නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

ඛුද්දකනිකායෙ

Tiểu Bộ Kinh

පටිසම්භිදාමග්ගපාළි

Vô Ngại Giải Đạo

1. මහාවග්ගො

1. Đại Phẩm

මාතිකා

Mẫu Đề

1. සොතාවධානෙ [Pg.1] පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

1. Trí tuệ trong sự chú tâm lắng nghe là Văn Tuệ Trí.

2. සුත්වාන සංවරෙ පඤ්ඤා සීලමයෙ ඤාණං.

2. Sau khi nghe, trí tuệ trong sự phòng hộ là Giới Tuệ Trí.

3. සංවරිත්වා සමාදහනෙ පඤ්ඤා සමාධිභාවනාමයෙ ඤාණං.

3. Sau khi phòng hộ, trí tuệ trong sự định tĩnh là Định Tu Tiến Tuệ Trí.

4. පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං.

4. Trí tuệ trong sự nắm bắt các duyên là Trí An Trú Pháp.

5. අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං ධම්මානං සඞ්ඛිපිත්වා වවත්ථානෙ පඤ්ඤා සම්මසනෙ ඤාණං.

5. Sau khi tóm tắt, trí tuệ trong sự xác định các pháp quá khứ, vị lai, và hiện tại là Biến Tri Tư Sát Trí.

6. පච්චුප්පන්නානං ධම්මානං විපරිණාමානුපස්සනෙ පඤ්ඤා උදයබ්බයානුපස්සනෙ ඤාණං.

6. Trí tuệ trong sự tùy quán sự biến hoại của các pháp hiện tại là Trí Tùy Quán Sanh Diệt.

7. ආරම්මණං පටිසඞ්ඛා භඞ්ගානුපස්සනෙ පඤ්ඤා විපස්සනෙ ඤාණං.

7. Sau khi thẩm sát đối tượng, trí tuệ trong sự tùy quán sự hoại diệt là Quán Trí.

8. භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං.

8. Trí tuệ trong sự hiện khởi như là điều đáng sợ là Trí Thấy Sự Nguy Hại.

9. මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං.

9. Trí tuệ trong sự thẩm sát và an trú với lòng mong muốn giải thoát là Trí Xả Hành.

10. බහිද්ධා වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා ගොත්‍රභුඤාණං.

10. Trí tuệ trong sự vượt thoát và xoay chiều khỏi (các tướng) bên ngoài là Trí Chuyển Tộc.

11. දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං.

11. Trí tuệ trong sự vượt thoát và xoay chiều khỏi cả hai là Đạo Trí.

12. පයොගප්පටිප්පස්සද්ධි පඤ්ඤා ඵලෙ ඤාණං.

12. Trí tuệ trong sự an tịnh của nỗ lực là Quả Trí.

13. ඡින්නවටුමානුපස්සනෙ [Pg.2] පඤ්ඤා විමුත්තිඤාණං.

13. Trí tuệ trong sự tùy quán vòng luân hồi đã được cắt đứt là Giải Thoát Trí.

14. තදා සමුදාගතෙ ධම්මෙ පස්සනෙ පඤ්ඤා පච්චවෙක්ඛණෙ ඤාණං.

14. Trí tuệ trong sự thấy các pháp đã sanh khởi vào lúc ấy là Phản Khán Trí.

15. අජ්ඣත්තවවත්ථානෙ පඤ්ඤා වත්ථුනානත්තෙ ඤාණං.

15. Trí tuệ trong sự xác định các pháp nội phần là Trí Về Sự Đa Dạng Của Vật.

16. බහිද්ධාවවත්ථානෙ පඤ්ඤා ගොචරනානත්තෙ ඤාණං.

16. Trí tuệ trong sự xác định các pháp ngoại phần là Trí Về Sự Đa Dạng Của Cảnh.

17. චරියාවවත්ථානෙ පඤ්ඤා චරියානානත්තෙ ඤාණං.

17. Trí tuệ trong sự xác định các hạnh là Trí Về Sự Đa Dạng Của Hạnh.

18. චතුධම්මවවත්ථානෙ පඤ්ඤා භූමිනානත්තෙ ඤාණං.

18. Trí tuệ trong sự xác định bốn pháp là Trí Về Sự Đa Dạng Của Các Địa.

19. නවධම්මවවත්ථානෙ පඤ්ඤා ධම්මනානත්තෙ ඤාණං.

19. Trí tuệ trong sự xác định chín pháp là Trí Về Sự Đa Dạng Của Các Pháp.

20. අභිඤ්ඤාපඤ්ඤා ඤාතට්ඨෙ ඤාණං.

20. Trí tuệ về thắng trí là Trí Về Nghĩa Đã Biết.

21. පරිඤ්ඤාපඤ්ඤා තීරණට්ඨෙ ඤාණං.

21. Trí tuệ về liễu tri là Trí Về Nghĩa Thẩm Sát.

22. පහානෙ පඤ්ඤා පරිච්චාගට්ඨෙ ඤාණං.

22. Trí tuệ trong sự đoạn tận là Trí Về Nghĩa Từ Bỏ.

23. භාවනාපඤ්ඤා එකරසට්ඨෙ ඤාණං.

23. Trí tuệ về sự tu tiến là Trí Về Nghĩa Nhất Vị.

24. සච්ඡිකිරියාපඤ්ඤා ඵස්සනට්ඨෙ ඤාණං.

24. Trí tuệ về sự chứng ngộ là Trí Về Nghĩa Xúc Chứng.

25. අත්ථනානත්තෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං.

25. Trí tuệ trong sự đa dạng của các nghĩa là Trí Về Nghĩa Vô Ngại Giải.

26. ධම්මනානත්තෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං.

26. Trí tuệ trong sự đa dạng của các pháp được gọi là Pháp phân tích trí.

27. නිරුත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං.

27. Trí tuệ trong sự đa dạng của ngữ nguyên được gọi là Từ nguyên phân tích trí.

28. පටිභානනානත්තෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං.

28. Trí tuệ trong sự đa dạng của biện tài được gọi là Biện tài phân tích trí.

29. විහාරනානත්තෙ පඤ්ඤා විහාරට්ඨෙ ඤාණං.

29. Trí tuệ trong sự đa dạng của các cảnh trú được gọi là Trú xứ trí.

30. සමාපත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා සමාපත්තට්ඨෙ ඤාණං.

30. Trí tuệ trong sự đa dạng của các sự nhập định được gọi là Nhập định trí.

31. විහාරසමාපත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා විහාරසමාපත්තට්ඨෙ ඤාණං.

31. Trí tuệ trong sự đa dạng của các cảnh trú và sự nhập định được gọi là Trú và nhập định trí.

32. අවික්ඛෙපපරිසුද්ධත්තා ආසවසමුච්ඡෙදෙ පඤ්ඤා ආනන්තරිකසමාධිම්හි ඤාණං.

32. Trí tuệ trong sự đoạn trừ các lậu hoặc do sự thanh tịnh không tán loạn được gọi là Vô gián định trí.

33. දස්සනාධිපතෙය්‍යං සන්තො ච විහාරාධිගමො පණීතාධිමුත්තතා පඤ්ඤා අරණවිහාරෙ ඤාණං.

33. Trí tuệ có tuệ quán làm chủ, sự chứng đắc cảnh trú an tịnh, và sự hướng tâm đến điều cao thượng được gọi là Vô tránh trú trí.

34. ද්වීහි [Pg.3] බලෙහි සමන්නාගතත්තා තයො ච සඞ්ඛාරානං පටිප්පස්සද්ධියා සොළසහි ඤාණචරියාහි නවහි සමාධිචරියාහි වසිභාවතා පඤ්ඤා නිරොධසමාපත්තියා ඤාණං.

34. Trí tuệ do sự thành tựu hai lực, do sự an tịnh của ba loại hành, do sự thuần thục trong mười sáu tuệ hành và chín định hành được gọi là Diệt tận định trí.

35. සම්පජානස්ස පවත්තපරියාදානෙ පඤ්ඤා පරිනිබ්බානෙ ඤාණං.

35. Trí tuệ trong sự chấm dứt hoàn toàn các pháp hữu vi của người có tỉnh giác được gọi là Bát-niết-bàn trí.

36. සබ්බධම්මානං සම්මා සමුච්ඡෙදෙ නිරොධෙ ච අනුපට්ඨානතා පඤ්ඤා සමසීසට්ඨෙ ඤාණං.

36. Trí tuệ là sự không tái hiện trong sự đoạn trừ và đoạn diệt hoàn toàn tất cả các pháp được gọi là Đẳng thủ trí.

37. පුථුනානත්තතෙජපරියාදානෙ පඤ්ඤා සල්ලෙඛට්ඨෙ ඤාණං.

37. Trí tuệ trong sự đoạn tận uy lực của các pháp riêng lẻ và đa dạng được gọi là Tước giảm trí.

38. අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං.

38. Trí tuệ trong trạng thái không thụ động, đã được phát khởi, và được sách tấn được gọi là Tinh tấn trí.

39. නානාධම්මප්පකාසනතා පඤ්ඤා අත්ථසන්දස්සනෙ ඤාණං.

39. Trí tuệ là sự làm sáng tỏ các pháp đa dạng được gọi là Hiển thị nghĩa trí.

40. සබ්බධම්මානං එකසඞ්ගහතානානත්තෙකත්තපටිවෙධෙ පඤ්ඤා දස්සනවිසුද්ධිඤාණං.

40. Trí tuệ trong sự thông suốt về tính đồng nhất và dị biệt của tất cả các pháp được thâu tóm làm một được gọi là Kiến thanh tịnh trí.

41. විදිතත්තා පඤ්ඤා ඛන්තිඤාණං.

41. Trí tuệ do đã biết rõ được gọi là Kham nhẫn trí.

42. ඵුට්ඨත්තා පඤ්ඤා පරියොගාහණෙ ඤාණං.

42. Trí tuệ do đã tiếp xúc được gọi là Thẩm thấu trí.

43. සමොදහනෙ පඤ්ඤා පදෙසවිහාරෙ ඤාණං.

43. Trí tuệ trong sự hợp nhất được gọi là Cục bộ trú trí.

44. අධිපතත්තා පඤ්ඤා සඤ්ඤාවිවට්ටෙ ඤාණං.

44. Trí tuệ do sự làm chủ được gọi là Tưởng ly hệ trí.

45. නානත්තෙ පඤ්ඤා චෙතොවිවට්ටෙ ඤාණං.

45. Trí tuệ trong sự đa dạng được gọi là Tư ly hệ trí.

46. අධිට්ඨානෙ පඤ්ඤා චිත්තවිවට්ටෙ ඤාණං.

46. Trí tuệ trong sự quyết định được gọi là Tâm ly hệ trí.

47. සුඤ්ඤතෙ පඤ්ඤා ඤාණවිවට්ටෙ ඤාණං.

47. Trí tuệ trong tánh không được gọi là Trí ly hệ trí.

48. වොසග්ගෙ පඤ්ඤා විමොක්ඛවිවට්ටෙ ඤාණං.

48. Trí tuệ trong sự từ bỏ được gọi là Giải thoát ly hệ trí.

49. තථට්ඨෙ පඤ්ඤා සච්චවිවට්ටෙ ඤාණං.

49. Trí tuệ trong thực tánh được gọi là Đế ly hệ trí.

50. කායම්පි චිත්තම්පි එකවවත්ථානතා සුඛසඤ්ඤඤ්ච ලහුසඤ්ඤඤ්ච අධිට්ඨානවසෙන ඉජ්ඣනට්ඨෙ පඤ්ඤා ඉද්ධිවිධෙ ඤාණං.

50. Trí tuệ trong sự thành tựu do năng lực quyết định thân và tâm là một, cùng với lạc tưởng và khinh khoái tưởng được gọi là Thần thông trí.

51. විතක්කවිප්ඵාරවසෙන නානත්තෙකත්තසද්දනිමිත්තානං පරියොගාහණෙ පඤ්ඤා සොතධාතුවිසුද්ධිඤාණං.

51. Trí tuệ trong sự thẩm thấu các thanh tướng đa dạng và đồng nhất do năng lực của tầm lan rộng được gọi là Nhĩ giới thanh tịnh trí.

52. තිණ්ණන්නං [Pg.4] චිත්තානං විප්ඵාරත්තා ඉන්ද්‍රියානං පසාදවසෙන නානත්තෙකත්තවිඤ්ඤාණචරියා පරියොගාහණෙ පඤ්ඤා චෙතොපරියඤාණං.

52. Trí tuệ trong sự thẩm thấu các thức hành đa dạng và đồng nhất do năng lực trong sáng của các căn và do sự lan rộng của ba loại tâm được gọi là Tha tâm trí.

53. පච්චයප්පවත්තානං ධම්මානං නානත්තෙකත්තකම්මවිප්ඵාරවසෙන පරියොගාහණෙ පඤ්ඤා පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණං.

53. Trí tuệ trong sự thẩm thấu các pháp diễn tiến do duyên sanh, do năng lực của nghiệp lan rộng đa dạng và đồng nhất được gọi là Túc mạng tùy niệm trí.

54. ඔභාසවසෙන නානත්තෙකත්තරූපනිමිත්තානං දස්සනට්ඨෙ පඤ්ඤා දිබ්බචක්ඛුඤාණං.

54. Trí tuệ trong trạng thái thấy được các sắc tướng đa dạng và đồng nhất do năng lực của ánh sáng được gọi là Thiên nhãn trí.

55. චතුසට්ඨියා ආකාරෙහි තිණ්ණන්නං ඉන්ද්‍රියානං වසීභාවතා පඤ්ඤා ආසවානං ඛයෙ ඤාණං.

55. Trí tuệ là sự thuần thục trong ba loại quyền qua sáu mươi bốn phương diện được gọi là Lậu tận trí.

56. පරිඤ්ඤට්ඨෙ පඤ්ඤා දුක්ඛෙ ඤාණං.

56. Trí tuệ trong ý nghĩa liễu tri là trí tuệ về khổ.

57. පහානට්ඨෙ පඤ්ඤා සමුදයෙ ඤාණං.

57. Trí tuệ trong ý nghĩa đoạn tận là trí tuệ về tập.

58. සච්ඡිකිරියට්ඨෙ පඤ්ඤා නිරොධෙ ඤාණං.

58. Trí tuệ trong ý nghĩa chứng ngộ là trí tuệ về diệt.

59. භාවනට්ඨෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං.

59. Trí tuệ trong ý nghĩa tu tập là trí tuệ về đạo.

60. දුක්ඛෙ ඤාණං.

60. Trí tuệ về khổ.

61. දුක්ඛසමුදයෙ ඤාණං.

61. Trí tuệ về tập khởi của khổ.

62. දුක්ඛනිරොධෙ ඤාණං.

62. Trí tuệ về sự đoạn diệt của khổ.

63. දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං.

63. Trí tuệ về con đường đưa đến sự đoạn diệt của khổ.

64. අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං.

64. Trí tuệ về nghĩa đạt thông.

65. ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං.

65. Trí tuệ về pháp đạt thông.

66. නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං.

66. Trí tuệ về từ ngữ đạt thông.

67. පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං.

67. Trí tuệ về biện tài đạt thông.

68. ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තෙ ඤාණං.

68. Trí tuệ biết các căn hơn kém.

69. සත්තානං ආසයානුසයෙ ඤාණං.

69. Trí tuệ biết ý muốn và khuynh hướng tiềm ẩn của chúng sanh.

70. යමකපාටිහීරෙ ඤාණං.

70. Trí tuệ về song thông.

71. මහාකරුණාසමාපත්තියා ඤාණං.

71. Trí tuệ về sự nhập đại bi.

72. සබ්බඤ්ඤුතඤාණං.

72. Toàn giác trí.

73. අනාවරණඤාණං[Pg.5].

73. Vô ngại trí.

ඉමානි තෙසත්තති ඤාණානි. ඉමෙසං තෙසත්තතියා ඤාණානං සත්තසට්ඨි ඤාණානි සාවකසාධාරණානි; ඡ ඤාණානි අසාධාරණානි සාවකෙහි.

Đây là bảy mươi ba loại trí tuệ. Trong bảy mươi ba loại trí tuệ này, có sáu mươi bảy loại trí tuệ là thông thường đối với các vị Thinh văn; sáu loại trí tuệ là không thông thường đối với các vị Thinh văn.

මාතිකා නිට්ඨිතා.

Phần Mẫu Đề đã kết thúc.

1. ඤාණකථා

1. Luận về Trí Tuệ

1. සුතමයඤාණනිද්දෙසො

1. Thuyết minh về Văn Tuệ Trí

1. කථං සොතාවධානෙ පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං?

1. Thế nào là trí tuệ trong sự lắng nghe, là trí tuệ do văn?

‘‘ඉමෙ ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

“Các pháp này cần được thắng tri,” đây là sự lắng nghe; trí tuệ biết rõ điều ấy là trí tuệ do văn.

‘‘ඉමෙ ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

“Các pháp này cần được liễu tri,” đây là sự lắng nghe; trí tuệ biết rõ điều ấy là trí tuệ do văn.

‘‘ඉමෙ ධම්මා පහාතබ්බා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

“Các pháp này cần được đoạn tận,” đây là sự lắng nghe; trí tuệ biết rõ điều ấy là trí tuệ do văn.

‘‘ඉමෙ ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

“Các pháp này cần được tu tập,” đây là sự lắng nghe; trí tuệ biết rõ điều ấy là trí tuệ do văn.

‘‘ඉමෙ ධම්මා සච්ඡිකාතබ්බා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

“Các pháp này cần được chứng ngộ,” đây là sự lắng nghe; trí tuệ biết rõ điều ấy là trí tuệ do văn.

‘‘ඉමෙ ධම්මා හානභාගියා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

“Các pháp này thuộc phần suy thoái,” đây là sự lắng nghe; trí tuệ biết rõ điều ấy là trí tuệ do văn.

‘‘ඉමෙ ධම්මා ඨිතිභාගියා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

“Các pháp này thuộc phần tồn tại,” đây là sự lắng nghe; trí tuệ biết rõ điều ấy là trí tuệ do văn.

‘‘ඉමෙ ධම්මා විසෙසභාගියා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

Sự lắng nghe chăm chú (sotāvadhāna) là (câu): ‘Các pháp này thuộc phần đặc biệt.’ Trí tuệ hiểu biết điều ấy là trí tuệ do văn (sutamaye ñāṇaṃ).

‘‘ඉමෙ ධම්මා නිබ්බෙධභාගියා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

Sự lắng nghe chăm chú (sotāvadhāna) là (câu): ‘Các pháp này thuộc phần thâm nhập.’ Trí tuệ hiểu biết điều ấy là trí tuệ do văn (sutamaye ñāṇaṃ).

‘‘සබ්බෙ [Pg.6] සඞ්ඛාරා අනිච්චා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

Sự lắng nghe chăm chú (sotāvadhāna) là (câu): ‘Tất cả các pháp hữu vi là vô thường.’ Trí tuệ hiểu biết điều ấy là trí tuệ do văn (sutamaye ñāṇaṃ).

‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

Sự lắng nghe chăm chú (sotāvadhāna) là (câu): ‘Tất cả các pháp hữu vi là khổ.’ Trí tuệ hiểu biết điều ấy là trí tuệ do văn (sutamaye ñāṇaṃ).

‘‘සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

Sự lắng nghe chăm chú (sotāvadhāna) là (câu): ‘Tất cả các pháp là vô ngã.’ Trí tuệ hiểu biết điều ấy là trí tuệ do văn (sutamaye ñāṇaṃ).

‘‘ඉදං දුක්ඛං අරියසච්ච’’න්ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

Sự lắng nghe chăm chú (sotāvadhāna) là (câu): ‘Đây là Thánh đế về Khổ.’ Trí tuệ hiểu biết điều ấy là trí tuệ do văn (sutamaye ñāṇaṃ).

‘‘ඉදං දුක්ඛසමුදයං අරියසච්ච’’න්ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

Sự lắng nghe chăm chú (sotāvadhāna) là (câu): ‘Đây là Thánh đế về Tập khởi của Khổ.’ Trí tuệ hiểu biết điều ấy là trí tuệ do văn (sutamaye ñāṇaṃ).

‘‘ඉදං දුක්ඛනිරොධං අරියසච්ච’’න්ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

Sự lắng nghe chăm chú (sotāvadhāna) là (câu): ‘Đây là Thánh đế về sự Diệt Khổ.’ Trí tuệ hiểu biết điều ấy là trí tuệ do văn (sutamaye ñāṇaṃ).

‘‘ඉදං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්ච’’න්ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

Sự lắng nghe chăm chú (sotāvadhāna) là (câu): ‘Đây là Thánh đế về con đường đưa đến sự Diệt Khổ.’ Trí tuệ hiểu biết điều ấy là trí tuệ do văn (sutamaye ñāṇaṃ).

2. කථං ‘‘ඉමෙ ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං?

2. Sự lắng nghe chăm chú (sotāvadhāna) về câu: ‘Các pháp này cần được thắng tri,’ và trí tuệ hiểu biết điều ấy là trí tuệ do văn (sutamaye ñāṇaṃ) là như thế nào?

එකො ධම්මො අභිඤ්ඤෙය්‍යො – සබ්බෙ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා. ද්වෙ ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යා – ද්වෙ ධාතුයො. තයො ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යා – තිස්සො ධාතුයො. චත්තාරො ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යා – චත්තාරි අරියසච්චානි. පඤ්ච ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යා – පඤ්ච විමුත්තායතනානි. ඡ ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යා – ඡ අනුත්තරියානි. සත්ත ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යා – සත්ත නිද්දසවත්ථූනි. අට්ඨ ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යා – අට්ඨ අභිභායතනානි. නව ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යා – නව අනුපුබ්බවිහාරා. දස ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යා – දස නිජ්ජරවත්ථූනි.

Một pháp cần được thắng tri – tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực. Hai pháp cần được thắng tri – hai giới. Ba pháp cần được thắng tri – ba giới. Bốn pháp cần được thắng tri – bốn Thánh đế. Năm pháp cần được thắng tri – năm xứ giải thoát. Sáu pháp cần được thắng tri – sáu pháp vô thượng. Bảy pháp cần được thắng tri – bảy nền tảng chỉ dẫn. Tám pháp cần được thắng tri – tám thắng xứ. Chín pháp cần được thắng tri – chín sự an trú tuần tự. Mười pháp cần được thắng tri – mười sự việc làm cho (nghiệp) tiêu mòn.

3. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤෙය්‍යං. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං අභිඤ්ඤෙය්‍යං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤෙය්‍යං; රූපා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; චක්ඛුසම්ඵස්සො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි අභිඤ්ඤෙය්‍යං. සොතං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සද්දා [Pg.7] අභිඤ්ඤෙය්‍යා…පෙ… ඝානං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ගන්ධා අභිඤ්ඤෙය්‍යා… ජිව්හා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රසා අභිඤ්ඤෙය්‍යා… කායො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඵොට්ඨබ්බා අභිඤ්ඤෙය්‍යා… මනො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; මනොවිඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං, මනොසම්ඵස්සො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි අභිඤ්ඤෙය්‍යං.’’

3. Này các Tỳ khưu, tất cả cần được thắng tri. Và này các Tỳ khưu, thế nào là tất cả cần được thắng tri? Này các Tỳ khưu, con mắt cần được thắng tri; các sắc cần được thắng tri; nhãn thức cần được thắng tri; nhãn xúc cần được thắng tri; và cảm thọ nào sanh khởi do duyên nhãn xúc, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc không khổ không lạc, cảm thọ ấy cũng cần được thắng tri. Lỗ tai cần được thắng tri; các tiếng cần được thắng tri... cho đến... mũi cần được thắng tri; các mùi cần được thắng tri... lưỡi cần được thắng tri; các vị cần được thắng tri... thân cần được thắng tri; các vật xúc chạm cần được thắng tri... ý cần được thắng tri; các pháp cần được thắng tri; ý thức cần được thắng tri; ý xúc cần được thắng tri; và cảm thọ nào sanh khởi do duyên ý xúc, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc không khổ không lạc, cảm thọ ấy cũng cần được thắng tri.

රූපං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; වෙදනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සඤ්ඤා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සඞ්ඛාරා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; විඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Sắc cần được thắng tri; thọ cần được thắng tri; tưởng cần được thắng tri; các hành cần được thắng tri; thức cần được thắng tri.

චක්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සොතං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ඝානං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ජිව්හා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; කායො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; මනො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. රූපා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සද්දා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ගන්ධා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රසා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ඵොට්ඨබ්බා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යා. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සොතවිඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ඝානවිඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ජිව්හාවිඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; කායවිඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; මනොවිඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. චක්ඛුසම්ඵස්සො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සොතසම්ඵස්සො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඝානසම්ඵස්සො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජිව්හාසම්ඵස්සො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; කායසම්ඵස්සො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; මනොසම්ඵස්සො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; කායසම්ඵස්සජා වෙදනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා. රූපසඤ්ඤා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සද්දසඤ්ඤා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ගන්ධසඤ්ඤා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රසසඤ්ඤා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ධම්මසඤ්ඤා අභිඤ්ඤෙය්‍යා. රූපසඤ්චෙතනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සද්දසඤ්චෙතනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ගන්ධසඤ්චෙතනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රසසඤ්චෙතනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ධම්මසඤ්චෙතනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා. රූපතණ්හා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සද්දතණ්හා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ගන්ධතණ්හා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රසතණ්හා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ඵොට්ඨබ්බතණ්හා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ධම්මතණ්හා අභිඤ්ඤෙය්‍යා. රූපවිතක්කො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සද්දවිතක්කො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ගන්ධවිතක්කො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රසවිතක්කො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඵොට්ඨබ්බවිතක්කො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ධම්මවිතක්කො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. රූපවිචාරො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සද්දවිචාරො අභිඤ්ඤෙය්‍යො[Pg.8]; ගන්ධවිචාරො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රසවිචාරො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඵොට්ඨබ්බවිචාරො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ධම්මවිචාරො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Mắt cần được thắng tri; tai cần được thắng tri; mũi cần được thắng tri; lưỡi cần được thắng tri; thân cần được thắng tri; ý cần được thắng tri. Các sắc cần được thắng tri; các tiếng cần được thắng tri; các mùi cần được thắng tri; các vị cần được thắng tri; các vật xúc chạm cần được thắng tri; các pháp cần được thắng tri. Nhãn thức cần được thắng tri; nhĩ thức cần được thắng tri; tỷ thức cần được thắng tri; thiệt thức cần được thắng tri; thân thức cần được thắng tri; ý thức cần được thắng tri. Nhãn xúc cần được thắng tri; nhĩ xúc cần được thắng tri; tỷ xúc cần được thắng tri; thiệt xúc cần được thắng tri; thân xúc cần được thắng tri; ý xúc cần được thắng tri. Thọ sanh do nhãn xúc cần được thắng tri; thọ sanh do nhĩ xúc cần được thắng tri; thọ sanh do tỷ xúc cần được thắng tri; thọ sanh do thiệt xúc cần được thắng tri; thọ sanh do thân xúc cần được thắng tri; thọ sanh do ý xúc cần được thắng tri. Tưởng về sắc cần được thắng tri; tưởng về tiếng cần được thắng tri; tưởng về mùi cần được thắng tri; tưởng về vị cần được thắng tri; tưởng về vật xúc chạm cần được thắng tri; tưởng về pháp cần được thắng tri. Tư về sắc cần được thắng tri; tư về tiếng cần được thắng tri; tư về mùi cần được thắng tri; tư về vị cần được thắng tri; tư về vật xúc chạm cần được thắng tri; tư về pháp cần được thắng tri. Ái về sắc cần được thắng tri; ái về tiếng cần được thắng tri; ái về mùi cần được thắng tri; ái về vị cần được thắng tri; ái về vật xúc chạm cần được thắng tri; ái về pháp cần được thắng tri. Tầm về sắc cần được thắng tri; tầm về tiếng cần được thắng tri; tầm về mùi cần được thắng tri; tầm về vị cần được thắng tri; tầm về vật xúc chạm cần được thắng tri; tầm về pháp cần được thắng tri. Tứ về sắc cần được thắng tri; tứ về tiếng cần được thắng tri; tứ về mùi cần được thắng tri; tứ về vị cần được thắng tri; tứ về vật xúc chạm cần được thắng tri; tứ về pháp cần được thắng tri.

4. පථවීධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ආපොධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; තෙජොධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; වායොධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ආකාසධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; විඤ්ඤාණධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා.

4. Địa đại cần được thắng tri; thủy đại cần được thắng tri; hỏa đại cần được thắng tri; phong đại cần được thắng tri; không đại cần được thắng tri; thức đại cần được thắng tri.

පථවීකසිණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ආපොකසිණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; තෙජොකසිණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; වායොකසිණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; නීලකසිණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; පීතකසිණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ලොහිතකසිණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ඔදාතකසිණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ආකාසකසිණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; විඤ්ඤාණකසිණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Biến xứ đất cần được thắng tri; biến xứ nước cần được thắng tri; biến xứ lửa cần được thắng tri; biến xứ gió cần được thắng tri; biến xứ xanh cần được thắng tri; biến xứ vàng cần được thắng tri; biến xứ đỏ cần được thắng tri; biến xứ trắng cần được thắng tri; biến xứ hư không cần được thắng tri; biến xứ thức cần được thắng tri.

කෙසා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ලොමා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; නඛා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; දන්තා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; තචො අභිඤ්ඤෙය්‍යො, මංසං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; න්හාරූ අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අට්ඨී අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අට්ඨිමිඤ්ජා අභිඤ්ඤෙය්‍යා ; වක්කං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; හදයං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; යකනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; කිලොමකං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; පිහකං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; පප්ඵාසං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අන්තං අභිඤ්ඤෙය්‍යං අන්තගුණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; උදරියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; කරීසං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; පිත්තං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සෙම්හං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; පුබ්බො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ලොහිතං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සෙදො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; මෙදො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අස්සු අභිඤ්ඤෙය්‍යං; වසා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ඛෙළො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සිඞ්ඝාණිකා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ලසිකා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; මුත්තං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; මත්ථලුඞ්ගං අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Tóc cần được thắng tri; lông cần được thắng tri; móng cần được thắng tri; răng cần được thắng tri; da cần được thắng tri, thịt cần được thắng tri; gân cần được thắng tri; xương cần được thắng tri; tủy xương cần được thắng tri; thận cần được thắng tri; tim cần được thắng tri; gan cần được thắng tri; màng bao cần được thắng tri; lá lách cần được thắng tri; phổi cần được thắng tri; ruột già cần được thắng tri, ruột non cần được thắng tri; thức ăn mới cần được thắng tri; phân cần được thắng tri; mật cần được thắng tri; đàm cần được thắng tri; mủ cần được thắng tri; máu cần được thắng tri; mồ hôi cần được thắng tri; mỡ đặc cần được thắng tri; nước mắt cần được thắng tri; mỡ lỏng cần được thắng tri; nước miếng cần được thắng tri; nước mũi cần được thắng tri; dịch khớp cần được thắng tri; nước tiểu cần được thắng tri; óc cần được thắng tri.

චක්ඛායතනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; රූපායතනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. සොතායතනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සද්දායතනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ඝානායතනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ගන්ධායතනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජිව්හායතනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; රසායතනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. කායායතනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ඵොට්ඨබ්බායතනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. මනායතනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ධම්මායතනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Nhãn xứ cần được thắng tri; sắc xứ cần được thắng tri. Nhĩ xứ cần được thắng tri; thanh xứ cần được thắng tri. Tỷ xứ cần được thắng tri; hương xứ cần được thắng tri. Thiệt xứ cần được thắng tri; vị xứ cần được thắng tri. Thân xứ cần được thắng tri; xúc xứ cần được thắng tri. Ý xứ cần được thắng tri; pháp xứ cần được thắng tri.

චක්ඛුධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රූපධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා. සොතධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සද්දධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සොතවිඤ්ඤාණධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා. ඝානධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ගන්ධධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ඝානවිඤ්ඤාණධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා. ජිව්හාධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රසධාතු [Pg.9] අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා. කායධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ඵොට්ඨබ්බධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; කායවිඤ්ඤාණධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා. මනොධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ධම්මධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; මනොවිඤ්ඤාණධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා.

Nhãn giới cần được thắng tri; sắc giới cần được thắng tri; nhãn thức giới cần được thắng tri. Nhĩ giới cần được thắng tri; thanh giới cần được thắng tri; nhĩ thức giới cần được thắng tri. Tỷ giới cần được thắng tri; hương giới cần được thắng tri; tỷ thức giới cần được thắng tri. Thiệt giới cần được thắng tri; vị giới cần được thắng tri; thiệt thức giới cần được thắng tri. Thân giới cần được thắng tri; xúc giới cần được thắng tri; thân thức giới cần được thắng tri. Ý giới cần được thắng tri; pháp giới cần được thắng tri; ý thức giới cần được thắng tri.

චක්ඛුන්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සොතින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ඝානින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ජිව්හින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; කායින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; මනින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ජීවිතින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ඉත්ථින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; පුරිසින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සුඛින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; දුක්ඛින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සොමනස්සින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; දොමනස්සින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; උපෙක්ඛින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සද්ධින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; වීරියින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සතින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සමාධින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; පඤ්ඤින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අඤ්ඤින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Nhãn quyền cần được thắng tri; nhĩ quyền cần được thắng tri; tỷ quyền cần được thắng tri; thiệt quyền cần được thắng tri; thân quyền cần được thắng tri; ý quyền cần được thắng tri; mạng quyền cần được thắng tri; nữ quyền cần được thắng tri; nam quyền cần được thắng tri; lạc quyền cần được thắng tri; khổ quyền cần được thắng tri; hỷ quyền cần được thắng tri; ưu quyền cần được thắng tri; xả quyền cần được thắng tri; tín quyền cần được thắng tri; tấn quyền cần được thắng tri; niệm quyền cần được thắng tri; định quyền cần được thắng tri; tuệ quyền cần được thắng tri; vị tri cụ tri quyền cần được thắng tri; dĩ tri quyền cần được thắng tri; cụ tri quyền cần được thắng tri.

5. කාමධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රූපධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අරූපධාතු අභිඤ්ඤෙය්‍යා. කාමභවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපභවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අරූපභවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. සඤ්ඤාභවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අසඤ්ඤාභවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. එකවොකාරභවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චතුවොකාරභවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පඤ්චවොකාරභවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

5. Dục giới cần được thắng tri; sắc giới cần được thắng tri; vô sắc giới cần được thắng tri. Dục hữu cần được thắng tri; sắc hữu cần được thắng tri; vô sắc hữu cần được thắng tri. Tưởng hữu cần được thắng tri; vô tưởng hữu cần được thắng tri; phi tưởng phi phi tưởng hữu cần được thắng tri. Nhất uẩn hữu cần được thắng tri; tứ uẩn hữu cần được thắng tri; ngũ uẩn hữu cần được thắng tri.

6. පඨමං ඣානං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; දුතියං ඣානං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; තතියං ඣානං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; චතුත්ථං ඣානං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; කරුණාචෙතොවිමුත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; මුදිතාචෙතොවිමුත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; උපෙක්ඛාචෙතොවිමුත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා. ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා.

6. Sơ thiền cần được thắng tri; nhị thiền cần được thắng tri; tam thiền cần được thắng tri; tứ thiền cần được thắng tri. Từ tâm giải thoát cần được thắng tri; bi tâm giải thoát cần được thắng tri; hỷ tâm giải thoát cần được thắng tri; xả tâm giải thoát cần được thắng tri. Không vô biên xứ định cần được thắng tri; thức vô biên xứ định cần được thắng tri; vô sở hữu xứ định cần được thắng tri; phi tưởng phi phi tưởng xứ định cần được thắng tri.

අවිජ්ජා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සඞ්ඛාරා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; විඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; නාමරූපං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සළායතනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ඵස්සො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වෙදනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; තණ්හා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; උපාදානං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; භවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජාති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ජරාමරණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Vô minh cần được thắng tri; các hành cần được thắng tri; thức cần được thắng tri; danh-sắc cần được thắng tri; sáu xứ cần được thắng tri; xúc cần được thắng tri; thọ cần được thắng tri; ái cần được thắng tri; thủ cần được thắng tri; hữu cần được thắng tri; sanh cần được thắng tri; già-chết cần được thắng tri.

7. දුක්ඛං [Pg.10] අභිඤ්ඤෙය්‍යං; දුක්ඛසමුදයො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අභිඤ්ඤෙය්‍යා. රූපං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; රූපසමුදයො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපනිරොධගාමිනී පටිපදා අභිඤ්ඤෙය්‍යා. වෙදනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා…පෙ… සඤ්ඤා අභිඤ්ඤෙය්‍යා…පෙ… සඞ්ඛාරා අභිඤ්ඤෙය්‍යා…පෙ… විඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. චක්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං…පෙ… ජරාමරණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ජරාමරණසමුදයො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණනිරොධගාමිනී පටිපදා අභිඤ්ඤෙය්‍යා.

7. Khổ cần được thắng tri; khổ tập cần được thắng tri; khổ diệt cần được thắng tri; con đường đưa đến khổ diệt cần được thắng tri. Sắc cần được thắng tri; sắc tập cần được thắng tri; sắc diệt cần được thắng tri; con đường đưa đến sắc diệt cần được thắng tri. Thọ cần được thắng tri… vân vân… tưởng cần được thắng tri… vân vân… các hành cần được thắng tri… vân vân… thức cần được thắng tri. Mắt cần được thắng tri… vân vân… già-chết cần được thắng tri; già-chết tập cần được thắng tri; già-chết diệt cần được thắng tri; con đường đưa đến già-chết diệt cần được thắng tri.

දුක්ඛස්ස පරිඤ්ඤට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛසමුදයස්ස පහානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛනිරොධස්ස සච්ඡිකිරියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය භාවනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. රූපස්ස පරිඤ්ඤට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපසමුදයස්ස පහානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපනිරොධස්ස සච්ඡිකිරියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපනිරොධගාමිනියා පටිපදාය භාවනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස… චක්ඛුස්ස…පෙ… ජරාමරණස්ස පරිඤ්ඤට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණසමුදයස්ස පහානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණනිරොධස්ස සච්ඡිකිරියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණනිරොධගාමිනියා පටිපදාය භාවනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Ý nghĩa của sự liễu tri về khổ nên được thắng tri; ý nghĩa của sự đoạn tận về tập khởi của khổ nên được thắng tri; ý nghĩa của sự chứng ngộ về sự diệt khổ nên được thắng tri; ý nghĩa của sự tu tập về con đường đưa đến sự diệt khổ nên được thắng tri. Ý nghĩa của sự liễu tri về sắc nên được thắng tri; ý nghĩa của sự đoạn tận về tập khởi của sắc nên được thắng tri; ý nghĩa của sự chứng ngộ về sự diệt sắc nên được thắng tri; ý nghĩa của sự tu tập về con đường đưa đến sự diệt sắc nên được thắng tri. Về thọ… cho đến… về tưởng… về các hành… về thức… về mắt… cho đến… ý nghĩa của sự liễu tri về già-chết nên được thắng tri; ý nghĩa của sự đoạn tận về tập khởi của già-chết nên được thắng tri; ý nghĩa của sự chứng ngộ về sự diệt của già-chết nên được thắng tri; ý nghĩa của sự tu tập về con đường đưa đến sự diệt của già-chết nên được thắng tri.

දුක්ඛස්ස පරිඤ්ඤාපටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛසමුදයස්ස පහානපටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛනිරොධස්ස සච්ඡිකිරියාපටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය භාවනාපටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. රූපස්ස පරිඤ්ඤාපටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපසමුදයස්ස පහානපටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපනිරොධස්ස සච්ඡිකිරියාපටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපනිරොධගාමිනියා පටිපදාය භාවනාපටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස… චක්ඛුස්ස…පෙ… ජරාමරණස්ස පරිඤ්ඤාපටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණසමුදයස්ස පහානපටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණනිරොධස්ස සච්ඡිකිරියාපටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණනිරොධගාමිනියා පටිපදාය භාවනාපටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Ý nghĩa của sự thông đạt bằng liễu tri về khổ nên được thắng tri; ý nghĩa của sự thông đạt bằng đoạn tận về tập khởi của khổ nên được thắng tri; ý nghĩa của sự thông đạt bằng chứng ngộ về sự diệt khổ nên được thắng tri; ý nghĩa của sự thông đạt bằng tu tập về con đường đưa đến sự diệt khổ nên được thắng tri. Ý nghĩa của sự thông đạt bằng liễu tri về sắc nên được thắng tri; ý nghĩa của sự thông đạt bằng đoạn tận về tập khởi của sắc nên được thắng tri; ý nghĩa của sự thông đạt bằng chứng ngộ về sự diệt sắc nên được thắng tri; ý nghĩa của sự thông đạt bằng tu tập về con đường đưa đến sự diệt sắc nên được thắng tri. Về thọ… cho đến… về tưởng… về các hành… về thức… về mắt… cho đến… ý nghĩa của sự thông đạt bằng liễu tri về già-chết nên được thắng tri; ý nghĩa của sự thông đạt bằng đoạn tận về tập khởi của già-chết nên được thắng tri; ý nghĩa của sự thông đạt bằng chứng ngộ về sự diệt của già-chết nên được thắng tri; ý nghĩa của sự thông đạt bằng tu tập về con đường đưa đến sự diệt của già-chết nên được thắng tri.

8. දුක්ඛං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; දුක්ඛසමුදයො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛස්ස සමුදයනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛස්ස ඡන්දරාගනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛස්ස අස්සාදො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛස්ස ආදීනවො [Pg.11] අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. රූපං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; රූපසමුදයො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපස්ස සමුදයනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපස්ස ඡන්දරාගනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපස්ස අස්සාදො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපස්ස ආදීනවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. වෙදනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා…පෙ… සඤ්ඤා අභිඤ්ඤෙය්‍යා… සඞ්ඛාරා අභිඤ්ඤෙය්‍යා… විඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං… චක්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං…පෙ… ජරාමරණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ජරාමරණසමුදයො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණස්ස සමුදයනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණස්ස ඡන්දරාගනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණස්ස අස්සාදො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණස්ස ආදීනවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

8. Khổ nên được thắng tri; tập khởi của khổ nên được thắng tri; sự diệt khổ nên được thắng tri; sự diệt của tập khởi của khổ nên được thắng tri; sự diệt của dục tham đối với khổ nên được thắng tri; vị ngọt của khổ nên được thắng tri; sự nguy hại của khổ nên được thắng tri; sự xuất ly khỏi khổ nên được thắng tri. Sắc nên được thắng tri; tập khởi của sắc nên được thắng tri; sự diệt sắc nên được thắng tri; sự diệt của tập khởi của sắc nên được thắng tri; sự diệt của dục tham đối với sắc nên được thắng tri; vị ngọt của sắc nên được thắng tri; sự nguy hại của sắc nên được thắng tri; sự xuất ly khỏi sắc nên được thắng tri. Thọ nên được thắng tri… cho đến… tưởng nên được thắng tri… các hành nên được thắng tri… thức nên được thắng tri… mắt nên được thắng tri… cho đến… già-chết nên được thắng tri; tập khởi của già-chết nên được thắng tri; sự diệt của già-chết nên được thắng tri; sự diệt của tập khởi của già-chết nên được thắng tri; sự diệt của dục tham đối với già-chết nên được thắng tri; vị ngọt của già-chết nên được thắng tri; sự nguy hại của già-chết nên được thắng tri; sự xuất ly khỏi già-chết nên được thắng tri.

දුක්ඛං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; දුක්ඛසමුදයො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; දුක්ඛස්ස අස්සාදො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛස්ස ආදීනවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. රූපං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; රූපසමුදයො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපනිරොධගාමිනී පටිපදා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රූපස්ස අස්සාදො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපස්ස ආදීනවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; රූපස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. වෙදනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා…පෙ… සඤ්ඤා අභිඤ්ඤෙය්‍යා… සඞ්ඛාරා අභිඤ්ඤෙය්‍යා… විඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං… චක්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං…පෙ… ජරාමරණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ජරාමරණසමුදයො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණනිරොධො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණනිරොධගාමිනී පටිපදා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ජරාමරණස්ස අස්සාදො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණස්ස ආදීනවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ජරාමරණස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Khổ nên được thắng tri; tập khởi của khổ nên được thắng tri; sự diệt khổ nên được thắng tri; con đường đưa đến sự diệt khổ nên được thắng tri; vị ngọt của khổ nên được thắng tri; sự nguy hại của khổ nên được thắng tri; sự xuất ly khỏi khổ nên được thắng tri. Sắc nên được thắng tri; tập khởi của sắc nên được thắng tri; sự diệt sắc nên được thắng tri; con đường đưa đến sự diệt sắc nên được thắng tri; vị ngọt của sắc nên được thắng tri; sự nguy hại của sắc nên được thắng tri; sự xuất ly khỏi sắc nên được thắng tri. Thọ nên được thắng tri… cho đến… tưởng nên được thắng tri… các hành nên được thắng tri… thức nên được thắng tri… mắt nên được thắng tri… cho đến… già-chết nên được thắng tri; tập khởi của già-chết nên được thắng tri; sự diệt của già-chết nên được thắng tri; con đường đưa đến sự diệt của già-chết nên được thắng tri; vị ngọt của già-chết nên được thắng tri; sự nguy hại của già-chết nên được thắng tri; sự xuất ly khỏi già-chết nên được thắng tri.

9. අනිච්චානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; දුක්ඛානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අනත්තානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; නිබ්බිදානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; විරාගානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; නිරොධානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා. රූපෙ අනිච්චානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රූපෙ දුක්ඛානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රූපෙ අනත්තානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රූපෙ නිබ්බිදානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රූපෙ විරාගානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රූපෙ නිරොධානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; රූපෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනා [Pg.12] අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ජරාමරණෙ දුක්ඛානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ජරාමරණෙ අනත්තානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ජරාමරණෙ නිබ්බිදානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ජරාමරණෙ විරාගානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ජරාමරණෙ නිරොධානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ජරාමරණෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා.

9. Vô thường tùy quán nên được thắng tri; khổ tùy quán nên được thắng tri; vô ngã tùy quán nên được thắng tri; yếm ly tùy quán nên được thắng tri; ly tham tùy quán nên được thắng tri; đoạn diệt tùy quán nên được thắng tri; xả ly tùy quán nên được thắng tri. Vô thường tùy quán ở nơi sắc nên được thắng tri; khổ tùy quán ở nơi sắc nên được thắng tri; vô ngã tùy quán ở nơi sắc nên được thắng tri; yếm ly tùy quán ở nơi sắc nên được thắng tri; ly tham tùy quán ở nơi sắc nên được thắng tri; đoạn diệt tùy quán ở nơi sắc nên được thắng tri; xả ly tùy quán ở nơi sắc nên được thắng tri. Ở nơi thọ… cho đến… ở nơi tưởng… ở nơi các hành… ở nơi thức… ở nơi mắt… cho đến… vô thường tùy quán ở nơi già-chết nên được thắng tri; khổ tùy quán ở nơi già-chết nên được thắng tri; vô ngã tùy quán ở nơi già-chết nên được thắng tri; yếm ly tùy quán ở nơi già-chết nên được thắng tri; ly tham tùy quán ở nơi già-chết nên được thắng tri; đoạn diệt tùy quán ở nơi già-chết nên được thắng tri; xả ly tùy quán ở nơi già-chết nên được thắng tri.

10. උප්පාදො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පවත්තං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; නිමිත්තං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ආයූහනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; පටිසන්ධි අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ගති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; නිබ්බත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; උපපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ජාති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ජරා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; බ්‍යාධි අභිඤ්ඤෙය්‍යො, මරණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; සොකො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පරිදෙවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; උපායාසො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

10. Sự sanh khởi nên được thắng tri; sự diễn tiến nên được thắng tri; tướng nên được thắng tri; sự tích lũy nên được thắng tri; sự tái sanh nên được thắng tri; thú nên được thắng tri; sự thành tựu nên được thắng tri; sự hóa sanh nên được thắng tri; sanh nên được thắng tri; già nên được thắng tri; bệnh nên được thắng tri; chết nên được thắng tri; sầu nên được thắng tri; bi nên được thắng tri; não nên được thắng tri.

අනුප්පාදො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අප්පවත්තං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අනිමිත්තං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අනායූහනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අප්පටිසන්ධි අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අගති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අනිබ්බත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අනුපපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අජාති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අජරා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අබ්‍යාධි අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අමතං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අසොකො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අපරිදෙවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අනුපායාසො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Cần phải thắng tri sự không sanh khởi; cần phải thắng tri sự không diễn tiến; cần phải thắng tri sự vô tướng; cần phải thắng tri sự không nỗ lực; cần phải thắng tri sự không tái sanh; cần phải thắng tri sự không có sanh thú; cần phải thắng tri sự không thành tựu; cần phải thắng tri sự không tái hiện; cần phải thắng tri sự không sanh; cần phải thắng tri sự không già; cần phải thắng tri sự không bệnh; cần phải thắng tri sự bất tử; cần phải thắng tri sự không sầu; cần phải thắng tri sự không bi; cần phải thắng tri sự không não.

උප්පාදො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අනුප්පාදො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පවත්තං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අප්පවත්තං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිමිත්තං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අනිමිත්තං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ආයූහනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අනායූහනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා. පටිසන්ධි අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අප්පටිසන්ධි අභිඤ්ඤෙය්‍යා. ගති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අගති අභිඤ්ඤෙය්‍යා. නිබ්බත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අනිබ්බත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා. උපපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අනුපපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා. ජාති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අජාති අභිඤ්ඤෙය්‍යා. ජරා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අජරා අභිඤ්ඤෙය්‍යා. බ්‍යාධි අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අබ්‍යාධි අභිඤ්ඤෙය්‍යො. මරණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අමතං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. සොකො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අසොකො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. පරිදෙවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අපරිදෙවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. උපායාසො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අනුපායාසො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Cần phải thắng tri sự sanh khởi; cần phải thắng tri sự không sanh khởi. Cần phải thắng tri sự diễn tiến; cần phải thắng tri sự không diễn tiến. Cần phải thắng tri tướng; cần phải thắng tri sự vô tướng. Cần phải thắng tri sự nỗ lực; cần phải thắng tri sự không nỗ lực. Cần phải thắng tri sự tái sanh; cần phải thắng tri sự không tái sanh. Cần phải thắng tri sanh thú; cần phải thắng tri sự không có sanh thú. Cần phải thắng tri sự thành tựu; cần phải thắng tri sự không thành tựu. Cần phải thắng tri sự tái hiện; cần phải thắng tri sự không tái hiện. Cần phải thắng tri sự sanh; cần phải thắng tri sự không sanh. Cần phải thắng tri sự già; cần phải thắng tri sự không già. Cần phải thắng tri sự bệnh; cần phải thắng tri sự không bệnh. Cần phải thắng tri sự chết; cần phải thắng tri sự bất tử. Cần phải thắng tri sự sầu; cần phải thắng tri sự không sầu. Cần phải thắng tri sự bi; cần phải thắng tri sự không bi. Cần phải thắng tri sự não; cần phải thắng tri sự không não.

උප්පාදො දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පවත්තං දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිමිත්තං දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ආයූහනා දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පටිසන්ධි දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ගති [Pg.13] දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිබ්බත්ති දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපපත්ති දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජාති දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජරා දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. බ්‍යාධි දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. මරණං දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. සොකො දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පරිදෙවො දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපායාසො දුක්ඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Cần phải thắng tri sự sanh khởi là khổ. Cần phải thắng tri sự diễn tiến là khổ. Cần phải thắng tri tướng là khổ. Cần phải thắng tri sự nỗ lực là khổ. Cần phải thắng tri sự tái sanh là khổ. Cần phải thắng tri sanh thú là khổ. Cần phải thắng tri sự thành tựu là khổ. Cần phải thắng tri sự tái hiện là khổ. Cần phải thắng tri sự sanh là khổ. Cần phải thắng tri sự già là khổ. Cần phải thắng tri sự bệnh là khổ. Cần phải thắng tri sự chết là khổ. Cần phải thắng tri sự sầu là khổ. Cần phải thắng tri sự bi là khổ. Cần phải thắng tri sự não là khổ.

අනුප්පාදො සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අප්පවත්තං සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනිමිත්තං සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනායූහනා සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අප්පටිසන්ධි සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අගති සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනිබ්බත්ති සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනුපපත්ති සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අජාති සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අජරා සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අබ්‍යාධි සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අමතං සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අසොකො සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අපරිදෙවො සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනුපායාසො සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Cần phải thắng tri sự không sanh khởi là lạc. Cần phải thắng tri sự không diễn tiến là lạc. Cần phải thắng tri sự vô tướng là lạc. Cần phải thắng tri sự không nỗ lực là lạc. Cần phải thắng tri sự không tái sanh là lạc. Cần phải thắng tri sự không có sanh thú là lạc. Cần phải thắng tri sự không thành tựu là lạc. Cần phải thắng tri sự không tái hiện là lạc. Cần phải thắng tri sự không sanh là lạc. Cần phải thắng tri sự không già là lạc. Cần phải thắng tri sự không bệnh là lạc. Cần phải thắng tri sự bất tử là lạc. Cần phải thắng tri sự không sầu là lạc. Cần phải thắng tri sự không bi là lạc. Cần phải thắng tri sự không não là lạc.

උප්පාදො දුක්ඛං, අනුප්පාදො සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පවත්තං දුක්ඛං, අප්පවත්තං සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිමිත්තං දුක්ඛං, අනිමිත්තං සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ආයූහනා දුක්ඛං, අනායූහනා සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පටිසන්ධි දුක්ඛං, අප්පටිසන්ධි සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ගති දුක්ඛං, අගති සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිබ්බත්ති දුක්ඛං, අනිබ්බත්ති සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපපත්ති දුක්ඛං, අනුපපත්ති සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජාති දුක්ඛං, අජාති සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජරා දුක්ඛං, අජරා සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. බ්‍යාධි දුක්ඛං, අබ්‍යාධි සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. මරණං දුක්ඛං, අමතං සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. සොකො දුක්ඛං, අසොකො සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පරිදෙවො දුක්ඛං, අපරිදෙවො සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපායාසො දුක්ඛං, අනුපායාසො සුඛන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Cần phải thắng tri rằng sự sanh khởi là khổ, sự không sanh khởi là lạc. Cần phải thắng tri rằng sự diễn tiến là khổ, sự không diễn tiến là lạc. Cần phải thắng tri rằng tướng là khổ, sự vô tướng là lạc. Cần phải thắng tri rằng sự nỗ lực là khổ, sự không nỗ lực là lạc. Cần phải thắng tri rằng sự tái sanh là khổ, sự không tái sanh là lạc. Cần phải thắng tri rằng sanh thú là khổ, sự không có sanh thú là lạc. Cần phải thắng tri rằng sự thành tựu là khổ, sự không thành tựu là lạc. Cần phải thắng tri rằng sự tái hiện là khổ, sự không tái hiện là lạc. Cần phải thắng tri rằng sự sanh là khổ, sự không sanh là lạc. Cần phải thắng tri rằng sự già là khổ, sự không già là lạc. Cần phải thắng tri rằng sự bệnh là khổ, sự không bệnh là lạc. Cần phải thắng tri rằng sự chết là khổ, sự bất tử là lạc. Cần phải thắng tri rằng sự sầu là khổ, sự không sầu là lạc. Cần phải thắng tri rằng sự bi là khổ, sự không bi là lạc. Cần phải thắng tri rằng sự não là khổ, sự không não là lạc.

උප්පාදො භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පවත්තං භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිමිත්තං භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ආයූහනා භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පටිසන්ධි භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ගති භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිබ්බත්ති භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපපත්ති භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජාති භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජරා භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. බ්‍යාධි භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. මරණං භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. සොකො භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පරිදෙවො භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපායාසො භයන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Cần phải thắng tri sự sanh khởi là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri sự diễn tiến là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri tướng là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri sự nỗ lực là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri sự tái sanh là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri sanh thú là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri sự thành tựu là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri sự tái hiện là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri sự sanh là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri sự già là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri sự bệnh là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri sự chết là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri sự sầu là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri sự bi là sự nguy hiểm. Cần phải thắng tri sự não là sự nguy hiểm.

අනුප්පාදො ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අප්පවත්තං ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනිමිත්තං ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනායූහනා ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අප්පටිසන්ධි ඛෙමන්ති [Pg.14] අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අගති ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනිබ්බත්ති ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනුපපත්ති ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අජාති ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අජරා ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අබ්‍යාධි ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අමතං ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අසොකො ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අපරිදෙවො ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනුපායාසො ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Cần phải thắng tri sự không sanh khởi là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự không diễn tiến là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự vô tướng là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự không nỗ lực là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự không tái sanh là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự không có sanh thú là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự không thành tựu là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự không tái hiện là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự không sanh là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự không già là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự không bệnh là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự bất tử là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự không sầu là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự không bi là sự an ổn. Cần phải thắng tri sự không não là sự an ổn.

උප්පාදො භයං, අනුප්පාදො ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පවත්තං භයං, අප්පවත්තං ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිමිත්තං භයං, අනිමිත්තං ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ආයූහනා භයං, අනායූහනා ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පටිසන්ධි භයං, අප්පටිසන්ධි ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ගති භයං, අගති ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිබ්බත්ති භයං, අනිබ්බත්ති ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපපත්ති භයං, අනුපපත්ති ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජාති භයං, අජාති ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජරා භයං, අජරා ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. බ්‍යාධි භයං, අබ්‍යාධි ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. මරණං භයං, අමතං ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. සොකො භයං, අසොකො ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පරිදෙවො භයං, අපරිදෙවො ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපායාසො භයං, අනුපායාසො ඛෙමන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Sự sanh khởi là đáng sợ, sự không sanh khởi là an ổn' nên được thắng tri. Sự tiếp diễn là đáng sợ, sự không tiếp diễn là an ổn' nên được thắng tri. Tướng là đáng sợ, vô tướng là an ổn' nên được thắng tri. Sự cố gắng là đáng sợ, sự không cố gắng là an ổn' nên được thắng tri. Sự tái sanh là đáng sợ, sự không tái sanh là an ổn' nên được thắng tri. Cõi đi là đáng sợ, sự không có cõi đi là an ổn' nên được thắng tri. Sự hiện hữu là đáng sợ, sự không hiện hữu là an ổn' nên được thắng tri. Sự sanh lên là đáng sợ, sự không sanh lên là an ổn' nên được thắng tri. Sự sanh là đáng sợ, sự vô sanh là an ổn' nên được thắng tri. Sự già là đáng sợ, sự không già là an ổn' nên được thắng tri. Bệnh là đáng sợ, sự không bệnh là an ổn' nên được thắng tri. Sự chết là đáng sợ, sự bất tử là an ổn' nên được thắng tri. Sầu là đáng sợ, sự vô sầu là an ổn' nên được thắng tri. Bi ai là đáng sợ, sự không bi ai là an ổn' nên được thắng tri. Não là đáng sợ, sự không não là an ổn' nên được thắng tri.

උප්පාදො සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පවත්තං සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිමිත්තං සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ආයූහනා සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පටිසන්ධි සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ගති සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිබ්බත්ති සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපපත්ති සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජාති සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජරා සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. බ්‍යාධි සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. මරණං සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. සොකො සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පරිදෙවො සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපායාසො සාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

'Sự sanh khởi là hữu ái' nên được thắng tri. 'Sự tiếp diễn là hữu ái' nên được thắng tri. 'Tướng là hữu ái' nên được thắng tri. 'Sự cố gắng là hữu ái' nên được thắng tri. 'Sự tái sanh là hữu ái' nên được thắng tri. 'Cõi đi là hữu ái' nên được thắng tri. 'Sự hiện hữu là hữu ái' nên được thắng tri. 'Sự sanh lên là hữu ái' nên được thắng tri. 'Sự sanh là hữu ái' nên được thắng tri. 'Sự già là hữu ái' nên được thắng tri. 'Bệnh là hữu ái' nên được thắng tri. 'Sự chết là hữu ái' nên được thắng tri. 'Sầu là hữu ái' nên được thắng tri. 'Bi ai là hữu ái' nên được thắng tri. 'Não là hữu ái' nên được thắng tri.

අනුප්පාදො නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අප්පවත්තං නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනිමිත්තං නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනායූහනා නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අප්පටිසන්ධි නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අගති නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනිබ්බත්ති නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනුපපත්ති නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අජාති නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අජරා නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අබ්‍යාධි නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අමතං නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අසොකො නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අපරිදෙවො නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනුපායාසො නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

'Sự không sanh khởi là vô ái' nên được thắng tri. 'Sự không tiếp diễn là vô ái' nên được thắng tri. 'Vô tướng là vô ái' nên được thắng tri. 'Sự không cố gắng là vô ái' nên được thắng tri. 'Sự không tái sanh là vô ái' nên được thắng tri. 'Sự không có cõi đi là vô ái' nên được thắng tri. 'Sự không hiện hữu là vô ái' nên được thắng tri. 'Sự không sanh lên là vô ái' nên được thắng tri. 'Sự vô sanh là vô ái' nên được thắng tri. 'Sự không già là vô ái' nên được thắng tri. 'Sự không bệnh là vô ái' nên được thắng tri. 'Sự bất tử là vô ái' nên được thắng tri. 'Sự vô sầu là vô ái' nên được thắng tri. 'Sự không bi ai là vô ái' nên được thắng tri. 'Sự không não là vô ái' nên được thắng tri.

