နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác.

ခုဒ္ဒကနိကာယေ

Tiểu Bộ Kinh

နေတ္တိပ္ပကရဏပါဠိ

Thánh điển Nettippakaraṇa

၁. သင်္ဂဟဝါရော

1. Chương Tổng Hợp

ယံ [Pg.1] လောကော ပူဇယတေ, သလောကပါလော သဒါ နမဿတိ စ;

တဿေတ သာသနဝရံ, ဝိဒူဟိ ဉေယျံ နရဝရဿ.

Thế gian cùng với các vị Hộ thế luôn luôn cúng dường và đảnh lễ bậc Tối Thắng trong loài người nào; giáo huấn cao thượng này của bậc Tối Thắng trong loài người ấy cần được các bậc hiền trí liễu tri.

ဒွါဒသ ပဒါနိ သုတ္တံ, တံ သဗ္ဗံ ဗျဉ္ဇနဉ္စ အတ္ထော စ;

တံ ဝိညေယျံ ဥဘယံ, ကော အတ္ထော ဗျဉ္ဇနံ ကတမံ.

Kinh có mười hai thành phần, tất cả kinh ấy là văn cú và ý nghĩa. Cả hai điều ấy cần được liễu tri: Ý nghĩa là gì? Văn cú là gì?

သောဠသဟာရာ နေတ္တိ, ပဉ္စနယာ သာသနဿ ပရိယေဋ္ဌိ;

အဋ္ဌာရသမူလပဒါ, မဟကစ္စာနေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာ.

Pháp Cú Đạo có mười sáu phương thức dẫn giải, năm phương pháp, mười tám căn bản cú, là phương pháp tìm hiểu giáo huấn, đã được ngài Mahākaccāna chỉ dẫn.

ဟာရာ ဗျဉ္ဇနဝိစယော, သုတ္တဿ နယာ တယော စ သုတ္တတ္ထော;

ဥဘယံ ပရိဂ္ဂဟီတံ, ဝုစ္စတိ သုတ္တံ ယထာသုတ္တံ.

Các phương thức dẫn giải là sự thẩm sát văn cú của kinh, và ba phương pháp là sự thẩm sát ý nghĩa của kinh. Cả hai được thâu tóm; kinh được giải thích tùy theo kinh.

ယာ စေဝ ဒေသနာ ယဉ္စ, ဒေသိတံ ဥဘယမေဝ ဝိညေယျံ;

တတြာယမာနုပုဗ္ဗီ, နဝဝိဓသုတ္တန္တပရိယေဋ္ဌီတိ.

Bất cứ thánh điển nào và ý nghĩa được thuyết giảng nào, cả hai đều cần được liễu tri. Ở đây, đây là trình tự của phương pháp tìm hiểu kinh tạng gồm chín loại.

သင်္ဂဟဝါရော.

Chương Tổng Hợp.

၂. ဥဒ္ဒေသဝါရော

2. Chương Đề Cương

၁. တတ္ထ ကတမေ သောဠသ ဟာရာ? ဒေသနာ ဝိစယော ယုတ္တိ ပဒဋ္ဌာနော လက္ခဏော စတုဗျူဟော အာဝဋ္ဋော ဝိဘတ္တိ ပရိဝတ္တနော ဝေဝစနော ပညတ္တိ [Pg.2] ဩတရဏော သောဓနော အဓိဋ္ဌာနော ပရိက္ခာရော သမာရောပနော ဣတိ.

1. Trong ấy, mười sáu phương thức dẫn giải là những gì? Là: Thuyết giảng, Thẩm sát, Lý luận, Căn cứ, Đặc tính, Tứ phân, Chuyển vận, Phân tích, Chuyển đổi, Đồng nghĩa, Chế định, Thâm nhập, Thanh lọc, Quyết định, Trợ duyên, và Thiết lập.

တဿာနုဂီတိ

Kệ Tụng Lại

ဒေသနာ ဝိစယော ယုတ္တိ, ပဒဋ္ဌာနော စ လက္ခဏော;

စတုဗျူဟော စ အာဝဋ္ဋော, ဝိဘတ္တိ ပရိဝတ္တနော.

Thuyết giảng, Thẩm sát, Lý luận, Căn cứ và Đặc tính; Tứ phân và Chuyển vận, Phân tích, Chuyển đổi.

ဝေဝစနော စ ပညတ္တိ, ဩတရဏော စ သောဓနော;

အဓိဋ္ဌာနော ပရိက္ခာရော, သမာရောပနော သောဠသော.

Đồng nghĩa và Chế định, Thâm nhập và Thanh lọc; Quyết định, Trợ duyên, Thiết lập là thứ mười sáu.

ဧတေ သောဠသ ဟာရာ, ပကိတ္တိတာ အတ္ထတော အသံကိဏ္ဏာ;

ဧတေသဉ္စေဝ ဘဝတိ, ဝိတ္ထာရတယာ နယဝိဘတ္တီတိ.

Mười sáu phương thức dẫn giải này đã được tuyên thuyết, không hỗn tạp về mặt ý nghĩa; và sự phân tích các phương pháp của chúng được thực hiện một cách chi tiết.

၂. တတ္ထ ကတမေ ပဉ္စ နယာ? နန္ဒိယာဝဋ္ဋော တိပုက္ခလော သီဟဝိက္ကီဠိတော ဒိသာလောစနော အင်္ကုသော ဣတိ.

2. Trong ấy, năm phương pháp là những gì? Là: Hữu triền, Tam liên, Sư tử hí, Biến quán, và Câu tỏa.

တဿာနုဂီတိ

Kệ Tụng Lại

ပဌမော နန္ဒိယာဝဋ္ဋော, ဒုတိယော စ တိပုက္ခလော;

သီဟဝိက္ကီဠိတော နာမ, တတိယော နယလဉ္ဇကော.

Thứ nhất là Hữu triền, và thứ hai là Tam liên; thứ ba, phương pháp dẫn dắt, tên là Sư tử hí.

ဒိသာလောစနမာဟံသု, စတုတ္ထံ နယမုတ္တမံ;

ပဉ္စမော အင်္ကုသော နာမ, သဗ္ဗေ ပဉ္စ နယာ ဂတာတိ.

Họ gọi phương pháp cao thượng thứ tư là Biến quán; thứ năm tên là Câu tỏa, tất cả năm phương pháp đã được biết.

၃. တတ္ထ ကတမာနိ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါနိ? နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနိ. တတ္ထ ကတမာနိ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနိ, တဏှာ အဝိဇ္ဇာ လောဘော ဒေါသော မောဟော သုဘသညာ သုခသညာ နိစ္စသညာ အတ္တသညာတိ, ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနိ, ယတ္ထ သဗ္ဗော အကုသလပက္ခော သင်္ဂဟံ သမောသရဏံ ဂစ္ဆတိ.

3. Trong ấy, mười tám căn bản cú là những gì? Chín cú thiện và chín cú bất thiện. Trong ấy, chín cú bất thiện là những gì? Ái, vô minh, tham, sân, si, tịnh tưởng, lạc tưởng, thường tưởng, và ngã tưởng. Đây là chín cú bất thiện, nơi mà toàn bộ phe bất thiện được bao gồm và quy tụ.

တတ္ထ ကတမာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ? သမထော ဝိပဿနာ အလောဘော အဒေါသော အမောဟော အသုဘသညာ ဒုက္ခသညာ အနိစ္စသညာ အနတ္တသညာတိ, ဣမာနိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ, ယတ္ထ သဗ္ဗော ကုသလပက္ခော သင်္ဂဟံ သမောသရဏံ ဂစ္ဆတိ.

Trong ấy, chín cú thiện là những gì? Chỉ, quán, vô tham, vô sân, vô si, bất tịnh tưởng, khổ tưởng, vô thường tưởng, và vô ngã tưởng. Đây là chín cú thiện, nơi mà toàn bộ phe thiện được bao gồm và quy tụ.

တတြိဒံ ဥဒ္ဒါနံ

Đây là kệ tóm tắt về điều ấy.

တဏှာ [Pg.3] စ အဝိဇ္ဇာပိ စ, လောဘော ဒေါသော တထေဝ မောဟော စ;

စတုရော စ ဝိပလ္လာသာ, ကိလေသဘူမီ နဝ ပဒါနိ.

Ái và cả vô minh, tham, sân, và cả si cũng vậy; và bốn điên đảo tưởng, (tổng cộng) chín cú này là địa hạt của phiền não.

သမထော စ ဝိပဿနာ စ, ကုသလာနိ စ ယာနိ တီဏိ မူလာနိ;

စတုရော သတိပဋ္ဌာနာ, ဣန္ဒြိယဘူမီ နဝ ပဒါနိ.

Chỉ và quán, và ba căn thiện; bốn niệm xứ, (tổng cộng) chín cú này là địa hạt của các quyền.

နဝဟိ စ ပဒေဟိ ကုသလာ, နဝဟိ စ ယုဇ္ဇန္တိ အကုသလပက္ခာ;

ဧတေ ခေါ မူလပဒါ, ဘဝန္တိ အဋ္ဌာရသ ပဒါနီတိ.

Các pháp thiện được liên kết với chín cú, và phe bất thiện (cũng được liên kết) với chín cú. Mười tám cú này thật sự là các căn bản cú.

ဥဒ္ဒေသဝါရော.

Chương Đề Cương.

၃. နိဒ္ဒေသဝါရော

3. Chương Diễn Giải

၄. တတ္ထ သင်္ခေပတော နေတ္တိ ကိတ္တိတာ.

4. Ở đó, Pháp Cú Đạo đã được tuyên thuyết một cách tóm tắt.

ဟာရသင်္ခေပေါ

Tóm Tắt các Phương Thức Dẫn Giải

၁.

1.

အဿာဒါဒီနဝတာ, နိဿရဏမ္ပိ စ ဖလံ ဥပါယော စ;

အာဏတ္တီ စ ဘဂဝတော, ယောဂီနံ ဒေသနာဟာရော.

Vị ngọt, sự nguy hiểm, sự xuất ly, quả và phương tiện; và mệnh lệnh của Đức Thế Tôn vì lợi ích của các hành giả, (đó là) Desanāhāra (phương pháp trình bày).

၂.

2.

ယံ ပုစ္ဆိတဉ္စ ဝိဿဇ္ဇိတဉ္စ, သုတ္တဿ ယာ စ အနုဂီတိ;

သုတ္တဿ ယော ပဝိစယော, ဟာရော ဝိစယောတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော.

Câu hỏi và câu trả lời nào, sự lặp lại nào của kinh; sự thẩm sát nào về kinh và về từ, (đó) được gọi là Vicayahāra (phương pháp thẩm sát).

၃.

3.

သဗ္ဗေသံ ဟာရာနံ, ယာ ဘူမီ ယော စ ဂေါစရော တေသံ;

ယုတ္တာယုတ္တပရိက္ခာ, ဟာရော ယုတ္တီတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော.

Nền tảng nào và phạm vi nào của tất cả các phương pháp; sự khảo sát về sự thích hợp và không thích hợp của chúng, (phương pháp đó) được gọi là Yuttihāra (phương pháp hợp lý).

၄.

4.

ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဇိနော, တဿ စ ဓမ္မဿ ယံ ပဒဋ္ဌာနံ;

ဣတိ ယာဝ သဗ္ဗဓမ္မာ, ဧသော ဟာရော ပဒဋ္ဌာနော.

Đấng Chiến Thắng thuyết Pháp, và nền tảng trực tiếp nào của Pháp ấy; như vậy, đối với tất cả các pháp (được đề cập), đây là Padaṭṭhānahāra (phương pháp nền tảng trực tiếp).

၅.

5.

ဝုတ္တမှိ ဧကဓမ္မေ, ယေ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏာ ကေစိ;

ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ သဗ္ဗေ, သော ဟာရော လက္ခဏော နာမ.

Khi một pháp được nói đến, những pháp nào có cùng một đặc tính; tất cả (những pháp ấy) được xem là đã được nói đến, phương pháp đó tên là Lakkhaṇa (phương pháp đặc tính).

၆.

6.

နေရုတ္တမဓိပ္ပာယော, ဗျဉ္ဇနမထ ဒေသနာနိဒါနဉ္စ;

ပုဗ္ဗာပရာနုသန္ဓီ, ဧသော ဟာရော စတုဗျူဟော.

Ngữ nguyên, chủ ý, văn tự và nhân duyên của bài thuyết giảng; sự kết nối trước sau, đây là Catubyūhahāra (phương pháp bốn phương diện).

၇.

7.

ဧကမှိ ပဒဋ္ဌာနေ, ပရိယေသတိ သေသကံ ပဒဋ္ဌာနံ;

အာဝဋ္ဋတိ ပဋိပက္ခေ, အာဝဋ္ဋော နာမ သော ဟာရော.

(Khi có) một nền tảng trực tiếp, (phương pháp này) tìm kiếm nền tảng trực tiếp còn lại; và quay về phía đối nghịch, phương pháp đó tên là Āvaṭṭa (phương pháp quay vòng).

၈.

8.

ဓမ္မဉ္စ [Pg.4] ပဒဋ္ဌာနံ, ဘူမိဉ္စ ဝိဘဇ္ဇတေ အယံ ဟာရော;

သာဓာရဏေ အသာဓာရဏေ စ နေယျော ဝိဘတ္တီတိ.

Phương pháp này phân chia Pháp, nền tảng trực tiếp, và cõi; (cả) pháp chung và pháp riêng, nên được biết là Vibhatti (phương pháp phân loại).

၉.

9.

ကုသလာကုသလေ ဓမ္မေ, နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ဘာဝိတေ ပဟီနေ စ;

ပရိဝတ္တတိ ပဋိပက္ခေ, ဟာရော ပရိဝတ္တနော နာမ.

Khi các pháp thiện và bất thiện được chỉ rõ, đã được tu tập và đã được đoạn trừ; (phương pháp) chuyển sang phía đối nghịch, tên là Parivattana (phương pháp chuyển đổi).

၁၀.

10.

ဝေဝစနာနိ ဗဟူနိ တု, သုတ္တေ ဝုတ္တာနိ ဧကဓမ္မဿ;

ယော ဇာနာတိ သုတ္တဝိဒူ, ဝေဝစနော နာမ သော ဟာရော.

Nhiều từ đồng nghĩa của một pháp được nói trong kinh; người thông thạo kinh biết (điều này), phương pháp đó tên là Vevacana (phương pháp từ đồng nghĩa).

၁၁.

11.

ဧကံ ဘဂဝါ ဓမ္မံ, ပညတ္တီဟိ ဝိဝိဓာဟိ ဒေသေတိ;

သော အာကာရော ဉေယျော, ပညတ္တီ နာမ ဟာရောတိ.

Đức Thế Tôn thuyết giảng một pháp bằng nhiều chế định khác nhau; cách thức đó nên được biết là phương pháp tên là Paññatti (phương pháp chế định).

၁၂.

12.

ယော စ ပဋိစ္စုပ္ပာဒေါ, ဣန္ဒြိယခန္ဓာ စ ဓာတု အာယတနာ;

ဧတေဟိ ဩတရတိ ယော, ဩတရဏော နာမ သော ဟာရော.

Pháp Duyên khởi, các quyền và uẩn, các giới và xứ; phương pháp nào đi vào bằng những pháp này, phương pháp đó tên là Otaraṇa (phương pháp đi vào).

၁၃.

13.

ဝိဿဇ္ဇိတမှိ ပဉှေ, ဂါထာယံ ပုစ္ဆိတာယမာရဗ္ဘ;

သုဒ္ဓါသုဒ္ဓပရိက္ခာ, ဟာရော သော သောဓနော နာမ.

Khi câu hỏi được trả lời, liên quan đến câu kệ đã được hỏi; sự khảo sát về sự thanh tịnh và không thanh tịnh, phương pháp đó tên là Sodhana (phương pháp thanh lọc).

၁၄.

14.

ဧကတ္တတာယ ဓမ္မာ, ယေပိ စ ဝေမတ္တတာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ;

တေန ဝိကပ္ပယိတဗ္ဗာ, ဧသော ဟာရော အဓိဋ္ဌာနော.

Những pháp được chỉ rõ do tính đồng nhất và cũng do tính dị biệt; chúng nên được phân biệt bởi phương pháp ấy, đây là Adhiṭṭhānahāra (phương pháp quyết định).

၁၅.

15.

ယေ ဓမ္မာ ယံ ဓမ္မံ, ဇနယန္တိပ္ပစ္စယာ ပရမ္ပရတော;

ဟေတုမဝကဍ္ဎယိတွာ, ဧသော ဟာရော ပရိက္ခာရော.

Những pháp nào làm phát sinh pháp nào do duyên một cách tuần tự; sau khi rút ra nhân (của chúng), đây là Parikkhārahāra (phương pháp trợ duyên).

၁၆.

16.

ယေ ဓမ္မာ ယံ မူလာ, ယေ စေကတ္ထာ ပကာသိတာ မုနိနာ;

တေ သမရောပယိတဗ္ဗာ, ဧသ သမာရောပနော ဟာရော.

Những pháp nào là gốc rễ của pháp nào, và những (từ) nào có cùng một nghĩa được bậc Mâu-ni tuyên thuyết; chúng nên được thiết lập, đây là Samāropanahāra (phương pháp thiết lập).

နယသင်္ခေပေါ

Tóm tắt các phương pháp (Naya).

၁၇.

17.

တဏှဉ္စ အဝိဇ္ဇမ္ပိ စ, သမထေန ဝိပဿနာ ယော နေတိ;

သစ္စေဟိ ယောဇယိတွာ, အယံ နယော နန္ဒိယာဝဋ္ဋော.

(Phương pháp) nào dẫn dắt tham ái và vô minh, (cũng như) chỉ và quán, sau khi kết hợp với các sự thật; đây là phương pháp Nandiyāvaṭṭa (Xoáy ốc hỷ lạc).

၁၈.

18.

ယော အကုသလေ သမူလေဟိ, နေတိ ကုသလေ စ ကုသလမူလေဟိ;

ဘူတံ တထံ အဝိတထံ, တိပုက္ခလံ တံ နယံ အာဟု.

(Phương pháp) nào dẫn dắt các pháp bất thiện cùng với gốc rễ của chúng, và các pháp thiện cùng với gốc rễ thiện, (làm cho nó) chân thật, đúng đắn, không sai lệch; họ gọi đó là phương pháp Tipukkhala (Ba đóa sen).

၁၉.

19.

ယော နေတိ ဝိပလ္လာသေဟိ, ကိလေသေ ဣန္ဒြိယေဟိ သဒ္ဓမ္မေ;

ဧတံ နယံ နယဝိဒူ, သီဟဝိက္ကီဠိတံ အာဟု.

Phương pháp nào dẫn dắt (đoạn trừ) phiền não bằng (cách phân tích) các điên đảo, (và dẫn đến) Diệu pháp bằng (cách phân tích) các quyền; những người thông thạo phương pháp gọi đây là phương pháp Sīhavikkīḷita (Sư tử hí lộng).

၂၀.

20.

ဝေယျာကရဏေသု [Pg.5] ဟိ ယေ, ကုသလာကုသလာ တဟိံ တဟိံ ဝုတ္တာ;

မနသာ ဝေါလောကယတေ, တံ ခု ဒိသာလောစနံ အာဟု.

Các pháp thiện và bất thiện nào được nói đến trong các bài giảng ở chỗ này chỗ kia; (phương pháp) quan sát (chúng) bằng tâm ý, họ gọi đó là Disālocana (Quan sát các phương).

၂၁.

21.

ဩလောကေတွာ ဒိသလောစနေန, ဥက္ခိပိယ ယံ သမာနေတိ;

သဗ္ဗေ ကုသလာကုသလေ, အယံ နယော အင်္ကုသော နာမ.

Sau khi quan sát bằng (phương pháp) Disālocana, (phương pháp) nào rút ra và tập hợp tất cả các pháp thiện và bất thiện; đây là phương pháp tên là Aṅkusa (Cái móc câu).

၂၂.

22.

သောဠသ ဟာရာ ပဌမံ, ဒိသလောစနတော ဒိသာ ဝိလောကေတွာ;

သင်္ခိပိယ အင်္ကုသေန ဟိ, နယေဟိ တီဟိ နိဒ္ဒိသေ သုတ္တံ.

Trước tiên là mười sáu phương pháp; sau khi xem xét các phương từ Disālocana, và tóm tắt bằng Aṅkusa, nên chỉ rõ kinh bằng ba phương pháp (Naya).

ဒွါဒသပဒ

Mười hai từ.

၂၃.

23.

အက္ခရံ ပဒံ ဗျဉ္ဇနံ, နိရုတ္တိ တထေဝ နိဒ္ဒေသော;

အာကာရဆဋ္ဌဝစနံ, ဧတ္တာဝ ဗျဉ္ဇနံ သဗ္ဗံ.

Âm tiết, từ, câu, ngữ nguyên, cũng như sự giải thích; lời nói có phân đoạn là thứ sáu, tất cả văn tự chỉ có chừng ấy.

၂၄.

24.

သင်္ကာသနာ ပကာသနာ, ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနုတ္တာနီကမ္မပညတ္တိ;

ဧတေဟိ ဆဟိ ပဒေဟိ, အတ္ထော ကမ္မဉ္စ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ.

Sự trình bày tóm tắt, sự trình bày ban đầu, sự giải thích chi tiết, sự phân tích, sự làm cho rõ ràng, sự chế định; bằng sáu từ này, ý nghĩa và hành động được chỉ rõ.

၂၅.

25.

တီဏိ စ နယာ အနူနာ, အတ္ထဿ စ ဆပ္ပဒါနိ ဂဏိတာနိ;

နဝဟိ ပဒေဟိ ဘဂဝတော, ဝစနဿတ္ထော သမာယုတ္တော.

Ba phương pháp không thiếu sót và sáu từ của ý nghĩa đã được kể ra; ý nghĩa lời dạy của Đức Thế Tôn tương ứng với chín từ (này).

၂၆.

26.

အတ္ထဿ နဝပ္ပဒါနိ, ဗျဉ္ဇနပရိယေဋ္ဌိယာ စတုဗ္ဗီသ;

ဥဘယံ သင်္ကလယိတွာ, တေတ္တိံသာ ဧတ္တိကာ နေတ္တီတိ.

Chín từ của ý nghĩa, hai mươi bốn (từ) để tìm kiếm văn tự; sau khi gộp cả hai lại, có ba mươi ba, chừng ấy là Nettī (Ngữ pháp chỉ đạo).

နိဒ္ဒေသဝါရော.

Phần Trình Bày.

၄. ပဋိနိဒ္ဒေသဝါရော

4. Phần Trình Bày Chi Tiết.

၁. ဒေသနာဟာရဝိဘင်္ဂေါ

1. Phân Tích về Phương Pháp Thuyết Giảng

၅. တတ္ထ ကတမော ဒေသနာဟာရော? ‘‘အဿာဒါဒီနဝတာ’’တိ ဂါထာ အယံ ဒေသနာဟာရော. ကိံ ဒေသယတိ? အဿာဒံ အာဒီနဝံ နိဿရဏံ ဖလံ ဥပါယံ အာဏတ္တိံ. ဓမ္မံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေဿာမီတိ.

5. Ở đây, phương pháp thuyết giảng là gì? Bài kệ ‘Vị ngọt, sự nguy hiểm...’ này là phương pháp thuyết giảng. Nó thuyết giảng điều gì? Vị ngọt, sự nguy hiểm, sự thoát ly, kết quả, phương tiện, và mệnh lệnh. (Như trong câu:) ‘Này các Tỳ khưu, Ta sẽ thuyết giảng cho các ngươi giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối; Ta sẽ tuyên bố phạm hạnh có ý nghĩa, có văn cú, hoàn toàn đầy đủ, thanh tịnh.’

တတ္ထ [Pg.6] ကတမော အဿာဒေါ?

Ở đây, vị ngọt là gì?

‘‘ကာမံ ကာမယမာနဿ, တဿ စေတံ သမိဇ္ဈတိ;

အဒ္ဓါ ပီတိမနော ဟောတိ, လဒ္ဓါ မစ္စော ယဒိစ္ဆတီ’’တိ.

‘Người mong cầu dục lạc, nếu điều ấy được thành tựu cho y; chắc chắn y có tâm hoan hỷ, kẻ phải chết đã được điều mình mong muốn.’

အယံ အဿာဒေါ.

Đây là vị ngọt.

တတ္ထ ကတမော အာဒီနဝေါ?

Ở đây, sự nguy hiểm là gì?

‘‘တဿ စေ ကာမယာနဿ, ဆန္ဒဇာတဿ ဇန္တုနော;

တေ ကာမာ ပရိဟာယန္တိ, သလ္လဝိဒ္ဓေါဝ ရုပ္ပတီ’’တိ.

‘Nếu đối với chúng sinh đang mong cầu, đã khởi lên lòng ham muốn, những dục lạc ấy bị suy giảm, y bị đau khổ như bị mũi tên bắn trúng.’

အယံ အာဒီနဝေါ.

Đây là sự nguy hiểm.

တတ္ထ ကတမံ နိဿရဏံ?

Ở đây, sự thoát ly là gì?

‘‘ယော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သပ္ပဿေဝ ပဒါ သိရော;

သောမံ ဝိသတ္တိကံ လောကေ, သတော သမတိဝတ္တတီ’’တိ.

‘Vị nào tránh xa các dục lạc, như người dùng chân tránh đầu rắn; vị ấy, có chánh niệm, vượt qua được sự dính mắc này trong đời.’

ဣဒံ နိဿရဏံ.

Đây là sự thoát ly.

တတ္ထ ကတမော အဿာဒေါ?

Ở đây, vị ngọt là gì?

‘‘ခေတ္တံ ဝတ္ထုံ ဟိရညံ ဝါ, ဂဝါဿံ ဒါသပေါရိသံ;

ထိယော ဗန္ဓူ ပုထူ ကာမေ, ယော နရော အနုဂိဇ္ဈတီ’’တိ.

‘Người nào tham đắm ruộng, đất, hoặc vàng, bò ngựa, tôi tớ nam nữ, vợ, bà con, và nhiều dục lạc khác.’

အယံ အဿာဒေါ.

Đây là vị ngọt.

တတ္ထ ကတမော အာဒီနဝေါ?

Ở đây, sự nguy hiểm là gì?

‘‘အဗလာ နံ ဗလီယန္တိ, မဒ္ဒန္တေ နံ ပရိဿယာ;

တတော နံ ဒုက္ခမနွေတိ, နာဝံ ဘိန္နမိဝေါဒက’’န္တိ.

‘Những điều yếu ớt chế ngự y, những hiểm nguy giày vò y; từ đó, khổ đau theo sau y, như nước theo sau chiếc thuyền bị vỡ.’

အယံ အာဒီနဝေါ.

Đây là sự nguy hiểm.

တတ္ထ ကတမံ နိဿရဏံ?

Ở đây, sự thoát ly là gì?

‘‘တသ္မာ ဇန္တု သဒါ သတော, ကာမာနိ ပရိဝဇ္ဇယေ;

တေ ပဟာယ တရေ ဩဃံ, နာဝံ သိတွာဝ ပါရဂူ’’တိ.

‘Vì vậy, chúng sinh hãy luôn chánh niệm, nên tránh xa các dục lạc; từ bỏ chúng, hãy vượt qua bộc lưu, như người tát nước khỏi thuyền để đến bờ kia.’

ဣဒံ နိဿရဏံ.

Đây là sự thoát ly.

တတ္ထ [Pg.7] ကတမံ ဖလံ?

Ở đây, kết quả là gì?

‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတိ ဓမ္မစာရိံ, ဆတ္တံ မဟန္တံ ယထ ဝဿကာလေ;

ဧသာနိသံသော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ, န ဒုဂ္ဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မစာရီ’’တိ.

‘Pháp quả thật hộ trì người hành pháp, như chiếc lọng lớn trong mùa mưa. Đây là lợi ích của pháp được thực hành tốt: người hành pháp không đi đến ác thú.’

ဣဒံ ဖလံ.

Đây là kết quả.

တတ္ထ ကတမော ဥပါယော?

Ở đây, phương tiện là gì?

‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ…ပေ…‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ…ပေ…‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ, ယဒါ ပညာယ ပဿတိ;

အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ, ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ’’တိ.

‘Khi thấy bằng trí tuệ rằng: ‘Tất cả các hành là vô thường’... ‘Tất cả các hành là khổ’... ‘Tất cả các pháp là vô ngã’; bấy giờ y nhàm chán trong khổ, đó là con đường dẫn đến thanh tịnh.’

အယံ ဥပါယော.

Đây là phương tiện.

တတ္ထ ကတမာ အာဏတ္တိ?

Ở đây, mệnh lệnh là gì?

‘‘စက္ခုမာ ဝိသမာနီဝ, ဝိဇ္ဇမာနေ ပရက္ကမေ;

ပဏ္ဍိတော ဇီဝလောကသ္မိံ, ပါပါနိ ပရိဝဇ္ဇယေ’’တိ.

‘Như người có mắt, khi có thể nỗ lực, tránh những nơi không bằng phẳng; bậc trí trong thế gian chúng sinh, nên tránh xa các điều ác.’

အယံ အာဏတ္တိ.

Đây là mệnh lệnh.

‘‘‘သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု,မောဃရာဇာ’တိ အာဏတ္တိ, ‘သဒါ သတော’တိ ဥပါယော;

‘အတ္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဦဟစ္စ, ဧဝံ မစ္စုတရော သိယာ’’’.

‘Này Mogharāja, hãy nhìn đời là trống không’ là mệnh lệnh, ‘luôn chánh niệm’ là phương tiện. ‘Sau khi nhổ lên thân kiến, như vậy có thể vượt qua cái chết.’

ဣဒံ ဖလံ.

Đây là quả.

၆. တတ္ထ ဘဂဝါ ဥဂ္ဃဋိတညုဿ ပုဂ္ဂလဿ နိဿရဏံ ဒေသယတိ, ဝိပဉ္စိတညုဿ ပုဂ္ဂလဿ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ဒေသယတိ, နေယျဿ ပုဂ္ဂလဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ဒေသယတိ.

6. Trong ấy, đức Thế Tôn thuyết giảng về sự xuất ly cho hạng người ugghaṭitaññu, thuyết giảng về sự nguy hại và sự xuất ly cho hạng người vipañcitaññu, thuyết giảng về vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly cho hạng người neyya.

တတ္ထ စတဿော ပဋိပဒါ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ. တဏှာစရိတော မန္ဒော သတိန္ဒြိယေန ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ နိယျာတိ သတိပဋ္ဌာနေဟိ နိဿယေဟိ. တဏှာစရိတော ဥဒတ္တော သမာဓိန္ဒြိယေန ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ [Pg.8] နိယျာတိ ဈာနေဟိ နိဿယေဟိ. ဒိဋ္ဌိစရိတော မန္ဒော ဝီရိယိန္ဒြိယေန သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ နိယျာတိ သမ္မပ္ပဓာနေဟိ နိဿယေဟိ. ဒိဋ္ဌိစရိတော ဥဒတ္တော ပညိန္ဒြိယေန သုခါယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ နိယျာတိ သစ္စေဟိ နိဿယေဟိ.

Trong ấy, có bốn pháp hành và bốn hạng người. Hạng người có tánh tham ái, chậm lụt, nhờ niệm quyền, với pháp hành khó khăn, với thắng trí chậm chạp, được xuất ly nhờ các pháp hỗ trợ là Tứ Niệm Xứ. Hạng người có tánh tham ái, lanh lợi, nhờ định quyền, với pháp hành khó khăn, với thắng trí nhanh chóng, được xuất ly nhờ các pháp hỗ trợ là các thiền. Hạng người có tánh tà kiến, chậm lụt, nhờ tấn quyền, với pháp hành dễ dàng, với thắng trí chậm chạp, được xuất ly nhờ các pháp hỗ trợ là Tứ Chánh Cần. Hạng người có tánh tà kiến, lanh lợi, nhờ tuệ quyền, với pháp hành dễ dàng, với thắng trí nhanh chóng, được xuất ly nhờ các pháp hỗ trợ là các chân lý.

ဥဘော တဏှာစရိတာ သမထပုဗ္ဗင်္ဂမာယ ဝိပဿနာ နိယျန္တိ ရာဂဝိရာဂါယ စေတောဝိမုတ္တိယာ. ဥဘော ဒိဋ္ဌိစရိတာ ဝိပဿနာပုဗ္ဗင်္ဂမေ သမထေန နိယျန္တိ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါယ ပညာဝိမုတ္တိယာ.

Cả hai hạng người có tánh tham ái được xuất ly nhờ tuệ quán có chỉ tịnh đi trước, hướng đến tâm giải thoát do ly tham. Cả hai hạng người có tánh tà kiến được xuất ly nhờ chỉ tịnh có tuệ quán đi trước, hướng đến tuệ giải thoát do ly vô minh.

တတ္ထ ယေ သမထပုဗ္ဗင်္ဂမာဟိ ပဋိပဒါဟိ နိယျန္တိ, တေ နန္ဒိယာဝဋ္ဋေန နယေန ဟာတဗ္ဗာ, ယေ ဝိပဿနာပုဗ္ဗင်္ဂမာဟိ ပဋိပဒါဟိ နိယျန္တိ, တေ သီဟဝိက္ကီဠိတေန နယေန ဟာတဗ္ဗာ.

Trong ấy, những vị nào xuất ly bằng các pháp hành có chỉ tịnh đi trước, các vị ấy cần được dẫn dắt bằng phương pháp Nandiyāvaṭṭa. Những vị nào xuất ly bằng các pháp hành có tuệ quán đi trước, các vị ấy cần được dẫn dắt bằng phương pháp Sīhavikkīḷita.

၇. သွာယံ ဟာရော ကတ္ထ သမ္ဘဝတိ, ယဿ သတ္ထာ ဝါ ဓမ္မံ ဒေသယတိ အညတရော ဝါ ဂရုဋ္ဌာနီယော သဗြဟ္မစာရီ, သော တံ ဓမ္မံ သုတွာ သဒ္ဓံ ပဋိလဘတိ. တတ္ထ ယာ ဝီမံသာ ဥဿာဟနာ တုလနာ ဥပပရိက္ခာ, အယံ သုတမယီ ပညာ. တထာ သုတေန နိဿယေန ယာ ဝီမံသာ တုလနာ ဥပပရိက္ခာ မနသာနုပေက္ခဏာ, အယံ စိန္တာမယီ ပညာ. ဣမာဟိ ဒွီဟိ ပညာဟိ မနသိကာရသမ္ပယုတ္တဿ ယံ ဉာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒဿနဘူမိယံ ဝါ ဘာဝနာဘူမိယံ ဝါ, အယံ ဘာဝနာမယီ ပညာ.

7. Phương pháp này phát sinh ở đâu? Nó phát sinh nơi người nào mà bậc Đạo Sư thuyết pháp cho, hoặc một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó thuyết pháp cho, và người ấy sau khi nghe pháp liền có được đức tin. Trong trường hợp ấy, sự thẩm sát, sự nỗ lực, sự cân nhắc, sự quán xét nào có mặt, đây được gọi là văn tuệ. Tương tự, nhờ sự hỗ trợ của việc đã nghe, sự thẩm sát, sự cân nhắc, sự quán xét, sự chuyên chú quán sát bằng tâm ý nào có mặt, đây được gọi là tư tuệ. Nhờ hai loại tuệ này, đối với người có sự tác ý đúng đắn, trí tuệ nào phát sinh ở kiến địa hoặc ở tu địa, đây được gọi là tu tuệ.

၈. ပရတောဃောသာ သုတမယီ ပညာ. ပစ္စတ္တသမုဋ္ဌိတာ ယောနိသော မနသိကာရာ စိန္တာမယီ ပညာ. ယံ ပရတော စ ဃောသေန ပစ္စတ္တသမုဋ္ဌိတေန စ ယောနိသောမနသိကာရေန ဉာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, အယံ ဘာဝနာမယီ ပညာ. ယဿ ဣမာ ဒွေ ပညာ အတ္ထိ သုတမယီ စိန္တာမယီ စ, အယံ ဥဂ္ဃဋိတညူ. ယဿ သုတမယီ ပညာ အတ္ထိ, စိန္တာမယီ နတ္ထိ, အယံ ဝိပဉ္စိတညူ. ယဿ နေဝ သုတမယီ ပညာ အတ္ထိ န စိန္တာမယီ, အယံ နေယျော.

8. Trí tuệ phát sinh từ âm thanh của người khác là văn tuệ. Trí tuệ phát sinh từ bên trong do như lý tác ý là tư tuệ. Trí tuệ nào phát sinh nhờ âm thanh của người khác và nhờ như lý tác ý phát sinh từ bên trong, đây là tu tuệ. Người nào có cả hai loại tuệ này, là văn tuệ và tư tuệ, người ấy là hạng ugghaṭitaññu. Người nào có văn tuệ nhưng không có tư tuệ, người ấy là hạng vipañcitaññu. Người nào không có văn tuệ cũng không có tư tuệ, người ấy là hạng neyya.

၉. သာယံ ဓမ္မဒေသနာ ကိံ ဒေသယတိ? စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဒုက္ခံ သမုဒယံ နိရောဓံ မဂ္ဂံ. အာဒီနဝေါ စ ဖလဉ္စ ဒုက္ခံ, အဿာဒေါ သမုဒယော, နိဿရဏံ နိရောဓော, ဥပါယော အာဏတ္တိ စ မဂ္ဂေါ. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. ဣဒံ ဓမ္မစက္ကံ.

9. Bài pháp thoại ấy thuyết giảng điều gì? Thuyết giảng về Bốn Chân Lý: khổ, tập, diệt, đạo. Sự nguy hại và quả là khổ đế; vị ngọt là tập đế; sự xuất ly là diệt đế; phương tiện và mệnh lệnh là đạo đế. Đây là Bốn Chân Lý. Đây là Kinh Chuyển Pháp Luân.

ယထာဟ [Pg.9] ဘဂဝါ – ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိံ, သဗ္ဗံ ဓမ္မစက္ကံ.

Như đức Thế Tôn đã thuyết: ‘Này các Tỳ khưu, «Đây là khổ» — bởi Ta, tại Bārāṇasī, ở Isipatana, trong Lộc Uyển, bánh xe Pháp vô thượng đã được chuyển vận, không thể bị ai trong đời đảo ngược, dù là Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên, Ma vương, hay Phạm thiên.’ (Và cứ thế cho) toàn bộ Kinh Chuyển Pháp Luân.

တတ္ထ အပရိမာဏာ ပဒါ, အပရိမာဏာ အက္ခရာ, အပရိမာဏာ ဗျဉ္ဇနာ, အပရိမာဏာ အာကာရာ နေရုတ္တာ နိဒ္ဒေသာ. ဧတဿေဝ အတ္ထဿ သင်္ကာသနာ ပကာသနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ ပညတ္တိ, ဣတိပိဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ.

Trong ấy, có vô lượng câu, vô lượng chữ, vô lượng văn, vô lượng thể loại, vô lượng từ nguyên, vô lượng giải thích. Về chính ý nghĩa này, có sự trình bày tóm tắt, sự trình bày khởi đầu, sự giải thích, sự phân tích, sự làm cho rõ ràng, sự định danh. Như vậy, đây là Thánh đế về Khổ.

‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ…ပေ… ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိံ.

‘Này các Tỳ khưu, «Đây là sự tập khởi của khổ» — bởi Ta, tại Bārāṇasī, ở Isipatana, trong Lộc Uyển, bánh xe Pháp vô thượng đã được chuyển vận... (vân vân)... ‘Này các Tỳ khưu, «Đây là sự đoạn diệt của khổ»... (vân vân)... ‘Này các Tỳ khưu, «Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt của khổ» — bởi Ta, tại Bārāṇasī, ở Isipatana, trong Lộc Uyển, bánh xe Pháp vô thượng đã được chuyển vận, không thể bị ai trong đời đảo ngược, dù là Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên, Ma vương, hay Phạm thiên.’

တတ္ထ အပရိမာဏာ ပဒါ, အပရိမာဏာ အက္ခရာ, အပရိမာဏာ ဗျဉ္ဇနာ, အပရိမာဏာ အာကာရာ နေရုတ္တာ နိဒ္ဒေသာ. ဧတဿေဝ အတ္ထဿ သင်္ကာသနာ ပကာသနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ ပညတ္တိ ဣတိပိဒံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ.

Trong ấy, có vô lượng câu, vô lượng chữ, vô lượng văn, vô lượng thể loại, vô lượng từ nguyên, vô lượng giải thích. Về chính ý nghĩa này, có sự trình bày tóm tắt, sự trình bày khởi đầu, sự giải thích, sự phân tích, sự làm cho rõ ràng, sự định danh. Như vậy, đây là Thánh đế về con đường đưa đến sự đoạn diệt của khổ.

တတ္ထ ဘဂဝါ အက္ခရေဟိ သင်္ကာသေတိ, ပဒေဟိ ပကာသေတိ, ဗျဉ္ဇနေဟိ ဝိဝရတိ, အာကာရေဟိ ဝိဘဇတိ, နိရုတ္တီဟိ ဥတ္တာနီကရောတိ, နိဒ္ဒေသေဟိ ပညပေတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ အက္ခရေဟိ စ ပဒေဟိ စ ဥဂ္ဃဋေတိ, ဗျဉ္ဇနေဟိ စ အာကာရေဟိ စ ဝိပဉ္စယတိ, နိရုတ္တီဟိ စ နိဒ္ဒေသေဟိ စ ဝိတ္ထာရေတိ. တတ္ထ ဥဂ္ဃဋနာ အာဒိ, ဝိပဉ္စနာ မဇ္ဈေ, ဝိတ္ထာရဏာ ပရိယောသာနံ. သောယံ ဓမ္မဝိနယော ဥဂ္ဃဋီယန္တော ဥဂ္ဃဋိတညူပုဂ္ဂလံ ဝိနေတိ, တေန နံ အာဟု ‘‘အာဒိကလျာဏော’’တိ. ဝိပဉ္စီယန္တော ဝိပဉ္စိတညူပုဂ္ဂလံ ဝိနေတိ, တေန နံ အာဟု ‘‘မဇ္ဈေကလျာဏော’’တိ. ဝိတ္ထာရီယန္တော နေယျံ ပုဂ္ဂလံ ဝိနေတိ, တေန နံ အာဟု ‘‘ပရိယောသာနကလျာဏော’’တိ.

Trong ấy, đức Thế Tôn trình bày tóm tắt bằng các chữ, trình bày khởi đầu bằng các câu, giải thích bằng các văn, phân tích bằng các thể loại, làm cho rõ ràng bằng các từ nguyên, định danh bằng các giải thích. Trong ấy, đức Thế Tôn tóm lược bằng các chữ và các câu; Ngài trình bày rộng bằng các văn và các thể loại; Ngài trình bày chi tiết bằng các từ nguyên và các giải thích. Trong đó, sự tóm lược là phần đầu, sự trình bày rộng là phần giữa, sự trình bày chi tiết là phần cuối. Giáo pháp và giới luật này, khi được tóm lược, sẽ giáo huấn hạng người ugghaṭitaññu, do đó người ta nói về nó là ‘toàn thiện ở phần đầu’. Khi được trình bày rộng, nó giáo huấn hạng người vipañcitaññu, do đó người ta nói về nó là ‘toàn thiện ở phần giữa’. Khi được trình bày chi tiết, nó giáo huấn hạng người neyya, do đó người ta nói về nó là ‘toàn thiện ở phần cuối’.

၁၀. တတ္ထ [Pg.10] ဆပ္ပဒါနိ အတ္ထော သင်္ကာသနာ ပကာသနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ ပညတ္တိ, ဣမာနိ ဆပ္ပဒါနိ အတ္ထော. ဆပ္ပဒါနိ ဗျဉ္ဇနံ အက္ခရံ ပဒံ ဗျဉ္ဇနံ အာကာရော နိရုတ္တိ နိဒ္ဒေသော, ဣမာနိ ဆပ္ပဒါနိ ဗျဉ္ဇနံ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ဓမ္မံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇန’’န္တိ.

10. Trong ấy, có sáu thuật ngữ là ý nghĩa: sự trình bày tóm tắt, sự trình bày khởi đầu, sự giải thích, sự phân tích, sự làm cho rõ ràng, sự định danh; sáu thuật ngữ này là ý nghĩa. Có sáu thuật ngữ là văn tự: chữ, câu, văn, thể loại, từ nguyên, giải thích; sáu thuật ngữ này là văn tự. Do đó, đức Thế Tôn đã nói: ‘Này các Tỳ khưu, Ta sẽ thuyết cho các ngươi giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn tự.’

ကေဝလန္တိ လောကုတ္တရံ, န မိဿံ လောကိယေဟိ ဓမ္မေဟိ. ပရိပုဏ္ဏန္တိ ပရိပူရံ အနူနံ အနတိရေကံ. ပရိသုဒ္ဓန္တိ နိမ္မလံ သဗ္ဗမလာပဂတံ ပရိယောဒါတံ ဥပဋ္ဌိတံ သဗ္ဗဝိသေသာနံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ တထာဂတပဒံဣတိပိ တထာဂတနိသေဝိတံဣတိပိ တထာဂတာရဉ္ဇိတံဣတိပိ, အတောစေတံ ဗြဟ္မစရိယံ ပညာယတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေဿာမီ’’တိ.

Toàn vẹn nghĩa là siêu thế, không pha trộn với các pháp thế gian. Viên mãn nghĩa là đầy đủ, không thiếu không thừa. Thanh tịnh nghĩa là không tỳ vết, đã loại trừ mọi cấu uế, trong sạch, là nền tảng cho tất cả các pháp đặc biệt. Điều này được gọi là dấu chân của Như Lai, cũng là được Như Lai thực hành, cũng là được Như Lai ưa thích; do đó, phạm hạnh này được biết đến. Vì thế, đức Thế Tôn đã nói: ‘Ta sẽ tuyên thuyết phạm hạnh toàn vẹn, viên mãn, thanh tịnh.’

ကေသံ အယံ ဓမ္မဒေသနာ, ယောဂီနံ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော –

Pháp thoại này dành cho ai? Dành cho các hành giả. Vì thế, trưởng lão Mahākaccāyano đã nói –

‘‘အဿာဒါဒီနဝတာ, နိဿရဏမ္ပိ စ ဖလံ ဥပါယော စ;

အာဏတ္တီ စ ဘဂဝတော, ယောဂီနံ ဒေသနာဟာရော’’တိ.

‘Vị ngọt và sự nguy hại, cả sự xuất ly, quả, và phương tiện; và mệnh lệnh của đức Thế Tôn, (đó là) Desanāhāra (pháp yếu về thuyết giảng) cho các hành giả.’

နိယုတ္တော ဒေသနာဟာရော.

Phần Desanāhāra đã được trình bày.

၂. ဝိစယဟာရဝိဘင်္ဂေါ

2. Phân Tích về Vicayahāra

၁၁. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရော? ‘‘ယံ ပုစ္ဆိတဉ္စ ဝိဿဇ္ဇိတဉ္စာ’’တိ ဂါထာ, အယံ ဝိစယော ဟာရော.

11. Trong các pháp yếu ấy, Vicayahāra là gì? Kệ ngôn: ‘Điều được hỏi và điều được trả lời,’ đây là Vicayahāra.

ကိံ ဝိစိနတိ? ပဒံ ဝိစိနတိ, ပဉှံ ဝိစိနတိ, ဝိသဇ္ဇနံ ဝိစိနတိ, ပုဗ္ဗာပရံ ဝိစိနတိ, အဿာဒံ ဝိစိနတိ, အာဒီနဝံ ဝိစိနတိ, နိဿရဏံ ဝိစိနတိ, ဖလံ ဝိစိနတိ, ဥပါယံ ဝိစိနတိ, အာဏတ္တိံ ဝိစိနတိ, အနုဂီတိံ ဝိစိနတိ, သဗ္ဗေ နဝ သုတ္တန္တေ ဝိစိနတိ. ယထာ ကိံ ဘဝေ, ယထာ အာယသ္မာ အဇိတော ပါရာယနေ ဘဂဝန္တံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ –

Thẩm sát điều gì? Thẩm sát câu cú, thẩm sát câu hỏi, thẩm sát câu trả lời, thẩm sát trước sau, thẩm sát vị ngọt, thẩm sát sự nguy hại, thẩm sát sự xuất ly, thẩm sát quả, thẩm sát phương tiện, thẩm sát mệnh lệnh, thẩm sát sự trùng tuyên, thẩm sát tất cả chín thể loại kinh. Ví như thế nào? Ví như trưởng lão Ajita trong kinh Pārāyana đã hỏi đức Thế Tôn một câu hỏi –

‘‘ကေနဿု နိဝုတော လောကော, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော,]ကေနဿု နပ္ပကာသတိ;

ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသိ, ကိံ သု တဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ.

‘Thế gian bị cái gì che lấp, [trưởng lão Ajita thưa,] do đâu thế gian không chiếu sáng? Ngài nói cái gì là sự thoa phết của nó, cái gì là nỗi sợ hãi lớn của nó?’

ဣမာနိ [Pg.11] စတ္တာရိ ပဒါနိ ပုစ္ဆိတာနိ, သော ဧကော ပဉှော. ကသ္မာ? ဧကဝတ္ထု ပရိဂ္ဂဟာ, ဧဝဉှိ အာဟ ‘‘ကေနဿု နိဝုတော လောကော’’တိ လောကာဓိဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆတိ, ‘‘ကေနဿု နပ္ပကာသတီ’’တိ လောကဿ အပ္ပကာသနံ ပုစ္ဆတိ, ‘‘ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသီ’’တိ လောကဿ အဘိလေပနံ ပုစ္ဆတိ, ‘‘ကိံသု တဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ တဿေဝ လောကဿ မဟာဘယံ ပုစ္ဆတိ. လောကော တိဝိဓော ကိလေသလောကော ဘဝလောကော ဣန္ဒြိယလောကော.

Bốn câu này đã được hỏi, đó là một câu hỏi. Tại sao? Vì chúng cùng nắm giữ một đối tượng. Thật vậy, ngài đã hỏi: ‘Thế gian bị cái gì che lấp?’ là hỏi về nền tảng của thế gian. ‘Do đâu thế gian không chiếu sáng?’ là hỏi về sự không chiếu sáng của thế gian. ‘Ngài nói cái gì là sự thoa phết của nó?’ là hỏi về sự thoa phết của thế gian. ‘Cái gì là nỗi sợ hãi lớn của nó?’ là hỏi về nỗi sợ hãi lớn của chính thế gian ấy. Thế gian có ba loại: thế gian phiền não, thế gian hữu, và thế gian căn.

တတ္ထ ဝိသဇ္ဇနာ –

Về điều đó, câu trả lời là –

‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ,]ဝိဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတိ;

ဇပ္ပာဘိလေပနံ ဗြူမိ, ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ.

‘Thế gian bị vô minh che lấp, [này Ajita, đức Thế Tôn đáp,] do hoài nghi và phóng dật, nó không chiếu sáng. Ta nói sự khao khát là sự thoa phết của nó, khổ là nỗi sợ hãi lớn của nó.’

ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ဣမေဟိ စတူဟိ ပဒေဟိ ဝိသဇ္ဇိတာနိ ပဌမံ ပဌမေန, ဒုတိယံ ဒုတိယေန, တတိယံ တတိယေန, စတုတ္ထံ စတုတ္ထေန.

Bốn câu này đã được trả lời bằng bốn câu này: câu thứ nhất bằng câu thứ nhất, câu thứ hai bằng câu thứ hai, câu thứ ba bằng câu thứ ba, câu thứ tư bằng câu thứ tư.

‘‘ကေနဿု နိဝုတော လောကော’’တိ ပဉှေ ‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော’’တိ ဝိသဇ္ဇနာ. နီဝရဏေဟိ နိဝုတော လောကော, အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာ ဟိ သဗ္ဗေ သတ္တာ. ယထာဟ ဘဂဝါ ‘‘သဗ္ဗသတ္တာနံ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗပါဏာနံ သဗ္ဗဘူတာနံ ပရိယာယတော ဧကမေဝ နီဝရဏံ ဝဒါမိ ယဒိဒံ အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာ ဟိ သဗ္ဗေ သတ္တာ. သဗ္ဗသောဝ, ဘိက္ခဝေ, အဝိဇ္ဇာယ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ နတ္ထိ သတ္တာနံ နီဝရဏန္တိ ဝဒါမီ’’တိ. တေန စ ပဌမဿ ပဒဿ ဝိသဇ္ဇနာ ယုတ္တာ.

Đối với câu hỏi ‘Thế gian bị cái gì che lấp?’, câu trả lời là ‘Thế gian bị vô minh che lấp’. Thế gian bị các triền cái che lấp, vì tất cả chúng sanh đều có vô minh làm triền cái. Như đức Thế Tôn đã nói: ‘Này các Tỳ khưu, đối với tất cả chúng sanh, tất cả sinh vật, tất cả loài hữu tình, theo một cách nói, Ta tuyên bố chỉ có một triền cái, đó là vô minh. Vì tất cả chúng sanh đều có vô minh làm triền cái. Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố rằng do sự diệt tận, từ bỏ, xả ly hoàn toàn vô minh mà không còn triền cái nào cho chúng sanh.’ Do đó, câu trả lời cho câu thứ nhất là hợp lý.

‘‘ကေနဿု နပ္ပကာသတီ’’တိ ပဉှေ ‘‘ဝိဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတီ’’တိ ဝိသဇ္ဇနာ. ယော ပုဂ္ဂလော နီဝရဏေဟိ နိဝုတော, သော ဝိဝိစ္ဆတိ. ဝိဝိစ္ဆာ နာမ ဝုစ္စတိ ဝိစိကိစ္ဆာ. သော ဝိစိကိစ္ဆန္တော နာဘိသဒ္ဒဟတိ, န အဘိသဒ္ဒဟန္တော ဝီရိယံ နာရဘတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သစ္ဆိကိရိယာယ. သော ဣဓပ္ပမာဒမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ ပမတ္တော, သုက္ကေ ဓမ္မေ န ဥပ္ပာဒိယတိ, တဿ တေ အနုပ္ပာဒိယမာနာ နပ္ပကာသန္တိ, ယထာဟ ဘဂဝါ –

Đối với câu hỏi ‘Do đâu thế gian không chiếu sáng?’, câu trả lời là ‘Do hoài nghi và phóng dật, nó không chiếu sáng’. Người nào bị các triền cái che lấp, người ấy hoài nghi. Hoài nghi (vivicchā) được gọi là nghi ngờ (vicikicchā). Người ấy, do nghi ngờ, nên không có tín tâm. Không có tín tâm, người ấy không khởi sự tinh tấn để đoạn trừ các pháp bất thiện và để chứng ngộ các pháp thiện. Người ấy sống ở đây, chuyên tâm vào sự phóng dật, trở nên phóng dật. (Người) phóng dật không làm phát sinh các pháp thanh tịnh. Đối với người ấy, các pháp ấy, do không được làm phát sinh, nên không chiếu sáng. Như đức Thế Tôn đã nói –

‘‘ဒူရေ [Pg.12] သန္တော ပကာသန္တိ, ဟိမဝန္တောဝ ပဗ္ဗတော;

အသန္တေတ္ထ န ဒိဿန္တိ, ရတ္တိံ ခိတ္တာ ယထာ သရာ;

တေ ဂုဏေဟိ ပကာသန္တိ, ကိတ္တိယာ စ ယသေန စာ’’တိ.

‘Bậc thiện nhân dù ở xa vẫn sáng tỏ, như núi Hy-mã-lạp. Kẻ bất lương ở đây không được thấy, như mũi tên bắn vào đêm. Các vị ấy sáng tỏ nhờ đức hạnh, nhờ danh tiếng và uy tín.’

တေန စ ဒုတိယဿ ပဒဿ ဝိသဇ္ဇနာ ယုတ္တာ.

Do đó, câu trả lời cho câu thứ hai là hợp lý.

‘‘ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသီ’’တိ ပဉှေ ‘‘ဇပ္ပာဘိလေပနံ ဗြူမီ’’တိ ဝိသဇ္ဇနာ. ဇပ္ပာ နာမ ဝုစ္စတိ တဏှာ. သာ ကထံ အဘိလိမ္ပတိ? ယထာဟ ဘဂဝါ –

Đối với câu hỏi ‘Ngài nói cái gì là sự thoa phết của nó?’, câu trả lời là ‘Ta nói sự khao khát là sự thoa phết’. Khao khát (jappā) được gọi là ái dục (taṇhā). Nó thoa phết như thế nào? Như đức Thế Tôn đã nói –

‘‘ရတ္တော အတ္ထံ န ဇာနာတိ, ရတ္တော ဓမ္မံ န ပဿတိ;

အန္ဓန္တမံ တဒါ ဟောတိ, ယံ ရာဂေါ သဟတေ နရ’’န္တိ.

‘Người bị tham ái không biết lợi ích, người bị tham ái không thấy Pháp. Khi tham ái chế ngự một người, khi ấy có sự tối tăm mù mịt.’

သာယံ တဏှာ အာသတ္တိဗဟုလဿ ပုဂ္ဂလဿ ‘‘ဧဝံ အဘိဇပ္ပာ’’တိ ကရိတွာ တတ္ထ လောကော အဘိလိတ္တော နာမ ဘဝတိ, တေန စ တတိယဿ ပဒဿ ဝိသဇ္ဇနာ ယုတ္တာ.

Ái dục ấy, đối với người có nhiều dính mắc, được xem là ‘sự khao khát mãnh liệt như vậy’; do đó, thế gian được gọi là bị thoa phết. Và do đó, câu trả lời cho câu thứ ba là hợp lý.

‘‘ကိံ သု တဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ ပဉှေ ‘‘ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ ဝိသဇ္ဇနာ. ဒုဝိဓံ ဒုက္ခံ – ကာယိကဉ္စ စေတသိကဉ္စ. ယံ ကာယိကံ ဣဒံ ဒုက္ခံ, ယံ စေတသိကံ ဣဒံ ဒေါမနဿံ. သဗ္ဗေ သတ္တာ ဟိ ဒုက္ခဿ ဥဗ္ဗိဇ္ဇန္တိ, နတ္ထိ ဘယံ ဒုက္ခေန သမသမံ, ကုတော ဝါ ပန တဿ ဥတ္တရိတရံ? တိဿော ဒုက္ခတာ – ဒုက္ခဒုက္ခတာ သင်္ခါရဒုက္ခတာ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာ. တတ္ထ လောကော ဩဓသော ကဒါစိ ကရဟစိ ဒုက္ခဒုက္ခတာယ မုစ္စတိ. တထာ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဟောန္တိ လောကေ အပ္ပာဗာဓာပိ ဒီဃာယုကာပိ. သင်္ခါရဒုက္ခတာယ ပန လောကော အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ မုစ္စတိ, တသ္မာ သင်္ခါရဒုက္ခတာ ဒုက္ခံ လောကဿာတိ ကတွာ ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယန္တိ. တေန စ စတုတ္ထဿ ပဒဿ ဝိသဇ္ဇနာ ယုတ္တာ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော’’တိ.

Đối với câu hỏi ‘Cái gì là nỗi sợ hãi lớn của nó?’, câu trả lời là ‘Khổ là nỗi sợ hãi lớn của nó’. Khổ có hai loại – khổ thân và khổ tâm. Cái thuộc về thân là khổ, cái thuộc về tâm là ưu. Vì tất cả chúng sanh đều kinh sợ khổ, không có nỗi sợ nào ngang bằng với khổ, huống chi là vượt hơn? Có ba loại khổ tánh: khổ khổ tánh, hành khổ tánh, và hoại khổ tánh. Trong đó, thế gian đôi khi, lúc này lúc khác, thoát khỏi khổ khổ tánh. Tương tự, (thoát khỏi) hoại khổ tánh. Do nguyên nhân gì? Vì trong thế gian có những chúng sanh ít bệnh và sống lâu. Nhưng thế gian chỉ thoát khỏi hành khổ tánh bằng vô dư y Niết-bàn giới. Do đó, xem rằng ‘hành khổ tánh là khổ của thế gian’, (nên nói) ‘khổ là nỗi sợ hãi lớn của nó’. Và do đó, câu trả lời cho câu thứ tư là hợp lý. Vì thế, đức Thế Tôn đã nói: ‘Thế gian bị vô minh che lấp’.

သဝန္တိ သဗ္ဗဓိ သောတာ, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော,]သောတာနံ ကိံ နိဝါရဏံ;

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူဟိ, ကေန သောတာ ပိဓီယရေ.

‘Các dòng chảy tuôn chảy khắp nơi, [trưởng lão Ajita thưa,] cái gì là sự ngăn chặn các dòng chảy? Xin hãy nói về sự phòng hộ các dòng chảy, các dòng chảy được bịt lại bằng gì?’

ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ပုစ္ဆိတာနိ. တေ ဒွေ ပဉှာ. ကသ္မာ? ဣမေဟိ ဗတွာဓိဝစနေန ပုစ္ဆိတာ. ဧဝံ သမာပန္နဿ လောကဿ ဧဝံ သံကိလိဋ္ဌဿ ကိံ လောကဿ ဝေါဒါနံ ဝုဋ္ဌာနမိတိ, ဧဝဉှိ အာဟ.

Bốn câu này đã được hỏi. Chúng là hai câu hỏi. Tại sao? Vì chúng được hỏi bằng một từ chỉ số nhiều. Đối với thế gian đã bị chi phối như vậy, đối với thế gian đã bị ô nhiễm như vậy, cái gì là sự thanh lọc, cái gì là sự vượt thoát cho thế gian? Quả thật, ngài đã hỏi như vậy.

သဝန္တိ [Pg.13] သဗ္ဗဓိ သောတာတိ. အသမာဟိတဿ သဝန္တိ အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒပ္ပမာဒဗဟုလဿ. တတ္ထ ယာ အဘိဇ္ဈာ အယံ လောဘော အကုသလမူလံ, ယော ဗျာပါဒေါ အယံ ဒေါသော အကုသလမူလံ, ယော ပမာဒေါ အယံ မောဟော အကုသလမူလံ. တဿေဝံ အသမာဟိတဿ ဆသု အာယတနေသု တဏှာ သဝန္တိ ရူပတဏှာ သဒ္ဒတဏှာ ဂန္ဓတဏှာ ရသတဏှာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ ဓမ္မတဏှာ, ယထာဟ ဘဂဝါ –

‘Các dòng chảy trôi đi khắp nơi.’ Đối với người không định tĩnh, người có nhiều tham ái, sân hận, và phóng dật, các dòng chảy trôi đi. Trong đó, cái gì là tham ái (abhijjhā), đây là tham (lobha), một gốc rễ bất thiện. Cái gì là sân hận (byāpādo), đây là sân (doso), một gốc rễ bất thiện. Cái gì là phóng dật (pamādo), đây là si (moho), một gốc rễ bất thiện. Đối với người không định tĩnh như vậy, ái dục khởi lên ở sáu xứ: ái đối với sắc, ái đối với thanh, ái đối với hương, ái đối với vị, ái đối với xúc, ái đối với pháp. Như đức Thế Tôn đã dạy –

‘‘သဝတီ’’တိ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ. စက္ခု သဝတိ မနာပိကေသု ရူပေသု, အမနာပိကေသု ပဋိဟညတီတိ. သောတံ…ပေ… ဃာနံ… ဇိဝှာ… ကာယော… မနော သဝတိ မနာပိကေသု ဓမ္မေသု အမနာပိကေသု ပဋိဟညတီတိ. ဣတိ သဗ္ဗာ စ သဝတိ, သဗ္ဗထာ စ သဝတိ. တေနာဟ ‘‘သဝန္တိ သဗ္ဗဓိ သောတာ’’တိ.

Này các Tỳ kheo, ‘chảy’ là một tên gọi cho sáu nội xứ. Mắt chảy theo các sắc khả ý, và bị xung đột bởi các sắc không khả ý. Tai... mũi... lưỡi... thân... ý chảy theo các pháp khả ý, và bị xung đột bởi các pháp không khả ý. Như vậy, nó chảy từ tất cả (các căn môn), và nó chảy trong mọi cách. Do đó, Ngài nói ‘các dòng chảy trôi đi khắp nơi’.

‘‘သောတာနံ ကိံ နိဝါရဏ’’န္တိ ပရိယုဋ္ဌာနဝိဃာတံ ပုစ္ဆတိ, ဣဒံ ဝေါဒါနံ. ‘‘သောတာနံ သံဝရံ ဗြူဟိ, ကေန သောတာ ပိဓီယရေ’’တိ အနုသယသမုဂ္ဃာတံ ပုစ္ဆတိ, ဣဒံ ဝုဋ္ဌာနံ.

Với câu ‘Cái gì là sự ngăn chặn các dòng chảy?’, ngài hỏi về sự diệt trừ các triền cái (pariyuṭṭhāna); đây là sự thanh lọc (vodāna). Với câu ‘Hãy nói về sự chế ngự các dòng chảy, do đâu các dòng chảy được bịt lại?’, ngài hỏi về sự nhổ bật các tùy miên (anusaya); đây là sự vượt thoát (vuṭṭhāna).

တတ္ထ ဝိသဇ္ဇနာ –

Về điều đó, câu trả lời là –

‘‘ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ,]သတိ တေသံ နိဝါရဏံ;

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ, ပညာယေတေ ပိဓီယရေ’’တိ.

“Đối với những dòng chảy nào trong thế gian, hỡi Ajita, [đức Thế Tôn phán,] niệm là sự ngăn chặn chúng. Ta tuyên bố sự chế ngự các dòng chảy; chúng được bịt lại bởi trí tuệ.”

ကာယဂတာယ သတိယာ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ စက္ခု နာဝိဉ္ဆတိ မနာပိကေသု ရူပေသု, အမနာပိကေသု န ပဋိဟညတိ, သောတံ…ပေ… ဃာနံ… ဇိဝှာ… ကာယော… မနော နာဝိဉ္ဆတိ မနာပိကေသု ဓမ္မေသု, အမနာပိကေသု န ပဋိဟညတိ. ကေန ကာရဏေန? သံဝုတနိဝါရိတတ္တာ ဣန္ဒြိယာနံ. ကေန တေ သံဝုတနိဝါရိတာ? သတိအာရက္ခေန. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘သတိ တေသံ နိဝါရဏ’’န္တိ.

Khi niệm thân được tu tập, được làm cho sung mãn, mắt không bị lôi cuốn bởi các sắc khả ý, không bị xung đột bởi các sắc không khả ý; tai... mũi... lưỡi... thân... ý không bị lôi cuốn bởi các pháp khả ý, không bị xung đột bởi các pháp không khả ý. Do nguyên nhân gì? Do các căn đã được chế ngự và ngăn chặn. Do đâu chúng được chế ngự và ngăn chặn? Do sự phòng hộ của niệm. Vì thế, đức Thế Tôn đã nói – ‘niệm là sự ngăn chặn chúng’.

ပညာယ အနုသယာ ပဟီယန္တိ, အနုသယေသု ပဟီနေသု ပရိယုဋ္ဌာနာ ပဟီယန္တိ. ကိဿ, အနုသယဿ ပဟီနတ္တာ? တံ ယထာ ခန္ဓဝန္တဿ ရုက္ခဿ အနဝသေသမူလုဒ္ဓရဏေ ကတေ ပုပ္ဖဖလပလ္လဝင်္ကုရသန္တတိ သမုစ္ဆိန္နာ ဘဝတိ. ဧဝံ [Pg.14] အနုသယေသု ပဟီနေသု ပရိယုဋ္ဌာနသန္တတိ သမုစ္ဆိန္နာ ဘဝတိ ပိဒဟိတာ ပဋိစ္ဆန္နာ. ကေန? ပညာယ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ပညာယေတေ ပိဓီယရေ’’တိ.

Do trí tuệ, các tùy miên (anusaya) được đoạn trừ. Khi các tùy miên được đoạn trừ, các triền cái (pariyuṭṭhāna) được đoạn trừ. Tại sao? Do sự đoạn trừ của tùy miên. Ví như khi một cái cây có thân bị nhổ bật tận gốc rễ không còn sót, thì dòng tương tục của hoa, quả, lá, mầm cũng bị cắt đứt. Cũng vậy, khi các tùy miên được đoạn trừ, dòng tương tục của triền cái bị cắt đứt, bị bịt lại, bị che đậy. Do đâu? Do trí tuệ. Vì thế, đức Thế Tôn đã nói ‘do trí tuệ mà chúng được bịt lại’.

‘‘ပညာ စေဝ သတိ စ, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော,]နာမရူပဉ္စ မာရိသ;

ဧတံ မေ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ, ကတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ.

“Thưa ngài, [Trưởng lão Ajita thưa,] trí tuệ và niệm, cùng với danh và sắc; con đã hỏi điều này, xin hãy giải thích cho con: nơi đâu chúng được đoạn diệt?”

‘‘ယမေတံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ, အဇိတ တံ ဝဒါမိ တေ;

ယတ္ထ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ;

ဝိညာဏဿ နိရောဓေန, ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ.

“Này Ajita, câu hỏi mà ngươi đã hỏi, Ta sẽ trả lời cho ngươi. Nơi mà danh và sắc đoạn diệt không còn dư tàn; với sự diệt của thức, chính nơi đây chúng được đoạn diệt.”

အယံ ပဉှေ အနုသန္ဓိံ ပုစ္ဆတိ. အနုသန္ဓိံ ပုစ္ဆန္တော ကိံ ပုစ္ဆတိ? အနုပါဒိသေသံ နိဗ္ဗာနဓာတုံ. တီဏိ စ သစ္စာနိ သင်္ခတာနိ နိရောဓဓမ္မာနိ ဒုက္ခံ သမုဒယော မဂ္ဂေါ, နိရောဓော အသင်္ခတော. တတ္ထ သမုဒယော ဒွီသု ဘူမီသု ပဟီယတိ ဒဿနဘူမိယာ စ ဘာဝနာဘူမိယာ စ. ဒဿနေန တီဏိ သံယောဇနာနိ ပဟီယန္တိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာ သီလဗ္ဗတပရာမာသော, ဘာဝနာယ သတ္တ သံယောဇနာနိ ပဟီယန္တိ ကာမစ္ဆန္ဒော ဗျာပါဒေါ ရူပရာဂေါ အရူပရာဂေါ မာနော ဥဒ္ဓစ္စံ အဝိဇ္ဇာဝသေသာ. တေဓာတုကေ ဣမာနိ ဒသ သံယောဇနာနိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ ပဉ္စုဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ.

Vị này hỏi về sự liên kết trong câu hỏi. Khi hỏi về sự liên kết, vị ấy hỏi về điều gì? Về Vô dư y Niết-bàn giới (anupādisesa nibbānadhātu). Ba chân đế là pháp hữu vi (saṅkhata) và có tính chất đoạn diệt: khổ, tập, đạo; còn diệt đế là pháp vô vi (asaṅkhata). Trong đó, tập đế được đoạn trừ ở hai giai đoạn: giai đoạn kiến đạo (dassanabhūmi) và giai đoạn tu đạo (bhāvanābhūmi). Do kiến đạo, ba kiết sử được đoạn trừ: thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ. Do tu đạo, bảy kiết sử được đoạn trừ: tham dục, sân hận, sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, và phần còn lại của vô minh. Trong ba cõi, có mười kiết sử này: năm hạ phần kiết sử và năm thượng phần kiết sử.

၁၂. တတ္ထ တီဏိ သံယောဇနာနိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာ သီလဗ္ဗတပရာမာသော အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ အဓိဋ္ဌာယ နိရုဇ္ဈန္တိ. သတ္တ သံယောဇနာနိ ကာမစ္ဆန္ဒော ဗျာပါဒေါ ရူပရာဂေါ အရူပရာဂေါ မာနော ဥဒ္ဓစ္စံ အဝိဇ္ဇာဝသေသာ အညိန္ဒြိယံ အဓိဋ္ဌာယ နိရုဇ္ဈန္တိ. ယံ ပန ဧဝံ ဇာနာတိ ‘‘ခီဏာ မေ ဇာတီ’’တိ, ဣဒံ ခယေ ဉာဏံ. ‘‘နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ ပဇာနာတိ, ဣဒံ အနုပ္ပာဒေ ဉာဏံ. ဣမာနိ ဒွေ ဉာဏာနိ အညာတာဝိန္ဒြိယံ. တတ္ထ ယဉ္စ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ယဉ္စ အညိန္ဒြိယံ, ဣမာနိ အဂ္ဂဖလံ အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တဿ နိရုဇ္ဈန္တိ, တတ္ထ ယဉ္စ ခယေ ဉာဏံ ယဉ္စ အနုပ္ပာဒေ ဉာဏံ, ဣမာနိ ဒွေ ဉာဏာနိ ဧကပညာ.

12. Trong đó, ba kiết sử – thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ – được đoạn diệt khi an trú vào Vị Tri Cụ Tri Căn (anaññātaññassāmītindriya). Bảy kiết sử – tham dục, sân hận, sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, và phần còn lại của vô minh – được đoạn diệt khi an trú vào Cụ Tri Căn (aññindriya). Khi một người biết rằng: ‘Sanh của ta đã tận’, đây là Tận trí (khaye ñāṇa). Khi người ấy biết rằng: ‘Không còn trở lại trạng thái này nữa’, đây là Vô sanh trí (anuppāde ñāṇa). Hai trí này là Dĩ Tri Căn (aññātāvindriya). Trong đó, cả Vị Tri Cụ Tri Căn và Cụ Tri Căn, cả hai đều đoạn diệt đối với vị đạt được quả vị cao nhất, quả A-la-hán. Trong đó, cả Tận trí và Vô sanh trí, hai trí này là một trí tuệ duy nhất.

အပိ စ အာရမ္မဏသင်္ကေတေန ဒွေ နာမာနိ လဗ္ဘန္တိ, ‘‘ခီဏာ မေ ဇာတီ’’တိ ပဇာနန္တဿ ခယေ ဉာဏန္တိ နာမံ လဘတိ, ‘‘နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ ပဇာနန္တဿ [Pg.15] အနုပ္ပာဒေ ဉာဏန္တိ နာမံ လဘတိ. သာ ပဇာနနဋ္ဌေန ပညာ, ယထာဒိဋ္ဌံ အပိလာပနဋ္ဌေန သတိ.

Hơn nữa, do sự quy ước về đối tượng mà có được hai tên gọi. Đối với người biết ‘Sanh của ta đã tận’, trí tuệ ấy được gọi là Tận trí. Đối với người biết ‘Không còn trở lại trạng thái này nữa’, trí tuệ ấy được gọi là Vô sanh trí. Nó là trí tuệ (paññā) theo nghĩa là tuệ tri, và là niệm (sati) theo nghĩa là không quên những gì đã được thấy.

၁၃. တတ္ထ ယေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ, ဣဒံ နာမရူပံ. တတ္ထ ယေ ဖဿပဉ္စမကာ ဓမ္မာ, ဣဒံ နာမံ. ယာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ရူပါနိ, ဣဒံ ရူပံ. တဒုဘယံ နာမရူပံ ဝိညာဏသမ္ပယုတ္တံ တဿ နိရောဓံ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆန္တော အာယသ္မာ အဇိတော ပါရာယနေ ဧဝမာဟ –

13. Trong đó, năm thủ uẩn chính là danh sắc. Trong đó, các pháp có xúc là thứ năm, đó là danh. Năm căn là sắc, đó là sắc. Cả hai, danh và sắc, đều tương ưng với thức. Khi hỏi đức Thế Tôn về sự đoạn diệt của chúng, Trưởng lão Ajita đã nói trong phẩm Pārāyana như sau –

‘‘ပညာ စေဝ သတိ စ, နာမရူပဉ္စ မာရိသ;

ဧတံ မေ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ, ကတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ.

“Thưa ngài, trí tuệ và niệm, cùng với danh và sắc; con đã hỏi điều này, xin hãy giải thích cho con: nơi đâu chúng được đoạn diệt?”

တတ္ထ သတိ စ ပညာ စ စတ္တာရိ ဣန္ဒြိယာနိ, သတိ ဒွေ ဣန္ဒြိယာနိ သတိန္ဒြိယဉ္စ သမာဓိန္ဒြိယဉ္စ, ပညာ ဒွေ ဣန္ဒြိယာနိ ပညိန္ဒြိယဉ္စ ဝီရိယိန္ဒြိယဉ္စ. ယာ ဣမေသု စတူသု ဣန္ဒြိယေသု သဒ္ဒဟနာ ဩကပ္ပနာ, ဣဒံ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ. တတ္ထ ယာ သဒ္ဓါဓိပတေယျာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ, အယံ ဆန္ဒသမာဓိ. သမာဟိတေ စိတ္တေ ကိလေသာနံ ဝိက္ခမ္ဘနတာယ ပဋိသင်္ခါနဗလေန ဝါ ဘာဝနာဗလေန ဝါ, ဣဒံ ပဟာနံ. တတ္ထ ယေ အဿာသပဿာသာ ဝိတက္ကဝိစာရာ သညာဝေဒယိတာ သရသင်္ကပ္ပာ, ဣမေ သင်္ခါရာ. ဣတိ ပုရိမကော စ ဆန္ဒသမာဓိ, ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနတာယ စ ပဟာနံ ဣမေ စ သင်္ခါရာ, တဒုဘယံ ဆန္ဒသမာဓိပ္ပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. တတ္ထ ယာ ဝီရိယာဓိပတေယျာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ, အယံ ဝီရိယသမာဓိ…ပေ… တတ္ထ ယာ စိတ္တာဓိပတေယျာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ, အယံ စိတ္တသမာဓိ…ပေ… တတ္ထ ယာ ဝီမံသာဓိပတေယျာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ, အယံ ဝီမံသာသမာဓိ. သမာဟိတေ စိတ္တေ ကိလေသာနံ ဝိက္ခမ္ဘနတာယ ပဋိသင်္ခါနဗလေန ဝါ ဘာဝနာဗလေန ဝါ, ဣဒံ ပဟာနံ. တတ္ထ ယေ အဿာသပဿာသာ ဝိတက္ကဝိစာရာ သညာဝေဒယိတာ သရသင်္ကပ္ပာ, ဣမေ သင်္ခါရာ. ဣတိ ပုရိမကော စ ဝီမံသာသမာဓိ, ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနတာယ စ ပဟာနံ ဣမေ စ သင်္ခါရာ, တဒုဘယံ ဝီမံသာသမာဓိပ္ပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ.

Ở đây, niệm và tuệ là bốn quyền; niệm là hai quyền: niệm quyền và định quyền; tuệ là hai quyền: tuệ quyền và tấn quyền. Sự tin tưởng, sự quyết tín ở trong bốn quyền này, đây là tín quyền. Ở đây, sự nhất tâm có dục làm chủ, đây là dục định. Khi tâm được định tĩnh, do sự trấn áp các phiền não bằng năng lực của sự thẩm sát hoặc bằng năng lực của sự tu tập, đây là sự từ bỏ. Ở đây, các hơi thở vô hơi thở ra, tầm và tứ, tưởng và thọ, các tư duy đồng sanh, đây là các hành. Như vậy, vị ấy tu tập thần túc thông được thành tựu bởi dục định và tinh tấn hành, là dục định có trước, và sự từ bỏ do trấn áp các phiền não, và các hành này, cả hai điều ấy, y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào đoạn diệt, hướng đến xả ly. Ở đây, sự nhất tâm có tinh tấn làm chủ, đây là tấn định... Tt... Ở đây, sự nhất tâm có tâm làm chủ, đây là tâm định... Tt... Ở đây, sự nhất tâm có thẩm sát làm chủ, đây là thẩm sát định. Khi tâm được định tĩnh, do sự trấn áp các phiền não bằng năng lực của sự thẩm sát hoặc bằng năng lực của sự tu tập, đây là sự từ bỏ. Ở đây, các hơi thở vô hơi thở ra, tầm và tứ, tưởng và thọ, các tư duy đồng sanh, đây là các hành. Như vậy, vị ấy tu tập thần túc thông được thành tựu bởi thẩm sát định và tinh tấn hành, là thẩm sát định có trước, và sự từ bỏ do trấn áp các phiền não, và các hành này, cả hai điều ấy, y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào đoạn diệt, hướng đến xả ly.

၁၄. သဗ္ဗော သမာဓိ ဉာဏမူလကော ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမော ဉာဏာနုပရိဝတ္တိ.

14. Tất cả định có trí tuệ làm gốc rễ, có trí tuệ đi trước, tùy chuyển theo trí tuệ.

ယထာ ပုရေ တထာ ပစ္ဆာ, ယထာ ပစ္ဆာ တထာ ပုရေ;

ယထာ ဒိဝါ တထာ ရတ္တိံ, ယထာ ရတ္တိံ တထာ ဒိဝါ.

Như trước, vậy sau; như sau, vậy trước. Như ngày, vậy đêm; như đêm, vậy ngày.

ဣတိ [Pg.16] ဝိဝဋေန စေတသာ အပရိယောနဒ္ဓေန သပ္ပဘာသံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ကုသလာနိ စိတ္တသဟဘူနိ စိတ္တေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, စိတ္တေ နိရုဇ္ဈမာနေ နိရုဇ္ဈန္တိ. နာမရူပဉ္စ ဝိညာဏဟေတုကံ ဝိညာဏပစ္စယာ နိဗ္ဗတ္တံ, တဿ မဂ္ဂေန ဟေတု ဥပစ္ဆိန္နော, ဝိညာဏံ အနာဟာရံ အနဘိနန္ဒိတံ အပ္ပဋိသန္ဓိကံ တံ နိရုဇ္ဈတိ. နာမရူပမပိ အဟေတု အပ္ပစ္စယံ ပုနဗ္ဘဝံ န နိဗ္ဗတ္တယတိ. ဧဝံ ဝိညာဏဿ နိရောဓာ ပညာ စ သတိ စ နာမရူပဉ္စ နိရုဇ္ဈတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

Như vậy, vị ấy tu tập tâm có ánh sáng với tâm trí rộng mở, không bị bao trùm. Năm quyền thiện cùng sanh với tâm, khi tâm sanh thì chúng sanh, khi tâm diệt thì chúng diệt. Danh và sắc có thức làm nhân, do thức làm duyên mà được sanh ra. Nhân của thức ấy đã được đoạn trừ bởi đạo. Thức không có vật thực, không được hoan hỷ, không có tái sanh, thức ấy diệt. Danh và sắc cũng vậy, không có nhân, không có duyên, không tạo ra sự tái hữu. Như vậy, do sự diệt của thức mà tuệ, niệm, danh và sắc cũng diệt. Do đó, đức Thế Tôn đã nói:

‘‘ယမေတံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ, အဇိတ တံ ဝဒါမိ တေ;

ယတ္ထ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ;

ဝိညာဏဿ နိရောဓေန, ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ.

Này Ajita, câu hỏi mà ngươi đã hỏi, Ta sẽ nói cho ngươi điều ấy; Nơi nào danh và sắc, được đoạn diệt không còn dư sót; Do sự diệt của thức, chính tại đây chúng được đoạn diệt.

‘‘ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော]ယေ စ သေက္ခာ ပုထူ ဣဓ;

တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ, ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ မာရိသာ’’တိ.

Và những vị đã thẩm sát các pháp, [Trưởng lão Ajita thưa] và những vị hữu học còn nhiều ở đây; bậc Trí tuệ, khi được con hỏi, xin hãy nói cho con về hạnh kiểm của các vị ấy, thưa Ngài.

၁၅. ဣမာနိ တီဏိ ပဒါနိ ပုစ္ဆိတာနိ, တေ တယော ပဉှာ. ကိဿ? သေခါသေခဝိပဿနာပုဗ္ဗင်္ဂမပ္ပဟာနယောဂေန, ဧဝဉှိ အာဟ. ‘‘ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ’’တိ အရဟတ္တံ ပုစ္ဆတိ, ‘‘ယေ စ သေခါ ပုထူ ဣဓာ’’တိ သေခံ ပုစ္ဆတိ, ‘‘တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ, ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ မာရိသာ’’တိ ဝိပဿနာပုဗ္ဗင်္ဂမံ ပဟာနံ ပုစ္ဆတိ.

15. Ba câu này đã được hỏi, chúng là ba câu hỏi. Vì sao? Do sự liên kết với sự từ bỏ có minh sát đi trước của bậc hữu học và vô học, vì ngài đã nói như vậy. Với câu ‘Và những vị đã thẩm sát các pháp,’ ngài hỏi về A-la-hán quả. Với câu ‘và những vị hữu học còn nhiều ở đây,’ ngài hỏi về bậc hữu học. Với câu ‘bậc Trí tuệ, khi được con hỏi, xin hãy nói cho con về hạnh kiểm của các vị ấy, thưa Ngài,’ ngài hỏi về sự từ bỏ có minh sát đi trước.

တတ္ထ ဝိသဇ္ဇနာ –

Đây là lời giải đáp:

‘‘ကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျ, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]မနသာနာဝိလော သိယာ;

ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ.

Không nên tham đắm trong các dục, [Thế Tôn dạy Ajita] tâm không nên bị vẩn đục; thiện xảo trong tất cả các pháp, vị Tỳ khưu có chánh niệm nên du hành.

ဘဂဝတော သဗ္ဗံ ကာယကမ္မံ ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမံ ဉာဏာနုပရိဝတ္တိ, သဗ္ဗံ ဝစီကမ္မံ ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမံ ဉာဏာနုပရိဝတ္တိ, သဗ္ဗံ မနောကမ္မံ ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမံ ဉာဏာနုပရိဝတ္တိ. အတီတေ အံသေ အပ္ပဋိဟတဉာဏဒဿနံ, အနာဂတေ အံသေ အပ္ပဋိဟတဉာဏဒဿနံ, ပစ္စုပ္ပန္နေ အံသေ အပ္ပဋိဟတဉာဏဒဿနံ.

Đối với đức Thế Tôn, tất cả thân nghiệp đều có trí tuệ đi trước, tùy chuyển theo trí tuệ; tất cả khẩu nghiệp đều có trí tuệ đi trước, tùy chuyển theo trí tuệ; tất cả ý nghiệp đều có trí tuệ đi trước, tùy chuyển theo trí tuệ. Trong quá khứ, tri kiến của Ngài không bị ngăn ngại; trong tương lai, tri kiến của Ngài không bị ngăn ngại; trong hiện tại, tri kiến của Ngài không bị ngăn ngại.

ကော [Pg.17] စ ဉာဏဒဿနဿ ပဋိဃာတော? ယံ အနိစ္စေ ဒုက္ခေ အနတ္တနိ စ အညာဏံ အဒဿနံ, အယံ ဉာဏဒဿနဿ ပဋိဃာတော. ယထာ ဣဓ ပုရိသော တာရကရူပါနိ ပဿေယျ, နော စ ဂဏနသင်္ကေတေန ဇာနေယျ, အယံ ဉာဏဒဿနဿ ပဋိဃာတော.

Và thế nào là sự ngăn ngại đối với tri kiến? Sự vô minh, sự không thấy biết về vô thường, khổ, và vô ngã, đây là sự ngăn ngại đối với tri kiến. Giống như một người ở đây có thể thấy hình dạng các vì sao, nhưng không biết chúng qua số đếm và ký hiệu, đây là sự ngăn ngại đối với tri kiến.

ဘဂဝတော ပန အပ္ပဋိဟတဉာဏဒဿနံ, အနာဝရဏဉာဏဒဿနာ ဟိ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော. တတ္ထ သေခေန ဒွီသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ ရက္ခိတဗ္ဗံ ဂေဓာ စ ရဇနီယေသု ဓမ္မေသု, ဒေါသာ စ ပရိယုဋ္ဌာနီယေသု. တတ္ထ ယာ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ ပတ္ထနာ ပိယာယနာ ကီဠနာ, တံ ဘဂဝါ နိဝါရေန္တော ဧဝမာဟ ‘‘ကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျာ’’တိ.

Nhưng tri kiến của đức Thế Tôn thì không bị ngăn ngại, vì các đức Phật, các đức Thế Tôn có tri kiến không bị che lấp. Ở đây, bậc hữu học nên hộ trì tâm trong hai loại pháp: (tránh) tham lam trong các pháp đáng tham ái, và (tránh) sân hận trong các pháp gây phiền não. Ở đây, sự mong muốn, sự say đắm, sự ước vọng, sự yêu mến, sự vui đùa nào, đức Thế Tôn, trong khi ngăn cản điều đó, đã nói như vầy: ‘Không nên tham đắm trong các dục’.

‘‘မနသာနာဝိလော သိယာ’’တိ ပရိယုဋ္ဌာနဝိဃာတံ အာဟ. တထာ ဟိ သေခေါ အဘိဂိဇ္ဈန္တော အသမုပ္ပန္နဉ္စ ကိလေသံ ဥပ္ပာဒေတိ, ဥပ္ပန္နဉ္စ ကိလေသံ ဖာတိံ ကရောတိ. ယော ပန အနာဝိလသင်္ကပ္ပော အနဘိဂိဇ္ဈန္တော ဝါယမတိ, သော အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. သော ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. သော အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. သော ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ.

Bằng câu "Với tâm không vẩn đục", Ngài nói về sự phá hủy triền cái. Thật vậy, vị hữu học do tham đắm nên làm phát sanh phiền não chưa sanh, và làm cho phiền não đã sanh được tăng trưởng. Vị nào có chánh tư duy không bị vẩn đục, không tham đắm, nỗ lực, vị ấy sanh khởi ý muốn, nỗ lực, khởi sự tinh tấn, nâng đỡ tâm, quyết tâm để cho các pháp ác bất thiện chưa sanh không sanh khởi. Vị ấy sanh khởi ý muốn, nỗ lực, khởi sự tinh tấn, nâng đỡ tâm, quyết tâm để đoạn trừ các pháp ác bất thiện đã sanh. Vị ấy sanh khởi ý muốn, nỗ lực, khởi sự tinh tấn, nâng đỡ tâm, quyết tâm để làm sanh khởi các pháp thiện chưa sanh. Vị ấy sanh khởi ý muốn, nỗ lực, khởi sự tinh tấn, nâng đỡ tâm, quyết tâm để cho các pháp thiện đã sanh được an trú, không bị quên lãng, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn.

၁၆. ကတမေ အနုပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ? ကာမဝိတက္ကော ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝိဟိံသာဝိတက္ကော, ဣမေ အနုပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ. ကတမေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ? အနုသယာ အကုသလမူလာနိ, ဣမေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ. ကတမေ အနုပ္ပန္နာ ကုသလာ ဓမ္မာ? ယာနိ သောတာပန္နဿ ဣန္ဒြိယာနိ, ဣမေ အနုပ္ပန္နာ ကုသလာ ဓမ္မာ. ကတမေ ဥပ္ပန္နာ ကုသလာ ဓမ္မာ? ယာနိ အဋ္ဌမကဿ ဣန္ဒြိယာနိ, ဣမေ ဥပ္ပန္နာ ကုသလာ ဓမ္မာ.

16. Những pháp ác bất thiện chưa sanh là những gì? Dục tầm, sân tầm, hại tầm, đây là những pháp ác bất thiện chưa sanh. Những pháp ác bất thiện đã sanh là những gì? Các tùy miên, các căn bất thiện, đây là những pháp ác bất thiện đã sanh. Những pháp thiện chưa sanh là những gì? Những quyền của vị Dự lưu, đây là những pháp thiện chưa sanh. Những pháp thiện đã sanh là những gì? Những quyền của vị thứ tám (bậc Dự lưu hướng), đây là những pháp thiện đã sanh.

ယေန ကာမဝိတက္ကံ ဝါရေတိ, ဣဒံ သတိန္ဒြိယံ. ယေန ဗျာပါဒဝိတက္ကံ ဝါရေတိ, ဣဒံ သမာဓိန္ဒြိယံ. ယေန ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ဝါရေတိ, ဣဒံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ.

Nhờ quyền nào mà ngăn ngừa dục tầm, đó là niệm quyền. Nhờ quyền nào mà ngăn ngừa sân tầm, đó là định quyền. Nhờ quyền nào mà ngăn ngừa hại tầm, đó là tấn quyền.

ယေန [Pg.18] ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ နာဓိဝါသေတိ, ဣဒံ ပညိန္ဒြိယံ. ယာ ဣမေသု စတူသု ဣန္ဒြိယေသု သဒ္ဒဟနာ ဩကပ္ပနာ, ဣဒံ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ.

Nhờ quyền nào mà từ bỏ, loại trừ, làm cho chấm dứt, làm cho không còn hiện hữu, không dung chứa các pháp ác bất thiện đã sanh và đang sanh, đó là tuệ quyền. Sự tin tưởng, sự tin chắc vào bốn quyền này, đó là tín quyền.

တတ္ထ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ကတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ? စတူသု သောတာပတ္တိယင်္ဂေသု. ဝီရိယိန္ဒြိယံ ကတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ? စတူသု သမ္မပ္ပဓာနေသု. သတိန္ဒြိယံ ကတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ? စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု. သမာဓိန္ဒြိယံ ကတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ? စတူသု ဈာနေသု. ပညိန္ဒြိယံ ကတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ? စတူသု အရိယသစ္စေသု. ဧဝံ သေခေါ သဗ္ဗေဟိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အပ္ပမတ္တော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ အနာဝိလတာယ မနသာ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘မနသာနာဝိလောသိယာ’’တိ.

Trong đó, tín quyền nên được thấy ở đâu? Trong bốn chi phần của Dự lưu. Tấn quyền nên được thấy ở đâu? Trong bốn chánh cần. Niệm quyền nên được thấy ở đâu? Trong bốn niệm xứ. Định quyền nên được thấy ở đâu? Trong bốn thiền. Tuệ quyền nên được thấy ở đâu? Trong bốn Thánh đế. Như vậy, vị hữu học không dể duôi với tất cả các pháp thiện đã được Đức Thế Tôn nói là có tâm không vẩn đục. Do đó, Đức Thế Tôn đã nói: "Với tâm không vẩn đục".

၁၇. ‘‘ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာန’’န္တိ လောကော နာမ တိဝိဓော ကိလေသလောကော ဘဝလောကော ဣန္ဒြိယလောကော. တတ္ထ ကိလေသလောကေန ဘဝလောကော သမုဒါဂစ္ဆတိ, သော ဣန္ဒြိယာနိ နိဗ္ဗတ္တေတိ, ဣန္ဒြိယေသု ဘာဝိယမာနေသု နေယျဿ ပရိညာ ဘဝတိ. သာ ဒုဝိဓေန ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗာ ဒဿနပရိညာယ စ ဘာဝနာပရိညာယ စ. ယဒါ ဟိ သေခေါ ဉေယျံ ပရိဇာနာတိ, တဒါ နိဗ္ဗိဒါသဟဂတေဟိ သညာမနသိကာရေဟိ နေယျံ ပရိညာတံ ဘဝတိ. တဿ ဒွေ ဓမ္မာ ကောသလ္လံ ဂစ္ဆန္တိ – ဒဿနကောသလ္လဉ္စ ဘာဝနာကောသလ္လဉ္စ.

17. Trong câu "Thiện xảo trong tất cả các pháp", thế gian có ba loại: phiền não thế gian, hữu thế gian, và quyền thế gian. Trong đó, do phiền não thế gian mà hữu thế gian sanh khởi; vị ấy làm phát sanh các quyền; khi các quyền được tu tập, sự liễu tri đối với pháp cần biết sanh khởi. Sự liễu tri ấy cần được xem xét theo hai cách: kiến liễu tri và tu liễu tri. Khi vị hữu học liễu tri pháp cần biết, khi ấy pháp cần biết được liễu tri bằng tưởng và tác ý đi kèm với sự nhàm chán. Hai pháp của vị ấy đạt đến sự thiện xảo: kiến thiện xảo và tu thiện xảo.

တံ ဉာဏံ ပဉ္စဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗံः အဘိညာ ပရိညာ ပဟာနံ ဘာဝနာ သစ္ဆိကိရိယာ. တတ္ထ ကတမာ အဘိညာ? ယံ ဓမ္မာနံ သလက္ခဏေ ဉာဏံ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ စ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ စ, အယံ အဘိညာ.

Trí tuệ ấy nên được biết theo năm cách: thắng trí, liễu tri, đoạn tận, tu tập, và chứng ngộ. Trong đó, thắng trí là gì? Trí tuệ về tự tướng của các pháp, tức là Pháp vô ngại giải và Nghĩa vô ngại giải, đây là thắng trí.

တတ္ထ ကတမာ ပရိညာ? ဧဝံ အဘိဇာနိတွာ ယာ ပရိဇာနနာ ‘‘ဣဒံ ကုသလံ, ဣဒံ အကုသလံ, ဣဒံ သာဝဇ္ဇံ, ဣဒံ အနဝဇ္ဇံ, ဣဒံ ကဏှံ, ဣဒံ သုက္ကံ, ဣဒံ သေဝိတဗ္ဗံ, ဣဒံ န သေဝိတဗ္ဗံ, ဣမေ ဓမ္မာ ဧဝံဂဟိတာ, ဣဒံ ဖလံ နိဗ္ဗတ္တေန္တိ, တေသံ ဧဝံဂဟိတာနံ အယံ အတ္ထော’’တိ, အယံ ပရိညာ.

Trong đó, liễu tri là gì? Sau khi đã biết như vậy, sự liễu tri rằng: "Đây là thiện, đây là bất thiện, đây là có tội, đây là vô tội, đây là đen, đây là trắng, điều này nên thực hành, điều này không nên thực hành, các pháp này được hiểu như vậy sẽ tạo ra quả này, đối với những pháp được hiểu như vậy đây là ý nghĩa", đây là liễu tri.

ဧဝံ ပရိဇာနိတွာ တယော ဓမ္မာ အဝသိဋ္ဌာ ဘဝန္တိ ပဟာတဗ္ဗာ ဘာဝေတဗ္ဗာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ စ. တတ္ထ ကတမေ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ? ယေ အကုသလာ. တတ္ထ ကတမေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ? ယေ ကုသလာ. တတ္ထ ကတမေ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? ယံ အသင်္ခတံ. ယော ဧဝံ ဇာနာတိ အယံ ဝုစ္စတိ အတ္ထကုသလော ဓမ္မကုသလော [Pg.19] ကလျာဏတာကုသလော ဖလတာကုသလော, အာယကုသလော အပါယကုသလော ဥပါယကုသလော မဟတာ ကောသလ္လေန သမန္နာဂတောတိ, တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာန’’န္တိ.

Sau khi liễu tri như vậy, còn lại ba pháp: pháp cần đoạn tận, pháp cần tu tập, và pháp cần chứng ngộ. Trong đó, những pháp cần đoạn tận là gì? Là những pháp bất thiện. Trong đó, những pháp cần tu tập là gì? Là những pháp thiện. Trong đó, những pháp cần chứng ngộ là gì? Là pháp vô vi. Người nào biết như vậy, vị ấy được gọi là người thiện xảo về nghĩa, thiện xảo về pháp, thiện xảo về sự tốt đẹp, thiện xảo về quả, thiện xảo về lợi ích, thiện xảo về bất lợi, thiện xảo về phương tiện, là người có sự thiện xảo to lớn. Do đó, Đức Thế Tôn đã nói: "Thiện xảo trong tất cả các pháp".

‘‘သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ တေန ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရတ္ထံ အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှိဘာဝေ သတေန သမ္ပဇာနေန ဝိဟာတဗ္ဗံ. ဣမာ ဒွေ စရိယာ အနုညာတာ ဘဂဝတာ ဧကာ ဝိသုဒ္ဓါနံ, ဧကာ ဝိသုဇ္ဈန္တာနံ. ကေ ဝိသုဒ္ဓါ? အရဟန္တော. ကေ ဝိသုဇ္ဈန္တာ? သေက္ခာ. ကတကိစ္စာနိ ဟိ အရဟတော ဣန္ဒြိယာနိ. ယံ ဗောဇ္ဈံ, တံ စတုဗ္ဗိဓံ ဒုက္ခဿ ပရိညာဘိသမယေန သမုဒယဿ ပဟာနာဘိသမယေန မဂ္ဂဿ ဘာဝနာဘိသမယေန နိရောဓဿ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယေန, ဣဒံ စတုဗ္ဗိဓံ ဗောဇ္ဈံ ယော ဧဝံ ဇာနာတိ, အယံ ဝုစ္စတိ သတော အဘိက္ကမတိ သတော ပဋိက္ကမတိ ခယာ ရာဂဿ ခယာ ဒေါသဿ ခယာ မောဟဿ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ, တေနာဟ –

Về câu "Tỳ khưu chánh niệm du hành", vị tỳ khưu ấy vì mục đích an trú lạc trong hiện tại, phải an trú với chánh niệm và tỉnh giác khi đi tới, khi đi lui, khi nhìn thẳng, khi nhìn nghiêng, khi co tay, khi duỗi tay, khi mang y tăng-già-lê, bát và y, khi ăn, khi uống, khi nhai, khi nếm, khi đại tiện, tiểu tiện, khi đi, khi đứng, khi ngồi, khi nằm, khi thức, khi nói, khi im lặng. Hai hạnh này đã được Đức Thế Tôn cho phép: một cho những vị đã thanh tịnh, một cho những vị đang thanh tịnh. Ai là những vị đã thanh tịnh? Các vị A-la-hán. Ai là những vị đang thanh tịnh? Các vị hữu học. Vì rằng các quyền của vị A-la-hán đã làm xong việc cần làm. Điều cần giác ngộ có bốn loại: giác ngộ bằng cách liễu tri khổ, giác ngộ bằng cách đoạn tận tập, giác ngộ bằng cách tu tập đạo, giác ngộ bằng cách chứng ngộ diệt. Người nào biết bốn loại điều cần giác ngộ này như vậy, vị ấy được gọi là người đi tới với chánh niệm, đi lui với chánh niệm, do sự đoạn tận tham, do sự đoạn tận sân. Do đó, Đức Thế Tôn đã nói: "Tỳ khưu chánh niệm du hành", do đó Ngài nói –

‘‘ကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျ, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]မနသာနာဝိလော သိယာ;

ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ.

Thế Tôn dạy: ‘Này Ajita, không nên tham đắm trong các dục, tâm không nên bị vẩn đục. Vị tỳ-khưu thành thạo trong tất cả các pháp, có chánh niệm, nên du hành.’

ဧဝံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ, ဧဝံ ဝိသဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သုတ္တဿ စ အနုဂီတိ အတ္ထတော စ ဗျဉ္ဇနတော စ သမာနေတဗ္ဗာ. အတ္ထာပဂတံ ဟိ ဗျဉ္ဇနံ သမ္ဖပ္ပလာပံ ဘဝတိ. ဒုန္နိက္ခိတ္တဿ ပဒဗျဉ္ဇနဿ အတ္ထောပိ ဒုန္နယော ဘဝတိ, တသ္မာ အတ္ထဗျဉ္ဇနူပေတံ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ. သုတ္တဉ္စ ပဝိစိနိတဗ္ဗံ. ကိံ ဣဒံ သုတ္တံ အာဟစ္စ ဝစနံ အနုသန္ဓိဝစနံ နီတတ္ထံ နေယျတ္ထံ သံကိလေသဘာဂိယံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ အသေက္ခဘာဂိယံ? ကုဟိံ ဣမဿ သုတ္တဿ သဗ္ဗာနိ သစ္စာနိ ပဿိတဗ္ဗာနိ, အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနေတိ? ဧဝံ သုတ္တံ ပဝိစေတဗ္ဗံ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော – ‘‘ယံ ပုစ္ဆိတဉ္စ ဝိဿဇ္ဇိတဉ္စ, သုတ္တဿ ယာ စ အနုဂီတီ’’တိ.

Nên hỏi như vậy, nên trả lời như vậy. Và phần tụng theo của kinh nên được làm cho tương ứng cả về nghĩa lẫn văn tự. Vì văn tự mà không có nghĩa thì trở thành lời nói vô ích. Nghĩa của câu cú và văn tự được đặt sai cũng trở nên khó hiểu, do đó, nên trùng tụng (kinh) có đầy đủ cả nghĩa và văn tự. Và nên thẩm xét kinh. Kinh này là gì? Lời nói trực tiếp (āhacca vacanaṃ)? Lời nói có liên kết (anusandhivacanaṃ)? Kinh có nghĩa liễu nghĩa (nītatthaṃ)? Kinh có nghĩa bất liễu nghĩa (neyyatthaṃ)? Kinh thuộc phần phiền não (saṃkilesabhāgiyaṃ)? Kinh thuộc phần thấu triệt (nibbedhabhāgiyaṃ)? Kinh thuộc phần vô học (asekkhabhāgiyaṃ)? Ở đâu trong kinh này, tất cả các chân lý nên được thấy? Ở phần đầu, phần giữa, và phần cuối. Nên thẩm xét kinh như vậy. Do đó, trưởng lão Mahākaccāyana đã nói: ‘Điều đã được hỏi và điều đã được trả lời, và phần tụng theo của kinh.’

နိယုတ္တော ဝိစယော ဟာရော.

Phương pháp Thẩm Xét (Vicaya Hāra) đã được trình bày.

၃. ယုတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂေါ

3. Phân tích Phương pháp Lý Luận (Yuttihāra).

၁၈. တတ္ထ [Pg.20] ကတမော ယုတ္တိဟာရော? ‘‘သဗ္ဗေသံ ဟာရာန’’န္တိ, အယံ ယုတ္တိဟာရော. ကိံ ယောဇယတိ ? စတ္တာရော မဟာပဒေသာ ဗုဒ္ဓါပဒေသော သံဃာပဒေသော သမ္ဗဟုလတ္ထေရာပဒေသော ဧကတ္ထေရာပဒေသော. ဣမေ စတ္တာရော မဟာပဒေသာ, တာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ သုတ္တေ ဩတာရယိတဗ္ဗာနိ, ဝိနယေ သန္ဒဿယိတဗ္ဗာနိ, ဓမ္မတာယံ ဥပနိက္ခိပိတဗ္ဗာနိ.

18. Trong đó, phương pháp Lý Luận là gì? Câu kệ ‘Sabbesaṃ hārānaṃ’ chính là phương pháp Lý Luận. Nó liên kết điều gì? Bốn Đại Chứng Cứ: chứng cứ từ Đức Phật, chứng cứ từ Tăng đoàn, chứng cứ từ nhiều vị trưởng lão, chứng cứ từ một vị trưởng lão. Đây là bốn Đại Chứng Cứ. Những câu cú và văn tự ấy nên được áp dụng vào Kinh, đối chiếu trong Luật, và đặt vào trong Pháp tánh.

ကတမသ္မိံ သုတ္တေ ဩတာရယိတဗ္ဗာနိ? စတူသု အရိယသစ္စေသု. ကတမသ္မိံ ဝိနယေ သန္ဒဿယိတဗ္ဗာနိ? ရာဂဝိနယေ ဒေါသဝိနယေ မောဟဝိနယေ. ကတမိဿံ ဓမ္မတာယံ ဥပနိက္ခိပိတဗ္ဗာနိ? ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေ. ယဒိ စတူသု အရိယသစ္စေသု အဝတရတိ, ကိလေသဝိနယေ သန္ဒိဿတိ, ဓမ္မတဉ္စ န ဝိလောမေတိ, ဧဝံ အာသဝေ န ဇနေတိ. စတူဟိ မဟာပဒေသေဟိ ယံ ယံ ယုဇ္ဇတိ, ယေန ယေန ယုဇ္ဇတိ, ယထာ ယထာ ယုဇ္ဇတိ, တံ တံ ဂဟေတဗ္ဗံ.

Nên được áp dụng vào Kinh nào? Vào Bốn Thánh Đế. Nên được đối chiếu trong Luật nào? Trong luật điều phục tham, luật điều phục sân, luật điều phục si. Nên được đặt vào trong Pháp tánh nào? Vào Lý Duyên Khởi. Nếu nó đi vào Bốn Thánh Đế, tương ứng với luật điều phục phiền não, và không trái ngược với Pháp tánh, thì nó không làm phát sinh các lậu hoặc. Bất cứ điều gì tương hợp với bốn Đại Chứng Cứ, bằng bất cứ lý do nào nó tương hợp, theo bất cứ cách nào nó tương hợp, thì điều đó nên được chấp nhận.

၁၉. ပဉှံ ပုစ္ဆိတေန ကတိ ပဒါနိ ပဉှေတိ ပဒသော ပရိယောဂါဟိတဗ္ဗံ ဝိစေတဗ္ဗံ? ယဒိ သဗ္ဗာနိ ပဒါနိ ဧကံ အတ္ထံ အဘိဝဒန္တိ, ဧကော ပဉှော. အထ စတ္တာရိ ပဒါနိ ဧကံ အတ္ထံ အဘိဝဒန္တိ, ဧကော ပဉှော. အထ တီဏိ ပဒါနိ ဧကံ အတ္ထံ အဘိဝဒန္တိ, ဧကော ပဉှော. အထ ဒွေ ပဒါနိ ဧကံ အတ္ထံ အဘိဝဒန္တိ, ဧကော ပဉှော. အထ ဧကံ ပဒံ ဧကံ အတ္ထံ အဘိဝဒတိ, ဧကော ပဉှော. တံ ဥပပရိက္ခမာနေန အညာတဗ္ဗံ ကိံ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ နာနာဗျဉ္ဇနာ, ဥဒါဟု ဣမေသံ ဓမ္မာနံ ဧကော အတ္ထော ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနန္တိ. ယထာ ကိံ ဘဝေ? ယထာ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ.

19. Người hỏi một câu hỏi nên thẩm xét và xem xét từng từ: có bao nhiêu từ là một câu hỏi? Nếu tất cả các từ đều diễn tả một nghĩa, đó là một câu hỏi. Hoặc nếu bốn từ diễn tả một nghĩa, đó là một câu hỏi. Hoặc nếu ba từ diễn tả một nghĩa, đó là một câu hỏi. Hoặc nếu hai từ diễn tả một nghĩa, đó là một câu hỏi. Hoặc nếu một từ diễn tả một nghĩa, đó là một câu hỏi. Khi xem xét kỹ, nên biết rằng: những pháp này có nghĩa khác nhau và văn tự khác nhau, hay những pháp này có một nghĩa và chỉ có văn tự là khác nhau? Ví dụ như thế nào? Giống như vị thiên nhân kia hỏi Thế Tôn một câu hỏi.

‘‘ကေနဿုဗ္ဘာဟတော လောကော, ကေနဿု ပရိဝါရိတော;

ကေန သလ္လေန ဩတိဏ္ဏော, ကိဿ ဓူပါယိတော သဒါ’’တိ.

‘Thế gian bị cái gì đánh bại, thế gian bị cái gì bao vây? Bị mũi tên nào đâm vào, và luôn bị cái gì thiêu đốt?’

ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ပုစ္ဆိတာနိ. တေ တယော ပဉှာ ကထံ ဉာယတိ? ဘဂဝါ ဟိ ဒေဝတာယ ဝိသဇ္ဇေတိ.

Bốn câu này đã được hỏi. Chúng là ba câu hỏi. Làm sao biết được điều này? Vì Thế Tôn đã trả lời vị thiên nhân.

‘‘မစ္စုနာဗ္ဘာဟတော လောကော, ဇရာယ ပရိဝါရိတော;

တဏှာသလ္လေန ဩတိဏ္ဏော, ဣစ္ဆာဓူပါယိတော သဒါ’’တိ.

‘Thế gian bị thần chết đánh bại, bị tuổi già bao vây; bị mũi tên ái dục đâm vào, và luôn bị lòng ham muốn thiêu đốt.’

၂၀. တတ္ထ [Pg.21] ဇရာ စ မရဏဉ္စ ဣမာနိ ဒွေ သင်္ခတဿ သင်္ခတလက္ခဏာနိ. ဇရာယံ ဌိတဿ အညထတ္တံ, မရဏံ ဝယော. တတ္ထ ဇရာယ စ မရဏဿ စ အတ္ထတော နာနတ္တံ. ကေန ကာရဏေန, ဂဗ္ဘဂတာပိ ဟိ မီယန္တိ, န စ တေ ဇိဏ္ဏာ ဘဝန္တိ. အတ္ထိ စ ဒေဝါနံ မရဏံ, န စ တေသံ သရီရာနိ ဇီရန္တိ. သက္ကတေဝ ဇရာယ ပဋိကမ္မံ ကာတုံ, န ပန သက္ကတေ မရဏဿ ပဋိကမ္မံ ကာတုံ အညတြေဝ ဣဒ္ဓိမန္တာနံ ဣဒ္ဓိဝိသယာ. ယံ ပနာဟ တဏှာသလ္လေန ဩတိဏ္ဏောတိ ဒိဿန္တိ ဝီတရာဂါ ဇီရန္တာပိ မီယန္တာပိ. ယဒိ စ ယထာ ဇရာမရဏံ, ဧဝံ တဏှာပိ သိယာ. ဧဝံ သန္တေ သဗ္ဗေ ယောဗ္ဗနဋ္ဌာပိ ဝိဂတတဏှာ သိယုံ. ယထာ စ တဏှာ ဒုက္ခဿ သမုဒယော, ဧဝံ ဇရာမရဏမ္ပိ သိယာ ဒုက္ခဿ သမုဒယော, န စ သိယာ တဏှာ ဒုက္ခဿ သမုဒယော, န ဟိ ဇရာမရဏံ ဒုက္ခဿ သမုဒယော, တဏှာ ဒုက္ခဿ သမုဒယော. ယထာ စ တဏှာ မဂ္ဂဝဇ္ဈာ, ဧဝံ ဇရာမရဏမ္ပိ သိယာ မဂ္ဂဝဇ္ဈံ. ဣမာယ ယုတ္တိယာ အညမညေဟိ ကာရဏေဟိ ဂဝေသိတဗ္ဗံ. ယဒိ စ သန္ဒိဿတိ ယုတ္တိသမာရူဠှံ အတ္ထတော စ အညတ္တံ, ဗျဉ္ဇနတောပိ ဂဝေသိတဗ္ဗံ.

20. Trong đó, già và chết, hai điều này là đặc tính của pháp hữu vi. Sự khác đi của cái đang tồn tại là già, sự hoại diệt là chết. Trong đó, già và chết có ý nghĩa khác nhau. Vì lý do gì? Vì ngay cả những chúng sinh trong bào thai cũng chết, mà chúng chưa già. Chư thiên cũng có cái chết, nhưng thân thể của họ không già đi. Có thể chữa trị được tuổi già, nhưng không thể chữa trị được cái chết, ngoại trừ phạm vi thần thông của những người có thần thông. Về câu ‘bị mũi tên ái dục đâm vào’, người ta thấy những vị đã đoạn tận tham ái vẫn già đi và chết đi. Nếu ái dục cũng giống như già và chết, thì tất cả những người đang ở tuổi thanh xuân đều sẽ không còn ái dục. Và như ái dục là nguyên nhân của khổ, thì già và chết cũng sẽ là nguyên nhân của khổ. Nhưng già và chết không phải là nguyên nhân của khổ, mà ái dục mới là nguyên nhân của khổ. Và như ái dục bị đoạn trừ bởi đạo, thì già và chết cũng sẽ bị đoạn trừ bởi đạo. Bằng lý luận này và các lý do khác, nên tìm kiếm sự khác biệt. Nếu sự khác biệt về nghĩa được xác lập và phù hợp với lý luận, thì cũng nên tìm kiếm sự khác biệt về văn tự.

သလ္လောတိ ဝါ ဓူပါယနန္တိ ဝါ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ အတ္ထတော ဧကတ္တံ. န ဟိ ယုဇ္ဇတိ ဣစ္ဆာယ စ တဏှာယ စ အတ္ထတော အညတ္တံ. တဏှာယ အဓိပ္ပာယေ အပရိပူရမာနေ နဝသု အာဃာတဝတ္ထူသု ကောဓော စ ဥပနာဟော စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣမာယ ယုတ္တိယာ ဇရာယ စ မရဏဿ စ တဏှာယ စ အတ္ထတော အညတ္တံ.

Dù là ‘mũi tên’ hay ‘sự thiêu đốt’, những pháp này có cùng một ý nghĩa. Vì không hợp lý khi cho rằng ham muốn (icchā) và ái dục (taṇhā) có ý nghĩa khác nhau. Khi ý muốn của ái dục không được thỏa mãn, sân hận và oán thù phát sinh trong chín căn cứ của sự phẫn nộ. Bằng lý luận này, (chứng tỏ rằng) già, chết, và ái dục có ý nghĩa khác nhau.

