุชุเกน อมุขเรน อวิกตฺถินา. อิทํ, มหาราช, กุมฺภสฺส เอกํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน สุตฺตนิปาเต –

1. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Uma qualidade do pote deve ser adotada’, qual é essa única qualidade que deve ser adotada?” “Assim como, ó rei, um pote cheio não faz barulho; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, tendo alcançado a perfeição nas escrituras, na realização, no aprendizado e na vida ascética, não deve fazer barulho, não deve se orgulhar disso, nem ostentar arrogância. Ele deve ser alguém com o orgulho destruído e a arrogância subjugada, reto, não tagarela e não jactancioso. Esta, ó rei, é a única qualidade do pote que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses, no Sutta Nipata:”

‘‘‘ยทูนกํ ตํ สณติ, ยํ ปูรํ สนฺตเมว ตํ;

อฑฺฒกุมฺภูปโม พาโล, รหโท ปูโรว ปณฺฑิโต’’’ติ.

“‘O que está vazio faz barulho, o que está cheio é silencioso. O tolo é como um pote meio cheio, o sábio é como um lago transbordante.’”

กุมฺภงฺคปญฺโห ปฐโม.

“A primeira pergunta sobre a qualidade do pote está concluída.”

๒. กาฬายสงฺคปญฺโห

2. “A Pergunta sobre as Qualidades da Ave Kāḷāyasa”

๒. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘กาฬายสสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, กาฬายโส สุปีโต วมติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคิโน โยคาวจรสฺส มานสํ โยนิโส มนสิกาเรน อปีตํ วมติ. อิทํ, มหาราช, กาฬายสสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

2. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Duas qualidades da ave kāḷāyasa devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, a ave kāḷāyasa, tendo bebido em excesso, vomita; da mesma forma, ó rei, a mente do iogue, o praticante, através da atenção sábia, vomita o que não é saudável. Esta, ó rei, é a primeira qualidade da ave kāḷāyasa que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, กาฬายโส สกึ ปีตํ อุทกํ น วมติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน โย สกึ อุปฺปนฺโน ปสาโท, น ปุน โส วมิตพฺโพ ‘อุฬาโร โส ภควา สมฺมาสมฺพุทฺโธ, สฺวากฺขาโต ธมฺโม, สุปฺปฏิปนฺโน สงฺโฆ’ติ. ‘รูปํ อนิจฺจํ, เวทนา อนิจฺจา, สญฺญา อนิจฺจา, สงฺขารา อนิจฺจา, วิญฺญาณํ อนิจฺจนฺติ ยํ สกึ อุปฺปนฺนํ ญาณํ, น ปุน ตํ วมิตพฺพํ. อิทํ[Pg.402], มหาราช, กาฬายสสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน –

“Além disso, ó rei, assim como a ave kāḷāyasa não vomita a água que uma vez bebeu; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, uma vez que a confiança tenha surgido, não deve descartá-la, pensando: ‘Sublime é o Abençoado, o perfeitamente Iluminado, bem ensinado é o Dhamma, de boa conduta é o Sangha’. E o conhecimento que uma vez surgiu: ‘A forma é impermanente, a sensação é impermanente, a percepção é impermanente, as formações são impermanentes, a consciência é impermanente’, não deve ser descartado. Esta, ó rei, é a segunda qualidade da ave kāḷāyasa que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses:”

‘‘‘ทสฺสนมฺหิ ปริโสธิโต นโร, อริยธมฺเม นิยโต วิเสสคู;

นปฺปเวธติ อเนกภาคโส, สพฺพโส จ มุขภาวเมว โส’’’ติ.

“‘O homem purificado na visão, firme no Dhamma dos Nobres, destinado à distinção, não vacila de muitas maneiras e, em todos os aspectos, alcança o estado supremo.’”

กาฬายสงฺคปญฺโห ทุติโย.

“A segunda pergunta sobre as qualidades da ave kāḷāyasa está concluída.”