උප්පාදො [Pg.15] සාමිසං, අනුප්පාදො නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පවත්තං සාමිසං, අප්පවත්තං නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිමිත්තං සාමිසං, අනිමිත්තං නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ආයූහනා සාමිසං, අනායූහනා නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පටිසන්ධි සාමිසං, අප්පටිසන්ධි නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ගති සාමිසං, අගති නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිබ්බත්ති සාමිසං, අනිබ්බත්ති නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපපත්ති සාමිසං, අනුපපත්ති නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජාති සාමිසං, අජාති නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජරා සාමිසං, අජරා නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. බ්‍යාධි සාමිසං, අබ්‍යාධි නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. මරණං සාමිසං, අමතං නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. සොකො සාමිසං, අසොකො නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පරිදෙවො සාමිසං, අපරිදෙවො නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපායාසො සාමිසං, අනුපායාසො නිරාමිසන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Sự sanh khởi là hữu ái, 'sự không sanh khởi là vô ái' nên được thắng tri. Sự tiếp diễn là hữu ái, 'sự không tiếp diễn là vô ái' nên được thắng tri. Tướng là hữu ái, 'vô tướng là vô ái' nên được thắng tri. Sự cố gắng là hữu ái, 'sự không cố gắng là vô ái' nên được thắng tri. Sự tái sanh là hữu ái, 'sự không tái sanh là vô ái' nên được thắng tri. Cõi đi là hữu ái, 'sự không có cõi đi là vô ái' nên được thắng tri. Sự hiện hữu là hữu ái, 'sự không hiện hữu là vô ái' nên được thắng tri. Sự sanh lên là hữu ái, 'sự không sanh lên là vô ái' nên được thắng tri. Sự sanh là hữu ái, 'sự vô sanh là vô ái' nên được thắng tri. Sự già là hữu ái, 'sự không già là vô ái' nên được thắng tri. Bệnh là hữu ái, 'sự không bệnh là vô ái' nên được thắng tri. Sự chết là hữu ái, 'sự bất tử là vô ái' nên được thắng tri. Sầu là hữu ái, 'sự vô sầu là vô ái' nên được thắng tri. Bi ai là hữu ái, 'sự không bi ai là vô ái' nên được thắng tri. Não là hữu ái, 'sự không não là vô ái' nên được thắng tri.

උප්පාදො සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පවත්තං සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිමිත්තං සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ආයූහනා සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පටිසන්ධි සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ගති සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිබ්බත්ති සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපපත්ති සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජාති සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජරා සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. බ්‍යාධි සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. මරණං සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. සොකො සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පරිදෙවො සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපායාසො සඞ්ඛාරාති අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

'Sự sanh khởi là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Sự tiếp diễn là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Tướng là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Sự cố gắng là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Sự tái sanh là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Cõi đi là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Sự hiện hữu là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Sự sanh lên là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Sự sanh là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Sự già là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Bệnh là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Sự chết là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Sầu là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Bi ai là các pháp hữu vi' nên được thắng tri. 'Não là các pháp hữu vi' nên được thắng tri.

අනුප්පාදො නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අප්පවත්තං නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනිමිත්තං නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනායූහනා නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අප්පටිසන්ධි නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අගති නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනිබ්බත්ති නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනුපපත්ති නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අජාති නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අජරං නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අබ්‍යාධි නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අමතං නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අසොකො නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අපරිදෙවො නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. අනුපායාසො නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

'Sự không sanh khởi là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Sự không tiếp diễn là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Vô tướng là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Sự không cố gắng là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Sự không tái sanh là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Sự không có cõi đi là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Sự không hiện hữu là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Sự không sanh lên là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Sự vô sanh là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Sự không già là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Sự không bệnh là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Sự bất tử là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Sự vô sầu là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Sự không bi ai là Niết-bàn' nên được thắng tri. 'Sự không não là Niết-bàn' nên được thắng tri.

උප්පාදො සඞ්ඛාරා, අනුප්පාදො නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පවත්තං සඞ්ඛාරා, අප්පවත්තං නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිමිත්තං සඞ්ඛාරා, අනිමිත්තං නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ආයූහනා සඞ්ඛාරා, අනායූහනා නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පටිසන්ධි සඞ්ඛාරා, අප්පටිසන්ධි නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ගති සඞ්ඛාරා, අගති නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. නිබ්බත්ති සඞ්ඛාරා, අනිබ්බත්ති නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපපත්ති සඞ්ඛාරා, අනුපපත්ති නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජාති සඞ්ඛාරා, අජාති නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ජරා සඞ්ඛාරා, අජරා නිබ්බානන්ති [Pg.16] අභිඤ්ඤෙය්‍යං. බ්‍යාධි සඞ්ඛාරා, අබ්‍යාධි නිබ්බාන’’න්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. මරණං සඞ්ඛාරා, අමතං නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. සොකො සඞ්ඛාරා, අසොකො නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. පරිදෙවො සඞ්ඛාරා, අපරිදෙවො නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං. උපායාසො සඞ්ඛාරා, අනුපායාසො නිබ්බානන්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Sự sanh khởi là các pháp hành, sự không sanh khởi là Niết-bàn, cần được thắng tri. Sự diễn tiến là các pháp hành, sự không diễn tiến là Niết-bàn, cần được thắng tri. Tướng là các pháp hành, vô tướng là Niết-bàn, cần được thắng tri. Sự cố gắng là các pháp hành, sự không cố gắng là Niết-bàn, cần được thắng tri. Sự tái sanh là các pháp hành, sự không tái sanh là Niết-bàn, cần được thắng tri. Cõi đi là các pháp hành, sự không có cõi đi là Niết-bàn, cần được thắng tri. Sự hiện hữu là các pháp hành, sự không hiện hữu là Niết-bàn, cần được thắng tri. Sự hóa sanh là các pháp hành, sự không hóa sanh là Niết-bàn, cần được thắng tri. Sanh là các pháp hành, vô sanh là Niết-bàn, cần được thắng tri. Già là các pháp hành, không già là Niết-bàn, cần được thắng tri. Bệnh là các pháp hành, không bệnh là Niết-bàn, cần được thắng tri. Chết là các pháp hành, bất tử là Niết-bàn, cần được thắng tri. Sầu là các pháp hành, vô sầu là Niết-bàn, cần được thắng tri. Bi là các pháp hành, không bi là Niết-bàn, cần được thắng tri. Não là các pháp hành, không não là Niết-bàn, cần được thắng tri.

පඨමභාණවාරො.

Phẩm Tụng Đọc Thứ Nhất.

11. පරිග්ගහට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පරිවාරට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පරිපූරට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකග්ගට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අවික්ඛෙපට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පග්ගහට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අවිසාරට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අනාවිලට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අනිඤ්ජනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තුපට්ඨානවසෙන චිත්තස්ස ඨිතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ආරම්මණට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ගොචරට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පහානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පරිච්චාගට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වුට්ඨානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විවට්ටනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සන්තට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පණීතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විමුත්තට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අනාසවට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; තරණට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අනිමිත්තට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අප්පණිහිතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සුඤ්ඤතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකරසට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අනතිවත්තනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; යුගනද්ධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; නිය්‍යානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; හෙතුට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දස්සනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ආධිපතෙය්‍යට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

11. Ý nghĩa của sự nắm giữ cần được thắng tri; ý nghĩa của sự tùy tùng cần được thắng tri; ý nghĩa của sự viên mãn cần được thắng tri; ý nghĩa của sự nhất tâm cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không phân tán cần được thắng tri; ý nghĩa của sự sách tấn cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không lan rộng cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không vẩn đục cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không lay động cần được thắng tri; ý nghĩa của sự an trú của tâm do năng lực an trú vào một đối tượng duy nhất cần được thắng tri; ý nghĩa của đối tượng cần được thắng tri; ý nghĩa của cảnh giới cần được thắng tri; ý nghĩa của sự từ bỏ cần được thắng tri; ý nghĩa của sự xả ly cần được thắng tri; ý nghĩa của sự xuất khởi cần được thắng tri; ý nghĩa của sự thoát ly cần được thắng tri; ý nghĩa của sự tịch tịnh cần được thắng tri; ý nghĩa của sự cao thượng cần được thắng tri; ý nghĩa của sự giải thoát cần được thắng tri; ý nghĩa của sự vô lậu cần được thắng tri; ý nghĩa của sự vượt qua cần được thắng tri; ý nghĩa của vô tướng cần được thắng tri; ý nghĩa của vô nguyện cần được thắng tri; ý nghĩa của tánh không cần được thắng tri; ý nghĩa của nhất vị cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không vượt qua nhau cần được thắng tri; ý nghĩa của sự song hành cần được thắng tri; ý nghĩa của sự xuất ly cần được thắng tri; ý nghĩa của nhân cần được thắng tri; ý nghĩa của sự thấy cần được thắng tri; ý nghĩa của sự làm chủ cần được thắng tri.

12. සමථස්ස අවික්ඛෙපට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විපස්සනාය අනුපස්සනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සමථවිපස්සනානං එකරසට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; යුගනද්ධස්ස අනතිවත්තනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සික්ඛාය සමාදානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ආරම්මණස්ස ගොචරට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ලීනස්ස චිත්තස්ස පග්ගහට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; උද්ධතස්ස චිත්තස්ස නිග්ගහට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; උභොවිසුද්ධානං අජ්ඣුපෙක්ඛනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විසෙසාධිගමට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; උත්තරි පටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සච්චාභිසමයට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; නිරොධෙ පතිට්ඨාපකට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

12. Ý nghĩa của sự không phân tán của chỉ cần được thắng tri; ý nghĩa của sự tùy quán của quán cần được thắng tri; ý nghĩa của nhất vị của chỉ và quán cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không vượt qua nhau của sự song hành cần được thắng tri; ý nghĩa của sự thọ trì của học giới cần được thắng tri; ý nghĩa của cảnh giới của đối tượng cần được thắng tri; ý nghĩa của sự sách tấn đối với tâm thụ động cần được thắng tri; ý nghĩa của sự chế ngự đối với tâm trạo cử cần được thắng tri; ý nghĩa của sự xả đối với cả hai sự thanh tịnh cần được thắng tri; ý nghĩa của sự chứng đắc pháp thù thắng cần được thắng tri; ý nghĩa của sự thông đạt cao hơn cần được thắng tri; ý nghĩa của sự liễu ngộ các chân lý cần được thắng tri; ý nghĩa của sự an trú trong diệt cần được thắng tri.

සද්ධින්ද්‍රියස්ස [Pg.17] අධිමොක්ඛට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීරියින්ද්‍රියස්ස පග්ගහට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සතින්ද්‍රියස්ස උපට්ඨානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සමාධින්ද්‍රියස්ස අවික්ඛෙපට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස දස්සනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Ý nghĩa của sự quyết đoán của tín quyền cần được thắng tri; ý nghĩa của sự sách tấn của tấn quyền cần được thắng tri; ý nghĩa của sự an trú của niệm quyền cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không phân tán của định quyền cần được thắng tri; ý nghĩa của sự thấy của tuệ quyền cần được thắng tri.

සද්ධාබලස්ස අස්සද්ධියෙ අකම්පියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීරියබලස්ස කොසජ්ජෙ අකම්පියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සතිබලස්ස පමාදෙ අකම්පියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සමාධිබලස්ස උද්ධච්චෙ අකම්පියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පඤ්ඤාබලස්ස අවිජ්ජාය අකම්පියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Ý nghĩa của sự không lay động bởi sự vô tín của tín lực cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không lay động bởi sự biếng nhác của tấn lực cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không lay động bởi sự phóng dật của niệm lực cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không lay động bởi sự trạo cử của định lực cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không lay động bởi vô minh của tuệ lực cần được thắng tri.

සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උපට්ඨානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස පවිචයට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස පග්ගහට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස ඵරණට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උපසමට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස අවික්ඛෙපට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස පටිසඞ්ඛානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Ý nghĩa của sự an trú của niệm giác chi cần được thắng tri; ý nghĩa của sự thẩm sát của trạch pháp giác chi cần được thắng tri; ý nghĩa của sự sách tấn của tấn giác chi cần được thắng tri; ý nghĩa của sự biến mãn của hỷ giác chi cần được thắng tri; ý nghĩa của sự an tịnh của khinh an giác chi cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không phân tán của định giác chi cần được thắng tri; ý nghĩa của sự quán xét của xả giác chi cần được thắng tri.

සම්මාදිට්ඨියා දස්සනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සම්මාසඞ්කප්පස්ස අභිනිරොපනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සම්මාවාචාය පරිග්ගහට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සම්මාකම්මන්තස්ස සමුට්ඨානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සම්මාආජීවස්ස වොදානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සම්මාවායාමස්ස පග්ගහට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සම්මාසතියා උපට්ඨානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සම්මාසමාධිස්ස අවික්ඛෙපට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Ý nghĩa của sự thấy của chánh kiến cần được thắng tri; ý nghĩa của sự hướng đến của chánh tư duy cần được thắng tri; ý nghĩa của sự nắm giữ của chánh ngữ cần được thắng tri; ý nghĩa của sự khởi lên của chánh nghiệp cần được thắng tri; ý nghĩa của sự trong sạch của chánh mạng cần được thắng tri; ý nghĩa của sự sách tấn của chánh tinh tấn cần được thắng tri; ý nghĩa của sự an trú của chánh niệm cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không phân tán của chánh định cần được thắng tri.

13. ඉන්ද්‍රියානං ආධිපතෙය්‍යට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; බලානං අකම්පියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; බොජ්ඣඞ්ගානං නිය්‍යානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; මග්ගස්ස හෙතුට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සතිපට්ඨානානං උපට්ඨානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සම්මප්පධානානං පදහනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඉද්ධිපාදානං ඉජ්ඣනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සච්චානං තථට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පයොගානං පටිප්පස්සද්ධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඵලානං සච්ඡිකිරියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

13. Ý nghĩa của sự làm chủ của các quyền cần được thắng tri; ý nghĩa của sự không lay động của các lực cần được thắng tri; ý nghĩa của sự xuất ly của các giác chi cần được thắng tri; ý nghĩa của nhân của đạo cần được thắng tri; ý nghĩa của sự an trú của các niệm xứ cần được thắng tri; ý nghĩa của sự tinh cần của các chánh cần cần được thắng tri; ý nghĩa của sự thành tựu của các như ý túc cần được thắng tri; ý nghĩa của sự như thật của các chân lý cần được thắng tri; ý nghĩa của sự an tịnh của các sự nỗ lực cần được thắng tri; ý nghĩa của sự chứng ngộ của các quả cần được thắng tri.

විතක්කස්ස අභිනිරොපනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විචාරස්ස උපවිචාරට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පීතියා ඵරණට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සුඛස්ස අභිසන්දනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. චිත්තස්ස එකග්ගට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. ආවජ්ජනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විජානනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පජානනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සඤ්ජානනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකොදට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො[Pg.18]. අභිඤ්ඤාය ඤාතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පරිඤ්ඤාය තීරණට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පහානස්ස පරිච්චාගට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; භාවනාය එකරසට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සච්ඡිකිරියාය ඵස්සනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඛන්ධානං ඛන්ධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ධාතූනං ධාතුට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ආයතනානං ආයතනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සඞ්ඛතානං සඞ්ඛතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අසඞ්ඛතස්ස අසඞ්ඛතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Ý nghĩa hướng đến đối tượng của tầm nên được thắng tri; ý nghĩa khảo sát của tứ nên được thắng tri; ý nghĩa lan khắp của hỷ nên được thắng tri; ý nghĩa tuôn chảy của lạc nên được thắng tri. Ý nghĩa nhất tâm của tâm nên được thắng tri. Ý nghĩa hướng tâm nên được thắng tri; ý nghĩa biết nên được thắng tri; ý nghĩa biết rõ nên được thắng tri; ý nghĩa tưởng nên được thắng tri; ý nghĩa có một phận sự duy nhất nên được thắng tri. Ý nghĩa được biết của thắng trí nên được thắng tri; ý nghĩa thẩm sát của liễu tri nên được thắng tri; ý nghĩa từ bỏ của sự đoạn tận nên được thắng tri; ý nghĩa có một phận sự duy nhất của sự tu tập nên được thắng tri; ý nghĩa xúc chạm của sự chứng ngộ nên được thắng tri; ý nghĩa là uẩn của các uẩn nên được thắng tri; ý nghĩa là giới của các giới nên được thắng tri; ý nghĩa là xứ của các xứ nên được thắng tri; ý nghĩa là hữu vi của các pháp hữu vi nên được thắng tri; ý nghĩa là vô vi của pháp vô vi nên được thắng tri.

14. චිත්තට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තානන්තරියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස වුට්ඨානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස විවට්ටනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස හෙතුට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස පච්චයට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස වත්ථුට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස භූමට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස ආරම්මණට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස ගොචරට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස චරියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස ගතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස අභිනීහාරට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස නිය්‍යානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස නිස්සරණට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

14. Ý nghĩa là tâm nên được thắng tri; ý nghĩa vô gián của tâm nên được thắng tri; ý nghĩa xuất khởi của tâm nên được thắng tri; ý nghĩa thoát ly của tâm nên được thắng tri; ý nghĩa là nhân của tâm nên được thắng tri; ý nghĩa là duyên của tâm nên được thắng tri; ý nghĩa là vật của tâm nên được thắng tri; ý nghĩa là địa của tâm nên được thắng tri; ý nghĩa là đối tượng của tâm nên được thắng tri; ý nghĩa là hành xứ của tâm nên được thắng tri; ý nghĩa là sự diễn tiến của tâm nên được thắng tri; ý nghĩa là sự đi đến của tâm nên được thắng tri; ý nghĩa là sự hướng đến của tâm nên được thắng tri; ý nghĩa là sự xuất ly của tâm nên được thắng tri; ý nghĩa là sự thoát ra của tâm nên được thắng tri.

15. එකත්තෙ ආවජ්ජනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ විජානනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ පජානනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ සඤ්ජානනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ එකදට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ උපනිබන්ධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ පක්ඛන්දනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ පසීදනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ සන්තිට්ඨනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ විමුච්චනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ ‘‘එතං සන්ත’’න්ති පස්සනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ යානීකතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ වත්ථුකතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ අනුට්ඨිතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ පරිචිතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ සුසමාරද්ධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ පරිග්ගහට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ පරිවාරට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ පරිපූරට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ සමොධානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ අධිට්ඨානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ ආසෙවනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ භාවනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ බහුලීකම්මට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ සුසමුග්ගතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ සුවිමුත්තට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො[Pg.19]; එකත්තෙ බුජ්ඣනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ අනුබුජ්ඣනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ පටිබුජ්ඣනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ සම්බුජ්ඣනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ බොධනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ අනුබොධනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ පටිබොධනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ සම්බොධනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ බොධිපක්ඛියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ අනුබොධිපක්ඛියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ පටිබොධිපක්ඛියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ සම්බොධිපක්ඛියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ ජොතනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ උජ්ජොතනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ අනුජොතනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ පටිජොතනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; එකත්තෙ සඤ්ජොතනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

15. Trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa hướng tâm nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa biết nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa biết rõ nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa tưởng nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa nhất tâm nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa ràng buộc nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa nhảy vào nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa trong sạch nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa an trú vững chắc nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa giải thoát nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa thấy rằng 'đây là tịch tịnh' nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được làm thành cỗ xe nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được làm thành nền tảng nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được thiết lập nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được tích tập nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được khéo tinh tấn nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được thâu nhiếp nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được vây quanh nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được viên mãn nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được kết hợp nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được quyết định nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được thực hành nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được tu tập nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được làm cho thuần thục nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được khéo sanh khởi nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa được khéo giải thoát nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa giác ngộ nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa tùy giác nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa tỉnh giác nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa chánh đẳng giác nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa làm cho giác ngộ nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa làm cho tùy giác nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa làm cho tỉnh giác nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa làm cho chánh đẳng giác nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa thuộc phần bồ-đề nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa tùy thuộc phần bồ-đề nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa đối thuộc phần bồ-đề nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa chánh thuộc phần bồ-đề nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa chiếu sáng nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa chiếu sáng rực rỡ nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa tùy chiếu sáng nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa chiếu sáng lại nên được thắng tri; trong một đối tượng duy nhất, ý nghĩa cùng chiếu sáng nên được thắng tri.

16. පතාපනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විරොචනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; කිලෙසානං සන්තාපනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අමලට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විමලට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; නිම්මලට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සමට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සමයට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විවෙකට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විවෙකචරියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විරාගට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විරාගචරියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; නිරොධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; නිරොධචරියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වොසග්ගට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වොසග්ගචරියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විමුත්තට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; විමුත්තිචරියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

16. Ý nghĩa thiêu đốt nên được thắng tri; ý nghĩa chiếu sáng nên được thắng tri; ý nghĩa thiêu đốt các phiền não nên được thắng tri; ý nghĩa không cấu uế nên được thắng tri; ý nghĩa ly cấu uế nên được thắng tri; ý nghĩa vô cấu uế nên được thắng tri; ý nghĩa bình đẳng nên được thắng tri; ý nghĩa hội đủ nhân duyên nên được thắng tri; ý nghĩa viễn ly nên được thắng tri; ý nghĩa thực hành viễn ly nên được thắng tri; ý nghĩa ly tham nên được thắng tri; ý nghĩa thực hành ly tham nên được thắng tri; ý nghĩa đoạn diệt nên được thắng tri; ý nghĩa thực hành đoạn diệt nên được thắng tri; ý nghĩa từ bỏ nên được thắng tri; ý nghĩa thực hành từ bỏ nên được thắng tri; ý nghĩa giải thoát nên được thắng tri; ý nghĩa thực hành giải thoát nên được thắng tri.

ඡන්දට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඡන්දස්ස මූලට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඡන්දස්ස පාදට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඡන්දස්ස පධානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඡන්දස්ස ඉජ්ඣනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඡන්දස්ස අධිමොක්ඛට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඡන්දස්ස පග්ගහට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඡන්දස්ස උපට්ඨානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඡන්දස්ස අවික්ඛෙපට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඡන්දස්ස දස්සනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Ý nghĩa là dục nên được thắng tri; ý nghĩa là cội rễ của dục nên được thắng tri; ý nghĩa là nền tảng của dục nên được thắng tri; ý nghĩa là sự tinh cần của dục nên được thắng tri; ý nghĩa là sự thành tựu của dục nên được thắng tri; ý nghĩa là sự quyết định của dục nên được thắng tri; ý nghĩa là sự sách tấn của dục nên được thắng tri; ý nghĩa là sự hiện khởi của dục nên được thắng tri; ý nghĩa là sự không tán loạn của dục nên được thắng tri; ý nghĩa là sự thấy của dục nên được thắng tri.

වීරියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීරියස්ස මූලට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීරියස්ස පාදට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීරියස්ස පධානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීරියස්ස ඉජ්ඣනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීරියස්ස අධිමොක්ඛට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීරියස්ස පග්ගහට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීරියස්ස උපට්ඨානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීරියස්ස අවික්ඛෙපට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීරියස්ස දස්සනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Ý nghĩa là tinh tấn nên được thắng tri; ý nghĩa là cội rễ của tinh tấn nên được thắng tri; ý nghĩa là nền tảng của tinh tấn nên được thắng tri; ý nghĩa là sự tinh cần của tinh tấn nên được thắng tri; ý nghĩa là sự thành tựu của tinh tấn nên được thắng tri; ý nghĩa là sự quyết định của tinh tấn nên được thắng tri; ý nghĩa là sự sách tấn của tinh tấn nên được thắng tri; ý nghĩa là sự hiện khởi của tinh tấn nên được thắng tri; ý nghĩa là sự không tán loạn của tinh tấn nên được thắng tri; ý nghĩa là sự thấy của tinh tấn nên được thắng tri.

චිත්තට්ඨො [Pg.20] අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස මූලට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස පාදට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස පධානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස ඉජ්ඣනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස අධිමොක්ඛට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස පග්ගහට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස උපට්ඨානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස අවික්ඛෙපට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; චිත්තස්ස දස්සනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Ý nghĩa của tâm cần được thắng tri; ý nghĩa là cội rễ của tâm cần được thắng tri; ý nghĩa là nền tảng của tâm cần được thắng tri; ý nghĩa là chủ yếu của tâm cần được thắng tri; ý nghĩa là sự thành tựu của tâm cần được thắng tri; ý nghĩa là sự quyết định của tâm cần được thắng tri; ý nghĩa là sự nâng đỡ của tâm cần được thắng tri; ý nghĩa là sự hiện khởi của tâm cần được thắng tri; ý nghĩa là sự không phân tán của tâm cần được thắng tri; ý nghĩa là sự thấy của tâm cần được thắng tri.

වීමංසට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීමංසාය මූලට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීමංසාය පාදට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීමංසාය පධානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීමංසාය ඉජ්ඣනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීමංසාය අධිමොක්ඛට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීමංසාය පග්ගහට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීමංසාය උපට්ඨානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීමංසාය අවික්ඛෙපට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වීමංසාය දස්සනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Ý nghĩa của sự thẩm sát cần được thắng tri; ý nghĩa là cội rễ của sự thẩm sát cần được thắng tri; ý nghĩa là nền tảng của sự thẩm sát cần được thắng tri; ý nghĩa là chủ yếu của sự thẩm sát cần được thắng tri; ý nghĩa là sự thành tựu của sự thẩm sát cần được thắng tri; ý nghĩa là sự quyết định của sự thẩm sát cần được thắng tri; ý nghĩa là sự nâng đỡ của sự thẩm sát cần được thắng tri; ý nghĩa là sự hiện khởi của sự thẩm sát cần được thắng tri; ý nghĩa là sự không phân tán của sự thẩm sát cần được thắng tri; ý nghĩa là sự thấy của sự thẩm sát cần được thắng tri.

17. දුක්ඛට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛස්ස පීළනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛස්ස සඞ්ඛතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛස්ස සන්තාපට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; දුක්ඛස්ස විපරිණාමට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. සමුදයට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සමුදයස්ස ආයූහනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සමුදයස්ස නිදානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සමුදයස්ස සඤ්ඤොගට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සමුදයස්ස පලිබොධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; නිරොධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; නිරොධස්ස නිස්සරණට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; නිරොධස්ස විවෙකට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; නිරොධස්ස අසඞ්ඛතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; නිරොධස්ස අමතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො. මග්ගට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; මග්ගස්ස නිය්‍යානට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; මග්ගස්ස හෙතුට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; මග්ගස්ස දස්සනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; මග්ගස්ස ආධිපතෙය්‍යට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

17. Ý nghĩa của khổ cần được thắng tri; ý nghĩa là sự bức bách của khổ cần được thắng tri; ý nghĩa là sự hữu vi của khổ cần được thắng tri; ý nghĩa là sự thiêu đốt của khổ cần được thắng tri; ý nghĩa là sự biến hoại của khổ cần được thắng tri. Ý nghĩa của tập cần được thắng tri; ý nghĩa là sự nỗ lực tạo tác của tập cần được thắng tri; ý nghĩa là nguyên nhân của tập cần được thắng tri; ý nghĩa là sự phối hợp của tập cần được thắng tri; ý nghĩa là sự chướng ngại của tập cần được thắng tri; ý nghĩa của diệt cần được thắng tri; ý nghĩa là sự xuất ly của diệt cần được thắng tri; ý nghĩa là sự vắng lặng của diệt cần được thắng tri; ý nghĩa là sự vô vi của diệt cần được thắng tri; ý nghĩa là sự bất tử của diệt cần được thắng tri. Ý nghĩa của đạo cần được thắng tri; ý nghĩa là sự dẫn ra của đạo cần được thắng tri; ý nghĩa là nhân duyên của đạo cần được thắng tri; ý nghĩa là sự thấy của đạo cần được thắng tri; ý nghĩa là sự làm chủ của đạo cần được thắng tri.

තථට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අනත්තට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සච්චට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පටිවෙධට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අභිජානනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පරිජානනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ධම්මට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ධාතුට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඤාතට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සච්ඡිකිරියට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඵස්සනට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අභිසමයට්ඨො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Ý nghĩa là như thật cần được thắng tri; ý nghĩa là vô ngã cần được thắng tri; ý nghĩa là sự thật cần được thắng tri; ý nghĩa là sự thông suốt cần được thắng tri; ý nghĩa là sự biết rõ cần được thắng tri; ý nghĩa là sự liễu tri cần được thắng tri; ý nghĩa là pháp cần được thắng tri; ý nghĩa là giới cần được thắng tri; ý nghĩa là sự được biết cần được thắng tri; ý nghĩa là sự chứng ngộ cần được thắng tri; ý nghĩa là sự xúc chạm cần được thắng tri; ý nghĩa là sự chứng đắc cần được thắng tri.

18. නෙක්ඛම්මං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අබ්‍යාපාදො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ආලොකසඤ්ඤා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අවික්ඛෙපො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ධම්මවවත්ථානං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; පාමොජ්ජං අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

18. Sự xuất ly cần được thắng tri; sự vô sân cần được thắng tri; tưởng về ánh sáng cần được thắng tri; sự không phân tán cần được thắng tri; sự xác định các pháp cần được thắng tri; trí tuệ cần được thắng tri; sự hân hoan cần được thắng tri.

පඨමං [Pg.21] ඣානං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; දුතියං ඣානං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; තතියං ඣානං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; චතුත්ථං ඣානං අභිඤ්ඤෙය්‍යං. ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා.

Sơ thiền cần được thắng tri; nhị thiền cần được thắng tri; tam thiền cần được thắng tri; tứ thiền cần được thắng tri. Sự chứng đắc Không Vô Biên Xứ cần được thắng tri; sự chứng đắc Thức Vô Biên Xứ cần được thắng tri; sự chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ cần được thắng tri; sự chứng đắc Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ cần được thắng tri.

අනිච්චානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; දුක්ඛානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අනත්තානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; නිබ්බිදානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; විරාගානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; නිරොධානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ඛයානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; වයානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; විපරිණාමානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අනිමිත්තානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අප්පණිහිතානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සුඤ්ඤතානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; යථාභූතඤාණදස්සනං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; ආදීනවානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; පටිසඞ්ඛානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; විවට්ටනානුපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා.

Sự tùy quán vô thường cần được thắng tri; sự tùy quán khổ cần được thắng tri; sự tùy quán vô ngã cần được thắng tri; sự tùy quán yếm ly cần được thắng tri; sự tùy quán ly tham cần được thắng tri; sự tùy quán đoạn diệt cần được thắng tri; sự tùy quán từ bỏ cần được thắng tri; sự tùy quán về sự tiêu mất cần được thắng tri; sự tùy quán về sự hoại diệt cần được thắng tri; sự tùy quán về sự biến hoại cần được thắng tri; sự tùy quán vô tướng cần được thắng tri; sự tùy quán vô nguyện cần được thắng tri; sự tùy quán về tánh không cần được thắng tri; sự quán minh sát các pháp với trí tuệ cao hơn cần được thắng tri; sự thấy biết như thật cần được thắng tri; sự tùy quán về sự nguy hại cần được thắng tri; sự tùy quán duyệt xét cần được thắng tri; sự tùy quán về sự xoay bỏ cần được thắng tri.

19. සොතාපත්තිමග්ගො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සොතාපත්තිඵලසමාපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සකදාගාමිමග්ගො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සකදාගාමිඵලසමාපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අනාගාමිමග්ගො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අනාගාමිඵලසමාපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අරහත්තමග්ගො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අරහත්තඵලසමාපත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා.

19. Đạo Tu-đà-hoàn cần được thắng tri; sự chứng đắc quả Tu-đà-hoàn cần được thắng tri; đạo Tư-đà-hàm cần được thắng tri; sự chứng đắc quả Tư-đà-hàm cần được thắng tri; đạo A-na-hàm cần được thắng tri; sự chứng đắc quả A-na-hàm cần được thắng tri; đạo A-la-hán cần được thắng tri; sự chứng đắc quả A-la-hán cần được thắng tri.

අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අස්සද්ධියෙ අකම්පියට්ඨෙන සද්ධාබලං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; කොසජ්ජෙ අකම්පියට්ඨෙන වීරියබලං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; පමාදෙ අකම්පියට්ඨෙන සතිබලං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; උද්ධච්චෙ අකම්පියට්ඨෙන සමාධිබලං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; අවිජ්ජාය අකම්පියට්ඨෙන පඤ්ඤාබලං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; උපට්ඨානට්ඨෙන සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පවිචයට්ඨෙන ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පග්ගහට්ඨෙන වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඵරණට්ඨෙන පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; උපසමට්ඨෙන පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පටිසඞ්ඛානට්ඨෙන උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Tín quyền cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự quyết định; tấn quyền cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự nâng đỡ; niệm quyền cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự hiện khởi; định quyền cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự không phân tán; tuệ quyền cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự thấy; tín lực cần được thắng tri theo ý nghĩa là không lay động bởi sự vô tín; tấn lực cần được thắng tri theo ý nghĩa là không lay động bởi sự biếng nhác; niệm lực cần được thắng tri theo ý nghĩa là không lay động bởi sự phóng dật; định lực cần được thắng tri theo ý nghĩa là không lay động bởi sự trạo cử; tuệ lực cần được thắng tri theo ý nghĩa là không lay động bởi sự vô minh; niệm giác chi cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự hiện khởi; trạch pháp giác chi cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự thẩm sát; tấn giác chi cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự nâng đỡ; hỷ giác chi cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự lan tràn; khinh an giác chi cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự an tịnh; định giác chi cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự không phân tán; xả giác chi cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự quán xét.

දස්සනට්ඨෙන [Pg.22] සම්මාදිට්ඨි අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අභිනිරොපනට්ඨෙන සම්මාසඞ්කප්පො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පරිග්ගහට්ඨෙන සම්මාවාචා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සමුට්ඨානට්ඨෙන සම්මාකම්මන්තො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වොදානට්ඨෙන සම්මාආජීවො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පග්ගහට්ඨෙන සම්මාවායාමො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; උපට්ඨානට්ඨෙන සම්මාසති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි අභිඤ්ඤෙය්‍යො.

Chánh kiến cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự thấy; chánh tư duy cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự hướng đến; chánh ngữ cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự thu nhiếp; chánh nghiệp cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự làm khởi sanh; chánh mạng cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự trong sạch; chánh tinh tấn cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự nâng đỡ; chánh niệm cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự hiện khởi; chánh định cần được thắng tri theo ý nghĩa là sự không phân tán.

ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අකම්පියට්ඨෙන බලා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; නිය්‍යානට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; හෙතුට්ඨෙන මග්ගො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; උපට්ඨානට්ඨෙන සතිපට්ඨානා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; පදහනට්ඨෙන සම්මප්පධානා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධිපාදා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; තථට්ඨෙන සච්චා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමථො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; එකරසට්ඨෙන සමථවිපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අනතිවත්තනට්ඨෙන යුගනද්ධං අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Các quyền cần được thắng tri theo nghĩa làm chủ; các lực cần được thắng tri theo nghĩa không lay động; các giác chi cần được thắng tri theo nghĩa xuất ly; đạo cần được thắng tri theo nghĩa là nhân; các niệm xứ cần được thắng tri theo nghĩa hiện diện; các chánh cần cần được thắng tri theo nghĩa tinh tấn; các như ý túc cần được thắng tri theo nghĩa thành tựu; các sự thật cần được thắng tri theo nghĩa như thật; chỉ cần được thắng tri theo nghĩa không tán loạn; quán cần được thắng tri theo nghĩa tùy quán; chỉ-quán cần được thắng tri theo nghĩa có một phận sự; song tu cần được thắng tri theo nghĩa không vượt qua.

සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධි අභිඤ්ඤෙය්‍යා; දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධි අභිඤ්ඤෙය්‍යා; මුත්තට්ඨෙන විමොක්ඛො අභිඤ්ඤෙය්‍යො; පටිවෙධට්ඨෙන විජ්ජා අභිඤ්ඤෙය්‍යා; පරිච්චාගට්ඨෙන විමුත්ති අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සමුච්ඡෙදට්ඨෙන ඛයෙ ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං; පටිප්පස්සද්ධට්ඨෙන අනුප්පාදෙ ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

Giới thanh tịnh cần được thắng tri theo nghĩa phòng hộ; tâm thanh tịnh cần được thắng tri theo nghĩa không tán loạn; kiến thanh tịnh cần được thắng tri theo nghĩa thấy; giải thoát cần được thắng tri theo nghĩa giải thoát; minh cần được thắng tri theo nghĩa thông suốt; sự giải thoát cần được thắng tri theo nghĩa từ bỏ; trí về sự đoạn tận cần được thắng tri theo nghĩa đoạn tuyệt; trí về sự không sanh khởi cần được thắng tri theo nghĩa lắng dịu.

20. ඡන්දො මූලට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්‍යො; මනසිකාරො සමුට්ඨානට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්‍යො; ඵස්සො සමොධානට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්‍යො; වෙදනා සමොසරණට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්‍යා; සමාධි පමුඛට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්‍යො; සති ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්‍යා; පඤ්ඤා තතුත්තරට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්‍යා; විමුත්ති සාරට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්‍යා; අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්‍යං.

20. Dục cần được thắng tri theo nghĩa là căn bản; tác ý cần được thắng tri theo nghĩa là khởi sanh; xúc cần được thắng tri theo nghĩa là hội hợp; thọ cần được thắng tri theo nghĩa là quy tụ; định cần được thắng tri theo nghĩa là chủ yếu; niệm cần được thắng tri theo nghĩa là làm chủ; tuệ cần được thắng tri theo nghĩa là tối thượng; giải thoát cần được thắng tri theo nghĩa là cốt lõi; Niết-bàn, sự thể nhập vào bất tử, cần được thắng tri theo nghĩa là cứu cánh.

යෙ යෙ ධම්මා අභිඤ්ඤාතා හොන්ති තෙ තෙ ධම්මා ඤාතා හොන්ති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඉමෙ ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්‍යාති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණ’’න්ති.

Những pháp nào đã được thắng tri, những pháp ấy đã được biết đến. Theo nghĩa biết được điều ấy là trí, theo nghĩa biết rõ là tuệ. Do đó có lời dạy rằng: “‘Các pháp này cần được thắng tri’ là sự lắng nghe, tuệ biết rõ điều ấy là văn sở thành trí.”

දුතියභාණවාරො.

Dứt phẩm thứ hai.

21. කථං [Pg.23] ‘‘ඉමෙ ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං?

21. Thế nào là “‘các pháp này cần được liễu tri’ là sự lắng nghe, tuệ biết rõ điều ấy là văn sở thành trí?”

එකො ධම්මො පරිඤ්ඤෙය්‍යො – ඵස්සො සාසවො උපාදානියො. ද්වෙ ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා – නාමඤ්ච රූපඤ්ච. තයො ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා – තිස්සො වෙදනා. චත්තාරො ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා – චත්තාරො ආහාරා. පඤ්ච ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා – පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා. ඡ ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා – ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි. සත්ත ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා – සත්ත විඤ්ඤාණට්ඨිතියො. අට්ඨ ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා – අට්ඨ ලොකධම්මා. නව ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා – නව සත්තාවාසා. දස ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා – දසායතනානි.

Một pháp cần được liễu tri: xúc hữu lậu, thuộc thủ. Hai pháp cần được liễu tri: danh và sắc. Ba pháp cần được liễu tri: ba cảm thọ. Bốn pháp cần được liễu tri: bốn món ăn. Năm pháp cần được liễu tri: năm thủ uẩn. Sáu pháp cần được liễu tri: sáu nội xứ. Bảy pháp cần được liễu tri: bảy trú của thức. Tám pháp cần được liễu tri: tám pháp thế gian. Chín pháp cần được liễu tri: chín trú của chúng sanh. Mười pháp cần được liễu tri: mười xứ.

‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යං. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං පරිඤ්ඤෙය්‍යං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යං; රූපා පරිඤ්ඤෙය්‍යා; චක්ඛුවිඤ්ඤාණං පරිඤ්ඤෙය්‍යං; චක්ඛුසම්ඵස්සො පරිඤ්ඤෙය්‍යො; යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි පරිඤ්ඤෙය්‍යං. සොතං පරිඤ්ඤෙය්‍යං; සද්දා පරිඤ්ඤෙය්‍යා…පෙ… ඝානං පරිඤ්ඤෙය්‍යං, ගන්ධා පරිඤ්ඤෙය්‍යා… ජිව්හා පරිඤ්ඤෙය්‍යා; රසා පරිඤ්ඤෙය්‍යා… කායො පරිඤ්ඤෙය්‍යො; ඵොට්ඨබ්බා පරිඤ්ඤෙය්‍යා…පෙ… මනො පරිඤ්ඤෙය්‍යො; ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා… මනොවිඤ්ඤාණං පරිඤ්ඤෙය්‍යං; මනොසම්ඵස්සො පරිඤ්ඤෙය්‍යො; යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි පරිඤ්ඤෙය්‍යං.’’ රූපං පරිඤ්ඤෙය්‍යං…පෙ… වෙදනා පරිඤ්ඤෙය්‍යා… සඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්‍යා… සඞ්ඛාරා පරිඤ්ඤෙය්‍යා… විඤ්ඤාණං පරිඤ්ඤෙය්‍යං… චක්ඛු පරිඤ්ඤෙය්‍යං…පෙ… ජරාමරණං පරිඤ්ඤෙය්‍යං… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන පරිඤ්ඤෙය්‍යං. යෙසං යෙසං ධම්මානං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස තෙ තෙ ධම්මා පටිලද්ධා හොන්ති, එවං තෙ ධම්මා පරිඤ්ඤාතා චෙව හොන්ති තීරිතා ච.

“Này các Tỳ khưu, tất cả cần được liễu tri. Và này các Tỳ khưu, thế nào là tất cả cần được liễu tri? Này các Tỳ khưu, mắt cần được liễu tri; các sắc cần được liễu tri; nhãn thức cần được liễu tri; nhãn xúc cần được liễu tri; và cảm thọ nào sanh khởi do duyên nhãn xúc, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc không khổ không lạc, cảm thọ ấy cũng cần được liễu tri. Tai cần được liễu tri; các tiếng cần được liễu tri... cho đến... mũi cần được liễu tri, các mùi cần được liễu tri... lưỡi cần được liễu tri; các vị cần được liễu tri... thân cần được liễu tri; các vật xúc chạm cần được liễu tri... cho đến... ý cần được liễu tri; các pháp cần được liễu tri... ý thức cần được liễu tri; ý xúc cần được liễu tri; và cảm thọ nào sanh khởi do duyên ý xúc, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc không khổ không lạc, cảm thọ ấy cũng cần được liễu tri.” Sắc cần được liễu tri... cho đến... thọ cần được liễu tri... tưởng cần được liễu tri... các hành cần được liễu tri... thức cần được liễu tri... mắt cần được liễu tri... cho đến... già-chết cần được liễu tri... Niết-bàn, sự thể nhập vào bất tử, cần được liễu tri theo nghĩa là cứu cánh. Đối với những pháp nào mà người đang cố gắng để thành tựu, những pháp ấy được vị ấy thành tựu. Như vậy, những pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát.

22. නෙක්ඛම්මං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස නෙක්ඛම්මං පටිලද්ධං හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. අබ්‍යාපාදං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අබ්‍යාපාදො පටිලද්ධො හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. ආලොකසඤ්ඤං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ආලොකසඤ්ඤා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. අවික්ඛෙපං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අවික්ඛෙපො පටිලද්ධො හොති. එවං සො ධම්මො [Pg.24] පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. ධම්මවවත්ථානං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ධම්මවවත්ථානං පටිලද්ධං හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. ඤාණං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ඤාණං පටිලද්ධං හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. පාමොජ්ජං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස පාමොජ්ජං පටිලද්ධං හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.

22. Người đang cố gắng để thành tựu sự xuất ly, vị ấy thành tựu được sự xuất ly. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Người đang cố gắng để thành tựu sự vô sân, vị ấy thành tựu được sự vô sân. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Người đang cố gắng để thành tựu tưởng về ánh sáng, vị ấy thành tựu được tưởng về ánh sáng. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Người đang cố gắng để thành tựu sự không tán loạn, vị ấy thành tựu được sự không tán loạn. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Người đang cố gắng để thành tựu sự xác định các pháp, vị ấy thành tựu được sự xác định các pháp. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Người đang cố gắng để thành tựu trí, vị ấy thành tựu được trí. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Người đang cố gắng để thành tựu sự hân hoan, vị ấy thành tựu được sự hân hoan. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát.

පඨමං ඣානං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස පඨමං ඣානං පටිලද්ධං හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස චතුත්ථං ඣානං පටිලද්ධං හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්ති පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්ති පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්ති පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්ති පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.

Đối với người nỗ lực để chứng đắc sơ thiền, sơ thiền được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Nhị thiền... tóm tắt... tam thiền... Đối với người nỗ lực để chứng đắc tứ thiền, tứ thiền được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc Không Vô Biên Xứ, Không Vô Biên Xứ được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc Thức Vô Biên Xứ, Thức Vô Biên Xứ được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ, Vô Sở Hữu Xứ được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát.

අනිච්චානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අනිච්චානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. දුක්ඛානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස දුක්ඛානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. අනත්තානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අනත්තානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. නිබ්බිදානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස නිබ්බිදානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. විරාගානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස විරාගානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. නිරොධානුපස්සනං [Pg.25] පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස නිරොධානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. ඛයානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ඛයානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. වයානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස වයානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. විපරිණාමානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස විපරිණාමානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. අනිමිත්තානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අනිමිත්තානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. අප්පණිහිතානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අප්පණිහිතානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. සුඤ්ඤතානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස සුඤ්ඤතානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.

Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán vô thường, quán vô thường được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán khổ, quán khổ được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán vô ngã, quán vô ngã được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán yếm ly, quán yếm ly được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán ly tham, quán ly tham được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán diệt, quán diệt được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán từ bỏ, quán từ bỏ được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán sự tận diệt, quán sự tận diệt được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán sự hoại diệt, quán sự hoại diệt được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán sự biến hoại, quán sự biến hoại được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán vô tướng, quán vô tướng được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán vô nguyện, quán vô nguyện được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán không, quán không được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát.

අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. යථාභූතඤාණදස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස යථාභූතඤාණදස්සනං පටිලද්ධං හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. ආදීනවානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ආදීනවානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. පටිසඞ්ඛානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස පටිසඞ්ඛානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. විවට්ටනානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස විවට්ටනානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.

Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán pháp thắng tuệ, quán pháp thắng tuệ được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc thấy biết như thật, thấy biết như thật được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán sự nguy hại, quán sự nguy hại được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán thẩm xét, quán thẩm xét được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc quán sự xoay khỏi, quán sự xoay khỏi được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát.

සොතාපත්තිමග්ගං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස සොතාපත්තිමග්ගො පටිලද්ධො හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. සකදාගාමිමග්ගං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස සකදාගාමිමග්ගො පටිලද්ධො හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. අනාගාමිමග්ගං [Pg.26] පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අනාගාමිමග්ගො පටිලද්ධො හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච. අරහත්තමග්ගං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අරහත්තමග්ගො පටිලද්ධො හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.

Đối với người nỗ lực để chứng đắc Dự Lưu đạo, Dự Lưu đạo được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc Nhất Lai đạo, Nhất Lai đạo được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc Bất Lai đạo, Bất Lai đạo được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Đối với người nỗ lực để chứng đắc A-la-hán đạo, A-la-hán đạo được chứng đắc. Như vậy, pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát.

යෙසං යෙසං ධම්මානං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස තෙ තෙ ධම්මා පටිලද්ධා හොන්ති. එවං තෙ ධම්මා පරිඤ්ඤාතා චෙව හොන්ති තීරිතා ච. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඉමෙ ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යාති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණ’’න්ති.

Đối với người nỗ lực để chứng đắc những pháp nào, những pháp ấy được chứng đắc. Như vậy, những pháp ấy vừa được liễu tri, vừa được thẩm sát. Điều đó, với ý nghĩa là biết nên là trí; với ý nghĩa là biết rõ nên là tuệ. Do đó, được nói rằng: ‘Sự lắng nghe rằng: ‘Những pháp này cần được liễu tri,’ tuệ biết rõ điều đó là văn sở thành trí.’”

23. කථං ‘‘ඉමෙ ධම්මා පහාතබ්බා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං?

23. Thế nào là sự lắng nghe (sotāvadhāna) về câu ‘các pháp này cần được đoạn trừ,’ và trí tuệ liễu tri điều ấy (taṃpajānanā paññā) là trí tuệ do văn (sutamaye ñāṇa)?

එකො ධම්මො පහාතබ්බො – අස්මිමානො. ද්වෙ ධම්මා පහාතබ්බා – අවිජ්ජා ච භවතණ්හා ච. තයො ධම්මා පහාතබ්බා – තිස්සො තණ්හා. චත්තාරො ධම්මා පහාතබ්බා – චත්තාරො ඔඝා. පඤ්ච ධම්මා පහාතබ්බා – පඤ්ච නීවරණානි. ඡ ධම්මා පහාතබ්බා – ඡ තණ්හාකායා. සත්ත ධම්මා පහාතබ්බා – සත්තානුසයා. අට්ඨ ධම්මා පහාතබ්බා – අට්ඨ මිච්ඡත්තා. නව ධම්මා පහාතබ්බා – නව තණ්හාමූලකා. දස ධම්මා පහාතබ්බා – දස මිච්ඡත්තා.

Một pháp cần được đoạn trừ – đó là ngã mạn (asmimāna). Hai pháp cần được đoạn trừ – đó là vô minh (avijjā) và hữu ái (bhavataṇhā). Ba pháp cần được đoạn trừ – đó là ba loại ái (taṇhā). Bốn pháp cần được đoạn trừ – đó là bốn bộc lưu (oghā). Năm pháp cần được đoạn trừ – đó là năm triền cái (nīvaraṇa). Sáu pháp cần được đoạn trừ – đó là sáu thân ái (taṇhākāya). Bảy pháp cần được đoạn trừ – đó là bảy tùy miên (anusaya). Tám pháp cần được đoạn trừ – đó là tám tà tánh (micchatta). Chín pháp cần được đoạn trừ – đó là chín pháp lấy ái làm gốc (taṇhāmūlaka). Mười pháp cần được đoạn trừ – đó là mười tà tánh (micchatta).

24. ද්වෙ පහානානි – සමුච්ඡෙදප්පහානං, පටිප්පස්සද්ධිප්පහානං. සමුච්ඡෙදප්පහානඤ්ච ලොකුත්තරං ඛයගාමිමග්ගං භාවයතො; පටිප්පස්සද්ධිප්පහානඤ්ච ඵලක්ඛණෙ. තීණි පහානානි – කාමානමෙතං නිස්සරණං යදිදං නෙක්ඛම්මං; රූපානමෙතං නිස්සරණං යදිදං ආරුප්පං; යං ඛො පන කිඤ්චි භූතං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං, නිරොධො තස්ස නිස්සරණං. නෙක්ඛම්මං පටිලද්ධස්ස කාමා පහීනා චෙව හොන්ති පරිච්චත්තා ච. ආරුප්පං පටිලද්ධස්ස රූපා පහීනා චෙව හොන්ති පරිච්චත්තා ච. නිරොධං පටිලද්ධස්ස සඞ්ඛාරා පහීනා චෙව හොන්ති පරිච්චත්තා ච. චත්තාරි පහානානි දුක්ඛසච්චං පරිඤ්ඤාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣන්තො පජහති; සමුදයසච්චං පහානපටිවෙධං පටිවිජ්ඣන්තො පජහති; නිරොධසච්චං සච්ඡිකිරියාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣන්තො පජහති; මග්ගසච්චං භාවනාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣන්තො පජහති. පඤ්ච පහානානි – වික්ඛම්භනප්පහානං, තදඞ්ගප්පහානං, සමුච්ඡෙදප්පහානං, පටිප්පස්සද්ධිප්පහානං, නිස්සරණප්පහානං. වික්ඛම්භනප්පහානඤ්ච නීවරණානං පඨමං ඣානං භාවයතො; තදඞ්ගප්පහානඤ්ච දිට්ඨිගතානං නිබ්බෙධභාගියං [Pg.27] සමාධිං භාවයතො; සමුච්ඡෙදප්පහානඤ්ච ලොකුත්තරං ඛයගාමිමග්ගං භාවයතො; පටිප්පස්සද්ධිප්පහානඤ්ච ඵලක්ඛණෙ; නිස්සරණප්පහානඤ්ච නිරොධො නිබ්බානං.

24. Có hai sự đoạn trừ: tuyệt trừ đoạn (samucchedappahāna) và khinh an đoạn (paṭippassaddhippahāna). Tuyệt trừ đoạn xảy ra cho người tu tập đạo siêu thế, đạo đưa đến sự tận diệt; và khinh an đoạn xảy ra trong khoảnh khắc của quả. Có ba sự đoạn trừ: sự xuất ly này, tức là sự thoát khỏi các dục; sự vô sắc này, tức là sự thoát khỏi các sắc; và sự diệt này, tức là sự thoát khỏi bất cứ cái gì đã sinh khởi, có điều kiện, do duyên sinh. Đối với người đã đạt được sự xuất ly, các dục được đoạn trừ và từ bỏ. Đối với người đã đạt được sự vô sắc, các sắc được đoạn trừ và từ bỏ. Đối với người đã đạt được sự diệt, các hành được đoạn trừ và từ bỏ. Có bốn sự đoạn trừ: người ấy đoạn trừ trong khi thâm nhập liễu tri khổ đế; người ấy đoạn trừ trong khi thâm nhập đoạn trừ tập đế; người ấy đoạn trừ trong khi thâm nhập chứng ngộ diệt đế; người ấy đoạn trừ trong khi thâm nhập tu tập đạo đế. Có năm sự đoạn trừ: trấn phục đoạn (vikkhambhanappahāna), bỉ phần đoạn (tadaṅgappahāna), tuyệt trừ đoạn (samucchedappahāna), khinh an đoạn (paṭippassaddhippahāna), và xuất ly đoạn (nissaraṇappahāna). Trấn phục đoạn các triền cái xảy ra cho người tu tập thiền thứ nhất; bỉ phần đoạn các tà kiến xảy ra cho người tu tập định thuộc phần nhàm chán; tuyệt trừ đoạn xảy ra cho người tu tập đạo siêu thế, đạo đưa đến sự tận diệt; khinh an đoạn xảy ra trong khoảnh khắc của quả; và xuất ly đoạn chính là sự diệt, Niết-bàn.

‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, පහාතබ්බං. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං පහාතබ්බං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, පහාතබ්බං; රූපා පහාතබ්බා; චක්ඛුවිඤ්ඤාණං පහාතබ්බං; චක්ඛුසම්ඵස්සො පහාතබ්බො; යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි පහාතබ්බං. සොතං පහාතබ්බං; සද්දා පහාතබ්බා…පෙ… ඝානං පහාතබ්බං; ගන්ධා පහාතබ්බා… ජිව්හා පහාතබ්බා; රසා පහාතබ්බා… කායො පහාතබ්බො; ඵොට්ඨබ්බා පහාතබ්බා… මනො පහාතබ්බො; ධම්මා පහාතබ්බා… මනොවිඤ්ඤාණං පහාතබ්බං;… මනොසම්ඵස්සො පහාතබ්බො; යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි පහාතබ්බං.’’ රූපං පස්සන්තො පජහති, වෙදනං පස්සන්තො පජහති, සඤ්ඤං පස්සන්තො පජහති, සඞ්ඛාරෙ පස්සන්තො පජහති, විඤ්ඤාණං පස්සන්තො පජහති. චක්ඛුං…පෙ… ජරාමරණං…පෙ… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන පස්සන්තො පජහති. යෙ යෙ ධම්මා පහීනා හොන්ති තෙ තෙ ධම්මා පරිච්චත්තා හොන්ති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඉමෙ ධම්මා පහාතබ්බාති සොතාවධානං, තං පජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණ’’න්ති.

‘Này các Tỳ khưu, tất cả cần được đoạn trừ. Và này các Tỳ khưu, thế nào là tất cả cần được đoạn trừ? Này các Tỳ khưu, mắt cần được đoạn trừ; các sắc cần được đoạn trừ; nhãn thức cần được đoạn trừ; nhãn xúc cần được đoạn trừ; và bất cứ cảm thọ nào khởi lên do duyên nhãn xúc, dù là lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc, cảm thọ ấy cũng cần được đoạn trừ. Tai cần được đoạn trừ; các âm thanh cần được đoạn trừ… Mũi cần được đoạn trừ; các mùi hương cần được đoạn trừ… Lưỡi cần được đoạn trừ; các vị cần được đoạn trừ… Thân cần được đoạn trừ; các vật xúc chạm cần được đoạn trừ… Ý cần được đoạn trừ; các pháp cần được đoạn trừ… ý thức cần được đoạn trừ;… ý xúc cần được đoạn trừ; và bất cứ cảm thọ nào khởi lên do duyên ý xúc, dù là lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc, cảm thọ ấy cũng cần được đoạn trừ.’ Vị ấy đoạn trừ trong khi thấy sắc, đoạn trừ trong khi thấy thọ, đoạn trừ trong khi thấy tưởng, đoạn trừ trong khi thấy các hành, đoạn trừ trong khi thấy thức. Mắt… già và chết… vị ấy đoạn trừ trong khi thấy Niết-bàn, nơi đi vào sự bất tử, với ý nghĩa là sự kết thúc. Những pháp nào đã được đoạn trừ, những pháp ấy đã được từ bỏ. Điều đó là trí (ñāṇa) theo nghĩa là biết, là tuệ (paññā) theo nghĩa là liễu tri. Do đó, được nói rằng: ‘Sự lắng nghe về câu “các pháp này cần được đoạn trừ,” và trí tuệ liễu tri điều ấy là trí tuệ do văn.’

තතියභාණවාරො.

Phẩm thứ ba.

25. කථං ‘‘ඉමෙ ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං?

25. Thế nào là sự lắng nghe (sotāvadhāna) về câu ‘các pháp này cần được tu tập,’ và trí tuệ liễu tri điều ấy (taṃpajānanā paññā) là trí tuệ do văn (sutamaye ñāṇa)?

එකො ධම්මො භාවෙතබ්බො – කායගතාසති සාතසහගතා. ද්වෙ ධම්මා භාවෙතබ්බා – සමථො ච විපස්සනා ච. තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා – තයො සමාධී. චත්තාරො ධම්මා භාවෙතබ්බා – චත්තාරො සතිපට්ඨානා. පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා – පඤ්චඞ්ගිකො සමාධි. ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා – ඡ අනුස්සතිට්ඨානානි. සත්ත ධම්මා භාවෙතබ්බා – සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා. අට්ඨ ධම්මා භාවෙතබ්බා – අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. නව ධම්මා භාවෙතබ්බා – නව පාරිසුද්ධිපධානියඞ්ගානි. දස ධම්මා භාවෙතබ්බා – දස කසිණායතනානි.

Một pháp cần được tu tập – đó là niệm thân đi kèm với sự hoan hỷ (kāyagatāsati sātasahagatā). Hai pháp cần được tu tập – đó là chỉ (samatha) và quán (vipassanā). Ba pháp cần được tu tập – đó là ba loại định (samādhi). Bốn pháp cần được tu tập – đó là bốn niệm xứ (satipaṭṭhāna). Năm pháp cần được tu tập – đó là định năm chi (pañcaṅgika samādhi). Sáu pháp cần được tu tập – đó là sáu xứ tùy niệm (anussatiṭṭhāna). Bảy pháp cần được tu tập – đó là bảy giác chi (bojjhaṅga). Tám pháp cần được tu tập – đó là Thánh đạo tám ngành (ariyo aṭṭhaṅgiko maggo). Chín pháp cần được tu tập – đó là chín chi phần tinh cần thanh tịnh (pārisuddhipadhāniyaṅga). Mười pháp cần được tu tập – đó là mười biến xứ (kasiṇāyatana).

26. ද්වෙ [Pg.28] භාවනා – ලොකියා ච භාවනා, ලොකුත්තරා ච භාවනා. තිස්සො භාවනා – රූපාවචරකුසලානං ධම්මානං භාවනා, අරූපාවචරකුසලානං ධම්මානං භාවනා, අපරියාපන්නකුසලානං ධම්මානං භාවනා. රූපාවචරකුසලානං ධම්මානං භාවනා අත්ථි හීනා, අත්ථි මජ්ඣිමා, අත්ථි පණීතා. අරූපාවචරකුසලානං ධම්මානං භාවනා අත්ථි හීනා, අත්ථි මජ්ඣිමා, අත්ථි පණීතා. අපරියාපන්නකුසලානං ධම්මානං භාවනා පණීතා.