ယံ ပနိဒံ ဘဂဝတာ ဒွီဟိ နာမေဟိ အဘိလပိတံ ဣစ္ဆာတိပိ တဏှာတိပိ, ဣဒံ ဘဂဝတာ ဗာဟိရာနံ ဝတ္ထူနံ အာရမ္မဏဝသေန ဒွီဟိ နာမေဟိ အဘိလပိတံ ဣစ္ဆာတိပိ တဏှာတိပိ, သဗ္ဗာ ဟိ တဏှာ အဇ္ဈောသာနလက္ခဏေန ဧကလက္ခဏာ. ယထာ သဗ္ဗော အဂ္ဂိ ဥဏှတ္တလက္ခဏေန ဧကလက္ခဏော, အပိ စ ဥပါဒါနဝသေန အညမညာနိ နာမာနိ လဘတိ, ကဋ္ဌဂ္ဂီတိပိ တိဏဂ္ဂီတိပိ သကလိကဂ္ဂီတိပိ ဂေါမယဂ္ဂီတိပိ ထုသဂ္ဂီတိပိ သင်္ကာရဂ္ဂီတိပိ, သဗ္ဗော ဟိ အဂ္ဂိ ဥဏှတ္တလက္ခဏောဝ. ဧဝံ သဗ္ဗာ တဏှာ အဇ္ဈောသာနလက္ခဏေန ဧကလက္ခဏာ, အပိ တု အာရမ္မဏဥပါဒါနဝသေန အညမညေဟိ နာမေဟိ အဘိလပိတာ ဣစ္ဆာဣတိပိ တဏှာဣတိပိ သလ္လောဣတိပိ ဓူပါယနာဣတိပိ သရိတာဣတိပိ ဝိသတ္တိကာဣတိပိ သိနေဟောဣတိပိ ကိလမထောဣတိပိ လတာဣတိပိ မညနာဣတိပိ ဗန္ဓောဣတိပိ အာသာဣတိပိ ပိပါသာဣတိပိ အဘိနန္ဒနာဣတိပိ, ဣတိ သဗ္ဗာ တဏှာ အဇ္ဈောသာနလက္ခဏေန ဧကလက္ခဏာ. ယထာ စ ဝေဝစနေ ဝုတ္တာ.

Điều này đã được đức Thế Tôn thuyết giảng bằng hai tên gọi là dục (icchā) và ái (taṇhā). Điều này được đức Thế Tôn thuyết giảng bằng hai tên gọi là dục và ái tùy theo đối tượng là các vật bên ngoài. Thật vậy, tất cả ái đều có cùng một đặc tính là đặc tính nuốt chửng. Giống như tất cả lửa đều có cùng một đặc tính là đặc tính nóng, nhưng tùy theo vật liệu cháy mà nó có những tên gọi khác nhau, như lửa củi, lửa cỏ, lửa dăm bào, lửa phân bò, lửa trấu, lửa rác; thật vậy, tất cả lửa đều có đặc tính nóng. Cũng vậy, tất cả ái đều có cùng một đặc tính là đặc tính nuốt chửng, nhưng tùy theo đối tượng làm chỗ bám víu mà nó được gọi bằng những tên khác nhau: là dục (icchā), ái (taṇhā), mũi tên (salla), sự hun đốt (dhūpāyanā), dòng sông (saritā), sự lan tỏa (visattikā), tình thương (sineha), sự mệt mỏi (kilamatha), dây leo (latā), sự tưởng (maññanā), sự trói buộc (bandha), hy vọng (āsā), khát khao (pipāsā), sự vui thích (abhinandanā). Như vậy, tất cả ái đều có cùng một đặc tính là đặc tính nuốt chửng. Và như đã được nói trong phần đồng nghĩa.

‘‘အာသာ [Pg.22] စ ပိဟာ အဘိနန္ဒနာ စ, အနေကဓာတူသု သရာ ပတိဋ္ဌိတာ;

အညာဏမူလပ္ပဘဝါ ပဇပ္ပိတာ, သဗ္ဗာ မယာ ဗျန္တိကတာ သမူလကာ’’တိ.

Sự mong mỏi, sự khao khát, và sự vui thích, những dòng sông an trú trong nhiều giới, phát sinh từ gốc rễ là vô minh, được gọi tên khác nhau; tất cả đã được ta đoạn trừ cùng với gốc rễ.

တဏှာယေတံ ဝေဝစနံ. ယထာဟ ဘဂဝါ – ရူပေ တိဿ အဝိဂတရာဂဿ အဝိဂတစ္ဆန္ဒဿ အဝိဂတပေမဿ အဝိဂတပိပါသဿ အဝိဂတပရိဠာဟဿ. ဧဝံ ဝေဒနာယ သညာယ သင်္ခါရေသု ဝိညာဏေ အဝိဂတရာဂဿ အဝိဂတစ္ဆန္ဒဿ အဝိဂတပေမဿ အဝိဂတပိပါသဿ အဝိဂတပရိဠာဟဿ သဗ္ဗံ သုတ္တံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. တဏှာယေတံ ဝေဝစနံ. ဧဝံ ယုဇ္ဇတိ.

Đây là những từ đồng nghĩa của ái. Như đức Thế Tôn đã nói: 'Này Tissa, đối với người chưa ly tham, chưa ly dục, chưa ly ái, chưa ly khát, chưa ly nhiệt não trong sắc.' Tương tự đối với thọ, tưởng, các hành, và thức, đối với người chưa ly tham, chưa ly dục, chưa ly ái, chưa ly khát, chưa ly nhiệt não. Toàn bộ bài kinh nên được triển khai rộng ra. Đây là những từ đồng nghĩa của ái. Như vậy là hợp lý.

၂၁. သဗ္ဗော ဒုက္ခူပစာရော ကာမတဏှာသင်္ခါရမူလကော, န ပန ယုဇ္ဇတိ သဗ္ဗော နိဗ္ဗိဒူပစာရော ကာမတဏှာပရိက္ခာရမူလကော. ဣမာယ ယုတ္တိယာ အညမညေဟိ ကာရဏေဟိ ဂဝေသိတဗ္ဗံ.

21. Mọi sự khởi lên của khổ đều có gốc rễ là hành động do dục ái, nhưng không hợp lý (khi nói rằng) mọi sự khởi lên của yếm ly đều có gốc rễ là các vật phụ thuộc của dục ái. Bằng sự hợp lý này, cần phải tìm hiểu với những lý do khác nhau.

ယထာ ဟိ ဘဂဝါ ရာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ အသုဘံ ဒေသယတိ, ဒေါသစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ မေတ္တံ ဒေသယတိ. မောဟစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒံ ဒေသယတိ. ယဒိ ဟိ ဘဂဝါ ရာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ မေတ္တံ စေတောဝိမုတ္တိံ ဒေသေယျ. သုခံ ဝါ ပဋိပဒံ ဒန္ဓာဘိညံ သုခံ ဝါ ပဋိပဒံ ခိပ္ပာဘိညံ ဝိပဿနာပုဗ္ဗင်္ဂမံ ဝါ ပဟာနံ ဒေသေယျ, န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. ဧဝံ ယံ ကိဉ္စိ ရာဂဿ အနုလောမပ္ပဟာနံ ဒေါသဿ အနုလောမပ္ပဟာနံ မောဟဿ အနုလောမပ္ပဟာနံ. သဗ္ဗံ တံ ဝိစယေန ဟာရေန ဝိစိနိတွာ ယုတ္တိဟာရေန ယောဇေတဗ္ဗံ. ယာဝတိကာ ဉာဏဿ ဘူမိ.

Giống như đức Thế Tôn thuyết về bất tịnh cho người có tham tánh, đức Thế Tôn thuyết về tâm từ cho người có sân tánh. Đức Thế Tôn thuyết về duyên khởi cho người có si tánh. Thật vậy, nếu đức Thế Tôn thuyết về từ tâm giải thoát cho người có tham tánh, hoặc thuyết về lạc đạo và độn thắng trí, hoặc lạc đạo và tốc thắng trí, hoặc sự đoạn trừ có minh sát dẫn đầu, thì bài pháp đó không hợp lý. Như vậy, bất cứ điều gì là sự đoạn trừ thuận theo tham, sự đoạn trừ thuận theo sân, sự đoạn trừ thuận theo si, tất cả những điều đó cần được xem xét bằng phương pháp trạch pháp và kết hợp bằng phương pháp hợp lý. Chừng nào còn là địa hạt của trí tuệ.

မေတ္တာဝိဟာရိဿ သတော ဗျာပါဒေါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဗျာပါဒေါ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. ကရုဏာဝိဟာရိဿ သတော ဝိဟေသာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဝိဟေသာ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. မုဒိတာ ဝိဟာရိဿ သတော အရတိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, အရတိ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. ဥပေက္ခာဝိဟာရိဿ သတော ရာဂေါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ရာဂေါ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. အနိမိတ္တဝိဟာရိဿ သတော နိမိတ္တာနုသာရီ တေန တေနေဝ ဝိညာဏံ ပဝတ္တတီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ[Pg.23], နိမိတ္တံ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. အသ္မီတိ ဝိဂတံ အယမဟမသ္မီတိ န သမနုပဿာမိ. အထ စ ပန မေ ကိသ္မီတိ ကထသ္မီတိ ဝိစိကိစ္ဆာ ကထံကထာသလ္လံ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဝိစိကိစ္ဆာ ကထံကထာသလ္လံ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ.

Đối với người đang an trú trong tâm từ, (nói rằng) sân sẽ chiếm lĩnh tâm, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) sân đi đến sự đoạn trừ, sự chấm dứt, bài pháp này hợp lý. Đối với người đang an trú trong tâm bi, (nói rằng) sự hãm hại sẽ chiếm lĩnh tâm, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) sự hãm hại đi đến sự đoạn trừ, sự chấm dứt, bài pháp này hợp lý. Đối với người đang an trú trong tâm hỷ, (nói rằng) sự bất mãn sẽ chiếm lĩnh tâm, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) sự bất mãn đi đến sự đoạn trừ, sự chấm dứt, bài pháp này hợp lý. Đối với người đang an trú trong tâm xả, (nói rằng) tham sẽ chiếm lĩnh tâm, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) tham đi đến sự đoạn trừ, sự chấm dứt, bài pháp này hợp lý. Đối với người đang an trú trong vô tướng, (nói rằng) thức đi theo tướng sẽ khởi lên do chính những tướng đó, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) tướng đi đến sự đoạn trừ, sự chấm dứt, bài pháp này hợp lý. (Quan niệm) 'Tôi là' đã được loại bỏ, tôi không thấy 'Đây là tôi'. Tuy nhiên, (nói rằng) mũi tên hoài nghi 'Tôi là gì? Tôi là thế nào?' sẽ chiếm lĩnh tâm, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) mũi tên hoài nghi 'thế này hay thế kia' đi đến sự đoạn trừ, sự chấm dứt, bài pháp này hợp lý.

ယထာ ဝါ ပန ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ သတော ကာမရာဂဗျာပါဒါ ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. ဝိတက္ကသဟဂတာ ဝါ သညာမနသိကာရာ ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ သတော ဝိတက္ကဝိစာရသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. ဥပေက္ခာသုခသဟဂတာ ဝါ သညာမနသိကာရာ ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ သတော ပီတိသုခသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိသဟဂတာ ဝါ သညာမနသိကာရာ ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နဿ သတော ဥပေက္ခာသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. အာကာသာနဉ္စာယတနသဟဂတာ ဝါ သညာမနသိကာရာ ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ.

Hoặc nữa, đối với người đang nhập Sơ thiền, (nói rằng) dục tham và sân dẫn đến sự thù thắng, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) chúng dẫn đến sự suy giảm, bài pháp này hợp lý. Hoặc (nói rằng) các tưởng và tác ý đi cùng với tầm dẫn đến sự suy giảm, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) chúng dẫn đến sự thù thắng, bài pháp này hợp lý. Đối với người đang nhập Nhị thiền, (nói rằng) các tưởng và tác ý đi cùng với tầm và tứ dẫn đến sự thù thắng, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) chúng dẫn đến sự suy giảm, bài pháp này hợp lý. Hoặc (nói rằng) các tưởng và tác ý đi cùng với xả và lạc dẫn đến sự suy giảm, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) chúng dẫn đến sự thù thắng, bài pháp này hợp lý. Đối với người đang nhập Tam thiền, (nói rằng) các tưởng và tác ý đi cùng với hỷ và lạc dẫn đến sự thù thắng, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) chúng dẫn đến sự suy giảm, bài pháp này hợp lý. Hoặc (nói rằng) các tưởng và tác ý đi cùng với sự thanh tịnh của niệm do xả dẫn đến sự suy giảm, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) chúng dẫn đến sự thù thắng, bài pháp này hợp lý. Đối với người đang nhập Tứ thiền, (nói rằng) các tưởng và tác ý đi cùng với xả dẫn đến sự thù thắng, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) chúng dẫn đến sự suy giảm, bài pháp này hợp lý. Hoặc (nói rằng) các tưởng và tác ý đi cùng với Không vô biên xứ dẫn đến sự suy giảm, bài pháp này không hợp lý; (nói rằng) chúng dẫn đến sự thù thắng, bài pháp này hợp lý.

အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ သတော ရူပသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာ ဝါ သညာမနသိကာရာ ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ သတော အာကာသာနဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ ဝါ သညာမနသိကာရာ ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ.

Đối với người đã nhập Không Vô Biên Xứ, (nói rằng) các tưởng và tác ý đi kèm với sắc đưa đến sự thù thắng là lời thuyết giảng không hợp lý; (nói rằng) chúng đưa đến sự thoái giảm là lời thuyết giảng hợp lý. Hoặc (nói rằng) các tưởng và tác ý đi kèm với Thức Vô Biên Xứ đưa đến sự thoái giảm là lời thuyết giảng không hợp lý; (nói rằng) chúng đưa đến sự thù thắng là lời thuyết giảng hợp lý. Đối với người đã nhập Thức Vô Biên Xứ, (nói rằng) các tưởng và tác ý đi kèm với Không Vô Biên Xứ đưa đến sự thù thắng là lời thuyết giảng không hợp lý; (nói rằng) chúng đưa đến sự thoái giảm là lời thuyết giảng hợp lý. Hoặc (nói rằng) các tưởng và tác ý đi kèm với Vô Sở Hữu Xứ đưa đến sự thoái giảm là lời thuyết giảng không hợp lý; (nói rằng) chúng đưa đến sự thù thắng là lời thuyết giảng hợp lý.

အာကိဉ္စညာယတနံ [Pg.24] သမာပန္နဿ သတော ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. နေဝသညာနာသညာယတနသဟဂတာ ဝါ သညာမနသိကာရာ ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပန္နဿ သတော သညူပစာရာ ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. သညာဝေဒယိတနိရောဓသဟဂတာ ဝါ သညာမနသိကာရာ ဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ဝိသေသာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ. ကလ္လတာပရိစိတံ စိတ္တံ န စ အဘိနီဟာရံ ခမတီတိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ, ကလ္လတာပရိစိတံ စိတ္တံ အထ စ အဘိနီဟာရံ ခမတီတိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ.

Đối với người đã nhập Vô Sở Hữu Xứ, (nói rằng) các tưởng và tác ý đi kèm với Thức Vô Biên Xứ đưa đến sự thù thắng là lời thuyết giảng không hợp lý; (nói rằng) chúng đưa đến sự thoái giảm là lời thuyết giảng hợp lý. Hoặc (nói rằng) các tưởng và tác ý đi kèm với Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ đưa đến sự thoái giảm là lời thuyết giảng không hợp lý; (nói rằng) chúng đưa đến sự thù thắng là lời thuyết giảng hợp lý. Đối với người đã nhập Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, (nói rằng) các hành tướng của tưởng đưa đến sự thù thắng là lời thuyết giảng không hợp lý; (nói rằng) chúng đưa đến sự thoái giảm là lời thuyết giảng hợp lý. Hoặc (nói rằng) các tưởng và tác ý đi kèm với Diệt Thọ Tưởng Định đưa đến sự thoái giảm là lời thuyết giảng không hợp lý; (nói rằng) chúng đưa đến sự thù thắng là lời thuyết giảng hợp lý. (Nói rằng) tâm đã được rèn luyện thuần thục mà không thể hướng đến thắng trí là lời thuyết giảng không hợp lý; (nói rằng) tâm đã được rèn luyện thuần thục lại có thể hướng đến thắng trí là lời thuyết giảng hợp lý.

ဧဝံ သဗ္ဗေ နဝသုတ္တန္တာ ယထာဓမ္မံ ယထာဝိနယံ ယထာသတ္ထုသာသနံ သဗ္ဗတော ဝိစယေန ဟာရေန ဝိစိနိတွာ ယုတ္တိဟာရေန ယောဇေတဗ္ဗာတိ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘သဗ္ဗေသံ ဟာရာနံ ယာ ဘူမိ ယော စ ဂေါစရော တေသ’’န္တိ.

Như vậy, tất cả chín loại kinh điển cần được thẩm sát từ mọi phương diện bằng phương pháp Thẩm Sát, đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo lời giáo huấn của Bậc Đạo Sư, rồi được liên kết bằng phương pháp Hợp Lý. Do đó, trưởng lão Mahākaccāyana đã nói: ‘Đối với tất cả các phương pháp, đâu là nền tảng và đâu là đối tượng của chúng’.

နိယုတ္တော ယုတ္တိ ဟာရော.

Phương pháp Hợp Lý đã được trình bày.

၄. ပဒဋ္ဌာနဟာရဝိဘင်္ဂေါ

4. Phân tích về phương pháp Nhân Cận.

၂၂. တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော ဟာရော? ‘‘ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဇိနော’’တိ, အယံ ပဒဋ္ဌာနော ဟာရော. ကိံ ဒေသေတိ? သဗ္ဗဓမ္မယာထာဝအသမ္ပဋိဝေဓလက္ခဏာ အဝိဇ္ဇာ, တဿာ ဝိပလ္လာသာ ပဒဋ္ဌာနံ. အဇ္ဈောသာနလက္ခဏာ တဏှာ, တဿာ ပိယရူပံ သာတရူပံ ပဒဋ္ဌာနံ. ပတ္ထနလက္ခဏော လောဘော, တဿ အဒိန္နာဒါနံ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဗျဉ္ဇနဂ္ဂဟဏလက္ခဏာ သုဘသညာ, တဿာ ဣန္ဒြိယာ သံဝရော ပဒဋ္ဌာနံ. သာသဝဖဿဥပဂမနလက္ခဏာ သုခသညာ, တဿာ အဿာဒေါ ပဒဋ္ဌာနံ. သင်္ခတလက္ခဏာနံ ဓမ္မာနံ အသမနုပဿနလက္ခဏာ နိစ္စသညာ, တဿာ ဝိညာဏံ ပဒဋ္ဌာနံ. အနိစ္စသညာဒုက္ခသညာအသမနုပဿနလက္ခဏာ အတ္တသညာ, တဿာ နာမကာယော ပဒဋ္ဌာနံ. သဗ္ဗဓမ္မသမ္ပဋိဝေဓလက္ခဏာ ဝိဇ္ဇာ, တဿာ သဗ္ဗံ နေယျံ ပဒဋ္ဌာနံ. စိတ္တဝိက္ခေပပဋိသံဟရဏလက္ခဏော သမထော, တဿ အသုဘာ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣစ္ဆာဝစရပဋိသံဟရဏလက္ခဏော အလောဘော, တဿ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ ပဒဋ္ဌာနံ. အဗျာပဇ္ဇလက္ခဏော [Pg.25] အဒေါသော, တဿ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝတ္ထုအဝိပ္ပဋိပတ္တိလက္ခဏော အမောဟော, တဿ သမ္မာပဋိပတ္တိ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝိနီလကဝိပုဗ္ဗကဂဟဏလက္ခဏာ အသုဘသညာ, တဿာ နိဗ္ဗိဒါ ပဒဋ္ဌာနံ. သာသဝဖဿပရိဇာနနလက္ခဏာ ဒုက္ခသညာ, တဿာ ဝေဒနာ ပဒဋ္ဌာနံ. သင်္ခတလက္ခဏာနံ ဓမ္မာနံ သမနုပဿနလက္ခဏာ အနိစ္စသညာ, တဿာ ဥပ္ပာဒဝယာ ပဒဋ္ဌာနံ. သဗ္ဗဓမ္မအဘိနိဝေသလက္ခဏာ အနတ္တသညာ, တဿာ ဓမ္မသညာ ပဒဋ္ဌာနံ.

22. Trong số đó, phương pháp Nhân Cận là gì? ‘Bậc Chiến Thắng thuyết Pháp,’ đây là phương pháp Nhân Cận. Ngài thuyết gì? Vô minh có đặc tính không thông suốt như thật tất cả các pháp, nhân cận của nó là các điên đảo. Tham ái có đặc tính nuốt chửng, nhân cận của nó là sắc khả ái, sắc khả ý. Tham có đặc tính mong cầu, nhân cận của nó là sự lấy của không cho. Tịnh tưởng có đặc tính nắm bắt màu sắc, hình dáng, và tướng mạo, nhân cận của nó là sự không phòng hộ các căn. Lạc tưởng có đặc tính đi đến xúc hữu lậu, nhân cận của nó là sự hưởng thụ. Thường tưởng có đặc tính không quán xét các pháp có đặc tính hữu vi, nhân cận của nó là thức. Ngã tưởng có đặc tính không quán xét tưởng về vô thường và tưởng về khổ, nhân cận của nó là danh thân. Minh có đặc tính thông suốt tất cả các pháp, nhân cận của nó là tất cả những gì cần được biết. Chỉ có đặc tính dẹp trừ sự phóng dật của tâm, nhân cận của nó là (quán) bất tịnh. Vô tham có đặc tính dẹp trừ sự buông thả theo dục vọng, nhân cận của nó là sự từ bỏ lấy của không cho. Vô sân có đặc tính không sân hận, nhân cận của nó là sự từ bỏ sát sanh. Vô si có đặc tính không sai lầm về thực tại, nhân cận của nó là sự thực hành chân chánh. Tưởng về bất tịnh, nhân cận của nó là sự nhàm chán. Tưởng về khổ có đặc tính liễu tri xúc hữu lậu, nhân cận của nó là khổ. Tưởng về vô thường có đặc tính quán xét các pháp có đặc tính hữu vi, nhân cận của nó là sự sanh diệt. Tưởng về vô ngã có đặc tính không chấp thủ tất cả các pháp, nhân cận của nó là tưởng về các pháp.

ပဉ္စ ကာမဂုဏာ ကာမရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ရူပီနိ ရူပရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ, ဆဋ္ဌာယတနံ ဘဝရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ, နိဗ္ဗတ္တဘဝါနုပဿိတာ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ ပဒဋ္ဌာနံ, ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဒဿနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဩကပ္ပနလက္ခဏာ သဒ္ဓါ အဓိမုတ္တိပစ္စုပဋ္ဌာနာ စ, အနာဝိလလက္ခဏော ပသာဒေါ သမ္ပသီဒနပစ္စုပဋ္ဌာနော စ. အဘိပတ္ထိယနလက္ခဏာ သဒ္ဓါ, တဿာ အဝေစ္စပသာဒေါ ပဒဋ္ဌာနံ. အနာဝိလလက္ခဏော ပသာဒေါ, တဿ သဒ္ဓါ ပဒဋ္ဌာနံ. အာရမ္ဘလက္ခဏံ ဝီရိယံ, တဿ သမ္မပ္ပဓာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. အပိလာပနလက္ခဏာ သတိ, တဿာ သတိပဋ္ဌာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. ဧကဂ္ဂလက္ခဏော သမာဓိ, တဿ ဈာနာနိ ပဒဋ္ဌာနံ. ပဇာနနလက္ခဏာ ပညာ, တဿာ သစ္စာနိ ပဒဋ္ဌာနံ.

Năm dục trưởng dưỡng là nhân cận của dục ái. Năm căn có sắc là nhân cận của sắc ái. Xứ thứ sáu là nhân cận của hữu ái. Sự quán xét đời sống hiện hữu là nhân cận của năm thủ uẩn. Việc tạo phước trong quá khứ là nhân cận của trí kiến. Tín có đặc tính tin tưởng và có sự quyết đoán là hiện trạng; tịnh tín có đặc tính không vẩn đục và có sự trong sạch là hiện trạng. Tín có đặc tính mong mỏi, nhân cận của nó là niềm tin bất động. Tịnh tín có đặc tính không vẩn đục, nhân cận của nó là tín. Tấn có đặc tính khởi sự, nhân cận của nó là chánh cần. Niệm có đặc tính không trôi nổi, nhân cận của nó là niệm xứ. Định có đặc tính nhất tâm, nhân cận của nó là các thiền. Tuệ có đặc tính biết rõ, nhân cận của nó là các sự thật.

အပရော နယော, အဿာဒမနသိကာရလက္ခဏော အယောနိသောမနသိကာရော, တဿ အဝိဇ္ဇာ ပဒဋ္ဌာနံ. သစ္စသမ္မောဟနလက္ခဏာ အဝိဇ္ဇာ, သာ သင်္ခါရာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. ပုနဗ္ဘဝဝိရောဟဏလက္ခဏာ သင်္ခါရာ, တေ ဝိညာဏဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဩပပစ္စယိကနိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ ဝိညာဏံ, တံ နာမရူပဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နာမကာယရူပကာယသံဃာတလက္ခဏံ နာမရူပံ, တံ ဆဠာယတနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣန္ဒြိယဝဝတ္ထာနလက္ခဏံ ဆဠာယတနံ, တံ ဖဿဿ ပဒဋ္ဌာနံ. စက္ခုရူပဝိညာဏသန္နိပါတလက္ခဏော ဖဿော, သော ဝေဒနာယ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌအနုဘဝနလက္ခဏာ ဝေဒနာ, သာ တဏှာယ ပဒဋ္ဌာနံ. အဇ္ဈောသာနလက္ခဏာ တဏှာ, သာ ဥပါဒါနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဩပပစ္စယိကံ ဥပါဒါနံ, တံ ဘဝဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နာမကာယရူပကာယသမ္ဘဝနလက္ခဏော ဘဝေါ, သော ဇာတိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ခန္ဓပါတုဘဝနလက္ခဏာ ဇာတိ, သာ ဇရာယ ပဒဋ္ဌာနံ. ဥပဓိပရိပါကလက္ခဏာ ဇရာ, သာ မရဏဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒလက္ခဏံ မရဏံ, တံ သောကဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဥဿုက္ကကာရကော သောကော, သော ပရိဒေဝဿ ပဒဋ္ဌာနံ[Pg.26]. လာလပ္ပကာရကော ပရိဒေဝေါ, သော ဒုက္ခဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာယသံပီဠနံ ဒုက္ခံ, တံ ဒေါမနဿဿ ပဒဋ္ဌာနံ. စိတ္တသံပီဠနံ ဒေါမနဿံ, တံ ဥပါယာသဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဩဒဟနကာရကော ဥပါယာသော, သော ဘဝဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣမာနိ ဘဝင်္ဂါနိ ယဒါ သမဂ္ဂါနိ နိဗ္ဗတ္တာနိ ဘဝန္တိ သော ဘဝေါ, တံ သံသာရဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နိယျာနိကလက္ခဏော မဂ္ဂေါ, သော နိရောဓဿ ပဒဋ္ဌာနံ.

Một phương pháp khác: Tác ý không như lý có đặc tính là tác ý đến sự khoái lạc, vô minh là nhân gần của nó. Vô minh có đặc tính là mê mờ về các chân lý, nó là nhân gần của các hành. Các hành có đặc tính là làm nảy mầm trong đời sống mới, chúng là nhân gần của thức. Thức có đặc tính là sự sinh khởi của hóa sanh, nó là nhân gần của danh sắc. Danh sắc có đặc tính là sự kết hợp của thân danh và thân sắc, nó là nhân gần của sáu xứ. Sáu xứ có đặc tính là sự phân định các quyền, nó là nhân gần của xúc. Xúc có đặc tính là sự hội hợp của nhãn, sắc và nhãn thức, nó là nhân gần của thọ. Thọ có đặc tính là sự cảm nghiệm điều khả ý và không khả ý, nó là nhân gần của ái. Ái có đặc tính là sự nuốt chửng, nó là nhân gần của thủ. Thủ là hóa sanh, nó là nhân gần của hữu. Hữu có đặc tính là sự phát sinh của thân danh và thân sắc, nó là nhân gần của sanh. Sanh có đặc tính là sự xuất hiện của các uẩn, nó là nhân gần của già. Già có đặc tính là sự chín muồi của các chấp thủ, nó là nhân gần của chết. Chết có đặc tính là sự đoạn tuyệt của mạng quyền, nó là nhân gần của sầu. Sầu là cái tạo ra sự lo âu, nó là nhân gần của bi. Bi là cái tạo ra sự than khóc, nó là nhân gần của khổ. Khổ là sự bức bách của thân, nó là nhân gần của ưu. Ưu là sự bức bách của tâm, nó là nhân gần của não. Não là cái tạo ra sự thiêu đốt, nó là nhân gần của hữu. Khi các chi phần của hữu này hòa hợp và được thành tựu, đó là hữu, nó là nhân gần của luân hồi. Đạo có đặc tính là sự xuất ly, nó là nhân gần của sự diệt.

တိတ္ထညုတာ ပီတညုတာယ ပဒဋ္ဌာနံ, ပီတညုတာ ပတ္တညုတာယ ပဒဋ္ဌာနံ, ပတ္တညုတာ အတ္တညုတာယ ပဒဋ္ဌာနံ, အတ္တညုတာ ပုဗ္ဗေကတပုညတာယ ပဒဋ္ဌာနံ, ပုဗ္ဗေကတပုညတာ ပတိရူပဒေသဝါသဿ ပဒဋ္ဌာနံ, ပတိရူပဒေသဝါသော သပ္ပုရိသူပနိဿယဿ ပဒဋ္ဌာနံ, သပ္ပုရိသူပနိဿယော အတ္တသမ္မာပဏိဓာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ, အတ္တသမ္မာပဏိဓာနံ သီလာနံ ပဒဋ္ဌာနံ, သီလာနိ အဝိပ္ပဋိသာရဿ ပဒဋ္ဌာနံ, အဝိပ္ပဋိသာရော ပါမောဇ္ဇဿ ပဒဋ္ဌာနံ, ပါမောဇ္ဇံ ပီတိယာ ပဒဋ္ဌာနံ, ပီတိ ပဿဒ္ဓိယာ ပဒဋ္ဌာနံ, ပဿဒ္ဓိ သုခဿ ပဒဋ္ဌာနံ, သုခံ သမာဓိဿ ပဒဋ္ဌာနံ, သမာဓိ ယထာဘူတဉာဏဒဿနဿ ပဒဋ္ဌာနံ, ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ နိဗ္ဗိဒါယ ပဒဋ္ဌာနံ, နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ, ဝိရာဂေါ ဝိမုတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝိမုတ္တိ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဧဝံ ယော ကောစိ ဥပနိဿယော ယော ကောစိ ပစ္စယော, သဗ္ဗော သော ပဒဋ္ဌာနံ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဇိနော’’တိ.

Sự biết các bến đỗ là nhân gần của sự biết điều đã thấm nhuần, sự biết điều đã thấm nhuần là nhân gần của sự biết điều đã đạt được, sự biết điều đã đạt được là nhân gần của sự biết mình, sự biết mình là nhân gần của việc có công đức đã làm từ trước, việc có công đức đã làm từ trước là nhân gần của việc sống ở nơi thích hợp, việc sống ở nơi thích hợp là nhân gần của việc thân cận bậc chân nhân, việc thân cận bậc chân nhân là nhân gần của việc tự mình hướng đến điều chân chánh, việc tự mình hướng đến điều chân chánh là nhân gần của các giới, các giới là nhân gần của sự không hối hận, sự không hối hận là nhân gần của sự hân hoan, sự hân hoan là nhân gần của hỷ, hỷ là nhân gần của khinh an, khinh an là nhân gần của lạc, lạc là nhân gần của định, định là nhân gần của tri kiến như thật, tri kiến như thật là nhân gần của sự nhàm chán, sự nhàm chán là nhân gần của sự ly tham, sự ly tham là nhân gần của giải thoát. Giải thoát là nhân gần của tri kiến giải thoát. Như vậy, bất cứ cận y duyên nào, bất cứ duyên nào, tất cả đều là nhân gần. Do đó, Tôn giả Mahākaccāyana đã nói: 'Bậc Chiến Thắng thuyết Pháp'.

နိယုတ္တော ပဒဋ္ဌာနော ဟာရော.

Hàra về nhân gần đã được trình bày.

၅. လက္ခဏဟာရဝိဘင်္ဂေါ

5. Phân tích về Hàra Đặc tính.

၂၃. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? ‘‘ဝုတ္တမှိ ဧကဓမ္မေ’’တိ, အယံ လက္ခဏော ဟာရော. ကိံ လက္ခယတိ? ယေ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏာ, တေသံ ဓမ္မာနံ ဧကသ္မိံ ဓမ္မေ ဝုတ္တေ အဝသိဋ္ဌာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. ယထာ ကိံ ဘဝေ? ယထာဟ ဘဂဝါ –

23. Trong các hàra ấy, hàra về đặc tính là gì? 'Khi một pháp được nói đến', đây là hàra về đặc tính. Nó chỉ ra điều gì? Những pháp nào có cùng một đặc tính, khi một pháp trong các pháp ấy được nói đến, thì các pháp còn lại cũng được xem là đã được nói đến. Ví dụ như thế nào? Như Đức Thế Tôn đã dạy –

‘‘စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝဋ္ဌိတံ ဣတ္တရံ ပရိတ္တံ ပဘင်္ဂု ပရတော ဒုက္ခံ ဗျသနံ စလနံ ကုက္ကုဠံ သင်္ခါရံ ဝဓကံ အမိတ္တမဇ္ဈေ. ဣမသ္မိံ စက္ခုသ္မိံ ဝုတ္တေ အဝသိဋ္ဌာနိ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဝုတ္တာနိ ဘဝန္တိ. ကေန ကာရဏေန? သဗ္ဗာနိ ဟိ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဝဓကဋ္ဌေန ဧကလက္ခဏာနိ. ယထာ စာဟ ဘဂဝါ –

'Này các Tỳ khưu, con mắt là không bền vững, là tạm bợ, là nhỏ nhoi, là hoại diệt, là kẻ khác, là khổ, là tai họa, là dao động, là than hồng, là pháp hữu vi, là kẻ sát nhân, ở giữa kẻ thù. Khi con mắt này được nói đến, các nội xứ còn lại cũng được xem là đã được nói đến. Vì lý do gì? Vì tất cả sáu nội xứ đều có cùng một đặc tính là kẻ sát nhân. Và như Đức Thế Tôn đã dạy –

‘‘အတီတေ[Pg.27], ရာဓ, ရူပေ အနပေက္ခော ဟောဟိ, အနာဂတံ ရူပံ မာ အဘိနန္ဒိ, ပစ္စုပ္ပန္နဿ ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ စာဂါယ ပဋိနိဿဂ္ဂါယ ပဋိပဇ္ဇ. ဣမသ္မိံ ရူပက္ခန္ဓေ ဝုတ္တေ အဝသိဋ္ဌာ ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. ကေန ကာရဏေန? သဗ္ဗေ ဟိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ယမကောဝါဒသုတ္တေ ဝဓကဋ္ဌေန ဧကလက္ခဏာ ဝုတ္တာ. ယထာ စာဟ ဘဂဝါ –

'Này Rādha, đối với sắc trong quá khứ, hãy không luyến tiếc; chớ có hoan hỷ sắc trong tương lai; hãy thực hành để nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, từ bỏ, xả ly sắc trong hiện tại. Khi sắc uẩn này được nói đến, các uẩn còn lại cũng được xem là đã được nói đến. Vì lý do gì? Vì trong kinh Yamakovāda, tất cả năm uẩn được nói là có cùng một đặc tính là kẻ sát nhân. Và như Đức Thế Tôn đã dạy –

‘‘ယေသဉ္စ သုသမာရဒ္ဓါ, နိစ္စံ ကာယဂတာသတိ;

အကိစ္စံ တေ န သေဝန္တိ, ကိစ္စေ သာတစ္စကာရိနော’’.

'Và những ai thường xuyên nỗ lực tinh cần trong niệm thân; họ không làm theo điều không nên làm, (và) là những người kiên trì trong việc nên làm'.

ဣတိ ကာယဂတာယ သတိယာ ဝုတ္တာယ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ ဝေဒနာဂတာ သတိ စိတ္တဂတာ ဓမ္မဂတာ စ. တထာ ယံ ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌံ ဝါ သုတံ ဝါ မုတံ ဝါတိ ဝုတ္တေ ဝုတ္တံ ဘဝတိ ဝိညာတံ. ယထာ စာဟ ဘဂဝါ –

Như vậy, khi niệm hướng về thân được nói đến, niệm hướng về thọ, niệm hướng về tâm, và niệm hướng về pháp cũng được xem là đã được nói đến. Tương tự, khi nói 'bất cứ điều gì được thấy, hoặc được nghe, hoặc được cảm nhận', thì 'điều được biết' cũng được xem là đã được nói đến. Và như Đức Thế Tôn đã dạy –

တသ္မာတိဟ တွံ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရာဟိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ‘‘အာတာပီ’’တိ ဝီရိယိန္ဒြိယံ, ‘‘သမ္ပဇာနော’’တိ ပညိန္ဒြိယံ, ‘‘သတိမာ’’တိ သတိန္ဒြိယံ, ‘‘ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿ’’န္တိ သမာဓိန္ဒြိယံ, ဧဝံ ကာယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရတော စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. ကေန ကာရဏေန, ဧကလက္ခဏတ္တာ စတုန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ.

Do đó, này Tỳ khưu, ở đây ngươi hãy sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. 'Nhiệt tâm' là cần quyền, 'tỉnh giác' là tuệ quyền, 'chánh niệm' là niệm quyền, 'nhiếp phục tham ưu ở đời' là định quyền. Như vậy, đối với người sống quán thân trên thân, bốn niệm xứ đi đến sự viên mãn trong tu tập. Vì lý do gì? Do bốn quyền có cùng một đặc tính.

၂၄. စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု ဘာဝိယမာနေသု စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, စတူသု သမ္မပ္ပဓာနေသု ဘာဝိယမာနေသု စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိယမာနေသု ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, စတူသု ဣဒ္ဓိပါဒေသု ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, ပဉ္စသု ဣန္ဒြိယေသု ဘာဝိယမာနေသု ပဉ္စ ဗလာနိ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, ပဉ္စသု ဗလေသု ဘာဝိယမာနေသု သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု ဘာဝိယမာနေသု အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ, သဗ္ဗေဝ ဗောဓင်္ဂမာ ဓမ္မာ ဗောဓိပက္ခိယာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. ကေန ကာရဏေန, သဗ္ဗေ ဟိ ဗောဓင်္ဂမာ ဗောဓိပက္ခိယာ နေယျာနိကလက္ခဏေန ဧကလက္ခဏာ, တေ ဧကလက္ခဏတ္တာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ.

24. Khi bốn niệm xứ được tu tập, bốn chánh cần đi đến sự viên mãn của sự tu tập; khi bốn chánh cần được tu tập, bốn như ý túc đi đến sự viên mãn của sự tu tập; khi bốn như ý túc được tu tập, năm quyền đi đến sự viên mãn của sự tu tập; khi năm quyền được tu tập, năm lực đi đến sự viên mãn của sự tu tập; khi năm lực được tu tập, bảy giác chi đi đến sự viên mãn của sự tu tập; khi bảy giác chi được tu tập, Thánh đạo Tám ngành đi đến sự viên mãn của sự tu tập; tất cả các pháp giác chi, trợ Bồ-đề đều đi đến sự viên mãn của sự tu tập. Do nguyên nhân nào? Vì tất cả các pháp giác chi, trợ Bồ-đề đều có cùng một đặc tính là đặc tính đưa đến sự thoát ly, do có cùng một đặc tính ấy nên chúng đi đến sự viên mãn của sự tu tập.

ဧဝံ အကုသလာပိ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏတ္တာ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု ဘာဝိယမာနေသု ဝိပလ္လာသာ ပဟီယန္တိ, အာဟာရာ [Pg.28] စဿ ပရိညံ ဂစ္ဆန္တိ, ဥပါဒါနေဟိ အနုပါဒါနော ဘဝတိ, ယောဂေဟိ စ ဝိသံယုတ္တော ဘဝတိ, ဂန္ထေဟိ စ ဝိပ္ပယုတ္တော ဘဝတိ, အာသဝေဟိ စ အနာသဝေါ ဘဝတိ, ဩဃေဟိ စ နိတ္ထိဏ္ဏော ဘဝတိ, သလ္လေဟိ စ ဝိသလ္လော ဘဝတိ, ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော စဿ ပရိညံ ဂစ္ဆန္တိ, အဂတိဂမနေဟိ န အဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဧဝံ အကုသလာပိ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏတ္တာ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ.

Cũng vậy, các pháp bất thiện do có cùng một đặc tính nên đi đến sự đoạn trừ, sự chấm dứt. Khi bốn niệm xứ được tu tập, các điên đảo bị đoạn trừ, và bốn món ăn của vị ấy đi đến sự liễu tri, vị ấy trở nên không còn chấp thủ bởi các thủ, và không còn bị ràng buộc bởi các bộc phược, và không còn bị trói buộc bởi các triền phược, và không còn lậu hoặc bởi các lậu hoặc, và vượt thoát khỏi các bộc lưu, và không còn mũi tên phiền não, và các thức trú của vị ấy đi đến sự liễu tri, vị ấy không đi vào đường không nên đi bởi các thiên vị. Cũng vậy, các pháp bất thiện do có cùng một đặc tính nên đi đến sự đoạn trừ, sự chấm dứt.

ယတ္ထ ဝါ ပန ရူပိန္ဒြိယံ ဒေသိတံ, ဒေသိတာ တတ္ထေဝ ရူပဓာတု ရူပက္ခန္ဓော ရူပဉ္စာယတနံ. ယတ္ထ ဝါ ပန သုခါ ဝေဒနာ ဒေသိတာ, ဒေသိတံ တတ္ထ သုခိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယံ ဒုက္ခသမုဒယော စ အရိယသစ္စံ. ယတ္ထ ဝါ ပန ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ဒေသိတာ, ဒေသိတံ တတ္ထ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ ဒုက္ခဉ္စ အရိယသစ္စံ. ယတ္ထ ဝါ ပန အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ ဒေသိတာ, ဒေသိတံ တတ္ထ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ သဗ္ဗော စ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ. ကေန ကာရဏေန, အဒုက္ခမသုခါယ ဟိ ဝေဒနာယ အဝိဇ္ဇာ အနုသေတိ. အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ, သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ, နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ, သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ, တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ, ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ, ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. သော စ သရာဂသဒေါသသမောဟသံကိလေသပက္ခေန ဟာတဗ္ဗော, ဝီတရာဂဝီတဒေါသဝီတမောဟအရိယဓမ္မေဟိ ဟာတဗ္ဗော.

Lại nữa, ở nơi nào sắc quyền được thuyết giảng, ở chính nơi đó sắc giới, sắc uẩn, và sắc xứ cũng được thuyết giảng. Lại nữa, ở nơi nào lạc thọ được thuyết giảng, ở nơi đó lạc quyền, hỷ quyền, và Thánh đế về Tập khởi của khổ cũng được thuyết giảng. Lại nữa, ở nơi nào khổ thọ được thuyết giảng, ở nơi đó khổ quyền, ưu quyền, và Thánh đế về Khổ cũng được thuyết giảng. Lại nữa, ở nơi nào thọ không khổ không lạc được thuyết giảng, ở nơi đó xả quyền và toàn bộ Duyên khởi được thuyết giảng. Do nguyên nhân nào? Vì vô minh ngủ ngầm trong thọ không khổ không lạc. Do vô minh duyên hành, do hành duyên thức, do thức duyên danh sắc, do danh sắc duyên sáu xứ, do sáu xứ duyên xúc, do xúc duyên thọ, do thọ duyên ái, do ái duyên thủ, do thủ duyên hữu, do hữu duyên sanh, do sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này. Và điều ấy cần được hiểu theo phương diện ô nhiễm có tham, có sân, có si; cần được hiểu bằng các Thánh pháp ly tham, ly sân, ly si.

ဧဝံ ယေ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏာ ကိစ္စတော စ လက္ခဏတော စ သာမညတော စ စုတူပပါတတော စ, တေသံ ဓမ္မာနံ ဧကသ္မိံ ဓမ္မေ ဝုတ္တေ အဝသိဋ္ဌာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘ဝုတ္တမှိ ဧကဓမ္မေ’’တိ.

Như vậy, những pháp nào có cùng đặc tính về phương diện phận sự, về phương diện trạng thái, về phương diện tướng chung, và về phương diện sanh diệt, thì trong những pháp ấy, khi một pháp được nói đến, các pháp còn lại cũng được xem là đã được nói đến. Do đó, Tôn giả Đại Ca-chiên-diên đã nói: “khi một pháp được nói đến”.

နိယုတ္တော လက္ခဏော ဟာရော.

Phương pháp về đặc tính đã được trình bày xong.

၆. စတုဗျူဟဟာရဝိဘင်္ဂေါ

6. Phân tích về Phương pháp Bốn Cách Sắp Xếp.

၂၅. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ‘‘နေရုတ္တမဓိပ္ပာယော’’တိ အယံ. ဗျဉ္ဇနေန သုတ္တဿ နေရုတ္တဉ္စ အဓိပ္ပာယော စ နိဒါနဉ္စ ပုဗ္ဗာပရသန္ဓိ စ ဂဝေသိတဗ္ဗော[Pg.29]. တတ္ထ ကတမံ နေရုတ္တံ, ယာ နိရုတ္တိပဒသံဟိတာ, ယံ ဓမ္မာနံ နာမသော ဉာဏံ. ယဒါ ဟိ ဘိက္ခု အတ္ထဿ စ နာမံ ဇာနာတိ, ဓမ္မဿ စ နာမံ ဇာနာတိ, တထာ တထာ နံ အဘိနိရောပေတိ. အယဉ္စ ဝုစ္စတိ အတ္ထကုသလော ဓမ္မကုသလော ဗျဉ္ဇနကုသလော နိရုတ္တိကုသလော ပုဗ္ဗာပရကုသလော ဒေသနာကုသလော အတီတာဓိဝစနကုသလော အနာဂတာဓိဝစနကုသလော ပစ္စုပ္ပန္နာဓိဝစနကုသလော ဣတ္ထာဓိဝစနကုသလော ပုရိသာဓိဝစနကုသလော နပုံသကာဓိဝစနကုသလော ဧကာဓိဝစနကုသလော အနေကာဓိဝစနကုသလော, ဧဝံ သဗ္ဗာနိ ကာတဗ္ဗာနိ ဇနပဒနိရုတ္တာနိ သဗ္ဗာ စ ဇနပဒနိရုတ္တိယော. အယံ နိရုတ္တိပဒသံဟိတာ.

25. Trong đó, phương pháp bốn cách sắp xếp là gì? Chính là điều này: “ngữ nguyên và chủ ý”. Cần phải tìm hiểu về kinh qua văn tự về ngữ nguyên, chủ ý, nhân duyên, và sự liên kết trước sau. Trong đó, ngữ nguyên là gì? Đó là ngữ nguyên liên quan đến từ, là sự hiểu biết các pháp qua danh xưng. Vì khi vị Tỳ khưu biết danh xưng của ý nghĩa và biết danh xưng của pháp, vị ấy trình bày danh xưng đó theo cách này hay cách khác. Và vị này được gọi là người thiện xảo về ý nghĩa, thiện xảo về pháp, thiện xảo về văn tự, thiện xảo về ngữ nguyên, thiện xảo về trước sau, thiện xảo về thuyết giảng, thiện xảo về quy ước quá khứ, thiện xảo về quy ước vị lai, thiện xảo về quy ước hiện tại, thiện xảo về quy ước nữ tính, thiện xảo về quy ước nam tính, thiện xảo về quy ước trung tính, thiện xảo về quy ước số ít, thiện xảo về quy ước số nhiều. Như vậy, tất cả các phương ngữ địa phương cần được sử dụng, và tất cả các phương ngữ địa phương. Đây là ngữ nguyên liên quan đến từ.

၂၆. တတ္ထ ကတမော အဓိပ္ပာယော?

26. Trong đó, chủ ý là gì?

‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတိ ဓမ္မစာရိံ, ဆတ္တံ မဟန္တံ ယထ ဝဿကာလေ ;

ဧသာနိသံသော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ, န ဒုဂ္ဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မစာရီ’’တိ.

“Pháp thật sự hộ trì người hành pháp, như chiếc lọng lớn che chở trong mùa mưa. Đây là quả báu của pháp được thực hành tốt đẹp, người hành pháp không đi đến ác thú.”

ဣဓ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ အပါယေဟိ ပရိမုစ္စိတုကာမာ ဘဝိဿန္တိ, တေ ဓမ္မစာရိနော ဘဝိဿန္တီတိ အယံ ဧတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော.

Ở đây, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai muốn giải thoát khỏi các cõi khổ, những người ấy sẽ là người hành pháp. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đây.

‘‘စောရော ယထာ သန္ဓိမုခေ ဂဟီတော, သကမ္မုနာ ဟညတိ ဗဇ္ဈတေ စ;

ဧဝံ အယံ ပေစ္စ ပဇာ ပရတ္ထ, သကမ္မုနာ ဟညတိ ဗဇ္ဈတေ စာ’’တိ.

“Như tên trộm bị bắt tại nơi đột nhập, bị giết và bị trói bởi chính hành vi của mình; cũng vậy, chúng sanh này sau khi chết, ở đời sau, bị giết và bị trói bởi chính hành vi của mình.”

ဣဓ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? သဉ္စေတနိကာနံ ကတာနံ ကမ္မာနံ ဥပစိတာနံ ဒုက္ခဝေဒနီယာနံ အနိဋ္ဌံ အသာတံ ဝိပါကံ ပစ္စနုဘဝိဿတီတိ အယံ ဧတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော.

Ở đây, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? (Chúng sanh) sẽ phải trải nghiệm quả không mong muốn, không hài lòng của những nghiệp có tác ý, đã được làm, đã được tích lũy, đưa đến cảm thọ khổ. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đây.

‘‘သုခကာမာနိ ဘူတာနိ, ယော ဒဏ္ဍေန ဝိဟိံသတိ;

အတ္တနော သုခမေသာနော, ပေစ္စ သော န လဘတေ သုခ’’န္တိ.

“Người nào, trong khi tìm kiếm hạnh phúc cho chính mình, lại dùng gậy gộc làm hại các chúng sanh vốn mong cầu hạnh phúc, thì sau khi chết, người ấy không có được hạnh phúc.”

ဣဓ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ သုခေန အတ္ထိကာ ဘဝိဿန္တိ, တေ ပါပကမ္မံ န ကရိဿန္တီတိ အယံ ဧတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော.

Ở đây, chủ ý của Đức Thế Tôn là gì? Những ai có nhu cầu về hạnh phúc, những người ấy sẽ không làm ác nghiệp. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đây.

‘‘မိဒ္ဓီ [Pg.30] ယဒါ ဟောတိ မဟဂ္ဃသော စ, နိဒ္ဒါယိတာ သမ္ပရိဝတ္တသာယီ;

မဟာဝရာဟောဝ နိဝါပပုဋ္ဌော, ပုနပ္ပုနံ ဂဗ္ဘမုပေတိ မန္ဒော’’တိ.

“Khi một người trở nên hôn trầm, ăn nhiều, ngủ nhiều, nằm lăn qua lộn lại, như con heo lớn được nuôi bằng thức ăn thừa, người ngu si ấy lại đi vào bào thai lần này đến lần khác.”

ဣဓ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ဇရာမရဏေန အဋ္ဋိယိတုကာမာ ဘဝိဿန္တိ, တေ ဘဝိဿန္တိ ဘောဇနေ မတ္တညုနော ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရာ ပုဗ္ဗရတ္တာပရရတ္တံ ဇာဂရိယာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိပဿကာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သဂါရဝါ စ သဗြဟ္မစာရီသု ထေရေသု နဝေသု မဇ္ဈိမေသူတိ အယံ ဧတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော.

Ở đây, ý chỉ của đức Thế Tôn là gì? Những ai muốn nhàm chán sự già và chết, họ sẽ là những người biết tiết độ trong ăn uống, hộ trì các căn, chuyên tâm thực hành sự tỉnh thức trong canh đầu và canh cuối của đêm, là những người thực hành minh sát trong các thiện pháp, và có lòng tôn kính đối với các vị đồng phạm hạnh, cả trưởng lão, tân tỳ khưu, và trung tỳ khưu. Đây là ý chỉ của đức Thế Tôn ở đây.

‘‘အပ္ပမာဒေါ အမတပဒံ, ပမာဒေါ မစ္စုနော ပဒံ;

အပ္ပမတ္တာ န မီယန္တိ, ယေ ပမတ္တာ ယထာ မတာ’’တိ.

Không phóng dật là con đường bất tử, phóng dật là con đường của tử thần. Người không phóng dật thì không chết, kẻ phóng dật thì như đã chết.

ဣဓ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ အမတပရိယေသနံ ပရိယေသိတုကာမာ ဘဝိဿန္တိ, တေ အပ္ပမတ္တာ ဝိဟရိဿန္တီတိ အယံ ဧတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. အယံ အဓိပ္ပာယော.

Ở đây, ý chỉ của đức Thế Tôn là gì? Những ai muốn tìm cầu pháp bất tử, họ sẽ sống không phóng dật. Đây là ý chỉ của đức Thế Tôn ở đây. Đây là ý chỉ.

၂၇. တတ္ထ ကတမံ နိဒါနံ? ယထာ သော ဓနိယော ဂေါပါလကော ဘဂဝန္တံ အာဟ –

27. Trong ấy, nhân duyên là gì? Như khi người chăn bò Dhaniya ấy đã bạch với đức Thế Tôn rằng –

‘‘နန္ဒတိ ပုတ္တေဟိ ပုတ္တိမာ, ဂေါမာ ဂေါဟိ တထေဝ နန္ဒတိ;

ဥပဓီ ဟိ နရဿ နန္ဒနာ, န ဟိ သော နန္ဒတိ ယော နိရူပဓီ’’တိ.

Người có con vui với con, người có bò cũng vui với bò như vậy. Quả vậy, các sở hữu là niềm vui của con người, người không có sở hữu thì không có niềm vui.

ဘဂဝါ အာဟ –

Đức Thế Tôn nói –

‘‘သောစတိ ပုတ္တေဟိ ပုတ္တိမာ, ဂေါပိကော ဂေါဟိ တထေဝ သောစတိ;

ဥပဓီ ဟိ နရဿ သောစနာ, န ဟိ သော သောစတိ ယော နိရူပဓီ’’တိ.

Người có con sầu muộn vì con, người có bò cũng sầu muộn vì bò như vậy. Quả vậy, các sở hữu là nỗi sầu muộn của con người, người không có sở hữu thì không sầu muộn.

ဣမိနာ [Pg.31] ဝတ္ထုနာ ဣမိနာ နိဒါနေန ဧဝံ ဉာယတိ ‘‘ဣဓ ဘဂဝါ ဗာဟိရံ ပရိဂ္ဂဟံ ဥပဓိ အာဟာ’’တိ. ယထာ စ မာရော ပါပိမာ ဂိဇ္ဈကူဋာ ပဗ္ဗတာ ပုထုသိလံ ပါတေသိ, ဘဂဝါ အာဟ –

Do sự việc này, do nhân duyên này, được hiểu như vầy: 'Ở đây, đức Thế Tôn đã nói sở hữu bên ngoài là upadhi (sở thủ).' Và như khi Ác ma Māra đã xô một tảng đá lớn từ núi Gijjhakūṭa, đức Thế Tôn đã nói –

‘‘သစေပိ ကေဝလံ သဗ္ဗံ, ဂိဇ္ဈကူဋံ စလေဿသိ ;

နေဝ သမ္မာဝိမုတ္တာနံ, ဗုဒ္ဓါနံ အတ္ထိ ဣဉ္ဇိတံ.

Dầu cho ngươi có làm rung chuyển toàn bộ núi Gijjhakūṭa, đối với các bậc Chánh Giác, những vị đã chơn chánh giải thoát, không hề có sự dao động.

နဘံ ဖလေယျပ္ပထဝီ စလေယျ, သဗ္ဗေဝ ပါဏာ ဥဒ သန္တသေယျုံ;

သလ္လမ္ပိ စေ ဥရသိ ကမ္ပယေယျုံ, ဥပဓီသု တာဏံ န ကရောန္တိ ဗုဒ္ဓါ’’တိ.

Bầu trời có thể vỡ, đất có thể rung chuyển, tất cả chúng sanh có thể kinh hoàng, mũi tên có thể đâm vào ngực, các bậc Chánh Giác không tạo ra sự bảo vệ trong các upadhi (các uẩn).

ဣမိနာ ဝတ္ထုနာ ဣမိနာ နိဒါနေန ဧဝံ ဉာယတိ ‘‘ဣဓ ဘဂဝါ ကာယံ ဥပဓိံ အာဟာ’’တိ. ယထာ စာဟ –

Do sự việc này, do nhân duyên này, được hiểu như vầy: 'Ở đây, đức Thế Tôn đã nói thân này là upadhi.' Và như Ngài đã nói –

‘‘န တံ ဒဠှံ ဗန္ဓနမာဟု ဓီရာ, ယဒါယသံ ဒါရုဇပဗ္ဗဇဉ္စ ;

သာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု, ပုတ္တေသု ဒါရေသု စ ယာ အပေက္ခာ’’တိ.

Bậc trí không nói rằng sự trói buộc làm bằng sắt, bằng gỗ, hay bằng cỏ babbaja là bền chặt; mà sự quyến luyến say đắm mãnh liệt đối với ngọc báu, hoa tai, đối với con cái và vợ chồng.

ဣမိနာ ဝတ္ထုနာ ဣမိနာ နိဒါနေန ဧဝံ ဉာယတိ ‘‘ဣဓ ဘဂဝါ ဗာဟိရေသု ဝတ္ထူသု တဏှံ အာဟာ’’တိ. ယထာ စာဟ –

Do sự việc này, do nhân duyên này, được hiểu như vầy: 'Ở đây, đức Thế Tôn đã nói về ái dục đối với các đối tượng bên ngoài.' Và như Ngài đã nói –

‘‘ဧတံ ဒဠှံ ဗန္ဓနမာဟု ဓီရာ, ဩဟာရိနံ သိထိလံ ဒုပ္ပမုဉ္စံ;

ဧတမ္ပိ ဆေတွာန ပရိဗ္ဗဇန္တိ, အနပေက္ခိနော ကာမသုခံ ပဟာယာ’’တိ.

Bậc trí nói rằng sự trói buộc ấy mới là bền chặt, nó kéo xuống, lỏng lẻo, nhưng khó thoát ra. Cắt đứt được cả sự trói buộc ấy, họ ra đi, không còn luyến tiếc, từ bỏ dục lạc.

ဣမိနာ ဝတ္ထုနာ ဣမိနာ နိဒါနေန ဧဝံ ဉာယတိ ‘‘ဣဓ ဘဂဝါ ဗာဟိရဝတ္ထုကာယ တဏှာယ ပဟာနံ အာဟာ’’တိ. ယထာ စာဟ –

Do sự việc này, do nhân duyên này, được hiểu như vầy: 'Ở đây, đức Thế Tôn đã nói về sự đoạn trừ ái dục đối với các đối tượng bên ngoài.' Và như Ngài đã nói –

‘‘အာတုရံ အသုစိံ ပူတိံ, ဒုဂ္ဂန္ဓံ ဒေဟနိဿိတံ;

ပဂ္ဃရန္တံ ဒိဝါ ရတ္တိံ, ဗာလာနံ အဘိနန္ဒိတ’’န္တိ.

(Thân này) bệnh hoạn, bất tịnh, hôi thối, có mùi hôi, nương vào thân, rỉ chảy ngày đêm, được kẻ ngu si ưa thích.

ဣမိနာ ဝတ္ထုနာ ဣမိနာ နိဒါနေန ဧဝံ ဉာယတိ ‘‘ဣဓ ဘဂဝါ အဇ္ဈတ္တိကဝတ္ထုကာယ တဏှာယ ပဟာနံ အာဟာ’’တိ. ယထာ စာဟ –

Do sự việc này, do nhân duyên này, được hiểu như vầy: 'Ở đây, đức Thế Tôn đã nói về sự đoạn trừ ái dục đối với các đối tượng bên trong.' Và như Ngài đã nói –

‘‘ဥစ္ဆိန္ဒ [Pg.32] သိနေဟမတ္တနော, ကုမုဒံ သာရဒိကံဝ ပါဏိနာ;

သန္တိမဂ္ဂမေဝ ဗြူဟယ, နိဗ္ဗာနံ သုဂတေန ဒေသိတ’’န္တိ.

Hãy cắt đứt ái luyến của tự thân, như tay ngắt đóa hoa súng mùa thu. Hãy tu tập chính con đường an tịnh, Niết-bàn đã được bậc Thiện Thệ thuyết giảng.

ဣမိနာ ဝတ္ထုနာ ဣမိနာ နိဒါနေန ဧဝံ ဉာယတိ ‘‘ဣဓ ဘဂဝါ အဇ္ဈတ္တိကဝတ္ထုကာယ တဏှာယ ပဟာနံ အာဟာ’’တိ. ဣဒံ နိဒါနံ.

Do sự việc này, do nhân duyên này, được hiểu như vầy: 'Ở đây, đức Thế Tôn đã nói về sự đoạn trừ ái dục đối với các đối tượng bên trong.' Đây là nhân duyên.

တတ္ထ ကတမော ပုဗ္ဗာပရသန္ဓိ. ယထာဟ –

Trong ấy, sự liên kết trước sau là gì? Như Ngài đã nói –

‘‘ကာမန္ဓာ ဇာလသဉ္ဆန္နာ, တဏှာဆဒနဆာဒိတာ;

ပမတ္တဗန္ဓနာ ဗဒ္ဓါ, မစ္ဆာဝ ကုမိနာမုခေ;

ဇရာမရဏမနွေန္တိ, ဝစ္ဆော ခီရပကောဝ မာတရ’’န္တိ.

Mù quáng vì dục, bị lưới bao phủ, bị mái che ái dục che đậy; bị trói buộc bởi sự phóng dật, như cá trong miệng đó. Chúng đi theo già và chết, như bê con còn bú sữa đi theo mẹ.

အယံ ကာမတဏှာ ဝုတ္တာ. သာ ကတမေန ပုဗ္ဗာပရေန ယုဇ္ဇတိ? ယထာဟ –

Dục ái này đã được nói đến. Nó liên kết với (lời dạy) trước sau nào? Như Ngài đã nói –

‘‘ရတ္တော အတ္ထံ န ဇာနာတိ, ရတ္တော ဓမ္မံ န ပဿတိ;

အန္ဓန္တမံ တဒါ ဟောတိ, ယံ ရာဂေါ သဟတေ နရ’’န္တိ.

Người tham ái không biết lợi ích, người tham ái không thấy pháp. Khi tham ái chế ngự một người, khi ấy có bóng tối mịt mù.

ဣတိ အန္ဓတာယ စ သဉ္ဆန္နတာယ စ သာယေဝ တဏှာ အဘိလပိတာ. ယဉ္စာဟ ကာမန္ဓာ ဇာလသဉ္ဆန္နာ, တဏှာဆဒနဆာဒိတာတိ. ယဉ္စာဟ ရတ္တော အတ္ထံ န ဇာနာတိ, ရတ္တော ဓမ္မံ န ပဿတီတိ, ဣမေဟိ ပဒေဟိ ပရိယုဋ္ဌာနေဟိ သာယေဝ တဏှာ အဘိလပိတာ. ယံ အန္ဓကာရံ, အယံ ဒုက္ခသမုဒယော, ယာ စ တဏှာ ပေါနောဘဝိကာ, ယဉ္စာဟ ကာမာတိ ဣမေ ကိလေသကာမာ. ယဉ္စာဟ ဇာလသဉ္ဆန္နာတိ တေသံ ယေဝ ကာမာနံ ပယောဂေန ပရိယုဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ, တသ္မာ ကိလေသဝသေန စ ပရိယုဋ္ဌာနဝသေန စ တဏှာဗန္ဓနံ ဝုတ္တံ. ယေ ဧဒိသိကာ, တေ ဇရာမရဏံ အနွေန္တိ, အယံ ဘဂဝတာ ယထာနိက္ခိတ္တဂါထာဗလေန ဒဿိတာ ဇရာမရဏမနွေန္တီတိ.

Như vậy, chính ái dục ấy đã được nói đến qua (trạng thái) mù quáng và bị bao phủ. Và điều Ngài đã nói: 'Mù quáng vì dục, bị lưới bao phủ, bị mái che ái dục che đậy.' Và điều Ngài đã nói: 'Người tham ái không biết lợi ích, người tham ái không thấy pháp,' chính ái dục ấy đã được nói đến qua những từ ngữ và những phiền não này. Cái gọi là bóng tối, đây là tập đế của khổ; và ái dục đưa đến tái sanh, và điều Ngài nói là 'dục', đây là các dục phiền não. Và điều Ngài nói 'bị lưới bao phủ' là chỉ ra phiền não do sự thực hành chính những dục ấy. Do đó, sự trói buộc của ái dục được nói đến theo phương diện phiền não và theo phương diện sự ám ảnh của phiền não. Những ai như vậy, họ đi theo già và chết. Điều này đã được đức Thế Tôn chỉ ra bằng sức mạnh của bài kệ đã được trình bày: 'Chúng đi theo già và chết.'

‘‘ယဿ ပပဉ္စာ ဌိတီ စ နတ္ထိ, သန္ဒာနံ ပလိဃဉ္စ ဝီတိဝတ္တော;

တံ နိတ္တဏှံ မုနိံ စရန္တံ, န ဝိဇာနာတိ သဒေဝကောပိ လောကော’’တိ.

Vị nào không còn hý luận và trạng thái dừng lại, đã vượt qua dây trói và thanh chắn, vị Mâu-ni không còn ái dục, đang đi lại ấy, thế gian cùng với chư thiên không thể biết được.

ပပဉ္စာ နာမ တဏှာဒိဋ္ဌိမာနာ, တဒဘိသင်္ခတာ စ သင်္ခါရာ. ဌိတိ နာမ အနုသယာ. သန္ဒာနံ နာမ တဏှာယ ပရိယုဋ္ဌာနံ, ယာနိ ဆတ္တိံသတဏှာယ ဇာလိနိယာ [Pg.33] ဝိစရိတာနိ. ပလိဃော နာမ မောဟော. ယေ စ ပပဉ္စာ သင်္ခါရာ ယာ စ ဌိတိ ယံ သန္ဒာနဉ္စ ယံ ပလိဃဉ္စ ယော ဧတံ သဗ္ဗံ သမတိက္ကန္တော, အယံ ဝုစ္စတိ နိတ္တဏှော ဣတိ.

'Hý luận' (papañca) là ái, tà kiến, và ngã mạn, và các hành do chúng tạo tác. 'Trạng thái dừng lại' (ṭhiti) là các tùy miên. 'Dây trói' (sandāna) là sự ám ảnh của ái dục, tức là ba mươi sáu dòng ái dục vận hành như lưới. 'Thanh chắn' (paligha) là si. Vị nào đã vượt qua tất cả những điều này: các hành hý luận, trạng thái dừng lại, dây trói, và thanh chắn, vị ấy được gọi là 'người không còn ái dục'.

၂၈. တတ္ထ ပရိယုဋ္ဌာနသင်္ခါရာ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာ ဝါ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယာ ဝါ အပရာပရိယဝေဒနီယာ ဝါ, ဧဝံ တဏှာ တိဝိဓံ ဖလံ ဒေတိ ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေ ဥပပဇ္ဇေ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ. ဧဝံ ဘဂဝါ အာဟ ‘‘ယံ လောဘပကတံ ကမ္မံ ကရောတိ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ မနသာ ဝါ, တဿ ဝိပါကံ အနုဘောတိ ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေ ဥပပဇ္ဇေ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ’’တိ. ဣဒံ ဘဂဝတော ပုဗ္ဗာပရေန ယုဇ္ဇတိ. တတ္ထ ပရိယုဋ္ဌာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဝါ ကမ္မံ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယံ ဝါ ကမ္မံ အပရာပရိယာယဝေဒနီယံ ဝါ ကမ္မံ, ဧဝံ ကမ္မံ တိဓာ ဝိပစ္စတိ ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေ ဥပပဇ္ဇေ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ. ယထာဟ –

28. Ở đây, các pháp hành phiền não hoặc là được cảm thọ trong hiện tại, hoặc là được cảm thọ trong đời sau, hoặc là được cảm thọ trong các đời sau nữa; như vậy, ái cho quả theo ba cách: hoặc trong hiện tại, hoặc trong đời sau, hoặc trong các đời sau nữa. Như vậy, đức Thế Tôn đã dạy: ‘Nghiệp nào được làm do tham, được thực hiện bằng thân, hoặc bằng khẩu, hoặc bằng ý, người ấy cảm thọ quả của nghiệp ấy hoặc trong hiện tại, hoặc trong đời sau, hoặc trong các đời sau nữa.’ Lời dạy này của đức Thế Tôn phù hợp với trước và sau. Ở đây, phiền não hoặc là nghiệp được cảm thọ trong hiện tại, hoặc là nghiệp được cảm thọ trong đời sau, hoặc là nghiệp được cảm thọ trong các đời sau nữa; như vậy, nghiệp chín muồi theo ba cách: hoặc trong hiện tại, hoặc trong đời sau, hoặc trong các đời sau nữa. Như đã được nói:

‘‘ယဉ္စေ ဗာလော ဣဓ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, တဿ ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေတိ ဥပပဇ္ဇေ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ’’တိ. ဣဒံ ဘဂဝတော ပုဗ္ဗာပရေန ယုဇ္ဇတိ. တတ္ထ ပရိယုဋ္ဌာနံ ပဋိသင်္ခါနဗလေန ပဟာတဗ္ဗံ, သင်္ခါရာ ဒဿနဗလေန, ဆတ္တိံသ တဏှာဝိစရိတာနိ ဘာဝနာဗလေန ပဟာတဗ္ဗာနီတိ ဧဝံ တဏှာပိ တိဓာ ပဟီယတိ. ယာ နိတ္တဏှာတာ အယံ သဥပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု. ဘေဒါ ကာယဿ အယံ အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု.

‘Nếu kẻ ngu ở đời này là người sát sanh... cho đến... là người có tà kiến, người ấy cảm thọ quả của nghiệp ấy hoặc trong hiện tại, hoặc trong đời sau, hoặc trong các đời sau nữa.’ Lời dạy này của đức Thế Tôn phù hợp với trước và sau. Ở đây, phiền não cần được đoạn trừ bằng sức mạnh của sự thẩm sát, các pháp hành (cần được đoạn trừ) bằng sức mạnh của sự thấy biết, ba mươi sáu hành xứ của ái cần được đoạn trừ bằng sức mạnh của sự tu tập; như vậy, ái cũng được đoạn trừ theo ba cách. Trạng thái không còn ái, đây là hữu dư y Niết-bàn giới. Sau khi thân hoại, đây là vô dư y Niết-bàn giới.

ပပဉ္စော နာမ ဝုစ္စတိ အနုဗန္ဓော. ယဉ္စာဟ ဘဂဝါ ‘‘ပပဉ္စေတိ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ အာရဗ္ဘာ’’တိ. ယဉ္စာဟ ဘဂဝါ – ‘‘အတီတေ, ရာဓ, ရူပေ အနပေက္ခော ဟောဟိ, အနာဂတံ ရူပံ မာ အဘိနန္ဒိ, ပစ္စုပ္ပန္နဿ ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိနိဿဂ္ဂါယ ပဋိပဇ္ဇာ’’တိ. ဣဒံ ဘဂဝတော ပုဗ္ဗာပရေန ယုဇ္ဇတိ. ယော စာပိ ပပဉ္စော ယေ စ သင်္ခါရာ ယာ စ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နဿ အဘိနန္ဒနာ, ဣဒံ ဧကတ္ထံ. အပိ စ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ အက္ခရေဟိ အညမညေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ အပရိမာဏာ ဓမ္မဒေသနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ဧဝံ သုတ္တေန သုတ္တံ သံသန္ဒယိတွာ ပုဗ္ဗာပရေန သဒ္ဓိံ ယောဇယိတွာ သုတ္တံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဘဝတိ.

Sự trói buộc được gọi là hý luận. Và đức Thế Tôn đã dạy: ‘Người ấy hý luận về sắc pháp trong quá khứ, vị lai, và hiện tại, được nhận biết bởi nhãn thức.’ Và đức Thế Tôn đã dạy: ‘Này Rādha, hãy không luyến tiếc sắc trong quá khứ, chớ hoan hỷ sắc trong vị lai, hãy thực hành để nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, từ bỏ sắc trong hiện tại.’ Lời dạy này của đức Thế Tôn phù hợp với trước và sau. Bất cứ hý luận nào, bất cứ pháp hành nào, và bất cứ sự hoan hỷ nào đối với (sắc) trong quá khứ, vị lai, và hiện tại, những điều này là một. Hơn nữa, giáo pháp vô lượng đã được đức Thế Tôn thuyết giảng bằng những từ khác nhau, những chữ khác nhau, những câu khác nhau. Như vậy, kinh được chỉ rõ bằng cách kết nối kinh này với kinh khác, bằng cách liên kết với (lời dạy) trước và sau.

သော စာယံ ပုဗ္ဗာပရော သန္ဓိ စတုဗ္ဗိဓော အတ္ထသန္ဓိ ဗျဉ္ဇနသန္ဓိ ဒေသနာသန္ဓိ နိဒ္ဒေသသန္ဓီတိ.

Sự kết nối trước và sau này có bốn loại: sự kết nối về nghĩa, sự kết nối về văn tự, sự kết nối về pháp thoại, và sự kết nối về sự chỉ dẫn.

တတ္ထ [Pg.34] အတ္ထသန္ဓိ ဆပ္ပဒါနိ သင်္ကာသနာ ပကာသနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မတာ ပညတ္တီတိ.

Trong đó, sự kết nối về nghĩa có sáu phần: sự tóm tắt, sự tuyên bố, sự giải thích, sự phân tích, sự làm cho rõ ràng, và sự chế định.

ဗျဉ္ဇနသန္ဓိ ဆပ္ပဒါနိ အက္ခရံ ပဒံ ဗျဉ္ဇနံ အာကာရော နိရုတ္တိ နိဒ္ဒေသောတိ.

Sự kết nối về văn tự có sáu phần: chữ cái, từ, câu, hình thức, ngữ nguyên, và sự chỉ dẫn.

ဒေသနာသန္ဓိ န စ ပထဝိံ နိဿာယ ဈာယတိ ဈာယီ ဈာယတိ စ. န စ အာပံ နိဿာယ ဈာယတိ ဈာယီ ဈာယတိ စ, န စ တေဇံ နိဿာယ ဈာယတိ ဈာယီ ဈာယတိ စ, န စ ဝါယုံ နိဿာယ ဈာယတိ ဈာယီ ဈာယတိ စ. န စ အာကာသာနဉ္စာယတနံ နိဿာယ…ပေ… န စ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ နိဿာယ…ပေ… န စ အာကိဉ္စညာယတနံ နိဿာယ…ပေ… န စ နေဝသညာနာသညာယတနံ နိဿာယ…ပေ… န စ ဣမံ လောကံ နိဿာယ…ပေ… န စ ပရလောကံ နိဿာယ ဈာယတိ ဈာယီ ဈာယတိ စ. ယမိဒံ ဥဘယမန္တရေန ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ ဝိတက္ကိတံ ဝိစာရိတံ မနသာနုစိန္တိတံ, တမ္ပိ နိဿာယ န ဈာယတိ ဈာယီ ဈာယတိ စ. အယံ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အနိဿိတေန စိတ္တေန န ဉာယတိ ဈာယန္တော.

Sự kết nối về pháp thoại: Vị thiền giả thiền định, nhưng không y cứ vào đất; và (vẫn) thiền định. Vị thiền giả thiền định, nhưng không y cứ vào nước; và (vẫn) thiền định, vị thiền giả thiền định, nhưng không y cứ vào lửa; và (vẫn) thiền định, vị thiền giả thiền định, nhưng không y cứ vào gió; và (vẫn) thiền định. Không y cứ vào Không vô biên xứ... cho đến... không y cứ vào Thức vô biên xứ... cho đến... không y cứ vào Vô sở hữu xứ... cho đến... không y cứ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ... cho đến... không y cứ vào thế giới này... cho đến... Vị thiền giả thiền định, nhưng không y cứ vào thế giới bên kia; và (vẫn) thiền định. Bất cứ những gì ở giữa hai (thế giới) này, được thấy, được nghe, được cảm nhận, được nhận biết, được đạt đến, được tìm cầu, được tầm tứ, được suy xét, được tâm tư duy, vị thiền giả thiền định, nhưng không y cứ vào đó; và (vẫn) thiền định. Vị ấy, trong khi thiền định, không thể được biết đến bởi thế gian cùng với chư thiên, Ma vương, Phạm thiên, bởi chúng sanh cùng với Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên và loài người, với tâm không y cứ.

ယထာ မာရော ပါပိမာ ဂေါဓိကဿ ကုလပုတ္တဿ ဝိညာဏံ သမနွေသန္တော န ဇာနာတိ န ပဿတိ. သော ဟိ ပပဉ္စာတီတော တဏှာပဟာနေန ဒိဋ္ဌိနိဿယောပိဿ နတ္ထိ. ယထာ စ ဂေါဓိကဿ, ဧဝံ ဝက္ကလိဿ သဒေဝကေန လောကေန သမာရကေန သဗြဟ္မကေန သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အနိဿိတစိတ္တာ န ဉာယန္တိ ဈာယမာနာ. အယံ ဒေသနာသန္ဓိ.

Giống như ác ma Māra, khi tìm kiếm thức của thiện nam tử Godhika, đã không biết, không thấy. Vị ấy quả thật đã vượt qua hý luận; do đoạn trừ ái, vị ấy cũng không có sự y cứ vào tà kiến. Giống như trường hợp của Godhika, cũng vậy đối với Vakkali, thế gian cùng với chư thiên, Ma vương, Phạm thiên, chúng sanh cùng với Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên và loài người, không thể biết được những vị có tâm không y cứ, đang thiền định. Đây là sự kết nối về pháp thoại.

တတ္ထ ကတမာ နိဒ္ဒေသသန္ဓိ? နိဿိတစိတ္တာ အကုသလပက္ခေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အနိဿိတစိတ္တာ ကုသလပက္ခေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိဿိတစိတ္တာ ကိလေသေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အနိဿိတစိတ္တာ ဝေါဒါနေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိဿိတစိတ္တာ သံသာရပ္ပဝတ္တိယာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အနိဿိတစိတ္တာ သံသာရနိဝတ္တိယာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိဿိတစိတ္တာ တဏှာယ စ အဝိဇ္ဇာယ စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အနိဿိတစိတ္တာ သမထေန စ ဝိပဿနာယ စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိဿိတစိတ္တာ အဟိရိကေန စ အနောတ္တပ္ပေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အနိဿိတစိတ္တာ ဟိရိယာ စ ဩတ္တပ္ပေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိဿိတစိတ္တာ အသတိယာ စ အသမ္ပဇညေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အနိဿိတစိတ္တာ သတိယာ စ သမ္ပဇညေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိဿိတစိတ္တာ အယောနိယာ [Pg.35] စ အယောနိသောမနသိကာရေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အနိဿိတစိတ္တာ ယောနိယာ စ ယောနိသောမနသိကာရေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိဿိတစိတ္တာ ကောသဇ္ဇေန စ ဒေါဝစဿေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အနိဿိတစိတ္တာ ဝီရိယာရမ္ဘေန စ သောဝစဿေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိဿိတစိတ္တာ အဿဒ္ဓိယေန စ ပမာဒေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အနိဿိတစိတ္တာ သဒ္ဓါယ စ အပ္ပမာဒေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိဿိတစိတ္တာ အသဒ္ဓမ္မဿဝနေန စ အသံဝရဏေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အနိဿိတစိတ္တာ သဒ္ဓမ္မဿဝနေန စ သံဝရေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိဿိတစိတ္တာ အဘိဇ္ဈာယ စ ဗျာပါဒေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အနိဿိတစိတ္တာ အနဘိဇ္ဈာယ စ အဗျာပါဒေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိဿိတစိတ္တာ နီဝရဏေဟိ စ သံယောဇနိယေဟိ စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အနိဿိတစိတ္တာ ရာဂဝိရာဂါယ စ စေတောဝိမုတ္တိယာ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါယ စ ပညာဝိမုတ္တိယာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. နိဿိတစိတ္တာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယာ စ သဿတဒိဋ္ဌိယာ စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, အနိဿိတစိတ္တာ သဥပါဒိသေသာယ စ အနုပါဒိသေသာယ စ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. အယံ နိဒ္ဒေသသန္ဓိ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘နေရုတ္တမဓိပ္ပာယော’’တိ.

Trong ấy, sự liên kết chỉ định là gì? (Những người) có tâm nương tựa nên được chỉ định bởi phương diện bất thiện, (những người) có tâm không nương tựa nên được chỉ định bởi phương diện thiện. (Những người) có tâm nương tựa nên được chỉ định bởi phiền não, (những người) có tâm không nương tựa nên được chỉ định bởi sự trong sạch. (Những người) có tâm nương tựa nên được chỉ định bởi sự luân chuyển trong vòng luân hồi, (những người) có tâm không nương tựa nên được chỉ định bởi sự chấm dứt luân hồi. (Những người) có tâm nương tựa nên được chỉ định bởi ái và vô minh, (những người) có tâm không nương tựa nên được chỉ định bởi chỉ và quán. (Những người) có tâm nương tựa nên được chỉ định bởi vô tàm và vô quý, (những người) có tâm không nương tựa nên được chỉ định bởi tàm và quý. (Những người) có tâm nương tựa nên được chỉ định bởi thất niệm và bất tri, (những người) có tâm không nương tựa nên được chỉ định bởi niệm và tỉnh giác. (Những người) có tâm nương tựa nên được chỉ định bởi phi lý và phi lý tác ý, (những người) có tâm không nương tựa nên được chỉ định bởi như lý và như lý tác ý. (Những người) có tâm nương tựa nên được chỉ định bởi lười biếng và khó dạy, (những người) có tâm không nương tựa nên được chỉ định bởi tinh tấn và dễ dạy. (Những người) có tâm nương tựa nên được chỉ định bởi bất tín và phóng dật, (những người) có tâm không nương tựa nên được chỉ định bởi tín và không phóng dật. (Những người) có tâm nương tựa nên được chỉ định bởi nghe phi diệu pháp và không phòng hộ, (những người) có tâm không nương tựa nên được chỉ định bởi nghe diệu pháp và phòng hộ. (Những người) có tâm nương tựa nên được chỉ định bởi tham lam và sân hận, (những người) có tâm không nương tựa nên được chỉ định bởi không tham lam và không sân hận. (Những người) có tâm nương tựa nên được chỉ định bởi các triền cái và các pháp kiết sử, (những người) có tâm không nương tựa nên được chỉ định bởi tâm giải thoát do ly tham và tuệ giải thoát do ly vô minh. (Những người) có tâm nương tựa nên được chỉ định bởi đoạn kiến và thường kiến, (những người) có tâm không nương tựa nên được chỉ định bởi hữu dư y niết-bàn giới và vô dư y niết-bàn giới. Đây là sự liên kết chỉ định. Do đó, trưởng lão Mahākaccāyana đã nói: 'Đó là ý nghĩa của từ ngữ học'.

နိယုတ္တော စတုဗျူဟော ဟာရော.

Phương pháp trình bày bốn thành phần đã được kết hợp.

၇. အာဝဋ္ဋဟာရဝိဘင်္ဂေါ

7. Phân tích phương pháp trình bày tuần hoàn

၂၉. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? ‘‘ဧကမှိ ပဒဋ္ဌာနေ’’တိ အယံ.

29. Trong ấy, phương pháp trình bày tuần hoàn là gì? Đó là 'trong một nhân gần'.

‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထ, ယုဉ္ဇထ ဗုဒ္ဓသာသနေ;

ဓုနာထ မစ္စုနော သေနံ, နဠာဂါရံဝ ကုဉ္ဇရော’’တိ.

“Hãy nỗ lực, hãy ra khỏi, hãy chuyên cần trong giáo pháp của Phật; hãy phá tan đạo quân của tử thần, như voi phá tan ngôi nhà bằng sậy.”

‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာ’’တိ ဝီရိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘ယုဉ္ဇထ ဗုဒ္ဓသာသနေ’’တိ သမာဓိဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘ဓုနာထ မစ္စုနော သေနံ, နဠာဂါရံဝ ကုဉ္ဇရော’’တိ ပညာယ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာ’’တိ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘ယုဉ္ဇထ ဗုဒ္ဓသာသနေ’’တိ သမာဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘ဓုနာထ မစ္စုနော သေနံ, နဠာဂါရံဝ ကုဉ္ဇရော’’တိ ပညိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣမာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဒေသနာ.

“Hãy nỗ lực, hãy ra khỏi” là nhân gần của tinh tấn. “Hãy chuyên cần trong giáo pháp của Phật” là nhân gần của định. “Hãy phá tan đạo quân của tử thần, như voi phá tan ngôi nhà bằng sậy” là nhân gần của tuệ. “Hãy nỗ lực, hãy ra khỏi” là nhân gần của tấn quyền. “Hãy chuyên cần trong giáo pháp của Phật” là nhân gần của định quyền. “Hãy phá tan đạo quân của tử thần, như voi phá tan ngôi nhà bằng sậy” là nhân gần của tuệ quyền. Những nhân gần này là sự thuyết giảng.

အယုဉ္ဇန္တာနံ ဝါ သတ္တာနံ ယောဂေ, ယုဉ္ဇန္တာနံ ဝါ အာရမ္ဘော.

Hoặc là sự thực hành cho các chúng sanh không chuyên cần, hoặc là sự khởi đầu cho các chúng sanh đang chuyên cần.

တတ္ထ ယေ န ယုဉ္ဇန္တိ, တေ ပမာဒမူလကာ န ယုဉ္ဇန္တိ. သော ပမာဒေါ ဒုဝိဓော တဏှာမူလကော အဝိဇ္ဇာမူလကော စ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာမူလကော ယေန [Pg.36] အညာဏေန နိဝုတော ဉေယျဋ္ဌာနံ နပ္ပဇာနာတိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဥပ္ပာဒဝယဓမ္မာတိ, အယံ အဝိဇ္ဇာမူလကော. ယော တဏှာမူလကော, သော တိဝိဓော အနုပ္ပန္နာနံ ဘောဂါနံ ဥပ္ပာဒါယ ပရိယေသန္တော ပမာဒံ အာပဇ္ဇတိ, ဥပ္ပန္နာနံ ဘောဂါနံ အာရက္ခနိမိတ္တံ ပရိဘောဂနိမိတ္တဉ္စ ပမာဒံ အာပဇ္ဇတိ အယံ လောကေ စတုဗ္ဗိဓော ပမာဒေါ ဧကဝိဓော အဝိဇ္ဇာယ တိဝိဓော တဏှာယ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာယ နာမကာယော ပဒဋ္ဌာနံ. တဏှာယ ရူပကာယော ပဒဋ္ဌာနံ. တံ ကိဿ ဟေတု, ရူပီသု ဘဝေသု အဇ္ဈောသာနံ, အရူပီသု သမ္မောဟော? တတ္ထ ရူပကာယော ရူပက္ခန္ဓော နာမကာယော စတ္တာရော အရူပိနော ခန္ဓာ. ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ကတမေန ဥပါဒါနေန သဥပါဒါနာ, တဏှာယ စ အဝိဇ္ဇာယ စ? တတ္ထ တဏှာ ဒွေ ဥပါဒါနာနိ ကာမုပါဒါနဉ္စ သီလဗ္ဗတုပါဒါနဉ္စ. အဝိဇ္ဇာ ဒွေ ဥပါဒါနာနိ ဒိဋ္ဌုပါဒါနဉ္စ အတ္တဝါဒုပါဒါနဉ္စ. ဣမေဟိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ ယေ သဥပါဒါနာ ခန္ဓာ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ, အယံ သမုဒယော. ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ. တေသံ ဘဂဝါ ပရိညာယ ပဟာနာယ စ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ သမုဒယဿ ပဟာနာယ.

Trong đó, những ai không chuyên cần, họ không chuyên cần vì có sự phóng dật làm gốc rễ. Sự phóng dật ấy có hai loại: có ái làm gốc rễ và có vô minh làm gốc rễ. Trong đó, (sự phóng dật) có vô minh làm gốc rễ là (sự phóng dật) mà do vô minh che lấp, người ấy không biết đối tượng cần biết rằng 'năm uẩn có pháp sanh diệt'; đây là (sự phóng dật) có vô minh làm gốc rễ. (Sự phóng dật) nào có ái làm gốc rễ, sự phóng dật ấy có ba loại: khi tìm kiếm để làm phát sinh các tài sản chưa phát sinh, người ấy rơi vào phóng dật; và người ấy rơi vào phóng dật vì lý do bảo vệ và lý do hưởng thụ các tài sản đã phát sinh. Sự phóng dật này trong thế gian có bốn loại: một loại do vô minh, ba loại do ái. Trong đó, danh thân là nhân gần của vô minh. Sắc thân là nhân gần của ái. Điều đó vì lý do gì? (Vì) có sự tham đắm trong các hữu sắc, (và) có sự si mê trong các hữu vô sắc. Trong đó, sắc thân là sắc uẩn, danh thân là bốn uẩn vô sắc. Năm uẩn này có thủ do thủ nào? (Chúng) có thủ do ái và vô minh. Trong đó, ái là hai thủ: dục thủ và giới cấm thủ. Vô minh là hai thủ: kiến thủ và ngã luận thủ. Các uẩn nào có thủ do bốn thủ này, đó là khổ. Bốn thủ, đó là tập. Năm uẩn là khổ. Đức Thế Tôn thuyết pháp để liễu tri và đoạn trừ chúng, (tức là) để liễu tri khổ và đoạn trừ tập.

၃၀. တတ္ထ ယော တိဝိဓော တဏှာမူလကော ပမာဒေါ အနုပ္ပန္နာနံ ဘောဂါနံ ဥပ္ပာဒါယ ပရိယေသတိ, ဥပ္ပန္နာနံ ဘောဂါနံ အာရက္ခဏဉ္စ ကရောတိ ပရိဘောဂနိမိတ္တဉ္စ, တဿ သမ္ပဋိဝေဓေန ရက္ခဏာ ပဋိသံဟရဏာ, အယံ သမထော.

30. Trong đó, sự phóng dật có ái làm gốc rễ gồm ba loại: tìm kiếm để làm phát sinh các tài sản chưa phát sinh, và thực hiện việc bảo vệ các tài sản đã phát sinh và (có sự phóng dật) vì lý do hưởng thụ. Do sự thấu triệt điều đó mà có sự phòng hộ, sự thu thúc; đây là chỉ (samatha).

သော ကထံ ဘဝတိ? ယဒါ ဇာနာတိ ကာမာနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ဩကာရဉ္စ သံကိလေသဉ္စ ဝေါဒါနဉ္စ နေက္ခမ္မေ စ အာနိသံသံ. တတ္ထ ယာ ဝီမံသာ ဥပပရိက္ခာ အယံ ဝိပဿနာ. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ သမထော စ ဝိပဿနာ စ. ဣမေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု ဘာဝိယမာနေသု ဒွေ ဓမ္မာ ပဟီယန္တိ တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာ စ, ဣမေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု ပဟီနေသု စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော, ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော, ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ. ဣတိ ပုရိမကာနိ စ ဒွေ သစ္စာနိ ဒုက္ခံ သမုဒယော စ, သမထော စ ဝိပဿနာ စ မဂ္ဂေါ. ဘဝနိရောဓော နိဗ္ဗာနံ ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာ’’တိ.

Pháp ấy sanh khởi như thế nào? Khi vị ấy biết rõ vị ngọt của các dục là vị ngọt, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm, sự xuất ly là sự xuất ly, sự hèn hạ, sự ô nhiễm, sự trong sạch, và phước báu trong sự xuất gia. Trong đó, sự thẩm sát, sự quán sát nào, đó là minh sát. Hai pháp này, chỉ và quán, đi đến sự viên mãn trong tu tập. Khi hai pháp này được tu tập, hai pháp được đoạn trừ: ái và vô minh. Khi hai pháp này được đoạn trừ, bốn thủ được diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt, do hữu diệt nên sanh diệt, do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não được diệt. Như vậy là sự diệt của toàn bộ khổ uẩn này. Như vậy, hai đế trước là khổ và tập, chỉ và quán là đạo. Hữu diệt là niết-bàn, đây là bốn đế. Vì vậy, đức Thế Tôn đã dạy: “Hãy tinh tấn, hãy nỗ lực.”

ယထာပိ [Pg.37] မူလေ အနုပဒ္ဒဝေ ဒဠှေ, ဆိန္နောပိ ရုက္ခော ပုနရေဝ ရူဟတိ;

ဧဝမ္ပိ တဏှာနုသယေ အနူဟတေ, နိဗ္ဗတ္တတီ ဒုက္ခမိဒံ ပုနပ္ပုနံ.

Như cây bị đốn, vẫn mọc lại, nếu gốc rễ vững chắc, không bị hại; Cũng vậy, khổ này tái diễn mãi, nếu tùy miên ái chưa được nhổ lên.

အယံ တဏှာနုသယော. ကတမဿာ တဏှာယ? ဘဝတဏှာယ. ယော ဧတဿ ဓမ္မဿ ပစ္စယော အယံ အဝိဇ္ဇာ. အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ ဟိ ဘဝတဏှာ. ဣမေ ဒွေ ကိလေသာ တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာ စ. တာနိ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ တေဟိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ ယေ သဥပါဒါနာ ခန္ဓာ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ အယံ သမုဒယော. ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ. တေသံ ဘဂဝါ ပရိညာယ စ ပဟာနာယ စ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ သမုဒယဿ ပဟာနာယ.

Đây là tùy miên ái. Tùy miên của ái nào? Của hữu ái. Pháp nào là duyên của pháp này, đó là vô minh. Vì do vô minh làm duyên, hữu ái sanh khởi. Hai phiền não này là ái và vô minh. Chúng là bốn thủ. Do bốn thủ ấy mà các uẩn có thủ, đây là khổ. Bốn thủ là tập. Năm uẩn là khổ. Đức Thế Tôn thuyết pháp để liễu tri và đoạn trừ chúng, để liễu tri khổ và đoạn trừ tập.

ယေန တဏှာနုသယံ သမူဟနတိ, အယံ သမထော. ယေန တဏှာနုသယဿ ပစ္စယံ အဝိဇ္ဇံ ဝါရယတိ, အယံ ဝိပဿနာ. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ သမထော စ ဝိပဿနာ စ. တတ္ထ သမထဿ ဖလံ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ, ဝိပဿနာယ ဖလံ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ. ဣတိ ပုရိမကာနိ စ ဒွေ သစ္စာနိ ဒုက္ခံ သမုဒယော စ, သမထော ဝိပဿနာ စ မဂ္ဂေါ, ဒွေ စ ဝိမုတ္တိယော နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ယထာပိ မူလေ’’တိ.

Pháp nào nhổ lên tùy miên ái, đó là chỉ. Pháp nào ngăn chặn vô minh, là duyên của tùy miên ái, đó là quán. Hai pháp này, chỉ và quán, đi đến sự viên mãn trong tu tập. Trong đó, quả của chỉ là tâm giải thoát do ly tham; quả của quán là tuệ giải thoát do ly vô minh. Như vậy, hai đế trước là khổ và tập; chỉ và quán là đạo; hai sự giải thoát là diệt. Đây là bốn đế. Vì vậy, đức Thế Tôn đã dạy: “Như cây bị đốn...”

‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ, ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ;

သစိတ္တပရိယောဒါပနံ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ.

“Không làm các điều ác, thành tựu các hạnh lành, giữ tâm ý trong sạch, đó là lời Phật dạy.”

သဗ္ဗပါပံ နာမ တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ ကာယဒုစ္စရိတံ ဝစီဒုစ္စရိတံ မနောဒုစ္စရိတံ, တေ ဒသ အကုသလကမ္မပထာ ပါဏာတိပါတော အဒိန္နာဒါနံ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော မုသာဝါဒေါ ပိသုဏာ ဝါစာ ဖရုသာ ဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပေါ အဘိဇ္ဈာ ဗျာပါဒေါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, တာနိ ဒွေ ကမ္မာနိ စေတနာ စေတသိကဉ္စ. တတ္ထ ယော စ ပါဏာတိပါတော ယာ စ ပိသုဏာ ဝါစာ ယာ စ ဖရုသာ ဝါစာ, ဣဒံ ဒေါသသမုဋ္ဌာနံ. ယဉ္စ အဒိန္နာဒါနံ ယော စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော ယော စ မုသာဝါဒေါ, ဣဒံ လောဘသမုဋ္ဌာနံ, ယော သမ္ဖပ္ပလာပေါ, ဣဒံ မောဟသမုဋ္ဌာနံ. ဣမာနိ သတ္တ ကာရဏာနိ စေတနာကမ္မံ. ယာ အဘိဇ္ဈာ, အယံ လောဘော အကုသလမူလံ. ယော ဗျာပါဒေါ, အယံ ဒေါသော အကုသလမူလံ. ယာ [Pg.38] မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, အယံ မိစ္ဆာမဂ္ဂေါ. ဣမာနိ တီဏိ ကာရဏာနိ စေတသိကကမ္မံ. တေနာဟ ‘‘စေတနာကမ္မံ စေတသိကကမ္မ’’န္တိ.

Tất cả điều ác là ba ác hạnh: thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh. Chúng là mười bất thiện nghiệp đạo: sát sanh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói đôi chiều, nói lời thô ác, nói lời vô ích, tham lam, sân hận, tà kiến. Chúng là hai nghiệp: tư và tâm sở. Trong đó, sát sanh, nói đôi chiều, và nói lời thô ác, đây là do sân sanh khởi. Trộm cắp, tà dâm, và nói dối, đây là do tham sanh khởi. Nói lời vô ích, đây là do si sanh khởi. Bảy nhân này là tư nghiệp. Tham lam, đây là tham, là bất thiện căn. Sân hận, đây là sân, là bất thiện căn. Tà kiến, đây là tà đạo. Ba nhân này là tâm sở nghiệp. Vì vậy, nói rằng: “tư nghiệp và tâm sở nghiệp”.

အကုသလမူလံ ပယောဂံ ဂစ္ဆန္တံ စတုဗ္ဗိဓံ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ. တတ္ထ ယံ ဆန္ဒာ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဣဒံ လောဘသမုဋ္ဌာနံ. ယံ ဒေါသာ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဣဒံ ဒေါသသမုဋ္ဌာနံ. ယံ ဘယာ စ မောဟာ စ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဣဒံ မောဟသမုဋ္ဌာနံ. တတ္ထ လောဘော အသုဘာယ ပဟီယတိ. ဒေါသော မေတ္တာယ. မောဟော ပညာယ. တထာ လောဘော ဥပေက္ခာယ ပဟီယတိ. ဒေါသော မေတ္တာယ စ ကရုဏာယ စ. မောဟော မုဒိတာယ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိ.

Bất thiện căn khi đi đến hành động, đi vào bốn đường tà: do dục, do sân, do sợ, do si. Trong đó, đi vào đường tà do dục, đây là do tham sanh khởi. Đi vào đường tà do sân, đây là do sân sanh khởi. Đi vào đường tà do sợ và do si, đây là do si sanh khởi. Trong đó, tham được đoạn trừ bằng bất tịnh. Sân được đoạn trừ bằng từ. Si được đoạn trừ bằng tuệ. Tương tự, tham được đoạn trừ bằng xả. Sân được đoạn trừ bằng từ và bi. Si được đoạn trừ bằng hỷ. Vì vậy, đức Thế Tôn đã dạy: “Không làm các điều ác.”

၃၁. သဗ္ဗပါပံ နာမ အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာနိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာကမ္မန္တော မိစ္ဆာအာဇီဝေါ မိစ္ဆာဝါယာမော မိစ္ဆာသတိ မိစ္ဆာသမာဓိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ သဗ္ဗပါပံ. ဣမေသံ အဋ္ဌန္နံ မိစ္ဆတ္တာနံ ယာ အကိရိယာ အကရဏံ အနဇ္ဈာစာရော, ဣဒံ ဝုစ္စတိ သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ.

31. Tất cả điều ác là tám tà hạnh: tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định. Đây được gọi là tất cả điều ác. Đối với tám tà hạnh này, sự không làm, sự không thực hành, sự không vi phạm, đây được gọi là không làm tất cả điều ác.

အဋ္ဌသု မိစ္ဆတ္တေသု ပဟီနေသု အဋ္ဌ သမ္မတ္တာနိ သမ္ပဇ္ဇန္တိ. အဋ္ဌန္နံ သမ္မတ္တာနံ ယာ ကိရိယာ ကရဏံ သမ္ပာဒနံ, အယံ ဝုစ္စတိ ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ. သစိတ္တပရိယောဒါပနန္တိ အတီတဿ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာကိရိယံ ဒဿယတိ, စိတ္တေ ပရိယောဒါပိတေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပရိယောဒါပိတာ ဘဝန္တိ, ဧဝဉှိ ဘဂဝါ အာဟ ‘‘စေတောဝိသုဒ္ဓတ္ထံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတေ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ. ဒုဝိဓာ ဟိ ပရိယောဒါပနာ နီဝရဏပ္ပဟာနဉ္စ အနုသယသမုဂ္ဃာတော စ. ဒွေ ပရိယောဒါပနဘူမိယော ဒဿနဘူမိ စ, ဘာဝနာဘူမိ စ, တတ္ထ ယံ ပဋိဝေဓေန ပရိယောဒါပေတိ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယတော ပရိယောဒါပေတိ, အယံ သမုဒယော. ယေန ပရိယောဒါပေတိ, အယံ မဂ္ဂေါ. ယံ ပရိယောဒါပိတံ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိ.

Khi tám tà hạnh được đoạn trừ, tám chánh hạnh được thành tựu. Sự làm, sự thực hành, sự thành tựu tám chánh hạnh này, đây được gọi là thành tựu các hạnh lành. “Giữ tâm ý trong sạch” là chỉ sự tu tập và thực hành đạo quá khứ. Khi tâm được trong sạch, năm uẩn trở nên trong sạch. Vì đức Thế Tôn đã dạy như vậy: “Này các Tỳ kheo, phạm hạnh được sống trong Như Lai là vì tâm thanh tịnh.” Sự trong sạch có hai loại: đoạn trừ triền cái và nhổ lên tùy miên. Có hai địa của sự trong sạch: kiến địa và tu địa. Trong đó, cái được làm cho trong sạch bằng sự chứng ngộ, đó là khổ. Cái từ đó được làm cho trong sạch, đó là tập. Cái nhờ đó được làm cho trong sạch, đó là đạo. Cái đã được làm cho trong sạch, đó là diệt. Đây là bốn đế. Vì vậy, đức Thế Tôn đã dạy: “Không làm các điều ác.”

‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတိ ဓမ္မစာရိံ, ဆတ္တံ မဟန္တံ ယထ ဝဿကာလေ;

ဧသာနိသံသော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ, န ဒုဂ္ဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မစာရီ’’တိ.

“Pháp quả thật hộ trì người thực hành Pháp, như cây dù lớn che chở trong mùa mưa. Đây là quả báu của Pháp được thực hành tốt đẹp: người thực hành Pháp không đi đến ác thú.”

ဓမ္မော [Pg.39] နာမ ဒုဝိဓော ဣန္ဒြိယသံဝရော မဂ္ဂေါ စ. ဒုဂ္ဂတိ နာမ ဒုဝိဓာ ဒေဝမနုဿေ ဝါ ဥပနိဓာယ အပါယာ ဒုဂ္ဂတိ, နိဗ္ဗာနံ ဝါ ဥပနိဓာယ သဗ္ဗာ ဥပပတ္တိယော ဒုဂ္ဂတိ. တတ္ထ ယာ သံဝရသီလေ အခဏ္ဍကာရိတာ, အယံ ဓမ္မော သုစိဏ္ဏော အပါယေဟိ ရက္ခတိ. ဧဝံ ဘဂဝါ အာဟ – ဒွေမာ, ဘိက္ခဝေ, သီလဝတော ဂတိယော ဒေဝါ စ မနုဿာ စ. ဧဝဉ္စ နာဠန္ဒာယံ နိဂမေ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

Pháp có hai loại: sự thu thúc các căn và Đạo. Ác thú có hai loại: so với cõi trời và người thì các cõi khổ là ác thú; so với Niết-bàn thì tất cả các cảnh giới tái sanh là ác thú. Trong đó, sự thực hành không gián đoạn trong giới thu thúc, Pháp này được thực hành tốt đẹp sẽ hộ trì khỏi các cõi khổ. Thế Tôn đã nói như vầy: “Này các Tỳ khưu, có hai cảnh giới cho người có giới: cõi trời và cõi người.” Và tại thị trấn Nāḷandā, trưởng làng Asibandhakaputta đã bạch với Thế Tôn điều này:

‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘန္တေ, ပစ္ဆာဘူမကာ ကာမဏ္ဍလုကာ သေဝါလမာလိကာ ဥဒကောရောဟကာ အဂ္ဂိပရိစာရကာ, တေ မတံ ကာလင်္ကတံ ဥယျာပေန္တိ နာမ, သညာပေန္တိ နာမ, သဂ္ဂံ နာမ ဩက္ကာမေန္တိ. ဘဂဝါ ပန, ဘန္တေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပဟောတိ တထာ ကာတုံ, ယထာ သဗ္ဗော လောကော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’’တိ.

“Bạch Thế Tôn, các vị Bà-la-môn ở phương Tây, những người mang bình nước, đeo vòng hoa rong rêu, tắm gội trong nước, và thờ lửa, họ được cho là có thể đưa người đã chết, đã mệnh chung lên, được cho là dẫn dắt, được cho là đưa vào cõi trời. Bạch Thế Tôn, còn Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, có thể làm như vậy, để cho tất cả chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung được sanh về thiện thú, thiên giới không ạ?”

‘‘တေန ဟိ, ဂါမဏိ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ, ယထာ တေ ခမေယျ, တထာ နံ ဗျာကရေယျာသီတိ.

“Này trưởng làng, nếu vậy, trong vấn đề này Ta sẽ hỏi lại chính ông. Ông thấy thế nào hợp lý thì hãy trả lời như vậy.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, ဣဓဿ ပုရိသော ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော, တမေနံ မဟာဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ ‘အယံ ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတူ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, အပိ နု သော ပုရိသော မဟတော ဇနကာယဿ အာယာစနဟေတု ဝါ ထောမနဟေတုဝါ ပဉ္ဇလိကံ အနုပရိသက္ကနဟေတု ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’’တိ. ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“Này trưởng làng, ông nghĩ thế nào? Giả sử ở đây có một người sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời vô ích, tham lam, có tâm sân, có tà kiến. Rồi một đám đông dân chúng tụ tập, hội họp lại, cầu xin, tán thán, chắp tay đi theo sau người ấy rằng: ‘Mong cho người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh về thiện thú, thiên giới.’ Này trưởng làng, ông nghĩ thế nào, liệu người ấy do nhân duyên cầu xin, tán thán, hay chắp tay đi theo sau của đám đông dân chúng mà sau khi thân hoại mạng chung, được sanh về thiện thú, thiên giới không?” “Bạch Thế Tôn, không thể được như vậy.”

‘‘သေယျထာပိ, ဂါမဏိ, ပုရိသော မဟတိံ ပုထုသိလံ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကရဟဒေ ပက္ခိပေယျ, တမေနံ မဟာဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ ‘ဥမ္မုဇ္ဇ, ဘော, ပုထုသိလေ, ဥပ္လဝ ဘော ပုထုသိလေ, ထလမုပ္လဝ, ဘော ပုထုသိလေ’တိ. တံ ကိံ မညသိ ဂါမဏိ, အပိ နု သာ မဟတီ ပုထုသိလာ မဟတော ဇနကာယဿ အာယာစနဟေတု ဝါ ထောမနဟေတု ဝါ ပဉ္ဇလိကံ အနုပရိသက္ကနဟေတု ဝါ ဥမ္မုဇ္ဇေယျ ဝါ ဥပ္လဝေယျ ဝါ ထလံ ဝါ ဥပ္လဝေယျာ’’တိ. ‘‘နော ဟေတံ[Pg.40], ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂါမဏိ, ယော သော ပုရိသော ပါဏာတိပါတီ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော, ကိဉ္စာပိ နံ မဟာဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ ‘အယံ ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတူ’တိ. အထ ခေါ သော ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ.

“Này trưởng làng, ví như một người ném một tảng đá lớn vào một hồ nước sâu. Rồi một đám đông dân chúng tụ tập, hội họp lại, cầu xin, tán thán, chắp tay đi theo sau rằng: ‘Này tảng đá, hãy trồi lên! Này tảng đá, hãy nổi lên! Này tảng đá, hãy trôi vào bờ!’ Này trưởng làng, ông nghĩ thế nào, liệu tảng đá lớn ấy do nhân duyên cầu xin, tán thán, hay chắp tay đi theo sau của đám đông dân chúng mà trồi lên, nổi lên, hay trôi vào bờ không?” “Bạch Thế Tôn, không thể được như vậy.” “Cũng vậy, này trưởng làng, người nào sát sanh… (vân vân)… có tà kiến, cho dù đám đông dân chúng có tụ tập, hội họp lại, cầu xin, tán thán, chắp tay đi theo sau rằng: ‘Mong cho người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh về thiện thú, thiên giới,’ tuy nhiên, người ấy sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi khổ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, ဣဓဿ ပုရိသော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော, တမေနံ မဟာဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ ‘အယံ ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတူ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, အပိ နု သော ပုရိသော မဟတော ဇနကာယဿ အာယာစနဟေတု ဝါ ထောမနဟေတု ဝါ ပဉ္ဇလိကံ အနုပရိသက္ကနဟေတု ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’’တိ. ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“Này trưởng làng, ông nghĩ thế nào? Giả sử ở đây có một người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói lời đâm thọc, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích, không tham lam, có tâm không sân, có chánh kiến. Rồi một đám đông dân chúng tụ tập, hội họp lại, cầu xin, tán thán, chắp tay đi theo sau người ấy rằng: ‘Mong cho người này, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi khổ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.’ Này trưởng làng, ông nghĩ thế nào, liệu người ấy do nhân duyên cầu xin, tán thán, hay chắp tay đi theo sau của đám đông dân chúng mà sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi khổ, ác thú, đọa xứ, địa ngục không?” “Bạch Thế Tôn, không thể được như vậy.”

‘‘သေယျထာပိ, ဂါမဏိ, ပုရိသော သပ္ပိကုမ္ဘံ ဝါ တေလကုမ္ဘံ ဝါ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကရဟဒေ ဩဂါဟေတွာ ဘိန္ဒေယျ. တတြ ယာဿ သက္ခရာ ဝါ ကဌလာ, သာ အဓောဂါမီ အဿ. ယဉ္စ ခွဿ တတြ သပ္ပိ ဝါ တေလံ ဝါ, တံ ဥဒ္ဓံဂါမိ အဿ. တမေနံ မဟာဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ ‘ဩသီဒ, ဘော သပ္ပိတေလ, သံသီဒ, ဘော သပ္ပိတေလ, အဓော ဂစ္ဆ ‘ဘော သပ္ပိတေလာ’တိ. တံ ကိံ မညသိ ဂါမဏိ, အပိ နု တံ သပ္ပိတေလံ မဟတော ဇနကာယဿ အာယာစနဟေတု ဝါ ထောမနဟေတု ဝါ ပဉ္ဇလိကံ အနုပရိသက္ကနဟေတု ဝါ ‘ဩသီဒေယျ ဝါ သံသီဒေယျ ဝါ အဓော ဝါ ဂစ္ဆေယျာ’တိ. ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“Này trưởng làng, ví như một người dìm một hũ bơ hay một hũ dầu xuống hồ nước sâu rồi đập vỡ. Ở đó, những gì là sỏi đá hay mảnh vỡ, chúng sẽ chìm xuống. Và những gì ở đó là bơ hay dầu, chúng sẽ nổi lên. Rồi một đám đông dân chúng tụ tập, hội họp lại, cầu xin, tán thán, chắp tay đi theo sau rằng: ‘Này bơ và dầu, hãy chìm xuống! Này bơ và dầu, hãy lắng xuống! Này bơ và dầu, hãy đi xuống!’ Này trưởng làng, ông nghĩ thế nào, liệu bơ và dầu ấy do nhân duyên cầu xin, tán thán, hay chắp tay đi theo sau của đám đông dân chúng mà chìm xuống, lắng xuống, hay đi xuống không?” “Bạch Thế Tôn, không thể được như vậy.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂါမဏိ, ယော သော ပုရိသော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိကော, ကိဉ္စာပိ နံ မဟာဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ ‘အယံ ပုရိသော ကာယဿ [Pg.41] ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတူ’’’တိ. အထ ခေါ သော ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဣတိ ဓမ္မော သုစိဏ္ဏော အပါယေဟိ ရက္ခတိ. တတ္ထ ယာ မဂ္ဂဿ တိက္ခတာ အဓိမတ္တတာ, အယံ ဓမ္မော သုစိဏ္ဏော သဗ္ဗာဟိ ဥပပတ္တီဟိ ရက္ခတိ. ဧဝံ ဘဂဝါ အာဟ –

“Cũng vậy, này trưởng làng, người nào từ bỏ sát sanh… (vân vân)… có chánh kiến, cho dù đám đông dân chúng có tụ tập, hội họp lại, cầu xin, tán thán, chắp tay đi theo sau rằng: ‘Mong cho người này, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi khổ, ác thú, đọa xứ, địa ngục,’ tuy nhiên, người ấy sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh về thiện thú, thiên giới. Như vậy, Pháp được thực hành tốt đẹp sẽ hộ trì khỏi các cõi khổ. Trong đó, sự sắc bén, sự vượt trội của Đạo, Pháp này được thực hành tốt đẹp sẽ hộ trì khỏi tất cả các cảnh giới tái sanh. Thế Tôn đã nói như vầy:”

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော;

သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော, ဉတွာန ဥဒယဗ္ဗယံ;

ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူ ဘိက္ခု, သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေ’’တိ.

Do đó, vị tỳ khưu nên có tâm được hộ trì, với chánh tư duy làm hành xứ, với chánh kiến đi trước, sau khi biết được sự sanh diệt, chinh phục được hôn trầm thụy miên, nên từ bỏ tất cả các ác thú.

၃၂. တတ္ထ ဒုဂ္ဂတီနံ ဟေတု တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာ စ, တာနိ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ, တေဟိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ ယေ သဥပါဒါနာ ခန္ဓာ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ, အယံ သမုဒယော. ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ, တေသံ ဘဂဝါ ပရိညာယ စ ပဟာနာယ စ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ သမုဒယဿ ပဟာနာယ. တတ္ထ တဏှာယ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ရူပီနိ ပဒဋ္ဌာနံ. အဝိဇ္ဇာယ မနိန္ဒြိယံ ပဒဋ္ဌာနံ. ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ရူပီနိ ရက္ခန္တော သမာဓိံ ဘာဝယတိ, တဏှဉ္စ နိဂ္ဂဏှာတိ. မနိန္ဒြိယံ ရက္ခန္တော ဝိပဿနံ ဘာဝယတိ, အဝိဇ္ဇဉ္စ နိဂ္ဂဏှာတိ. တဏှာနိဂ္ဂဟေန ဒွေ ဥပါဒါနာနိ ပဟီယန္တိ ကာမုပါဒါနဉ္စ သီလဗ္ဗတုပါဒါနဉ္စ. အဝိဇ္ဇာနိဂ္ဂဟေန ဒွေ ဥပါဒါနာနိ ပဟီယန္တိ ဒိဋ္ဌုပါဒါနဉ္စ အတ္တဝါဒုပါဒါနဉ္စ. စတူသု ဥပါဒါနေသု ပဟီနေသု ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ သမထော စ ဝိပဿနာ စ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဗြဟ္မစရိယန္တိ.