๓. ฉตฺตงฺคปญฺโห

3. “A Pergunta sobre as Qualidades do Guarda-chuva”

๓. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘ฉตฺตสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, ฉตฺตํ อุปริ มุทฺธนิ จรติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน กิเลสานํ อุปริ มุทฺธนิ จเรน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ฉตฺตสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

3. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Três qualidades do guarda-chuva devem ser adotadas’, quais são essas três qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o guarda-chuva vai acima da cabeça; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ir acima da cabeça das impurezas. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do guarda-chuva que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ฉตฺตํ มุทฺธนุปตฺถมฺภํ โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน โยนิโส มนสิการุปตฺถมฺเภน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, ฉตฺตสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, assim como o guarda-chuva é um suporte para a cabeça; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ser apoiado pela atenção sábia. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do guarda-chuva que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ฉตฺตํ วาตาตปเมฆวุฏฺฐิโย ปฏิหนติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน นานาวิธทิฏฺฐิปุถุสมณพฺราหฺมณานํ มตวาตติวิธคฺคิสนฺตาปกิเลสวุฏฺฐิโย ปฏิหนฺตพฺพา. อิทํ, มหาราช, ฉตฺตสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

“Além disso, ó rei, assim como o guarda-chuva repele o vento, o calor e a chuva das nuvens; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve repelir o vento das visões de vários ascetas e brâmanes, o calor dos três fogos e a chuva de impurezas. Esta, ó rei, é a terceira qualidade do guarda-chuva que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo venerável Sariputta, o General do Dhamma:”

‘‘‘ยถาปิ ฉตฺตํ วิปุลํ, อจฺฉิทฺทํ ถิรสํหิตํ;

วาตาตปํ นิวาเรติ, มหตี เมฆวุฏฺฐิโย.

“‘Assim como um guarda-chuva amplo, sem furos e firmemente construído, protege contra o vento, o calor e a forte chuva das nuvens;

‘‘‘ตเถว พุทฺธปุตฺโตปิ, สีลฉตฺตธโร สุจิ;

กิเลสวุฏฺฐึ วาเรติ, สนฺตาปติวิธคฺคโย’’’ติ.

“‘Da mesma forma, o filho do Buddha, puro, segurando o guarda-chuva da virtude, protege contra a chuva de impurezas e o calor dos três fogos.’”

ฉตฺตงฺคปญฺโห ตติโย.

“A terceira pergunta sobre as qualidades do guarda-chuva está concluída.”

๔. เขตฺตงฺคปญฺโห

4. “A Pergunta sobre as Qualidades do Campo de Cultivo”

๔. ‘‘ภนฺเต [Pg.403] นาคเสน, ‘เขตฺตสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, เขตฺตํ มาติกาสมฺปนฺนํ โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สุจริตวตฺตปฺปฏิวตฺตมาติกาสมฺปนฺเนน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, เขตฺตสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

4. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Três qualidades do campo de cultivo devem ser adotadas’, quais são essas três qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o campo de cultivo é dotado de canais de irrigação; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ser dotado dos canais de boa conduta e deveres mútuos. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do campo de cultivo que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, เขตฺตํ มริยาทาสมฺปนฺนํ โหติ, ตาย จ มริยาทาย อุทกํ รกฺขิตฺวา ธญฺญํ ปริปาเจติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สีลหิริมริยาทาสมฺปนฺเนน ภวิตพฺพํ, ตาย จ สีลหิริมริยาทาย สามญฺญํ รกฺขิตฺวา จตฺตาริ สามญฺญผลานิ คเหตพฺพานิ. อิทํ, มหาราช, เขตฺตสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, assim como o campo de cultivo é dotado de diques e, retendo a água com esses diques, amadurece os grãos; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ser dotado dos diques da virtude e do pudor moral e, guardando a vida ascética com esses diques da virtude e do pudor moral, deve colher os quatro frutos da vida ascética. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do campo de cultivo que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, เขตฺตํ อุฏฺฐานสมฺปนฺนํ โหติ, กสฺสกสฺส หาสชนกํ อปฺปมฺปิ พีชํ วุตฺตํ พหุ โหติ, พหุ วุตฺตํ พหุตรํ โหติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อุฏฺฐานสมฺปนฺเนน วิปุลผลทายินา ภวิตพฺพํ, ทายกานํ หาสชนเกน ภวิตพฺพํ, ยถา อปฺปํ ทินฺนํ พหุ โหติ, พหุ ทินฺนํ พหุตรํ โหติ. อิทํ, มหาราช, เขตฺตสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน อุปาลินา วินยธเรน –

“Além disso, ó rei, assim como o campo de cultivo é fértil, causando alegria ao agricultor, de modo que mesmo uma pequena semente semeada torna-se abundante, e muito semeado torna-se ainda mais abundante; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ser fértil, concedendo frutos abundantes e causando alegria aos doadores, de modo que o pouco doado torne-se abundante, e o muito doado torne-se ainda mais abundante. Esta, ó rei, é a terceira qualidade do campo de cultivo que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo venerável Upali, o conhecedor do Vinaya:”

‘‘‘เขตฺตูปเมน ภวิตพฺพํ, อุฏฺฐานวิปุลทายินา;

เอส เขตฺตวโร นาม, โย ททาติ วิปุลํ ผล’’’นฺติ.