26. Có hai sự tu tập: tu tập hiệp thế (lokiyā bhāvanā) và tu tập siêu thế (lokuttarā bhāvanā). Có ba sự tu tập: tu tập các pháp thiện sắc giới, tu tập các pháp thiện vô sắc giới, và tu tập các pháp thiện không thuộc về (tam giới). Sự tu tập các pháp thiện sắc giới có thể là hạ, trung, hoặc thượng. Sự tu tập các pháp thiện vô sắc giới có thể là hạ, trung, hoặc thượng. Sự tu tập các pháp thiện không thuộc về (tam giới) chỉ có thượng.

27. චතස්සො භාවනා – දුක්ඛසච්චං පරිඤ්ඤාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣන්තො භාවෙති, සමුදයසච්චං පහානප්පටිවෙධං පටිවිජ්ඣන්තො භාවෙති, නිරොධසච්චං සච්ඡිකිරියාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣන්තො භාවෙති, මග්ගසච්චං භාවනාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣන්තො භාවෙති. ඉමා චතස්සො භාවනා.

27. Có bốn sự tu tập: vị ấy tu tập trong khi thâm nhập liễu tri khổ đế, vị ấy tu tập trong khi thâm nhập đoạn trừ tập đế, vị ấy tu tập trong khi thâm nhập chứng ngộ diệt đế, vị ấy tu tập trong khi thâm nhập tu tập đạo đế. Đây là bốn sự tu tập.

අපරාපි චතස්සො භාවනා – එසනාභාවනා, පටිලාභාභාවනා, එකරසාභාවනා, ආසෙවනාභාවනා. කතමා එසනාභාවනා? සබ්බෙසං සමාධිං සමාපජ්ජන්තානං තත්ථ ජාතා ධම්මා එකරසා හොන්තීති – අයං එසනාභාවනා. කතමා පටිලාභාභාවනා? සබ්බෙසං සමාධිං සමාපන්නානං තත්ථ ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – අයං පටිලාභාභාවනා. කතමා එකරසාභාවනා? අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං භාවයතො සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන චත්තාරි ඉන්ද්‍රියානි එකරසා හොන්තීති – ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං භාවයතො වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන චත්තාරි ඉන්ද්‍රියානි එකරසා හොන්තීති – ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං භාවයතො සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන චත්තාරි ඉන්ද්‍රියානි එකරසා හොන්තීති – ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං භාවයතො සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන චත්තාරි ඉන්ද්‍රියානි එකරසා හොන්තීති – ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං භාවයතො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන චත්තාරි ඉන්ද්‍රියානි එකරසා හොන්තීති – ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා.

Lại nữa, có bốn sự tu tiến: sự tu tiến tìm cầu, sự tu tiến thành tựu, sự tu tiến đồng một phận sự, sự tu tiến thực hành. Sự tu tiến tìm cầu là gì? Đối với tất cả những vị đang chứng nhập định, các pháp sanh khởi ở trong ấy có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến tìm cầu. Sự tu tiến thành tựu là gì? Đối với tất cả những vị đã chứng nhập định, các pháp sanh khởi ở trong ấy không vượt qua lẫn nhau. Đây là sự tu tiến thành tựu. Sự tu tiến đồng một phận sự là gì? Đối với vị tu tiến tín quyền về phương diện quyết đoán, do năng lực của tín quyền, bốn quyền còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các quyền về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến tấn quyền về phương diện nỗ lực, do năng lực của tấn quyền, bốn quyền còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các quyền về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến niệm quyền về phương diện an trú, do năng lực của niệm quyền, bốn quyền còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các quyền về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến định quyền về phương diện không phân tán, do năng lực của định quyền, bốn quyền còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các quyền về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến tuệ quyền về phương diện thấy rõ, do năng lực của tuệ quyền, bốn quyền còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các quyền về phương diện đồng một phận sự.

අස්සද්ධියෙ අකම්පියට්ඨෙන සද්ධාබලං භාවයතො සද්ධාබලස්ස වසෙන චත්තාරි බලානි එකරසා හොන්තීති – බලානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. කොසජ්ජෙ අකම්පියට්ඨෙන වීරියබලං භාවයතො වීරියබලස්ස වසෙන චත්තාරි [Pg.29] බලානි එකරසා හොන්තීති – බලානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. පමාදෙ අකම්පියට්ඨෙන සතිබලං භාවයතො සතිබලස්ස වසෙන චත්තාරි බලානි එකරසා හොන්තීති – බලානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. උද්ධච්චෙ අකම්පියට්ඨෙන සමාධිබලං භාවයතො සමාධිබලස්ස වසෙන චත්තාරි බලානි එකරසා හොන්තීති – බලානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. අවිජ්ජාය අකම්පියට්ඨෙන පඤ්ඤාබලං භාවයතො පඤ්ඤාබලස්ස වසෙන චත්තාරි බලානි එකරසා හොන්තීති – බලානං එකරසට්ඨෙන භාවනා.

Đối với vị tu tiến tín lực về phương diện không bị lay chuyển bởi sự vô tín, do năng lực của tín lực, bốn lực còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các lực về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến tấn lực về phương diện không bị lay chuyển bởi sự biếng nhác, do năng lực của tấn lực, bốn lực còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các lực về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến niệm lực về phương diện không bị lay chuyển bởi sự dễ duôi, do năng lực của niệm lực, bốn lực còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các lực về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến định lực về phương diện không bị lay chuyển bởi sự trạo cử, do năng lực của định lực, bốn lực còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các lực về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến tuệ lực về phương diện không bị lay chuyển bởi sự vô minh, do năng lực của tuệ lực, bốn lực còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các lực về phương diện đồng một phận sự.

උපට්ඨානට්ඨෙන සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවයතො සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස වසෙන ඡ බොජ්ඣඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. පවිචයට්ඨෙන ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවයතො ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස වසෙන ඡ බොජ්ඣඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. පග්ගහට්ඨෙන වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවයතො වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස වසෙන ඡ බොජ්ඣඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. ඵරණට්ඨෙන පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවයතො පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස වසෙන ඡ බොජ්ඣඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. උපසමට්ඨෙන පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවයතො පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස වසෙන ඡ බොජ්ඣඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවයතො සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස වසෙන ඡ බොජ්ඣඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. පටිසඞ්ඛානට්ඨෙන උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවයතො උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස වසෙන ඡ බොජ්ඣඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා.

Đối với vị tu tiến niệm giác chi về phương diện an trú, do năng lực của niệm giác chi, sáu giác chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các giác chi về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến trạch pháp giác chi về phương diện thẩm sát, do năng lực của trạch pháp giác chi, sáu giác chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các giác chi về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến tấn giác chi về phương diện nỗ lực, do năng lực của tấn giác chi, sáu giác chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các giác chi về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến hỷ giác chi về phương diện thấm nhuần, do năng lực của hỷ giác chi, sáu giác chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các giác chi về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến khinh an giác chi về phương diện an tịnh, do năng lực của khinh an giác chi, sáu giác chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các giác chi về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến định giác chi về phương diện không phân tán, do năng lực của định giác chi, sáu giác chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các giác chi về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến xả giác chi về phương diện quán xét, do năng lực của xả giác chi, sáu giác chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các giác chi về phương diện đồng một phận sự.

දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨිං භාවයතො සම්මාදිට්ඨියා වසෙන සත්ත මග්ගඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – මග්ගඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. අභිනිරොපනට්ඨෙන සම්මාසඞ්කප්පං භාවයතො සම්මාසඞ්කප්පස්ස වසෙන සත්ත මග්ගඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – මග්ගඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. පරිග්ගහට්ඨෙන සම්මාවාචං භාවයතො සම්මාවාචාය වසෙන සත්ත මග්ගඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – මග්ගඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. සමුට්ඨානට්ඨෙන සම්මාකම්මන්තං භාවයතො සම්මාකම්මන්තස්ස වසෙන සත්ත මග්ගඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – මග්ගඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. වොදානට්ඨෙන සම්මාආජීවං භාවයතො සම්මාආජීවස්ස වසෙන සත්ත මග්ගඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – මග්ගඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා[Pg.30]. පග්ගහට්ඨෙන සම්මාවායාමං භාවයතො සම්මාවායාමස්ස වසෙන සත්ත මග්ගඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – මග්ගඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. උපට්ඨානට්ඨෙන සම්මාසතිං භාවයතො සම්මාසතියා වසෙන සත්ත මග්ගඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – මග්ගඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධිං භාවයතො සම්මාසමාධිස්ස වසෙන සත්ත මග්ගඞ්ගා එකරසා හොන්තීති – මග්ගඞ්ගානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. අයං එකරසාභාවනා.

Đối với vị tu tiến chánh kiến về phương diện thấy rõ, do năng lực của chánh kiến, bảy đạo chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các đạo chi về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến chánh tư duy về phương diện hướng tâm đến, do năng lực của chánh tư duy, bảy đạo chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các đạo chi về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến chánh ngữ về phương diện thu nhiếp, do năng lực của chánh ngữ, bảy đạo chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các đạo chi về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến chánh nghiệp về phương diện khởi lên, do năng lực của chánh nghiệp, bảy đạo chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các đạo chi về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến chánh mạng về phương diện trong sạch, do năng lực của chánh mạng, bảy đạo chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các đạo chi về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến chánh tinh tấn về phương diện nỗ lực, do năng lực của chánh tinh tấn, bảy đạo chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các đạo chi về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến chánh niệm về phương diện an trú, do năng lực của chánh niệm, bảy đạo chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các đạo chi về phương diện đồng một phận sự. Đối với vị tu tiến chánh định về phương diện không phân tán, do năng lực của chánh định, bảy đạo chi còn lại có cùng một phận sự. Đây là sự tu tiến các đạo chi về phương diện đồng một phận sự. Đây là sự tu tiến đồng một phận sự.

කතමා ආසෙවනාභාවනා? ඉධ භික්ඛු පුබ්බණ්හසමයං ආසෙවති, මජ්ඣන්හිකසමයම්පි ආසෙවති, සායන්හසමයම්පි ආසෙවති, පුරෙභත්තම්පි ආසෙවති, පච්ඡාභත්තම්පි ආසෙවති, පුරිමෙපි යාමෙ ආසෙවති, මජ්ඣිමෙපි යාමෙ ආසෙවති, පච්ඡිමෙපි යාමෙ ආසෙවති, රත්තිම්පි ආසෙවති, දිවාපි ආසෙවති, රත්තින්දිවාපි ආසෙවති, කාළෙපි ආසෙවති, ජුණ්හෙපි ආසෙවති, වස්සෙපි ආසෙවති, හෙමන්තෙපි ආසෙවති, ගිම්හෙපි ආසෙවති, පුරිමෙපි වයොඛන්ධෙ ආසෙවති, මජ්ඣිමෙපි වයොඛන්ධෙ ආසෙවති, පච්ඡිමෙපි වයොඛන්ධෙ ආසෙවති – අයං ආසෙවනාභාවනා. ඉමා චතස්සො භාවනා.

Sự tu tập theo cách thường xuyên thực hành là gì? Ở đây, vị tỳ khưu thường xuyên thực hành vào buổi sáng, cũng thường xuyên thực hành vào buổi trưa, cũng thường xuyên thực hành vào buổi chiều, cũng thường xuyên thực hành trước bữa ăn, cũng thường xuyên thực hành sau bữa ăn, cũng thường xuyên thực hành vào canh đầu, cũng thường xuyên thực hành vào canh giữa, cũng thường xuyên thực hành vào canh cuối, cũng thường xuyên thực hành vào ban đêm, cũng thường xuyên thực hành vào ban ngày, cũng thường xuyên thực hành cả ngày lẫn đêm, cũng thường xuyên thực hành vào những ngày trăng khuyết, cũng thường xuyên thực hành vào những ngày trăng tròn, cũng thường xuyên thực hành vào mùa mưa, cũng thường xuyên thực hành vào mùa đông, cũng thường xuyên thực hành vào mùa hè, cũng thường xuyên thực hành vào giai đoạn đầu của cuộc đời, cũng thường xuyên thực hành vào giai đoạn giữa của cuộc đời, cũng thường xuyên thực hành vào giai đoạn cuối của cuộc đời – đây là sự tu tập theo cách thường xuyên thực hành. Đây là bốn sự tu tập.

28. අපරාපි චතස්සො භාවනා – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා, ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා, තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන භාවනා, ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. කථං තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා? කාමච්ඡන්දං පජහතො නෙක්ඛම්මවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. බ්‍යාපාදං පජහතො අබ්‍යාපාදවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. ථිනමිද්ධං පජහතො ආලොකසඤ්ඤාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. උද්ධච්චං පජහතො අවික්ඛෙපවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. විචිකිච්ඡං පජහතො ධම්මවවත්ථානවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. අවිජ්ජං පජහතො ඤාණවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා[Pg.31]. අරතිං පජහතො පාමොජ්ජවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. නීවරණෙ පජහතො පඨමජ්ඣානවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. විතක්කවිචාරෙ පජහතො දුතියජ්ඣානවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. පීතිං පජහතො තතියජ්ඣානවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. සුඛදුක්ඛෙ පජහතො චතුත්ථජ්ඣානවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා.

28. Lại nữa, có bốn sự tu tập: sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy, sự tu tập với ý nghĩa có cùng một phận sự của các căn, sự tu tập với ý nghĩa mang lại sự tinh tấn tương ứng với điều ấy, sự tu tập với ý nghĩa thường xuyên thực hành. Thế nào là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy? Đối với người từ bỏ dục tham, các pháp được sanh khởi do năng lực của sự xuất ly không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy. Đối với người từ bỏ sân, các pháp được sanh khởi do năng lực của vô sân không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy. Đối với người từ bỏ hôn trầm thụy miên, các pháp được sanh khởi do năng lực của tưởng về ánh sáng không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy. Đối với người từ bỏ trạo cử, các pháp được sanh khởi do năng lực của sự không phóng dật không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy. Đối với người từ bỏ hoài nghi, các pháp được sanh khởi do năng lực của sự xác định các pháp không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy. Đối với người từ bỏ vô minh, các pháp được sanh khởi do năng lực của trí tuệ không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy. Đối với người từ bỏ sự bất lạc, các pháp được sanh khởi do năng lực của sự hân hoan không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy. Đối với người từ bỏ các triền cái, các pháp được sanh khởi do năng lực của sơ thiền không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy. Đối với người từ bỏ tầm và tứ, các pháp được sanh khởi do năng lực của nhị thiền không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy. Đối với người từ bỏ hỷ, các pháp được sanh khởi do năng lực của tam thiền không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy. Đối với người từ bỏ lạc và khổ, các pháp được sanh khởi do năng lực của tứ thiền không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy.

රූපසඤ්ඤං පටිඝසඤ්ඤං නානත්තසඤ්ඤං පජහතො ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තිවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤං පජහතො විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තිවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤං පජහතො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං පජහතො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා.

Đối với người từ bỏ sắc tưởng, đối ngại tưởng, và các tưởng khác nhau, các pháp được sanh khởi do năng lực của sự chứng đắc Không Vô Biên Xứ không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy. Đối với người từ bỏ tưởng về Không Vô Biên Xứ, các pháp được sanh khởi do năng lực của sự chứng đắc Thức Vô Biên Xứ không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy. Đối với người từ bỏ tưởng về Thức Vô Biên Xứ, các pháp được sanh khởi do năng lực của sự chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy. Đối với người từ bỏ tưởng về Vô Sở Hữu Xứ, các pháp được sanh khởi do năng lực của sự chứng đắc Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ không vượt qua lẫn nhau – đây là sự tu tập với ý nghĩa không vượt qua lẫn nhau của các pháp đã được sanh khởi ở trong ấy.

නිච්චසඤ්ඤං පජහතො අනිච්චානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. සුඛසඤ්ඤං පජහතො දුක්ඛානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. අත්තසඤ්ඤං පජහතො අනත්තානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. නන්දිං පජහතො නිබ්බිදානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. රාගං පජහතො විරාගානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. සමුදයං පජහතො නිරොධානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා[Pg.32]. ආදානං පජහතො පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. ඝනසඤ්ඤං පජහතො ඛයානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. ආයූහනං පජහතො වයානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. ධුවසඤ්ඤං පජහතො විපරිණාමානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. නිමිත්තං පජහතො අනිමිත්තානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. පණිධිං පජහතො අප්පණිහිතානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. අභිනිවෙසං පජහතො සුඤ්ඤතානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. සාරාදානාභිනිවෙසං පජහතො අධිපඤ්ඤා ධම්මවිපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. සම්මොහාභිනිවෙසං පජහතො යථාභූතඤාණදස්සනවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. ආලයාභිනිවෙසං පජහතො ආදීනවානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. අප්පටිසඞ්ඛං පජහතො පටිසඞ්ඛානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. සඤ්ඤොගාභිනිවෙසං පජහතො විවට්ටනානුපස්සනාවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා.

Đối với người từ bỏ thường tưởng, do năng lực của sự tùy quán vô thường, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ lạc tưởng, do năng lực của sự tùy quán khổ, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ ngã tưởng, do năng lực của sự tùy quán vô ngã, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ sự hoan hỷ, do năng lực của sự tùy quán nhàm chán, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ tham ái, do năng lực của sự tùy quán ly tham, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ tập khởi, do năng lực của sự tùy quán đoạn diệt, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ sự chấp thủ, do năng lực của sự tùy quán từ bỏ, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ khối tưởng, do năng lực của sự tùy quán tận diệt, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ sự vun bồi, do năng lực của sự tùy quán hoại diệt, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ tưởng về sự bền vững, do năng lực của sự tùy quán biến hoại, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ tướng, do năng lực của sự tùy quán vô tướng, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ sự nguyện cầu, do năng lực của sự tùy quán vô nguyện, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ sự chấp trước, do năng lực của sự tùy quán không tánh, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ sự chấp trước vào việc nắm giữ cốt lõi, do năng lực của pháp minh sát về thắng trí, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ sự chấp trước vào si mê, do năng lực của tri kiến như thật, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ sự chấp trước vào trú xứ, do năng lực của sự tùy quán sự nguy hại, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ sự không thẩm xét, do năng lực của sự tùy quán thẩm xét, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ sự chấp trước vào sự phối hợp, do năng lực của sự tùy quán sự xoay khỏi, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy.

දිට්ඨෙකට්ඨෙ කිලෙසෙ පජහතො සොතාපත්තිමග්ගවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. ඔළාරිකෙ කිලෙසෙ පජහතො සකදාගාමිමග්ගවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. අනුසහගතෙ කිලෙසෙ පජහතො අනාගාමිමග්ගවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. සබ්බකිලෙසෙ පජහතො අරහත්තමග්ගවසෙන ජාතා ධම්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති [Pg.33] – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා. එවං තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා.

Đối với người từ bỏ các phiền não đồng trú với tà kiến, do năng lực của đạo Tu-đà-hoàn, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ các phiền não thô thiển, do năng lực của đạo Tư-đà-hàm, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ các phiền não đi kèm, do năng lực của đạo A-na-hàm, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Đối với người từ bỏ tất cả phiền não, do năng lực của đạo A-la-hán, các pháp đã sanh khởi không vượt qua lẫn nhau – sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy. Như vậy, sự tu tiến là theo ý nghĩa không vượt qua của các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy.

කථං ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා? කාමච්ඡන්දං පජහතො නෙක්ඛම්මවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි එකරසා හොන්තීති – ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. බ්‍යාපාදං පජහතො අබ්‍යාපාදවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි එකරසා හොන්තීති – ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහතො අරහත්තමග්ගවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි එකරසා හොන්තීති – ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා. එවං ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා.

Sự tu tiến theo ý nghĩa có cùng một vị của các quyền là thế nào? Đối với người từ bỏ dục tham, do năng lực của sự xuất ly, năm quyền có cùng một vị – sự tu tiến là theo ý nghĩa có cùng một vị của các quyền. Đối với người từ bỏ sân, do năng lực của vô sân, năm quyền có cùng một vị – sự tu tiến là theo ý nghĩa có cùng một vị của các quyền… vân vân… Đối với người từ bỏ tất cả phiền não, do năng lực của đạo A-la-hán, năm quyền có cùng một vị – sự tu tiến là theo ý nghĩa có cùng một vị của các quyền. Như vậy, sự tu tiến là theo ý nghĩa có cùng một vị của các quyền.

කථං තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන භාවනා? කාමච්ඡන්දං පජහතො නෙක්ඛම්මවසෙන වීරියං වාහෙතීති – තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන භාවනා. බ්‍යාපාදං පජහතො අබ්‍යාපාදවසෙන වීරියං වාහෙතීති – තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන භාවනා…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහතො අරහත්තමග්ගවසෙන වීරියං වාහෙතීති – තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන භාවනා. එවං තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන භාවනා.

Sự tu tiến theo ý nghĩa chuyên chở bởi nghị lực để đạt đến điều ấy là thế nào? Đối với người từ bỏ dục tham, do năng lực của sự xuất ly, nghị lực chuyên chở – sự tu tiến là theo ý nghĩa chuyên chở bởi nghị lực để đạt đến điều ấy. Đối với người từ bỏ sân, do năng lực của vô sân, nghị lực chuyên chở – sự tu tiến là theo ý nghĩa chuyên chở bởi nghị lực để đạt đến điều ấy… vân vân… Đối với người từ bỏ tất cả phiền não, do năng lực của đạo A-la-hán, nghị lực chuyên chở – sự tu tiến là theo ý nghĩa chuyên chở bởi nghị lực để đạt đến điều ấy. Như vậy, sự tu tiến là theo ý nghĩa chuyên chở bởi nghị lực để đạt đến điều ấy.

කථං ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා? කාමච්ඡන්දං පජහන්තො නෙක්ඛම්මං ආසෙවතීති – ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. බ්‍යාපාදං පජහන්තො අබ්‍යාපාදං ආසෙවතීති – ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තො අරහත්තමග්ගං ආසෙවතීති – ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. එවං ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා.

Thế nào là sự tu tập theo ý nghĩa thực hành? Vị ấy từ bỏ dục tham, thực hành sự xuất ly – đó là sự tu tập theo ý nghĩa thực hành. Vị ấy từ bỏ sân, thực hành sự vô sân – đó là sự tu tập theo ý nghĩa thực hành... v.v... Vị ấy từ bỏ tất cả phiền não, thực hành đạo A-la-hán – đó là sự tu tập theo ý nghĩa thực hành. Như vậy là sự tu tập theo ý nghĩa thực hành.

ඉමා චතස්සො භාවනා රූපං පස්සන්තො භාවෙති, වෙදනං පස්සන්තො භාවෙති, සඤ්ඤං පස්සන්තො භාවෙති, සඞ්ඛාරෙ පස්සන්තො භාවෙති, විඤ්ඤාණං පස්සන්තො භාවෙති, චක්ඛුං…පෙ… ජරාමරණං…පෙ… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන පස්සන්තො භාවෙති. යෙ යෙ ධම්මා භාවිතා හොන්ති තෙ තෙ ධම්මා එකරසා හොන්ති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඉමෙ ධම්මා භාවෙතබ්බාති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණ’’න්ති.

Bốn sự tu tập này: Vị ấy thấy sắc và tu tập, vị ấy thấy thọ và tu tập, vị ấy thấy tưởng và tu tập, vị ấy thấy các hành và tu tập, vị ấy thấy thức và tu tập, vị ấy thấy mắt... v.v... già và chết... v.v... thấy Niết-bàn, nơi đi vào sự bất tử, với ý nghĩa là điểm kết thúc và tu tập. Những pháp nào đã được tu tập, những pháp ấy có cùng một vị. Điều ấy là trí theo ý nghĩa biết, là tuệ theo ý nghĩa biết rõ. Do đó, được nói rằng: “‘Các pháp này cần được tu tập’ là sự lắng nghe, tuệ biết rõ điều ấy là trí do văn mà có.”

චතුත්ථභාණවාරො.

Phẩm tụng thứ tư.

29. කථං [Pg.34] ‘‘ඉමෙ ධම්මා සච්ඡිකාතබ්බා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං?

29. Thế nào là “‘Các pháp này cần được chứng ngộ’ là sự lắng nghe, tuệ biết rõ điều ấy là trí do văn mà có?”

එකො ධම්මො සච්ඡිකාතබ්බො – අකුප්පා චෙතොවිමුත්ති. ද්වෙ ධම්මා සච්ඡිකාතබ්බා – විජ්ජා ච විමුත්ති ච. තයො ධම්මා සච්ඡිකාතබ්බා – තිස්සො විජ්ජා. චත්තාරො ධම්මා සච්ඡිකාතබ්බා – චත්තාරි සාමඤ්ඤඵලානි. පඤ්ච ධම්මා සච්ඡිකාතබ්බා – පඤ්ච ධම්මක්ඛන්ධා. ඡ ධම්මා සච්ඡිකාතබ්බා – ඡ අභිඤ්ඤා. සත්ත ධම්මා සච්ඡිකාතබ්බා – සත්ත ඛීණාසවබලානි. අට්ඨ ධම්මා සච්ඡිකාතබ්බා – අට්ඨ විමොක්ඛා. නව ධම්මා සච්ඡිකාතබ්බා – නව අනුපුබ්බනිරොධා. දස ධම්මා සච්ඡිකාතබ්බා – දස අසෙක්ඛා ධම්මා.

Một pháp cần được chứng ngộ – tâm giải thoát bất động. Hai pháp cần được chứng ngộ – minh và giải thoát. Ba pháp cần được chứng ngộ – ba minh. Bốn pháp cần được chứng ngộ – bốn quả Sa-môn. Năm pháp cần được chứng ngộ – năm pháp uẩn. Sáu pháp cần được chứng ngộ – sáu thắng trí. Bảy pháp cần được chứng ngộ – bảy lậu tận lực. Tám pháp cần được chứng ngộ – tám giải thoát. Chín pháp cần được chứng ngộ – chín sự diệt tuần tự. Mười pháp cần được chứng ngộ – mười pháp vô học.

‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, සච්ඡිකාතබ්බං. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං සච්ඡිකාතබ්බං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, සච්ඡිකාතබ්බං; රූපා සච්ඡිකාතබ්බා; චක්ඛුවිඤ්ඤාණං සච්ඡිකාතබ්බං; චක්ඛුසම්ඵස්සො සච්ඡිකාතබ්බො; යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි සච්ඡිකාතබ්බං. සොතං සච්ඡිකාතබ්බං; සද්දා සච්ඡිකාතබ්බා…පෙ… ඝානං සච්ඡිකාතබ්බං; ගන්ධා සච්ඡිකාතබ්බා… ජිව්හා සච්ඡිකාතබ්බා; රසා සච්ඡිකාතබ්බා… කායො සච්ඡිකාතබ්බො; ඵොට්ඨබ්බා සච්ඡිකාතබ්බා… මනො සච්ඡිකාතබ්බො; ධම්මා සච්ඡිකාතබ්බා; මනොවිඤ්ඤාණං සච්ඡිකාතබ්බං; මනොසම්ඵස්සො සච්ඡිකාතබ්බො; යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි සච්ඡිකාතබ්බං’’. රූපං පස්සන්තො සච්ඡිකරොති, වෙදනං පස්සන්තො සච්ඡිකරොති, සඤ්ඤං පස්සන්තො සච්ඡිකරොති, සඞ්ඛාරෙ පස්සන්තො සච්ඡිකරොති, විඤ්ඤාණං පස්සන්තො සච්ඡිකරොති. චක්ඛුං…පෙ… ජරාමරණං…පෙ… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන පස්සන්තො සච්ඡිකරොති. යෙ යෙ ධම්මා සච්ඡිකතා හොන්ති තෙ තෙ ධම්මා ඵස්සිතා හොන්ති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඉමෙ ධම්මා සච්ඡිකාතබ්බාති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණ’’න්ති.

“Này các Tỳ khưu, tất cả cần được chứng ngộ. Và này các Tỳ khưu, tất cả là gì cần được chứng ngộ? Này các Tỳ khưu, mắt cần được chứng ngộ; các sắc cần được chứng ngộ; nhãn thức cần được chứng ngộ; nhãn xúc cần được chứng ngộ; và cảm thọ nào sanh khởi do duyên nhãn xúc, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc không khổ không lạc, cảm thọ ấy cũng cần được chứng ngộ. Tai cần được chứng ngộ; các tiếng cần được chứng ngộ... v.v... Mũi cần được chứng ngộ; các mùi cần được chứng ngộ... Lưỡi cần được chứng ngộ; các vị cần được chứng ngộ... Thân cần được chứng ngộ; các vật xúc chạm cần được chứng ngộ... Ý cần được chứng ngộ; các pháp cần được chứng ngộ; ý thức cần được chứng ngộ; ý xúc cần được chứng ngộ; và cảm thọ nào sanh khởi do duyên ý xúc, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc không khổ không lạc, cảm thọ ấy cũng cần được chứng ngộ”. Vị ấy thấy sắc và chứng ngộ, vị ấy thấy thọ và chứng ngộ, vị ấy thấy tưởng và chứng ngộ, vị ấy thấy các hành và chứng ngộ, vị ấy thấy thức và chứng ngộ. Vị ấy thấy mắt... v.v... già và chết... v.v... thấy Niết-bàn, nơi đi vào sự bất tử, với ý nghĩa là điểm kết thúc và chứng ngộ. Những pháp nào đã được chứng ngộ, những pháp ấy đã được xúc chạm. Điều ấy là trí theo ý nghĩa biết, là tuệ theo ý nghĩa biết rõ. Do đó, được nói rằng: “‘Các pháp này cần được chứng ngộ’ là sự lắng nghe, tuệ biết rõ điều ấy là trí do văn mà có.”

30. කථං ‘‘ඉමෙ ධම්මා හානභාගියා, ඉමෙ ධම්මා ඨිතිභාගියා, ඉමෙ ධම්මා විසෙසභාගියා, ඉමෙ ධම්මා නිබ්බෙධභාගියා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං?

30. Thế nào là “‘Các pháp này thuộc phần thoái thất, các pháp này thuộc phần an trú, các pháp này thuộc phần thù thắng, các pháp này thuộc phần xuyên suốt’ là sự lắng nghe, tuệ biết rõ điều ấy là trí do văn mà có?”

පඨමස්ස [Pg.35] ඣානස්ස ලාභිං කාමසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – හානභාගියො ධම්මො. තදනුධම්මතා සති සන්තිට්ඨති – ඨිතිභාගියො ධම්මො. අවිතක්කසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – විසෙසභාගියො ධම්මො. නිබ්බිදාසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති විරාගූපසංහිතා – නිබ්බෙධභාගියො ධම්මො.

Đối với người đã đắc Sơ thiền, các tưởng và tác ý đi kèm với dục khởi lên – đó là pháp thuộc phần thoái thất. Niệm tương ứng với pháp ấy được an lập – đó là pháp thuộc phần an trú. Các tưởng và tác ý không đi kèm với tầm khởi lên – đó là pháp thuộc phần thù thắng. Các tưởng và tác ý đi kèm với sự nhàm chán, tương ứng với sự ly tham, khởi lên – đó là pháp thuộc phần xuyên suốt.

දුතියස්ස ඣානස්ස ලාභිං විතක්කසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – හානභාගියො ධම්මො. තදනුධම්මතා සති සන්තිට්ඨති – ඨිතිභාගියො ධම්මො. උපෙක්ඛාසුඛසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – විසෙසභාගියො ධම්මො. නිබ්බිදාසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති විරාගූපසංහිතා – නිබ්බෙධභාගියො ධම්මො.

Đối với người đã đắc Nhị thiền, các tưởng và tác ý đi kèm với tầm khởi lên – đó là pháp thuộc phần thoái thất. Niệm tương ứng với pháp ấy được an lập – đó là pháp thuộc phần an trú. Các tưởng và tác ý đi kèm với xả và lạc khởi lên – đó là pháp thuộc phần thù thắng. Các tưởng và tác ý đi kèm với sự nhàm chán, tương ứng với sự ly tham, khởi lên – đó là pháp thuộc phần xuyên suốt.

තතියස්ස ඣානස්ස ලාභිං පීතිසුඛසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – හානභාගියො ධම්මො. තදනුධම්මතා සති සන්තිට්ඨති – ඨිතිභාගියො ධම්මො. අදුක්ඛමසුඛසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – විසෙසභාගියො ධම්මො. නිබ්බිදාසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති විරාගූපසංහිතා – නිබ්බෙධභාගියො ධම්මො.

Đối với người đã đắc Tam thiền, các tưởng và tác ý đi kèm với hỷ và lạc khởi lên – đó là pháp thuộc phần thoái thất. Niệm tương ứng với pháp ấy được an lập – đó là pháp thuộc phần an trú. Các tưởng và tác ý đi kèm với không khổ không lạc khởi lên – đó là pháp thuộc phần thù thắng. Các tưởng và tác ý đi kèm với sự nhàm chán, tương ứng với sự ly tham, khởi lên – đó là pháp thuộc phần xuyên suốt.

චතුත්ථස්ස ඣානස්ස ලාභිං උපෙක්ඛාසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – හානභාගියො ධම්මො. තදනුධම්මතා සති සන්තිට්ඨති – ඨිතිභාගියො ධම්මො. ආකාසානඤ්චායතනසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – විසෙසභාගියො ධම්මො. නිබ්බිදාසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති විරාගූපසංහිතා – නිබ්බෙධභාගියො ධම්මො.

Đối với người đã đắc Tứ thiền, các tưởng và tác ý đi kèm với xả khởi lên – đó là pháp thuộc phần thoái thất. Niệm tương ứng với pháp ấy được an lập – đó là pháp thuộc phần an trú. Các tưởng và tác ý đi kèm với Không vô biên xứ khởi lên – đó là pháp thuộc phần thù thắng. Các tưởng và tác ý đi kèm với sự nhàm chán, tương ứng với sự ly tham, khởi lên – đó là pháp thuộc phần xuyên suốt.

ආකාසානඤ්චායතනස්ස ලාභිං රූපසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – හානභාගියො ධම්මො. තදනුධම්මතා සති සන්තිට්ඨති – ඨිතිභාගියො ධම්මො. විඤ්ඤාණඤ්චායතනසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – විසෙසභාගියො ධම්මො. නිබ්බිදාසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති විරාගූපසංහිතා – නිබ්බෙධභාගියො ධම්මො.

Đối với người đã chứng đắc Không Vô Biên Xứ, các tưởng và tác ý đi kèm với sắc khởi lên – (đó là) pháp thuộc phần thoái thất. Niệm tương ứng với pháp ấy được an lập – (đó là) pháp thuộc phần an trú. Các tưởng và tác ý đi kèm với Thức Vô Biên Xứ khởi lên – (đó là) pháp thuộc phần thù thắng. Các tưởng và tác ý đi kèm với sự nhàm chán, liên hệ đến sự ly tham khởi lên – (đó là) pháp thuộc phần xuyên suốt.

විඤ්ඤාණඤ්චායතනස්ස ලාභිං ආකාසානඤ්චායතනසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – හානභාගියො ධම්මො. තදනුධම්මතා සති සන්තිට්ඨති – ඨිතිභාගියො ධම්මො. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – විසෙසභාගියො ධම්මො. නිබ්බිදාසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති විරාගූපසංහිතා – නිබ්බෙධභාගියො ධම්මො.

Đối với người đã chứng đắc Thức Vô Biên Xứ, các tưởng và tác ý đi kèm với Không Vô Biên Xứ khởi lên – (đó là) pháp thuộc phần thoái thất. Niệm tương ứng với pháp ấy được an lập – (đó là) pháp thuộc phần an trú. Các tưởng và tác ý đi kèm với Vô Sở Hữu Xứ khởi lên – (đó là) pháp thuộc phần thù thắng. Các tưởng và tác ý đi kèm với sự nhàm chán, liên hệ đến sự ly tham khởi lên – (đó là) pháp thuộc phần xuyên suốt.

ආකිඤ්චඤ්ඤායතනස්ස [Pg.36] ලාභිං විඤ්ඤාණඤ්චායතනසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – හානභාගියො ධම්මො. තදනුධම්මතා සති සන්තිට්ඨති – ඨිතිභාගියො ධම්මො. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති – විසෙසභාගියො ධම්මො. නිබ්බිදාසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති විරාගූපසංහිතා – නිබ්බෙධභාගියො ධම්මො. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඉමෙ ධම්මා හානභාගියා, ඉමෙ ධම්මා ඨිතිභාගියා, ඉමෙ ධම්මා විසෙසභාගියා, ඉමෙ ධම්මා නිබ්බෙධභාගියාති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං’’.

Đối với người đã chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ, các tưởng và tác ý đi kèm với Thức Vô Biên Xứ khởi lên – (đó là) pháp thuộc phần thoái thất. Niệm tương ứng với pháp ấy được an lập – (đó là) pháp thuộc phần an trú. Các tưởng và tác ý đi kèm với Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ khởi lên – (đó là) pháp thuộc phần thù thắng. Các tưởng và tác ý đi kèm với sự nhàm chán, liên hệ đến sự ly tham khởi lên – (đó là) pháp thuộc phần xuyên suốt. Điều ấy, do ý nghĩa là biết nên là trí; do ý nghĩa là biết rõ nên là tuệ. Do đó, được nói rằng: “‘Các pháp này thuộc phần thoái thất, các pháp này thuộc phần an trú, các pháp này thuộc phần thù thắng, các pháp này thuộc phần xuyên suốt,’ đó là sự lắng nghe; tuệ biết rõ điều ấy là văn sở thành trí.”

31. කථං ‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා, සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛා, සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං? ‘‘රූපං අනිච්චං ඛයට්ඨෙන, දුක්ඛං භයට්ඨෙන, අනත්තා අසාරකට්ඨෙනා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං. ‘‘වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං… චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණං අනිච්චං ඛයට්ඨෙන, දුක්ඛං භයට්ඨෙන, අනත්තා අසාරකට්ඨෙනා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා, සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛා, සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

31. Thế nào là: “‘Tất cả các hành là vô thường, tất cả các hành là khổ, tất cả các pháp là vô ngã,’ đó là sự lắng nghe; tuệ biết rõ điều ấy là văn sở thành trí?” “‘Sắc là vô thường do ý nghĩa hủy hoại, là khổ do ý nghĩa đáng sợ, là vô ngã do ý nghĩa không có cốt lõi,’ đó là sự lắng nghe; tuệ biết rõ điều ấy là văn sở thành trí.” “‘Thọ... cho đến... tưởng... các hành... thức... mắt... cho đến... già và chết là vô thường do ý nghĩa hủy hoại, là khổ do ý nghĩa đáng sợ, là vô ngã do ý nghĩa không có cốt lõi,’ đó là sự lắng nghe; tuệ biết rõ điều ấy là văn sở thành trí.” Điều ấy, do ý nghĩa là biết nên là trí; do ý nghĩa là biết rõ nên là tuệ. Do đó, được nói rằng: “‘Tất cả các hành là vô thường, tất cả các hành là khổ, tất cả các pháp là vô ngã,’ đó là sự lắng nghe; tuệ biết rõ điều ấy là văn sở thành trí.”

32. කථං ‘‘ඉදං දුක්ඛං අරියසච්චං, ඉදං දුක්ඛසමුදයං අරියසච්චං, ඉදං දුක්ඛනිරොධං අරියසච්චං, ඉදං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්ච’’න්ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං?

32. Thế nào là: “‘Đây là Thánh đế về Khổ, đây là Thánh đế về Nguồn Gốc của Khổ, đây là Thánh đế về Sự Diệt Khổ, đây là Thánh đế về Con Đường Đưa Đến Sự Diệt Khổ,’ đó là sự lắng nghe; tuệ biết rõ điều ấy là văn sở thành trí?”

33. තත්ථ කතමං දුක්ඛං අරියසච්චං? ජාතිපි දුක්ඛා, ජරාපි දුක්ඛා, මරණම්පි දුක්ඛං, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසාපි දුක්ඛා, අප්පියෙහි සම්පයොගො දුක්ඛො, පියෙහි විප්පයොගො දුක්ඛො, යම්පිච්ඡං න ලභති තම්පි දුක්ඛං; සඞ්ඛිත්තෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා.

33. Trong ấy, thế nào là Thánh đế về Khổ? Sanh cũng là khổ, già cũng là khổ, chết cũng là khổ, sầu, bi, khổ, ưu, não cũng là khổ, gặp gỡ những điều không ưa thích là khổ, xa lìa những điều ưa thích là khổ, mong cầu mà không được điều ấy cũng là khổ; tóm lại, năm thủ uẩn là khổ.

තත්ථ කතමා ජාති? යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හි තම්හි සත්තනිකායෙ ජාති සඤ්ජාති ඔක්කන්ති අභිනිබ්බත්ති ඛන්ධානං පාතුභාවො ආයතනානං පටිලාභො – අයං වුච්චති ජාති.

Trong ấy, thế nào là sanh? Bất cứ sự sanh, sự xuất hiện, sự nhập thai, sự tái sanh, sự hiện khởi của các uẩn, sự thành tựu các xứ của những chúng sanh này hay những chúng sanh khác trong giới chúng sanh này hay giới chúng sanh khác – đây được gọi là sanh.

තත්ථ [Pg.37] කතමා ජරා යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හි තම්හි සත්තනිකායෙ ජරා ජීරණතා ඛණ්ඩිච්චං පාලිච්චං වලිත්තචතා ආයුනො සංහානි ඉන්ද්‍රියානං පරිපාකො – අයං වුච්චති ජරා.

Trong ấy, thế nào là già? Bất cứ sự già, sự lão suy, sự rụng răng, sự tóc bạc, sự da nhăn, sự suy giảm tuổi thọ, sự chín muồi của các căn của những chúng sanh này hay những chúng sanh khác trong giới chúng sanh này hay giới chúng sanh khác – đây được gọi là già.

තත්ථ කතමං මරණං? යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හා තම්හා සත්තනිකායා චුති චවනතා භෙදො අන්තරධානං මච්චු මරණං කාලකිරියා ඛන්ධානං භෙදො කළෙවරස්ස නික්ඛෙපො ජීවිතින්ද්‍රියස්සුපච්ඡෙදො – ඉදං වුච්චති මරණං.

Trong ấy, thế nào là chết? Bất cứ sự qua đời, sự từ trần, sự tan rã, sự biến mất, sự tử vong, cái chết, sự mệnh chung, sự tan rã của các uẩn, sự vứt bỏ thân xác, sự cắt đứt mạng căn của những chúng sanh này hay những chúng sanh khác từ giới chúng sanh này hay giới chúng sanh khác – đây được gọi là chết.

තත්ථ කතමො සොකො? ඤාතිබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, භොගබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, රොගබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, සීලබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, දිට්ඨිබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන බ්‍යසනෙන සමන්නාගතස්ස, අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන දුක්ඛධම්මෙන ඵුට්ඨස්ස සොකො සොචනා සොචිතත්තං අන්තොසොකො අන්තොපරිසොකො චෙතසො පරිජ්ඣායනා දොමනස්සං සොකසල්ලං – අයං වුච්චති සොකො.

Trong ấy, thế nào là sầu? Đối với người bị tác động bởi sự mất mát quyến thuộc, hoặc bị tác động bởi sự mất mát tài sản, hoặc bị tác động bởi sự mất mát do bệnh tật, hoặc bị tác động bởi sự mất mát giới hạnh, hoặc bị tác động bởi sự mất mát tri kiến, hoặc người gặp phải một trong những mất mát nào đó, hoặc người bị tác động bởi một trong những pháp khổ nào đó, mà có sự sầu muộn, sự than khóc, tình trạng sầu muộn, nỗi sầu bên trong, sự sầu não bên trong, sự thiêu đốt của tâm, sự ưu phiền, mũi tên sầu muộn – đây được gọi là sầu.

තත්ථ කතමො පරිදෙවො? ඤාතිබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, භොගබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, රොගබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, සීලබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, දිට්ඨිබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන බ්‍යසනෙන සමන්නාගතස්ස, අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන දුක්ඛධම්මෙන ඵුට්ඨස්ස ආදෙවො පරිදෙවො ආදෙවනා, පරිදෙවනා ආදෙවිතත්තං පරිදෙවිතත්තං වාචා පලාපො විප්පලාපො ලාලප්පො ලාලප්පනා ලාලප්පිතත්තං – අයං වුච්චති පරිදෙවො.

Trong ấy, thế nào là bi? Đối với người bị tác động bởi sự mất mát quyến thuộc, hoặc bị tác động bởi sự mất mát tài sản, hoặc bị tác động bởi sự mất mát do bệnh tật, hoặc bị tác động bởi sự mất mát giới hạnh, hoặc bị tác động bởi sự mất mát tri kiến, hoặc người gặp phải một trong những mất mát nào đó, hoặc người bị tác động bởi một trong những pháp khổ nào đó, mà có sự than van, sự kể lể, việc than van, việc kể lể, tình trạng than van, tình trạng kể lể, lời nói lảm nhảm, lời nói mê sảng, sự lảm nhảm, việc lảm nhảm, tình trạng lảm nhảm – đây được gọi là bi.

තත්ථ කතමං දුක්ඛං? යං කායිකං අසාතං කායිකං දුක්ඛං කායසම්ඵස්සජං අසාතං දුක්ඛං වෙදයිතං, කායසම්ඵස්සජා අසාතා දුක්ඛා වෙදනා – ඉදං වුච්චති දුක්ඛං.

Trong ấy, thế nào là khổ? Bất cứ sự khó chịu thuộc về thân, sự đau đớn thuộc về thân, cảm giác khó chịu đau đớn sanh từ thân xúc, cảm thọ khó chịu đau đớn sanh từ thân xúc – đây được gọi là khổ.

තත්ථ කතමං දොමනස්සං? යං චෙතසිකං අසාතං චෙතසිකං දුක්ඛං, චෙතොසම්ඵස්සජං අසාතං වෙදයිතං, චෙතොසම්ඵස්සජා අසාතා දුක්ඛා වෙදනා – ඉදං වුච්චති දොමනස්සං.

Trong ấy, thế nào là ưu? Bất cứ sự khó chịu thuộc về tâm, sự đau đớn thuộc về tâm, cảm giác khó chịu sanh từ tâm xúc, cảm thọ khó chịu đau đớn sanh từ tâm xúc – đây được gọi là ưu.

තත්ථ කතමො උපායාසො? ඤාතිබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, භොගබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, රොගබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, සීලබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, දිට්ඨිබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස, අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන බ්‍යසනෙන සමන්නාගතස්ස, අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන [Pg.38] දුක්ඛධම්මෙන ඵුට්ඨස්ස ආයාසො උපායාසො ආයාසනා උපායාසනා ආයාසිතත්තං උපායාසිතත්තං – අයං වුච්චති උපායාසො.

Trong ấy, phiền não (upāyāso) là gì? Đối với người bị tác động bởi sự tổn thất về quyến thuộc, hay bị tác động bởi sự tổn thất về tài sản, hay bị tác động bởi sự tổn thất do bệnh tật, hay bị tác động bởi sự tổn thất về giới hạnh, hay bị tác động bởi sự tổn thất về tri kiến, đối với người có một trong những sự tổn thất nào đó, đối với người bị tác động bởi một trong những pháp khổ nào đó, sự mệt nhọc, sự phiền não, tình trạng mệt nhọc, tình trạng phiền não, bản chất của sự mệt nhọc, bản chất của sự phiền não – đây được gọi là phiền não.

තත්ථ කතමො අප්පියෙහි සම්පයොගො දුක්ඛො? ඉධ යස්ස තෙ හොන්ති අනිට්ඨා අකන්තා අමනාපා රූපා සද්දා ගන්ධා රසා ඵොට්ඨබ්බා, යෙ වා පනස්ස තෙ හොන්ති අනත්ථකාමා අහිතකාමා අඵාසුකාමා අයොගක්ඛෙමකාමා, යා තෙහි සද්ධිං සඞ්ගති සමාගමො සමොධානං මිස්සීභාවො – අයං වුච්චති අප්පියෙහි සම්පයොගො දුක්ඛො.

Trong ấy, khổ do phải chung đụng với những điều không ưa thích là gì? Ở đây, đối với người nào có những sắc, thanh, hương, vị, xúc không mong muốn, không đáng yêu, không vừa ý; hay đối với người ấy có những kẻ mong cầu điều bất lợi, mong cầu điều không hạnh phúc, mong cầu sự không an ổn, mong cầu sự không an toàn khỏi các ách; sự gặp gỡ, sự hội họp, sự tụ tập, sự hòa lẫn cùng với những điều ấy – đây được gọi là khổ do phải chung đụng với những điều không ưa thích.

තත්ථ කතමො පියෙහි විප්පයොගො දුක්ඛො? ඉධ යස්ස තෙ හොන්ති ඉට්ඨා කන්තා මනාපා රූපා සද්දා ගන්ධා රසා ඵොට්ඨබ්බා, යෙ වා පනස්ස තෙ හොන්ති අත්ථකාමා හිතකාමා ඵාසුකාමා යොගක්ඛෙමකාමා මාතා වා පිතා වා භාතා වා භගිනී වා මිත්තා වා අමච්චා වා ඤාතී වා සාලොහිතා වා, යා තෙහි සද්ධිං අසඞ්ගති අසමාගමො අසමොධානං අමිස්සීභාවො – අයං වුච්චති පියෙහි විප්පයොගො දුක්ඛො.

Trong ấy, khổ do phải xa lìa những điều ưa thích là gì? Ở đây, đối với người nào có những sắc, thanh, hương, vị, xúc được mong muốn, đáng yêu, vừa ý; hay đối với người ấy có những người mong cầu lợi ích, mong cầu hạnh phúc, mong cầu sự an ổn, mong cầu sự an toàn khỏi các ách, là mẹ, hay cha, hay anh em trai, hay chị em gái, hay bạn bè, hay thân hữu, hay bà con, hay quyến thuộc; sự không gặp gỡ, sự không hội họp, sự không tụ tập, sự không hòa lẫn cùng với những điều ấy – đây được gọi là khổ do phải xa lìa những điều ưa thích.

තත්ථ කතමං යම්පිච්ඡං න ලභති තම්පි දුක්ඛං? ජාතිධම්මානං සත්තානං එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජති – ‘‘අහො වත මයං න ජාතිධම්මා අස්සාම, න ච වත නො ජාති ආගච්ඡෙය්‍යා’’ති. න ඛො පනෙතං ඉච්ඡාය පත්තබ්බං – ඉදම්පි යම්පිච්ඡං න ලභති තම්පි දුක්ඛං. ජරාධම්මානං සත්තානං…පෙ… බ්‍යාධිධම්මානං සත්තානං… මරණධම්මානං සත්තානං… සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසධම්මානං සත්තානං එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජති – ‘‘අහො වත මයං න සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසධම්මා අස්සාම, න ච වත නො සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා ආගච්ඡෙය්‍යු’’න්ති. න ඛො පනෙතං ඉච්ඡාය පත්තබ්බං – ඉදම්පි යම්පිච්ඡං න ලභති තම්පි දුක්ඛං.

Trong ấy, cầu không được cũng là khổ là gì? Đối với các chúng sanh có sanh pháp, ý muốn như vầy khởi lên: ‘Mong sao chúng ta không có sanh pháp, mong sao sự sanh không đến với chúng ta!’ Nhưng điều này không thể đạt được do ý muốn. Đây cũng là cầu không được cũng là khổ. Đối với các chúng sanh có lão pháp... v.v... đối với các chúng sanh có bệnh pháp... đối với các chúng sanh có tử pháp... đối với các chúng sanh có sầu, bi, khổ, ưu, não pháp, ý muốn như vầy khởi lên: ‘Mong sao chúng ta không có sầu, bi, khổ, ưu, não pháp, mong sao sầu, bi, khổ, ưu, não không đến với chúng ta!’ Nhưng điều này không thể đạt được do ý muốn. Đây cũng là cầu không được cũng là khổ.

තත්ථ කතමෙ සඞ්ඛිත්තෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො,, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො – ඉමෙ වුච්චන්ති සඞ්ඛිත්තෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා. ඉදං වුච්චති දුක්ඛං අරියසච්චං.

Trong ấy, nói tóm lại năm thủ uẩn là khổ là gì? Tức là: sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn – những điều này được gọi là, nói tóm lại, năm thủ uẩn là khổ. Đây được gọi là Khổ Thánh đế.

34. තත්ථ [Pg.39] කතමං දුක්ඛසමුදයං අරියසච්චං? යායං තණ්හා පොනොභවිකා නන්දිරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී, සෙය්‍යථිදං – කාමතණ්හා භවතණ්හා විභවතණ්හා, සා ඛො පනෙසා තණ්හා කත්ථ උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති, කත්ථ නිවිසමානා නිවිසති? යං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං, එත්ථෙසා තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති, එත්ථ නිවිසමානා නිවිසති. කිඤ්ච ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං? චක්ඛු ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං, එත්ථෙසා තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති, එත්ථ නිවිසමානා නිවිසති. සොතං ලොකෙ…පෙ… ඝානං ලොකෙ… ජිව්හා ලොකෙ… කායො ලොකෙ… මනො ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං, එත්ථෙසා තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති, එත්ථ නිවිසමානා නිවිසති. රූපා ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං, එත්ථෙසා තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති, එත්ථ නිවිසමානා නිවිසති. සද්දා ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං…පෙ… ධම්මා ලොකෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං ලොකෙ…පෙ… මනොවිඤ්ඤාණං ලොකෙ… චක්ඛුසම්ඵස්සො ලොකෙ…පෙ… මනොසම්ඵස්සො ලොකෙ… චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා ලොකෙ…පෙ… මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා ලොකෙ… රූපසඤ්ඤා ලොකෙ…පෙ… ධම්මසඤ්ඤා ලොකෙ… රූපසඤ්චෙතනා ලොකෙ…පෙ… ධම්මසඤ්චෙතනා ලොකෙ… රූපතණ්හා ලොකෙ…පෙ… ධම්මතණ්හා ලොකෙ… රූපවිතක්කො ලොකෙ…පෙ… ධම්මවිතක්කො ලොකෙ… රූපවිචාරො ලොකෙ…පෙ… ධම්මවිචාරො ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං, එත්ථෙසා තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති, එත්ථ නිවිසමානා නිවිසති. ඉදං වුච්චති දුක්ඛසමුදයං අරියසච්චං.

34. Trong ấy, Khổ Tập Thánh đế là gì? Chính là ái này, là cái dẫn đến tái sanh, đi cùng với hỷ và tham, tìm thấy sự vui thích nơi này nơi kia; tức là: dục ái, hữu ái, phi hữu ái. Nhưng ái này khi sanh khởi thì sanh khởi ở đâu, khi an trú thì an trú ở đâu? Bất cứ cái gì ở đời có hình thức đáng yêu, hình thức dễ chịu, ái này khi sanh khởi thì sanh khởi ở đó, khi an trú thì an trú ở đó. Và cái gì ở đời có hình thức đáng yêu, hình thức dễ chịu? Mắt ở đời có hình thức đáng yêu, hình thức dễ chịu, ái này khi sanh khởi thì sanh khởi ở đó, khi an trú thì an trú ở đó. Tai ở đời... v.v... mũi ở đời... lưỡi ở đời... thân ở đời... ý ở đời có hình thức đáng yêu, hình thức dễ chịu, ái này khi sanh khởi thì sanh khởi ở đó, khi an trú thì an trú ở đó. Sắc ở đời có hình thức đáng yêu, hình thức dễ chịu, ái này khi sanh khởi thì sanh khởi ở đó, khi an trú thì an trú ở đó. Thanh ở đời... v.v... pháp ở đời... nhãn thức ở đời... v.v... ý thức ở đời... nhãn xúc ở đời... v.v... ý xúc ở đời... thọ sanh từ nhãn xúc ở đời... v.v... thọ sanh từ ý xúc ở đời... tưởng về sắc ở đời... v.v... tưởng về pháp ở đời... tư về sắc ở đời... v.v... tư về pháp ở đời... ái đối với sắc ở đời... v.v... ái đối với pháp ở đời... tầm về sắc ở đời... v.v... tầm về pháp ở đời... tứ về sắc ở đời... v.v... tứ về pháp ở đời có hình thức đáng yêu, hình thức dễ chịu, ái này khi sanh khởi thì sanh khởi ở đó, khi an trú thì an trú ở đó. Đây được gọi là Khổ Tập Thánh đế.

35. තත්ථ කතමං දුක්ඛනිරොධං අරියසච්චං? යො තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධො චාගො පටිනිස්සග්ගො මුත්ති අනාලයො, සා ඛො පනෙසා තණ්හා කත්ථ පහීයමානා පහීයති, කත්ථ නිරුජ්ඣමානා නිරුජ්ඣති? යං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං, එත්ථෙසා තණ්හා පහීයමානා පහීයති, එත්ථ නිරුජ්ඣමානා නිරුජ්ඣති. කිඤ්ච ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං? චක්ඛුලොකෙ පියරූපං සාතරූපං, එත්ථෙසා තණ්හා පහීයමානා පහීයති, එත්ථ නිරුජ්ඣමානා නිරුජ්ඣති…පෙ… ධම්මවිචාරො ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං, එත්ථෙසා තණ්හා පහීයමානා පහීයති, එත්ථ නිරුජ්ඣමානා නිරුජ්ඣති. ඉදං වුච්චති දුක්ඛනිරොධං අරියසච්චං.

35. Trong ấy, Khổ Diệt Thánh đế là gì? Chính là sự diệt tận không còn dư tàn, sự từ bỏ, sự xả ly, sự giải thoát, sự không chấp thủ đối với chính ái ấy. Nhưng ái này khi được đoạn trừ thì được đoạn trừ ở đâu, khi được diệt tận thì được diệt tận ở đâu? Bất cứ cái gì ở đời có hình thức đáng yêu, hình thức dễ chịu, ái này khi được đoạn trừ thì được đoạn trừ ở đó, khi được diệt tận thì được diệt tận ở đó. Và cái gì ở đời có hình thức đáng yêu, hình thức dễ chịu? Mắt ở đời có hình thức đáng yêu, hình thức dễ chịu, ái này khi được đoạn trừ thì được đoạn trừ ở đó, khi được diệt tận thì được diệt tận ở đó... v.v... tứ về pháp ở đời có hình thức đáng yêu, hình thức dễ chịu, ái này khi được đoạn trừ thì được đoạn trừ ở đó, khi được diệt tận thì được diệt tận ở đó. Đây được gọi là Khổ Diệt Thánh đế.

36. තත්ථ [Pg.40] කතමං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්චං? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. තත්ථ කතමා සම්මාදිට්ඨි? දුක්ඛෙ ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං – අයං වුච්චති සම්මාදිට්ඨි.

36. Trong các sự thật ấy, Thánh đế về con đường đưa đến sự diệt khổ là gì? Chính là Bát Thánh đạo này, nghĩa là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Trong đó, chánh kiến là gì? Là trí tuệ về khổ, trí tuệ về sự tập khởi của khổ, trí tuệ về sự diệt khổ, trí tuệ về con đường đưa đến sự diệt khổ – đây được gọi là chánh kiến.

තත්ථ කතමො සම්මාසඞ්කප්පො? නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පො, අබ්‍යාපාදසඞ්කප්පො, අවිහිංසාසඞ්කප්පො – අයං වුච්චති සම්මාසඞ්කප්පො.

Trong đó, chánh tư duy là gì? Là tư duy về sự xuất ly, tư duy về sự vô sân, tư duy về sự vô hại – đây được gọi là chánh tư duy.

තත්ථ කතමා සම්මාවාචා? මුසාවාදා වෙරමණී, පිසුණාය වාචාය වෙරමණී, ඵරුසාය වාචාය වෙරමණී, සම්ඵප්පලාපා වෙරමණී – අයං වුච්චති සම්මාවාචා.

Trong đó, chánh ngữ là gì? Là sự kiêng cữ nói dối, kiêng cữ nói lời đâm thọc, kiêng cữ nói lời thô ác, kiêng cữ nói lời vô ích – đây được gọi là chánh ngữ.

තත්ථ කතමො සම්මාකම්මන්තො? පාණාතිපාතා වෙරමණී, අදින්නාදානා වෙරමණී, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණී – අයං වුච්චති සම්මාකම්මන්තො.

Trong đó, chánh nghiệp là gì? Là sự kiêng cữ sát sanh, kiêng cữ trộm cắp, kiêng cữ tà dâm trong các dục – đây được gọi là chánh nghiệp.

තත්ථ කතමො සම්මාආජීවො? ඉධ අරියසාවකො මිච්ඡාආජීවං පහාය සම්මාආජීවෙන ජීවිකං කප්පෙති – අයං වුච්චති සම්මාආජීවො.

Trong đó, chánh mạng là gì? Ở đây, vị Thánh đệ tử từ bỏ tà mạng, mưu sinh bằng chánh mạng – đây được gọi là chánh mạng.