32. Trong đó, nguyên nhân của các ác thú là ái và vô minh, chúng là bốn thủ. Các uẩn có thủ do bốn thủ ấy, đây là khổ. Bốn thủ, đây là tập. Năm uẩn là khổ, Đức Thế Tôn thuyết pháp để liễu tri và đoạn tận chúng, để liễu tri khổ và đoạn tận tập. Trong đó, năm sắc căn là nhân cần thiết của ái. Mạng căn là nhân cần thiết của vô minh. Người hộ trì năm sắc căn thì tu tập định và chế ngự ái. Người hộ trì mạng căn thì tu tập tuệ và chế ngự vô minh. Do chế ngự ái, hai thủ được đoạn tận: dục thủ và giới cấm thủ. Do chế ngự vô minh, hai thủ được đoạn tận: kiến thủ và ngã luận thủ. Khi bốn thủ được đoạn tận, hai pháp đạt đến sự viên mãn của tu tập: chỉ và quán. Điều này được gọi là phạm hạnh.

တတ္ထ ဗြဟ္မစရိယဿ ဖလံ စတ္တာရိ သာမညဖလာနိ သောတာပတ္တိဖလံ သကဒါဂါမိဖလံ အနာဂါမိဖလံ အရဟတ္တံ အဂ္ဂဖလံ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ဗြဟ္မစရိယဿ ဖလာနိ. ဣတိ ပုရိမကာနိ စ ဒွေ သစ္စာနိ ဒုက္ခံ သမုဒယော စ. သမထော စ ဝိပဿနာ စ ဗြဟ္မစရိယဉ္စ မဂ္ဂေါ, ဗြဟ္မစရိယဿ ဖလာနိ စ တဒါရမ္မဏာ စ အသင်္ခတာဓာတု နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတီ’’တိ.

Trong đó, quả của phạm hạnh là bốn sa-môn quả: Dự lưu quả, Nhất lai quả, Bất lai quả, A-la-hán quả là quả tối thượng. Bốn quả này là quả của phạm hạnh. Như vậy, hai đế trước là khổ và tập. Chỉ, quán và phạm hạnh là đạo. Các quả của phạm hạnh và đối tượng của chúng là vô vi giới, (đó là) diệt. Đây là bốn đế. Do đó, Đức Thế Tôn đã nói: 'Pháp thật sự hộ trì'.

တတ္ထ ယံ ပဋိဝေဓေန ရက္ခတိ, ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယတော ရက္ခတိ, အယံ သမုဒယော. ယေန ရက္ခတိ, အယံ မဂ္ဂေါ. ယံ ရက္ခတိ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘ဧကမှိ ပဒဋ္ဌာနေ’’တိ.

Trong đó, cái được hộ trì bằng sự thông suốt, đó là khổ. Cái mà từ đó được hộ trì, đó là tập. Cái mà nhờ đó hộ trì, đó là đạo. Cái được hộ trì (là Niết-bàn), đó là diệt. Đây là bốn đế. Do đó, Tôn giả Mahākaccāyana đã nói: 'trong một nhân cần thiết'.

နိယုတ္တော အာဝဋ္ဋော ဟာရော.

Āvaṭṭa hāra (phương pháp luân chuyển) đã được áp dụng.

၈. ဝိဘတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂေါ

8. Phân tích về Vibhatti hāra (phương pháp phân loại).

၃၃. တတ္ထ [Pg.42] ကတမော ဝိဘတ္တိဟာရော? ‘‘ဓမ္မဉ္စ ပဒဋ္ဌာနံ ဘူမိဉ္စာ’’တိ.

33. Trong đó, Vibhatti hāra là gì? (Đó là) 'pháp, nhân cần thiết, và địa'.

ဒွေ သုတ္တာနိ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ. ဒွေ ပဋိပဒါ ပုညဘာဂိယာ စ ဖလဘာဂိယာ စ. ဒွေ သီလာနိ သံဝရသီလဉ္စ ပဟာနသီလဉ္စ, တတ္ထ ဘဂဝါ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ ပုညဘာဂိယာယ ပဋိပဒါယ ဒေသယတိ, သော သံဝရသီလေ ဌိတော တေန ဗြဟ္မစရိယေန ဗြဟ္မစာရီ ဘဝတိ, တတ္ထ ဘဂဝါ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ ဖလဘာဂိယာယ ပဋိပဒါယ ဒေသယတိ, သော ပဟာနသီလေ ဌိတော တေန ဗြဟ္မစရိယေန ဗြဟ္မစာရီ ဘဝတိ.

Có hai loại kinh: kinh thuộc phần tập quán và kinh thuộc phần nhàm chán. Có hai con đường thực hành: con đường thuộc phần phước và con đường thuộc phần quả. Có hai loại giới: giới phòng hộ và giới đoạn tận. Trong đó, Đức Thế Tôn thuyết kinh thuộc phần tập quán bằng con đường thực hành thuộc phần phước; vị ấy, an trú trong giới phòng hộ, trở thành người sống phạm hạnh bằng phạm hạnh ấy. Trong đó, Đức Thế Tôn thuyết kinh thuộc phần nhàm chán bằng con đường thực hành thuộc phần quả; vị ấy, an trú trong giới đoạn tận, trở thành người sống phạm hạnh bằng phạm hạnh ấy.

တတ္ထ ကတမံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ? ဝါသနာဘာဂိယံ နာမ သုတ္တံ ဒါနကထာ သီလကထာ သဂ္ဂကထာ ကာမာနံ အာဒီနဝေါ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသောတိ.

Trong đó, kinh thuộc phần tập quán là gì? Kinh tên là thuộc phần tập quán là: thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về cõi trời, sự nguy hại của các dục, và lợi ích của sự xuất ly.

တတ္ထ ကတမံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ? နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ နာမ သုတ္တံ ယာ စတုသစ္စပ္ပကာသနာ, ဝါသနာဘာဂိယေ သုတ္တေ နတ္ထိ ပဇာနနာ, နတ္ထိ မဂ္ဂေါ, နတ္ထိ ဖလံ. နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေ သုတ္တေ အတ္ထိ ပဇာနနာ, အတ္ထိ မဂ္ဂေါ, အတ္ထိ ဖလံ. ဣမာနိ စတ္တာရိ သုတ္တာနိ. ဣမေသံ စတုန္နံ သုတ္တာနံ ဒေသနာယ ဖလေန သီလေန ဗြဟ္မစရိယေန သဗ္ဗတော ဝိစယေန ဟာရေန ဝိစိနိတွာ ယုတ္တိဟာရေန ယောဇယိတဗ္ဗာ ယာဝတိကာ ဉာဏဿ ဘူမိ.

Trong đó, kinh thuộc phần nhàm chán là gì? Kinh tên là thuộc phần nhàm chán là sự tuyên thuyết về Tứ đế. Trong kinh thuộc phần tập quán, không có sự liễu tri, không có đạo, không có quả. Trong kinh thuộc phần nhàm chán, có sự liễu tri, có đạo, có quả. Bốn loại kinh này, về phương diện thuyết giảng, quả, giới, và phạm hạnh, cần được thẩm sát toàn diện bằng vicaya hāra (phương pháp thẩm sát) và kết hợp bằng yutti hāra (phương pháp tương hợp) trong chừng mực nào mà địa của trí có thể đạt đến.

၃၄. တတ္ထ ကတမေ ဓမ္မာ သာဓာရဏာ? ဒွေ ဓမ္မာ သာဓာရဏာ နာမသာဓာရဏာ ဝတ္ထုသာဓာရဏာ စ. ယံ ဝါ ပန ကိဉ္စိ အညမ္ပိ ဧဝံ ဇာတိယံ, မိစ္ဆတ္တနိယတာနံ သတ္တာနံ အနိယတာနဉ္စ သတ္တာနံ ဒဿနပ္ပဟာတဗ္ဗာ ကိလေသာ သာဓာရဏာ, ပုထုဇ္ဇနဿ သောတာပန္နဿ စ ကာမရာဂဗျာပါဒါ သာဓာရဏာ, ပုထုဇ္ဇနဿ အနာဂါမိဿ စ ဥဒ္ဓံဘာဂိယာ သံယောဇနာ သာဓာရဏာ, ယံ ကိဉ္စိ အရိယသာဝကော လောကိယံ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတိ, သဗ္ဗာ သာ အဝီတရာဂေဟိ သာဓာရဏာ, သာဓာရဏာ ဟိ ဓမ္မာ ဧဝံ အညမညံ ပရံ ပရံ သကံ သကံ ဝိသယံ နာတိဝတ္တန္တိ. ယောပိ ဣမေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော န သော တံ ဓမ္မံ ဥပါတိဝတ္တတိ. ဣမေ ဓမ္မာ သာဓာရဏာ.

34. Trong đó, những pháp nào là tương đồng? Có hai pháp tương đồng: tương đồng về danh và tương đồng về vật. Hoặc bất cứ điều gì khác có cùng bản chất như vậy. Các phiền não cần được đoạn tận bằng kiến (đạo) là tương đồng đối với chúng sanh có tà tánh quyết định và chúng sanh không quyết định. Dục tham và sân là tương đồng đối với phàm phu và bậc Dự lưu. Các thượng phần kiết sử là tương đồng đối với phàm phu và bậc Bất lai. Bất cứ thiền chứng thế gian nào mà vị Thánh đệ tử chứng đắc, tất cả những thiền chứng ấy đều tương đồng với những người chưa ly tham. Vì các pháp tương đồng như vậy không vượt qua lĩnh vực của nhau, của từng cái một. Người nào có đầy đủ các pháp này cũng không vượt qua pháp đó. Những pháp này là tương đồng.

တတ္ထ ကတမေ ဓမ္မာ အသာဓာရဏာ? ယာဝ ဒေသနံ ဥပါဒါယ ဂဝေသိတဗ္ဗာ သေက္ခာသေက္ခာ ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗာတိ, အဋ္ဌမကဿ သောတာပန္နဿ စ ကာမရာဂဗျာပါဒါ သာဓာရဏာ ဓမ္မတာ အသာဓာရဏာ, အဋ္ဌမကဿ အနာဂါမိဿ စ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာ [Pg.43] သံယောဇနာ သာဓာရဏာ ဓမ္မတာ အသာဓာရဏာ. သဗ္ဗေသံ သေက္ခာနံ နာမံ သာဓာရဏံ ဓမ္မတာ အသာဓာရဏာ. သဗ္ဗေသံ ပဋိပန္နကာနံ နာမံ သာဓာရဏံ ဓမ္မတာ အသာဓာရဏာ. သဗ္ဗေသံ သေက္ခာနံ သေက္ခသီလံ သာဓာရဏံ ဓမ္မတာ အသာဓာရဏာ. ဧဝံ ဝိသေသာနုပဿိနာ ဟီနုက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမံ ဥပါဒါယ ဂဝေသိတဗ္ဗံ.

Trong đó, những pháp nào là không tương đồng? Cần phải tìm kiếm dựa trên sự thuyết giảng, (phân loại) là hữu học, vô học, có khả năng, không có khả năng. Đối với người thứ tám (Dự lưu đạo) và bậc Dự lưu (quả), (sự hiện hữu của) dục tham và sân là tương đồng, nhưng pháp tánh (của chúng) thì không tương đồng. Đối với người thứ tám (Bất lai đạo) và bậc Bất lai (quả), (sự hiện hữu của) các thượng phần kiết sử là tương đồng, nhưng pháp tánh (của chúng) thì không tương đồng. Danh xưng của tất cả các bậc hữu học là tương đồng, nhưng pháp tánh thì không tương đồng. Danh xưng của tất cả các bậc đang thực hành (hướng) là tương đồng, nhưng pháp tánh thì không tương đồng. Giới của hữu học là tương đồng đối với tất cả các bậc hữu học, nhưng pháp tánh thì không tương đồng. Như vậy, cần phải tìm kiếm bằng cách quán xét sự khác biệt, dựa trên (sự phân loại) hạ, thượng, và trung.

ဒဿနဘူမိ နိယာမာဝက္ကန္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ, ဘာဝနာဘူမိ ဥတ္တရိကာနံ ဖလာနံ ပတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ သမထဿ ပဒဋ္ဌာနံ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ ဝိပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနံ, ဒါနမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ပရတော ဃောသဿ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ, သီလမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု စိန္တာမယိယာ ပညာယ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ, ဘာဝနာမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ဘာဝနာမယိယာ ပညာယ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ. ဒါနမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ပရတော စ ဃောသဿ သုတမယိယာ စ ပညာယ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ သီလမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု စိန္တာမယိယာ စ ပညာယ ယောနိသော စ မနသိကာရဿ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ, ဘာဝနာမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ဘာဝနာမယိယာ စ ပညာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ စ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ. ပတိရူပဒေသဝါသော ဝိဝေကဿ စ သမာဓိဿ စ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ, သပ္ပုရိသူပနိဿယော တိဏ္ဏဉ္စ အဝေစ္စပ္ပသာဒါနံ သမထဿ စ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ, အတ္တသမ္မာပဏိဓာနံ ဟိရိယာ စ ဝိပဿနာယ စ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ, အကုသလပရိစ္စာဂေါ ကုသလဝီမံသာယ စ သမာဓိန္ဒြိယဿ စ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ, ဓမ္မသွာက္ခာတတာ ကုသလမူလရောပနာယ စ ဖလသမာပတ္တိယာ စ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ, သံဃသုပ္ပဋိပန္နတာ သံဃသုဋ္ဌုတာယ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ, သတ္ထုသမ္ပဒါ အပ္ပသန္နာနဉ္စ ပသာဒါယ ပသန္နာနဉ္စ ဘိယျောဘာဝါယ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ, အပ္ပဋိဟတပါတိမောက္ခတာ ဒုမ္မင်္ကူနဉ္စ ပုဂ္ဂလာနံ နိဂ္ဂဟာယ ပေသလာနဉ္စ ပုဂ္ဂလာနံ ဖာသုဝိဟာရာယ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘ဓမ္မဉ္စ ပဒဋ္ဌာန’’န္တိ.

Kiến địa là nhân gần cho sự đi vào chánh tánh quyết định, tu địa là nhân gần cho sự chứng đắc các quả cao hơn, khổ hành đạo và chậm thắng trí là nhân gần của chỉ, lạc hành đạo và nhanh thắng trí là nhân gần của quán, phước nghiệp sự thành tựu do bố thí là nhân gần chung cho âm thanh từ người khác, phước nghiệp sự thành tựu do trì giới là nhân gần chung cho tuệ thành tựu do tư duy, phước nghiệp sự thành tựu do tu tiến là nhân gần chung cho tuệ thành tựu do tu tiến. Phước nghiệp sự thành tựu do bố thí là nhân gần chung cho cả âm thanh từ người khác và tuệ thành tựu do văn. Phước nghiệp sự thành tựu do trì giới là nhân gần chung cho cả tuệ thành tựu do tư duy và như lý tác ý. Phước nghiệp sự thành tựu do tu tiến là nhân gần chung cho cả tuệ thành tựu do tu tiến và chánh kiến. Trú ở trú xứ thích hợp là nhân gần chung cho cả sự vắng lặng và định. Thân cận bậc thiện trí thức là nhân gần chung cho cả ba loại bất động tín và chỉ. Tự mình hướng đến chánh đạo là nhân gần chung cho cả tàm và quán. Từ bỏ bất thiện là nhân gần chung cho cả sự thẩm sát thiện và định quyền. Pháp được khéo thuyết giảng là nhân gần chung cho cả việc gieo trồng căn lành và sự chứng đắc quả. Tăng chúng là bậc thiện hạnh là nhân gần chung cho sự tán thán Tăng chúng. Sự toàn hảo của bậc Đạo Sư là nhân gần chung cho sự phát sinh niềm tin của những người chưa có niềm tin và cho sự tăng trưởng (niềm tin) của những người đã có niềm tin. Giới bổn Pātimokkha không bị ngăn che là nhân gần chung cho việc khiển trách những người có giới hạnh xấu và cho sự an lạc của những người ưa thích giới hạnh. Do đó, trưởng lão Mahākaccāyano đã nói: "Pháp và nhân gần".

နိယုတ္တော ဝိဘတ္တိ ဟာရော.

Phương pháp Phân Tích đã được trình bày.

၉. ပရိဝတ္တနဟာရဝိဘင်္ဂေါ

9. Phân Tích về Phương Pháp Chuyển Đổi

၃၅. တတ္ထ [Pg.44] ကတမော ပရိဝတ္တနော ဟာရော? ‘‘ကုသလာကုသလေ ဓမ္မေ’’တိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ ပုရိသပုဂ္ဂလဿ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဘဝတိ. ယေ စဿ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ, တေ စဿ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောန္တိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ စဿ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ, တေ စဿ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ ပုရိသပုဂ္ဂလဿ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော နိဇ္ဇိဏ္ဏော ဘဝတိ. ယေ စဿ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ, တေ စဿ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောန္တိ. သမ္မာသင်္ကပ္ပပစ္စယာ စဿ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ. တေ စဿ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ သမ္မာဝါစဿ သမ္မာကမ္မန္တဿ သမ္မာအာဇီဝဿ သမ္မာဝါယာမဿ သမ္မာသတိဿ သမ္မာသမာဓိဿ သမ္မာဝိမုတ္တဿ သမ္မာဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနဿ ပုရိသပုဂ္ဂလဿ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝတိ. ယေ စဿ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ, တေ စဿ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောန္တိ. သမ္မာဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနပစ္စယာ စဿ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ, တေ စဿ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ.

35. Trong ấy, phương pháp chuyển đổi là gì? (Ví dụ) "Các pháp thiện và bất thiện". Đối với người có chánh kiến, tà kiến bị đoạn trừ. Và những pháp ác, bất thiện nào khởi lên nơi người ấy do duyên tà kiến, những pháp ấy cũng bị đoạn trừ nơi người ấy. Và do duyên chánh kiến, nhiều pháp thiện khởi lên nơi người ấy, những pháp ấy nơi người ấy đi đến sự viên mãn trong tu tiến. Đối với người có chánh tư duy, tà tư duy bị đoạn trừ. Và những pháp ác, bất thiện nào khởi lên nơi người ấy do duyên tà tư duy, những pháp ấy cũng bị đoạn trừ nơi người ấy. Và do duyên chánh tư duy, nhiều pháp thiện khởi lên nơi người ấy. Những pháp ấy nơi người ấy đi đến sự viên mãn trong tu tiến. Tương tự như vậy, đối với người có chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định, chánh giải thoát, chánh giải thoát tri kiến, thì tà giải thoát tri kiến bị đoạn trừ. Và những pháp ác, bất thiện nào khởi lên nơi người ấy do duyên tà giải thoát tri kiến, những pháp ấy cũng bị đoạn trừ nơi người ấy. Và do duyên chánh giải thoát tri kiến, nhiều pháp thiện khởi lên nơi người ấy, những pháp ấy nơi người ấy đi đến sự viên mãn trong tu tiến.

၃၆. ယဿ ဝါ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတဿ ပါဏာတိပါတော ပဟီနော ဟောတိ. အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတဿ အဒိန္နာဒါနံ ပဟီနံ ဟောတိ. ဗြဟ္မစာရိဿ အဗြဟ္မစရိယံ ပဟီနံ ဟောတိ. သစ္စဝါဒိဿ မုသာဝါဒေါ ပဟီနော ဟောတိ. အပိသုဏဝါစဿ ပိသုဏာ ဝါစာ ပဟီနာ ဟောတိ. သဏှဝါစဿ ဖရုသာ ဝါစာ ပဟီနာ ဟောတိ. ကာလဝါဒိဿ သမ္ဖပ္ပလာပေါ ပဟီနော ဟောတိ. အနဘိဇ္ဈာလုဿ အဘိဇ္ဈာ ပဟီနာ ဟောတိ. အဗျာပန္နစိတ္တဿ ဗျာပါဒေါ ပဟီနော ဟောတိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပဟီနာ ဟောတိ.

36. Hoặc là, đối với người đã từ bỏ sát sanh, sự sát sanh được đoạn tận. Đối với người đã từ bỏ trộm cắp, sự trộm cắp được đoạn tận. Đối với người sống phạm hạnh, phi phạm hạnh được đoạn tận. Đối với người nói lời chân thật, nói dối được đoạn tận. Đối với người không nói lời đôi chiều, nói lời đôi chiều được đoạn tận. Đối với người nói lời ôn hòa, nói lời thô ác được đoạn tận. Đối với người nói đúng thời, nói lời vô ích được đoạn tận. Đối với người không tham lam, tham lam được đoạn tận. Đối với người có tâm không sân hận, sân hận được đoạn tận. Đối với người có chánh kiến, tà kiến được đoạn tận.

ယေ စ ခေါ ကေစိ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဂရဟန္တိ, နေသံ သန္ဒိဋ္ဌိကာ သဟဓမ္မိကာ ဂါရယှာ ဝါဒါနုဝါဒါ အာဂစ္ဆန္တိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိဉ္စ တေ ဘဝန္တော ဓမ္မံ ဂရဟန္တိ. တေန ဟိ ယေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ, တေသံ ဘဝန္တာနံ ပုဇ္ဇာ စ ပါသံသာ စ. ဧဝံ သမ္မာသင်္ကပ္ပံ သမ္မာဝါစံ သမ္မာကမ္မန္တံ သမ္မာအာဇီဝံ သမ္မာဝါယာမံ သမ္မာသတိံ သမ္မာသမာဓိံ သမ္မာဝိမုတ္တိံ သမ္မာဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနဉ္စ တေ ဘဝန္တော ဓမ္မံ ဂရဟန္တိ. တေန ဟိ ယေ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနာ, တေသံ ဘဝန္တာနံ ပုဇ္ဇာ စ ပါသံသာ စ.

Và bất cứ ai chỉ trích Thánh đạo Tám ngành, đối với họ, những lời chỉ trích và phản bác đáng bị khiển trách, có cơ sở, hiện tại, sẽ đến. Những vị ấy chỉ trích pháp chánh kiến. Do đó, những người có tà kiến được những vị ấy cúng dường và tán thán. Tương tự như vậy, những vị ấy chỉ trích pháp chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định, chánh giải thoát, và chánh giải thoát tri kiến. Do đó, những người có tà giải thoát tri kiến được những vị ấy cúng dường và tán thán.

ယေ [Pg.45] စ ခေါ ကေစိ ဧဝမာဟံသု ‘‘ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာ ကာမာ, ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာ ကာမာ, အာသေဝိတဗ္ဗာ ကာမာ, နိသေဝိတဗ္ဗာ ကာမာ, ဘာဝယိတဗ္ဗာ ကာမာ, ဗဟုလီကာတဗ္ဗာ ကာမာ’’တိ. ကာမေဟိ ဝေရမဏီ တေသံ အဓမ္မော.

Và bất cứ ai nói như vầy: "Các dục nên được hưởng thụ, các dục nên được tận hưởng, các dục nên được thực hành, các dục nên được thường xuyên thực hành, các dục nên được phát triển, các dục nên được làm cho nhiều", thì đối với họ, sự từ bỏ các dục là phi pháp.

ယေ ဝါ ပန ကေစိ ဧဝမာဟံသု ‘‘အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ ဓမ္မော’’တိ. နိယျာနိကော တေသံ ဓမ္မော အဓမ္မော. ယေ စ ခေါ ကေစိ ဧဝမာဟံသု ‘‘ဒုက္ခော ဓမ္မော’’တိ. သုခေါ တေသံ ဓမ္မော အဓမ္မော. ယထာ ဝါ ပန ဘိက္ခုနော သဗ္ဗသင်္ခါရေသု အသုဘာနုပဿိနော ဝိဟရတော သုဘသညာ ပဟီယန္တိ. ဒုက္ခာနုပဿိနော ဝိဟရတော သုခသညာ ပဟီယန္တိ. အနိစ္စာနုပဿိနော ဝိဟရတော နိစ္စသညာ ပဟီယန္တိ. အနတ္တာနုပဿိနော ဝိဟရတော အတ္တသညာ ပဟီယန္တိ. ယံ ယံ ဝါ ပန ဓမ္မံ ရောစယတိ ဝါ ဥပဂစ္ဆတိ ဝါ, တဿ တဿ ဓမ္မဿ ယော ပဋိပက္ခော, သွဿ အနိဋ္ဌတော အဇ္ဈာပန္နော ဘဝတိ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘ကုသလာကုသလဓမ္မေ’’တိ.

Lại nữa, những ai nói rằng: ‘Sự thực hành khổ hạnh là pháp.’ Đối với họ, pháp đưa đến giải thoát lại là phi pháp. Và những ai nói rằng: ‘Khổ là pháp.’ Đối với họ, pháp an lạc lại là phi pháp. Lại nữa, cũng như vị tỳ khưu trú và quán bất tịnh trong tất cả các pháp hữu vi, thì tịnh tưởng được đoạn trừ. Khi trú và quán khổ, thì lạc tưởng được đoạn trừ. Khi trú và quán vô thường, thì thường tưởng được đoạn trừ. Khi trú và quán vô ngã, thì ngã tưởng được đoạn trừ. Lại nữa, bất cứ pháp nào mà người ấy ưa thích hay chấp thủ, thì pháp đối nghịch với pháp ấy trở thành điều không mong muốn đối với người ấy. Do đó, trưởng lão Mahākaccāyana đã nói: ‘Các pháp thiện và bất thiện.’

နိယုတ္တော ပရိဝတ္တနော ဟာရော.

Phương pháp chuyển đổi đã được trình bày.

၁၀. ဝေဝစနဟာရဝိဘင်္ဂေါ

10. Phân tích về phương pháp đồng nghĩa.

၃၇. တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော ဟာရော? ‘‘ဝေဝစနာနိ ဗဟူနီ’’တိ. ယထာ ဧကံ ဘဂဝါ ဓမ္မံ အညမညေဟိ ဝေဝစနေဟိ နိဒ္ဒိသတိ. ယထာဟ ဘဂဝါ –

37. Trong các phương pháp ấy, phương pháp đồng nghĩa là gì? Đó là ‘nhiều từ đồng nghĩa.’ Giống như việc Đức Thế Tôn chỉ dạy một pháp bằng nhiều từ đồng nghĩa khác nhau. Như Đức Thế Tôn đã nói:

‘‘အာသာ စ ပိဟာ အဘိနန္ဒနာ စ, အနေကဓာတူသု သရာ ပတိဋ္ဌိတာ;

အညာဏမူလပ္ပဘဝါ ပဇပ္ပိတာ, သဗ္ဗာ မယာ ဗျန္တိကတာ သမူလိကာ’’တိ.

‘Hy vọng, mong cầu, và hoan hỷ, sự luyến ái và an trú trong nhiều giới; những ước vọng phát sinh từ gốc rễ vô minh, tất cả đã được Ta đoạn trừ cùng với gốc rễ của chúng.’

အာသာ နာမ ဝုစ္စတိ ယာ ဘဝိဿဿ အတ္ထဿ အာသီသနာ အဝဿံ အာဂမိဿတီတိ အာသာဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပိဟာ နာမ ယာ ဝတ္တမာနဿ အတ္ထဿ ပတ္ထနာ, သေယျတရံ ဝါ ဒိသွာ ‘‘ဧဒိသော ဘဝေယျ’’န္တိ ပိဟာဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အတ္ထနိပ္ဖတ္တိပဋိပါလနာ အဘိနန္ဒနာ နာမ, ပိယံ ဝါ ဉာတိံ အဘိနန္ဒတိ, ပိယံ ဝါ ဓမ္မံ အဘိနန္ဒတိ, အပ္ပဋိကူလတော ဝါ အဘိနန္ဒတိ.

Hy vọng (āsā) được gọi là sự mong mỏi về một điều sẽ có trong tương lai; hy vọng khởi lên nơi người ấy rằng: ‘Điều đó chắc chắn sẽ đến với ta.’ Mong cầu (pihā) là sự ước muốn về một điều đang có ở hiện tại; hoặc khi thấy một điều gì tốt đẹp hơn, mong cầu khởi lên nơi người ấy rằng: ‘Mong sao ta cũng có được thứ như vậy.’ Hoan hỷ (abhinandanā) là sự chờ đợi thành quả của một điều gì đó; người ấy hoan hỷ với người thân yêu, hoan hỷ với một pháp ưa thích, hoặc hoan hỷ một cách không ghê tởm.

အနေကဓာတူတိ [Pg.46] စက္ခုဓာတု ရူပဓာတု စက္ခုဝိညာဏဓာတု, သောတဓာတု သဒ္ဒဓာတု သောတဝိညာဏဓာတု, ဃာနဓာတု ဂန္ဓဓာတု ဃာနဝိညာဏဓာတု, ဇိဝှာဓာတု ရသဓာတု ဇိဝှာဝိညာဏဓာတု, ကာယဓာတု ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု ကာယဝိညာဏဓာတု, မနောဓာတု ဓမ္မဓာတု မနောဝိညာဏဓာတု.

Nhiều giới (anekadhātu) là: nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới; nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới; tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới; thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới; thân giới, xúc giới, thân thức giới; ý giới, pháp giới, ý thức giới.

သရာတိ ကေစိ ရူပါဓိမုတ္တာ ကေစိ သဒ္ဒါဓိမုတ္တာ ကေစိ ဂန္ဓာဓိမုတ္တာ ကေစိ ရသာဓိမုတ္တာ ကေစိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာဓိမုတ္တာ ကေစိ ဓမ္မာဓိမုတ္တာ. တတ္ထ ယာနိ ဆ ဂေဟသိတာနိ ဒေါမနဿာနိ ယာနိ စ ဆ ဂေဟသိတာနိ သောမနဿာနိ ယာနိ စ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ ဒေါမနဿာနိ ယာနိ စ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ သောမနဿာနိ, ဣမာနိ စတုဝီသပဒါနိ တဏှာပက္ခော, တဏှာယ ဧတံ ဝေဝစနံ. ယာ ဆ ဥပေက္ခာ ဂေဟသိတာ, အယံ ဒိဋ္ဌိပက္ခော.

Sự luyến ái (sarā) là: một số người thiên về sắc, một số thiên về thanh, một số thiên về hương, một số thiên về vị, một số thiên về xúc, một số thiên về pháp. Trong đó, sáu ưu liên quan đến thế tục, sáu hỷ liên quan đến thế tục, sáu ưu liên quan đến xuất ly, và sáu hỷ liên quan đến xuất ly, hai mươi bốn khoản này thuộc về phần ái, đây là từ đồng nghĩa của ái. Sáu xả liên quan đến thế tục, đây là phần kiến.

၃၈. သာယေဝ ပတ္ထနာကာရေန ဓမ္မနန္ဒီ ဓမ္မပေမံ ဓမ္မဇ္ဈောသာနန္တိ တဏှာယ ဧတံ ဝေဝစနံ. စိတ္တံ မနော ဝိညာဏန္တိ စိတ္တဿ ဧတံ ဝေဝစနံ. မနိန္ဒြိယံ မနောဓာတု မနာယတနံ ဝိဇာနနာတိ မနဿေတံ ဝေဝစနံ. ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ အဓိပညာ သိက္ခာ ပညာ ပညာက္ခန္ဓော ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဉာဏံ သမ္မာဒိဋ္ဌိ တီရဏာ ဝိပဿနာ ဓမ္မေ ဉာဏံ အတ္ထေ ဉာဏံ အနွယေ ဉာဏံ ခယေ ဉာဏံ အနုပ္ပာဒေ ဉာဏံ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ အညိန္ဒြိယံ အညာတာဝိန္ဒြိယံ စက္ခု ဝိဇ္ဇာ ဗုဒ္ဓိ ဘူရိ မေဓာ အာလောကော, ယံ ဝါ ပန ယံ ကိဉ္စိ အညံပိ ဧဝံ ဇာတိယံ, ပညာယ ဧတံ ဝေဝစနံ. ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ လောကုတ္တရာနိ, သဗ္ဗာ ပညာ. အပိ စ အာဓိပတေယျဋ္ဌေန သဒ္ဓါ, အာရမ္ဘဋ္ဌေန ဝီရိယံ, အပိလာပနဋ္ဌေန သတိ, အဝိက္ခေပဋ္ဌေန သမာဓိ, ပဇာနနဋ္ဌေန ပညာ.

38. Chính ái ấy, dưới hình thức mong cầu, là hỷ trong pháp (dhammanandī), yêu mến pháp (dhammapemaṃ), tham đắm pháp (dhammajjhosāna); đây là từ đồng nghĩa của ái. Tâm (cittaṃ), ý (mano), thức (viññāṇaṃ); đây là từ đồng nghĩa của tâm (citta). Ý căn (manindriyaṃ), ý giới (manodhātu), ý xứ (manāyatanaṃ), sự hiểu biết (vijānanā); đây là từ đồng nghĩa của ý (manas). Tuệ căn (paññindriyaṃ), tuệ lực (paññābalaṃ), tăng thượng tuệ học (adhipaññā sikkhā), tuệ (paññā), tuệ uẩn (paññākkhandho), trạch pháp giác chi (dhammavicayasambojjhaṅgo), trí (ñāṇaṃ), chánh kiến (sammādiṭṭhi), sự thẩm sát (tīraṇā), minh sát (vipassanā), trí về pháp (dhomme ñāṇaṃ), trí về nghĩa (atthe ñāṇaṃ), trí tùy theo (anvaye ñāṇaṃ), trí về sự đoạn tận (khaye ñāṇaṃ), trí về sự không sanh (anuppāde ñāṇaṃ), vị tri đương tri căn (anaññātaññassāmītindriyaṃ), dĩ tri căn (aññindriyaṃ), cụ tri căn (aññātāvindriyaṃ), mắt (trí tuệ) (cakkhu), minh (vijjā), sự giác ngộ (buddhi), sự rộng lớn (của trí tuệ) (bhūri), sự thông minh (medhā), ánh sáng (āloko), và bất kỳ từ nào khác cùng loại như vậy, đây là từ đồng nghĩa của tuệ (paññā). Năm căn là siêu thế. Tất cả là tuệ. Lại nữa, tín (saddhā) có nghĩa là làm chủ; tinh tấn (vīriyaṃ) có nghĩa là khởi sự; niệm (sati) có nghĩa là không trôi nổi; định (samādhi) có nghĩa là không phân tán; tuệ (paññā) có nghĩa là biết rõ.

ယထာ စ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယံ ဝုတ္တံ ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. ဗလနိပ္ဖတ္တိဂတော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အဓိဂတပ္ပဋိသမ္ဘိဒေါ စတုယောဂဝိပ္ပဟီနော အဂတိဂမနဝီတိဝတ္တော ဥဒ္ဓဋသလ္လော နိရူဠှဝဏော မဒ္ဒိတကဏ္ဍကော နိဗ္ဗာပိတပရိယုဋ္ဌာနော ဗန္ဓနာတီတော ဂန္ထဝိနိဝေဌနော အဇ္ဈာသယဝီတိဝတ္တော ဘိန္နန္ဓကာရော စက္ခုမာ လောကဓမ္မသမတိက္ကန္တော အနုရောဓဝိရောဓဝိပ္ပယုတ္တော ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု ဓမ္မေသု အသင်္ခေပဂတော ဗန္ဓနာတိဝတ္တော ဌပိတသင်္ဂါမော အဘိက္ကန္တတရော ဥက္ကာဓရော အာလောကကရော ပဇ္ဇောတကရော တမောနုဒေါ ရဏဉ္ဇဟော အပရိမာဏဝဏ္ဏော အပ္ပမေယျဝဏ္ဏော အသင်္ခေယျဝဏ္ဏော အာဘံကရော ပဘံကရော ဓမ္မောဘာသပဇ္ဇောတကရောတိ [Pg.47] စ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တောတိ စ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယာ ဧတံ ဝေဝစနံ.

Và như đã được nói trong phần Tùy niệm Phật: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài là bậc đã thành tựu các lực, đã đạt đến các pháp vô sở úy, đã chứng đắc các pháp vô ngại giải, đã đoạn trừ bốn loại ách phược, đã vượt qua sự đi đến nơi không nên đến, đã nhổ lên mũi tên (phiền não), có vết thương đã lành, đã dẫm nát gai góc, đã dập tắt sự tấn công (của phiền não), đã vượt qua sự trói buộc, đã tháo gỡ các kết phược, đã vượt qua các khuynh hướng, đã phá tan bóng tối, là bậc có mắt, đã vượt qua các pháp thế gian, đã thoát khỏi sự thuận và nghịch đối với các pháp khả ý và bất khả ý, đã đi đến nơi không thể tính đếm, đã vượt qua sự trói buộc, đã đặt xuống cuộc chiến, là bậc siêu việt hơn cả những người siêu việt, là người mang đuốc, là người tạo ra ánh sáng, là người tạo ra sự rực rỡ, là người xua tan bóng tối, là người từ bỏ bụi bặm (phiền não), có phẩm hạnh vô lượng, có phẩm hạnh không thể đo lường, có phẩm hạnh không thể đếm xiết, là người tạo ra hào quang, là người tạo ra ánh sáng rực rỡ, là người tạo ra sự rực rỡ bằng ánh sáng của Chánh pháp. Và ‘các vị Phật, các vị Thế Tôn’ – đây là những từ đồng nghĩa trong phần Tùy niệm Phật.

ယထာ စ ဓမ္မာနုဿတိယံ ဝုတ္တံ သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ. ယဒိဒံ မဒနိမ္မဒနော ပိပါသဝိနယော အာလယသမုဂ္ဃာဋော ဝဋ္ဋူပစ္ဆေဒေါ သုညတော အတိဒုလ္လဘော တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ.

Và như đã được nói trong phần Tùy niệm Pháp: ‘Pháp đã được Đức Thế Tôn khéo thuyết giảng, là pháp thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có tính hướng thượng, được người trí tự mình chứng ngộ.’ Đó là sự dập tắt lòng kiêu mạn, sự trừ bỏ khát ái, sự nhổ lên lòng quyến luyến, sự chấm dứt vòng luân hồi, là tánh không, là điều vô cùng khó đạt được, là sự đoạn tận ái dục, là sự ly tham, là sự diệt, là Niết-bàn.

‘‘အသင်္ခတံ အနတံ အနာသဝဉ္စ, သစ္စဉ္စ ပါရံ နိပုဏံ သုဒုဒ္ဒသံ;

အဇဇ္ဇရံ ဓုဝံ အပလောကိတံ, အနိဒဿနံ နိပ္ပပဉ္စ သန္တံ.

‘Là pháp vô vi, vô biên, và vô lậu; là chân lý, là bờ kia, vi diệu, rất khó thấy; không già, bền vững, không hoại diệt, không thể chỉ bày, không hý luận, và tịch tịnh.’

‘‘အမတံ ပဏီတဉ္စ သိဝဉ္စ ခေမံ, တဏှာက္ခယော အစ္ဆရိယဉ္စ အဗ္ဘုတံ;

အနီတိကံ အနီတိကဓမ္မံ, နိဗ္ဗာနမေတံ သုဂတေန ဒေသိတံ.

‘Là bất tử, cao thượng, an lành và an ổn; là sự đoạn tận ái dục, kỳ diệu và hy hữu; không tai ương, là pháp không tai ương; Niết-bàn này đã được bậc Thiện Thệ thuyết giảng.’

‘‘အဇာတံ အဘူတံ အနုပဒ္ဒဝဉ္စ, အကတံ အသောကဉ္စ အထော ဝိသောကံ;

အနူပသဂ္ဂံနုပသဂ္ဂဓမ္မံ, နိဗ္ဗာနမေတံ သုဂတေန ဒေသိတံ.

‘Là pháp không sanh, không hiện hữu, không bị tai họa; không được tạo tác, không sầu muộn và cũng không phiền não; không bị phiền nhiễu, là pháp không phiền nhiễu; Niết-bàn này đã được bậc Thiện Thệ thuyết giảng.’

‘‘ဂမ္ဘီရဉ္စေဝ ဒုပ္ပဿံ, ဥတ္တရဉ္စ အနုတ္တရံ;

အသမံ အပ္ပဋိသမံ, ဇေဋ္ဌံ သေဋ္ဌန္တိ ဝုစ္စတိ.

Pháp ấy (Niết-bàn) được gọi là thâm sâu và khó thấy, là tối thượng và vô thượng, là không tương đương và không thể so sánh, là cao cả và tối thắng.

‘‘လေဏဉ္စ တာဏံ အရဏံ အနင်္ဂဏံ, အကာစ မေတံ ဝိမလန္တိ ဝုစ္စတိ;

ဒီပေါ သုခံ အပ္ပမာဏံ ပတိဋ္ဌာ, အကိဉ္စနံ အပ္ပပဉ္စန္တိ ဝုတ္တ’’န္တိ.

Pháp ấy được gọi là nơi ẩn náu, là nơi bảo vệ, là nơi an ổn, không phiền não, không tỳ vết, và trong sạch. Được nói là hòn đảo, là an lạc, là vô lượng, là nơi nương tựa, là vô sở hữu, và không hý luận.

ဓမ္မာနုဿတိယာ ဧတံ ဝေဝစနံ.

Đây là những từ đồng nghĩa trong pháp tùy niệm.

ယထာ [Pg.48] စ သံဃာနုဿတိယံ ဝုတ္တံ သုပ္ပဋိပန္နော ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဉာယပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ, သီလသမ္ပန္နော သမာဓိသမ္ပန္နော ပညာသမ္ပန္နော ဝိမုတ္တိသမ္ပန္နော ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပန္နော သတ္တာနံ သာရော သတ္တာနံ မဏ္ဍော သတ္တာနံ ဥဒ္ဓါရော သတ္တာနံ ဧသိကာ သတ္တာနံ သုရဘိပသူနံ ပုဇ္ဇော ဒေဝါနဉ္စ မနုဿာနဉ္စာတိ သံဃာနုဿတိယာ ဧတံ ဝေဝစနံ.

Và như đã được nói trong Tăng tùy niệm: ‘(Chúng Tăng đệ tử của Thế Tôn) là bậc Diệu hạnh, là bậc Trực hạnh, là bậc Ứng lý hạnh, là bậc Chánh hạnh; tức là bốn đôi tám vị. Chúng Tăng đệ tử của Thế Tôn ấy là bậc đáng cúng dường, đáng tiếp đón, đáng bố thí, đáng chắp tay, là ruộng phước vô thượng của đời.’ (Và cũng là) bậc đầy đủ giới, đầy đủ định, đầy đủ tuệ, đầy đủ giải thoát, đầy đủ giải thoát tri kiến; là tinh túy của chúng sanh, là phần tinh hoa của chúng sanh, là người nâng đỡ chúng sanh, là cột trụ của chúng sanh, là đóa hoa thơm ngát của chúng sanh, đáng được chư thiên và loài người cúng dường. Đây là những từ đồng nghĩa trong Tăng tùy niệm.

ယထာ စ သီလာနုဿတိယံ ဝုတ္တံ ယာနိ တာနိ သီလာနိ အခဏ္ဍာနိ အစ္ဆိဒ္ဒါနိ အသဗလာနိ အကမ္မာသာနိ အရိယာနိ အရိယကန္တာနိ ဘုဇိဿာနိ ဝိညုပ္ပသတ္ထာနိ အပရာမဋ္ဌာနိ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ, အလင်္ကာရော စ သီလံ ဥတ္တမင်္ဂေါပသောဘဏတာယ, နိဓာနဉ္စ သီလံ သဗ္ဗဒေါဘဂ္ဂသမတိက္ကမနဋ္ဌေန, သိပ္ပဉ္စ သီလံ အက္ခဏဝေဓိတာယ, ဝေလာ စ သီလံ အနတိက္ကမနဋ္ဌေန, ဓညဉ္စ သီလံ ဒလိဒ္ဒေါပစ္ဆေဒနဋ္ဌေန, အာဒါသော စ သီလံ ဓမ္မဝေါလောကနတာယ, ပါသာဒေါ စ သီလံ ဝေါလောကနဋ္ဌေန, သဗ္ဗဘူမာနုပရိဝတ္တိ စ သီလံ အမတပရိယောသာနန္တိ သီလာနုဿတိယာ ဧတံ ဝေဝစနံ.

Và như đã được nói trong Giới tùy niệm: ‘Những giới luật nào không bị sứt mẻ, không bị thủng, không bị đốm, không bị vằn, là giới của bậc Thánh, được bậc Thánh ưa thích, đem lại sự giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến thiền định.’ Và giới là đồ trang sức vì làm cho vẻ đẹp trở nên tuyệt hảo; giới là kho tàng vì có ý nghĩa vượt qua mọi bất hạnh; giới là kỹ năng vì có khả năng thấu suốt trong khoảnh khắc; giới là bờ bến vì có ý nghĩa không thể vượt qua; giới là tài sản vì có ý nghĩa chấm dứt sự nghèo khó; giới là tấm gương vì có thể soi thấy các pháp; giới là lâu đài vì có ý nghĩa để quan sát; giới là thứ luân chuyển qua tất cả các cõi và có Bất tử là đích đến cuối cùng. Đây là những từ đồng nghĩa trong Giới tùy niệm.

ယထာ စ စာဂါနုဿတိယံ ဝုတ္တံ ယသ္မိံ သမယေ အရိယသာဝကော အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ မုတ္တစာဂေါ ပယတပါဏိ ဝေါဿဂ္ဂရတော ယာစယောဂေါ ဒါနသံဝိဘာဂရတောတိ စာဂါနုဿတိယာ ဧတံ ဝေဝစနံ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘ဝေဝစနာနိ ဗဟူနီ’’တိ.

Và như đã được nói trong Thí tùy niệm: ‘Vào lúc vị Thánh đệ tử sống tại gia, có tâm xả thí rộng rãi, bàn tay sẵn sàng, ưa thích từ bỏ, sẵn lòng cho người xin, ưa thích bố thí và chia sẻ.’ Đây là những từ đồng nghĩa trong Thí tùy niệm. Do đó, Tôn giả Mahākaccāyana đã nói: ‘Có nhiều từ đồng nghĩa.’

နိယုတ္တော ဝေဝစနော ဟာရော.

Phần hướng dẫn về từ đồng nghĩa đã được trình bày.

၁၁. ပညတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂေါ

11. Phân tích về phần hướng dẫn về chế định.

၃၉. တတ္ထ ကတမော ပညတ္တိဟာရော? ‘‘ဧကံ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ပညတ္တီဟိ ဝိဝိဓာဟိ ဒေသေတီ’’တိ.

39. Trong số đó, phần hướng dẫn về chế định là gì? ‘Thế Tôn thuyết giảng một pháp bằng nhiều chế định khác nhau.’

ယာ ပကတိကထာယ ဒေသနာ. အယံ နိက္ခေပပညတ္တိ. ကာ စ ပကတိကထာယ ဒေသနာ, စတ္တာရိ သစ္စာနိ. ယထာ ဘဂဝါ အာဟ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ အယံ ပညတ္တိ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဆန္နံ ဓာတူနံ အဋ္ဌာရသန္နံ ဓာတူနံ ဒွါဒသန္နံ အာယတနာနံ ဒသန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ နိက္ခေပပညတ္တိ.

Sự thuyết giảng bằng cách trình bày cơ bản. Đây là chế định nền tảng. Sự thuyết giảng bằng cách trình bày cơ bản là gì? Là Bốn Sự Thật. Như khi Thế Tôn nói: ‘Đây là khổ,’ chế định này là chế định nền tảng cho năm uẩn, sáu giới, mười tám giới, mười hai xứ, và mười căn.

ကဗဠီကာရေ [Pg.49] စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ အတ္ထိ ရာဂေါ အတ္ထိ နန္ဒီ အတ္ထိ တဏှာ, ပတိဋ္ဌိတံ တတ္ထ ဝိညာဏံ ဝိရူဠှံ. ယတ္ထ ပတိဋ္ဌိတံ ဝိညာဏံ ဝိရူဠှံ, အတ္ထိ တတ္ထ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ. ယတ္ထ အတ္ထိ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ, အတ္ထိ တတ္ထ သင်္ခါရာနံ ဝုဒ္ဓိ. ယတ္ထ အတ္ထိ သင်္ခါရာနံ ဝုဒ္ဓိ, အတ္ထိ တတ္ထ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ. ယတ္ထ အတ္ထိ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ, အတ္ထိ တတ္ထ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ. ယတ္ထ အတ္ထိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ, သသောကံ တံ, ဘိက္ခဝေ, သဒရံ သဥပါယာသန္တိ ဝဒါမိ.

Này các Tỳ kheo, nếu có tham, có hỷ, có ái đối với đoàn thực, thì thức được an trú và tăng trưởng ở đó. Nơi nào thức được an trú và tăng trưởng, nơi đó có sự xuất hiện của danh sắc. Nơi nào có sự xuất hiện của danh sắc, nơi đó có sự gia tăng của các hành. Nơi nào có sự gia tăng của các hành, nơi đó có sự tái sanh trong tương lai. Nơi nào có sự tái sanh trong tương lai, nơi đó có sanh, già, chết trong tương lai. Nơi nào có sanh, già, chết trong tương lai, Ta nói rằng nơi đó có sầu, có lo âu, có khổ não.

ဖဿေ စေ…ပေ… မနောသဉ္စေတနာယ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ. ဝိညာဏေ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ အတ္ထိ ရာဂေါ အတ္ထိ နန္ဒီ အတ္ထိ တဏှာ, ပတိဋ္ဌိတံ တတ္ထ ဝိညာဏံ ဝိရူဠှံ. ယတ္ထ ပတိဋ္ဌိတံ ဝိညာဏံ ဝိရူဠှံ, အတ္ထိ တတ္ထ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ. ယတ္ထ အတ္ထိ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ, အတ္ထိ တတ္ထ သင်္ခါရာနံ ဝုဒ္ဓိ. ယတ္ထ အတ္ထိ သင်္ခါရာနံ ဝုဒ္ဓိ, အတ္ထိ တတ္ထ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ. ယတ္ထ အတ္ထိ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ, အတ္ထိ တတ္ထ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ. ယတ္ထ အတ္ထိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ, သသောကံ တံ, ဘိက္ခဝေ, သဒရံ သဥပါယာသန္တိ ဝဒါမိ. အယံ ပဘဝပညတ္တိ ဒုက္ခဿ စ သမုဒယဿ စ.

Nếu có đối với xúc thực... tương tự... nếu có đối với tư niệm thực. Này các Tỳ kheo, nếu có tham, có hỷ, có ái đối với thức thực, thì thức được an trú và tăng trưởng ở đó. Nơi nào thức được an trú và tăng trưởng, nơi đó có sự xuất hiện của danh sắc. Nơi nào có sự xuất hiện của danh sắc, nơi đó có sự gia tăng của các hành. Nơi nào có sự gia tăng của các hành, nơi đó có sự tái sanh trong tương lai. Nơi nào có sự tái sanh trong tương lai, nơi đó có sanh, già, chết trong tương lai. Nơi nào có sanh, già, chết trong tương lai, Ta nói rằng nơi đó có sầu, có lo âu, có khổ não. Đây là chế định về nguồn gốc của khổ và tập.

ကဗဠီကာရေ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ နတ္ထိ ရာဂေါ နတ္ထိ နန္ဒီ နတ္ထိ တဏှာ, အပ္ပတိဋ္ဌိတံ တတ္ထ ဝိညာဏံ အဝိရူဠှံ. ယတ္ထ အပ္ပတိဋ္ဌိတံ ဝိညာဏံ အဝိရူဠှံ, နတ္ထိ တတ္ထ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ. ယတ္ထ နတ္ထိ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ, နတ္ထိ တတ္ထ သင်္ခါရာနံ ဝုဒ္ဓိ. ယတ္ထ နတ္ထိ သင်္ခါရာနံ ဝုဒ္ဓိ, နတ္ထိ တတ္ထ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ. ယတ္ထ နတ္ထိ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ, နတ္ထိ တတ္ထ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ. ယတ္ထ နတ္ထိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ, အသောကံ တံ, ဘိက္ခဝေ, အဒရံ အနုပါယာသန္တိ ဝဒါမိ.

Này các Tỳ kheo, nếu không có tham, không có hỷ, không có ái đối với đoàn thực, thì thức không được an trú và không tăng trưởng ở đó. Nơi nào thức không được an trú và không tăng trưởng, nơi đó không có sự xuất hiện của danh sắc. Nơi nào không có sự xuất hiện của danh sắc, nơi đó không có sự gia tăng của các hành. Nơi nào không có sự gia tăng của các hành, nơi đó không có sự tái sanh trong tương lai. Nơi nào không có sự tái sanh trong tương lai, nơi đó không có sanh, già, chết trong tương lai. Nơi nào không có sanh, già, chết trong tương lai, Ta nói rằng nơi đó không sầu, không lo âu, không khổ não.

ဖဿေ စေ…ပေ… မနောသဉ္စေတနာယ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ. ဝိညာဏေ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ နတ္ထိ ရာဂေါ နတ္ထိ နန္ဒီ နတ္ထိ တဏှာ, အပ္ပတိဋ္ဌိတံ တတ္ထ ဝိညာဏံ အဝိရူဠှံ. ယတ္ထ အပ္ပတိဋ္ဌိတံ ဝိညာဏံ အဝိရူဠှံ, နတ္ထိ တတ္ထ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ. ယတ္ထ နတ္ထိ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ, နတ္ထိ တတ္ထ သင်္ခါရာနံ ဝုဒ္ဓိ. ယတ္ထ နတ္ထိ သင်္ခါရာနံ ဝုဒ္ဓိ, နတ္ထိ တတ္ထ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ. ယတ္ထ နတ္ထိ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ, နတ္ထိ တတ္ထ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ. ယတ္ထ နတ္ထိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ, အသောကံ တံ, ဘိက္ခဝေ, အဒရံ အနုပါယာသန္တိ ဝဒါမိ.

Này các Tỳ khưu, nếu trong xúc thực... này các Tỳ khưu, nếu trong tư niệm thực... Này các Tỳ khưu, nếu trong thức thực không có tham ái, không có hỷ lạc, không có khát ái, thì ở đó thức không được an lập, không tăng trưởng. Nơi nào thức không được an lập, không tăng trưởng, thì ở đó không có sự đi xuống của danh sắc. Nơi nào không có sự đi xuống của danh sắc, thì ở đó không có sự tăng trưởng của các hành. Nơi nào không có sự tăng trưởng của các hành, thì ở đó không có sự tái sanh trong tương lai. Nơi nào không có sự tái sanh trong tương lai, thì ở đó không có sanh, già, chết trong tương lai. Nơi nào không có sanh, già, chết trong tương lai, này các Tỳ khưu, Ta nói rằng nơi ấy không sầu, không muộn, không phiền não.

အယံ [Pg.50] ပရိညာပညတ္တိ ဒုက္ခဿ, ပဟာနပညတ္တိ သမုဒယဿ, ဘာဝနာပညတ္တိ မဂ္ဂဿ, သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ နိရောဓဿ.

Đây là sự chế định về liễu tri đối với khổ, sự chế định về đoạn tận đối với tập, sự chế định về tu tập đối với đạo, sự chế định về chứng ngộ đối với diệt.

၄၀. သမာဓိံ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝေထ. အပ္ပမတ္တော နိပကော သတော, သမာဟိတော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ကိဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ? ‘‘စက္ခု အနိစ္စ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘‘ရူပါ အနိစ္စာ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ‘‘စက္ခုဝိညာဏံ အနိစ္စ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘‘စက္ခုသမ္ဖဿော အနိစ္စော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ, တမ္ပိ အနိစ္စန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.

40. Này các Tỳ khưu, hãy tu tập định. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu có định, không buông lung, thận trọng, chánh niệm, tuệ tri như thật. Và tuệ tri như thật điều gì? Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Mắt là vô thường’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Các sắc là vô thường’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Nhãn thức là vô thường’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Nhãn xúc là vô thường’. Và cảm thọ nào khởi lên do duyên nhãn xúc, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc không khổ không lạc, vị ấy cũng tuệ tri như thật rằng: ‘Cảm thọ ấy cũng là vô thường’.

သောတံ …ပေ… ဃာနံ…ပေ… ဇိဝှာ…ပေ… ကာယော…ပေ… ‘‘မနော အနိစ္စော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘‘ဓမ္မာ အနိစ္စာ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘‘မနောဝိညာဏံ အနိစ္စ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘‘မနောသမ္ဖဿော အနိစ္စော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ, တမ္ပိ အနိစ္စန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.

Tai... mũi... lưỡi... thân... Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Ý là vô thường’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Các pháp là vô thường’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Ý thức là vô thường’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Ý xúc là vô thường’. Và cảm thọ nào khởi lên do duyên ý xúc, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc không khổ không lạc, vị ấy cũng tuệ tri như thật rằng: ‘Cảm thọ ấy cũng là vô thường’.

အယံ ဘာဝနာပညတ္တိ မဂ္ဂဿ, ပရိညာပညတ္တိ ဒုက္ခဿ, ပဟာနပညတ္တိ သမုဒယဿ, သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ နိရောဓဿ.

Đây là sự chế định về tu tập đối với đạo, sự chế định về liễu tri đối với khổ, sự chế định về đoạn tận đối với tập, sự chế định về chứng ngộ đối với diệt.

ရူပံ, ရာဓ, ဝိကိရထ ဝိဓမထ ဝိဒ္ဓံသေထ ဝိကီဠနိယံ ကရောထ, ပညာယ တဏှက္ခယာယ ပဋိပဇ္ဇထ. တဏှက္ခယာ ဒုက္ခက္ခယော, ဒုက္ခက္ခယာ နိဗ္ဗာနံ. ဝေဒနံ…ပေ…. သညံ…ပေ… သင်္ခါရေ ဝိညာဏံ ဝိကိရထ ဝိဓမထ ဝိဒ္ဓံသေထ ဝိကီဠနိယံ ကရောထ, ပညာယ တဏှက္ခယာယ ပဋိပဇ္ဇထ. တဏှက္ခယာ ဒုက္ခက္ခယော, ဒုက္ခက္ခယာ နိဗ္ဗာနံ.

Này Rādha, hãy phân tán, hãy xua tan, hãy phá hủy, hãy làm cho sắc trở nên tan rã; hãy thực hành với trí tuệ để đoạn tận ái. Do đoạn tận ái nên khổ được đoạn tận, do khổ được đoạn tận nên có Niết Bàn. Thọ... tưởng... các hành... hãy phân tán, hãy xua tan, hãy phá hủy, hãy làm cho thức trở nên tan rã; hãy thực hành với trí tuệ để đoạn tận ái. Do đoạn tận ái nên khổ được đoạn tận, do khổ được đoạn tận nên có Niết Bàn.

အယံ နိရောဓပညတ္တိ နိရောဓဿ, နိဗ္ဗိဒါပညတ္တိ အဿာဒဿ, ပရိညာပညတ္တိ ဒုက္ခဿ, ပဟာနပညတ္တိ သမုဒယဿ, ဘာဝနာပညတ္တိ မဂ္ဂဿ, သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ နိရောဓဿ.

Đây là sự chế định về sự đoạn diệt đối với sự đoạn diệt, sự chế định về sự nhàm chán đối với vị ngọt, sự chế định về liễu tri đối với khổ, sự chế định về đoạn tận đối với tập, sự chế định về tu tập đối với đạo, sự chế định về chứng ngộ đối với diệt.

‘‘သော ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.

Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’, tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ tập’, tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ diệt’, tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’.

အယံ [Pg.51] ပဋိဝေဓပညတ္တိ သစ္စာနံ, နိက္ခေပပညတ္တိ ဒဿနဘူမိယာ, ဘာဝနာပညတ္တိ မဂ္ဂဿ, သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ သောတာပတ္တိဖလဿ. ‘‘သော ဣမေ အာသဝါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘‘အယံ အာသဝသမုဒယော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘‘အယံ အာသဝနိရောဓော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘‘ဣမေ အာသဝါ အသေသံ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.

Đây là sự chế định về sự thông suốt các chân lý, sự chế định về sự thiết lập trên kiến địa, sự chế định về sự tu tập đạo, sự chế định về sự chứng ngộ quả Dự lưu. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’, tuệ tri như thật: ‘Đây là tập khởi của các lậu hoặc’, tuệ tri như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt của các lậu hoặc’, tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt của các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Các lậu hoặc này được đoạn diệt không còn dư tàn’.

အယံ ဥပ္ပာဒပညတ္တိ ခယေ ဉာဏဿ, ဩကာသပညတ္တိ အနုပ္ပာဒေ ဉာဏဿ, ဘာဝနာပညတ္တိ မဂ္ဂဿ, ပရိညာပညတ္တိ ဒုက္ခဿ, ပဟာနပညတ္တိ သမုဒယဿ, အာရမ္ဘပညတ္တိ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ, အာသာဋနပညတ္တိ အာသာဋိကာနံ, နိက္ခေပပညတ္တိ ဘာဝနာဘူမိယာ, အဘိနိဃာတပညတ္တိ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ.

Đây là sự chế định về sự sanh khởi của tận trí, sự chế định về cơ hội cho vô sanh trí, sự chế định về sự tu tập đạo, sự chế định về sự liễu tri khổ, sự chế định về sự đoạn tận tập, sự chế định về sự phát khởi cần quyền, sự chế định về sự trừ diệt các pháp áp bức, sự chế định về sự thiết lập trên tu tập địa, sự chế định về sự đập tan các pháp ác bất thiện.

၄၁. ဣဒံ ‘‘ဒုက္ခ’’န္တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ, ဉာဏံ ဥဒပါဒိ, ပညာ ဥဒပါဒိ, ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ, အာလောကော ဥဒပါဒိ. အယံ ‘‘ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… အယံ ‘‘ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ…ပေ…. အယံ ‘‘ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ, ဉာဏံ ဥဒပါဒိ, ပညာ ဥဒပါဒိ, ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ, အာလောကော ဥဒပါဒိ.

41. Này các Tỳ khưu, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nơi Ta khởi lên nhãn, khởi lên trí, khởi lên tuệ, khởi lên minh, khởi lên quang: ‘Đây là khổ’. Này các Tỳ khưu, ... ‘Đây là khổ tập’... Này các Tỳ khưu, ... ‘Đây là khổ diệt’... Này các Tỳ khưu, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nơi Ta khởi lên nhãn, khởi lên trí, khởi lên tuệ, khởi lên minh, khởi lên quang: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’.

အယံ ဒေသနာပညတ္တိ သစ္စာနံ, နိက္ခေပပညတ္တိ သုတမယိယာ ပညာယ သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယဿ, ပဝတ္တနာပညတ္တိ ဓမ္မစက္ကဿ.

Đây là sự chế định về sự thuyết giảng các chân lý, sự chế định về sự thiết lập văn tuệ, sự chế định về sự chứng ngộ vị tri tri quyền, sự chế định về sự chuyển pháp luân.

‘‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခံ ပရိညေယျ’’န္တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ, ဉာဏံ ဥဒပါဒိ, ပညာ ဥဒပါဒိ, ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ, အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘‘သော ခေါ ပနာယံ ဒုက္ခသမုဒယော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ‘‘သော ခေါ ပနာယံ ဒုက္ခနိရောဓော သစ္ဆိကာတဗ္ဗော’’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ‘‘သာ ခေါ ပနာယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ, ဉာဏံ ဥဒပါဒိ, ပညာ ဥဒပါဒိ, ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ, အာလောကော ဥဒပါဒိ.

Này các Tỳ khưu, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nơi Ta khởi lên nhãn, khởi lên trí, khởi lên tuệ, khởi lên minh, khởi lên quang: ‘Khổ này cần phải được liễu tri’. Này các Tỳ khưu, ... ‘Khổ tập này cần phải được đoạn tận’... Này các Tỳ khưu, ... ‘Khổ diệt này cần phải được chứng ngộ’... Này các Tỳ khưu, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nơi Ta khởi lên nhãn, khởi lên trí, khởi lên tuệ, khởi lên minh, khởi lên quang: ‘Con đường đưa đến khổ diệt này cần phải được tu tập’.

အယံ ဘာဝနာပညတ္တိ မဂ္ဂဿ, နိက္ခေပပညတ္တိ စိန္တာမယိယာ ပညာယ, သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ အညိန္ဒြိယဿ.

Đây là sự chế định về sự tu tập đối với đạo đế, là sự chế định về sự đặt để đối với trí tuệ thành tựu do tư duy, là sự chế định về sự chứng ngộ đối với Vô Tri Căn.

‘‘တံ [Pg.52] ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခံ ပရိညာတ’’န္တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ, ဉာဏံ ဥဒပါဒိ, ပညာ ဥဒပါဒိ, ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ, အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘‘သော ခေါ ပနာယံ ဒုက္ခသမုဒယော ပဟီနော’’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ‘‘သော ခေါ ပနာယံ ဒုက္ခနိရောဓော သစ္ဆိကတော’’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ‘‘သာ ခေါ ပနာယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ ဘာဝိတာ’’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ, ဉာဏံ ဥဒပါဒိ, ပညာ ဥဒပါဒိ, ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ, အာလောကော ဥဒပါဒိ. အယံ ဘာဝနာပညတ္တိ မဂ္ဂဿ, နိက္ခေပပညတ္တိ ဘာဝနာမယိယာ ပညာယ, သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ အညာတာဝိနော ဣန္ဒြိယဿ, ပဝတ္တနာပညတ္တိ ဓမ္မစက္ကဿ.

‘Này các Tỳ khưu, (ý nghĩ rằng:) “Khổ đế này đã được liễu tri” – đối với các pháp trước đây chưa từng được nghe, pháp nhãn đã sanh khởi nơi ta, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi. Này các Tỳ khưu, (ý nghĩ rằng:) “Tập đế này đã được đoạn tận”... Này các Tỳ khưu, (ý nghĩ rằng:) “Diệt đế này đã được chứng ngộ”... Này các Tỳ khưu, (ý nghĩ rằng:) “Con đường đưa đến sự diệt khổ này đã được tu tập” – đối với các pháp trước đây chưa từng được nghe, pháp nhãn đã sanh khởi nơi ta, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi. Đây là sự chế định về sự tu tập đối với đạo đế, là sự chế định về sự đặt để đối với trí tuệ thành tựu do tu tập, là sự chế định về sự chứng ngộ đối với Cụ Tri Căn, là sự chế định về sự chuyển vận đối với Pháp luân.

‘‘တုလမတုလဉ္စ သမ္ဘဝံ, ဘဝသင်္ခါရမဝဿဇိ မုနိ;

အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတော, အဘိန္ဒိ ကဝစမိဝတ္တသမ္ဘဝ’’န္တိ.

‘Bậc Mâu-ni đã từ bỏ cái có thể đo lường và cái không thể đo lường, là nguyên nhân của sự hiện hữu, là hành tạo tác sự hiện hữu; Ngài hoan hỷ trong nội tâm, định tĩnh, đã phá tan (phiền não) sanh khởi nơi tự thân như (phá tan) áo giáp.’

‘‘တုလ’’န္တိ သင်္ခါရဓာတု. ‘‘အတုလ’’န္တိ နိဗ္ဗာနဓာတု, ‘‘တုလမတုလဉ္စ သမ္ဘဝ’’န္တိ အဘိညာပညတ္တိ သဗ္ဗဓမ္မာနံ. နိက္ခေပပညတ္တိ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါယ. ‘‘ဘဝသင်္ခါရမဝဿဇိ မုနီ’’တိ ပရိစ္စာဂပညတ္တိ သမုဒယဿ. ပရိညာပညတ္တိ ဒုက္ခဿ. ‘‘အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတော’’တိ ဘာဝနာပညတ္တိ ကာယဂတာယ သတိယာ. ဌိတိပညတ္တိ စိတ္တေကဂ္ဂတာယ. ‘‘အဘိန္ဒိ ကဝစမိဝတ္တသမ္ဘဝ’’န္တိ အဘိနိဗ္ဗိဒါပညတ္တိ စိတ္တဿ, ဥပါဒါနပညတ္တိ သဗ္ဗညုတာယ, ပဒါလနာပညတ္တိ အဝိဇ္ဇဏ္ဍကောသာနံ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘တုလမတုလဉ္စ သမ္ဘဝ’’န္တိ.

‘Tula’ là hành giới. ‘Atula’ là Niết-bàn giới. ‘Cái có thể đo lường, cái không thể đo lường, và nguyên nhân của sự hiện hữu’ là sự chế định về thắng trí đối với tất cả các pháp, là sự chế định về sự đặt để đối với Pháp vô ngại giải. ‘Bậc Mâu-ni đã từ bỏ hành tạo tác sự hiện hữu’ là sự chế định về sự từ bỏ đối với tập đế, là sự chế định về sự liễu tri đối với khổ đế. ‘Hoan hỷ trong nội tâm, định tĩnh’ là sự chế định về sự tu tập đối với niệm thân, là sự chế định về sự an trú đối với nhất tâm. ‘Đã phá tan (phiền não) sanh khởi nơi tự thân như (phá tan) áo giáp’ là sự chế định về sự yểm ly đối với tâm, là sự chế định về sự chấp thủ đối với nhất thiết trí, là sự chế định về sự phá vỡ đối với vỏ trứng vô minh. Do đó, Đức Thế Tôn đã nói: ‘Cái có thể đo lường và cái không thể đo lường, là nguyên nhân của sự hiện hữu’.

ယော ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ ယတောနိဒါနံ, ကာမေသု သော ဇန္တု ကထံ နမေယျ;

ကာမာ ဟိ လောကေ သင်္ဂေါတိ ဉတွာ, တေသံ သတီမာ ဝိနယာယ သိက္ခေတိ.

Người nào đã thấy khổ, (thấy) nó từ đâu làm nhân duyên, người ấy làm sao có thể thiên về các dục? Vì biết rằng ‘dục là sự dính mắc trong thế gian’, người có chánh niệm hãy tu học để loại trừ chúng.

‘‘ယော ဒုက္ခ’’န္တိ ဝေဝစနပညတ္တိ စ ဒုက္ခဿ ပရိညာပညတ္တိ စ. ‘‘ယတောနိဒါန’’န္တိ ပဘဝပညတ္တိ စ သမုဒယဿ ပဟာနပညတ္တိ စ. ‘‘အဒ္ဒက္ခီ’’တိ ဝေဝစနပညတ္တိ စ ဉာဏစက္ခုဿ ပဋိဝေဓပညတ္တိ စ. ‘‘ကာမေသု သော ဇန္တုကထံ နမေယျာ’’တိ ဝေဝစနပညတ္တိ စ ကာမတဏှာယ အဘိနိဝေသပညတ္တိ စ. ‘‘ကာမာ ဟိ လောကေ သင်္ဂေါတိ ဉတွာ’’တိ ပစ္စတ္ထိကတော ဒဿနပညတ္တိ ကာမာနံ. ကာမာ ဟိ အင်္ဂါရကာသူပမာ မံသပေသူပမာ ပါဝကကပ္ပာ ပပါတဥရဂေါပမာ စ. ‘‘တေသံ သတီမာ’’တိ အပစယပညတ္တိ ပဟာနာယ, နိက္ခေပပညတ္တိ ကာယဂတာယ [Pg.53] သတိယာ, ဘာဝနာပညတ္တိ မဂ္ဂဿ. ‘‘ဝိနယာယ သိက္ခေ’’တိ ပဋိဝေဓပညတ္တိ ရာဂဝိနယဿ ဒေါသဝိနယဿ မောဟဝိနယဿ. ‘‘ဇန္တူ’’တိ ဝေဝစနပညတ္တိ ယောဂိဿ. ယဒါ ဟိ ယောဂီ ကာမာ သင်္ဂေါတိ ပဇာနာတိ. သော ကာမာနံ အနုပ္ပာဒါယ ကုသလေ ဓမ္မေ ဥပ္ပာဒယတိ, သော အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဝါယမတိ. အယံ ဝါယာမပညတ္တိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ. နိက္ခေပပညတ္တိ ဩရမတ္တိကာယ အသန္တုဋ္ဌိယာ. တတ္ထ သော ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ ဝါယမတီတိ အယံ အပ္ပမာဒပညတ္တိ ဘာဝနာယ, နိက္ခေပပညတ္တိ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ, အာရက္ခပညတ္တိ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ, ဌိတိပညတ္တိ အဓိစိတ္တသိက္ခာယ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ယော ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ ယတောနိဒါန’’န္တိ.

‘Người nào khổ’ là sự chế định về từ đồng nghĩa và sự chế định về sự liễu tri đối với khổ. ‘Từ đâu làm nhân duyên’ là sự chế định về nguồn gốc và sự chế định về sự đoạn tận đối với tập đế. ‘Đã thấy’ là sự chế định về từ đồng nghĩa và sự chế định về sự chứng ngộ đối với trí nhãn. ‘Người ấy làm sao có thể thiên về các dục’ là sự chế định về từ đồng nghĩa và sự chế định về sự chấp thủ đối với dục ái. ‘Vì biết rằng dục là sự dính mắc trong thế gian’ là sự chế định về sự thấy các dục như kẻ thù. Vì các dục ví như hố than hừng, ví như miếng thịt, ví như ngọn lửa, ví như hố thẳm và con rắn. ‘Người có chánh niệm đối với chúng’ là sự chế định về sự tiêu trừ để đoạn tận, là sự chế định về sự đặt để đối với niệm thân, là sự chế định về sự tu tập đối với đạo đế. ‘Hãy tu học để loại trừ’ là sự chế định về sự chứng ngộ đối với việc loại trừ tham, loại trừ sân, loại trừ si. ‘Người’ là sự chế định về từ đồng nghĩa đối với hành giả. Vì khi hành giả biết rằng ‘dục là sự dính mắc’, vị ấy làm sanh khởi các pháp thiện để các dục không sanh khởi, vị ấy nỗ lực để làm sanh khởi các pháp thiện chưa sanh khởi. Đây là sự chế định về sự nỗ lực để đạt được điều chưa đạt, là sự chế định về sự đặt để đối với sự không thỏa mãn với điều nhỏ nhoi. Trong đó, (câu) ‘vị ấy nỗ lực để các pháp thiện đã sanh khởi được an trú’ – đây là sự chế định về sự không dể duôi trong tu tập, là sự chế định về sự đặt để đối với tấn căn, là sự chế định về sự bảo hộ các pháp thiện, là sự chế định về sự an trú đối với tăng thượng tâm học. Do đó, Đức Thế Tôn đã nói: ‘Người nào đã thấy khổ và nguyên nhân của nó’.

‘‘မောဟသမ္ဗန္ဓနော လောကော, ဘဗ္ဗရူပေါဝ ဒိဿတိ;

ဥပဓိဗန္ဓနော ဗာလော, တမသာ ပရိဝါရိတော;

အဿိရီ ဝိယ ခါယတိ, ပဿတော နတ္ထိ ကိဉ္စန’’န္တိ.

‘Thế gian bị trói buộc bởi si, trông như có vẻ xứng đáng; Kẻ ngu bị trói buộc bởi sanh y, bị bóng tối bao phủ, hiện ra như không có vẻ huy hoàng. Đối với người thấy, không có gì là chướng ngại.’

‘‘မောဟသမ္ဗန္ဓနော လောကော’’တိ ဒေသနာပညတ္တိ ဝိပလ္လာသာနံ. ‘‘ဘဗ္ဗရူပေါဝ ဒိဿတီ’’တိ ဝိပရီတပညတ္တိ လောကဿ. ‘‘ဥပဓိဗန္ဓနော ဗာလော’’တိ ပဘဝပညတ္တိ ပါပကာနံ ဣစ္ဆာဝစရာနံ, ကိစ္စပညတ္တိ ပရိယုဋ္ဌာနာနံ. ဗလဝပညတ္တိ ကိလေသာနံ. ဝိရူဟနာပညတ္တိ သင်္ခါရာနံ. ‘‘တမသာ ပရိဝါရိတော’’တိ ဒေသနာပညတ္တိ အဝိဇ္ဇန္ဓကာရဿ ဝေဝစနပညတ္တိ စ. ‘‘အဿိရီ ဝိယ ခါယတီ’’တိ ဒဿနပညတ္တိ ဒိဗ္ဗစက္ခုဿ, နိက္ခေပပညတ္တိ ပညာစက္ခုဿ. ‘‘ပဿတော နတ္ထိ ကိဉ္စန’’န္တိ ပဋိဝေဓပညတ္တိ သတ္တာနံ, ရာဂေါ ကိဉ္စနံ ဒေါသော ကိဉ္စနံ မောဟော ကိဉ္စနံ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘မောဟသမ္ဗန္ဓနော လောကော’’တိ.

‘Thế gian bị trói buộc bởi si’ là sự chế định về sự thuyết giảng đối với các điên đảo. ‘Trông như có vẻ xứng đáng’ là sự chế định về sự điên đảo của thế gian. ‘Kẻ ngu bị trói buộc bởi sanh y’ là sự chế định về nguồn gốc của các ác dục, là sự chế định về phận sự của các triền cái, là sự chế định về sức mạnh của các phiền não, là sự chế định về sự tăng trưởng của các hành. ‘Bị bóng tối bao phủ’ là sự chế định về sự thuyết giảng và sự chế định về từ đồng nghĩa đối với bóng tối vô minh. ‘Hiện ra như không có vẻ huy hoàng’ là sự chế định về sự thấy của thiên nhãn, là sự chế định về sự đặt để đối với tuệ nhãn. ‘Đối với người thấy, không có gì là chướng ngại’ là sự chế định về sự chứng ngộ các chướng ngại của chúng sanh: tham là chướng ngại, sân là chướng ngại, si là chướng ngại. Do đó, Đức Thế Tôn đã nói: ‘Thế gian bị trói buộc bởi si’.

‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတံ, နော စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အဘဝိဿ အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတံ. နယိဓ ဇာတဿ ဘူတဿ ကတဿ သင်္ခတဿ နိဿရဏံ ပညာယေထ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတံ, တသ္မာ ဇာတဿ ဘူတဿ ကတဿ သင်္ခတဿ နိဿရဏံ ပညာယတီ’’တိ.

‘Này các Tỳ khưu, có cái không sanh, không hiện hữu, không bị tác thành, không do duyên tạo. Này các Tỳ khưu, nếu không có cái không sanh, không hiện hữu, không bị tác thành, không do duyên tạo này, thì ở đây, sự thoát ly khỏi cái đã sanh, đã hiện hữu, đã bị tác thành, đã do duyên tạo, sẽ không được biết đến. Và này các Tỳ khưu, vì thật sự có cái không sanh, không hiện hữu, không bị tác thành, không do duyên tạo, do đó, sự thoát ly khỏi cái đã sanh, đã hiện hữu, đã bị tác thành, đã do duyên tạo, được biết đến.’

‘‘နော စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အဘဝိဿ အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတ’’န္တိ ဒေသနာပညတ္တိ နိဗ္ဗာနဿ ဝေဝစနပညတ္တိ စ. ‘‘နယိဓ ဇာတဿ ဘူတဿ ကတဿ သင်္ခတဿ နိဿရဏံ ပညာယေထာ’’တိ ဝေဝစနပညတ္တိ သင်္ခတဿ ဥပနယနပညတ္တိ [Pg.54] စ. ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတ’’န္တိ ဝေဝစနပညတ္တိ နိဗ္ဗာနဿ ဇောတနာပညတ္တိ စ. ‘‘တသ္မာ ဇာတဿ ဘူတဿ ကတဿ သင်္ခတဿ နိဿရဏံ ပညာယတီ’’တိ အယံ ဝေဝစနပညတ္တိ နိဗ္ဗာနဿ, နိယျာနိကပညတ္တိ မဂ္ဂဿ, နိဿရဏပညတ္တိ သံသာရတော. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘နော စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အဘဝိဿာ’’တိ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘ဧကံ ဘဂဝါ ဓမ္မံ, ပညတ္တီဟိ ဝိဝိဓာဟိ ဒေသေတီ’’တိ.

“Này các Tỳ khưu, nếu pháp không sanh, không hữu, không tác, không hữu vi này không có” là sự chế định về thuyết giảng và là sự chế định về đồng nghĩa của Níp-bàn. “Sự xuất ly khỏi pháp đã sanh, đã hữu, đã tác, đã hữu vi sẽ không được biết đến ở đây” là sự chế định về đồng nghĩa của pháp hữu vi và là sự chế định về sự dẫn đến. “Và này các Tỳ khưu, vì rằng có pháp không sanh, không hữu, không tác, không hữu vi” là sự chế định về đồng nghĩa của Níp-bàn và là sự chế định về sự làm sáng tỏ. “Do đó, sự xuất ly khỏi pháp đã sanh, đã hữu, đã tác, đã hữu vi được biết đến” đây là sự chế định về đồng nghĩa của Níp-bàn, là sự chế định về sự hướng đến của đạo, là sự chế định về sự thoát khỏi vòng luân hồi. Do đó, đức Thế Tôn đã nói: “Này các Tỳ khưu, nếu pháp này không có”. Do đó, trưởng lão Mahākaccāyana đã nói: “Đức Thế Tôn thuyết giảng một pháp bằng nhiều sự chế định khác nhau”.

နိယုတ္တော ပညတ္တိ ဟာရော.

Phần Hướng Dẫn về Chế Định đã được trình bày.

၁၂. ဩတရဏဟာရဝိဘင်္ဂေါ

12. Phân tích về phương pháp dẫn nhập

၄၂. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော ဟာရော? ‘‘ယော စ ပဋိစ္စုပ္ပာဒေါ’’တိ.

12. Trong ấy, thế nào là hướng dẫn thâm nhập? (Đó là) ‘Và điều gì là duyên khởi’.

‘‘ဥဒ္ဓံ အဓော သဗ္ဗဓိ ဝိပ္ပမုတ္တော, အယံ အဟသ္မီတိ အနာနုပဿီ;

ဧဝံ ဝိမုတ္တော ဥဒတာရိ ဩဃံ, အတိဏ္ဏပုဗ္ဗံ အပုနဗ္ဘဝါယာ’’တိ.

42. “Đã giải thoát khỏi phía trên, phía dưới, và khắp mọi nơi, vị ấy không quán xét rằng ‘đây là ta’; được giải thoát như vậy, vị ấy đã vượt qua bộc lưu chưa từng vượt qua, vì mục đích không còn tái sanh.”

‘‘ဥဒ္ဓ’’န္တိ ရူပဓာတု စ အရူပဓာတု စ. ‘‘အဓော’’တိ ကာမဓာတု. ‘‘သဗ္ဗဓိ ဝိပ္ပမုတ္တော’’တိ တေဓာတုကေ အယံ အသေက္ခာဝိမုတ္တိ. တာနိယေဝ အသေက္ခာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, အယံ ဣန္ဒြိယေဟိ ဩတရဏာ.

‘Phía trên’ là sắc giới và vô sắc giới. ‘Phía dưới’ là dục giới. ‘Giải thoát khỏi khắp mọi nơi’ là sự giải thoát của bậc vô học trong ba giới. Chính năm quyền vô học ấy, đây là sự thâm nhập bằng các quyền.

တာနိယေဝ အသေက္ခာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော, အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော, သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော, ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော, နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော, သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော, ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော, ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓော, တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော, ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော, ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော, ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ. အယံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေဟိ ဩတရဏာ.

Chính năm quyền vô học ấy là minh, do minh sanh khởi nên vô minh diệt, do vô minh diệt nên các hành diệt, do các hành diệt nên thức diệt, do thức diệt nên danh sắc diệt, do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt, do sáu xứ diệt nên xúc diệt, do xúc diệt nên thọ diệt, do thọ diệt nên ái diệt, do ái diệt nên thủ diệt, do thủ diệt nên hữu diệt, do hữu diệt nên sanh diệt, do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khối khổ này. Đây là sự thâm nhập bằng duyên khởi.

တာနိယေဝ [Pg.55] အသေက္ခာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ တီဟိ ခန္ဓေဟိ သင်္ဂဟိတာနိ – သီလက္ခန္ဓေန သမာဓိက္ခန္ဓေန ပညာက္ခန္ဓေန, အယံ ခန္ဓေဟိ ဩတရဏာ.

Chính năm quyền vô học ấy được bao gồm trong ba uẩn – giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn. Đây là sự thâm nhập bằng các uẩn.

တာနိယေဝ အသေက္ခာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ သင်္ခါရပရိယာပန္နာနိ ယေ သင်္ခါရာ အနာသဝါ, နော စ ဘဝင်္ဂါ, တေ သင်္ခါရာ ဓမ္မဓာတုသင်္ဂဟိတာ. အယံ ဓာတူဟိ ဩတရဏာ.

Chính năm quyền vô học ấy được bao gồm trong hành, những hành nào là vô lậu, không dẫn đến hữu, những hành ấy được bao gồm trong pháp giới. Đây là sự thâm nhập bằng các giới.

သာ ဓမ္မဓာတု ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နာ, ယံ အာယတနံ အနာသဝံ, နော စ ဘဝင်္ဂံ. အယံ အာယတနေဟိ ဩတရဏာ.

Pháp giới ấy được bao gồm trong pháp xứ, xứ nào là vô lậu, không dẫn đến hữu. Đây là sự thâm nhập bằng các xứ.

‘‘အယံ အဟသ္မီတိ အနာနုပဿီ’’တိ အယံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ သမုဂ္ဃာတော, သာ သေက္ခာဝိမုတ္တိ, တာနိယေဝ သေက္ခာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ. အယံ ဣန္ဒြိယေဟိ ဩတရဏာ.

‘Vị ấy không quán xét rằng ‘đây là ta’’ là sự nhổ bật thân kiến, đó là sự giải thoát của bậc hữu học, chính năm quyền hữu học ấy. Đây là sự thâm nhập bằng các quyền.

တာနိယေဝ သေက္ခာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော, အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော, ဧဝံ သဗ္ဗော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ. အယံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေဟိ ဩတရဏာ.

Chính năm quyền hữu học ấy là minh, do minh sanh khởi nên vô minh diệt, do vô minh diệt nên các hành diệt, như vậy là toàn bộ duyên khởi. Đây là sự thâm nhập bằng duyên khởi.

သာယေဝ ဝိဇ္ဇာ ပညာက္ခန္ဓော. အယံ ခန္ဓေဟိ ဩတရဏာ.

Chính minh ấy là tuệ uẩn. Đây là sự thâm nhập bằng các uẩn.

သာယေဝ ဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရပရိယာပန္နာ, ယေ သင်္ခါရာ အနာသဝါ, နော စ ဘဝင်္ဂါ, တေ သင်္ခါရာ ဓမ္မဓာတုသင်္ဂဟိတာ, အယံ ဓာတူဟိ ဩတရဏာ.

Chính minh ấy được bao gồm trong hành, những hành nào là vô lậu, không dẫn đến hữu, những hành ấy được bao gồm trong pháp giới, đây là sự thâm nhập bằng các giới.

သာ ဓမ္မဓာတု ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နာ, ယံ အာယတနံ အနာသဝံ, နော စ ဘဝင်္ဂံ, အယံ အာယတနေဟိ ဩတရဏာ.

Pháp giới ấy được bao gồm trong pháp xứ, xứ nào là vô lậu, không dẫn đến hữu, đây là sự thâm nhập bằng các xứ.

သေက္ခာယ စ ဝိမုတ္တိယာ အသေက္ခာယ စ ဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တော ဥဒတာရိ ဩဃံ အတိဏ္ဏပုဗ္ဗံ အပုနဗ္ဘဝါယ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ဥဒ္ဓံ အဓော’’တိ.

Vị ấy được giải thoát bằng sự giải thoát của bậc hữu học và sự giải thoát của bậc vô học, đã vượt qua bộc lưu chưa từng vượt qua, vì mục đích không còn tái sanh. Do đó, đức Thế Tôn đã nói ‘phía trên, phía dưới’.

၄၃. ‘‘နိဿိတဿ စလိတံ, အနိဿိတဿ စလိတံ နတ္ထိ, စလိတေ အသတိ ပဿဒ္ဓိ, ပဿဒ္ဓိယာ သတိ နတိ န ဟောတိ, နတိယာ အသတိ အာဂတိဂတိ န ဟောတိ, အာဂတိဂတိယာ အသတိ စုတူပပါတော န ဟောတိ, စုတူပပါတေ အသတိ နေဝိဓ န ဟုရံ န ဥဘယမန္တရေန ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’တိ.

“Đối với người nương tựa thì có sự dao động, đối với người không nương tựa thì không có sự dao động, khi không có sự dao động thì có sự an tịnh, khi có sự an tịnh thì không có sự nghiêng chiều, khi không có sự nghiêng chiều thì không có sự đến và đi, khi không có sự đến và đi thì không có sự tử và sanh, khi không có sự tử và sanh thì không có đời này, không có đời sau, không có khoảng giữa cả hai, đây chính là sự chấm dứt của khổ.”

‘‘နိဿိတဿ စလိတ’’န္တိ နိဿယော နာမ ဒုဝိဓော တဏှာနိဿယော စ ဒိဋ္ဌိနိဿယော စ. တတ္ထ ယာ ရတ္တဿ စေတနာ, အယံ တဏှာနိဿယော; ယာ မူဠှဿ စေတနာ, အယံ ဒိဋ္ဌိနိဿယော. စေတနာ ပန သင်္ခါရာ, သင်္ခါရပစ္စယာ [Pg.56] ဝိညာဏံ, ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ, ဧဝံ သဗ္ဗော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ. အယံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေဟိ ဩတရဏာ.

43. ‘Đối với người nương tựa thì có sự dao động’ có nghĩa là: sự nương tựa có hai loại là nương tựa vào ái và nương tựa vào tà kiến. Trong đó, tư của người tham ái, đây là sự nương tựa vào ái; tư của người si mê, đây là sự nương tựa vào tà kiến. Và tư là hành, do hành làm duyên nên thức sanh, do thức làm duyên nên danh sắc sanh, như vậy là toàn bộ duyên khởi. Đây là sự thâm nhập bằng duyên khởi.

တတ္ထ ယာ ရတ္တဿ ဝေဒနာ, အယံ သုခါ ဝေဒနာ. ယာ သမ္မူဠှဿ ဝေဒနာ, အယံ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ, ဣမာ ဒွေ ဝေဒနာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော. အယံ ခန္ဓေဟိ ဩတရဏာ.

Trong đó, thọ của người tham ái, đây là lạc thọ. Thọ của người hoàn toàn si mê, đây là thọ bất khổ bất lạc, hai thọ này là thọ uẩn. Đây là sự thâm nhập bằng các uẩn.

တတ္ထ သုခါ ဝေဒနာ ဒွေ ဣန္ဒြိယာနိ သုခိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ. အယံ ဣန္ဒြိယေဟိ ဩတရဏာ.

Trong đó, lạc thọ là hai quyền: lạc quyền và hỷ quyền, thọ bất khổ bất lạc là xả quyền. Đây là sự thâm nhập bằng các quyền.

တာနိယေဝ ဣန္ဒြိယာနိ သင်္ခါရပရိယာပန္နာနိ, ယေ သင်္ခါရာ သာသဝါ ဘဝင်္ဂါ, တေ သင်္ခါရာ ဓမ္မဓာတုသင်္ဂဟိတာ. အယံ ဓာတူဟိ ဩတရဏာ.

Chính những quyền ấy được bao gồm trong hành, những hành nào là hữu lậu, dẫn đến hữu, những hành ấy được bao gồm trong pháp giới. Đây là sự thâm nhập bằng các giới.

သာ ဓမ္မဓာတု ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နာ, ယံ အာယတနံ သာသဝံ ဘဝင်္ဂံ, အယံ အာယတနေဟိ ဩတရဏာ.

Pháp giới ấy được bao gồm trong pháp xứ, xứ nào là hữu lậu, dẫn đến hữu, đây là sự thâm nhập bằng các xứ.

‘‘အနိဿိတဿ စလိတံ နတ္ထီ’’တိ သမထဝသေန ဝါ တဏှာယ အနိဿိတော ဝိပဿနာဝသေ ဝါ ဒိဋ္ဌိယာ အနိဿိတော. ယာ ဝိပဿနာ အယံ ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော, အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော, သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော, ဧဝံ သဗ္ဗော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ. အယံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေဟိ ဩတရဏာ.

‘Đối với người không nương tựa thì không có sự dao động’ có nghĩa là: hoặc không nương tựa vào ái theo cách của chỉ, hoặc không nương tựa vào tà kiến theo cách của quán. Tuệ quán nào, đây là minh, do minh sanh khởi nên vô minh diệt, do vô minh diệt nên các hành diệt, do các hành diệt nên thức diệt, như vậy là toàn bộ duyên khởi. Đây là sự thâm nhập bằng duyên khởi.

သာယေဝ ဝိပဿနာ ပညာက္ခန္ဓော. အယံ ခန္ဓေဟိ ဩတရဏာ.

Chính tuệ quán ấy là tuệ uẩn. Đây là sự bao gồm theo các uẩn.

သာယေဝ ဝိပဿနာ ဒွေ ဣန္ဒြိယာနိ – ဝီရိယိန္ဒြိယဉ္စ ပညိန္ဒြိယဉ္စ. အယံ ဣန္ဒြိယေဟိ ဩတရဏာ.

Chính tuệ quán ấy là hai quyền: cần quyền và tuệ quyền. Đây là sự bao gồm theo các quyền.

သာယေဝ ဝိပဿနာ သင်္ခါရပရိယာပန္နာ, ယေ သင်္ခါရာ အနာသဝါ, နော စ ဘဝင်္ဂါ, တေ သင်္ခါရာ ဓမ္မဓာတုသင်္ဂဟိတာ. အယံ ဓာတူဟိ ဩတရဏာ.

Chính tuệ quán ấy được bao gồm trong các hành, những hành nào là vô lậu, và không phải là thành phần của sự hiện hữu, các hành ấy được thu nhiếp bởi pháp giới. Đây là sự bao gồm theo các giới.

သာ ဓမ္မဓာတု ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နာ, ယံ အာယတနံ အနာသဝံ, နော စ ဘဝင်္ဂံ. အယံ အာယတနေဟိ ဩတရဏာ.

Pháp giới ấy được bao gồm trong pháp xứ, xứ nào là vô lậu, và không phải là thành phần của sự hiện hữu. Đây là sự bao gồm theo các xứ.

‘‘ပဿဒ္ဓိယာ သတီ’’တိ ဒုဝိဓာ ပဿဒ္ဓိ ကာယိကာ စ စေတသိကာ စ. ယံ ကာယိကံ သုခံ, အယံ ကာယပဿဒ္ဓိ. ယံ စေတသိကံ သုခံ, အယံ စေတသိကာ ပဿဒ္ဓိ. ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒိယတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ, သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ယထာဘူတံ ပဇာနန္တော နိဗ္ဗိန္ဒတိ, နိဗ္ဗိန္ဒန္တော [Pg.57] ဝိရဇ္ဇတိ, ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ, ဝိမုတ္တသ္မိံ ‘‘ဝိမုတ္တ’’မိတိ ဉာဏံ ဟောတိ, ‘‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ ပဇာနာတိ. သော န နမတိ ရူပေသု, န သဒ္ဒေသု, န ဂန္ဓေသု, န ရသေသု, န ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု, န ဓမ္မေသု ခယာ ရာဂဿ ခယာ ဒေါသဿ ခယာ မောဟဿ ယေန ရူပေန တထာဂတံ တိဋ္ဌန္တံ စရန္တံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ, တဿ ရူပဿ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ရူပသင်္ခယေ ဝိမုတ္တော, တထာဂတော အတ္ထီတိပိ န ဥပေတိ, နတ္ထီတိပိ န ဥပေတိ, အတ္ထိ နတ္ထီတိပိ န ဥပေတိ, နေဝတ္ထိ နော နတ္ထီတိပိ န ဥပေတိ. အထ ခေါ ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော အသင်္ခေယျော နိဗ္ဗုတောတိယေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ ခယာ ရာဂဿ, ခယာ ဒေါသဿ, ခယာ မောဟဿ.

Về câu ‘Do khinh an, có chánh niệm,’ khinh an có hai loại: thân khinh an và tâm khinh an. Lạc nào thuộc về thân, đây là thân khinh an. Lạc nào thuộc về tâm, đây là tâm khinh an. Người có thân khinh an cảm thọ lạc, tâm của người có lạc được định tĩnh, người có tâm định tĩnh biết như thật, người biết như thật thì nhàm chán, người nhàm chán thì ly tham, do ly tham nên được giải thoát, khi đã giải thoát, trí khởi lên rằng: ‘đã giải thoát,’ vị ấy biết rằng: ‘sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Do sự đoạn tận tham, do sự đoạn tận sân, do sự đoạn tận si, vị ấy không thiên về các sắc, không thiên về các tiếng, không thiên về các mùi, không thiên về các vị, không thiên về các xúc, không thiên về các pháp. Với sắc nào mà người ta có thể mô tả Như Lai đang đứng hay đang đi, do sự đoạn tận, ly tham, đoạn diệt, từ bỏ, xả ly sắc ấy, vị ấy được giải thoát nơi sự đoạn tận của sắc. (Vị ấy) không chấp nhận rằng ‘Như Lai tồn tại,’ không chấp nhận rằng ‘Như Lai không tồn tại,’ không chấp nhận rằng ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại,’ không chấp nhận rằng ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại.’ Mà trái lại, do sự đoạn tận tham, do sự đoạn tận sân, do sự đoạn tận si, vị ấy được xem là sâu xa, không thể đo lường, không thể tính đếm, đã tịch tịnh.

ယာယ ဝေဒနာယ…ပေ… ယာယ သညာယ. ယေဟိ သင်္ခါရေဟိ. ယေန ဝိညာဏေန တထာဂတံ တိဋ္ဌန္တံ စရန္တံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ, တဿ ဝိညာဏဿ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ဝိညာဏသင်္ခယေ ဝိမုတ္တော, တထာဂတော အတ္ထီတိပိ န ဥပေတိ, နတ္ထီတိပိ န ဥပေတိ, အတ္ထိ နတ္ထီတိပိ န ဥပေတိ, နေဝတ္ထိ နော နတ္ထီတိပိ န ဥပေတိ. အထ ခေါ ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော အသင်္ခေယျော နိဗ္ဗုတောတိယေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ ခယာ ရာဂဿ, ခယာ ဒေါသဿ, ခယာ မောဟဿ. ‘‘အာဂတီ’’တိ ဣဓာဂတိ. ‘‘ဂတီ’’တိ ပေစ္စဘဝေါ. အာဂတိဂတီပိ န ဘဝန္တိ, ‘‘နေဝိဓာ’’တိ ဆသု အဇ္ဈတ္တိကေသု အာယတနေသု. ‘‘န ဟုရ’’န္တိ ဆသု ဗာဟိရေသု အာယတနေသု. ‘‘န ဥဘယမန္တရေနာ’’တိ ဖဿသမုဒိတေသု ဓမ္မေသု အတ္တာနံ န ပဿတိ. ‘‘ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’တိ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ. သော ဒုဝိဓော လောကိယော စ လောကုတ္တရော စ. တတ္ထ လောကိယော အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ, ယာဝ ဇရာမရဏာ. လောကုတ္တရော သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရော ဇာယတိ, ယာဝ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘နိဿိတဿ စလိတံ အနိဿိတဿ စလိတံ နတ္ထိ…ပေ… ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’တိ.

Với thọ nào… v.v… với tưởng nào. Với các hành nào. Với thức nào mà người ta có thể mô tả Như Lai đang đứng hay đang đi, do sự đoạn tận, ly tham, đoạn diệt, từ bỏ, xả ly thức ấy, vị ấy được giải thoát nơi sự đoạn tận của thức. (Vị ấy) không chấp nhận rằng ‘Như Lai tồn tại,’ không chấp nhận rằng ‘Như Lai không tồn tại,’ không chấp nhận rằng ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại,’ không chấp nhận rằng ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại.’ Mà trái lại, do sự đoạn tận tham, do sự đoạn tận sân, do sự đoạn tận si, vị ấy được xem là sâu xa, không thể đo lường, không thể tính đếm, đã tịch tịnh. ‘Sự đến’ nghĩa là sự đến đây. ‘Sự đi’ nghĩa là đời sau. Sự đến và sự đi cũng không có. ‘Không ở đây’ nghĩa là trong sáu nội xứ. ‘Không ở kia’ nghĩa là trong sáu ngoại xứ. ‘Không ở giữa cả hai’ nghĩa là không thấy tự ngã trong các pháp sanh khởi cùng với xúc. ‘Đây là sự chấm dứt của khổ’ nghĩa là pháp duyên khởi. Pháp ấy có hai loại: thế gian và siêu thế. Trong đó, pháp thế gian là ‘do vô minh duyên hành,’ cho đến ‘già-chết.’ Pháp siêu thế là ‘người có giới thì không hối hận sanh khởi,’ cho đến ‘vị ấy biết không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Do đó, đức Thế Tôn đã nói: ‘Người có nương tựa thì có dao động, người không nương tựa thì không có dao động... cho đến... đây là sự chấm dứt của khổ.’

၄၄.

44.

‘‘ယေ ကေစိ သောကာ ပရိဒေဝိတာ ဝါ, ဒုက္ခာ စ လောကသ္မိမနေကရူပါ;

ပိယံ ပဋိစ္စပ္ပဘဝန္တိ ဧတေ, ပိယေ အသန္တေ န ဘဝန္တိ ဧတေ.

“Những sầu muộn hay than khóc nào, và những khổ đau nhiều loại ở trên đời; những điều này phát sanh do duyên vào điều khả ái, khi không có điều khả ái, những điều này không có.

တသ္မာ [Pg.58] ဟိ တေ သုခိနော ဝီတသောကာ, ယေသံ ပိယံ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ;

တသ္မာ အသောကံ ဝိရဇံ ပတ္ထယာနော, ပိယံ န ကယိရာထ ကုဟိဉ္စိ လောကေ’’တိ.

Do đó, những ai không có gì khả ái ở bất cứ đâu trên đời, họ được an lạc, không sầu muộn; do đó, người mong cầu trạng thái không sầu, không nhiễm ô, không nên làm cho bất cứ điều gì trở nên khả ái ở bất cứ đâu trên đời.”

‘‘ယေ ကေစိ သောကာ ပရိဒေဝိတာ ဝါ, ဒုက္ခာ စ လောကသ္မိမနေကရူပါ ပိယံ ပဋိစ္စပ္ပဘဝန္တိ ဧတေ’’တိ – အယံ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. ‘‘ပိယေ အသန္တေ န ဘဝန္တိ ဧတေ’’တိ – အယံ သုခါ ဝေဒနာ. ဝေဒနာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော. အယံ ခန္ဓေဟိ ဩတရဏာ.

Câu ‘Những sầu muộn hay than khóc nào, và những khổ đau nhiều loại ở trên đời phát sanh do duyên vào điều khả ái’ – đây là khổ thọ. Câu ‘khi không có điều khả ái, những điều này không có’ – đây là lạc thọ. Thọ là thọ uẩn. Đây là sự bao gồm theo các uẩn.

ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ, တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ, ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ, ဧဝံ သဗ္ဗံ. အယံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေဟိ ဩတရဏာ.

Do thọ duyên ái, do ái duyên thủ, do thủ duyên hữu, do hữu duyên sanh, do sanh duyên già-chết, tất cả là như vậy. Đây là sự bao gồm theo các pháp duyên khởi.

တတ္ထ သုခါ ဝေဒနာ ဒွေ ဣန္ဒြိယာနိ – သုခိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ. ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ဒွေ ဣန္ဒြိယာနိ – ဒုက္ခိန္ဒြိယံ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဉ္စ. အယံ ဣန္ဒြိယေဟိ ဩတရဏာ.

Trong đó, lạc thọ là hai quyền: lạc quyền và hỷ quyền. Khổ thọ là hai quyền: khổ quyền và ưu quyền. Đây là sự bao gồm theo các quyền.

တာနိယေဝ ဣန္ဒြိယာနိ သင်္ခါရပရိယာပန္နာနိ, ယေ သင်္ခါရာ သာသဝါ ဘဝင်္ဂါ, တေ သင်္ခါရာ ဓမ္မဓာတုသင်္ဂဟိတာ. အယံ ဓာတူဟိ ဩတရဏာ.

Chính các quyền ấy được bao gồm trong các hành, những hành nào là hữu lậu, là thành phần của sự hiện hữu, các hành ấy được thu nhiếp bởi pháp giới. Đây là sự bao gồm theo các giới.

သာ ဓမ္မဓာတု ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နာ, ယံ အာယတနံ သာသဝံ ဘဝင်္ဂံ. အယံ အာယတနေဟိ ဩတရဏာ.

Pháp giới ấy được bao gồm trong pháp xứ, xứ nào là hữu lậu, là thành phần của sự hiện hữu. Đây là sự bao gồm theo các xứ.

တသ္မာ ဟိ တေ သုခိနော ဝီတသောကာ, ယေသံ ပိယံ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ;

တသ္မာ အသောကံ ဝိရဇံ ပတ္ထယာနော, ပိယံ န ကယိရာထ ကုဟိဉ္စိ လောကေတိ.

Do đó, những ai không có gì khả ái ở bất cứ đâu trên đời, họ được an lạc, không sầu muộn; do đó, người mong cầu trạng thái không sầu, không nhiễm ô, không nên làm cho bất cứ điều gì trở nên khả ái ở bất cứ đâu trên đời.

ဣဒံ တဏှာပဟာနံ. တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော, ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော, ဧဝံ သဗ္ဗံ. အယံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေဟိ ဩတရဏာ.

Đây là sự đoạn trừ ái. Do ái diệt nên thủ diệt, do thủ diệt nên hữu diệt, tất cả là như vậy. Đây là sự bao gồm theo các pháp duyên khởi.

တံယေဝ တဏှာပဟာနံ သမထော. သော သမထော ဒွေ ဣန္ဒြိယာနိ သတိန္ဒြိယံ သမာဓိန္ဒြိယဉ္စ. အယံ ဣန္ဒြိယေဟိ ဩတရဏာ.

Chính sự đoạn trừ ái ấy là chỉ. Chỉ ấy là hai quyền: niệm quyền và định quyền. Đây là sự bao gồm theo các quyền.

သောယေဝ သမထော သမာဓိက္ခန္ဓော. အယံ ခန္ဓေဟိ ဩတရဏာ.

Chính chỉ ấy là định uẩn. Đây là sự bao gồm theo các uẩn.

သောယေဝ သမထော သင်္ခါရပရိယာပန္နော, ယေ သင်္ခါရာ အနာသဝါ, နော စ ဘဝင်္ဂါ, တေ သင်္ခါရာ ဓမ္မဓာတုသင်္ဂဟိတာ. အယံ ဓာတူဟိ ဩတရဏာ.

Chính chỉ ấy được bao gồm trong các hành, những hành nào là vô lậu, và không phải là thành phần của sự hiện hữu, các hành ấy được thu nhiếp bởi pháp giới. Đây là sự bao gồm theo các giới.

သာ [Pg.59] ဓမ္မဓာတု ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နာ, ယံ အာယတနံ အနာသဝံ, နော စ ဘဝင်္ဂံ. အယံ အာယတနေဟိ ဩတရဏာ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ယေ ကေစိ သောကာ’’တိ.

Pháp giới ấy được bao gồm trong pháp xứ, xứ nào là vô lậu, và không phải là thành phần của sự hiện hữu. Đây là sự bao gồm theo các xứ. Do đó, đức Thế Tôn đã nói: “Những sầu muộn nào…”

ကာမံ ကာမယမာနဿ, တဿ စေ တံ သမိဇ္ဈတိ;

အဒ္ဓါ ပီတိမနော ဟောတိ, လဒ္ဓါ မစ္စော ယဒိစ္ဆတိ.

Đối với người đang mong cầu dục lạc, nếu điều ấy được thành tựu cho vị ấy; chắc chắn vị ấy có tâm hoan hỷ, người phải chết ấy đã đạt được điều mình mong muốn.

တဿ စေ ကာမယာနဿ, ဆန္ဒဇာတဿ ဇန္တုနော;

တေ ကာမာ ပရိဟာယန္တိ, သလ္လဝိဒ္ဓေါဝ ရုပ္ပတိ.

Đối với chúng sanh đang mong cầu ấy, người đã sanh khởi lòng tham muốn; nếu những dục lạc ấy bị suy giảm, vị ấy bị đau khổ như bị mũi tên bắn trúng.

ယော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သပ္ပဿေဝ ပဒါ သိရော;

သောမံ ဝိသတ္တိကံ လောကေ, သတော သမတိဝတ္တတီတိ.

Vị nào tránh xa các dục lạc, như (tránh) đầu con rắn bằng bàn chân; vị ấy, người có chánh niệm, vượt qua được sự tham ái này ở trong đời.

တတ္ထ ယာ ပီတိမနတာ, အယံ အနုနယော. ယဒါဟ သလ္လဝိဒ္ဓေါဝ ရုပ္ပတီတိ, ဣဒံ ပဋိဃံ. အနုနယံ ပဋိဃဉ္စ ပန တဏှာပက္ခော, တဏှာယ စ ပန ဒသရူပီနိ အာယတနာနိ ပဒဋ္ဌာနံ. အယံ အာယတနေဟိ ဩတရဏာ.

Ở đây, trạng thái hoan hỷ của tâm chính là sự thuận ái. Khi nói rằng: ‘bị đau khổ như bị mũi tên bắn trúng,’ đây là sự nghịch ý. Và sự thuận ái và sự nghịch ý là thuộc về phần của ái. Và đối với ái, mười xứ thuộc sắc là nền tảng. Đây là sự đi vào bằng các xứ.

တာနိယေဝ ဒသ ရူပီနိ ရူပကာယော နာမသမ္ပယုတ္တော, တဒုဘယံ နာမရူပံ, နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ, သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ, ဧဝံ သဗ္ဗံ. အယံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေဟိ ဩတရဏာ.

Chính mười (xứ) thuộc sắc ấy là sắc thân, tương ưng với danh; cả hai điều ấy là danh sắc. Do duyên danh sắc, sáu xứ sanh khởi; do duyên sáu xứ, xúc sanh khởi; do duyên xúc, thọ sanh khởi; do duyên thọ, ái sanh khởi, tất cả là như vậy. Đây là sự đi vào bằng duyên khởi.

တဒေဝ နာမရူပံ ပဉ္စက္ခန္ဓော;

အယံ ခန္ဓေဟိ ဩတရဏာ;

တဒေဝ နာမရူပံ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော;

အယံ ဓာတူဟိ ဩတရဏာ;

Chính danh sắc ấy là năm uẩn; đây là sự đi vào bằng các uẩn. Chính danh sắc ấy là mười tám giới; đây là sự đi vào bằng các giới.

တတ္ထ ယော ရူပကာယော ဣမာနိ ပဉ္စ ရူပီနိ ဣန္ဒြိယာနိ, ယော နာမကာယော ဣမာနိ ပဉ္စ အရူပီနိ ဣန္ဒြိယာနိ, ဣမာနိ ဒသ ဣန္ဒြိယာနိ. အယံ ဣန္ဒြိယေဟိ ဩတရဏာ.

Ở đây, phần nào là sắc thân, đó là năm sắc quyền này; phần nào là danh thân, đó là năm vô sắc quyền này; đây là mười quyền. Đây là sự đi vào bằng các quyền.

တတ္ထ ယဒါဟ –

Ở đây, khi nói rằng –

‘‘ယော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သပ္ပဿေဝ ပဒါ သိရော;

သောမံ ဝိသတ္တိကံ လောကေ, သတော သမတိဝတ္တတီ’’တိ.

‘Vị nào tránh xa các dục lạc, như (tránh) đầu con rắn bằng bàn chân; vị ấy, người có chánh niệm, vượt qua được sự tham ái này ở trong đời.’

အယံ သဥပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု, အယံ ဓာတူဟိ ဩတရဏာ.

Đây là hữu dư y Niết-bàn giới, đây là sự đi vào bằng các giới.

သာယေဝ သဥပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော, အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော, ဧဝံ သဗ္ဗံ. အယံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေဟိ ဩတရဏာ.

Chính hữu dư y Niết-bàn giới ấy là minh. Do minh sanh khởi, vô minh diệt; do vô minh diệt, các hành diệt, tất cả là như vậy. Đây là sự đi vào bằng duyên khởi.

သာယေဝ [Pg.60] ဝိဇ္ဇာ ပညာက္ခန္ဓော. အယံ ခန္ဓေဟိ ဩတရဏာ.

Chính minh ấy là tuệ uẩn. Đây là sự đi vào bằng các uẩn.

သာယေဝ ဝိဇ္ဇာ ဒွေ ဣန္ဒြိယာနိ – ဝီရိယိန္ဒြိယံ ပညိန္ဒြိယဉ္စ. အယံ ဣန္ဒြိယေဟိ ဩတရဏာ.

Chính minh ấy là hai quyền – tấn quyền và tuệ quyền. Đây là sự đi vào bằng các quyền.

သာယေဝ ဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရပရိယာပန္နာ, ယေ သင်္ခါရာ အနာသဝါ, နော စ ဘဝင်္ဂါ, တေ သင်္ခါရာ ဓမ္မဓာတုသင်္ဂဟိတာ. အယံ ဓာတူဟိ ဩတရဏာ.

Chính minh ấy được bao gồm trong các hành, những hành nào là vô lậu, và không phải là hữu phần, những hành ấy được thu nhiếp vào pháp giới. Đây là sự đi vào bằng các giới.

သာ ဓမ္မဓာတု ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နာ, ယံ အာယတနံ အနာသဝံ, နော စ ဘဝင်္ဂံ. အယံ အာယတနေဟိ ဩတရဏာ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ကာမံ ကာမယမာနဿာ’’တိ.

Pháp giới ấy được bao gồm trong pháp xứ, xứ nào là vô lậu, và không phải là hữu phần. Đây là sự đi vào bằng các xứ. Do đó, đức Thế Tôn đã nói: ‘Đối với người đang mong cầu dục lạc...’

ဧတ္တာဝတာ ပဋိစ္စ ဣန္ဒြိယခန္ဓဓာတုအာယတနာနိ သမောသရဏောတရဏာနိ ဘဝန္တိ. ဧဝံ ပဋိစ္စ ဣန္ဒြိယခန္ဓဓာတုအာယတနာနိ ဩတာရေတဗ္ဗာနိ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘ယော စ ပဋိစ္စုပ္ပာဒေါ’’တိ.

Với chừng ấy, duyên khởi, quyền, uẩn, giới, và xứ trở thành sự hội tụ và sự đi vào. Như vậy, duyên khởi, quyền, uẩn, giới, và xứ cần được đi vào. Do đó, Tôn giả Mahākaccāyana đã nói: ‘Và cái nào là duyên khởi...’

နိယုတ္တော ဩတရဏော ဟာရော.

Phương pháp đi vào đã được trình bày xong.

၁၃. သောဓနဟာရဝိဘင်္ဂေါ

13. Phân tích về phương pháp thanh lọc.

၄၅. တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ‘‘ဝိဿဇ္ဇိတမှိ ပဉှေ’’တိဂါထာ. ယထာ အာယသ္မာ အဇိတော ပါရာယနေ ဘဂဝန္တံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ –

45. Ở đây, thế nào là phương pháp thanh lọc? (Đó là) câu kệ: ‘Khi câu hỏi đã được trả lời...’ Giống như Tôn giả Ajita ở trong phẩm Pārāyana đã hỏi đức Thế Tôn một câu hỏi –

‘‘ကေနဿု နိဝုတော လောကော, ကေနဿု နပ္ပကာသတိ;

ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသိ, ကိံသု တဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ.

‘Thế gian bị cái gì che đậy? Do đâu thế gian không sáng tỏ? Ngài nói cái gì là sự thoa phết của nó? Cái gì là sự sợ hãi lớn lao của nó?’

‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]ဝိဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတိ;

ဇပ္ပာဘိလေပနံ ဗြူမိ, ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ.

‘(Đức Thế Tôn phán:) Này Ajita, thế gian bị vô minh che đậy. Do nghi ngờ và phóng dật, nó không sáng tỏ. Ta nói ái dục là sự thoa phết của nó, khổ là sự sợ hãi lớn lao của nó.’

‘‘ကေနဿု နိဝုတော လောကော’’တိ ပဉှေ ‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော’’တိ ဘဂဝါ ပဒံ သောဓေတိ, နော စ အာရမ္ဘံ. ‘‘ကေနဿု နပ္ပကာသတီ’’တိ ပဉှေ ‘‘ဝိဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတီ’’တိ ဘဂဝါ ပဒံ သောဓေတိ, နော စ အာရမ္ဘံ. ‘‘ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသီ’’တိ ပဉှေ ‘‘ဇပ္ပာဘိလေပနံ ဗြူမီ’’တိ ဘဂဝါ ပဒံ သောဓေတိ, နော စ အာရမ္ဘံ. ‘‘ကိံသု တဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ ပဉှေ ‘‘ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ သုဒ္ဓေါ အာရမ္ဘော. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော’’တိ.