“‘Deve-se ser como um campo, fértil e que concede frutos abundantes; este é chamado de um campo excelente, aquele que dá frutos abundantes.’”

เขตฺตงฺคปญฺโห จตุตฺโถ.

“A quarta pergunta sobre as qualidades do campo de cultivo está concluída.”

๕. อคทงฺคปญฺโห

5. “A Pergunta sobre as Qualidades do Antídoto”

๕. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘อคทสฺส ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ทฺเว องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ. ‘‘ยถา, มหาราช, อคเท กิมี น สณฺฐหนฺติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน มานเส กิเลสา น สณฺฐเปตพฺพา. อิทํ, มหาราช, อคทสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

5. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Duas qualidades do antídoto devem ser adotadas’, quais são essas duas qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, os vermes não permanecem no antídoto; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, não deve permitir que as impurezas permaneçam em sua mente. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do antídoto que deve ser adotada.”

‘‘ปุน [Pg.404] จปรํ, มหาราช, อคโท ทฏฺฐผุฏฺฐทิฏฺฐอสิตปีตขายิตสายิตํ สพฺพํ วิสํ ปฏิหนติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ราคโทสโมหมานทิฏฺฐิวิสํ สพฺพํ ปฏิหนิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, อคทสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, ภควตา เทวาติเทเวน –

“Além disso, ó rei, assim como o antídoto neutraliza todo veneno, seja ele introduzido por mordida, toque, visão, ingestão, bebida, mastigação ou prova; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve neutralizar todo o veneno da cobiça, do ódio, da ilusão, do orgulho e das visões incorretas. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do antídoto que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo Abençoado, o Deus dos deuses:”

‘‘‘สงฺขารานํ สภาวตฺถํ, ทฏฺฐุกาเมน โยคินา;

อคเทเนว โหตพฺพํ, กิเลสวิสนาสเน’’’ติ.

“‘Pelo iogue que deseja ver a verdadeira natureza das formações, deve-se ser exatamente como um antídoto na destruição do veneno das impurezas.’”

อคทงฺคปญฺโห ปญฺจโม.

“A quinta pergunta sobre as qualidades do antídoto está concluída.”

๖. โภชนงฺคปญฺโห

6. “A Pergunta sobre as Qualidades do Alimento”

๖. ‘‘ภนฺเต นาคเสน, ‘โภชนสฺส ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ ตีณิ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, โภชนํ สพฺพสตฺตานํ อุปตฺถมฺโภ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สพฺพสตฺตานํ มคฺคุปตฺถมฺเภน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, โภชนสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

6. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Três qualidades do alimento devem ser adotadas’, quais são essas três qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o alimento é um suporte para todos os seres; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ser um suporte para o caminho de todos os seres. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do alimento que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, โภชนํ สพฺพสตฺตานํ พลํ วฑฺเฒติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน ปุญฺญวฑฺฒิยา วฑฺฒิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, โภชนสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, assim como o alimento aumenta a força de todos os seres; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve crescer através do aumento do mérito. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do alimento que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, โภชนํ สพฺพสตฺตานํ อภิปตฺถิตํ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สพฺพโลกาภิปตฺถิเตน ภวิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, โภชนสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน มหาโมคฺคลฺลาเนน –

“Além disso, ó rei, assim como o alimento é desejado por todos os seres; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve ser desejado por todo o mundo. Esta, ó rei, é a terceira qualidade do alimento que deve ser adotada. E isso foi dito, ó rei, pelo venerável Maha-Moggallana:”

‘‘‘สํยเมน นิยเมน, สีเลน ปฏิปตฺติยา;

ปตฺถิเตน ภวิตพฺพํ, สพฺพโลกสฺส โยคินา’’’ติ.

“‘Através do autocontrole, da disciplina, da virtude e da prática, o iogue deve ser desejado por todo o mundo.’”