තත්ථ කතමො සම්මාවායාමො? ඉධ භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති, උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය…පෙ… අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය …පෙ… උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති – අයං වුච්චති සම්මාවායාමො.

Trong đó, chánh tinh tấn là gì? Ở đây, vị tỳ khưu, đối với các pháp ác, bất thiện chưa sanh, khởi lên ý muốn không cho sanh khởi, cố gắng, nỗ lực, sách tấn tâm, tinh cần; đối với các pháp ác, bất thiện đã sanh, khởi lên ý muốn để đoạn trừ...; đối với các pháp thiện chưa sanh, khởi lên ý muốn để làm cho sanh khởi...; đối với các pháp thiện đã sanh, khởi lên ý muốn để duy trì, không cho lu mờ, cho tăng trưởng, cho quảng đại, cho tu tập, cho viên mãn, cố gắng, nỗ lực, sách tấn tâm, tinh cần – đây được gọi là chánh tinh tấn.

තත්ථ කතමා සම්මාසති? ඉධ භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. වෙදනාසු…පෙ… චිත්තෙ…පෙ… ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං – අයං වුච්චති සම්මාසති.

Trong đó, chánh niệm là gì? Ở đây, vị tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Trên các cảm thọ... trên tâm... trên các pháp, sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời – đây được gọi là chánh niệm.

තත්ථ කතමො සම්මාසමාධි? ඉධ භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ [Pg.41] විහරති. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති, යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයං වුච්චති සම්මාසමාධි. ඉදං වුච්චති දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්චං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඉදං දුක්ඛං අරියසච්චං, ඉදං දුක්ඛසමුදයං අරියසච්චං, ඉදං දුක්ඛනිරොධං අරියසච්චං, ඉදං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්ච’’න්ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං. එවං සොතාවධානෙ පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං.

Trong đó, chánh định là gì? Ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Do làm cho tịnh chỉ tầm và tứ, vị ấy chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, nội tĩnh nhất tâm, không tầm không tứ. Do ly hỷ, vị ấy trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú,’ chứng và trú thiền thứ ba. Do xả lạc, xả khổ, và diệt trừ hỷ ưu đã cảm thọ trước kia, vị ấy chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Đây được gọi là chánh định. Đây được gọi là Thánh đế về con đường đưa đến sự diệt khổ. Trí tuệ (ñāṇa) là do ý nghĩa biết rõ; tuệ (paññā) là do ý nghĩa hiểu biết thấu đáo. Do đó, được nói rằng: ‘Đây là Thánh đế về khổ, đây là Thánh đế về sự tập khởi của khổ, đây là Thánh đế về sự diệt khổ, đây là Thánh đế về con đường đưa đến sự diệt khổ,’ đó là sự lắng nghe (sotāvadhānaṃ); tuệ hiểu biết điều đó là văn tuệ (sutamaye ñāṇaṃ). Như vậy, tuệ sanh khởi trong sự lắng nghe là văn tuệ.

සුතමයඤාණනිද්දෙසො පඨමො.

Phần giải thích về văn tuệ, chương thứ nhất.

2. සීලමයඤාණනිද්දෙසො

2. Phần giải thích về giới tuệ.

37. කථං සුත්වාන සංවරෙ පඤ්ඤා සීලමයෙ ඤාණං? පඤ්ච සීලානි – පරියන්තපාරිසුද්ධිසීලං, අපරියන්තපාරිසුද්ධිසීලං, පරිපුණ්ණපාරිසුද්ධිසීලං, අපරාමට්ඨපාරිසුද්ධිසීලං, පටිප්පස්සද්ධිපාරිසුද්ධිසීලන්ති.

37. Thế nào là tuệ trong sự thu thúc sau khi đã nghe, là giới tuệ? Có năm loại giới: giới thanh tịnh có giới hạn, giới thanh tịnh không có giới hạn, giới thanh tịnh viên mãn, giới thanh tịnh không bị chấp thủ sai lầm, và giới thanh tịnh đã được an tịnh.

තත්ථ කතමං පරියන්තපාරිසුද්ධිසීලං? අනුපසම්පන්නානං පරියන්තසික්ඛාපදානං – ඉදං පරියන්තපාරිසුද්ධිසීලං. කතමං අපරියන්තපාරිසුද්ධිසීලං? උපසම්පන්නානං අපරියන්තසික්ඛාපදානං – ඉදං අපරියන්තපාරිසුද්ධිසීලං. කතමං පරිපුණ්ණපාරිසුද්ධිසීලං? පුථුජ්ජනකල්‍යාණකානං කුසලධම්මෙ යුත්තානං සෙක්ඛපරියන්තෙ පරිපූරකාරීනං කායෙ ච ජීවිතෙ ච අනපෙක්ඛානං පරිච්චත්තජීවිතානං – ඉදං පරිපුණ්ණපාරිසුද්ධිසීලං. කතමං අපරාමට්ඨපාරිසුද්ධිසීලං? සත්තන්නං සෙක්ඛානං – ඉදං අපරාමට්ඨපාරිසුද්ධිසීලං. කතමං පටිප්පස්සද්ධිපාරිසුද්ධිසීලං? තථාගතසාවකානං ඛීණාසවානං පච්චෙකබුද්ධානං තථාගතානං අරහන්තානං සම්මාසම්බුද්ධානං – ඉදං පටිප්පස්සද්ධිපාරිසුද්ධිසීලං.

Trong đó, thế nào là giới thanh tịnh có giới hạn? Là giới của những người chưa thọ cụ túc giới, có các học giới hữu hạn – đây là giới thanh tịnh có giới hạn. Thế nào là giới thanh tịnh không có giới hạn? Là giới của những người đã thọ cụ túc giới, có các học giới vô hạn – đây là giới thanh tịnh không có giới hạn. Thế nào là giới thanh tịnh viên mãn? Là giới của các thiện phàm phu, những người nỗ lực trong các pháp thiện, thực hành viên mãn cho đến giới hạn của bậc hữu học, không luyến tiếc thân và mạng, đã từ bỏ mạng sống – đây là giới thanh tịnh viên mãn. Thế nào là giới thanh tịnh không bị chấp thủ sai lầm? Là giới của bảy bậc hữu học – đây là giới thanh tịnh không bị chấp thủ sai lầm. Thế nào là giới thanh tịnh đã được an tịnh? Là giới của các vị lậu tận là đệ tử của Như Lai, của các vị Độc Giác Phật, của các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác – đây là giới thanh tịnh đã được an tịnh.

38. අත්ථි [Pg.42] සීලං පරියන්තං, අත්ථි සීලං අපරියන්තං. තත්ථ කතමං තං සීලං පරියන්තං? අත්ථි සීලං ලාභපරියන්තං, අත්ථි සීලං යසපරියන්තං, අත්ථි සීලං ඤාතිපරියන්තං, අත්ථි සීලං අඞ්ගපරියන්තං, අත්ථි සීලං ජීවිතපරියන්තං.

38. Có giới hữu hạn, có giới vô hạn. Trong đó, thế nào là giới hữu hạn? Có giới bị giới hạn bởi lợi lộc, có giới bị giới hạn bởi danh vọng, có giới bị giới hạn bởi quyến thuộc, có giới bị giới hạn bởi thân thể, có giới bị giới hạn bởi mạng sống.

කතමං තං සීලං ලාභපරියන්තං? ඉධෙකච්චො ලාභහෙතු ලාභපච්චයා ලාභකාරණා යථාසමාදින්නං සික්ඛාපදං වීතික්කමති – ඉදං තං සීලං ලාභපරියන්තං. කතමං තං සීලං යසපරියන්තං? ඉධෙකච්චො යසහෙතු යසපච්චයා යසකාරණා යථාසමාදින්නං සික්ඛාපදං වීතික්කමති – ඉදං තං සීලං යසපරියන්තං. කතමං තං සීලං ඤාතිපරියන්තං? ඉධෙකච්චො ඤාතිහෙතු ඤාතිපච්චයා ඤාතිකාරණා යථාසමාදින්නං සික්ඛාපදං වීතික්කමති – ඉදං තං සීලං ඤාතිපරියන්තං. කතමං තං සීලං අඞ්ගපරියන්තං? ඉධෙකච්චො අඞ්ගහෙතු අඞ්ගපච්චයා අඞ්ගකාරණා යථාසමාදින්නං සික්ඛාපදං වීතික්කමති – ඉදං තං සීලං අඞ්ගපරියන්තං. කතමං තං සීලං ජීවිතපරියන්තං? ඉධෙකච්චො ජීවිතහෙතු ජීවිතපච්චයා ජීවිතකාරණා යථාසමාදින්නං සික්ඛාපදං වීතික්කමති – ඉදං තං සීලං ජීවිතපරියන්තං. එවරූපානි සීලානි ඛණ්ඩානි ඡිද්දානි සබලානි කම්මාසානි න භුජිස්සානි න විඤ්ඤුප්පසත්ථානි පරාමට්ඨානි අසමාධිසංවත්තනිකානි න අවිප්පටිසාරවත්ථුකානි න පාමොජ්ජවත්ථුකානි න පීතිවත්ථුකානි න පස්සද්ධිවත්ථුකානි න සුඛවත්ථුකානි න සමාධිවත්ථුකානි න යථාභූතඤාණදස්සනවත්ථුකානි න එකන්තනිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තන්ති – ඉදං තං සීලං පරියන්තං.

Thế nào là giới có giới hạn là lợi lộc? Ở đây, có người vì lợi lộc, do duyên lợi lộc, vì nguyên nhân lợi lộc mà vi phạm học giới đã thọ trì – đây là giới có giới hạn là lợi lộc. Thế nào là giới có giới hạn là danh vọng? Ở đây, có người vì danh vọng, do duyên danh vọng, vì nguyên nhân danh vọng mà vi phạm học giới đã thọ trì – đây là giới có giới hạn là danh vọng. Thế nào là giới có giới hạn là thân quyến? Ở đây, có người vì thân quyến, do duyên thân quyến, vì nguyên nhân thân quyến mà vi phạm học giới đã thọ trì – đây là giới có giới hạn là thân quyến. Thế nào là giới có giới hạn là thân thể? Ở đây, có người vì thân thể, do duyên thân thể, vì nguyên nhân thân thể mà vi phạm học giới đã thọ trì – đây là giới có giới hạn là thân thể. Thế nào là giới có giới hạn là mạng sống? Ở đây, có người vì mạng sống, do duyên mạng sống, vì nguyên nhân mạng sống mà vi phạm học giới đã thọ trì – đây là giới có giới hạn là mạng sống. Các giới như vậy là bị bể vụn, bị thủng, bị lốm đốm, bị lang lổ, không phải là sự giải thoát, không được người trí tán thán, bị chấp thủ sai lầm, không đưa đến định, không phải là nền tảng cho sự không hối tiếc, không phải là nền tảng cho sự hoan hỷ, không phải là nền tảng cho sự phỉ lạc, không phải là nền tảng cho sự khinh an, không phải là nền tảng cho sự an lạc, không phải là nền tảng cho định, không phải là nền tảng cho tri kiến như thật, không đưa đến sự nhàm chán dứt khoát, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Níp-bàn – đây là giới có giới hạn.

කතමං තං සීලං අපරියන්තං? අත්ථි සීලං න ලාභපරියන්තං, අත්ථි සීලං න යසපරියන්තං, අත්ථි සීලං න ඤාතිපරියන්තං, අත්ථි සීලං න අඞ්ගපරියන්තං, අත්ථි සීලං න ජීවිතපරියන්තං.

Thế nào là giới không có giới hạn? Có giới không có giới hạn là lợi lộc, có giới không có giới hạn là danh vọng, có giới không có giới hạn là thân quyến, có giới không có giới hạn là thân thể, có giới không có giới hạn là mạng sống.

කතමං තං සීලං න ලාභපරියන්තං? ඉධෙකච්චො ලාභහෙතු ලාභපච්චයා ලාභකාරණා යථාසමාදින්නං සික්ඛාපදං වීතික්කමාය චිත්තම්පි න උප්පාදෙති, කිං සො වීතික්කමිස්සති! ඉදං තං සීලං න ලාභපරියන්තං. කතමං තං සීලං න යසපරියන්තං? ඉධෙකච්චො යසහෙතු යසපච්චයා යසකාරණා යථාසමාදින්නං සික්ඛාපදං වීතික්කමාය චිත්තම්පි න උප්පාදෙති[Pg.43], කිං සො වීතික්කමිස්සති! ඉදං තං සීලං න යසපරියන්තං. කතමං තං සීලං න ඤාතිපරියන්තං? ඉධෙකච්චො ඤාතිහෙතු ඤාතිපච්චයා ඤාතිකාරණා යථාසමාදින්නං සික්ඛාපදං වීතික්කමාය චිත්තම්පි න උප්පාදෙති, කිං සො වීතික්කමිස්සති! ඉදං තං සීලං න ඤාතිපරියන්තං. කතමං තං සීලං න අඞ්ගපරියන්තං? ඉධෙකච්චො අඞ්ගහෙතු අඞ්ගපච්චයා අඞ්ගකාරණා යථාසමාදින්නං සික්ඛාපදං වීතික්කමාය චිත්තම්පි න උප්පාදෙති, කිං සො වීතික්කමිස්සති! ඉදං තං සීලං න අඞ්ගපරියන්තං. කතමං තං සීලං න ජීවිතපරියන්තං? ඉධෙකච්චො ජීවිතහෙතු ජීවිතපච්චයා ජීවිතකාරණා යථාසමාදින්නං සික්ඛාපදං වීතික්කමාය චිත්තම්පි න උප්පාදෙති, කිං සො වීතික්කමිස්සති! ඉදං තං සීලං න ජීවිතපරියන්තං. එවරූපානි සීලානි අඛණ්ඩානි අච්ඡිද්දානි අසබලානි අකම්මාසානි භුජිස්සානි විඤ්ඤුප්පසත්ථානි අපරාමට්ඨානි සමාධිසංවත්තනිකානි අවිප්පටිසාරවත්ථුකානි පාමොජ්ජවත්ථුකානි පීතිවත්ථුකානි පස්සද්ධිවත්ථුකානි සුඛවත්ථුකානි සමාධිවත්ථුකානි යථාභූතඤාණදස්සනවත්ථුකානි එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්ති – ඉදං තං සීලං අපරියන්තං.

Thế nào là giới không có giới hạn là lợi lộc? Ở đây, có người vì lợi lộc, do duyên lợi lộc, vì nguyên nhân lợi lộc, cũng không khởi lên tâm niệm vi phạm học giới đã thọ trì, thì làm sao người ấy có thể vi phạm được! Đây là giới không có giới hạn là lợi lộc. Thế nào là giới không có giới hạn là danh vọng? Ở đây, có người vì danh vọng, do duyên danh vọng, vì nguyên nhân danh vọng, cũng không khởi lên tâm niệm vi phạm học giới đã thọ trì, thì làm sao người ấy có thể vi phạm được! Đây là giới không có giới hạn là danh vọng. Thế nào là giới không có giới hạn là thân quyến? Ở đây, có người vì thân quyến, do duyên thân quyến, vì nguyên nhân thân quyến, cũng không khởi lên tâm niệm vi phạm học giới đã thọ trì, thì làm sao người ấy có thể vi phạm được! Đây là giới không có giới hạn là thân quyến. Thế nào là giới không có giới hạn là thân thể? Ở đây, có người vì thân thể, do duyên thân thể, vì nguyên nhân thân thể, cũng không khởi lên tâm niệm vi phạm học giới đã thọ trì, thì làm sao người ấy có thể vi phạm được! Đây là giới không có giới hạn là thân thể. Thế nào là giới không có giới hạn là mạng sống? Ở đây, có người vì mạng sống, do duyên mạng sống, vì nguyên nhân mạng sống, cũng không khởi lên tâm niệm vi phạm học giới đã thọ trì, thì làm sao người ấy có thể vi phạm được! Đây là giới không có giới hạn là mạng sống. Các giới như vậy là không bị bể vụn, không bị thủng, không bị lốm đốm, không bị lang lổ, là sự giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ sai lầm, đưa đến định, là nền tảng cho sự không hối tiếc, là nền tảng cho sự hoan hỷ, là nền tảng cho sự phỉ lạc, là nền tảng cho sự khinh an, là nền tảng cho sự an lạc, là nền tảng cho định, là nền tảng cho tri kiến như thật, đưa đến sự nhàm chán dứt khoát, đưa đến sự ly tham, đưa đến sự đoạn diệt, đưa đến sự an tịnh, đưa đến thắng trí, đưa đến giác ngộ, đưa đến Níp-bàn – đây là giới không có giới hạn.

39. කිං සීලං? කති සීලානි? කිං සමුට්ඨානං සීලං? කති ධම්මසමොධානං සීලං?

39. Giới là gì? Có bao nhiêu loại giới? Giới có nguồn gốc là gì? Giới là sự hợp thành của bao nhiêu pháp?

කිං සීලන්ති චෙතනා සීලං, චෙතසිකං සීලං, සංවරො සීලං, අවීතික්කමො සීලං. කති සීලානීති තීණි සීලානි – කුසලසීලං, අකුසලසීලං, අබ්‍යාකතසීලං.කිං සමුට්ඨානං සීලන්ති කුසලචිත්තසමුට්ඨානං කුසලසීලං, අකුසලචිත්තසමුට්ඨානං අකුසලසීලං, අබ්‍යාකතචිත්තසමුට්ඨානං අබ්‍යාකතසීලං. කති ධම්මසමොධානං සීලන්ති සංවරසමොධානං සීලං, අවීතික්කමසමොධානං සීලං, තථාභාවෙ ජාතචෙතනාසමොධානං සීලං.

Về câu hỏi ‘Giới là gì?’, (đáp rằng:) tác ý là giới, tâm sở là giới, sự thu thúc là giới, sự không vi phạm là giới. Về câu hỏi ‘Có bao nhiêu loại giới?’, (đáp rằng:) có ba loại giới: giới thiện, giới bất thiện, giới vô ký. Về câu hỏi ‘Giới có nguồn gốc là gì?’, (đáp rằng:) giới thiện có tâm thiện là nguồn gốc, giới bất thiện có tâm bất thiện là nguồn gốc, giới vô ký có tâm vô ký là nguồn gốc. Về câu hỏi ‘Giới là sự hợp thành của bao nhiêu pháp?’, (đáp rằng:) giới là sự hợp thành của sự thu thúc, giới là sự hợp thành của sự không vi phạm, giới là sự hợp thành của tác ý sanh khởi trong trạng thái như vậy.

40. පාණාතිපාතං සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං. අදින්නාදානං සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං. කාමෙසුමිච්ඡාචාරං සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං. මුසාවාදං සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං. පිසුණං වාචං සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං. ඵරුසං වාචං සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං. සම්ඵප්පලාපං සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං[Pg.44]. අභිජ්ඣං සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං. බ්‍යාපාදං සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං. මිච්ඡාදිට්ඨිං සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං.

40. Đối với việc sát sanh, giới là theo nghĩa thu thúc, giới là theo nghĩa không vi phạm. Đối với việc trộm cắp, giới là theo nghĩa thu thúc, giới là theo nghĩa không vi phạm. Đối với việc tà dâm trong các dục, giới là theo nghĩa thu thúc, giới là theo nghĩa không vi phạm. Đối với việc nói dối, giới là theo nghĩa thu thúc, giới là theo nghĩa không vi phạm. Đối với lời nói đâm thọc, giới là theo nghĩa thu thúc, giới là theo nghĩa không vi phạm. Đối với lời nói thô ác, giới là theo nghĩa thu thúc, giới là theo nghĩa không vi phạm. Đối với lời nói vô ích, giới là theo nghĩa thu thúc, giới là theo nghĩa không vi phạm. Đối với lòng tham, giới là theo nghĩa thu thúc, giới là theo nghĩa không vi phạm. Đối với sân hận, giới là theo nghĩa thu thúc, giới là theo nghĩa không vi phạm. Đối với tà kiến, giới là theo nghĩa thu thúc, giới là theo nghĩa không vi phạm.

41. නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දං සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදං සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන උද්ධච්චං… ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡං… ඤාණෙන අවිජ්ජං… පාමොජ්ජෙන අරතිං….

41. Do sự xuất ly đối với dục tham, về ý nghĩa phòng hộ là giới, về ý nghĩa không vi phạm là giới. Do vô sân đối với sân, về ý nghĩa phòng hộ là giới, về ý nghĩa không vi phạm là giới. Do tưởng về ánh sáng đối với hôn trầm thụy miên... do ý nghĩa không phóng dật đối với trạo cử... do sự xác định pháp đối với hoài nghi... do trí tuệ đối với vô minh... do sự hân hoan đối với sự bất mãn...

පඨමෙන ඣානෙන නීවරණෙ…පෙ… දුතියෙන ඣානෙන විතක්කවිචාරෙ… තතියෙන ඣානෙන පීතිං… චතුත්ථෙන ඣානෙන සුඛදුක්ඛං… ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා රූපසඤ්ඤං පටිඝසඤ්ඤං නානත්තසඤ්ඤං… විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤං… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤං… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං.

Do thiền thứ nhất đối với các triền cái... do thiền thứ nhì đối với tầm và tứ... do thiền thứ ba đối với hỷ... do thiền thứ tư đối với lạc và khổ... do sự chứng đắc Không vô biên xứ đối với sắc tưởng, đối ngại tưởng, các tưởng đa dạng... do sự chứng đắc Thức vô biên xứ đối với tưởng Không vô biên xứ... do sự chứng đắc Vô sở hữu xứ đối với tưởng Thức vô biên xứ... do sự chứng đắc Phi tưởng phi phi tưởng xứ đối với tưởng Vô sở hữu xứ.

අනිච්චානුපස්සනාය නිච්චසඤ්ඤං…පෙ… දුක්ඛානුපස්සනාය සුඛසඤ්ඤං… අනත්තා අනුපස්සනාය අත්තසඤ්ඤං… නිබ්බිදානුපස්සනාය නන්දිං… විරාගානුපස්සනාය රාගං… නිරොධා අනුපස්සනාය සමුදයං… පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාය ආදානං… ඛයානුපස්සනාය ඝනසඤ්ඤං… වයානුපස්සනාය ආයූහනං.. විපරිණාමානුපස්සනාය ධුවසඤ්ඤං… අනිමිත්තානුපස්සනාය නිමිත්තං…. අප්පණිහිතානුපස්සනාය පණිධිං… සුඤ්ඤතානුපස්සනාය අභිනිවෙසං… අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය සාරාදානාභිනිවෙසං… යථාභූතඤාණදස්සනෙන සම්මොහාභිනිවෙසං… ආදීනවානුපස්සනාය ආලයාභිනිවෙසං… පටිසඞ්ඛානුපස්සනාය අප්පටිසඞ්ඛං… විවට්ටනානුපස්සනාය සඤ්ඤොගාභිනිවෙසං….

Do sự tùy quán vô thường đối với thường tưởng... do sự tùy quán khổ đối với lạc tưởng... do sự tùy quán vô ngã đối với ngã tưởng... do sự tùy quán yếm ly đối với sự hoan hỷ... do sự tùy quán ly tham đối với tham... do sự tùy quán diệt đối với tập... do sự tùy quán từ bỏ đối với sự chấp thủ... do sự tùy quán về sự đoạn tận đối với khối tưởng... do sự tùy quán về sự hoại diệt đối với sự tích lũy... do sự tùy quán về sự biến hoại đối với tưởng bền vững... do sự tùy quán vô tướng đối với tướng... do sự tùy quán vô nguyện đối với nguyện... do sự tùy quán tánh không đối với sự cố chấp... do tuệ quán về pháp tăng thượng tuệ đối với sự cố chấp vào việc chấp thủ cốt lõi... do sự thấy biết như thật đối với sự cố chấp trong si mê... do sự tùy quán về sự nguy hại đối với sự cố chấp trong ái luyến... do sự tùy quán thẩm sát đối với sự không thẩm sát... do sự tùy quán về sự xoay chiều đối với sự cố chấp trong liên kết...

සොතාපත්තිමග්ගෙන දිට්ඨෙකට්ඨෙ කිලෙසෙ…පෙ… සකදාගාමිමග්ගෙන ඔළාරිකෙ කිලෙසෙ… අනාගාමිමග්ගෙන අණුසහගතෙ කිලෙසෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං.

Do Tu-đà-hoàn đạo đối với các phiền não đi cùng với tà kiến... do Tư-đà-hàm đạo đối với các phiền não thô... do A-na-hàm đạo đối với các phiền não vi tế... do A-la-hán đạo đối với tất cả phiền não, về ý nghĩa phòng hộ là giới, về ý nghĩa không vi phạm là giới.

පඤ්ච සීලානි – පාණාතිපාතස්ස පහානං සීලං, වෙරමණී සීලං, චෙතනා සීලං, සංවරො සීලං, අවීතික්කමො සීලං. එවරූපානි සීලානි චිත්තස්ස අවිප්පටිසාරාය සංවත්තන්ති, පාමොජ්ජාය සංවත්තන්ති, පීතියා සංවත්තන්ති, පස්සද්ධියා [Pg.45] සංවත්තන්ති, සොමනස්සාය සංවත්තන්ති, ආසෙවනාය සංවත්තන්ති, භාවනාය සංවත්තන්ති, බහුලීකම්මාය සංවත්තන්ති, අලඞ්කාරාය සංවත්තන්ති, පරික්ඛාරාය සංවත්තන්ති, පරිවාරාය සංවත්තන්ති, පාරිපූරියා සංවත්තන්ති, එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්ති.

Có năm loại giới – sự từ bỏ sát sanh là giới, sự kiêng cữ là giới, tác ý là giới, sự phòng hộ là giới, sự không vi phạm là giới. Các loại giới như vậy dẫn đến sự không hối tiếc của tâm, dẫn đến sự hân hoan, dẫn đến hỷ, dẫn đến sự khinh an, dẫn đến hỷ lạc, dẫn đến sự thực hành, dẫn đến sự tu tập, dẫn đến sự thực hành nhiều lần, dẫn đến sự trang nghiêm, dẫn đến sự hỗ trợ, dẫn đến sự tùy tùng, dẫn đến sự viên mãn, dẫn đến sự nhàm chán hoàn toàn, đến ly tham, đến đoạn diệt, đến an tịnh, đến thắng trí, đến giác ngộ, đến Niết-bàn.

එවරූපානං සීලානං සංවරපාරිසුද්ධි අධිසීලං, සංවරපාරිසුද්ධියා ඨිතං චිත්තං න වික්ඛෙපං ගච්ඡති, අවික්ඛෙපපාරිසුද්ධි අධිචිත්තං සංවරපාරිසුද්ධිං සම්මා පස්සති, අවික්ඛෙපපාරිසුද්ධිං සම්මා පස්සති. දස්සනපාරිසුද්ධි අධිපඤ්ඤා. යො තත්ථ සංවරට්ඨො, අයං අධිසීලසික්ඛා. යො තත්ථ අවික්ඛෙපට්ඨො, අයං අධිචිත්තසික්ඛා. යො තත්ථ දස්සනට්ඨො, අයං අධිපඤ්ඤාසික්ඛා.

Đối với các loại giới như vậy, sự trong sạch trong phòng hộ là tăng thượng giới. Tâm an trú trong sự trong sạch trong phòng hộ không đi đến phóng dật, sự trong sạch trong không phóng dật là tăng thượng tâm. Thấy đúng sự trong sạch trong phòng hộ, thấy đúng sự trong sạch trong không phóng dật. Sự trong sạch trong tri kiến là tăng thượng tuệ. Ở đây, ý nghĩa phòng hộ nào, đây là tăng thượng giới học. Ở đây, ý nghĩa không phóng dật nào, đây là tăng thượng tâm học. Ở đây, ý nghĩa tri kiến nào, đây là tăng thượng tuệ học.

ඉමා තිස්සො සික්ඛායො ආවජ්ජන්තො සික්ඛති, ජානන්තො සික්ඛති, පස්සන්තො සික්ඛති, පච්චවෙක්ඛන්තො සික්ඛති, චිත්තං අධිට්ඨහන්තො සික්ඛති, සද්ධාය අධිමුච්චන්තො සික්ඛති, වීරියං පග්ගණ්හන්තො සික්ඛති, සතිං උපට්ඨපෙන්තො සික්ඛති, චිත්තං සමාදහන්තො සික්ඛති, පඤ්ඤාය පජානන්තො සික්ඛති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො සික්ඛති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො සික්ඛති, පහාතබ්බං පජහන්තො සික්ඛති, සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොන්තො සික්ඛති, භාවෙතබ්බං භාවෙන්තො සික්ඛති.

Vị ấy học tập trong khi hướng tâm đến ba học xứ này, học tập trong khi biết, học tập trong khi thấy, học tập trong khi quán xét, học tập trong khi quyết định tâm, học tập trong khi tin tưởng với đức tin, học tập trong khi nỗ lực tinh tấn, học tập trong khi thiết lập niệm, học tập trong khi định tâm, học tập trong khi hiểu rõ với trí tuệ, học tập trong khi thắng tri điều cần thắng tri, học tập trong khi liễu tri điều cần liễu tri, học tập trong khi từ bỏ điều cần từ bỏ, học tập trong khi chứng ngộ điều cần chứng ngộ, học tập trong khi tu tập điều cần tu tập.

පඤ්ච සීලානි – අදින්නාදානස්ස…පෙ… කාමෙසුමිච්ඡාචාරස්ස… මුසාවාදස්ස… පිසුණාය වාචාය… ඵරුසාය වාචාය… සම්ඵප්පලාපස්ස… අභිජ්ඣාය… බ්‍යාපාදස්ස… මිච්ඡාදිට්ඨියා… භාවෙතබ්බං භාවෙන්තො සික්ඛන්ති.

Năm loại giới – (từ bỏ) sự lấy của không cho... tà hạnh trong các dục... lời nói dối... lời nói đâm thọc... lời nói thô ác... lời nói vô ích... tham lam... sân hận... tà kiến... họ học tập trong khi tu tập điều cần tu tập.

නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දස්ස…පෙ… අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදස්ස… ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධස්ස… අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චස්ස… … ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡාය… ඤාණෙන අවිජ්ජාය… පාමොජ්ජෙන අරතියා… භාවෙතබ්බං භාවෙන්තො සික්ඛති.

Do sự xuất ly (từ bỏ) dục tham... do vô sân (từ bỏ) sân... do tưởng về ánh sáng (từ bỏ) hôn trầm thụy miên... do không phóng dật (từ bỏ) trạo cử... do sự xác định pháp (từ bỏ) hoài nghi... do trí tuệ (từ bỏ) vô minh... do sự hân hoan (từ bỏ) sự bất mãn... vị ấy học tập trong khi tu tập điều cần tu tập.

පඨමෙන ඣානෙන නීවරණානං…පෙ… දුතියෙන ඣානෙන විතක්කවිචාරානං… තතියෙන ඣානෙන පීතියා… චතුත්ථෙන ඣානෙන සුඛදුක්ඛානං… ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා රූපසඤ්ඤාය පටිඝසඤ්ඤාය නානත්තසඤ්ඤාය… විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤාය… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤාය… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤාය… භාවෙතබ්බං භාවෙන්තො සික්ඛති.

Do thiền thứ nhất (từ bỏ) các triền cái... do thiền thứ nhì (từ bỏ) tầm và tứ... do thiền thứ ba (từ bỏ) hỷ... do thiền thứ tư (từ bỏ) lạc và khổ... do sự chứng đắc Không vô biên xứ (từ bỏ) sắc tưởng, đối ngại tưởng, các tưởng đa dạng... do sự chứng đắc Thức vô biên xứ (từ bỏ) tưởng Không vô biên xứ... do sự chứng đắc Vô sở hữu xứ (từ bỏ) tưởng Thức vô biên xứ... do sự chứng đắc Phi tưởng phi phi tưởng xứ (từ bỏ) tưởng Vô sở hữu xứ... vị ấy học tập trong khi tu tập điều cần tu tập.

අනිච්චානුපස්සනාය [Pg.46] නිච්චසඤ්ඤාය…පෙ… දුක්ඛානුපස්සනාය සුඛසඤ්ඤාය… අනත්තානුපස්සනාය අත්තසඤ්ඤාය… නිබ්බිදානුපස්සනාය නන්දියා… විරාගානුපස්සනාය රාගස්ස… නිරොධානුපස්සනාය සමුදයස්ස… පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාය ආදානස්ස… ඛයානුපස්සනාය ඝනසඤ්ඤාය… වයානුපස්සනාය ආයූහනස්ස… විපරිණාමානුපස්සනාය ධුවසඤ්ඤාය… අනිමිත්තානුපස්සනාය නිමිත්තස්ස… අප්පණිහිතානුපස්සනාය පණිධියා… සුඤ්ඤතානුපස්සනාය අභිනිවෙසස්ස… අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය සාරාගාභිනිවෙසස්ස… යථාභූතඤාණදස්සනෙන සම්මොහාභිනිවෙසස්ස… ආදීනවානුපස්සනාය ආලයාභිනිවෙසස්ස… පටිසඞ්ඛානුපස්සනාය අප්පටිසඞ්ඛාය… විවට්ටනානුපස්සනාය සඤ්ඤොගාභිනිවෙසස්ස භාවෙතබ්බං භාවෙන්තො සික්ඛති.

Bằng quán vô thường (đoạn trừ) tưởng về thường... bằng quán khổ (đoạn trừ) tưởng về lạc... bằng quán vô ngã (đoạn trừ) tưởng về ngã... bằng quán yếm ly (đoạn trừ) sự hoan hỷ... bằng quán ly tham (đoạn trừ) tham ái... bằng quán diệt (đoạn trừ) tập khởi... bằng quán từ bỏ (đoạn trừ) sự chấp thủ... bằng quán sự tiêu hoại (đoạn trừ) tưởng về sự kiên cố... bằng quán sự biến hoại (đoạn trừ) sự cố gắng tạo tác... bằng quán sự biến đổi (đoạn trừ) tưởng về sự thường hằng... bằng quán vô tướng (đoạn trừ) tướng... bằng quán vô nguyện (đoạn trừ) sự mong cầu... bằng quán không (đoạn trừ) sự chấp chặt... bằng tuệ quán pháp tăng thượng (đoạn trừ) sự chấp chặt đi kèm với tham... bằng tri kiến như thật (đoạn trừ) sự chấp chặt đi kèm với si... bằng quán sự nguy hại (đoạn trừ) sự chấp chặt đi kèm với ái luyến... bằng quán thẩm sát (đoạn trừ) sự không thẩm sát... bằng quán sự xoay khỏi (đoạn trừ) sự chấp chặt đi kèm với sự trói buộc.

සොතාපත්තිමග්ගෙන දිට්ඨෙකට්ඨානං කිලෙසානං…පෙ… සකදාගාමිමග්ගෙන ඔළාරිකානං කිලෙසානං… අනාගාමිමග්ගෙන අනුසහගතානං කිලෙසානං… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසානං පහානං සීලං, වෙරමණී සීලං, චෙතනා සීලං, සංවරො සීලං, අවීතික්කමො සීලං. එවරූපානි සීලානි චිත්තස්ස අවිප්පටිසාරාය සංවත්තන්ති, පාමොජ්ජාය සංවත්තන්ති, පීතියා සංවත්තන්ති, පස්සද්ධියා සංවත්තන්ති, සොමනස්සාය සංවත්තන්ති, ආසෙවනාය සංවත්තන්ති, භාවනාය සංවත්තන්ති, බහුලීකම්මාය සංවත්තන්ති, අලඞ්කාරාය සංවත්තන්ති, පරික්ඛාරාය සංවත්තන්ති, පරිවාරාය සංවත්තන්ති, පාරිපූරියා සංවත්තන්ති, එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්ති.

Sự đoạn trừ các phiền não đồng trú với tà kiến bằng Tu-đà-hoàn đạo... sự đoạn trừ các phiền não thô thiển bằng Tư-đà-hàm đạo... sự đoạn trừ các phiền não đi kèm với (sân) bằng A-na-hàm đạo... sự đoạn trừ tất cả phiền não bằng A-la-hán đạo được gọi là giới; sự chế ngự là giới, tư là giới, sự phòng hộ là giới, sự không vi phạm là giới. Những loại giới như vậy dẫn đến sự không hối tiếc của tâm, dẫn đến sự hân hoan, dẫn đến hỷ, dẫn đến khinh an, dẫn đến lạc, dẫn đến sự thực hành, dẫn đến sự tu tập, dẫn đến sự làm cho sung mãn, dẫn đến sự trang nghiêm, dẫn đến vật dụng, dẫn đến sự tùy tùng, dẫn đến sự viên mãn, dẫn đến sự nhàm chán hoàn toàn, đến sự ly tham, đến sự đoạn diệt, đến sự an tịnh, đến thắng trí, đến sự giác ngộ, đến Niết-bàn.

42. එවරූපානං සීලානං සංවරපාරිසුද්ධි අධිසීලං. සංවරපාරිසුද්ධියා ඨිතං චිත්තං අවික්ඛෙපං ගච්ඡති, අවික්ඛෙපපාරිසුද්ධි අධිචිත්තං. සංවරපාරිසුද්ධිං සම්මා පස්සති, අවික්ඛෙපපාරිසුද්ධිං සම්මා පස්සති. දස්සනපාරිසුද්ධි අධිපඤ්ඤා. යො තත්ථ සංවරට්ඨො, අයං අධිසීලසික්ඛා. යො තත්ථ අවික්ඛෙපට්ඨො, අයං අධිචිත්තසික්ඛා. යො තත්ථ දස්සනට්ඨො, අයං අධිපඤ්ඤාසික්ඛා. ඉමා තිස්සො සික්ඛායො ආවජ්ජන්තො සික්ඛති, ජානන්තො සික්ඛති, පස්සන්තො සික්ඛති, පච්චවෙක්ඛන්තො සික්ඛති, චිත්තං අධිට්ඨහන්තො සික්ඛති, සද්ධාය අධිමුච්චන්තො සික්ඛති, වීරියං පග්ගණ්හන්තො සික්ඛති, සතිං උපට්ඨපෙන්තො සික්ඛති, චිත්තං සමාදහන්තො සික්ඛති, පඤ්ඤාය පජානන්තො සික්ඛති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො සික්ඛති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො සික්ඛති පහාතබ්බං පජහන්තො සික්ඛති, සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොන්තො සික්ඛති, භාවෙතබ්බං [Pg.47] භාවෙන්තො සික්ඛති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘සුත්වාන සංවරෙ පඤ්ඤා සීලමයෙ ඤාණං’’.

42. Đối với các loại giới như vậy, sự thanh tịnh trong phòng hộ là tăng thượng giới. Tâm an trú trong sự thanh tịnh của phòng hộ không đi đến tán loạn, sự thanh tịnh của không tán loạn là tăng thượng tâm. Vị ấy thấy rõ sự thanh tịnh của phòng hộ, thấy rõ sự thanh tịnh của không tán loạn. Sự thanh tịnh của tri kiến là tăng thượng tuệ. Ở đây, ý nghĩa phòng hộ nào, đây là tăng thượng giới học. Ở đây, ý nghĩa không tán loạn nào, đây là tăng thượng tâm học. Ở đây, ý nghĩa thấy biết nào, đây là tăng thượng tuệ học. Vị ấy học tập bằng cách hướng tâm đến ba học xứ này, học tập bằng cách biết, học tập bằng cách thấy, học tập bằng cách thẩm sát, học tập bằng cách quyết định tâm, học tập bằng cách tin tưởng với đức tin, học tập bằng cách nỗ lực tinh tấn, học tập bằng cách an lập niệm, học tập bằng cách định tâm, học tập bằng cách hiểu biết với trí tuệ, học tập bằng cách biết rõ điều cần được biết rõ, học tập bằng cách liễu tri điều cần được liễu tri, học tập bằng cách đoạn trừ điều cần được đoạn trừ, học tập bằng cách chứng ngộ điều cần được chứng ngộ, học tập bằng cách tu tập điều cần được tu tập. Pháp ấy, do ý nghĩa là biết nên là trí; do ý nghĩa là hiểu biết nên là tuệ. Do đó, được nói rằng: ‘Sau khi nghe, tuệ trong sự phòng hộ là trí tuệ phát sanh từ giới’.

සීලමයඤාණනිද්දෙසො දුතියො.

Dứt phần giải thứ hai về trí tuệ phát sanh từ giới.

3. සමාධිභාවනාමයඤාණනිද්දෙසො

3. Phần giải về trí tuệ phát sanh từ sự tu tập định.

43. කථං සංවරිත්වා සමාදහනෙ පඤ්ඤා සමාධිභාවනාමයෙ ඤාණං? එකො සමාධි – චිත්තස්ස එකග්ගතා. ද්වෙ සමාධී – ලොකියො සමාධි, ලොකුත්තරො සමාධි. තයො සමාධී – සවිතක්කසවිචාරො සමාධි, අවිතක්කවිචාරමත්තො සමාධි, අවිතක්කඅවිචාරො සමාධි. චත්තාරො සමාධී – හානභාගියො සමාධි, ඨිතිභාගියො සමාධි, විසෙසභාගියො සමාධි, නිබ්බෙධභාගියො සමාධි. පඤ්ච සමාධී – පීතිඵරණතා, සුඛඵරණතා, චෙතොඵරණතා, ආලොකඵරණතා, පච්චවෙක්ඛණානිමිත්තං.

43. Thế nào là trí tuệ trong sự định tâm sau khi đã phòng hộ, là trí tuệ phát sanh từ sự tu tập định? Một loại định – là sự nhất tâm. Hai loại định – định hiệp thế và định siêu thế. Ba loại định – định có tầm có tứ, định chỉ có tứ không có tầm, định không tầm không tứ. Bốn loại định – định thuộc phần thối thất, định thuộc phần an trú, định thuộc phần thù thắng, định thuộc phần xuyên suốt. Năm loại định – sự biến mãn của hỷ, sự biến mãn của lạc, sự biến mãn của tâm, sự biến mãn của ánh sáng, tướng để phản khán.

ඡ සමාධී – බුද්ධානුස්සතිවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි, ධම්මානුස්සතිවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි, සඞ්ඝානුස්සතිවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි, සීලානුස්සතිවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි, චාගානුස්සතිවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි, දෙවතානුස්සතිවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි. සත්ත සමාධී – සමාධිකුසලතා, සමාධිස්ස සමාපත්තිකුසලතා, සමාධිස්ස ඨිතිකුසලතා, සමාධිස්ස වුට්ඨානකුසලතා, සමාධිස්ස කල්ලතාකුසලතා, සමාධිස්ස ගොචරකුසලතා, සමාධිස්ස අභිනීහාරකුසලතා. අට්ඨ සමාධී – පථවීකසිණවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි, ආපොකසිණවසෙන…පෙ… තෙජොකසිණවසෙන… වායොකසිණවසෙන… නීලකසිණවසෙන… පීතකසිණවසෙන… ලොහිතකසිණවසෙන… ඔදාතකසිණවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි. නව සමාධී – රූපාවචරො සමාධි අත්ථි හීනො, අත්ථි මජ්ඣොමො, අත්ථි පණීතො; අරූපාවචරො සමාධි අත්ථි හීනො, අත්ථි මජ්ඣොමො, අත්ථි පණීතො; සුඤ්ඤතො සමාධි, අනිමිත්තො සමාධි, අප්පණිහිතො සමාධි. දස සමාධී – උද්ධුමාතකසඤ්ඤාවසෙන චිත්තස්ස [Pg.48] එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි, විනීලකසඤ්ඤාවසෙන…පෙ… විපුබ්බකසඤ්ඤාවසෙන… විච්ඡිද්දකසඤ්ඤාවසෙන… වික්ඛායිතකසඤ්ඤාවසෙන… වික්ඛිත්තකසඤ්ඤාවසෙන… හතවික්ඛිත්තකසඤ්ඤාවසෙන… ලොහිතකසඤ්ඤාවසෙන… පුළවකසඤ්ඤාවසෙන … අට්ඨිකසඤ්ඤාවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි. ඉමෙ පඤ්චපඤ්ඤාස සමාධි.

Sáu loại định – do nhờ tùy niệm Phật, định là sự nhất tâm, không phóng dật của tâm; do nhờ tùy niệm Pháp, định là sự nhất tâm, không phóng dật của tâm; do nhờ tùy niệm Tăng, định là sự nhất tâm, không phóng dật của tâm; do nhờ tùy niệm Giới, định là sự nhất tâm, không phóng dật của tâm; do nhờ tùy niệm Thí, định là sự nhất tâm, không phóng dật của tâm; do nhờ tùy niệm Chư Thiên, định là sự nhất tâm, không phóng dật của tâm. Bảy loại định – sự thiện xảo trong định, sự thiện xảo trong việc nhập định, sự thiện xảo trong việc an trú định, sự thiện xảo trong việc xuất định, sự thiện xảo trong sự thuần thục của định, sự thiện xảo về đối tượng của định, sự thiện xảo trong việc hướng tâm của định. Tám loại định – do nhờ biến xứ đất, định là sự nhất tâm, không phóng dật của tâm; do nhờ biến xứ nước… (vân vân)… do nhờ biến xứ lửa… do nhờ biến xứ gió… do nhờ biến xứ xanh… do nhờ biến xứ vàng… do nhờ biến xứ đỏ… do nhờ biến xứ trắng, định là sự nhất tâm, không phóng dật của tâm. Chín loại định – định thuộc sắc giới có loại hạ, có loại trung, có loại thượng; định thuộc vô sắc giới có loại hạ, có loại trung, có loại thượng; định không, định vô tướng, định vô nguyện. Mười loại định – do nhờ tưởng tử thi sình trương, định là sự nhất tâm, không phóng dật của tâm; do nhờ tưởng tử thi xanh bầm… (vân vân)… do nhờ tưởng tử thi rữa nát… do nhờ tưởng tử thi bị cắt đứt… do nhờ tưởng tử thi bị loài vật ăn dở… do nhờ tưởng tử thi bị vứt tung tóe… do nhờ tưởng tử thi bị chặt và vứt tung tóe… do nhờ tưởng tử thi đẫm máu… do nhờ tưởng tử thi bị dòi bọ lúc nhúc… do nhờ tưởng xương trắng, định là sự nhất tâm, không phóng dật của tâm. Đây là năm mươi lăm loại định.

44. අපි ච, පඤ්චවීසති සමාධිස්ස සමාධිට්ඨා – පරිග්ගහට්ඨෙන සමාධි, පරිවාරට්ඨෙන සමාධි, පරිපූරට්ඨෙන සමාධි, එකග්ගට්ඨෙන සමාධි, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධි, අවිසාරට්ඨෙන සමාධි, අනාවිලට්ඨෙන සමාධි, අනිඤ්ජනට්ඨෙන සමාධි, විමුත්තට්ඨෙන සමාධි, එකත්තුපට්ඨානවසෙන චිත්තස්ස ඨිතත්තා සමාධි, සමං එසතීති සමාධි, විසමං නෙසතීති සමාධි, සමං එසිතත්තා සමාධි, විසමං නෙසිතත්තා සමාධි, සමං ආදියතීති සමාධි, විසමං නාදියතීති සමාධි, සමං ආදින්නත්තා සමාධි, විසමං අනාදින්නත්තා සමාධි, සමං පටිපජ්ජතීති සමාධි, විසමං නප්පටිපජ්ජතීති සමාධි, සමං පටිපන්නත්තා සමාධි, විසමං නප්පටිපන්නත්තා සමාධි, සමං ඣායතීති සමාධි, විසමං ඣාපෙතීති සමාධි, සමං ඣාතත්තා සමාධි, විසමං ඣාපිතත්තා සමාධි, සමො ච හිතො ච සුඛො චාති සමාධි. ඉමෙ පඤ්චවීසති සමාධිස්ස සමාධිට්ඨා. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘සංවරිත්වා සමාදහනෙ පඤ්ඤා සමාධිභාවනාමයෙ ඤාණං’’.

44. Lại nữa, có hai mươi lăm ý nghĩa của định – định, với ý nghĩa là thâu nhiếp; định, với ý nghĩa là tùy tùng; định, với ý nghĩa là viên mãn; định, với ý nghĩa là nhất tâm; định, với ý nghĩa là không phóng dật; định, với ý nghĩa là không phân tán; định, với ý nghĩa là không vẩn đục; định, với ý nghĩa là không lay động; định, với ý nghĩa là giải thoát; định, vì tâm được an trú do sự hiện khởi của tính đồng nhất; định, vì tìm cầu sự quân bình; định, vì không tìm cầu sự không quân bình; định, vì đã tìm cầu sự quân bình; định, vì đã không tìm cầu sự không quân bình; định, vì tiếp nhận sự quân bình; định, vì không tiếp nhận sự không quân bình; định, vì đã tiếp nhận sự quân bình; định, vì đã không tiếp nhận sự không quân bình; định, vì thực hành sự quân bình; định, vì không thực hành sự không quân bình; định, vì đã thực hành sự quân bình; định, vì đã không thực hành sự không quân bình; định, vì thiền quán sự quân bình; định, vì thiêu đốt sự không quân bình; định, vì đã thiền quán sự quân bình; định, vì đã thiêu đốt sự không quân bình; định, vì là quân bình, là lợi ích, và là an lạc. Đây là hai mươi lăm ý nghĩa của định. Trí tuệ ấy, với ý nghĩa là biết, là trí (ñāṇa); với ý nghĩa là biết rõ, là tuệ (paññā). Do đó, được nói rằng: ‘Sau khi đã phòng hộ, tuệ trong sự định tĩnh là trí tuệ do tu tập định.’

සමාධිභාවනාමයඤාණනිද්දෙසො තතියො.

Phần giải thích về trí tuệ do tu tập định là phần thứ ba.

4. ධම්මට්ඨිතිඤාණනිද්දෙසො

4. Phần giải thích về trí về sự an trú của các pháp.

45. කථං පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං? අවිජ්ජා සඞ්ඛාරානං උප්පාදට්ඨිති ච පවත්තට්ඨිති ච නිමිත්තට්ඨිති ච ආයූහනට්ඨිති ච සඤ්ඤොගට්ඨිති ච පලිබොධට්ඨිති ච සමුදයට්ඨිති ච හෙතුට්ඨිති ච පච්චයට්ඨිති ච. ඉමෙහි නවහාකාරෙහි අවිජ්ජා පච්චයො, සඞ්ඛාරා පච්චයසමුප්පන්නා. උභොපෙතෙ ධම්මා පච්චයසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං. අතීතම්පි අද්ධානං… අනාගතම්පි අද්ධානං අවිජ්ජා සඞ්ඛාරානං උප්පාදට්ඨිති ච පවත්තට්ඨිති ච නිමිත්තට්ඨිති ච ආයූහනට්ඨිති ච සඤ්ඤොගට්ඨිති ච පලිබොධට්ඨිති ච සමුදයට්ඨිති ච හෙතුට්ඨිති [Pg.49] ච පච්චයට්ඨිති ච. ඉමෙහි නවහාකාරෙහි අවිජ්ජා පච්චයො, සඞ්ඛාරා පච්චයසමුප්පන්නා. උභොපෙතෙ ධම්මා පච්චයසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං.

45. Thế nào là tuệ trong việc thâu nhiếp các duyên là trí về sự an trú của các pháp? Vô minh đối với các hành là: trạng thái sanh khởi, trạng thái diễn tiến, trạng thái là nhân tướng, trạng thái là sự tích tập, trạng thái là sự liên kết, trạng thái là sự chướng ngại, trạng thái là sự tập khởi, trạng thái là nhân, và trạng thái là duyên. Với chín phương diện này, vô minh là duyên, các hành là pháp do duyên sanh. Cả hai pháp này đều là pháp do duyên sanh. Như vậy, tuệ trong việc thâu nhiếp các duyên là trí về sự an trú của các pháp. Đối với thời quá khứ cũng vậy… đối với thời vị lai cũng vậy, vô minh đối với các hành là: trạng thái sanh khởi, trạng thái diễn tiến, trạng thái là nhân tướng, trạng thái là sự tích tập, trạng thái là sự liên kết, trạng thái là sự chướng ngại, trạng thái là sự tập khởi, trạng thái là nhân, và trạng thái là duyên. Với chín phương diện này, vô minh là duyên, các hành là pháp do duyên sanh. Cả hai pháp này đều là pháp do duyên sanh. Như vậy, tuệ trong việc thâu nhiếp các duyên là trí về sự an trú của các pháp.

සඞ්ඛාරා විඤ්ඤාණස්ස…පෙ… විඤ්ඤාණං නාමරූපස්ස… නාමරූපං සළායතනස්ස… සළායතනං ඵස්සස්ස… ඵස්සො වෙදනාය… වෙදනා තණ්හාය… තණ්හා උපාදානස්ස… උපාදානං භවස්ස… භවො ජාතියා… ජාති ජරාමරණස්ස උප්පාදට්ඨිති ච පවත්තට්ඨිති ච නිමිත්තට්ඨිති ච ආයූහනට්ඨිති ච සඤ්ඤොගට්ඨිති ච පලිබොධට්ඨිති ච සමුදයට්ඨිති ච හෙතුට්ඨිති ච පච්චයට්ඨිති ච. ඉමෙහි නවහාකාරෙහි ජාති පච්චයො, ජරාමරණං පච්චයසමුප්පන්නං. උභොපෙතෙ ධම්මා පච්චයසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං. අතීතම්පි අද්ධානං… අනාගතම්පි අද්ධානං ජාති ජරාමරණස්ස උප්පාදට්ඨිති ච පවත්තට්ඨිති ච නිමිත්තට්ඨිති ච ආයූහනට්ඨිති ච සඤ්ඤොගට්ඨිති ච පලිබොධට්ඨිති ච සමුදයට්ඨිති ච හෙතුට්ඨිති ච පච්චයට්ඨිති ච. ඉමෙහි නවහාකාරෙහි ජාති පච්චයො, ජරාමරණං පච්චයසමුප්පන්නං. උභොපෙතෙ ධම්මා පච්චයසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං.

Các hành (là duyên) cho thức… (vân vân)… Thức (là duyên) cho danh sắc… danh sắc (là duyên) cho sáu xứ… sáu xứ (là duyên) cho xúc… xúc (là duyên) cho thọ… thọ (là duyên) cho ái… ái (là duyên) cho thủ… thủ (là duyên) cho hữu… hữu (là duyên) cho sanh… sanh đối với già-chết là: trạng thái sanh khởi, trạng thái diễn tiến, trạng thái là nhân tướng, trạng thái là sự tích tập, trạng thái là sự liên kết, trạng thái là sự chướng ngại, trạng thái là sự tập khởi, trạng thái là nhân, và trạng thái là duyên. Với chín phương diện này, sanh là duyên, già-chết là pháp do duyên sanh. Cả hai pháp này đều là pháp do duyên sanh. Như vậy, tuệ trong việc thâu nhiếp các duyên là trí về sự an trú của các pháp. Đối với thời quá khứ cũng vậy… đối với thời vị lai cũng vậy, sanh đối với già-chết là: trạng thái sanh khởi, trạng thái diễn tiến, trạng thái là nhân tướng, trạng thái là sự tích tập, trạng thái là sự liên kết, trạng thái là sự chướng ngại, trạng thái là sự tập khởi, trạng thái là nhân, và trạng thái là duyên. Với chín phương diện này, sanh là duyên, già-chết là pháp do duyên sanh. Cả hai pháp này đều là pháp do duyên sanh. Như vậy, tuệ trong việc thâu nhiếp các duyên là trí về sự an trú của các pháp.

46. අවිජ්ජා හෙතු, සඞ්ඛාරා හෙතුසමුප්පන්නා. උභොපෙතෙ ධම්මා හෙතුසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං. අතීතම්පි අද්ධානං… අනාගතම්පි අද්ධානං අවිජ්ජා හෙතු, සඞ්ඛාරා හෙතුසමුප්පන්නා. උභොපෙතෙ ධම්මා හෙතුසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං.

46. Vô minh là nhân, các hành là do nhân sanh khởi. Cả hai pháp này (vô minh và hành) đều do nhân sanh khởi – trí tuệ trong việc nắm bắt các duyên được gọi là pháp trụ trí. Trong thời quá khứ... trong thời vị lai, vô minh là nhân, các hành là do nhân sanh khởi. Cả hai pháp này đều do nhân sanh khởi – trí tuệ trong việc nắm bắt các duyên được gọi là pháp trụ trí.

සඞ්ඛාරා හෙතු, විඤ්ඤාණං හෙතුසමුප්පන්නං…පෙ… විඤ්ඤාණං හෙතු, නාමරූපං හෙතුසමුප්පන්නං… නාමරූපං හෙතු, සළායතනං හෙතුසමුප්පන්නං… සළායතනං හෙතු, ඵස්සො හෙතුසමුප්පන්නො… ඵස්සො හෙතු, වෙදනා හෙතුසමුප්පන්නා… වෙදනා හෙතු, තණ්හා හෙතුසමුප්පන්නා… තණ්හා හෙතු, උපාදානං හෙතුසමුප්පන්නං… උපාදානං හෙතු, භවො හෙතුසමුප්පන්නො… භවො හෙතු, ජාති හෙතුසමුප්පන්නා… ජාති හෙතු, ජරාමරණං හෙතුසමුප්පන්නං. උභොපෙතෙ ධම්මා හෙතුසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං. අතීතම්පි අද්ධානං… අනාගතම්පි අද්ධානං ජාති හෙතු, ජරාමරණං හෙතුසමුප්පන්නං. උභොපෙතෙ ධම්මා හෙතුසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං.

Các hành là nhân, thức là do nhân sanh khởi… cho đến… thức là nhân, danh sắc là do nhân sanh khởi… danh sắc là nhân, sáu xứ là do nhân sanh khởi… sáu xứ là nhân, xúc là do nhân sanh khởi… xúc là nhân, thọ là do nhân sanh khởi… thọ là nhân, ái là do nhân sanh khởi… ái là nhân, thủ là do nhân sanh khởi… thủ là nhân, hữu là do nhân sanh khởi… hữu là nhân, sanh là do nhân sanh khởi… sanh là nhân, già chết là do nhân sanh khởi. Cả hai pháp này (sanh và già chết) đều do nhân sanh khởi – trí tuệ trong việc nắm bắt các duyên được gọi là pháp trụ trí. Trong thời quá khứ... trong thời vị lai, sanh là nhân, già chết là do nhân sanh khởi. Cả hai pháp này đều do nhân sanh khởi – trí tuệ trong việc nắm bắt các duyên được gọi là pháp trụ trí.

අවිජ්ජා පටිච්චා, සඞ්ඛාරා පටිච්චසමුප්පන්නා. උභොපෙතෙ ධම්මා පටිච්චසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං. අතීතම්පි අද්ධානං… අනාගතම්පි අද්ධානං අවිජ්ජා [Pg.50] පටිච්චා, සඞ්ඛාරා පටිච්චසමුප්පන්නා. උභොපෙතෙ ධම්මා පටිච්චසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං.

Vô minh là pháp duyên khởi, các hành là pháp do duyên sanh. Cả hai pháp này (vô minh và hành) đều là pháp do duyên sanh – trí tuệ trong việc nắm bắt các duyên được gọi là pháp trụ trí. Trong thời quá khứ... trong thời vị lai, vô minh là pháp duyên khởi, các hành là pháp do duyên sanh. Cả hai pháp này đều là pháp do duyên sanh – trí tuệ trong việc nắm bắt các duyên được gọi là pháp trụ trí.

සඞ්ඛාරා පටිච්චා, විඤ්ඤාණං පටිච්චසමුප්පන්නං…පෙ… විඤ්ඤාණං පටිච්චා, නාමරූපං පටිච්චසමුප්පන්නං… නාමරූපං පටිච්චා, සළායතනං පටිච්චසමුප්පන්නං… සළායතනං පටිච්චා, ඵස්සො පටිච්චසමුප්පන්නො… ඵස්සො පටිච්චා, වෙදනා පටිච්චසමුප්පන්නා… වෙදනා පටිච්චා, තණ්හා පටිච්චසමුප්පන්නා… තණ්හා පටිච්චා, උපාදානං පටිච්චසමුප්පන්නං… උපාදානං පටිච්චා, භවො පටිච්චසමුප්පන්නො… භවො පටිච්චා, ජාති පටිච්චසමුප්පන්නා… ජාති පටිච්චා, ජරාමරණං පටිච්චසමුප්පන්නං. උභොපෙතෙ ධම්මා පටිච්චසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං. අතීතම්පි අද්ධානං… අනාගතම්පි අද්ධානං ජාති පටිච්චා, ජරාමරණං පටිච්චසමුප්පන්නං. උභොපෙතෙ ධම්මා පටිච්චසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං.

Các hành là pháp duyên khởi, thức là pháp do duyên sanh… cho đến… thức là pháp duyên khởi, danh sắc là pháp do duyên sanh… danh sắc là pháp duyên khởi, sáu xứ là pháp do duyên sanh… sáu xứ là pháp duyên khởi, xúc là pháp do duyên sanh… xúc là pháp duyên khởi, thọ là pháp do duyên sanh… thọ là pháp duyên khởi, ái là pháp do duyên sanh… ái là pháp duyên khởi, thủ là pháp do duyên sanh… thủ là pháp duyên khởi, hữu là pháp do duyên sanh… hữu là pháp duyên khởi, sanh là pháp do duyên sanh… sanh là pháp duyên khởi, già chết là pháp do duyên sanh. Cả hai pháp này (sanh và già chết) đều là pháp do duyên sanh – trí tuệ trong việc nắm bắt các duyên được gọi là pháp trụ trí. Trong thời quá khứ... trong thời vị lai, sanh là pháp duyên khởi, già chết là pháp do duyên sanh. Cả hai pháp này đều là pháp do duyên sanh – trí tuệ trong việc nắm bắt các duyên được gọi là pháp trụ trí.