Đối với câu hỏi: ‘Thế gian bị cái gì che đậy?’, (với câu trả lời:) ‘Thế gian bị vô minh che đậy,’ đức Thế Tôn đã thanh lọc thuật ngữ, nhưng chưa (thanh lọc) chủ đề. Đối với câu hỏi: ‘Do đâu thế gian không sáng tỏ?’, (với câu trả lời:) ‘Do nghi ngờ và phóng dật, nó không sáng tỏ,’ đức Thế Tôn đã thanh lọc thuật ngữ, nhưng chưa (thanh lọc) chủ đề. Đối với câu hỏi: ‘Ngài nói cái gì là sự thoa phết của nó?’, (với câu trả lời:) ‘Ta nói ái dục là sự thoa phết của nó,’ đức Thế Tôn đã thanh lọc thuật ngữ, nhưng chưa (thanh lọc) chủ đề. Đối với câu hỏi: ‘Cái gì là sự sợ hãi lớn lao của nó?’, (với câu trả lời:) ‘Khổ là sự sợ hãi lớn lao của nó,’ chủ đề đã được thanh lọc. Do đó, đức Thế Tôn đã nói: ‘Thế gian bị vô minh che đậy...’

‘‘သဝန္တိ [Pg.61] သဗ္ဗဓိ သောတာ, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော]သောတာနံ ကိံ နိဝါရဏံ;

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူဟိ, ကေန သောတာ ပိဓီယရေ’’တိ.

‘(Tôn giả Ajita thưa:) Các dòng chảy trôi khắp nơi; cái gì là sự ngăn chặn các dòng chảy? Xin Ngài hãy nói về sự chế ngự các dòng chảy; các dòng chảy bị cái gì bịt lại?’

‘‘ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]သတိ တေသံ နိဝါရဏံ;

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ, ပညာယေတေ ပိဓီယရေ’’တိ.

‘(Đức Thế Tôn phán:) Này Ajita, những dòng chảy nào có ở trong đời, chánh niệm là sự ngăn chặn của chúng. Ta tuyên bố sự chế ngự các dòng chảy; chúng bị bịt lại bởi trí tuệ.’

‘‘သဝန္တိ သဗ္ဗဓိ သောတာ, သောတာနံ ကိံ နိဝါရဏ’’န္တိ ပဉှေ ‘‘ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ, သတိ တေသံ နိဝါရဏ’’န္တိ ဘဂဝါ ပဒံ သောဓေတိ, နော စ အာရမ္ဘံ. ‘‘သောတာနံ သံဝရံ ဗြူဟိ, ကေန သောတာ ပိဓီယရေ’’တိ ပဉှေ ‘‘သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ, ပညာယေတေ ပိဓီယရေ’’တိ သုဒ္ဓေါ အာရမ္ဘော. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိ’’န္တိ.

Đối với câu hỏi: ‘Các dòng chảy trôi khắp nơi; cái gì là sự ngăn chặn các dòng chảy?’, (với câu trả lời:) ‘Những dòng chảy nào có ở trong đời, chánh niệm là sự ngăn chặn của chúng,’ đức Thế Tôn đã thanh lọc thuật ngữ, nhưng chưa (thanh lọc) chủ đề. Đối với câu hỏi: ‘Xin Ngài hãy nói về sự chế ngự các dòng chảy; các dòng chảy bị cái gì bịt lại?’, (với câu trả lời:) ‘Ta tuyên bố sự chế ngự các dòng chảy; chúng bị bịt lại bởi trí tuệ,’ chủ đề đã được thanh lọc. Do đó, đức Thế Tôn đã nói: ‘Những dòng chảy nào có ở trong đời...’

‘‘ပညာ စေဝ သတိ စ, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော]နာမရူပဉ္စ မာရိသ;

ဧတံ မေ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ, ကတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ.

‘(Tôn giả Ajita thưa:) Thưa Ngài, cả trí tuệ và chánh niệm, và cả danh sắc nữa; khi được con hỏi, xin Ngài hãy giải thích điều này: điều này diệt tận ở đâu?’

ပဉှေ –

Đối với câu hỏi –

‘‘ယမေတံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ, အဇိတ တံ ဝဒါမိ တေ;

ယတ္ထ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ;

ဝိညာဏဿ နိရောဓေန, ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ.

‘Câu hỏi này mà ngươi đã hỏi, này Ajita, Ta sẽ nói cho ngươi; nơi mà danh và sắc diệt tận không còn dư sót. Với sự diệt tận của thức, điều này diệt tận ở đây.’

သုဒ္ဓေါ အာရမ္ဘော. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ယမေတံ ပဉှံ အပုစ္ဆီ’’တိ. ယတ္ထ ဧဝံ သုဒ္ဓေါ အာရမ္ဘော, သော ပဉှော ဝိသဇ္ဇိတော ဘဝတိ. ယတ္ထ ပန အာရမ္ဘော အသုဒ္ဓေါ, န တာဝ သော ပဉှော ဝိသဇ္ဇိတော ဘဝတိ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘ဝိဿဇ္ဇိတမှိ ပဉှေ’’တိ.

Chủ đề đã được thanh lọc. Do đó, đức Thế Tôn đã nói: ‘Câu hỏi này mà ngươi đã hỏi...’ Nơi nào chủ đề được thanh lọc như vậy, câu hỏi ấy được xem là đã trả lời. Nhưng nơi nào chủ đề chưa được thanh lọc, câu hỏi ấy chưa được xem là đã trả lời. Do đó, Tôn giả Mahākaccāyana đã nói: ‘Khi câu hỏi đã được trả lời...’

နိယုတ္တော သောဓနော ဟာရော.

Phương pháp thanh lọc đã được trình bày xong.

၁၄. အဓိဋ္ဌာနဟာရဝိဘင်္ဂေါ

14. Phân Tích về Quyết Định Môn

၄၆. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော? ‘‘ဧကတ္တတာယ ဓမ္မာ, ယေပိ စ ဝေမတ္တတာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ’’တိ.

46. Trong đó, quyết định môn là gì? (Là phương pháp mà trong đó) ‘Các pháp được chỉ ra với tính đồng nhất, và cũng với tính dị biệt.’

ယေ တတ္ထ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ, တထာ တေ ဓာရယိတဗ္ဗာ.

Những pháp nào được chỉ ra ở đó, chúng nên được ghi nhớ như vậy.

‘‘ဒုက္ခ’’န္တိ [Pg.62] ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခံ? ဇာတိ ဒုက္ခာ, ဇရာ ဒုက္ခာ, ဗျာဓိ ဒုက္ခော, မရဏံ ဒုက္ခံ, အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော, ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော, ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ, သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ, ရူပါ ဒုက္ခာ, ဝေဒနာ ဒုက္ခာ, သညာ ဒုက္ခာ, သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ, ဝိညာဏံ ဒုက္ခံ. အယံ ဝေမတ္တတာ.

‘Khổ’ là tính đồng nhất. Trong đó, khổ là gì? Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là khổ, gặp gỡ điều không ưa thích là khổ, biệt ly điều ưa thích là khổ, cầu mong mà không được cũng là khổ; tóm lại, năm thủ uẩn là khổ. Sắc là khổ, thọ là khổ, tưởng là khổ, các hành là khổ, thức là khổ. Đây là tính dị biệt.

‘‘ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမော ဒုက္ခသမုဒယော? ယာယံ တဏှာ ပေါနောဘဝိကာ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ. သေယျထိဒံ, ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ. အယံ ဝေမတ္တတာ.

‘Tập đế’ là tính đồng nhất. Trong đó, tập đế là gì? Chính là ái này, dẫn đến tái sanh, đi cùng với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia. Tức là, dục ái, hữu ái, phi hữu ái. Đây là tính dị biệt.

‘‘ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမော ဒုက္ခနိရောဓော? ယော တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓော စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယော. အယံ ဝေမတ္တတာ.

‘Diệt đế’ là tính đồng nhất. Trong đó, diệt đế là gì? Chính là sự đoạn diệt không còn tàn dư, sự từ bỏ, sự xả ly, sự giải thoát, sự không chấp thủ đối với chính ái ấy. Đây là tính dị biệt.

‘‘ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမာ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. သေယျထိဒံ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ဝေမတ္တတာ.

‘Con đường đưa đến sự diệt khổ’ là tính đồng nhất. Trong đó, con đường đưa đến sự diệt khổ là gì? Chính là Bát Thánh Đạo này. Tức là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Đây là tính dị biệt.

‘‘မဂ္ဂေါ’’တိ ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမော မဂ္ဂေါ? နိရယဂါမီ မဂ္ဂေါ တိရစ္ဆာနယောနိဂါမီ မဂ္ဂေါ ပေတ္တိဝိသယဂါမီ မဂ္ဂေါ အသုရယောနိယော မဂ္ဂေါ သဂ္ဂဂါမိယော မဂ္ဂေါ မနုဿဂါမီ မဂ္ဂေါ နိဗ္ဗာနဂါမီ မဂ္ဂေါ. အယံ ဝေမတ္တတာ.

‘Con đường’ là tính đồng nhất. Trong đó, con đường là gì? Con đường đưa đến địa ngục, con đường đưa đến loài bàng sanh, con đường đưa đến cõi ngạ quỷ, con đường đưa đến loài a-tu-la, con đường đưa đến cõi trời, con đường đưa đến cõi người, con đường đưa đến Niết-bàn. Đây là tính dị biệt.

‘‘နိရောဓော’’တိ ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမော နိရောဓော? ပဋိသင်္ခါနိရောဓော အပ္ပဋိသင်္ခါနိရောဓော အနုနယနိရောဓော ပဋိဃနိရောဓော မာနနိရောဓော မက္ခနိရောဓော ပဠာသနိရောဓော ဣဿာနိရောဓော မစ္ဆရိယနိရောဓော သဗ္ဗကိလေသနိရောဓော. အယံ ဝေမတ္တတာ.

‘Sự diệt’ là tính đồng nhất. Trong đó, sự diệt là gì? Trạch diệt, phi trạch diệt, sự diệt của ái luyến, sự diệt của sân hận, sự diệt của ngã mạn, sự diệt của sự phủ nhận công ơn, sự diệt của sự ganh đua, sự diệt của tật đố, sự diệt của bỏn xẻn, sự diệt của tất cả phiền não. Đây là tính dị biệt.

‘‘ရူပ’’န္တိ ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမံ ရူပံ? စာတုမဟာဘူတိကံ ရူပံ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ရူပဿ ပညတ္တိ. တတ္ထ ကတမာနိ စတ္တာရိ မဟာဘူတာနိ? ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတု.

‘Sắc’ là tính đồng nhất. Trong đó, sắc là gì? Sắc do bốn đại hiển tạo thành và sự chế định của sắc y sinh từ bốn đại hiển. Trong đó, bốn đại hiển là gì? Địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại.

၄၇. ဒွီဟိ အာကာရေဟိ ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဏှာတိ သင်္ခေပေန စ ဝိတ္ထာရေန စ. ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဏှာတိ? ဝီသတိယာ အာကာရေဟိ ပထဝီဓာတုံ [Pg.63] ဝိတ္ထာရေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ, ဒွါဒသဟိ အာကာရေဟိ အာပေါဓာတုံ ဝိတ္ထာရေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ, စတူဟိ အာကာရေဟိ တေဇောဓာတုံ ဝိတ္ထာရေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ, ဆဟိ အာကာရေဟိ ဝါယောဓာတုံ ဝိတ္ထာရေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ.

47. Vị ấy nắm bắt các đại theo hai phương diện: tóm tắt và chi tiết. Nắm bắt các đại một cách chi tiết như thế nào? Vị ấy nắm bắt địa đại một cách chi tiết theo hai mươi phương diện, nắm bắt thủy đại một cách chi tiết theo mười hai phương diện, nắm bắt hỏa đại một cách chi tiết theo bốn phương diện, và nắm bắt phong đại một cách chi tiết theo sáu phương diện.

ကတမေဟိ ဝီသတိယာ အာကာရေဟိ ပထဝီဓာတုံ ဝိတ္ထာရေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ? အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော, မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ, ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖာသံ, အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ မတ္ထကေ မတ္ထလုင်္ဂန္တိ ဣမေဟိ ဝီသတိယာ အာကာရေဟိ ပထဝီဓာတုံ ဝိတ္ထာရေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ.

Vị ấy nắm bắt địa đại một cách chi tiết theo hai mươi phương diện nào? Có trong thân này: tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy xương, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, thức ăn mới, phân, và não trong đầu. Vị ấy nắm bắt địa đại một cách chi tiết theo hai mươi phương diện này.

ကတမေဟိ ဒွါဒသဟိ အာကာရေဟိ အာပေါဓာတုံ ဝိတ္ထာရေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ? အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တန္တိ ဣမေဟိ ဒွါဒသဟိ အာကာရေဟိ အာပေါဓာတုံ ဝိတ္ထာရေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ.

Vị ấy nắm bắt thủy đại một cách chi tiết theo mười hai phương diện nào? Có trong thân này: mật, đờm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ đặc, nước mắt, mỡ lỏng, nước bọt, nước mũi, dịch khớp, và nước tiểu. Vị ấy nắm bắt thủy đại một cách chi tiết theo mười hai phương diện này.

ကတမေဟိ စတူဟိ အာကာရေဟိ တေဇောဓာတုံ ဝိတ္ထာရေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ? ယေန စ သန္တပ္ပတိ, ယေန စ ဇီရီယတိ, ယေန စ ပရိဍယှတိ, ယေန စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ သမ္မာ ပရိဏာမံ ဂစ္ဆတိ, ဣမေဟိ စတူဟိ အာကာရေဟိ တေဇောဓာတုံ ဝိတ္ထာရေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ.

Vị ấy nắm bắt hỏa đại một cách chi tiết theo bốn phương diện nào? Nhờ đó mà thân được sưởi ấm, nhờ đó mà thân bị già đi, nhờ đó mà thân bị thiêu đốt, và nhờ đó mà những gì đã ăn, uống, nhai, nếm được tiêu hóa hoàn toàn. Vị ấy nắm bắt hỏa đại một cách chi tiết theo bốn phương diện này.

ကတမေဟိ ဆဟိ အာကာရေဟိ ဝါယောဓာတုံ ဝိတ္ထာရေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ? ဥဒ္ဓင်္ဂမာ ဝါတာ, အဓောဂမာ ဝါတာ, ကုစ္ဆိသယာ ဝါတာ, ကောဋ္ဌာသယာ ဝါတာ, အင်္ဂမင်္ဂါနုသာရိနော ဝါတာ, အဿာသော ပဿာသော ဣတိ, ဣမေဟိ ဆဟိ အာကာရေဟိ ဝါယောဓာတုံ ဝိတ္ထာရေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ.

Vị ấy nắm bắt phong đại một cách chi tiết theo sáu phương diện nào? Gió đi lên, gió đi xuống, gió trong bụng, gió trong ruột, gió lưu chuyển khắp các chi thể, hơi thở vô và hơi thở ra. Vị ấy nắm bắt phong đại một cách chi tiết theo sáu phương diện này.

ဧဝံ ဣမေဟိ ဒွါစတ္တာလီသာယ အာကာရေဟိ ဝိတ္ထာရေန ဓာတုယော သဘာဝတော ဥပလက္ခယန္တော တုလယန္တော ပရိဝီမံသန္တော ပရိယောဂါဟန္တော ပစ္စဝေက္ခန္တော န ကိဉ္စိ ဂယှူပဂံ ပဿတိ ကာယံ ဝါ ကာယပဒေသံ ဝါ, ယထာ စန္ဒနိကံ ပဝိစိနန္တော န ကိဉ္စိ ဂယှူပဂံ ပဿေယျ, ယထာ သင်္ကာရဋ္ဌာနံ ပဝိစိနန္တော န ကိဉ္စိ ဂယှူပဂံ ပဿေယျ, ယထာ ဝစ္စကုဋိံ ပဝိစိနန္တော န ကိဉ္စိ ဂယှူပဂံ ပဿေယျ, ယထာ သိဝထိကံ ပဝိစိနန္တော န ကိဉ္စိ ဂယှူပဂံ ပဿေယျ. ဧဝမေဝ ဣမေဟိ ဒွါစတ္တာလီသာယ အာကာရေဟိ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန ဓာတုယော သဘာဝတော [Pg.64] ဥပလက္ခယန္တော တုလယန္တော ပရိဝီမံသန္တော ပရိယောဂါဟန္တော ပစ္စဝေက္ခန္တော န ကိဉ္စိ ဂယှူပဂံ ပဿတိ ကာယံ ဝါ ကာယပဒေသံ ဝါ. တေနာဟ ဘဂဝါ ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ ပထဝီဓာတု, ယာ စ ဗာဟိရာ ပထဝီဓာတု, ပထဝီဓာတုရေဝေသာ. တံ ‘‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ပထဝီဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ပထဝီဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ အာပေါဓာတု, ယာ စ ဗာဟိရာ အာပေါဓာတု…ပေ… ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ တေဇောဓာတု, ယာ စ ဗာဟိရာ တေဇောဓာတု…ပေ… ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ ဝါယောဓာတု, ယာ စ ဗာဟိရာ ဝါယောဓာတု, ဝါယောဓာတုရေဝေသာ. တံ ‘‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ဝါယောဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝါယောဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ. အယံ ဝေမတ္တတာ.

Như vậy, khi ghi nhận, cân nhắc, thẩm sát, thâm nhập, và quán xét các giới một cách chi tiết theo bốn mươi hai phương diện này về phương diện tự tánh, vị ấy không thấy bất cứ điều gì đáng nắm giữ, dù là thân hay một phần của thân, cũng giống như người tìm kiếm trong đống rác hôi thối mà không thấy gì đáng nắm giữ, cũng giống như người tìm kiếm ở nơi đổ rác mà không thấy gì đáng nắm giữ, cũng giống như người tìm kiếm trong nhà xí mà không thấy gì đáng nắm giữ, cũng giống như người tìm kiếm trong tử thi mà không thấy gì đáng nắm giữ. Cũng chính như vậy, khi ghi nhận, cân nhắc, thẩm sát, thâm nhập, và quán xét các giới một cách chi tiết theo bốn mươi hai phương diện này về phương diện tự tánh, vị ấy không thấy bất cứ điều gì đáng nắm giữ, dù là thân hay một phần của thân. Do đó, Đức Thế Tôn đã nói: ‘Quả vậy, địa đại nào thuộc nội phần, và địa đại nào thuộc ngoại phần, cả hai chỉ là địa đại. Điều ấy cần phải được thấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: “Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi”. Sau khi thấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ như vậy, vị ấy nhàm chán đối với địa đại, tâm ly tham đối với địa đại. Quả vậy, thủy đại nào thuộc nội phần, và thủy đại nào thuộc ngoại phần… vân vân… Quả vậy, hỏa đại nào thuộc nội phần, và hỏa đại nào thuộc ngoại phần… vân vân… Quả vậy, phong đại nào thuộc nội phần, và phong đại nào thuộc ngoại phần, cả hai chỉ là phong đại. Điều ấy cần phải được thấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: “Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi”. Sau khi thấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ như vậy, vị ấy nhàm chán đối với phong đại, tâm ly tham đối với phong đại.’ Đây là sự khác biệt.

၄၈. ‘‘အဝိဇ္ဇာ’’တိ ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမာ အဝိဇ္ဇာ? ဒုက္ခေ အညာဏံ, ဒုက္ခသမုဒယေ အညာဏံ, ဒုက္ခနိရောဓေ အညာဏံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အညာဏံ, ပုဗ္ဗန္တေ အညာဏံ, အပရန္တေ အညာဏံ, ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ အညာဏံ, ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု အညာဏံ, ယံ ဧဝရူပံ အညာဏံ အဒဿနံ အနဘိသမယော အနနုဗောဓော အသမ္ဗောဓော အပ္ပဋိဝေဓော အသလ္လက္ခဏာ အနုပလက္ခဏာ အပစ္စုပလက္ခဏာ အသမဝေက္ခဏံ အပစ္စက္ခကမ္မံ ဒုမ္မေဇ္ဈံ ဗာလျံ အသမ္ပဇညံ မောဟော ပမောဟော သမ္မောဟော အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇောဃော အဝိဇ္ဇာယောဂေါ အဝိဇ္ဇာနုသယော အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနံ အဝိဇ္ဇာလင်္ဂီ မောဟော အကုသလမူလံ. အယံ ဝေမတ္တတာ.

48. ‘Vô minh’ là sự đồng nhất. Ở đây, thế nào là vô minh? Không biết về khổ, không biết về khổ tập, không biết về khổ diệt, không biết về con đường đưa đến khổ diệt, không biết về quá khứ, không biết về vị lai, không biết về quá khứ và vị lai, không biết về các pháp do duyên này mà sanh khởi theo lý duyên khởi. Sự không biết như vậy là không biết, không thấy, không chứng ngộ, không giác ngộ, không liễu tri, không thâm nhập, không ghi nhận, không nhận thức, không trực nhận, không quán xét, không trực chứng, trí tuệ kém cỏi, sự ngu si, không tỉnh giác, si mê, mê muội, hôn ám, vô minh, bộc lưu vô minh, ách vô minh, tùy miên vô minh, triền cái vô minh, then cài vô minh, si mê là gốc rễ bất thiện. Đây là sự khác biệt.

‘‘ဝိဇ္ဇာ’’တိ ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမာ ဝိဇ္ဇာ? ဒုက္ခေ ဉာဏံ, ဒုက္ခသမုဒယေ ဉာဏံ, ဒုက္ခနိရောဓေ ဉာဏံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ, ပုဗ္ဗန္တေ ဉာဏံ, အပရန္တေ ဉာဏံ, ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ ဉာဏံ, ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ဉာဏံ, ယာ ဧဝရူပါ ပညာ ပဇာနနာ ဝိစယော ပဝိစယော ဓမ္မဝိစယော သံလက္ခဏာ ဥပလက္ခဏာ ပစ္စုပလက္ခဏာ ပဏ္ဍိစ္စံ ကောသလ္လံ နေပုညံ ဝေဘဗျာ စိန္တာ ဥပပရိက္ခာ ဘူရီ မေဓာ ပရိဏာယိကာ ဝိပဿနာ သမ္ပဇညံ ပတောဒေါ ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ ပညာသတ္ထံ ပညာပါသာဒေါ ပညာအာလောကော [Pg.65] ပညာဩဘာသော ပညာပဇ္ဇောတော ပညာရတနံ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ မဂ္ဂင်္ဂံ မဂ္ဂပရိယာပန္နံ. အယံ ဝေမတ္တတာ.

‘Minh’ là sự đồng nhất. Ở đây, thế nào là minh? Tri kiến về khổ, tri kiến về khổ tập, tri kiến về khổ diệt, tri kiến về con đường đưa đến khổ diệt, tri kiến về quá khứ, tri kiến về vị lai, tri kiến về quá khứ và vị lai, tri kiến về các pháp do duyên này mà sanh khởi theo lý duyên khởi. Trí tuệ như vậy là tuệ, tuệ tri, sự thẩm sát, sự phân tích, trạch pháp, sự ghi nhận, sự nhận thức, sự trực nhận, sự thông thái, sự khéo léo, sự tinh tế, sự sáng suốt, sự tư duy, sự thẩm tra, sự quảng bác, sự minh mẫn, sự hướng dẫn, minh sát, tỉnh giác, sự thúc đẩy, trí tuệ, tuệ căn, tuệ lực, gươm tuệ, lâu đài tuệ, ánh sáng tuệ, quang minh tuệ, ngọn đuốc tuệ, bảo vật tuệ, vô si, trạch pháp, chánh kiến, trạch pháp giác chi, chi phần của đạo, thuộc về đạo. Đây là sự khác biệt.

‘‘သမာပတ္တီ’’တိ ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမာ သမာပတ္တိ? သညာသမာပတ္တိ အသညာသမာပတ္တိ, နေဝသညာနာသညာသမာပတ္တိ. ဝိဘူတသညာသမာပတ္တိ နိရောဓသမာပတ္တီတိ. အယံ ဝေမတ္တတာ.

‘Sự chứng đắc’ là sự đồng nhất. Ở đây, thế nào là sự chứng đắc? Sự chứng đắc của chúng sanh có tưởng, sự chứng đắc của chúng sanh vô tưởng, sự chứng đắc phi tưởng phi phi tưởng, sự chứng đắc Thức Vô Biên Xứ, và sự chứng đắc diệt tận định. Đây là sự khác biệt.

‘‘ဈာယီ’’တိ ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမော ဈာယီ? အတ္ထိ သေက္ခော ဈာယီ, အတ္ထိ အသေက္ခော ဈာယီ, နေဝသေက္ခနာသေက္ခော ဈာယီ, အာဇာနိယော ဈာယီ, အဿခလုင်္ကော ဈာယီ, ဒိဋ္ဌုတ္တရော ဈာယီ, တဏှုတ္တရော ဈာယီ, ပညုတ္တရော ဈာယီ. အယံ ဝေမတ္တတာ.

‘Người hành thiền’ là sự đồng nhất. Ở đây, thế nào là người hành thiền? Có người hành thiền là bậc hữu học, có người hành thiền là bậc vô học, có người hành thiền không phải hữu học cũng không phải vô học, có người hành thiền thuần thục, có người hành thiền không thuần thục, có người hành thiền vượt trội về kiến, có người hành thiền vượt trội về ái, có người hành thiền vượt trội về tuệ. Đây là sự khác biệt.

‘‘သမာဓီ’’တိ ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမော သမာဓိ? သရဏော သမာဓိ, အရဏော သမာဓိ, သဝေရော သမာဓိ, အဝေရော သမာဓိ, သဗျာပဇ္ဇော သမာဓိ, အဗျာပဇ္ဇော သမာဓိ, သပ္ပီတိကော သမာဓိ, နိပ္ပီတိကော သမာဓိ, သာမိသော သမာဓိ, နိရာမိသော သမာဓိ, သသင်္ခါရော သမာဓိ, အသင်္ခါရော သမာဓိ, ဧကံသဘာဝိတော သမာဓိ, ဥဘယံသဘာဝိတော သမာဓိ, ဥဘယတော ဘာဝိတဘာဝနော သမာဓိ, သဝိတက္ကသဝိစာရော သမာဓိ, အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော သမာဓိ, အဝိတက္ကအဝိစာရော သမာဓိ, ဟာနဘာဂိယော သမာဓိ, ဌိတိဘာဂိယော သမာဓိ, ဝိသေသဘာဂိယော သမာဓိ, နိဗ္ဗေဓဘာဂိယော သမာဓိ, လောကိယော သမာဓိ, လောကုတ္တရော သမာဓိ, မိစ္ဆာသမာဓိ, သမ္မာသမာဓိ. အယံ ဝေမတ္တတာ.

‘Định’ là sự đồng nhất. Ở đây, thế nào là định? Định có phiền não, định không có phiền não, định có sân hận, định không có sân hận, định có hỷ, định không có hỷ, định thuộc về vật chất, định không thuộc về vật chất, định có sự nỗ lực, định không có sự nỗ lực, định được tu tập một phần, định được tu tập cả hai phần, định được tu tập từ cả hai phía, định có tầm có tứ, định không có tầm chỉ có tứ, định không có tầm không có tứ, định thuộc phần thoái thất, định thuộc phần an trú, định thuộc phần thù thắng, định thuộc phần xuyên thấu, định thuộc thế gian, định thuộc siêu thế, tà định, chánh định. Đây là sự khác biệt.

‘‘ပဋိပဒါ’’တိ ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမာ ပဋိပဒါ? အာဂါဠှပဋိပဒါ, နိဇ္ဈာမပဋိပဒါ, မဇ္ဈိမပဋိပဒါ, အက္ခမာ ပဋိပဒါ, ခမာ ပဋိပဒါ, သမာ ပဋိပဒါ, ဒမာ ပဋိပဒါ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာတိ. အယံ ဝေမတ္တတာ.

‘Con đường thực hành’ là sự đồng nhất. Ở đây, thế nào là con đường thực hành? Con đường thực hành đắm chìm, con đường thực hành thiêu đốt, con đường thực hành trung đạo, con đường thực hành không kham nhẫn, con đường thực hành kham nhẫn, con đường thực hành quân bình, con đường thực hành điều phục, con đường thực hành khổ và thắng trí chậm, con đường thực hành khổ và thắng trí nhanh, con đường thực hành lạc và thắng trí chậm, con đường thực hành lạc và thắng trí nhanh. Đây là sự khác biệt.

‘‘ကာယော’’တိ ဧကတ္တတာ. တတ္ထ ကတမော ကာယော? နာမကာယော ရူပကာယော စ. တတ္ထ ကတမော ရူပကာယော? ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖာသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ [Pg.66] အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တံ မတ္ထလုင်္ဂန္တိ – အယံ ရူပကာယော. နာမကာယော နာမ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဖဿော မနသိကာရောတိ – အယံ နာမကာယောတိ. အယံ ဝေမတ္တတာ.

“Thân” (kāyo) có nghĩa là sự đồng nhất. Trong đó, thân là gì? Là danh thân và sắc thân. Trong đó, sắc thân là gì? Tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy xương, thận, tim, gan, màng phổi, lá lách, phổi, ruột già, ruột non, thức ăn mới, phân, mật, đờm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ đặc, nước mắt, mỡ lỏng, nước bọt, nước mũi, mỡ khớp, nước tiểu, và óc – đây là sắc thân. Gọi là danh thân gồm có: thọ, tưởng, tư, tâm, xúc, và tác ý – đây là danh thân. Đây là sự khác biệt.

ဧဝံ ယော ဓမ္မော ယဿ ဓမ္မဿ သမာနဘာဝေါ, သော ဓမ္မော တဿ ဓမ္မဿ ဧကတ္တတာယ ဧကီ ဘဝတိ. ယေန ယေန ဝါ ပန ဝိလက္ခဏော, တေန တေန ဝေမတ္တံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ သုတ္တေ ဝါ ဝေယျာကရဏေ ဝါ ဂါထာယံ ဝါ ပုစ္ဆိတေန ဝီမံသယိတဗ္ဗံ, ကိံ ဧကတ္တတာယ ပုစ္ဆတိ, ဥဒါဟု ဝေမတ္တတာယာတိ. ယဒိ ဧကတ္တတာယ ပုစ္ဆိတံ, ဧကတ္တတာယ ဝိသဇ္ဇယိတဗ္ဗံ. ယဒိ ဝေမတ္တတာယ ပုစ္ဆိတံ, ဝေမတ္တတာယ ဝိသဇ္ဇယိတဗ္ဗံ. ယဒိ သတ္တာဓိဋ္ဌာနေန ပုစ္ဆိတံ, သတ္တာဓိဋ္ဌာနေန ဝိသဇ္ဇယိတဗ္ဗံ. ယဒိ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနေန ပုစ္ဆိတံ, ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနေန ဝိသဇ္ဇယိတဗ္ဗံ. ယထာ ယထာ ဝါ ပန ပုစ္ဆိတံ, တထာ တထာ ဝိသဇ္ဇယိတဗ္ဗံ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘ဧကတ္တတာယ ဓမ္မာ’’တိ.

Như vậy, pháp nào có bản chất tương đồng với pháp nào, thì pháp ấy trở nên đồng nhất với pháp kia về phương diện đồng nhất. Còn về phương diện nào có đặc tính khác biệt, thì về phương diện ấy nó trở thành khác biệt. Như vậy, khi được hỏi trong Kinh, Vô Thí Thuyết, hay Kệ, cần phải xem xét rằng: có phải hỏi về phương diện đồng nhất, hay là về phương diện khác biệt? Nếu được hỏi về phương diện đồng nhất, cần phải trả lời theo phương diện đồng nhất. Nếu được hỏi về phương diện khác biệt, cần phải trả lời theo phương diện khác biệt. Nếu được hỏi dựa trên lập trường chúng sanh, cần phải trả lời dựa trên lập trường chúng sanh. Nếu được hỏi dựa trên lập trường pháp, cần phải trả lời dựa trên lập trường pháp. Hoặc, được hỏi như thế nào, cần phải trả lời như thế ấy. Vì thế, Tôn giả Mahākaccāyana đã nói: “Các pháp về phương diện đồng nhất”.

နိယုတ္တော အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော.

Dứt Lập Trường Môn.

၁၅. ပရိက္ခာရဟာရဝိဘင်္ဂေါ

15. Phân Tích Duyên Trợ Môn

၄၉. တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော ဟာရော? ‘‘ယေ ဓမ္မာ ယံ ဓမ္မံ ဇနယန္တီ’’တိ.

49. Trong đó, Duyên Trợ Môn là gì? “Những pháp nào sanh ra pháp nào”.

ယော ဓမ္မော ယံ ဓမ္မံ ဇနယတိ, တဿ သော ပရိက္ခာရော. ကိံလက္ခဏော ပရိက္ခာရော? ဇနကလက္ခဏော ပရိက္ခာရော. ဒွေ ဓမ္မာ ဇနယန္တိ ဟေတု စ ပစ္စယော စ. တတ္ထ ကိံလက္ခဏော ဟေတု, ကိံလက္ခဏော ပစ္စယော? အသာဓာရဏလက္ခဏော ဟေတု, သာဓာရဏလက္ခဏော ပစ္စယော. ယထာ ကိံ ဘဝေ? ယထာ အင်္ကုရဿ နိဗ္ဗတ္တိယာ ဗီဇံ အသာဓာရဏံ, ပထဝီ အာပေါ စ သာဓာရဏာ. အင်္ကုရဿ ဟိ ပထဝီ အာပေါ စ ပစ္စယော သဘာဝေါ ဟေတု. ယထာ ဝါ ပန ဃဋေ ဒုဒ္ဓံ ပက္ခိတ္တံ ဒဓိ ဘဝတိ, န စတ္ထိ ဧကကာလသမဝဓာနံ ဒုဒ္ဓဿ စ ဒဓိဿ စ. ဧဝမေဝံ နတ္ထိ ဧကကာလသမဝဓာနံ ဟေတုဿ စ ပစ္စယဿ စ.

Pháp nào sanh ra pháp nào, pháp ấy là duyên trợ của pháp kia. Duyên trợ có đặc tính gì? Duyên trợ có đặc tính sanh khởi. Có hai pháp sanh khởi: nhân (hetu) và duyên (paccayo). Trong đó, nhân có đặc tính gì, duyên có đặc tính gì? Nhân có đặc tính không chung, duyên có đặc tính chung. Ví như thế nào? Ví như đối với sự phát sanh của mầm cây, hạt giống là (nhân) không chung, còn đất và nước là (duyên) chung. Thật vậy, đối với mầm cây, đất và nước là duyên, còn tự tánh (hạt giống) là nhân. Hoặc ví như sữa được đổ vào trong bình trở thành sữa chua, và không có sự đồng hiện trong cùng một thời điểm của sữa và sữa chua. Cũng như vậy, không có sự đồng hiện trong cùng một thời điểm của nhân và duyên.

အယဉှိ သံသာရော သဟေတု သပ္ပစ္စယော နိဗ္ဗတ္တော. ဝုတ္တံ ဟိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ, သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ, ဧဝံ သဗ္ဗော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ. ဣတိ အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇာယ ဟေတု အယောနိသော မနသိကာရော ပစ္စယော. ပုရိမိကာ အဝိဇ္ဇာ ပစ္ဆိမိကာယ အဝိဇ္ဇာယ ဟေတု. တတ္ထ ပုရိမိကာ အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇာနုသယော [Pg.67] ပစ္ဆိမိကာ အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနံ, ပုရိမိကော အဝိဇ္ဇာနုသယော ပစ္ဆိမိကဿ အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနဿ ဟေတုဘူတော ပရိဗြူဟနာယ, ဗီဇင်္ကုရော ဝိယ သမနန္တရဟေတုတာယ. ယံ ပန ယတ္ထ ဖလံ နိဗ္ဗတ္တတိ, ဣဒမဿ ပရမ္ပရဟေတုတာယ ဟေတုဘူတံ. ဒုဝိဓော ဟိ ဟေတု သမနန္တရဟေတု ပရမ္ပရဟေတု စ, ဧဝံ အဝိဇ္ဇာယပိ ဒုဝိဓော ဟေတု သမနန္တရဟေတု ပရမ္ပရဟေတု စ.

Thật vậy, vòng luân hồi này được phát sanh có nhân và có duyên. Thật vậy, đã được nói rằng: “Do vô minh làm duyên, các hành sanh khởi; do các hành làm duyên, thức sanh khởi”, như vậy là toàn bộ Lý Duyên Khởi. Do đó, vô minh là nhân cho vô minh, còn tác ý không như lý là duyên. Vô minh trước là nhân cho vô minh sau. Trong đó, vô minh trước là vô minh tùy miên, vô minh sau là vô minh triền phược. Vô minh tùy miên trước trở thành nhân cho sự tăng trưởng của vô minh triền phược sau, giống như hạt giống và mầm cây, do tính chất là nhân vô gián. Còn quả nào sanh khởi ở đâu, cái này trở thành nhân cho nó do tính chất là nhân kế tục. Thật vậy, nhân có hai loại: nhân vô gián và nhân kế tục. Cũng vậy, đối với vô minh cũng có hai loại nhân: nhân vô gián và nhân kế tục.

ယထာ ဝါ ပန ထာလကဉ္စ ဝဋ္ဋိ စ တေလဉ္စ ပဒီပဿ ပစ္စယဘူတံ န သဘာဝဟေတု, န ဟိ သက္ကာ ထာလကဉ္စ ဝဋ္ဋိဉ္စ တေလဉ္စ အနဂ္ဂိကံ ဒီပေတုံ ပဒီပဿ ပစ္စယဘူတံ. ပဒီပေါ ဝိယ သဘာဝေါ ဟေတု ဟောတိ. ဣတိ သဘာဝေါ ဟေတု, ပရဘာဝေါ ပစ္စယော. အဇ္ဈတ္တိကော ဟေတု, ဗာဟိရော ပစ္စယော. ဇနကော ဟေတု, ပရိဂ္ဂါဟကော ပစ္စယော. အသာဓာရဏော ဟေတု, သာဓာရဏော ပစ္စယော.

Hoặc ví như đĩa đèn, bấc đèn và dầu là những thứ trở thành duyên cho ngọn đèn, chứ không phải là nhân tự tánh. Thật vậy, không thể thắp sáng đĩa đèn, bấc đèn và dầu khi không có lửa. Giống như ngọn đèn (trước), tự tánh là nhân. Do đó, tự tánh là nhân, tha tánh là duyên. Pháp bên trong là nhân, pháp bên ngoài là duyên. Pháp sanh khởi là nhân, pháp hỗ trợ là duyên. Pháp không chung là nhân, pháp chung là duyên.

အဝုပစ္ဆေဒတ္ထော သန္တတိ အတ္ထော, နိဗ္ဗတ္တိ အတ္ထော ဖလတ္ထော, ပဋိသန္ဓိ အတ္ထော ပုနဗ္ဘဝတ္ထော, ပလိဗောဓတ္ထော ပရိယုဋ္ဌာနတ္ထော, အသမုဂ္ဃာတတ္ထော အနုသယတ္ထော, အသမ္ပဋိဝေဓတ္ထော အဝိဇ္ဇတ္ထော, အပရိညာတတ္ထော ဝိညာဏဿ ဗီဇတ္ထော. ယတ္ထ အဝုပစ္ဆေဒေါ တတ္ထ သန္တတိ, ယတ္ထ သန္တတိ တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တိ, ယတ္ထ နိဗ္ဗတ္တိ တတ္ထ ဖလံ, ယတ္ထ ဖလံ တတ္ထ ပဋိသန္ဓိ, ယတ္ထ ပဋိသန္ဓိ တတ္ထ ပုနဗ္ဘဝေါ, ယတ္ထ ပုနဗ္ဘဝေါ တတ္ထ ပလိဗောဓော, ယတ္ထ ပလိဗောဓော တတ္ထ ပရိယုဋ္ဌာနံ, ယတ္ထ ပရိယုဋ္ဌာနံ တတ္ထ အသမုဂ္ဃာတော. ယတ္ထ အသမုဂ္ဃာတော တတ္ထ အနုသယော, ယတ္ထ အနုသယော တတ္ထ အသမ္ပဋိဝေဓော, ယတ္ထ အသမ္ပဋိဝေဓော တတ္ထ အဝိဇ္ဇာ, ယတ္ထ အဝိဇ္ဇာ တတ္ထ သာသဝံ ဝိညာဏံ အပရိညာတံ, ယတ္ထ သာသဝံ ဝိညာဏံ အပရိညာတံ တတ္ထ ဗီဇတ္ထော.

Ý nghĩa không gián đoạn là ý nghĩa tương tục, ý nghĩa phát sanh là ý nghĩa quả, ý nghĩa tái sanh là ý nghĩa tái hữu, ý nghĩa chướng ngại là ý nghĩa triền phược, ý nghĩa không bị diệt trừ là ý nghĩa tùy miên, ý nghĩa không thông suốt là ý nghĩa vô minh, ý nghĩa không liễu tri là ý nghĩa hạt giống của thức. Nơi nào có sự không gián đoạn, nơi đó có sự tương tục. Nơi nào có sự tương tục, nơi đó có sự phát sanh. Nơi nào có sự phát sanh, nơi đó có quả. Nơi nào có quả, nơi đó có sự tái sanh. Nơi nào có sự tái sanh, nơi đó có tái hữu. Nơi nào có tái hữu, nơi đó có chướng ngại. Nơi nào có chướng ngại, nơi đó có triền phược. Nơi nào có triền phược, nơi đó có sự không bị diệt trừ. Nơi nào có sự không bị diệt trừ, nơi đó có tùy miên. Nơi nào có tùy miên, nơi đó có sự không thông suốt. Nơi nào có sự không thông suốt, nơi đó có vô minh. Nơi nào có vô minh, nơi đó có thức hữu lậu không được liễu tri. Nơi nào có thức hữu lậu không được liễu tri, nơi đó có ý nghĩa hạt giống.

သီလက္ခန္ဓော သမာဓိက္ခန္ဓဿ ပစ္စယော, သမာဓိက္ခန္ဓော ပညာက္ခန္ဓဿ ပစ္စယော, ပညာက္ခန္ဓော ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓဿ ပစ္စယော, ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓော ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓဿ ပစ္စယော. တိတ္ထညုတာ ပီတညုတာယ ပစ္စယော, ပီတညုတာ ပတ္တညုတာယ ပစ္စယော, ပတ္တညုတာ အတ္တညုတာယ ပစ္စယော.

Giới uẩn là duyên cho định uẩn, định uẩn là duyên cho tuệ uẩn, tuệ uẩn là duyên cho giải thoát uẩn, giải thoát uẩn là duyên cho giải thoát tri kiến uẩn. Sự hiểu biết do nghe là duyên cho sự hiểu biết về hỷ, sự hiểu biết về hỷ là duyên cho sự hiểu biết về chừng mực, sự hiểu biết về chừng mực là duyên cho sự hiểu biết về tự thân.

ယထာ ဝါ ပန စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ. တတ္ထ စက္ခု အာဓိပတေယျပစ္စယတာယ ပစ္စယော, ရူပါ အာရမ္မဏပစ္စယတာယ ပစ္စယော. အာလောကော သန္နိဿယတာယ ပစ္စယော, မနသိကာရော သဘာဝေါ ဟေတု[Pg.68]. သင်္ခါရာ ဝိညာဏဿ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. ဝိညာဏံ နာမရူပဿ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. နာမရူပံ သဠာယတနဿ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. သဠာယတနံ ဖဿဿ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. ဖဿော ဝေဒနာယ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. ဝေဒနာ တဏှာယ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. တဏှာ ဥပါဒါနဿ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. ဥပါဒါနံ ဘဝဿ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. ဘဝေါ ဇာတိယာ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. ဇာတိ ဇရာမရဏဿ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. ဇရာမရဏံ သောကဿ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. သောကော ပရိဒေဝဿ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. ပရိဒေဝေါ ဒုက္ခဿ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. ဒုက္ခံ ဒေါမနဿဿ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. ဒေါမနဿံ ဥပါယာသဿ ပစ္စယော, သဘာဝေါ ဟေတု. ဧဝံ ယော ကောစိ ဥပနိဿယော သဗ္ဗော သော ပရိက္ခာရော. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘ယေ ဓမ္မာ ယံ ဓမ္မံ ဇနယန္တီ’’တိ.

Ví như, do duyên con mắt và các sắc, nhãn thức sanh khởi. Trong đó, con mắt là duyên theo nghĩa tăng thượng duyên, các sắc là duyên theo nghĩa sở duyên duyên. Ánh sáng là duyên theo nghĩa y chỉ duyên, tác ý là nhân đồng bản chất. Các hành là duyên của thức, là nhân đồng bản chất. Thức là duyên của danh sắc, là nhân đồng bản chất. Danh sắc là duyên của sáu xứ, là nhân đồng bản chất. Sáu xứ là duyên của xúc, là nhân đồng bản chất. Xúc là duyên của thọ, là nhân đồng bản chất. Thọ là duyên của ái, là nhân đồng bản chất. Ái là duyên của thủ, là nhân đồng bản chất. Thủ là duyên của hữu, là nhân đồng bản chất. Hữu là duyên của sanh, là nhân đồng bản chất. Sanh là duyên của già chết, là nhân đồng bản chất. Già chết là duyên của sầu, là nhân đồng bản chất. Sầu là duyên của bi, là nhân đồng bản chất. Bi là duyên của khổ, là nhân đồng bản chất. Khổ là duyên của ưu, là nhân đồng bản chất. Ưu là duyên của não, là nhân đồng bản chất. Như vậy, bất cứ y duyên nào, tất cả đều là vật dụng. Do đó, trưởng lão Mahākaccāyana đã nói: ‘Những pháp nào làm sanh khởi pháp nào’.

နိယုတ္တော ပရိက္ခာရော ဟာရော.

Phần cú pháp về vật dụng đã được trình bày xong.

၁၆. သမာရောပနဟာရဝိဘင်္ဂေါ

16. Phân tích về phương pháp chuyển dụng

၅၀. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော ဟာရော? ‘‘ယေ ဓမ္မာ ယံမူလာ, ယေ စေကတ္ထာ ပကာသိတာ မုနိနာ’’တိ.

16. Trong ấy, cú pháp chất chồng là gì? ‘Những pháp nào là gốc rễ của pháp nào, và những pháp nào có cùng một nghĩa đã được bậc Mâu-ni tuyên thuyết’.

ဧကသ္မိံ ပဒဋ္ဌာနေ ယတ္တကာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဩတရန္တိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ သမာရောပယိတဗ္ဗာနိ. ယထာ အာဝဋ္ဋေ ဟာရေ ဗဟုကာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဩတရန္တီတိ. တတ္ထ သမာရောပနာ စတုဗ္ဗိဓာ ပဒဋ္ဌာနံ, ဝေဝစနံ, ဘာဝနာ, ပဟာနမိတိ.

50. Trong một nhân gần, bao nhiêu nhân gần (khác) quy tụ vào, tất cả chúng đều phải được chất chồng lên. Giống như trong cú pháp chuyển tiếp, nhiều nhân gần quy tụ vào. Trong đó, sự chất chồng có bốn loại: nhân gần, đồng nghĩa, sự tu tập, và sự đoạn trừ.

တတ္ထ ကတမာ ပဒဋ္ဌာနေန သမာရောပနာ?

Trong đó, sự chất chồng bằng nhân gần là gì?

‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ, ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ;

သစိတ္တပရိယောဒပနံ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ.

Không làm các điều ác, thành tựu các hạnh lành, giữ tâm ý trong sạch, đó là lời chư Phật dạy.

တဿ ကိံ ပဒဋ္ဌာနံ? တီဏိ သုစရိတာနိ – ကာယသုစရိတံ ဝစီသုစရိတံ မနောသုစရိတံ – ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ; တတ္ထ ယံ ကာယိကဉ္စ ဝါစသိကဉ္စ သုစရိတံ, အယံ သီလက္ခန္ဓော. မနောသုစရိတေ ယာ အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒေါ စ, အယံ သမာဓိက္ခန္ဓော. ယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, အယံ ပညာက္ခန္ဓော. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ, တတ္ထ သီလက္ခန္ဓော [Pg.69] စ သမာဓိက္ခန္ဓော စ သမထော, ပညာက္ခန္ဓော ဝိပဿနာ. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ, တတ္ထ သမထဿ ဖလံ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ, ဝိပဿနာ ဖလံ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ.

Nhân gần của giáo huấn ấy là gì? Ba thiện hạnh – thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh – đây là nhân gần. Trong đó, thiện hạnh thuộc thân và khẩu, đây là giới uẩn. Trong ý thiện hạnh, sự không tham lam và không sân hận, đây là định uẩn. Chánh kiến, đây là tuệ uẩn. Đây là nhân gần. Trong đó, giới uẩn và định uẩn là chỉ, tuệ uẩn là quán. Đây là nhân gần. Trong đó, quả của chỉ là tâm giải thoát do ly tham, quả của quán là tuệ giải thoát do ly vô minh. Đây là nhân gần.

ဝနံ ဝနထဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကိဉ္စ ဝနံ? ကော စ ဝနထော? ဝနံ နာမ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ, တဏှာ ဝနထော. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝနံ နာမ နိမိတ္တဂ္ဂါဟော ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ ဝါ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝါ. ဝနထော နာမ တေသံ တေသံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟော ‘‘အဟော စက္ခု, အဟော သောတံ, အဟော ဃာနံ, အဟော ဇိဝှာ, အဟော ကာယော, ဣတိ. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝနံ နာမ ဆ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ အပရိညာတာနိ. ယံ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ, အယံ ဝနထော. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝနံ နာမ အနုသယော. ဝနထော နာမ ပရိယုဋ္ဌာနံ. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ဆေတွာ ဝနဉ္စ ဝနထဉ္စာ’’တိ. အယံ ပဒဋ္ဌာနေန သမာရောပနာ.

Rừng là nhân gần của bụi rậm. Rừng là gì? Bụi rậm là gì? Rừng tức là năm dục công đức, ái là bụi rậm. Đây là nhân gần. Rừng tức là sự nắm bắt tướng ‘đàn bà’ hay ‘đàn ông’. Bụi rậm tức là sự nắm bắt tướng phụ của các chi phần lớn nhỏ: ‘Ồ, mắt đẹp thay! Ồ, tai đẹp thay! Ồ, mũi đẹp thay! Ồ, lưỡi đẹp thay! Ồ, thân đẹp thay!’. Đây là nhân gần. Rừng tức là sáu xứ trong và ngoài chưa được liễu tri. Do duyên cả hai xứ ấy mà kiết sử sanh khởi, đây là bụi rậm. Đây là nhân gần. Rừng tức là tùy miên. Bụi rậm tức là triền. Đây là nhân gần. Do đó, Thế Tôn đã nói: ‘Hãy chặt cả rừng và bụi rậm’. Đây là sự chất chồng bằng nhân gần.

၅၁. တတ္ထ ကတမာ ဝေဝစနေန သမာရောပနာ? ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ သေက္ခဖလံ; အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ အသေက္ခဖလံ. ဣဒံ ဝေဝစနံ. ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ အနာဂါမိဖလံ; အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ အဂ္ဂဖလံ အရဟတ္တံ. ဣဒံ ဝေဝစနံ. ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ ကာမဓာတုသမတိက္ကမနံ; အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ တေဓာတုသမတိက္ကမနံ. ဣဒံ ဝေဝစနံ. ပညိန္ဒြိယံ, ပညာဗလံ, အဓိပညာသိက္ခာ, ပညာက္ခန္ဓော, ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ဉာဏံ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ, တီရဏာ, သန္တီရဏာ, ဟိရီ, ဝိပဿနာ, ဓမ္မေ ဉာဏံ, သဗ္ဗံ, ဣဒံ ဝေဝစနံ. အယံ ဝေဝစနေန သမာရောပနာ.

Trong đó, sự chất chồng bằng từ đồng nghĩa là gì? ‘Tâm giải thoát do ly tham’ là ‘hữu học quả’; ‘tuệ giải thoát do ly vô minh’ là ‘vô học quả’. Đây là từ đồng nghĩa. ‘Tâm giải thoát do ly tham’ là ‘bất lai quả’; ‘tuệ giải thoát do ly vô minh’ là ‘thượng quả’, là ‘A-la-hán quả’. Đây là từ đồng nghĩa. ‘Tâm giải thoát do ly tham’ là ‘sự vượt qua Dục giới’; ‘tuệ giải thoát do ly vô minh’ là ‘sự vượt qua tam giới’. Đây là từ đồng nghĩa. Tuệ quyền, tuệ lực, tăng thượng tuệ học, tuệ uẩn, trạch pháp giác chi, xả giác chi, trí, chánh kiến, sự thẩm sát, sự thẩm xét, tàm, quán, trí về pháp, tất cả những điều này là từ đồng nghĩa. Đây là sự chất chồng bằng từ đồng nghĩa.

တတ္ထ ကတမာ ဘာဝနာယ သမာရောပနာ? ယထာဟ ဘဂဝါ ‘‘တသ္မာတိဟ တွံ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရာဟိ, အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ’’. အာတာပီတိ ဝီရိယိန္ဒြိယံ. သမ္ပဇာနောတိ ပညိန္ဒြိယံ. သတိမာတိ သတိန္ဒြိယံ. ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿန္တိ သမာဓိန္ဒြိယံ. ဧဝံ ကာယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရတော စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. ကေန ကာရဏေန? ဧကလက္ခဏတ္တာ စတုန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ. စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု ဘာဝိယမာနေသု စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. စတူသု သမ္မပ္ပဓာနေသု ဘာဝိယမာနေသု စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. စတူသု ဣဒ္ဓိပါဒေသု ဘာဝိယမာနေသု ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ သဗ္ဗေ[Pg.70]. ကေန ကာရဏေန? သဗ္ဗေ ဟိ ဗောဓင်္ဂမာ ဓမ္မာ ဗောဓိပက္ခိယာ နိယျာနိကလက္ခဏေန ဧကလက္ခဏာ, တေ ဧကလက္ခဏတ္တာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. အယံ ဘာဝနာယ သမာရောပနာ.

51. Trong đó, sự chất chồng bằng sự tu tập là gì? Như Thế Tôn đã nói: ‘Này Tỳ khưu, do đó, ở đây, thầy hãy sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời’. ‘Nhiệt tâm’ là tấn quyền. ‘Tỉnh giác’ là tuệ quyền. ‘Chánh niệm’ là niệm quyền. ‘Nhiếp phục tham ưu ở đời’ là định quyền. Như vậy, đối với người sống quán thân trên thân, bốn niệm xứ đi đến sự viên mãn trong tu tập. Do nguyên nhân gì? Do bốn quyền có cùng một đặc tính. Khi bốn niệm xứ được tu tập, bốn chánh cần đi đến sự viên mãn trong tu tập. Khi bốn chánh cần được tu tập, bốn như ý túc đi đến sự viên mãn trong tu tập. Khi bốn như ý túc được tu tập, năm quyền đi đến sự viên mãn trong tu tập. Như vậy là tất cả. Do nguyên nhân gì? Vì tất cả các pháp Bồ-đề phần đưa đến giác ngộ đều có cùng một đặc tính là đặc tính xuất ly, do có cùng một đặc tính, các pháp ấy đi đến sự viên mãn trong tu tập. Đây là sự chất chồng bằng sự tu tập.

တတ္ထ ကတမာ ပဟာနေန သမာရောပနာ? ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတိ, ကဗဠီကာရော စဿ အာဟာရော ပရိညံ ဂစ္ဆတိ, ကာမုပါဒါနေန စ အနုပါဒါနော ဘဝတိ, ကာမယောဂေန စ ဝိသံယုတ္တော ဘဝတိ, အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထေန စ ဝိပ္ပယုဇ္ဇတိ, ကာမာသဝေန စ အနာသဝေါ ဘဝတိ, ကာမောဃဉ္စ ဥတ္တိဏ္ဏော ဘဝတိ, ရာဂသလ္လေန စ ဝိသလ္လော ဘဝတိ, ရူပူပိကာ စဿ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ပရိညံ ဂစ္ဆတိ, ရူပဓာတုယံ စဿ ရာဂေါ ပဟီနော ဘဝတိ, န စ ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ.

Ở đây, thế nào là sự áp đặt bằng cách đoạn trừ? Vị ấy sống quán thân trên thân, đoạn trừ sự điên đảo cho rằng ‘tịnh trong cái bất tịnh’, và đoàn thực của vị ấy đi đến sự liễu tri, và vị ấy không còn chấp thủ bởi dục thủ, và không còn bị trói buộc bởi dục lậu, và không còn bị trói buộc bởi tham thân phược, và không còn lậu hoặc bởi dục lậu, và vượt qua được dục bộc, và không còn bị mũi tên tham ái đâm trúng, và nơi trú của thức của vị ấy, tức là sắc, đi đến sự liễu tri, và tham ái trong sắc giới của vị ấy được đoạn trừ, và không đi đến thiên vị vì yêu.

ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတိ, ဖဿော စဿ အာဟာရော ပရိညံ ဂစ္ဆတိ, ဘဝူပါဒါနေန စ အနုပါဒါနော ဘဝတိ, ဘဝယောဂေန စ ဝိသံယုတ္တော ဘဝတိ, ဗျာပါဒကာယဂန္ထေန စ ဝိပ္ပယုဇ္ဇတိ, ဘဝါသဝေန စ အနာသဝေါ ဘဝတိ, ဘဝေါဃဉ္စ ဥတ္တိဏ္ဏော ဘဝတိ, ဒေါသသလ္လေန စ ဝိသလ္လော ဘဝတိ, ဝေဒနူပိကာ စဿ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ပရိညံ ဂစ္ဆတိ, ဝေဒနာဓာတုယံ စဿ ရာဂေါ ပဟီနော ဘဝတိ, န စ ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ.

Vị ấy sống quán thọ trên các thọ, đoạn trừ sự điên đảo cho rằng ‘lạc trong cái khổ’, và xúc thực của vị ấy đi đến sự liễu tri, và vị ấy không còn chấp thủ bởi hữu thủ, và không còn bị trói buộc bởi hữu lậu, và không còn bị trói buộc bởi sân thân phược, và không còn lậu hoặc bởi hữu lậu, và vượt qua được hữu bộc, và không còn bị mũi tên sân hận đâm trúng, và nơi trú của thức của vị ấy, tức là thọ, đi đến sự liễu tri, và tham ái trong thọ giới của vị ấy được đoạn trừ, và không đi đến thiên vị vì ghét.

စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတိ, ဝိညာဏံ စဿ အာဟာရော ပရိညံ ဂစ္ဆတိ, ဒိဋ္ဌုပါဒါနေန စ အနုပါဒါနော ဘဝတိ, ဒိဋ္ဌိယောဂေန စ ဝိသံယုတ္တော ဘဝတိ, သီလဗ္ဗတပရာမာသကာယဂန္ထေန စ ဝိပ္ပယုဇ္ဇတိ, ဒိဋ္ဌာသဝေန စ အနာသဝေါ ဘဝတိ, ဒိဋ္ဌောဃဉ္စ ဥတ္တိဏ္ဏော ဘဝတိ, မာနသလ္လေန စ ဝိသလ္လော ဘဝတိ, သညူပိကာ စဿ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ပရိညံ ဂစ္ဆတိ, သညာဓာတုယံ စဿ ရာဂေါ ပဟီနော ဘဝတိ, န စ ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ.

Vị ấy sống quán tâm trên tâm, đoạn trừ sự điên đảo cho rằng ‘thường trong cái vô thường’, và thức thực của vị ấy đi đến sự liễu tri, và vị ấy không còn chấp thủ bởi kiến thủ, và không còn bị trói buộc bởi kiến lậu, và không còn bị trói buộc bởi giới cấm thủ thân phược, và không còn lậu hoặc bởi kiến lậu, và vượt qua được kiến bộc, và không còn bị mũi tên mạn đâm trúng, và nơi trú của thức của vị ấy, tức là tưởng, đi đến sự liễu tri, và tham ái trong tưởng giới của vị ấy được đoạn trừ, và không đi đến thiên vị vì sợ.

ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတိ, မနောသဉ္စေတနာ စဿ အာဟာရော ပရိညံ ဂစ္ဆတိ, အတ္တဝါဒုပါဒါနေန စ အနုပါဒါနော ဘဝတိ, အဝိဇ္ဇာယောဂေန စ ဝိသံယုတ္တော ဘဝတိ, ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသကာယဂန္ထေန စ ဝိပ္ပယုဇ္ဇတိ, အဝိဇ္ဇာသဝေန စ အနာသဝေါ ဘဝတိ, အဝိဇ္ဇောဃဉ္စ ဥတ္တိဏ္ဏော ဘဝတိ, မောဟသလ္လေန စ ဝိသလ္လော ဘဝတိ[Pg.71], သင်္ခါရူပိကာ စဿ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ပရိညံ ဂစ္ဆတိ, သင်္ခါရဓာတုယံ စဿ ရာဂေါ ပဟီနော ဘဝတိ, န စ မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ. အယံ ပဟာနေန သမာရောပနာ.

Vị ấy sống quán pháp trên các pháp, đoạn trừ sự điên đảo cho rằng ‘ngã trong cái vô ngã’, và tư niệm thực của vị ấy đi đến sự liễu tri, và vị ấy không còn chấp thủ bởi ngã luận thủ, và không còn bị trói buộc bởi vô minh lậu, và không còn bị trói buộc bởi ‘đây là sự thật’ chấp thân phược, và không còn lậu hoặc bởi vô minh lậu, và vượt qua được vô minh bộc, và không còn bị mũi tên si đâm trúng, và nơi trú của thức của vị ấy, tức là hành, đi đến sự liễu tri, và tham ái trong hành giới của vị ấy được đoạn trừ, và không đi đến thiên vị vì si. Đây là sự áp đặt bằng cách đoạn trừ.

တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော –

Do đó, Tôn giả Mahākaccāna đã nói:

‘‘ယေ ဓမ္မာ ယံ မူလာ, ယေ စေကတ္ထာ ပကာသိတာ မုနိနာ;

တေ သမာရောပယိတဗ္ဗာ, ဧသ သမာရောပနော ဟာရော’’တိ.

‘Những pháp nào có gốc rễ nào, và những từ nào có cùng một nghĩa đã được bậc Mâu-ni tuyên thuyết; những pháp ấy cần được áp đặt, đây là phương pháp áp đặt.’

နိယုတ္တော သမာရောပနော ဟာရော.

Phương pháp áp đặt đã được trình bày.

နိဋ္ဌိတော စ ဟာရဝိဘင်္ဂေါ.

Và sự phân tích các phương pháp đã được hoàn tất.

၁. ဒေသနာဟာရသမ္ပာတော

1. Sự tương hợp của phương pháp thuyết giảng

၅၂.

52.

‘‘သောဠသ ဟာရာ ပဌမံ, ဒိသလောစနတော ဒိသာ ဝိလောကေတွာ;

သင်္ခိပိယ အင်္ကုသေန ဟိ, နယေဟိ တီဟိ နိဒ္ဒိသေ သုတ္တ’’န္တိ.

‘Trước tiên, mười sáu phương pháp, sau khi đã xem xét các phương hướng bằng cách quan sát phương hướng; tóm tắt lại bằng phương pháp cái móc, nên trình bày kinh bằng ba phương pháp.’

ဝုတ္တာ, တဿာ နိဒ္ဒေသော ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗော? ဟာရသမ္ပာတေ. တတ္ထ ကတမော ဒေသနာဟာရသမ္ပာတော?

Đã được nói, sự giải thích của nó nên được thấy ở đâu? Trong phần Tương hợp các phương pháp. Ở đây, thế nào là sự tương hợp của phương pháp thuyết giảng?

‘‘အရက္ခိတေန စိတ္တေန, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟတေန စ;

ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူတေန, ဝသံ မာရဿ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

‘Với tâm không được phòng hộ, và bị tà kiến tàn phá; bị hôn trầm thụy miên xâm chiếm, người ấy đi vào quyền lực của Ma vương.’

အရက္ခိတေန စိတ္တေနာတိ ကိံ ဒေသယတိ, ပမာဒံ တံ မစ္စုနော ပဒံ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟတေန စာတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟတံ နာမ ဝုစ္စတိ ယဒါ ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ ပဿတိ, သော ဝိပလ္လာသော. သော ပန ဝိပလ္လာသော ကိံလက္ခဏော? ဝိပရီတဂ္ဂါဟလက္ခဏော ဝိပလ္လာသော. သော ကိံ ဝိပလ္လာသယတိ? တယော ဓမ္မေ သညံ စိတ္တံ ဒိဋ္ဌိမိတိ. သော ကုဟိံ ဝိပလ္လာသယတိ? စတူသု အတ္တဘာဝဝတ္ထူသု, ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဧဝံ ဝေဒနံ…ပေ… သညံ…ပေ… သင်္ခါရေ…ပေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ.

Với câu ‘với tâm không được phòng hộ’, Ngài thuyết giảng điều gì? (Ngài thuyết giảng) sự phóng dật, đó là con đường của tử thần. Với câu ‘và bị tà kiến tàn phá’, được gọi là bị tà kiến tàn phá là khi người ấy thấy ‘thường trong cái vô thường’, đó là sự điên đảo. Vậy sự điên đảo ấy có đặc tính gì? Sự điên đảo có đặc tính là chấp thủ sai lệch. Nó làm điên đảo điều gì? Ba pháp: tưởng, tâm, và kiến. Nó làm điên đảo ở đâu? Trong năm vật thể của tự ngã: người ấy quán sát sắc là tự ngã, hoặc tự ngã có sắc, hoặc sắc trong tự ngã, hoặc tự ngã trong sắc. Tương tự như vậy đối với thọ… tưởng… hành… người ấy quán sát thức là tự ngã, hoặc tự ngã có thức, hoặc thức trong tự ngã, hoặc tự ngã trong thức.

တတ္ထ [Pg.72] ရူပံ ပဌမံ ဝိပလ္လာသဝတ္ထု ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ. ဝေဒနာ ဒုတိယံ ဝိပလ္လာသဝတ္ထု ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ. သညာ သင်္ခါရာ စ တတိယံ ဝိပလ္လာသဝတ္ထု ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ. ဝိညာဏံ စတုတ္ထံ ဝိပလ္လာသဝတ္ထု ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ. ဒွေ ဓမ္မာ စိတ္တဿ သံကိလေသာ – တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာ စ. တဏှာနိဝုတံ စိတ္တံ ဒွီဟိ ဝိပလ္လာသေဟိ ဝိပလ္လာသီယတိ ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ. ဒိဋ္ဌိနိဝုတံ စိတ္တံ ဒွီဟိ ဝိပလ္လာသေဟိ ဝိပလ္လာသီယတိ ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ.

Ở đây, sắc là vật thể điên đảo thứ nhất: ‘tịnh trong cái bất tịnh’. Thọ là vật thể điên đảo thứ hai: ‘lạc trong cái khổ’. Tưởng và hành là vật thể điên đảo thứ ba: ‘ngã trong cái vô ngã’. Thức là vật thể điên đảo thứ tư: ‘thường trong cái vô thường’. Hai pháp là cấu uế của tâm – là ái và vô minh. Tâm bị ái che lấp bị điên đảo bởi hai sự điên đảo: ‘tịnh trong cái bất tịnh’ và ‘lạc trong cái khổ’. Tâm bị kiến che lấp bị điên đảo bởi hai sự điên đảo: ‘thường trong cái vô thường’ và ‘ngã trong cái vô ngã’.

တတ္ထ ယော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော, သော အတီတံ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, အတီတံ ဝေဒနံ…ပေ… အတီတံ သညံ, အတီတေ သင်္ခါရေ…ပေ… အတီတံ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ. တတ္ထ ယော တဏှာဝိပလ္လာသော, သော အနာဂတံ ရူပံ အဘိနန္ဒတိ, အနာဂတံ ဝေဒနံ…ပေ… အနာဂတံ သညံ, အနာဂတေ သင်္ခါရေ, အနာဂတံ ဝိညာဏံ အဘိနန္ဒတိ. ဒွေ ဓမ္မာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ – တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာ စ. တာဟိ ဝိသုဇ္ဈန္တံ စိတ္တံ ဝိသုဇ္ဈတိ. တေသံ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ သန္ဓာဝန္တာနံ သံသရန္တာနံ သကိံ နိရယံ သကိံ တိရစ္ဆာနယောနိံ သကိံ ပေတ္တိဝိသယံ သကိံ အသုရကာယံ သကိံ ဒေဝေ သကိံ မနုဿေ.

Ở đây, sự điên đảo về kiến là, nó quán sát sắc trong quá khứ là tự ngã, thọ trong quá khứ… tưởng trong quá khứ, hành trong quá khứ… thức trong quá khứ là tự ngã. Ở đây, sự điên đảo về ái là, nó vui thích sắc trong tương lai, thọ trong tương lai… tưởng trong tương lai, hành trong tương lai, thức trong tương lai. Hai pháp là phiền não phụ của tâm – là ái và vô minh. Khi thanh tịnh khỏi chúng, tâm trở nên thanh tịnh. Đối với những chúng sanh có vô minh là triền cái, có ái là kiết sử, đang trôi lăn, đang luân hồi, điểm khởi đầu không được biết đến; khi thì vào địa ngục, khi thì vào loài bàng sanh, khi thì vào cõi ngạ quỷ, khi thì vào cõi a-tu-la, khi thì vào cõi trời, khi thì vào cõi người.

ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူတေနာတိ. ထိနံ နာမ ယာ စိတ္တဿ အကလ္လတာ အကမ္မနိယတာ; မိဒ္ဓံ နာမ ယံ ကာယဿ လီနတ္တံ. ဝသံ မာရဿ ဂစ္ဆတီတိ ကိလေသမာရဿ စ သတ္တမာရဿ စ ဝသံ ဂစ္ဆတိ, သော ဟိ နိဝုတော သံသာရာဘိမုခေါ ဟောတိ. ဣမာနိ ဘဂဝတာ ဒွေ သစ္စာနိ ဒေသိတာနိ ဒုက္ခံ သမုဒယော စ. တေသံ ဘဂဝါ ပရိညာယ စ ပဟာနာယ စ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ သမုဒယဿ ပဟာနာယ. ယေန စ ပရိဇာနာတိ ယေန စ ပဇဟတိ, အယံ မဂ္ဂေါ. ယံ တဏှာယ အဝိဇ္ဇာယ စ ပဟာနံ, အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘အရက္ခိတေန စိတ္တေနာ’’တိ. တေနာဟာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘အဿာဒါဒီနဝတာ’’တိ.

Bị hôn trầm và thụy miên xâm chiếm. Hôn trầm là trạng thái không khỏe mạnh, không dễ sử dụng của tâm; thụy miên là trạng thái co rút của thân. Đi vào quyền lực của ma có nghĩa là đi vào quyền lực của phiền não ma và thiên tử ma, vị ấy bị che lấp, hướng về vòng luân hồi. Hai sự thật này được Đức Thế Tôn thuyết giảng: khổ và tập. Đức Thế Tôn thuyết pháp để liễu tri và đoạn trừ chúng: để liễu tri khổ và đoạn trừ tập. Cái mà nhờ đó vị ấy liễu tri và nhờ đó đoạn trừ, đây là Đạo. Sự đoạn trừ tham ái và vô minh, đây là Diệt. Đây là bốn sự thật. Do đó, Đức Thế Tôn nói: ‘với tâm không được phòng hộ’. Do đó, Tôn giả Mahākaccāyana nói: ‘vị ngọt và sự nguy hiểm’.

နိယုတ္တော ဒေသနာ ဟာရသမ္ပာတော.

Sự tương ứng của phương pháp thuyết giảng đã được áp dụng.

၂. ဝိစယဟာရသမ္ပာတော

2. Sự tương ứng của phương pháp phân tích.

၅၃. တတ္ထ [Pg.73] ကတမော ဝိစယော ဟာရသမ္ပာတော? တတ္ထ တဏှာ ဒုဝိဓာ ကုသလာပိ အကုသလာပိ. အကုသလာ သံသာရဂါမိနီ, ကုသလာ အပစယဂါမိနီ ပဟာနတဏှာ. မာနောပိ ဒုဝိဓော ကုသလောပိ အကုသလောပိ. ယံ မာနံ နိဿာယ မာနံ ပဇဟတိ, အယံ မာနော ကုသလော. ယော ပန မာနော ဒုက္ခံ နိဗ္ဗတ္တယတိ, အယံ မာနော အကုသလော. တတ္ထ ယံ နေက္ခမ္မသိတံ ဒေါမနဿံ ကုဒါဿုနာမာဟံ တံ အာယတနံ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿံ ယံ အရိယာ သန္တံ အာယတနံ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီတိ တဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပိဟာ, ပိဟာပစ္စယာ ဒေါမနဿံ, အယံ တဏှာ ကုသလာ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ, တဒါရမ္မဏာ ကုသလာ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ.

53. Trong đó, sự tương ứng của phương pháp phân tích là gì? Ở đây, tham ái có hai loại: thiện và bất thiện. Bất thiện dẫn đến luân hồi, thiện dẫn đến sự chấm dứt, là tham ái để đoạn trừ. Mạn cũng có hai loại: thiện và bất thiện. Mạn nào mà nương vào đó để đoạn trừ mạn, mạn này là thiện. Còn mạn nào làm phát sinh khổ, mạn này là bất thiện. Ở đây, ưu liên quan đến xuất ly (khởi lên như sau): ‘Khi nào ta sẽ chứng ngộ, thành tựu và an trú trong xứ ấy, xứ an tịnh mà các bậc Thánh đã chứng ngộ, thành tựu và an trú?’ Nơi vị ấy, sự khao khát khởi lên; do khao khát làm duyên, ưu khởi lên. Tham ái này là thiện. Tâm giải thoát do ly tham, (tham ái) có đối tượng đó là thiện; tuệ giải thoát do ly vô minh.

တဿာ ကော ပဝိစယော? အဋ္ဌ မဂ္ဂင်္ဂါနိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. သော ကတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗော? စတုတ္ထေ ဈာနေ ပါရမိတာယ. စတုတ္ထေ ဟိ ဈာနေ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ စိတ္တံ ဘာဝယတိ ပရိသုဒ္ဓံ ပရိယောဒါတံ အနင်္ဂဏံ ဝိဂတူပက္ကိလေသံ မုဒု ကမ္မနိယံ ဌိတံ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ. သော တတ္ထ အဋ္ဌဝိဓံ အဓိဂစ္ဆတိ ဆ အဘိညာ ဒွေ စ ဝိသေသေ, တံ စိတ္တံ ယတော ပရိသုဒ္ဓံ, တတော ပရိယောဒါတံ, ယတော ပရိယောဒါတံ, တတော အနင်္ဂဏံ, ယတော အနင်္ဂဏံ, တတော ဝိဂတူပက္ကိလေသံ, ယတော ဝိဂတူပက္ကိလေသံ, တတော မုဒု, ယတော မုဒု, တတော ကမ္မနိယံ, ယတော ကမ္မနိယံ, တတော ဌိတံ, ယတော ဌိတံ, တတော အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ. တတ္ထ အင်္ဂဏာ စ ဥပက္ကိလေသာ စ တဒုဘယံ တဏှာပက္ခော. ယာ စ ဣဉ္ဇနာ ယာ စ စိတ္တဿ အဋ္ဌိတိ, အယံ ဒိဋ္ဌိပက္ခော.

Sự phân tích về nó là gì? Tám đạo chi: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Nó nên được thấy ở đâu? Trong thiền thứ tư. Vì trong thiền thứ tư, vị ấy tu tập tâm có tám chi: trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không cấu uế, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến bất động. Ở đó, vị ấy đạt được tám loại: sáu thắng trí và hai điều đặc biệt. Tâm ấy, vì trong sạch, nên sáng chói; vì sáng chói, nên không tỳ vết; vì không tỳ vết, nên không cấu uế; vì không cấu uế, nên nhu nhuyến; vì nhu nhuyến, nên dễ sử dụng; vì dễ sử dụng, nên vững chắc; vì vững chắc, nên đạt đến bất động. Ở đây, tỳ vết và cấu uế, cả hai thuộc về phe tham ái. Sự dao động và sự không vững chắc của tâm, đây thuộc về phe tà kiến.

စတ္တာရိ ဣန္ဒြိယာနိ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ သုခိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ စတုတ္ထဇ္ဈာနေ နိရုဇ္ဈန္တိ, တဿ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ အဝသိဋ္ဌံ ဘဝတိ. သော ဥပရိမံ သမာပတ္တိံ သန္တတော မနသိကရောတိ, တဿ ဥပရိမံ သမာပတ္တိံ သန္တတော မနသိကရောတော စတုတ္ထဇ္ဈာနေ ဩဠာရိကာ သညာ သဏ္ဌဟတိ ဥက္ကဏ္ဌာ စ ပဋိဃသညာ, သော သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘‘အနန္တံ အာကာသ’’န္တိ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိံ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အဘိညာဘိနီဟာရော ရူပသညာ ဝေါကာရော နာနတ္တသညာ သမတိက္ကမတိ ပဋိဃသညာ စဿ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတိ, ဧဝံ သမာဓိ တဿ သမာဟိတဿ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ, သော သမာဓိ ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗော[Pg.74]. အနဘိဇ္ဈာသဟဂတံ မေ မာနသံ သဗ္ဗလောကေ, အဗျာပန္နံ မေ စိတ္တံ သဗ္ဗသတ္တေသု, အာရဒ္ဓံ မေ ဝီရိယံ ပဂ္ဂဟိတံ, ပဿဒ္ဓေါ မေ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ မေ စိတ္တံ အဝိက္ခိတ္တံ, ဥပဋ္ဌိတာ မေ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, တတ္ထ ယဉ္စ အနဘိဇ္ဈာသဟဂတံ မာနသံ သဗ္ဗလောကေ ယဉ္စ အဗျာပန္နံ စိတ္တံ သဗ္ဗသတ္တေသု ယဉ္စ အာရဒ္ဓံ ဝီရိယံ ပဂ္ဂဟိတံ ယဉ္စ သမာဟိတံ စိတ္တံ အဝိက္ခိတ္တံ, အယံ သမထော. ယော ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, အယံ သမာဓိပရိက္ခာရော. ယာ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ အယံ ဝိပဿနာ.

Bốn quyền: khổ quyền, ưu quyền, lạc quyền, và hỷ quyền, chúng diệt trong thiền thứ tư; xả quyền còn lại nơi vị ấy. Vị ấy tác ý đến định cao hơn một cách an tịnh. Đối với vị ấy đang tác ý đến định cao hơn một cách an tịnh, trong thiền thứ tư, tưởng thô, sự bất mãn và đối ngại tưởng tồn tại. Vị ấy, do hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do sự biến mất của các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng đa dạng, (nghĩ rằng) ‘Không gian là vô biên’, chứng ngộ, thành tựu và an trú trong Không vô biên xứ định. Sự hướng tâm đến thắng trí, sự phân loại sắc tưởng, vượt qua tưởng đa dạng, và đối ngại tưởng của vị ấy đi đến chỗ biến mất. Như vậy, đối với vị ấy đã nhập định, định, ánh sáng và sự thấy các sắc biến mất. Định ấy có sáu chi phần nên được quán xét: ‘Tâm ý của ta trong toàn thể thế gian đi liền với vô tham. Tâm của ta đối với tất cả chúng sinh không có sân. Tinh tấn của ta đã được khởi xướng, đã được nỗ lực. Thân của ta đã được khinh an, không bứt rứt. Tâm của ta đã được định tĩnh, không phân tán. Niệm của ta đã được thiết lập, không quên lãng.’ Ở đây, tâm ý đi liền với vô tham trong toàn thể thế gian, và tâm không có sân đối với tất cả chúng sinh, và tinh tấn đã được khởi xướng, đã được nỗ lực, và tâm đã được định tĩnh, không phân tán, tất cả đây là chỉ. Thân đã được khinh an, không bứt rứt, đây là vật trợ của định. Niệm đã được thiết lập, không quên lãng, đây là quán.

၅၄. သော သမာဓိ ပဉ္စဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ သမာဓိ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နသုခေါ’’တိ ဣတိဿ ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတိ, အယံ သမာဓိ ‘‘အာယတိံ သုခဝိပါကော’’တိ ဣတိဿ ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတိ, အယံ သမာဓိ ‘‘အရိယော နိရာမိသော’’တိ ဣတိဿ ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတိ, အယံ သမာဓိ ‘‘အကာပုရိသသေဝိတော’’တိ ဣတိဿ ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတိ, အယံ သမာဓိ ‘‘သန္တော စေဝ ပဏီတော စ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိလဒ္ဓေါ စ ဧကောဒိဘာဝါဓိဂတော စ န သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော စာ’’တိ ဣတိဿ ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတိ. တံ ခေါ ပနိမံ သမာဓိံ ‘‘သတော သမာပဇ္ဇာမိ သတော ဝုဋ္ဌဟာမီ’’တိ ဣတိဿ ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတိ. တတ္ထ ယော စ သမာဓိ ပစ္စုပ္ပန္နသုခေါ ယော စ သမာဓိ အာယတိံ သုခဝိပါကော အယံ သမထော. ယော စ သမာဓိ အရိယော နိရာမိသော, ယော စ သမာဓိ အကာပုရိသသေဝိတော, ယော စ သမာဓိ သန္တော စေဝ ပဏီတော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိလဒ္ဓေါ စ ဧကောဒိဘာဝါဓိဂတော စ န သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော စ ယဉ္စာဟံ တံ ခေါ ပနိမံ သမာဓိံ သတော သမာပဇ္ဇာမိ သတော ဝုဋ္ဌဟာမီတိ, အယံ ဝိပဿနာ.

54. Định ấy cần được biết theo năm cách. Đối với vị ấy, tri kiến hiện khởi cho riêng mình rằng: ‘Định này là an lạc trong hiện tại’; đối với vị ấy, tri kiến hiện khởi cho riêng mình rằng: ‘Định này có quả an lạc trong tương lai’; đối với vị ấy, tri kiến hiện khởi cho riêng mình rằng: ‘Định này là thánh thiện, không vật chất’; đối với vị ấy, tri kiến hiện khởi cho riêng mình rằng: ‘Định này được các bậc thiện nhân thực hành’; đối với vị ấy, tri kiến hiện khởi cho riêng mình rằng: ‘Định này là tịch tịnh, vi diệu, đạt được do sự an tịnh, đạt được do sự nhất tâm, và không phải đạt được do sự chế ngự và ngăn ngừa có cố gắng’. Đối với vị ấy, tri kiến hiện khởi cho riêng mình rằng: ‘Ta chánh niệm khi nhập định này và chánh niệm khi xuất định’. Trong ấy, định nào là an lạc trong hiện tại và định nào có quả an lạc trong tương lai, đây là Samatha (chỉ). Và định nào là thánh thiện, không vật chất; định nào được các bậc thiện nhân thực hành; định nào là tịch tịnh, vi diệu, đạt được do sự an tịnh, đạt được do sự nhất tâm, và không phải đạt được do sự chế ngự và ngăn ngừa có cố gắng; và rằng: ‘Ta chánh niệm khi nhập định này và chánh niệm khi xuất định’, đây là Vipassanā (quán).

သော သမာဓိ ပဉ္စဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော ပီတိဖရဏတာ သုခဖရဏတာ စေတောဖရဏတာ အာလောကဖရဏတာ ပစ္စဝေက္ခဏာနိမိတ္တံ. တတ္ထ ယော စ ပီတိဖရဏော ယော စ သုခဖရဏော ယော စ စေတောဖရဏော, အယံ သမထော. ယော စ အာလောကဖရဏော ယဉ္စ ပစ္စဝေက္ခဏာနိမိတ္တံ. အယံ ဝိပဿနာ.

Định ấy cần được biết theo năm cách: sự biến mãn của hỷ, sự biến mãn của lạc, sự biến mãn của tâm, sự biến mãn của ánh sáng, và tướng trạng để phản khán. Trong ấy, sự biến mãn của hỷ, sự biến mãn của lạc, và sự biến mãn của tâm, đây là Samatha. Sự biến mãn của ánh sáng và tướng trạng để phản khán, đây là Vipassanā.

၅၅. ဒသ [Pg.75] ကသိဏာယတနာနိ ပထဝီကသိဏံ အာပေါကသိဏံ တေဇောကသိဏံ ဝါယောကသိဏံ နီလကသိဏံ ပီတကသိဏံ လောဟိတကသိဏံ ဩဒါတကသိဏံ အာကာသကသိဏံ ဝိညာဏကသိဏံ. တတ္ထ ယဉ္စ ပထဝီကသိဏံ ယဉ္စ အာပေါကသိဏံ ဧဝံ သဗ္ဗံ, ယဉ္စ ဩဒါတကသိဏံ. ဣမာနိ အဋ္ဌ ကသိဏာနိ သမထော. ယဉ္စ အာကာသကသိဏံ ယဉ္စ ဝိညာဏကသိဏံ, အယံ ဝိပဿနာ. ဧဝံ သဗ္ဗော အရိယော မဂ္ဂေါ ယေန ယေန အာကာရေန ဝုတ္တော, တေန တေန သမထဝိပဿနေန ယောဇယိတဗ္ဗော. တေ တီဟိ ဓမ္မေဟိ သင်္ဂဟိတာ အနိစ္စတာယ ဒုက္ခတာယ အနတ္တတာယ. သော သမထဝိပဿနံ ဘာဝယမာနော တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ ဘာဝယတိ. တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ ဘာဝယန္တော တယော ခန္ဓေ ဘာဝယတိ. တယော ခန္ဓေ ဘာဝယန္တော အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝယတိ.

55. Mười xứ kasiṇa là: địa kasiṇa, thủy kasiṇa, hỏa kasiṇa, phong kasiṇa, thanh kasiṇa, hoàng kasiṇa, xích kasiṇa, bạch kasiṇa, hư không kasiṇa, và thức kasiṇa. Trong ấy, địa kasiṇa, thủy kasiṇa, và như vậy tất cả cho đến bạch kasiṇa, tám kasiṇa này là Samatha. Hư không kasiṇa và thức kasiṇa, đây là Vipassanā. Như vậy, toàn bộ Thánh đạo, theo bất cứ cách thức nào đã được nói đến, cần được kết hợp với Samatha và Vipassanā theo cách thức ấy. Chúng được bao gồm bởi ba pháp: bởi tính vô thường, bởi tính khổ, bởi tính vô ngã. Vị ấy, khi tu tập Samatha-Vipassanā, tu tập ba cửa giải thoát. Khi tu tập ba cửa giải thoát, vị ấy tu tập ba uẩn. Khi tu tập ba uẩn, vị ấy tu tập Thánh đạo Tám ngành.

ရာဂစရိတော ပုဂ္ဂလော အနိမိတ္တေန ဝိမောက္ခမုခေန နိယျာတိ အဓိစိတ္တသိက္ခာယ သိက္ခန္တော လောဘံ အကုသလမူလံ ပဇဟန္တော သုခဝေဒနီယံ ဖဿံ အနုပဂစ္ဆန္တော သုခံ ဝေဒနံ ပရိဇာနန္တော ရာဂမလံ ပဝါဟေန္တော ရာဂရဇံ နိဒ္ဓုနန္တော ရာဂဝိသံ ဝမေန္တော ရာဂဂ္ဂိံ နိဗ္ဗာပေန္တော ရာဂသလ္လံ ဥပ္ပာဋေန္တော ရာဂဇဋံ ဝိဇဋေန္တော. ဒေါသစရိတော ပုဂ္ဂလော အပ္ပဏိဟိတေန ဝိမောက္ခမုခေန နိယျာတိ အဓိသီလသိက္ခာယ သိက္ခန္တော ဒေါသံ အကုသလမူလံ ပဇဟန္တော ဒုက္ခဝေဒနီယံ ဖဿံ အနုပဂစ္ဆန္တော ဒုက္ခဝေဒနံ ပရိဇာနန္တော ဒေါသမလံ ပဝါဟေန္တော ဒေါသရဇံ နိဒ္ဓုနန္တော ဒေါသဝိသံ ဝမေန္တော ဒေါသဂ္ဂိံ နိဗ္ဗာပေန္တော ဒေါသသလ္လံ ဥပ္ပာဋေန္တော ဒေါသဇဋံ ဝိဇဋေန္တော. မောဟစရိတော ပုဂ္ဂလော သုညတဝိမောက္ခမုခေန နိယျာတိ အဓိပညာသိက္ခာယ သိက္ခန္တော မောဟံ အကုသလမူလံ ပဇဟန္တော အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယံ ဖဿံ အနုပဂစ္ဆန္တော အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ပရိဇာနန္တော မောဟမလံ ပဝါဟေန္တော မောဟရဇံ နိဒ္ဓုနန္တော မောဟဝိသံ ဝမေန္တော မောဟဂ္ဂိံ နိဗ္ဗာပေန္တော မောဟသလ္လံ ဥပ္ပာဋေန္တော မောဟဇဋံ ဝိဇဋေန္တော.

Người có tánh tham xuất ly bằng cửa giải thoát vô tướng, trong khi thực hành tăng thượng tâm học, từ bỏ tham là bất thiện căn, không đi đến xúc có cảm thọ lạc, liễu tri lạc thọ, cuốn trôi cấu uế tham, rũ sạch bụi bặm tham, nôn ra nọc độc tham, dập tắt ngọn lửa tham, nhổ lên mũi tên tham, gỡ rối kết tham. Người có tánh sân xuất ly bằng cửa giải thoát vô nguyện, trong khi thực hành tăng thượng giới học, từ bỏ sân là bất thiện căn, không đi đến xúc có cảm thọ khổ, liễu tri khổ thọ, cuốn trôi cấu uế sân, rũ sạch bụi bặm sân, nôn ra nọc độc sân, dập tắt ngọn lửa sân, nhổ lên mũi tên sân, gỡ rối kết sân. Người có tánh si xuất ly bằng cửa giải thoát không, trong khi thực hành tăng thượng tuệ học, từ bỏ si là bất thiện căn, không đi đến xúc có cảm thọ không khổ không lạc, liễu tri thọ không khổ không lạc, cuốn trôi cấu uế si, rũ sạch bụi bặm si, nôn ra nọc độc si, dập tắt ngọn lửa si, nhổ lên mũi tên si, gỡ rối kết si.

တတ္ထ သုညတဝိမောက္ခမုခံ ပညာက္ခန္ဓော, အနိမိတ္တဝိမောက္ခမုခံ သမာဓိက္ခန္ဓော, အပ္ပဏိဟိတဝိမောက္ခမုခံ သီလက္ခန္ဓော. သော တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ ဘာဝယန္တော တယော ခန္ဓေ ဘာဝယတိ, တယော ခန္ဓေ ဘာဝယန္တော အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝယတိ. တတ္ထ ယာ စ သမ္မာဝါစာ ယော စ သမ္မာကမ္မန္တော ယော စ သမ္မာအာဇီဝေါ, အယံ သီလက္ခန္ဓော, ယော စ သမ္မာဝါယာမော [Pg.76] ယာ စ သမ္မာသတိ ယော စ သမ္မာသမာဓိ, အယံ သမာဓိက္ခန္ဓော, ယာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ယော စ သမ္မာသင်္ကပ္ပော, အယံ ပညာက္ခန္ဓော.

Trong ấy, cửa giải thoát không là tuệ uẩn, cửa giải thoát vô tướng là định uẩn, cửa giải thoát vô nguyện là giới uẩn. Vị ấy, khi tu tập ba cửa giải thoát thì tu tập ba uẩn; khi tu tập ba uẩn thì tu tập Thánh đạo Tám ngành. Trong ấy, chánh ngữ, chánh nghiệp, và chánh mạng, đây là giới uẩn. Chánh tinh tấn, chánh niệm, và chánh định, đây là định uẩn. Chánh kiến và chánh tư duy, đây là tuệ uẩn.

တတ္ထ သီလက္ခန္ဓော စ သမာဓိက္ခန္ဓော စ သမထော, ပညာက္ခန္ဓော ဝိပဿနာ. ယော သမထဝိပဿနံ ဘာဝေတိ, တဿ ဒွေ ဘဝင်္ဂါနိ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ ကာယော စိတ္တဉ္စ, ဘဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ ဒွေ ပဒါနိ သီလံ သမာဓိ စ. သော ဟောတိ ဘိက္ခု ဘာဝိတကာယော ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတပညော. ကာယေ ဘာဝိယမာနေ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာဝါယာမော စ, သီလေ ဘာဝိယမာနေ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ သမ္မာဝါစာ သမ္မာအာဇီဝေါ စ, စိတ္တေ ဘာဝိယမာနေ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ စ, ပညာယ ဘာဝိယမာနာယ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော စ.

Trong ấy, giới uẩn và định uẩn là Samatha; tuệ uẩn là Vipassanā. Vị nào tu tập Samatha-Vipassanā, đối với vị ấy hai yếu tố của hữu đi đến sự tu tập: thân và tâm; con đường đưa đến sự diệt của hữu, hai nền tảng là giới và định. Vị Tỳ khưu ấy là người có thân được tu tập, có giới được tu tập, có tâm được tu tập, có tuệ được tu tập. Khi thân được tu tập, hai pháp đi đến sự tu tập: chánh nghiệp và chánh tinh tấn. Khi giới được tu tập, hai pháp đi đến sự tu tập: chánh ngữ và chánh mạng. Khi tâm được tu tập, hai pháp đi đến sự tu tập: chánh niệm và chánh định. Khi tuệ được tu tập, hai pháp đi đến sự tu tập: chánh kiến và chánh tư duy.

တတ္ထ ယော စ သမ္မာကမ္မန္တော ယော စ သမ္မာဝါယာမော သိယာ ကာယိကော သိယာ စေတသိကော, တတ္ထ ယော ကာယသင်္ဂဟော, သော ကာယေ ဘာဝိတေ ဘာဝနံ ဂစ္ဆတိ, ယော စိတ္တသင်္ဂဟော, သော စိတ္တေ ဘာဝိတေ ဘာဝနံ ဂစ္ဆတိ. သော သမထဝိပဿနံ ဘာဝယန္တော ပဉ္စဝိဓံ အဓိဂမံ ဂစ္ဆတိ ခိပ္ပာဓိဂမော စ ဟောတိ, ဝိမုတ္တာဓိဂမော စ ဟောတိ, မဟာဓိဂမော စ ဟောတိ, ဝိပုလာဓိဂမော စ ဟောတိ, အနဝသေသာဓိဂမော စ ဟောတိ. တတ္ထ သမထေန ခိပ္ပာဓိဂမော စ မဟာဓိဂမော စ ဝိပုလာဓိဂမော စ ဟောတိ, ဝိပဿနာယ ဝိမုတ္တာဓိဂမော စ အနဝသေသာဓိဂမော စ ဟောတိ.

Trong các pháp ấy, chánh nghiệp nào và chánh tinh tấn nào, có khi thuộc về thân, có khi thuộc về tâm. Trong đó, pháp nào được nhiếp bởi thân, pháp ấy khi thân được tu tập thì đi đến sự tu tập; pháp nào được nhiếp bởi tâm, pháp ấy khi tâm được tu tập thì đi đến sự tu tập. Vị ấy, trong khi tu tập chỉ và quán, đạt đến sự chứng đắc có năm loại: có sự chứng đắc nhanh chóng, có sự chứng đắc do giải thoát, có sự chứng đắc vĩ đại, có sự chứng đắc rộng lớn, và có sự chứng đắc không còn dư sót. Trong đó, do chỉ mà có sự chứng đắc nhanh chóng, sự chứng đắc vĩ đại, và sự chứng đắc rộng lớn; do quán mà có sự chứng đắc do giải thoát và sự chứng đắc không còn dư sót.

၅၆. တတ္ထ ယော ဒေသယတိ, သော ဒသဗလသမန္နာဂတော သတ္ထာ ဩဝါဒေန သာဝကေ န ဝိသံဝါဒယတိ. သော တိဝိဓံ ဣဒံ ကရောထ ဣမိနာ ဥပါယေန ကရောထ ဣဒံ ဝေါ ကုရုမာနာနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ, သော တထာ ဩဝဒိတော တထာနုသိဋ္ဌော တထာကရောန္တော တထာပဋိပဇ္ဇန္တော တံ ဘူမိံ န ပါပုဏိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သော တထာ ဩဝဒိတော တထာနုသိဋ္ဌော သီလက္ခန္ဓံ အပရိပူရယန္တော တံ ဘူမိံ အနုပါပုဏိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သော တထာ ဩဝဒိတော တထာနုသိဋ္ဌော သီလက္ခန္ဓံ ပရိပူရယန္တော တံ ဘူမိံ အနုပါပုဏိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

56. Trong đó, vị nào thuyết giảng, vị Đạo sư ấy, người thành tựu mười lực, không làm cho các đệ tử sai lệch bằng lời giáo huấn. Vị ấy giáo huấn theo ba cách: 'Hãy làm điều này. Hãy làm bằng phương tiện này. Điều này sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc cho các ngươi, những người đang làm.' Vị ấy, được giáo huấn như vậy, được chỉ dạy như vậy, trong khi làm như vậy, trong khi thực hành như vậy, mà sẽ không đạt đến cảnh giới ấy, trường hợp này không có. Vị ấy, được giáo huấn như vậy, được chỉ dạy như vậy, trong khi không làm viên mãn giới uẩn, mà sẽ tuần tự đạt đến cảnh giới ấy, trường hợp này không có. Vị ấy, được giáo huấn như vậy, được chỉ dạy như vậy, trong khi làm viên mãn giới uẩn, mà sẽ tuần tự đạt đến cảnh giới ấy, trường hợp này có.

သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ သတော ဣမေ ဓမ္မာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏဿ တေ သတော ဣမေ အာသဝါ အပရိက္ခီဏာတိ နေတံ [Pg.77] ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယဿ တေ အတ္ထာယ ဓမ္မော ဒေသိတော, သော န နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သာဝကော ခေါ ပန တေ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ သော ပုဗ္ဗေန အပရံ ဥဠာရံ ဝိသေသာဓိဂမံ န သစ္ဆိကရိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

Đối với Ngài, là bậc Chánh Đẳng Giác, mà có người nói rằng: 'Những pháp này chưa được Ngài giác ngộ,' trường hợp này không có. Đối với Ngài, là bậc đã tận trừ tất cả lậu hoặc, mà có người nói rằng: 'Những lậu hoặc này chưa được Ngài tận trừ,' trường hợp này không có. Pháp được Ngài thuyết giảng vì mục đích nào, mà pháp ấy không đưa đến sự đoạn tận khổ một cách chân chánh cho người thực hành, trường hợp này không có. Vị đệ tử của Ngài, người thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp, mà vị ấy sẽ không chứng ngộ được sự chứng đắc thù thắng, cao thượng, vượt lên trên những gì đã đạt được trước đó, trường hợp này không có.

ယေ ခေါ ပန ဓမ္မာ အန္တရာယိကာ, တေ ပဋိသေဝတော နာလံ အန္တရာယာယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယေ ခေါ ပန ဓမ္မာ အနိယျာနိကာ, တေ နိယျန္တိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယေ ခေါ ပန ဓမ္မာ နိယျာနိကာ, တေ နိယျန္တိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. သာဝကော ခေါ ပန တေ သဥပါဒိသေသော အနုပါဒိသေသံ နိဗ္ဗာနဓာတုံ အနုပါပုဏိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

Lại nữa, những pháp nào là pháp chướng ngại, mà đối với người thực hành chúng, chúng không đủ để gây chướng ngại, trường hợp này không có. Lại nữa, những pháp nào là pháp không đưa đến sự xuất ly, mà chúng đưa đến sự đoạn tận khổ một cách chân chánh cho người thực hành, trường hợp này không có. Lại nữa, những pháp nào là pháp đưa đến sự xuất ly, mà chúng đưa đến sự đoạn tận khổ một cách chân chánh cho người thực hành, trường hợp này có. Lại nữa, vị đệ tử của Ngài, người còn hữu dư y, sẽ không tuần tự đạt đến vô dư y Niết-bàn giới, trường hợp này không có.

ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ ဟတ္ထေဟိ ဝါ ပါဒေဟိ ဝါ သုဟတံ ကရေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ပုထုဇ္ဇနော မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ ဟတ္ထေဟိ ဝါ ပါဒေဟိ ဝါ သုဟတံ ကရေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ဧဝံ ပိတရံ, အရဟန္တံ, ဘိက္ခုံ. ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော သံဃံ ဘိန္ဒေယျ သံဃေ ဝါ သံဃရာဇိံ ဇနေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ပုထုဇ္ဇနော သံဃံ ဘိန္ဒေယျ သံဃေ ဝါ သံဃရာဇိံ ဇနေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော တထာဂတဿ ဒုဋ္ဌစိတ္တော လောဟိတံ ဥပ္ပာဒေယျ, ပရိနိဗ္ဗုတဿ ဝါ တထာဂတဿ ဒုဋ္ဌစိတ္တော ထူပံ ဘိန္ဒေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဒုဋ္ဌစိတ္တော လောဟိတံ ဥပ္ပာဒေယျ, ပရိနိဗ္ဗုတဿ ဝါ တထာဂတဿ ဒုဋ္ဌစိတ္တော ထူပံ ဘိန္ဒေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော အညံ သတ္ထာရံ အပဒိသေယျ အပိ ဇီဝိတဟေတူတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ပုထုဇ္ဇနော အညံ သတ္ထာရံ အပဒိသေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညံ ဒက္ခိဏေယျံ ပရိယေသေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ပုထုဇ္ဇနော ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညံ ဒက္ခိဏေယျံ ပရိယေသေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ကုတူဟလမင်္ဂလေန သုဒ္ဓိံ ပစ္စေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ပုထုဇ္ဇနော ကုတူဟလမင်္ဂလေန သုဒ္ဓိံ ပစ္စေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

Người có chánh kiến thành tựu mà lại đoạt mạng mẹ, hoặc dùng tay hay chân đánh đập tàn nhẫn, trường hợp này không có; kẻ phàm phu đoạt mạng mẹ, hoặc dùng tay hay chân đánh đập tàn nhẫn, trường hợp này có. Tương tự như vậy đối với cha, vị A-la-hán, vị tỳ-khưu. Người có chánh kiến thành tựu mà lại phá hòa hợp Tăng, hoặc gây chia rẽ trong Tăng, trường hợp này không có; kẻ phàm phu phá hòa hợp Tăng, hoặc gây chia rẽ trong Tăng, trường hợp này có. Người có chánh kiến thành tựu với tâm ác ý làm thân Như Lai chảy máu, hoặc với tâm ác ý phá hoại bảo tháp của Như Lai đã nhập diệt, trường hợp này không có. Kẻ phàm phu với tâm ác ý làm thân Như Lai chảy máu, hoặc với tâm ác ý phá hoại bảo tháp của Như Lai đã nhập diệt, trường hợp này có. Người có chánh kiến thành tựu mà lại chấp nhận một vị đạo sư khác, dù chỉ vì mạng sống, trường hợp này không có; kẻ phàm phu chấp nhận một vị đạo sư khác, trường hợp này có. Người có chánh kiến thành tựu mà lại tìm kiếm một đối tượng cúng dường khác ở ngoài giáo pháp này, trường hợp này không có; kẻ phàm phu tìm kiếm một đối tượng cúng dường khác ở ngoài giáo pháp này, trường hợp này có. Người có chánh kiến thành tựu mà lại tin vào sự thanh tịnh qua các điềm lành ồn ào, trường hợp này không có. Kẻ phàm phu tin vào sự thanh tịnh qua các điềm lành ồn ào, trường hợp này có.

၅၇. ဣတ္ထီ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ သိယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ပုရိသော ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ သိယာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ; ဣတ္ထီ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော သိယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ပုရိသော သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော သိယာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ; ဣတ္ထီ မာရော ပါပိမာ သိယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ပုရိသော မာရော ပါပိမာ [Pg.78] သိယာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ; ဣတ္ထီ မဟာဗြဟ္မာ သိယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ပုရိသော မဟာဗြဟ္မာ သိယာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ; ဣတ္ထီ တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သိယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ပုရိသော တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သိယာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

57. Một người nữ là vua Chuyển Luân, trường hợp này không có; một người nam là vua Chuyển Luân, trường hợp này có. Một người nữ là Sakka, vua của chư thiên, trường hợp này không có; một người nam là Sakka, vua của chư thiên, trường hợp này có. Một người nữ là Ma vương Pāpimā, trường hợp này không có; một người nam là Ma vương Pāpimā, trường hợp này có. Một người nữ là Đại Phạm Thiên, trường hợp này không có; một người nam là Đại Phạm Thiên, trường hợp này có. Một người nữ là Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, trường hợp này không có; một người nam là Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, trường hợp này có.

ဒွေ တထာဂတာ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ဝါ ဓမ္မံ ဝါ ဒေသေယျုန္တိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ဧကောဝ တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ ဝါ ဓမ္မံ ဝါ ဒေသေဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

Hai vị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, không trước không sau, cùng sanh khởi trong một thế giới giới, hoặc cùng thuyết giảng Chánh pháp, trường hợp này không có. Chỉ một vị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, sẽ sanh khởi trong một thế giới giới, hoặc sẽ thuyết giảng Chánh pháp, trường hợp này có.

တိဏ္ဏံ ဒုစ္စရိတာနံ ဣဋ္ဌော ကန္တော ပိယော မနာပေါ ဝိပါကော ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, တိဏ္ဏံ ဒုစ္စရိတာနံ အနိဋ္ဌော အကန္တော အပ္ပိယော အမနာပေါ ဝိပါကော ဘဝိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. တိဏ္ဏံ သုစရိတာနံ အနိဋ္ဌော အကန္တော အပ္ပိယော အမနာပေါ ဝိပါကော ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, တိဏ္ဏံ သုစရိတာနံ ဣဋ္ဌော ကန္တော ပိယော မနာပေါ ဝိပါကော ဘဝိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

Đối với ba ác hạnh, quả báo được mong cầu, được ưa thích, được yêu mến, được hài lòng sẽ xảy ra, trường hợp này không thể có. Đối với ba ác hạnh, quả báo không được mong cầu, không được ưa thích, không được yêu mến, không được hài lòng sẽ xảy ra, trường hợp này có thể có. Đối với ba thiện hạnh, quả báo không được mong cầu, không được ưa thích, không được yêu mến, không được hài lòng sẽ xảy ra, trường hợp này không thể có. Đối với ba thiện hạnh, quả báo được mong cầu, được ưa thích, được yêu mến, được hài lòng sẽ xảy ra, trường hợp này có thể có.

အညတရော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ကုဟကော လပကော နေမိတ္တကော ကုဟနလပနနေမိတ္တကတ္တံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ ကတွာ ပဉ္စ နီဝရဏေ အပ္ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု အနုပဋ္ဌိတဿတိ ဝိဟရန္တော သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ အဘာဝယိတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, အညတရော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ သဗ္ဗဒေါသာပဂတော ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု ဥပဋ္ဌိတဿတိ ဝိဟရန္တော သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဘာဝယိတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဌာနာဋ္ဌာနဉာဏံ ပဌမံ တထာဂတဗလံ.

Một Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, là người lừa dối, ba hoa, ra hiệu, sau khi đã lấy sự lừa dối, ba hoa, ra hiệu làm việc đi đầu, không từ bỏ năm triền cái là những phiền não của tâm, làm suy yếu trí tuệ, sống với niệm không được an lập trong bốn niệm xứ, không tu tập bảy giác chi, rồi sẽ chứng ngộ vô thượng chánh đẳng giác, trường hợp này không thể có. Một Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, đã thoát ly mọi lỗi lầm, sau khi đã từ bỏ năm triền cái là những phiền não của tâm, làm suy yếu trí tuệ, sống với niệm được an lập trong bốn niệm xứ, sau khi đã tu tập bảy giác chi, rồi sẽ chứng ngộ vô thượng chánh đẳng giác, trường hợp này có thể có. Trí tuệ nào ở đây về nhân, về trường hợp, không có giới hạn, đây được gọi là trí về xứ và phi xứ, là Như Lai lực thứ nhất.

ဣတိ ဌာနာဋ္ဌာနဂတာ သဗ္ဗေ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ ကေစိ သဂ္ဂူပဂါ ကေစိ အပါယူပဂါ ကေစိ နိဗ္ဗာနူပဂါ, ဧဝံ ဘဂဝါ အာဟ –

Như vậy, tất cả những gì liên quan đến xứ và phi xứ đều có bản chất hủy hoại, có bản chất biến mất, có bản chất ly tham, có bản chất đoạn diệt. Một số đi đến cõi trời, một số đi đến cõi khổ, một số đi đến Niết-bàn. Đức Thế Tôn đã nói như vậy:

၅၈.

58.

သဗ္ဗေ [Pg.79] သတ္တာ မရိဿန္တိ, မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတံ;

ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တိ, ပုညပါပဖလူပဂါ;

နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ, ပုညကမ္မာ စ သုဂ္ဂတိံ;

အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ, ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါတိ.

Tất cả chúng sanh sẽ chết, vì mạng sống có cái chết là cùng tận. Họ sẽ đi theo nghiệp của mình, là những người thừa hưởng quả của phước và tội. Những người làm ác nghiệp sẽ đến địa ngục, và những người làm phước nghiệp sẽ đến cõi lành. Còn những người khác, sau khi tu tập đạo lộ, sẽ tịch diệt Niết-bàn, không còn lậu hoặc.

သဗ္ဗေ သတ္တာတိ အရိယာ စ အနရိယာ စ သက္ကာယပရိယာပန္နာ စ သက္ကာယဝီတိဝတ္တာ စ. မရိဿန္တီတိ ဒွီဟိ မရဏေဟိ ဒန္ဓမရဏေန စ အဒန္ဓမရဏေန စ, သက္ကာယပရိယာပန္နာနံ အဒန္ဓမရဏံ သက္ကာယဝီတိဝတ္တာနံ ဒန္ဓမရဏံ. မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတန္တိ ခယာ အာယုဿ ဣန္ဒြိယာနံ ဥပရောဓာ ဇီဝိတပရိယန္တော မရဏပရိယန္တော. ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တီတိ ကမ္မဿကတာ. ပုညပါပဖလူပဂါတိ ကမ္မာနံ ဖလဒဿာဝိတာ စ အဝိပ္ပဝါသော စ.

‘Tất cả chúng sanh’ là các bậc Thánh và phàm phu, những người còn trong thân kiến và những người đã vượt qua thân kiến. ‘Sẽ chết’ là bởi hai loại chết: cái chết chậm và cái chết không chậm. Đối với những người còn trong thân kiến là cái chết không chậm, đối với những người đã vượt qua thân kiến là cái chết chậm. ‘Mạng sống có cái chết là cùng tận’ là do sự cạn kiệt của tuổi thọ, do sự chấm dứt của các căn, sự kết thúc của mạng sống là sự kết thúc của cái chết. ‘Họ sẽ đi theo nghiệp của mình’ là nghiệp là sở hữu của họ. ‘Là những người thừa hưởng quả của phước và tội’ là sự biểu hiện quả của các nghiệp và sự không thể tách rời (khỏi quả của nó).

နိရယံ ပါပကမ္မန္တာတိ အပုညသင်္ခါရာ. ပုညကမ္မာ စ သုဂ္ဂတိန္တိ ပုညသင်္ခါရာ သုဂတိံ ဂမိဿန္တိ. အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ, ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါတိ သဗ္ဗသင်္ခါရာနံ သမတိက္ကမနံ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘သဗ္ဗေ…ပေ… နာသဝါ’’တိ.

‘Những người làm ác nghiệp sẽ đến địa ngục’ là các hành phi phước. ‘Và những người làm phước nghiệp sẽ đến cõi lành’ là các hành phước sẽ đi đến cõi lành. ‘Còn những người khác, sau khi tu tập đạo lộ, sẽ tịch diệt Niết-bàn, không còn lậu hoặc’ là sự vượt qua tất cả các hành. Do đó, Đức Thế Tôn đã nói: ‘Tất cả…(v.v.)…không còn lậu hoặc’.

‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ, မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတံ. ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တိ, ပုညပါပဖလူပဂါ. နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ အာဂါဠှာ စ နိဇ္ဈာမာ စ ပဋိပဒါ. ‘‘အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ, ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါ’’တိ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ. ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ, မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတံ, ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တိ, ပုညပါပဖလူပဂါ, နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ အယံ သံကိလေသော. ဧဝံ သံသာရံ နိဗ္ဗတ္တယတိ. ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ…ပေ… နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ ဣမေ တယော ဝဋ္ဋာ ဒုက္ခဝဋ္ဋော ကမ္မဝဋ္ဋော ကိလေသဝဋ္ဋော. ‘‘အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ, ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါ’’တိ တိဏ္ဏံ ဝဋ္ဋာနံ ဝိဝဋ္ဋနာ. ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ…ပေ… နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ အာဒီနဝေါ, ‘‘ပုညကမ္မာ စ သုဂ္ဂတိ’’န္တိ အဿာဒေါ, ‘‘အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ, ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါ’’တိ နိဿရဏံ. ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ…ပေ… နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ ဟေတု စ ဖလဉ္စ, ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဖလံ, တဏှာ ဟေတု, ‘‘အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ, ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါ’’တိ မဂ္ဂေါ စ ဖလဉ္စ. ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ, မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတံ. ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တိ, ပုညပါပဖလူပဂါ, နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ အယံ သံကိလေသော, သော သံကိလေသော တိဝိဓော တဏှာသံကိလေသော ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော ဒုစ္စရိတသံကိလေသောတိ.

‘Tất cả chúng sanh sẽ chết, mạng sống có cái chết là cùng tận. Họ sẽ đi theo nghiệp của mình, là những người thừa hưởng quả của phước và tội. Những người làm ác nghiệp sẽ đến địa ngục’ là pháp hành đáng sợ và thiêu đốt. ‘Còn những người khác, sau khi tu tập đạo lộ, sẽ tịch diệt Niết-bàn, không còn lậu hoặc’ là trung đạo. ‘Tất cả chúng sanh sẽ chết, mạng sống có cái chết là cùng tận, họ sẽ đi theo nghiệp của mình, là những người thừa hưởng quả của phước và tội, những người làm ác nghiệp sẽ đến địa ngục’ đây là sự ô nhiễm. Như vậy, nó tạo ra luân hồi. ‘Tất cả chúng sanh sẽ chết…(v.v.)…những người làm ác nghiệp sẽ đến địa ngục’ đây là ba vòng luân hồi: khổ luân, nghiệp luân, phiền não luân. ‘Còn những người khác, sau khi tu tập đạo lộ, sẽ tịch diệt Niết-bàn, không còn lậu hoặc’ là sự chấm dứt ba vòng luân hồi. ‘Tất cả chúng sanh sẽ chết…(v.v.)…những người làm ác nghiệp sẽ đến địa ngục’ là sự nguy hại, ‘và những người làm phước nghiệp sẽ đến cõi lành’ là sự thỏa mãn, ‘còn những người khác, sau khi tu tập đạo lộ, sẽ tịch diệt Niết-bàn, không còn lậu hoặc’ là sự thoát ly. ‘Tất cả chúng sanh sẽ chết…(v.v.)…những người làm ác nghiệp sẽ đến địa ngục’ là nhân và quả, năm uẩn là quả, ái là nhân, ‘còn những người khác, sau khi tu tập đạo lộ, sẽ tịch diệt Niết-bàn, không còn lậu hoặc’ là đạo và quả. ‘Tất cả chúng sanh sẽ chết, mạng sống có cái chết là cùng tận. Họ sẽ đi theo nghiệp của mình, là những người thừa hưởng quả của phước và tội, những người làm ác nghiệp sẽ đến địa ngục’ đây là sự ô nhiễm, sự ô nhiễm ấy có ba loại: ái ô nhiễm, kiến ô nhiễm, và ác hạnh ô nhiễm.