โภชนงฺคปญฺโห ฉฏฺโฐ.

“A sexta pergunta sobre as qualidades do alimento está concluída.”

๗. อิสฺสาสงฺคปญฺโห

7. “A Pergunta sobre as Qualidades do Arqueiro”

๗. ‘‘ภนฺเต [Pg.405] นาคเสน, ‘อิสฺสาสสฺส จตฺตาริ องฺคานิ คเหตพฺพานี’ติ ยํ วเทสิ, กตมานิ ตานิ จตฺตาริ องฺคานิ คเหตพฺพานี’’ติ? ‘‘ยถา, มหาราช, อิสฺสาโส สเร ปาตยนฺโต อุโภ ปาเท ปถวิยํ ทฬฺหํ ปติฏฺฐาเปติ, ชณฺณุอเวกลฺลํ กโรติ, สรกลาปํ กฏิสนฺธิมฺหิ ฐเปติ, กายํ อุปตฺถทฺธํ กโรติ, ทฺเว หตฺเถ สนฺธิฏฺฐานํ อาโรเปติ, มุฏฺฐึ ปีฬยติ, องฺคุลิโย นิรนฺตรํ กโรติ, คีวํ ปคฺคณฺหาติ, จกฺขูนิ มุขญฺจ ปิทหติ, นิมิตฺตํ อุชุํ กโรติ, หาสมุปฺปาเทติ ‘วิชฺฌิสฺสามี’ติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สีลปถวิยํ วีริยปาเท ปติฏฺฐาเปตพฺพํ, ขนฺติโสรจฺจํ อเวกลฺลํ กาตพฺพํ, สํวเร จิตฺตํ ฐเปตพฺพํ, สํยมนิยเม อตฺตา อุปเนตพฺโพ, อิจฺฉา มุจฺฉา ปีฬยิตพฺพา, โยนิโส มนสิกาเร จิตฺตํ นิรนฺตรํ กาตพฺพํ, วีริยํ ปคฺคเหตพฺพํ, ฉ ทฺวารา ปิทหิตพฺพา, สติ อุปฏฺฐเปตพฺพา, หาสมุปฺปาเทตพฺพํ ‘สพฺพกิเลเส ญาณนาราเจน วิชฺฌิสฺสามี’ติ. อิทํ, มหาราช, อิสฺสาสสฺส ปฐมํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

7. “Venerável Nagasena, quando dizeis: ‘Quatro qualidades do arqueiro devem ser adotadas’, quais são essas quatro qualidades que devem ser adotadas?” “Assim como, ó rei, o arqueiro, ao disparar flechas, firma firmemente ambos os pés no chão, mantém os joelhos firmes, coloca a aljava na cintura, mantém o corpo ereto, eleva ambas as mãos à junção do arco, aperta o punho, mantém os dedos bem unidos, ergue o pescoço, fecha os olhos e a boca, alinha o alvo e gera alegria, pensando: ‘Vou acertar!’; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve plantar os pés da energia na terra da virtude, manter a paciência e a mansidão firmes, colocar a mente no autocontrole, conduzir-se ao autocontrole e à disciplina, esmagar o desejo e a infatuação, manter a mente continuamente na atenção sábia, despertar a energia, fechar as seis portas dos sentidos, estabelecer a atenção plena e gerar alegria, pensando: ‘Vou perfurar todas as impurezas com a flecha do conhecimento!’. Esta, ó rei, é a primeira qualidade do arqueiro que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อิสฺสาโส อาฬกํ ปริหรติ วงฺกชิมฺหกุฏิลนาราจสฺส อุชุกรณาย. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อิมสฺมึ กาเย สติปฏฺฐานอาฬกํ ปริหริตพฺพํ วงฺกชิมฺหกุฏิลจิตฺตสฺส อุชุกรณาย. อิทํ, มหาราช, อิสฺสาสสฺส ทุติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

“Além disso, ó rei, assim como o arqueiro utiliza o molde de endireitar flechas para endireitar uma flecha torta, curvada e arqueada; da mesma forma, ó rei, o iogue, o praticante, deve utilizar neste corpo o molde dos fundamentos da atenção plena para endireitar uma mente torta, curvada e arqueada. Esta, ó rei, é a segunda qualidade do arqueiro que deve ser adotada.”