අවිජ්ජා පච්චයො, සඞ්ඛාරා පච්චයසමුප්පන්නා. උභොපෙතෙ ධම්මා පච්චයසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං. අතීතම්පි අද්ධානං… අනාගතම්පි අද්ධානං අවිජ්ජා පච්චයො, සඞ්ඛාරා පච්චයසමුප්පන්නා. උභොපෙතෙ ධම්මා පච්චයසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං.

Vô minh là duyên, các hành là pháp do duyên sanh. Cả hai pháp này (vô minh và hành) đều là pháp do duyên sanh – trí tuệ trong việc nắm bắt các duyên được gọi là pháp trụ trí. Trong thời quá khứ... trong thời vị lai, vô minh là duyên, các hành là pháp do duyên sanh. Cả hai pháp này đều là pháp do duyên sanh – trí tuệ trong việc nắm bắt các duyên được gọi là pháp trụ trí.

සඞ්ඛාරා පච්චයා, විඤ්ඤාණං පච්චයසමුප්පන්නං…පෙ… විඤ්ඤාණං පච්චයො, නාමරූපං පච්චයසමුප්පන්නං… නාමරූපං පච්චයො, සළායතනං පච්චයසමුප්පන්නං… සළායතනං පච්චයො, ඵස්සො පච්චයසමුප්පන්නො… ඵස්සො පච්චයො, වෙදනා පච්චයසමුප්පන්නා… වෙදනා පච්චයො, තණ්හා පච්චයසමුප්පන්නා… තණ්හා පච්චයො, උපාදානං පච්චයසමුප්පන්නං… උපාදානං පච්චයො, භවො පච්චයසමුප්පන්නො… භවො පච්චයො, ජාති පච්චයසමුප්පන්නා… ජාති පච්චයො, ජරාමරණං පච්චයසමුප්පන්නං. උභොපෙතෙ ධම්මා පච්චයසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං. අතීතම්පි අද්ධානං… අනාගතම්පි අද්ධානං ජාති පච්චයො, ජරාමරණං පච්චයසමුප්පන්නං. උභොපෙතෙ ධම්මා පච්චයසමුප්පන්නාති – පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං.

Các hành là duyên, thức là pháp do duyên sanh… cho đến… thức là duyên, danh sắc là pháp do duyên sanh… danh sắc là duyên, sáu xứ là pháp do duyên sanh… sáu xứ là duyên, xúc là pháp do duyên sanh… xúc là duyên, thọ là pháp do duyên sanh… thọ là duyên, ái là pháp do duyên sanh… ái là duyên, thủ là pháp do duyên sanh… thủ là duyên, hữu là pháp do duyên sanh… hữu là duyên, sanh là pháp do duyên sanh… sanh là duyên, già chết là pháp do duyên sanh. Cả hai pháp này (sanh và già chết) đều là pháp do duyên sanh – trí tuệ trong việc nắm bắt các duyên được gọi là pháp trụ trí. Trong thời quá khứ... trong thời vị lai, sanh là duyên, già chết là pháp do duyên sanh. Cả hai pháp này đều là pháp do duyên sanh – trí tuệ trong việc nắm bắt các duyên được gọi là pháp trụ trí.

47. පුරිමකම්මභවස්මිං මොහො අවිජ්ජා, ආයූහනා සඞ්ඛාරා, නිකන්ති තණ්හා, උපගමනං උපාදානං, චෙතනා භවො. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා පුරිමකම්මභවස්මිං ඉධ පටිසන්ධියා පච්චයා. ඉධ පටිසන්ධි විඤ්ඤාණං, ඔක්කන්ති නාමරූපං, පසාදො ආයතනං, ඵුට්ඨො ඵස්සො, වෙදයිතං වෙදනා. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා ඉධුපපත්තිභවස්මිං පුරෙකතස්ස කම්මස්ස පච්චයා. ඉධ පරිපක්කත්තා ආයතනානං මොහො අවිජ්ජා, ආයූහනා සඞ්ඛාරා, නිකන්ති තණ්හා උපගමනං උපාදානං, චෙතනා [Pg.51] භවො. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා ඉධ කම්මභවස්මිං ආයතිං පටිසන්ධියා පච්චයා. ආයතිං පටිසන්ධි විඤ්ඤාණං, ඔක්කන්ති නාමරූපං, පසාදො ආයතනං, ඵුට්ඨො ඵස්සො, වෙදයිතං වෙදනා. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා ආයතිං උපපත්තිභවස්මිං ඉධ කතස්ස කම්මස්ස පච්චයා. ඉතිමෙ චතුසඞ්ඛෙපෙ තයො අද්ධෙ තිසන්ධිං වීසතියා ආකාරෙහි පටිච්චසමුප්පාදං ජානාති පස්සති අඤ්ඤාති පටිවිජ්ඣති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං’’.

47. Trong hữu nghiệp quá khứ, si mê là vô minh, sự cố gắng tạo tác là các hành, sự ưa thích là ái, sự bám víu là thủ, tư tâm sở là hữu. Năm pháp này trong hữu nghiệp quá khứ là duyên cho sự tái sanh trong đời này. Trong đời này, sự tái sanh là thức, sự nhập thai là danh sắc, sự trong sáng (của các căn) là xứ, sự chạm xúc là xúc, sự cảm nhận là thọ. Năm pháp này trong hữu sanh đời này là duyên của nghiệp đã làm trong quá khứ. Trong đời này, do sự chín muồi của các xứ, si mê là vô minh, sự cố gắng tạo tác là các hành, sự ưa thích là ái, sự bám víu là thủ, tư tâm sở là hữu. Năm pháp này trong hữu nghiệp đời này là duyên cho sự tái sanh trong tương lai. Trong tương lai, sự tái sanh là thức, sự nhập thai là danh sắc, sự trong sáng (của các căn) là xứ, sự chạm xúc là xúc, sự cảm nhận là thọ. Năm pháp này trong hữu sanh tương lai là duyên của nghiệp đã làm trong đời này. Như vậy, vị ấy biết, thấy, liễu tri, thâm nhập lý duyên khởi với hai mươi hành tướng, ba thời, ba mối nối, trong bốn phần tóm tắt này. Trí tuệ ấy, theo nghĩa biết rõ là trí (ñāṇa), theo nghĩa biết rõ các chi phần là tuệ (paññā). Do đó, được nói rằng: ‘Trí tuệ trong việc nắm bắt các duyên được gọi là pháp trụ trí’.

ධම්මට්ඨිතිඤාණනිද්දෙසො චතුත්ථො.

Dứt phần giải thích thứ tư về pháp trụ trí.

5. සම්මසනඤාණනිද්දෙසො

5. Phần giải thích về biến quán trí

48. කථං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං ධම්මානං සඞ්ඛිපිත්වා වවත්ථානෙ පඤ්ඤා සම්මසනෙ ඤාණං?

48. Thế nào là biến quán trí, là trí tuệ trong việc xác định sau khi đã tóm tắt các pháp quá khứ, vị lai, và hiện tại?

යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං අනිච්චතො වවත්ථෙති එකං සම්මසනං, දුක්ඛතො වවත්ථෙති එකං සම්මසනං, අනත්තතො වවත්ථෙති එකං සම්මසනං.

Bất cứ sắc nào, quá khứ, vị lai, hay hiện tại, bên trong hay bên ngoài, thô hay tế, hạ liệt hay cao thượng, xa hay gần; vị ấy xác định tất cả sắc ấy là vô thường, (đó là) một sự thẩm sát. Vị ấy xác định (tất cả sắc ấy) là khổ, (đó là) một sự thẩm sát. Vị ấy xác định (tất cả sắc ấy) là vô ngã, (đó là) một sự thẩm sát.

යා කාචි වෙදනා…පෙ… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං අනිච්චතො වවත්ථෙති එකං සම්මසනං, දුක්ඛතො වවත්ථෙති එකං සම්මසනං, අනත්තතො වවත්ථෙති එකං සම්මසනං.

Bất cứ thọ nào... Tương tự... Bất cứ tưởng nào... Bất cứ các hành nào... Bất cứ thức nào, quá khứ, vị lai, hay hiện tại, bên trong hay bên ngoài, thô hay tế, hạ liệt hay cao thượng, xa hay gần; vị ấy xác định tất cả thức ấy là vô thường, (đó là) một sự thẩm sát. Vị ấy xác định (tất cả thức ấy) là khổ, (đó là) một sự thẩm sát. Vị ấy xác định (tất cả thức ấy) là vô ngã, (đó là) một sự thẩm sát.

චක්ඛුං…පෙ… ජරාමරණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චතො වවත්ථෙති එකං සම්මසනං, දුක්ඛතො වවත්ථෙති එකං සම්මසනං, අනත්තතො වවත්ථෙති එකං සම්මසනං.

Mắt... Tương tự... Già-chết, quá khứ, vị lai, hay hiện tại, vị ấy xác định là vô thường, (đó là) một sự thẩm sát. Vị ấy xác định là khổ, (đó là) một sự thẩm sát. Vị ấy xác định là vô ngã, (đó là) một sự thẩm sát.

රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චං ඛයට්ඨෙන, දුක්ඛං භයට්ඨෙන අනත්තා අසාරකට්ඨෙනාති සඞ්ඛිපිත්වා වවත්ථානෙ පඤ්ඤා සම්මසනෙ ඤාණං. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… සඞ්ඛාරා…පෙ… විඤ්ඤාණං…පෙ… චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චං ඛයට්ඨෙන, දුක්ඛං භයට්ඨෙන, අනත්තා අසාරකට්ඨෙනාති සඞ්ඛිපිත්වා වවත්ථානෙ පඤ්ඤා සම්මසනෙ ඤාණං.

Trí tuệ trong sự xác định sau khi đã tóm tắt rằng: 'Sắc, quá khứ, vị lai, hay hiện tại, là vô thường theo ý nghĩa hủy diệt, là khổ theo ý nghĩa đáng sợ, là vô ngã theo ý nghĩa không có lõi' là thẩm sát trí. Thọ... Tương tự... Tưởng... Tương tự... Các hành... Tương tự... Thức... Tương tự... Mắt... Tương tự... Già-chết, quá khứ, vị lai, hay hiện tại, là vô thường theo ý nghĩa hủy diệt, là khổ theo ý nghĩa đáng sợ, là vô ngã theo ý nghĩa không có lõi' là thẩm sát trí.

රූපං [Pg.52] අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මන්ති සඞ්ඛිපිත්වා වවත්ථානෙ පඤ්ඤා සම්මසනෙ ඤාණං. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං… චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මන්ති සඞ්ඛිපිත්වා වවත්ථානෙ පඤ්ඤා සම්මසනෙ ඤාණං.

Trí tuệ trong sự xác định sau khi đã tóm tắt rằng: 'Sắc, quá khứ, vị lai, hay hiện tại, là vô thường, là pháp hữu vi, là pháp do duyên sinh, có tính chất hủy diệt, có tính chất hoại diệt, có tính chất ly tham, có tính chất đoạn diệt' là thẩm sát trí. Thọ... Tương tự... Tưởng... Các hành... Thức... Mắt... Tương tự... Già-chết, quá khứ, vị lai, hay hiện tại, là vô thường, là pháp hữu vi, là pháp do duyên sinh, có tính chất hủy diệt, có tính chất hoại diệt, có tính chất ly tham, có tính chất đoạn diệt' là thẩm sát trí.

ජාතිපච්චයා ජරාමරණං, අසති ජාතියා නත්ථි ජරාමරණන්ති සඞ්ඛිපිත්වා වවත්ථානෙ පඤ්ඤා සම්මසනෙ ඤාණං. අතීතම්පි අද්ධානං… අනාගතම්පි අද්ධානං ජාතිපච්චයා ජරාමරණං, අසති ජාතියා නත්ථි ජරාමරණන්ති සඞ්ඛිපිත්වා වවත්ථානෙ පඤ්ඤා සම්මසනෙ ඤාණං. භවපච්චයා ජාති, අසති…පෙ… උපාදානපච්චයා භවො, අසති…පෙ… තණ්හාපච්චයා උපාදානං, අසති…පෙ… වෙදනාපච්චයා තණ්හා, අසති…පෙ… ඵස්සපච්චයා වෙදනා, අසති…පෙ… සළායතනපච්චයා ඵස්සො, අසති…පෙ… නාමරූපපච්චයා සළායතනං, අසති…පෙ… විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපං, අසති…පෙ… සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං, අසති…පෙ… අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා, අසති අවිජ්ජාය නත්ථි සඞ්ඛාරාති සඞ්ඛිපිත්වා වවත්ථානෙ පඤ්ඤා සම්මසනෙ ඤාණං. අතීතම්පි අද්ධානං… අනාගතම්පි අද්ධානං අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා, අසති අවිජ්ජාය නත්ථි සඞ්ඛාරාති සඞ්ඛිපිත්වා වවත්ථානෙ පඤ්ඤා සම්මසනෙ ඤාණං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං ධම්මානං සඞ්ඛිපිත්වා වවත්ථානෙ පඤ්ඤා සම්මසනෙ ඤාණං’’.

Trí tuệ trong sự xác định sau khi đã tóm tắt rằng: 'Do sanh làm duyên nên có già-chết, khi không có sanh thì không có già-chết' là thẩm sát trí. Cũng trong thời quá khứ... cũng trong thời vị lai, trí tuệ trong sự xác định sau khi đã tóm tắt rằng: 'Do sanh làm duyên nên có già-chết, khi không có sanh thì không có già-chết' là thẩm sát trí. Do hữu làm duyên nên có sanh, khi không có... Tương tự... Do thủ làm duyên nên có hữu, khi không có... Tương tự... Do ái làm duyên nên có thủ, khi không có... Tương tự... Do thọ làm duyên nên có ái, khi không có... Tương tự... Do xúc làm duyên nên có thọ, khi không có... Tương tự... Do sáu xứ làm duyên nên có xúc, khi không có... Tương tự... Do danh-sắc làm duyên nên có sáu xứ, khi không có... Tương tự... Do thức làm duyên nên có danh-sắc, khi không có... Tương tự... Do các hành làm duyên nên có thức, khi không có... Tương tự... Do vô minh làm duyên nên có các hành, khi không có vô minh thì không có các hành' là thẩm sát trí. Cũng trong thời quá khứ... cũng trong thời vị lai, trí tuệ trong sự xác định sau khi đã tóm tắt rằng: 'Do vô minh làm duyên nên có các hành, khi không có vô minh thì không có các hành' là thẩm sát trí. Trí ấy là trí tuệ theo ý nghĩa biết, là tuệ theo ý nghĩa hiểu rõ. Do đó, được nói rằng: 'Trí tuệ trong sự xác định sau khi đã tóm tắt các pháp quá khứ, vị lai, và hiện tại là thẩm sát trí'.

සම්මසනඤාණනිද්දෙසො පඤ්චමො.

Phần giải về thẩm sát trí là thứ năm.

6. උදයබ්බයඤාණනිද්දෙසො

6. Phần giải về sanh diệt trí

49. කථං පච්චුප්පන්නානං ධම්මානං විපරිණාමානුපස්සනෙ පඤ්ඤා උදයබ්බයානුපස්සනෙ ඤාණං? ජාතං රූපං පච්චුප්පන්නං, තස්ස නිබ්බත්තිලක්ඛණං උදයො, විපරිණාමලක්ඛණං වයො, අනුපස්සනා ඤාණං. ජාතා වෙදනා…පෙ… ජාතා සඤ්ඤා… ජාතා සඞ්ඛාරා… ජාතං විඤ්ඤාණං… ජාතං චක්ඛු…පෙ… ජාතො භවො පච්චුප්පන්නො, තස්ස නිබ්බත්තිලක්ඛණං උදයො, විපරිණාමලක්ඛණං වයො, අනුපස්සනා ඤාණං.

49. Làm thế nào trí tuệ trong sự tùy quán sự biến hoại của các pháp hiện tại là trí tuệ tùy quán sanh diệt? Sắc đã sanh là hiện tại, đặc tính sanh khởi của nó là sanh, đặc tính biến hoại là diệt, sự tùy quán là trí. Thọ đã sanh... Tương tự... Tưởng đã sanh... Các hành đã sanh... Thức đã sanh... Mắt đã sanh... Tương tự... Hữu đã sanh là hiện tại, đặc tính sanh khởi của nó là sanh, đặc tính biến hoại là diệt, sự tùy quán là trí.

50. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං උදයං පස්සන්තො කති ලක්ඛණානි පස්සති, වයං පස්සන්තො කති ලක්ඛණානි පස්සති, උදයබ්බයං පස්සන්තො කති ලක්ඛණානි [Pg.53] පස්සති? පඤ්චන්නං ඛන්ධානං උදයං පස්සන්තො පඤ්චවීසති ලක්ඛණානි පස්සති, වයං පස්සන්තො පඤ්චවීසති ලක්ඛණානි පස්සති; උදයබ්බයං පස්සන්තො පඤ්ඤාස ලක්ඛණානි පස්සති.

50. Vị đang thấy sự sanh của năm uẩn thì thấy bao nhiêu đặc tính, vị đang thấy sự diệt thì thấy bao nhiêu đặc tính, vị đang thấy sự sanh và diệt thì thấy bao nhiêu đặc tính? Vị đang thấy sự sanh của năm uẩn thì thấy hai mươi lăm đặc tính, vị đang thấy sự diệt thì thấy hai mươi lăm đặc tính; vị đang thấy sự sanh và diệt thì thấy năm mươi đặc tính.

රූපක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සන්තො කති ලක්ඛණානි පස්සති, වයං පස්සන්තො කති ලක්ඛණානි පස්සති, උදයබ්බයං පස්සන්තො කති ලක්ඛණානි පස්සති? වෙදනාක්ඛන්ධස්ස…පෙ… සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස…පෙ… සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සන්තො කති ලක්ඛණානි පස්සති, වයං පස්සන්තො කති ලක්ඛණානි පස්සති, උදයබ්බයං පස්සන්තො කති ලක්ඛණානි පස්සති? රූපක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සන්තො පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති, වයං පස්සන්තො පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති; උදයබ්බයං පස්සන්තො දස ලක්ඛණානි පස්සති. වෙදනාක්ඛන්ධස්ස…පෙ… සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස… සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සන්තො පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති, වයං පස්සන්තො පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති; උදයබ්බයං පස්සන්තො දස ලක්ඛණානි පස්සති.

Vị đang thấy sự sanh của sắc uẩn thì thấy bao nhiêu đặc tính, vị đang thấy sự diệt thì thấy bao nhiêu đặc tính, vị đang thấy sự sanh và diệt thì thấy bao nhiêu đặc tính? Của thọ uẩn... Tương tự... Của tưởng uẩn... Tương tự... Của hành uẩn... Tương tự... Của thức uẩn, vị đang thấy sự sanh thì thấy bao nhiêu đặc tính, vị đang thấy sự diệt thì thấy bao nhiêu đặc tính, vị đang thấy sự sanh và diệt thì thấy bao nhiêu đặc tính? Vị đang thấy sự sanh của sắc uẩn thì thấy năm đặc tính, vị đang thấy sự diệt thì thấy năm đặc tính; vị đang thấy sự sanh và diệt thì thấy mười đặc tính. Của thọ uẩn... Tương tự... Của tưởng uẩn... Của hành uẩn... Của thức uẩn, vị đang thấy sự sanh thì thấy năm đặc tính, vị đang thấy sự diệt thì thấy năm đặc tính; vị đang thấy sự sanh và diệt thì thấy mười đặc tính.

රූපක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සන්තො කතමානි පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති? අවිජ්ජාසමුදයා රූපසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන රූපක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. තණ්හාසමුදයා රූපසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන රූපක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. කම්මසමුදයා රූපසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන රූපක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. ආහාරසමුදයා රූපසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන රූපක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. නිබ්බත්තිලක්ඛණං පස්සන්තොපි රූපක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. රූපක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සන්තො ඉමානි පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති.

Vị đang thấy sự sanh khởi của sắc uẩn thấy được năm tướng trạng nào? Do vô minh tập khởi nên sắc tập khởi – vị ấy thấy sự sanh khởi của sắc uẩn theo nghĩa là sự tập khởi của nhân duyên. Do ái tập khởi nên sắc tập khởi – vị ấy thấy sự sanh khởi của sắc uẩn theo nghĩa là sự tập khởi của nhân duyên. Do nghiệp tập khởi nên sắc tập khởi – vị ấy thấy sự sanh khởi của sắc uẩn theo nghĩa là sự tập khởi của nhân duyên. Do vật thực tập khởi nên sắc tập khởi – vị ấy thấy sự sanh khởi của sắc uẩn theo nghĩa là sự tập khởi của nhân duyên. Vị đang thấy tướng trạng phát sanh cũng thấy được sự sanh khởi của sắc uẩn. Vị đang thấy sự sanh khởi của sắc uẩn thấy được năm tướng trạng này.

වයං පස්සන්තො කතමානි පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති? අවිජ්ජානිරොධා රූපනිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන රූපක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. තණ්හානිරොධා රූපනිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන රූපක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. කම්මනිරොධා රූපනිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන රූපක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. ආහාරනිරොධා රූපනිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන රූපක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. විපරිණාමලක්ඛණං පස්සන්තොපි රූපක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. රූපක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සන්තො ඉමානි පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති. උදයබ්බයං පස්සන්තො ඉමානි දස ලක්ඛණානි පස්සති.

Vị đang thấy sự hoại diệt thấy được năm tướng trạng nào? Do vô minh diệt nên sắc diệt – vị ấy thấy sự hoại diệt của sắc uẩn theo nghĩa là sự đoạn diệt của nhân duyên. Do ái diệt nên sắc diệt – vị ấy thấy sự hoại diệt của sắc uẩn theo nghĩa là sự đoạn diệt của nhân duyên. Do nghiệp diệt nên sắc diệt – vị ấy thấy sự hoại diệt của sắc uẩn theo nghĩa là sự đoạn diệt của nhân duyên. Do vật thực diệt nên sắc diệt – vị ấy thấy sự hoại diệt của sắc uẩn theo nghĩa là sự đoạn diệt của nhân duyên. Vị đang thấy tướng trạng biến hoại cũng thấy được sự hoại diệt của sắc uẩn. Vị đang thấy sự hoại diệt của sắc uẩn thấy được năm tướng trạng này. Vị đang thấy sự sanh và diệt thấy được mười tướng trạng này.

වෙදනාක්ඛන්ධස්ස [Pg.54] උදයං පස්සන්තො කතමානි පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති? අවිජ්ජාසමුදයා වෙදනාසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. තණ්හාසමුදයා වෙදනාසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. කම්මසමුදයා වෙදනාසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. ඵස්සසමුදයා වෙදනාසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. නිබ්බත්තිලක්ඛණං පස්සන්තොපි වෙදනාක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. වෙදනාක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සන්තො ඉමානි පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති.

Vị đang thấy sự sanh khởi của thọ uẩn thấy được năm tướng trạng nào? Do vô minh tập khởi nên thọ tập khởi – vị ấy thấy sự sanh khởi của thọ uẩn theo nghĩa là sự tập khởi của nhân duyên. Do ái tập khởi nên thọ tập khởi – vị ấy thấy sự sanh khởi của thọ uẩn theo nghĩa là sự tập khởi của nhân duyên. Do nghiệp tập khởi nên thọ tập khởi – vị ấy thấy sự sanh khởi của thọ uẩn theo nghĩa là sự tập khởi của nhân duyên. Do xúc tập khởi nên thọ tập khởi – vị ấy thấy sự sanh khởi của thọ uẩn theo nghĩa là sự tập khởi của nhân duyên. Vị đang thấy tướng trạng phát sanh cũng thấy được sự sanh khởi của thọ uẩn. Vị đang thấy sự sanh khởi của thọ uẩn thấy được năm tướng trạng này.

වයං පස්සන්තො කතමානි පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති? අවිජ්ජානිරොධා වෙදනානිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. තණ්හානිරොධා වෙදනානිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. කම්මනිරොධා වෙදනානිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. විපරිණාමලක්ඛණං පස්සන්තොපි වෙදනාක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. වෙදනාක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සන්තො ඉමානි පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති. උදයබ්බයං පස්සන්තො ඉමානි දස ලක්ඛණානි පස්සති.

Vị đang thấy sự hoại diệt thấy được năm tướng trạng nào? Do vô minh diệt nên thọ diệt – vị ấy thấy sự hoại diệt của thọ uẩn theo nghĩa là sự đoạn diệt của nhân duyên. Do ái diệt nên thọ diệt – vị ấy thấy sự hoại diệt của thọ uẩn theo nghĩa là sự đoạn diệt của nhân duyên. Do nghiệp diệt nên thọ diệt – vị ấy thấy sự hoại diệt của thọ uẩn theo nghĩa là sự đoạn diệt của nhân duyên. Do xúc diệt nên thọ diệt – vị ấy thấy sự hoại diệt của thọ uẩn theo nghĩa là sự đoạn diệt của nhân duyên. Vị đang thấy tướng trạng biến hoại cũng thấy được sự hoại diệt của thọ uẩn. Vị đang thấy sự hoại diệt của thọ uẩn thấy được năm tướng trạng này. Vị đang thấy sự sanh và diệt thấy được mười tướng trạng này.

සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස…පෙ… සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සන්තො කතමානි පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති? අවිජ්ජාසමුදයා විඤ්ඤාණසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. තණ්හාසමුදයා විඤ්ඤාණසමුදයොතිපච්චයසමුදයට්ඨෙන විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. කම්මසමුදයා විඤ්ඤාණසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. නාමරූපසමුදයා විඤ්ඤාණසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. නිබ්බත්තිලක්ඛණං පස්සන්තොපි විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති. විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සන්තො ඉමානි පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති.

Về tưởng uẩn... như trên... về hành uẩn... như trên... Vị đang thấy sự sanh khởi của thức uẩn thấy được năm tướng trạng nào? Do vô minh tập khởi nên thức tập khởi – vị ấy thấy sự sanh khởi của thức uẩn theo nghĩa là sự tập khởi của nhân duyên. Do ái tập khởi nên thức tập khởi – vị ấy thấy sự sanh khởi của thức uẩn theo nghĩa là sự tập khởi của nhân duyên. Do nghiệp tập khởi nên thức tập khởi – vị ấy thấy sự sanh khởi của thức uẩn theo nghĩa là sự tập khởi của nhân duyên. Do danh sắc tập khởi nên thức tập khởi – vị ấy thấy sự sanh khởi của thức uẩn theo nghĩa là sự tập khởi của nhân duyên. Vị đang thấy tướng trạng phát sanh cũng thấy được sự sanh khởi của thức uẩn. Vị đang thấy sự sanh khởi của thức uẩn thấy được năm tướng trạng này.

වයං පස්සන්තො කතමානි පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති? අවිජ්ජානිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. තණ්හානිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. කම්මනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. නාමරූපනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. විපරිණාමලක්ඛණං පස්සන්තොපි විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස [Pg.55] වයං පස්සති. විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සන්තො ඉමානි පඤ්ච ලක්ඛණානි පස්සති. උදයබ්බයං පස්සන්තො ඉමානි දස ලක්ඛණානි පස්සති.

Vị đang thấy sự hoại diệt thấy được năm tướng trạng nào? Do vô minh diệt nên thức diệt – vị ấy thấy sự hoại diệt của thức uẩn theo nghĩa là sự đoạn diệt của nhân duyên. Do ái diệt nên thức diệt – vị ấy thấy sự hoại diệt của thức uẩn theo nghĩa là sự đoạn diệt của nhân duyên. Do nghiệp diệt nên thức diệt – vị ấy thấy sự hoại diệt của thức uẩn theo nghĩa là sự đoạn diệt của nhân duyên. Do danh sắc diệt nên thức diệt – vị ấy thấy sự hoại diệt của thức uẩn theo nghĩa là sự đoạn diệt của nhân duyên. Vị đang thấy tướng trạng biến hoại cũng thấy được sự hoại diệt của thức uẩn. Vị đang thấy sự hoại diệt của thức uẩn thấy được năm tướng trạng này. Vị đang thấy sự sanh và diệt thấy được mười tướng trạng này.

පඤ්චන්නං ඛන්ධානං උදයං පස්සන්තො ඉමානි පඤ්චවීසති ලක්ඛණානි පස්සති, වයං පස්සන්තො ඉමානි පඤ්චවීසති ලක්ඛණානි පස්සති, උදයබ්බයං පස්සන්තො ඉමානි පඤ්ඤාස ලක්ඛණානි පස්සති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘පච්චුප්පන්නානං ධම්මානං විපරිණාමානුපස්සනෙ පඤ්ඤා උදයබ්බයානුපස්සනෙ ඤාණං’’. රූපක්ඛන්ධො ආහාරසමුදයො. වෙදනා, සඤ්ඤා, සඞ්ඛාරා – තයො ඛන්ධා ඵස්සසමුදයා. විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො නාමරූපසමුදයො.

Vị đang thấy sự sanh khởi của năm uẩn thấy được hai mươi lăm tướng trạng này, vị đang thấy sự hoại diệt thấy được hai mươi lăm tướng trạng này, vị đang thấy sự sanh và diệt thấy được năm mươi tướng trạng này. Điều ấy, theo nghĩa biết là trí, theo nghĩa biết rõ là tuệ. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong việc tùy quán sự biến hoại của các pháp hiện tại là trí trong việc tùy quán sanh diệt’. Sắc uẩn có vật thực là nhân sanh. Thọ, tưởng, hành – ba uẩn này có xúc là nhân sanh. Thức uẩn có danh sắc là nhân sanh.

උදයබ්බයඤාණනිද්දෙසො ඡට්ඨො.

Phần giải về trí sanh diệt là thứ sáu.

7. භඞ්ගානුපස්සනාඤාණනිද්දෙසො

7. Phần giải về trí tùy quán sự hoại diệt

51. කථං ආරම්මණං පටිසඞ්ඛා භඞ්ගානුපස්සනෙ පඤ්ඤා විපස්සනෙ ඤාණං? රූපාරම්මණතා චිත්තං උප්පජ්ජිත්වා භිජ්ජති. තං ආරම්මණං පටිසඞ්ඛා තස්ස චිත්තස්ස භඞ්ගං අනුපස්සති. අනුපස්සතීති, කථං අනුපස්සති? අනිච්චතො අනුපස්සති, නො නිච්චතො. දුක්ඛතො අනුපස්සති, නො සුඛතො. අනත්තතො අනුපස්සති, නො අත්තතො. නිබ්බින්දති, නො නන්දති, විරජ්ජති, නො රජ්ජති. නිරොධෙති, නො සමුදෙති. පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති.

51. Làm thế nào trí tuệ trong sự tùy quán hoại diệt sau khi thẩm sát đối tượng là tuệ minh sát? Do có sắc làm đối tượng, tâm sanh lên rồi hoại diệt. Vị ấy thẩm sát đối tượng ấy rồi tùy quán sự hoại diệt của tâm ấy. Nói là tùy quán, tùy quán như thế nào? Vị ấy tùy quán theo phương diện vô thường, không phải theo phương diện thường. Vị ấy tùy quán theo phương diện khổ, không phải theo phương diện lạc. Vị ấy tùy quán theo phương diện vô ngã, không phải theo phương diện ngã. Vị ấy nhàm chán, không hoan hỷ; ly tham, không tham đắm; làm cho diệt, không làm cho sanh khởi; từ bỏ, không chấp thủ.

52. අනිච්චතො අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති. දුක්ඛතො අනුපස්සන්තො සුඛසඤ්ඤං පජහති. අනත්තතො අනුපස්සන්තො අත්තසඤ්ඤං පජහති. නිබ්බින්දන්තො නන්දිං පජහති. විරජ්ජන්තො රාගං පජහති. නිරොධෙන්තො සමුදයං පජහති. පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති.

52. Vị tùy quán theo phương diện vô thường thì từ bỏ thường tưởng. Vị tùy quán theo phương diện khổ thì từ bỏ lạc tưởng. Vị tùy quán theo phương diện vô ngã thì từ bỏ ngã tưởng. Vị đang nhàm chán thì từ bỏ sự hoan hỷ. Vị đang ly tham thì từ bỏ tham ái. Vị đang làm cho diệt thì từ bỏ sự sanh khởi. Vị đang từ bỏ thì từ bỏ sự chấp thủ.

වෙදනාරම්මණතා…පෙ… සඤ්ඤාරම්මණතා… සඞ්ඛාරාරම්මණතා… විඤ්ඤාණාරම්මණතා… චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණාරම්මණතා චිත්තං උප්පජ්ජිත්වා භිජ්ජති. තං ආරම්මණං පටිසඞ්ඛා තස්ස චිත්තස්ස භඞ්ගං අනුපස්සති. අනුපස්සතීති, කථං අනුපස්සති? අනිච්චතො අනුපස්සති, නො නිච්චතො. දුක්ඛතො අනුපස්සති, නො [Pg.56] සුඛතො. අනත්තතො අනුපස්සති, නො අත්තතො. නිබ්බින්දති, නො නන්දති. විරජ්ජති, නො රජ්ජති. නිරොධෙති, නො සමුදෙති. පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති.

Do có thọ làm đối tượng... cho đến... do có tưởng làm đối tượng... do có các hành làm đối tượng... do có thức làm đối tượng... mắt... cho đến... do có già-chết làm đối tượng, tâm sanh lên rồi hoại diệt. Vị ấy thẩm sát đối tượng ấy rồi tùy quán sự hoại diệt của tâm ấy. Nói là tùy quán, tùy quán như thế nào? Vị ấy tùy quán theo phương diện vô thường, không phải theo phương diện thường. Vị ấy tùy quán theo phương diện khổ, không phải theo phương diện lạc. Vị ấy tùy quán theo phương diện vô ngã, không phải theo phương diện ngã. Vị ấy nhàm chán, không hoan hỷ. Vị ấy ly tham, không tham đắm. Vị ấy làm cho diệt, không làm cho sanh khởi. Vị ấy từ bỏ, không chấp thủ.

අනිච්චතො අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති. දුක්ඛතො අනුපස්සන්තො සුඛසඤ්ඤං පජහති. අනත්තතො අනුපස්සන්තො අත්තසඤ්ඤං පජහති. නිබ්බින්දන්තො නන්දිං පජහති. විරජ්ජන්තො රාගං පජහති. නිරොධෙන්තො සමුදයං පජහති. පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති.

Vị tùy quán theo phương diện vô thường thì từ bỏ thường tưởng. Vị tùy quán theo phương diện khổ thì từ bỏ lạc tưởng. Vị tùy quán theo phương diện vô ngã thì từ bỏ ngã tưởng. Vị đang nhàm chán thì từ bỏ sự hoan hỷ. Vị đang ly tham thì từ bỏ tham ái. Vị đang làm cho diệt thì từ bỏ sự sanh khởi. Vị đang từ bỏ thì từ bỏ sự chấp thủ.

වත්ථුසඞ්කමනා චෙව, පඤ්ඤාය ච විවට්ටනා;

ආවජ්ජනා බලඤ්චෙව, පටිසඞ්ඛා විපස්සනා.

Sự chuyển đổi đối tượng, và sự xoay chuyển của trí tuệ; và năng lực hướng tâm, đó là minh sát thẩm sát.

ආරම්මණඅන්වයෙන , උභො එකවවත්ථනා ;

නිරොධෙ අධිමුත්තතා, වයලක්ඛණවිපස්සනා.

Do đi theo đối tượng, sự xác định cả hai là một; sự hướng tâm đến trạng thái diệt, đó là minh sát về tướng hoại diệt.

ආරම්මණඤ්ච පටිසඞ්ඛා, භඞ්ගඤ්ච අනුපස්සති;

සුඤ්ඤතො ච උපට්ඨානං, අධිපඤ්ඤා විපස්සනා.

Thẩm sát đối tượng, và tùy quán sự hoại diệt; và sự hiện khởi theo phương diện không, đó là minh sát thắng tuệ.

කුසලො තීසු අනුපස්සනාසු, චතස්සො ච විපස්සනාසු;

තයො උපට්ඨානෙ කුසලතා, නානාදිට්ඨීසු න කම්පතීති.

Vị thiện xảo trong ba tùy quán, và trong bốn minh sát; do sự thiện xảo trong ba sự hiện khởi, vị ấy không bị lay động bởi các tà kiến khác nhau.

තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ආරම්මණං පටිසඞ්ඛා භඞ්ගානුපස්සනෙ පඤ්ඤා විපස්සනෙ ඤාණං’’.

Điều ấy, với ý nghĩa là biết nên là trí; với ý nghĩa là biết rõ nên là tuệ. Do đó, được nói rằng: ‘Trí tuệ trong sự tùy quán hoại diệt sau khi thẩm sát đối tượng là tuệ minh sát’.

භඞ්ගානුපස්සනාඤාණනිද්දෙසො සත්තමො.

Phần giải thích về tuệ tùy quán hoại diệt thứ bảy.

8. ආදීනවඤාණනිද්දෙසො

8. Phần giải thích về tuệ quán sự nguy hại.

53. කථං භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං? උප්පාදො භයන්ති – භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං. පවත්තං භයන්ති – භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං. නිමිත්තං භයන්ති…පෙ… ආයූහනා භයන්ති…පෙ… පටිසන්ධි භයන්ති… ගති භයන්ති… නිබ්බත්ති භයන්ති… උපපත්ති භයන්ති… ජාති භයන්ති… ජරා භයන්ති… බ්‍යාධි භයන්ති … මරණං භයන්ති… සොකො භයන්ති… පරිදෙවො භයන්ති… උපායාසො භයන්ති – භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං.

53. Làm thế nào trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là tuệ quán sự nguy hại? ‘Sự sanh khởi là đáng sợ’ – trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là tuệ quán sự nguy hại. ‘Sự tiếp diễn là đáng sợ’ – trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là tuệ quán sự nguy hại. ‘Tướng là đáng sợ’... cho đến... ‘Sự tạo tác là đáng sợ’... cho đến... ‘Sự tái sanh là đáng sợ’... ‘Thú là đáng sợ’... ‘Sự hiện hữu là đáng sợ’... ‘Sự sanh là đáng sợ’... ‘Sanh là đáng sợ’... ‘Già là đáng sợ’... ‘Bệnh là đáng sợ’... ‘Chết là đáng sợ’... ‘Sầu là đáng sợ’... ‘Bi là đáng sợ’... ‘Não là đáng sợ’ – trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là tuệ quán sự nguy hại.

අනුප්පාදො [Pg.57] ඛෙමන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං. අප්පවත්තං ඛෙමන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං…පෙ… අනුපායාසො ඛෙමන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං.

‘Sự không sanh khởi là an ổn’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh. ‘Sự không tiếp diễn là an ổn’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh... cho đến... ‘Sự không phiền não là an ổn’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh.

උප්පාදො භයං, අනුප්පාදො ඛෙමන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං. පවත්තං භයං, අප්පවත්තං ඛෙමන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං…පෙ… උපායාසො භයං, අනුපායාසො ඛෙමන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං.

‘Sự sanh khởi là đáng sợ, sự không sanh khởi là an ổn’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh. ‘Sự tiếp diễn là đáng sợ, sự không tiếp diễn là an ổn’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh... cho đến... ‘Não là đáng sợ, sự không phiền não là an ổn’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh.

උප්පාදො දුක්ඛන්ති – භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං. පවත්තං දුක්ඛන්ති – භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං…පෙ… උපායාසො දුක්ඛන්ති – භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං.

‘Sự sanh khởi là khổ’ – trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là tuệ quán sự nguy hại. ‘Sự tiếp diễn là khổ’ – trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là tuệ quán sự nguy hại... cho đến... ‘Não là khổ’ – trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là tuệ quán sự nguy hại.

අනුප්පාදො සුඛන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං. අප්පවත්තං සුඛන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං…පෙ… අනුපායාසො සුඛන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං.

‘Sự không sanh khởi là lạc’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh. ‘Sự không tiếp diễn là lạc’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh... cho đến... ‘Sự không phiền não là lạc’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh.

උප්පාදො දුක්ඛං, අනුප්පාදො සුඛන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං. පවත්තං දුක්ඛං, අප්පවත්තං සුඛන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං…පෙ… උපායාසො දුක්ඛං, අනුපායාසො සුඛන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං.

‘Sự sanh khởi là khổ, sự không sanh khởi là lạc’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh. ‘Sự tiếp diễn là khổ, sự không tiếp diễn là lạc’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh... cho đến... ‘Não là khổ, sự không phiền não là lạc’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh.

උප්පාදො සාමිසන්ති – භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං. පවත්තං සාමිසන්ති – භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං…පෙ… උපායාසො සාමිසන්ති – භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං.

‘Sự sanh khởi là hữu lậu’ – trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là tuệ quán sự nguy hại. ‘Sự tiếp diễn là hữu lậu’ – trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là tuệ quán sự nguy hại... cho đến... ‘Não là hữu lậu’ – trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là tuệ quán sự nguy hại.

අනුප්පාදො නිරාමිසන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං. අප්පවත්තං නිරාමිසන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං…පෙ… අනුපායාසො නිරාමිසන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං.

‘Sự không sanh khởi là vô lậu’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh. ‘Sự không tiếp diễn là vô lậu’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh... cho đến... ‘Sự không phiền não là vô lậu’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh.

උප්පාදො සාමිසං, අනුප්පාදො නිරාමිසන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං. පවත්තං සාමිසං, අප්පවත්තං නිරාමිසන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං…පෙ… උපායාසො සාමිසං, අනුපායාසො නිරාමිසන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං.

‘Sự sanh khởi là hữu lậu, sự không sanh khởi là vô lậu’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh. ‘Sự tiếp diễn là hữu lậu, sự không tiếp diễn là vô lậu’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh... cho đến... ‘Não là hữu lậu, sự không phiền não là vô lậu’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh.

උප්පාදො සඞ්ඛාරාති – භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං. පවත්තං සඞ්ඛාරාති – භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං…පෙ… උපායාසො සඞ්ඛාරාති – භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං.

‘Sự sanh khởi là các pháp hữu vi’ – trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là tuệ quán sự nguy hại. ‘Sự tiếp diễn là các pháp hữu vi’ – trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là tuệ quán sự nguy hại... cho đến... ‘Não là các pháp hữu vi’ – trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là tuệ quán sự nguy hại.

අනුප්පාදො නිබ්බානන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං. අප්පවත්තං නිබ්බානන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං…පෙ… අනුපායාසො නිබ්බානන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං.

‘Sự không sanh khởi là Niết-bàn’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh. ‘Sự không tiếp diễn là Niết-bàn’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh... cho đến... ‘Sự không phiền não là Niết-bàn’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh.

උප්පාදො [Pg.58] සඞ්ඛාරා, අනුප්පාදො නිබ්බානන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං. පවත්තං සඞ්ඛාරා, අප්පවත්තං නිබ්බානන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං…පෙ… උපායාසො සඞ්ඛාරා, අනුපායාසො නිබ්බානන්ති – සන්තිපදෙ ඤාණං.

‘Sự sanh khởi là các pháp hữu vi, sự không sanh khởi là Niết-bàn’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh. ‘Sự tiếp diễn là các pháp hữu vi, sự không tiếp diễn là Niết-bàn’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh... cho đến... ‘Não là các pháp hữu vi, sự không phiền não là Niết-bàn’ – đó là trí về trạng thái tịch tịnh.

උප්පාදඤ්ච පවත්තඤ්ච, නිමිත්තං දුක්ඛන්ති පස්සති;

ආයූහනං පටිසන්ධිං, ඤාණං ආදීනවෙ ඉදං.

Vị ấy thấy sự sanh khởi, sự diễn tiến, và tướng là khổ; trí tuệ này về sự nỗ lực và sự tái sanh là trí về sự nguy hại.

අනුප්පාදං අප්පවත්තං, අනිමිත්තං සුඛන්ති ච;

අනායූහනං අප්පටිසන්ධිං, ඤාණං සන්තිපදෙ ඉදං.

Và thấy sự không sanh khởi, sự không diễn tiến, và vô tướng là an lạc; trí tuệ này về sự không nỗ lực, không tái sanh, là trí về trạng thái an tịnh.

ඉදං ආදීනවෙ ඤාණං, පඤ්චඨානෙසු ජායති;

පඤ්චඨානෙ සන්තිපදෙ, දස ඤාණෙ පජානාති;

ද්වින්නං ඤාණානං කුසලතා, නානාදිට්ඨීසු න කම්පතීති.

Trí về sự nguy hại này sanh khởi ở năm trường hợp; (trí) về trạng thái an tịnh (cũng sanh khởi) ở năm trường hợp. Vị ấy biết rõ mười trí. Do sự thiện xảo trong hai loại trí, vị ấy không bị lay động giữa các tà kiến khác nhau.

තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං’’.

Cái ấy là trí (ñāṇa) theo ý nghĩa biết; là tuệ (paññā) theo ý nghĩa biết rõ. Do đó, được nói rằng: “Tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ là trí về sự nguy hại.”

ආදීනවඤාණනිද්දෙසො අට්ඨමො.

Phần giải về trí về sự nguy hại, (chương) thứ tám.

9. සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාඤාණනිද්දෙසො

9. Phần giải về trí xả đối với các hành

54. කථං මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං? උප්පාදං මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං, පවත්තං මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං, නිමිත්තං මුඤ්චිතුකම්‍යතා…පෙ… ආයූහනං මුඤ්චිතුකම්‍යතා… පටිසන්ධිං මුඤ්චිතුකම්‍යතා… ගතිං මුඤ්චිතුකම්‍යතා… නිබ්බත්තිං මුඤ්චිතුකම්‍යතා… උපපත්තිං මුඤ්චිතුකම්‍යතා… ජාතිං මුඤ්චිතුකම්‍යතා… ජරං මුඤ්චිතුකම්‍යතා… බ්‍යාධිං මුඤ්චිතුකම්‍යතා… මරණං මුඤ්චිතුකම්‍යතා… සොකං මුඤ්චිතුකම්‍යතා… පරිදෙවං මුඤ්චිතුකම්‍යතා…පෙ… උපායාසං මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං.

54. Thế nào là tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành? Tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát sự sanh khởi với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành; tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát sự diễn tiến với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành; tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát tướng với lòng mong muốn giải thoát... (v.v.)... sự nỗ lực... sự tái sanh... cõi đi... sự phát sanh... sự hiện hữu... sự sanh... sự già... sự bệnh... sự chết... sự sầu... sự bi... (v.v.)... tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát sự khổ não với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành.

උප්පාදො දුක්ඛන්ති – මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. පවත්තං දුක්ඛන්ති – මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං…පෙ… උපායාසො දුක්ඛන්ති – මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං.

‘Sự sanh khởi là khổ’ – tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành. ‘Sự diễn tiến là khổ’ – tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành... (v.v.)... ‘Sự khổ não là khổ’ – tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành.

උප්පාදො [Pg.59] භයන්ති – මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. පවත්තං භයන්ති – මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං…පෙ… උපායාසො භයන්ති – මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං.

‘Sự sanh khởi là điều đáng sợ’ – tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành. ‘Sự diễn tiến là điều đáng sợ’ – tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành... (v.v.)... ‘Sự khổ não là điều đáng sợ’ – tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành.

උප්පාදො සාමිසන්ති – මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. පවත්තං සාමිසන්ති – මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං…පෙ… උපායාසො සාමිසන්ති – මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං.

‘Sự sanh khởi là hữu lậu’ – tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành. ‘Sự diễn tiến là hữu lậu’ – tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành... (v.v.)... ‘Sự khổ não là hữu lậu’ – tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành.

උප්පාදො සඞ්ඛාරාති – මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. පවත්තං සඞ්ඛාරාති – මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං…පෙ… උපායාසො සඞ්ඛාරාති – මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං.

‘Sự sanh khởi là các hành’ – tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành. ‘Sự diễn tiến là các hành’ – tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành... (v.v.)... ‘Sự khổ não là các hành’ – tuệ, là sự vững trú sau khi thẩm sát với lòng mong muốn giải thoát, là trí về sự xả đối với các hành.

උප්පාදො සඞ්ඛාරා, තෙ සඞ්ඛාරෙ අජ්ඣුපෙක්ඛතීති – සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා. යෙ ච සඞ්ඛාරා යා ච උපෙක්ඛා උභොපෙතෙ සඞ්ඛාරා, තෙ සඞ්ඛාරෙ අජ්ඣුපෙක්ඛතීති – සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා. පවත්තං සඞ්ඛාරා…පෙ… නිමිත්තං සඞ්ඛාරා… ආයූහනා සඞ්ඛාරා… පටිසන්ධි සඞ්ඛාරා… ගති සඞ්ඛාරා… නිබ්බත්ති සඞ්ඛාරා… උපපත්ති සඞ්ඛාරා… ජාති සඞ්ඛාරා… ජරා සඞ්ඛාරා… බ්‍යාධි සඞ්ඛාරා… මරණං සඞ්ඛාරා… සොකො සඞ්ඛාරා… පරිදෙවො සඞ්ඛාරා…පෙ… උපායාසො සඞ්ඛාරා, තෙ සඞ්ඛාරෙ අජ්ඣුපෙක්ඛතීති – සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා. යෙ ච සඞ්ඛාරා යා ච උපෙක්ඛා උභොපෙතෙ සඞ්ඛාරා, තෙ සඞ්ඛාරෙ අජ්ඣුපෙක්ඛතීති – සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා.

Sự sanh khởi là các hành, vị ấy xả đối với các hành ấy – nên gọi là xả đối với các hành. Và các hành nào, và sự xả nào, cả hai điều ấy là các hành, vị ấy xả đối với các hành ấy – nên gọi là xả đối với các hành. Sự diễn tiến là các hành... (v.v.)... tướng là các hành... sự nỗ lực là các hành... sự tái sanh là các hành... cõi đi là các hành... sự phát sanh là các hành... sự hiện hữu là các hành... sự sanh là các hành... sự già là các hành... sự bệnh là các hành... sự chết là các hành... sự sầu là các hành... sự bi là các hành... (v.v.)... sự khổ não là các hành, vị ấy xả đối với các hành ấy – nên gọi là xả đối với các hành. Và các hành nào, và sự xả nào, cả hai điều ấy là các hành, vị ấy xả đối với các hành ấy – nên gọi là xả đối với các hành.

55. කතිහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති? අට්ඨහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති. පුථුජ්ජනස්ස කතිහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති? සෙක්ඛස්ස කතිහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති? වීතරාගස්ස කතිහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති? පුථුජ්ජනස්ස ද්වීහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති. සෙක්ඛස්ස තීහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති. වීතරාගස්ස තීහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති.

55. Do bao nhiêu cách thức mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành? Do tám cách thức mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành. Đối với phàm nhân, do bao nhiêu cách thức mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành? Đối với bậc hữu học, do bao nhiêu cách thức mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành? Đối với bậc đã ly tham, do bao nhiêu cách thức mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành? Đối với phàm nhân, do hai cách thức mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành. Đối với bậc hữu học, do ba cách thức mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành. Đối với bậc đã ly tham, do ba cách thức mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành.

පුථුජ්ජනස්ස [Pg.60] කතමෙහි ද්වීහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති? පුථුජ්ජනො සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං අභිනන්දති වා විපස්සති වා. පුථුජ්ජනස්ස ඉමෙහි ද්වීහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති. සෙක්ඛස්ස කතමෙහි තීහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති? සෙක්ඛො සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං අභිනන්දති වා විපස්සති වා පටිසඞ්ඛාය වා ඵලසමාපත්තිං සමාපජ්ජති. සෙක්ඛස්ස ඉමෙහි තීහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති. වීතරාගස්ස කතමෙහි තීහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති? වීතරාගො සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං විපස්සති වා පටිසඞ්ඛාය වා ඵලසමාපත්තිං සමාපජ්ජති, තදජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා සුඤ්ඤතවිහාරෙන වා අනිමිත්තවිහාරෙන වා අප්පණිහිතවිහාරෙන වා විහරති. වීතරාගස්ස ඉමෙහි තීහාකාරෙහි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො හොති.

Đối với phàm nhân, do hai cách thức nào mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành? Phàm nhân hoặc là hoan hỷ, hoặc là quán sát sự xả đối với các hành. Đối với phàm nhân, do hai cách thức này mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành. Đối với bậc hữu học, do ba cách thức nào mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành? Bậc hữu học hoặc là hoan hỷ, hoặc là quán sát sự xả đối với các hành, hoặc là sau khi thẩm sát, nhập quả định. Đối với bậc hữu học, do ba cách thức này mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành. Đối với bậc đã ly tham, do ba cách thức nào mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành? Bậc đã ly tham hoặc là quán sát sự xả đối với các hành, hoặc là sau khi thẩm sát, nhập quả định, sau khi xả đối với điều ấy, vị ấy trú bằng không tánh trú, hoặc vô tướng trú, hoặc vô nguyện trú. Đối với bậc đã ly tham, do ba cách thức này mà có sự hướng tâm đến xả đối với các hành.

56. කථං පුථුජ්ජනස්ස ච සෙක්ඛස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො එකත්තං හොති? පුථුජ්ජනස්ස සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං අභිනන්දතො චිත්තං කිලිස්සති, භාවනාය පරිපන්ථො හොති, පටිවෙධස්ස අන්තරායො හොති, ආයතිං පටිසන්ධියා පච්චයො හොති. සෙක්ඛස්සපි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං අභිනන්දතො චිත්තං කිලිස්සති, භාවනාය පරිපන්ථො හොති, උත්තරිපටිවෙධස්ස අන්තරායො හොති, ආයතිං පටිසන්ධියා පච්චයො හොති. එවං පුථුජ්ජනස්ස ච සෙක්ඛස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො එකත්තං හොති අභිනන්දට්ඨෙන.

56. Làm thế nào sự hướng tâm về hành xả đối với phàm phu và hữu học là đồng nhất? Đối với phàm phu, do hoan hỷ trong hành xả, tâm bị ô nhiễm, trở thành chướng ngại cho sự tu tập, trở thành mối nguy cho sự chứng ngộ, trở thành duyên cho sự tái sanh trong tương lai. Đối với hữu học cũng vậy, do hoan hỷ trong hành xả, tâm bị ô nhiễm, trở thành chướng ngại cho sự tu tập, trở thành mối nguy cho sự chứng ngộ cao hơn, trở thành duyên cho sự tái sanh trong tương lai. Như vậy, sự hướng tâm về hành xả đối với phàm phu và hữu học là đồng nhất do bởi ý nghĩa hoan hỷ.

කථං පුථුජ්ජනස්ස ච සෙක්ඛස්ස ච වීතරාගස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො එකත්තං හොති? පුථුජ්ජනො සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං අනිච්චතොපි දුක්ඛතොපි අනත්තතොපි විපස්සති. සෙක්ඛොපි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං අනිච්චතොපි දුක්ඛතොපි අනත්තතොපි විපස්සති. වීතරාගොපි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං අනිච්චතොපි දුක්ඛතොපි අනත්තතොපි විපස්සති. එවං පුථුජ්ජනස්ස ච සෙක්ඛස්ස ච වීතරාගස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො එකත්තං හොති අනුපස්සනට්ඨෙන.

Làm thế nào sự hướng tâm về hành xả đối với phàm phu, hữu học, và bậc ly tham là đồng nhất? Phàm phu quán thấy hành xả là vô thường, là khổ, là vô ngã. Hữu học cũng quán thấy hành xả là vô thường, là khổ, là vô ngã. Bậc ly tham cũng quán thấy hành xả là vô thường, là khổ, là vô ngã. Như vậy, sự hướng tâm về hành xả đối với phàm phu, hữu học, và bậc ly tham là đồng nhất do bởi ý nghĩa tùy quán.

කථං පුථුජ්ජනස්ස ච සෙක්ඛස්ස ච වීතරාගස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො නානත්තං හොති? පුථුජ්ජනස්ස සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා කුසලා හොති. සෙක්ඛස්සපි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා කුසලා හොති. වීතරාගස්ස සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා [Pg.61] අබ්‍යාකතා හොති. එවං පුථුජ්ජනස්ස ච සෙක්ඛස්ස ච වීතරාගස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො නානත්තං හොති කුසලාබ්‍යාකතට්ඨෙන.

Làm thế nào sự hướng tâm về hành xả đối với phàm phu, hữu học, và bậc ly tham là khác biệt? Đối với phàm phu, hành xả là thiện. Đối với hữu học, hành xả cũng là thiện. Đối với bậc ly tham, hành xả là vô ký. Như vậy, sự hướng tâm về hành xả đối với phàm phu, hữu học, và bậc ly tham là khác biệt do bởi ý nghĩa thiện và vô ký.

කථං පුථුජ්ජනස්ස ච සෙක්ඛස්ස ච වීතරාගස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො නානත්තං හොති? පුථුජ්ජනස්ස සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා කිඤ්චිකාලෙ සුවිදිතා හොති, කිඤ්චිකාලෙ න සුවිදිතා හොති. සෙක්ඛස්සපි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා කිඤ්චිකාලෙ සුවිදිතා හොති, කිඤ්චිකාලෙ න සුවිදිතා හොති. වීතරාගස්ස සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා අච්චන්තං සුවිදිතා හොති. එවං පුථුජ්ජනස්ස ච සෙක්ඛස්ස ච වීතරාගස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො නානත්තං හොති විදිතට්ඨෙන ච අවිදිතට්ඨෙන ච.

Làm thế nào sự hướng tâm về hành xả đối với phàm phu, hữu học, và bậc ly tham là khác biệt? Đối với phàm phu, hành xả có lúc được biết rõ, có lúc không được biết rõ. Đối với hữu học, hành xả cũng có lúc được biết rõ, có lúc không được biết rõ. Đối với bậc ly tham, hành xả luôn luôn được biết rõ. Như vậy, sự hướng tâm về hành xả đối với phàm phu, hữu học, và bậc ly tham là khác biệt do bởi ý nghĩa được biết rõ và không được biết rõ.

කථං පුථුජ්ජනස්ස ච සෙක්ඛස්ස ච වීතරාගස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො නානත්තං හොති? පුථුජ්ජනො සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං අතිත්තත්තා විපස්සති. සෙක්ඛොපි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං අතිත්තත්තා විපස්සති. වීතරාගො සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං තිත්තත්තා විපස්සති. එවං පුථුජ්ජනස්ස ච සෙක්ඛස්ස ච වීතරාගස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො නානත්තං හොති තිත්තට්ඨෙන ච අතිත්තට්ඨෙන ච.

Làm thế nào sự hướng tâm về hành xả đối với phàm phu, hữu học, và bậc ly tham là khác biệt? Phàm phu quán thấy hành xả do vì chưa thỏa mãn. Hữu học cũng quán thấy hành xả do vì chưa thỏa mãn. Bậc ly tham quán thấy hành xả do vì đã thỏa mãn. Như vậy, sự hướng tâm về hành xả đối với phàm phu, hữu học, và bậc ly tham là khác biệt do bởi ý nghĩa đã thỏa mãn và chưa thỏa mãn.

කථං පුථුජ්ජනස්ස ච සෙක්ඛස්ස ච වීතරාගස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො නානත්තං හොති? පුථුජ්ජනො සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං තිණ්ණං සංයොජනානං පහානාය සොතාපත්තිමග්ගං පටිලාභත්ථාය විපස්සති. සෙක්ඛො සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං තිණ්ණං සඤ්ඤොජනානං පහීනත්තා උත්තරිපටිලාභත්ථාය විපස්සති. වීතරාගො සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං සබ්බකිලෙසානං පහීනත්තා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරත්ථාය විපස්සති. එවං පුථුජ්ජනස්ස ච සෙක්ඛස්ස ච වීතරාගස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො නානත්තං හොති පහීනට්ඨෙන ච අප්පහීනට්ඨෙන ච.

Làm thế nào sự hướng tâm về hành xả đối với phàm phu, hữu học, và bậc ly tham là khác biệt? Phàm phu quán thấy hành xả để đoạn trừ ba kiết sử, vì mục đích chứng đắc Tu-đà-hoàn đạo. Vị hữu học, do đã đoạn trừ ba kiết sử, quán thấy hành xả vì mục đích chứng đắc đạo quả cao hơn. Bậc ly tham, do đã đoạn trừ tất cả phiền não, quán thấy hành xả vì mục đích hiện tại lạc trú. Như vậy, sự hướng tâm về hành xả đối với phàm phu, hữu học, và bậc ly tham là khác biệt do bởi ý nghĩa đã đoạn trừ và chưa đoạn trừ.