၅၉. တတ္ထ [Pg.80] တဏှာသံကိလေသော တီဟိ တဏှာဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော – ကာမတဏှာယ ဘဝတဏှာယ ဝိဘဝတဏှာယ. ယေန ယေန ဝါ ပန ဝတ္ထုနာ အဇ္ဈောသိတော, တေန တေနေဝ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော, တဿာ ဝိတ္ထာရော ဆတ္တိံသာယ တဏှာယ ဇာလိနိယာ ဝိစရိတာနိ. တတ္ထ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော ဥစ္ဆေဒသဿတေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော, ယေန ယေန ဝါ ပန ဝတ္ထုနာ ဒိဋ္ဌိဝသေန အဘိနိဝိသတိ, ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ တေန တေနေဝ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော, တဿာ ဝိတ္ထာရော ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ. တတ္ထ ဒုစ္စရိတသံကိလေသော စေတနာ စေတသိကကမ္မေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော, တီဟိ ဒုစ္စရိတေဟိ ကာယဒုစ္စရိတေန ဝစီဒုစ္စရိတေန မနောဒုစ္စရိတေန, တဿာ ဝိတ္ထာရော ဒသ အကုသလကမ္မပထာ. အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ, ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါတိ ဣဒံ ဝေါဒါနံ.

59. Trong đó, ái ô nhiễm cần được chỉ ra bằng ba loại ái: dục ái, hữu ái, và phi hữu ái. Hoặc bằng bất cứ đối tượng nào mà người ấy bị trói buộc, nó cần được chỉ ra bằng chính đối tượng đó; sự mở rộng của nó là ba mươi sáu dòng ái. Trong đó, kiến ô nhiễm cần được chỉ ra bằng đoạn kiến và thường kiến. Hoặc bằng bất cứ đối tượng nào mà người ấy chấp thủ theo tà kiến, rằng: ‘Chỉ có điều này là thật, điều khác là sai lầm,’ nó cần được chỉ ra bằng chính đối tượng đó; sự mở rộng của nó là sáu mươi hai tà kiến. Trong đó, ác hạnh ô nhiễm cần được chỉ ra bằng nghiệp tư tâm sở; bằng ba ác hạnh: thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, và ý ác hạnh; sự mở rộng của nó là mười con đường nghiệp bất thiện. ‘Còn những người khác, sau khi tu tập đạo lộ, sẽ tịch diệt Niết-bàn, không còn lậu hoặc’ đây là sự thanh tịnh.

တယိဒံ ဝေါဒါနံ တိဝိဓံ; တဏှာသံကိလေသော သမထေန ဝိသုဇ္ဈတိ, သော သမထော သမာဓိက္ခန္ဓော, ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော ဝိပဿနာယ ဝိသုဇ္ဈတိ, သာ ဝိပဿနာ ပညာက္ခန္ဓော, ဒုစ္စရိတသံကိလေသော သုစရိတေန ဝိသုဇ္ဈတိ, တံ သုစရိတံ သီလက္ခန္ဓော.

Sự thanh tịnh ấy có ba loại: ái ô nhiễm được thanh lọc bởi chỉ, chỉ ấy là định uẩn; kiến ô nhiễm được thanh lọc bởi quán, quán ấy là tuệ uẩn; ác hạnh ô nhiễm được thanh lọc bởi thiện hạnh, thiện hạnh ấy là giới uẩn.

‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ, မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတံ, ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တိ, ပုညပါပဖလူပဂါ, နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ အပုညပ္ပဋိပဒါ, ‘‘ပုညကမ္မာ စ သုဂ္ဂတိ’’န္တိ ပုညပ္ပဋိပဒါ, ‘‘အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ, ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါ’’တိ ပုညပါပသမတိက္ကမပ္ပဋိပဒါ, တတ္ထ ယာ စ ပုညပ္ပဋိပဒါ ယာ စ အပုညပ္ပဋိပဒါ, အယံ ဧကာ ပဋိပဒါ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ဧကာ အပါယေသု, ဧကာ ဒေဝေသု, ယာ စ ပုညပါပသမတိက္ကမာ ပဋိပဒါ အယံ တတ္ထ တတ္ထ ဂါမိနီ ပဋိပဒါ.

‘Tất cả chúng sanh sẽ chết, mạng sống quả thật có cái chết là tận cùng, họ sẽ đi theo nghiệp của mình, là những người thừa hưởng quả của phước và tội, những người làm ác nghiệp sẽ đến địa ngục,’ đó là con đường bất thiện; ‘và những người làm phước nghiệp sẽ đến cõi lành,’ đó là con đường phước thiện; ‘và những người khác, sau khi tu tập Thánh đạo, sẽ tịch diệt không còn lậu hoặc,’ đó là con đường vượt qua phước và tội. Trong đó, con đường phước thiện và con đường bất thiện, đây là một con đường đưa đến khắp nơi: một (đưa) đến các cõi khổ, một (đưa) đến các cõi trời. Còn con đường vượt qua phước và tội, đây là con đường đưa đến chính nơi ấy.

တယော ရာသီ – မိစ္ဆတ္တနိယတော ရာသိ, သမ္မတ္တနိယတော ရာသိ, အနိယတော ရာသိ, တတ္ထ ယော စ မိစ္ဆတ္တနိယတော ရာသိ ယော စ သမ္မတ္တနိယတော ရာသိ ဧကာ ပဋိပဒါ တတ္ထ တတ္ထ ဂါမိနီ, တတ္ထ ယော အနိယတော ရာသိ, အယံ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ကေန ကာရဏေန? ပစ္စယံ လဘန္တော နိရယေ ဥပပဇ္ဇေယျ, ပစ္စယံ လဘန္တော တိရစ္ဆာနယောနီသု ဥပပဇ္ဇေယျ, ပစ္စယံ လဘန္တော ပေတ္တိဝိသယေသု ဥပပဇ္ဇေယျ, ပစ္စယံ လဘန္တော အသုရေသု ဥပပဇ္ဇေယျ, ပစ္စယံ လဘန္တော ဒေဝေသု ဥပပဇ္ဇေယျ, ပစ္စယံ လဘန္တော မနုဿေသု ဥပပဇ္ဇေယျ, ပစ္စယံ လဘန္တော ပရိနိဗ္ဗာယေယျ, တသ္မာယံ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ, ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော, ဣဒံ ဝုစ္စတိ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ ဉာဏံ ဒုတိယံ တထာဂတဗလံ.

Có ba nhóm: nhóm quyết định tà tánh, nhóm quyết định chánh tánh, và nhóm không quyết định. Trong đó, nhóm quyết định tà tánh và nhóm quyết định chánh tánh là một con đường đưa đến chính nơi ấy. Trong đó, nhóm không quyết định, đây là con đường đưa đến khắp nơi. Vì lý do gì? Khi có được duyên, người ấy có thể sanh vào địa ngục; khi có được duyên, có thể sanh vào loài bàng sanh; khi có được duyên, có thể sanh vào cõi ngạ quỷ; khi có được duyên, có thể sanh vào cõi a-tu-la; khi có được duyên, có thể sanh vào cõi trời; khi có được duyên, có thể sanh vào cõi người; khi có được duyên, có thể Bát-niết-bàn. Do đó, đây là con đường đưa đến khắp nơi. Trí tuệ ở đây về nhân, về trường hợp, một cách không giới hạn, trí tuệ này được gọi là trí về con đường đưa đến khắp nơi, là Như Lai lực thứ hai.

ဣတိ [Pg.81] သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ အနေကဓာတုလောကော, တတ္ထ တတ္ထ ဂါမိနီ ပဋိပဒါ နာနာဓာတုလောကော. တတ္ထ ကတမော အနေကဓာတုလောကော? စက္ခုဓာတု ရူပဓာတု စက္ခုဝိညာဏဓာတု, သောတဓာတု သဒ္ဒဓာတု သောတဝိညာဏဓာတု, ဃာနဓာတု ဂန္ဓဓာတု ဃာနဝိညာဏဓာတု, ဇိဝှာဓာတု ရသဓာတု ဇိဝှာဝိညာဏဓာတု, ကာယဓာတု ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု ကာယဝိညာဏဓာတု, မနောဓာတု ဓမ္မဓာတု မနောဝိညာဏဓာတု, ပထဝီဓာတု, အာပေါဓာတု, တေဇောဓာတု, ဝါယောဓာတု, အာကာသဓာတု, ဝိညာဏဓာတု, ကာမဓာတု, ဗျာပါဒဓာတု, ဝိဟိံသာဓာတု, နေက္ခမ္မဓာတု, အဗျာပါဒဓာတု, အဝိဟိံသာဓာတု, ဒုက္ခဓာတု, ဒေါမနဿဓာတု, အဝိဇ္ဇာဓာတု, သုခဓာတု, သောမနဿဓာတု, ဥပေက္ခာဓာတု, ရူပဓာတု, အရူပဓာတု, နိရောဓဓာတု, သင်္ခါရဓာတု, နိဗ္ဗာနဓာတု, အယံ အနေကဓာတုလောကော.

Như vậy, con đường đưa đến khắp nơi là thế giới có nhiều giới, con đường đưa đến chính nơi ấy là thế giới có các giới khác nhau. Trong đó, thế giới có nhiều giới là gì? Nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới; nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới; tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới; thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới; thân giới, xúc giới, thân thức giới; ý giới, pháp giới, ý thức giới; địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới; dục giới, sân giới, hại giới; xuất ly giới, vô sân giới, vô hại giới; khổ giới, ưu giới, vô minh giới; lạc giới, hỷ giới, xả giới; sắc giới, vô sắc giới, diệt giới; hành giới, Niết-bàn giới. Đây là thế giới có nhiều giới.

တတ္ထ ကတမော နာနာဓာတုလောကော? အညာ စက္ခုဓာတု, အညာ ရူပဓာတု, အညာ စက္ခုဝိညာဏဓာတု. ဧဝံ သဗ္ဗာ. အညာ နိဗ္ဗာနဓာတု. ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော, ဣဒံ ဝုစ္စတိ အနေကဓာတု နာနာဓာတု ဉာဏံ တတိယံ တထာဂတဗလံ.

Trong đó, thế giới có các giới khác nhau là gì? Nhãn giới là khác, sắc giới là khác, nhãn thức giới là khác. Tương tự như vậy đối với tất cả các giới. Niết-bàn giới là khác. Trí tuệ ở đây về nhân, về trường hợp, một cách không giới hạn, trí tuệ này được gọi là trí về thế giới có nhiều giới và các giới khác nhau, là Như Lai lực thứ ba.

၆၀. ဣတိ အနေကဓာတု နာနာဓာတုကဿ လောကဿ ယံ ယဒေဝ ဓာတုံ သတ္တာ အဓိမုစ္စန္တိ, တံ တဒေဝ အဓိဋ္ဌဟန္တိ အဘိနိဝိသန္တိ, ကေစိ ရူပါဓိမုတ္တာ, ကေစိ သဒ္ဒါဓိမုတ္တာ, ကေစိ ဂန္ဓာဓိမုတ္တာ, ကေစိ ရသာဓိမုတ္တာ, ကေစိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာဓိမုတ္တာ, ကေစိ ဓမ္မာဓိမုတ္တာ, ကေစိ ဣတ္ထာဓိမုတ္တာ, ကေစိ ပုရိသာဓိမုတ္တာ, ကေစိ စာဂါဓိမုတ္တာ, ကေစိ ဟီနာဓိမုတ္တာ, ကေစိ ပဏီတာဓိမုတ္တာ, ကေစိ ဒေဝါဓိမုတ္တာ, ကေစိ မနုဿာဓိမုတ္တာ, ကေစိ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တာ. ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော, အယံ ဝေနေယျော, အယံ န ဝေနေယျော, အယံ သဂ္ဂဂါမီ, အယံ ဒုဂ္ဂတိဂါမီတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ သတ္တာနံ နာနာဓိမုတ္တိကတာ ဉာဏံ စတုတ္ထံ တထာဂတဗလံ.

60. Như vậy, đối với thế giới có nhiều giới và các giới khác nhau, chúng sanh có khuynh hướng thiên về giới nào thì họ quyết tâm và chuyên chú vào chính giới đó. Một số có khuynh hướng về sắc, một số có khuynh hướng về thanh, một số có khuynh hướng về hương, một số có khuynh hướng về vị, một số có khuynh hướng về xúc, một số có khuynh hướng về pháp, một số có khuynh hướng về nữ, một số có khuynh hướng về nam, một số có khuynh hướng về bố thí, một số có khuynh hướng về điều hạ liệt, một số có khuynh hướng về điều cao thượng, một số có khuynh hướng về cõi trời, một số có khuynh hướng về cõi người, một số có khuynh hướng về Niết-bàn. Trí tuệ ở đây về nhân, về trường hợp, một cách không giới hạn, (biết rằng): ‘Chúng sanh này có thể giáo hóa, chúng sanh này không thể giáo hóa, chúng sanh này sẽ đi đến cõi lành, chúng sanh này sẽ đi đến cõi khổ,’ trí tuệ này được gọi là trí về các khuynh hướng khác nhau của chúng sanh, là Như Lai lực thứ tư.

ဣတိ တေ ယထာဓိမုတ္တာ စ ဘဝန္တိ, တံ တံ ကမ္မသမာဒါနံ သမာဒိယန္တိ. တေ ဆဗ္ဗိဓံ ကမ္မံ သမာဒိယန္တိ – ကေစိ လောဘဝသေန, ကေစိ ဒေါသဝသေန, ကေစိ မောဟဝသေန, ကေစိ သဒ္ဓါဝသေန, ကေစိ ဝီရိယဝသေန, ကေစိ ပညာဝသေန. တံ ဝိဘဇ္ဇမာနံ ဒုဝိဓံ – သံသာရဂါမိ စ နိဗ္ဗာနဂါမိ စ.

Như vậy, họ có khuynh hướng như thế nào thì họ thực hành việc tạo nghiệp tương ứng như thế ấy. Họ thực hành sáu loại nghiệp: một số do tham, một số do sân, một số do si, một số do tín, một số do tấn, một số do tuệ. Khi được phân chia, nghiệp ấy có hai loại: nghiệp đưa đến luân hồi và nghiệp đưa đến Niết-bàn.

တတ္ထ ယံ လောဘဝသေန ဒေါသဝသေန မောဟဝသေန စ ကမ္မံ ကရောတိ, ဣဒံ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ. တတ္ထ ယံ သဒ္ဓါဝသေန ကမ္မံ ကရောတိ, ဣဒံ ကမ္မံ သုက္ကံ [Pg.82] သုက္ကဝိပါကံ. တတ္ထ ယံ လောဘဝသေန ဒေါသဝသေန မောဟဝသေန သဒ္ဓါဝသေန စ ကမ္မံ ကရောတိ, ဣဒံ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ. တတ္ထ ယံ ဝီရိယဝသေန ပညာဝသေန စ ကမ္မံ ကရောတိ, ဣဒံ ကမ္မံ အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မုတ္တမံ ကမ္မသေဋ္ဌံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ.

Trong đó, nghiệp nào được làm do tham, do sân, và do si, nghiệp này là nghiệp đen, có quả đen. Trong đó, nghiệp nào được làm do tín, nghiệp này là nghiệp trắng, có quả trắng. Trong đó, nghiệp nào được làm do tham, do sân, do si, và do tín, nghiệp này là nghiệp vừa đen vừa trắng, có quả vừa đen vừa trắng. Trong đó, nghiệp nào được làm do tấn và do tuệ, nghiệp này không đen, không trắng, có quả không đen không trắng, là nghiệp tối thượng, là nghiệp cao tột, đưa đến sự đoạn tận các nghiệp.

စတ္တာရိ ကမ္မသမာဒါနာနိ. အတ္ထိ ကမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နသုခံ အာယတိံ ဒုက္ခဝိပါကံ, အတ္ထိ ကမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခံ အာယတိံ သုခဝိပါကံ, အတ္ထိ ကမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခဉ္စေဝ အာယတိံ စ ဒုက္ခဝိပါကံ, အတ္ထိ ကမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နသုခဉ္စေဝ အာယတိံ စ သုခဝိပါကံ. ယံ ဧဝံ ဇာတိယံ ကမ္မသမာဒါနံ, ဣမိနာ ပုဂ္ဂလေန အကုသလကမ္မသမာဒါနံ ဥပစိတံ အဝိပက္ကံ ဝိပါကာယ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ န စ ဘဗ္ဗော အဘိနိဗ္ဗိဓာ ဂန္တုန္တိ တံ ဘဂဝါ န ဩဝဒတိ. ယထာ ဒေဝဒတ္တံ ကောကာလိကံ သုနက္ခတ္တံ လိစ္ဆဝိပုတ္တံ, ယေ ဝါ ပနညေပိ သတ္တာ မိစ္ဆတ္တနိယတာ ဣမေသဉ္စ ပုဂ္ဂလာနံ ဥပစိတံ အကုသလံ န စ တာဝ ပါရိပူရိံ ဂတံ, ပုရာ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ပုရာ ဖလံ နိဗ္ဗတ္တယတိ, ပုရာ မဂ္ဂမာဝါရယတိ, ပုရာ ဝေနေယျတ္တံ သမတိက္ကမတီတိ တေ ဘဂဝါ အသမတ္တေ ဩဝဒတိ. ယထာ ပုဏ္ဏဉ္စ ဂေါဝတိကံ အစေလဉ္စ ကုက္ကုရဝတိကံ.

Có bốn sự thực hành nghiệp. Có sự thực hành nghiệp hiện tại an lạc, tương lai quả khổ; có sự thực hành nghiệp hiện tại khổ, tương lai quả an lạc; có sự thực hành nghiệp hiện tại khổ và tương lai cũng quả khổ; có sự thực hành nghiệp hiện tại an lạc và tương lai cũng quả an lạc. Đối với hạng người này, sự thực hành nghiệp bất thiện đã được tích lũy, chưa chín muồi, đã hiện khởi để cho quả, và không có khả năng đi đến sự nhàm chán, Đức Thế Tôn không giáo huấn người ấy. Như Devadatta, Kokālika, Sunakkhatta con trai của Licchavi, hoặc lại nữa, những chúng sanh nào khác là hạng tà kiến cố định. Và đối với những hạng người này, nghiệp bất thiện đã được tích lũy nhưng chưa đi đến chỗ viên mãn, trước khi đi đến chỗ viên mãn, trước khi làm cho quả sanh khởi, trước khi ngăn che đạo, trước khi vượt qua khả năng được giáo hóa, Đức Thế Tôn giáo huấn những người ấy khi (nghiệp) chưa viên mãn. Như Puṇṇa người thực hành hạnh con bò và Acela người thực hành hạnh con chó.

၆၁. ဣမဿ စ ပုဂ္ဂလဿ အကုသလကမ္မသမာဒါနံ ပရိပူရမာနံ မဂ္ဂံ အာဝါရယိဿတိ ပုရာ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ, ပုရာ ဖလံ နိဗ္ဗတ္တယတိ, ပုရာ မဂ္ဂမာဝါရယတိ, ပုရာ ဝေနေယျတ္တံ သမတိက္ကမတီတိ တံ ဘဂဝါ အသမတ္တံ ဩဝဒတိ. ယထာ အာယသ္မန္တံ အင်္ဂုလိမာလံ.

61. Và đối với hạng người này, sự thực hành nghiệp bất thiện khi đang viên mãn sẽ ngăn che đạo, (vì thế) trước khi nó đi đến chỗ viên mãn, trước khi nó làm cho quả sanh khởi, trước khi nó ngăn che đạo, trước khi nó vượt qua khả năng được giáo hóa, Đức Thế Tôn giáo huấn người ấy khi (nghiệp) chưa viên mãn. Như Tôn giả Aṅgulimāla.

သဗ္ဗေသံ မုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တတာ. တတ္ထ မုဒု အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရာ မဇ္ဈံ အဝသေသကုသလသင်္ခါရာ, အဓိမတ္တံ အကုသလသင်္ခါရာ, ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော, ဣဒံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ, ဣဒံ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယံ, ဣဒံ အပရာပရိယဝေဒနီယံ, ဣဒံ နိရယဝေဒနီယံ, ဣဒံ တိရစ္ဆာနဝေဒနီယံ, ဣဒံ ပေတ္တိဝိသယဝေဒနီယံ, ဣဒံ အသုရဝေဒနီယံ, ဣဒံ ဒေဝဝေဒနီယံ, ဣဒံ မနုဿဝေဒနီယန္တိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ကမ္မသမာဒါနာနံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော ဝိပါကဝေမတ္တတာ ဉာဏံ ပဉ္စမံ တထာဂတဗလံ.

Đối với tất cả (các nghiệp) có trạng thái mềm, trung bình, và vượt trội. Trong đó, các bất động hành là mềm, các thiện hành còn lại là trung bình, các bất thiện hành là vượt trội. Trí tuệ ở đây (phát sanh) do nhân, do trường hợp, một cách không giới hạn (biết rằng): 'Quả này là hiện pháp thọ, quả này là sanh thọ, quả này là hậu sanh thọ, quả này là cảm thọ ở địa ngục, quả này là cảm thọ ở (loài) bàng sanh, quả này là cảm thọ ở cõi ngạ quỷ, quả này là cảm thọ ở (cõi) a-tu-la, quả này là cảm thọ ở (cõi) trời, quả này là cảm thọ ở (cõi) người.' Trí tuệ này được gọi là Như Lai lực thứ năm: trí biết sự khác biệt về quả của các sự thực hành nghiệp trong quá khứ, tương lai, và hiện tại, do nhân, do trường hợp, một cách không giới hạn.

၆၂. ဣတိ တထာ သမာဒိန္နာနံ ကမ္မာနံ သမာဒိန္နာနံ ဈာနာနံ ဝိမောက္ခာနံ သမာဓီနံ သမာပတ္တီနံ အယံ သံကိလေသော, ဣဒံ ဝေါဒါနံ, ဣဒံ ဝုဋ္ဌာနံ, ဧဝံ သံကိလိဿတိ, ဧဝံ ဝေါဒါယတိ, ဧဝံ ဝုဋ္ဌဟတီတိ ဉာဏံ အနာဝရဏံ.

62. Như vậy, đối với các nghiệp, các thiền, các giải thoát, các định, các nhập đã được thực hành như thế, (trí tuệ biết): 'Đây là sự ô nhiễm, đây là sự trong sạch, đây là sự xuất khởi; ô nhiễm như thế này, trong sạch như thế này, xuất khởi như thế này.' Trí tuệ này là không bị ngăn che.

တတ္ထ [Pg.83] ကတိ ဈာနာနိ? စတ္တာရိ ဈာနာနိ. ကတိ ဝိမောက္ခာ? ဧကာဒသ စ အဋ္ဌ စ သတ္တ စ တယော စ ဒွေ စ. ကတိ သမာဓီ? တယော သမာဓီ – သဝိတက္ကော သဝိစာရော သမာဓိ, အဝိတက္ကော ဝိစာရမတ္တော သမာဓိ, အဝိတက္ကော အဝိစာရော သမာဓိ. ကတိ သမာပတ္တိယော? ပဉ္စ သမာပတ္တိယော – သညာသမာပတ္တိ အသညာသမာပတ္တိ နေဝသညာနာသညာသမာပတ္တိ ဝိဘူတသညာသမာပတ္တိ နိရောဓသမာပတ္တိ.

Trong đó, có bao nhiêu thiền? Có bốn thiền. Có bao nhiêu giải thoát? Có mười một, và tám, và bảy, và ba, và hai. Có bao nhiêu định? Có ba định: định có tầm có tứ, định không tầm chỉ có tứ, và định không tầm không tứ. Có bao nhiêu nhập? Có năm nhập: tưởng nhập, vô tưởng nhập, phi tưởng phi phi tưởng nhập, vibhūtasaññāsamāpatti, và diệt nhập.

တတ္ထ ကတမော သံကိလေသော? ပဌမဇ္ဈာနဿ ကာမရာဂဗျာပါဒါ သံကိလေသော. ယေ စ ကုက္ကုဋဈာယီ ဒွေ ပဌမကာ ယော ဝါ ပန ကောစိ ဟာနဘာဂိယော သမာဓိ, အယံ သံကိလေသော. တတ္ထ ကတမံ ဝေါဒါနံ, နီဝရဏပါရိသုဒ္ဓိ, ပဌမဿ ဈာနဿ ယေ စ ကုက္ကုဋဈာယီ ဒွေ ပစ္ဆိမကာ ယော ဝါ ပန ကောစိ ဝိသေသဘာဂိယော သမာဓိ, ဣဒံ ဝေါဒါနံ. တတ္ထ ကတမံ ဝုဋ္ဌာနံ? ယံ သမာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကောသလ္လံ, ဣဒံ ဝုဋ္ဌာနံ. ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော, ဣဒံ ဝုစ္စတိ သဗ္ဗေသံ ဈာနဝိမောက္ခသမာဓိသမာပတ္တီနံ သံကိလေသဝေါဒါနဝုဋ္ဌာနဉာဏံ ဆဋ္ဌံ တထာဂတဗလံ.

Trong đó, thế nào là sự ô nhiễm? Đối với sơ thiền, tham dục và sân hận là sự ô nhiễm. Và hai hạng đầu của những người thiền kukkuṭa, hoặc lại nữa, bất cứ định nào thuộc phần thoái hóa, đây là sự ô nhiễm. Trong đó, thế nào là sự trong sạch? Sự thanh tịnh khỏi các triền cái đối với sơ thiền, và hai hạng sau của những người thiền kukkuṭa, hoặc lại nữa, bất cứ định nào thuộc phần thắng tấn, đây là sự trong sạch. Trong đó, thế nào là sự xuất khởi? Sự thiện xảo trong việc xuất khỏi định, đây là sự xuất khởi. Trí tuệ ở đây (phát sanh) do nhân, do trường hợp, một cách không giới hạn, trí tuệ này được gọi là Như Lai lực thứ sáu: trí biết về sự ô nhiễm, sự trong sạch, và sự xuất khởi của tất cả thiền, giải thoát, định, và nhập.

၆၃. ဣတိ တဿေဝ သမာဓိဿ တယော ဓမ္မာ ပရိဝါရာ ဣန္ဒြိယာနိ ဗလာနိ ဝီရိယမိတိ, တာနိယေဝ ဣန္ဒြိယာနိ ဝီရိယဝသေန ဗလာနိ ဘဝန္တိ, အာဓိပတေယျဋ္ဌေန ဣန္ဒြိယာနိ, အကမ္ပိယဋ္ဌေန ဗလာနိ, ဣတိ တေသံ မုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တတာ အယံ မုဒိန္ဒြိယော အယံ မဇ္ဈိန္ဒြိယော အယံ တိက္ခိန္ဒြိယောတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ တိက္ခိန္ဒြိယံ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒတိ, မဇ္ဈိန္ဒြိယံ ဘဂဝါ သံခိတ္တဝိတ္ထာရေန ဩဝဒတိ, မုဒိန္ဒြိယံ ဘဂဝါ ဝိတ္ထာရေန ဩဝဒတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ တိက္ခိန္ဒြိယဿ မုဒုကံ ဓမ္မဒေသနံ ဥပဒိသတိ, မဇ္ဈိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ မုဒုတိက္ခဓမ္မဒေသနံ ဥပဒိသတိ, မုဒိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ တိက္ခံ ဓမ္မဒေသနံ ဥပဒိသတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ တိက္ခိန္ဒြိယဿ သမထံ ဥပဒိသတိ, မဇ္ဈိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ သမထဝိပဿနံ ဥပဒိသတိ, မုဒိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ ဝိပဿနံ ဥပဒိသတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ တိက္ခိန္ဒြိယဿ နိဿရဏံ ဥပဒိသတိ, မဇ္ဈိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ဥပဒိသတိ, မုဒိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ဥပဒိသတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ တိက္ခိန္ဒြိယဿ အဓိပညာသိက္ခာယ ပညာပယတိ, မဇ္ဈိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ အဓိစိတ္တသိက္ခာယ ပညာပယတိ, မုဒိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ အဓိသီလသိက္ခာယ ပညာပယတိ.

63. Như vậy, chính định ấy có ba pháp tùy tùng: các quyền, các lực, và tinh tấn. Chính các quyền ấy, do năng lực của tinh tấn, trở thành các lực. Theo nghĩa làm chủ là các quyền, theo nghĩa không lay động là các lực. Như vậy, chúng có trạng thái mềm, trung bình, và vượt trội: người này có quyền mềm, người này có quyền trung bình, người này có quyền sắc bén. Trong đó, Đức Thế Tôn giáo huấn người có quyền sắc bén bằng lời giáo huấn tóm tắt; Đức Thế Tôn giáo huấn người có quyền trung bình bằng lời giáo huấn tóm tắt và chi tiết; Đức Thế Tôn giáo huấn người có quyền mềm bằng lời giáo huấn chi tiết. Trong đó, Đức Thế Tôn chỉ dạy pháp thoại nhu hòa cho người có quyền sắc bén; Đức Thế Tôn chỉ dạy pháp thoại nhu hòa và sắc bén cho người có quyền trung bình; Đức Thế Tôn chỉ dạy pháp thoại sắc bén cho người có quyền mềm. Trong đó, Đức Thế Tôn chỉ dạy chỉ tịnh cho người có quyền sắc bén; Đức Thế Tôn chỉ dạy chỉ tịnh và quán minh cho người có quyền trung bình; Đức Thế Tôn chỉ dạy quán minh cho người có quyền mềm. Trong đó, Đức Thế Tôn chỉ dạy sự xuất ly cho người có quyền sắc bén; Đức Thế Tôn chỉ dạy sự nguy hại và sự xuất ly cho người có quyền trung bình; Đức Thế Tôn chỉ dạy vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly cho người có quyền mềm. Trong đó, Đức Thế Tôn chế định tăng thượng tuệ học cho người có quyền sắc bén; Đức Thế Tôn chế định tăng thượng tâm học cho người có quyền trung bình; Đức Thế Tôn chế định tăng thượng giới học cho người có quyền mềm.

ယံ [Pg.84] ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော အယံ ဣမံ ဘူမိံ ဘာဝနဉ္စ ဂတော, ဣမာယ ဝေလာယ ဣမာယ အနုသာသနိယာ ဧဝံ ဓာတုကော စာယံ အယံ စဿ အာသယော အယဉ္စ အနုသယော ဣတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဝေမတ္တတာ ဉာဏံ သတ္တမံ တထာဂတဗလံ.

Trí tuệ ở đây (phát sanh) do nhân, do trường hợp, một cách không giới hạn (biết rằng): 'Người này đã đạt đến cảnh giới này và sự tu tập này, vào thời điểm này, bằng lời giáo huấn này; và người này có bản chất như thế này, và đây là khuynh hướng của người ấy, và đây là tùy miên (của người ấy).' Trí tuệ này được gọi là Như Lai lực thứ bảy: trí biết sự khác biệt về mức độ cao thấp của các quyền của các chúng sanh khác, các hạng người khác.

ဣတိ တတ္ထ ယံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထိဒံ, ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာရီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကာနိပိ ဇာတိသတာနိ အနေကာနိပိ ဇာတိသဟဿာနိ အနေကာနိပိ ဇာတိသတသဟဿာနိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ. အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ. တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နောတိ, ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

Như vậy, ở đây vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Cụ thể là: một kiếp, hai kiếp, ba kiếp, bốn kiếp, năm kiếp, mười kiếp, hai mươi kiếp, ba mươi kiếp, bốn mươi kiếp, năm mươi kiếp, một trăm kiếp, một ngàn kiếp, một trăm ngàn kiếp, nhiều trăm kiếp, nhiều ngàn kiếp, nhiều trăm ngàn kiếp, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành và hoại. ‘Tại nơi kia, ta đã có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ giới hạn như thế này. Ta, người ấy, sau khi chết từ kiếp sống đó, đã sanh vào nơi kia. Và tại nơi đó, ta đã có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ giới hạn như thế này. Ta, người ấy, sau khi chết từ kiếp sống đó, đã sanh vào nơi đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các trạng thái và các chi tiết.

၆၄. တတ္ထ သဂ္ဂူပဂေသု စ သတ္တေသု မနုဿူပဂေသု စ သတ္တေသု အပါယူပဂေသု စ သတ္တေသု ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ လောဘာဒယော ဥဿန္နာ အလောဘာဒယော မန္ဒာ, ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ အလောဘာဒယော ဥဿန္နာ လောဘာဒယော မန္ဒာ, ယေ ဝါ ပန ဥဿန္နာ ယေ ဝါ ပန မန္ဒာ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ဣမာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဥပစိတာနိ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ဣမာနိ ဣန္ဒြိယာနိ အနုပစိတာနိ အမုကာယ ဝါ ကပ္ပကောဋိယံ ကပ္ပသတသဟဿေ ဝါ ကပ္ပသဟဿေ ဝါ ကပ္ပသတေ ဝါ ကပ္ပေ ဝါ အန္တရကပ္ပေ ဝါ ဥပဍ္ဎကပ္ပေ ဝါ သံဝစ္ဆရေ ဝါ ဥပဍ္ဎသံဝစ္ဆရေ ဝါ မာသေ ဝါ ပက္ခေ ဝါ ဒိဝသေ ဝါ မုဟုတ္တေ ဝါ ဣမိနာ ပမာဒေန ဝါ ပသာဒေန ဝါတိ. တံ တံ ဘဝံ ဘဂဝါ အနုဿရန္တော အသေသံ ဇာနာတိ, တတ္ထ ယံ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ [Pg.85] မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ.

64. Ở đây, đối với các chúng sanh sanh về cõi trời, các chúng sanh sanh về cõi người, và các chúng sanh sanh về cõi khổ, (Ngài biết rằng): ‘Đối với cá nhân này, tham v.v... thì dồi dào, vô tham v.v... thì yếu kém; đối với cá nhân này, vô tham v.v... thì dồi dào, tham v.v... thì yếu kém; những gì dồi dào, những gì yếu kém; đối với cá nhân này, các căn này đã được tích tập; đối với cá nhân này, các căn này đã không được tích tập; trong vô số kiếp nào đó, hoặc trăm ngàn kiếp, hoặc ngàn kiếp, hoặc trăm kiếp, hoặc một kiếp, hoặc một trung kiếp, hoặc nửa kiếp, hoặc một năm, hoặc nửa năm, hoặc một tháng, hoặc nửa tháng, hoặc một ngày, hoặc một khoảnh khắc, do sự dễ duôi này hoặc do sự trong sạch này.’ Đức Thế Tôn, khi nhớ lại từng kiếp sống ấy, biết một cách không sót. Ở đây, với thiên nhãn thanh tịnh, vượt ngoài mắt người thường, Ngài thấy các chúng sanh đang chết đi, đang sanh lại; hạ liệt, cao sang; xinh đẹp, xấu xí; thiện thú, ác thú; Ngài biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ: ‘Này các bạn, thật vậy, những chúng sanh này đã đầy đủ thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ nghiệp tà kiến. Họ, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi khổ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.’

ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ, တတ္ထ သဂ္ဂူပဂေသု စ သတ္တေသု မနုဿူပဂေသု စ သတ္တေသု အပါယူပဂေသု စ သတ္တေသု ဣမိနာ ပုဂ္ဂလေန ဧဝရူပံ ကမ္မံ အမုကာယ ကပ္ပကောဋိယံ ဥပစိတံ ကပ္ပသတသဟဿေ ဝါ ကပ္ပသဟဿေ ဝါ ကပ္ပသတေ ဝါ ကပ္ပေ ဝါ အန္တရကပ္ပေ ဝါ ဥပဍ္ဎကပ္ပေ ဝါ သံဝစ္ဆရေ ဝါ ဥပဍ္ဎသံဝစ္ဆရေ ဝါ မာသေ ဝါ ပက္ခေ ဝါ ဒိဝသေ ဝါ မုဟုတ္တေ ဝါ ဣမိနာ ပမာဒေန ဝါ ပသာဒေန ဝါတိ. ဣမာနိ ဘဂဝတော ဒွေ ဉာဏာနိ – ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဉ္စ ဒိဗ္ဗစက္ခု စ အဋ္ဌမံ နဝမံ တထာဂတဗလံ.

‘Này các bạn, còn những chúng sanh này đã đầy đủ thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ nghiệp chánh kiến. Họ, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào thiện thú, cõi trời.’ Ở đây, đối với các chúng sanh sanh về cõi trời, các chúng sanh sanh về cõi người, và các chúng sanh sanh về cõi khổ, (Ngài biết rằng): ‘Bởi cá nhân này, nghiệp như thế này đã được tích tập trong vô số kiếp nào đó, hoặc trăm ngàn kiếp, hoặc ngàn kiếp, hoặc trăm kiếp, hoặc một kiếp, hoặc một trung kiếp, hoặc nửa kiếp, hoặc một năm, hoặc nửa năm, hoặc một tháng, hoặc nửa tháng, hoặc một ngày, hoặc một khoảnh khắc, do sự dễ duôi này hoặc do sự trong sạch này.’ Hai trí này của Đức Thế Tôn – Túc Mạng Tùy Niệm Trí và Thiên Nhãn Trí – là Như Lai lực thứ tám và thứ chín.

ဣတိ တတ္ထ ယံ သဗ္ဗညုတာ ပတ္တာ ဝိဒိတာ သဗ္ဗဓမ္မာ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဥပ္ပန္နံ သဗ္ဗညုတဉာဏံ နိဟတော မာရော ဗောဓိမူလေ, ဣဒံ ဘဂဝတော ဒသမံ ဗလံ သဗ္ဗာသဝပရိက္ခယံ ဉာဏံ. ဒသဗလသမန္နာဂတာ ဟိ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တောတိ.

Như vậy, ở đây, sự chứng đắc Nhất Thiết Trí, việc biết tất cả các pháp, sự sanh khởi của Nhất Thiết Trí không bụi bặm không ô uế, việc ma bị tiêu diệt tại cội Bồ-đề — trí tuệ làm cạn kiệt tất cả các lậu hoặc này của Đức Thế Tôn là lực thứ mười. Quả thật, các đức Phật, các đức Thế Tôn, đều đầy đủ mười lực.

နိယုတ္တော ဝိစယော ဟာရသမ္ပာတော.

Phần trình bày về phương pháp Trạch Pháp đã được sắp đặt.

၃. ယုတ္တိဟာရသမ္ပာတော

3. Phần trình bày về phương pháp Luận Lý.

၆၅.

65.

တတ္ထ ကတမော ယုတ္တိဟာရသမ္ပာတော?‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော;

သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော, ဉတွာန ဥဒယဗ္ဗယံ;

ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူ ဘိက္ခု, သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေ’’တိ.

Ở đây, phần trình bày về phương pháp Luận Lý là gì? ‘Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy làm hành xứ; có chánh kiến đi trước, sau khi biết được sự sanh diệt; vị tỳ khưu chế ngự hôn trầm thụy miên, nên từ bỏ tất cả các ác thú.’

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ရက္ခိတစိတ္တဿ သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော ဘဝိဿတီတိ ယုဇ္ဇတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဘဝိဿတီတိ ယုဇ္ဇတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော ဝိဟရန္တော ဥဒယဗ္ဗယံ ပဋိဝိဇ္ဈိဿတီတိ ယုဇ္ဇတိ, ဥဒယဗ္ဗယံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တော သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟိဿတီတိ ယုဇ္ဇတိ. သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟန္တော သဗ္ဗာနိ ဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတဘယာနိ သမတိက္ကမိဿတီတိ ယုဇ္ဇတီတိ.

‘Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy làm hành xứ’: người có tâm được hộ trì sẽ có chánh tư duy làm hành xứ, điều này là hợp lý; người có chánh tư duy làm hành xứ sẽ có chánh kiến, điều này là hợp lý; người sống với chánh kiến đi trước sẽ thấu triệt sự sanh diệt, điều này là hợp lý; người đang thấu triệt sự sanh diệt sẽ từ bỏ tất cả các ác thú, điều này là hợp lý. Người đang từ bỏ tất cả các ác thú sẽ vượt qua tất cả các nỗi sợ hãi về ác thú và đọa xứ, điều này là hợp lý.

နိယုတ္တော ယုတ္တိဟာရသမ္ပာတော.

Phần trình bày về phương pháp Luận Lý đã được sắp đặt.

၄. ပဒဋ္ဌာနဟာရသမ္ပာတော

4. Phần trình bày về phương pháp Nhân Cận.

၆၆. တတ္ထ [Pg.86] ကတမော ပဒဋ္ဌာနော ဟာရသမ္ပာတော?

66. Ở đây, phần trình bày về phương pháp Nhân Cận là gì?

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ဂါထာ. ‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿာ’’တိ တိဏ္ဏံ သုစရိတာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ သမထဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော’’တိ ဝိပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘ဉတွာန ဥဒယဗ္ဗယ’’န္တိ ဒဿနဘူမိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူ ဘိက္ခူ’’တိ ဝီရိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေ’’တိ ဘာဝနာယ ပဒဋ္ဌာနံ.

Bài kệ ‘Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy làm hành xứ’. ‘Do đó, người có tâm được hộ trì’ là nhân cận của ba thiện hành. ‘Có chánh tư duy làm hành xứ’ là nhân cận của chỉ. ‘Có chánh kiến đi trước’ là nhân cận của quán. ‘Sau khi biết được sự sanh diệt’ là nhân cận của kiến địa. ‘Vị tỳ khưu chế ngự hôn trầm thụy miên’ là nhân cận của tinh tấn. ‘Nên từ bỏ tất cả các ác thú’ là nhân cận của sự tu tập.

နိယုတ္တော ပဒဋ္ဌာနော ဟာရသမ္ပာတော.

Phần trình bày về phương pháp Nhân Cận đã được sắp đặt.

၅. လက္ခဏဟာရသမ္ပာတော

5. Phần trình bày về phương pháp Đặc Tướng.

၆၇. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရသမ္ပာတော?

67. Ở đây, phần trình bày về phương pháp Đặc Tướng là gì?

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ဂါထာ. ‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ဣဒံ သတိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယေ ဂဟိတေ ဂဟိတာနိ ဘဝန္တိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ. ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော’’တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဂဟိတာယ ဂဟိတော ဘဝတိ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. တံ ကိဿ ဟေတု? သမ္မာဒိဋ္ဌိတော ဟိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော ပဘဝတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပတော သမ္မာဝါစာ ပဘဝတိ, သမ္မာဝါစာတော သမ္မာကမ္မန္တော ပဘဝတိ, သမ္မာကမ္မန္တတော သမ္မာအာဇီဝေါ ပဘဝတိ, သမ္မာအာဇီဝတော သမ္မာဝါယာမော ပဘဝတိ, သမ္မာဝါယာမတော သမ္မာသတိ ပဘဝတိ, သမ္မာသတိတော သမ္မာသမာဓိ ပဘဝတိ, သမ္မာသမာဓိတော သမ္မာဝိမုတ္တိ ပဘဝတိ, သမ္မာဝိမုတ္တိတော သမ္မာဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ပဘဝတိ.

Câu kệ: “Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy là hành xứ”. “Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy là hành xứ” đây là niệm quyền, khi niệm quyền được nắm giữ thì năm quyền cũng được nắm giữ. “Có chánh kiến dẫn đầu”, khi chánh kiến được nắm giữ thì Thánh đạo Tám ngành cũng được nắm giữ. Điều ấy vì nhân gì? Quả vậy, từ chánh kiến, chánh tư duy phát sanh; từ chánh tư duy, chánh ngữ phát sanh; từ chánh ngữ, chánh nghiệp phát sanh; từ chánh nghiệp, chánh mạng phát sanh; từ chánh mạng, chánh tinh tấn phát sanh; từ chánh tinh tấn, chánh niệm phát sanh; từ chánh niệm, chánh định phát sanh; từ chánh định, chánh giải thoát phát sanh; từ chánh giải thoát, chánh giải thoát tri kiến phát sanh.

နိယုတ္တော လက္ခဏော ဟာရသမ္ပာတော.

Phần tương ứng về đặc tướng (lakkhaṇahārasampāta) đã được trình bày.

၆. စတုဗျူဟဟာရသမ္ပာတော

6. Phần tương ứng về bốn phương diện (catubyūhahārasampāta).

၆၈. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရသမ္ပာတော.

68. Trong ấy, thế nào là phần tương ứng về bốn phương diện?

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ဂါထာ. ‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿာ’’တိ ရက္ခိတံ ပရိပါလီယတီတိ ဧသာ နိရုတ္တိ. ဣဓ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပာယော? ယေ ဒုဂ္ဂတီဟိ ပရိမုစ္စိတုကာမာ ဘဝိဿန္တိ, တေ ဓမ္မစာရိနော ဘဝိဿန္တီတိ အယံ ဧတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယော. ကောကာလိကော ဟိ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေသု [Pg.87] ထေရေသု စိတ္တံ ပဒေါသယိတွာ မဟာပဒုမနိရယေ ဥပပန္နော. ဘဂဝါ စ သတိအာရက္ခေန စေတသာ သမန္နာဂတော, သုတ္တမှိ ဝုတ္တံ ‘‘သတိယာ စိတ္တံ ရက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ.

Câu kệ: “Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy là hành xứ”. “Do đó, người có tâm được hộ trì” (rakkhitacittassa), được hộ trì (rakkhitaṃ), được bảo vệ (paripālīyati), đây là ngữ nguyên. Ở đây, chủ ý của đức Thế Tôn là gì? “Những ai sẽ muốn giải thoát khỏi các đọa xứ, họ sẽ là những người thực hành Pháp”, đây là chủ ý của đức Thế Tôn ở đây. Quả vậy, Tỳ khưu Kokālika do làm tổn hại tâm đối với các trưởng lão Sāriputta và Moggallāna đã sanh vào địa ngục Mahāpaduma. Và đức Thế Tôn đã thành tựu tâm có niệm làm sự phòng hộ, trong kinh đã được nói rằng: “Tâm cần được hộ trì bằng niệm”.

နိယုတ္တော စတုဗျူဟော ဟာရသမ္ပာတော.

Phần tương ứng về bốn phương diện đã được trình bày.

၇. အာဝဋ္ဋဟာရသမ္ပာတော

7. Phần tương ứng về sự xoay chuyển (āvaṭṭahārasampāta).

၆၉. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရသမ္ပာတော?

69. Trong ấy, thế nào là phần tương ứng về sự xoay chuyển?

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ဂါထာ. ‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ သမထော. ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော’’တိ ဝိပဿနာ. ‘‘ဉတွာန ဥဒယဗ္ဗယ’’န္တိ ဒုက္ခပရိညာ. ‘‘ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူ ဘိက္ခူ’’တိ သမုဒယပဟာနံ. ‘‘သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေ’’တိ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ.

Câu kệ: “Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy là hành xứ”. “Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy là hành xứ” là chỉ. “Có chánh kiến dẫn đầu” là quán. “Sau khi biết sự sanh diệt” là sự liễu tri khổ. “Vị Tỳ khưu chinh phục hôn trầm và thụy miên” là sự đoạn trừ tập. “Nên từ bỏ tất cả các đọa xứ” là diệt. Đây là bốn sự thật.

နိယုတ္တော အာဝဋ္ဋော ဟာရသမ္ပာတော.

Phần tương ứng về sự xoay chuyển đã được trình bày.

၈. ဝိဘတ္တိဟာရသမ္ပာတော

8. Phần tương ứng về sự phân loại (vibhattihārasampāta).

၇၀. တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိဟာရသမ္ပာတော?

70. Trong ấy, thế nào là phần tương ứng về sự phân loại?

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ဂါထာ. ကုသလပက္ခော ကုသလပက္ခေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. အကုသလပက္ခော အကုသလပက္ခေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော.

Câu kệ: “Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy là hành xứ”. Phần thiện nên được chỉ ra bằng phần thiện. Phần bất thiện nên được chỉ ra bằng phần bất thiện.

နိယုတ္တော ဝိဘတ္တိဟာရသမ္ပာတော.

Phần tương ứng về sự phân loại đã được trình bày.

၉. ပရိဝတ္တနဟာရသမ္ပာတော

9. Phần tương ứng về sự chuyển đổi (parivattanahārasampāta).

၇၁. တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော ဟာရသမ္ပာတော?

71. Trong ấy, thế nào là phần tương ứng về sự chuyển đổi?

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ဂါထာ. သမထဝိပဿနာယ ဘာဝိတာယ နိရောဓော ဖလံ, ပရိညာတံ ဒုက္ခံ, သမုဒယော ပဟီနော, မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော ပဋိပက္ခေန.

Câu kệ: “Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy là hành xứ”. Khi chỉ và quán được tu tập, diệt là quả, khổ được liễu tri, tập được đoạn trừ, đạo được tu tập bằng cách đối trị.

နိယုတ္တော ပရိဝတ္တနော ဟာရသမ္ပာတော.

Phần tương ứng về sự chuyển đổi đã được trình bày.

၁၀. ဝေဝစနဟာရသမ္ပာတော

10. Phần tương ứng về từ đồng nghĩa (vevacanahārasampāta).

၇၂. တတ္ထ [Pg.88] ကတမော ဝေဝစနော ဟာရသမ္ပာတော?

72. Trong ấy, thế nào là phần tương ứng về từ đồng nghĩa?

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ဂါထာ. ‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿာ’’တိ စိတ္တံ မနော ဝိညာဏံ မနိန္ဒြိယံ မနာယတနံ ဝိဇာနနာ ဝိဇာနိတတ္တံ, ဣဒံ ဝေဝစနံ. ‘‘သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပော အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော, ဣဒံ ဝေဝစနံ. ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော’’တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ နာမ ပညာသတ္ထံ ပညာခဂ္ဂေါ ပညာရတနံ ပညာပဇ္ဇောတော ပညာပတောဒေါ ပညာပါသာဒေါ, ဣဒံ ဝေဝစနံ.

Câu kệ: “Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy là hành xứ”. “Do đó, người có tâm được hộ trì”: tâm (citta), ý (mano), thức (viññāṇa), ý quyền (manindriya), ý xứ (manāyatana), sự biết (vijānanā), trạng thái biết (vijānitatta), đây là những từ đồng nghĩa. “Có chánh tư duy là hành xứ”: tư duy về sự xuất ly (nekkhammasaṅkappa), tư duy về sự vô sân (abyāpādasaṅkappa), tư duy về sự vô hại (avihiṃsāsaṅkappa), đây là những từ đồng nghĩa. “Có chánh kiến dẫn đầu”: chánh kiến tức là trí tuệ (paññā), vũ khí trí tuệ (paññāsattha), gươm báu trí tuệ (paññākhagga), bảo vật trí tuệ (paññāratana), ánh sáng trí tuệ (paññāpajjota), cây roi trí tuệ (paññāpatoda), lâu đài trí tuệ (paññāpāsāda), đây là những từ đồng nghĩa.

နိယုတ္တော ဝေဝစနော ဟာရသမ္ပာတော.

Phần tương ứng về từ đồng nghĩa đã được trình bày.

၁၁. ပညတ္တိဟာရသမ္ပာတော

11. Phần tương ứng về sự chế định (paññattihārasampāta).

၇၃. တတ္ထ ကတမော ပညတ္တိဟာရသမ္ပာတော?

73. Trong ấy, thế nào là phần tương ứng về sự chế định?

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ဂါထာ. ‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿာ’’တိ ပဒဋ္ဌာနပညတ္တိ သတိယာ. ‘‘သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ဘာဝနာပညတ္တိ သမထဿ. ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော, ဉတွာန ဥဒယဗ္ဗယ’’န္တိ ဒဿနဘူမိယာ နိက္ခေပပညတ္တိ. ‘‘ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူ ဘိက္ခူ’’တိ သမုဒယဿ အနဝသေသပ္ပဟာနပညတ္တိ, ‘‘သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေ’’တိ ဘာဝနာပညတ္တိ မဂ္ဂဿ.

Câu kệ: “Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy là hành xứ”. “Do đó, người có tâm được hộ trì” là sự chế định nhân gần của niệm. “Có chánh tư duy là hành xứ” là sự chế định về sự tu tập của chỉ. “Có chánh kiến dẫn đầu, sau khi biết sự sanh diệt” là sự chế định về sự đặt để trong kiến địa. “Vị Tỳ khưu chinh phục hôn trầm và thụy miên” là sự chế định về sự đoạn trừ không còn dư sót của tập. “Nên từ bỏ tất cả các đọa xứ” là sự chế định về sự tu tập của đạo.

နိယုတ္တော ပညတ္တိဟာရသမ္ပာတော.

Phần tương ứng về sự chế định đã được trình bày.

၁၂. ဩတရဏဟာရသမ္ပာတော

12. Phần tương ứng về sự đi vào (otaraṇahārasampāta).

၇၄. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော ဟာရသမ္ပာတော?

74. Trong ấy, thế nào là phần tương ứng về sự đi vào?

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ဂါထာ. ‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’. ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော’’တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဂဟိတာယ ဂဟိတာနိ ဘဝန္တိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, အယံ ဣန္ဒြိယေဟိ ဩတရဏာ.

Câu kệ: “Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy là hành xứ”. “Do đó, người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy là hành xứ”. “Có chánh kiến dẫn đầu”, khi chánh kiến được nắm giữ thì năm quyền cũng được nắm giữ, đây là sự đi vào bằng các quyền.

တာနိယေဝ ဣန္ဒြိယာနိ ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ အဝိဇ္ဇာနိရောဓော, အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော, သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော, ဧဝံ သဗ္ဗံ, အယံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေန ဩတရဏာ.

Chính những quyền ấy là minh, do minh sanh khởi nên vô minh diệt, do vô minh diệt nên các hành diệt, do các hành diệt nên thức diệt, cứ như thế toàn bộ (chuỗi diệt). Đây là sự đi vào bằng duyên khởi.

တာနိယေဝ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ တီဟိ ခန္ဓေဟိ သင်္ဂဟိတာနိ – သီလက္ခန္ဓေန သမာဓိက္ခန္ဓေန ပညာက္ခန္ဓေန. အယံ ခန္ဓေဟိ ဩတရဏာ.

Chính năm quyền ấy được bao gồm bởi ba uẩn: giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn. Đây là sự đưa vào bằng các uẩn.

တာနိ [Pg.89] ယေဝ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ သင်္ခါရပရိယာပန္နာနိ. ယေ သင်္ခါရာ အနာသဝါ နော စ ဘဝင်္ဂါ, တေ သင်္ခါရာ ဓမ္မဓာတုသင်္ဂဟိတာ, အယံ ဓာတူဟိ ဩတရဏာ.

Chính năm quyền ấy được bao gồm trong hành. Những hành nào vô lậu và không phải là hữu phần, những hành ấy được bao gồm bởi pháp giới. Đây là sự đưa vào bằng các giới.

သာ ဓမ္မဓာတု ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နာ, ယံ အာယတနံ အနာသဝံ နော စ ဘဝင်္ဂံ, အယံ အာယတနေဟိ ဩတရဏာ.

Pháp giới ấy được bao gồm trong pháp xứ. Xứ nào vô lậu và không phải là hữu phần, đây là sự đưa vào bằng các xứ.

နိယုတ္တော ဩတရဏော ဟာရသမ္ပာတော.

Phần Hướng Dẫn Đưa Vào đã được trình bày.

၁၃. သောဓနဟာရသမ္ပာတော

13. Phần Hướng Dẫn Thanh Lọc

၇၅. တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရသမ္ပာတော?

75. Trong ấy, phần Hướng Dẫn Thanh Lọc là gì?

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ဂါထာ. ယတ္ထ အာရမ္ဘော သုဒ္ဓေါ, သော ပဉှော ဝိသဇ္ဇိတော ဘဝတိ. ယတ္ထ ပန အာရမ္ဘော န သုဒ္ဓေါ, န တာဝ သော ပဉှော ဝိသဇ္ဇိတော ဘဝတိ.

Câu kệ: ‘Do đó, với người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy làm cảnh giới.’ Ở đâu sự khởi đầu là thanh tịnh, vấn đề ấy được giải quyết. Nhưng ở đâu sự khởi đầu không thanh tịnh, vấn đề ấy vẫn chưa được giải quyết.

နိယုတ္တော သောဓနော ဟာရသမ္ပာတော.

Phần Hướng Dẫn Thanh Lọc đã được trình bày.

၁၄. အဓိဋ္ဌာနဟာရသမ္ပာတော

14. Phần Hướng Dẫn Quyết Định

၇၆. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော ဟာရသမ္ပာတော?

76. Trong ấy, phần Hướng Dẫn Quyết Định là gì?

တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရောတိ ဂါထာ. တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿာတိ ဧကတ္တတာ. စိတ္တံ မနော ဝိညာဏံ, အယံ ဝေမတ္တတာ. သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရောတိ ဧကတ္တတာ. နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပော အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော အယံ ဝေမတ္တတာ. သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရောတိ ဧကတ္တတာ. သမ္မာဒိဋ္ဌိ နာမ ယံ ဒုက္ခေ ဉာဏံ ဒုက္ခသမုဒယေ ဉာဏံ ဒုက္ခနိရောဓေ ဉာဏံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ မဂ္ဂေ ဉာဏံ ဟေတုမှိ ဉာဏံ ဟေတုသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ဉာဏံ ပစ္စယေ ဉာဏံ ပစ္စယသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ဉာဏံ, ယံ တတ္ထ တတ္ထ ယထာဘူတံ ဉာဏဒဿနံ အဘိသမယော သမ္ပဋိဝေဓော သစ္စာဂမနံ, အယံ ဝေမတ္တတာ. ဉတွာန ဥဒယဗ္ဗယန္တိ ဧကတ္တတာ, ဥဒယေန အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ, သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ, ဧဝံ သဗ္ဗံ သမုဒယော ဘဝတိ. ဝယေန အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော, ဧဝံ သဗ္ဗံ နိရောဓော ဟောတိ, အယံ ဝေမတ္တတာ. ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူ ဘိက္ခူတိ ဧကတ္တတာ, ထိနံ နာမ ယာ စိတ္တဿ အကလ္လတာ အကမ္မနိယတာ, မိဒ္ဓံ နာမ ယံ ကာယဿ လီနတ္တံ, အယံ ဝေမတ္တတာ. သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေတိ ဧကတ္တတာ, ဒေဝမနုဿေ ဝါ ဥပနိဓာယ [Pg.90] အပါယာ ဒုဂ္ဂတိ, နိဗ္ဗာနံ ဝါ ဥပနိဓာယ သဗ္ဗာ ဥပပတ္တိယော ဒုဂ္ဂတိ, အယံ ဝေမတ္တတာ.

Câu kệ: ‘Do đó, với người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy làm cảnh giới.’ ‘Do đó, với người có tâm được hộ trì’ là tính đồng nhất. Tâm, ý, thức, đây là tính dị biệt. ‘Có chánh tư duy làm cảnh giới’ là tính đồng nhất. Tư duy ly tham, tư duy vô sân, tư duy vô hại, đây là tính dị biệt. ‘Với chánh kiến đi trước’ là tính đồng nhất. Chánh kiến là trí tuệ về khổ, trí tuệ về khổ tập, trí tuệ về khổ diệt, trí tuệ về con đường đưa đến khổ diệt, trí tuệ về đạo, trí tuệ về nhân, trí tuệ về các pháp sanh từ nhân, trí tuệ về duyên, trí tuệ về các pháp sanh từ duyên; ở nơi này nơi kia, tri kiến như thật, sự thắng tri, sự thông đạt, sự đạt đến chân lý, đây là tính dị biệt. ‘Biết được sanh và diệt’ là tính đồng nhất. Do sanh khởi: do duyên vô minh, các hành sanh khởi; do duyên hành, thức sanh khởi; như vậy toàn bộ là sự tập khởi. Do hoại diệt: do vô minh diệt, hành diệt; như vậy toàn bộ là sự đoạn diệt, đây là tính dị biệt. ‘Tỳ khưu chế ngự hôn trầm thụy miên’ là tính đồng nhất. Hôn trầm là sự không thích hợp, không dễ sử dụng của tâm. Thụy miên là sự co rút của thân, đây là tính dị biệt. ‘Từ bỏ mọi ác thú’ là tính đồng nhất. So với chư thiên và loài người, các cõi dữ là ác thú; hoặc so với Niết-bàn, tất cả các sanh thú đều là ác thú, đây là tính dị biệt.

နိယုတ္တော အဓိဋ္ဌာနော ဟာရသမ္ပာတော.

Phần Hướng Dẫn Quyết Định đã được trình bày.

၁၅. ပရိက္ခာရဟာရသမ္ပာတော

15. Phần Hướng Dẫn Trang Bị

၇၇. တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော ဟာရသမ္ပာတော?

77. Trong ấy, phần Hướng Dẫn Trang Bị là gì?

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော’’တိ ဂါထာ. အယံ သမထဝိပဿနာယ ပရိက္ခာရော.

Câu kệ: ‘Do đó, với người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy làm cảnh giới.’ Đây là sự trang bị của chỉ và quán.

နိယုတ္တော ပရိက္ခာရော ဟာရသမ္ပာတော.

Phần Hướng Dẫn Trang Bị đã được trình bày.

၁၆. သမာရောပနဟာရသမ္ပာတော

16. Phần Hướng Dẫn Áp Dụng

၇၈. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော ဟာရသမ္ပာတော?

78. Trong ấy, phần Hướng Dẫn Áp Dụng là gì?

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော;

သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော, ဉတွာန ဥဒယဗ္ဗယံ;

ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူ ဘိက္ခု, သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေ’’တိ.

‘Do đó, với người có tâm được hộ trì, có chánh tư duy làm cảnh giới; với chánh kiến đi trước, biết được sanh và diệt; tỳ khưu chế ngự hôn trầm thụy miên, hãy từ bỏ mọi ác thú.’

တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿာတိ တိဏ္ဏံ သုစရိတာနံ ပဒဋ္ဌာနံ, စိတ္တေ ရက္ခိတေ တံ ရက္ခိတံ ဘဝတိ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ မနောကမ္မံ. သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဘာဝိတာယ ဘာဝိတော ဘဝတိ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. ကေန ကာရဏေန? သမ္မာဒိဋ္ဌိတော ဟိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော ပဘဝတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပတော သမ္မာဝါစာ ပဘဝတိ, သမ္မာဝါစာတော သမ္မာကမ္မန္တော ပဘဝတိ, သမ္မာကမ္မန္တတော သမ္မာအာဇီဝေါ ပဘဝတိ, သမ္မာအာဇီဝတော သမ္မာဝါယာမော ပဘဝတိ, သမ္မာဝါယာမတော သမ္မာသတိ ပဘဝတိ, သမ္မာသတိတော သမ္မာသမာဓိ ပဘဝတိ, သမ္မာသမာဓိတော သမ္မာဝိမုတ္တိ ပဘဝတိ, သမ္မာဝိမုတ္တိတော သမ္မာဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ပဘဝတိ. အယံ အနုပါဒိသေသော ပုဂ္ဂလော အနုပါဒိသေသာ စ နိဗ္ဗာနဓာတု.

‘Do đó, với người có tâm được hộ trì’ là nền tảng của ba thiện hạnh; khi tâm được hộ trì, thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp ấy được hộ trì. ‘Với chánh kiến đi trước’ là khi chánh kiến được tu tập, Thánh đạo Tám ngành được tu tập. Do nguyên nhân gì? Vì từ chánh kiến, chánh tư duy phát sanh; từ chánh tư duy, chánh ngữ phát sanh; từ chánh ngữ, chánh nghiệp phát sanh; từ chánh nghiệp, chánh mạng phát sanh; từ chánh mạng, chánh tinh tấn phát sanh; từ chánh tinh tấn, chánh niệm phát sanh; từ chánh niệm, chánh định phát sanh; từ chánh định, chánh giải thoát phát sanh; từ chánh giải thoát, chánh giải thoát tri kiến phát sanh. Đây là bậc vô dư y và vô dư y Niết-bàn giới.

နိယုတ္တော သမာရောပနော ဟာရသမ္ပာတော.

Phần Hướng Dẫn Áp Dụng đã được trình bày.

တေနာဟ [Pg.91] အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော –

Do đó, Tôn giả Mahākaccāyana đã nói:

‘‘သောဠသ ဟာရာ ပဌမံ, ဒိသလောစနတော ဒိသာ ဝိလောကေတွာ;

သင်္ခိပိယ အင်္ကုသေန ဟိ, နယေဟိ တီဟိ နိဒ္ဒိသေ သုတ္တ’’န္တိ.

‘Mười sáu Hướng Dẫn trước tiên, từ sự khảo sát phương hướng, sau khi đã xem xét các phương hướng; tóm tắt lại bằng cái móc câu, nên chỉ ra kinh bằng ba phương pháp.’

နိယုတ္တော ဟာရသမ္ပာတော.

Phần Hướng Dẫn đã được trình bày.

နယသမုဋ္ဌာနံ

Sự Phát Sanh Của Phương Pháp

၇၉. တတ္ထ ကတမံ နယသမုဋ္ဌာနံ? ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာယစ ဘဝတဏှာယ စ, တတ္ထ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏံ တဏှာသံယောဇနံ. အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာ သတ္တာ အဝိဇ္ဇာသံယုတ္တာ အဝိဇ္ဇာပက္ခေန ဝိစရန္တိ, တေ ဝုစ္စန္တိ ဒိဋ္ဌိစရိတာတိ. တဏှာသံယောဇနာ သတ္တာ တဏှာသံယုတ္တာ တဏှာပက္ခေန ဝိစရန္တိ, တေ ဝုစ္စန္တိ တဏှာစရိတာတိ. ဒိဋ္ဌိစရိတာ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇိတာ အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. တဏှာစရိတာ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇိတာ ကာမေသု ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

79. Trong ấy, sự phát sanh của phương pháp là gì? Điểm khởi đầu của vô minh và hữu ái không được biết đến. Trong đó, vô minh là triền cái, ái là kiết sử. Chúng sanh bị vô minh che lấp, tương ưng với vô minh, đi theo phe của vô minh, họ được gọi là người có tà kiến hành. Chúng sanh bị ái trói buộc, tương ưng với ái, đi theo phe của ái, họ được gọi là người có ái hành. Người có tà kiến hành xuất gia ngoài giáo pháp này, sống thực hành khổ hạnh ép xác. Người có ái hành xuất gia ngoài giáo pháp này, sống thực hành sự thụ hưởng dục lạc trong các dục.

တတ္ထ ကိံကာရဏံ ယံ ဒိဋ္ဌိစရိတာ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇိတာ အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ, တဏှာစရိတာ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇိတာ ကာမေသု ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ? ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ နတ္ထိ သစ္စဝဝတ္ထာနံ, ကုတော စတုသစ္စပ္ပကာသနာ ဝါ သမထဝိပဿနာကောသလ္လံ ဝါ ဥပသမသုခပ္ပတ္တိ ဝါ! တေ ဥပသမသုခဿ အနဘိညာ ဝိပရီတစေတာ ဧဝမာဟံသု ‘‘နတ္ထိ သုခေန သုခံ, ဒုက္ခေန နာမ သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ. ယော ကာမေ ပဋိသေဝတိ, သော လောကံ ဝဍ္ဎယတိ, ယော လောကံ ဝဍ္ဎယတိ, သော ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတီတိ တေ ဧဝံသညီ ဧဝံဒိဋ္ဌီ ဒုက္ခေန သုခံ ပတ္ထယမာနာ ကာမေသု ပုညသညီ အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုတ္တာ စ ဝိဟရန္တိ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂမနုယုတ္တာ စ, တေ တဒဘိညာ သန္တာ ရောဂမေဝ ဝဍ္ဎယန္တိ, ဂဏ္ဍမေဝ ဝဍ္ဎယန္တိ, သလ္လမေဝ ဝဍ္ဎယန္တိ, တေ ရောဂါဘိတုန္နာ ဂဏ္ဍပဋိပီဠိတာ သလ္လာနုဝိဒ္ဓါ နိရယတိရစ္ဆာနယောနိပေတာသုရေသု ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇာနိ ကရောန္တာ ဥဂ္ဃာတနိဂ္ဃာတံ ပစ္စနုဘောန္တာ ရောဂဂဏ္ဍသလ္လဘေသဇ္ဇံ န ဝိန္ဒန္တိ. တတ္ထ အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂေါ စ သံကိလေသော, သမထဝိပဿနာ ဝေါဒါနံ. အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂေါ စ ရောဂေါ, သမထဝိပဿနာ ရောဂနိဂ္ဃာတကဘေသဇ္ဇံ. အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂေါ စ ဂဏ္ဍော, သမထဝိပဿနာ ဂဏ္ဍနိဂ္ဃာတကဘေသဇ္ဇံ[Pg.92]. အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂေါ စ သလ္လော, သမထဝိပဿနာ သလ္လုဒ္ဓရဏဘေသဇ္ဇံ.

Ở đây, do nguyên nhân gì mà những người có tà kiến tánh, sau khi xuất gia ở ngoài (giáo pháp này), sống chuyên tâm thực hành khổ hạnh ép xác; còn những người có ái tánh, sau khi xuất gia ở ngoài (giáo pháp này), sống chuyên tâm thực hành thụ hưởng dục lạc trong các dục? Ở ngoài (giáo pháp này) không có sự xác định chân lý, làm sao có sự tuyên thuyết Tứ đế, hay sự thiện xảo về chỉ và quán, hay sự chứng đắc an lạc tịch tịnh! Họ vì không biết đến an lạc tịch tịnh, tâm bị điên đảo, nên đã nói như vầy: ‘Không có lạc do lạc, lạc phải được thành tựu do khổ’. ‘Người nào thụ hưởng các dục, người ấy làm cho thế gian tăng trưởng; người nào làm cho thế gian tăng trưởng, người ấy sanh nhiều phước đức’. Họ có tưởng như vậy, có thấy như vậy, mong cầu lạc bằng khổ, có tưởng phước đức trong các dục, nên sống chuyên tâm thực hành khổ hạnh ép xác và chuyên tâm thực hành thụ hưởng dục lạc. Họ, với sự hiểu biết như thế, chỉ làm tăng trưởng bệnh tật, chỉ làm tăng trưởng ung nhọt, chỉ làm tăng trưởng mũi tên. Họ bị bệnh tật hành hạ, bị ung nhọt áp bức, bị mũi tên xuyên thấu, ở trong các cõi địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ, a-tu-la, cứ trồi lên hụp xuống, trải qua thăng trầm, không tìm thấy được thuốc chữa bệnh tật, ung nhọt, và mũi tên. Ở đây, sự thực hành khổ hạnh ép xác và sự thực hành thụ hưởng dục lạc là nhiễm ô, chỉ và quán là thanh tịnh. Sự thực hành khổ hạnh ép xác và sự thực hành thụ hưởng dục lạc là bệnh tật, chỉ và quán là thuốc chữa bệnh. Sự thực hành khổ hạnh ép xác và sự thực hành thụ hưởng dục lạc là ung nhọt, chỉ và quán là thuốc chữa ung nhọt. Sự thực hành khổ hạnh ép xác và sự thực hành thụ hưởng dục lạc là mũi tên, chỉ và quán là thuốc nhổ mũi tên.

တတ္ထ သံကိလေသော ဒုက္ခံ, တဒဘိသင်္ဂေါ တဏှာ သမုဒယော, တဏှာနိရောဓော ဒုက္ခနိရောဓော, သမထဝိပဿနာ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. ဒုက္ခံ ပရိညေယျံ, သမုဒယော ပဟာတဗ္ဗော, မဂ္ဂေါ ဘာဝေတဗ္ဗော, နိရောဓော သစ္ဆိကာတဗ္ဗော.

Ở đây, nhiễm ô là khổ, sự dính mắc vào đó là ái, (đó là) tập. Sự đoạn diệt ái là sự đoạn diệt khổ. Chỉ và quán là con đường đưa đến sự đoạn diệt khổ. Đây là bốn chân lý. Khổ cần được liễu tri, tập cần được đoạn tận, đạo cần được tu tập, diệt cần được chứng ngộ.

၈၀. တတ္ထ ဒိဋ္ဌိစရိတာ ရူပံ အတ္တတော ဥပဂစ္ဆန္တိ. ဝေဒနံ…ပေ… သညံ…ပေ… သင်္ခါရေ…ပေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော ဥပဂစ္ဆန္တိ. တဏှာစရိတာ ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ ဥပဂစ္ဆန္တိ. အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ, ဝေဒနာဝန္တံ…ပေ… သညာဝန္တံ…ပေ… သင်္ခါရဝန္တံ…ပေ… ဝိညာဏဝန္တံ အတ္တာနံ ဥပဂစ္ဆန္တိ, အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ, အယံ ဝုစ္စတိ ဝီသတိဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ.

80. Ở đây, những người có tà kiến tánh chấp thủ sắc là tự ngã. (Chấp thủ) thọ... (chấp thủ) tưởng... (chấp thủ) các hành... (chấp thủ) thức là tự ngã. Những người có ái tánh chấp thủ tự ngã có sắc. Hoặc (chấp thủ) sắc ở trong tự ngã, hoặc (chấp thủ) tự ngã ở trong sắc. (Chấp thủ) tự ngã có thọ... (chấp thủ) tự ngã có tưởng... (chấp thủ) tự ngã có các hành... (chấp thủ) tự ngã có thức, hoặc (chấp thủ) thức ở trong tự ngã, hoặc (chấp thủ) tự ngã ở trong thức. Đây được gọi là thân kiến có hai mươi đối tượng.

တဿာ ပဋိပက္ခော လောကုတ္တရာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, အနွာယိကာ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ, အယံ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. တေ တယော ခန္ဓာ သီလက္ခန္ဓော သမာဓိက္ခန္ဓော ပညာက္ခန္ဓော. သီလက္ခန္ဓော သမာဓိက္ခန္ဓော စ သမထော, ပညာက္ခန္ဓော ဝိပဿနာ. တတ္ထ သက္ကာယော ဒုက္ခံ, သက္ကာယသမုဒယော ဒုက္ခသမုဒယော, သက္ကာယနိရောဓော ဒုက္ခနိရောဓော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. ဒုက္ခံ ပရိညေယျံ, သမုဒယော ပဟာတဗ္ဗော, မဂ္ဂေါ ဘာဝေတဗ္ဗော, နိရောဓော သစ္ဆိကာတဗ္ဗော.

Đối nghịch với nó là chánh kiến siêu thế, và theo sau là chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Đây là thánh đạo tám ngành. Chúng là ba uẩn: giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn. Giới uẩn và định uẩn là chỉ, tuệ uẩn là quán. Ở đây, thân là khổ, nguyên nhân của thân là nguyên nhân của khổ, sự đoạn diệt thân là sự đoạn diệt khổ, thánh đạo tám ngành là con đường đưa đến sự đoạn diệt khổ. Đây là bốn chân lý. Khổ cần được liễu tri, tập cần được đoạn tận, đạo cần được tu tập, diệt cần được chứng ngộ.

တတ္ထ ယေ ရူပံ အတ္တတော ဥပဂစ္ဆန္တိ. ဝေဒနံ…ပေ… သညံ…ပေ… သင်္ခါရေ…ပေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော ဥပဂစ္ဆန္တိ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ဥစ္ဆေဒဝါဒိနော’’တိ. ယေ ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ ဥပဂစ္ဆန္တိ. အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ယေ ဝေဒနာဝန္တံ…ပေ… ယေ သညာဝန္တံ…ပေ… ယေ သင်္ခါရဝန္တံ…ပေ… ယေ ဝိညာဏဝန္တံ အတ္တာနံ ဥပဂစ္ဆန္တိ, အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘သဿတဝါဒိနော’’တိ, တတ္ထ ဥစ္ဆေဒသဿတဝါဒါ ဥဘော အန္တာ, အယံ သံသာရပဝတ္တိ. တဿ ပဋိပက္ခော မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, အယံ သံသာရနိဝတ္တိ. တတ္ထ ပဝတ္တိ ဒုက္ခံ, တဒဘိသင်္ဂေါ တဏှာ သမုဒယော, တဏှာနိရောဓော ဒုက္ခနိရောဓော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ [Pg.93] ပဋိပဒါ, ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. ဒုက္ခံ ပရိညေယျံ, သမုဒယော ပဟာတဗ္ဗော, မဂ္ဂေါ ဘာဝေတဗ္ဗော, နိရောဓော သစ္ဆိကာတဗ္ဗော.

Ở đây, những ai chấp thủ sắc là tự ngã... (chấp thủ) thọ... (chấp thủ) tưởng... (chấp thủ) các hành... (chấp thủ) thức là tự ngã, những người này được gọi là ‘những người theo đoạn kiến’. Những ai chấp thủ tự ngã có sắc, hoặc sắc ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong sắc; những ai (chấp thủ) tự ngã có thọ... những ai (chấp thủ) tự ngã có tưởng... những ai (chấp thủ) tự ngã có các hành... những ai (chấp thủ) tự ngã có thức, hoặc thức ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong thức, những người này được gọi là ‘những người theo thường kiến’. Ở đây, đoạn kiến và thường kiến là hai cực đoan, đây là sự lưu chuyển của luân hồi. Đối nghịch với nó là trung đạo, là thánh đạo tám ngành, đây là sự chấm dứt của luân hồi. Ở đây, sự lưu chuyển là khổ, sự dính mắc vào đó là ái, (đó là) tập. Sự đoạn diệt ái là sự đoạn diệt khổ. Thánh đạo tám ngành là con đường đưa đến sự đoạn diệt khổ. Đây là bốn chân lý. Khổ cần được liễu tri, tập cần được đoạn tận, đạo cần được tu tập, diệt cần được chứng ngộ.

တတ္ထ ဥစ္ဆေဒသဿတံ သမာသတော ဝီသတိဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ဝိတ္ထာရတော ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ, တေသံ ပဋိပက္ခော တေစတ္တာလီသံ ဗောဓိပက္ခိယာ ဓမ္မာ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ ဒသ ကသိဏာယတနာနိ. ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ မောဟဇာလံ အနာဒိအနိဓနပ္ပဝတ္တံ. တေစတ္တာလီသံ ဗောဓိပက္ခိယာ ဓမ္မာ ဉာဏဝဇိရံ မောဟဇာလပ္ပဒါလနံ. တတ္ထ မောဟော အဝိဇ္ဇာ, ဇာလံ ဘဝတဏှာ, တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာယ စ ဘဝတဏှာယ စာ’’တိ.

Ở đây, đoạn kiến và thường kiến, nói tóm tắt, là thân kiến có hai mươi đối tượng; nói chi tiết, là sáu mươi hai tà kiến. Đối nghịch với chúng là bốn mươi ba pháp trợ Bồ-đề, tám giải thoát, và mười biến xứ. Sáu mươi hai tà kiến là lưới si mê, vận hành không có khởi đầu, không có kết thúc. Bốn mươi ba pháp trợ Bồ-đề là kim cương trí tuệ, phá tan lưới si mê. Ở đây, si là vô minh, lưới là hữu ái. Do đó có nói rằng: ‘Không thể thấy được điểm khởi đầu của vô minh và hữu ái’.

၈၁. တတ္ထ ဒိဋ္ဌိစရိတော အသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတော သလ္လေခါနုသန္တတဝုတ္တိ ဘဝတိ သလ္လေခေ တိဗ္ဗဂါရဝေါ. တဏှာစရိတော အသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတော သိက္ခာနုသန္တတဝုတ္တိ ဘဝတိ သိက္ခာယ တိဗ္ဗဂါရဝေါ. ဒိဋ္ဌိစရိတော သမ္မတ္တနိယာမံ ဩက္ကမန္တော ဓမ္မာနုသာရီ ဘဝတိ. တဏှာစရိတော သမ္မတ္တနိယာမံ ဩက္ကမန္တော သဒ္ဓါနုသာရီ ဘဝတိ, ဒိဋ္ဌိစရိတော သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပာဘိညာယ စ နိယျာတိ. တဏှာစရိတော ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပာဘိညာယ စ နိယျာတိ.

81. Trong các hạng người ấy, người có tà kiến hành đã xuất gia trong giáo pháp này thì có hạnh sống liên tục khổ hạnh, vì có sự tôn trọng mãnh liệt đối với khổ hạnh. Người có ái hành đã xuất gia trong giáo pháp này thì có hạnh sống liên tục trong học giới, vì có sự tôn trọng mãnh liệt đối với học giới. Người có tà kiến hành khi đi vào chánh tánh quyết định thì trở thành vị Tùy pháp hành. Người có ái hành khi đi vào chánh tánh quyết định thì trở thành vị Tùy tín hành. Người có tà kiến hành thoát ra bằng con đường thực hành an lạc, bằng thắng trí chậm chạp và bằng thắng trí nhanh chóng. Người có ái hành thoát ra bằng con đường thực hành khổ sở, bằng thắng trí chậm chạp và bằng thắng trí nhanh chóng.

တတ္ထ ကိံကာရဏံ, ယံ တဏှာစရိတော ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပာဘိညာယ စ နိယျာတိ, တဿ ဟိ ကာမာ အပရိစ္စတ္တာ ဘဝန္တိ, သော ကာမေဟိ ဝိဝေစိယမာနော ဒုက္ခေန ပဋိနိဿရတိ ဒန္ဓဉ္စ ဓမ္မံ အာဇာနာတိ? ယော ပနာယံ ဒိဋ္ဌိစရိတော အယံ အာဒိတောယေဝ ကာမေဟိ အနတ္ထိကော ဘဝတိ. သော တတော ဝိဝေစိယမာနော ခိပ္ပဉ္စ ပဋိနိဿရတိ, ခိပ္ပဉ္စ ဓမ္မံ အာဇာနာတိ. ဒုက္ခာပိ ပဋိပဒါ ဒုဝိဓာ ဒန္ဓာဘိညာ စ ခိပ္ပာဘိညာ စ. သုခါပိ ပဋိပဒါ ဒုဝိဓာ ဒန္ဓာဘိညာ စ ခိပ္ပာဘိညာ စ. သတ္တာပိ ဒုဝိဓာ မုဒိန္ဒြိယာပိ တိက္ခိန္ဒြိယာပိ. ယေ မုဒိန္ဒြိယာ, တေ ဒန္ဓဉ္စ ပဋိနိဿရန္တိ ဒန္ဓဉ္စ ဓမ္မံ အာဇာနန္တိ. ယေ တိက္ခိန္ဒြိယာ, တေ ခိပ္ပဉ္စ ပဋိနိဿရန္တိ, ခိပ္ပဉ္စ ဓမ္မံ အာဇာနန္တိ, ဣမာ စတဿော ပဋိပဒါ. ယေ ဟိ ကေစိ နိယျိံသု ဝါ နိယျန္တိ ဝါ နိယျိဿန္တိ ဝါ, တေ ဣမာဟိ ဧဝ စတူဟိ ပဋိပဒါဟိ. ဧဝံ အရိယာ စတုက္ကမဂ္ဂံ ပညာပေန္တိ အဗုဓဇနသေဝိတာယ ဗာလကန္တာယ ရတ္တဝါသိနိယာ နန္ဒိယာ ဘဝတဏှာယ အဝဋ္ဋနတ္ထံ. အယံ ဝုစ္စတိ နန္ဒိယာဝဋ္ဋဿ နယဿ ဘူမီတိ, တေနာဟ ‘‘တဏှဉ္စ အဝိဇ္ဇမ္ပိ စ သမထေနာ’’တိ.

Trong đó, nguyên nhân là gì, mà người có ái hành thoát ra bằng con đường thực hành khổ sở, bằng thắng trí chậm chạp và bằng thắng trí nhanh chóng? Vì rằng các dục của người ấy chưa được từ bỏ, do đó người ấy khi được tách khỏi các dục thì từ bỏ một cách khó khăn và biết pháp một cách chậm chạp. Còn người có tà kiến hành này, vị này ngay từ đầu đã không có mong muốn đối với các dục. Người ấy khi được tách khỏi điều đó thì từ bỏ một cách nhanh chóng và biết pháp một cách nhanh chóng. Con đường thực hành khổ sở cũng có hai loại: thắng trí chậm chạp và thắng trí nhanh chóng. Con đường thực hành an lạc cũng có hai loại: thắng trí chậm chạp và thắng trí nhanh chóng. Chúng sanh cũng có hai loại: người có căn mềm yếu và người có căn sắc bén. Những người có căn mềm yếu, họ từ bỏ một cách chậm chạp và biết pháp một cách chậm chạp. Những người có căn sắc bén, họ từ bỏ một cách nhanh chóng và biết pháp một cách nhanh chóng. Đây là bốn con đường thực hành. Bất cứ ai đã thoát ra, đang thoát ra, hay sẽ thoát ra, họ (đã, đang, sẽ) thoát ra chính bằng bốn con đường thực hành này. Như vậy, các bậc Thánh chế định bốn con đường để không quay lại với ái hữu (nandī) vốn được kẻ vô trí thực hành, được kẻ ngu ưa thích, trú ngụ nơi người bị tham ái chi phối. Đây được gọi là nền tảng của phương pháp vòng xoáy ái luyến, do đó Ngài nói: ‘bằng sự lắng dịu cả ái và vô minh’.

၈၂. ဝေယျာကရဏေသု [Pg.94] ဟိ ယေ ကုသလာကုသလာတိ တေ ဒုဝိဓာ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗာ – လောကဝဋ္ဋာနုသာရီ စ လောကဝိဝဋ္ဋာနုသာရီ စ. ဝဋ္ဋံ နာမ သံသာရော. ဝိဝဋ္ဋံ နိဗ္ဗာနံ. ကမ္မကိလေသာ ဟေတု သံသာရဿ. တတ္ထ ကမ္မံ စေတနာ စေတသိကဉ္စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. တံ ကထံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ? ဥပစယေန သဗ္ဗေပိ ကိလေသာ စတူဟိ ဝိပလ္လာသေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. တေ ကတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ? ဒသ ဝတ္ထုကေ ကိလေသပုဉ္ဇေ. ကတမာနိ ဒသ ဝတ္ထူနိ? စတ္တာရော အာဟာရာ, စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ, စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ, စတ္တာရော ယောဂါ, စတ္တာရော ဂန္ထာ, စတ္တာရော အာသဝါ, စတ္တာရော ဩဃာ, စတ္တာရော သလ္လာ, စတဿော ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော စတ္တာရိ အဂတိဂမနာနိ. ပဌမေ အာဟာရေ ပဌမော ဝိပလ္လာသော, ဒုတိယေ အာဟာရေ ဒုတိယော ဝိပလ္လာသော, တတိယေ အာဟာရေ တတိယော ဝိပလ္လာသော, စတုတ္ထေ အာဟာရေ စတုတ္ထော ဝိပလ္လာသော. ပဌမေ ဝိပလ္လာသေ ပဌမံ ဥပါဒါနံ. ဒုတိယေ ဝိပလ္လာသေ ဒုတိယံ ဥပါဒါနံ, တတိယေ ဝိပလ္လာသေ တတိယံ ဥပါဒါနံ, စတုတ္ထေ ဝိပလ္လာသေ စတုတ္ထံ ဥပါဒါနံ. ပဌမေ ဥပါဒါနေ ပဌမော ယောဂေါ, ဒုတိယေ ဥပါဒါနေ ဒုတိယော ယောဂေါ, တတိယေ ဥပါဒါနေ တတိယော ယောဂေါ, စတုတ္ထေ ဥပါဒါနေ စတုတ္ထော ယောဂေါ. ပဌမေ ယောဂေ ပဌမော ဂန္ထော, ဒုတိယေ ယောဂေ ဒုတိယော ဂန္ထော, တတိယေ ယောဂေ တတိယော ဂန္ထော, စတုတ္ထေ ယောဂေ စတုတ္ထော ဂန္ထော, ပဌမေ ဂန္ထေ ပဌမော အာသဝေါ, ဒုတိယေ ဂန္ထေ ဒုတိယော အာသဝေါ, တတိယေ ဂန္ထေ တတိယော အာသဝေါ, စတုတ္ထေ ဂန္ထေ စတုတ္ထော အာသဝေါ. ပဌမေ အာသဝေ ပဌမော ဩဃော, ဒုတိယေ အာသဝေ ဒုတိယော ဩဃော, တတိယေ အာသဝေ တတိယော ဩဃော, စတုတ္ထေ အာသဝေ စတုတ္ထော ဩဃော. ပဌမေ ဩဃေ ပဌမော သလ္လော, ဒုတိယေ ဩဃေ ဒုတိယော သလ္လော, တတိယေ ဩဃေ တတိယော သလ္လော, စတုတ္ထေ ဩဃေ စတုတ္ထော သလ္လော. ပဌမေ သလ္လေ ပဌမာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, ဒုတိယေ သလ္လေ ဒုတိယာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, တတိယေ သလ္လေ တတိယာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, စတုတ္ထေ သလ္လေ စတုတ္ထီ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, ပဌမာယံ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယံ ပဌမံ အဂတိဂမနံ. ဒုတိယာယံ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယံ ဒုတိယံ အဂတိဂမနံ. တတိယာယံ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယံ တတိယံ အဂတိဂမနံ, စတုတ္ထိယံ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယံ စတုတ္ထံ အဂတိဂမနံ.

82. Trong các bài ký thuyết, những pháp nào là thiện và bất thiện, chúng nên được xem xét theo hai cách: (1) pháp đi theo vòng luân hồi của thế gian và (2) pháp đi theo sự thoát khỏi vòng luân hồi của thế gian. Vòng luân hồi (vaṭṭa) gọi là saṃsāra. Thoát khỏi luân hồi (vivaṭṭa) là Niết-bàn. Nghiệp và phiền não là nguyên nhân của saṃsāra. Trong đó, nghiệp nên được chỉ ra là tư và tâm sở. Điều đó nên được thấy như thế nào? Bằng sự tích lũy. Tất cả phiền não nên được chỉ ra bằng bốn điên đảo. Chúng nên được thấy ở đâu? Trong khối phiền não có mười vật. Mười vật là gì? Bốn món ăn, bốn điên đảo, bốn thủ, bốn ách, bốn triền, bốn lậu, bốn bộc lưu, bốn mũi tên, bốn thức trú, bốn thiên vị. Trong món ăn thứ nhất có điên đảo thứ nhất, trong món ăn thứ hai có điên đảo thứ hai, trong món ăn thứ ba có điên đảo thứ ba, trong món ăn thứ tư có điên đảo thứ tư. Trong điên đảo thứ nhất có thủ thứ nhất. Trong điên đảo thứ hai có thủ thứ hai, trong điên đảo thứ ba có thủ thứ ba, trong điên đảo thứ tư có thủ thứ tư. Trong thủ thứ nhất có ách thứ nhất, trong thủ thứ hai có ách thứ hai, trong thủ thứ ba có ách thứ ba, trong thủ thứ tư có ách thứ tư. Trong ách thứ nhất có triền thứ nhất, trong ách thứ hai có triền thứ hai, trong ách thứ ba có triền thứ ba, trong ách thứ tư có triền thứ tư. Trong triền thứ nhất có lậu thứ nhất, trong triền thứ hai có lậu thứ hai, trong triền thứ ba có lậu thứ ba, trong triền thứ tư có lậu thứ tư. Trong lậu thứ nhất có bộc lưu thứ nhất, trong lậu thứ hai có bộc lưu thứ hai, trong lậu thứ ba có bộc lưu thứ ba, trong lậu thứ tư có bộc lưu thứ tư. Trong bộc lưu thứ nhất có mũi tên thứ nhất, trong bộc lưu thứ hai có mũi tên thứ hai, trong bộc lưu thứ ba có mũi tên thứ ba, trong bộc lưu thứ tư có mũi tên thứ tư. Trong mũi tên thứ nhất có thức trú thứ nhất, trong mũi tên thứ hai có thức trú thứ hai, trong mũi tên thứ ba có thức trú thứ ba, trong mũi tên thứ tư có thức trú thứ tư. Trong thức trú thứ nhất có thiên vị thứ nhất. Trong thức trú thứ hai có thiên vị thứ hai. Trong thức trú thứ ba có thiên vị thứ ba, trong thức trú thứ tư có thiên vị thứ tư.

၈၃. တတ္ထ [Pg.95] ယော စ ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဖဿော အာဟာရော, ဣမေ တဏှာစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. ယော စ မနောသဉ္စေတနာဟာရော ယော စ ဝိညာဏာဟာရော, ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. တတ္ထ ယော စ ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, ယော စ ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, ဣမေ တဏှာစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. ယော စ ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, ယော စ ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ ဝိပလ္လာသော, ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. တတ္ထ ယဉ္စ ကာမုပါဒါနံ ယဉ္စ ဘဝုပါဒါနံ, ဣမေ တဏှာစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. ယဉ္စ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ ယဉ္စ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ, ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. တတ္ထ ယော စ ကာမယောဂေါ, ယော စ ဘဝယောဂေါ, ဣမေ တဏှာစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. ယော စ ဒိဋ္ဌိယောဂေါ, ယော စ အဝိဇ္ဇာယောဂေါ, ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. တတ္ထ ယော စ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထော, ယော စ ဗျာပါဒေါ ကာယဂန္ထော, ဣမေ တဏှာစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. ယော စ ပရာမာသကာယဂန္ထော, ယော စ ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသကာယဂန္ထော, ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. တတ္ထ ယော စ ကာမာသဝေါ, ယော စ ဘဝါသဝေါ, ဣမေ တဏှာစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. ယော စ ဒိဋ္ဌာသဝေါ, ယော စ အဝိဇ္ဇာသဝေါ, ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. တတ္ထ ယော စ ကာမောဃော, ယော စ ဘဝေါဃော, ဣမေ တဏှာစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. ယော စ ဒိဋ္ဌောဃော, ယော စ အဝိဇ္ဇောဃော, ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. တတ္ထ ယော စ ရာဂသလ္လော, ယော စ ဒေါသသလ္လော, ဣမေ တဏှာစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. ယော စ မာနသလ္လော, ယော စ မောဟသလ္လော, ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. တတ္ထ ယာ စ ရူပူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, ယာ စ ဝေဒနူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, ဣမေ တဏှာစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. ယာ စ သညူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, ယာ စ သင်္ခါရူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. တတ္ထ ယဉ္စ ဆန္ဒာ အဂတိဂမနံ ယဉ္စ ဒေါသာ အဂတိဂမနံ, ဣမေ တဏှာစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ. ယဉ္စ ဘယာ အဂတိဂမနံ, ယဉ္စ မောဟာ အဂတိဂမနံ, ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ.

83. Trong đó, đoàn thực và xúc thực, những thứ này là các phiền não của người có ái tánh. Còn ý tư thực và thức thực, những thứ này là các phiền não của người có kiến tánh. Trong đó, sự điên đảo 'trong cái bất tịnh là tịnh', và sự điên đảo 'trong cái khổ là lạc', những thứ này là các phiền não của người có ái tánh. Còn sự điên đảo 'trong cái vô thường là thường', và sự điên đảo 'trong cái vô ngã là ngã', những thứ này là các phiền não của người có kiến tánh. Trong đó, dục thủ và hữu thủ, những thứ này là các phiền não của người có ái tánh. Còn kiến thủ và ngã luận thủ, những thứ này là các phiền não của người có kiến tánh. Trong đó, dục ách và hữu ách, những thứ này là các phiền não của người có ái tánh. Còn kiến ách và vô minh ách, những thứ này là các phiền não của người có kiến tánh. Trong đó, tham thân hệ và sân thân hệ, những thứ này là các phiền não của người có ái tánh. Còn giới cấm thủ thân hệ và chấp thủ chân lý này thân hệ, những thứ này là các phiền não của người có kiến tánh. Trong đó, dục lậu và hữu lậu, những thứ này là các phiền não của người có ái tánh. Còn kiến lậu và vô minh lậu, những thứ này là các phiền não của người có kiến tánh. Trong đó, dục bộc và hữu bộc, những thứ này là các phiền não của người có ái tánh. Còn kiến bộc và vô minh bộc, những thứ này là các phiền não của người có kiến tánh. Trong đó, mũi tên tham ái và mũi tên sân hận, những thứ này là các phiền não của người có ái tánh. Còn mũi tên ngã mạn và mũi tên si mê, những thứ này là các phiền não của người có kiến tánh. Trong đó, thức trú nương vào sắc và thức trú nương vào thọ, những thứ này là các phiền não của người có ái tánh. Còn thức trú nương vào tưởng và thức trú nương vào các hành, những thứ này là các phiền não của người có kiến tánh. Trong đó, đi đến chỗ sai lầm do dục và đi đến chỗ sai lầm do sân, những thứ này là các phiền não của người có ái tánh. Còn đi đến chỗ sai lầm do sợ hãi và đi đến chỗ sai lầm do si mê, những thứ này là các phiền não của người có kiến tánh.

၈၄. တတ္ထ ကဗဠီကာရေ အာဟာရေ ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, ဖဿေ အာဟာရေ ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, ဝိညာဏေ အာဟာရေ ‘‘အနိစ္စေ [Pg.96] နိစ္စ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, မနောသဉ္စေတနာယ အာဟာရေ ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ ဝိပလ္လာသော. ပဌမေ ဝိပလ္လာသေ ဌိတော ကာမေ ဥပါဒိယတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကာမုပါဒါနံ; ဒုတိယေ ဝိပလ္လာသေ ဌိတော အနာဂတံ ဘဝံ ဥပါဒိယတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘဝုပါဒါနံ; တတိယေ ဝိပလ္လာသေ ဌိတော သံသာရာဘိနန္ဒိနိံ ဒိဋ္ဌိံ ဥပါဒိယတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ; စတုတ္ထေ ဝိပလ္လာသေ ဌိတော အတ္တာနံ ကပ္ပိယံ ဥပါဒိယတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ.

84. Trong đó, ở đoàn thực là sự điên đảo 'trong cái bất tịnh là tịnh', ở xúc thực là sự điên đảo 'trong cái khổ là lạc', ở thức thực là sự điên đảo 'trong cái vô thường là thường', ở ý tư thực là sự điên đảo 'trong cái vô ngã là ngã'. Người đứng vững trong sự điên đảo thứ nhất thì chấp thủ các dục, điều này được gọi là dục thủ; người đứng vững trong sự điên đảo thứ hai thì chấp thủ sự hiện hữu trong tương lai, điều này được gọi là hữu thủ; người đứng vững trong sự điên đảo thứ ba thì chấp thủ tà kiến vui thích trong vòng luân hồi, điều này được gọi là kiến thủ; người đứng vững trong sự điên đảo thứ tư thì chấp thủ cái được tưởng tượng là tự ngã, điều này được gọi là ngã luận thủ.

ကာမုပါဒါနေန ကာမေဟိ သံယုဇ္ဇတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ကာမယောဂေါ; ဘဝုပါဒါနေန ဘဝေဟိ သံယုဇ္ဇတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ဘဝယောဂေါ; ဒိဋ္ဌုပါဒါနေန ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သံယုဇ္ဇတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ဒိဋ္ဌိယောဂေါ; အတ္တဝါဒုပါဒါနေန အဝိဇ္ဇာယ သံယုဇ္ဇတိ, အယံ ဝုစ္စတိ အဝိဇ္ဇာယောဂေါ.

Do dục thủ nên bị trói buộc với các dục, điều này được gọi là dục ách; do hữu thủ nên bị trói buộc với các cõi hữu, điều này được gọi là hữu ách; do kiến thủ nên bị trói buộc với tà kiến, điều này được gọi là kiến ách; do ngã luận thủ nên bị trói buộc với vô minh, điều này được gọi là vô minh ách.

ပဌမေ ယောဂေ ဌိတော အဘိဇ္ဈာယ ကာယံ ဂန္ထတိ, အယံ ဝုစ္စတိ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထော; ဒုတိယေ ယောဂေ ဌိတော ဗျာပါဒေန ကာယံ ဂန္ထတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ဗျာပါဒကာယဂန္ထော; တတိယေ ယောဂေ ဌိတော ပရာမာသေန ကာယံ ဂန္ထတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ပရာမာသကာယဂန္ထော; စတုတ္ထေ ယောဂေ ဌိတော ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသေန ကာယံ ဂန္ထတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသကာယဂန္ထော.

Người đứng vững trong ách thứ nhất thì dùng tham ái trói buộc thân, điều này được gọi là tham thân hệ; người đứng vững trong ách thứ hai thì dùng sân hận trói buộc thân, điều này được gọi là sân thân hệ; người đứng vững trong ách thứ ba thì dùng sự chấp thủ sai lầm trói buộc thân, điều này được gọi là giới cấm thủ thân hệ; người đứng vững trong ách thứ tư thì dùng sự cố chấp 'chỉ điều này là sự thật' trói buộc thân, điều này được gọi là chấp thủ chân lý này thân hệ.

တဿ ဧဝံဂန္ထိတာ ကိလေသာ အာသဝန္တိ. ကုတော စ ဝုစ္စတိ အာသဝန္တီတိ? အနုသယတော ဝါ ပရိယုဋ္ဌာနတော ဝါ. တတ္ထ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထေန ကာမာသဝေါ, ဗျာပါဒကာယဂန္ထေန ဘဝါသဝေါ, ပရာမာသကာယဂန္ထေန ဒိဋ္ဌာသဝေါ, ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသကာယဂန္ထေန အဝိဇ္ဇာသဝေါ.

Đối với người ấy, các phiền não bị trói buộc như vậy bèn tuôn chảy ra. Và tại sao được gọi là tuôn chảy? Hoặc là do tùy miên, hoặc là do triền. Trong đó, do tham thân hệ có dục lậu, do sân thân hệ có hữu lậu, do giới cấm thủ thân hệ có kiến lậu, do chấp thủ chân lý này thân hệ có vô minh lậu.

တဿ ဣမေ စတ္တာရော အာသဝါ ဝေပုလ္လံ ဂတာ ဩဃာ ဘဝန္တိ. ဣတိ အာသဝဝေပုလ္လာ ဩဃဝေပုလ္လံ. တတ္ထ ကာမာသဝေန ကာမောဃော, ဘဝါသဝေန ဘဝေါဃော, ဒိဋ္ဌာသဝေန ဒိဋ္ဌောဃော, အဝိဇ္ဇာသဝေန အဝိဇ္ဇောဃော.

Đối với người ấy, bốn lậu hoặc này khi đã phát triển rộng lớn thì trở thành các bộc lưu. Trong đó, do dục lậu có dục bộc, do hữu lậu có hữu bộc, do kiến lậu có kiến bộc, do vô minh lậu có vô minh bộc.

တဿ ဣမေ စတ္တာရော ဩဃာ အနုသယသဟဂတာ အဇ္ဈာသယံ အနုပဝိဋ္ဌာ ဟဒယံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌန္တိ, တေန ဝုစ္စန္တိ သလ္လာဣတိ. တတ္ထ ကာမောဃေန ရာဂသလ္လော, ဘဝေါဃေန ဒေါသသလ္လော, ဒိဋ္ဌောဃေန မာနသလ္လော, အဝိဇ္ဇောဃေန မောဟသလ္လော.

Đối với người ấy, bốn bộc lưu này đi cùng với tùy miên, đi vào trong tâm tư, đứng lại sau khi đâm vào trái tim, do đó chúng được gọi là các mũi tên. Trong đó, do dục bộc có mũi tên tham ái, do hữu bộc có mũi tên sân hận, do kiến bộc có mũi tên ngã mạn, do vô minh bộc có mũi tên si mê.

တဿ [Pg.97] ဣမေဟိ စတူဟိ သလ္လေဟိ ပရိယာဒိန္နံ ဝိညာဏံ စတူသု ဓမ္မေသု သဏ္ဌဟတိ ရူပေ ဝေဒနာယ သညာယ သင်္ခါရေသု. တတ္ထ ရာဂသလ္လေန နန္ဒူပသေစနေန ဝိညာဏေန ရူပူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, ဒေါသသလ္လေန နန္ဒူပသေစနေန ဝိညာဏေန ဝေဒနူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, မာနသလ္လေန နန္ဒူပသေစနေန ဝိညာဏေန သညူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, မောဟသလ္လေန နန္ဒူပသေစနေန ဝိညာဏေန သင်္ခါရူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

Đối với người ấy, thức bị bốn mũi tên này chi phối thì được an trú trong bốn pháp: trong sắc, trong thọ, trong tưởng, trong các hành. Trong đó, do mũi tên tham ái, với thức được tưới tẩm bởi hỷ ái, có thức trú nương vào sắc; do mũi tên sân hận, với thức được tưới tẩm bởi hỷ ái, có thức trú nương vào thọ; do mũi tên ngã mạn, với thức được tưới tẩm bởi hỷ ái, có thức trú nương vào tưởng; do mũi tên si mê, với thức được tưới tẩm bởi hỷ ái, có thức trú nương vào các hành.

တဿ ဣမာဟိ စတူဟိ ဝိညာဏဋ္ဌိတီဟိ ဥပတ္ထဒ္ဓံ ဝိညာဏံ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ. တတ္ထ ရာဂေန ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဒေါသေန ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဘယေန ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, မောဟေန မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ. ဣတိ ခေါ တဉ္စ ကမ္မံ ဣမေ စ ကိလေသာ, ဧသ ဟေတု သံသာရဿ, ဧဝံ သဗ္ဗေ ကိလေသာ စတူဟိ ဝိပလ္လာသေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ.

Đối với người ấy, thức được chống đỡ bởi bốn trú xứ của thức này, đi đến thiên vị bởi bốn pháp: do dục, do sân, do sợ hãi, do si. Trong ấy, do tham ái, đi đến thiên vị vì dục; do sân, đi đến thiên vị vì sân; do sợ hãi, đi đến thiên vị vì sợ hãi; do si, đi đến thiên vị vì si. Như vậy, nghiệp ấy và các phiền não này, đó là nhân của luân hồi. Như vậy, tất cả phiền não cần được chỉ ra bởi bốn điên đảo.

၈၅. တတ္ထ ဣမာ စတဿော ဒိသာ ကဗဠီကာရော အာဟာရော ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, ကာမုပါဒါနံ, ကာမယောဂေါ, အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထော, ကာမာသဝေါ, ကာမောဃော, ရာဂသလ္လော, ရူပူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, ဆန္ဒာ အဂတိဂမနန္တိ ပဌမာ ဒိသာ.

85. Trong ấy, đây là bốn phương: đoàn thực, điên đảo tưởng “cái bất tịnh là tịnh”, dục thủ, dục ách, tham thân triền, dục lậu, dục bộc, mũi tên tham, thức trú nương vào sắc, và sự thiên vị do dục, là phương thứ nhất.

ဖဿော အာဟာရော, ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, ဘဝုပါဒါနံ, ဘဝယောဂေါ, ဗျာပါဒကာယဂန္ထော, ဘဝါသဝေါ, ဘဝေါဃော, ဒေါသသလ္လော, ဝေဒနူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, ဒေါသာ အဂတိဂမနန္တိ ဒုတိယာ ဒိသာ.

Xúc thực, điên đảo tưởng “cái khổ là vui”, hữu thủ, hữu ách, sân thân triền, hữu lậu, hữu bộc, mũi tên sân, thức trú nương vào thọ, và sự thiên vị do sân, là phương thứ hai.

ဝိညာဏာဟာရော ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ, ဒိဋ္ဌိယောဂေါ ပရာမာသကာယဂန္ထော, ဒိဋ္ဌာသဝေါ, ဒိဋ္ဌောဃော, မာနသလ္လော, သညူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, ဘယာ အဂတိဂမနန္တိ တတိယာ ဒိသာ.

Thức thực, điên đảo tưởng “cái vô thường là thường”, kiến thủ, kiến ách, giới cấm thủ thân triền, kiến lậu, kiến bộc, mũi tên mạn, thức trú nương vào tưởng, và sự thiên vị do sợ hãi, là phương thứ ba.

မနောသဉ္စေတနာဟာရော ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ ဝိပလ္လာသော, အတ္တဝါဒုပါဒါနံ, အဝိဇ္ဇာယောဂေါ, ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသကာယဂန္ထော, အဝိဇ္ဇာသဝေါ, အဝိဇ္ဇောဃော, မောဟသလ္လော, သင်္ခါရူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, မောဟာ အဂတိဂမနန္တိ စတုတ္ထီ ဒိသာ.

Tư niệm thực, điên đảo tưởng “cái vô ngã là ngã”, ngã luận thủ, vô minh ách, “đây là sự thật” chấp thủ thân triền, vô minh lậu, vô minh bộc, mũi tên si, thức trú nương vào hành, và sự thiên vị do si, là phương thứ tư.

တတ္ထ ယော စ ကဗဠီကာရော အာဟာရော ယော စ ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, ကာမုပါဒါနံ, ကာမယောဂေါ, အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထော, ကာမာသဝေါ[Pg.98], ကာမောဃော, ရာဂသလ္လော, ရူပူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ဆန္ဒာ အဂတိဂမနန္တိ, ဣမေသံ ဒသန္နံ သုတ္တာနံ ဧကော အတ္ထော, ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. ဣမေ ရာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ.

Trong ấy, đoàn thực nào, điên đảo tưởng “cái bất tịnh là tịnh” nào, dục thủ, dục ách, tham thân triền, dục lậu, dục bộc, mũi tên tham, thức trú nương vào sắc, và sự thiên vị do dục; mười kinh này có một ý nghĩa, chỉ có văn tự là khác. Đây là những tùy phiền não của người có tham tánh.

တတ္ထ ယော စ ဖဿော အာဟာရော ယော စ ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, ဘဝုပါဒါနံ, ဘဝယောဂေါ, ဗျာပါဒကာယဂန္ထော, ဘဝါသဝေါ, ဘဝေါဃော, ဒေါသသလ္လော, ဝေဒနူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, ဒေါသာ အဂတိဂမနန္တိ ဣမေသံ ဒသန္နံ သုတ္တာနံ ဧကော အတ္ထော ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ, ဣမေ ဒေါသစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပက္ကိလေသာ.

Trong ấy, xúc thực nào, điên đảo tưởng “cái khổ là vui” nào, hữu thủ, hữu ách, sân thân triền, hữu lậu, hữu bộc, mũi tên sân, thức trú nương vào thọ, và sự thiên vị do sân; mười kinh này có một ý nghĩa, chỉ có văn tự là khác. Đây là những tùy phiền não của người có sân tánh.

တတ္ထ ယော စ ဝိညာဏာဟာရော ယော စ ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ, ဒိဋ္ဌိယောဂေါ, ပရာမာသကာယဂန္ထော, ဒိဋ္ဌာသဝေါ, ဒိဋ္ဌောဃော, မာနသလ္လော, သညူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, ဘယာ အဂတိဂမနန္တိ ဣမေသံ ဒသန္နံ သုတ္တာနံ ဧကော အတ္ထော, ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ မန္ဒဿ ဥပက္ကိလေသာ.

Trong ấy, thức thực nào, điên đảo tưởng “cái vô thường là thường” nào, kiến thủ, kiến ách, giới cấm thủ thân triền, kiến lậu, kiến bộc, mũi tên mạn, thức trú nương vào tưởng, và sự thiên vị do sợ hãi; mười kinh này có một ý nghĩa, chỉ có văn tự là khác. Đây là những tùy phiền não của người có kiến tánh, chậm lụt.

တတ္ထ ယော စ မနောသဉ္စေတနာဟာရော ယော စ ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ ဝိပလ္လာသော, အတ္တဝါဒုပါဒါနံ, အဝိဇ္ဇာယောဂေါ, ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသကာယဂန္ထော, အဝိဇ္ဇာသဝေါ, အဝိဇ္ဇောဃော, မောဟသလ္လော, သင်္ခါရူပဂါ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, မောဟာ အဂတိဂမနန္တိ, ဣမေသံ ဒသန္နံ သုတ္တာနံ ဧကော အတ္ထော, ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. ဣမေ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ ဥဒတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ.

Trong ấy, tư niệm thực nào, điên đảo tưởng “cái vô ngã là ngã” nào, ngã luận thủ, vô minh ách, “đây là sự thật” chấp thủ thân triền, vô minh lậu, vô minh bộc, mũi tên si, thức trú nương vào hành, và sự thiên vị do si; mười kinh này có một ý nghĩa, chỉ có văn tự là khác. Đây là những tùy phiền não của người có kiến tánh, trạo cử.

တတ္ထ ယော စ ကဗဠီကာရော အာဟာရော ယော စ ဖဿော အာဟာရော, ဣမေ အပ္ပဏိဟိတေန ဝိမောက္ခမုခေန ပရိညံ ဂစ္ဆန္တိ, ဝိညာဏာဟာရော သုညတာယ, မနောသဉ္စေတနာဟာရော အနိမိတ္တေန, တတ္ထ ယော စ ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, ယော စ ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော, ဣမေ အပ္ပဏိဟိတေန ဝိမောက္ခမုခေန ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ ဝိပလ္လာသော သုညတာယ, ‘‘အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ ဝိပလ္လာသော အနိမိတ္တေန. တတ္ထ ကာမုပါဒါနဉ္စ ဘဝုပါဒါနဉ္စ အပ္ပဏိဟိတေန ဝိမောက္ခမုခေန ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ သုညတာယ, အတ္တဝါဒုပါဒါနံ အနိမိတ္တေန. တတ္ထ ကာမယောဂေါ စ ဘဝယောဂေါ စ အပ္ပဏိဟိတေန ဝိမောက္ခမုခေန ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒိဋ္ဌိယောဂေါ သုညတာယ, အဝိဇ္ဇာယောဂေါ အနိမိတ္တေန. တတ္ထ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထော စ ဗျာပါဒကာယဂန္ထော စ အပ္ပဏိဟိတေန [Pg.99] ဝိမောက္ခမုခေန ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, ပရာမာသကာယဂန္ထော သုညတာယ, ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသကာယဂန္ထော အနိမိတ္တေန.

Trong ấy, đoàn thực nào và xúc thực nào, hai thứ này đi đến sự liễu tri bằng vô nguyện giải thoát môn; thức thực (đi đến sự liễu tri) bằng không giải thoát môn, tư niệm thực (đi đến sự liễu tri) bằng vô tướng giải thoát môn. Trong ấy, điên đảo tưởng “cái bất tịnh là tịnh” nào và điên đảo tưởng “cái khổ là vui” nào, hai thứ này đi đến sự đoạn tận, sự chấm dứt bằng vô nguyện giải thoát môn. Điên đảo tưởng “cái vô thường là thường” (đi đến sự đoạn tận) bằng không giải thoát môn, điên đảo tưởng “cái vô ngã là ngã” (đi đến sự đoạn tận) bằng vô tướng giải thoát môn. Trong ấy, dục thủ và hữu thủ đi đến sự đoạn tận bằng vô nguyện giải thoát môn. Kiến thủ (đi đến sự đoạn tận) bằng không giải thoát môn, ngã luận thủ (đi đến sự đoạn tận) bằng vô tướng giải thoát môn. Trong ấy, dục ách và hữu ách đi đến sự đoạn tận bằng vô nguyện giải thoát môn, kiến ách (đi đến sự đoạn tận) bằng không giải thoát môn, vô minh ách (đi đến sự đoạn tận) bằng vô tướng giải thoát môn. Trong ấy, tham thân triền và sân thân triền đi đến sự đoạn tận bằng vô nguyện giải thoát môn, giới cấm thủ thân triền (đi đến sự đoạn tận) bằng không giải thoát môn, “đây là sự thật” chấp thủ thân triền (đi đến sự đoạn tận) bằng vô tướng giải thoát môn.

တတ္ထ ကာမာသဝေါ စ ဘဝါသဝေါ စ အပ္ပဏိဟိတေန ဝိမောက္ခမုခေန ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒိဋ္ဌာသဝေါ သုညတာယ, အဝိဇ္ဇာသဝေါ အနိမိတ္တေန. တတ္ထ ကာမောဃော စ ဘဝေါဃော စ အပ္ပဏိဟိတေန ဝိမောက္ခမုခေန ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒိဋ္ဌောဃော သုညတာယ, အဝိဇ္ဇောဃော အနိမိတ္တေန. တတ္ထ ရာဂသလ္လော စ ဒေါသသလ္လော စ အပ္ပဏိဟိတေန ဝိမောက္ခမုခေန ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, မာနသလ္လော သုညတာယ, မောဟသလ္လော အနိမိတ္တေန. တတ္ထ ရူပူပဂါ စ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ဝေဒနူပဂါ စ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ အပ္ပဏိဟိတေန ဝိမောက္ခမုခေန ပရိညံ ဂစ္ဆန္တိ, သညူပဂါ သုညတာယ, သင်္ခါရူပဂါ အနိမိတ္တေန.