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อิสฺสาโส ลกฺเข อุปาเสติ, เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน อิมสฺมึ กาเย อุปาสิตพฺพํ. กถํ มหาราช โยคินา โยคาวจเรน อิมสฺมึ กาเย อุปาสิตพฺพํ? อนิจฺจโต อุปาสิตพฺพํ, ทุกฺขโต อุปาสิตพฺพํ, อนตฺตโต อุปาสิตพฺพํ, โรคโต…เป… คณฺฑโต…เป… สลฺลโต…เป… อฆโต…เป… อาพาธโต…เป… ปรโต…เป… ปโลกโต…เป… อีติโต…เป… อุปทฺทวโต…เป… ภยโต…เป… อุปสคฺคโต…เป… จลโต…เป… ปภงฺคุโต…เป… อทฺธุวโต…เป… อตาณโต…เป… อเลณโต…เป… อสรณโต…เป… ริตฺตโต…เป… ตุจฺฉโต…เป… สุญฺญโต…เป… อาทีนวโต…เป… วิปริณามธมฺมโต…เป… อสารโต …เป… อฆมูลโต…เป… วธกโต…เป… วิภวโต…เป… สาสวโต…เป… สงฺขตโต…เป… มารามิสโต…เป… ชาติธมฺมโต…เป… ชราธมฺมโต…เป… พฺยาธิธมฺมโต…เป… มรณธมฺมโต…เป… โสกธมฺมโต…เป… ปริเทวธมฺมโต…เป… อุปายาสธมฺมโต…เป… สํกิเลสธมฺมโต…เป… เอวํ โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน [Pg.406] อิมสฺมึ กาเย อุปาสิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, อิสฺสาสสฺส ตติยํ องฺคํ คเหตพฺพํ.

Além disso, ó grande rei, assim como o arqueiro treina no alvo, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve treinar neste corpo. E como, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve treinar neste corpo? Deve treinar contemplando-o como impermanente, como sofrimento, como não-eu, como uma doença... como um tumor... como um dardo... como uma calamidade... como uma aflição... como alheio... como desintegrável... como uma praga... como um desastre... como um perigo... como um obstáculo... como instável... como frágil... como não duradouro... como desprotegido... como sem abrigo... como sem refúgio... como vazio... como vão... como desprovido de essência... como um perigo... como sujeito à mudança... como sem substância... como a raiz do mal... como um assassino... como ruína... como sujeito às impurezas... como condicionado... como a isca de Mara... como sujeito ao nascimento... como sujeito à velhice... como sujeito à enfermidade... como sujeito à morte... como sujeito à dor... como sujeito ao lamento... como sujeito ao desespero... como sujeito à impureza mental. Assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve treinar neste corpo. Esta, ó grande rei, é a terceira qualidade do arqueiro que deve ser adotada.

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อิสฺสาโส สายํ ปาตํ อุปาสติ. เอวเมว โข, มหาราช, โยคินา โยคาวจเรน สายํ ปาตํ อารมฺมเณ อุปาสิตพฺพํ. อิทํ, มหาราช, อิสฺสาสสฺส จตุตฺถํ องฺคํ คเหตพฺพํ. ภาสิตมฺเปตํ, มหาราช, เถเรน สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา –

Além disso, ó grande rei, assim como o arqueiro treina de tarde e de manhã, exatamente assim, ó grande rei, o iogue, o praticante, deve treinar de tarde e de manhã no objeto de meditação. Esta, ó grande rei, é a quarta qualidade do arqueiro que deve ser adotada. E isto foi dito, ó grande rei, pelo venerável Sariputta, o general do Dhamma:

‘‘‘ยถา อิสฺสาสโก นาม, สายํ ปาตํ อุปาสติ;

อุปาสนํ อริญฺจนฺโต, ลภเต ภตฺตเวตนํ.

‘Assim como o arqueiro treina de tarde e de manhã, e, sem abandonar o seu treinamento, recebe seu sustento e salário;

‘‘‘ตเถว พุทฺธปุตฺโตปิ, กโรติ กายุปาสนํ;

กายุปาสนํ อริญฺจนฺโต, อรหตฺตมธิคจฺฉตี’’’ติ.

Exatamente assim, o filho do Buddha também pratica a contemplação do corpo; e, sem abandonar a contemplação do corpo, ele alcança o estado de Arhat.’

อิสฺสาสงฺคปญฺโห สตฺตโม.