කථං සෙක්ඛස්ස ච වීතරාගස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො නානත්තං හොති? සෙක්ඛො සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං අභිනන්දති වා විපස්සති වා පටිසඞ්ඛාය වා ඵලසමාපත්තිං සමාපජ්ජති. වීතරාගො සඞ්ඛාරුපෙක්ඛං විපස්සති වා පටිසඞ්ඛාය වා ඵලසමාපත්තිං සමාපජ්ජති, තදජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා සුඤ්ඤතවිහාරෙන වා අනිමිත්තවිහාරෙන වා අප්පණිහිතවිහාරෙන වා විහරති. එවං සෙක්ඛස්ස ච වීතරාගස්ස ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාය චිත්තස්ස අභිනීහාරො නානත්තං හොති විහාරසමාපත්තට්ඨෙන.

Làm thế nào sự hướng tâm về hành xả đối với hữu học và bậc ly tham là khác biệt? Vị hữu học hoặc là hoan hỷ trong hành xả, hoặc là quán thấy, hoặc là sau khi thẩm sát, nhập quả định. Bậc ly tham hoặc là quán thấy hành xả, hoặc là sau khi thẩm sát, nhập quả định, và sau khi xả đối với trạng thái ấy, vị ấy trú bằng không tánh trú, hoặc vô tướng trú, hoặc vô nguyện trú. Như vậy, sự hướng tâm về hành xả đối với hữu học và bậc ly tham là khác biệt do bởi ý nghĩa trú và chứng đắc.

57. කති [Pg.62] සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා සමථවසෙන උප්පජ්ජන්ති? කති සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා විපස්සනාවසෙන උප්පජ්ජන්ති? අට්ඨ සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා සමථවසෙන උප්පජ්ජන්ති. දස සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා විපස්සනාවසෙන උප්පජ්ජන්ති.

57. Có bao nhiêu hành xả sanh khởi theo cách của chỉ? Có bao nhiêu hành xả sanh khởi theo cách của quán? Có tám hành xả sanh khởi theo cách của chỉ. Có mười hành xả sanh khởi theo cách của quán.

කතමා අට්ඨ සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා සමථවසෙන උප්පජ්ජන්ති? පඨමං ඣානං පටිලාභත්ථාය නීවරණෙ පටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. දුතියං ඣානං පටිලාභත්ථාය විතක්කවිචාරෙ පටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. තතියං ඣානං පටිලාභත්ථාය පීතිං පටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. චතුත්ථං ඣානං පටිලාභත්ථාය සුඛදුක්ඛෙ පටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය රූපසඤ්ඤං පටිඝසඤ්ඤං නානත්තසඤ්ඤං පටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤං පටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤං පටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං පටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. ඉමා අට්ඨ සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා සමථවසෙන උප්පජ්ජන්ති.

Thế nào là tám trí tuệ xả hành sanh khởi do năng lực của chỉ tịnh? Để chứng đắc Sơ thiền, trí tuệ quán xét các triền cái và an trú là trí tuệ trong các trí tuệ xả hành. Để chứng đắc Nhị thiền, trí tuệ quán xét tầm và tứ và an trú là trí tuệ trong các trí tuệ xả hành. Để chứng đắc Tam thiền, trí tuệ quán xét hỷ và an trú là trí tuệ trong các trí tuệ xả hành. Để chứng đắc Tứ thiền, trí tuệ quán xét lạc và khổ và an trú là trí tuệ trong các trí tuệ xả hành. Để chứng đắc Không vô biên xứ định, trí tuệ quán xét sắc tưởng, đối ngại tưởng, các loại tưởng khác nhau và an trú là trí tuệ trong các trí tuệ xả hành. Để chứng đắc Thức vô biên xứ định, trí tuệ quán xét tưởng Không vô biên xứ và an trú là trí tuệ trong các trí tuệ xả hành. Để chứng đắc Vô sở hữu xứ định, trí tuệ quán xét tưởng Thức vô biên xứ và an trú là trí tuệ trong các trí tuệ xả hành. Để chứng đắc Phi tưởng phi phi tưởng xứ định, trí tuệ quán xét tưởng Vô sở hữu xứ và an trú là trí tuệ trong các trí tuệ xả hành. Tám trí tuệ xả hành này sanh khởi do năng lực của chỉ tịnh.

කතමා දස සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා විපස්සනාවසෙන උප්පජ්ජන්ති? සොතාපත්තිමග්ගං පටිලාභත්ථාය උප්පාදං පවත්තං නිමිත්තං ආයූහනං පටිසන්ධිං ගතිං නිබ්බත්තිං උපපත්තිං ජාතිං ජරං බ්‍යාධිං මරණං සොකං පරිදෙවං උපායාසං පටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. සොතාපත්තිඵලසමාපත්තත්ථාය උප්පාදං පවත්තං නිමිත්තං ආයූහනං පටිසන්ධිං…පෙ… පටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. සකදාගාමිමග්ගං පටිලාභත්ථාය…පෙ… සකදාගාමිඵලසමාපත්තත්ථාය…පෙ… අනාගාමිමග්ගං පටිලාභත්ථාය…පෙ… අනාගාමිඵලසමාපත්තත්ථාය …පෙ… අරහත්තමග්ගං පටිලාභත්ථාය උප්පාදං පවත්තං නිමිත්තං ආයූහනං පටිසන්ධිං ගතිං නිබ්බත්තිං උපපත්තිං ජාතිං ජරං බ්‍යාධිං මරණං සොකං පරිදෙවං උපායාසං පටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. අරහත්තඵලසමාපත්තත්ථාය…පෙ… සුඤ්ඤතවිහාරසමාපත්තත්ථාය…පෙ… අනිමිත්තවිහාරසමාපත්තත්ථාය උප්පාදං පවත්තං නිමිත්තං ආයූහනං පටිසන්ධිං…පෙ… පටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. ඉමා දස සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා විපස්සනාවසෙන උප්පජ්ජන්ති.

Thế nào là mười trí tuệ xả hành sanh khởi do năng lực của minh sát? Để chứng đắc đạo Tu-đà-hoàn, trí tuệ quán xét sự sanh, sự diễn tiến, tướng, sự cố gắng, sự tái sanh, thú, sự thành tựu, sự sanh khởi, sanh, già, bệnh, chết, sầu, bi, não và an trú là trí tuệ trong các trí tuệ xả hành. Để chứng đắc quả Tu-đà-hoàn định, trí tuệ quán xét sự sanh, sự diễn tiến, tướng, sự cố gắng, sự tái sanh... (v.v.)... và an trú là trí tuệ trong các trí tuệ xả hành. Để chứng đắc đạo Tư-đà-hàm... (v.v.)... Để chứng đắc quả Tư-đà-hàm định... (v.v.)... Để chứng đắc đạo A-na-hàm... (v.v.)... Để chứng đắc quả A-na-hàm định... (v.v.)... Để chứng đắc đạo A-la-hán, trí tuệ quán xét sự sanh, sự diễn tiến, tướng, sự cố gắng, sự tái sanh, thú, sự thành tựu, sự sanh khởi, sanh, già, bệnh, chết, sầu, bi, não và an trú là trí tuệ trong các trí tuệ xả hành. Để chứng đắc quả A-la-hán định... (v.v.)... Để chứng đắc Không trú định... (v.v.)... Để chứng đắc Vô tướng trú định, trí tuệ quán xét sự sanh, sự diễn tiến, tướng, sự cố gắng, sự tái sanh... (v.v.)... và an trú là trí tuệ trong các trí tuệ xả hành. Mười trí tuệ xả hành này sanh khởi do năng lực của minh sát.

58. කති [Pg.63] සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා කුසලා, කති අකුසලා, කති අබ්‍යාකතා? පන්නරස සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා කුසලා, තිස්සො සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා අබ්‍යාකතා. නත්ථි සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා අකුසලා.

58. Bao nhiêu trí tuệ xả hành là thiện, bao nhiêu là bất thiện, bao nhiêu là vô ký? Mười lăm trí tuệ xả hành là thiện, ba trí tuệ xả hành là vô ký. Không có trí tuệ xả hành nào là bất thiện.

පටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා, අට්ඨ චිත්තස්ස ගොචරා;

පුථුජ්ජනස්ස ද්වෙ හොන්ති, තයො සෙක්ඛස්ස ගොචරා;

තයො ච වීතරාගස්ස, යෙහි චිත්තං විවට්ටති.

Trí tuệ quán xét và an trú, tám là đối tượng của tâm; hai là của phàm phu, ba là đối tượng của bậc hữu học; và ba là của bậc vô tham, nhờ đó tâm được thoát ly.

අට්ඨ සමාධිස්ස පච්චයා, දස ඤාණස්ස ගොචරා;

අට්ඨාරස සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා, තිණ්ණං විමොක්ඛාන පච්චයා.

Tám là duyên cho định, mười là đối tượng của trí; mười tám trí tuệ xả hành, là duyên cho ba giải thoát.

ඉමෙ අට්ඨාරසාකාරා, පඤ්ඤා යස්ස පරිච්චිතා;

කුසලො සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු, නානාදිට්ඨීසු න කම්පතීති.

Người nào có trí tuệ thuần thục trong mười tám phương diện này, thiện xảo trong các trí tuệ xả hành, thì không dao động trong các tà kiến khác nhau.

තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘මුඤ්චිතුකම්‍යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං’’.

Nó là trí (ñāṇa) vì có nghĩa là biết, là tuệ (paññā) vì có nghĩa là biết rõ. Do đó được nói rằng: ‘Trí tuệ quán xét và an trú với ước muốn giải thoát là trí tuệ trong các trí tuệ xả hành’.

සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාඤාණනිද්දෙසො නවමො.

Phần giải về trí tuệ xả hành là thứ chín.

10. ගොත්‍රභුඤාණනිද්දෙසො

10. Phần giải về trí chuyển tộc

59. කථං බහිද්ධා වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා ගොත්‍රභුඤාණං? උප්පාදං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. පවත්තං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. නිමිත්තං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. ආයූහනං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. පටිසන්ධිං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. ගතිං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. නිබ්බත්තිං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. උපපත්තිං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. ජාතිං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. ජරං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. බ්‍යාධිං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. මරණං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. සොකං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. පරිදෙවං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. උපායාසං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. බහිද්ධා සඞ්ඛාරනිමිත්තං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. අනුප්පාදං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. අප්පවත්තං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු…පෙ… නිරොධං නිබ්බානං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු.

59. Thế nào trí tuệ trong sự xuất khởi và thoát ly khỏi bên ngoài là trí chuyển tộc? Chế ngự sự sanh, nên là chuyển tộc. Chế ngự sự diễn tiến, nên là chuyển tộc. Chế ngự tướng, nên là chuyển tộc. Chế ngự sự cố gắng, nên là chuyển tộc. Chế ngự sự tái sanh, nên là chuyển tộc. Chế ngự thú, nên là chuyển tộc. Chế ngự sự thành tựu, nên là chuyển tộc. Chế ngự sự sanh khởi, nên là chuyển tộc. Chế ngự sanh, nên là chuyển tộc. Chế ngự già, nên là chuyển tộc. Chế ngự bệnh, nên là chuyển tộc. Chế ngự chết, nên là chuyển tộc. Chế ngự sầu, nên là chuyển tộc. Chế ngự bi, nên là chuyển tộc. Chế ngự não, nên là chuyển tộc. Chế ngự tướng của hành ở bên ngoài, nên là chuyển tộc. Lao vào trạng thái vô sanh, nên là chuyển tộc. Lao vào trạng thái không diễn tiến, nên là chuyển tộc... (v.v.)... Lao vào sự diệt, Níp-bàn, nên là chuyển tộc.

උප්පාදං අභිභුය්‍යිත්වා අනුප්පාදං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. පවත්තං අභිභුය්‍යිත්වා අප්පවත්තං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. නිමිත්තං අභිභුය්‍යිත්වා අනිමිත්තං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු [Pg.64] …පෙ… බහිද්ධා සඞ්ඛාරනිමිත්තං අභිභුය්‍යිත්වා නිරොධං නිබ්බානං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු.

Sau khi đã chế ngự sự sanh, lao vào trạng thái vô sanh, nên là chuyển tộc. Sau khi đã chế ngự sự diễn tiến, lao vào trạng thái không diễn tiến, nên là chuyển tộc. Sau khi đã chế ngự tướng, lao vào trạng thái vô tướng, nên là chuyển tộc ... (v.v.) ... Sau khi đã chế ngự tướng của hành ở bên ngoài, lao vào sự diệt, Níp-bàn, nên là chuyển tộc.

උප්පාදා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. පවත්තා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. නිමිත්තා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. ආයූහනා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. පටිසන්ධියා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. ගතියා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. නිබ්බත්තියා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. උපපත්තියා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. ජාතියා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. ජරාය වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. බ්‍යාධිම්හා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. මරණා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. සොකා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. පරිදෙවා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. උපායාසා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. බහිද්ධා සඞ්ඛාරනිමිත්තා වුට්ඨාතීති – ගොත්‍රභු. අනුප්පාදං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. අප්පවත්තං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු…පෙ… නිරොධං නිබ්බානං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු.

Vượt ra khỏi sự sanh khởi, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi sự diễn tiến, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi tướng, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi sự nỗ lực tạo tác, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi sự tái sanh, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi cõi sanh, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi sự hình thành, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi sự hiện hữu, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi sự sanh, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi sự già, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi bệnh, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi sự chết, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi sầu, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi bi, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi não, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vượt ra khỏi tướng hành ở bên ngoài, vì vậy được gọi là gotrabhū. Lao vào trạng thái không sanh khởi, vì vậy được gọi là gotrabhū. Lao vào trạng thái không diễn tiến, vì vậy được gọi là gotrabhū... cho đến... Lao vào sự đoạn diệt là Nibbāna, vì vậy được gọi là gotrabhū.

උප්පාදා වුට්ඨහිත්වා අනුප්පාදං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. පවත්තා වුට්ඨහිත්වා අප්පවත්තං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. නිමිත්තා වුට්ඨහිත්වා අනිමිත්තං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. ආයූහනා වුට්ඨහිත්වා අනායූහනං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. පටිසන්ධියා වුට්ඨහිත්වා අප්පටිසන්ධිං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. ගතියා වුට්ඨහිත්වා අගතිං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. නිබ්බත්තියා වුට්ඨහිත්වා අනිබ්බත්තිං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. උපපත්තියා වුට්ඨහිත්වා අනුපපත්තිං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. ජාතියා වුට්ඨහිත්වා අජාතිං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. ජරාය වුට්ඨහිත්වා අජරං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. බ්‍යාධිම්හා වුට්ඨහිත්වා අබ්‍යාධිං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. මරණා වුට්ඨහිත්වා අමතං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. සොකා වුට්ඨහිත්වා අසොකං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. පරිදෙවා වුට්ඨහිත්වා අපරිදෙවං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. උපායාසා වුට්ඨහිත්වා අනුපායාසං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. බහිද්ධා සඞ්ඛාරනිමිත්තා වුට්ඨහිත්වා නිරොධං නිබ්බානං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු.

Sau khi vượt ra khỏi sự sanh khởi, lao vào trạng thái không sanh khởi, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi sự diễn tiến, lao vào trạng thái không diễn tiến, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi tướng, lao vào trạng thái vô tướng, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi sự nỗ lực tạo tác, lao vào trạng thái không nỗ lực tạo tác, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi sự tái sanh, lao vào trạng thái không tái sanh, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi cõi sanh, lao vào trạng thái không có cõi sanh, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi sự hình thành, lao vào trạng thái không hình thành, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi sự hiện hữu, lao vào trạng thái không hiện hữu, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi sự sanh, lao vào trạng thái vô sanh, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi sự già, lao vào trạng thái không già, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi bệnh, lao vào trạng thái không bệnh, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi sự chết, lao vào trạng thái bất tử, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi sầu, lao vào trạng thái không sầu, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi bi, lao vào trạng thái không bi, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi não, lao vào trạng thái không não, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi vượt ra khỏi tướng hành ở bên ngoài, lao vào sự đoạn diệt là Nibbāna, vì vậy được gọi là gotrabhū.

උප්පාදා විවට්ටතීති – ගොත්‍රභු. පවත්තා විවට්ටතීති – ගොත්‍රභු…පෙ… බහිද්ධා සඞ්ඛාරනිමිත්තා විවට්ටතීති – ගොත්‍රභු. අනුප්පාදං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. අප්පවත්තං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු…පෙ… නිරොධං නිබ්බානං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු.

Thoát khỏi sự sanh khởi, vì vậy được gọi là gotrabhū. Thoát khỏi sự diễn tiến, vì vậy được gọi là gotrabhū... cho đến... Thoát khỏi tướng hành ở bên ngoài, vì vậy được gọi là gotrabhū. Lao vào trạng thái không sanh khởi, vì vậy được gọi là gotrabhū. Lao vào trạng thái không diễn tiến, vì vậy được gọi là gotrabhū... cho đến... Lao vào sự đoạn diệt là Nibbāna, vì vậy được gọi là gotrabhū.

උප්පාදා විවට්ටිත්වා අනුප්පාදං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු. පවත්තා විවට්ටිත්වා අප්පවත්තං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු…පෙ… බහිද්ධා සඞ්ඛාරනිමිත්තා විවට්ටිත්වා නිරොධං නිබ්බානං පක්ඛන්දතීති – ගොත්‍රභු.

Sau khi thoát khỏi sự sanh khởi, lao vào trạng thái không sanh khởi, vì vậy được gọi là gotrabhū. Sau khi thoát khỏi sự diễn tiến, lao vào trạng thái không diễn tiến, vì vậy được gọi là gotrabhū... cho đến... Sau khi thoát khỏi tướng hành ở bên ngoài, lao vào sự đoạn diệt là Nibbāna, vì vậy được gọi là gotrabhū.

60. කති [Pg.65] ගොත්‍රභූ ධම්මා සමථවසෙන උප්පජ්ජන්ති? කති ගොත්‍රභූ ධම්මා විපස්සනාවසෙන උප්පජ්ජන්ති? අට්ඨ ගොත්‍රභූ ධම්මා සමථවසෙන උප්පජ්ජන්ති. දස ගොත්‍රභූ ධම්මා විපස්සනාවසෙන උප්පජ්ජන්ති.

60. Có bao nhiêu pháp gotrabhū sanh khởi do năng lực của thiền chỉ? Có bao nhiêu pháp gotrabhū sanh khởi do năng lực của thiền quán? Có tám pháp gotrabhū sanh khởi do năng lực của thiền chỉ. Có mười pháp gotrabhū sanh khởi do năng lực của thiền quán.

කතමෙ අට්ඨ ගොත්‍රභූ ධම්මා සමථවසෙන උප්පජ්ජන්ති? පඨමං ඣානං පටිලාභත්ථාය නීවරණෙ අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. දුතියං ඣානං පටිලාභත්ථාය විතක්කවිචාරෙ අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. තතියං ඣානං පටිලාභත්ථාය පීතිං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. චතුත්ථං ඣානං පටිලාභත්ථාය සුඛදුක්ඛෙ අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය රූපසඤ්ඤං පටිඝසඤ්ඤං නානත්තසඤ්ඤං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. ඉමෙ අට්ඨ ගොත්‍රභූ ධම්මා සමථවසෙන උප්පජ්ජන්ති.

Tám pháp gotrabhū sanh khởi do năng lực của thiền chỉ là những pháp nào? Để chứng đắc thiền thứ nhất, chế ngự các triền cái, vì vậy được gọi là gotrabhū. Để chứng đắc thiền thứ hai, chế ngự tầm và tứ, vì vậy được gọi là gotrabhū. Để chứng đắc thiền thứ ba, chế ngự hỷ, vì vậy được gọi là gotrabhū. Để chứng đắc thiền thứ tư, chế ngự lạc và khổ, vì vậy được gọi là gotrabhū. Để chứng đắc Không Vô Biên Xứ định, chế ngự sắc tưởng, đối ngại tưởng, và các tưởng sai khác, vì vậy được gọi là gotrabhū. Để chứng đắc Thức Vô Biên Xứ định, chế ngự tưởng Không Vô Biên Xứ, vì vậy được gọi là gotrabhū. Để chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ định, chế ngự tưởng Thức Vô Biên Xứ, vì vậy được gọi là gotrabhū. Để chứng đắc Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ định, chế ngự tưởng Vô Sở Hữu Xứ, vì vậy được gọi là gotrabhū. Đây là tám pháp gotrabhū sanh khởi do năng lực của thiền chỉ.

කතමෙ දස ගොත්‍රභූ ධම්මා විපස්සනාවසෙන උප්පජ්ජන්ති? සොතාපත්තිමග්ගං පටිලාභත්ථාය උප්පාදං පවත්තං නිමිත්තං ආයූහනං පටිසන්ධිං ගතිං නිබ්බත්තිං උපපත්තිං ජාතිං ජරං බ්‍යාධිං මරණං සොකං පරිදෙවං උපායාසං බහිද්ධා සඞ්ඛාරනිමිත්තං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. සොතාපත්තිඵලසමාපත්තත්ථාය උප්පාදං පවත්තං නිමිත්තං ආයූහනං පටිසන්ධිං…පෙ… අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. සකදාගාමිමග්ගං පටිලාභත්ථාය…පෙ… සකදාගාමිඵලසමාපත්තත්ථාය… අනාගාමිමග්ගං පටිලාභත්ථාය… අනාගාමිඵලසමාපත්තත්ථාය… අරහත්තමග්ගං පටිලාභත්ථාය උප්පාදං පවත්තං නිමිත්තං ආයූහනං පටිසන්ධිං ගතිං නිබ්බත්තිං උපපත්තිං ජාතිං ජරං බ්‍යාධිං මරණං සොකං පරිදෙවං උපායාසං බහිද්ධා සඞ්ඛාරනිමිත්තං අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. අරහත්තඵලසමාපත්තත්ථාය… සුඤ්ඤතවිහාරසමාපත්තත්ථාය… අනිමිත්තවිහාරසමාපත්තත්ථාය උප්පාදං පවත්තං නිමිත්තං ආයූහනං පටිසන්ධිං…පෙ… අභිභුය්‍යතීති – ගොත්‍රභු. ඉමෙ දස ගොත්‍රභූ ධම්මා විපස්සනාවසෙන උප්පජ්ජන්ති.

Mười pháp gotrabhū sanh khởi do năng lực của thiền quán là những pháp nào? Để chứng đắc Tu-đà-hoàn đạo, chế ngự sự sanh khởi, sự diễn tiến, tướng, sự nỗ lực tạo tác, sự tái sanh, cõi sanh, sự hình thành, sự hiện hữu, sự sanh, sự già, bệnh, sự chết, sầu, bi, não, và tướng hành ở bên ngoài, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vì mục đích chứng nhập Tu-đà-hoàn quả định, chế ngự sự sanh khởi, sự diễn tiến, tướng, sự nỗ lực tạo tác, sự tái sanh... cho đến... vì vậy được gọi là gotrabhū. Để chứng đắc Tư-đà-hàm đạo... cho đến... Vì mục đích chứng nhập Tư-đà-hàm quả định... Để chứng đắc A-na-hàm đạo... Vì mục đích chứng nhập A-na-hàm quả định... Để chứng đắc A-la-hán đạo, chế ngự sự sanh khởi, sự diễn tiến, tướng, sự nỗ lực tạo tác, sự tái sanh, cõi sanh, sự hình thành, sự hiện hữu, sự sanh, sự già, bệnh, sự chết, sầu, bi, não, và tướng hành ở bên ngoài, vì vậy được gọi là gotrabhū. Vì mục đích chứng nhập A-la-hán quả định, vì mục đích chứng nhập Không tánh trú định, vì mục đích chứng nhập Vô tướng trú định, chế ngự sự sanh khởi, sự diễn tiến, tướng, sự nỗ lực tạo tác, sự tái sanh... cho đến... vì vậy được gọi là gotrabhū. Đây là mười pháp gotrabhū sanh khởi do năng lực của thiền quán.

කති ගොත්‍රභූ ධම්මා කුසලා, කති අකුසලා, කති අබ්‍යාකතා? පන්නරස ගොත්‍රභූ ධම්මා කුසලා, තයො ගොත්‍රභූ ධම්මා අබ්‍යාකතා. නත්ථි ගොත්‍රභූ ධම්මා අකුසලාති.

Có bao nhiêu pháp chuyển tộc là thiện, bao nhiêu là bất thiện, bao nhiêu là vô ký? Mười lăm pháp chuyển tộc là thiện, ba pháp chuyển tộc là vô ký. Không có pháp chuyển tộc nào là bất thiện.

සාමිසඤ්ච [Pg.66] නිරාමිසං, පණිහිතඤ්ච අප්පණිහිතං;

සඤ්ඤුත්තඤ්ච විසඤ්ඤුත්තං, වුට්ඨිතඤ්ච අවුට්ඨිතං.

Pháp hữu nhiễm và vô nhiễm, có hướng đến và không hướng đến; có tương ưng và không tương ưng, có xuất khởi và không xuất khởi.

අට්ඨ සමාධිස්ස පච්චයා, දස ඤාණස්ස ගොචරා;

අට්ඨාරස ගොත්‍රභූ ධම්මා, තිණ්ණං විමොක්ඛාන පච්චයා.

Tám pháp là duyên của định, mười pháp là đối tượng của trí; mười tám pháp chuyển tộc là duyên của ba loại giải thoát.

ඉමෙ අට්ඨාරසාකාරා, පඤ්ඤා යස්ස පරිච්චිතා;

කුසලො විවට්ටෙ වුට්ඨානෙ, නානාදිට්ඨීසු න කම්පතීති.

Mười tám phương diện này, đối với người nào đã được tuệ thuần thục; người ấy thiện xảo trong sự xuất khởi và chuyển hướng, không bị lay động trong các tà kiến.

තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘බහිද්ධා වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා ගොත්‍රභුඤාණං’’.

Pháp ấy là trí theo ý nghĩa biết, là tuệ theo ý nghĩa biết rõ. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng khỏi ngoại cảnh là trí chuyển tộc’.

ගොත්‍රභුඤාණනිද්දෙසො දසමො.

Phần giải về trí chuyển tộc thứ mười.

11. මග්ගඤාණනිද්දෙසො

11. Phần giải về trí đạo

61. කථං දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං? සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨියා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තෙන වුච්චති – ‘‘දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං’’. අභිනිරොපනට්ඨෙන සම්මාසඞ්කප්පො මිච්ඡාසඞ්කප්පා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තෙන වුච්චති – ‘‘දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං’’.

61. Thế nào là tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng từ cả hai phương diện là trí trong đạo? Trong sát-na của đạo Dự lưu, chánh kiến theo ý nghĩa thấy đã xuất khởi khỏi tà kiến, đã xuất khởi khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và đã xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng từ cả hai phương diện là trí trong đạo’. Chánh tư duy theo ý nghĩa hướng đến đã xuất khởi khỏi tà tư duy, đã xuất khởi khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và đã xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng từ cả hai phương diện là trí trong đạo’.

පරිග්ගහට්ඨෙන සම්මාවාචා මිච්ඡාවාචාය වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තෙන වුච්චති – ‘‘දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං’’.

Chánh ngữ theo ý nghĩa thu nhiếp đã xuất khởi khỏi tà ngữ, đã xuất khởi khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và đã xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng từ cả hai phương diện là trí trong đạo’.

සමුට්ඨානට්ඨෙන සම්මාකම්මන්තො මිච්ඡාකම්මන්තා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තෙන වුච්චති – ‘‘දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං’’.

Chánh nghiệp theo ý nghĩa khởi lên đúng đắn đã xuất khởi khỏi tà nghiệp, đã xuất khởi khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và đã xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng từ cả hai phương diện là trí trong đạo’.

වොදානට්ඨෙන සම්මාආජීවො මිච්ඡාආජීවා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තෙන වුච්චති – ‘‘දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං’’.

Chánh mạng theo ý nghĩa thanh lọc đã xuất khởi khỏi tà mạng, đã xuất khởi khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và đã xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng từ cả hai phương diện là trí trong đạo’.

පග්ගහට්ඨෙන [Pg.67] සම්මාවායාමො මිච්ඡාවායාමා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තෙන වුච්චති – ‘‘දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං’’.

Chánh tinh tấn theo ý nghĩa nỗ lực đã xuất khởi khỏi tà tinh tấn, đã xuất khởi khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và đã xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng từ cả hai phương diện là trí trong đạo’.

උපට්ඨානට්ඨෙන සම්මාසති මිච්ඡාසතියා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තෙන වුච්චති – ‘‘දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං’’.

Chánh niệm theo ý nghĩa an trú đã xuất khởi khỏi tà niệm, đã xuất khởi khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và đã xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng từ cả hai phương diện là trí trong đạo’.

අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි මිච්ඡාසමාධිතො වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තෙන වුච්චති – ‘‘දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං’’.

Chánh định theo ý nghĩa không tán loạn đã xuất khởi khỏi tà định, đã xuất khởi khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và đã xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng từ cả hai phương diện là trí trong đạo’.

සකදාගාමිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි …පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි ඔළාරිකා කාමරාගසඤ්ඤොජනා පටිඝසඤ්ඤොජනා ඔළාරිකා කාමරාගානුසයා පටිඝානුසයා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තෙන වුච්චති – ‘‘දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං’’.

Trong sát-na của đạo Nhất lai, chánh kiến theo ý nghĩa thấy ... cho đến ... chánh định theo ý nghĩa không tán loạn đã xuất khởi khỏi kiết sử dục ái và kiết sử sân thuộc loại thô, đã xuất khởi khỏi tùy miên dục ái và tùy miên sân thuộc loại thô, đã xuất khởi khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và đã xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng từ cả hai phương diện là trí trong đạo’.

අනාගාමිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි අනුසහගතා කාමරාගසඤ්ඤොජනා පටිඝසඤ්ඤොජනා අනුසහගතා කාමරාගානුසයා පටිඝානුසයා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තෙන වුච්චති – ‘‘දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං’’.

Trong sát-na của đạo Bất lai, chánh kiến theo ý nghĩa thấy ... cho đến ... chánh định theo ý nghĩa không tán loạn đã xuất khởi khỏi kiết sử dục ái và kiết sử sân thuộc loại vi tế, đã xuất khởi khỏi tùy miên dục ái và tùy miên sân thuộc loại vi tế, đã xuất khởi khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và đã xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng từ cả hai phương diện là trí trong đạo’.

අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි රූපරාගා අරූපරාගා මානා උද්ධච්චා අවිජ්ජාය මානානුසයා භවරාගානුසයා අවිජ්ජානුසයා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තෙන වුච්චති – ‘‘දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං’’.

Trong sát-na của đạo A-la-hán, chánh kiến theo ý nghĩa thấy ... cho đến ... chánh định theo ý nghĩa không tán loạn đã xuất khởi khỏi sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh, tùy miên mạn, tùy miên hữu ái, tùy miên vô minh, đã xuất khởi khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và đã xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng từ cả hai phương diện là trí trong đạo’.

62.

62.

අජාතං ඣාපෙති ජාතෙන, ඣානං තෙන පවුච්චති;

ඣානවිමොක්ඛෙ කුසලතා, නානාදිට්ඨීසු න කම්පති.

Pháp đã sanh thiêu đốt pháp chưa sanh, do đó được gọi là thiền-na; do sự thiện xảo trong thiền-na giải thoát, vị ấy không bị lay động trong các tà kiến.

සමාදහිත්වා යථා චෙ විපස්සති, විපස්සමානො තථා චෙ සමාදහෙ;

විපස්සනා ච සමථො තදා අහු, සමානභාගා යුගනද්ධා වත්තරෙ.

Sau khi đã định tĩnh, vị ấy quán như thế nào, đang khi quán, vị ấy nên định tĩnh như thế ấy; khi ấy, quán và chỉ đã có, các pháp song tu có phần tương đương được vận hành.

දුක්ඛා [Pg.68] සඞ්ඛාරා සුඛො, නිරොධො ඉති දස්සනං ;

දුභතො වුට්ඨිතා පඤ්ඤා, ඵස්සෙති අමතං පදං.

Cái thấy rằng: ‘Các hành là khổ, sự diệt là lạc’; tuệ đã xuất khởi từ cả hai phương diện, chứng ngộ được cảnh giới bất tử.

විමොක්ඛචරියං ජානාති, නානත්තෙකත්තකොවිදො;

ද්වින්නං ඤාණානං කුසලතා, නානාදිට්ඨීසු න කම්පතීති.

Vị thiện xảo về sự khác biệt và đồng nhất biết được sự thực hành giải thoát; do sự thiện xảo trong hai loại trí, vị ấy không bị lay động trong các tà kiến.

තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘දුභතො වුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං’’.

Pháp ấy là trí theo ý nghĩa biết, là tuệ theo ý nghĩa biết rõ. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xuất khởi và chuyển hướng từ cả hai phương diện là trí trong đạo’.

මග්ගඤාණනිද්දෙසො එකාදසමො.

Phần giải về trí đạo thứ mười một.

12. ඵලඤාණනිද්දෙසො

12. Phần giải về trí quả

63. කථං පයොගප්පටිප්පස්සද්ධිපඤ්ඤා ඵලෙ ඤාණං? සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨියා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තංපයොගප්පටිප්පස්සද්ධත්තා උප්පජ්ජති සම්මාදිට්ඨි. මග්ගස්සෙතං ඵලං.

63. Trí tuệ trong sự an tịnh của nỗ lực là trí tuệ về quả như thế nào? Trong sát-na của đạo Tu-đà-hoàn, chánh kiến do ý nghĩa thấy nên vượt ra khỏi tà kiến, vượt ra khỏi các phiền não đi theo sau và các uẩn, và vượt ra khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do sự an tịnh của nỗ lực ấy, chánh kiến sanh khởi. Đây là quả của đạo.

අභිනිරොපනට්ඨෙන සම්මාසඞ්කප්පො මිච්ඡාසඞ්කප්පා වුට්ඨාති තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තංපයොගප්පටිප්පස්සද්ධත්තා උප්පජ්ජති සම්මාසඞ්කප්පො. මග්ගස්සෙතං ඵලං.

Do ý nghĩa hướng đến, chánh tư duy vượt ra khỏi tà tư duy, vượt ra khỏi các phiền não đi theo sau và các uẩn, và vượt ra khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do sự an tịnh của nỗ lực ấy, chánh tư duy sanh khởi. Đây là quả của đạo.

පරිග්ගහට්ඨෙන සම්මාවාචා මිච්ඡාවාචාය වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තංපයොගප්පටිප්පස්සද්ධත්තා උප්පජ්ජති සම්මාවාචා. මග්ගස්සෙතං ඵලං.

Do ý nghĩa bao gồm, chánh ngữ vượt ra khỏi tà ngữ, vượt ra khỏi các phiền não đi theo sau và các uẩn, và vượt ra khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do sự an tịnh của nỗ lực ấy, chánh ngữ sanh khởi. Đây là quả của đạo.

සමුට්ඨානට්ඨෙන සම්මාකම්මන්තො මිච්ඡාකම්මන්තා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තංපයොගප්පටිප්පස්සද්ධත්තා උප්පජ්ජති සම්මාකම්මන්තො. මග්ගස්සෙතං ඵලං.

Do ý nghĩa khởi lên, chánh nghiệp vượt ra khỏi tà nghiệp, vượt ra khỏi các phiền não đi theo sau và các uẩn, và vượt ra khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do sự an tịnh của nỗ lực ấy, chánh nghiệp sanh khởi. Đây là quả của đạo.

වොදානට්ඨෙන සම්මාආජීවො මිච්ඡාආජීවා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තංපයොගප්පටිප්පස්සද්ධත්තා උප්පජ්ජති සම්මාආජීවො. මග්ගස්සෙතං ඵලං.

Do ý nghĩa trong sạch, chánh mạng vượt ra khỏi tà mạng, vượt ra khỏi các phiền não đi theo sau và các uẩn, và vượt ra khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do sự an tịnh của nỗ lực ấy, chánh mạng sanh khởi. Đây là quả của đạo.

පග්ගහට්ඨෙන [Pg.69] සම්මාවායාමො මිච්ඡාවායාමා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තංපයොගප්පටිප්පස්සද්ධත්තා උප්පජ්ජති සම්මාවායාමො. මග්ගස්සෙතං ඵලං.

Do ý nghĩa nỗ lực, chánh tinh tấn vượt ra khỏi tà tinh tấn, vượt ra khỏi các phiền não đi theo sau và các uẩn, và vượt ra khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do sự an tịnh của nỗ lực ấy, chánh tinh tấn sanh khởi. Đây là quả của đạo.

උපට්ඨානට්ඨෙන සම්මාසති මිච්ඡාසතියා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තංපයොගප්පටිප්පස්සද්ධත්තා උප්පජ්ජති සම්මාසති. මග්ගස්සෙතං ඵලං.

Do ý nghĩa an trú, chánh niệm vượt ra khỏi tà niệm, vượt ra khỏi các phiền não đi theo sau và các uẩn, và vượt ra khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do sự an tịnh của nỗ lực ấy, chánh niệm sanh khởi. Đây là quả của đạo.

අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි මිච්ඡාසමාධිතො වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තංපයොගප්පටිප්පස්සද්ධත්තා උප්පජ්ජති සම්මාසමාධි. මග්ගස්සෙතං ඵලං.

Do ý nghĩa không tán loạn, chánh định vượt ra khỏi tà định, vượt ra khỏi các phiền não đi theo sau và các uẩn, và vượt ra khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do sự an tịnh của nỗ lực ấy, chánh định sanh khởi. Đây là quả của đạo.

සකදාගාමිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි ඔළාරිකා කාමරාගසඤ්ඤොජනා පටිඝසඤ්ඤොජනා ඔළාරිකා කාමරාගානුසයා පටිඝානුසයා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තංපයොගප්පටිප්පස්සද්ධත්තා උප්පජ්ජති සම්මාසමාධි. මග්ගස්සෙතං ඵලං.

Trong sát-na của đạo Tư-đà-hàm, chánh kiến do ý nghĩa thấy... (v.v.)... chánh định do ý nghĩa không tán loạn nên vượt ra khỏi dục ái kiết sử và sân kiết sử thô thiển, dục ái tùy miên và sân tùy miên thô thiển, vượt ra khỏi các phiền não đi theo sau và các uẩn, và vượt ra khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do sự an tịnh của nỗ lực ấy, chánh định sanh khởi. Đây là quả của đạo.

අනාගාමිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි අනුසහගතා කාමරාගසඤ්ඤොජනා පටිඝසඤ්ඤොජනා අනුසහගතා කාමරාගානුසයා පටිඝානුසයා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තංපයොගප්පටිප්පස්සද්ධත්තා උප්පජ්ජති සම්මාසමාධි. මග්ගස්සෙතං ඵලං.

Trong sát-na của đạo A-na-hàm, chánh kiến do ý nghĩa thấy... (v.v.)... chánh định do ý nghĩa không tán loạn nên vượt ra khỏi dục ái kiết sử và sân kiết sử vi tế, dục ái tùy miên và sân tùy miên vi tế, vượt ra khỏi các phiền não đi theo sau và các uẩn, và vượt ra khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do sự an tịnh của nỗ lực ấy, chánh định sanh khởi. Đây là quả của đạo.

අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි රූපරාගා අරූපරාගා මානා උද්ධච්චා අවිජ්ජාය මානානුසයා භවරාගානුසයා අවිජ්ජානුසයා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. තංපයොගප්පටිප්පස්සද්ධත්තා උප්පජ්ජති සම්මාසමාධි. මග්ගස්සෙතං ඵලං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘පයොගප්පටිප්පස්සද්ධිපඤ්ඤා ඵලෙ ඤාණං’’.

Trong sát-na của đạo A-la-hán, chánh kiến do ý nghĩa thấy... (v.v.)... chánh định do ý nghĩa không tán loạn nên vượt ra khỏi sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh, mạn tùy miên, hữu ái tùy miên, vô minh tùy miên, vượt ra khỏi các phiền não đi theo sau và các uẩn, và vượt ra khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Do sự an tịnh của nỗ lực ấy, chánh định sanh khởi. Đây là quả của đạo. Điều ấy do ý nghĩa biết nên là trí, do ý nghĩa hiểu rõ nên là tuệ. Do đó được nói rằng: “Trí tuệ trong sự an tịnh của nỗ lực là trí tuệ về quả.”

ඵලඤාණනිද්දෙසො ද්වාදසමො.

Dứt phần giải về trí tuệ về quả, thứ mười hai.

13. විමුත්තිඤාණනිද්දෙසො

13. Phần giải về trí tuệ giải thoát

64. කථං [Pg.70] ඡින්නවටුමානුපස්සනෙ පඤ්ඤා විමුත්තිඤාණං? සොතාපත්තිමග්ගෙන සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාසො, දිට්ඨානුසයො, විචිකිච්ඡානුසයො අත්තනො චිත්තස්ස උපක්කිලෙසා සම්මා සමුච්ඡින්නා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි උපක්කිලෙසෙහි සපරියුට්ඨානෙහි චිත්තං විමුත්තං හොති සුවිමුත්තං. තංවිමුත්ති ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඡින්නවටුමානුපස්සනෙ පඤ්ඤා විමුත්තිඤාණං’’.

64. Trí tuệ trong sự tùy quán về sự đoạn tận vòng luân hồi là trí tuệ giải thoát như thế nào? Do đạo Tu-đà-hoàn, thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ, kiến tùy miên, nghi tùy miên là những tùy phiền não của tâm đã được đoạn tận một cách chân chánh. Do năm tùy phiền não này cùng với các triền cái, tâm được giải thoát, được khéo giải thoát. Sự giải thoát ấy do ý nghĩa biết nên là trí, do ý nghĩa hiểu rõ nên là tuệ. Do đó được nói rằng: “Trí tuệ trong sự tùy quán về sự đoạn tận vòng luân hồi là trí tuệ giải thoát.”

සකදාගාමිමග්ගෙන ඔළාරිකං කාමරාගසඤ්ඤොජනං, පටිඝසඤ්ඤොජනං, ඔළාරිකො කාමරාගානුසයො, පටිඝානුසයො – අත්තනො චිත්තස්ස උපක්කිලෙසා සම්මා සමුච්ඡින්නා හොන්ති. ඉමෙහි චතූහි උපක්කිලෙසෙහි සපරියුට්ඨානෙහි චිත්තං විමුත්තං හොති සුවිමුත්තං. තංවිමුත්ති ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඡින්නවටුමානුපස්සනෙ පඤ්ඤා විමුත්තිඤාණං’’.

Do đạo Tư-đà-hàm, dục ái kiết sử, sân kiết sử, dục ái tùy miên, sân tùy miên thô thiển – là những tùy phiền não của tâm đã được đoạn tận một cách chân chánh. Do bốn tùy phiền não này cùng với các triền cái, tâm được giải thoát, được khéo giải thoát. Sự giải thoát ấy do ý nghĩa biết nên là trí, do ý nghĩa hiểu rõ nên là tuệ. Do đó được nói rằng: “Trí tuệ trong sự tùy quán về sự đoạn tận vòng luân hồi là trí tuệ giải thoát.”

අනාගාමිමග්ගෙන අනුසහගතං කාමරාගසඤ්ඤොජනං, පටිඝසඤ්ඤොජනං, අනුසහගතො කාමරාගානුසයො, පටිඝානුසයො – අත්තනො චිත්තස්ස උපක්කිලෙසා සම්මා සමුච්ඡින්නා හොන්ති. ඉමෙහි චතූහි උපක්කිලෙසෙහි සපරියුට්ඨානෙහි චිත්තං විමුත්තං හොති සුවිමුත්තං. තංවිමුත්ති ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඡින්නවටුමානුපස්සනෙ පඤ්ඤා විමුත්තිඤාණං’’.

Do đạo A-na-hàm, dục ái kiết sử, sân kiết sử, dục ái tùy miên, sân tùy miên vi tế – là những tùy phiền não của tâm đã được đoạn tận một cách chân chánh. Do bốn tùy phiền não này cùng với các triền cái, tâm được giải thoát, được khéo giải thoát. Sự giải thoát ấy do ý nghĩa biết nên là trí, do ý nghĩa hiểu rõ nên là tuệ. Do đó được nói rằng: “Trí tuệ trong sự tùy quán về sự đoạn tận vòng luân hồi là trí tuệ giải thoát.”

අරහත්තමග්ගෙන රූපරාගො, අරූපරාගො, මානො, උද්ධච්චං, අවිජ්ජා, මානානුසයො, භවරාගානුසයො, අවිජ්ජානුසයො – අත්තනො චිත්තස්ස උපක්කිලෙසා සම්මා සමුච්ඡින්නා හොන්ති. ඉමෙහි අට්ඨහි උපක්කිලෙසෙහි සපරියුට්ඨානෙහි චිත්තං විමුත්තං හොති සුවිමුත්තං. තංවිමුත්ති ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඡින්නවටුමානුපස්සනෙ පඤ්ඤා විමුත්තිඤාණං’’. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඡින්නවටුමානුපස්සනෙ පඤ්ඤා විමුත්තිඤාණං’’.

Do A-la-hán đạo, sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh, mạn tùy miên, hữu ái tùy miên, vô minh tùy miên – các phiền não của tự tâm được đoạn trừ một cách chân chánh. Do tám loại phiền não này cùng với các triền cái, tâm được giải thoát, được khéo giải thoát. Sự giải thoát ấy, với ý nghĩa là biết nên là trí; với ý nghĩa là biết rõ nên là tuệ. Do đó được gọi là: ‘Tuệ trong sự quán xét sự đoạn tuyệt của vòng luân hồi là trí giải thoát’. Điều ấy, với ý nghĩa là biết nên là trí; với ý nghĩa là biết rõ nên là tuệ. Do đó được gọi là: ‘Tuệ trong sự quán xét sự đoạn tuyệt của vòng luân hồi là trí giải thoát’.

විමුත්තිඤාණනිද්දෙසො තෙරසමො.

Phần giải về trí giải thoát là thứ mười ba.

14. පච්චවෙක්ඛණඤාණනිද්දෙසො

14. Phần giải về trí quán xét lại

65. කථං තදා සමුදාගතෙ ධම්මෙ පස්සනෙ පඤ්ඤා පච්චවෙක්ඛණෙ ඤාණං? සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි තදා සමුදාගතා. අභිනිරොපනට්ඨෙන [Pg.71] සම්මාසඞ්කප්පො තදා සමුදාගතො. පරිග්ගහට්ඨෙන සම්මාවාචා තදා සමුදාගතා. සමුට්ඨානට්ඨෙන සම්මාකම්මන්තො තදා සමුදාගතො. වොදානට්ඨෙන සම්මාආජීවො තදා සමුදාගතො. පග්ගහට්ඨෙන සම්මාවායාමො තදා සමුදාගතො. උපට්ඨානට්ඨෙන සම්මාසති තදා සමුදාගතා. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි තදා සමුදාගතො.

65. Thế nào là tuệ trong sự thấy các pháp đã sanh khởi vào lúc ấy là trí trong sự quán xét lại? Trong sát-na của đạo Nhập Lưu, chánh kiến với ý nghĩa là thấy đã sanh khởi vào lúc ấy. Chánh tư duy với ý nghĩa là hướng đến đã sanh khởi vào lúc ấy. Chánh ngữ với ý nghĩa là thu nhiếp đã sanh khởi vào lúc ấy. Chánh nghiệp với ý nghĩa là khởi lên đã sanh khởi vào lúc ấy. Chánh mạng với ý nghĩa là trong sạch đã sanh khởi vào lúc ấy. Chánh tinh tấn với ý nghĩa là nỗ lực đã sanh khởi vào lúc ấy. Chánh niệm với ý nghĩa là an trú đã sanh khởi vào lúc ấy. Chánh định với ý nghĩa là không tán loạn đã sanh khởi vào lúc ấy.

උපට්ඨානට්ඨෙන සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තදා සමුදාගතො. පවිචයට්ඨෙන ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො තදා සමුදාගතො. පග්ගහට්ඨෙන වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො තදා සමුදාගතො. ඵරණට්ඨෙන පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තදා සමුදාගතො. උපසමට්ඨෙන පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තදා සමුදාගතො. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තදා සමුදාගතො. පටිසඞ්ඛානට්ඨෙන උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තදා සමුදාගතො.

Niệm giác chi với ý nghĩa là an trú đã sanh khởi vào lúc ấy. Trạch pháp giác chi với ý nghĩa là thẩm sát đã sanh khởi vào lúc ấy. Tấn giác chi với ý nghĩa là nỗ lực đã sanh khởi vào lúc ấy. Hỷ giác chi với ý nghĩa là thấm nhuần đã sanh khởi vào lúc ấy. Tịnh giác chi với ý nghĩa là an tịnh đã sanh khởi vào lúc ấy. Định giác chi với ý nghĩa là không tán loạn đã sanh khởi vào lúc ấy. Xả giác chi với ý nghĩa là quán xét đã sanh khởi vào lúc ấy.

අස්සද්ධියෙ අකම්පියට්ඨෙන සද්ධාබලං තදා සමුදාගතං. කොසජ්ජෙ අකම්පියට්ඨෙන වීරියබලං තදා සමුදාගතං. පමාදෙ අකම්පියට්ඨෙන සතිබලං තදා සමුදාගතං. උද්ධච්චෙ අකම්පියට්ඨෙන සමාධිබලං තදා සමුදාගතං. අවිජ්ජාය අකම්පියට්ඨෙන පඤ්ඤාබලං තදා සමුදාගතං.

Tín lực với ý nghĩa là không bị lay động bởi sự vô tín đã sanh khởi vào lúc ấy. Tấn lực với ý nghĩa là không bị lay động bởi sự biếng nhác đã sanh khởi vào lúc ấy. Niệm lực với ý nghĩa là không bị lay động bởi sự dể duôi đã sanh khởi vào lúc ấy. Định lực với ý nghĩa là không bị lay động bởi sự trạo cử đã sanh khởi vào lúc ấy. Tuệ lực với ý nghĩa là không bị lay động bởi vô minh đã sanh khởi vào lúc ấy.

අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං තදා සමුදාගතං. පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං තදා සමුදාගතං. උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං තදා සමුදාගතං. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං තදා සමුදාගතං. දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං තදා සමුදාගතං.

Tín quyền với ý nghĩa là quyết định đã sanh khởi vào lúc ấy. Tấn quyền với ý nghĩa là nỗ lực đã sanh khởi vào lúc ấy. Niệm quyền với ý nghĩa là an trú đã sanh khởi vào lúc ấy. Định quyền với ý nghĩa là không tán loạn đã sanh khởi vào lúc ấy. Tuệ quyền với ý nghĩa là thấy đã sanh khởi vào lúc ấy.

ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියා තදා සමුදාගතා. අකම්පියට්ඨෙන බලා තදා සමුදාගතා. නිය්‍යානට්ඨෙන සම්බොජ්ඣඞ්ගා තදා සමුදාගතා. හෙතුට්ඨෙන මග්ගො තදා සමුදාගතො. උපට්ඨානට්ඨෙන සතිපට්ඨානා තදා සමුදාගතා. පදහනට්ඨෙන සම්මප්පධානා තදා සමුදාගතා. ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධිපාදා තදා සමුදාගතා. තථට්ඨෙන සච්චා තදා සමුදාගතා. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමථො තදා සමුදාගතො. අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා තදා සමුදාගතා. එකරසට්ඨෙන සමථවිපස්සනා තදා සමුදාගතා. අනතිවත්තනට්ඨෙන යුගනද්ධං තදා සමුදාගතං. සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි තදා සමුදාගතා. අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධි තදා සමුදාගතා. දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධි තදා සමුදාගතා. විමුත්තට්ඨෙන විමොක්ඛො තදා සමුදාගතො. පටිවෙධට්ඨෙන විජ්ජා තදා සමුදාගතා. පරිච්චාගට්ඨෙන විමුත්ති තදා සමුදාගතා. සමුච්ඡෙදට්ඨෙන ඛයෙ ඤාණං තදා සමුදාගතං.

Các quyền với ý nghĩa là làm chủ đã sanh khởi vào lúc ấy. Các lực với ý nghĩa là không bị lay động đã sanh khởi vào lúc ấy. Các giác chi với ý nghĩa là sự xuất ly đã sanh khởi vào lúc ấy. Đạo với ý nghĩa là nhân đã sanh khởi vào lúc ấy. Các niệm xứ với ý nghĩa là an trú đã sanh khởi vào lúc ấy. Các chánh cần với ý nghĩa là tinh cần đã sanh khởi vào lúc ấy. Các như ý túc với ý nghĩa là thành tựu đã sanh khởi vào lúc ấy. Các sự thật với ý nghĩa là như thật đã sanh khởi vào lúc ấy. Chỉ với ý nghĩa là không tán loạn đã sanh khởi vào lúc ấy. Quán với ý nghĩa là tùy quán đã sanh khởi vào lúc ấy. Chỉ và quán với ý nghĩa là có một phận sự đã sanh khởi vào lúc ấy. Song hành với ý nghĩa là không vượt qua nhau đã sanh khởi vào lúc ấy. Giới thanh tịnh với ý nghĩa là phòng hộ đã sanh khởi vào lúc ấy. Tâm thanh tịnh với ý nghĩa là không tán loạn đã sanh khởi vào lúc ấy. Kiến thanh tịnh với ý nghĩa là thấy đã sanh khởi vào lúc ấy. Giải thoát với ý nghĩa là được giải thoát đã sanh khởi vào lúc ấy. Minh với ý nghĩa là thông suốt đã sanh khởi vào lúc ấy. Sự giải thoát với ý nghĩa là từ bỏ đã sanh khởi vào lúc ấy. Trí về sự đoạn tận với ý nghĩa là đoạn trừ đã sanh khởi vào lúc ấy.

ඡන්දො [Pg.72] මූලට්ඨෙන තදා සමුදාගතො. මනසිකාරො සමුට්ඨානට්ඨෙන තදා සමුදාගතො. ඵස්සො සමොධානට්ඨෙන තදා සමුදාගතො. වෙදනා සමොසරණට්ඨෙන තදා සමුදාගතා. සමාධි පමුඛට්ඨෙන තදා සමුදාගතො. සති ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන තදා සමුදාගතා. පඤ්ඤා තදුත්තරට්ඨෙන තදා සමුදාගතා. විමුත්ති සාරට්ඨෙන තදා සමුදාගතා. අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන තදා සමුදාගතං. වුට්ඨහිත්වා පච්චවෙක්ඛති, ඉමෙ ධම්මා තදා සමුදාගතා.

Dục với ý nghĩa là căn bản đã sanh khởi vào lúc ấy. Tác ý với ý nghĩa là khởi lên đã sanh khởi vào lúc ấy. Xúc với ý nghĩa là sự hội hợp đã sanh khởi vào lúc ấy. Thọ với ý nghĩa là sự tụ hội đã sanh khởi vào lúc ấy. Định với ý nghĩa là hàng đầu đã sanh khởi vào lúc ấy. Niệm với ý nghĩa là làm chủ đã sanh khởi vào lúc ấy. Tuệ với ý nghĩa là vượt trội hơn đã sanh khởi vào lúc ấy. Giải thoát với ý nghĩa là cốt lõi đã sanh khởi vào lúc ấy. Niết-bàn, sự thể nhập vào bất tử, với ý nghĩa là cứu cánh đã sanh khởi vào lúc ấy. Sau khi xuất khởi, vị ấy quán xét lại rằng: ‘Các pháp này đã sanh khởi vào lúc ấy’.

සොතාපත්තිඵලක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි තදා සමුදාගතා. අභිනිරොපනට්ඨෙන සම්මාසඞ්කප්පො තදා සමුදාගතො…පෙ… පටිප්පස්සද්ධට්ඨෙන අනුප්පාදෙ ඤාණං තදා සමුදාගතං. ඡන්දො මූලට්ඨෙන තදා සමුදාගතො. මනසිකාරො සමුට්ඨානට්ඨෙන තදා සමුදාගතො. ඵස්සො සමොධානට්ඨෙන තදා සමුදාගතො. වෙදනා සමොසරණට්ඨෙන තදා සමුදාගතා. සමාධි පමුඛට්ඨෙන තදා සමුදාගතො. සති ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන තදා සමුදාගතා. පඤ්ඤා තදුත්තරට්ඨෙන තදා සමුදාගතා. විමුත්ති සාරට්ඨෙන තදා සමුදාගතා. අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන තදා සමුදාගතං. වුට්ඨහිත්වා පච්චවෙක්ඛති, ඉමෙ ධම්මා තදා සමුදාගතා.

Trong sát-na của quả Nhập Lưu, chánh kiến với ý nghĩa là thấy đã sanh khởi vào lúc ấy. Chánh tư duy với ý nghĩa là hướng đến đã sanh khởi vào lúc ấy...v.v... trí về sự không sanh khởi với ý nghĩa là được lắng dịu đã sanh khởi vào lúc ấy. Dục với ý nghĩa là căn bản đã sanh khởi vào lúc ấy. Tác ý với ý nghĩa là khởi lên đã sanh khởi vào lúc ấy. Xúc với ý nghĩa là sự hội hợp đã sanh khởi vào lúc ấy. Thọ với ý nghĩa là sự tụ hội đã sanh khởi vào lúc ấy. Định với ý nghĩa là hàng đầu đã sanh khởi vào lúc ấy. Niệm với ý nghĩa là làm chủ đã sanh khởi vào lúc ấy. Tuệ với ý nghĩa là vượt trội hơn đã sanh khởi vào lúc ấy. Giải thoát với ý nghĩa là cốt lõi đã sanh khởi vào lúc ấy. Niết-bàn, sự thể nhập vào bất tử, với ý nghĩa là cứu cánh đã sanh khởi vào lúc ấy. Sau khi xuất khởi, vị ấy quán xét lại rằng: ‘Các pháp này đã sanh khởi vào lúc ấy’.

සකදාගාමිමග්ගක්ඛණෙ…පෙ… සකදාගාමිඵලක්ඛණෙ…පෙ… අනාගාමිමග්ගක්ඛණෙ…පෙ… අනාගාමිඵලක්ඛණෙ…පෙ… අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි තදා සමුදාගතා…පෙ… සමුච්ඡෙදට්ඨෙන ඛයෙ ඤාණං තදා සමුදාගතං. ඡන්දො මූලට්ඨෙන තදා සමුදාගතො…පෙ… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන තදා සමුදාගතං. වුට්ඨහිත්වා පච්චවෙක්ඛති, ඉමෙ ධම්මා තදා සමුදාගතා.

Trong sát-na đạo Nhất Lai... cho đến... trong sát-na quả Nhất Lai... cho đến... trong sát-na đạo Bất Lai... cho đến... trong sát-na quả Bất Lai... cho đến... trong sát-na đạo A-la-hán, chánh kiến với ý nghĩa thấy đã sanh khởi tốt đẹp vào lúc ấy... cho đến... tận trí với ý nghĩa đoạn trừ đã sanh khởi tốt đẹp vào lúc ấy. Dục với ý nghĩa là căn bản đã sanh khởi tốt đẹp vào lúc ấy... cho đến... Niết-bàn, sự thể nhập vào bất tử, với ý nghĩa là sự kết thúc đã sanh khởi tốt đẹp vào lúc ấy. Sau khi xuất (thiền), vị ấy phản khán rằng: 'Các pháp này đã sanh khởi tốt đẹp vào lúc ấy'.

අරහත්තඵලක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි තදා සමුදාගතා …පෙ… පටිප්පස්සද්ධට්ඨෙන අනුප්පාදෙ ඤාණං තදා සමුදාගතං. ඡන්දො මූලට්ඨෙන තදා සමුදාගතො …පෙ… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන තදා සමුදාගතං. වුට්ඨහිත්වා පච්චවෙක්ඛති, ඉමෙ ධම්මා තදා සමුදාගතා. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘තදා සමුදාගතෙ ධම්මෙ පස්සනෙ පඤ්ඤා පච්චවෙක්ඛණෙ ඤාණං’’.

Trong sát-na quả A-la-hán, chánh kiến với ý nghĩa thấy đã sanh khởi tốt đẹp vào lúc ấy... cho đến... vô sanh trí với ý nghĩa an tịnh đã sanh khởi tốt đẹp vào lúc ấy. Dục với ý nghĩa là căn bản đã sanh khởi tốt đẹp vào lúc ấy... cho đến... Niết-bàn, sự thể nhập vào bất tử, với ý nghĩa là sự kết thúc đã sanh khởi tốt đẹp vào lúc ấy. Sau khi xuất (thiền), vị ấy phản khán rằng: 'Các pháp này đã sanh khởi tốt đẹp vào lúc ấy'. Điều ấy là trí với ý nghĩa biết, là tuệ với ý nghĩa biết rõ. Do đó, được nói rằng: 'Tuệ trong việc thấy các pháp đã sanh khởi vào lúc ấy, là trí trong sự phản khán'.

පච්චවෙක්ඛණඤාණනිද්දෙසො චුද්දසමො.

Phần giải thích về phản khán trí thứ mười bốn.