Trong ấy, dục lậu và hữu lậu đi đến sự đoạn tận bằng vô nguyện giải thoát môn, kiến lậu (đi đến sự đoạn tận) bằng không giải thoát môn, vô minh lậu (đi đến sự đoạn tận) bằng vô tướng giải thoát môn. Trong ấy, dục bộc và hữu bộc đi đến sự đoạn tận bằng vô nguyện giải thoát môn, kiến bộc (đi đến sự đoạn tận) bằng không giải thoát môn, vô minh bộc (đi đến sự đoạn tận) bằng vô tướng giải thoát môn. Trong ấy, mũi tên tham và mũi tên sân đi đến sự đoạn tận bằng vô nguyện giải thoát môn, mũi tên mạn (đi đến sự đoạn tận) bằng không giải thoát môn, mũi tên si (đi đến sự đoạn tận) bằng vô tướng giải thoát môn. Trong ấy, thức trú nương vào sắc và thức trú nương vào thọ đi đến sự liễu tri bằng vô nguyện giải thoát môn, (thức trú) nương vào tưởng (đi đến sự liễu tri) bằng không giải thoát môn, (thức trú) nương vào hành (đi đến sự liễu tri) bằng vô tướng giải thoát môn.

တတ္ထ ဆန္ဒာ စ အဂတိဂမနံ ဒေါသာ စ အဂတိဂမနံ အပ္ပဏိဟိတေန ဝိမောက္ခမုခေန ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ, ဘယာ အဂတိဂမနံ သုညတာယ, မောဟာ အဂတိဂမနံ အနိမိတ္တေန ဝိမောက္ခမုခေန ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ဣတိ သဗ္ဗေ လောကဝဋ္ဋာနုသာရိနော ဓမ္မာ နိယျန္တိ. တေ လောကာ တီဟိ ဝိမောက္ခမုခေဟိ.

Trong ấy, sự thiên vị do dục và sự thiên vị do sân đi đến sự đoạn tận bằng vô nguyện giải thoát môn; sự thiên vị do sợ hãi (đi đến sự đoạn tận) bằng không giải thoát môn; sự thiên vị do si đi đến sự đoạn tận bằng vô tướng giải thoát môn. Như vậy, tất cả các pháp thuận theo vòng luân hồi của thế gian được xuất ly khỏi ba thế gian ấy bằng ba giải thoát môn.

၈၆. တတြိဒံ နိယျာနံ –

86. Trong đó, đây là sự xuất ly –

စတဿော ပဋိပဒါ, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရိ ဈာနာနိ, စတ္တာရော ဝိဟာရာ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ, စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ, စတ္တာရိ အဓိဋ္ဌာနာနိ, စတဿော သမာဓိဘာဝနာ, စတ္တာရော သုခဘာဂိယာ ဓမ္မာ, စတဿော အပ္ပမာဏာ.

Bốn pháp hành, bốn niệm xứ, bốn thiền, bốn trú, bốn chánh cần, bốn pháp hy hữu vị tằng hữu, bốn sự quyết định, bốn sự tu tập định, bốn pháp thuộc phần an lạc, bốn vô lượng.

ပဌမာ ပဋိပဒါ ပဌမံ သတိပဋ္ဌာနံ, ဒုတိယာ ပဋိပဒါ ဒုတိယံ သတိပဋ္ဌာနံ, တတိယာ ပဋိပဒါ တတိယံ သတိပဋ္ဌာနံ, စတုတ္ထီ ပဋိပဒါ စတုတ္ထံ သတိပဋ္ဌာနံ. ပဌမံ သတိပဋ္ဌာနံ ပဌမံ ဈာနံ, ဒုတိယံ သတိပဋ္ဌာနံ ဒုတိယံ ဈာနံ, တတိယံ သတိပဋ္ဌာနံ တတိယံ ဈာနံ. စတုတ္ထံ သတိပဋ္ဌာနံ စတုတ္ထံ ဈာနံ. ပဌမံ ဈာနံ ပဌမော ဝိဟာရော, ဒုတိယံ ဈာနံ ဒုတိယော ဝိဟာရော, တတိယံ ဈာနံ တတိယော ဝိဟာရော, စတုတ္ထံ ဈာနံ စတုတ္ထော ဝိဟာရော. ပဌမော ဝိဟာရော ပဌမံ သမ္မပ္ပဓာနံ, ဒုတိယော ဝိဟာရော ဒုတိယံ သမ္မပ္ပဓာနံ, တတိယော ဝိဟာရော တတိယံ သမ္မပ္ပဓာနံ, စတုတ္ထော ဝိဟာရော စတုတ္ထံ သမ္မပ္ပဓာနံ. ပဌမံ သမ္မပ္ပဓာနံ ပဌမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ဒုတိယံ ဒုတိယော, တတိယံ တတိယော, စတုတ္ထံ သမ္မပ္ပဓာနံ စတုတ္ထော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော. ပဌမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပဌမံ [Pg.100] အဓိဋ္ဌာနံ, ဒုတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ဒုတိယံ အဓိဋ္ဌာနံ, တတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော တတိယံ အဓိဋ္ဌာနံ, စတုတ္ထော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော စတုတ္ထံ အဓိဋ္ဌာနံ. ပဌမံ အဓိဋ္ဌာနံ ပဌမာ သမာဓိဘာဝနာ, ဒုတိယံ အဓိဋ္ဌာနံ ဒုတိယာ သမာဓိဘာဝနာ, တတိယံ အဓိဋ္ဌာနံ တတိယာ သမာဓိဘာဝနာ, စတုတ္ထံ အဓိဋ္ဌာနံ စတုတ္ထီ သမာဓိဘာဝနာ. ပဌမာ သမာဓိဘာဝနာ ပဌမော သုခဘာဂိယော ဓမ္မော, ဒုတိယာ သမာဓိဘာဝနာ ဒုတိယော သုခဘာဂိယော ဓမ္မော, တတိယာ သမာဓိဘာဝနာ တတိယော သုခဘာဂိယော ဓမ္မော, စတုတ္ထီ သမာဓိဘာဝနာ စတုတ္ထော သုခဘာဂိယော ဓမ္မော. ပဌမော သုခဘာဂိယော ဓမ္မော ပဌမံ အပ္ပမာဏံ, ဒုတိယော သုခဘာဂိယော ဓမ္မော ဒုတိယံ အပ္ပမာဏံ, တတိယော သုခဘာဂိယော ဓမ္မော တတိယံ အပ္ပမာဏံ, စတုတ္ထော သုခဘာဂိယော ဓမ္မော စတုတ္ထံ အပ္ပမာဏံ. ပဌမာ ပဋိပဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ပဌမံ သတိပဋ္ဌာနံ ပရိပူရေတိ, ဒုတိယာ ပဋိပဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဒုတိယံ သတိပဋ္ဌာနံ ပရိပူရေတိ, တတိယာ ပဋိပဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ တတိယံ သတိပဋ္ဌာနံ ပရိပူရေတိ, စတုတ္ထီ ပဋိပဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ စတုတ္ထံ သတိပဋ္ဌာနံ ပရိပူရေတိ. ပဌမော သတိပဋ္ဌာနော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော ပဌမံ ဈာနံ ပရိပူရေတိ, ဒုတိယော သတိပဋ္ဌာနော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော ဒုတိယံ ဈာနံ ပရိပူရေတိ, တတိယော သတိပဋ္ဌာနော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော တတိယံ ဈာနံ ပရိပူရေတိ, စတုတ္ထော သတိပဋ္ဌာနော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော စတုတ္ထံ ဈာနံ ပရိပူရေတိ.

Pháp hành thứ nhất là niệm xứ thứ nhất, pháp hành thứ hai là niệm xứ thứ hai, pháp hành thứ ba là niệm xứ thứ ba, pháp hành thứ tư là niệm xứ thứ tư. Niệm xứ thứ nhất là thiền thứ nhất, niệm xứ thứ hai là thiền thứ hai, niệm xứ thứ ba là thiền thứ ba, niệm xứ thứ tư là thiền thứ tư. Thiền thứ nhất là trú thứ nhất, thiền thứ hai là trú thứ hai, thiền thứ ba là trú thứ ba, thiền thứ tư là trú thứ tư. Trú thứ nhất là chánh cần thứ nhất, trú thứ hai là chánh cần thứ hai, trú thứ ba là chánh cần thứ ba, trú thứ tư là chánh cần thứ tư. Chánh cần thứ nhất là pháp hy hữu vị tằng hữu thứ nhất, chánh cần thứ hai là pháp hy hữu vị tằng hữu thứ hai, chánh cần thứ ba là pháp hy hữu vị tằng hữu thứ ba, chánh cần thứ tư là pháp hy hữu vị tằng hữu thứ tư. Pháp hy hữu vị tằng hữu thứ nhất là sự quyết định thứ nhất, pháp hy hữu vị tằng hữu thứ hai là sự quyết định thứ hai, pháp hy hữu vị tằng hữu thứ ba là sự quyết định thứ ba, pháp hy hữu vị tằng hữu thứ tư là sự quyết định thứ tư. Sự quyết định thứ nhất là sự tu tập định thứ nhất, sự quyết định thứ hai là sự tu tập định thứ hai, sự quyết định thứ ba là sự tu tập định thứ ba, sự quyết định thứ tư là sự tu tập định thứ tư. Sự tu tập định thứ nhất là pháp thuộc phần an lạc thứ nhất, sự tu tập định thứ hai là pháp thuộc phần an lạc thứ hai, sự tu tập định thứ ba là pháp thuộc phần an lạc thứ ba, sự tu tập định thứ tư là pháp thuộc phần an lạc thứ tư. Pháp thuộc phần an lạc thứ nhất là vô lượng thứ nhất, pháp thuộc phần an lạc thứ hai là vô lượng thứ hai, pháp thuộc phần an lạc thứ ba là vô lượng thứ ba, pháp thuộc phần an lạc thứ tư là vô lượng thứ tư. Pháp hành thứ nhất được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn niệm xứ thứ nhất; pháp hành thứ hai được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn niệm xứ thứ hai; pháp hành thứ ba được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn niệm xứ thứ ba; pháp hành thứ tư được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn niệm xứ thứ tư. Niệm xứ thứ nhất được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn thiền thứ nhất; niệm xứ thứ hai được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn thiền thứ hai; niệm xứ thứ ba được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn thiền thứ ba; niệm xứ thứ tư được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn thiền thứ tư.

ပဌမံ ဈာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ ပဌမံ ဝိဟာရံ ပရိပူရေတိ, ဒုတိယံ ဈာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ ဒုတိယံ ဝိဟာရံ ပရိပူရေတိ, တတိယံ ဈာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ တတိယံ ဝိဟာရံ ပရိပူရေတိ, စတုတ္ထံ ဈာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ စတုတ္ထံ ဝိဟာရံ ပရိပူရေတိ. ပဌမော ဝိဟာရော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒံ ပရိပူရေတိ, ဒုတိယော ဝိဟာရော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနံ ပရိပူရေတိ, တတိယော ဝိဟာရော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒံ ပရိပူရေတိ, စတုတ္ထော ဝိဟာရော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိံ အသမ္မောသံ ဘိယျောဘာဝံ ပရိပူရေတိ. ပဌမံ သမ္မပ္ပဓာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ မာနပ္ပဟာနံ [Pg.101] ပရိပူရေတိ, ဒုတိယံ သမ္မပ္ပဓာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ အာလယသမုဂ္ဃာတံ ပရိပူရေတိ, တတိယံ သမ္မပ္ပဓာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ အဝိဇ္ဇာပဟာနံ ပရိပူရေတိ, စတုတ္ထံ သမ္မပ္ပဓာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ ဘဝူပသမံ ပရိပူရေတိ. မာနပ္ပဟာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ သစ္စာဓိဋ္ဌာနံ ပရိပူရေတိ, အာလယသမုဂ္ဃာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော စာဂါဓိဋ္ဌာနံ ပရိပူရေတိ, အဝိဇ္ဇာပဟာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ ပညာဓိဋ္ဌာနံ ပရိပူရေတိ, ဘဝူပသမော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော ဥပသမာဓိဋ္ဌာနံ ပရိပူရေတိ. သစ္စာဓိဋ္ဌာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ ဆန္ဒသမာဓိံ ပရိပူရေတိ, စာဂါဓိဋ္ဌာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ ဝီရိယသမာဓိံ ပရိပူရေတိ, ပညာဓိဋ္ဌာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ စိတ္တသမာဓိံ ပရိပူရေတိ, ဥပသမာဓိဋ္ဌာနံ ဘာဝိတံ ဗဟုလီကတံ ဝီမံသာသမာဓိံ ပရိပူရေတိ. ဆန္ဒသမာဓိ ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော ဣန္ဒြိယသံဝရံ ပရိပူရေတိ, ဝီရိယသမာဓိ ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော တပံ ပရိပူရေတိ, စိတ္တသမာဓိ ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော ဗုဒ္ဓိံ ပရိပူရေတိ, ဝီမံသာသမာဓိ ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂံ ပရိပူရေတိ. ဣန္ဒြိယသံဝရော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော မေတ္တံ ပရိပူရေတိ, တပေါ ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော ကရုဏံ ပရိပူရေတိ, ဗုဒ္ဓိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ မုဒိတံ ပရိပူရေတိ, သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော ဥပေက္ခံ ပရိပူရေတိ.

Sơ thiền được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn trú xứ thứ nhất; nhị thiền được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn trú xứ thứ hai; tam thiền được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn trú xứ thứ ba; tứ thiền được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn trú xứ thứ tư. Trú xứ thứ nhất được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự không sanh khởi của các pháp ác bất thiện chưa sanh; trú xứ thứ hai được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự đoạn trừ các pháp ác bất thiện đã sanh; trú xứ thứ ba được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự sanh khởi của các pháp thiện chưa sanh; trú xứ thứ tư được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự an trú, không quên lãng, sự tăng trưởng của các pháp thiện đã sanh. Chánh cần thứ nhất được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự đoạn trừ ngã mạn; chánh cần thứ hai được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự nhổ bật lên ái luyến; chánh cần thứ ba được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự đoạn trừ vô minh; chánh cần thứ tư được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự tịch tịnh của hữu. Sự đoạn trừ ngã mạn được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự quyết định về chân lý; sự nhổ bật lên ái luyến được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự quyết định về xả ly; sự đoạn trừ vô minh được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự quyết định về trí tuệ; sự tịch tịnh của hữu được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự quyết định về tịch tịnh. Sự quyết định về chân lý được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn định-do-dục; sự quyết định về xả ly được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn định-do-tinh-tấn; sự quyết định về trí tuệ được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn định-do-tâm; sự quyết định về tịch tịnh được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn định-do-thẩm-sát. Định-do-dục được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự thu thúc các căn; định-do-tinh-tấn được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn khổ hạnh; định-do-tâm được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn giác ngộ; định-do-thẩm-sát được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn sự từ bỏ tất cả các sanh y. Sự thu thúc các căn được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn tâm từ; khổ hạnh được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn tâm bi; giác ngộ được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn tâm hỷ; sự từ bỏ tất cả các sanh y được tu tập, được làm cho sung mãn, làm viên mãn tâm xả.

၈၇. တတ္ထ ဣမာ စတဿော ဒိသာ ပဌမာ ပဋိပဒါ ပဌမော သတိပဋ္ဌာနော ပဌမံ ဈာနံ ပဌမော ဝိဟာရော ပဌမော သမ္မပ္ပဓာနော ပဌမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော သစ္စာဓိဋ္ဌာနံ ဆန္ဒသမာဓိ ဣန္ဒြိယသံဝရော မေတ္တာ ဣတိ ပဌမာ ဒိသာ.

87. Ở đây, bốn phương này: pháp hành thứ nhất, niệm xứ thứ nhất, sơ thiền, trú xứ thứ nhất, chánh cần thứ nhất, pháp hy hữu vị tằng hữu thứ nhất, sự quyết định về chân lý, định-do-dục, sự thu thúc các căn, tâm từ. Như vậy, đây là phương thứ nhất.

ဒုတိယာ ပဋိပဒါ ဒုတိယော သတိပဋ္ဌာနော ဒုတိယော ဝိဟာရော ဒုတိယော သမ္မပ္ပဓာနော ဒုတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ဘဝါဓိဋ္ဌာနံ ဝီရိယသမာဓိ တပေါ ကရုဏာ ဣတိ ဒုတိယာ ဒိသာ.

Pháp hành thứ hai, niệm xứ thứ hai, nhị thiền, trú xứ thứ hai, chánh cần thứ hai, pháp hy hữu vị tằng hữu thứ hai, sự quyết định về xả ly, định-do-tinh-tấn, khổ hạnh, tâm bi. Như vậy, đây là phương thứ hai.

တတိယာ ပဋိပဒါ တတိယော သတိပဋ္ဌာနော တတိယံ ဈာနံ တတိယော ဝိဟာရော တတိယော သမ္မပ္ပဓာနော တတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပညာဓိဋ္ဌာနံ စိတ္တသမာဓိ ဗုဒ္ဓိ မုဒိတာ ဣတိ တတိယာ ဒိသာ.

Pháp hành thứ ba, niệm xứ thứ ba, tam thiền, trú xứ thứ ba, chánh cần thứ ba, pháp hy hữu vị tằng hữu thứ ba, sự quyết định về trí tuệ, định-do-tâm, giác ngộ, tâm hỷ. Như vậy, đây là phương thứ ba.

စတုတ္ထီ ပဋိပဒါ စတုတ္ထော သတိပဋ္ဌာနော စတုတ္ထံ ဈာနံ စတုတ္ထော ဝိဟာရော စတုတ္ထော သမ္မပ္ပဓာနော စတုတ္ထော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ဥပသမာဓိဋ္ဌာနံ ဝီမံသာသမာဓိ သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ ဥပေက္ခာ ဣတိ စတုတ္ထီ ဒိသာ.

Pháp hành thứ tư, niệm xứ thứ tư, tứ thiền, trú xứ thứ tư, chánh cần thứ tư, pháp hy hữu vị tằng hữu thứ tư, sự quyết định về tịch tịnh, định-do-thẩm-sát, sự từ bỏ tất cả các sanh y, tâm xả. Như vậy, đây là phương thứ tư.

တတ္ထ [Pg.102] ပဌမာ ပဋိပဒါ ပဌမော သတိပဋ္ဌာနော ပဌမံ ဈာနံ ပဌမော ဝိဟာရော ပဌမော သမ္မပ္ပဓာနော ပဌမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော သစ္စာဓိဋ္ဌာနံ ဆန္ဒသမာဓိ ဣန္ဒြိယသံဝရော, မေတ္တာ ဣတိ ဣမေသံ ဒသန္နံ သုတ္တာနံ ဧကော အတ္ထော, ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. ဣဒံ ရာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဘေသဇ္ဇံ.

Ở đây, pháp hành thứ nhất, niệm xứ thứ nhất, sơ thiền, trú xứ thứ nhất, chánh cần thứ nhất, pháp hy hữu vị tằng hữu thứ nhất, sự quyết định về chân lý, định-do-dục, sự thu thúc các căn, tâm từ; ý nghĩa của mười kinh này là một, chỉ có văn tự là khác. Đây là phương thuốc cho người có tham tánh.

ဒုတိယာ ပဋိပဒါ ဒုတိယော သတိပဋ္ဌာနော ဒုတိယံ ဈာနံ ဒုတိယော ဝိဟာရော ဒုတိယော သမ္မပ္ပဓာနော ဒုတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော စာဂါဓိဋ္ဌာနံ ဝီရိယသမာဓိ တပေါ ကရုဏာ ဣတိ ဣမေသံ ဒသန္နံ သုတ္တာနံ ဧကော အတ္ထော, ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. ဣဒံ ဒေါသစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဘေသဇ္ဇံ.

Pháp hành thứ hai, niệm xứ thứ hai, nhị thiền, trú xứ thứ hai, chánh cần thứ hai, pháp hy hữu vị tằng hữu thứ hai, sự quyết định về xả ly, định-do-tinh-tấn, khổ hạnh, tâm bi; ý nghĩa của mười kinh này là một, chỉ có văn tự là khác. Đây là phương thuốc cho người có sân tánh.

တတိယာ ပဋိပဒါ တတိယော သတိပဋ္ဌာနော တတိယံ ဈာနံ တတိယော ဝိဟာရော တတိယော သမ္မပ္ပဓာနော တတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပညာဓိဋ္ဌာနံ စိတ္တသမာဓိ ဗုဒ္ဓိ မုဒိတာ ဣတိ ဣမေသံ ဒသန္နံ သုတ္တာနံ ဧကော အတ္ထော, ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. ဣဒံ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ မန္ဒဿ ဘေသဇ္ဇံ.

Pháp hành thứ ba, niệm xứ thứ ba, tam thiền, trú xứ thứ ba, chánh cần thứ ba, pháp hy hữu vị tằng hữu thứ ba, sự quyết định về trí tuệ, định-do-tâm, giác ngộ, tâm hỷ; ý nghĩa của mười kinh này là một, chỉ có văn tự là khác. Đây là phương thuốc cho người si độn có tà kiến tánh.

စတုတ္ထီ ပဋိပဒါ စတုတ္ထော သတိပဋ္ဌာနော စတုတ္ထံ ဈာနံ စတုတ္ထော ဝိဟာရော စတုတ္ထော သမ္မပ္ပဓာနော စတုတ္ထော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ဥပသမာဓိဋ္ဌာနံ ဝီမံသာသမာဓိ သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ ဥပေက္ခာ ဣတိ ဣမေသံ ဒသန္နံ သုတ္တာနံ ဧကော အတ္ထော, ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. ဣဒံ ဒိဋ္ဌိစရိတဿ ဥဒတ္တဿ ဘေသဇ္ဇံ.

Pháp hành thứ tư, niệm xứ thứ tư, tứ thiền, trú xứ thứ tư, chánh cần thứ tư, pháp hy hữu vị tằng hữu thứ tư, sự quyết định về tịch tịnh, định-do-thẩm-sát, sự từ bỏ tất cả các sanh y, tâm xả; ý nghĩa của mười kinh này là một, chỉ có văn tự là khác. Đây là phương thuốc cho người trạo cử có tà kiến tánh.

တတ္ထ ဒုက္ခာ စ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ ဒုက္ခာ စ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ အပ္ပဏိဟိတံ ဝိမောက္ခမုခံ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ သုညတံ ဝိမောက္ခမုခံ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ အနိမိတ္တံ ဝိမောက္ခမုခံ.

Ở đây, pháp hành khổ và thắng trí chậm, và pháp hành khổ và thắng trí nhanh là vô nguyện giải thoát môn; pháp hành lạc và thắng trí chậm là không giải thoát môn; pháp hành lạc và thắng trí nhanh là vô tướng giải thoát môn.

တတ္ထ ကာယေ ကာယာနုပဿိတာ သတိပဋ္ဌာနဉ္စ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿိတာ သတိပဋ္ဌာနဉ္စ အပ္ပဏိဟိတံ ဝိမောက္ခမုခံ, စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿိတာ သုညတံ ဝိမောက္ခမုခံ. ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿိတာ အနိမိတ္တံ ဝိမောက္ခမုခံ.

Trong ấy, niệm xứ quán thân nơi thân và niệm xứ quán thọ nơi các cảm thọ là vô nguyện giải thoát môn, (niệm xứ) quán tâm nơi tâm là không giải thoát môn, (niệm xứ) quán pháp nơi các pháp là vô tướng giải thoát môn.

တတ္ထ ပဌမဉ္စ ဈာနံ ဒုတိယဉ္စ ဈာနံ အပ္ပဏိဟိတံ ဝိမောက္ခမုခံ, တတိယံ ဈာနံ သုညတံ ဝိမောက္ခမုခံ, စတုတ္ထံ ဈာနံ အနိမိတ္တံ ဝိမောက္ခမုခံ.

Trong ấy, sơ thiền và nhị thiền là vô nguyện giải thoát môn, tam thiền là không giải thoát môn, tứ thiền là vô tướng giải thoát môn.

တတ္ထ ပဌမော စ ဝိဟာရော ဒုတိယော စ ဝိဟာရော အပ္ပဏိဟိတံ ဝိမောက္ခမုခံ, တတိယော ဝိဟာရော သုညတံ ဝိမောက္ခမုခံ, စတုတ္ထော ဝိဟာရော အနိမိတ္တံ ဝိမောက္ခမုခံ.

Trong ấy, trú thứ nhất và trú thứ hai là vô nguyện giải thoát môn, trú thứ ba là không giải thoát môn, trú thứ tư là vô tướng giải thoát môn.

ယတ္ထ [Pg.103] ပဌမဉ္စ သမ္မပ္ပဓာနံ ဒုတိယဉ္စ သမ္မပ္ပဓာနံ အပ္ပဏိဟိတံ ဝိမောက္ခမုခံ, တတိယံ သမ္မပ္ပဓာနံ သုညတံ ဝိမောက္ခမုခံ, စတုတ္ထံ သမ္မပ္ပဓာနံ အနိမိတ္တံ ဝိမောက္ခမုခံ.

Trong ấy, chánh cần thứ nhất và chánh cần thứ hai là vô nguyện giải thoát môn, chánh cần thứ ba là không giải thoát môn, chánh cần thứ tư là vô tướng giải thoát môn.

တတ္ထ မာနပ္ပဟာနဉ္စ အာလယသမုဂ္ဃာတော စ အပ္ပဏိဟိတံ ဝိမောက္ခမုခံ, အဝိဇ္ဇာပဟာနံ သုညတံ ဝိမောက္ခမုခံ, ဘဝူပသမော အနိမိတ္တံ ဝိမောက္ခမုခံ.

Trong ấy, sự đoạn trừ ngã mạn và sự nhổ bật ái luyến là vô nguyện giải thoát môn, sự đoạn trừ vô minh là không giải thoát môn, sự tịch tịnh của hữu là vô tướng giải thoát môn.

တတ္ထ သစ္စာဓိဋ္ဌာနဉ္စ စာဂါဓိဋ္ဌာနဉ္စ အပ္ပဏိဟိတံ ဝိမောက္ခမုခံ, ပညာဓိဋ္ဌာနံ သုညတံ ဝိမောက္ခမုခံ, ဥပသမာဓိဋ္ဌာနံ အနိမိတ္တံ ဝိမောက္ခမုခံ.

Trong ấy, sự quyết định về chân lý và sự quyết định về xả ly là vô nguyện giải thoát môn, sự quyết định về trí tuệ là không giải thoát môn, sự quyết định về tịch tịnh là vô tướng giải thoát môn.

တတ္ထ ဆန္ဒသမာဓိ စ ဝီရိယသမာဓိ စ အပ္ပဏိဟိတံ ဝိမောက္ခမုခံ, စိတ္တသမာဓိ သုညတံ ဝိမောက္ခမုခံ, ဝီမံသာသမာဓိ အနိမိတ္တံ ဝိမောက္ခမုခံ.

Trong ấy, dục định và tấn định là vô nguyện giải thoát môn, tâm định là không giải thoát môn, thẩm định là vô tướng giải thoát môn.

တတ္ထ ဣန္ဒြိယသံဝရော စ တပေါ စ အပ္ပဏိဟိတံ ဝိမောက္ခမုခံ, ဗုဒ္ဓိ သုညတံ ဝိမောက္ခမုခံ သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ အနိမိတ္တံ ဝိမောက္ခမုခံ.

Trong ấy, sự phòng hộ các căn và sự khổ hạnh là vô nguyện giải thoát môn, sự giác ngộ là không giải thoát môn, sự từ bỏ tất cả sanh y là vô tướng giải thoát môn.

တတ္ထ မေတ္တာ စ ကရုဏာ စ အပ္ပဏိဟိတံ ဝိမောက္ခမုခံ, မုဒိတာ သုညတံ ဝိမောက္ခမုခံ ဥပေက္ခာ အနိမိတ္တံ ဝိမောက္ခမုခံ.

Trong ấy, tâm từ và tâm bi là vô nguyện giải thoát môn, tâm hỷ là không giải thoát môn, tâm xả là vô tướng giải thoát môn.

တေသံ ဝိက္ကီဠိတံ. စတ္တာရော အာဟာရာ တေသံ ပဋိပက္ခော စတဿော ပဋိပဒါ…ပေ… စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ တေသံ ပဋိပက္ခော စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ. စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ တေသံ ပဋိပက္ခော စတ္တာရိ ဈာနာနိ. စတ္တာရော ယောဂါ တေသံ ပဋိပက္ခော စတ္တာရော ဝိဟာရာ. စတ္တာရော ဂန္ထာ တေသံ ပဋိပက္ခော စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ. စတ္တာရော အာသဝါ တေသံ ပဋိပက္ခော စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ. စတ္တာရော ဩဃာ တေသံ ပဋိပက္ခော စတ္တာရိ အဓိဋ္ဌာနာနိ. စတ္တာရော သလ္လာ တေသံ ပဋိပက္ခော စတဿော သမာဓိဘာဝနာ. စတဿော ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော တာသံ ပဋိပက္ခော စတ္တာရော သုခဘာဂိယာ ဓမ္မာ. စတ္တာရိ အဂတိဂမနာနိ တေသံ ပဋိပက္ခော စတဿော အပ္ပမာဏာ.

Sự du hí của các ngài. Bốn món ăn, đối nghịch của chúng là bốn con đường thực hành; bốn tưởng điên đảo, đối nghịch của chúng là bốn niệm xứ; bốn thủ, đối nghịch của chúng là bốn thiền; bốn ách, đối nghịch của chúng là bốn trú; bốn triền phược, đối nghịch của chúng là bốn chánh cần; bốn lậu hoặc, đối nghịch của chúng là bốn pháp hy hữu vị tằng hữu; bốn bộc lưu, đối nghịch của chúng là bốn sự quyết định; bốn mũi tên, đối nghịch của chúng là bốn sự tu tập định; bốn thức trú, đối nghịch của chúng là bốn pháp thuộc phần an lạc; bốn sự đi đến không nên đi, đối nghịch của chúng là bốn vô lượng tâm.

သီဟာ ဗုဒ္ဓါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ သာဝကာ စ ဟတရာဂဒေါသမောဟာ, တေသံ ဝိက္ကီဠိတံ ဘာဝနာ သစ္ဆိကိရိယာ ဗျန္တီကိရိယာ စ. ဝိက္ကီဠိတံ ဣန္ဒြိယာဓိဋ္ဌာနံ ဝိက္ကီဠိတံ ဝိပရိယာသာနဓိဋ္ဌာနဉ္စ. ဣန္ဒြိယာနိ သဒ္ဓမ္မဂေါစရော ဝိပရိယာသာ ကိလေသဂေါစရော. အယံ ဝုစ္စတိ သီဟဝိက္ကီဠိတဿ စ နယဿ ဒိသာလောစနဿ စ နယဿ ဘူမီတိ. တေနာဟ ‘‘ယော နေတိ ဝိပလ္လာသေဟိ သံကိလေသေ’’တိ. ဝေယျာကရဏေသု ဟိ ယေ ‘‘ကုသလာကုသလာ’’တိ စ.

Các vị Phật, các vị Độc Giác Phật, và các vị Thinh Văn là những con sư tử đã diệt trừ tham, sân, si. Sự du hí của các ngài là sự tu tập, sự chứng ngộ, và sự chấm dứt. Sự du hí là sự quyết định về các căn, sự du hí cũng là sự quyết định về việc đoạn trừ các tưởng điên đảo. Các căn có hành cảnh là diệu pháp, các tưởng điên đảo có hành cảnh là phiền não. Điều này được gọi là nền tảng của phương pháp sư tử du hí và của phương pháp quán sát các phương hướng. Do đó, Ngài đã nói: 'Vị nào dẫn dắt bởi các tưởng điên đảo, bởi các phiền não,' và trong các bài ký thuyết: 'Những pháp nào là thiện, bất thiện.'

တတ္ထ [Pg.104] ယေ ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပာဘိညာယ စ နိယျန္တိ, ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ; ယေ သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပာဘိညာယ စ နိယျန္တိ, ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ. တေသံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အယံ သံကိလေသော, စတ္တာရော အာဟာရာ, စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ, စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ, စတ္တာရော ယောဂါ, စတ္တာရော ဂန္ထာ, စတ္တာရော အာသဝါ, စတ္တာရော ဩဃာ, စတ္တာရော သလ္လာ, စတဿော ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော, စတ္တာရိ အဂတိဂမနာနီတိ. တေသံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ဣဒံ ဝေါဒါနံ, စတဿော ပဋိပဒါ, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရိ ဈာနာနိ, စတ္တာရော ဝိဟာရာ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ, စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ, စတ္တာရိ အဓိဋ္ဌာနာနိ, စတဿော သမာဓိဘာဝနာ, စတ္တာရော သုခဘာဂိယာ ဓမ္မာ, စတဿော အပ္ပမာဏာ ဣတိ.

Trong ấy, những vị xuất ly bằng con đường thực hành khổ và bằng thắng trí chậm hoặc thắng trí nhanh, đây là hai hạng người; những vị xuất ly bằng con đường thực hành lạc và bằng thắng trí chậm hoặc thắng trí nhanh, đây là hai hạng người. Đây là phần nhiễm ô của bốn hạng người ấy: bốn món ăn, bốn tưởng điên đảo, bốn thủ, bốn ách, bốn triền phược, bốn lậu hoặc, bốn bộc lưu, bốn mũi tên, bốn thức trú, bốn sự đi đến không nên đi. Đây là phần thanh tịnh của bốn hạng người ấy: bốn con đường thực hành, bốn niệm xứ, bốn thiền, bốn trú, bốn chánh cần, bốn pháp hy hữu vị tằng hữu, bốn sự quyết định, bốn sự tu tập định, bốn pháp thuộc phần an lạc, bốn vô lượng tâm.

၈၈. တတ္ထ ယေ ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပာဘိညာယ စ နိယျန္တိ ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ. ယေ သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပာဘိညာယ စ နိယျန္တိ, ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ. တတ္ထ ယော သုခါယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပာဘိညာယ နိယျာတိ, အယံ ဥဂ္ဃဋိတညူ. ယော သာဓာရဏာယ, အယံ ဝိပဉ္စိတညူ. ယော ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ နိယျာတိ, အယံ နေယျော.

88. Trong ấy, những vị xuất ly bằng con đường thực hành khổ và bằng thắng trí chậm hoặc thắng trí nhanh, đây là hai hạng người. Những vị xuất ly bằng con đường thực hành lạc và bằng thắng trí chậm hoặc thắng trí nhanh, đây là hai hạng người. Trong ấy, vị nào xuất ly bằng con đường thực hành lạc và thắng trí nhanh, vị này là hạng người thông hiểu nhanh. Vị nào (xuất ly) bằng (con đường) thông thường, vị này là hạng người thông hiểu rộng. Vị nào xuất ly bằng con đường thực hành khổ và thắng trí chậm, vị này là hạng người cần được dẫn dắt.

တတ္ထ ဘဂဝါ ဥဂ္ဃဋိတညုဿ ပုဂ္ဂလဿ သမထံ ဥပဒိသတိ, နေယျဿ ဝိပဿနံ, သမထဝိပဿနံ ဝိပဉ္စိတညုဿ. တတ္ထ ဘဂဝါ ဥဂ္ဃဋိတညုဿ ပုဂ္ဂလဿ မုဒုကံ ဓမ္မဒေသနံ ဥပဒိသတိ, တိက္ခံ နေယျဿ, မုဒုတိက္ခံ ဝိပဉ္စိတညုဿ, တတ္ထ ဘဂဝါ ဥဂ္ဃဋိတညုဿ ပုဂ္ဂလဿ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသယတိ, သံခိတ္တဝိတ္ထာရေန ဝိပဉ္စိတညုဿ, ဝိတ္ထာရေန နေယျဿ. တတ္ထ ဘဂဝါ ဥဂ္ဃဋိတညုဿ ပုဂ္ဂလဿ နိဿရဏံ ဥပဒိသတိ, ဝိပဉ္စိတညုဿ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ဥပဒိသတိ, နေယျဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ဥပဒိသတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ ဥဂ္ဃဋိတညုဿ အဓိပညာသိက္ခံ ပညာပယတိ, အဓိစိတ္တံ ဝိပဉ္စိတညုဿ, အဓိသီလံ နေယျဿ.

Ở đây, đối với hạng người Ugghaṭitaññū, Đức Thế Tôn chỉ dạy về thiền chỉ; đối với hạng người Neyya, (Ngài chỉ dạy) về thiền quán; đối với hạng người Vipañcitaññū, (Ngài chỉ dạy) về thiền chỉ và thiền quán. Ở đây, đối với hạng người Ugghaṭitaññū, Đức Thế Tôn chỉ dạy pháp thoại mềm dịu; đối với hạng người Neyya, (Ngài chỉ dạy pháp thoại) sắc bén; đối với hạng người Vipañcitaññū, (Ngài chỉ dạy pháp thoại) vừa mềm dịu vừa sắc bén. Ở đây, đối với hạng người Ugghaṭitaññū, Đức Thế Tôn thuyết pháp một cách tóm tắt; đối với hạng người Vipañcitaññū, (Ngài thuyết pháp) vừa tóm tắt vừa chi tiết; đối với hạng người Neyya, (Ngài thuyết pháp) một cách chi tiết. Ở đây, đối với hạng người Ugghaṭitaññū, Đức Thế Tôn chỉ dạy về sự xuất ly; đối với hạng người Vipañcitaññū, Ngài chỉ dạy về cả sự nguy hại và sự xuất ly; đối với hạng người Neyya, Ngài chỉ dạy về cả vị ngọt, sự nguy hại và sự xuất ly. Ở đây, đối với hạng người Ugghaṭitaññū, Đức Thế Tôn chế định tăng thượng tuệ học; đối với hạng người Vipañcitaññū, (Ngài chế định) tăng thượng tâm học; đối với hạng người Neyya, (Ngài chế định) tăng thượng giới học.

တတ္ထ ယေ ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပာဘိညာယ စ နိယျန္တိ, ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ. ယေ သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပာဘိညာယ စ နိယျန္တိ. ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ. ဣတိ ခေါ စတ္တာရိ ဟုတွာ တီဏိ ဘဝန္တိ ဥဂ္ဃဋိတညူ ဝိပဉ္စိတညူ နေယျောတိ.

Ở đây, những vị xuất ly bằng khổ hành đạo với thắng trí chậm chạp và (với) thắng trí nhanh chóng, đây là hai hạng người. Những vị xuất ly bằng lạc hành đạo với thắng trí chậm chạp và (với) thắng trí nhanh chóng, đây là hai hạng người. Như vậy, sau khi là bốn (hạng người), trở thành ba hạng người là: Ugghaṭitaññū, Vipañcitaññū, và Neyya.

တေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ အယံ သံကိလေသော, တီဏိ အကုသလမူလာနိ လောဘော အကုသလမူလံ ဒေါသော အကုသလမူလံ မောဟော အကုသလမူလံ, တီဏိ [Pg.105] ဒုစ္စရိတာနိ – ကာယဒုစ္စရိတံ ဝစီဒုစ္စရိတံ မနောဒုစ္စရိတံ; တယော အကုသလဝိတက္ကာ – ကာမဝိတက္ကော ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝိဟိံသာဝိတက္ကော; တိဿော အကုသလသညာ – ကာမသညာ ဗျာပါဒသညာ ဝိဟိံသာသညာ; တိဿော ဝိပရီတသညာ – နိစ္စသညာ သုခသညာ အတ္တသညာ; တိဿော ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ; တိဿော ဒုက္ခတာ – ဒုက္ခဒုက္ခတာ သင်္ခါရဒုက္ခတာ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာ; တယော အဂ္ဂီ – ရာဂဂ္ဂိ ဒေါသဂ္ဂိ မောဟဂ္ဂိ; တယော သလ္လာ – ရာဂသလ္လော ဒေါသသလ္လော မောဟသလ္လော; တိဿော ဇဋာ – ရာဂဇဋာ ဒေါသဇဋာ မောဟဇဋာ; တိဿော အကုသလူပပရိက္ခာ – အကုသလံ ကာယကမ္မံ အကုသလံ ဝစီကမ္မံ အကုသလံ မနောကမ္မံ. တိဿော ဝိပတ္တိယော – သီလဝိပတ္တိ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ အာစာရဝိပတ္တီတိ. တေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ဣဒံ ဝေါဒါနံ. တီဏိ ကုသလမူလာနိ – အလောဘော ကုသလမူလံ အဒေါသော ကုသလမူလံ အမောဟော ကုသလမူလံ. တီဏိ သုစရိတာနိ – ကာယသုစရိတံ ဝစီသုစရိတံ မနောသုစရိတံ. တယော ကုသလဝိတက္ကာ – နေက္ခမ္မဝိတက္ကော အဗျာပါဒဝိတက္ကော အဝိဟိံသာဝိတက္ကော. တယော သမာဓီ – သဝိတက္ကော သဝိစာရော သမာဓိ အဝိတက္ကော ဝိစာရမတ္တော သမာဓိ အဝိတက္ကော အဝိစာရော သမာဓိ. တိဿော ကုသလသညာ – နေက္ခမ္မသညာ အဗျာပါဒသညာ အဝိဟိံသာသညာ. တိဿော အဝိပရီတသညာ – အနိစ္စသညာ ဒုက္ခသညာ အနတ္တသညာ. တိဿော ကုသလူပပရိက္ခာ – ကုသလံ ကာယကမ္မံ ကုသလံ ဝစီကမ္မံ ကုသလံ မနောကမ္မံ. တီဏိ သောစေယျာနိ – ကာယသောစေယျံ ဝစီသောစေယျံ မနောသောစေယျံ; တိဿော သမ္ပတ္တိယော – သီလသမ္ပတ္တိ သမာဓိသမ္ပတ္တိ ပညာသမ္ပတ္တိ. တိဿော သိက္ခာ – အဓိသီလသိက္ခာ အဓိစိတ္တသိက္ခာ အဓိပညာသိက္ခာ; တယော ခန္ဓာ – သီလက္ခန္ဓော သမာဓိက္ခန္ဓော ပညာက္ခန္ဓော. တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ – သုညတံ အနိမိတ္တံ အပ္ပဏိဟိတန္တိ.

Đây là sự ô nhiễm của ba hạng người ấy: ba căn bất thiện là căn bất thiện tham, căn bất thiện sân, căn bất thiện si; ba ác hạnh là thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh; ba tầm bất thiện là dục tầm, sân tầm, hại tầm; ba tưởng bất thiện là dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng; ba tưởng điên đảo là thường tưởng, lạc tưởng, ngã tưởng; ba thọ là lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ; ba khổ tánh là khổ khổ tánh, hành khổ tánh, hoại khổ tánh; ba ngọn lửa là lửa tham, lửa sân, lửa si; ba mũi tên là mũi tên tham, mũi tên sân, mũi tên si; ba sự rối rắm là sự rối rắm do tham, sự rối rắm do sân, sự rối rắm do si; ba sự tùy hành bất thiện là thân nghiệp bất thiện, khẩu nghiệp bất thiện, ý nghiệp bất thiện; ba sự hư hỏng là giới hư hỏng, kiến hư hỏng, tư cách hư hỏng. Đây là sự thanh tịnh của ba hạng người ấy: ba căn thiện là căn thiện vô tham, căn thiện vô sân, căn thiện vô si; ba thiện hạnh là thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh; ba tầm thiện là xuất ly tầm, vô sân tầm, vô hại tầm; ba định là định có tầm có tứ, định không tầm chỉ có tứ, định không tầm không tứ; ba tưởng thiện là xuất ly tưởng, vô sân tưởng, vô hại tưởng; ba tưởng không điên đảo là vô thường tưởng, khổ tưởng, vô ngã tưởng; ba sự tùy hành thiện là thân nghiệp thiện, khẩu nghiệp thiện, ý nghiệp thiện; ba sự trong sạch là thân trong sạch, khẩu trong sạch, ý trong sạch; ba sự toàn hảo là giới toàn hảo, định toàn hảo, tuệ toàn hảo; ba học là tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, tăng thượng tuệ học; ba uẩn là giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn; ba cửa giải thoát là không, vô tướng, vô nguyện.

ဣတိ ခေါ စတ္တာရိ ဟုတွာ တီဏိ ဘဝန္တိ, တီဏိ ဟုတွာ ဒွေ ဘဝန္တိ တဏှာစရိတော စ ဒိဋ္ဌိစရိတော စ.

Như vậy, sau khi là bốn (hạng người), trở thành ba; sau khi là ba, trở thành hai là: người có ái hành và người có kiến hành.

တေသံ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အယံ သံကိလေသော, တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာ စ အဟိရိကဉ္စ အနောတ္တပ္ပဉ္စ အဿတိ စ အသမ္ပဇညဉ္စ အယောနိသော မနသိကာရော စ ကောသဇ္ဇဉ္စ ဒေါဝစဿဉ္စ အဟံကာရော စ မမံကာရော စ အဿဒ္ဓါ စ ပမာဒေါ စ အသဒ္ဓမ္မဿဝနဉ္စ အသံဝရော စ အဘိဇ္ဈာ စ ဗျာပါဒေါ စ နီဝရဏဉ္စ သံယောဇနဉ္စ ကောဓော စ ဥပနာဟော စ မက္ခော စ ပလာသော စ ဣဿာ စ မစ္ဆေရဉ္စ မာယာ စ သာဌေယျဉ္စ သဿတဒိဋ္ဌိ စ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိစာတိ.

Đây là sự ô nhiễm của hai hạng người ấy: ái và vô minh, vô tàm và vô úy, thất niệm và bất tri, không như lý tác ý và lười biếng, khó nói và ngã mạn, chấp ngã và không có đức tin, phóng dật và không nghe diệu pháp, không phòng hộ và tham lam, sân hận và triền cái, kiết sử và phẫn nộ, oán hận và gièm pha, tự cao và ganh tỵ, bỏn xẻn và xảo trá, gian manh và thường kiến, đoạn kiến.

တေသံ [Pg.106] ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ဣဒံ ဝေါဒါနံ, သမထော စ ဝိပဿနာ စ ဟိရီ စ ဩတ္တပ္ပဉ္စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ ယောနိသော မနသိကာရော စ ဝီရိယာရမ္ဘော စ သောဝစဿဉ္စ ဓမ္မေ ဉာဏဉ္စ အနွယေ ဉာဏဉ္စ ခယေ ဉာဏဉ္စ အနုပ္ပာဒေ ဉာဏဉ္စ သဒ္ဓါ စ အပ္ပမာဒေါ စ သဒ္ဓမ္မဿဝနဉ္စ သံဝရော စ အနဘိဇ္ဈာ စ အဗျာပါဒေါ စ ရာဂဝိရာဂါ စ စေတောဝိမုတ္တိ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ စ ပညာဝိမုတ္တိ အဘိသမယော စ အပ္ပိစ္ဆတာ စ သန္တုဋ္ဌိ စ အက္ကောဓော စ အနုပနာဟော စ အမက္ခော စ အပလာသော စ ဣဿာပဟာနဉ္စ မစ္ဆရိယပ္ပဟာနဉ္စ ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စ သင်္ခတာရမ္မဏော စ ဝိမောက္ခော အသင်္ခတာရမ္မဏော စ ဝိမောက္ခော သဥပါဒိသေသာ စ နိဗ္ဗာနဓာတု အနုပါဒိသေသာ စ နိဗ္ဗာနဓာတူတိ.

Đây là sự thanh tịnh của hai hạng người ấy: thiền chỉ và thiền quán, tàm và úy, niệm và tỉnh giác, như lý tác ý và tinh cần, dễ nói và trí về pháp, trí về tùy pháp, trí về sự đoạn tận, trí về sự không sanh, đức tin và không phóng dật, nghe diệu pháp và phòng hộ, không tham lam và không sân hận, tâm giải thoát do ly tham và tuệ giải thoát do ly vô minh, sự chứng ngộ và ít ham muốn, tri túc và không phẫn nộ, không oán hận và không gièm pha, không tự cao và đoạn trừ ganh tỵ, đoạn trừ bỏn xẻn, minh và giải thoát, giải thoát có đối tượng là pháp hữu vi, giải thoát có đối tượng là pháp vô vi, hữu dư y Niết-bàn giới và vô dư y Niết-bàn giới.

အယံ ဝုစ္စတိ တိပုက္ခလဿ စ နယဿ အင်္ကုသဿ စ နယဿ ဘူမီတိ. တေနာဟ ‘‘ယော အကုသလေ သမူလေဟိ နေတီ’’တိ ‘‘ဩလောကေတွာ ဒိသလောစနေနာ’’တိ စ.

Đây được gọi là nền tảng của phương pháp ba hạng người và phương pháp cái móc. Do đó, Ngài đã nói: 'Vị nào dẫn dắt bằng các căn bất thiện' và 'sau khi nhìn bằng con mắt phương hướng'.

နိယုတ္တံ နယသမုဋ္ဌာနံ.

Phần Nayasamuṭṭhāna (Sự Phát Sanh Của Các Phương Pháp) đã hoàn tất.

သာသနပဋ္ဌာနံ

Nền Tảng Của Giáo Pháp

၈၉. တတ္ထ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါ ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ? သာသနပဋ္ဌာနေ. တတ္ထ ကတမံ သာသနပဋ္ဌာနံ? သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ, ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ, နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ, အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ, သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ, သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ, သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ, သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ, သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ, ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ, တဏှာသံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ, ဒိဋ္ဌိသံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ, ဒုစ္စရိတသံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ, တဏှာဝေါဒါနဘာဂိယံ သုတ္တံ, ဒိဋ္ဌိဝေါဒါနဘာဂိယံ သုတ္တံ, ဒုစ္စရိတဝေါဒါနဘာဂိယံ သုတ္တံ.

89. Ở đây, mười tám thuật ngữ căn bản nên được thấy ở đâu? Trong Sāsanapaṭṭhāna (Nền Tảng Giáo Pháp). Ở đây, thế nào là Sāsanapaṭṭhāna? Kinh thuộc phần phiền não, kinh thuộc phần tiềm miên, kinh thuộc phần thâm nhập, kinh thuộc phần vô học, kinh thuộc phần phiền não và phần tiềm miên, kinh thuộc phần phiền não và phần thâm nhập, kinh thuộc phần phiền não và phần vô học, kinh thuộc phần phiền não, phần thâm nhập và phần vô học, kinh thuộc phần phiền não, phần tiềm miên và phần thâm nhập, kinh thuộc phần tiềm miên và phần thâm nhập, kinh thuộc phần phiền não do tham ái, kinh thuộc phần phiền não do tà kiến, kinh thuộc phần phiền não do ác hạnh, kinh thuộc phần thanh tịnh khỏi tham ái, kinh thuộc phần thanh tịnh khỏi tà kiến, kinh thuộc phần thanh tịnh khỏi ác hạnh.

တတ္ထ သံကိလေသော တိဝိဓော – တဏှာသံကိလေသော ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော ဒုစ္စရိတသံကိလေသော. တတ္ထ တဏှာသံကိလေသော သမထေန ဝိသုဇ္ဈတိ, သော သမထော သမာဓိက္ခန္ဓော. ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော ဝိပဿနာယ ဝိသုဇ္ဈတိ, သာ [Pg.107] ဝိပဿနာ ပညာက္ခန္ဓော. ဒုစ္စရိတသံကိလေသော သုစရိတေန ဝိသုဇ္ဈတိ, တံ သုစရိတံ သီလက္ခန္ဓော. တဿ သီလေ ပတိဋ္ဌိတဿ ယဒိ အာသတ္တိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဘဝေသု, ဧဝံ သာယံ သမထဝိပဿနာ ဘာဝနာမယံ ပုညကြိယဝတ္ထု ဘဝတိ တတြူပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ သုတ္တာနိ, သာဓာရဏာနိ ကတာနိ အဋ္ဌ ဘဝန္တိ, တာနိယေဝ အဋ္ဌ သုတ္တာနိ သာဓာရဏာနိ ကတာနိ သောဠသ ဘဝန္တိ.

Ở đây, phiền não có ba loại – phiền não tham ái, phiền não tà kiến, phiền não ác hạnh. Trong đó, phiền não tham ái được thanh tịnh bởi chỉ, pháp chỉ ấy là định uẩn. Phiền não tà kiến được thanh tịnh bởi quán, pháp quán ấy là tuệ uẩn. Phiền não ác hạnh được thanh tịnh bởi thiện hạnh, thiện hạnh ấy là giới uẩn. Nếu sự dính mắc trong các cõi hữu sanh khởi nơi người đã an trú trong giới, như vậy, pháp chỉ-quán này trở thành phước sự vật thành tựu do tu tiến, đưa đến sự tái sanh trong các cõi hữu ấy. Bốn kinh này, khi được kết hợp chung, trở thành tám; chính tám kinh ấy khi được kết hợp chung, trở thành mười sáu.

ဣမေဟိ သောဠသဟိ သုတ္တေဟိ ဘိန္နေဟိ နဝဝိဓံ သုတ္တံ ဘိန္နံ ဘဝတိ. ဂါထာယ ဂါထာ အနုမိနိတဗ္ဗာ, ဝေယျာကရဏေန ဝေယျာကရဏံ အနုမိနိတဗ္ဗံ. သုတ္တေန သုတ္တံ အနုမိနိတဗ္ဗံ.

Bởi mười sáu kinh được phân chia này, kinh (giáo pháp) có chín thể loại được phân chia. Kệ nên được suy ra từ kệ, vô vấn ký nên được suy ra từ vô vấn ký. Kinh nên được suy ra từ kinh.

၉၀. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ?

90. Trong đó, thế nào là kinh thuộc phần phiền não?

‘‘ကာမန္ဓာ ဇာလသဉ္ဆန္နာ, တဏှာဆဒနဆာဒိတာ;

ပမတ္တဗန္ဓနာ ဗဒ္ဓါ, မစ္ဆာဝ ကုမိနာမုခေ;

ဇရာမရဏမနွေန္တိ, ဝစ္ဆော ခီရပကောဝ မာတရ’’န္တိ.

‘Bị mù quáng bởi dục vọng, bị che đậy bởi lưới tham, bị bao phủ bởi mái che ái dục; như cá ở miệng đó, chúng sanh đi theo già và chết, như bê con bú sữa đi theo mẹ.’

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဂတိဂမနာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အဂတိဂမနာနိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ, ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော, အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

Này các Tỳ khưu, có bốn con đường sai lạc này. Bốn là những gì? Vị ấy đi vào con đường sai lạc do thiên vị, đi vào con đường sai lạc do sân hận, đi vào con đường sai lạc do si mê, đi vào con đường sai lạc do sợ hãi. Này các Tỳ khưu, đây chính là bốn con đường sai lạc. Thế Tôn đã nói điều này, Thiện Thệ sau khi nói điều này, rồi bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này –

‘‘ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ, ယော ဓမ္မံ အတိဝတ္တတိ;

နိဟီယတိ တဿ ယသော, ကာဠပက္ခေဝ စန္ဒိမာ’’တိ.

‘Người nào do thiên vị, sân hận, sợ hãi, si mê, mà vi phạm Pháp; danh tiếng của người ấy bị suy giảm, như mặt trăng trong hắc nguyệt.’

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ, မနောသေဋ္ဌာ မနောမယာ;

မနသာ စေ ပဒုဋ္ဌေန, ဘာသတိ ဝါ ကရောတိ ဝါ;

တတော နံ ဒုက္ခမနွေတိ, စက္ကံဝ ဝဟတော ပဒ’’န္တိ.

‘Các pháp có tâm dẫn đầu, có tâm làm chủ, do tâm tạo ra. Nếu người nào với tâm ô nhiễm, nói hay làm, do đó, khổ đi theo người ấy, như bánh xe đi theo chân con vật kéo.’

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘မိဒ္ဓီ [Pg.108] ယဒါ ဟောတိ မဟဂ္ဃသော စ, နိဒ္ဒါယိတာ သမ္ပရိဝတ္တသာယီ;

မဟာဝရာဟောဝ နိဝါပပုဋ္ဌော, ပုနပ္ပုနံ ဂဗ္ဘမုပေတိ မန္ဒော’’တိ.

‘Khi người nào hôn trầm và ăn nhiều, ham ngủ, nằm lăn qua lộn lại; như con heo lớn được nuôi bằng thức ăn thừa, kẻ ngu si ấy lại đi vào bào thai lần nữa.’

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘အယသာဝ မလံ သမုဋ္ဌိတံ, တတုဋ္ဌာယ တမေဝ ခါဒတိ;

ဧဝံ အတိဓောနစာရိနံ, သာနိ ကမ္မာနိ နယန္တိ ဒုဂ္ဂတိ’’န္တိ.

‘Như vết gỉ sét sanh từ sắt, sanh từ đó, lại ăn mòn chính nó; cũng vậy, người sống không quán xét, chính các nghiệp của mình dẫn đến khổ cảnh.’

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘စောရော ယထာ သန္ဓိမုခေ ဂဟီတော, သကမ္မုနာ ဟညတိ ဗဇ္ဈတေ စ;

ဧဝံ အယံ ပေစ္စ ပဇာ ပရတ္ထ, သကမ္မုနာ ဟညတိ ဗဇ္ဈတေ စာ’’တိ.

‘Như tên trộm bị bắt ở chỗ khoét vách, bị giết và bị trói bởi chính hành động của mình; cũng vậy, chúng sanh này sau khi chết, ở đời sau, bị giết và bị trói bởi chính hành động của mình.’

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘သုခကာမာနိ ဘူတာနိ, ယော ဒဏ္ဍေန ဝိဟိံသတိ;

အတ္တနော သုခမေသာနော, ပေစ္စ သော န လဘတေ သုခ’’န္တိ.

‘Người nào tìm cầu hạnh phúc cho mình, lại làm hại bằng gậy gộc các chúng sanh cũng mong cầu hạnh phúc; người ấy sau khi chết không được hạnh phúc.’

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘ဂုန္နံ စေ တရမာနာနံ, ဇိမှံ ဂစ္ဆတိ ပုင်္ဂဝေါ;

သဗ္ဗာ တာ ဇိမှံ ဂစ္ဆန္တိ, နေတ္တေ ဇိမှံ ဂတေ သတိ.

‘Nếu trong đàn bò đang lội qua sông, con đầu đàn đi cong vẹo; khi con dẫn đầu đi cong vẹo, tất cả chúng đều đi cong vẹo.

‘‘ဧဝမေဝ မနုဿေသု, ယော ဟောတိ သေဋ္ဌသမ္မတော;

သော စေ အဓမ္မံ စရတိ, ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာ;

သဗ္ဗံ ရဋ္ဌံ ဒုက္ခံ သေတိ, ရာဇာ စေ ဟောတိ အဓမ္မိကော’’တိ.

‘Cũng vậy, trong loài người, người nào được xem là bậc tối thắng; nếu vị ấy hành phi pháp, huống chi là những người khác. Toàn thể quốc độ phải sống trong đau khổ, nếu vua là người phi pháp.’

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘သုကိစ္ဆရူပါဝတိမေ မနုဿာ, ကရောန္တိ ပါပံ ဥပဓီသု ရတ္တာ;

ဂစ္ဆန္တိ တေ ဗဟုဇနသန္နိဝါသံ, နိရယံ အဝီစိံ ကဋုကံ ဘယာနက’’န္တိ.

‘Những người này rơi vào tình trạng khốn khổ, tham đắm trong các chấp thủ, họ làm điều ác; họ đi đến địa ngục Vô Gián, nơi ở của vô số chúng sanh, cay đắng và kinh hoàng.’

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘ဖလံ [Pg.109] ဝေ ကဒလိံ ဟန္တိ, ဖလံ ဝေဠုံ ဖလံ နဠံ;

သက္ကာရော ကာပုရိသံ ဟန္တိ, ဂဗ္ဘော အဿတရိံ ယထာ’’တိ.

‘Quả thật, quả giết cây chuối, quả giết cây tre, quả giết cây sậy; sự cung kính giết kẻ hạ tiện, như bào thai giết con la mẹ.’

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘ကောဓမက္ခဂရု ဘိက္ခု, လာဘသက္ကာရဂါရဝေါ ;

သုခေတ္တေ ပူတိဗီဇံဝ, သဒ္ဓမ္မေ န ဝိရူဟတီ’’တိ.

‘Vị Tỳ khưu xem trọng phẫn nộ và gièm pha, xem trọng lợi lộc và cung kính; vị ấy không tăng trưởng trong Chánh pháp, như hạt giống thối trên mảnh ruộng tốt.’

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

၉၁. ‘‘ဣဓာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စံ ပုဂ္ဂလံ ပဒုဋ္ဌစိတ္တံ ဧဝံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာမိ, (ယထာ ခေါ အယံ ပုဂ္ဂလော ဣရိယတိ, ယဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော, ယဉ္စ မဂ္ဂံ သမာရူဠှော). ဣမမှိ စာယံ သမယေ ကာလံ ကရေယျ, ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော, ဧဝံ နိရယေ. တံ ကိဿ ဟေတု? စိတ္တံ ဟိဿ, ဘိက္ခဝေ, ပဒုဋ္ဌံ, စေတောပဒေါသဟေတု ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ, တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –

91. ‘Này các Tỳ khưu, ở đây, Ta với tâm của mình, sau khi thấu suốt tâm, biết rõ một người nào đó có tâm ô nhiễm như vầy, (biết rõ người này hành xử như thế nào, đã thực hành con đường nào, đã đi vào đạo lộ nào). Nếu người này mệnh chung vào lúc này, thì cũng như vật được mang đến rồi đặt xuống, người ấy sẽ bị đặt vào địa ngục. Do nhân gì? Này các Tỳ khưu, vì tâm của người ấy ô nhiễm. Này các Tỳ khưu, chính do nhân tâm ô nhiễm mà một số chúng sanh ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.’ Thế Tôn đã nói ý nghĩa này, và ở đây, điều này được nói như sau –

‘‘ပဒုဋ္ဌစိတ္တံ ဉတွာန, ဧကစ္စံ ဣဓ ပုဂ္ဂလံ;

ဧတမတ္ထဉ္စ ဗျာကာသိ, ဗုဒ္ဓေါ ဘိက္ခူန သန္တိကေ;

Sau khi biết được tâm ô nhiễm của một người nào đó ở đời này, đức Phật đã tuyên bố ý nghĩa này trước sự hiện diện của các vị tỳ khưu.

ဣမမှိ စာယံ သမယေ, ကာလံ ကယိရာထ ပုဂ္ဂလော;

နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ, စိတ္တံ ဟိဿ ပဒူသိတံ;

စေတောပဒေါသဟေတု ဟိ, သတ္တာ ဂစ္ဆန္တိ ဒုဂ္ဂတိံ.

Nếu người này mệnh chung vào lúc này, người ấy sẽ sanh vào địa ngục, vì tâm của người ấy đã bị ô nhiễm. Thật vậy, do nhân tâm bị ô nhiễm, chúng sanh đi đến khổ cảnh.

ယထာဘတံ နိက္ခိပေယျ, ဧဝမေဝ တထာဝိဓော;

ကာယဿ ဘေဒါ ဒုပ္ပညော, နိရယံ သောပပဇ္ဇတီ’’တိ.

Giống như vật gì được mang đến rồi được đặt xuống, cũng vậy, người có trí tuệ thấp kém như thế, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào địa ngục.

အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ဣတိ မေ သုတန္တိ.

Ý nghĩa này cũng đã được đức Thế Tôn thuyết giảng. Như vậy tôi đã nghe.

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘သစေ ဘာယထ ဒုက္ခဿ, သစေ ဝေါ ဒုက္ခမပ္ပိယံ;

မာကတ္ထ ပါပကံ ကမ္မံ, အာဝိ ဝါ ယဒိ ဝါ ရဟော.

Nếu các ngươi sợ khổ, nếu các ngươi không ưa thích sự khổ, thì chớ làm nghiệp ác, dù ở nơi công khai hay ở nơi kín đáo.

‘‘သစေ [Pg.110] စ ပါပကံ ကမ္မံ, ကရိဿထ ကရောထ ဝါ;

န ဝေါ ဒုက္ခာ ပမုတျတ္ထိ, ဥပေစ္စပိ ပလာယတ’’န္တိ.

Và nếu các ngươi sẽ làm hoặc đang làm nghiệp ác, thì các ngươi không thể thoát khỏi sự khổ, dù có chạy trốn đi nữa.

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘အဓမ္မေန ဓနံ လဒ္ဓါ, မုသာဝါဒေန စူဘယံ;

မမေတိ ဗာလာ မညန္တိ, တံ ကထံ နု ဘဝိဿတိ.

Kẻ ngu si có được của cải bằng cách phi pháp và nói dối, rồi nghĩ rằng: 'Đây là của ta.' Làm sao của cải ấy có thể là của họ được?

‘‘အန္တရာယာ သု ဘဝိဿန္တိ, သမ္ဘတဿ ဝိနဿတိ;

မတာ သဂ္ဂံ န ဂစ္ဆန္တိ, နနု ဧတ္တာဝတာ ဟတာ’’တိ.

Các hiểm họa chắc chắn sẽ phát sanh, của cải tích lũy sẽ bị tiêu hoại. Sau khi chết, họ không đi đến cõi trời. Chẳng phải họ đã bị hủy hoại bởi chừng ấy rồi sao?

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘ကထံ ခဏတိ အတ္တာနံ, ကထံ မိတ္တေဟိ ဇီရတိ;

ကထံ ဝိဝဋ္ဋတေ ဓမ္မာ, ကထံ သဂ္ဂံ န ဂစ္ဆတိ.

Làm thế nào một người tự đào xới mình? Làm thế nào một người bị bạn bè ruồng bỏ? Làm thế nào một người xa rời Chánh pháp? Làm thế nào một người không đi đến cõi trời?

‘‘လောဘာ ခဏတိ အတ္တာနံ, လုဒ္ဓေါ မိတ္တေဟိ ဇီရတိ;

လောဘာ ဝိဝဋ္ဋတေ ဓမ္မာ, လောဘာ သဂ္ဂံ န ဂစ္ဆတီ’’တိ.

Do tham lam, một người tự đào xới mình. Người tham lam bị bạn bè ruồng bỏ. Do tham lam, một người xa rời Chánh pháp. Do tham lam, một người không đi đến cõi trời.

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘စရန္တိ ဗာလာ ဒုမ္မေဓာ, အမိတ္တေနေဝ အတ္တနာ;

ကရောန္တာ ပါပကံ ကမ္မံ, ယံ ဟောတိ ကဋုကပ္ဖလံ.

Những kẻ ngu si, thiếu trí tuệ, đi lang thang với tự thân như kẻ thù, làm những nghiệp ác mà kết quả là cay đắng.

‘‘န တံ ကမ္မံ ကတံ သာဓု, ယံ ကတွာ အနုတပ္ပတိ;

ယဿ အဿုမုခေါ ရောဒံ, ဝိပါကံ ပဋိသေဝတီ’’တိ.

Hành động nào sau khi làm xong phải hối hận, phải lãnh chịu quả báo với mặt đẫm lệ, khóc than, hành động ấy không phải là thiện.

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘ဒုက္ကရံ ဒုတ္တိတိက္ခဉ္စ, အဗျတ္တေန စ သာမညံ;

ဗဟူ ဟိ တတ္ထ သမ္ဗာဓာ, ယတ္ထ ဗာလော ဝိသီဒတိ.

Đối với người không khéo léo, đời sống sa-môn thật khó làm và khó kham nhẫn. Vì ở đó có nhiều chướng ngại, nơi mà kẻ ngu si bị chìm đắm.

‘‘ယော ဟိ အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ, ဘာသမာနေ တထာဂတေ;

မနံ ပဒေါသယေ ဗာလော, မောဃံ ခေါ တဿ ဇီဝိတံ.

Kẻ ngu si nào làm ô nhiễm tâm mình đối với đức Như Lai khi Ngài đang thuyết giảng về ý nghĩa và Chánh pháp, đời sống của kẻ ấy thật là vô ích.

‘‘ဧတဉ္စာဟံ အရဟာမိ, ဒုက္ခဉ္စ ဣတော စ ပါပိယတရံ ဘန္တေ;

ယော အပ္ပမေယျေသု တထာဂတေသု, စိတ္တံ ပဒေါသေမိ အဝီတရာဂေါ’’တိ.

Bạch ngài, con, người chưa ly tham, đã làm ô nhiễm tâm mình đối với các bậc Như Lai vô lượng, xứng đáng chịu sự khổ này và cả sự khổ tồi tệ hơn nữa.

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘အပ္ပမေယျံ [Pg.111] ပမိနန္တော, ကောဓ ဝိဒွါ ဝိကပ္ပယေ;

အပ္ပမေယျံ ပမာယိနံ, နိဝုတံ တံ မညေ အကိဿဝ’’န္တိ.

Làm sao một người có trí lại có thể suy lường, đo đạc bậc vô lượng? Ta cho rằng kẻ đo đạc bậc vô lượng là người bị che lấp, không có trí tuệ.

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘ပုရိသဿ ဟိ ဇာတဿ, ကုဌာရီ ဇာယတေ မုခေ;

ယာယ ဆိန္ဒတိ အတ္တာနံ, ဗာလော ဒုဗ္ဘာသိတံ ဘဏံ.

Thật vậy, khi một người được sanh ra, một cái búa cũng sanh ra trong miệng, mà kẻ ngu si, khi nói lời ác, đã tự chặt mình bằng cái búa ấy.

‘‘န ဟိ သတ္ထံ သုနိသိတံ, ဝိသံ ဟလာဟလံ ဣဝ;

ဧဝံ ဝိရဒ္ဓံ ပါတေတိ, ဝါစာ ဒုဗ္ဘာသိတာ ယထာ’’တိ.

Thật vậy, gươm bén hay thuốc độc chết người cũng không làm cho người phạm lỗi lầm bị sa đọa, như là lời ác khẩu đã được nói ra.

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

၉၂.

92.

‘‘ယော နိန္ဒိယံ ပသံသတိ, တံ ဝါ နိန္ဒတိ ယော ပသံသိယော;

ဝိစိနာတိ မုခေန သော ကလိံ, ကလိနာ တေန သုခံ န ဝိန္ဒတိ.

Người nào tán dương kẻ đáng chê, hoặc chê bai người đáng tán dương, người ấy tích lũy điều bất thiện qua miệng lưỡi. Do điều bất thiện ấy, người ấy không tìm thấy an lạc.

‘‘အပ္ပမတ္တော အယံ ကလိ, ယော အက္ခေသု ဓနပရာဇယော;

သဗ္ဗဿာပိ သဟာပိ အတ္တနာ, အယမေဝ မဟန္တတရော ကလိ;

ယော သုဂတေသု မနံ ပဒေါသယေ.

Sự thua bạc, mất hết tài sản và cả bản thân, là một điều bất thiện nhỏ. Nhưng điều bất thiện lớn hơn nhiều chính là làm ô nhiễm tâm mình đối với các bậc Thiện Thệ.

‘‘သတံ သဟဿာနံ နိရဗ္ဗုဒါနံ, ဆတ္တိံသတီ ပဉ္စ စ အဗ္ဗုဒါနိ;

ယမရိယဂရဟီ နိရယံ ဥပေတိ, ဝါစံ မနဉ္စ ပဏိဓာယ ပါပက’’န္တိ.

Kẻ phỉ báng bậc Thánh, do hướng tâm và lời nói đến điều ác, sẽ phải đọa vào địa ngục trong một trăm ngàn nirabbuda, ba mươi sáu nirabbuda và năm abbuda.

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần phiền não.

‘‘ယော လောဘဂုဏေ အနုယုတ္တော, သော ဝစသာ ပရိဘာသတိ အညေ;

အဿဒ္ဓေါ ကဒရိယော အဝဒညူ, မစ္ဆရိ ပေသုဏိယံ အနုယုတ္တော.

Người nào dính mắc vào tham ái, người ấy mắng nhiếc người khác bằng lời nói; không đức tin, keo kiệt, không biết điều, bỏn xẻn, dính mắc vào việc nói đâm thọc.

‘‘မုခဒုဂ္ဂ [Pg.112] ဝိဘူတ အနရိယ, ဘူနဟု ပါပက ဒုက္ကဋကာရိ;

ပုရိသန္တ ကလီ အဝဇာတပုတ္တ, မာ ဗဟုဘာဏိဓ နေရယိကောသိ.

Này kẻ miệng lưỡi xấu xa, kẻ không chân thật, không phải bậc Thánh, kẻ hủy hoại điều chân thật, kẻ ác, kẻ thường làm điều ác; này kẻ hạ tiện, kẻ bất hạnh, đứa con hạ liệt, chớ có nói nhiều ở đây, ngươi là người thuộc về địa ngục.

‘‘ရဇမာကိရသီ အဟိတာယ, သန္တေ ဂရဟသိ ကိဗ္ဗိသကာရီ;

ဗဟူနိ ဒုစ္စရိတာနိ စရိတွာ, ဂစ္ဆသိ ခေါ ပပတံ စိရရတ္တ’’န္တိ.

Này kẻ làm điều tội lỗi, ngươi gieo rắc bụi bẩn (phiền não) để chuốc lấy bất hạnh, ngươi khiển trách các bậc Thánh; sau khi đã làm nhiều điều ác, chắc chắn ngươi sẽ đi đến nơi sa đọa trong một thời gian dài.

ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần ô nhiễm.

တတ္ထ ကတမံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ?

Trong đó, kinh nào thuộc phần tu tập?

‘‘မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ, မနောသေဋ္ဌာ မနောမယာ;

မနသာ စေ ပသန္နေန, ဘာသတိ ဝါ ကရောတိ ဝါ;

တတော နံ သုခမနွေတိ, ဆာယာဝ အနပါယိနီ’’တိ.

Các pháp lấy ý làm đầu, lấy ý làm chủ, do ý tạo ra. Nếu với ý trong sạch, nói hay làm, thì hạnh phúc sẽ đi theo người ấy, như bóng không rời hình.

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần tu tập.

၉၃. မဟာနာမော သက္ကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ, ဘန္တေ, ကပိလဝတ္ထု ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဗာဟုဇညံ အာကိဏ္ဏမနုဿံ သမ္ဗာဓဗျူဟံ, သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဝါ ပယိရုပါသိတွာ မနောဘာဝနီယေ ဝါ ဘိက္ခူ သာယနှသမယံ ကပိလဝတ္ထုံ ပဝိသန္တော ဘန္တေနပိ ဟတ္ထိနာ သမာဂစ္ဆာမိ, ဘန္တေနပိ အဿေန သမာဂစ္ဆာမိ, ဘန္တေနပိ ရထေန သမာဂစ္ဆာမိ, ဘန္တေနပိ သကဋေန သမာဂစ္ဆာမိ, ဘန္တေနပိ ပုရိသေန သမာဂစ္ဆာမိ, တဿ မယှံ, ဘန္တေ, တသ္မိံ သမယေ မုဿတေဝ ဘဂဝန္တံ အာရဗ္ဘ သတိ, မုဿတိ ဓမ္မံ အာရဗ္ဘ သတိ, မုဿတိ သံဃံ အာရဗ္ဘ သတိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဟောတိ ‘ဣမမှိ စာဟံ သာယနှသမယေ ကာလံ ကရေယျံ, ကာ မယှံ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’’တိ.

93. Mahānāma dòng Sakya bạch với Đức Thế Tôn như sau: 'Bạch Thế Tôn, thành Kapilavatthu này thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, người qua lại tấp nập, đường sá chật chội. Bạch Thế Tôn, con, sau khi hầu cận Đức Thế Tôn hoặc các vị Tỳ-khưu đáng kính, vào buổi chiều khi đi vào thành Kapilavatthu, con gặp phải voi hung dữ, ngựa hung dữ, xe hung dữ, xe bò hung dữ, người hung dữ. Bạch Thế Tôn, vào lúc ấy, niệm của con về Đức Phật bị thất lạc, niệm về Pháp bị thất lạc, niệm về Tăng bị thất lạc. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như thế này: 'Nếu con chết vào buổi chiều này, cảnh giới của con sẽ là gì, đời sau của con sẽ ra sao?'

‘‘မာ ဘာယိ, မဟာနာမ, မာ ဘာယိ, မဟာနာမ, အပါပကံ တေ မရဏံ ဘဝိဿတိ, အပါပိကာ ကာလင်္ကိရိယာ. စတူဟိ ခေါ, မဟာနာမ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော [Pg.113] အရိယသာဝကော နိဗ္ဗာနနိန္နော ဟောတိ နိဗ္ဗာနပေါဏော နိဗ္ဗာနပဗ္ဘာရော. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ…ပေ… ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. ဓမ္မေ…ပေ… သံဃေ…ပေ… အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ…ပေ… သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. သေယျထာပိ, မဟာနာမ, ရုက္ခော ပါစီနနိန္နော ပါစီနပေါဏော ပါစီနပဗ္ဘာရော, သော မူလစ္ဆိန္နော ကတမေန ပပတေယျာ’’တိ? ‘‘ယေန, ဘန္တေ, နိန္နော ယေန ပေါဏော ယေန ပဗ္ဘာရော’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာနာမ, ဣမေဟိ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော နိဗ္ဗာနနိန္နော ဟောတိ နိဗ္ဗာနပေါဏော နိဗ္ဗာနပဗ္ဘာရော. မာ ဘာယိ, မဟာနာမ, မာ ဘာယိ, မဟာနာမ, အပါပကံ တေ မရဏံ ဘဝိဿတိ, အပါပိကာ ကာလင်္ကိရိယာ’’တိ.

Này Mahānāma, đừng sợ! Này Mahānāma, đừng sợ! Cái chết của ông sẽ không xấu xa, sự mệnh chung sẽ không tồi tệ. Này Mahānāma, vị Thánh đệ tử thành tựu bốn pháp thì hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn, nghiêng về Niết-bàn. Bốn pháp nào? Này Mahānāma, ở đây, vị Thánh đệ tử thành tựu niềm tin bất động nơi Đức Phật: 'Đức Thế Tôn là bậc A-la-hán... (v.v.)... là Phật, là Thế Tôn.' (Vị ấy thành tựu niềm tin bất động) nơi Pháp... (v.v.)... nơi Tăng... (v.v.)... Vị ấy thành tựu các giới được các bậc Thánh ưa thích, không bị sứt mẻ... (v.v.)... đưa đến định. Này Mahānāma, ví như một cái cây nghiêng về phía đông, xuôi về phía đông, hướng về phía đông, khi bị chặt gốc, nó sẽ ngã về phía nào?' 'Bạch Thế Tôn, nó sẽ ngã về phía nào nó nghiêng, nó xuôi, nó hướng.' 'Cũng vậy, này Mahānāma, vị Thánh đệ tử thành tựu bốn pháp này thì hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn, nghiêng về Niết-bàn. Này Mahānāma, đừng sợ! Này Mahānāma, đừng sợ! Cái chết của ông sẽ không xấu xa, sự mệnh chung sẽ không tồi tệ.'

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần tu tập.

‘‘သုခကာမာနိ ဘူတာနိ, ယော ဒဏ္ဍေန န ဟိံသတိ;

အတ္တနော သုခမေသာနော, ပေစ္စ သော လဘတေ သုခ’’န္တိ.

Người nào tìm kiếm hạnh phúc cho chính mình mà không dùng gậy gộc làm hại các chúng sinh cũng mong cầu hạnh phúc, người ấy sau khi chết sẽ được hạnh phúc.

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần tu tập.

‘‘ဂုန္နဉ္စေ တရမာနာနံ, ဥဇုံ ဂစ္ဆတိ ပုင်္ဂဝေါ;

သဗ္ဗာ တာ ဥဇုံ ဂစ္ဆန္တိ, နေတ္တေ ဥဇုံ ဂတေ သတိ.

Khi đàn bò đang lội qua sông, nếu con bò đầu đàn đi thẳng, tất cả chúng đều đi thẳng, khi con đầu đàn đã đi thẳng.

‘‘ဧဝမေဝ မနုဿေသု, ယော ဟောတိ သေဋ္ဌသမ္မတော;

သော သစေ ဓမ္မံ စရတိ, ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာ;

သဗ္ဗံ ရဋ္ဌံ သုခံ သေတိ, ရာဇာ စေ ဟောတိ ဓမ္မိကော’’တိ.

Cũng vậy, trong loài người, người nào được xem là bậc tối thắng, nếu người ấy thực hành Chánh pháp, huống chi là những người khác. Toàn thể quốc gia sống trong an lạc, nếu nhà vua là người sống đúng theo Chánh pháp.

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần tu tập.

၉၄. ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော စီဝရကမ္မံ ကရောန္တိ ‘‘နိဋ္ဌိတစီဝရော ဘဂဝါ တေမာသစ္စယေန စာရိကံ ပက္ကမိဿတီ’’တိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော သာကေတေ ပဋိဝသန္တိ ကေနစိ ဒေဝ ကရဏီယေန. အဿောသုံ ခေါ ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော ‘‘သမ္ဗဟုလာ ကိရ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော စီဝရကမ္မံ ကရောန္တိ. နိဋ္ဌိတစီဝရော ဘဂဝါ တေမာသစ္စယေန စာရိကံ ပက္ကမိဿတီ’’တိ.

94. Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong vườn của ông Anāthapiṇḍika, tại Jetavana. Vào lúc ấy, nhiều vị Tỳ-khưu đang làm y cho Đức Thế Tôn, (với ý nghĩ rằng): 'Sau khi y được làm xong, sau ba tháng, Đức Thế Tôn sẽ lên đường du hành.' Vào lúc ấy, các người thợ mộc Isidatta và Purāṇa đang cư trú tại Sāketa vì một công việc nào đó. Các người thợ mộc Isidatta và Purāṇa nghe rằng: 'Nhiều vị Tỳ-khưu đang làm y cho Đức Thế Tôn. Sau khi y được làm xong, sau ba tháng, Đức Thế Tôn sẽ lên đường du hành.'

အထ [Pg.114] ခေါ ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော မဂ္ဂေ ပုရိသံ ဌပေသုံ ‘‘ယဒါ တွံ အမ္ဘော ပုရိသ ပဿေယျာသိ ဘဂဝန္တံ အာဂစ္ဆန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ, အထ အမှာကံ အာရောစေယျာသီ’’တိ. ဒွီဟတီဟံ ဌိတော ခေါ သော ပုရိသော အဒ္ဒသ ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ, ဒိသွာန ယေန ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဣသိဒတ္တပုရာဏေ ထပတယော ဧတဒဝေါစ ‘‘အယံ သော ဘန္တေ ဘဂဝါ အာဂစ္ဆတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ယဿဒါနိ ကာလံ မညထာ’’တိ.

Rồi các người thợ mộc Isidatta và Purāṇa đặt một người trên đường, (dặn rằng): 'Này ông, khi nào ông thấy Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đang đến, thì hãy báo cho chúng tôi biết.' Người ấy đứng đó hai ba ngày, rồi thấy Đức Thế Tôn đang đến từ xa. Thấy vậy, người ấy đi đến chỗ các người thợ mộc Isidatta và Purāṇa, sau khi đến, nói với các người thợ mộc Isidatta và Purāṇa như sau: 'Thưa các ngài, Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đang đến. Bây giờ là lúc mà các ngài cho là thích hợp.'

အထ ခေါ ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိံသု. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ ယေန အညတရံ ရုက္ခမူလံ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –

Rồi các người thợ mộc Isidatta và Purāṇa đi đến chỗ Đức Thế Tôn. Sau khi đến, đảnh lễ Đức Thế Tôn, họ đi theo sau lưng Ngài. Rồi Đức Thế Tôn rời khỏi con đường, đi đến một gốc cây. Sau khi đến, Ngài ngồi xuống chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Các người thợ mộc Isidatta và Purāṇa cũng đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các người thợ mộc Isidatta và Purāṇa bạch với Đức Thế Tôn như sau –

‘‘ယဒါ မယံ ဘန္တေ ဘဂဝန္တံ သုဏောမ ‘သာဝတ္ထိယာ ကောသလေသု စာရိကံ ပက္ကမိဿတီ’တိ, ဟောတိ နော တသ္မိံ သမယေ အနတ္တမနတာ ဟောတိ ဒေါမနဿံ ‘ဒူရေ နော ဘဂဝါ ဘဝိဿတီ’တိ. ယဒါ ပန မယံ ဘန္တေ ဘဂဝန္တံ သုဏောမ ‘သာဝတ္ထိယာ ကောသလေသု စာရိကံ ပက္ကန္တော’တိ, ဟောတိ နော တသ္မိံ သမယေ အနတ္တမနတာ ဟောတိ ဒေါမနဿံ ‘ဒူရေ နော ဘဂဝါ’တိ…ပေ….

“Bạch Thế Tôn, khi nào chúng con nghe rằng: ‘Thế Tôn sẽ khởi hành du hành từ Sāvatthī đến xứ Kosala’, vào lúc ấy, chúng con không hài lòng, chúng con ưu phiền rằng: ‘Thế Tôn sẽ ở xa chúng con’. Và bạch Thế Tôn, khi nào chúng con nghe rằng: ‘Thế Tôn đã khởi hành du hành từ Sāvatthī đến xứ Kosala’, vào lúc ấy, chúng con không hài lòng, chúng con ưu phiền rằng: ‘Thế Tôn ở xa chúng con’... vân vân...”

‘‘ယဒါ ပန မယံ ဘန္တေ ဘဂဝန္တံ သုဏောမ ‘ကာသီသု မဂဓေသု စာရိကံ ပက္ကမိဿတီ’တိ, ဟောတိ နော တသ္မိံ သမယေ အနတ္တမနတာ ဟောတိ ဒေါမနဿံ ‘ဒူရေ နော ဘဂဝါ ဘဝိဿတီ’တိ. ယဒါ ပန မယံ ဘန္တေ ဘဂဝန္တံ သုဏောမ ‘ကာသီသု မဂဓေသု စာရိကံ ပက္ကန္တော’တိ, အနပ္ပကာ နော တသ္မိံ သမယေ အနတ္တမနတာ ဟောတိ အနပ္ပကံ ဒေါမနဿံ ‘ဒူရေ နော ဘဂဝါ’တိ.

“Và bạch Thế Tôn, khi nào chúng con nghe rằng: ‘Ngài sẽ khởi hành du hành từ xứ Kāsī đến xứ Magadha’, vào lúc ấy, chúng con không hài lòng, chúng con ưu phiền rằng: ‘Thế Tôn sẽ ở xa chúng con’. Và bạch Thế Tôn, khi nào chúng con nghe rằng: ‘Ngài đã khởi hành du hành từ xứ Kāsī đến xứ Magadha’, vào lúc ấy, chúng con có sự không hài lòng không ít, có sự ưu phiền không ít rằng: ‘Thế Tôn ở xa chúng con’.”

‘‘ယဒါ ပန မယံ ဘန္တေ ဘဂဝန္တံ သုဏောမ ‘မဂဓေသု ကာသီသု စာရိကံ ပက္ကမိဿတီ’တိ, ဟောတိ နော တသ္မိံ သမယေ အတ္တမနတာ ဟောတိ သောမနဿံ ‘အာသန္နေ နော ဘဂဝါ ဘဝိဿတီ’တိ. ယဒါ ပန မယံ ဘန္တေ ဘဂဝန္တံ သုဏောမ ‘မဂဓေသု ကာသီသု စာရိကံ ပက္ကန္တော’တိ, ဟောတိ နော [Pg.115] တသ္မိံ သမယေ အတ္တမနတာ ဟောတိ သောမနဿံ ‘အာသန္နေ နော ဘဂဝါ’တိ…ပေ….

“Và bạch Thế Tôn, khi nào chúng con nghe rằng: ‘Ngài sẽ khởi hành du hành từ xứ Magadha đến xứ Kāsī’, vào lúc ấy, chúng con hài lòng, chúng con hoan hỷ rằng: ‘Thế Tôn sẽ ở gần chúng con’. Và bạch Thế Tôn, khi nào chúng con nghe rằng: ‘Ngài đã khởi hành du hành từ xứ Magadha đến xứ Kāsī’, vào lúc ấy, chúng con hài lòng, chúng con hoan hỷ rằng: ‘Thế Tôn ở gần chúng con’... vân vân...”

‘‘ယဒါ ပန မယံ ဘန္တေ ဘဂဝန္တံ သုဏောမ ‘ကောသလေသု သာဝတ္ထိံ စာရိကံ ပက္ကမိဿတီ’တိ. ဟောတိ နော တသ္မိံ သမယေ အတ္တမနတာ ဟောတိ သောမနဿံ ‘အာသန္နေ နော ဘဂဝါ ဘဝိဿတီ’တိ.

“Và bạch Thế Tôn, khi nào chúng con nghe rằng: ‘Ngài sẽ khởi hành du hành từ xứ Kosala đến Sāvatthī’. Vào lúc ấy, chúng con hài lòng, chúng con hoan hỷ rằng: ‘Thế Tôn sẽ ở gần chúng con’.”

‘‘ယဒါ ပန မယံ ဘန္တေ ဘဂဝန္တံ သုဏောမ ‘သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ’တိ ဟောတိ အနပ္ပကာ နော တသ္မိံ သမယေ အတ္တမနတာ, ဟောတိ အနပ္ပကံ သောမနဿံ ‘အာသန္နေ နော ဘဂဝါ’’’တိ.

“Và bạch Thế Tôn, khi nào chúng con nghe rằng: ‘Ngài đang trú tại Sāvatthī, trong Tịnh xá Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika’, vào lúc ấy, chúng con có sự hài lòng không ít, có sự hoan hỷ không ít rằng: ‘Thế Tôn ở gần chúng con’.”

‘‘တသ္မာတိဟ, ထပတယော, သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော, အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ, အလဉ္စ ပန ဝေါ, ထပတယော, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ နော, ဘန္တေ, ဧတမှာ သမ္ဗာဓာ အညော သမ္ဗာဓော သမ္ဗာဓတရော စေဝ သမ္ဗာဓသင်္ခါတတရော စာ’’တိ? ‘‘ကတမော ပန ဝေါ, ထပတယော, ဧတမှာ သမ္ဗာဓာ အညော သမ္ဗာဓော သမ္ဗာဓတရော စေဝ သမ္ဗာဓသင်္ခါတတရော စာ’’တိ?

“Do đó, này các người thợ mộc, đời sống tại gia là chật hẹp, là con đường của bụi bặm; sự xuất gia là khoảng trời quang đãng. Và này các người thợ mộc, thật là đủ cho các ngươi để không dể duôi”. “Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, có thật chăng một sự chật hẹp khác với sự chật hẹp này, vừa chật hẹp hơn, vừa được xem là chật hẹp hơn?”. “Này các người thợ mộc, vậy đối với các ngươi, cái nào là sự chật hẹp khác với sự chật hẹp này, vừa chật hẹp hơn, vừa được xem là chật hẹp hơn?”

‘‘ဣဓ မယံ, ဘန္တေ, ယဒါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဥယျာနဘူမိံ နိယျာတုကာမော ဟောတိ, ယေ တေ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ နာဂါ ဩပဝယှာ, တေ ကပ္ပေတွာ ယာ တာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဇာပတိယော ပိယာ မနာပါ, တာ ဧကံ ပုရတော ဧကံ ပစ္ဆတော နိသီဒါပေမ, တာသံ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဘဂိနီနံ ဧဝရူပေါ ဂန္ဓော ဟောတိ. သေယျထာပိ နာမ ဂန္ဓကရဏ္ဍကဿ တာဝဒေဝ ဝိဝရိယမာနဿ, ယထာ တံ ရာဇကညာနံ ဂန္ဓေန ဝိဘူသိတာနံ. တာသံ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဘဂိနီနံ ဧဝရူပေါ ကာယသမ္ဖဿော ဟောတိ, သေယျထာပိ နာမ တူလပိစုနော ဝါ ကပ္ပာဟပိစုနော ဝါ, ယထာ တံ ရာဇကညာနံ သုခေဓိတာနံ. တသ္မိံ ခေါ ပန, ဘန္တေ, သမယေ နာဂေါပိ ရက္ခိတဗ္ဗော ဟောတိ. တာပိ ဘဂိနိယော ရက္ခိတဗ္ဗာ ဟောတိ. အတ္တာပိ ရက္ခိတဗ္ဗာ ဟောတိ. န ခေါ ပန မယံ, ဘန္တေ, အဘိဇာနာမ တာသု ဘဂီနိသု ပါပကံ စိတ္တံ ဉပ္ပာဒေန္တာ, အယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, ဧတမှာ သမ္ဗာဓာ အညော သမ္ဗာဓော သမ္ဗာဓတရော စေဝ သမ္ဗာဓသံဃာတတရော စာတိ.

“Bạch Thế Tôn, ở đây, khi vua Pasenadi xứ Kosala muốn đi đến vườn thượng uyển, sau khi trang bị những con voi xứng đáng để vua Pasenadi xứ Kosala cưỡi, chúng con cho những người vợ yêu quý, khả ái của vua Pasenadi xứ Kosala, một người ngồi phía trước, một người ngồi phía sau. Bạch Thế Tôn, những người chị em ấy có mùi hương như thế này: ví như mùi hương của hộp đựng nước hoa vừa mới được mở ra. Bạch Thế Tôn, những người chị em ấy có sự xúc chạm thân thể như thế này: ví như sự xúc chạm của một cuộn len hay một cuộn bông gòn, giống như sự xúc chạm của các công chúa được nuôi dưỡng trong an lạc. Bạch Thế Tôn, vào lúc ấy, con voi cũng phải được canh giữ, những người chị em ấy cũng phải được canh giữ, và bản thân cũng phải được canh giữ. Bạch Thế Tôn, chúng con không hề biết là mình đã khởi lên tâm niệm xấu ác đối với những người chị em ấy. Bạch Thế Tôn, đây chính là sự chật hẹp khác với sự chật hẹp kia của chúng con, vừa chật hẹp hơn, vừa được xem là chật hẹp hơn.”

‘‘တသ္မာတိဟ[Pg.116], ထပတယော, သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော, အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. အလဉ္စ ပန ဝေါ, ထပတယော, အပ္ပမာဒါယ. စတူဟိ ခေါ ထပတယော, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော.

“Do đó, này các người thợ mộc, đời sống tại gia là chật hẹp, là con đường của bụi bặm; sự xuất gia là khoảng trời quang đãng. Và này các người thợ mộc, thật là đủ cho các ngươi để không dể duôi. Này các người thợ mộc, vị Thánh đệ tử thành tựu bốn pháp thì trở thành bậc Dự lưu, có pháp không rơi vào đọa xứ, chắc chắn, hướng đến sự giác ngộ.”

‘‘ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ထပတယော, သုတဝါ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ…ပေ… ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ, ဓမ္မေ…ပေ… သံဃေ…ပေ… ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, မုတ္တစာဂေါ ပယတပါဏိ ဝေါဿဂ္ဂရတော ယာစယောဂေါ ဒါနသံဝိဘာဂရတော အပ္ပဋိဝိဘတ္တံ. ဣမေဟိ ခေါ, ထပတယော, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော.

“Bốn pháp nào? Ở đây, này các người thợ mộc, vị Thánh đệ tử có nghe nhiều, thành tựu niềm tin bất động nơi Đức Phật rằng: ‘Thế Tôn là bậc A-la-hán... vân vân... là Phật, là Thế Tôn’; ... nơi Pháp...; ... nơi Tăng...; vị ấy sống tại gia với tâm không còn vết nhơ của sự keo kiệt, có sự xả thí rộng rãi, có bàn tay sẵn sàng cho đi, thích thú trong sự từ bỏ, sẵn sàng đáp ứng người xin, thích thú trong việc bố thí và chia sẻ. Này các người thợ mộc, vị Thánh đệ tử thành tựu bốn pháp này thì trở thành bậc Dự lưu, có pháp không rơi vào đọa xứ, chắc chắn, hướng đến sự giác ngộ.”

‘‘တုမှေ ခေါ, ထပတယော, ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတာ ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ…ပေ… ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ, ဓမ္မေ…ပေ… သံဃေ…ပေ… ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ ကုလေ ဒေယျဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ အပ္ပဋိဝိဘတ္တံ သီလဝန္တေဟိ ကလျာဏဓမ္မေဟိ, တံ ကိံ မညထ, ထပတယော, ကတိဝိဓာ တေ ကောသလေသု မနုဿာ ယေ တုမှာကံ သမသမာ ယဒိဒံ ဒါနသံဝိဘာဂေဟီ’’တိ? ‘‘လာဘာ နော, ဘန္တေ, သုလဒ္ဓံ နော, ဘန္တေ, ယေသံ နော ဘဂဝါ ဧဝံ ပဇာနာတီ’’တိ.

“Này các người thợ mộc, các ngươi quả thật thành tựu niềm tin bất động nơi Đức Phật rằng: ‘Thế Tôn là bậc A-la-hán... vân vân... là Phật, là Thế Tôn’; ... nơi Pháp...; ... nơi Tăng...; và bất cứ vật gì đáng cho trong gia đình, tất cả những thứ đó đều được chia sẻ với những người có giới hạnh, có thiện pháp. Này các người thợ mộc, các ngươi nghĩ sao, có bao nhiêu người ở xứ Kosala mà ngang bằng với các ngươi về phương diện bố thí và chia sẻ này?”. “Bạch Thế Tôn, thật là lợi ích cho chúng con! Bạch Thế Tôn, thật là được lợi ích tốt đẹp cho chúng con, khi mà Thế Tôn biết về chúng con như vậy!”

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là Kinh Thuộc Về Phần Công Đức.

၉၅.

95.

‘‘ဧကပုပ္ဖံ စဇိတွာန, သဟဿံ ကပ္ပကောဋိယော;

ဒေဝေ စေဝ မနုဿေ စ, သေသေန ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ.

“Sau khi cúng dường một đóa hoa, trong một ngàn vạn kiếp; (tôi đã tái sanh) ở cõi trời và cõi người. Với phần (công đức) còn lại, tôi đã nhập Vô dư Niết-bàn.”

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là Kinh Thuộc Về Phần Công Đức.

‘‘အဿတ္ထေ ဟရိတောဘာသေ, သံဝိရူဠှမှိ ပါဒပေ;

ဧကံ ဗုဒ္ဓဂတံ သညံ, အလဘိံတ္ထံ ပတိဿတော.

“Tại cây Bồ-đề, cây cối sum suê, có màu xanh tươi; với chánh niệm, tôi đã đạt được một tưởng niệm hướng về Đức Phật.”

‘‘အဇ္ဇ တိံသံ တတော ကပ္ပာ, နာဘိဇာနာမိ ဒုဂ္ဂတိံ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆိကတာ, တဿာ သညာယ ဝါသနာ’’တိ.

“Từ kiếp đó đến nay là ba mươi kiếp, tôi không biết đến khổ cảnh; ba minh đã được chứng ngộ, nhờ vào năng lực của tưởng niệm ấy.”

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là Kinh Thuộc Về Phần Công Đức.

‘‘ပိဏ္ဍာယ [Pg.117] ကောသလံ ပုရံ, ပါဝိသိ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော;

အနုကမ္ပကော ပုရေဘတ္တံ, တဏှာနိဃာတကော မုနိ.

Bậc Mâu-ni, đấng tối thượng giữa các chúng sanh, đấng lân mẫn, đấng diệt trừ ái dục, vào buổi sáng đã đi vào thành của xứ Kosala để khất thực.

‘‘ပုရိသဿ ဝဋံသကော ဟတ္ထေ, သဗ္ဗပုပ္ဖေဟိလင်္ကတော;

သော အဒ္ဒသာသိ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတံ.

Trong tay của người đàn ông có vòng hoa đội đầu được trang hoàng bằng tất cả các loại hoa. Người ấy đã nhìn thấy Đức Chánh Đẳng Giác, được chúng Tỳ-khưu vây quanh.

‘‘ပဝိသန္တံ ရာဇမဂ္ဂေန, ဒေဝမာနုသပူဇိတံ;

ဟဋ္ဌော စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, သမ္ဗုဒ္ဓမုပသင်္ကမိ.

Thấy Ngài đang đi vào bằng con đường hoàng gia, được chư thiên và nhân loại cúng dường, người ấy hoan hỷ, làm cho tâm tịnh tín, rồi đến gần Đức Chánh Đẳng Giác.

‘‘သော တံ ဝဋံသကံ သုရဘိံ, ဝဏ္ဏဝန္တံ မနောရမံ;

သမ္ဗုဒ္ဓဿုပနာမေသိ, ပသန္နော သေဟိ ပါဏိဘိ.

Người đàn ông ấy, với lòng tịnh tín, đã dùng đôi tay của mình dâng cúng vòng hoa đội đầu thơm ngát, sắc màu đẹp đẽ, và làm vui lòng ấy đến Đức Chánh Đẳng Giác.

‘‘တတော အဂ္ဂိသိခါ ဝဏ္ဏာ, ဗုဒ္ဓဿ လပနန္တရာ;

သဟဿရံသိ ဝိဇ္ဇုရိဝ, ဩက္ကာ နိက္ခမိ အာနနာ.

Sau đó, từ gương mặt của Đức Phật, từ giữa hai vành môi, ánh sáng có màu sắc như ngọn lửa, ngàn tia sáng như tia chớp, đã phát ra.

‘‘ပဒက္ခိဏံ ကရိတွာန, သီသေ အာဒိစ္စဗန္ဓုနော;

တိက္ခတ္တုံ ပရိဝဋ္ဋေတွာ, မုဒ္ဓနန္တရဓာယထ.

Sau khi phát ra, ánh sáng ấy đã đi nhiễu theo chiều bên phải trên đầu của Bậc Thân Thuộc Mặt Trời, xoay quanh ba lần, rồi biến mất trên đỉnh đầu.

‘‘ဣဒံ ဒိသွာ အစ္ဆရိယံ, အဗ္ဘုတံ လောမဟံသနံ;

ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ, အာနန္ဒော ဧတဒဗြဝိ.

Sau khi thấy điều kỳ diệu, chưa từng có, làm dựng tóc gáy này, Tôn giả Ānanda vắt y qua một bên vai rồi nói lên lời này.

‘‘‘ကော ဟေတု သိတကမ္မဿ, ဗျာကရောဟိ မဟာမုနေ;

ဓမ္မာလောကော ဘဝိဿတိ, ကင်္ခံ ဝိတရ နော မုနေ.

‘Bạch Đức Đại Mâu-ni, nhân gì của việc mỉm cười? Xin hãy giải thích rõ, ánh sáng Pháp sẽ hiện khởi. Bạch Đức Mâu-ni, xin hãy xua tan nghi ngờ của chúng con.’

‘‘‘ယဿ တံ သဗ္ဗဓမ္မေသု, သဒါ ဉာဏံ ပဝတ္တတိ;

ကင်္ခိံ ဝေမတိကံ ထေရံ, အာနန္ဒံ ဧတဒဗြဝိ.

Đấng mà trí tuệ luôn vận hành trong tất cả các pháp, đã nói lời này với Trưởng lão Ānanda, người có sự nghi ngờ, do dự.

‘‘‘ယော သော အာနန္ဒ ပုရိသော, မယိ စိတ္တံ ပသာဒယိ;

စတုရာသီတိကပ္ပာနိ, ဒုဂ္ဂတိံ န ဂမိဿတိ.

‘Này Ānanda, người đàn ông nào đã làm cho tâm tịnh tín nơi ta, người ấy trong tám mươi bốn ngàn đại kiếp sẽ không đi đến khổ cảnh.’

‘‘‘ဒေဝေသု ဒေဝသောဘဂ္ဂံ, ဒိဗ္ဗံ ရဇ္ဇံ ပသာသိယ;

မနုဇေသု မနုဇိန္ဒော, ရာဇာ ရဋ္ဌေ ဘဝိဿတိ.

‘Giữa các chư thiên, sau khi hưởng thụ sự huy hoàng và vương quốc của chư thiên, người ấy sẽ trở thành vua giữa loài người trong quốc độ.’

‘‘‘သော စရိမံ ပဗ္ဗဇိတွာ, သစ္ဆိကတွာန ဓမ္မတံ;

ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဓုတရာဂေါ, ဝဋံသကော နာမ ဘဝိဿတိ.

‘Trong kiếp cuối cùng, người ấy sau khi xuất gia, chứng ngộ chân lý, từ bỏ tham ái, sẽ trở thành một vị Phật Độc Giác tên là Vaṭaṃsaka.’

‘‘‘နတ္ထိ စိတ္တေ ပသန္နမှိ, အပ္ပကာ နာမ ဒက္ခိဏာ;

တထာဂတေ ဝါ သမ္ဗုဒ္ဓေ, အထ ဝါ တဿ သာဝကေ.

‘Khi tâm đã tịnh tín nơi Đức Như Lai, bậc Chánh Đẳng Giác, hoặc nơi vị Thanh văn của Ngài, thì không có sự cúng dường nào gọi là nhỏ nhoi.’

‘‘‘ဧဝံ [Pg.118] အစိန္တိယာ ဗုဒ္ဓါ, ဗုဒ္ဓဓမ္မာ အစိန္တိယာ;

အစိန္တိယေ ပသန္နာနံ, ဝိပါကော ဟောတိ အစိန္တိယော’’’တိ.

‘Như vậy, các Đức Phật là bất khả tư nghì, các Pháp của Phật là bất khả tư nghì. Đối với những người tịnh tín nơi điều bất khả tư nghì, quả báo cũng là bất khả tư nghì.’

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là Kinh Vāsanābhāgiya (Kinh thuộc về phần tích lũy công đức).

၉၆. ‘‘ဣဓာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စံ ပုဂ္ဂလံ ပသန္နစိတ္တံ ဧဝံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာမိ ‘‘(ယထာ ခေါ အယံ ပုဂ္ဂလော ဣရိယတိ, ယဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော, ယဉ္စ မဂ္ဂံ သမာရူဠှော). ဣမမှိ စာယံ သမယေ ကာလံ ကရေယျ, ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. တံ ကိဿ ဟေတု? စိတ္တံ ဟိဿ, ဘိက္ခဝေ, ပသန္နံ, စေတောပသာဒဟေတု ခေါ ပန ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ, တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –

96. ‘Này các Tỳ-khưu, ở đây, Ta với tâm của Ta, sau khi bao trùm tâm của một chúng sanh nào đó có tâm tịnh tín, Ta biết như vầy: (như cách chúng sanh này hành xử, con đường mà người ấy đã thực hành, và đạo lộ mà người ấy đã đi lên). Nếu chúng sanh này mệnh chung vào lúc này, người ấy sẽ được đặt vào cõi trời như vật được mang đến rồi đặt xuống. Vì nhân gì? Này các Tỳ-khưu, vì tâm của người ấy tịnh tín. Và này các Tỳ-khưu, chính do nhân tâm tịnh tín này mà một số chúng sanh ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Đức Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này, và về điều đó, được nói như sau:

‘‘ပသန္နစိတ္တံ ဉတွာန, ဧကစ္စံ ဣဓ ပုဂ္ဂလံ;

ဧတမတ္ထဉ္စ ဗျာကာသိ, ဗုဒ္ဓေါ ဘိက္ခူန သန္တိကေ.

‘Sau khi biết một chúng sanh nào đó ở đời này có tâm tịnh tín, Đức Phật đã tuyên thuyết rõ ý nghĩa này trước sự hiện diện của các Tỳ-khưu.’

‘‘ဣမမှိ စာယံ သမယေ, ကာလံ ကယိရာထ ပုဂ္ဂလော;

သဂ္ဂမှိ ဥပပဇ္ဇေယျ, စိတ္တံ ဟိဿ ပသာဒိတံ.

‘Nếu chúng sanh này mệnh chung vào lúc này, người ấy sẽ được sanh vào cõi trời, vì tâm của người ấy đã được làm cho tịnh tín.’

‘‘စေတောပသာဒဟေတု ဟိ, သတ္တာ ဂစ္ဆန္တိ သုဂ္ဂတိံ;

ယထာဘတံ နိက္ခိပေယျ, ဧဝမေဝံ တထာဝိဓော;

ကာယဿ ဘေဒါ သပ္ပညော, သဂ္ဂံ သော ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ.

‘Quả vậy, do nhân tâm tịnh tín, các chúng sanh đi đến thiện thú. Như vật được mang đến rồi đặt xuống, cũng vậy, người có trí tuệ ấy, do thân hoại, được sanh vào cõi trời.’

‘‘အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ဣတိ မေ သုတ’’န္တိ.

‘Ý nghĩa này cũng đã được Đức Thế Tôn thuyết giảng, như vậy tôi đã nghe.’

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là Kinh Vāsanābhāgiya (Kinh thuộc về phần tích lũy công đức).

‘‘သုဝဏ္ဏစ္ဆဒနံ နာဝံ, နာရိ အာရုယှ တိဋ္ဌသိ;

ဩဂါဟသိ ပေါက္ခရဏိံ, ပဒ္မံ ဆိန္ဒသိ ပါဏိနာ.

‘Hỡi nàng tiên nữ, nàng đang đứng trên chiếc thuyền được trang hoàng bằng vàng; nàng đi xuống hồ sen, dùng tay hái hoa sen.’

‘‘ကေန တေ တာဒိသော ဝဏ္ဏော, အာနုဘာဝေါ ဇုတိ စ တေ;

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ, ယေ ကေစိ မနသိစ္ဆိတာ.

‘Do nhân gì mà dung sắc của nàng, oai lực và ánh sáng của nàng lại được như vậy? Và do nhân gì mà những tài sản nào nàng mong muốn trong tâm đều được sanh khởi?’

‘‘ပုစ္ဆိတာ ဒေဝတေ သံသ, ကိဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ;

သာ ဒေဝတာ အတ္တမနာ, ဒေဝရာဇေန ပုစ္ဆိတာ.

‘Hỡi thiên nữ, được hỏi, nàng hãy nói, quả này là quả của nghiệp nào?’ Vị thiên nữ ấy, được Thiên Vương hỏi, với tâm hoan hỷ.

‘‘ပဉှံ [Pg.119] ပုဋ္ဌာ ဝိယာကာသိ, သက္ကဿ ဣတိ မေ သုတံ;

အဒ္ဓါနံ ပဋိပန္နာဟံ, ဒိသွာ ထူပံ မနောရမံ.

Được hỏi câu hỏi, nàng đã giải thích cho Sakka, như vậy tôi đã nghe: ‘Khi đang đi trên đường dài, con đã thấy một bảo tháp đẹp ý.’

‘‘တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေသိံ, ကဿပဿ ယသဿိနော;

ပဒ္ဓပုပ္ဖေဟိ ပူဇေသိံ, ပသန္နာ သေဟိ တဿေဝ;

ကမ္မဿ ဖလံ ဝိပါကော, ဧတာဒိသံ ကတပုညာ လဘန္တီ’’တိ.

‘Tại bảo tháp của Đức Phật Kassapa, bậc có danh tiếng, con đã làm cho tâm tịnh tín. Với lòng tịnh tín, con đã dùng đôi tay của mình cúng dường những bông hoa sen. Đây là quả, là quả dị thục của chính nghiệp ấy; những người đã làm phước được nhận lãnh quả như thế này.’

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là Kinh Vāsanābhāgiya (Kinh thuộc về phần tích lũy công đức).

‘‘ဒါနကထာ သီလကထာ သဂ္ဂကထာ ပုညကထာ ပုညဝိပါကကထာ’’တိ;

‘Câu chuyện về bố thí, câu chuyện về giới, câu chuyện về cõi trời, câu chuyện về phước báu, câu chuyện về quả của phước báu.’

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là Kinh Vāsanābhāgiya (Kinh thuộc về phần tích lũy công đức).

‘‘အပိစာပိ ပံသုထူပေသု ဥဒ္ဒိဿကတေသု ဒသဗလဓရာနံ တတ္ထပိ ကာရံ ကတွာ သဂ္ဂေသု နရာ ပမောဒန္တီ’’တိ.

‘Hơn nữa, ngay cả tại các bảo tháp bằng đất bụi được làm ra với ý tưởng nhớ đến các bậc mang mười lực, sau khi làm điều thiện tại đó, con người cũng được hoan hỷ trong các cõi trời.’

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc về phần tích lũy phước báu.

၉၇.

97.

‘‘ဒေဝပုတ္တသရီရဝဏ္ဏာ, သဗ္ဗေ သုဘဂသဏ္ဌိတီ;

ဥဒကေန ပံသုံ တေမေတွာ, ထူပံ ဝဍ္ဎေထ ကဿပံ.

Hỡi tất cả các người, có sắc thân giống như chư Thiên tử, có dáng vẻ xinh đẹp; hãy dùng nước làm ẩm bụi đất, rồi đắp bồi bảo tháp của đức Phật Kassapa.

‘‘အယံ သုဂတ္တေ သုဂတဿ ထူပေါ, မဟေသိနော ဒသဗလဓမ္မဓာရိနော;

တသ္မိံ ဣမေ ဒေဝမနုဇာ ပသန္နာ, ကာရံ ကရောန္တာ ဇရာမရဏာ ပမုစ္စရေ’’တိ.

Này vị có thân hình xinh đẹp, đây là bảo tháp của bậc Thiện Thệ, của bậc Đại Sĩ, người mang Pháp Thập Lực. Ở nơi bảo tháp ấy, chư Thiên và nhân loại này, với lòng tịnh tín, trong khi thực hiện các thiện sự, được giải thoát khỏi già và chết.

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc về phần tích lũy phước báu.

‘‘ဥဠာရံ ဝတ တံ အာသိ, ယာဟံ ထူပံ မဟေသိနော;

ဥပ္ပလာနိ စ စတ္တာရိ, မာလဉ္စ အဘိရောပယိံ.

Thật là cao thượng thay, việc mà tôi đã dâng cúng lên bảo tháp của bậc Đại Sĩ, cả bốn đóa hoa sen xanh và vòng hoa.

‘‘အဇ္ဇ တိံသံ တတော ကပ္ပာ, နာဘိဇာနာမိ ဒုဂ္ဂတိံ;

ဝိနိပါတံ န ဂစ္ဆာမိ, ထူပံ ပူဇေတွ သတ္ထုနော’’တိ.

Kể từ kiếp đó đến nay là kiếp thứ ba mươi, tôi không hề biết đến khổ cảnh; tôi không đi đến đọa xứ, (do quả của việc) đã cúng dường bảo tháp của bậc Đạo Sư.

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc về phần tích lũy phước báu.

‘‘ဗာတ္တိံသလက္ခဏဓရဿ, ဝိဇိတဝိဇယဿ လောကနာထဿ;

သတသဟဿံ ကပ္ပေ, မုဒိတော ထူပံ အပူဇေသိ.

Tôi đã hoan hỷ cúng dường bảo tháp của bậc Lãnh Đạo Thế Gian, người mang ba mươi hai tướng tốt, người đã chiến thắng những gì cần chiến thắng; (nhờ đó) trong một trăm ngàn kiếp, tôi đã được vui mừng.

‘‘ယံ [Pg.120] မယာ ပသုတံ ပုညံ, တေန စ ပုညေန ဒေဝ သောဘဂ္ဂံ;

ရဇ္ဇာနိ စ ကာရိတာနိ, အနာဂန္တုန ဝိနိပါတံ.

Phước báu nào đã được tôi tích lũy, và nhờ phước báu ấy, không đi đến đọa xứ, tôi đã tạo ra được sự tốt đẹp của chư Thiên và các vương vị.

‘‘ယံ စက္ခု အဒန္တဒမကဿ, သာသနေ ပဏိဟိတံ တထာ;

စိတ္တံ တံ မေ သဗ္ဗံ, လဒ္ဓံ ဝိမုတ္တစိတ္တမှိ ဝိဓူတလတော’’တိ.

Con mắt nào đã được đặt vào trong giáo pháp của bậc Điều Ngự những người chưa được điều phục, cũng như tâm đã được đặt vào như thế; tất cả những điều ấy đã được tôi thành tựu. Tôi có tâm giải thoát, đã rũ sạch dây leo ái dục.

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc về phần tích lũy phước báu.

၉၈.

98.

‘‘သာမာကပတ္ထောဒနမတ္တမေဝ ဟိ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓမှိ အဒါသိ ဒက္ခိဏံ;

ဝိမုတ္တစိတ္တေ အခိလေ အနာသဝေ, အရဏဝိဟာရိမှိ အသင်္ဂမာနသေ.

Tôi đã dâng cúng vật thí chỉ bằng một suất cơm nấu từ lúa sāmāka đến bậc Độc Giác Phật, người có tâm giải thoát, không còn chướng ngại, không còn lậu hoặc, người an trú trong sự vô tranh, có tâm không dính mắc.