A sétima pergunta sobre as qualidades do arqueiro está concluída.

กุมฺภวคฺโค สตฺตโม.

O sétimo capítulo, o Capítulo do Pote de Água, está concluído.

ตสฺสุทฺทานํ –

O resumo deste capítulo:

กุมฺโภ จ กาฬายโส จ, ฉตฺตํ เขตฺตญฺจ อคโท;

โภชเนน จ อิสฺสาโส, วุตฺตํ ทานิ วิทูหีติ.

O pote de água, o vaso de ferro, o guarda-sol, o campo, o remédio, o alimento e o arqueiro; estes foram agora explicados pelos sábios.

โอปมฺมกถาปญฺโห นิฏฺฐิโต.

As perguntas sobre os símiles estão concluídas.

นิคมนํ

Conclusão

อิติ [Pg.407] ฉสุ กณฺเฑสุ พาวีสติวคฺคปติมณฺฑิเตสุ ทฺวาสฏฺฐิอธิกา ทฺเวสตา อิมสฺมึ โปตฺถเก อาคตา มิลินฺทปญฺหา สมตฺตา, อนาคตา จ ปน ทฺวาจตฺตาลีสา โหนฺติ, อาคตา จ อนาคตา จ สพฺพา สโมธาเนตฺวา จตูหิ อธิกา ติสตปญฺหา โหนฺติ, สพฺพาว มิลินฺทปญฺหาติ สงฺขํ คจฺฉนฺติ.

Assim, em seis divisões adornadas com vinte e dois capítulos, as duzentas e sessenta e duas perguntas de Milinda que aparecem neste livro estão concluídas. E aquelas que não aparecem são quarenta e duas. Reunindo todas as que aparecem e as que não aparecem, há trezentas e quatro perguntas, todas as quais são conhecidas como o Milindapañha.

รญฺโญ จ เถรสฺส จ ปุจฺฉาวิสชฺชนาวสาเน จตุราสีติสตสหสฺสโยชนพหลา อุทกปริยนฺตํ กตฺวา อยํ มหาปถวี ฉธา กมฺปิตฺถ, วิชฺชุลฺลตา นิจฺฉรึสุ, เทวตา ทิพฺพปุปฺผวสฺสํ ปวสฺสึสุ, มหาพฺรหฺมา สาธุการมทาสิ, มหาสมุทฺทกุจฺฉิยํ เมฆตฺถนิตนิคฺโฆโส วิย มหาโฆโส อโหสิ, อิติ โส มิลินฺโท ราชา จ โอโรธคณา จ สิรสา อญฺชลึ ปณาเมตฺวา วนฺทึสุ.

Ao término das perguntas e respostas do rei e do ancião, esta grande terra, com oito milhões e quatrocentas mil yojanas de espessura e limitada pelas águas, tremeu de seis maneiras; relâmpagos brilharam, os devas fizeram chover flores divinas, o Grande Brahma bradou sua aprovação, e nas profundezas do grande oceano houve um estrondo poderoso como o trovão de uma nuvem de tempestade. Assim, o rei Milinda e as mulheres de sua corte, com as mãos unidas em reverência sobre suas cabeças, prestaram homenagem.

มิลินฺโท ราชา อติวิย ปมุทิตหทโย สุมถิตมานหทโย พุทฺธสาสเน สารมติโน รตนตฺตเย สุนิกฺกงฺโข นิคฺคุมฺโพ นิตฺถทฺโธ หุตฺวา เถรสฺส คุเณสุ ปพฺพชฺชาสุ ปฏิปทาอิริยาปเถสุ จ อติวิย ปสนฺโน วิสฺสตฺโถ นิราลโย นิหตมานตฺถมฺโภ อุทฺธฏทาโฐ วิย ภุชคินฺโท เอวมาห ‘‘สาธุ, ภนฺเต นาคเสน, พุทฺธวิสโย ปญฺโห ตยา วิสชฺชิโต, อิมสฺมึ พุทฺธสาสเน ฐเปตฺวา ธมฺมเสนาปตึ สาริปุตฺตตฺเถรํ อญฺโญ ตยา สทิโส ปญฺหวิสชฺชเน นตฺถิ, ขมถ, ภนฺเต นาคเสน, มม อจฺจยํ, อุปาสกํ มํ, ภนฺเต นาคเสน, ธาเรถ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