15. වත්ථුනානත්තඤාණනිද්දෙසො

15. Phần giải thích về trí phân biệt các vật.

66. කථං [Pg.73] අජ්ඣත්තවවත්ථානෙ පඤ්ඤා වත්ථුනානත්තෙ ඤාණං? කථං අජ්ඣත්තධම්මෙ වවත්ථෙති? චක්ඛුං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති, සොතං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති, ඝානං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති, ජිව්හං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති, කායං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති, මනං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති.

66. Thế nào là tuệ trong sự xác định nội phần là trí về sự khác biệt của các vật? Vị ấy xác định các pháp nội phần như thế nào? Vị ấy xác định mắt là nội phần, xác định tai là nội phần, xác định mũi là nội phần, xác định lưỡi là nội phần, xác định thân là nội phần, xác định ý là nội phần.

කථං චක්ඛුං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති? චක්ඛු අවිජ්ජාසම්භූතන්ති වවත්ථෙති, චක්ඛු තණ්හාසම්භූතන්ති වවත්ථෙති, චක්ඛු කම්මසම්භූතන්ති වවත්ථෙති, චක්ඛු ආහාරසම්භූතන්ති වවත්ථෙති, චක්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං උපාදායාති වවත්ථෙති, චක්ඛු උප්පන්නන්ති වවත්ථෙති, චක්ඛු සමුදාගතන්ති වවත්ථෙති. චක්ඛු අහුත්වා සම්භූතං, හුත්වා න භවිස්සතීති වවත්ථෙති. චක්ඛුං අන්තවන්තතො වවත්ථෙති, චක්ඛු අද්ධුවං අසස්සතං විපරිණාමධම්මන්ති වවත්ථෙති, චක්ඛු අනිච්චං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මන්ති වවත්ථෙති. චක්ඛුං අනිච්චතො වවත්ථෙති, නො නිච්චතො; දුක්ඛතො වවත්ථෙති, නො සුඛතො; අනත්තතො වවත්ථෙති, නො අත්තතො; නිබ්බින්දති, නො නන්දති; විරජ්ජති, නො රජ්ජති; නිරොධෙති, නො සමුදෙති; පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො වවත්ථෙන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති, දුක්ඛතො වවත්ථෙන්තො සුඛසඤ්ඤං පජහති, අනත්තතො වවත්ථෙන්තො අත්තසඤ්ඤං පජහති, නිබ්බින්දන්තො නන්දිං පජහති, විරජ්ජන්තො රාගං පජහති, නිරොධෙන්තො සමුදයං පජහති, පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. එවං චක්ඛුං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති.

Vị ấy xác định mắt là nội phần như thế nào? Vị ấy xác định rằng: 'Mắt sanh từ vô minh'; vị ấy xác định rằng: 'Mắt sanh từ ái'; vị ấy xác định rằng: 'Mắt sanh từ nghiệp'; vị ấy xác định rằng: 'Mắt sanh từ vật thực'; vị ấy xác định rằng: 'Mắt (hiện hữu) do nương vào bốn đại hiển'; vị ấy xác định rằng: 'Mắt đã sanh'; vị ấy xác định rằng: 'Mắt đã sanh khởi tốt đẹp'. Vị ấy xác định rằng: 'Mắt, từ không đã thành có, đã có rồi sẽ không còn'. Vị ấy xác định mắt là có giới hạn; vị ấy xác định rằng: 'Mắt không bền vững, không thường còn, có tính biến hoại'; vị ấy xác định rằng: 'Mắt là vô thường, là pháp hữu vi, là pháp do duyên sanh, có tính tiêu hoại, có tính biến hoại, có tính ly tham, có tính đoạn diệt'. Vị ấy xác định mắt là vô thường, không phải là thường; xác định là khổ, không phải là lạc; xác định là vô ngã, không phải là ngã; vị ấy nhàm chán, không hoan hỷ; ly tham, không tham đắm; làm cho diệt, không làm cho sanh; từ bỏ, không chấp thủ. Khi xác định là vô thường, vị ấy từ bỏ thường tưởng; khi xác định là khổ, vị ấy từ bỏ lạc tưởng; khi xác định là vô ngã, vị ấy từ bỏ ngã tưởng; khi nhàm chán, vị ấy từ bỏ sự hoan hỷ; khi ly tham, vị ấy từ bỏ tham ái; khi làm cho diệt, vị ấy từ bỏ sự sanh khởi; khi từ bỏ, vị ấy từ bỏ sự chấp thủ. Như vậy, vị ấy xác định mắt là nội phần.

කථං සොතං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති? සොතං අවිජ්ජාසම්භූතන්ති වවත්ථෙති…පෙ… එවං සොතං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති. කථං ඝානං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති? ඝානං අවිජ්ජාසම්භූතන්ති වවත්ථෙති…පෙ… එවං ඝානං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති. කථං ජිව්හං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති? ජිව්හා අවිජ්ජාසම්භූතාති වවත්ථෙති, ජිව්හා තණ්හාසම්භූතාති වවත්ථෙති, ජිව්හා කම්මසම්භූතාති වවත්ථෙති, ජිව්හා ආහාරසම්භූතාති වවත්ථෙති, ජිව්හා චතුන්නං මහාභූතානං උපාදායාති වවත්ථෙති, ජිව්හා උප්පන්නාති වවත්ථෙති ජිව්හා සමුදාගතාති වවත්ථෙති. ජිව්හා අහුත්වා සම්භූතා, හුත්වා න භවිස්සතීති වවත්ථෙති. ජිව්හං අන්තවන්තතො වවත්ථෙති, ජිව්හා අද්ධුවා අසස්සතා විපරිණාමධම්මාති වවත්ථෙති, ජිව්හා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මාති වවත්ථෙති. ජිව්හං අනිච්චතො වවත්ථෙති, නො [Pg.74] නිච්චතො…පෙ… පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො වවත්ථෙන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති…පෙ… පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. එවං ජිව්හං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති.

Vị ấy xác định tai là nội phần như thế nào? Vị ấy xác định rằng: 'Tai sanh từ vô minh'... cho đến... Như vậy, vị ấy xác định tai là nội phần. Vị ấy xác định mũi là nội phần như thế nào? Vị ấy xác định rằng: 'Mũi sanh từ vô minh'... cho đến... Như vậy, vị ấy xác định mũi là nội phần. Vị ấy xác định lưỡi là nội phần như thế nào? Vị ấy xác định rằng: 'Lưỡi sanh từ vô minh'; vị ấy xác định rằng: 'Lưỡi sanh từ ái'; vị ấy xác định rằng: 'Lưỡi sanh từ nghiệp'; vị ấy xác định rằng: 'Lưỡi sanh từ vật thực'; vị ấy xác định rằng: 'Lưỡi (hiện hữu) do nương vào bốn đại hiển'; vị ấy xác định rằng: 'Lưỡi đã sanh'; vị ấy xác định rằng: 'Lưỡi đã sanh khởi tốt đẹp'. Vị ấy xác định rằng: 'Lưỡi, từ không đã thành có, đã có rồi sẽ không còn'. Vị ấy xác định lưỡi là có giới hạn; vị ấy xác định rằng: 'Lưỡi không bền vững, không thường còn, có tính biến hoại'; vị ấy xác định rằng: 'Lưỡi là vô thường, là pháp hữu vi, là pháp do duyên sanh, có tính tiêu hoại, có tính biến hoại, có tính ly tham, có tính đoạn diệt'. Vị ấy xác định lưỡi là vô thường, không phải là thường... cho đến... từ bỏ, không chấp thủ. Khi xác định là vô thường, vị ấy từ bỏ thường tưởng... cho đến... khi từ bỏ, vị ấy từ bỏ sự chấp thủ. Như vậy, vị ấy xác định lưỡi là nội phần.

කථං කායං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති? කායො අවිජ්ජාසම්භූතොති වවත්ථෙති, කායො තණ්හාසම්භූතොති වවත්ථෙති, කායො කම්මසම්භූතොති වවත්ථෙති, කායො ආහාරසම්භූතොති වවත්ථෙති, කායො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදායාති වවත්ථෙති, කායො උප්පන්නොති වවත්ථෙති, කායො සමුදාගතොති වවත්ථෙති. කායො අහුත්වා සම්භූතො, හුත්වා න භවිස්සතීති වවත්ථෙති. කායං අන්තවන්තතො වවත්ථෙති, කායො අද්ධුවො අසස්සතො විපරිණාමධම්මොති වවත්ථෙති, කායො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො ඛයධම්මො වයධම්මො විරාගධම්මො නිරොධධම්මොති වවත්ථෙති. කායං අනිච්චතො වවත්ථෙති, නො නිච්චතො; දුක්ඛතො වවත්ථෙති, නො සුඛතො…පෙ… පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො වවත්ථෙන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති, දුක්ඛතො වවත්ථෙන්තො සුඛසඤ්ඤං පජහති…පෙ… පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. එවං කායං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති.

Vị ấy xác định thân là nội phần như thế nào? Vị ấy xác định rằng: 'Thân sanh từ vô minh'; vị ấy xác định rằng: 'Thân sanh từ ái'; vị ấy xác định rằng: 'Thân sanh từ nghiệp'; vị ấy xác định rằng: 'Thân sanh từ vật thực'; vị ấy xác định rằng: 'Thân (hiện hữu) do nương vào bốn đại hiển'; vị ấy xác định rằng: 'Thân đã sanh'; vị ấy xác định rằng: 'Thân đã sanh khởi tốt đẹp'. Vị ấy xác định rằng: 'Thân, từ không đã thành có, đã có rồi sẽ không còn'. Vị ấy xác định thân là có giới hạn; vị ấy xác định rằng: 'Thân không bền vững, không thường còn, có tính biến hoại'; vị ấy xác định rằng: 'Thân là vô thường, là pháp hữu vi, là pháp do duyên sanh, có tính tiêu hoại, có tính biến hoại, có tính ly tham, có tính đoạn diệt'. Vị ấy xác định thân là vô thường, không phải là thường; xác định là khổ, không phải là lạc... cho đến... từ bỏ, không chấp thủ. Khi xác định là vô thường, vị ấy từ bỏ thường tưởng; khi xác định là khổ, vị ấy từ bỏ lạc tưởng... cho đến... khi từ bỏ, vị ấy từ bỏ sự chấp thủ. Như vậy, vị ấy xác định thân là nội phần.

කථං මනං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති? මනො අවිජ්ජාසම්භූතොති වවත්ථෙති, මනො තණ්හාසම්භූතොති වවත්ථෙති, මනො කම්මසම්භූතොති වවත්ථෙති, මනො ආහාරසම්භූතොති වවත්ථෙති, මනො උප්පන්නොති වවත්ථෙති, මනො සමුදාගතොති වවත්ථෙති. මනො අහුත්වා සම්භූතො, හුත්වා න භවිස්සතීති වවත්ථෙති. මනං අන්තවන්තතො වවත්ථෙති, මනො අද්ධුවො අසස්සතො විපරිණාමධම්මොති වවත්ථෙති, මනො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො ඛයධම්මො වයධම්මො විරාගධම්මො නිරොධධම්මොති වවත්ථෙති. මනං අනිච්චතො වවත්ථෙති, නො නිච්චතො; දුක්ඛතො වවත්ථෙති, නො සුඛතො; අනත්තතො වවත්ථෙති, නො අත්තතො; නිබ්බින්දති, නො නන්දති; විරජ්ජති, නො රජ්ජති; නිරොධෙති, නො සමුදෙති; පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො වවත්ථෙන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති, දුක්ඛතො වවත්ථෙන්තො සුඛසඤ්ඤං පජහති, අනත්තතො වවත්ථෙන්තො අත්තසඤ්ඤං පජහති, නිබ්බින්දන්තො නන්දිං පජහති, විරජ්ජන්තො රාගං පජහති, නිරොධෙන්තො සමුදයං පජහති, පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. එවං මනං අජ්ඣත්තං වවත්ථෙති. එවං අජ්ඣත්තධම්මෙ වවත්ථෙති. තං ඤාතට්ඨෙන [Pg.75] ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘අජ්ඣත්තවවත්ථානෙ පඤ්ඤා වත්ථුනානත්තෙ ඤාණං’’.

Làm thế nào vị ấy xác định ý ở bên trong? Vị ấy xác định rằng: ‘Ý được sanh khởi từ vô minh,’ vị ấy xác định rằng: ‘Ý được sanh khởi từ tham ái,’ vị ấy xác định rằng: ‘Ý được sanh khởi từ nghiệp,’ vị ấy xác định rằng: ‘Ý được sanh khởi từ vật thực,’ vị ấy xác định rằng: ‘Ý đã sanh,’ vị ấy xác định rằng: ‘Ý đã phát sanh.’ Vị ấy xác định rằng: ‘Ý, trước kia không có, nay đã sanh khởi; đã có rồi, sẽ không có nữa.’ Vị ấy xác định ý là có giới hạn, vị ấy xác định rằng: ‘Ý là không bền vững, không thường còn, có bản chất biến hoại,’ vị ấy xác định rằng: ‘Ý là vô thường, là pháp hữu vi, là do duyên sanh, có bản chất tiêu hoại, có bản chất hủy diệt, có bản chất ly tham, có bản chất đoạn diệt.’ Vị ấy xác định ý theo khía cạnh vô thường, không phải thường còn; xác định theo khía cạnh khổ, không phải lạc; xác định theo khía cạnh vô ngã, không phải ngã; vị ấy nhàm chán, không hoan hỷ; vị ấy ly tham, không tham đắm; vị ấy làm cho diệt, không làm cho sanh khởi; vị ấy từ bỏ, không chấp thủ. Khi xác định theo khía cạnh vô thường, vị ấy từ bỏ tưởng về thường; khi xác định theo khía cạnh khổ, vị ấy từ bỏ tưởng về lạc; khi xác định theo khía cạnh vô ngã, vị ấy từ bỏ tưởng về ngã; khi nhàm chán, vị ấy từ bỏ sự hoan hỷ; khi ly tham, vị ấy từ bỏ tham ái; khi làm cho diệt, vị ấy từ bỏ sự sanh khởi; khi từ bỏ, vị ấy từ bỏ sự chấp thủ. Như vậy, vị ấy xác định ý ở bên trong. Như vậy, vị ấy xác định các pháp bên trong. Điều ấy là trí tuệ (ñāṇa) theo ý nghĩa là biết, là tuệ (paññā) theo ý nghĩa là biết rõ. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xác định bên trong là trí về sự đa dạng của đối tượng’.

වත්ථුනානත්තඤාණනිද්දෙසො පන්නරසමො.

Phần giải về trí tuệ phân biệt các pháp là phần thứ mười lăm.

16. ගොචරනානත්තඤාණනිද්දෙසො

16. Phần giải về trí tuệ phân biệt các hành xứ

67. කථං බහිද්ධා වවත්ථානෙ පඤ්ඤා ගොචරනානත්තෙ ඤාණං? කථං බහිද්ධා ධම්මෙ වවත්ථෙති? රූපෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති, සද්දෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති, ගන්ධෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති, රසෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති, ඵොට්ඨබ්බෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති, ධම්මෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති.

67. Làm thế nào tuệ trong sự xác định bên ngoài là trí về sự đa dạng của hành xứ? Làm thế nào vị ấy xác định các pháp bên ngoài? Vị ấy xác định các sắc ở bên ngoài, vị ấy xác định các thanh ở bên ngoài, vị ấy xác định các hương ở bên ngoài, vị ấy xác định các vị ở bên ngoài, vị ấy xác định các xúc ở bên ngoài, vị ấy xác định các pháp ở bên ngoài.

කථං රූපෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති? රූපා අවිජ්ජාසම්භූතාති වවත්ථෙති රූපා තණ්හාසම්භූතාති වවත්ථෙති, රූපා කම්මසම්භූතාති වවත්ථෙති, රූපා ආහාරසම්භූතාති වවත්ථෙති, රූපා චතුන්නං මහාභූතානං උපාදායාති වවත්ථෙති, රූපා උප්පන්නාති වවත්ථෙති, රූපා සමුදාගතාති වවත්ථෙති. රූපා අහුත්වා සම්භූතා, හුත්වා න භවිස්සන්තීති වවත්ථෙති. රූපෙ අන්තවන්තතො වවත්ථෙති, රූපා අද්ධුවා අසස්සතා විපරිණාමධම්මාති වවත්ථෙති. රූපා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මාති වවත්ථෙති. රූපෙ අනිච්චතො වවත්ථෙති, නො නිච්චතො; දුක්ඛතො වවත්ථෙති, නො සුඛතො; අනත්තතො වවත්ථෙති, නො අත්තතො; නිබ්බින්දති, නො නන්දති; විරජ්ජති, නො රජ්ජති; නිරොධෙති, නො සමුදෙති; පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො වවත්ථෙන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති, දුක්ඛතො වවත්ථෙන්තො සුඛසඤ්ඤං පජහති, අනත්තතො වවත්ථෙන්තො අත්තසඤ්ඤං පජහති, නිබ්බින්දන්තො නන්දිං පජහති, විරජ්ජන්තො රාගං පජහති, නිරොධෙන්තො සමුදයං පජහති, පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. එවං රූපෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති.

Làm thế nào vị ấy xác định các sắc ở bên ngoài? Vị ấy xác định rằng: ‘Các sắc được sanh khởi từ vô minh,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các sắc được sanh khởi từ tham ái,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các sắc được sanh khởi từ nghiệp,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các sắc được sanh khởi từ vật thực,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các sắc nương vào bốn đại hiển mà có mặt,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các sắc đã sanh,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các sắc đã phát sanh.’ Vị ấy xác định rằng: ‘Các sắc, trước kia không có, nay đã sanh khởi; đã có rồi, sẽ không có nữa.’ Vị ấy xác định các sắc là có giới hạn, vị ấy xác định rằng: ‘Các sắc là không bền vững, không thường còn, có bản chất biến hoại.’ Vị ấy xác định rằng: ‘Các sắc là vô thường, là pháp hữu vi, là do duyên sanh, có bản chất tiêu hoại, có bản chất hủy diệt, có bản chất ly tham, có bản chất đoạn diệt.’ Vị ấy xác định các sắc theo khía cạnh vô thường, không phải thường còn; xác định theo khía cạnh khổ, không phải lạc; xác định theo khía cạnh vô ngã, không phải ngã; vị ấy nhàm chán, không hoan hỷ; vị ấy ly tham, không tham đắm; vị ấy làm cho diệt, không làm cho sanh khởi; vị ấy từ bỏ, không chấp thủ. Khi xác định theo khía cạnh vô thường, vị ấy từ bỏ tưởng về thường; khi xác định theo khía cạnh khổ, vị ấy từ bỏ tưởng về lạc; khi xác định theo khía cạnh vô ngã, vị ấy từ bỏ tưởng về ngã; khi nhàm chán, vị ấy từ bỏ sự hoan hỷ; khi ly tham, vị ấy từ bỏ tham ái; khi làm cho diệt, vị ấy từ bỏ sự sanh khởi; khi từ bỏ, vị ấy từ bỏ sự chấp thủ. Như vậy, vị ấy xác định các sắc ở bên ngoài.

කථං සද්දෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති? සද්දා අවිජ්ජාසම්භූතාති වවත්ථෙති…පෙ… සද්දා චතුන්නං මහාභූතානං උපාදායාති වවත්ථෙති, සද්දා උප්පන්නාති වවත්ථෙති, සද්දා සමුදාගතාති වවත්ථෙති. සද්දා අහුත්වා සම්භූතා, හුත්වා න භවිස්සන්තීති වවත්ථෙති. සද්දෙ අන්තවන්තතො වවත්ථෙති, සද්දා අද්ධුවා [Pg.76] අසස්සතා විපරිණාමධම්මාති වවත්ථෙති, සද්දා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මාති වවත්ථෙති. සද්දෙ අනිච්චතො වවත්ථෙති, නො නිච්චතො…පෙ… එවං සද්දෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති.

Làm thế nào vị ấy xác định các thanh ở bên ngoài? Vị ấy xác định rằng: ‘Các thanh nương vào bốn đại hiển mà có mặt,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các thanh đã sanh,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các thanh đã phát sanh.’ Vị ấy xác định rằng: ‘Các thanh, trước kia không có, nay đã sanh khởi; đã có rồi, sẽ không có nữa.’ Vị ấy xác định các thanh là có giới hạn, vị ấy xác định rằng: ‘Các thanh là không bền vững, không thường còn, có bản chất biến hoại,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các thanh là vô thường, là pháp hữu vi, là do duyên sanh, có bản chất tiêu hoại, có bản chất hủy diệt, có bản chất ly tham, có bản chất đoạn diệt.’ Vị ấy xác định các thanh theo khía cạnh vô thường, không phải thường còn; ... cho đến ... Như vậy, vị ấy xác định các thanh ở bên ngoài.

කථං ගන්ධෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති? ගන්ධා අවිජ්ජාසම්භූතාති වවත්ථෙති, ගන්ධා තණ්හාසම්භූතාති වවත්ථෙති…පෙ… එවං ගන්ධෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති. කථං රසෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති? රසා අවිජ්ජාසම්භූතාති වවත්ථෙති, රසා තණ්හාසම්භූතාති වවත්ථෙති…පෙ… එවං රසෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති. කථං ඵොට්ඨබ්බෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති? ඵොට්ඨබ්බා අවිජ්ජාසම්භූතාති වවත්ථෙති, ඵොට්ඨබ්බා තණ්හාසම්භූතාති වවත්ථෙති, ඵොට්ඨබ්බා කම්මසම්භූතාති වවත්ථෙති, ඵොට්ඨබ්බා ආහාරසම්භූතාති වවත්ථෙති, ඵොට්ඨබ්බා උප්පන්නාති වවත්ථෙති. ඵොට්ඨබ්බා සමුදාගතාති වවත්ථෙති…පෙ… එවං ඵොට්ඨබ්බෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති.

Làm thế nào vị ấy xác định các hương ở bên ngoài? Vị ấy xác định rằng: ‘Các hương được sanh khởi từ vô minh,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các hương được sanh khởi từ tham ái,’ ... cho đến ... Như vậy, vị ấy xác định các hương ở bên ngoài. Làm thế nào vị ấy xác định các vị ở bên ngoài? Vị ấy xác định rằng: ‘Các vị được sanh khởi từ vô minh,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các vị được sanh khởi từ tham ái,’ ... cho đến ... Như vậy, vị ấy xác định các vị ở bên ngoài. Làm thế nào vị ấy xác định các xúc ở bên ngoài? Vị ấy xác định rằng: ‘Các xúc được sanh khởi từ vô minh,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các xúc được sanh khởi từ tham ái,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các xúc được sanh khởi từ nghiệp,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các xúc được sanh khởi từ vật thực,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các xúc đã sanh,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các xúc đã phát sanh,’ ... cho đến ... Như vậy, vị ấy xác định các xúc ở bên ngoài.

කථං ධම්මෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති? ධම්මා අවිජ්ජාසම්භූතාති වවත්ථෙති, ධම්මා තණ්හාසම්භූතාති වවත්ථෙති, ධම්මා කම්මසම්භූතාති වවත්ථෙති, ධම්මා ආහාරසම්භූතාති වවත්ථෙති, ධම්මා උප්පන්නාති වවත්ථෙති, ධම්මා සමුදාගතාති වවත්ථෙති. ධම්මා අහුත්වා සම්භූතා, හුත්වා න භවිස්සන්තීති වවත්ථෙති. ධම්මෙ අන්තවන්තතො වවත්ථෙති, ධම්මා අද්ධුවා අසස්සතා විපරිණාමධම්මාති වවත්ථෙති, ධම්මා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මාති වවත්ථෙති. ධම්මෙ අනිච්චතො වවත්ථෙති, නො නිච්චතො; දුක්ඛතො වවත්ථෙති, නො සුඛතො; අනත්තතො වවත්ථෙති, නො අත්තතො; නිබ්බින්දති, නො නන්දති; විරජ්ජති, නො රජ්ජති; නිරොධෙති, නො සමුදෙති; පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති…පෙ… අනිච්චතො වවත්ථෙන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති, දුක්ඛතො වවත්ථෙන්තො සුඛසඤ්ඤං පජහති, අනත්තතො වවත්ථෙන්තො අත්තසඤ්ඤං පජහති, නිබ්බින්දන්තො නන්දිං පජහති, විරජ්ජන්තො රාගං පජහති, නිරොධෙන්තො සමුදයං පජහති, පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. එවං ධම්මෙ බහිද්ධා වවත්ථෙති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘බහිද්ධා වවත්ථානෙ පඤ්ඤා ගොචරනානත්තෙ ඤාණං’’.

Làm thế nào vị ấy xác định các pháp ở bên ngoài? Vị ấy xác định rằng: ‘Các pháp được sanh khởi từ vô minh,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các pháp được sanh khởi từ ái,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các pháp được sanh khởi từ nghiệp,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các pháp được sanh khởi từ vật thực,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các pháp đã sanh,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các pháp đã phát sanh.’ Vị ấy xác định rằng: ‘Các pháp đã không có rồi được sanh khởi, đã có rồi sẽ không có.’ Vị ấy xác định các pháp là có giới hạn, vị ấy xác định rằng: ‘Các pháp là không bền vững, không thường còn, có bản chất biến hoại,’ vị ấy xác định rằng: ‘Các pháp là vô thường, là hữu vi, là do duyên sanh, có bản chất hủy diệt, có bản chất tiêu vong, có bản chất ly tham, có bản chất đoạn diệt.’ Vị ấy xác định các pháp theo tính vô thường, không phải theo tính thường còn; xác định theo tính khổ, không phải theo tính lạc; xác định theo tính vô ngã, không phải theo tính ngã; nhàm chán, không hoan hỷ; ly tham, không tham ái; làm cho đoạn diệt, không làm cho phát sanh; từ bỏ, không chấp thủ... vị ấy xác định theo tính vô thường nên từ bỏ thường tưởng, vị ấy xác định theo tính khổ nên từ bỏ lạc tưởng, vị ấy xác định theo tính vô ngã nên từ bỏ ngã tưởng, vị ấy nhàm chán nên từ bỏ sự hoan hỷ, vị ấy ly tham nên từ bỏ tham ái, vị ấy làm cho đoạn diệt nên từ bỏ sự phát sanh, vị ấy từ bỏ nên từ bỏ sự chấp thủ. Vị ấy xác định các pháp ở bên ngoài là như vậy. Trí tuệ ấy là ñāṇa (trí) theo ý nghĩa là biết rõ, là paññā (tuệ) theo ý nghĩa là hiểu biết thấu đáo. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xác định ở bên ngoài là trí về sự đa dạng của đối tượng’.

ගොචරනානත්තඤාණනිද්දෙසො සොළසමො.

Phần giải về trí về sự đa dạng của đối tượng thứ mười sáu.

17. චරියානානත්තඤාණනිද්දෙසො

17. Phần giải về trí về sự đa dạng của hành vi

68. කථං [Pg.77] චරියාවවත්ථානෙ පඤ්ඤා චරියානානත්තෙ ඤාණං? චරියාති තිස්සො චරියායො – විඤ්ඤාණචරියා, අඤ්ඤාණචරියා, ඤාණචරියා.

68. Làm thế nào tuệ trong sự xác định hành vi là trí về sự đa dạng của hành vi? Về hành vi, có ba loại hành vi: hành vi của thức, hành vi của vô trí, và hành vi của trí.

කතමා විඤ්ඤාණචරියා? දස්සනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා රූපෙසු, දස්සනට්ඨො චක්ඛුවිඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණචරියා රූපෙසු, දිට්ඨත්තා අභිනිරොපනා විපාකමනොධාතු විඤ්ඤාණචරියා රූපෙසු, අභිනිරොපිතත්තා විපාකමනොවිඤ්ඤාණධාතු විඤ්ඤාණචරියා රූපෙසු. සවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා සද්දෙසු, සවනත්ථො සොතවිඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණචරියා සද්දෙසු, සුතත්තා අභිනිරොපනා විපාකමනොධාතු විඤ්ඤාණචරියා සද්දෙසු, අභිනිරොපිතත්තා විපාකමනොවිඤ්ඤාණධාතු විඤ්ඤාණචරියා සද්දෙසු. ඝායනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා ගන්ධෙසු, ඝායනට්ඨො ඝානවිඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණචරියා ගන්ධෙසු, ඝායිතත්තා අභිනිරොපනා විපාකමනොධාතු විඤ්ඤාණචරියා ගන්ධෙසු, අභිනිරොපිතත්තා විපාකමනොවිඤ්ඤාණධාතු විඤ්ඤාණචරියා ගන්ධෙසු. සායනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා රසෙසු, සායනට්ඨො ජිව්හාවිඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණචරියා රසෙසු, සායිතත්තා අභිනිරොපනා විපාකමනොධාතු විඤ්ඤාණචරියා රසෙසු, අභිනිරොපිතත්තා විපාකමනොවිඤ්ඤාණධාතු විඤ්ඤාණචරියා රසෙසු. ඵුසනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා ඵොට්ඨබ්බෙසු, ඵුසනට්ඨො කායවිඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණචරියා ඵොට්ඨබ්බෙසු, ඵුට්ඨත්තා අභිනිරොපනා විපාකමනොධාතු විඤ්ඤාණචරියා ඵොට්ඨබ්බෙසු, අභිනිරොපිතත්තා විපාකමනොවිඤ්ඤාණධාතු විඤ්ඤාණචරියා ඵොට්ඨබ්බෙසු. විජානනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා ධම්මෙසු, විජානනට්ඨො මනොවිඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණචරියා ධම්මෙසු, විඤ්ඤාතත්තා අභිනිරොපනා විපාකමනොධාතු විඤ්ඤාණචරියා ධම්මෙසු, අභිනිරොපිතත්තා විපාකමනොවිඤ්ඤාණධාතු විඤ්ඤාණචරියා ධම්මෙසු.

Hành vi của thức là gì? Tâm vô ký làm phận sự hướng môn vì mục đích thấy là hành vi của thức đối với các sắc, nhãn thức có bản chất thấy là hành vi của thức đối với các sắc, do đã thấy, ý giới quả dị thục có sự hướng đến đối tượng là hành vi của thức đối với các sắc, do đã hướng đến đối tượng, ý thức giới quả dị thục là hành vi của thức đối với các sắc. Tâm vô ký làm phận sự hướng môn vì mục đích nghe là hành vi của thức đối với các tiếng, nhĩ thức có bản chất nghe là hành vi của thức đối với các tiếng, do đã nghe, ý giới quả dị thục có sự hướng đến đối tượng là hành vi của thức đối với các tiếng, do đã hướng đến đối tượng, ý thức giới quả dị thục là hành vi của thức đối với các tiếng. Tâm vô ký làm phận sự hướng môn vì mục đích ngửi là hành vi của thức đối với các mùi, tỷ thức có bản chất ngửi là hành vi của thức đối với các mùi, do đã ngửi, ý giới quả dị thục có sự hướng đến đối tượng là hành vi của thức đối với các mùi, do đã hướng đến đối tượng, ý thức giới quả dị thục là hành vi của thức đối với các mùi. Tâm vô ký làm phận sự hướng môn vì mục đích nếm là hành vi của thức đối với các vị, thiệt thức có bản chất nếm là hành vi của thức đối với các vị, do đã nếm, ý giới quả dị thục có sự hướng đến đối tượng là hành vi của thức đối với các vị, do đã hướng đến đối tượng, ý thức giới quả dị thục là hành vi của thức đối với các vị. Tâm vô ký làm phận sự hướng môn vì mục đích xúc chạm là hành vi của thức đối với các đối tượng xúc chạm, thân thức có bản chất xúc chạm là hành vi của thức đối với các đối tượng xúc chạm, do đã xúc chạm, ý giới quả dị thục có sự hướng đến đối tượng là hành vi của thức đối với các đối tượng xúc chạm, do đã hướng đến đối tượng, ý thức giới quả dị thục là hành vi của thức đối với các đối tượng xúc chạm. Tâm vô ký làm phận sự hướng môn vì mục đích biết là hành vi của thức đối với các pháp, ý thức có bản chất biết là hành vi của thức đối với các pháp, do đã biết, ý giới quả dị thục có sự hướng đến đối tượng là hành vi của thức đối với các pháp, do đã hướng đến đối tượng, ý thức giới quả dị thục là hành vi của thức đối với các pháp.

69. විඤ්ඤාණචරියාති කෙනට්ඨෙන විඤ්ඤාණචරියා? නීරාගා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. නිද්දොසා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. නිම්මොහා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. නිම්මානා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. නිද්දිට්ඨි චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා [Pg.78] නිඋද්ධච්චා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. නිබ්බිචිකිච්ඡා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. නානුසයා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. රාගවිප්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. දොසවිප්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. මොහවිප්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. මානවිප්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. දිට්ඨිවිප්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. උද්ධච්චවිප්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. විචිකිච්ඡාවිප්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. අනුසයවිප්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. කුසලෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. අකුසලෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. සාවජ්ජෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. අනවජ්ජෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. කණ්හෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. සුක්කෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. සුඛුද්‍රයෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. දුක්ඛුද්‍රයෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. සුඛවිපාකෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. දුක්ඛවිපාකෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. විඤ්ඤාතෙ චරතීති – විඤ්ඤාණචරියා. විඤ්ඤාණස්ස එවරූපා චරියා හොතීති – විඤ්ඤාණචරියා. පකතිපරිසුද්ධමිදං චිත්තං නික්කිලෙසට්ඨෙනාති – විඤ්ඤාණචරියා. අයං විඤ්ඤාණචරියා.

69. Sự hành của thức (viññāṇacariyā) là gì, do ý nghĩa nào được gọi là sự hành của thức? Do diễn tiến không có tham ái nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không có sân hận nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không có si mê nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không có ngã mạn nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không có tà kiến nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không có trạo cử nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không có hoài nghi nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không có tùy miên nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không tương ưng với tham ái nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không tương ưng với sân hận nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không tương ưng với si mê nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không tương ưng với ngã mạn nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không tương ưng với tà kiến nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không tương ưng với trạo cử nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không tương ưng với hoài nghi nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không tương ưng với tùy miên nên là sự hành của thức. Do diễn tiến tương ưng với các nghiệp thiện nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không tương ưng với các nghiệp bất thiện nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không tương ưng với các nghiệp có tội lỗi nên là sự hành của thức. Do diễn tiến tương ưng với các nghiệp không có tội lỗi nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không tương ưng với các nghiệp đen tối nên là sự hành của thức. Do diễn tiến tương ưng với các nghiệp trong trắng nên là sự hành của thức. Do diễn tiến tương ưng với các nghiệp có sự sanh khởi của an lạc nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không tương ưng với các nghiệp có sự sanh khởi của khổ đau nên là sự hành của thức. Do diễn tiến tương ưng với các nghiệp có quả là an lạc nên là sự hành của thức. Do diễn tiến không tương ưng với các nghiệp có quả là khổ đau nên là sự hành của thức. Do diễn tiến ở đối tượng được biết nên là sự hành của thức. Do sự hành của thức là có thể loại như vậy nên là sự hành của thức. Do ý nghĩa không có phiền não nên tâm này vốn trong sạch, (điều ấy) là sự hành của thức. Đây là sự hành của thức.

කතමා අඤ්ඤාණචරියා? මනාපියෙසු රූපෙසු රාගස්ස ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; රාගස්ස ජවනා අඤ්ඤාණචරියා. අමනාපියෙසු රූපෙසු දොසස්ස ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; දොසස්ස ජවනා අඤ්ඤාණචරියා. තදුභයෙන අසමපෙක්ඛනස්මිං වත්ථුස්මිං මොහස්ස ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; මොහස්ස ජවනා අඤ්ඤාණචරියා. විනිබන්ධස්ස මානස්ස ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; මානස්ස ජවනා අඤ්ඤාණචරියා. පරාමට්ඨාය දිට්ඨියා ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; දිට්ඨියා ජවනා අඤ්ඤාණචරියා. වික්ඛෙපගතස්ස උද්ධච්චස්ස ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; උද්ධච්චස්ස ජවනා අඤ්ඤාණචරියා. අනිට්ඨඞ්ගතාය විචිකිච්ඡාය ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; විචිකිච්ඡාය ජවනා අඤ්ඤාණචරියා. ථාමගතස්ස අනුසයස්ස ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; අනුසයස්ස ජවනා අඤ්ඤාණචරියා.

Sự hành của vô trí (aññāṇacariyā) là gì? Ở các sắc pháp khả ái, hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của tham ái là sự hành của thức; sự khởi sanh của tham ái là sự hành của vô trí. Ở các sắc pháp không khả ái, hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của sân hận là sự hành của thức; sự khởi sanh của sân hận là sự hành của vô trí. Ở đối tượng không được xem xét đồng đều bởi cả hai trường hợp ấy, hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của si mê là sự hành của thức; sự khởi sanh của si mê là sự hành của vô trí. Hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của ngã mạn có sự trói buộc là sự hành của thức; sự khởi sanh của ngã mạn là sự hành của vô trí. Hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của tà kiến có sự chấp thủ là sự hành của thức; sự khởi sanh của tà kiến là sự hành của vô trí. Hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của trạo cử đã đi đến sự phân tán là sự hành của thức; sự khởi sanh của trạo cử là sự hành của vô trí. Hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của hoài nghi có sự không đi đến quyết định là sự hành của thức; sự khởi sanh của hoài nghi là sự hành của vô trí. Hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của tùy miên đã đi đến sức mạnh là sự hành của thức; sự khởi sanh của tùy miên là sự hành của vô trí.

මනාපියෙසු [Pg.79] සද්දෙසු…පෙ… මනාපියෙසු ගන්ධෙසු…පෙ… මනාපියෙසු රසෙසු…පෙ… මනාපියෙසු ඵොට්ඨබ්බෙසු…පෙ… මනාපියෙසු ධම්මෙසු රාගස්ස ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; රාගස්ස ජවනා අඤ්ඤාණචරියා. අමනාපියෙසු ධම්මෙසු දොසස්ස ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; දොසස්ස ජවනා අඤ්ඤාණචරියා. තදුභයෙන අසමපෙක්ඛනස්මිං වත්ථුස්මිං මොහස්ස ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; මොහස්ස ජවනා අඤ්ඤාණචරියා. විනිබන්ධස්ස මානස්ස ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; මානස්ස ජවනා අඤ්ඤාණචරියා. පරාමට්ඨාය දිට්ඨියා ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; දිට්ඨියා ජවනා අඤ්ඤාණචරියා. වික්ඛෙපගතස්ස උද්ධච්චස්ස ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; උද්ධච්චස්ස ජවනා අඤ්ඤාණචරියා; අනිට්ඨඞ්ගතාය විචිකිච්ඡාය ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; විචිකිච්ඡාය ජවනා අඤ්ඤාණචරියා. ථාමගතස්ස අනුසයස්ස ජවනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; අනුසයස්ස ජවනා අඤ්ඤාණචරියා.

Ở các thanh trần khả ái ... cho đến ... ở các hương trần khả ái ... cho đến ... ở các vị trần khả ái ... cho đến ... ở các xúc trần khả ái ... cho đến ... ở các pháp trần khả ái, hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của tham ái là sự hành của thức; sự khởi sanh của tham ái là sự hành của vô trí. Ở các pháp trần không khả ái, hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của sân hận là sự hành của thức; sự khởi sanh của sân hận là sự hành của vô trí. Ở đối tượng không được xem xét đồng đều bởi cả hai trường hợp ấy, hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của si mê là sự hành của thức; sự khởi sanh của si mê là sự hành của vô trí. Hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của ngã mạn có sự trói buộc là sự hành của thức; sự khởi sanh của ngã mạn là sự hành của vô trí. Hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của tà kiến có sự chấp thủ là sự hành của thức; sự khởi sanh của tà kiến là sự hành của vô trí. Hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của trạo cử đã đi đến sự phân tán là sự hành của thức; sự khởi sanh của trạo cử là sự hành của vô trí. Hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của hoài nghi có sự không đi đến quyết định là sự hành của thức; sự khởi sanh của hoài nghi là sự hành của vô trí. Hành động hướng tâm là vô ký vì mục đích khởi sanh của tùy miên đã đi đến sức mạnh là sự hành của thức; sự khởi sanh của tùy miên là sự hành của vô trí.

70. අඤ්ඤාණචරියාති කෙනට්ඨෙන අඤ්ඤාණචරියා? සරාගා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. සදොසා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. සමොහා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. සමානා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. සදිට්ඨි චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. සඋද්ධච්චා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. සවිචිකිච්ඡා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. සානුසයා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. රාගසම්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. දොසසම්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. මොහසම්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. මානසම්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. දිට්ඨිසම්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. උද්ධච්චසම්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. විචිකිච්ඡාසම්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. අනුසයසම්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. කුසලෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. අකුසලෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. සාවජ්ජෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. අනවජ්ජෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. කණ්හෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. සුක්කෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. සුඛුද්‍රයෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. දුක්ඛුද්‍රයෙහි කම්මෙහි [Pg.80] සම්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. සුඛවිපාකෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. දුක්ඛවිපාකෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. අඤ්ඤාතෙ චරතීති – අඤ්ඤාණචරියා. අඤ්ඤාණස්ස එවරූපා චරියා හොතීති – අඤ්ඤාණචරියා. අයං අඤ්ඤාණචරියා.

70. Về ‘hành vi vô trí’, do ý nghĩa nào được gọi là hành vi vô trí? Do diễn tiến với tham, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến với sân, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến với si, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến với mạn, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến với tà kiến, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến với trạo cử, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến với hoài nghi, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến với tùy miên, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến tương ưng với tham, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến tương ưng với sân, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến tương ưng với si, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến tương ưng với mạn, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến tương ưng với tà kiến, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến tương ưng với trạo cử, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến tương ưng với hoài nghi, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến tương ưng với tùy miên, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến không tương ưng với các nghiệp thiện, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến tương ưng với các nghiệp bất thiện, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến tương ưng với các nghiệp có tội lỗi, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến không tương ưng với các nghiệp không có tội lỗi, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến tương ưng với các nghiệp đen tối, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến không tương ưng với các nghiệp trong sạch, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến không tương ưng với các nghiệp có quả an lạc, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến tương ưng với các nghiệp có quả đau khổ, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến không tương ưng với các nghiệp có quả dị thục an lạc, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến tương ưng với các nghiệp có quả dị thục đau khổ, nên là hành vi vô trí. Do diễn tiến trong sự không biết, nên là hành vi vô trí. Do là loại hành vi như vậy của vô trí, nên là hành vi vô trí. Đây là hành vi vô trí.

71. කතමා ඤාණචරියා? අනිච්චානුපස්සනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; අනිච්චානුපස්සනා ඤාණචරියා. දුක්ඛානුපස්සනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; දුක්ඛානුපස්සනා ඤාණචරියා. අනත්තානුපස්සනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; අනත්තානුපස්සනා ඤාණචරියා. නිබ්බිදානුපස්සනත්ථාය…පෙ… විරාගානුපස්සනත්ථාය… නිරොධානුපස්සනත්ථාය… පටිනිස්සග්ගානුපස්සනත්ථාය… ඛයානුපස්සනත්ථාය… වයානුපස්සනත්ථාය… විපරිණාමානුපස්සනත්ථාය… අනිමිත්තානුපස්සනත්ථාය… අප්පණිහිතානුපස්සනත්ථාය… සුඤ්ඤතානුපස්සනත්ථාය… අධිපඤ්ඤාධම්මානුපස්සනත්ථාය… යථාභූතඤාණදස්සනත්ථාය… ආදීනවානුපස්සනත්ථාය… පටිසඞ්ඛානුපස්සනත්ථාය ආවජ්ජනකිරියාබ්‍යාකතා විඤ්ඤාණචරියා; පටිසඞ්ඛානුපස්සනා ඤාණචරියා. විවට්ටනානුපස්සනා ඤාණචරියා. සොතාපත්තිමග්ගො ඤාණචරියා. සොතාපත්තිඵලසමාපත්ති ඤාණචරියා. සකදාගාමිමග්ගො ඤාණචරියා. සකදාගාමිඵලසමාපත්ති ඤාණචරියා. අනාගාමිමග්ගො ඤාණචරියා. අනාගාමිඵලසමාපත්ති ඤාණචරියා. අරහත්තමග්ගො ඤාණචරියා. අරහත්තඵලසමාපත්ති ඤාණචරියා.

71. Hành vi của trí là gì? Vì mục đích quán niệm vô thường, sự hướng tâm là hành vi của thức, sự vô thường tùy quán là hành vi của trí. Vì mục đích quán niệm khổ, sự hướng tâm là hành vi của thức, sự khổ tùy quán là hành vi của trí. Vì mục đích quán niệm vô ngã, sự hướng tâm là hành vi của thức, sự vô ngã tùy quán là hành vi của trí. Vì mục đích quán niệm sự nhàm chán... v.v... vì mục đích quán niệm sự ly tham... vì mục đích quán niệm sự đoạn diệt... vì mục đích quán niệm sự từ bỏ... vì mục đích quán niệm sự hủy diệt... vì mục đích quán niệm sự biến hoại... vì mục đích quán niệm sự đổi khác... vì mục đích quán niệm vô tướng... vì mục đích quán niệm vô nguyện... vì mục đích quán niệm tánh không... vì mục đích quán niệm pháp thắng trí... vì mục đích thấy biết như thật... vì mục đích quán niệm sự nguy hại... vì mục đích quán niệm sự thẩm sát, sự hướng tâm là hành vi của thức; sự thẩm sát tùy quán là hành vi của trí. Sự quán niệm về sự giải thoát là hành vi của trí. Đạo Tu-đà-hoàn là hành vi của trí. Sự nhập quả Tu-đà-hoàn là hành vi của trí. Đạo Tư-đà-hàm là hành vi của trí. Sự nhập quả Tư-đà-hàm là hành vi của trí. Đạo A-na-hàm là hành vi của trí. Sự nhập quả A-na-hàm là hành vi của trí. Đạo A-la-hán là hành vi của trí. Sự nhập quả A-la-hán là hành vi của trí.

ඤාණචරියාති කෙනට්ඨෙන ඤාණචරියා? නීරාගා චරතීති – ඤාණචරියා. නිද්දොසා චරතීති – ඤාණචරියා…පෙ… නානුසයා චරතීති – ඤාණචරියා. රාගවිප්පයුත්තා චරතීති – ඤාණචරියා. දොසවිප්පයුත්තා චරතීති – ඤාණචරියා. මොහවිප්පයුත්තා චරතීති – ඤාණචරියා. මානවිප්පයුත්තා…පෙ… දිට්ඨිවිප්පයුත්තා… උද්ධච්චවිප්පයුත්තා… විචිකිච්ඡාවිප්පයුත්තා… අනුසයවිප්පයුත්තා… කුසලෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා… අකුසලෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා… සාවජ්ජෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා… අනවජ්ජෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා… කණ්හෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා… සුක්කෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා… සුඛුද්‍රයෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා… දුක්ඛුද්‍රයෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා… සුඛවිපාකෙහි කම්මෙහි සම්පයුත්තා චරතීති – ඤාණචරියා. දුක්ඛවිපාකෙහි කම්මෙහි විප්පයුත්තා චරතීති [Pg.81] – ඤාණචරියා. ඤාතෙ චරතීති – ඤාණචරියා. ඤාණස්ස එවරූපා චරියා හොතීති – ඤාණචරියා. අයං ඤාණචරියා. අඤ්ඤා විඤ්ඤාණචරියා, අඤ්ඤා අඤ්ඤාණචරියා, අඤ්ඤා ඤාණචරියාති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘චරියාවවත්ථානෙ පඤ්ඤා චරියානානත්තෙ ඤාණං’’.

Về ‘hành vi của trí’, do ý nghĩa nào được gọi là hành vi của trí? Do diễn tiến không có tham, nên là hành vi của trí. Do diễn tiến không có sân, nên là hành vi của trí... v.v... do diễn tiến không có tùy miên, nên là hành vi của trí. Do diễn tiến không tương ưng với tham, nên là hành vi của trí. Do diễn tiến không tương ưng với sân, nên là hành vi của trí. Do diễn tiến không tương ưng với si, nên là hành vi của trí. Do diễn tiến không tương ưng với mạn... v.v... không tương ưng với tà kiến... không tương ưng với trạo cử... không tương ưng với hoài nghi... không tương ưng với tùy miên... tương ưng với các nghiệp thiện... không tương ưng với các nghiệp bất thiện... không tương ưng với các nghiệp có tội lỗi... tương ưng với các nghiệp không có tội lỗi... không tương ưng với các nghiệp đen tối... tương ưng với các nghiệp trong sạch... tương ưng với các nghiệp có quả an lạc... không tương ưng với các nghiệp có quả đau khổ... tương ưng với các nghiệp có quả dị thục an lạc, nên là hành vi của trí. Do diễn tiến không tương ưng với các nghiệp có quả dị thục đau khổ, nên là hành vi của trí. Do diễn tiến trong sự biết, nên là hành vi của trí. Do là loại hành vi như vậy của trí, nên là hành vi của trí. Đây là hành vi của trí. Hành vi của thức là khác, hành vi vô trí là khác, hành vi của trí là khác. Điều ấy, do ý nghĩa biết nên là trí (ñāṇa), do ý nghĩa biết rõ nên là tuệ (paññā). Do đó, được nói rằng: ‘Trong sự xác định các hành vi là tuệ, trong sự đa dạng của các hành vi là trí’.

චරියානානත්තඤාණනිද්දෙසො සත්තරසමො.

Phần giải về trí phân biệt các hành vi, chương thứ mười bảy.

18. භූමිනානත්තඤාණනිද්දෙසො

18. Phần giải về trí phân biệt các cõi

72. කථං චතුධම්මවවත්ථානෙ පඤ්ඤා භූමිනානත්තෙ ඤාණං? චතස්සො භූමියො – කාමාවචරා භූමි, රූපාවචරා භූමි, අරූපාවචරා භූමි, අපරියාපන්නා භූමි. කතමා කාමාවචරා භූමි? හෙට්ඨතො අවීචිනිරයං පරියන්තං කරිත්වා උපරිතො පරනිම්මිතවසවත්තී දෙවෙ අන්තොකරිත්වා යං එතස්මිං අන්තරෙ එත්ථාවචරා එත්ථ පරියාපන්නා ඛන්ධධාතුආයතනා රූපං වෙදනා සඤ්ඤා සඞ්ඛාරා විඤ්ඤාණං – අයං කාමාවචරා භූමි.

72. Thế nào là tuệ trong sự xác định bốn pháp là trí về sự đa dạng của các cõi? Có bốn cõi: cõi Dục giới, cõi Sắc giới, cõi Vô sắc giới, cõi Siêu thế. Cõi Dục giới là gì? Lấy địa ngục A-tỳ làm giới hạn ở phía dưới, lấy chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại làm giới hạn ở phía trên, trong khoảng giữa này, những uẩn, giới, xứ, sắc, thọ, tưởng, hành, thức nào di chuyển tại đây, được bao gồm tại đây – đây là cõi Dục giới.

කතමා රූපාවචරා භූමි? හෙට්ඨතො බ්‍රහ්මලොකං පරියන්තං කරිත්වා උපරිතො අකනිට්ඨෙ දෙවෙ අන්තොකරිත්වා යං එතස්මිං අන්තරෙ එත්ථාවචරා එත්ථ පරියාපන්නා සමාපන්නස්ස වා උපපන්නස්ස වා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරිස්ස වා චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – අයං රූපාවචරා භූමි.

Cõi Sắc giới là gì? Lấy cõi Phạm thiên làm giới hạn ở phía dưới, lấy chư thiên ở cõi Sắc Cứu Cánh làm giới hạn ở phía trên, trong khoảng giữa này, những pháp tâm và tâm sở nào di chuyển tại đây, được bao gồm tại đây, của người đã nhập thiền, hoặc của người đã sanh vào đó, hoặc của người đang trú lạc trong hiện tại – đây là cõi Sắc giới.

කතමා අරූපාවචරා භූමි? හෙට්ඨතො ආකාසානඤ්චායතනූපගෙ දෙවෙ පරියන්තං කරිත්වා උපරිතො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනූපගෙ දෙවෙ අන්තොකරිත්වා යං එතස්මිං අන්තරෙ එත්ථාවචරා එත්ථ පරියාපන්නා සමාපන්නස්ස වා උපපන්නස්ස වා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරිස්ස වා චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – අයං අරූපාවචරා භූමි.

Cõi Vô Sắc là gì? Lấy các vị trời ở cõi Không Vô Biên Xứ làm giới hạn dưới, lấy các vị trời ở cõi Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ làm giới hạn trên, các pháp tâm và tâm sở của chúng sanh nào thường qua lại trong khoảng giữa ấy, được bao gồm trong khoảng giữa ấy, hoặc của người đã nhập định, hoặc của người đã hóa sanh, hoặc của người thường trú trong sự an lạc hiện tại -- đây là cõi Vô Sắc.

කතමා අපරියාපන්නා භූමි? අපරියාපන්නා මග්ගා ච මග්ගඵලානි ච අසඞ්ඛතා ච ධාතු – අයං අපරියාපන්නා භූමි. ඉමා චතස්සො භූමියො.

Cõi không bị bao gồm là gì? Các đạo, các quả của đạo, và pháp vô vi không bị bao gồm -- đây là cõi không bị bao gồm. Đây là bốn cõi.

අපරාපි චතස්සො භූමියො චත්තාරො සතිපට්ඨානා චත්තාරො සම්මප්පධානා, චත්තාරො ඉද්ධිපාදා, චත්තාරි ඣානානි, චතස්සො අප්පමඤ්ඤායො, චතස්සො අරූපසමාපත්තියො, චතස්සො පටිසම්භිදා, චතස්සො [Pg.82] පටිපදා, චත්තාරි ආරම්මණානි, චත්තාරො අරියවංසා, චත්තාරි සඞ්ගහවත්ථූනි, චත්තාරි චක්කානි, චත්තාරි ධම්මපදානි – ඉමා චතස්සො භූමියො. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘චතුධම්මවවත්ථානෙ පඤ්ඤා භූමිනානත්තෙ ඤාණං’’.

Lại nữa, bốn cõi khác là: bốn Niệm xứ, bốn Chánh cần, bốn Thần túc, bốn Thiền, bốn Vô lượng tâm, bốn Vô sắc định, bốn Vô ngại giải, bốn Hành trình, bốn Đối tượng, bốn Thánh chủng, bốn Nhiếp sự, bốn Bánh xe, bốn Pháp cú -- đây là bốn cõi. Trí tuệ ấy, với ý nghĩa là biết, là trí; với ý nghĩa là biết rõ, là tuệ. Do đó được nói rằng: "Tuệ trong sự xác định bốn pháp là trí về sự đa dạng của các cõi".

භූමිනානත්තඤාණනිද්දෙසො අට්ඨාරසමො.

Phần giải về trí phân biệt các cõi, chương thứ mười tám.

19. ධම්මනානත්තඤාණනිද්දෙසො

19. Phần giải về trí phân biệt các pháp

73. කථං නවධම්මවවත්ථානෙ පඤ්ඤා ධම්මනානත්තෙ ඤාණං? කථං ධම්මෙ වවත්ථෙති? කාමාවචරෙ ධම්මෙ කුසලතො වවත්ථෙති, අකුසලතො වවත්ථෙති, අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති. රූපාවචරෙ ධම්මෙ කුසලතො වවත්ථෙති, අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති. අරූපාවචරෙ ධම්මෙ කුසලතො වවත්ථෙති, අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති. අපරියාපන්නෙ ධම්මෙ කුසලතො වවත්ථෙති, අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති.

73. Làm thế nào tuệ trong sự xác định chín pháp là trí về sự đa dạng của các pháp? Làm thế nào vị ấy xác định các pháp? Vị ấy xác định các pháp Dục giới theo phương diện thiện, theo phương diện bất thiện, theo phương diện vô ký. Vị ấy xác định các pháp Sắc giới theo phương diện thiện, theo phương diện vô ký. Vị ấy xác định các pháp Vô sắc giới theo phương diện thiện, theo phương diện vô ký. Vị ấy xác định các pháp không bị bao gồm theo phương diện thiện, theo phương diện vô ký.

කථං කාමාවචරෙ ධම්මෙ කුසලතො වවත්ථෙති, අකුසලතො වවත්ථෙති, අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති? දස කුසලකම්මපථෙ කුසලතො වවත්ථෙති, දස අකුසලකම්මපථෙ අකුසලතො වවත්ථෙති, රූපඤ්ච විපාකඤ්ච කිරියඤ්ච අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති – එවං කාමාවචරෙ ධම්මෙ කුසලතො වවත්ථෙති, අකුසලතො වවත්ථෙති, අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති.

Làm thế nào vị ấy xác định các pháp Dục giới theo phương diện thiện, theo phương diện bất thiện, theo phương diện vô ký? Vị ấy xác định mười thiện nghiệp đạo theo phương diện thiện, xác định mười bất thiện nghiệp đạo theo phương diện bất thiện, xác định sắc, quả, và duy tác theo phương diện vô ký -- như vậy vị ấy xác định các pháp Dục giới theo phương diện thiện, theo phương diện bất thiện, theo phương diện vô ký.

කථං රූපාවචරෙ ධම්මෙ කුසලතො වවත්ථෙති, අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති? ඉධට්ඨස්ස චත්තාරි ඣානානි කුසලතො වවත්ථෙති, තත්‍රූපපන්නස්ස චත්තාරි ඣානානි අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති – එවං රූපාවචරෙ ධම්මෙ කුසලතො වවත්ථෙති, අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති.

Làm thế nào vị ấy xác định các pháp Sắc giới theo phương diện thiện, theo phương diện vô ký? Vị ấy xác định bốn thiền của người ở đây theo phương diện thiện, xác định bốn thiền của người sanh ở đó theo phương diện vô ký -- như vậy vị ấy xác định các pháp Sắc giới theo phương diện thiện, theo phương diện vô ký.

කථං අරූපාවචරෙ ධම්මෙ කුසලතො වවත්ථෙති, අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති? ඉධට්ඨස්ස චතස්සො අරූපාවචරසමාපත්තියො කුසලතො වවත්ථෙති, තත්‍රූපපන්නස්ස චතස්සො අරූපාවචරසමාපත්තියො අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති – එවං අරූපාවචරෙ ධම්මෙ කුසලතො වවත්ථෙති, අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති.

Làm thế nào vị ấy xác định các pháp Vô sắc giới theo phương diện thiện, theo phương diện vô ký? Vị ấy xác định bốn Vô sắc định của người ở đây theo phương diện thiện, xác định bốn Vô sắc định của người sanh ở đó theo phương diện vô ký -- như vậy vị ấy xác định các pháp Vô sắc giới theo phương diện thiện, theo phương diện vô ký.

කථං [Pg.83] අපරියාපන්නෙ ධම්මෙ කුසලතො වවත්ථෙති, අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති? චත්තාරො අරියමග්ගෙ කුසලතො වවත්ථෙති, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි නිබ්බානඤ්ච අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති – එවං අපරියාපන්නෙ ධම්මෙ කුසලතො වවත්ථෙති, අබ්‍යාකතතො වවත්ථෙති. එවං ධම්මෙ වවත්ථෙති.

Làm thế nào vị ấy xác định các pháp không bị bao gồm theo phương diện thiện, theo phương diện vô ký? Vị ấy xác định bốn Thánh đạo theo phương diện thiện, xác định bốn quả Sa-môn và Niết-bàn theo phương diện vô ký -- như vậy vị ấy xác định các pháp không bị bao gồm theo phương diện thiện, theo phương diện vô ký. Như vậy vị ấy xác định các pháp.

නව පාමොජ්ජමූලකා ධම්මා. අනිච්චතො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති, පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදෙති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. සමාහිතෙ චිත්තෙ යථාභූතං පජානාති පස්සති. යථාභූතං ජානං පස්සං නිබ්බින්දති, නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති…පෙ… අනත්තතො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති…පෙ… විමුච්චති.

Có chín pháp lấy hân hoan làm gốc. Khi tác ý về vô thường, hân hoan sanh khởi; khi có hân hoan, hỷ sanh khởi; khi tâm có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Khi tâm định tĩnh, vị ấy biết và thấy như thật. Khi biết và thấy như thật, vị ấy nhàm chán; khi nhàm chán, vị ấy ly tham; do ly tham, vị ấy được giải thoát. Khi tác ý về khổ, hân hoan sanh khởi... cho đến... Khi tác ý về vô ngã, hân hoan sanh khởi... cho đến... được giải thoát.

රූපං අනිච්චතො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති…පෙ… රූපං දුක්ඛතො මනසිකරොතො…පෙ… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… චක්ඛුං…පෙ… ජරාමරණං අනිච්චතො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති…පෙ… ජරාමරණං දුක්ඛතො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති…පෙ… ජරාමරණං අනත්තතො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති, පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදෙති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. සමාහිතෙ චිත්තෙ යථාභූතං පජානාති පස්සති. යථාභූතං ජානං පස්සං නිබ්බින්දති, නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති. ඉමෙ නව පාමොජ්ජමූලකා ධම්මා.