‘‘တသ္မိဉ္စ ဩကပ္ပယိ ဓမ္မမုတ္တမံ, တသ္မိဉ္စ ဓမ္မေ ပဏိဓေသိံ မာနသံ;

ဧဝံ ဝိဟာရီဟိ မေ သင်္ဂမော သိယာ, ဘဝေ ကုဒါသုပိ စ မာ အပေက္ခဝါ.

Và nơi vị ấy, tôi đã tin tưởng vào Pháp tối thượng, và nơi Pháp ấy, tôi đã đặt tâm nguyện. Mong rằng tôi được hội ngộ với những vị an trú như thế. Và trong bất cứ kiếp sống nào, mong rằng tôi không còn là người có luyến ái.

‘‘တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကတော အဟံ, သဟဿက္ခတ္တုံ ကုရုသူပပဇ္ဇထ ;

ဒီဃာယုကေသု အမမေသု ပါဏိသု, ဝိသေသဂါမီသု အဟီနဂါမိသု.

Do quả báo của chính nghiệp ấy, tôi đã tái sanh một ngàn lần ở xứ Kuru, giữa những chúng sanh sống lâu, không có sở hữu, đạt được những điều đặc biệt, và không bị suy giảm (tài sản).

‘‘တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကတော အဟံ, သဟဿက္ခတ္တုံ တိဒသောပပဇ္ဇထ;

ဝိစိတြမာလာဘရဏာနုလေပိသု, ဝိသိဋ္ဌကာယူပဂတော ယသဿိသု.

Do quả báo của chính nghiệp ấy, tôi đã tái sanh một ngàn lần làm một vị trời ở cõi Ba Mươi Ba, giữa những vị trời danh tiếng, có những vòng hoa, trang sức, và vật thoa đa dạng, và đã đạt được thân thể có hình sắc ưu việt.

‘‘တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကတော အဟံ, ဝိမုတ္တစိတ္တော အခိလော အနာသဝေါ;

ဣမေဟိ မေ အန္တိမဒေဟဓာရိဘိ, သမာဂမော အာသိဟိ တာဟိ တာသိဟိ.

Do quả báo của chính nghiệp ấy, tôi, với tâm giải thoát, không còn chướng ngại, không còn lậu hoặc, đã được hội ngộ với các vị này, những người mang thân cuối cùng, những người mong muốn vượt qua thiện và ác.

‘‘ပစ္စက္ခံ [Pg.121] ခွိမံ အဝစ တထာဂတော ဇိနော, သမိဇ္ဈတေ သီလဝတော ယဒိစ္ဆတိ;

ယထာ ယထာ မေ မနသာ ဝိစိန္တိတံ, တထာ သမိဒ္ဓံ အယမန္တိမော ဘဝေါ’’တိ.

Bậc Như Lai, bậc Chiến Thắng đã nói lời này một cách trực tiếp: 'Điều gì người có giới đức mong muốn, điều ấy được thành tựu.' Bất cứ điều gì tôi đã suy tư trong tâm, điều ấy đã được thành tựu cho tôi như vậy. Đây là kiếp sống cuối cùng.

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc về phần tích lũy phước báu.

‘‘ဧကတိံသမှိ ကပ္ပမှိ ဇိနော အနေဇော, အနန္တဒဿီ ဘဂဝါ သိခီတိ;

တဿာပိ ရာဇာ ဘာတာ သိခိဒ္ဓေ, ဗုဒ္ဓေ စ ဓမ္မေ စ အဘိပ္ပသန္နော.

Vào kiếp thứ ba mươi mốt tính từ đây, bậc Chiến Thắng, bậc Vô Nhiễm, bậc Toàn Giác, Thế Tôn tên là Sikhī đã xuất hiện. Vị vua, cũng là em của ngài, tên là Sikhī, đã hết lòng tịnh tín nơi đức Phật và Chánh Pháp.

‘‘ပရိနိဗ္ဗုတေ လောကဝိနာယကမှိ, ထူပံ သကာသိ ဝိပုလံ မဟန္တံ;

သမန္တတော ဂါဝုတိကံ မဟေသိနော, ဒေဝါတိဒေဝဿ နရုတ္တမဿ.

Khi bậc Lãnh Đạo Thế Gian nhập Niết Bàn, vị ấy đã xây một bảo tháp rộng lớn, vĩ đại, chu vi ba gāvuta, cho bậc Đại Sĩ, bậc Thiên Trung Thiên, bậc Tối Thắng trong loài người.

‘‘တသ္မိံ မနုဿော ဗလိမာဘိဟာရီ, ပဂ္ဂယှ ဇာတိသုမနံ ပဟဋ္ဌော;

ဝါတေန ပုပ္ဖံ ပတိတဿ ဧကံ, တာဟံ ဂဟေတွာန တဿေဝ ဒါသိ.

Tại nơi ấy, một người đàn ông, với lòng vui mừng, tay cầm hoa lài, đã mang đến vật cúng dường. Một đóa hoa từ tay của người ấy bị gió thổi rơi xuống. Tôi đã nhặt đóa hoa ấy lên và đưa lại cho chính người ấy.

‘‘သော မံ အဝေါစာဘိပသန္နစိတ္တော, တုယှမေဝ ဧတံ ပုပ္ဖံ ဒဒါမိ;

တာဟံ ဂဟေတွာ အဘိရောပယေသိံ, ပုနပ္ပုနံ ဗုဒ္ဓမနုဿရန္တော.

Người ấy, với tâm vô cùng hoan hỷ, đã nói với tôi: 'Tôi xin tặng đóa hoa này cho chính bạn.' Tôi đã nhận lấy đóa hoa ấy, và trong khi liên tục tưởng niệm đến đức Phật, đã đặt nó lên trên bảo tháp ấy.

‘‘အဇ္ဇ တိံသံ တတော ကပ္ပာ, နာဘိဇာနာမိ ဒုဂ္ဂတိံ;

ဝိနိပါတဉ္စ န ဂစ္ဆာမိ, ထူပပူဇာယိဒံ ဖလ’’န္တိ.

Kể từ kiếp đó đến nay là kiếp thứ ba mươi, tôi không hề biết đến khổ cảnh; và tôi không đi đến đọa xứ. Đây là quả của việc cúng dường bảo tháp.

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc về phần tích lũy phước báu.

‘‘ကပိလံ နာမ နဂရံ, သုဝိဘတ္တံ မဟာပထံ;

အာကိဏ္ဏမိဒ္ဓံ ဖီတဉ္စ, ဗြဟ္မဒတ္တဿ ရာဇိနော.

(Có) thành phố tên là Kapila, của vua Brahmadatta, với những con đường lớn được phân chia hợp lý, đông đúc, thịnh vượng và phồn vinh.

‘‘ကုမ္မာသံ [Pg.122] ဝိက္ကိဏိံ တတ္ထ, ပဉ္စာလာနံ ပုရုတ္တမေ;

သောဟံ အဒ္ဒသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဥပရိဋ္ဌံ ယသဿိနံ.

Tại đó, trong thành phố tốt đẹp của xứ Pañcāla, tôi đã bán bánh bột lúa mạch. Tôi đã nhìn thấy bậc Chánh Giác, vị danh tiếng, đang đứng ở trên không.

‘‘ဟဋ္ဌော စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, နိမန္တေသိံ နရုတ္တမံ;

အရိဋ္ဌံ ဓုဝဘတ္တေန, ယံ မေ ဂေဟမှိ ဝိဇ္ဇထ.

Với lòng hoan hỷ, làm cho tâm tịnh tín, tôi đã thỉnh mời bậc Tối Thắng trong loài người, ngài Ariṭṭha, với vật thực thường xuyên, và với bất cứ thứ gì có trong nhà của tôi.

‘‘တတော စ ကတ္တိကော ပုဏ္ဏော, ပုဏ္ဏမာသီ ဥပဋ္ဌိတာ;

နဝံ ဒုဿယုဂံ ဂယှ, အရိဋ္ဌဿောပနာမယိံ.

Và sau đó, khi đến ngày rằm tháng Kattika, trăng tròn đã hiện ra. Khi ấy, tôi đã lấy một cặp vải mới và dâng cúng đến ngài Ariṭṭha.

‘‘ပသန္နစိတ္တံ ဉတွာန, ပဋိဂ္ဂဏှိ နရုတ္တမော;

အနုကမ္ပကော ကာရုဏိကော, တဏှာနိဃာတကော မုနိ.

Biết được tôi có tâm tịnh tín, bậc Tối Thắng trong loài người, bậc Mâu-ni, người có lòng thương xót, đầy bi mẫn, người diệt trừ ái dục, đã thọ nhận (cặp vải ấy).

‘‘တာဟံ ကမ္မံ ကရိတွာန, ကလျာဏံ ဗုဒ္ဓဝဏ္ဏိတံ;

ဒေဝေ စေဝ မနုဿေ စ, သန္ဓာဝိတွာ တတော စုတော.

Tôi, sau khi đã làm nghiệp lành ấy, nghiệp được chư Phật tán thán, đã luân hồi giữa chư Thiên và loài người, rồi từ đó mệnh chung.

‘‘ဗာရာဏသိယံ နဂရေ, သေဋ္ဌိဿ ဧကပုတ္တကော;

အဍ္ဎေ ကုလသ္မိံ ဥပ္ပဇ္ဇိံ, ပါဏေဟိ စ ပိယတရော.

Tại thành phố Bārāṇasī, là con trai duy nhất của vị trưởng giả, được yêu quý hơn cả mạng sống, tôi đã sanh ra trong một gia tộc giàu có.

‘‘တတော စ ဝိညုတံ ပတ္တော, ဒေဝပုတ္တေန စောဒိတော;

ပါသာဒါ ဩရူဟိတွာန, သမ္ဗုဒ္ဓမုပသင်္ကမိံ.

Và rồi, khi đã đến tuổi trưởng thành, được vị thiên tử thúc giục, sau khi đi xuống từ cung điện, tôi đã đi đến yết kiến bậc Chánh Đẳng Giác.

‘‘သော မေ ဓမ္မမဒေသယိ, အနုကမ္ပာယ ဂေါတမော;

ဒုက္ခံ ဒုက္ခသမုပ္ပာဒံ, ဒုက္ခဿ စ အတိက္ကမံ.

Vị ấy, Gotama, do lòng bi mẫn đã thuyết giảng Chánh pháp cho tôi: về Khổ, về Tập khởi của Khổ, và về sự vượt qua Khổ.

‘‘အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ;

စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ, မုနိ ဓမ္မမဒေသယိ.

Bậc Mâu-ni đã thuyết giảng Chánh pháp: Thánh đạo Tám ngành, con đường đưa đến sự tịch tịnh của khổ đau, và Bốn Thánh đế.

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဝိဟရိံ သာသနေ ရတော;

သမထံ ပဋိဝိဇ္ဈာဟံ, ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတော.

Sau khi nghe lời dạy của ngài, tôi đã sống hoan hỷ trong giáo pháp; không mệt mỏi ngày đêm, tôi đã chứng ngộ được sự vắng lặng.

‘‘အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ, ယေ မေ ဝိဇ္ဇိံသု အာသဝါ;

သဗ္ဗေ အာသုံ သမုစ္ဆိန္နာ, န စ ဥပ္ပဇ္ဇရေ ပုန.

Những lậu hoặc nào đã có nơi tôi, cả bên trong lẫn bên ngoài, tất cả chúng đã được đoạn trừ, và không còn sanh khởi trở lại nữa.

‘‘ပရိယန္တကတံ ဒုက္ခံ, စရိမောယံ သမုဿယော;

ဇာတိမရဏသံသာရော, နတ္ထိဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ.

Khổ đau đã được chấm dứt, đây là thân thể cuối cùng; vòng luân hồi sanh tử, nay không còn tái sanh nữa.

ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần tích lũy (vāsanābhāgiya).

၉၉. တတ္ထ [Pg.123] ကတမံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ?

99. Trong ấy, kinh nào thuộc phần thâm nhập (nibbedhabhāgiya)?

‘‘ဥဒ္ဓံ အဓော သဗ္ဗဓိ ဝိပ္ပမုတ္တော, အယံ အဟသ္မီတိ အနာနုပဿီ;

ဧဝံ ဝိမုတ္တော ဥဒတာရိ ဩဃံ, အတိဏ္ဏပုဗ္ဗံ အပုနဗ္ဘဝါယာ’’တိ.

Được giải thoát ở trên, ở dưới, và ở khắp mọi nơi, không còn quán xét rằng 'đây là ta'; người giải thoát như vậy đã vượt qua bộc lưu chưa từng được vượt qua, vì mục đích không còn tái sanh nữa.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần thâm nhập.

‘‘သီလဝတော, အာနန္ဒ, န စေတနာ ကရဏီယာ ‘ကိန္တိ မေ အဝိပ္ပဋိသာရော ဇာယေယျာ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယံ သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရော ဇာယေယျ. အဝိပ္ပဋိသာရိနာ, အာနန္ဒ, န စေတနာ ကရဏီယာ ‘ကိန္တိ မေ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယေယျာ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယံ အဝိပ္ပဋိသာရိနော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယေယျ. ပမုဒိတေန, အာနန္ဒ, န စေတနာ ကရဏီယာ ‘ကိန္တိ မေ ပီတိ ဇာယေယျာ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယံ ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယေယျ. ပီတိမနဿ, အာနန္ဒ, န စေတနာ ကရဏီယာ ‘ကိန္တိ မေ ကာယော ပဿမ္ဘေယျာ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယံ ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘေယျ. ပဿဒ္ဓကာယဿ အာနန္ဒ, န စေတနာ ကရဏီယာ ‘ကိန္တာဟံ သုခံ ဝေဒိယေယျ’န္တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယံ ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒိယေယျ. သုခိနော အာနန္ဒ, န စေတနာ ကရဏီယာ ‘ကိန္တိ မေ သမာဓိ ဇာယေယျာ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယံ သုခိနော သမာဓိ ဇာယေယျ. သမာဟိတဿ အာနန္ဒ, န စေတနာ ကရဏီယာ ‘ကိန္တာဟံ ယထာဘူတံ ပဇာနေယျ’န္တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနေယျ. ယထာဘူတံ ပဇာနတာ, အာနန္ဒ, န စေတနာ ကရဏီယာ ‘ကိန္တိ မေ နိဗ္ဗိဒါ ဇာယေယျာ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယံ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တော နိဗ္ဗိန္ဒေယျ. နိဗ္ဗိန္ဒန္တေန, အာနန္ဒ, န စေတနာ ကရဏီယာ ‘ကိန္တိ မေ ဝိရာဂေါ ဇာယေယျာ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော ဝိရဇ္ဇေယျ. ဝိရဇ္ဇန္တေန အာနန္ဒ န စေတနာ ကရဏီယာ ‘ကိန္တိ မေ ဝိမုတ္တိ ဇာယေယျာ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယံ ဝိရဇ္ဇန္တော ဝိမုစ္စေယျ. ဝိမုတ္တေန, အာနန္ဒ, န စေတနာ ကရဏီယာ ‘ကိန္တိ မေ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယံ ဝိမုတ္တဿ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ.

Này Ānanda, người có giới không cần phải tác ý: 'Mong rằng sự không hối hận sẽ sanh khởi cho ta!' Này Ānanda, đó là pháp tánh rằng sự không hối hận sanh khởi cho người có giới. Này Ānanda, người không hối hận không cần phải tác ý: 'Mong rằng sự hân hoan sẽ sanh khởi cho ta!' Này Ānanda, đó là pháp tánh rằng sự hân hoan sanh khởi cho người không hối hận. Này Ānanda, người hân hoan không cần phải tác ý: 'Mong rằng hỷ sẽ sanh khởi cho ta!' Này Ānanda, đó là pháp tánh rằng hỷ sanh khởi cho người hân hoan. Này Ānanda, người có tâm hỷ không cần phải tác ý: 'Mong rằng thân của ta sẽ được khinh an!' Này Ānanda, đó là pháp tánh rằng thân của người có tâm hỷ được khinh an. Này Ānanda, người có thân khinh an không cần phải tác ý: 'Mong rằng ta sẽ cảm thọ lạc!' Này Ānanda, đó là pháp tánh rằng người có thân khinh an cảm thọ lạc. Này Ānanda, người có lạc không cần phải tác ý: 'Mong rằng tâm của ta sẽ được định tĩnh!' Này Ānanda, đó là pháp tánh rằng tâm của người có lạc được định tĩnh. Này Ānanda, người có tâm định tĩnh không cần phải tác ý: 'Mong rằng ta sẽ biết như thật!' Này Ānanda, đó là pháp tánh rằng người có tâm định tĩnh biết như thật. Này Ānanda, người biết như thật không cần phải tác ý: 'Mong rằng sự nhàm chán sẽ sanh khởi cho ta!' Này Ānanda, đó là pháp tánh rằng người biết như thật sẽ nhàm chán. Này Ānanda, người nhàm chán không cần phải tác ý: 'Mong rằng sự ly tham sẽ sanh khởi cho ta!' Này Ānanda, đó là pháp tánh rằng người nhàm chán sẽ ly tham. Này Ānanda, người ly tham không cần phải tác ý: 'Mong rằng sự giải thoát sẽ sanh khởi cho ta!' Này Ānanda, đó là pháp tánh rằng người ly tham được giải thoát. Này Ānanda, người đã giải thoát không cần phải tác ý: 'Mong rằng tri kiến giải thoát sẽ sanh khởi cho ta!' Này Ānanda, đó là pháp tánh rằng tri kiến giải thoát sanh khởi cho người đã giải thoát.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần thâm nhập.

၁၀၀.

100.

‘‘ယဒါ [Pg.124] ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ, အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ;

အထဿ ကင်္ခါ ဝပယန္တိ သဗ္ဗာ, ယတော ပဇာနာတိ သဟေတုဓမ္မ’’န္တိ.

Khi các pháp hiện khởi một cách rõ ràng đến vị Bà-la-môn đang tinh cần thiền định; khi ấy, tất cả các hoài nghi của vị ấy đều tan biến, bởi vì vị ấy tuệ tri pháp cùng với nhân của nó.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần thâm nhập.

‘‘ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ, အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ;

အထဿ ကင်္ခါ ဝပယန္တိ သဗ္ဗာ, ယတော ခယံ ပစ္စယာနံ အဝေဒီ’’တိ.

Khi các pháp hiện khởi một cách rõ ràng đến vị Bà-la-môn đang tinh cần thiền định; khi ấy, tất cả các hoài nghi của vị ấy đều tan biến, bởi vì vị ấy đã biết rõ sự đoạn diệt của các duyên.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần thâm nhập.

‘‘ကိံနု ကုဇ္ဈသိ မာ ကုဇ္ဈိ, အက္ကောဓော တိဿ တေ ဝရံ;

ကောဓမာနမက္ခဝိနယတ္ထံ ဟိ, တိဿ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ.

Này Tissa, tại sao ngươi lại phẫn nộ? Chớ có phẫn nộ. Này Tissa, không phẫn nộ là điều tốt hơn cho ngươi. Này Tissa, quả thật, phạm hạnh được sống là vì mục đích điều phục sân, mạn, và sự gièm pha.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần thâm nhập.

‘‘ကဒါဟံ နန္ဒံ ပဿေယျံ, အာရညံ ပံသုကူလိကံ;

အညာတုဉ္ဆေန ယာပေန္တံ, ကာမေသု အနပေက္ခိန’’န္တိ.

Khi nào tôi sẽ được thấy Nanda, vị sống trong rừng, mặc y phấn tảo, nuôi mạng bằng cách khất thực không phân biệt, không còn luyến ái các dục?

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần thâm nhập.

‘‘ကိံသု ဆေတွာ သုခံ သေတိ, ကိံသု ဆေတွာ န သောစတိ;

ကိဿဿု ဧကဓမ္မဿ, ဝဓံ ရောစေသိ ဂေါတမာတိ.

Thưa ngài Gotama, giết bỏ điều gì được ngủ an lạc? Giết bỏ điều gì không còn sầu muộn? Ngài tán thành việc giết bỏ pháp duy nhất nào?

‘‘ကောဓံ ဆေတွာ သုခံ သေတိ, ကောဓံ ဆေတွာ န သောစတိ;

ကောဓဿ ဝိသမူလဿ, မဓုရဂ္ဂဿ ဗြာဟ္မဏ;

ဝဓံ အရိယာ ပသံသန္တိ, တံ ဟိ ဆေတွာ န သောစတီ’’တိ.

Này Bà-la-môn, giết bỏ sân hận được ngủ an lạc, giết bỏ sân hận không còn sầu muộn. Các bậc Thánh tán thán việc giết bỏ sân hận, thứ có gốc rễ độc hại và ngọn đầu ngọt ngào; quả thật, giết bỏ nó rồi thì không còn sầu muộn.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần thâm nhập.

‘‘ကိံသု ဟနေ ဥပ္ပတိတံ, ကိံသု ဇာတံ ဝိနောဒယေ;

ကိဉ္စဿု ပဇဟေ ဓီရော, ကိဿာဘိသမယော သုခေါ.

Nên giết bỏ điều gì đã khởi lên? Nên xua tan điều gì đã sanh ra? Bậc trí nên từ bỏ điều gì? Sự chứng ngộ điều gì là an lạc?

‘‘ကောဓံ [Pg.125] ဟနေ ဥပ္ပတိတံ, ရာဂံ ဇာတံ ဝိနောဒယေ;

အဝိဇ္ဇံ ပဇဟေ ဓီရော, သစ္စာဘိသမယော သုခေါ’’တိ.

Nên giết bỏ sân hận đã khởi lên, nên xua tan tham ái đã sanh ra. Bậc trí nên từ bỏ vô minh. Sự chứng ngộ các chân lý là an lạc.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần thâm nhập.

၁၀၁.

101.

‘‘သတ္တိယာ ဝိယ ဩမဋ္ဌော, ဍယှမာနောဝ မတ္ထကေ;

ကာမရာဂပ္ပဟာနာယ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ.

Như thể bị đâm bởi ngọn giáo, như thể đầu đang bốc cháy, vị Tỳ khưu chánh niệm nên du hành để đoạn trừ tham ái đối với các dục.

‘‘သတ္တိယာ ဝိယ ဩမဋ္ဌော, ဍယှမာနောဝ မတ္ထကေ;

သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနာယ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ.

Như thể bị đâm bởi ngọn giáo, như thể đầu đang bốc cháy, vị Tỳ khưu chánh niệm nên du hành để đoạn trừ thân kiến.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần thâm nhập.

‘‘သဗ္ဗေ ခယန္တာ နိစယာ, ပတနန္တာ သမုဿယာ;

သဗ္ဗေသံ မရဏမာဂမ္မ, သဗ္ဗေသံ ဇီဝိတမဒ္ဓုဝံ;

ဧတံ ဘယံ မရဏေ ပေက္ခမာနော, ပုညာနိ ကယိရာထ သုခါဝဟာနိ.

Tất cả các sự tích lũy đều có sự tiêu tan là tận cùng, tất cả các sự xây dựng đều có sự sụp đổ là tận cùng. Do đạt đến sự chết, mạng sống của tất cả chúng sanh là không bền vững. Trong khi nhận thấy sự nguy hiểm này ở trong sự chết, các vị nên làm các phước thiện, là những thứ mang lại an lạc.

‘‘သဗ္ဗေ ခယန္တာ နိစယာ, ပတနန္တာ သမုဿယာ;

သဗ္ဗေသံ မရဏမာဂမ္မ, သဗ္ဗေသံ ဇီဝိတမဒ္ဓုဝံ;

ဧတံ ဘယံ မရဏေ ပေက္ခမာနော, လောကာမိသံ ပဇဟေ သန္တိပေက္ခော’’တိ.

Tất cả các sự tích lũy đều có sự tiêu tan là tận cùng, tất cả các sự xây dựng đều có sự sụp đổ là tận cùng. Do đạt đến sự chết, mạng sống của tất cả chúng sanh là không bền vững. Trong khi nhận thấy sự nguy hiểm này ở trong sự chết, trong khi nhìn đến sự tịch tịnh, vị ấy nên từ bỏ các mồi nhử của thế gian.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là bài kinh thuộc về phần thấu triệt.

‘‘သုခံ သယန္တိ မုနယော, န တေ သောစန္တိ မာဝိဓ;

ယေသံ ဈာနရတံ စိတ္တံ, ပညဝါ သုသမာဟိတော;

အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော, ဩဃံ တရတိ ဒုတ္တရံ.

Các bậc ẩn sĩ ngủ một cách an lạc, các vị ấy không sầu muộn ở đây. Những vị có tâm thích thú trong thiền, bậc trí tuệ, có định tâm vững chắc; Bậc ẩn sĩ có tinh tấn đã được khởi xướng, có tâm đã được hướng đến, vượt qua bộc lưu khó vượt qua.

‘‘ဝိရတော ကာမသညာယ, သဗ္ဗသံယောဇနာတီတော ;

နန္ဒိဘဝပရိက္ခီဏော, သော ဂမ္ဘီရေ န သီဒတီ’’တိ.

Vị đã từ bỏ tưởng về dục, đã vượt qua tất cả các kiết sử, đã đoạn tận tham ái trong sự tái sanh, vị ẩn sĩ ấy không bị chìm đắm trong (biển cả sanh tử) sâu thẳm.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là bài kinh thuộc về phần thấu triệt.

‘‘သဒ္ဒဟာနော အရဟတံ, ဓမ္မံ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ;

သုဿူသံ လဘတေ ပညံ, အပ္ပမတ္တော ဝိစက္ခဏော.

Người có tín tâm vào Pháp của các bậc A-la-hán để chứng đắc Niết-bàn, người lắng nghe kỹ lưỡng, không dể duôi, có sự suy xét, đạt được trí tuệ.

ပတိရူပကာရီ [Pg.126] ဓုရဝါ, ဥဋ္ဌာတာ ဝိန္ဒတေ ဓနံ;

သစ္စေန ကိတ္တိံ ပပ္ပောတိ, ဒဒံ မိတ္တာနိ ဂန္ထတိ;

အသ္မာ လောကာ ပရံ လောကံ, ဧဝံ ပေစ္စ န သောစတီ’’တိ.

Người thường làm điều thích hợp, người mang gánh nặng, người siêng năng, tìm được tài sản. Bằng sự thật, vị ấy đạt được danh tiếng; người cho đi, kết giao được bạn bè. Như vậy, sau khi từ đời này ra đi, vị ấy không sầu muộn.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là bài kinh thuộc về phần thấu triệt.

‘‘သဗ္ဗဂန္ထပဟီနဿ, ဝိပ္ပမုတ္တဿ တေ သတော;

သမဏဿ န တံ သာဓု, ယဒညမနုသာသသီတိ.

Đối với vị Sa-môn đã từ bỏ tất cả các trói buộc, đã được giải thoát, có chánh niệm, việc mà ông giáo huấn người khác là không tốt.

‘‘ယေန ကေနစိ ဝဏ္ဏေန, သံဝါသော သက္က ဇာယတိ;

န တံ အရဟတိ သပ္ပညော, မနသာ အနုကမ္ပိတုံ.

Này Sakka, bằng bất cứ lý do nào mà sự chung sống sanh khởi, người có trí tuệ không nên không có lòng thương xót trong tâm đối với người ấy.

‘‘မနသာ စေ ပသန္နေန, ယဒညမနုသာသတိ;

န တေန ဟောတိ သံယုတ္တော, ယာနုကမ္ပာ အနုဒ္ဒယာ’’တိ.

Nếu với tâm trong sạch mà vị ấy giáo huấn người khác, vị ấy không bị trói buộc bởi điều đó, vì đó là lòng bi mẫn và thương xót.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là bài kinh thuộc về phần thấu triệt.

၁၀၂.

102.

‘‘ရာဂေါ စ ဒေါသော စ ကုတောနိဒါနာ, အရတီ ရတီ လောမဟံသော ကုတောဇာ;

ကုတော သမုဋ္ဌာယ မနောဝိတက္ကာ, ကုမာရကာ ဓင်္ကမိဝေါဿဇန္တိ.

Tham và sân có nguyên nhân từ đâu? Sự không hoan hỷ, sự hoan hỷ, và sự dựng tóc gáy sanh từ đâu? Các tầm của tâm sanh khởi từ đâu rồi phóng đi tâm, như những đứa trẻ thả con quạ?

‘‘ရာဂေါ စ ဒေါသော စ ဣတောနိဒါနာ, အရတီ ရတီ လောမဟံသော ဣတောဇာ;

ဣတော သမုဋ္ဌာယ မနောဝိတက္ကာ, ကုမာရကာ ဓင်္ကမိဝေါဿဇန္တိ.

Tham và sân có nguyên nhân từ đây. Sự không hoan hỷ, sự hoan hỷ, và sự dựng tóc gáy sanh từ đây. Các tầm của tâm sanh khởi từ đây rồi phóng đi tâm, như những đứa trẻ thả con quạ.

‘‘သ္နေဟဇာ အတ္တသမ္ဘူတာ, နိဂြောဓဿေဝ ခန္ဓဇာ;

ပုထု ဝိသတ္တာ ကာမေသု, မာလုဝါဝ ဝိတတာ ဝနေ.

Chúng sanh từ ái luyến, sanh từ tự thân, như những gì sanh từ thân cây đa. Chúng dính mắc nhiều vào các dục, như dây leo māluvā lan rộng trong rừng.

‘‘ယေ နံ ပဇာနန္တိ ယတောနိဒါနံ, တေ နံ ဝိနောဒေန္တိ သုဏောဟိ ယက္ခ;

တေ ဒုတ္တရံ ဩဃမိမံ တရန္တိ, အတိဏ္ဏပုဗ္ဗံ အပုနဗ္ဘဝါယာ’’တိ.

Này Dạ-xoa, hãy lắng nghe. Những ai biết rõ nó có nguyên nhân từ đâu, những người ấy loại trừ nó. Họ vượt qua bộc lưu này, khó vượt qua, chưa từng được vượt qua trước đây, để không còn tái sanh.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là bài kinh thuộc về phần thấu triệt.

‘‘ဒုက္ကရံ [Pg.127] ဘဂဝါ သုဒုက္ကရံ ဘဂဝါ’’တိ;

Bạch Thế Tôn, thật khó làm! Bạch Thế Tôn, thật vô cùng khó làm!

‘‘ဒုက္ကရံ ဝါပိ ကရောန္တိ, [ကာမဒါတိ ဘဂဝါ]သေက္ခာ သီလသမာဟိတာ;

ဌိတတ္တာ အနဂါရိယုပေတဿ, တုဋ္ဌိ ဟောတိ သုခါဝဟာ’’တိ.

Dù là việc khó làm, các bậc hữu học có giới và định, có tâm vững vàng, vẫn làm được. Đối với người sống đời không gia đình, sự tri túc mang lại an lạc.

‘‘ဒုလ္လဘာ ဘဂဝါ ယဒိဒံ တုဋ္ဌီ’’တိ;

‘‘ဒုလ္လဘံ ဝါပိ လဘန္တိ, [ကာမဒါတိ ဘဂဝါ]စိတ္တဝူပသမေ ရတာ;

ယေသံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ, ဘာဝနာယ ရတော မနော’’တိ.

Bạch Thế Tôn, sự tri túc này thật khó đạt được! Dù là khó đạt được, họ vẫn đạt được, những vị thích thú trong sự an tịnh của tâm, những vị có tâm thích thú trong sự tu tập cả ngày lẫn đêm.

‘‘ဒုဿမာဒဟံ ဘဂဝါ ယဒိဒံ စိတ္တ’’န္တိ;

‘‘ဒုဿမာဒဟံ ဝါပိ သမာဒဟန္တိ, [ကာမဒါတိ ဘဂဝါ]ဣန္ဒြိယူပသမေ ရတာ;

တေ ဆေတွာ မစ္စုနော ဇာလံ, အရိယာ ဂစ္ဆန္တိ ကာမဒါ’’တိ.

Bạch Thế Tôn, tâm này thật khó định tĩnh! Dù là khó định tĩnh, họ vẫn định tĩnh được, những vị thích thú trong sự an tịnh của các căn. Này Kāmadā, các bậc Thánh ấy, sau khi cắt đứt lưới của thần chết, ra đi.

‘‘ဒုဂ္ဂမော ဘဂဝါ ဝိသမော မဂ္ဂေါ’’တိ;

‘‘ဒုဂ္ဂမေ ဝိသမေ ဝါပိ, အရိယာ ဂစ္ဆန္တိ ကာမဒ ;

အနရိယာ ဝိသမေ မဂ္ဂေ, ပပတန္တိ အဝံသိရာ;

အရိယာနံ သမော မဂ္ဂေါ, အရိယာ ဟိ ဝိသမေ သမာ’’တိ.

Bạch Thế Tôn, con đường khó đi, không bằng phẳng! Này Kāmadā, dù trên con đường khó đi, không bằng phẳng, các bậc Thánh vẫn đi. Những người không phải bậc Thánh trên con đường không bằng phẳng thì ngã nhào, đầu chúi xuống. Đối với các bậc Thánh, con đường ấy bằng phẳng; vì rằng các bậc Thánh thì bằng phẳng trong nơi không bằng phẳng.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là bài kinh thuộc về phần thấu triệt.

၁၀၃.

103.

‘‘ဣဒံ ဟိ တံ ဇေတဝနံ, ဣသိသံဃနိသေဝိတံ;

အာဝုတ္ထံ ဓမ္မရာဇေန, ပီတိသဉ္ဇနနံ မမ.

Đây chính là khu vườn Jetavana ấy, được hội chúng các bậc ẩn sĩ thường lui tới, được Pháp Vương trú ngụ, là nơi làm phát sanh hỷ lạc cho tôi.

‘‘ကမ္မံ ဝိဇ္ဇာ စ ဓမ္မော စ, သီလံ ဇီဝိတမုတ္တမံ;

ဧတေန မစ္စာ သုဇ္ဈန္တိ, န ဂေါတ္တေန ဓနေန ဝါ.

Nghiệp, minh và pháp, giới và đời sống tối thượng; nhờ vào những điều này mà chúng sanh được thanh tịnh, không phải nhờ vào dòng dõi hay tài sản.

‘‘တသ္မာ ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော, သမ္ပဿံ အတ္ထမတ္တနော;

ယောနိသော ဝိစိနေ ဓမ္မံ, ဧဝံ တတ္ထ ဝိသုဇ္ဈတိ.

Do vậy, người hiền trí, trong khi thấy rõ lợi ích của mình, nên như lý tác ý suy xét Pháp; như vậy, vị ấy được thanh tịnh ở nơi đó.

‘‘သာရိပုတ္တောဝ [Pg.128] ပညာယ, သီလေန ဥပသမေန စ;

ယောပိ ပါရင်္ဂတော ဘိက္ခု, ဧတာဝပရမော သိယာ’’တိ.

Về trí tuệ, về giới, và về sự an tịnh, giống như ngài Sāriputta. Vị Tỳ-khưu nào đã đến bờ bên kia, vị ấy chỉ có thể tối đa là dường ấy.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là bài kinh thuộc về phần thấu triệt.

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ, နပ္ပဋိကင်္ခေ အနာဂတံ;

ယဒတီတံ ပဟီနံ တံ, အပ္ပတ္တဉ္စ အနာဂတံ.

Không nên truy tìm quá khứ, không nên mong đợi tương lai. Cái gì đã là quá khứ, cái đó đã được từ bỏ; và tương lai thì chưa đến.

‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ယော ဓမ္မံ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ;

အသံဟီရံ အသံကုပ္ပံ, တံ ဝိဒွါ မနုဗြူဟယေ.

Vị nào quán thấy pháp hiện tại, ngay tại nơi ấy; không bị lay chuyển, không bị rúng động, người có trí nên làm cho tuệ quán ấy được tăng trưởng.

‘‘အဇ္ဇေဝ ကိစ္စမာတပ္ပံ, ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ;

န ဟိ နော သင်္ဂရံ တေန, မဟာသေနေန မစ္စုနာ.

Nên tinh cần ngay hôm nay, ai biết được cái chết ngày mai? Chắc chắn chúng ta không có hẹn ước gì với thần chết cùng với đại quân của nó.

‘‘ဧဝံ ဝိဟာရိံ အာတာပိံ, အဟောရတ္တမတန္ဒိတံ;

တံ ဝေ ‘‘ဘဒ္ဒေကရတ္တော’’တိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

Người sống như vậy, nhiệt tâm, không mệt mỏi ngày đêm, bậc thánh nhân tịch tịnh thật vậy gọi người ấy là ‘người có một đêm tốt lành’.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần thâm nhập.

‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သစ္ဆိကာတဗ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ စက္ခုနာ ပညာယ စ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, အတ္ထိ ဓမ္မာ သတိယာ ပညာယ စ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, အတ္ထိ ဓမ္မာ ကာယေန ပညာယ စ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, အတ္ထိ ဓမ္မာ ပညာယ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ပညာယ စ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

Này các Tỳ khưu, có bốn điều này cần được chứng ngộ. Bốn điều là gì? Này các Tỳ khưu, có những pháp cần được chứng ngộ bằng mắt và bằng tuệ, có những pháp cần được chứng ngộ bằng niệm và bằng tuệ, có những pháp cần được chứng ngộ bằng thân và bằng tuệ, có những pháp cần được biết bằng tuệ và cần được chứng ngộ bằng tuệ.

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ စက္ခုနာ ပညာယ စ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? ဒိဗ္ဗစက္ခု သုဝိသုဒ္ဓံ အတိက္ကန္တမာနုသကံ စက္ခုနာ ပညာယ စ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ.

Và này các Tỳ khưu, những pháp nào cần được chứng ngộ bằng mắt và bằng tuệ? Thiên nhãn hoàn toàn thanh tịnh, vượt khỏi mắt người thường, cần được chứng ngộ bằng mắt và bằng tuệ.

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သတိယာ ပညာယ စ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ သတိယာ ပညာယ စ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

Và này các Tỳ khưu, những pháp nào cần được chứng ngộ bằng niệm và bằng tuệ? Túc mạng tùy niệm cần được chứng ngộ bằng niệm và bằng tuệ.

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ကာယေန ပညာယ စ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? ဣဒ္ဓိဝိဓာ နိရောဓာ ကာယေန ပညာယ စ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

Và này các Tỳ khưu, những pháp nào cần được chứng ngộ bằng thân và bằng tuệ? Các loại thần thông và Diệt thọ tưởng định cần được chứng ngộ bằng thân và bằng tuệ.

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ပညာယ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ပညာယ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? အာသဝါနံ ခယေ ဉာဏံ ပညာယ ဝေဒိတဗ္ဗံ, ပညာယ စ သစ္ဆိကာတဗ္ဗ’’န္တိ.

Và này các Tỳ khưu, những pháp nào cần được biết bằng tuệ và cần được chứng ngộ bằng tuệ? Trí về sự đoạn tận các lậu hoặc cần được biết bằng tuệ và cần được chứng ngộ bằng tuệ.

ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần thâm nhập.

၁၀၄. တတ္ထ [Pg.129] ကတမံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ?

104. Trong ấy, kinh nào là kinh thuộc phần Vô học?

‘‘ယဿ သေလူပမံ စိတ္တံ, ဌိတံ နာနုပကမ္ပတိ;

ဝိရတ္တံ ရဇနီယေသု, ကောပနေယျေ န ကုပ္ပတိ;

ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ, ကုတော နံ ဒုက္ခမေဿတီ’’တိ.

Tâm của vị nào vững chắc như tảng đá, không rung động; ly tham đối với các pháp đáng tham ái, không sân hận đối với các pháp đáng sân hận; tâm của vị nào được tu tập như vậy, khổ đau từ đâu sẽ đến với vị ấy?

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần Vô học.

အာယသ္မတော စ သာရိပုတ္တဿ စာရိကာဒသမံ ဝေယျာကရဏံ ကာတဗ္ဗန္တိ.

Nên thực hiện bài ký thuyết thứ mười về du hành của Tôn giả Sāriputta.

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần Vô học.

‘‘ယော ဗြာဟ္မဏော ဗာဟိတပါပဓမ္မော, နိဟုံဟုင်္ကော နိက္ကသာဝေါ ယတတ္တော;

ဝေဒန္တဂူ ဝူသိတဗြဟ္မစရိယော, ဓမ္မေန သော ဗြဟ္မဝါဒံ ဝဒေယျ;

ယဿုဿဒါ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ’’တိ.

Vị Bà-la-môn nào đã loại trừ các ác pháp, không kiêu mạn, không cấu uế, tự chế ngự; đã đạt đến cứu cánh của trí tuệ, đã sống đời phạm hạnh, vị ấy có thể nói lời nói của Bà-la-môn một cách đúng pháp; vị nào không có sự kiêu căng bất cứ nơi đâu trong đời.

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần Vô học.

‘‘ဗာဟိတွာ ပါပကေ ဓမ္မေ, ယေ စရန္တိ သဒါ သတာ;

ခီဏသံယောဇနာ ဗုဒ္ဓါ, တေ ဝေ လောကသ္မိ ဗြာဟ္မဏာ’’တိ.

Những vị nào sau khi đã loại trừ các ác pháp, luôn hành xử với chánh niệm; những bậc giác ngộ đã đoạn tận các kiết sử, chính những vị ấy trên đời là những vị Bà-la-môn.

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần Vô học.

‘‘ယတ္ထ အာပေါ စ ပထဝီ, တေဇော ဝါယော န ဂါဓတိ;

န တတ္ထ သုက္ကာ ဇောတန္တိ, အာဒိစ္စော နပ္ပကာသတိ;

န တတ္ထ စန္ဒိမာ ဘာတိ, တမော တတ္ထ န ဝိဇ္ဇတိ.

Nơi nào nước, đất, lửa, gió không tồn tại; nơi ấy các vì sao không chiếu sáng, mặt trời không tỏa sáng; nơi ấy mặt trăng không soi rọi, bóng tối nơi ấy không hiện hữu.

‘‘ယဒါ စ အတ္တနာဝေဒိ, မုနိ မောနေန ဗြာဟ္မဏော;

အထ ရူပါ အရူပါ စ, သုခဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ.

Và khi nào vị Bà-la-môn, bậc ẩn sĩ, tự mình biết được bằng trí tuệ; khi ấy, vị ấy được giải thoát khỏi sắc và vô sắc, khỏi lạc và khổ.

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần Vô học.

‘‘ယဒါ သကေသု ဓမ္မေသု, ပါရဂူ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော;

အထ ဧတံ ပိသာစဉ္စ, ပက္ကုလဉ္စာတိဝတ္တတီ’’တိ.

Khi nào vị Bà-la-môn đạt đến bờ kia trong các pháp của chính mình; khi ấy, vị ấy vượt qua con quỷ này và sự ô uế này.

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần Vô học.

‘‘နာဘိနန္ဒတိ [Pg.130] အာယန္တိံ, ပက္ကမန္တိံ န သောစတိ;

သင်္ဂါ သင်္ဂါမဇိံ မုတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ.

Không hoan hỷ khi đến, không sầu muộn khi đi; người đã giải thoát khỏi sự chấp thủ, người đã chiến thắng trận chiến, Ta gọi người ấy là Bà-la-môn.

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần Vô học.

‘‘န ဥဒကေန သုစီ ဟောတိ, ဗဟွေတ္ထ နှာယတီ ဇနော;

ယမှိ သစ္စဉ္စ ဓမ္မော စ, သော သုစီ သော စ ဗြာဟ္မဏော’’တိ.

Không phải thanh tịnh bằng nước, dù nhiều người tắm ở đây; người nào có sự thật và chánh pháp, người ấy là thanh tịnh, và người ấy là Bà-la-môn.

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần Vô học.

‘‘ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ, အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ;

ဝိဓူပယံ တိဋ္ဌတိ မာရသေနံ, သူရိယောဝ ဩဘာသယမန္တလိက္ခ’’န္တိ.

Khi nào các pháp hiện khởi đối với vị Bà-la-môn đang nhiệt tâm thiền định; vị ấy đứng vững, xua tan đội quân của Ma vương, như mặt trời chiếu sáng bầu trời.

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc phần Vô học.

‘‘သန္တိန္ဒြိယံ ပဿထ ဣရိယမာနံ, တေဝိဇ္ဇပတ္တံ အပဟာနဓမ္မံ;

သဗ္ဗာနိ ယောဂါနိ ဥပါတိဝတ္တော, အကိဉ္စနော ဣရိယတိ ပံသုကူလိကော.

Hãy nhìn xem vị đang đi đứng, có các căn tịch tịnh, đã đạt được tam minh, có pháp bất thối chuyển. Vị ấy đã vượt qua tất cả các ách phược, không còn phiền não, mặc y phấn tảo mà đi đứng.

‘‘တံ ဒေဝတာ သမ္ဗဟုလာ ဥဠာရာ, ဗြဟ္မဝိမာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ;

အာဇာနိယံ ဇာတိဗလံ နိသေဓံ, နိဓ နမဿန္တိ ပသန္နစိတ္တာ.

Nhiều vị chư thiên cao quý, sau khi đi đến cung trời Phạm thiên, với tâm tịnh tín đã đảnh lễ ở đây vị thiện thệ ấy, người đã ngăn trừ sức mạnh của dòng dõi.

‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ;

ယဿ တေ နာဘိဇာနာမ, ကိံ တွံ နိဿာယ ဈာယသီ’’တိ.

Kính lễ ngài, bậc thiện thệ! Kính lễ ngài, bậc tối thượng nhân! Về ngài, chúng tôi không biết được, ngài y cứ vào điều gì mà thiền định?

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc về phần Vô học.

‘‘သဟာယာ ဝတိမေ ဘိက္ခူ, စိရရတ္တံ သမေတိကာ;

သမေတိ နေသံ သဒ္ဓမ္မော, ဓမ္မေ ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတေ’’.

Các vị Tỳ khưu này thật là những người bạn, đã hội họp với nhau từ lâu. Chánh pháp của các vị ấy hòa hợp trong Pháp do đức Phật tuyên thuyết.

‘‘သုဝိနီတာ [Pg.131] ကပ္ပိနေန, ဓမ္မေ အရိယပ္ပဝေဒိတေ;

ဓာရေန္တိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟိနိ’’န္တိ.

Được khéo huấn luyện bởi ngài Kappina trong Pháp do bậc Thánh tuyên thuyết, sau khi chiến thắng Ma vương cùng với quân đội, các vị ấy mang thân cuối cùng.

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc về phần Vô học.

‘‘နယိဒံ သိထိလမာရဗ္ဘ, နယိဒံ အပ္ပေန ထာမသာ;

နိဗ္ဗာနံ အဓိဂန္တဗ္ဗံ, သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပမောစနံ.

Niết-bàn, sự giải thoát khỏi mọi khổ đau, không thể đạt được bằng sự tinh tấn lơi lỏng này, không phải bằng sức lực nhỏ bé này.

‘‘အယဉ္စ ဒဟရော ဘိက္ခု, အယမုတ္တမပုရိသော;

ဓာရေတိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟိနိ’’န္တိ.

Và vị Tỳ khưu trẻ tuổi này, vị tối thượng nhân này, sau khi chiến thắng Ma vương cùng với quân đội, đang mang thân cuối cùng.

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc về phần Vô học.

‘‘ဒုဗ္ဗဏ္ဏကော လူခစီဝရော, မောဃရာဇာ သဒါ သတော;

ခီဏာသဝေါ ဝိသံယုတ္တော, ကတကိစ္စော အနာသဝေါ.

Ngài Mogharājā có dung sắc xấu xí, mặc y thô xấu, luôn luôn chánh niệm; đã tận trừ các lậu hoặc, đã được giải thoát, việc cần làm đã làm xong, không còn lậu hoặc.

‘‘တေဝိဇ္ဇော ဣဒ္ဓိပ္ပတ္တော စ, စေတောပရိယကောဝိဒေါ ;

ဓာရေတိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟိနိ’’န္တိ.

Là bậc tam minh, đã đạt được thần thông, và thông suốt tha tâm trí; sau khi chiến thắng Ma vương cùng với quân đội, vị ấy mang thân cuối cùng.

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc về phần Vô học.

၁၀၅. ‘‘တထာဂတော, ဘိက္ခဝေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတိ. ဘိက္ခုပိ, ဘိက္ခဝေ, ပညာဝိမုတ္တော ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ပညာဝိမုတ္တောတိ ဝုစ္စတိ.

105. Này các Tỳ khưu, Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, do nhàm chán, ly tham, đoạn diệt đối với sắc mà giải thoát không còn chấp thủ, được gọi là bậc Chánh Đẳng Giác. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu tuệ giải thoát cũng do nhàm chán, ly tham, đoạn diệt đối với sắc mà giải thoát không còn chấp thủ, được gọi là bậc tuệ giải thoát.

‘‘တထာဂတော, ဘိက္ခဝေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ…ပေ… သင်္ခါရာနံ…ပေ… ဝိညာဏဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတိ. ဘိက္ခုပိ, ဘိက္ခဝေ, ပညာဝိမုတ္တော ဝိညာဏဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ပညာဝိမုတ္တောတိ ဝုစ္စတိ.

Này các Tỳ khưu, Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, do nhàm chán... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành... do nhàm chán, ly tham, đoạn diệt đối với thức mà giải thoát không còn chấp thủ, được gọi là bậc Chánh Đẳng Giác. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu tuệ giải thoát cũng do nhàm chán, ly tham, đoạn diệt đối với thức mà giải thoát không còn chấp thủ, được gọi là bậc tuệ giải thoát.

‘‘တတြ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ကော ဝိသေသော ကော အဓိပ္ပယာသော ကိံ နာနာကရဏံ တထာဂတဿ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပညာဝိမုတ္တေန ဘိက္ခုနာတိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ…

Vậy thì, này các Tỳ khưu, có sự đặc biệt gì, có sự khác biệt gì, có sự sai khác gì giữa Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và vị Tỳ khưu tuệ giải thoát? Bạch Thế Tôn, các pháp của chúng con lấy Thế Tôn làm căn bản... (v.v)...

‘‘တထာဂတော, ဘိက္ခဝေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပာဒေတာ, အသဉ္ဇာတဿ မဂ္ဂဿ သဉ္ဇနေတာ, အနက္ခာတဿ မဂ္ဂဿ အက္ခာတာ[Pg.132], မဂ္ဂညူ မဂ္ဂဝိဒူ မဂ္ဂကောဝိဒေါ, မဂ္ဂါနုဂါ စ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ ပစ္ဆာသမန္နာဂတာ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိသေသော, အယံ အဓိပ္ပယာသော, ဣဒံ နာနာကရဏံ တထာဂတဿ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပညာဝိမုတ္တေန ဘိက္ခုနာ’’တိ.

Này các Tỳ khưu, Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác là người làm cho sanh khởi con đường chưa sanh khởi, là người làm cho phát sanh con đường chưa phát sanh, là người tuyên thuyết con đường chưa được tuyên thuyết, là người biết đạo, người thấy rõ đạo, người thiện xảo về đạo. Này các Tỳ khưu, hiện nay các vị Thinh văn là những người đi theo con đường, thành tựu sau đó. Này các Tỳ khưu, đây chính là sự đặc biệt, đây là sự khác biệt, đây là sự sai khác giữa Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và vị Tỳ khưu tuệ giải thoát.

ဣဒံ အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Đây là kinh thuộc về phần Vô học.

၁၀၆. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ?

106. Trong ấy, kinh nào thuộc về phần phiền não và thuộc về phần tu tập?

‘‘ဆန္နမတိဝဿတိ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတိ;

တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေထ, ဧဝံ တံ နာတိဝဿတီ’’တိ.

Mưa làm ướt vật được che đậy, không làm ướt vật được mở ra. Vì vậy, hãy mở ra vật được che đậy, như vậy nó sẽ không bị mưa làm ướt.

‘‘ဆန္နမတိဝဿတီ’’တိ သံကိလေသော, ‘‘ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီ’’တိ ဝါသနာ, ‘‘တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေထ, ဧဝံ တံ နာတိဝဿတီ’’တိ အယံ သံကိလေသော စ ဝါသနာ စ. ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ.

Câu 'Mưa làm ướt vật được che đậy' là phiền não, câu 'không làm ướt vật được mở ra' là tu tập, câu 'Vì vậy, hãy mở ra vật được che đậy, như vậy nó sẽ không bị mưa làm ướt' là phiền não và tu tập. Đây là kinh thuộc về phần phiền não và thuộc về phần tu tập.

‘‘စတ္တာရောမေ, မဟာရာဇ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? တမော တမပရာယဏော တမော ဇောတိပရာယဏော ဇောတိ တမပရာယဏော ဇောတိ ဇောတိပရာယဏော’’တိ. တတ္ထ ယော စ ပုဂ္ဂလော ဇောတိ တမပရာယဏော ယော စ ပုဂ္ဂလော တမော တမပရာယဏော, ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ သံကိလေသဘာဂိယာ, ယော စ ပုဂ္ဂလော တမော ဇောတိပရာယဏော ယော စ ပုဂ္ဂလော ဇောတိ ဇောတိပရာယဏော, ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဝါသနာဘာဂိယာ. ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ.

Tâu Đại vương, có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Bốn hạng nào? Người từ bóng tối đi vào bóng tối, người từ bóng tối đi ra ánh sáng, người từ ánh sáng đi vào bóng tối, người từ ánh sáng đi ra ánh sáng. Trong ấy, người từ ánh sáng đi vào bóng tối và người từ bóng tối đi vào bóng tối, hai hạng người này thuộc về phần phiền não; người từ bóng tối đi ra ánh sáng và người từ ánh sáng đi ra ánh sáng, hai hạng người này thuộc về phần tu tập. Đây là kinh thuộc về phần phiền não và thuộc về phần tu tập.

တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ?

Trong ấy, kinh nào thuộc về phần phiền não và thuộc về phần yểm ly?

‘‘န တံ ဒဠှံ ဗန္ဓနမာဟု ဓီရာ, ယဒါယသံ ဒါရုဇပဗ္ဗဇဉ္စ ;

သာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု, ပုတ္တေသု ဒါရေသု စ ယာ အပေက္ခာ’’တိ;

အယံ သံကိလေသော.

Các bậc trí không nói sự trói buộc làm bằng sắt, bằng gỗ, hay bằng dây gai là bền chặt; nhưng sự tham ái luyến ái nào đối với ngọc ngà, bông tai, đối với con cái và vợ chồng (mới là bền chặt). Đây là phiền não.

‘‘ဧတံ ဒဠှံ ဗန္ဓနမာဟု ဓီရာ, ဩဟာရိနံ သိထိလံ ဒုပ္ပမုဉ္စံ;

ဧတမ္ပိ ဆေတွာန ပရိဗ္ဗဇန္တိ, အနပေက္ခိနော ကာမသုခံ ပဟာယာ’’တိ.

Các bậc trí nói sự trói buộc ấy là bền chặt, nó kéo xuống thấp, có vẻ lỏng lẻo nhưng khó thoát ra. Sau khi cắt đứt cả sự trói buộc này, họ ra đi, không còn luyến ái, từ bỏ lạc thú của các dục.

အယံ နိဗ္ဗေဓော[Pg.133]. ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ.

Đây là sự yểm ly. Đây là kinh thuộc về phần phiền não và thuộc về phần yểm ly.

၁၀၇. ‘‘ယဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, စေတေတိ, ယဉ္စ ပကပ္ပေတိ, ယဉ္စ အနုသေတိ. အာရမ္မဏမေတံ ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ, အာရမ္မဏေ သတိ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ ဟောတိ, တသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတေ ဝိညာဏေ ဝိရူဠှေ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ, အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ သတိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ, ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ.

107. Này các Tỳ khưu, điều gì mà người ta tư duy, điều gì mà người ta hoạch định, và điều gì mà người ta tùy miên, cái ấy trở thành đối tượng cho sự an trú của thức. Khi có đối tượng, có sự an trú của thức. Khi thức ấy được an trú và tăng trưởng, sự tái sanh trong tương lai xảy ra. Khi có sự tái sanh trong tương lai, sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não trong tương lai sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này.

‘‘နော စေ, ဘိက္ခဝေ, စေတေတိ, နော စေ ပကပ္ပေတိ, အထ စေ အနုသေတိ. အာရမ္မဏမေတံ ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ, အာရမ္မဏေ သတိ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ ဟောတိ, တသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတေ ဝိညာဏေ ဝိရူဠှေ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ, အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ သတိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ, ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီ’’တိ. အယံ သံကိလေသော.

Này các Tỳ khưu, nếu người ta không tư duy, không hoạch định, nhưng vẫn còn tùy miên, cái ấy trở thành đối tượng cho sự an trú của thức. Khi có đối tượng, có sự an trú của thức. Khi thức ấy được an trú và tăng trưởng, sự tái sanh trong tương lai xảy ra. Khi có sự tái sanh trong tương lai, sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não trong tương lai sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này. Đây là phiền não.

‘‘ယတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နော စေဝ စေတေတိ, နော စ ပကပ္ပေတိ, နော စ အနုသေတိ. အာရမ္မဏမေတံ န ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ, အာရမ္မဏေ အသတိ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ န ဟောတိ, တသ္မိံ အပ္ပတိဋ္ဌိတေ ဝိညာဏေ အဝိရူဠှေ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ န ဟောတိ, အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ အသတိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ, အယံ နိဗ္ဗေဓော. ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ.

“Này các tỳ khưu, và bởi vì không có sự tác ý, không có sự toan tính, và không có tùy miên. Điều này không trở thành đối tượng cho sự an trú của thức; khi không có đối tượng, không có sự an trú của thức; khi thức ấy không an trú, không tăng trưởng, sự tái sanh trong tương lai không xảy ra; khi sự tái sanh trong tương lai không có, sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não trong tương lai được đoạn diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khối khổ này.” Đây là phần yếm ly. Đây là bài kinh thuộc phần ô nhiễm và thuộc phần yếm ly.

၁၀၈. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ?

108. Trong số ấy, bài kinh nào thuộc phần ô nhiễm và thuộc phần vô học?

‘‘‘သမုဒ္ဒေါ သမုဒ္ဒေါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ, နေသော, ဘိက္ခဝေ, အရိယဿ ဝိနယေ သမုဒ္ဒေါ, မဟာ ဧသော ဘိက္ခဝေ, ဥဒကရာသိ မဟာဥဒကဏ္ဏဝေါ. စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသဿ သမုဒ္ဒေါ, တဿ ရူပမယော ဝေဂေါ. အယံ သံကိလေသော.

“‘Biển cả, biển cả’, này các tỳ khưu, kẻ phàm phu vô văn nói như vậy, nhưng này các tỳ khưu, trong giới luật của bậc Thánh, đó không phải là biển cả; này các tỳ khưu, đó là khối nước lớn, là đại dương lớn. Này các tỳ khưu, con mắt là biển cả của người nam, dòng chảy của nó được tạo thành từ các sắc. Đây là phần ô nhiễm.

‘‘ယော [Pg.134] တံ ရူပမယံ ဝေဂံ သဟတိ အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အတရိ စက္ခုသမုဒ္ဒံ သဦမိံ သာဝဋ္ဋံ သဂဟံ သရက္ခသံ တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏော’’တိ. အယံ အသေက္ခော.

“Vị nào chịu đựng được dòng chảy được tạo thành từ các sắc ấy, này các tỳ khưu, vị ấy được gọi là đã vượt qua biển mắt với sóng, với xoáy nước, với cá sấu, với dạ xoa; đã vượt qua, đã đến bờ bên kia, đứng trên đất liền, là một vị Bà-la-môn.” Đây là phần vô học.

‘‘‘သောတံ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ဃာနံ…ပေ… ဇိဝှာ…ပေ… ကာယော…ပေ… မနော, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသဿ သမုဒ္ဒေါ တဿ ဓမ္မမယော ဝေဂေါတိ. အယံ သံကိလေသော.

“‘Này các tỳ khưu, tai... ... mũi... ... lưỡi... ... thân... ... Này các tỳ khưu, ý là biển cả của người nam, dòng chảy của nó được tạo thành từ các pháp. Đây là phần ô nhiễm.

‘‘ယော တံ ဓမ္မမယံ ဝေဂံ သဟတိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အတရိ မနောသမုဒ္ဒံ သဦမိံ သာဝဋ္ဋံ သဂဟံ သရက္ခသံ တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏော’’တိ. အယံ အသေက္ခော. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ, ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော, အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

“Vị nào chịu đựng được dòng chảy được tạo thành từ các pháp ấy, này các tỳ khưu, vị ấy được gọi là đã vượt qua biển ý với sóng, với xoáy nước, với cá sấu, với dạ xoa; đã vượt qua, đã đến bờ bên kia, đứng trên đất liền, là một vị Bà-la-môn.” Đây là phần vô học. Thế Tôn đã nói điều này, sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này:

‘‘ယော ဣမံ သမုဒ္ဒံ သဂဟံ သရက္ခသံ,သဦမိံ သာဝဋ္ဋံ သဘယံ ဒုတ္တရံ အစ္စတရိ;

သ ဝေဒန္တဂူ ဝုသိတဗြဟ္မစရိယော, လောကန္တဂူ ပါရဂတောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

“Vị nào đã vượt qua biển này, với cá sấu, với dạ xoa, với sóng, với xoáy nước, với hiểm nguy, khó vượt qua; vị ấy là người đã đạt đến tận cùng của tri kiến, đã sống đời phạm hạnh, đã đạt đến tận cùng của thế gian, được gọi là người đã đến bờ bên kia.”

အယံ အသေက္ခော. ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ.

Đây là phần vô học. Đây là bài kinh thuộc phần ô nhiễm và thuộc phần vô học.

‘‘ဆယိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဗဠိသာ လောကသ္မိံ အနယာယ သတ္တာနံ ဗျာဗာဓာယ ပါဏီနံ. ကတမေ ဆ? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဂိလိတဗဠိသော မာရဿ အနယံ အာပန္နော, ဗျသနံ အာပန္နော, ယထာကာမံ ကရဏီယော ပါပိမတော.

“Này các tỳ khưu, có sáu lưỡi câu này trong thế gian dẫn đến bất hạnh cho các chúng sanh, dẫn đến tai họa cho các loài hữu tình. Sáu là gì? Này các tỳ khưu, có những sắc do mắt nhận biết, khả ý, đáng yêu, hấp dẫn, có hình tướng đáng ưa, liên hệ đến dục, có thể làm phát sanh tham ái. Nếu vị tỳ khưu hoan hỷ, tán dương, tham đắm và an trú vào đó, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu này được gọi là người đã nuốt lưỡi câu của Ma vương, đã gặp bất hạnh, đã gặp tai họa, bị kẻ Ác làm theo ý muốn.

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ…ပေ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ…ပေ… မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဂိလိတဗဠိသော မာရဿ အနယံ အာပန္နော, ဗျသနံ အာပန္နော, ယထာကာမံ ကရဏီယော ပါပိမတော’’တိ. အယံ သံကိလေသော.

“Này các tỳ khưu, có những âm thanh do tai nhận biết... có những mùi hương do mũi nhận biết... có những vị do lưỡi nhận biết... có những vật xúc chạm do thân nhận biết... có những pháp do ý nhận biết, khả ý, đáng yêu, hấp dẫn, có hình tướng đáng ưa, liên hệ đến dục, có thể làm phát sanh tham ái. Nếu vị tỳ khưu hoan hỷ, tán dương, tham đắm và an trú vào đó. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu này được gọi là người đã nuốt lưỡi câu của Ma vương, đã gặp bất hạnh, đã gặp tai họa, bị kẻ Ác làm theo ý muốn.” Đây là phần ô nhiễm.

‘‘သန္တိ [Pg.135] စ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ဂိလိတဗဠိသော မာရဿ, အဘေဒိ ဗဠိသံ, ပရိဘေဒိ ဗဠိသံ, န အနယံ အာပန္နော, န ဗျသနံ အာပန္နော, န ယထာကာမံ ကရဏီယော ပါပိမတော.

“Và này các tỳ khưu, có những sắc do mắt nhận biết, khả ý, đáng yêu, hấp dẫn, có hình tướng đáng ưa, liên hệ đến dục, có thể làm phát sanh tham ái. Nếu vị tỳ khưu không hoan hỷ, không tán dương, không tham đắm và an trú vào đó, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu này được gọi là người không nuốt lưỡi câu của Ma vương, đã bẻ gãy lưỡi câu, đã phá vỡ lưỡi câu, không gặp bất hạnh, không gặp tai họa, không bị kẻ Ác làm theo ý muốn.

‘‘သန္တိ စ, ဘိက္ခဝေ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ, နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ဂိလိတဗဠိသော မာရဿ, အဘေဒိ ဗဠိသံ, ပရိဘေဒိ ဗဠိသံ, န အနယံ အာပန္နော, န ဗျသနံ အာပန္နော, န ယထာကာမံ ကရဏီယော ပါပိမတော’’တိ. အယံ အသေက္ခော. ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ.

“Và này các tỳ khưu, có những âm thanh do tai nhận biết... có những pháp do ý nhận biết, khả ý, đáng yêu, hấp dẫn, có hình tướng đáng ưa, liên hệ đến dục, có thể làm phát sanh tham ái. Nếu vị tỳ khưu không hoan hỷ, không tán dương, không tham đắm và an trú vào đó. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu này được gọi là người không nuốt lưỡi câu của Ma vương, đã bẻ gãy lưỡi câu, đã phá vỡ lưỡi câu, không gặp bất hạnh, không gặp tai họa, không bị kẻ Ác làm theo ý muốn.” Đây là phần vô học. Đây là bài kinh thuộc phần ô nhiễm và thuộc phần vô học.

၁၀၉. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ?

109. Trong số ấy, bài kinh nào thuộc phần ô nhiễm, thuộc phần yếm ly, và thuộc phần vô học?

‘‘အယံ လောကော သန္တာပဇာတော, ဖဿပရေတော ရောဂံ ဝဒတိ အတ္တတော ;

ယေန ယေန ဟိ မညတိ, တတော တံ ဟောတိ အညထာ.

“Thế gian này bị thiêu đốt, bị xúc chi phối, nó nói về bệnh tật như là tự ngã; bởi vì bất cứ điều gì nó quan niệm, điều đó lại trở thành khác đi.

‘‘အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော, ဘဝပရေတော ဘဝမေဝါဘိနန္ဒတိ;

ယဒဘိနန္ဒတိ တံ ဘယံ;

ယဿ ဘာယတိ တံ ဒုက္ခ’’န္တိ;

အယံ သံကိလေသော.

“Thế gian có bản chất đổi khác, dính mắc vào hữu, bị hữu chi phối, nó chỉ hoan hỷ trong chính hữu; điều gì nó hoan hỷ, đó là sự sợ hãi; điều gì nó sợ hãi, đó là khổ.” Đây là phần ô nhiễm.

‘‘ဘဝဝိပ္ပဟာနာယ ခေါ ပနိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ;

အယံ နိဗ္ဗေဓော;

“Và phạm hạnh này được sống để từ bỏ hữu.” Đây là phần yếm ly;

‘‘ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဝေန ဘဝဿ ဝိပ္ပမောက္ခမာဟံသု, သဗ္ဗေ တေ ‘အဝိပ္ပမုတ္တာ ဘဝသ္မာ’တိ ဝဒါမိ. ယေ ဝါ ပန ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဝိဘဝေန ဘဝဿ နိဿရဏမာဟံသု, သဗ္ဗေ တေ ‘အနိဿဋာ ဘဝသ္မာ’တိ ဝဒါမိ. ဥပဓိံ ဟိ ပဋိစ္စ ဒုက္ခမိဒံ သမ္ဘောတီ’’တိ. အယံ သံကိလေသော.

“Bất kỳ sa môn hay bà la môn nào tuyên bố sự giải thoát khỏi hữu bằng chính hữu, Ta nói rằng tất cả họ đều không được giải thoát khỏi hữu. Và bất kỳ sa môn hay bà la môn nào tuyên bố sự thoát ly khỏi hữu bằng phi hữu, Ta nói rằng tất cả họ đều không thoát ly khỏi hữu. Bởi vì khổ này sanh khởi do duyên nơi các chấp thủ.” Đây là phần ô nhiễm.

‘‘သဗ္ဗုပါဒါနက္ခယာ [Pg.136] နတ္ထိ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝေါ’’တိ. အယံ နိဗ္ဗေဓော.

“Do sự đoạn tận tất cả các thủ, không có sự sanh khởi của khổ.” Đây là phần yếm ly.

‘‘လောကမိမံ ပဿ, ပုထူ အဝိဇ္ဇာယ ပရေတာ ဘူတာ ဘူတရတာ, ဘဝါ အပရိမုတ္တာ, ယေ ဟိ ကေစိ ဘဝါ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္ထတာယ, သဗ္ဗေ တေ ဘဝါ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’’တိ. အယံ သံကိလေသော.

“Hãy nhìn thế gian này, nhiều chúng sanh bị vô minh chi phối, vui thích trong các chúng sanh, không được giải thoát khỏi hữu. Bất kỳ các hữu nào có mặt ở khắp mọi nơi, trong mọi hoàn cảnh, tất cả các hữu ấy đều vô thường, khổ, có bản chất biến hoại.” Đây là phần ô nhiễm.

‘‘ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ, သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော;

ဘဝတဏှာ ပဟီယတိ, ဝိဘဝံ နာဘိနန္ဒတိ;

သဗ္ဗသော တဏှာနံ ခယာ, အသေသဝိရာဂနိရောဓော နိဗ္ဗာန’’န္တိ;

အယံ နိဗ္ဗေဓော.

“Đối với người thấy sự việc này đúng như thật bằng chánh trí tuệ, hữu ái được đoạn tận, vị ấy không hoan hỷ trong phi hữu. Do sự đoạn tận hoàn toàn các ái dục, sự ly tham và đoạn diệt không còn dư sót chính là Niết-bàn.” Đây là sự thông suốt.

‘‘တဿ နိဗ္ဗုတဿ ဘိက္ခုနော, အနုပါဒါ ပုနဗ္ဘဝေါ န ဟောတိ;

အဘိဘူတော မာရော ဝိဇိတသင်္ဂါမော, ဥပစ္စဂါ သဗ္ဗဘဝါနိ တာဒီ’’တိ.

“Đối với vị tỳ khưu đã tịch tịnh ấy, do không còn chấp thủ nên không có tái sanh. Ma vương đã bị chinh phục, trận chiến đã được chiến thắng, vị ấy đã vượt qua tất cả các cõi hữu, là bậc như vậy.”

အယံ အသေက္ခော. ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ.

Đây là bậc Vô học. Đây là bài kinh thuộc phần phiền não, thuộc phần thông suốt, và thuộc phần Vô học.

‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ. ကတမေ စတ္တာရော? အနုသောတဂါမီ ပဋိသောတဂါမီ ဌိတတ္တော တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏော’’တိ. တတ္ထ ယောယံ ပုဂ္ဂလော အနုသောတဂါမီ, အယံ ပုဂ္ဂလော သံကိလေသဘာဂိယော. တတ္ထ ယောယံ ပုဂ္ဂလော ပဋိသောတဂါမီ ယော စ ဌိတတ္တော, ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာ. တတ္ထ ယောယံ ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏော, အယံ အသေက္ခော. ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ အသေက္ခဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ.

“Này các Tỳ khưu, có bốn hạng người này. Bốn hạng nào? Người đi xuôi dòng, người đi ngược dòng, người đứng lại, và người đã qua bờ bên kia, đứng trên đất liền, là bậc Bà-la-môn.” Trong ấy, hạng người đi xuôi dòng, hạng người này thuộc phần phiền não. Trong ấy, hạng người đi ngược dòng và người đứng lại, hai hạng người này thuộc phần thông suốt. Trong ấy, hạng người đã qua bờ bên kia, đứng trên đất liền, là bậc Bà-la-môn, vị này là bậc Vô học. Đây là bài kinh thuộc phần phiền não, thuộc phần thông suốt, và thuộc phần Vô học.

၁၁၀. တတ္ထ ကတမံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ?

110. Trong các bài kinh ấy, bài kinh nào thuộc phần phiền não, thuộc phần tu tập, và thuộc phần thông suốt?

ဆဠာဘိဇာတိကော အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော ကဏှော ကဏှာဘိဇာတိကော ကဏှံ ဓမ္မံ အဘိဇာယတိ, အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော ကဏှော ကဏှာဘိဇာတိကော သုက္ကံ ဓမ္မံ အဘိဇာယတိ, အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော ကဏှော ကဏှာဘိဇာတိကော အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ အစ္စန္တဒိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ အာရာဓေတိ, အတ္ထိ [Pg.137] ပုဂ္ဂလော သုက္ကော သုက္ကာဘိဇာတိကော ကဏှံ ဓမ္မံ အဘိဇာယတိ, အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော သုက္ကော သုက္ကာဘိဇာတိကော သုက္ကံ ဓမ္မံ အဘိဇာယတိ, အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော သုက္ကော သုက္ကာဘိဇာတိကော အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ အစ္စန္တဒိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ အာရာဓေတိ.

Có sáu hạng người theo sanh loại: Có hạng người đen sanh trong gia đình đen, sanh ra pháp đen. Có hạng người đen sanh trong gia đình đen, sanh ra pháp trắng. Có hạng người đen sanh trong gia đình đen, thành tựu Niết-bàn không đen không trắng, có quả không đen không trắng, được thấy rốt ráo. Có hạng người trắng sanh trong gia đình trắng, sanh ra pháp đen. Có hạng người trắng sanh trong gia đình trắng, sanh ra pháp trắng. Có hạng người trắng sanh trong gia đình trắng, thành tựu Niết-bàn không đen không trắng, có quả không đen không trắng, được thấy rốt ráo.

တတ္ထ ယော စ ပုဂ္ဂလော ကဏှော ကဏှာဘိဇာတိကော ကဏှံ ဓမ္မံ အဘိဇာယတိ, ယော စ ပုဂ္ဂလော သုက္ကော သုက္ကာဘိဇာတိကော ကဏှံ ဓမ္မံ အဘိဇာယတိ, ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ သံကိလေသဘာဂိယာ.

Trong ấy, hạng người đen sanh trong gia đình đen, sanh ra pháp đen, và hạng người trắng sanh trong gia đình trắng, sanh ra pháp đen, hai hạng người này thuộc phần phiền não.

တတ္ထ ယော စ ပုဂ္ဂလော ကဏှော ကဏှာဘိဇာတိကော သုက္ကံ ဓမ္မံ အဘိဇာယတိ, ယော စ ပုဂ္ဂလော သုက္ကော သုက္ကာဘိဇာတိကော သုက္ကံ ဓမ္မံ အဘိဇာယတိ, ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဝါသနာဘာဂိယာ.

Trong ấy, hạng người đen sanh trong gia đình đen, sanh ra pháp trắng, và hạng người trắng sanh trong gia đình trắng, sanh ra pháp trắng, hai hạng người này thuộc phần tu tập.

တတ္ထ ယော စ ပုဂ္ဂလော ကဏှော ကဏှာဘိဇာတိကော အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ အစ္စန္တဒိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ အာရာဓေတိ, ယော စ ပုဂ္ဂလော သုက္ကော သုက္ကာဘိဇာတိကော အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ အစ္စန္တဒိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ အာရာဓေတိ, ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာ, ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ.

Trong ấy, hạng người đen sanh trong gia đình đen, thành tựu Niết-bàn không đen không trắng, có quả không đen không trắng, được thấy rốt ráo, và hạng người trắng sanh trong gia đình trắng, thành tựu Niết-bàn không đen không trắng, có quả không đen không trắng, được thấy rốt ráo, hai hạng người này thuộc phần thông suốt. Đây là bài kinh thuộc phần phiền não, thuộc phần tu tập, và thuộc phần thông suốt.

‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ, အတ္ထိ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ, အတ္ထိ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ, အတ္ထိ ကမ္မံ အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မုတ္တမံ ကမ္မသေဋ္ဌံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ’’.

“Này các Tỳ khưu, có bốn loại nghiệp này. Bốn loại nào? Có nghiệp đen, quả đen; có nghiệp trắng, quả trắng; có nghiệp đen trắng, quả đen trắng; có nghiệp không đen không trắng, quả không đen không trắng, là nghiệp tối thượng, nghiệp cao tột, đưa đến sự đoạn tận nghiệp.”

တတ္ထ ယဉ္စ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ, ယဉ္စ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ, အယံ သံကိလေသော. ယဉ္စ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ, အယံ ဝါသနာ. ယဉ္စ ကမ္မံ အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မုတ္တမံ ကမ္မသေဋ္ဌံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ, အယံ နိဗ္ဗေဓော. ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယဉ္စ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ.

Trong ấy, nghiệp đen có quả đen và nghiệp đen trắng có quả đen trắng, đây là phiền não. Nghiệp trắng có quả trắng, đây là sự tu tập. Nghiệp không đen không trắng, có quả không đen không trắng, là nghiệp tối thượng, nghiệp cao tột, đưa đến sự đoạn tận nghiệp, đây là sự thông suốt. Đây là bài kinh thuộc phần phiền não, thuộc phần tu tập, và thuộc phần thông suốt.

၁၁၁. တတ္ထ ကတမံ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ, နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ?

111. Trong các bài kinh ấy, bài kinh nào thuộc phần tu tập và thuộc phần thông suốt?

‘‘လဒ္ဓါန မာနုသတ္တံ ဒွေ, ကိစ္စံ အကိစ္စမေဝ စ;

သုကိစ္စံ စေဝ ပုညာနိ, သံယောဇနဝိပ္ပဟာနံ ဝါ’’တိ.

“Đã được sanh làm người, có hai việc: việc nên làm và việc không nên làm. Việc tốt nên làm là các phước thiện, hoặc là sự đoạn trừ các kiết sử.”

‘‘သုကိစ္စံ [Pg.138] စေဝ ပုညာနီ’’တိ ဝါသနာ. ‘‘သံယောဇနဝိပ္ပဟာနံ ဝါ’’တိ နိဗ္ဗေဓော.

“Câu ‘Việc tốt nên làm là các phước thiện’ là sự tu tập. Câu ‘hoặc là sự đoạn trừ các kiết sử’ là sự thông suốt.”

‘‘ပုညာနိ ကရိတွာန, သဂ္ဂါ သဂ္ဂံ ဝဇန္တိ ကတပုညာ;

သံယောဇနပ္ပဟာနာ, ဇရာမရဏာ ဝိပ္ပမုစ္စန္တီ’’တိ.

“Sau khi làm các phước thiện, những người đã tạo phước đi từ cõi trời này đến cõi trời khác. Những người đã đoạn trừ các kiết sử được giải thoát khỏi già và chết.”

‘‘ပုညာနိ ကရိတွာန, သဂ္ဂါ သဂ္ဂံ ဝဇန္တိ ကတပုညာ’’တိ ဝါသနာ. ‘‘သံယောဇနပ္ပဟာနာ ဇရာမရဏာ ဝိပ္ပမုစ္စန္တီ’’တိ နိဗ္ဗေဓော. ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ.

“Câu ‘Sau khi làm các phước thiện, những người đã tạo phước đi từ cõi trời này đến cõi trời khác’ là sự tu tập. Câu ‘Những người đã đoạn trừ các kiết sử được giải thoát khỏi già và chết’ là sự thông suốt. Đây là bài kinh thuộc phần tu tập và thuộc phần thông suốt.”

‘‘ဒွေမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ပဓာနာနိ. ကတမာနိ ဒွေ? ယော စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတေသု စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ ပရိစ္စဇတိ, ယော စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတေသု သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’’န္တိ. တတ္ထ ယော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတေသု စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ ပရိစ္စဇတိ, အယံ ဝါသနာ.

“Này các Tỳ khưu, có hai sự tinh tấn này. Hai sự nào? Sự từ bỏ y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh cho những người đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình; và Niết-bàn là sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt đối với những người đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.” Trong ấy, sự từ bỏ y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh cho những người đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đây là sự tu tập.

ယော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတေသု သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ, အယံ နိဗ္ဗေဓော. ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ သုတ္တံ.

Niết-bàn là sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt đối với những người đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đây là sự thông suốt. Đây là bài kinh thuộc phần tu tập và thuộc phần thông suốt.

တတ္ထ တဏှာသံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ တဏှာပက္ခေနေဝ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ တီဟိ တဏှာဟိ – ကာမတဏှာယ ဘဝတဏှာယ ဝိဘဝတဏှာယ. ယေန ယေန ဝါ ပန ဝတ္ထုနာ အဇ္ဈောသိတာ, တေန တေနေဝ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, တဿာ ဝိတ္ထာရော ဆတ္တိံသတဏှာဇာလိနိယာဝိစရိတာနိ.

Trong ấy, bài kinh thuộc phần phiền não do ái dục nên được trình bày theo phương diện của ái dục, với ba loại ái dục: dục ái, hữu ái, và phi hữu ái. Hoặc nên được trình bày theo bất cứ đối tượng nào mà người ấy bị tham đắm, phần giải rộng của nó là ba mươi sáu dòng chảy của ái dục.

တတ္ထ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ ဒိဋ္ဌိပက္ခေနေဝ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ ဥစ္ဆေဒသဿတေန, ယေန ယေန ဝါ ပန ဝတ္ထုနာ ဒိဋ္ဌိဝသေန အဘိနိဝိသတိ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ, တေန တေနေဝ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, တဿာ ဝိတ္ထာရော ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဂတာနိ.

Trong ấy, kinh thuộc phần tà kiến nhiễm ô nên được trình bày chỉ bằng phương diện tà kiến, bằng (tà kiến) đoạn diệt và thường hằng. Hay là, bằng bất cứ đối tượng nào mà người ấy chấp chặt do năng lực của tà kiến rằng: ‘Chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích,’ thì nên được trình bày chỉ bằng chính những đối tượng ấy. Sự trình bày chi tiết của nó là sáu mươi hai tà kiến.

တတ္ထ ဒုစ္စရိတသံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ စေတနာယ စေတသိကကမ္မေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ တီဟိ ဒုစ္စရိတေဟိ – ကာယဒုစ္စရိတေန ဝစီဒုစ္စရိတေန မနောဒုစ္စရိတေန, တဿ ဝိတ္ထာရော ဒသအကုသလကမ္မပထာ.

Trong ấy, kinh thuộc phần ác hạnh nhiễm ô nên được trình bày bằng tư, bằng nghiệp tâm sở, bằng ba ác hạnh – thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh. Sự trình bày chi tiết của nó là mười con đường nghiệp bất thiện.

တတ္ထ [Pg.139] တဏှာဝေါဒါနဘာဂိယံ သုတ္တံ သမထေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, ဒိဋ္ဌိဝေါဒါနဘာဂိယံ သုတ္တံ ဝိပဿနာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, ဒုစ္စရိတဝေါဒါနဘာဂိယံ သုတ္တံ သုစရိတေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. တီဏိ အကုသလမူလာနိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သံသာရဿ နိဗ္ဗတ္တိယာ. တထာ နိဗ္ဗတ္တေ သံသာရေ ကာယဒုစ္စရိတံ ကာယသုစရိတံ ဝစီဒုစ္စရိတံ ဝစီသုစရိတံ မနောဒုစ္စရိတံ မနောသုစရိတံ ဣမိနာ အသုဘေန ကမ္မဝိပါကေန ဣဒံ ဗာလလက္ခဏံ နိဗ္ဗတ္တတီတိ. ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Trong ấy, kinh thuộc phần thanh lọc ái nên được trình bày bằng chỉ, kinh thuộc phần thanh lọc tà kiến nên được trình bày bằng quán, kinh thuộc phần thanh lọc ác hạnh nên được trình bày bằng thiện hạnh. (Có) ba gốc bất thiện. Điều đó vì nhân gì? Vì sự phát sinh của vòng luân hồi. Trong vòng luân hồi đã phát sinh như vậy, (có) thân ác hạnh, thân thiện hạnh, khẩu ác hạnh, khẩu thiện hạnh, ý ác hạnh, ý thiện hạnh. Do quả của nghiệp bất thiện này mà đặc điểm của kẻ ngu này phát sinh. Đây là kinh thuộc phần nhiễm ô.

ဣမိနာ သုဘေန ကမ္မဝိပါကေန ဣဒံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ နိဗ္ဗတ္တတီတိ. ဣဒံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Do quả của nghiệp thiện này mà đặc điểm của bậc đại nhân này phát sinh. Đây là kinh thuộc phần tu tập ba-la-mật.

တတ္ထ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ စတူဟိ ကိလေသဘူမီဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ – အနုသယဘူမိယာ ပရိယုဋ္ဌာနဘူမိယာ သံယောဇနဘူမိယာ ဥပါဒါနဘူမိယာ. သာနုသယဿ ပရိယုဋ္ဌာနံ ဇာယတိ, ပရိယုဋ္ဌိတော သံယုဇ္ဇတိ, သံယုဇ္ဇန္တော ဥပါဒိယတိ, ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ, ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. ဣမာဟိ စတူဟိ ကိလေသဘူမီဟိ သဗ္ဗေ ကိလေသာ သင်္ဂဟံ သမောသရဏံ ဂစ္ဆန္တိ, ဣဒံ သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တံ.

Trong ấy, kinh thuộc phần nhiễm ô nên được trình bày bằng bốn cảnh giới phiền não – cảnh giới tùy miên, cảnh giới triền phược, cảnh giới kiết sử, và cảnh giới thủ. Đối với người còn tùy miên, triền phược khởi lên; khi bị triền phược, người ấy bị trói buộc; khi bị trói buộc, người ấy chấp thủ; do duyên thủ có hữu; do duyên hữu có sanh; do duyên sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này. Do bốn cảnh giới phiền não này, tất cả phiền não đi đến sự thu nhiếp, sự tụ hội. Đây là kinh thuộc phần nhiễm ô.

ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ တီဟိ သုစရိတေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ စတူဟိ သစ္စေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ တီဟိ ဓမ္မေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ – ဗုဒ္ဓဓမ္မေဟိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဓမ္မေဟိ သာဝကဘူမိယာ. ဈာယိဝိသယေ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗန္တိ.

Kinh thuộc phần tu tập ba-la-mật nên được trình bày bằng ba thiện hạnh, kinh thuộc phần thông đạt nên được trình bày bằng bốn sự thật, kinh thuộc phần vô học nên được trình bày bằng ba pháp – các pháp của Phật, các pháp của Phật Độc Giác, và trong cảnh giới của Thinh Văn. Nên được trình bày trong đối tượng của người nhập thiền.

၁၁၂. တတ္ထ ကတမေ အဋ္ဌာရသ မူလပဒါ? လောကိယံ လောကုတ္တရံ လောကိယဉ္စ လောကုတ္တရဉ္စ, သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနဉ္စ, ဉာဏံ ဉေယျံ ဉာဏဉ္စ ဉေယျဉ္စ, ဒဿနံ ဘာဝနာ ဒဿနဉ္စ ဘာဝနာ စ, သကဝစနံ ပရဝစနံ သကဝစနဉ္စ ပရဝစနဉ္စ, ဝိသဇ္ဇနီယံ အဝိသဇ္ဇနီယံ ဝိသဇ္ဇနီယဉ္စ အဝိသဇ္ဇနီယဉ္စ, ကမ္မံ ဝိပါကော ကမ္မဉ္စ ဝိပါကော စ, ကုသလံ အကုသလံ ကုသလဉ္စ အကုသလဉ္စ, အနုညာတံ ပဋိက္ခိတ္တံ အနုညာတဉ္စ ပဋိက္ခိတ္တဉ္စ, ထဝေါ စာတိ.

112. Trong ấy, mười tám mục từ gốc là những gì? Hiệp thế, siêu thế, và cả hiệp thế lẫn siêu thế; y cứ chúng sanh, y cứ pháp, và cả y cứ chúng sanh lẫn y cứ pháp; trí, đối tượng của trí, và cả trí lẫn đối tượng của trí; kiến, tu, và cả kiến lẫn tu; lời của mình, lời của người khác, và cả lời của mình lẫn lời của người khác; cần được trả lời, không cần được trả lời, và cả cần được trả lời lẫn không cần được trả lời; nghiệp, quả, và cả nghiệp lẫn quả; thiện, bất thiện, và cả thiện lẫn bất thiện; được cho phép, bị cấm, và cả được cho phép lẫn bị cấm; và tán thán.

တတ္ထ [Pg.140] ကတမံ လောကိယံ?

Trong ấy, (kinh) hiệp thế là gì?

‘‘န ဟိ ပါပံ ကတံ ကမ္မံ, သဇ္ဇုခီရံဝ မုစ္စတိ;

ဍဟန္တံ ဗာလမနွေတိ, ဘသ္မစ္ဆန္နောဝ ပါဝကောတိ.

‘Nghiệp ác đã làm không đông lại ngay, như sữa tươi vừa vắt; nó đi theo kẻ ngu, thiêu đốt họ, như lửa được tro che phủ.’

ဣဒံ လောကိယံ.

Đây là (kinh) hiệp thế.

‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဂတိဂမနာနိ သဗ္ဗံ…ပေ… နိဟီယတေ တဿ ယသော ကာဠပက္ခေဝ စန္ဒိမာ’’တိ. ဣဒံ လောကိယံ.

‘Này các Tỳ khưu, có bốn con đường sai lạc này. (toàn bộ kinh... vân vân...) ...danh tiếng của người ấy bị suy giảm, như mặt trăng trong hạ huyền.’ Đây là (kinh) hiệp thế.

‘‘အဋ္ဌိမေ, ဘိက္ခဝေ, လောကဓမ္မာ. ကတမေ အဋ္ဌ? လာဘော အလာဘော, ယသော အယသော, နိန္ဒာ ပသံသာ, သုခံ ဒုက္ခံ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ’’တိ. ဣဒံ လောကိယံ.

‘Này các Tỳ khưu, có tám pháp thế gian này. Tám pháp nào? Được và không được, danh và không danh, chê và khen, lạc và khổ. Này các Tỳ khưu, đây chính là tám pháp thế gian.’ Đây là (kinh) hiệp thế.

တတ္ထ ကတမံ လောကုတ္တရံ?

Trong ấy, (kinh) siêu thế là gì?

‘‘ယဿိန္ဒြိယာနိ သမထင်္ဂတာနိ ;

အဿာ ယထာ သာရထိနာ သုဒန္တာ;

ပဟီနမာနဿ အနာသဝဿ, ဒေဝါပိ တဿ ပိဟယန္တိ တာဒိနော’’တိ.

‘Người nào có các căn được lắng dịu, như ngựa hay được người đánh xe điều phục khéo; người đã đoạn trừ ngã mạn, không còn lậu hoặc, chư thiên cũng ái mộ vị như vậy.’

ဣဒံ လောကုတ္တရံ.

Đây là (kinh) siêu thế.

‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဣန္ဒြိယာနိ လောကုတ္တရာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ သတိန္ဒြိယံ သမာဓိန္ဒြိယံ ပညိန္ဒြိယံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ လောကုတ္တရာနီ’’တိ. ဣဒံ လောကုတ္တရံ.

‘Này các Tỳ khưu, có năm căn siêu thế này. Năm căn nào? Tín căn, tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn. Này các Tỳ khưu, đây chính là năm căn siêu thế.’ Đây là (kinh) siêu thế.

တတ္ထ ကတမံ လောကိယဉ္စ လောကုတ္တရဉ္စ?

Trong ấy, (kinh) vừa hiệp thế vừa siêu thế là gì?

‘‘လဒ္ဓါန မာနုသတ္တံ ဒွေ, ကိစ္စံ အကိစ္စမေဝ စာ’’တိ ဒွေ ဂါထာ. ယံ ဣဟ ‘‘သုကိစ္စံ စေဝ ပုညာနီ’’တိ စ ‘‘ပုညာနိ ကရိတွာန, သဂ္ဂါ သဂ္ဂံ ဝဇန္တိ ကတပုညာ’’တိ စ. ဣဒံ လောကိယံ.

Hai kệ ngôn (bắt đầu bằng): ‘Laddhāna mānusattaṃ dve, kiccaṃ akiccameva cā’. Ở đây, (phần nói rằng): ‘việc thiện nên làm là các phước’ và ‘làm các phước, những người đã làm phước đi từ cõi trời này đến cõi trời khác’. Đây là (phần) hiệp thế.

ယံ ဣဟ ‘‘သံယောဇနဝိပ္ပဟာနံ ဝါ’’တိ စ ‘‘သံယောဇနပ္ပဟာနာ, ဇရာမရဏာ ဝိပ္ပမုစ္စန္တီ’’တိ စ, ဣဒံ လောကုတ္တရံ. ဣဒံ လောကိယဉ္စ လောကုတ္တရဉ္စ.

Ở đây, (phần nói rằng): ‘hay là sự đoạn trừ kiết sử’ và ‘do đoạn trừ kiết sử, họ được giải thoát khỏi già và chết’, đây là (phần) siêu thế. Đây là (kinh) vừa hiệp thế vừa siêu thế.

‘‘ဝိညာဏေ [Pg.141] စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ သတိ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတိ, နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိယာ သတိ ပုနဗ္ဘဝေါ ဟောတိ, ပုနဗ္ဘဝေ သတိ ဇာတိ ဟောတိ, ဇာတိယာ သတိ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာရုက္ခော, တဿ ယာနိ စေဝ မူလာနိ အဓောဂမာနိ ယာနိ စ တိရိယံ ဂမာနိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ ဥဒ္ဓံ ဩဇံ အဘိဟရန္တိ. ဧဝံ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, မဟာရုက္ခော တဒါဟာရော တဒုပါဒါနော စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏေ အာဟာရေ သတိ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတိ သဗ္ဗံ…ပေ… ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီ’’တိ. ဣဒံ လောကိယံ.

‘Này các Tỳ khưu, khi có thức thực, sự nhập vào của danh sắc xảy ra; khi có sự nhập vào của danh sắc, tái sanh xảy ra; khi có tái sanh, sanh xảy ra; khi có sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này. Này các Tỳ khưu, ví như có một cây lớn; những rễ nào của nó đi xuống dưới và những rễ nào đi ngang, tất cả chúng đều hút dưỡng chất lên trên. Này các Tỳ khưu, như vậy, cây lớn ấy, với thức ăn đó, với sự nuôi dưỡng đó, có thể tồn tại lâu dài. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, khi có thức thực, sự nhập vào của danh sắc xảy ra (toàn bộ... vân vân...) ...như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này.’ Đây là (kinh) hiệp thế.

‘‘ဝိညာဏေ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ အသတိ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ န ဟောတိ, နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိယာ အသတိ ပုနဗ္ဘဝေါ န ဟောတိ, ပုနဗ္ဘဝေ အသတိ ဇာတိ န ဟောတိ, ဇာတိယာ အသတိ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာရုက္ခော အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ကုဒ္ဒါလပိဋကံ အာဒါယ, သော တံ ရုက္ခံ မူလေ ဆိန္ဒေယျ, မူလေ ဆေတွာ ပလိခဏေယျ, ပလိခဏိတွာ မူလာနိ ဥဒ္ဓရေယျ အန္တမသော ဥသီရနာဠိမတ္တာနိပိ. သော တံ ရုက္ခံ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆိန္ဒေယျ, ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆိန္ဒိတွာ ဖာလေယျ, ဖာလေတွာ သကလိကံ သကလိကံ ကရေယျ, သကလိကံ သကလိကံ ကရိတွာ ဝါတာတပေ ဝိသောသေယျ, ဝါတာတပေ ဝိသောသေတွာ အဂ္ဂိနာ ဍဟေယျ, အဂ္ဂိနာ ဍဟေတွာ မသိံ ကရေယျ, မသိံ ကရိတွာ မဟာဝါတေ ဝါ ဩဖုနေယျ, နဒိယာ ဝါ သီဃသောတာယ ပဝါဟေယျ, ဧဝံ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, မဟာရုက္ခော ဥစ္ဆိန္နမူလော အဿ တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏေ အာဟာရေ အသတိ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ န ဟောတိ, နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိယာ အသတိ သဗ္ဗံ…ပေ… ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ. ဣဒံ လောကုတ္တရံ. ဣဒံ လောကိယဉ္စ လောကုတ္တရဉ္စ.

Này các tỳ khưu, nếu không có thức thực, danh sắc sẽ không nhập thai; khi danh sắc không nhập thai, sẽ không có tái sanh; khi không có tái sanh, sẽ không có sanh; khi không có sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sẽ được đoạn diệt. Như vậy, toàn bộ khối khổ này sẽ được đoạn diệt. Này các tỳ khưu, ví như có một cây đại thọ, rồi một người mang cuốc và giỏ đến, người ấy chặt cây đó ở gốc, sau khi chặt ở gốc, người ấy đào lên, sau khi đào lên, người ấy nhổ rễ lên, cho đến cả những rễ nhỏ như rễ cỏ hương bài. Người ấy chặt cây đó thành từng khúc, sau khi chặt thành từng khúc, người ấy chẻ ra, sau khi chẻ ra, người ấy làm thành từng mảnh nhỏ, sau khi làm thành từng mảnh nhỏ, người ấy phơi khô trong gió và nắng, sau khi phơi khô trong gió và nắng, người ấy đốt bằng lửa, sau khi đốt bằng lửa, người ấy làm thành tro, sau khi làm thành tro, người ấy sàng trong gió lớn, hoặc thả trôi trong dòng sông chảy xiết. Này các tỳ khưu, như vậy, cây đại thọ đó sẽ bị nhổ tận gốc, trở thành như gốc cây thốt nốt, không thể tồn tại, không có khả năng sanh khởi trong tương lai. Cũng vậy, này các tỳ khưu, khi không có thức thực, danh sắc sẽ không nhập thai; khi danh sắc không nhập thai... (tất cả)... như vậy, toàn bộ khối khổ này sẽ được đoạn diệt. Đây là (kinh) siêu thế. Đây là (kinh) vừa thế gian vừa siêu thế.

၁၁၃. တတ္ထ [Pg.142] ကတမံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ?

113. Trong số đó, kinh nào là kinh Quyết định về chúng sanh (Sattādhiṭṭhāna)?

‘‘သဗ္ဗာ ဒိသာ အနုပရိဂမ္မ စေတသာ, နေဝဇ္ဈဂါ ပိယတရမတ္တနာ ကွစိ;

ဧဝံ ပိယော ပုထု အတ္တာ ပရေသံ, တသ္မာ န ဟိံသေ ပရမတ္တကာမော’’တိ.

Sau khi đi khắp mọi phương hướng bằng tâm, không tìm thấy ở đâu một ai thân thương hơn chính mình. Cũng vậy, đối với những người khác, mỗi người đều yêu quý chính mình. Do đó, người mong cầu lợi ích cho mình không nên làm hại người khác.

ဣဒံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ.

Đây là kinh Quyết định về chúng sanh.

‘‘ယေ ကေစိ ဘူတာ ဘဝိဿန္တိ ယေ ဝါပိ, သဗ္ဗေ ဂမိဿန္တိ ပဟာယ ဒေဟံ;

တံ သဗ္ဗဇာနိံ ကုသလော ဝိဒိတွာ, အာတာပိယော ဗြဟ္မစရိယံ စရေယျာ’’တိ.

Bất cứ chúng sanh nào đã tồn tại, hoặc những chúng sanh nào sẽ tồn tại, tất cả đều sẽ ra đi, từ bỏ thân xác. Người khôn ngoan, tinh cần, biết rõ tất cả điều đó, nên thực hành phạm hạnh.

ဣဒံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ.

Đây là kinh Quyết định về chúng sanh.

‘‘သတ္တဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ကလျာဏမိတ္တံ အပိ ဝိဝေစိယမာနေန ပဏာမိယမာနေန ဂလေ ပိသနမဇ္ဇမာနေန ယာဝဇီဝံ န ဝိဇဟိတဗ္ဗံ. ကတမေဟိ သတ္တဟိ? ပိယော စ ဟောတိ မနာပေါ စ ဂရု စ ဘာဝနီယော စ ဝတ္တာ စ ဝစနက္ခမော စ ဂမ္ဘီရဉ္စ ကထံ ကတ္တာ ဟောတိ, နော စ အဋ္ဌာနေ နိယောဇေတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တဟိ…ပေ… န ဝိဇဟိတဗ္ဗံ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ, ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော. အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

Này các tỳ khưu, người bạn lành hội đủ bảy yếu tố, dù bị xa lánh, bị xua đuổi, bị bóp cổ, cũng không nên từ bỏ cho đến trọn đời. Bảy yếu tố nào? Là người đáng mến và đáng ưa thích, đáng kính, đáng tôn trọng, là người biết nói, biết lắng nghe, là người có thể nói những lời sâu sắc, và không xúi giục vào những điều không thích hợp. Này các tỳ khưu, do bảy yếu tố này... (v.v.)... không nên từ bỏ. Thế Tôn đã nói điều này, Thiện Thệ sau khi nói điều này, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này:

‘‘ပိယော ဂရု ဘာဝနီယော, ဝတ္တာ စ ဝစနက္ခမော;

ဂမ္ဘီရဉ္စ ကထံ ကတ္တာ, န စဋ္ဌာနေ နိယောဇကော;

တံ မိတ္တံ မိတ္တကာမေန, ယာဝဇီဝမ္ပိ သေဝိယ’’န္တိ.

Người bạn đáng mến, đáng kính, đáng tôn trọng, biết nói và biết lắng nghe, có thể nói những lời sâu sắc, và không xúi giục vào điều không thích hợp; người mong có bạn tốt nên kết giao với người bạn như vậy, dù cho đến trọn đời.

ဣဒံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ.

Đây là kinh Quyết định về chúng sanh.

တတ္ထ ကတမံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ?

Trong số đó, kinh nào là kinh Quyết định về Pháp (Dhammādhiṭṭhāna)?

‘‘ယဉ္စ ကာမသုခံ လောကေ, ယဉ္စိဒံ ဒိဝိယံ သုခံ;

တဏှက္ခယသုခဿေတေ, ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိ’’န္တိ.

Bất cứ lạc thú nào của dục vọng trong thế gian, và bất cứ lạc thú nào ở cõi trời, những lạc thú ấy không bằng một phần mười sáu của lạc thú do sự đoạn tận ái dục.

ဣဒံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ.

Đây là kinh Quyết định về Pháp.

‘‘သုသုခံ [Pg.143] ဝတ နိဗ္ဗာနံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဒေသိတံ;

အသောကံ ဝိရဇံ ခေမံ, ယတ္ထ ဒုက္ခံ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ.

Thật an lạc thay, Niết Bàn, do bậc Chánh Đẳng Chánh Giác thuyết giảng; không sầu, không bụi, an ổn, nơi mà khổ đau được đoạn diệt.

ဣဒံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ.

Đây là kinh Quyết định về Pháp.

တတ္ထ ကတမံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနဉ္စ

Trong số đó, kinh nào là kinh vừa Quyết định về chúng sanh vừa Quyết định về Pháp?

‘‘မာတရံ ပိတရံ ဟန္တွာ, ရာဇာနော ဒွေ စ ခတ္တိယေ;

ရဋ္ဌံ သာနုစရံ ဟန္တွာ’’တိ ဣဒံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ.

‘Giết mẹ và cha, hai vị vua dòng Sát-đế-lỵ, và vương quốc cùng với tùy tùng.’ Đây là kinh Quyết định về Pháp.

‘‘အနီဃော ယာတိ ဗြာဟ္မဏော’’တိ;

ဣဒံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ;

ဣဒံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနဉ္စ.

‘Vị Bà-la-môn đi đến không còn phiền não.’ Đây là kinh Quyết định về chúng sanh. Đây là kinh vừa Quyết định về chúng sanh vừa Quyết định về Pháp.

‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဣဒ္ဓိပါဒါ. ကတမေ စတ္တာရော? ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတော ဣဒ္ဓိပါဒေါ, ဝီရိယ…ပေ… စိတ္တ. ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတော ဣဒ္ဓိပါဒေါ’’တိ. ဣဒံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ.

Này các tỳ khưu, có bốn thần túc này. Bốn loại nào? Thần túc bao gồm định do dục và các hành tinh tấn, ... nghị lực... tâm... thần túc bao gồm định do thẩm sát và các hành tinh tấn. Đây là kinh Quyết định về Pháp.

သော ကာယေပိ စိတ္တံ သမောဒဟတိ, စိတ္တေပိ ကာယံ သမောဒဟတိ, ကာယေ သုခသညဉ္စ လဟုသညဉ္စ ဩက္ကမိတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ, ဣဒံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနဉ္စ.

Vị ấy đặt tâm vào thân, và đặt thân vào tâm, sau khi nhập và đạt đến tưởng về lạc và tưởng về khinh an trong thân, vị ấy an trú. Đây là kinh Quyết định về chúng sanh, đây là kinh vừa Quyết định về chúng sanh vừa Quyết định về Pháp.

၁၁၄. တတ္ထ ကတမံ ဉာဏံ?

114. Trong số đó, kinh nào là kinh Trí (Ñāṇa)?

‘‘ယံ တံ လောကုတ္တရံ ဉာဏံ, သဗ္ဗညူ ယေန ဝုစ္စတိ;

န တဿ ပရိဟာနတ္ထိ, သဗ္ဗကာလေ ပဝတ္တတီ’’တိ.

Trí tuệ siêu thế ấy, nhờ đó mà được gọi là bậc Toàn Giác; trí tuệ ấy không bị suy giảm, luôn hiện hữu trong mọi thời.

ဣဒံ ဉာဏံ.

Đây là kinh Trí.

‘‘ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ, ယာယံ နိဗ္ဗာနဂါမိနီ ;

ယာယ သမ္မာ ပဇာနာတိ, ဇာတိမရဏသင်္ခယ’’န္တိ.

Trí tuệ là cao quý nhất trong thế gian, trí tuệ này dẫn đến Niết Bàn; nhờ đó mà người ta hiểu rõ sự đoạn tận của sanh và tử.

ဣဒံ ဉာဏံ.

Đây là kinh Trí.

တတ္ထ ကတမံ ဉေယျံ?

Trong số đó, kinh nào là kinh Đối tượng của trí (Ñeyya)?

‘‘ကိတ္တယိဿာမိ တေ သန္တိံ, [ဓောတကာတိ ဘဂဝါ,]ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟံ;

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ.

(Thế Tôn nói với Dhotaka): Ta sẽ tuyên thuyết cho ngươi về sự an tịnh, không dựa vào truyền thuyết, ngay trong hiện tại; biết được điều đó, người có chánh niệm hành trì, sẽ vượt qua sự dính mắc trong thế gian.

‘‘တဉ္စာဟံ [Pg.144] အဘိနန္ဒာမိ, မဟေသိ သန္တိမုတ္တမံ;

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ.

Và ta, bậc Đại Sĩ, hoan hỷ với sự an tịnh tối thượng ấy; biết được điều đó, người có chánh niệm hành trì, sẽ vượt qua sự dính mắc trong thế gian.

‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသိ, [ဓောတကာတိ ဘဂဝါ]ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ;

ဧတံ ဝိဒိတွာ သင်္ဂေါတိ လောကေ,ဘဝါဘဝါယ မာကာသိ တဏှ’’န္တိ.

(Thế Tôn nói với Dhotaka): Bất cứ điều gì ngươi nhận biết, ở trên, ở dưới, và ở giữa theo chiều ngang; biết rằng đó là sự dính mắc trong thế gian, đừng tạo ra ái dục để tái sanh trong các cõi.

ဣဒံ ဉေယျံ.

Đây là kinh Đối tượng của trí.

‘‘စတုန္နံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသစ္စာနံ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ…ပေ… တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ, ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ, ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ. ဥစ္ဆိန္နာ ဘဝတဏှာ, ခီဏာ ဘဝနေတ္တိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ, ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော, အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

Này các tỳ khưu, chính vì không giác ngộ, không thâm nhập bốn Thánh đế mà ta và các ngươi đã phải lang thang, luân hồi trong một thời gian dài như vậy... (v.v.)... Này các tỳ khưu, Thánh đế về Khổ này đã được giác ngộ, đã được thâm nhập; Thánh đế về Nguồn gốc của Khổ đã được giác ngộ, đã được thâm nhập; Thánh đế về Sự diệt Khổ đã được giác ngộ, đã được thâm nhập; Thánh đế về Con đường đưa đến Sự diệt Khổ đã được giác ngộ, đã được thâm nhập. Ái dục hữu đã bị cắt đứt, dây dẫn đến tái sanh đã bị đoạn tận, nay không còn tái sanh nữa. Thế Tôn đã nói điều này, Thiện Thệ sau khi nói điều này, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này:

‘‘စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ, ယထာဘူတံ အဒဿနာ;

သံသိတံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, တာသု တာသွေဝ ဇာတိသု.

‘Do không thấy đúng như thật về bốn Thánh đế, nên đã luân hồi trong thời gian dài, trong những kiếp sống ấy, chính những kiếp sống ấy.

‘‘တာနိ ဧတာနိ ဒိဋ္ဌာနိ, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ;

ဥစ္ဆိန္နံ မူလံ ဒုက္ခဿ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ.

‘Những Thánh đế ấy đã được thấy, dây dẫn đến hữu đã được nhổ sạch. Gốc rễ của khổ đã được cắt đứt, nay không còn tái sanh nữa.’

ဣဒံ ဉေယျံ.

Đây là (kinh) Ñeyya (Pháp Cần Được Biết).

တတ္ထ ကတမံ ဉာဏဉ္စ ဉေယျဉ္စ? ရူပံ အနိစ္စံ, ဝေဒနာ အနိစ္စာ, သညာ အနိစ္စာ, သင်္ခါရာ အနိစ္စာ, ဝိညာဏံ အနိစ္စန္တိ. ဣဒံ ဉေယျံ.

Trong ấy, thế nào là (kinh) Ñāṇa (Trí) và Ñeyya (Pháp Cần Được Biết)? ‘Sắc là vô thường, thọ là vô thường, tưởng là vô thường, các hành là vô thường, thức là vô thường.’ Đây là (kinh) Ñeyya (Pháp Cần Được Biết).

ဧဝံ ဇာနံ ဧဝံ ပဿံ အရိယသာဝကော ‘‘ရူပံ အနိစ္စ’’န္တိ ပဿတိ, ‘‘ဝေဒနာ အနိစ္စာ’’တိ ပဿတိ, ‘‘သညံ…ပေ… သင်္ခါရေ…ပေ… ဝိညာဏံ အနိစ္စ’’န္တိ ပဿတီတိ. ဣဒံ ဉာဏံ.

Biết như vậy, thấy như vậy, vị Thánh đệ tử thấy rằng: ‘Sắc là vô thường,’ thấy rằng: ‘Thọ là vô thường,’ thấy rằng: ‘Tưởng… các hành… thức là vô thường.’ Đây là (kinh) Ñāṇa (Trí).

သော ပရိမုစ္စတိ ရူပေန, ပရိမုစ္စတိ ဝေဒနာယ, ပရိမုစ္စတိ သညာယ, ပရိမုစ္စတိ သင်္ခါရေဟိ, ပရိမုစ္စတိ ဝိညာဏမှာ, ပရိမုစ္စတိ ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမီတိ. ဣဒံ ဉာဏဉ္စ ဉေယျဉ္စ.

Vị ấy được giải thoát khỏi sắc, được giải thoát khỏi thọ, được giải thoát khỏi tưởng, được giải thoát khỏi các hành, được giải thoát khỏi thức, được giải thoát khỏi khổ, Ta nói vậy. Đây là (kinh) Ñāṇa (Trí) và Ñeyya (Pháp Cần Được Biết).

‘‘သဗ္ဗေ [Pg.145] သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ဣဒံ ဉေယျံ. ‘‘ယဒါ ပညာယ ပဿတီ’’တိ ဣဒံ ဉာဏံ. ‘‘အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ’’တိ ဣဒံ ဉာဏဉ္စ ဉေယျဉ္စ.

‘Tất cả các hành là vô thường,’ đây là (kinh) Ñeyya (Pháp Cần Được Biết). ‘Khi thấy bằng trí tuệ,’ đây là (kinh) Ñāṇa (Trí). ‘Bấy giờ nhàm chán trong khổ đau, đó là con đường đến thanh tịnh,’ đây là (kinh) Ñāṇa (Trí) và Ñeyya (Pháp Cần Được Biết).

‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ ဣဒံ ဉေယျံ. ‘‘ယဒါ ပညာယ ပဿတီ’’တိ ဣဒံ ဉာဏံ. ‘‘အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ’’တိ ဣဒံ ဉာဏဉ္စ ဉေယျဉ္စ.

‘Tất cả các hành là khổ,’ đây là (kinh) Ñeyya (Pháp Cần Được Biết). ‘Khi thấy bằng trí tuệ,’ đây là (kinh) Ñāṇa (Trí). ‘Bấy giờ nhàm chán trong khổ đau, đó là con đường đến thanh tịnh,’ đây là (kinh) Ñāṇa (Trí) và Ñeyya (Pháp Cần Được Biết).

‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ ဣဒံ ဉေယျံ. ‘‘ယဒါ ပညာယ ပဿတီ’’တိ ဣဒံ ဉာဏံ. ‘‘အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ’’တိ ဣဒံ ဉာဏဉ္စ ဉေယျဉ္စ.

‘Tất cả các pháp là vô ngã,’ đây là (kinh) Ñeyya (Pháp Cần Được Biết). ‘Khi thấy bằng trí tuệ,’ đây là (kinh) Ñāṇa (Trí). ‘Bấy giờ nhàm chán trong khổ đau, đó là con đường đến thanh tịnh,’ đây là (kinh) Ñāṇa (Trí) và Ñeyya (Pháp Cần Được Biết).

‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, သောဏ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနိစ္စေန ရူပေန ဒုက္ခေန ဝိပရိဏာမဓမ္မေန ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ, ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ, ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ. ကိမညတြ ယထာဘူတဿ အဒဿနာ. အနိစ္စာယ ဝေဒနာယ…ပေ… အနိစ္စာယ သညာယ…ပေ… အနိစ္စေဟိ သင်္ခါရေဟိ…ပေ… အနိစ္စေန ဝိညာဏေန ဒုက္ခေန ဝိပရိဏာမဓမ္မေန ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ, ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ, ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ, ကိမညတြ ယထာဘူတဿ အဒဿနာ’’တိ. ဣဒံ ဉေယျံ.

‘Này Soṇa, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, đối với sắc là pháp vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, mà lại xem xét rằng: ‘Ta hơn,’ hoặc xem xét rằng: ‘Ta bằng,’ hoặc xem xét rằng: ‘Ta thua.’ Điều gì khác hơn là do không thấy đúng như thật? Đối với thọ vô thường… đối với tưởng vô thường… đối với các hành vô thường… đối với thức là pháp vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, mà lại xem xét rằng: ‘Ta hơn,’ hoặc xem xét rằng: ‘Ta bằng,’ hoặc xem xét rằng: ‘Ta thua,’ điều gì khác hơn là do không thấy đúng như thật?’ Đây là (kinh) Ñeyya (Pháp Cần Được Biết).

‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ, သောဏ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနိစ္စေန ရူပေန ဒုက္ခေန ဝိပရိဏာမဓမ္မေန ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ, ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ, ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ, ကိမညတြ ယထာဘူတဿ ဒဿနာ. အနိစ္စာယ ဝေဒနာယ…ပေ… အနိစ္စာယ သညာယ…ပေ… အနိစ္စေဟိ သင်္ခါရေဟိ…ပေ… အနိစ္စေန ဝိညာဏေန ဒုက္ခေန ဝိပရိဏာမဓမ္မေန ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ, ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ, ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ, ကိမညတြ ယထာဘူတဿ ဒဿနာတိ. ဣဒံ ဉာဏံ.

‘Và này Soṇa, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, đối với sắc là pháp vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, mà không xem xét rằng: ‘Ta hơn,’ cũng không xem xét rằng: ‘Ta bằng,’ cũng không xem xét rằng: ‘Ta thua,’ điều gì khác hơn là do thấy đúng như thật? Đối với thọ vô thường… đối với tưởng vô thường… đối với các hành vô thường… đối với thức là pháp vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, mà không xem xét rằng: ‘Ta hơn,’ cũng không xem xét rằng: ‘Ta bằng,’ cũng không xem xét rằng: ‘Ta thua,’ điều gì khác hơn là do thấy đúng như thật? Đây là (kinh) Ñāṇa (Trí).

ဣဒံ ဉာဏဉ္စ ဉေယျဉ္စ.

Đây là (kinh) Ñāṇa (Trí) và Ñeyya (Pháp Cần Được Biết).

တတ္ထ ကတမံ ဒဿနံ?