O rei Milinda, com o coração extremamente alegre, tendo seu orgulho completamente subjugado, reconhecendo a essência na dispensação do Buddha, livre de dúvidas na Tríplice Joia, livre de obstáculos, livre de rigidez, estando imensamente satisfeito, confiante e desapegado em relação às virtudes, à vida monástica, à prática e ao comportamento do ancião, com o pilar do seu orgulho derrubado, como um rei das serpentes com as presas extraídas, falou assim: ‘Excelente, venerável Nagasena! As perguntas, que pertencem ao domínio de um Buddha, foram respondidas por vós. Nesta dispensação do Buddha, exceto pelo venerável Sariputta, o general do Dhamma, não há outro igual a vós em responder perguntas. Perdoai, venerável Nagasena, a minha transgressão. Aceitai-me, venerável Nagasena, como um discípulo leigo que, a partir de hoje e enquanto durar a vida, tomou refúgio.’

ตทา ราชา สห พลกาเยหิ นาคเสนตฺเถรํ ปยิรุปาสิตฺวา มิลินฺทํ นาม วิหารํ กาเรตฺวา เถรสฺส นิยฺยาเตตฺวา จตูหิ ปจฺจเยหิ นาคเสนํ โกฏิสเตหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปริจริ, ปุนปิ เถรสฺส ปญฺญาย ปสีทิตฺวา ปุตฺตสฺส รชฺชํ นิยฺยาเตตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา อรหตฺตํ ปาปุณิ, เตน วุตฺตํ –

Então o rei, junto com seu exército, tendo prestado homenagens ao venerável Nagasena, mandou construir um mosteiro chamado Milinda e o entregou ao ancião, servindo a Nagasena junto com centenas de milhões de bhikkhus com os quatro requisitos. Mais tarde, tendo se inspirado ainda mais pela sabedoria do ancião, ele entregou o reino ao seu filho, partiu da vida em família para a vida sem lar, desenvolveu a visão profunda e alcançou o estado de Arhat. Por isso foi dito:

‘‘ปญฺญา ปสตฺถา โลกสฺมึ, กตา สทฺธมฺมฏฺฐิติยา;

ปญฺญาย วิมตึ หนฺตฺวา, สนฺตึ ปปฺโปนฺติ ปณฺฑิตา.

‘A sabedoria é louvada no mundo, estabelecida para a permanência do Verdadeiro Dhamma; tendo destruído a dúvida através da sabedoria, os sábios alcançam a paz.

ยสฺมึ [Pg.408] ขนฺเธ ฐิตา ปญฺญา, สติ ตตฺถ อนูนกา;

ปูชา วิเสสสฺสาธาโร, อคฺโค เสฏฺโฐ อนุตฺตโร;

ตสฺมา หิ ปณฺฑิโต โปโส, สมฺปสฺสํ หิตมตฺตโน ;

ปญฺญวนฺตํภิปูเชยฺย, เจติยํ วิย สาทโร’’ติ.

Aquele em quem a sabedoria está estabelecida, a atenção plena ali não é deficiente; ele é o suporte de veneração especial, o mais elevado, excelente, insuperável. Portanto, o homem sábio, visando o seu próprio bem, deve venerar com respeito aquele que possui sabedoria, como se venerasse um santuário.’

ลงฺกายํ โทณินคเร, วสตา โทณินามินา;

มหาเถเรน เลขิตฺวา, สุฏฺฐปิตํ ยถาสุตํ;

มิลินฺทราชปญฺโห จ, นาคเสนวิสชฺชนํ;

มิลินฺโท หิ มหาปญฺโญ, นาคเสโน สุปณฺฑิโต;

อิมินา ปุญฺญกมฺเมน, อิโต คจฺฉามิ ตุสฺสิตํ;

เมตฺเตยฺยํนาคเต ปสฺเส, สุเณยฺยํ ธมฺมมุตฺตมนฺติ.

Escrito e bem preservado, conforme ouvido, pelo grande ancião chamado Doni, residente na cidade de Doni no Sri Lanka, estão as perguntas do rei Milinda e as respostas de Nagasena. Milinda era de fato de grande sabedoria, e Nagasena era extremamente sábio. Por esta ação meritória, que eu vá daqui para o céu de Tusita, e no futuro possa ver Metteyya e ouvir o supremo Dhamma.

มิลินฺทปญฺโห นิฏฺฐิโต.

O Milindapañha está concluído.