Trong ấy, thế nào là (kinh) Dassana (Kiến)?

၁၁၅.

115.

‘‘ယေ အရိယသစ္စာနိ ဝိဘာဝယန္တိ, ဂမ္ဘီရပညေန သုဒေသိတာနိ;

ကိဉ္စာပိ တေ ဟောန္တိ ဘုသံ ပမတ္တာ, န တေ ဘဝံ အဋ္ဌမမာဒိယန္တီ’’တိ.

‘Những ai làm sáng tỏ các Thánh đế, đã được vị có trí tuệ thâm sâu khéo giảng; dầu cho các vị ấy có phóng dật đến đâu, các vị ấy cũng không nhận lấy kiếp sống thứ tám.’

ဣဒံ ဒဿနံ.

Đây là (kinh) Dassana (Kiến).

‘‘ယထိန္ဒခီလော [Pg.146] ပထဝိဿိတော သိယာ, စတုဗ္ဘိ ဝါတေဟိ အသမ္ပကမ္ပိယော;

တထူပမံ သပ္ပုရိသံ ဝဒါမိ, ယော အရိယသစ္စာနိ အဝေစ္စ ပဿတီ’’တိ.

‘Như cột trụ cổng thành, được chôn sâu vào đất, không bị lay chuyển bởi bốn ngọn gió; Ta nói bậc chân nhân cũng tương tự như vậy, người đã thâm nhập và thấy được các Thánh đế.’

ဣဒံ ဒဿနံ.

Đây là (kinh) Dassana (Kiến).

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ ‘ခီဏနိရယောမှိ, ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ, ခီဏပေတ္တိဝိသယော, ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော, သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော, သတ္တက္ခတ္တုပရမံ ဒေဝေ စ မနုဿေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿာမီ’တိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ တထာဂတေ သဒ္ဓါ နိဝိဋ္ဌာ ပတိဋ္ဌိတာ ဝိရူဠှာ မူလဇာတာ အသံဟာရိယာ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိံ သဟ ဓမ္မေန, ဓမ္မေ ခေါ ပန နိဋ္ဌံ ဂတော ဟောတိ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ, ယဒိဒံ မဒနိမ္မဒနော…ပေ… နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ, သဟ ဓမ္မိယာ ခေါ ပနဿ ဟောန္တိ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ ပိယာ မနာပါ ဂိဟီ စေဝ ပဗ္ဗဇိတာ စ. အရိယကန္တေဟိ ခေါ ပန သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ အစ္ဆိဒ္ဒေဟိ အသဗလေဟိ အကမ္မာသေဟိ ဘုဇိဿေဟိ ဝိညုပ္ပသဋ္ဌေဟိ အပရာမဋ္ဌေဟိ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ ‘ခီဏနိရယောမှိ, ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ, ခီဏပေတ္တိဝိသယော, ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော, သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော, သတ္တက္ခတ္တုပရမံ ဒေဝေ စ မနုဿေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿာမီ’’’တိ.

‘Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử thành tựu bốn chi phần của bậc Dự lưu, nếu mong muốn, có thể tự mình tuyên bố về mình rằng: ‘Ta đã đoạn tận địa ngục, đã đoạn tận bàng sanh, đã đoạn tận cảnh giới ngạ quỷ, đã đoạn tận cõi dữ, ác thú, đọa xứ. Ta là bậc Dự lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn, hướng đến giác ngộ, tối đa là bảy lần nữa, sau khi lưu chuyển, luân hồi trong cõi trời và cõi người, ta sẽ chấm dứt khổ đau.’ Do bốn chi phần nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Thánh đệ tử có đức tin nơi Như Lai đã được an trí, thiết lập, tăng trưởng, bén rễ, không thể bị lay chuyển bởi Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên, Ma vương, Phạm thiên, hay bất cứ ai ở trên đời một cách hợp pháp; và đối với Pháp, vị ấy đã đi đến kết luận rằng: ‘Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình chứng hiểu,’ và rằng Niết-bàn này là sự dập tắt kiêu mạn… sự đoạn diệt; và đối với vị ấy, những người đồng phạm hạnh, cả tại gia lẫn xuất gia, là những người khả ái, khả ý, thân thương, và đáng mến. Và vị ấy thành tựu các giới được bậc Thánh ái mộ, không bị sứt mẻ, không bị đứt đoạn, không bị tỳ vết, không bị ô nhiễm, có tính giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến thiền định. Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử thành tựu bốn chi phần của bậc Dự lưu này, nếu mong muốn, có thể tự mình tuyên bố về mình rằng: ‘Ta đã đoạn tận địa ngục, đã đoạn tận bàng sanh, đã đoạn tận cảnh giới ngạ quỷ, đã đoạn tận cõi dữ, ác thú, đọa xứ. Ta là bậc Dự lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn, hướng đến giác ngộ, tối đa là bảy lần nữa, sau khi lưu chuyển, luân hồi trong cõi trời và cõi người, ta sẽ chấm dứt khổ đau.’

ဣဒံ ဒဿနံ.

Đây là (kinh) Dassana (Kiến).

တတ္ထ [Pg.147] ကတမာ ဘာဝနာ?

Trong ấy, thế nào là (kinh) Bhāvanā (Tu Tập)?

‘‘ယဿိန္ဒြိယာနိ ဘာဝိတာနိ, အဇ္ဈတ္တံ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗလောကေ;

နိဗ္ဗိဇ္ဈ ဣမံ ပရဉ္စ လောကံ, ကာလံ ကင်္ခတိ ဘာဝိတော သဒန္တော’’တိ.

‘Người nào có các căn đã được tu tập, ở bên trong, bên ngoài, và trong toàn thể thế gian; đã thâm nhập thế gian này và thế gian khác, đã tu tập, đã khéo chế ngự, người ấy chờ đợi thời điểm.’

အယံ ဘာဝနာ.

Đây là (kinh) Bhāvanā (Tu Tập).

‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မပဒါနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အနဘိဇ္ဈာ ဓမ္မပဒံ, အဗျာပါဒေါ ဓမ္မပဒံ, သမ္မာသတိ ဓမ္မပဒံ, သမ္မာသမာဓိ ဓမ္မပဒံ, ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဓမ္မပဒါနီ’’တိ. အယံ ဘာဝနာ.

Này các tỳ khưu, có bốn pháp cú này. Thế nào là bốn? Pháp cú không tham lam, pháp cú không sân hận, pháp cú chánh niệm, pháp cú chánh định. Này các tỳ khưu, đây chính là bốn pháp cú. Đây là (kinh) Tu Tập.

တတ္ထ ကတမံ ဒဿနဉ္စ ဘာဝနာ စ? ‘‘ပဉ္စ ဆိန္ဒေ ပဉ္စ ဇဟေ’’တိ ဣဒံ ဒဿနံ. ‘‘ပဉ္စ စုတ္တရိ ဘာဝယေ. ပဉ္စ သင်္ဂါတိဂေါ ဘိက္ခု, ဩဃတိဏ္ဏောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ အယံ ဘာဝနာ. ဣဒံ ဒဿနဉ္စ ဘာဝနာ စ.

Trong ấy, thế nào là Kiến và Tu? 'Năm nên đoạn trừ, năm nên từ bỏ', đây là Kiến. 'Năm nên tu tập thêm nữa. Vị tỳ khưu vượt qua năm trói buộc, được gọi là người đã vượt bộc lưu', đây là Tu. Đây là Kiến và Tu.

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဣန္ဒြိယာနိ. ကတမာနိ တီဏိ, အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ အညိန္ဒြိယံ အညာတာဝိန္ဒြိယံ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနဘိသမေတဿ ဒုက္ခဿ အရိယသစ္စဿ အဘိသမယာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ, အနဘိသမေတဿ ဒုက္ခသမုဒယဿ အရိယသစ္စဿ…ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဿ…ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အရိယသစ္စဿ အဘိသမယာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယ’’န္တိ. ဣဒံ ဒဿနံ.

Này các tỳ khưu, có ba quyền này. Thế nào là ba? Vị tri quyền, dĩ tri quyền, cụ tri quyền. Và này các tỳ khưu, thế nào là vị tri quyền? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu đối với Thánh đế về Khổ chưa được liễu tri, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, nỗ lực, sách tấn tâm, chuyên cần để liễu tri; đối với Thánh đế về Khổ tập... (như trên)... đối với Khổ diệt... (như trên)... đối với Thánh đế về con đường đưa đến Khổ diệt chưa được liễu tri, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, nỗ lực, sách tấn tâm, chuyên cần để liễu tri. Này các tỳ khưu, đây gọi là vị tri quyền. Đây là Kiến.

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အညိန္ဒြိယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, အညိန္ဒြိယံ.

Và này các tỳ khưu, thế nào là dĩ tri quyền? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu tuệ tri như thật: 'Đây là Khổ', tuệ tri như thật: 'Đây là Khổ tập', ... (như trên)... tuệ tri như thật: 'Đây là con đường đưa đến Khổ diệt'. Này các tỳ khưu, đây gọi là dĩ tri quyền.

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အညာတာဝိန္ဒြိယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ [Pg.148] နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, အညာတာဝိန္ဒြိယ’’န္တိ. အယံ ဘာဝနာ.

Và này các tỳ khưu, thế nào là cụ tri quyền? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, tuệ tri rằng: 'Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa'. Này các tỳ khưu, đây gọi là cụ tri quyền. Đây là Tu.

ဣဒံ ဒဿနဉ္စ ဘာဝနာ စ.

Đây là Kiến và Tu.

၁၁၆. တတ္ထ ကတမံ သကဝစနံ?

116. Trong ấy, thế nào là lời của chính mình?

‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ, ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ;

သစိတ္တပရိယောဒါပနံ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ.

Không làm mọi điều ác, thành tựu các hạnh lành, giữ tâm ý trong sạch, đó là lời chư Phật dạy.

ဣဒံ သကဝစနံ.

Đây là lời của chính mình.

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလဿ ဗာလလက္ခဏာနိ ဗာလနိမိတ္တာနိ ဗာလာပဒါနာနိ, ယေဟိ ဗာလံ ဗာလောတိ ပရေ သဉ္ဇာနန္တိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဗာလော, ဘိက္ခဝေ, ဒုစ္စိန္တိတစိန္တီ စ ဟောတိ, ဒုဗ္ဘာသိတဘာသီ စ ဟောတိ, ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ စ ဟောတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ဗာလဿ ဗာလလက္ခဏာနိ ဗာလနိမိတ္တာနိ ဗာလာပဒါနာနိ.

Này các tỳ khưu, có ba đặc điểm của kẻ ngu, tướng trạng của kẻ ngu, nền tảng của kẻ ngu này, do đó người khác nhận biết kẻ ngu là 'kẻ ngu'. Thế nào là ba? Này các tỳ khưu, kẻ ngu có tư duy xấu ác, có lời nói xấu ác, và có hành động xấu ác. Này các tỳ khưu, đây chính là ba đặc điểm của kẻ ngu, tướng trạng của kẻ ngu, nền tảng của kẻ ngu.

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတဿ ပဏ္ဍိတလက္ခဏာနိ ပဏ္ဍိတနိမိတ္တာနိ ပဏ္ဍိတာပဒါနာနိ, ယေဟိ ပဏ္ဍိတံ ပဏ္ဍိတောတိ ပရေ သဉ္ဇာနန္တိ. ကတမာနိ တီဏိ? ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, သုစိန္တိတစိန္တီ စ ဟောတိ, သုဘာသိတဘာသီ စ ဟောတိ, သုကတကမ္မကာရီ စ ဟောတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ပဏ္ဍိတဿ ပဏ္ဍိတလက္ခဏာနိ ပဏ္ဍိတနိမိတ္တာနိ ပဏ္ဍိတာပဒါနာနီ’’တိ.

Này các tỳ khưu, có ba đặc điểm của người trí, tướng trạng của người trí, nền tảng của người trí này, do đó người khác nhận biết người trí là 'người trí'. Thế nào là ba? Này các tỳ khưu, người trí có tư duy tốt đẹp, có lời nói tốt đẹp, và có hành động tốt đẹp. Này các tỳ khưu, đây chính là ba đặc điểm của người trí, tướng trạng của người trí, nền tảng của người trí.

ဣဒံ သကဝစနံ.

Đây là lời của chính mình.

တတ္ထ ကတမံ ပရဝစနံ?

Trong ấy, thế nào là lời của người khác?

‘‘ပထဝီသမော နတ္ထိ ဝိတ္ထတော, နိန္နော ပါတာလသမော န ဝိဇ္ဇတိ;

မေရုသမော နတ္ထိ ဥန္နတော, စက္ကဝတ္တိသဒိသော နတ္ထိ ပေါရိသော’’တိ.

Về bề rộng, không gì bằng đất; về chỗ trũng, không gì bằng địa ngục; về chiều cao, không gì bằng núi Meru; về con người, không ai bằng vua Chuyển luân.

ဣဒံ ပရဝစနံ.

Đây là lời của người khác.

‘‘‘ဟောတု, ဒေဝါနမိန္ဒ, သုဘာသိတေန ဇယောတိ. ဟောတု, ဝေပစိတ္တိ သုဘာသိတေန ဇယောတိ. ဘဏ, ဝေပစိတ္တိ, ဂါထ’န္တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေပစိတ္တိ အသုရိန္ဒော ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

'Này Thiên chủ, mong rằng chiến thắng sẽ thuộc về lời thiện thuyết. Này Vepacitti, mong rằng chiến thắng sẽ thuộc về lời thiện thuyết. Này Vepacitti, hãy nói kệ đi'. Rồi này các tỳ khưu, Vepacitti, vua a-tu-la, đã nói lên bài kệ này:

‘‘ဘိယျော [Pg.149] ဗာလာ ပဘိဇ္ဇေယျုံ, နော စဿ ပဋိသေဓကော;

တသ္မာ ဘုသေန ဒဏ္ဍေန, ဓီရော ဗာလံ နိသေဓယေ’’တိ.

Kẻ ngu sẽ càng thêm chống đối, nếu không có người ngăn cản; vì vậy, bậc trí dùng hình phạt nặng, để ngăn cản kẻ ngu.

‘‘ဘာသိတာယ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝေပစိတ္တိနာ အသုရိန္ဒေန ဂါထာယ အသုရာ အနုမောဒိံသု, ဒေဝါ တုဏှီ အဟေသုံ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေပစိတ္တိ အသုရိန္ဒော သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ဧတဒဝေါစ ‘ဘဏ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဂါထ’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

Này các tỳ khưu, khi bài kệ được Vepacitti, vua a-tu-la, nói lên, các a-tu-la đã hoan hỷ, còn chư thiên thì im lặng. Rồi này các tỳ khưu, Vepacitti, vua a-tu-la, đã nói với Sakka, thiên chủ, rằng: 'Này Thiên chủ, hãy nói kệ đi'. Khi được nói vậy, này các tỳ khưu, Sakka, thiên chủ, đã nói lên bài kệ này:

‘‘ဧတဒေဝ အဟံ မညေ, ဗာလဿ ပဋိသေဓနံ;

ပရံ သင်္ကုပိတံ ဉတွာ, ယော သတော ဥပသမ္မတီ’’တိ.

Ta xem chính điều này, là sự ngăn cản kẻ ngu: khi biết người khác giận, ai chánh niệm giữ yên lặng.

‘‘ဘာသိတာယ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ဂါထာယ ဒေဝါ အနုမောဒိံသု, အသုရာ တုဏှီ အဟေသုံ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဝေပစိတ္တိံ အသုရိန္ဒံ ဧတဒဝေါစ ‘ဘဏ, ဝေပစိတ္တိ, ဂါထ’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘိက္ခဝေ, ဝေပစိတ္တိ အသုရိန္ဒော ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

Này các tỳ khưu, khi bài kệ được Sakka, thiên chủ, nói lên, chư thiên đã hoan hỷ, còn các a-tu-la thì im lặng. Rồi này các tỳ khưu, Sakka, thiên chủ, đã nói với Vepacitti, vua a-tu-la, rằng: 'Này Vepacitti, hãy nói kệ đi'. Khi được nói vậy, này các tỳ khưu, Vepacitti, vua a-tu-la, đã nói lên bài kệ này:

‘‘ဧတဒေဝ တိတိက္ခာယ, ဝဇ္ဇံ ပဿာမိ ဝါသဝ;

ယဒါ နံ မညတိ ဗာလော, ဘယာ မျာယံ တိတိက္ခတိ;

အဇ္ဈာရုဟတိ ဒုမ္မေဓော, ဂေါဝ ဘိယျော ပလာယိန’’န္တိ.

Này Vāsava, ta thấy lỗi này trong sự nhẫn nại: khi kẻ ngu nghĩ rằng: 'Người này nhẫn nại ta vì sợ hãi'; kẻ ngu si ấy càng lấn tới, như bò lấn con bò đang chạy trốn.

‘‘ဘာသိတာယ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝေပစိတ္တိနာ အသုရိန္ဒေန ဂါထာယ အသုရာ အနုမောဒိံသု, ဒေဝါ တုဏှီ အဟေသုံ. အထ ခေါ ဝေပစိတ္တိ အသုရိန္ဒော သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ဧတဒဝေါစ ‘ဘဏ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဂါထ’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

Này các tỳ khưu, khi bài kệ được Vepacitti, vua a-tu-la, nói lên, các a-tu-la đã hoan hỷ, còn chư thiên thì im lặng. Rồi Vepacitti, vua a-tu-la, đã nói với Sakka, thiên chủ, rằng: 'Này Thiên chủ, hãy nói kệ đi'. Khi được nói vậy, này các tỳ khưu, Sakka, thiên chủ, đã nói lên những bài kệ này:

‘‘ကာမံ မညတု ဝါ မာ ဝါ, ဘယာ မျာယံ တိတိက္ခတိ;

သဒတ္ထပရမာ အတ္ထာ, ခန္တာ ဘိယျော န ဝိဇ္ဇတိ.

Cứ để nó nghĩ hay không, 'Người này nhẫn nại ta vì sợ hãi'; lợi ích lấy tự lợi làm tối thượng, không gì hơn được sự nhẫn nại.

‘‘ယော ဟဝေ ဗလဝါ သန္တော, ဒုဗ္ဗလဿ တိတိက္ခတိ;

တမာဟု ပရမံ ခန္တိံ, နိစ္စံ ခမတိ ဒုဗ္ဗလော.

Người có sức mạnh mà nhẫn nại kẻ yếu, đó gọi là sự nhẫn nại tối thượng; kẻ yếu thì phải luôn luôn nhẫn nại.

‘‘အဗလံ တံ ဗလံ အာဟု, ယဿ ဗာလဗလံ ဗလံ;

ဗလဿ ဓမ္မဂုတ္တဿ, ပဋိဝတ္တာ န ဝိဇ္ဇတိ.

Sức mạnh nào là sức mạnh của kẻ ngu, sức mạnh ấy được gọi là vô lực. Đối với người có sức mạnh, được Pháp bảo hộ, không có ai có thể chống lại.

‘‘တဿေဝ တေန ပါပိယော, ယော ကုဒ္ဓံ ပဋိကုဇ္ဈတိ;

ကုဒ္ဓံ အပ္ပဋိကုဇ္ဈန္တော, သင်္ဂါမံ ဇေတိ ဒုဇ္ဇယံ.

Người nào nổi giận lại với người đang giận, do đó, người ấy trở nên xấu xa hơn. Người không nổi giận lại với người đang giận, là chiến thắng một trận chiến khó thắng.

‘‘ဥဘိန္နမတ္ထံ [Pg.150] စရတိ, အတ္တနော စ ပရဿ စ;

ပရံ သင်္ကုပိတံ ဉတွာ, ယော သတော ဥပသမ္မတိ.

Người nào biết người khác đang nổi giận, rồi chánh niệm giữ được bình tĩnh, người ấy thực hành lợi ích cho cả hai, cho chính mình và cho người khác.

‘‘ဥဘိန္နံ တိကိစ္ဆန္တာနံ, အတ္တနော စ ပရဿ စ;

ဇနာ မညန္တိ ဗာလောတိ, ယေ ဓမ္မဿ အကောဝိဒါ’’တိ.

Những người không thông thạo Chánh Pháp, cho rằng người đang chữa lành cho cả hai, cho chính mình và cho người khác, là kẻ ngu.

‘‘ဘာသိတာသု ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ဂါထာသု ဒေဝါ အနုမောဒိံသု, အသုရာ တုဏှီ အဟေသု’’န္တိ. ဣဒံ ပရဝစနံ.

Này các Tỳ khưu, khi những câu kệ này được Sakka, vua của các vị trời, nói lên, các vị trời đã hoan hỷ, còn các a-tu-la thì im lặng. Đây là lời của người khác.

၁၁၇. တတ္ထ ကတမံ သကဝစနဉ္စ ပရဝစနဉ္စ?

117. Trong ấy, thế nào là lời của chính mình và lời của người khác?

ယဉ္စ ပတ္တံ ယဉ္စ ပတ္တဗ္ဗံ ဥဘယမေတံ ရဇာနုကိဏ္ဏံ အာတုရဿာနုသိက္ခတော. ယေ စ သိက္ခာသာရာ သီလံ ဝတံ ဇီဝိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဥပဋ္ဌာနသာရာ, အယမေကော အန္တော. ယေ စ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော ‘‘နတ္ထိ ကာမေသု ဒေါသော’’တိ, အယံ ဒုတိယော အန္တော. ဣစ္စေတေ ဥဘော အန္တာ ကဋသိဝဍ္ဎနာ ကဋသိယော ဒိဋ္ဌိံ ဝဍ္ဎေန္တိ. ဧတေ ဥဘော အန္တေ အနဘိညာယ ဩလီယန္တိ ဧကေ အတိဓာဝန္တိ ဧကေတိ. ဣဒံ ပရဝစနံ.

Cái đã đạt được và cái sẽ đạt được, cả hai điều này đều bị nhiễm ô bởi bụi bẩn đối với người bị bệnh hoạn, người đang bắt chước. Và những ai xem học giới là cốt lõi, xem giới, hạnh, mạng sống, phạm hạnh là sự phụng sự cốt lõi, đây là một cực đoan. Và những ai có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Không có lỗi trong các dục', đây là cực đoan thứ hai. Như vậy, cả hai cực đoan này làm tăng trưởng nghĩa địa, các nghĩa địa làm tăng trưởng tà kiến. Do không thắng tri hai cực đoan này, một số người bị thụt lùi, một số người lại vượt quá. Đây là lời của người khác.

ယေ စ ခေါ တေ ဥဘော အန္တေ အဘိညာယ တတြ စ န အဟေသုံ, တေန စ အမညိံသု, ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယာတိ. ဣဒံ သကဝစနံ. အယံ ဥဒါနော သကဝစနဉ္စ ပရဝစနဉ္စ.

Còn những ai, sau khi đã thắng tri hai cực đoan ấy, đã không hiện hữu trong ấy, và đã không tưởng tri bởi cái ấy, đối với họ, không có vòng luân hồi để có thể được trình bày. Đây là lời của chính mình. Lời cảm hứng này là lời của chính mình và lời của người khác.

ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ဣဓ မယှံ, ဘန္တေ, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ ‘‘ကေသံ နု ခေါ ပိယော အတ္တာ, ကေသံ အပ္ပိယော အတ္တာ’’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ ‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရန္တိ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရန္တိ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရန္တိ, တေသံ အပ္ပိယော အတ္တာ. ကိဉ္စာပိ တေ ဧဝံ ဝဒေယျုံ ‘ပိယော နော အတ္တာ’တိ, အထ ခေါ တေသံ အပ္ပိယော အတ္တာ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယံ ဟိ အပ္ပိယော အပ္ပိယဿ ကရေယျ, တံ တေ အတ္တနာဝ အတ္တနော ကရောန္တိ, တသ္မာ တေသံ အပ္ပိယော အတ္တာ. ယေ စ ခေါ ကေစိ ကာယေန သုစရိတံ စရန္တိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရန္တိ, မနသာ သုစရိတံ စရန္တိ, တေသံ ပိယော အတ္တာ. ကိဉ္စာပိ တေ ဧဝံ ဝဒေယျုံ ‘အပ္ပိယော နော အတ္တာ’တိ, အထ ခေါ တေသံ ပိယော အတ္တာ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယံ ဟိ ပိယော ပိယဿ ကရေယျ[Pg.151]. တံ တေ အတ္တနာဝ အတ္တနော ကရောန္တိ. တသ္မာ တေသံ ပိယော အတ္တာ’’တိ.

Vua Pasenadi nước Kosala bạch với Đức Thế Tôn điều này: – Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con đang ở nơi kín đáo, độc cư, một suy tầm như vầy đã khởi lên trong tâm con: 'Đối với ai, tự ngã là đáng yêu? Đối với ai, tự ngã là không đáng yêu?'. Bạch Thế Tôn, đối với con, ý nghĩ này đã khởi lên: 'Những ai làm ác hạnh bằng thân, làm ác hạnh bằng lời, làm ác hạnh bằng ý, đối với họ, tự ngã là không đáng yêu. Mặc dù họ có thể nói rằng: 'Tự ngã của chúng tôi là đáng yêu', nhưng thực ra tự ngã của họ là không đáng yêu. Vì sao vậy? Vì điều gì mà một người không đáng yêu làm cho một người không đáng yêu, chính họ tự làm điều đó cho chính mình. Do đó, tự ngã của họ là không đáng yêu. Còn những ai làm thiện hạnh bằng thân, làm thiện hạnh bằng lời, làm thiện hạnh bằng ý, đối với họ, tự ngã là đáng yêu. Mặc dù họ có thể nói rằng: 'Tự ngã của chúng tôi là không đáng yêu', nhưng thực ra tự ngã của họ là đáng yêu. Vì sao vậy? Vì điều gì mà một người đáng yêu làm cho một người đáng yêu, chính họ tự làm điều đó cho chính mình. Do đó, tự ngã của họ là đáng yêu'.

‘‘ဧဝမေတံ, မဟာရာဇ, ဧဝမေတံ, မဟာရာဇ, ယေ ဟိ ကေစိ, မဟာရာဇ, ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရန္တိ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရန္တိ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရန္တိ တသ္မာ တေသံ အပ္ပိယော အတ္တာ. ကိဉ္စာပိ တေ ဧဝံ ဝဒေယျုံ ‘ပိယော နော အတ္တာ’တိ, အထ ခေါ တေသံ အပ္ပိယော အတ္တာ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယံ ဟိ, မဟာရာဇ, အပ္ပိယော အပ္ပိယဿ ကရေယျ, တံ တေ အတ္တနာဝ အတ္တနော ကရောန္တိ, တသ္မာ တေသံ အပ္ပိယော အတ္တာ. ယေ စ ခေါ ကေစိ မဟာရာဇ ကာယေန သုစရိတံ စရန္တိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရန္တိ, မနသာ သုစရိတံ စရန္တိ, တေသံ ပိယော အတ္တာ. ကိဉ္စာပိ တေ ဧဝံ ဝဒေယျုံ ‘အပ္ပိယော နော အတ္တာ’တိ, အထ ခေါ တေသံ ပိယော အတ္တာ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယံ ဟိ, မဟာရာဇ, ပိယော ပိယဿ ကရေယျ, တံ တေ အတ္တနာဝ အတ္တနော ကရောန္တိ, တသ္မာ တေသံ ပိယော အတ္တာတိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ…ပေ… သတ္ထာ –

– Đúng vậy, Đại vương, đúng vậy, Đại vương! Này Đại vương, những ai làm ác hạnh bằng thân, làm ác hạnh bằng lời, làm ác hạnh bằng ý, đối với họ, tự ngã là không đáng yêu. Mặc dù họ có thể nói rằng: 'Tự ngã của chúng tôi là đáng yêu', nhưng thực ra tự ngã của họ là không đáng yêu. Vì sao vậy? Này Đại vương, vì điều gì mà một người không đáng yêu làm cho một người không đáng yêu, chính họ tự làm điều đó cho chính mình. Do đó, tự ngã của họ là không đáng yêu. Còn những ai, này Đại vương, làm thiện hạnh bằng thân, làm thiện hạnh bằng lời, làm thiện hạnh bằng ý, đối với họ, tự ngã là đáng yêu. Mặc dù họ có thể nói rằng: 'Tự ngã của chúng tôi là không đáng yêu', nhưng thực ra tự ngã của họ là đáng yêu. Vì sao vậy? Này Đại vương, vì điều gì mà một người đáng yêu làm cho một người đáng yêu, chính họ tự làm điều đó cho chính mình. Do đó, tự ngã của họ là đáng yêu. Đức Thế Tôn đã nói như vậy... bậc Đạo Sư –

‘‘အတ္တာနဉ္စေ ပိယံ ဇညာ, န နံ ပါပေန သံယုဇေ;

န ဟိ တံ သုလဘံ ဟောတိ, သုခံ ဒုက္ကဋကာရိနာ.

Nếu biết tự ngã là đáng yêu, thì không nên kết hợp nó với điều ác. Vì rằng hạnh phúc không dễ dàng có được bởi người làm điều ác.

‘‘အန္တကေနာဓိပန္နဿ, ဇဟတော မာနုသံ ဘဝံ;

ကိံ ဟိ တဿ သကံ ဟောတိ, ကိဉ္စ အာဒါယ ဂစ္ဆတိ;

ကိဉ္စဿ အနုဂံ ဟောတိ, ဆာယာဝ အနပါယိနီ.

Đối với người bị Thần Chết chinh phục, đang từ bỏ kiếp người, cái gì là của riêng người ấy? Và người ấy mang theo được gì? Và cái gì đi theo người ấy, như bóng không rời hình?

‘‘ဥဘော ပုညဉ္စ ပါပဉ္စ, ယံ မစ္စော ကုရုတေ ဣဓ;

တဉှိ တဿ သကံ ဟောတိ, တံဝ အာဒါယ ဂစ္ဆတိ;

တံဝဿ အနုဂံ ဟောတိ, ဆာယာဝ အနပါယိနီ.

Cả phước và tội, mà người phải chết làm ở đời này, chính cái đó là của riêng người ấy, người ấy mang theo chính cái đó. Chính cái đó đi theo người ấy, như bóng không rời hình.

‘‘တသ္မာ ကရေယျ ကလျာဏံ, နိစယံ သမ္ပရာယိကံ;

ပုညာနိ ပရလောကသ္မိံ, ပတိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ပါဏိန’’န္တိ.

Do đó, hãy làm điều thiện, tích lũy cho đời sau. Các phước báu ở đời sau là chỗ nương tựa cho chúng sanh.

ဣဒံ သုတ္တံ ပရဝစနံ. အနုဂီတိ သကဝစနံ. ဣဒံ သကဝစနဉ္စ ပရဝစနဉ္စ.

Kinh này là lời của người khác. Phần kệ tụng theo sau là lời của chính mình. Đây là lời của chính mình và lời của người khác.

၁၁၈. တတ္ထ ကတမံ ဝိသဇ္ဇနီယံ?

118. Trong ấy, thế nào là (kinh) cần được giải đáp?

ပဉှေ ပုစ္ဆိတေ ဣဒံ အဘိညေယျံ, ဣဒံ ပရိညေယျံ, ဣဒံ ပဟာတဗ္ဗံ, ဣဒံ ဘာဝေတဗ္ဗံ, ဣဒံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ, ဣမေ ဓမ္မာ ဧဝံဂဟိတာ ဣဒံ ဖလံ နိဗ္ဗတ္တယန္တိ. တေသံ [Pg.152] ဧဝံဂဟိတာနံ အယမတ္ထော ဣတိ ဣဒံ ဝိသဇ္ဇနီယံ. ‘‘ဥဠာရော ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’တိ ဗုဒ္ဓဥဠာရတံ ဓမ္မသွာက္ခာတတံ သံဃသုပ္ပဋိပတ္တိဉ္စ ဧကံသေနေဝ နိဒ္ဒိသေ. ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ ဧကံသေနေဝ နိဒ္ဒိသေ. ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ဧဝံ ဇာတိယံ. ဣဒံ ဝိသဇ္ဇနီယံ.

Khi câu hỏi được đặt ra: 'Điều này cần được thắng tri, điều này cần được liễu tri, điều này cần được đoạn tận, điều này cần được tu tập, điều này cần được chứng ngộ, các pháp này khi được nắm giữ như vậy sẽ sinh ra quả này. Đối với những pháp được nắm giữ như vậy, đây là ý nghĩa', như vậy, đây là (kinh) cần được giải đáp. 'Đức Phật, Thế Tôn là cao thượng', nên chỉ rõ một cách dứt khoát sự cao thượng của Đức Phật, Pháp được khéo thuyết, Tăng chúng khéo hành. 'Tất cả các hành là vô thường', 'tất cả các hành là khổ', 'tất cả các pháp là vô ngã', nên chỉ rõ một cách dứt khoát. Hoặc bất cứ kinh nào khác có tính chất như vậy. Đây là (kinh) cần được giải đáp.

တတ္ထ ကတမံ အဝိသဇ္ဇနီယံ?

Trong ấy, thế nào là (kinh) không cần được giải đáp?

‘‘အာကင်္ခတော တေ နရဒမ္မသာရထိ, ဒေဝါ မနုဿာ မနသာ ဝိစိန္တိတံ;

သဗ္ဗေ န ဇညာ ကသိဏာပိ ပါဏိနော, သန္တံ သမာဓိံ အရဏံ နိသေဝတော;

ကိန္တံ ဘဂဝါ အာကင်္ခတီ’’တိ.

Hỡi bậc Ngự pháp trượng phu, điều mà Ngài mong muốn, suy tư trong tâm, tất cả chư thiên, nhân loại, và toàn thể chúng sanh đều không thể biết được, (của Ngài) người đang an trú trong định tĩnh lặng, vô phiền não. Đức Thế Tôn mong muốn điều gì vậy?

ဣဒံ အဝိသဇ္ဇနီယံ.

Đây là (kinh) không cần được giải đáp.

ဧတ္တကော ဘဂဝါ သီလက္ခန္ဓေ သမာဓိက္ခန္ဓေ ပညာက္ခန္ဓေ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓေ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓေ ဣရိယာယံ ပဘာဝေ ဟိတေသိတာယံ ကရုဏာယံ ဣဒ္ဓိယန္တိ. ဣဒံ အဝိသဇ္ဇနီယံ.

Đức Thế Tôn là chừng ấy trong giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn, trong oai nghi, trong uy lực, trong lòng tìm cầu lợi ích, trong lòng bi, trong thần thông. Đây là (kinh) không cần được giải đáp.

‘‘တထာဂတဿ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ လောကေ ဥပ္ပာဒါ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ ဥပ္ပာဒေါ ဗုဒ္ဓရတနဿ ဓမ္မရတနဿ သံဃရတနဿ’’. ကိံ ပမာဏာနိ တီဏိ ရတနာနီတိ? ဣဒံ အဝိသဇ္ဇနီယံ.

“Này các Tỳ khưu, do sự xuất hiện ở đời của bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nên có sự xuất hiện của ba báu vật: Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo.” Ba báu vật có mức độ như thế nào? Đây là điều không nên trả lời.

ဗုဒ္ဓဝိသယော အဝိသဇ္ဇနီယော. ပုဂ္ဂလပရောပရညုတာ အဝိသဇ္ဇနီယာ. ‘‘ပုဗ္ဗာ, ဘိက္ခဝေ, ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သကိံ နိရယံ သကိံ တိရစ္ဆာနယောနိံ သကိံ ပေတ္တိဝိသယံ သကိံ အသုရယောနိံ သကိံ ဒေဝေ သကိံ မနုဿေ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ’’. ကတမာ ပုဗ္ဗာ ကောဋီတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. န ပညာယတီတိ သာဝကာနံ ဉာဏဝေကလ္လေန. ဒုဝိဓာ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဒေသနာ အတ္တူပနာယိကာ စ ပရူပနာယိကာ စ. န ပညာယတီတိ ပရူပနာယိကာ. နတ္ထိ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ အဝိဇာနနာတိ အတ္တူပနာယိကာ. ယထာ ဘဂဝါ ကောကာလိကံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ အညတရံ ဘိက္ခုံ ဧဝမာဟ –

Phạm vi của chư Phật là không nên trả lời. Sự thông suốt về tâm tánh cao thấp của các cá nhân là không nên trả lời. “Này các Tỳ khưu, khởi điểm ban đầu của các chúng sanh bị vô minh che lấp, bị ái kiết sử trói buộc, đã trải qua luân hồi, lang thang, khi thì trong địa ngục, khi thì trong loài súc sanh, khi thì trong cõi ngạ quỷ, khi thì trong loài a-tu-la, khi thì trong cõi trời, khi thì trong cõi người, là không thể nhận biết được.” Khởi điểm ban đầu là gì? Đây là điều không nên trả lời. ‘Không thể nhận biết được’ là do trí tuệ của các vị Thanh văn còn thiếu sót. Lời dạy của chư Phật, các bậc Thế Tôn, có hai loại: tự thân chứng nghiệm và chỉ dạy cho người khác. ‘Không thể nhận biết được’ là chỉ dạy cho người khác. ‘Không có gì mà chư Phật, các bậc Thế Tôn, không biết’ là tự thân chứng nghiệm. Giống như khi Thế Tôn, nhân đề cập đến Tỳ khưu Kokālika, đã nói với một Tỳ khưu khác như sau:

‘‘သေယျထာပိ[Pg.153], ဘိက္ခု, ဝီသတိခါရိကော ကောသလကော တိလဝါဟော…ပေ… န တွေဝ ဧကော အဗ္ဗုဒေါ နိရယော. သေယျထာပိ ဘိက္ခု, ဝီသတိ အဗ္ဗုဒါ နိရယာ, ဧဝမေကော နိရဗ္ဗုဒေါ နိရယော. သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, ဝီသတိ နိရဗ္ဗုဒါ နိရယာ, ဧဝမေကော အဗဗော နိရယော. သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, ဝီသတိ အဗဗာ နိရယာ, ဧဝမေကော အဋဋော နိရယော. သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, ဝီသတိ အဋဋာ နိရယာ, ဧဝမေကော အဟဟော နိရယော. သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, ဝီသတိ အဟဟာ နိရယာ, ဧဝမေကော ကုမုဒေါ နိရယော. သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, ဝီသတိ ကုမုဒါ နိရယာ, ဧဝမေကော သောဂန္ဓိကော နိရယော. သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, ဝီသတိ သောဂန္ဓိကာ နိရယာ, ဧဝမေကော ဥပ္ပလကော နိရယော. သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, ဝီသတိ ဥပ္ပလကာ နိရယာ, ဧဝမေကော ပုဏ္ဍရီကော နိရယော. သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, ဝီသတိ ပုဏ္ဍရီကာ နိရယာ, ဧဝမေကော ပဒုမော နိရယော. ပဒုမေ ပန, ဘိက္ခု, နိရယေ ကောကာလိကော ဘိက္ခု ဥပပန္နော သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေသု စိတ္တံ အာဃာတေတွာ’’တိ. ယံ ဝါ ပန ကိဉ္စိ ဘဂဝါ အာဟ ‘‘အယံ အပ္ပမေယျော အသင်္ချေယော’’တိ. သဗ္ဗံ တံ အဝိသဇ္ဇနီယံ. ဣဒံ အဝိသဇ္ဇနီယံ.

“Này Tỳ khưu, ví như có một cỗ xe chở mè của xứ Kosala, chứa hai mươi khāri… thì một địa ngục Abbuda vẫn chưa hết. Này Tỳ khưu, ví như có hai mươi địa ngục Abbuda, thì cũng chỉ bằng một địa ngục Nirabbuda. Này Tỳ khưu, ví như có hai mươi địa ngục Nirabbuda, thì cũng chỉ bằng một địa ngục Ababa. Này Tỳ khưu, ví như có hai mươi địa ngục Ababa, thì cũng chỉ bằng một địa ngục Aṭaṭa. Này Tỳ khưu, ví như có hai mươi địa ngục Aṭaṭa, thì cũng chỉ bằng một địa ngục Ahaha. Này Tỳ khưu, ví như có hai mươi địa ngục Ahaha, thì cũng chỉ bằng một địa ngục Kumuda. Này Tỳ khưu, ví như có hai mươi địa ngục Kumuda, thì cũng chỉ bằng một địa ngục Sogandhika. Này Tỳ khưu, ví như có hai mươi địa ngục Sogandhika, thì cũng chỉ bằng một địa ngục Uppalaka. Này Tỳ khưu, ví như có hai mươi địa ngục Uppalaka, thì cũng chỉ bằng một địa ngục Puṇḍarīka. Này Tỳ khưu, ví như có hai mươi địa ngục Puṇḍarīka, thì cũng chỉ bằng một địa ngục Paduma. Này Tỳ khưu, Tỳ khưu Kokālika, do khởi tâm sân hận đối với Sāriputta và Moggallāna, đã sanh vào địa ngục Paduma.” Bất cứ điều gì Thế Tôn đã nói là ‘vô lượng, không thể đếm được’, tất cả những điều đó đều không nên trả lời. Đây là điều không nên trả lời.

၁၁၉. တတ္ထ ကတမံ ဝိသဇ္ဇနီယဉ္စ အဝိသဇ္ဇနီယဉ္စ, ယဒါ သော ဥပကော အာဇီဝကော ဘဂဝန္တံ အာဟ ‘‘ကုဟိံ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဂမိဿသီ’’တိ. ဘဂဝါ အာဟ –

119. Trong số đó, thế nào là vừa nên trả lời vừa không nên trả lời? Đó là khi du sĩ lõa thể Upaka hỏi Thế Tôn: ‘Thưa hiền giả Gotama, ngài sẽ đi đâu?’ Thế Tôn đã trả lời:

‘‘ဗာရာဏသိံ ဂမိဿာမိ, အဟံ တံ အမတဒုန္ဒုဘိံ;

ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတုံ, လောကေ အပ္ပဋိဝတ္တိယ’’န္တိ.

“Ta sẽ đi đến Bārāṇasī, để gióng lên tiếng trống bất tử; Để chuyển bánh xe Pháp, không ai ở đời có thể xoay chuyển lại.”

ဥပကော အာဇီဝကော အာဟ ‘‘‘ဇိနော’တိ ခေါ အာဝုသော, ဘော ဂေါတမ, ပဋိဇာနာသီ’’တိ. ဘဂဝါ အာဟ –

Du sĩ lõa thể Upaka nói: “‘Là người chiến thắng’ phải không, thưa hiền giả Gotama, ngài tự nhận như vậy sao?” Thế Tôn đã trả lời:

‘‘မာဒိသာ ဝေ ဇိနာ ဟောန္တိ, ယေ ပတ္တာ အာသဝက္ခယံ;

ဇိတာ မေ ပါပကာ ဓမ္မာ, တသ္မာဟံ ဥပကာ ဇိနော’’တိ.

“Những bậc như ta thật là người chiến thắng, những vị đã đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc; Ta đã chiến thắng các pháp ác, vì thế, này Upaka, ta là người chiến thắng.”

ကထံ ဇိနော ကေန ဇိနောတိ ဝိသဇ္ဇနီယံ. ကတမော ဇိနောတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. ကတမော အာသဝက္ခယော, ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယောတိ ဝိသဇ္ဇနီယံ. ကိတ္တကော အာသဝက္ခယောတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. ဣဒံ ဝိသဇ္ဇနီယဉ္စ အဝိသဇ္ဇနီယဉ္စ.

‘Làm thế nào là người chiến thắng, do đâu mà chiến thắng?’ là điều nên trả lời. ‘Ai là người chiến thắng?’ là điều không nên trả lời. ‘Sự đoạn tận các lậu hoặc là gì? Là sự đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si’ là điều nên trả lời. ‘Sự đoạn tận các lậu hoặc có mức độ bao nhiêu?’ là điều không nên trả lời. Đây là điều vừa nên trả lời vừa không nên trả lời.

အတ္ထိ [Pg.154] တထာဂတောတိ ဝိသဇ္ဇနီယံ. အတ္ထိ ရူပန္တိ ဝိသဇ္ဇနီယံ. ရူပံ တထာဂတောတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. ရူပဝါ တထာဂတောတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. ရူပေ တထာဂတောတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. တထာဂတေ ရူပန္တိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. ဧဝံ အတ္ထိ ဝေဒနာ…ပေ… သညာ…ပေ… သင်္ခါရာ…ပေ… အတ္ထိ ဝိညာဏန္တိ ဝိသဇ္ဇနီယံ. ဝိညာဏံ တထာဂတောတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. ဝိညာဏဝါ တထာဂတောတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. ဝိညာဏေ တထာဂတောတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. တထာဂတေ ဝိညာဏန္တိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. အညတြ ရူပေန တထာဂတောတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. အညတြ ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ…ပေ… သင်္ခါရေဟိ…ပေ… ဝိညာဏေန တထာဂတောတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. အယံ သော တထာဂတော အရူပကော…ပေ… အဝေဒနကော…ပေ… အသညကော…ပေ… အသင်္ခါရကော…ပေ… အဝိညာဏကောတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. ဣဒံ ဝိသဇ္ဇနီယဉ္စ အဝိသဇ္ဇနီယဉ္စ.

‘Có Như Lai không?’ là điều nên trả lời. ‘Có sắc không?’ là điều nên trả lời. ‘Sắc là Như Lai chăng?’ là điều không nên trả lời. ‘Như Lai có sắc chăng?’ là điều không nên trả lời. ‘Như Lai ở trong sắc chăng?’ là điều không nên trả lời. ‘Sắc ở trong Như Lai chăng?’ là điều không nên trả lời. Tương tự, ‘Có thọ không?’... ‘Có tưởng không?’... ‘Có các hành không?’... ‘Có thức không?’ là điều nên trả lời. ‘Thức là Như Lai chăng?’ là điều không nên trả lời. ‘Như Lai có thức chăng?’ là điều không nên trả lời. ‘Như Lai ở trong thức chăng?’ là điều không nên trả lời. ‘Thức ở trong Như Lai chăng?’ là điều không nên trả lời. ‘Như Lai khác với sắc chăng?’ là điều không nên trả lời. ‘Như Lai khác với thọ chăng?’... ‘khác với tưởng chăng?’... ‘khác với các hành chăng?’... ‘khác với thức chăng?’ là điều không nên trả lời. ‘Như Lai này không có sắc... không có thọ... không có tưởng... không có các hành... không có thức chăng?’ là điều không nên trả lời. Đây là điều vừa nên trả lời vừa không nên trả lời.

ပဿတိ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဧဝံ သဗ္ဗံ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတီတိ ဝိသဇ္ဇနီယံ. ကတမေ သတ္တာ, ကတမော တထာဂတောတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. ဣဒံ ဝိသဇ္ဇနီယဉ္စ အဝိသဇ္ဇနီယဉ္စ.

‘Thế Tôn có thấy các chúng sanh, khi chết, khi sanh, bằng thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân... và biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ không?’ là điều nên trả lời. ‘Chúng sanh là gì, Như Lai là gì?’ là điều không nên trả lời. Đây là điều vừa nên trả lời vừa không nên trả lời.

အတ္ထိ တထာဂတောတိ ဝိသဇ္ဇနီယံ. အတ္ထိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ အဝိသဇ္ဇနီယံ. ဣဒံ ဝိသဇ္ဇနီယဉ္စ အဝိသဇ္ဇနီယဉ္စ.

‘Có Như Lai không?’ là điều nên trả lời. ‘Sau khi chết, Như Lai có tồn tại không?’ là điều không nên trả lời. Đây là điều vừa nên trả lời vừa không nên trả lời.

၁၂၀. တတ္ထ ကတမံ ကမ္မံ?

120. Trong số đó, thế nào là kinh Nghiệp?

‘‘အန္တကေနာဓိပန္နဿ, ဇဟတော မာနုသံ ဘဝံ;

ကိံ ဟိ တဿ သကံ ဟောတိ, ကိဉ္စ အာဒါယ ဂစ္ဆတိ;

ကိဉ္စဿ အနုဂံ ဟောတိ, ဆာယာဝ အနပါယိနီ.

“Khi bị thần chết khuất phục, từ bỏ kiếp người; Cái gì là của riêng người ấy, người ấy mang theo được gì; Và cái gì đi theo người ấy, như bóng không rời hình?”

‘‘ဥဘော ပုညဉ္စ ပါပဉ္စ, ယံ မစ္စော ကုရုတေ ဣဓ;

တဉှိ တဿ သကံ ဟောတိ, တံဝ အာဒါယ ဂစ္ဆတိ;

တံဝဿ အနုဂံ ဟောတိ, ဆာယာဝ အနပါယိနီ’’တိ.

“Cả phước và tội, mà người đời làm ở đây; Chính đó là của riêng người ấy, người ấy mang theo chính nó; Chính nó đi theo người ấy, như bóng không rời hình.”

ဣဒံ ကမ္မံ.

Đây là kinh Nghiệp.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလံ ပီဌသမာရူဠှံ ဝါ မဉ္စသမာရူဠှံ ဝါ ဆမာယံ ဝါ သေမာနံ ယာနိဿ ပုဗ္ဗေ ပါပကာနိ ကမ္မာနိ ကတာနိ ကာယေန ဒုစ္စရိတာနိ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတာနိ မနသာ ဒုစ္စရိတာနိ, တာနိဿ တမှိ သမယေ ဩလမ္ဗန္တိ အဇ္ဈောလမ္ဗန္တိ [Pg.155] အဘိပ္ပလမ္ဗန္တိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟတံ ပဗ္ဗတကူဋာနံ ဆာယာ သာယနှသမယံ ပထဝိယံ ဩလမ္ဗန္တိ အဇ္ဈောလမ္ဗန္တိ အဘိပ္ပလမ္ဗန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလံ ပီဌသမာရူဠှံ ဝါ မဉ္စသမာရူဠှံ ဝါ ဆမာယံ ဝါ သေမာနံ ယာနိဿ ပုဗ္ဗေ ပါပကာနိ ကမ္မာနိ ကတာနိ ကာယေန ဒုစ္စရိတာနိ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတာနိ မနသာ ဒုစ္စရိတာနိ, တာနိဿ တမှိ သမယေ ဩလမ္ဗန္တိ အဇ္ဈောလမ္ဗန္တိ အဘိပ္ပလမ္ဗန္တိ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလဿ ဧဝံ ဟောတိ ‘အကတံ ဝတ မေ ကလျာဏံ, အကတံ ကုသလံ, အကတံ ဘီရုတ္တာဏံ. ကတံ ပါပံ, ကတံ လုဒ္ဒံ, ကတံ ကိဗ္ဗိသံ, ယာဝတာ ဘော အကတကလျာဏာနံ အကတကုသလာနံ အကတဘီရုတ္တာဏာနံ ကတပါပါနံ ကတလုဒ္ဒါနံ ကတကိဗ္ဗိသာနံ ဂတိ, တံ ဂတိံ ပေစ္စ ဂစ္ဆာမီ’တိ, သော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ.

Này các Tỳ khưu, lại nữa, đối với kẻ ngu đang ngồi trên ghế, hoặc đang ngồi trên giường, hoặc đang nằm trên đất, những ác nghiệp nào đã được người ấy làm từ trước, những thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, vào lúc ấy, những nghiệp ấy bao trùm, bao phủ, che lấp người đó. Này các Tỳ khưu, ví như bóng của những đỉnh núi lớn vào buổi chiều bao trùm, bao phủ, che lấp mặt đất. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, đối với kẻ ngu đang ngồi trên ghế, hoặc đang ngồi trên giường, hoặc đang nằm trên đất, những ác nghiệp nào đã được người ấy làm từ trước, những thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, vào lúc ấy, những nghiệp ấy bao trùm, bao phủ, che lấp người đó. Này các Tỳ khưu, khi ấy, kẻ ngu suy nghĩ như vầy: ‘Than ôi, ta đã không làm điều thiện, ta đã không làm điều lành, ta đã không tạo ra sự che chở khỏi sợ hãi. Ta đã làm điều ác, ta đã làm điều tàn bạo, ta đã làm điều tội lỗi. Này các bạn, cảnh giới nào dành cho những người không làm điều thiện, không làm điều lành, không tạo ra sự che chở khỏi sợ hãi, đã làm điều ác, đã làm điều tàn bạo, đã làm điều tội lỗi, sau khi chết, ta sẽ đi đến cảnh giới ấy’. Người ấy sầu muộn, mệt mỏi, than khóc, đấm ngực kêu la, rơi vào mê loạn.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတံ ပီဌသမာရူဠှံ ဝါ မဉ္စသမာရူဠှံ ဝါ ဆမာယံ ဝါ သေမာနံ ယာနိဿ ပုဗ္ဗေ ကလျာဏာနိ ကမ္မာနိ ကတာနိ ကာယေန သုစရိတာနိ ဝါစာယ သုစရိတာနိ မနသာ သုစရိတာနိ, တာနိဿ တမှိ သမယေ ဩလမ္ဗန္တိ အဇ္ဈောလမ္ဗန္တိ အဘိပ္ပလမ္ဗန္တိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟတံ ပဗ္ဗတကူဋာနံ ဆာယာ သာယနှသမယံ ပထဝိယံ ဩလမ္ဗန္တိ အဇ္ဈောလမ္ဗန္တိ အဘိပ္ပလမ္ဗန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတံ ပီဌသမာရူဠှံ ဝါ မဉ္စသမာရူဠှံ ဝါ ဆမာယံ ဝါ သေမာနံ ယာနိဿ ပုဗ္ဗေ ကလျာဏာနိ ကမ္မာနိ ကတာနိ ကာယေန သုစရိတာနိ ဝါစာယ သုစရိတာနိ မနသာ သုစရိတာနိ, တာနိဿ တမှိ သမယေ ဩလမ္ဗန္တိ အဇ္ဈောလမ္ဗန္တိ အဘိပ္ပလမ္ဗန္တိ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတဿ ‘ဧဝံ ဟောတိ အကတံ ဝတ မေ ပါပံ, အကတံ လုဒ္ဒံ, အကတံ ကိဗ္ဗိသံ. ကတံ ကလျာဏံ, ကတံ ကုသလံ, ကတံ ဘီရုတ္တာဏံ, ယာဝတာ ဘော အကတပါပါနံ အကတလုဒ္ဒါနံ အကတကိဗ္ဗိသာနံ ကတကလျာဏာနံ ကတကုသလာနံ ကတဘီရုတ္တာဏာနံ ဂတိ, တံ ဂတိံ ပေစ္စ ဂစ္ဆာမီ’တိ, သော န သောစတိ န ကိလမတိ န ပရိဒေဝတိ န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ, ‘ကတံ မေ ပုညံ, အကတံ ပါပံ, ယာ ဘဝိဿတိ ဂတိ အကတပါပဿ အကတလုဒ္ဒဿ အကတကိဗ္ဗိသဿ ကတပုညဿ ကတကုသလဿ ကတဘီရုတ္တာဏဿ, တံ ပေစ္စ ဘဝေ ဂတိံ ပစ္စနုဘဝိဿာမီ’တိ ဝိပ္ပဋိသာရော န ဇာယတိ. အဝိပ္ပဋိသာရိနော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသဿ ဝါ ဂိဟိနော ဝါ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ ဘဒ္ဒကံ မရဏံ ဘဒ္ဒိကာ ကာလင်္ကိရိယာတိ ဝဒါမီ’’တိ. ဣဒံ ကမ္မံ.

Này các Tỳ khưu, lại nữa, đối với người trí đang ngồi trên ghế, hoặc đang ngồi trên giường, hoặc đang nằm trên đất, những thiện nghiệp nào đã được người ấy làm từ trước, những thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, vào lúc ấy, những nghiệp ấy bao trùm, bao phủ, che lấp người đó. Này các Tỳ khưu, ví như bóng của những đỉnh núi lớn vào buổi chiều bao trùm, bao phủ, che lấp mặt đất. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, đối với người trí đang ngồi trên ghế, hoặc đang ngồi trên giường, hoặc đang nằm trên đất, những thiện nghiệp nào đã được người ấy làm từ trước, những thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, vào lúc ấy, những nghiệp ấy bao trùm, bao phủ, che lấp người đó. Này các Tỳ khưu, khi ấy, người trí suy nghĩ như vầy: ‘Than ôi, ta đã không làm điều ác, ta đã không làm điều tàn bạo, ta đã không làm điều tội lỗi. Ta đã làm điều thiện, ta đã làm điều lành, ta đã tạo ra sự che chở khỏi sợ hãi. Này các bạn, cảnh giới nào dành cho những người không làm điều ác, không làm điều tàn bạo, không làm điều tội lỗi, đã làm điều thiện, đã làm điều lành, đã tạo ra sự che chở khỏi sợ hãi, sau khi chết, ta sẽ đi đến cảnh giới ấy’. Người ấy không sầu muộn, không mệt mỏi, không than khóc, không đấm ngực kêu la, không rơi vào mê loạn. (Vị ấy nghĩ): ‘Ta đã làm phước, không làm điều ác, cảnh giới nào sẽ có cho người không làm ác, không làm điều tàn bạo, không làm điều tội lỗi, đã làm phước, đã làm điều lành, đã tạo ra sự che chở khỏi sợ hãi, sau khi chết, ta sẽ trải nghiệm cảnh giới ấy trong đời sau’, do đó sự hối hận không sanh khởi. Này các Tỳ khưu, đối với người không hối hận, dù là nữ nhân hay nam nhân, dù là tại gia hay xuất gia, Ta nói rằng có cái chết tốt đẹp, có sự mệnh chung tốt đẹp. Đây là kinh Nghiệp.

‘‘တီဏိမာနိ[Pg.156], ဘိက္ခဝေ, ဒုစ္စရိတာနိ. ကတမာနိ တီဏိ, ကာယဒုစ္စရိတံ ဝစီဒုစ္စရိတံ မနောဒုစ္စရိတံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ. တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သုစရိတာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ကာယသုစရိတံ ဝစီသုစရိတံ မနောသုစရိတံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ သုစရိတာနိ. ဣဒံ ကမ္မံ.

Này các Tỳ khưu, có ba ác hành này. Ba là gì? Thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba ác hành. Này các Tỳ khưu, có ba thiện hành này. Ba là gì? Thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba thiện hành. Đây là kinh Nghiệp.

တတ္ထ ကတမော ဝိပါကော?

Trong số đó, kinh Dị thục là gì?

‘‘လာဘာ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သုလဒ္ဓံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ခဏော ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိလဒ္ဓေါ ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ. ဒိဋ္ဌာ မယာ, ဘိက္ခဝေ, ဆ ဖဿာယတနိကာ နာမ နိရယာ. တတ္ထ ယံ ကိဉ္စိ စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတိ အနိဋ္ဌရူပံယေဝ ပဿတိ, နော ဣဋ္ဌရူပံ. အကန္တရူပံယေဝ ပဿတိ, နော ကန္တရူပံ. အမနာပရူပံယေဝ ပဿတိ, နော မနာပရူပံ.

Này các Tỳ khưu, thật là lợi ích cho các ngươi! Này các Tỳ khưu, các ngươi đã khéo được! Này các Tỳ khưu, các ngươi đã có được cơ hội để sống đời phạm hạnh! Này các Tỳ khưu, Ta đã thấy các địa ngục tên là Sáu Xứ Xúc. Tại đó, bất cứ sắc nào mắt thấy, chỉ thấy sắc không đáng mong muốn, không thấy sắc đáng mong muốn; chỉ thấy sắc không đáng ưa thích, không thấy sắc đáng ưa thích; chỉ thấy sắc không đẹp ý, không thấy sắc đẹp ý.

ယံ ကိဉ္စိ သောတေန သဒ္ဒံ သုဏာတိ…ပေ… ဃာနေန…ပေ… ဇိဝှာယ…ပေ… ကာယေန…ပေ… ယံ ကိဉ္စိ မနသာ ဓမ္မံ ဝိဇာနာတိ အနိဋ္ဌဓမ္မံယေဝ ဝိဇာနာတိ, နော ဣဋ္ဌဓမ္မံ. အကန္တဓမ္မံယေဝ ဝိဇာနာတိ, နော ကန္တဓမ္မံ. အမနာပဓမ္မံယေဝ ဝိဇာနာတိ, နော မနာပဓမ္မံ. လာဘာ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သုလဒ္ဓံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ခဏော ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိလဒ္ဓေါ ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

Bất cứ âm thanh nào tai nghe... (v.v.)... mũi... (v.v.)... lưỡi... (v.v.)... thân... (v.v.)... bất cứ pháp nào ý biết, chỉ biết pháp không đáng mong muốn, không biết pháp đáng mong muốn; chỉ biết pháp không đáng ưa thích, không biết pháp đáng ưa thích; chỉ biết pháp không đẹp ý, không biết pháp đẹp ý. Này các Tỳ khưu, thật là lợi ích cho các ngươi! Này các Tỳ khưu, các ngươi đã khéo được! Này các Tỳ khưu, các ngươi đã có được cơ hội để sống đời phạm hạnh!

‘‘ဒိဋ္ဌာ မယာ, ဘိက္ခဝေ, ဆ ဖဿာယတနိကာ နာမ သဂ္ဂါ. တတ္ထ ယံ ကိဉ္စိ စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတိ ဣဋ္ဌရူပံယေဝ ပဿတိ, နော အနိဋ္ဌရူပံ. ကန္တရူပံယေဝ ပဿတိ, နော အကန္တရူပံ. မနာပရူပံယေဝ ပဿတိ, နော အမနာပရူပံ. ယံ ကိဉ္စိ သောတေန သဒ္ဒံ သုဏာတိ…ပေ… ဃာနေန …ပေ… ဇိဝှာယ…ပေ… ကာယေန…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိဇာနာတိ ဣဋ္ဌဓမ္မံယေဝ ဝိဇာနာတိ, နော အနိဋ္ဌဓမ္မံ. ကန္တဓမ္မံယေဝ ဝိဇာနာတိ, နော အကန္တဓမ္မံ. မနာပဓမ္မံယေဝ ဝိဇာနာတိ, နော အမနာပဓမ္မံ. လာဘာ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သုလဒ္ဓံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ခဏော ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိလဒ္ဓေါ ဗြဟ္မစရိယဝါသာယာ’’တိ. အယံ ဝိပါကော.

Này các Tỳ khưu, Ta đã thấy các cõi trời tên là Sáu Xứ Xúc. Tại đó, bất cứ sắc nào mắt thấy, chỉ thấy sắc đáng mong muốn, không thấy sắc không đáng mong muốn; chỉ thấy sắc đáng ưa thích, không thấy sắc không đáng ưa thích; chỉ thấy sắc đẹp ý, không thấy sắc không đẹp ý. Bất cứ âm thanh nào tai nghe... (v.v.)... mũi... (v.v.)... lưỡi... (v.v.)... thân... (v.v.)... ý biết pháp, chỉ biết pháp đáng mong muốn, không biết pháp không đáng mong muốn; chỉ biết pháp đáng ưa thích, không biết pháp không đáng ưa thích; chỉ biết pháp đẹp ý, không biết pháp không đẹp ý. Này các Tỳ khưu, thật là lợi ích cho các ngươi! Này các Tỳ khưu, các ngươi đã khéo được! Này các Tỳ khưu, các ngươi đã có được cơ hội để sống đời phạm hạnh! Đây là kinh Dị thục.

‘‘သဋ္ဌိဝဿသဟဿာနိ, ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော;

နိရယေ ပစ္စမာနာနံ, ကဒါ အန္တော ဘဝိဿတိ.

Sáu mươi ngàn năm đã trọn vẹn hoàn toàn; đối với những chúng sanh bị nấu trong địa ngục, khi nào sẽ có sự kết thúc?

‘‘နတ္ထိ အန္တော ကုတော အန္တော, န အန္တော ပဋိဒိဿတိ ;

တဒါ ဟိ ပကတံ ပါပံ, တုယှံ မယှဉ္စ မာရိသာ’’တိ.

Không có sự kết thúc, làm sao có sự kết thúc? Không thấy có sự kết thúc. Này các bạn, bởi vì khi ấy ác nghiệp đã được làm bởi các ngươi và bởi ta.

အယံ ဝိပါကော.

Đây là (kinh) Dị thục.

၁၂၁. တတ္ထ [Pg.157] ကတမံ ကမ္မဉ္စ ဝိပါကော စ?

121. Trong ấy, thế nào là (kinh) vừa là Nghiệp vừa là Dị thục?

‘‘အဓမ္မစာရီ ဟိ နရော ပမတ္တော, ယဟိံ ယဟိံ ဂစ္ဆတိ ဒုဂ္ဂတိံ ယော;

သော နံ အဓမ္မော စရိတော ဟနာတိ, သယံ ဂဟီတော ယထာ ကဏှသပ္ပော.

“Người nào sống phi pháp, phóng dật, đi đến bất cứ khổ cảnh nào, thì tại nơi ấy, phi pháp đã được thực hành ấy sẽ giết chết người ấy, giống như con rắn hổ mang bị chính mình bắt lấy.

‘‘န ဟိ ဓမ္မော အဓမ္မော စ, ဥဘော သမဝိပါကိနော;

အဓမ္မော နိရယံ နေတိ, ဓမ္မော ပါပေတိ သုဂ္ဂတိ’’န္တိ.

“Chắc chắn Chánh pháp và Phi pháp, cả hai không có quả báo giống nhau. Phi pháp dẫn đến địa ngục, Chánh pháp đưa đến thiện thú.”

ဣဒံ ကမ္မဉ္စ ဝိပါကော စ.

Đây là (kinh) vừa là Nghiệp vừa là Dị thục.

‘‘မာ, ဘိက္ခဝေ, ပုညာနံ ဘာယိတ္ထ, သုခဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, အဓိဝစနံ ဣဋ္ဌဿ ကန္တဿ ပိယဿ မနာပဿ ယဒိဒံ ပုညာနိ. အဘိဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒီဃရတ္တံ ကတာနံ ပုညာနံ ဣဋ္ဌံ ကန္တံ ပိယံ မနာပံ ဝိပါကံ ပစ္စနုဘူတံ, သတ္တ ဝဿာနိ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတွာ သတ္တ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ န ဣမံ လောကံ ပုနရာဂမာသိံ. သံဝဋ္ဋမာနေ သုဒါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ကပ္ပေ အာဘဿရူပဂေါ ဟောမိ. ဝိဝဋ္ဋမာနေ ကပ္ပေ သုညံ ဗြဟ္မဝိမာနံ ဥပပဇ္ဇာမိ. တတြ သုဒါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မာ ဟောမိ မဟာဗြဟ္မာ အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ. ဆတ္တိံသက္ခတ္တုံ ခေါ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကော အဟောသိံ ဒေဝါနမိန္ဒော, အနေကသတက္ခတ္တုံ ရာဇာ အဟောသိံ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော, ကော ပန ဝါဒေါ ပဒေသရဇ္ဇဿ? တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ ‘ကိဿ နု ခေါ မေ ဣဒံ ကမ္မဿ ဖလံ, ကိဿ ကမ္မဿ ဝိပါကော, ယေနာဟံ ဧတရဟိ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကော ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ’တိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ ‘တိဏ္ဏံ ခေါ မေ ဣဒံ ကမ္မာနံ ဖလံ, တိဏ္ဏံ ကမ္မာနံ ဝိပါကော. ယေနာဟံ ဧတရဟိ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကော ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ’တိ. သေယျထိဒံ, ဒါနဿ ဒမဿ သံယမဿာ’’တိ. တတ္ထ ယဉ္စ ဒါနံ ယော စ ဒမော ယော စ သံယမော, ဣဒံ ကမ္မံ. ယော တပ္ပစ္စယာ ဝိပါကော ပစ္စနုဘူတော, အယံ ဝိပါကော. တထာ စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂေါ ဝတ္တဗ္ဗော.

“Này các Tỳ khưu, chớ sợ hãi các phước thiện. Này các Tỳ khưu, đây là tên gọi của hạnh phúc, của điều mong muốn, đáng ưa, đáng thích, đáng hài lòng, tức là các phước thiện. Này các Tỳ khưu, Ta biết rõ rằng Ta đã trải nghiệm quả báo mong muốn, đáng ưa, đáng thích, đáng hài lòng của các phước thiện đã được làm trong một thời gian dài. Sau khi tu tập tâm từ trong bảy năm, Ta đã không trở lại thế gian này trong bảy kiếp thành và hoại. Này các Tỳ khưu, khi kiếp hoại, Ta sanh vào cõi Quang Âm. Khi kiếp thành, Ta sanh vào cung điện Phạm thiên trống không. Này các Tỳ khưu, tại nơi ấy, Ta là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng chinh phục, không bị chinh phục, người thấy rõ mọi việc, người có quyền lực. Này các Tỳ khưu, Ta đã là Sakka, vua của các vị trời, ba mươi sáu lần. Ta đã là vua Chuyển luân vương, vị vua đúng pháp, vua của chánh pháp, chinh phục bốn phương, người có được sự ổn định trong xứ sở, người sở hữu bảy báu vật, không biết bao nhiêu trăm lần. Huống nữa là ngôi vua chư hầu? Này các Tỳ khưu, Ta đã suy nghĩ thế này: ‘Quả này của ta là do nghiệp nào, là dị thục của nghiệp nào, mà nay ta có đại thần lực, đại oai lực như vậy?’ Này các Tỳ khưu, Ta đã suy nghĩ thế này: ‘Quả này của ta là do ba nghiệp, là dị thục của ba nghiệp, mà nay ta có đại thần lực, đại oai lực như vậy. Đó là: bố thí, điều phục, và phòng hộ.’ Trong ấy, sự bố thí, sự điều phục, và sự phòng hộ, đây là nghiệp. Quả báo được trải nghiệm do duyên ấy, đây là dị thục. Tương tự, kinh Tiểu Nghiệp Phân Biệt cũng nên được nói đến.

ယံ [Pg.158] သုဘဿ မာဏဝဿ တောဒေယျပုတ္တဿ ဒေသိတံ. တတ္ထ ယေ ဓမ္မာ အပ္ပာယုကဒီဃာယုကတာယ သံဝတ္တန္တိ ဗဟွာဗာဓအပ္ပာဗာဓတာယ အပ္ပေသက္ခမဟေသက္ခတာယ ဒုဗ္ဗဏ္ဏသုဝဏ္ဏတာယ နီစကုလိကဥစ္စကုလိကတာယ အပ္ပဘောဂမဟာဘောဂတာယ ဒုပ္ပညပညဝန္တတာယ စ သံဝတ္တန္တိ, ဣဒံ ကမ္မံ. ယာ တတ္ထ အပ္ပာယုကဒီဃာယုကတာ…ပေ… ဒုပ္ပညပညဝန္တတာ, အယံ ဝိပါကော. ဣဒံ ကမ္မဉ္စ ဝိပါကော စ.

Kinh đã được thuyết cho thanh niên Subha, con của Todeyya. Trong ấy, những pháp nào dẫn đến đoản thọ và trường thọ, nhiều bệnh và ít bệnh, ít uy thế và nhiều uy thế, xấu xí và xinh đẹp, sanh trong gia đình hạ tiện và gia đình cao quý, ít tài sản và nhiều tài sản, và ngu dốt và có trí tuệ, đây là nghiệp. Trong ấy, sự đoản thọ và trường thọ... cho đến... sự ngu dốt và có trí tuệ, đây là dị thục. Đây là (kinh) vừa là Nghiệp vừa là Dị thục.

၁၂၂. တတ္ထ ကတမံ ကုသလံ?

122. Trong ấy, thế nào là (kinh) Thiện?

‘‘ဝါစာနုရက္ခီ မနသာ သုသံဝုတော, ကာယေန စ နာကုသလံ ကယိရာ ;

ဧတေ တယော ကမ္မပထေ ဝိသောဓယေ, အာရာဓယေ မဂ္ဂမိသိပ္ပဝေဒိတ’’န္တိ.

“Hãy phòng hộ lời nói, khéo thu thúc ý, và không làm điều bất thiện bằng thân. Hãy thanh lọc ba nghiệp lộ này, và có thể thành tựu con đường do bậc ẩn sĩ tuyên thuyết.”

ဣဒံ ကုသလံ.

Đây là (kinh) Thiện.

‘‘ယဿ ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ နတ္ထိ ဒုက္ကဋံ;

သံဝုတံ တီဟိ ဌာနေဟိ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ.

“Người nào không có hành vi xấu ác qua thân, khẩu, ý, được thu thúc ở ba nơi ấy, Ta gọi người ấy là Bà-la-môn.”

ဣဒံ ကုသလံ.

Đây là (kinh) Thiện.

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကုသလမူလာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? အလောဘော ကုသလမူလံ, အဒေါသော ကုသလမူလံ, အမောဟော ကုသလမူလံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ကုသလမူလာနိ. ဣဒံ ကုသလံ. ‘‘ဝိဇ္ဇာ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ အနုဒေဝ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပဉ္စာ’’တိ. ဣဒံ ကုသလံ.

“Này các Tỳ khưu, có ba thiện căn này. Thế nào là ba? Vô tham là thiện căn, vô sân là thiện căn, vô si là thiện căn. Này các Tỳ khưu, đây là ba thiện căn. Đây là (kinh) Thiện. “Này các Tỳ khưu, minh đi trước trong việc đạt được các pháp thiện, và tàm và quý đi theo sau.” Đây là (kinh) Thiện.

တတ္ထ ကတမံ အကုသလံ?

Trong ấy, thế nào là (kinh) Bất thiện?

‘‘ယဿ အစ္စန္တ ဒုဿီလျံ, မာလုဝါ သာလမိဝေါတ္ထတံ;

ကရောတိ သော တထတ္တာနံ, ယထာ နံ ဣစ္ဆတီ ဒိသော’’တိ.

“Người nào có sự vô giới cực độ bao trùm, như dây leo māluvā bao trùm cây sāla, người ấy tự làm cho mình điều mà kẻ thù mong muốn cho y.”

ဣဒံ အကုသလံ.

Đây là (kinh) Bất thiện.

‘‘အတ္တနာ ဟိ ကတံ ပါပံ, အတ္တဇံ အတ္တသမ္ဘဝံ;

အဘိမတ္ထတိ ဒုမ္မေဓံ, ဝဇိရံဝသ္မမယံ မဏိ’’န္တိ.

“Tội lỗi do chính mình làm, tự mình sanh ra, tự mình phát khởi, sẽ nghiền nát kẻ ngu si, như kim cương nghiền nát viên ngọc làm bằng đá.”

ဣဒံ အကုသလံ.

Đây là (kinh) Bất thiện.

‘‘ဒသ [Pg.159] ကမ္မပထေ နိသေဝိယ, အကုသလာကုသလေဟိ ဝိဝဇ္ဇိတာ;

ဂရဟာ စ ဘဝန္တိ ဒေဝတေ, ဗာလမတီ နိရယေသု ပစ္စရေ’’တိ.

“Thưa thiên nữ, sau khi thực hành mười nghiệp lộ, những người bất thiện bị người thiện lánh xa, họ bị khiển trách, và những kẻ ngu si bị nấu trong các địa ngục.”

ဣဒံ အကုသလံ.

Đây là (kinh) Bất thiện.

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အကုသလမူလာနိ, ကတမာနိ တီဏိ? လောဘော အကုသလမူလံ, ဒေါသော အကုသလမူလံ, မောဟော အကုသလမူလံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ အကုသလမူလာနိ’’. ဣဒံ အကုသလံ.

“Này các Tỳ khưu, có ba bất thiện căn này. Thế nào là ba? Tham là bất thiện căn, sân là bất thiện căn, si là bất thiện căn. Này các Tỳ khưu, đây là ba bất thiện căn.” Đây là (kinh) Bất thiện.

တတ္ထ ကတမံ ကုသလဉ္စ အကုသလဉ္စ?

Trong ấy, thế nào là (kinh) vừa Thiện vừa Bất thiện?

‘‘ယာဒိသံ ဝပတေ ဗီဇံ, တာဒိသံ ဟရတေ ဖလံ;

ကလျာဏကာရီ ကလျာဏံ, ပါပကာရီ စ ပါပက’’န္တိ.

“Gieo hạt giống nào, gặt quả ấy. Người làm lành gặt quả lành, người làm ác gặt quả ác.”

တတ္ထ ယံ အာဟ ‘‘ကလျာဏကာရီ ကလျာဏ’’န္တိ, ဣဒံ ကုသလံ. ယံ အာဟ ‘‘ပါပကာရီ စ ပါပက’’န္တိ, ဣဒံ အကုသလံ. ဣဒံ ကုသလဉ္စ အကုသလဉ္စ.

Trong ấy, lời nói ‘người làm lành gặt quả lành’ là Thiện. Lời nói ‘người làm ác gặt quả ác’ là Bất thiện. Đây là (kinh) vừa Thiện vừa Bất thiện.

‘‘သုဘေန ကမ္မေန ဝဇန္တိ သုဂ္ဂတိံ, အပါယဘူမိံ အသုဘေန ကမ္မုနာ;

ခယာ စ ကမ္မဿ ဝိမုတ္တစေတသော, နိဗ္ဗန္တိ တေ ဇောတိရိဝိန္ဓနက္ခယာ’’.

“Do nghiệp tốt, chúng sanh đi đến thiện thú; do nghiệp xấu, (họ đi) đến cõi khổ. Và do sự đoạn tận của nghiệp, với tâm giải thoát, họ tịch diệt như ngọn lửa tắt khi hết nhiên liệu.”

တတ္ထ ယံ အာဟ ‘‘သုဘေန ကမ္မေန ဝဇန္တိ သုဂ္ဂတိ’’န္တိ, ဣဒံ ကုသလံ. ယံ အာဟ ‘‘အပါယဘူမိံ အသုဘေန ကမ္မုနာ’’တိ, ဣဒံ အကုသလံ. ဣဒံ ကုသလဉ္စ အကုသလဉ္စ.

Trong ấy, lời nói ‘do nghiệp tốt, chúng sanh đi đến thiện thú’ là Thiện. Lời nói ‘(họ đi) đến cõi khổ do nghiệp xấu’ là Bất thiện. Đây là (kinh) vừa Thiện vừa Bất thiện.

၁၂၃. တတ္ထ ကတမံ အနုညာတံ?

123. Trong ấy, thế nào là (kinh) Cho phép?

‘‘ယထာပိ ဘမရော ပုပ္ဖံ, ဝဏ္ဏဂန္ဓမဟေဌယံ ;

ပလေတိ ရသမာဒါယ, ဧဝံ ဂါမေ မုနီ စရေ’’တိ.

“Như con ong lấy mật rồi bay đi, không làm hại đến sắc và hương của đóa hoa, cũng vậy, bậc ẩn sĩ nên đi trong làng.”

ဣဒံ အနုညာတံ.

Đây là (kinh) Cho phép.

‘‘တီဏိမာနိ[Pg.160], ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ကရဏီယာနိ. ကတမာနိ တီဏိ, ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု, ကာယကမ္မဝစီကမ္မေန သမန္နာဂတော ကုသလေန ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ. အာရဒ္ဓဝီရိယော ခေါ ပန ဟောတိ ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာယ သစ္ဆိကိရိယာယ. ပညဝါ ခေါ ပန ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ တီဏိ ကရဏီယာနီ’’တိ. ဣဒံ အနုညာတံ.

“Này các Tỳ khưu, có ba việc này là những việc cần làm của các Tỳ khưu. Thế nào là ba? Này các Tỳ khưu, ở đây, Tỳ khưu sống được thu thúc bởi sự thu thúc của giới bổn Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, thọ trì và học tập trong các học giới, có thân nghiệp và khẩu nghiệp thiện lành, mạng sống trong sạch. Lại nữa, vị ấy có tinh tấn đã được khởi xướng, có sức mạnh, có nỗ lực kiên cố, không từ bỏ gánh nặng để đoạn trừ các pháp bất thiện, để tu tập và chứng ngộ các pháp thiện. Lại nữa, vị ấy có trí tuệ, được trang bị trí tuệ về sự sinh diệt, thánh thiện, có khả năng xuyên thấu, đưa đến sự đoạn tận khổ một cách chân chánh. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba việc cần làm của các Tỳ khưu.” Đây là (kinh) được chấp thuận.

‘‘ဒသယိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ. ကတမေ ဒသ? ‘ဝေဝဏ္ဏိယမှိ အဇ္ဈုပဂတော’တိ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ…ပေ… ဣမေ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဒသ ဓမ္မာ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ’’တိ. ဣဒံ အနုညာတံ.

“Này các Tỳ khưu, có mười pháp này người xuất gia cần phải thường xuyên quán xét. Thế nào là mười? ‘Ta đã đạt đến trạng thái khác biệt (về hình sắc)’ là điều người xuất gia cần phải thường xuyên quán xét… cho đến… Này các Tỳ khưu, đây chính là mười pháp người xuất gia cần phải thường xuyên quán xét.” Đây là (kinh) được chấp thuận.

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကရဏီယာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ကာယသုစရိတံ ဝစီသုစရိတံ မနောသုစရိတန္တိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ကရဏီယာနီ’’တိ. ဣဒံ အနုညာတံ.

“Này các Tỳ khưu, có ba việc này là những việc cần làm. Thế nào là ba? Thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba việc cần làm.” Đây là (kinh) được chấp thuận.

တတ္ထ ကတမံ ပဋိက္ခိတ္တံ?

Trong số ấy, kinh nào là kinh bị bác bỏ?

‘‘နတ္ထိ ပုတ္တသမံ ပေမံ, နတ္ထိ ဂေါသမိတံ ဓနံ;

နတ္ထိ သူရိယသမာ အာဘာ, သမုဒ္ဒပရမာ သရာ’’တိ.

“Không có tình thương nào bằng tình thương con, không có tài sản nào bằng bò; không có ánh sáng nào bằng mặt trời, biển cả là hồ nước tối thượng.”

ဘဂဝါ အာဟ –

Đức Thế Tôn nói –

‘‘နတ္ထိ အတ္တသမံ ပေမံ, နတ္ထိ ဓညသမံ ဓနံ;

နတ္ထိ ပညာသမာ အာဘာ, ဝုဋ္ဌိဝေပရမာ သရာ’’တိ.

“Không có tình thương nào bằng thương mình, không có tài sản nào bằng lúa gạo; không có ánh sáng nào bằng trí tuệ, mưa thật sự là hồ nước tối thượng.”

ဧတ္ထ ယံ ပုရိမကံ, ဣဒံ ပဋိက္ခိတ္တံ.

Trong hai kinh này, kinh trước là kinh bị bác bỏ.

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေऋ အကရဏီယာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ကာယဒုစ္စရိတံ ဝစီဒုစ္စရိတံ မနောဒုစ္စရိတန္တိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ အကရဏီယာနီ’’တိ. ဣဒံ ပဋိက္ခိတ္တံ.

“Này các Tỳ khưu, có ba việc này là những việc không nên làm. Thế nào là ba? Thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba việc không nên làm.” Đây là (kinh) bị bác bỏ.

၁၂၄. တတ္ထ [Pg.161] ကတမံ အနုညာတဉ္စ ပဋိက္ခိတ္တဉ္စ?

124. Trong số ấy, kinh nào là kinh vừa được chấp thuận vừa bị bác bỏ?

‘‘ကိံသူဓ ဘီတာ ဇနတာ အနေကာ, မဂ္ဂေါ စနေကာယတနော ပဝုတ္တော ;

ပုစ္ဆာမိ တံ ဂေါတမ ဘူရိပည, ကိသ္မိံ ဌိတော ပရလောကံ န ဘာယေတိ.

“Vì sao ở đây nhiều chúng sanh sợ hãi, và con đường với nhiều duyên cớ đã được nói đến? Con xin hỏi Ngài, Gotama bậc trí tuệ rộng lớn, người an trú vào đâu thì không sợ hãi đời sau.”

‘‘ဝါစံ မနဉ္စ ပဏိဓာယ သမ္မာ, ကာယေန ပါပါနိ အကုဗ္ဗမာနော;

ဗဟွန္နပါနံ ဃရမာဝသန္တော, သဒ္ဓေါ မုဒူ သံဝိဘာဂီ ဝဒညူ;

ဧတေသု ဓမ္မေသု ဌိတော စတူသု, ဓမ္မေ ဌိတော ပရလောကံ န ဘာယေ’’တိ.

“Hướng lời nói và ý một cách chân chánh, không làm các điều ác bằng thân; sống trong nhà có nhiều cơm nước, có đức tin, nhu hòa, biết chia sẻ, rộng lượng; người an trú trong bốn pháp này, an trú trong pháp, sẽ không sợ hãi đời sau.”

တတ္ထ ယံ အာဟ ‘‘ဝါစံ မနဉ္စ ပဏိဓာယ သမ္မာ’’တိ, ဣဒံ အနုညာတံ. ‘‘ကာယေန ပါပါနိ အကုဗ္ဗမာနော’’တိ, ဣဒံ ပဋိက္ခိတ္တံ. ‘‘ဗဟွန္နပါနံ ဃရမာဝသန္တော, သဒ္ဓေါ မုဒူ သံဝိဘာဂီ ဝဒညူ. ဧတေသု ဓမ္မေသု ဌိတော စတူသု, ဓမ္မေ ဌိတော ပရလောကံ န ဘာယေ’’တိ, ဣဒံ အနုညာတံ. ဣဒံ အနုညာတဉ္စ ပဋိက္ခိတ္တဉ္စ.

Trong đó, lời nói rằng ‘hướng lời nói và ý một cách chân chánh’ là được chấp thuận. Lời nói ‘không làm các điều ác bằng thân’ là bị bác bỏ. Lời nói ‘sống trong nhà có nhiều cơm nước, có đức tin, nhu hòa, biết chia sẻ, rộng lượng; người an trú trong bốn pháp này, an trú trong pháp, sẽ không sợ hãi đời sau’ là được chấp thuận. Đây là (kinh) vừa được chấp thuận vừa bị bác bỏ.

‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ, ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ;

သစိတ္တပရိယောဒါပနံ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါနသာသနံ’’.

“Không làm mọi điều ác, thành tựu các điều thiện, giữ tâm ý trong sạch, đó là lời dạy của các vị Phật.”

တတ္ထ ယံ အာဟ ‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိ, ဣဒံ ပဋိက္ခိတ္တံ, ယံ အာဟ ‘‘ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ’’တိ, ဣဒံ အနုညာတံ. ဣဒံ အနုညာတဉ္စ ပဋိက္ခိတ္တဉ္စ.

Trong đó, lời nói ‘không làm mọi điều ác’ là bị bác bỏ, lời nói ‘thành tựu các điều thiện’ là được chấp thuận. Đây là (kinh) vừa được chấp thuận vừa bị bác bỏ.

‘‘ကာယသမာစာရမ္ပာဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ. ဝစီသမာစာရမ္ပာဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ. မနောသမာစာရမ္ပာဟံ ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ…ပေ… ပရိယေသနမ္ပာဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ’’.

“Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành. Này Thiên chủ, Ta nói rằng khẩu hành có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành. Này Thiên chủ, Ta nói rằng ý hành có hai loại… cho đến… Này Thiên chủ, Ta nói rằng sự tìm cầu có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành.”

‘‘ကာယသမာစာရမ္ပာဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ယထာရူပဉ္စ ခေါ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဧဝရူပေါ ကာယသမာစာရော န သေဝိတဗ္ဗော. တတ္ထ ယံ ဇညာ ကာယသမာစာရံ [Pg.162] ‘‘ဣမံ ခေါ မေ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’’တိ, ဧဝရူပေါ ကာယသမာစာရော သေဝိတဗ္ဗော. ‘‘ကာယသမာစာရမ္ပာဟံ ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ‘‘ဝစီသမာစာရံ…ပေ… ‘‘ပရိယေသနမ္ပာဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ယထာရူပဉ္စ ခေါ ပရိယေသနံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဧဝရူပါ ပရိယေသနာ န သေဝိတဗ္ဗာ. တတ္ထ ယံ ဇညာ ပရိယေသနံ ‘‘ဣမံ ခေါ မေ ပရိယေသနံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’’တိ, ဧဝရူပါ ပရိယေသနာ သေဝိတဗ္ဗာ. ‘‘ပရိယေသနမ္ပာဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“Này Thiên chủ, Ta nói rằng ‘thân hành có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành’. Lời này đã được nói ra, và do duyên vào đâu mà được nói? Khi thực hành một loại thân hành nào đó mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm, thì loại thân hành như vậy không nên thực hành. Ở đây, người ấy nên biết về thân hành rằng: ‘Khi ta thực hành thân hành này, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng’, thì loại thân hành như vậy nên được thực hành. Lời Ta nói rằng ‘Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành’ là do duyên vào điều này mà được nói. ‘Khẩu hành… cho đến… ‘Này Thiên chủ, Ta nói rằng sự tìm cầu có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành’. Lời này đã được nói ra, và do duyên vào đâu mà được nói? Khi thực hành một loại tìm cầu nào đó mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm, thì loại tìm cầu như vậy không nên thực hành. Ở đây, người ấy nên biết về sự tìm cầu rằng: ‘Khi ta thực hành sự tìm cầu này, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng’, thì loại tìm cầu như vậy nên được thực hành. Lời Ta nói rằng ‘Này Thiên chủ, Ta nói rằng sự tìm cầu có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành’ là do duyên vào điều này mà được nói.”

တတ္ထ ယံ အာဟ ‘‘သေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’’တိ, ဣဒံ အနုညာတံ. ယံ အာဟ ‘‘န သေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’’တိ, ဣဒံ ပဋိက္ခိတ္တံ. ဣဒံ အနုညာတဉ္စ ပဋိက္ခိတ္တဉ္စ.

Trong đó, lời nói ‘nên thực hành’ là được chấp thuận. Lời nói ‘không nên thực hành’ là bị bác bỏ. Đây là (kinh) vừa được chấp thuận vừa bị bác bỏ.

၁၇၀. တတ္ထ ကတမော ထဝေါ?

170. Trong số ấy, kinh nào là kinh tán thán?

‘‘မဂ္ဂါနဋ္ဌင်္ဂိကော သေဋ္ဌော, သစ္စာနံ စတုရော ပဒါ;

ဝိရာဂေါ သေဋ္ဌော ဓမ္မာနံ, ဒွိပဒါနဉ္စ စက္ခုမာ’’တိ.

“Trong các con đường, Bát Chánh Đạo là tối thượng; trong các sự thật, bốn câu kệ là tối thượng; trong các pháp, ly tham là tối thượng; và trong các loài hai chân, bậc có mắt là tối thượng.”

အယံ ထဝေါ.

Đây là (kinh) tán thán.

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဂ္ဂါနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ အပဒါ ဝါ ဒွိပဒါ ဝါ စတုပ္ပဒါ ဝါ ဗဟုပ္ပဒါ ဝါ ရူပိနော ဝါ အရူပိနော ဝါ သညိနော ဝါ အသညိနော ဝါ နေဝသညီနာသညိနော ဝါ, တထာဂတော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ သေဋ္ဌမက္ခာယတိ ပဝရမက္ခာယတိ, ယဒိဒံ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ ပဏ္ဏတ္တိသင်္ခတာနံ ဝါ အသင်္ခတာနံ ဝါ, ဝိရာဂေါ တေသံ ဓမ္မာနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ သေဋ္ဌမက္ခာယတိ ပဝရမက္ခာယတိ, ယဒိဒံ မဒနိမ္မဒနော…ပေ… နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ. ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, သံဃာနံ ပဏ္ဏတ္တိ ဂဏာနံ ပဏ္ဏတ္တိ မဟာဇနသန္နိပါတာနံ ပဏ္ဏတ္တိ, တထာဂတသာဝကသံဃော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ သေဋ္ဌမက္ခာယတိ ပဝရမက္ခာယတိ, ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ…ပေ… ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာတိ.

“Này các Tỳ khưu, có ba điều tối thượng này. Ba điều nào? Này các Tỳ khưu, trong tất cả chúng sanh, hoặc không chân, hoặc hai chân, hoặc bốn chân, hoặc nhiều chân, hoặc có sắc, hoặc không có sắc, hoặc có tưởng, hoặc không có tưởng, hoặc không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng, Như Lai được gọi là tối thượng trong số ấy, được gọi là ưu việt, được gọi là cao cả, tức là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các Tỳ khưu, trong tất cả các pháp, hoặc là pháp hữu vi hoặc là pháp vô vi, sự ly tham được gọi là tối thượng trong các pháp ấy, được gọi là ưu việt, được gọi là cao cả, tức là sự dập tắt mọi say đắm... sự đoạn diệt, Niết-bàn. Này các Tỳ khưu, trong tất cả các chúng Tăng, các hội chúng, các đoàn thể đông người, Tăng chúng đệ tử của Như Lai được gọi là tối thượng trong số ấy, được gọi là ưu việt, được gọi là cao cả, tức là bốn đôi tám vị... là ruộng phước của thế gian.”

‘‘သဗ္ဗလောကုတ္တရော [Pg.163] သတ္ထာ, ဓမ္မော စ ကုသလက္ခတော ;

ဂဏော စ နရသီဟဿ, တာနိ တီဏိ ဝိဿိဿရေ.

“Bậc Đạo Sư siêu việt tất cả thế gian, và Giáo pháp được khéo thuyết giảng; và hội chúng của bậc Nhân Sư, ba điều ấy là đặc biệt thù thắng.”

‘‘သမဏပဒုမသဉ္စယော ဂဏော, ဓမ္မဝရော စ ဝိဒူနံ သက္ကတော;

နရဝရဒမကော စ စက္ခုမာ, တာနိ တီဏိ လောကဿ ဥတ္တရိ.

“Hội chúng là tập hợp các vị Sa-môn như hoa sen, và Pháp bảo cao thượng được các bậc hiền trí tôn kính; và bậc Điều Ngự những người cao quý, bậc có mắt, ba điều ấy là tối thượng trong thế gian.”

‘‘သတ္ထာ စ အပ္ပဋိသမော, ဓမ္မော စ သဗ္ဗော နိရုပဒါဟော;

အရိယော စ ဂဏဝရော, တာနိ ခလု ဝိဿိဿရေ တီဏိ.

“Bậc Đạo Sư không ai sánh bằng, và Giáo pháp hoàn toàn không có phiền não; và hội chúng Thánh giả cao thượng, quả thật ba điều ấy là đặc biệt thù thắng.”

‘‘သစ္စနာမော ဇိနော ခေမော သဗ္ဗာဘိဘူ, သစ္စဓမ္မော နတ္ထညော တဿ ဥတ္တရိ;

အရိယသံဃော နိစ္စံ ဝိညူနံ ပူဇိတော, တာနိ တီဏိ လောကဿ ဥတ္တရိ.

“Bậc có danh hiệu là Chân Thật, bậc Chiến Thắng, bậc An Ổn, bậc Chế Ngự tất cả, Chân Pháp, không có pháp nào khác cao hơn pháp ấy; Thánh Tăng luôn được các bậc hiền trí cúng dường, ba điều ấy là tối thượng trong thế gian.”

‘‘ဧကာယနံ ဇာတိခယန္တဒဿီ, မဂ္ဂံ ပဇာနာတိ ဟိတာနုကမ္ပီ;

ဧတေန မဂ္ဂေန တရိံသု ပုဗ္ဗေ, တရိဿန္တိ ယေ စ တရန္တိ ဩဃံ.

“Bậc thấy sự đoạn tận của sanh, bậc thương xót vì lợi ích, biết rõ con đường độc nhất. Nhờ con đường này, các vị xưa đã vượt qua, và những vị sẽ vượt qua, và những vị đang vượt qua bộc lưu.”

‘‘တံ တာဒိသံ ဒေဝမနုဿသေဋ္ဌံ;

သတ္တာ နမဿန္တိ ဝိသုဒ္ဓိပေက္ခာ’’တိ.

“Vị ấy, bậc như vậy, bậc tối thắng trong chư Thiên và loài người; các chúng sanh mong cầu sự thanh tịnh đảnh lễ.”

အယံ ထဝေါတိ.

Đây là bài tán thán.

တတ္ထ လောကိယံ သုတ္တံ ဒွီဟိ သုတ္တေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ သံကိလေသဘာဂိယေန စ ဝါသနာဘာဂိယေန စ. လောကုတ္တရံပိ သုတ္တံ တီဟိ သုတ္တေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ ဒဿနဘာဂိယေန စ ဘာဝနာဘာဂိယေန စ အသေက္ခဘာဂိယေန စ. လောကိယဉ္စ လောကုတ္တရဉ္စ. ယသ္မိံ သုတ္တေ ယံ ယံ ပဒံ ဒိဿတိ သံကိလေသဘာဂိယံ ဝါ ဝါသနာဘာဂိယံ ဝါ, တေန တေန လောကိယန္တိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, ဒဿနဘာဂိယံ ဝါ ဘာဝနာဘာဂိယံ ဝါ အသေက္ခဘာဂိယံ ဝါ ယံ ယံ ပဒံ ဒိဿတိ တေန တေန လောကုတ္တရန္တိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ.

Trong đó, kinh thuộc về thế gian nên được chỉ rõ bằng hai kinh: kinh thuộc phần ô nhiễm và kinh thuộc phần tiềm tàng. Kinh thuộc về siêu thế cũng nên được chỉ rõ bằng ba kinh: kinh thuộc phần kiến đạo, kinh thuộc phần tu tập, và kinh thuộc phần vô học. (Kinh) vừa thuộc thế gian vừa thuộc siêu thế. Trong kinh nào, thấy có phần nào thuộc ô nhiễm hoặc thuộc tiềm tàng, thì do phần đó nên được chỉ rõ là thuộc thế gian; thấy có phần nào thuộc kiến đạo, hoặc thuộc tu tập, hoặc thuộc vô học, thì do phần đó nên được chỉ rõ là thuộc siêu thế.

ဝါသနာဘာဂိယံ [Pg.164] သုတ္တံ သံကိလေသဘာဂိယဿ သုတ္တဿ နိဂ္ဃာတာယ, ဒဿနဘာဂိယံ သုတ္တံ ဝါသနာဘာဂိယဿ သုတ္တဿ နိဂ္ဃာတာယ, ဘာဝနာဘာဂိယံ သုတ္တံ ဒဿနဘာဂိယဿ သုတ္တဿ ပဋိနိဿဂ္ဂါယ, အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ ဘာဝနာဘာဂိယဿ သုတ္တဿ ပဋိနိဿဂ္ဂါယ, အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရတ္ထံ.

Kinh thuộc phần tiềm tàng là để chế ngự kinh thuộc phần ô nhiễm, kinh thuộc phần kiến đạo là để chế ngự kinh thuộc phần tiềm tàng, kinh thuộc phần tu tập là để từ bỏ kinh thuộc phần kiến đạo, kinh thuộc phần vô học là để từ bỏ kinh thuộc phần tu tập, kinh thuộc phần vô học là vì mục đích hiện tại lạc trú.

လောကုတ္တရံ သုတ္တံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ ဆဗ္ဗီသတိယာ ပုဂ္ဂလေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, တေ တီဟိ သုတ္တေဟိ သမနွေသိတဗ္ဗာ ဒဿနဘာဂိယေန ဘာဝနာဘာဂိယေန အသေက္ခဘာဂိယေန စာတိ.

Kinh siêu thế có chúng sanh làm nền tảng nên được chỉ rõ bằng hai mươi sáu hạng người, các vị ấy nên được tìm hiểu kỹ lưỡng qua ba kinh: kinh thuộc phần kiến đạo, kinh thuộc phần tu tập, và kinh thuộc phần vô học.

တတ္ထ ဒဿနဘာဂိယံ သုတ္တံ ပဉ္စဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ ဧကဗီဇိနာ ကောလံကောလေန သတ္တက္ခတ္တုပရမေန သဒ္ဓါနုသာရိနာ ဓမ္မာနုသာရိနာ စာတိ, ဒဿနဘာဂိယံ သုတ္တံ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. ဘာဝနာဘာဂိယံ သုတ္တံ ဒွါဒသဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ သကဒါဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နေန, သကဒါဂါမိနာ, အနာဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နေန, အနာဂါမိနာ, အန္တရာ ပရိနိဗ္ဗာယိနာ, ဥပဟစ္စ ပရိနိဗ္ဗာယိနာ, အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိနာ, သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိနာ, ဥဒ္ဓံသောတေန အကနိဋ္ဌဂါမိနာ, သဒ္ဓါဝိမုတ္တေန, ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တေန, ကာယသက္ခိနာ စာတိ, ဘာဝနာဘာဂိယံ သုတ္တံ ဣမေဟိ ဒွါဒသဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ နဝဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ သဒ္ဓါဝိမုတ္တေန, ပညာဝိမုတ္တေန, သုညတဝိမုတ္တေန, အနိမိတ္တဝိမုတ္တေန, အပ္ပဏိဟိတဝိမုတ္တေန, ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တေန သမသီသိနာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ စာတိ, အသေက္ခဘာဂိယံ သုတ္တံ ဣမေဟိ နဝဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. ဧဝံ လောကုတ္တရံ သုတ္တံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ ဣမေဟိ ဆဗ္ဗီသတိယာ ပုဂ္ဂလေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ.

Trong đó, kinh thuộc phần kiến đạo nên được chỉ rõ bằng năm hạng người: vị Nhất Chủng, vị Gia Tộc Chuyển Tộc, vị Thất Lai Tối Đa, vị Tùy Tín Hành, và vị Tùy Pháp Hành; kinh thuộc phần kiến đạo nên được chỉ rõ bằng năm hạng người này. Kinh thuộc phần tu tập nên được chỉ rõ bằng mười hai hạng người: vị thực hành để chứng ngộ quả Nhất Lai, vị Nhất Lai, vị thực hành để chứng ngộ quả Bất Lai, vị Bất Lai, vị Trung Gian Bát-niết-bàn, vị Tổn Giảm Bát-niết-bàn, vị Vô Hành Bát-niết-bàn, vị Hữu Hành Bát-niết-bàn, vị Thượng Lưu đến cõi Sắc Cứu Cánh, vị Tín Giải Thoát, vị Kiến Đáo, và vị Thân Chứng; kinh thuộc phần tu tập nên được chỉ rõ bằng mười hai hạng người này. Kinh thuộc phần vô học nên được chỉ rõ bằng chín hạng người: vị Tín Giải Thoát, vị Tuệ Giải Thoát, vị Không Giải Thoát, vị Vô Tướng Giải Thoát, vị Vô Nguyện Giải Thoát, vị Câu Phần Giải Thoát, vị Đồng Đẳng, vị Độc Giác Phật và vị Chánh Đẳng Giác; kinh thuộc phần vô học nên được chỉ rõ bằng chín hạng người này. Như vậy, kinh siêu thế có chúng sanh làm nền tảng nên được chỉ rõ bằng hai mươi sáu hạng người này.

လောကိယံ သုတ္တံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ ဧကူနဝီသတိယာ ပုဂ္ဂလေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. တေ စရိတေဟိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ သမနွေသိတဗ္ဗာ ကေစိ ရာဂစရိတာ, ကေစိ ဒေါသစရိတာ, ကေစိ မောဟစရိတာ, ကေစိ ရာဂစရိတာ စ ဒေါသစရိတာ စ, ကေစိ ရာဂစရိတာ စ မောဟစရိတာ စ, ကေစိ ဒေါသစရိတာ စ မောဟစရိတာ စ, ကေစိ ရာဂစရိတာ စ ဒေါသစရိတာ စ မောဟစရိတာ စ, ရာဂမုခေ ဌိတော ရာဂစရိတော, ရာဂမုခေ ဌိတော ဒေါသစရိတော, ရာဂမုခေ ဌိတော မောဟစရိတော, ရာဂမုခေ ဌိတော ရာဂစရိတော စ ဒေါသစရိတော စ မောဟစရိတော စ, ဒေါသမုခေ ဌိတော ဒေါသစရိတော, ဒေါသမုခေ ဌိတော မောဟစရိတော, ဒေါသမုခေ ဌိတော ရာဂစရိတော, ဒေါသမုခေ ဌိတော ရာဂစရိတော စ ဒေါသစရိတော [Pg.165] စ မောဟစရိတော စ, မောဟမုခေ ဌိတော မောဟစရိတော, မောဟမုခေ ဌိတော ရာဂစရိတော မောဟမုခေ ဌိတော ဒေါသစရိတော, မောဟမုခေ ဌိတော ရာဂစရိတော စ ဒေါသစရိတော စ မောဟစရိတော စာတိ, လောကိယံ သုတ္တံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ ဣမေဟိ ဧကူနဝီသတိယာ ပုဂ္ဂလေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ.

Kinh thế gian có nền tảng là chúng sanh nên được trình bày bởi mười chín hạng người. Các vị ấy được trình bày theo tánh hạnh, nên được tìm hiểu. Một số là người có tánh tham, một số là người có tánh sân, một số là người có tánh si, một số là người có tánh tham và tánh sân, một số là người có tánh tham và tánh si, một số là người có tánh sân và tánh si, một số là người có tánh tham, tánh sân và tánh si. Người có tánh tham đứng ở cửa ngõ của tham, người có tánh sân đứng ở cửa ngõ của tham, người có tánh si đứng ở cửa ngõ của tham, người có tánh tham, tánh sân và tánh si đứng ở cửa ngõ của tham. Người có tánh sân đứng ở cửa ngõ của sân, người có tánh si đứng ở cửa ngõ của sân, người có tánh tham đứng ở cửa ngõ của sân, người có tánh tham, tánh sân và tánh si đứng ở cửa ngõ của sân. Người có tánh si đứng ở cửa ngõ của si, người có tánh tham đứng ở cửa ngõ của si, người có tánh sân đứng ở cửa ngõ của si, người có tánh tham, tánh sân và tánh si đứng ở cửa ngõ của si. Kinh thế gian có nền tảng là chúng sanh nên được trình bày bởi mười chín hạng người này.

ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ သီလဝန္တေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, တေ သီလဝန္တော ပဉ္စ ပုဂ္ဂလာ ပကတိသီလံ သမာဒါနသီလံ စိတ္တပ္ပသာဒေါ သမထော ဝိပဿနာ စာတိ, ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ.

Kinh Vāsanābhāgiya nên được trình bày bởi những người có giới. Những người có giới ấy là năm hạng người: (người có) giới tự nhiên, (người có) giới do thọ trì, (người có) tâm tịnh tín, (người có) chỉ, và (người có) quán. Kinh Vāsanābhāgiya nên được trình bày bởi năm hạng người này.

လောကုတ္တရံ သုတ္တံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ တီဟိ သုတ္တေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ ဒဿနဘာဂိယေန ဘာဝနာဘာဂိယေန အသေက္ခဘာဂိယေန စ.

Kinh siêu thế có nền tảng là pháp nên được trình bày bởi ba kinh: bởi kinh Dassanabhāgiya, bởi kinh Bhāvanābhāgiya, và bởi kinh Asekkhabhāgiya.

လောကိယဉ္စ လောကုတ္တရဉ္စ သတ္တာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဥဘယေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, ဉာဏံ ပညာယ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ ပညိန္ဒြိယေန ပညာဗလေန အဓိပညာသိက္ခာယ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေန သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ တီရဏာယ သန္တီရဏာယ ဓမ္မေ ဉာဏေန အနွယေ ဉာဏေန ခယေ ဉာဏေန အနုပ္ပာဒေ ဉာဏေန အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယေန အညိန္ဒြိယေန အညာတာဝိန္ဒြိယေန စက္ခုနာ ဝိဇ္ဇာယ ဗုဒ္ဓိယာ ဘူရိယာ မေဓာယ, ယံ ယံ ဝါ ပန လဗ္ဘတိ, တေန တေန ပညာဓိဝစနေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ.

(Kinh) thế gian và siêu thế, có nền tảng là chúng sanh và có nền tảng là pháp, nên được trình bày bởi cả hai. Trí nên được trình bày bởi tuệ: bởi tuệ quyền, bởi tuệ lực, bởi tăng thượng tuệ học, bởi trạch pháp giác chi, bởi chánh kiến, bởi sự thẩm sát, bởi sự thẩm xét, bởi pháp trí, bởi tùy trí, bởi tận trí, bởi vô sanh trí, bởi vị tri đương tri quyền, bởi dĩ tri quyền, bởi cụ tri quyền, bởi mắt (trí tuệ), bởi minh, bởi giác, bởi tuệ rộng, bởi tuệ nhanh; hoặc bất cứ danh từ nào của tuệ có được, nên được trình bày bởi danh từ ấy của tuệ.

ဉေယျံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေဟိ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေဟိ ဟီနပ္ပဏီတေဟိ ဒူရသန္တိကေဟိ သင်္ခတာသင်္ခတေဟိ ကုသလာကုသလာဗျာကတေဟိ သင်္ခေပတော ဝါ ဆဟိ အာရမ္မဏေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. ဉာဏဉ္စ ဉေယျဉ္စ တဒုဘယေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, ပညာပိ အာရမ္မဏဘူတာ ဉေယျံ, ယံ ကိဉ္စိ အာရမ္မဏဘူတံ အဇ္ဈတ္တိကံ ဝါ ဗာဟိရံ ဝါ, သဗ္ဗံ တံ သင်္ခတေန အသင်္ခတေန စ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ.

Đối tượng của trí nên được trình bày bởi (các pháp) quá khứ, vị lai, và hiện tại; bởi (các pháp) nội và ngoại; bởi (các pháp) hạ liệt và cao thượng; bởi (các pháp) xa và gần; bởi (các pháp) hữu vi và vô vi; bởi (các pháp) thiện, bất thiện, và vô ký; hoặc một cách tóm tắt, bởi sáu đối tượng. Trí và đối tượng của trí nên được trình bày bởi cả hai phương diện ấy. Tuệ trở thành đối tượng cũng được gọi là đối tượng của trí. Bất cứ điều gì trở thành đối tượng, dù là nội hay ngoại, tất cả những điều ấy nên được trình bày bởi (pháp) hữu vi và vô vi.

ဒဿနံ ဘာဝနာ သကဝစနံ ပရဝစနံ ဝိသဇ္ဇနီယံ အဝိသဇ္ဇနီယံ ကမ္မံ ဝိပါကောတိ သဗ္ဗတ္ထ တဒုဘယံ သုတ္တေ ယထာ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ, တထာ ဥပဓာရယိတွာ လဗ္ဘမာနတော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, ယံ ဝါ ပန ကိဉ္စိ ဘဂဝါ အညတရဝစနံ ဘာသတိ, သဗ္ဗံ တံ ယထာနိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဓာရယိတဗ္ဗံ.

(Kinh) Kiến, Tu, Tự ngôn, Tha ngôn, Cần giải đáp, Không cần giải đáp, Nghiệp, Quả; trong tất cả các kinh, cả hai phương diện ấy (hữu vi và vô vi) nên được trình bày theo cách có thể đạt được sau khi đã xem xét như đã được trình bày. Hoặc bất cứ lời dạy nào khác mà Đức Thế Tôn thuyết giảng, tất cả những lời dạy ấy nên được ghi nhớ như đã được trình bày.

ဒုဝိဓော ဟေတု ယဉ္စ ကမ္မံ ယေ စ ကိလေသာ, သမုဒယော ကိလေသာ. တတ္ထ ကိလေသာ သံကိလေသဘာဂိယေန သုတ္တေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. သမုဒယော သံကိလေသဘာဂိယေန [Pg.166] စ ဝါသနာဘာဂိယေန စ သုတ္တေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. တတ္ထ ကုသလံ စတူဟိ သုတ္တေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ ဝါသနာဘာဂိယေန ဒဿနဘာဂိယေန ဘာဝနာဘာဂိယေန အသေက္ခဘာဂိယေန စ. အကုသလံ သံကိလေသဘာဂိယေန သုတ္တေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. ကုသလဉ္စ အကုသလဉ္စ တဒုဘယေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. အနုညာတံ ဘဂဝတော အနုညာတာယ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, တံ ပဉ္စဝိဓံ သံဝရော ပဟာနံ ဘာဝနာ သစ္ဆိကိရိယာ ကပ္ပိယာနုလောမောတိ, ယံ ဒိဿတိ တာသု တာသု ဘူမီသု, တံ ကပ္ပိယာနုလောမေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. ပဋိက္ခိတ္တံ ဘဂဝတာ ပဋိက္ခိတ္တကာရဏေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. အနုညာတဉ္စ ပဋိက္ခိတ္တဉ္စ တဒုဘယေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. ထဝေါ ပသံသာယ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. သော ပဉ္စဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော ဘဂဝတော ဓမ္မဿ အရိယသံဃဿ အရိယဓမ္မာနံ သိက္ခာယ လောကိယဂုဏသမ္ပတ္တိယာတိ. ဧဝံ ထဝေါ ပဉ္စဝိဓေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော.

Nhân có hai loại: nghiệp và các phiền não. Tập khởi là các phiền não. Trong đó, các phiền não nên được trình bày bởi kinh Saṃkilesabhāgiya. Tập khởi nên được trình bày bởi kinh Saṃkilesabhāgiya và kinh Vāsanābhāgiya. Trong đó, pháp thiện nên được trình bày bởi bốn kinh: Vāsanābhāgiya, Dassanabhāgiya, Bhāvanābhāgiya, và Asekkhabhāgiya. Pháp bất thiện nên được trình bày bởi kinh Saṃkilesabhāgiya. Pháp thiện và pháp bất thiện nên được trình bày bởi cả hai phương diện ấy. (Kinh) Cho phép nên được trình bày bởi sự cho phép của Đức Thế Tôn. Điều đó có năm loại: phòng hộ, đoạn trừ, tu tập, chứng ngộ, và tùy thuận sự thích hợp. Điều gì được thấy trong các cảnh giới ấy, điều đó nên được trình bày bởi sự tùy thuận thích hợp. (Kinh) Ngăn cấm nên được trình bày bởi lý do ngăn cấm của Đức Thế Tôn. (Kinh) Cho phép và Ngăn cấm nên được trình bày bởi cả hai phương diện ấy. (Kinh) Tán thán nên được trình bày bởi sự tán thán. Điều đó nên được hiểu theo năm loại: tán thán Đức Thế Tôn, Pháp, Thánh Tăng, các Thánh pháp, học giới và sự thành tựu các phẩm chất thế gian. Như vậy, (kinh) Tán thán nên được trình bày theo năm loại.

ဣန္ဒြိယဘူမိ နဝဟိ ပဒေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, ကိလေသဘူမိ နဝဟိ ပဒေဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, ဧဝမေတာနိ အဋ္ဌာရသ ပဒါနိ ဟောန္တိ နဝ ပဒါနိ ကုသလာနိ နဝ ပဒါနိ အကုသလာနီတိ, တထာဟိ ဝုတ္တံ ‘‘အဋ္ဌာရသ မူလပဒါ ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, သာသနပ္ပဋ္ဌာနေ’’တိ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော –

Cảnh giới của các quyền nên được trình bày bởi chín đề mục, cảnh giới của các phiền não nên được trình bày bởi chín đề mục. Như vậy, có mười tám đề mục này: chín đề mục thiện và chín đề mục bất thiện. Vì quả thật đã được nói rằng: "Mười tám đề mục gốc rễ nên được thấy ở đâu? (Trong) Nền tảng của giáo pháp." Do đó, Tôn giả Mahākaccāyana đã nói:

‘‘နဝဟိ စ ပဒေဟိ ကုသလာ, နဝဟိ စ ယုဇ္ဇန္တိ အကုသလပ္ပက္ခာ;

ဧတေ ခလု မူလပဒါ, ဘဝန္တိ အဋ္ဌာရသ ပဒါနီ’’တိ.

"Các pháp thiện (liên quan) đến chín đề mục, và phe bất thiện cũng liên quan đến chín (đề mục); quả thật, những đề mục gốc rễ này trở thành mười tám đề mục."

နိယုတ္တံ သာသနပ္ပဋ္ဌာနံ.

Nền tảng của giáo pháp đã được liên kết (với các kinh).

ဧတ္တာဝတာ သမတ္တာ နေတ္တိ ယာ အာယသ္မတာ မဟာကစ္စာယနေန ဘာသိတာ ဘဂဝတာ အနုမောဒိတာ မူလသင်္ဂီတိယံ သင်္ဂီတာတိ.

Đến đây, bộ Nettī, bộ mà đã được Tôn giả Mahākaccāyana thuyết giảng, đã được Đức Thế Tôn tùy hỷ, đã được các vị Trưởng lão kết tập trong lần kết tập đầu tiên, đã được hoàn tất.

နေတ္တိပ္ပကရဏံ နိဋ္ဌိတံ.

Tác phẩm Nettī đã kết thúc.