Khi tác ý về sắc là vô thường, hân hoan sanh khởi... cho đến... Khi tác ý về sắc là khổ... cho đến... thọ... tưởng... các hành... thức... mắt... cho đến... già và chết là vô thường, hân hoan sanh khởi... cho đến... Khi tác ý về già và chết là khổ, hân hoan sanh khởi... cho đến... Khi tác ý về già và chết là vô ngã, hân hoan sanh khởi; khi có hân hoan, hỷ sanh khởi; khi tâm có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Khi tâm định tĩnh, vị ấy biết và thấy như thật. Khi biết và thấy như thật, vị ấy nhàm chán; khi nhàm chán, vị ấy ly tham; do ly tham, vị ấy được giải thoát. Đây là chín pháp lấy hân hoan làm gốc.

74. නව යොනිසො මනසිකාරමූලකා ධම්මා. අනිච්චතො යොනිසො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති, පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදෙති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. සමාහිතෙන චිත්තෙන ‘‘ඉදං දුක්ඛ’’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘‘අයං දුක්ඛසමුදයො’’ති යථාභූතං පජානාති, ‘‘අයං දුක්ඛනිරොධො’’ති යථාභූතං පජානාති, ‘‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’’ති යථාභූතං පජානාති. දුක්ඛතො යොනිසො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති, පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදෙති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. සමාහිතෙන චිත්තෙන ‘‘ඉදං දුක්ඛ’’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘‘අයං දුක්ඛසමුදයො’’ති යථාභූතං පජානාති, ‘‘අයං දුක්ඛනිරොධො’’ති යථාභූතං පජානාති, ‘‘අයං [Pg.84] දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’’ති යථාභූතං පජානාති. අනත්තතො යොනිසො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති…පෙ….

74. Có chín pháp lấy như lý tác ý làm căn bản. Đối với người như lý tác ý về vô thường, sự hân hoan sanh khởi; đối với người hoan hỷ, hỷ sanh khởi; đối với người có tâm hỷ, thân được khinh an; người có thân khinh an cảm thọ lạc; đối với người có lạc, tâm được định tĩnh. Với tâm định tĩnh, vị ấy tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là khổ,’ tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là khổ tập,’ tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là khổ diệt,’ tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt.’ Đối với người như lý tác ý về khổ, sự hân hoan sanh khởi; đối với người hoan hỷ, hỷ sanh khởi; đối với người có tâm hỷ, thân được khinh an; người có thân khinh an cảm thọ lạc; đối với người có lạc, tâm được định tĩnh. Với tâm định tĩnh, vị ấy tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là khổ,’ tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là khổ tập,’ tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là khổ diệt,’ tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt.’ Đối với người như lý tác ý về vô ngã, sự hân hoan sanh khởi… vân vân….

රූපං අනිච්චතො යොනිසො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති…පෙ… රූපං දුක්ඛතො යොනිසො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති…පෙ… රූපං අනත්තතො යොනිසො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති…පෙ… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… චක්ඛුං…පෙ… ජරාමරණං අනිච්චතො යොනිසො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති…පෙ… ජරාමරණං දුක්ඛතො යොනිසො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති…පෙ… ජරාමරණං අනත්තතො යොනිසො මනසිකරොතො පාමොජ්ජං ජායති, පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදෙති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. සමාහිතෙන චිත්තෙන ‘‘ඉදං දුක්ඛ’’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘‘අයං දුක්ඛසමුදයො’’ති යථාභූතං පජානාති, ‘‘අයං දුක්ඛනිරොධො’’ති යථාභූතං පජානාති, ‘‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’’ති යථාභූතං පජානාති. ඉමෙ නව යොනිසො මනසිකාරමූලකා ධම්මා.

Đối với người như lý tác ý về sắc là vô thường, sự hân hoan sanh khởi… vân vân… đối với người như lý tác ý về sắc là khổ, sự hân hoan sanh khởi… vân vân… đối với người như lý tác ý về sắc là vô ngã, sự hân hoan sanh khởi… vân vân… về thọ… về tưởng… về các hành… về thức… về mắt… vân vân… đối với người như lý tác ý về già-chết là vô thường, sự hân hoan sanh khởi… vân vân… đối với người như lý tác ý về già-chết là khổ, sự hân hoan sanh khởi… vân vân… đối với người như lý tác ý về già-chết là vô ngã, sự hân hoan sanh khởi; đối với người hoan hỷ, hỷ sanh khởi; đối với người có tâm hỷ, thân được khinh an; người có thân khinh an cảm thọ lạc; đối với người có lạc, tâm được định tĩnh. Với tâm định tĩnh, vị ấy tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là khổ,’ tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là khổ tập,’ tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là khổ diệt,’ tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt.’ Đây là chín pháp lấy như lý tác ý làm căn bản.

නව නානත්තා – ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති වෙදනානානත්තං, වෙදනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඞ්කප්පනානත්තං, සඞ්කප්පනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දනානත්තං, ඡන්දනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරිළාහනානත්තං, පරිළාහනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරියෙසනානානත්තං, පරියෙසනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ලාභනානත්තං – ඉමෙ නව නානත්තා. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘නවධම්මවවත්ථානෙ පඤ්ඤා ධම්මනානත්තෙ ඤාණං’’.

Có chín sự đa dạng – do duyên sự đa dạng của giới, sự đa dạng của xúc sanh khởi; do duyên sự đa dạng của xúc, sự đa dạng của thọ sanh khởi; do duyên sự đa dạng của thọ, sự đa dạng của tưởng sanh khởi; do duyên sự đa dạng của tưởng, sự đa dạng của tầm sanh khởi; do duyên sự đa dạng của tầm, sự đa dạng của dục sanh khởi; do duyên sự đa dạng của dục, sự đa dạng của nhiệt não sanh khởi; do duyên sự đa dạng của nhiệt não, sự đa dạng của sự tìm cầu sanh khởi; do duyên sự đa dạng của sự tìm cầu, sự đa dạng của sự đắc lợi sanh khởi – đây là chín sự đa dạng. Cái ấy là trí (ñāṇa) theo nghĩa là biết, là tuệ (paññā) theo nghĩa là biết rõ. Do đó được nói rằng: ‘Tuệ trong sự xác định chín pháp là trí về sự đa dạng của các pháp.’

ධම්මනානත්තඤාණනිද්දෙසො එකූනවීසතිමො.

Dứt phần giải thích về trí về sự đa dạng của các pháp, là phần thứ mười chín.

20-24. ඤාණපඤ්චකනිද්දෙසො

20-24. Phần giải thích về ngũ trí.

75. කථං අභිඤ්ඤාපඤ්ඤා ඤාතට්ඨෙ ඤාණං, පරිඤ්ඤාපඤ්ඤා තීරණට්ඨෙ ඤාණං, පහානෙපඤ්ඤා පරිච්චාගට්ඨෙ ඤාණං, භාවනා පඤ්ඤා එකරසට්ඨෙ ඤාණං, සච්ඡිකිරියාපඤ්ඤා ඵස්සනට්ඨෙ ඤාණං? යෙ යෙ ධම්මා අභිඤ්ඤාතා හොන්ති, තෙ තෙ ධම්මා ඤාතා හොන්ති. යෙ යෙ ධම්මා පරිඤ්ඤාතා හොන්ති, තෙ [Pg.85] තෙ ධම්මා තීරිතා හොන්ති. යෙ යෙ ධම්මා පහීනා හොන්ති, තෙ තෙ ධම්මා පරිච්චත්තා හොන්ති. යෙ යෙ ධම්මා භාවිතා හොන්ති, තෙ තෙ ධම්මා එකරසා හොන්ති. යෙ යෙ ධම්මා සච්ඡිකතා හොන්ති, තෙ තෙ ධම්මා ඵස්සිතා හොන්ති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘අභිඤ්ඤා පඤ්ඤා ඤාතට්ඨෙ ඤාණං, පරිඤ්ඤා පඤ්ඤා තීරණට්ඨෙ ඤාණං, පහානෙ පඤ්ඤා පරිච්චාගට්ඨෙ ඤාණං, භාවනා පඤ්ඤා එකරසට්ඨෙ ඤාණං, සච්ඡිකිරියා පඤ්ඤා ඵුසනට්ඨෙ ඤාණං’’.

75. Thế nào là tuệ thắng trí là trí theo nghĩa đã biết? Tuệ biến tri là trí theo nghĩa thẩm sát? Tuệ trong sự đoạn tận là trí theo nghĩa từ bỏ? Tuệ trong sự tu tập là trí theo nghĩa nhất vị? Tuệ trong sự chứng ngộ là trí theo nghĩa xúc chạm? Những pháp nào được thắng tri, những pháp ấy được biết. Những pháp nào được biến tri, những pháp ấy được thẩm sát. Những pháp nào được đoạn tận, những pháp ấy được từ bỏ. Những pháp nào được tu tập, những pháp ấy là nhất vị. Những pháp nào được chứng ngộ, những pháp ấy được xúc chạm. Cái ấy là trí (ñāṇa) theo nghĩa là biết, là tuệ (paññā) theo nghĩa là biết rõ. Do đó được nói rằng: ‘Tuệ thắng trí là trí theo nghĩa đã biết, tuệ biến tri là trí theo nghĩa thẩm sát, tuệ trong sự đoạn tận là trí theo nghĩa từ bỏ, tuệ trong sự tu tập là trí theo nghĩa nhất vị, tuệ trong sự chứng ngộ là trí theo nghĩa xúc chạm.’

ඤාණපඤ්චකනිද්දෙසො චතුවීසතිමො.

Dứt phần giải thích về ngũ trí, là phần thứ hai mươi bốn.

25-28. පටිසම්භිදාඤාණනිද්දෙසො

25-28. Phần giải thích về trí tuệ vô ngại giải.

76. කථං අත්ථනානත්තෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං, ධම්මනානත්තෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං, නිරුත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං, පටිභානනානත්තෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං? සද්ධින්ද්‍රියං ධම්මො, වීරියින්ද්‍රියං ධම්මො, සතින්ද්‍රියං ධම්මො, සමාධින්ද්‍රියං ධම්මො, පඤ්ඤින්ද්‍රියං ධම්මො. අඤ්ඤො සද්ධින්ද්‍රියං ධම්මො, අඤ්ඤො වීරියින්ද්‍රියං ධම්මො, අඤ්ඤො සතින්ද්‍රියං ධම්මො, අඤ්ඤො සමාධින්ද්‍රියං ධම්මො, අඤ්ඤො පඤ්ඤින්ද්‍රියං ධම්මො. යෙන ඤාණෙන ඉමෙ නානා ධම්මා ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමෙ නානා ධම්මා පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මනානත්තෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

76. Thế nào là tuệ về sự đa dạng của nghĩa là trí về nghĩa vô ngại giải? Tuệ về sự đa dạng của pháp là trí về pháp vô ngại giải? Tuệ về sự đa dạng của ngữ là trí về ngữ vô ngại giải? Tuệ về sự đa dạng của biện tài là trí về biện tài vô ngại giải? Tín quyền là một pháp, tấn quyền là một pháp, niệm quyền là một pháp, định quyền là một pháp, tuệ quyền là một pháp. Pháp là tín quyền thì khác, pháp là tấn quyền thì khác, pháp là niệm quyền thì khác, pháp là định quyền thì khác, pháp là tuệ quyền thì khác. Do trí nào mà những pháp đa dạng này được biết, cũng do chính trí ấy mà những pháp đa dạng này được thông suốt. Do đó được nói rằng: ‘Tuệ về sự đa dạng của pháp là trí về pháp vô ngại giải.’

අධිමොක්ඛට්ඨො අත්ථො, පග්ගහට්ඨො අත්ථො, උපට්ඨානට්ඨො අත්ථො, අවික්ඛෙපට්ඨො අත්ථො, දස්සනට්ඨො අත්ථො. අඤ්ඤො අධිමොක්ඛට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො පග්ගහට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො උපට්ඨානට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො අවික්ඛෙපට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො දස්සනට්ඨො අත්ථො. යෙන ඤාණෙන ඉමෙ නානා අත්ථා ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමෙ නානා අත්ථා පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති ‘‘අත්ථනානත්තෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Nghĩa quyết đoán là một nghĩa, nghĩa nỗ lực là một nghĩa, nghĩa hiện diện là một nghĩa, nghĩa không tán loạn là một nghĩa, nghĩa thấy biết là một nghĩa. Nghĩa là sự quyết đoán thì khác, nghĩa là sự nỗ lực thì khác, nghĩa là sự hiện diện thì khác, nghĩa là sự không tán loạn thì khác, nghĩa là sự thấy biết thì khác. Do trí nào mà những nghĩa đa dạng này được biết, cũng do chính trí ấy mà những nghĩa đa dạng này được thông suốt. Do đó được nói rằng: ‘Tuệ về sự đa dạng của nghĩa là trí về nghĩa vô ngại giải.’

පඤ්ච ධම්මෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා, පඤ්ච අත්ථෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා. අඤ්ඤා ධම්මනිරුත්තියො, අඤ්ඤා අත්ථනිරුත්තියො. යෙන ඤාණෙන ඉමා නානා නිරුත්තියො ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමා නානා නිරුත්තියො පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘නිරුත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Các cách diễn đạt, ngữ nguyên, và văn tự để trình bày năm pháp; các cách diễn đạt, ngữ nguyên, và văn tự để trình bày năm ý nghĩa. Ngữ nguyên về pháp là khác, ngữ nguyên về ý nghĩa là khác. Do trí tuệ nào mà các ngữ nguyên khác nhau này được biết đến, chính do trí tuệ ấy mà các ngữ nguyên khác nhau này được thông suốt. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ về sự khác nhau của ngữ nguyên là trí tuệ về Vô ngại giải về ngữ nguyên.”

පඤ්චසු [Pg.86] ධම්මෙසු ඤාණානි, පඤ්චසු අත්ථෙසු ඤාණානි, දසසු නිරුත්තීසු ඤාණානි. අඤ්ඤානි ධම්මෙසු ඤාණානි, අඤ්ඤානි අත්ථෙසු ඤාණානි, අඤ්ඤානි නිරුත්තීසු ඤාණානි. යෙන ඤාණෙන ඉමෙ නානා ඤාණා ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමෙ නානා ඤාණා පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘පටිභානනානත්තෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Các trí tuệ trong năm pháp, các trí tuệ trong năm ý nghĩa, các trí tuệ trong mười ngữ nguyên. Các trí tuệ trong các pháp là khác, các trí tuệ trong các ý nghĩa là khác, các trí tuệ trong các ngữ nguyên là khác. Do trí tuệ nào mà các trí tuệ khác nhau này được biết đến, chính do trí tuệ ấy mà các trí tuệ khác nhau này được thông suốt. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ về sự khác nhau của biện tài là trí tuệ về Vô ngại giải về biện tài.”

77. සද්ධාබලං ධම්මො, වීරියබලං ධම්මො, සතිබලං ධම්මො, සමාධිබලං ධම්මො, පඤ්ඤාබලං ධම්මො. අඤ්ඤො සද්ධාබලං ධම්මො, අඤ්ඤො වීරියබලං ධම්මො, අඤ්ඤො සතිබලං ධම්මො, අඤ්ඤො සමාධිබලං ධම්මො, අඤ්ඤො පඤ්ඤාබලං ධම්මො. යෙන ඤාණෙන ඉමෙ නානා ධම්මා ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමෙ නානා ධම්මා පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මනානත්තෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

77. Tín lực là pháp, tấn lực là pháp, niệm lực là pháp, định lực là pháp, tuệ lực là pháp. Pháp là tín lực thì khác, pháp là tấn lực thì khác, pháp là niệm lực thì khác, pháp là định lực thì khác, pháp là tuệ lực thì khác. Do trí tuệ nào mà các pháp khác nhau này được biết đến, chính do trí tuệ ấy mà các pháp khác nhau này được thông suốt. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ về sự khác nhau của các pháp là trí tuệ về Vô ngại giải về pháp.”

අස්සද්ධියෙ අකම්පියට්ඨො අත්ථො. කොසජ්ජෙ අකම්පියට්ඨො අත්ථො. පමාදෙ අකම්පියට්ඨො අත්ථො. උද්ධච්චෙ අකම්පියට්ඨො අත්ථො. අවිජ්ජාය අකම්පියට්ඨො අත්ථො. අඤ්ඤො අස්සද්ධියෙ අකම්පියට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො කොසජ්ජෙ අකම්පියට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො පමාදෙ අකම්පියට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො උද්ධච්චෙ අකම්පියට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො අවිජ්ජාය අකම්පියට්ඨො අත්ථො. යෙන ඤාණෙන ඉමෙ නානා අත්ථා ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමෙ නානා අත්ථා පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘අත්ථනානත්තෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Ý nghĩa không lay động đối với sự không có đức tin là ý nghĩa. Ý nghĩa không lay động đối với sự lười biếng là ý nghĩa. Ý nghĩa không lay động đối với sự dể duôi là ý nghĩa. Ý nghĩa không lay động đối với sự trạo cử là ý nghĩa. Ý nghĩa không lay động đối với vô minh là ý nghĩa. Ý nghĩa không lay động đối với sự không có đức tin là khác, ý nghĩa không lay động đối với sự lười biếng là khác, ý nghĩa không lay động đối với sự dể duôi là khác, ý nghĩa không lay động đối với sự trạo cử là khác, ý nghĩa không lay động đối với vô minh là khác. Do trí tuệ nào mà các ý nghĩa khác nhau này được biết đến, chính do trí tuệ ấy mà các ý nghĩa khác nhau này được thông suốt. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ về sự khác nhau của các ý nghĩa là trí tuệ về Vô ngại giải về ý nghĩa.”

පඤ්ච ධම්මෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා, පඤ්ච අත්ථෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා. අඤ්ඤා ධම්මනිරුත්තියො, අඤ්ඤා අත්ථනිරුත්තියො. යෙන ඤාණෙන ඉමා නානා නිරුත්තියො ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමා නානා නිරුත්තියො පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘නිරුත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Các cách diễn đạt, ngữ nguyên, và văn tự để trình bày năm pháp; các cách diễn đạt, ngữ nguyên, và văn tự để trình bày năm ý nghĩa. Ngữ nguyên về pháp là khác, ngữ nguyên về ý nghĩa là khác. Do trí tuệ nào mà các ngữ nguyên khác nhau này được biết đến, chính do trí tuệ ấy mà các ngữ nguyên khác nhau này được thông suốt. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ về sự khác nhau của ngữ nguyên là trí tuệ về Vô ngại giải về ngữ nguyên.”

පඤ්චසු ධම්මෙසු ඤාණානි, පඤ්චසු අත්ථෙසු ඤාණානි, දසසු නිරුත්තීසු ඤාණානි. අඤ්ඤානි ධම්මෙසු ඤාණානි, අඤ්ඤානි අත්ථෙසු ඤාණානි, අඤ්ඤානි නිරුත්තීසු ඤාණානි. යෙන ඤාණෙන ඉමෙ නානා ඤාණා ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමෙ නානා ඤාණා පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘පටිභානනානත්තෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Các trí tuệ trong năm pháp, các trí tuệ trong năm ý nghĩa, các trí tuệ trong mười ngữ nguyên. Các trí tuệ trong các pháp là khác, các trí tuệ trong các ý nghĩa là khác, các trí tuệ trong các ngữ nguyên là khác. Do trí tuệ nào mà các trí tuệ khác nhau này được biết đến, chính do trí tuệ ấy mà các trí tuệ khác nhau này được thông suốt. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ về sự khác nhau của biện tài là trí tuệ về Vô ngại giải về biện tài.”

සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො [Pg.87] ධම්මො, ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො, වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො, පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො, පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො, සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො, උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො. අඤ්ඤො සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො, අඤ්ඤො ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො, අඤ්ඤො වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො, අඤ්ඤො පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො, අඤ්ඤො පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො, අඤ්ඤො සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො, අඤ්ඤො උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො. යෙන ඤාණෙන ඉමෙ නානා ධම්මා ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමෙ නානා ධම්මා පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මනානත්තෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Niệm giác chi là pháp, trạch pháp giác chi là pháp, tấn giác chi là pháp, hỷ giác chi là pháp, khinh an giác chi là pháp, định giác chi là pháp, xả giác chi là pháp. Pháp là niệm giác chi thì khác, pháp là trạch pháp giác chi thì khác, pháp là tấn giác chi thì khác, pháp là hỷ giác chi thì khác, pháp là khinh an giác chi thì khác, pháp là định giác chi thì khác, pháp là xả giác chi thì khác. Do trí tuệ nào mà các pháp khác nhau này được biết đến, chính do trí tuệ ấy mà các pháp khác nhau này được thông suốt. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ về sự khác nhau của các pháp là trí tuệ về Vô ngại giải về pháp.”

උපට්ඨානට්ඨො අත්ථො, පවිචයට්ඨො අත්ථො, පග්ගහට්ඨො අත්ථො, ඵරණට්ඨො අත්ථො, උපසමට්ඨො අත්ථො, අවික්ඛෙපට්ඨො අත්ථො, පටිසඞ්ඛානට්ඨො අත්ථො. අඤ්ඤො උපට්ඨානට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො පවිචයට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො පග්ගහට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො ඵරණට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො උපසමට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො අවික්ඛෙපට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො පටිසඞ්ඛානට්ඨො අත්ථො. යෙන ඤාණෙන ඉමෙ නානා අත්ථා ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමෙ නානා අත්ථා පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘අත්ථනානත්තෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Ý nghĩa của sự hiện diện là ý nghĩa, ý nghĩa của sự thẩm sát là ý nghĩa, ý nghĩa của sự nỗ lực là ý nghĩa, ý nghĩa của sự tràn ngập là ý nghĩa, ý nghĩa của sự an tịnh là ý nghĩa, ý nghĩa của sự không phân tán là ý nghĩa, ý nghĩa của sự quán xét là ý nghĩa. Ý nghĩa của sự hiện diện là khác, ý nghĩa của sự thẩm sát là khác, ý nghĩa của sự nỗ lực là khác, ý nghĩa của sự tràn ngập là khác, ý nghĩa của sự an tịnh là khác, ý nghĩa của sự không phân tán là khác, ý nghĩa của sự quán xét là khác. Do trí tuệ nào mà các ý nghĩa khác nhau này được biết đến, chính do trí tuệ ấy mà các ý nghĩa khác nhau này được thông suốt. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ về sự khác nhau của các ý nghĩa là trí tuệ về Vô ngại giải về ý nghĩa.”

සත්ත ධම්මෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා, සත්ත අත්ථෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා. අඤ්ඤා ධම්මනිරුත්තියො, අඤ්ඤා අත්ථනිරුත්තියො. යෙන ඤාණෙන ඉමා නානා නිරුත්තියො ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමා නානා නිරුත්තියො පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘නිරුත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Các cách diễn đạt, ngữ nguyên, và văn tự để trình bày bảy pháp; các cách diễn đạt, ngữ nguyên, và văn tự để trình bày bảy ý nghĩa. Ngữ nguyên về pháp là khác, ngữ nguyên về ý nghĩa là khác. Do trí tuệ nào mà các ngữ nguyên khác nhau này được biết đến, chính do trí tuệ ấy mà các ngữ nguyên khác nhau này được thông suốt. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ về sự khác nhau của ngữ nguyên là trí tuệ về Vô ngại giải về ngữ nguyên.”

සත්තසු ධම්මෙසු ඤාණානි, සත්තසු අත්ථෙසු ඤාණානි, චුද්දසසු නිරුත්තීසු ඤාණානි. අඤ්ඤානි ධම්මෙසු ඤාණානි, අඤ්ඤානි අත්ථෙසු ඤාණානි, අඤ්ඤානි නිරුත්තීසු ඤාණානි. යෙන ඤාණෙන ඉමෙ නානා ඤාණා ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමෙ නානා ඤාණා පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘පටිභානනානත්තෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Các trí tuệ trong bảy pháp, các trí tuệ trong bảy ý nghĩa, các trí tuệ trong mười bốn ngữ nguyên. Các trí tuệ trong các pháp là khác, các trí tuệ trong các ý nghĩa là khác, các trí tuệ trong các ngữ nguyên là khác. Do trí tuệ nào mà các trí tuệ khác nhau này được biết đến, chính do trí tuệ ấy mà các trí tuệ khác nhau này được thông suốt. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ về sự khác nhau của biện tài là trí tuệ về Vô ngại giải về biện tài.”

සම්මාදිට්ඨි ධම්මො, සම්මාසඞ්කප්පො ධම්මො, සම්මාවාචා ධම්මො, සම්මාකම්මන්තො ධම්මො, සම්මාආජීවො ධම්මො, සම්මාවායාමො ධම්මො, සම්මාසති ධම්මො, සම්මාසමාධි ධම්මො. අඤ්ඤො සම්මාදිට්ඨි ධම්මො, අඤ්ඤො සම්මාසඞ්කප්පො [Pg.88] ධම්මො, අඤ්ඤො සම්මාවාචා ධම්මො, අඤ්ඤො සම්මාකම්මන්තො ධම්මො, අඤ්ඤො සම්මාආජීවො ධම්මො, අඤ්ඤො සම්මාවායාමො ධම්මො, අඤ්ඤො සම්මාසති ධම්මො, අඤ්ඤො සම්මාසමාධි ධම්මො. යෙන ඤාණෙන ඉමෙ නානා ධම්මා ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමෙ නානා ධම්මා පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මනානත්තෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Chánh kiến là pháp, chánh tư duy là pháp, chánh ngữ là pháp, chánh nghiệp là pháp, chánh mạng là pháp, chánh tinh tấn là pháp, chánh niệm là pháp, chánh định là pháp. Pháp chánh kiến là khác, pháp chánh tư duy là khác, pháp chánh ngữ là khác, pháp chánh nghiệp là khác, pháp chánh mạng là khác, pháp chánh tinh tấn là khác, pháp chánh niệm là khác, pháp chánh định là khác. Với trí tuệ nào mà các pháp đa dạng này được biết đến, chính với trí tuệ ấy mà các pháp đa dạng này được thâm nhập. Do đó được gọi là: ‘Trí tuệ về sự đa dạng của các pháp là trí tuệ Phân tích Pháp’.

දස්සනට්ඨො අත්ථො, අභිනිරොපනට්ඨො අත්ථො, පරිග්ගහට්ඨො අත්ථො, සමුට්ඨානට්ඨො අත්ථො, වොදානට්ඨො අත්ථො, පග්ගහට්ඨො අත්ථො, උපට්ඨානට්ඨො අත්ථො, අවික්ඛෙපට්ඨො අත්ථො. අඤ්ඤො දස්සනට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො අභිනිරොපනට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො පරිග්ගහට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො සමුට්ඨානට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො වොදානට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො පග්ගහට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො උපට්ඨානට්ඨො අත්ථො, අඤ්ඤො අවික්ඛෙපට්ඨො අත්ථො. යෙන ඤාණෙන ඉමෙ නානා අත්ථා ඤාතා තෙනෙව ඤාණෙන ඉමෙ නානා අත්ථා පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘අත්ථනානත්තෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Ý nghĩa thấy là nghĩa, ý nghĩa hướng tâm là nghĩa, ý nghĩa thâu tóm là nghĩa, ý nghĩa đồng sanh khởi là nghĩa, ý nghĩa trong sạch là nghĩa, ý nghĩa sách tấn là nghĩa, ý nghĩa hiện khởi là nghĩa, ý nghĩa không tán loạn là nghĩa. Ý nghĩa thấy là khác, ý nghĩa hướng tâm là khác, ý nghĩa thâu tóm là khác, ý nghĩa đồng sanh khởi là khác, ý nghĩa trong sạch là khác, ý nghĩa sách tấn là khác, ý nghĩa hiện khởi là khác, ý nghĩa không tán loạn là khác. Với trí tuệ nào mà các nghĩa đa dạng này được biết đến, chính với trí tuệ ấy mà các nghĩa đa dạng này được thâm nhập. Do đó được gọi là: ‘Trí tuệ về sự đa dạng của các nghĩa là trí tuệ Phân tích Nghĩa’.

අට්ඨ ධම්මෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා, අට්ඨ අත්ථෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා. අඤ්ඤා ධම්මනිරුත්තියො, අඤ්ඤා අත්ථනිරුත්තියො. යෙන ඤාණෙන ඉමා නානා නිරුත්තියො ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමා නානා නිරුත්තියො පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘නිරුත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Để chỉ rõ tám pháp, có những cách diễn đạt, từ ngữ, ngôn ngữ. Để chỉ rõ tám nghĩa, có những cách diễn đạt, từ ngữ, ngôn ngữ. Các ngôn ngữ về pháp là khác, các ngôn ngữ về nghĩa là khác. Với trí tuệ nào mà các ngôn ngữ đa dạng này được biết đến, chính với trí tuệ ấy mà các ngôn ngữ đa dạng này được thâm nhập. Do đó được gọi là: ‘Trí tuệ về sự đa dạng của ngôn ngữ là trí tuệ Phân tích Ngữ’.

අට්ඨසු ධම්මෙසු ඤාණානි, අට්ඨසු අත්ථෙසු ඤාණානි සොළසසු නිරුත්තීසු ඤාණානි. අඤ්ඤානි ධම්මෙසු ඤාණානි, අඤ්ඤානි අත්ථෙසු ඤාණානි, අඤ්ඤානි නිරුත්තීසු ඤාණානි. යෙන ඤාණෙන ඉමෙ නානා ඤාණා ඤාතා, තෙනෙව ඤාණෙන ඉමෙ නානා ඤාණා පටිවිදිතාති. තෙන වුච්චති – ‘‘පටිභානනානත්තෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘අත්ථනානත්තෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං. ධම්මනානත්තෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං. නිරුත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං. පටිභානනානත්තෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Các trí tuệ trong tám pháp, các trí tuệ trong tám nghĩa, các trí tuệ trong mười sáu ngôn ngữ. Các trí tuệ trong các pháp là khác, các trí tuệ trong các nghĩa là khác, các trí tuệ trong các ngôn ngữ là khác. Với trí tuệ nào mà các trí tuệ đa dạng này được biết đến, chính với trí tuệ ấy mà các trí tuệ đa dạng này được thâm nhập. Do đó được gọi là: ‘Trí tuệ về sự đa dạng của biện tài là trí tuệ Phân tích Biện tài’. Trí tuệ ấy là trí (ñāṇa) theo nghĩa biết, là tuệ (paññā) theo nghĩa biết rõ. Do đó được gọi là: ‘Trí tuệ về sự đa dạng của các nghĩa là trí tuệ Phân tích Nghĩa. Trí tuệ về sự đa dạng của các pháp là trí tuệ Phân tích Pháp. Trí tuệ về sự đa dạng của ngôn ngữ là trí tuệ Phân tích Ngữ. Trí tuệ về sự đa dạng của biện tài là trí tuệ Phân tích Biện tài’.

පටිසම්භිදාඤාණනිද්දෙසො අට්ඨවීසතිමො.

Phần giải thích về trí tuệ Phân tích, chương thứ hai mươi tám.

29-31. ඤාණත්තයනිද්දෙසො

29-31. Phần giải thích về ba loại trí tuệ

78. කථං [Pg.89] විහාරනානත්තෙ පඤ්ඤා විහාරට්ඨෙ ඤාණං, සමාපත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා සමාපත්තට්ඨෙ ඤාණං, විහාරසමාපත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා විහාරසමාපත්තට්ඨෙ ඤාණං? නිමිත්තං භයතො සම්පස්සමානො අනිමිත්තෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති – අනිමිත්තො විහාරො. පණිධිං භයතො සම්පස්සමානො අප්පණිහිතෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති – අප්පණිහිතො විහාරො. අභිනිවෙසං භයතො සම්පස්සමානො සුඤ්ඤතෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති – සුඤ්ඤතො විහාරො.

78. Thế nào là trí tuệ về sự đa dạng của các trú là trí tuệ về trú, trí tuệ về sự đa dạng của các định là trí tuệ về định, trí tuệ về sự đa dạng của các trú và định là trí tuệ về trú và định? Người thấy rõ tướng là đáng sợ, do có tâm hướng về vô tướng, nên chạm đến, chạm đến rồi thấy sự diệt – đó là vô tướng trú. Người thấy rõ sự mong cầu là đáng sợ, do có tâm hướng về vô nguyện, nên chạm đến, chạm đến rồi thấy sự diệt – đó là vô nguyện trú. Người thấy rõ sự chấp thủ là đáng sợ, do có tâm hướng về không tánh, nên chạm đến, chạm đến rồi thấy sự diệt – đó là không trú.

නිමිත්තං භයතො සම්පස්සමානො අනිමිත්තෙ අධිමුත්තත්තා පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං අනිමිත්තං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – අනිමිත්තා සමාපත්ති. පණිධිං භයතො සම්පස්සමානො අප්පණිහිතෙ අධිමුත්තත්තා පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං අප්පණිහිතං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – අප්පණිහිතා සමාපත්ති. අභිනිවෙසං භයතො සම්පස්සමානො සුඤ්ඤතෙ අධිමුත්තත්තා පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං සුඤ්ඤතං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – සුඤ්ඤතා සමාපත්ති.

Người thấy rõ tướng là đáng sợ, do có tâm hướng về vô tướng, nên xả bỏ các pháp hữu vi, hướng tâm đến Niết-bàn là sự diệt, là vô tướng, rồi nhập định – đó là vô tướng định. Người thấy rõ sự mong cầu là đáng sợ, do có tâm hướng về vô nguyện, nên xả bỏ các pháp hữu vi, hướng tâm đến Niết-bàn là sự diệt, là vô nguyện, rồi nhập định – đó là vô nguyện định. Người thấy rõ sự chấp thủ là đáng sợ, do có tâm hướng về không tánh, nên xả bỏ các pháp hữu vi, hướng tâm đến Niết-bàn là sự diệt, là không tánh, rồi nhập định – đó là không định.

නිමිත්තං භයතො සම්පස්සමානො අනිමිත්තෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති, පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං අනිමිත්තං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – අනිමිත්තවිහාරසමාපත්ති. පණිධිං භයතො සම්පස්සමානො අප්පණිහිතෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති, පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං අප්පණිහිතං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – අප්පණිහිතවිහාරසමාපත්ති. අභිනිවෙසං භයතො සම්පස්සමානො සුඤ්ඤතෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති, පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං සුඤ්ඤතං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – සුඤ්ඤතවිහාරසමාපත්ති.

Người thấy rõ tướng là đáng sợ, do có tâm hướng về vô tướng, nên chạm đến, chạm đến rồi thấy sự diệt, và xả bỏ các pháp hữu vi, hướng tâm đến Niết-bàn là sự diệt, là vô tướng, rồi nhập định – đó là vô tướng trú định. Người thấy rõ sự mong cầu là đáng sợ, do có tâm hướng về vô nguyện, nên chạm đến, chạm đến rồi thấy sự diệt, và xả bỏ các pháp hữu vi, hướng tâm đến Niết-bàn là sự diệt, là vô nguyện, rồi nhập định – đó là vô nguyện trú định. Người thấy rõ sự chấp thủ là đáng sợ, do có tâm hướng về không tánh, nên chạm đến, chạm đến rồi thấy sự diệt, và xả bỏ các pháp hữu vi, hướng tâm đến Niết-bàn là sự diệt, là không tánh, rồi nhập định – đó là không trú định.

79. රූපනිමිත්තං භයතො සම්පස්සමානො අනිමිත්තෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති – අනිමිත්තො විහාරො. රූපපණිධිං භයතො සම්පස්සමානො අප්පණිහිතෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති – අප්පණිහිතො විහාරො. රූපාභිනිවෙසං භයතො සම්පස්සමානො සුඤ්ඤතෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති – සුඤ්ඤතො විහාරො.

79. Người thấy rõ sắc tướng là đáng sợ, do có tâm hướng về vô tướng, nên chạm đến, chạm đến rồi thấy sự diệt – đó là vô tướng trú. Người thấy rõ sự mong cầu đối với sắc là đáng sợ, do có tâm hướng về vô nguyện, nên chạm đến, chạm đến rồi thấy sự diệt – đó là vô nguyện trú. Người thấy rõ sự chấp thủ đối với sắc là đáng sợ, do có tâm hướng về không tánh, nên chạm đến, chạm đến rồi thấy sự diệt – đó là không trú.

රූපනිමිත්තං භයතො සම්පස්සමානො අනිමිත්තෙ අධිමුත්තත්තා පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං අනිමිත්තං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – අනිමිත්තා සමාපත්ති[Pg.90]. රූපපණිධිං භයතො සම්පස්සමානො අප්පණිහිතෙ අධිමුත්තත්තා පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං අප්පණිහිතං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – අප්පණිහිතා සමාපත්ති. රූපාභිනිවෙසං භයතො සම්පස්සමානො සුඤ්ඤතෙ අධිමුත්තත්තා පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං සුඤ්ඤතං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – සුඤ්ඤතා සමාපත්ති.

Vị hành giả thấy rõ tướng của sắc là đáng sợ, do tâm đã hướng đến vô tướng, sau khi xả ly sự diễn tiến, hướng tâm đến Níp-bàn là sự diệt, là vô tướng, rồi nhập vào – (đó là) Vô Tướng Nhập. Vị hành giả thấy rõ sự mong cầu nơi sắc là đáng sợ, do tâm đã hướng đến vô nguyện, sau khi xả ly sự diễn tiến, hướng tâm đến Níp-bàn là sự diệt, là vô nguyện, rồi nhập vào – (đó là) Vô Nguyện Nhập. Vị hành giả thấy rõ sự chấp thủ nơi sắc là đáng sợ, do tâm đã hướng đến tánh không, sau khi xả ly sự diễn tiến, hướng tâm đến Níp-bàn là sự diệt, là tánh không, rồi nhập vào – (đó là) Tánh Không Nhập.

රූපනිමිත්තං භයතො සම්පස්සමානො අනිමිත්තෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති, පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං අනිමිත්තං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – අනිමිත්තවිහාරසමාපත්ති. රූපපණිධිං භයතො සම්පස්සමානො අප්පණිහිතෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති, පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං අප්පණිහිතං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – අප්පණිහිතවිහාරසමාපත්ති. රූපාභිනිවෙසං භයතො සම්පස්සමානො සුඤ්ඤතෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති, පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං සුඤ්ඤතං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – සුඤ්ඤතවිහාරසමාපත්ති.

Vị hành giả thấy rõ tướng của sắc là đáng sợ, do tâm đã hướng đến vô tướng, vị ấy liên tục chạm đến và thấy sự hoại diệt, và sau khi xả ly sự diễn tiến, hướng tâm đến Níp-bàn là sự diệt, là vô tướng, rồi nhập vào – (đó là) Vô Tướng Trú Nhập. Vị hành giả thấy rõ sự mong cầu nơi sắc là đáng sợ, do tâm đã hướng đến vô nguyện, vị ấy liên tục chạm đến và thấy sự hoại diệt, và sau khi xả ly sự diễn tiến, hướng tâm đến Níp-bàn là sự diệt, là vô nguyện, rồi nhập vào – (đó là) Vô Nguyện Trú Nhập. Vị hành giả thấy rõ sự chấp thủ nơi sắc là đáng sợ, do tâm đã hướng đến tánh không, vị ấy liên tục chạm đến và thấy sự hoại diệt, và sau khi xả ly sự diễn tiến, hướng tâm đến Níp-bàn là sự diệt, là tánh không, rồi nhập vào – (đó là) Tánh Không Trú Nhập.

වෙදනානිමිත්තං …පෙ… සඤ්ඤානිමිත්තං… සඞ්ඛාරනිමිත්තං… විඤ්ඤාණනිමිත්තං… චක්ඛුනිමිත්තං…පෙ… ජරාමරණනිමිත්තං භයතො සම්පස්සමානො අනිමිත්තෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති – අනිමිත්තො විහාරො. ජරාමරණපණිධිං භයතො සම්පස්සමානො අප්පණිහිතෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති – අප්පණිහිතො විහාරො. ජරාමරණාභිනිවෙසං භයතො සම්පස්සමානො සුඤ්ඤතෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති – සුඤ්ඤතො විහාරො.

Tướng của thọ ...đến... tướng của tưởng... tướng của các hành... tướng của thức... tướng của mắt... đến... Vị hành giả thấy rõ tướng của già-chết là đáng sợ, do tâm đã hướng đến vô tướng, vị ấy liên tục chạm đến và thấy sự hoại diệt – (đó là) Vô Tướng Trú. Vị hành giả thấy rõ sự mong cầu nơi già-chết là đáng sợ, do tâm đã hướng đến vô nguyện, vị ấy liên tục chạm đến và thấy sự hoại diệt – (đó là) Vô Nguyện Trú. Vị hành giả thấy rõ sự chấp thủ nơi già-chết là đáng sợ, do tâm đã hướng đến tánh không, vị ấy liên tục chạm đến và thấy sự hoại diệt – (đó là) Tánh Không Trú.

ජරාමරණනිමිත්තං භයතො සම්පස්සමානො අනිමිත්තෙ අධිමුත්තත්තා පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං අනිමිත්තං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – අනිමිත්තා සමාපත්ති. ජරාමරණපණිධිං භයතො සම්පස්සමානො අප්පණිහිතෙ අධිමුත්තත්තා පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං අප්පණිහිතං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – අප්පණිහිතා සමාපත්ති. ජරාමරණාභිනිවෙසං භයතො සම්පස්සමානො සුඤ්ඤතෙ අධිමුත්තත්තා පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං සුඤ්ඤතං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – සුඤ්ඤතා සමාපත්ති.

Vị hành giả thấy rõ tướng của già-chết là đáng sợ, do tâm đã hướng đến vô tướng, sau khi xả ly sự diễn tiến, hướng tâm đến Níp-bàn là sự diệt, là vô tướng, rồi nhập vào – (đó là) Vô Tướng Nhập. Vị hành giả thấy rõ sự mong cầu nơi già-chết là đáng sợ, do tâm đã hướng đến vô nguyện, sau khi xả ly sự diễn tiến, hướng tâm đến Níp-bàn là sự diệt, là vô nguyện, rồi nhập vào – (đó là) Vô Nguyện Nhập. Vị hành giả thấy rõ sự chấp thủ nơi già-chết là đáng sợ, do tâm đã hướng đến tánh không, sau khi xả ly sự diễn tiến, hướng tâm đến Níp-bàn là sự diệt, là tánh không, rồi nhập vào – (đó là) Tánh Không Nhập.

ජරාමරණනිමිත්තං භයතො සම්පස්සමානො අනිමිත්තෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති, පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං අනිමිත්තං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – අනිමිත්තවිහාරසමාපත්ති. ජරාමරණපණිධිං භයතො [Pg.91] සම්පස්සමානො අප්පණිහිතෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති, පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං අප්පණිහිතං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – අප්පණිහිතවිහාරසමාපත්ති. ජරාමරණාභිනිවෙසං භයතො සම්පස්සමානො සුඤ්ඤතෙ අධිමුත්තත්තා ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සති, පවත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිරොධං නිබ්බානං සුඤ්ඤතං ආවජ්ජිත්වා සමාපජ්ජති – සුඤ්ඤතවිහාරසමාපත්ති. අඤ්ඤො අනිමිත්තො විහාරො, අඤ්ඤො අප්පණිහිතො විහාරො, අඤ්ඤො සුඤ්ඤතො විහාරො. අඤ්ඤා අනිමිත්තසමාපත්ති, අඤ්ඤා අප්පණිහිතසමාපත්ති, අඤ්ඤා සුඤ්ඤතසමාපත්ති. අඤ්ඤා අනිමිත්තා විහාරසමාපත්ති, අඤ්ඤා අප්පණිහිතා විහාරසමාපත්ති, අඤ්ඤා සුඤ්ඤතා විහාරසමාපත්ති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘විහාරනානත්තෙ පඤ්ඤා විහාරට්ඨෙ ඤාණං, සමාපත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා සමාපත්තට්ඨෙ ඤාණං, විහාරසමාපත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා විහාරසමාපත්තට්ඨෙ ඤාණං’’.

Vị hành giả thấy rõ tướng của già-chết là đáng sợ, do tâm đã hướng đến vô tướng, vị ấy liên tục chạm đến và thấy sự hoại diệt, và sau khi xả ly sự diễn tiến, hướng tâm đến Níp-bàn là sự diệt, là vô tướng, rồi nhập vào – (đó là) Vô Tướng Trú Nhập. Vị hành giả thấy rõ sự mong cầu nơi già-chết là đáng sợ, do tâm đã hướng đến vô nguyện, vị ấy liên tục chạm đến và thấy sự hoại diệt, và sau khi xả ly sự diễn tiến, hướng tâm đến Níp-bàn là sự diệt, là vô nguyện, rồi nhập vào – (đó là) Vô Nguyện Trú Nhập. Vị hành giả thấy rõ sự chấp thủ nơi già-chết là đáng sợ, do tâm đã hướng đến tánh không, vị ấy liên tục chạm đến và thấy sự hoại diệt, và sau khi xả ly sự diễn tiến, hướng tâm đến Níp-bàn là sự diệt, là tánh không, rồi nhập vào – (đó là) Tánh Không Trú Nhập. Vô Tướng Trú là khác, Vô Nguyện Trú là khác, Tánh Không Trú là khác. Vô Tướng Nhập là khác, Vô Nguyện Nhập là khác, Tánh Không Nhập là khác. Vô Tướng Trú Nhập là khác, Vô Nguyện Trú Nhập là khác, Tánh Không Trú Nhập là khác. Điều ấy, với ý nghĩa biết là trí; với ý nghĩa biết rõ phân biệt là tuệ. Do đó được nói rằng: ‘Tuệ trong sự khác biệt của các trú là trí về ý nghĩa của trú, tuệ trong sự khác biệt của các nhập là trí về ý nghĩa của nhập, tuệ trong sự khác biệt của các trú và nhập là trí về ý nghĩa của trú và nhập’.

ඤාණත්තයනිද්දෙසො එකතිංසතිමො.

Phần giải về ba loại trí, (chương) thứ ba mươi mốt.

32. ආනන්තරිකසමාධිඤාණනිද්දෙසො

32. Phần giải về trí Vô Gián Định

80. කථං අවික්ඛෙපපරිසුද්ධත්තා ආසවසමුච්ඡෙදෙ පඤ්ඤා ආනන්තරිකසමාධිම්හි ඤාණං? නෙක්ඛම්මවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි. තස්ස සමාධිස්ස වසෙන උප්පජ්ජති ඤාණං. තෙන ඤාණෙන ආසවා ඛීයන්ති. ඉති පඨමං සමථො, පච්ඡා ඤාණං. තෙන ඤාණෙන ආසවානං ඛයො හොති. තෙන වුච්චති – ‘‘අවික්ඛෙපපරිසුද්ධත්තා ආසවසමුච්ඡෙදෙ පඤ්ඤා ආනන්තරිකසමාධිම්හි ඤාණං’’.

80. Thế nào là tuệ trong sự đoạn trừ các lậu hoặc do sự trong sạch của không-phóng-dật là trí trong Vô Gián Định? Do năng lực của sự xuất ly, sự nhất tâm, không phóng dật là định. Do năng lực của định ấy, trí sanh khởi. Do trí ấy, các lậu hoặc được đoạn tận. Như vậy, trước tiên là chỉ, sau đó là trí. Do trí ấy, có sự đoạn tận các lậu hoặc. Do đó được nói rằng: ‘Tuệ trong sự đoạn trừ các lậu hoặc do sự trong sạch của không-phóng-dật là trí trong Vô Gián Định’.

ආසවාති කතමෙ තෙ ආසවා? කාමාසවො, භවාසවො, දිට්ඨාසවො, අවිජ්ජාසවො. කත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති? සොතාපත්තිමග්ගෙන අනවසෙසො දිට්ඨාසවො ඛීයති, අපායගමනීයො කාමාසවො ඛීයති, අපායගමනීයො භවාසවො ඛීයති, අපායගමනීයො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. සකදාගාමිමග්ගෙන ඔළාරිකො කාමාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො භවාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. අනාගාමිමග්ගෙන අනවසෙසො කාමාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො භවාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො [Pg.92] අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. අරහත්තමග්ගෙන අනවසෙසො භවාසවො ඛීයති, අනවසෙසො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති.

Nói là lậu hoặc, những lậu hoặc ấy là gì? Dục lậu, hữu lậu, kiến lậu, vô minh lậu. Những lậu hoặc này được đoạn tận ở đâu? Do Tu-đà-hoàn đạo, kiến lậu được đoạn tận không còn dư sót; dục lậu đưa đến khổ cảnh được đoạn tận; hữu lậu đưa đến khổ cảnh được đoạn tận; vô minh lậu đưa đến khổ cảnh được đoạn tận. Tại đây, những lậu hoặc này được đoạn tận. Do Tư-đà-hàm đạo, dục lậu thô thiển được đoạn tận; hữu lậu cùng chung đối tượng với nó được đoạn tận; vô minh lậu cùng chung đối tượng với nó được đoạn tận. Tại đây, những lậu hoặc này được đoạn tận. Do A-na-hàm đạo, dục lậu được đoạn tận không còn dư sót; hữu lậu cùng chung đối tượng với nó được đoạn tận; vô minh lậu cùng chung đối tượng với nó được đoạn tận. Tại đây, những lậu hoặc này được đoạn tận. Do A-la-hán đạo, hữu lậu được đoạn tận không còn dư sót; vô minh lậu được đoạn tận không còn dư sót. Tại đây, những lậu hoặc này được đoạn tận.

අබ්‍යාපාදවසෙන …පෙ… ආලොකසඤ්ඤාවසෙන… අවික්ඛෙපවසෙන… ධම්මවවත්ථානවසෙන… ඤාණවසෙන… පාමොජ්ජවසෙන… පඨමජ්ඣානවසෙන… දුතියජ්ඣානවසෙන… තතියජ්ඣානවසෙන… චතුත්ථජ්ඣානවසෙන… ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තිවසෙන… විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තිවසෙන… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිවසෙන… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිවසෙන… පථවීකසිණවසෙන… ආපොකසිණවසෙන … තෙජොකසිණවසෙන… වායොකසිණවසෙන… නීලකසිණවසෙන… පීතකසිණවසෙන… ලොහිතකසිණවසෙන… ඔදාතකසිණවසෙන… ආකාසකසිණවසෙන… විඤ්ඤාණකසිණවසෙන… බුද්ධානුස්සතිවසෙන… ධම්මානුස්සතිවසෙන… සඞ්ඝානුස්සතිවසෙන… සීලානුස්සතිවසෙන… චාගානුස්සතිවසෙන… දෙවතානුස්සතිවසෙන… ආනාපානස්සතිවසෙන… මරණස්සතිවසෙන… කායගතාසතිවසෙන… උපසමානුස්සතිවසෙන… උද්ධුමාතකසඤ්ඤාවසෙන… විනීලකසඤ්ඤාවසෙන… විපුබ්බකසඤ්ඤාවසෙන… විච්ඡිද්දකසඤ්ඤාවසෙන… වික්ඛායිතකසඤ්ඤාවසෙන… වික්ඛිත්තකසඤ්ඤාවසෙන… හතවික්ඛිත්තකසඤ්ඤාවසෙන … ලොහිතකසඤ්ඤාවසෙන… පුළවකසඤ්ඤාවසෙන… අට්ඨිකසඤ්ඤාවසෙන.

Do năng lực của vô sân… cho đến… do năng lực của quang tưởng… do năng lực của không tán loạn… do năng lực của sự xác định pháp… do năng lực của trí tuệ… do năng lực của hân hoan… do năng lực của thiền thứ nhất… do năng lực của thiền thứ hai… do năng lực của thiền thứ ba… do năng lực của thiền thứ tư… do năng lực của sự chứng đắc Không Vô Biên Xứ… do năng lực của sự chứng đắc Thức Vô Biên Xứ… do năng lực của sự chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ… do năng lực của sự chứng đắc Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ… do năng lực của biến xứ đất… do năng lực của biến xứ nước… do năng lực của biến xứ lửa… do năng lực của biến xứ gió… do năng lực của biến xứ xanh… do năng lực của biến xứ vàng… do năng lực của biến xứ đỏ… do năng lực của biến xứ trắng… do năng lực của biến xứ hư không… do năng lực của biến xứ thức… do năng lực của niệm Phật… do năng lực của niệm Pháp… do năng lực của niệm Tăng… do năng lực của niệm giới… do năng lực của niệm thí… do năng lực của niệm thiên… do năng lực của niệm hơi thở vô hơi thở ra… do năng lực của niệm sự chết… do năng lực của niệm thân… do năng lực của niệm sự tịch tịnh… do năng lực của tưởng tử thi sình trương… do năng lực của tưởng tử thi xanh bầm… do năng lực của tưởng tử thi chảy mủ… do năng lực của tưởng tử thi bị cắt đứt… do năng lực của tưởng tử thi bị loài vật cắn xé… do năng lực của tưởng tử thi bị vung vãi… do năng lực của tưởng tử thi bị chặt và vung vãi… do năng lực của tưởng tử thi chảy máu… do năng lực của tưởng tử thi có dòi bọ… do năng lực của tưởng bộ xương.

81. දීඝං අස්සාසවසෙන…පෙ… දීඝං පස්සාසවසෙන… රස්සං අස්සාසවසෙන… රස්සං පස්සාසවසෙන… සබ්බකායපටිසංවෙදී අස්සාසවසෙන… සබ්බකායපටිසංවෙදී පස්සාසවසෙන… පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සාසවසෙන… පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සාසවසෙන… පීතිපටිසංවෙදී අස්සාසවසෙන… පීතිපටිසංවෙදී පස්සාසවසෙන… සුඛපටිසංවෙදී අස්සාසවසෙන… සුඛපටිසංවෙදී පස්සාසවසෙන… චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී අස්සාසවසෙන… චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී පස්සාසවසෙන… පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං අස්සාසවසෙන… පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං පස්සාසවසෙන… චිත්තපටිසංවෙදී අස්සාසවසෙන… චිත්තපටිසංවෙදී පස්සාසවසෙන… අභිප්පමොදයං චිත්තං අස්සාසවසෙන… අභිප්පමොදයං චිත්තං පස්සාසවසෙන… සමාදහං චිත්තං…පෙ… විමොචයං චිත්තං… අනිච්චානුපස්සී … විරාගානුපස්සී… නිරොධානුපස්සී… පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සාසවසෙන… පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සාසවසෙන [Pg.93] චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි. තස්ස සමාධිස්ස වසෙන උප්පජ්ජති ඤාණං, තෙන ඤාණෙන ආසවා ඛීයන්ති. ඉති පඨමං සමථො, පච්ඡා ඤාණං. තෙන ඤාණෙන ආසවානං ඛයො හොති. තෙන වුච්චති – ‘‘අවික්ඛෙපපරිසුද්ධත්තා ආසවසමුච්ඡෙදෙ පඤ්ඤා ආනන්තරිකසමාධිම්හි ඤාණං’’.

81. Do năng lực của hơi thở vô dài… cho đến… do năng lực của hơi thở ra dài… do năng lực của hơi thở vô ngắn… do năng lực của hơi thở ra ngắn… cảm nhận toàn thân do năng lực của hơi thở vô… cảm nhận toàn thân do năng lực của hơi thở ra… làm an tịnh thân hành do năng lực của hơi thở vô… làm an tịnh thân hành do năng lực của hơi thở ra… cảm nhận hỷ do năng lực của hơi thở vô… cảm nhận hỷ do năng lực của hơi thở ra… cảm nhận lạc do năng lực của hơi thở vô… cảm nhận lạc do năng lực của hơi thở ra… cảm nhận tâm hành do năng lực của hơi thở vô… cảm nhận tâm hành do năng lực của hơi thở ra… làm an tịnh tâm hành do năng lực của hơi thở vô… làm an tịnh tâm hành do năng lực của hơi thở ra… cảm nhận tâm do năng lực của hơi thở vô… cảm nhận tâm do năng lực của hơi thở ra… làm cho tâm hân hoan do năng lực của hơi thở vô… làm cho tâm hân hoan do năng lực của hơi thở ra… làm cho tâm định tĩnh… cho đến… làm cho tâm giải thoát… quán vô thường… quán ly tham… quán đoạn diệt… quán từ bỏ do năng lực của hơi thở vô… quán từ bỏ do năng lực của hơi thở ra, sự nhất tâm, sự không tán loạn của tâm là định. Do năng lực của định ấy, trí tuệ sanh khởi, do trí tuệ ấy, các lậu hoặc được đoạn tận. Như vậy, trước tiên là chỉ, sau đó là tuệ. Do trí tuệ ấy, có sự đoạn tận các lậu hoặc. Do đó, được nói rằng: “Do sự thanh tịnh không tán loạn, trí tuệ trong việc đoạn trừ các lậu hoặc là trí về định vô gián.”

ආසවාති කතමෙ තෙ ආසවා? කාමාසවො, භවාසවො, දිට්ඨාසවො, අවිජ්ජාසවො. කත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති? සොතාපත්තිමග්ගෙන අනවසෙසො දිට්ඨාසවො ඛීයති, අපායගමනීයො කාමාසවො ඛීයති, අපායගමනීයො භවාසවො ඛීයති, අපායගමනීයො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. සකදාගාමිමග්ගෙන ඔළාරිකො කාමාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො භවාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. අනාගාමිමග්ගෙන අනවසෙසො කාමාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො භවාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. අරහත්තමග්ගෙන අනවසෙසො භවාසවො ඛීයති, අනවසෙසො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘අවික්ඛෙපපරිසුද්ධත්තා ආසවසමුච්ඡෙදෙ පඤ්ඤා ආනන්තරිකසමාධිම්හි ඤාණං’’.

Về lậu hoặc, những lậu hoặc ấy là gì? Dục lậu, hữu lậu, kiến lậu, vô minh lậu. Những lậu hoặc này được đoạn tận ở đâu? Do đạo Tu-đà-hoàn, kiến lậu được đoạn tận không còn dư sót, dục lậu dẫn đến khổ cảnh được đoạn tận, hữu lậu dẫn đến khổ cảnh được đoạn tận, vô minh lậu dẫn đến khổ cảnh được đoạn tận. Tại đây, những lậu hoặc này được đoạn tận. Do đạo Tư-đà-hàm, dục lậu thô được đoạn tận, hữu lậu cùng trú với nó được đoạn tận, vô minh lậu cùng trú với nó được đoạn tận. Tại đây, những lậu hoặc này được đoạn tận. Do đạo A-na-hàm, dục lậu được đoạn tận không còn dư sót, hữu lậu cùng trú với nó được đoạn tận, vô minh lậu cùng trú với nó được đoạn tận. Tại đây, những lậu hoặc này được đoạn tận. Do đạo A-la-hán, hữu lậu được đoạn tận không còn dư sót, vô minh lậu được đoạn tận không còn dư sót. Tại đây, những lậu hoặc này được đoạn tận. Điều ấy, do ý nghĩa biết nên là trí (ñāṇa), do ý nghĩa biết rõ nên là tuệ (paññā). Do đó, được nói rằng: “Do sự thanh tịnh không tán loạn, trí tuệ trong việc đoạn trừ các lậu hoặc là trí về định vô gián.”

ආනන්තරිකසමාධිඤාණනිද්දෙසො ද්වත්තිංසතිමො.

Phần giải thích về trí về định vô gián thứ ba mươi hai.

33. අරණවිහාරඤාණනිද්දෙසො

33. Phần giải thích về trí về trú xứ vô tránh.

82. කථං දස්සනාධිපතෙය්‍යං සන්තො ච විහාරාධිගමො පණීතාධිමුත්තතා පඤ්ඤා අරණවිහාරෙ ඤාණං? දස්සනාධිපතෙය්‍යන්ති අනිච්චානුපස්සනා දස්සනාධිපතෙය්‍යං, දුක්ඛානුපස්සනා දස්සනාධිපතෙය්‍යං, අනත්තානුපස්සනා දස්සනාධිපතෙය්‍යං, රූපෙ අනිච්චානුපස්සනා දස්සනාධිපතෙය්‍යං, රූපෙ දුක්ඛානුපස්සනා දස්සනාධිපතෙය්‍යං, රූපෙ අනත්තානුපස්සනා දස්සනාධිපතෙය්‍යං; වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනා දස්සනාධිපතෙය්‍යං, ජරාමරණෙ දුක්ඛානුපස්සනා දස්සනාධිපතෙය්‍යං, ජරාමරණෙ අනත්තානුපස්සනා දස්සනාධිපතෙය්‍යං.

82. Làm thế nào trí tuệ có kiến làm chủ, sự chứng đắc trú xứ an tịnh, và sự hướng tâm đến điều cao thượng là trí về trú xứ vô tránh? Về “kiến làm chủ”, sự quán vô thường là kiến làm chủ, sự quán khổ là kiến làm chủ, sự quán vô ngã là kiến làm chủ, sự quán vô thường trong sắc là kiến làm chủ, sự quán khổ trong sắc là kiến làm chủ, sự quán vô ngã trong sắc là kiến làm chủ; trong thọ… cho đến… trong tưởng… trong các hành… trong thức… trong mắt… cho đến… trong già và chết, sự quán vô thường là kiến làm chủ, trong già và chết, sự quán khổ là kiến làm chủ, trong già và chết, sự quán vô ngã là kiến làm chủ.

සන්තො [Pg.94] ච විහාරාධිගමොති සුඤ්ඤතො විහාරො සන්තො විහාරාධිගමො. අනිමිත්තො විහාරො සන්තො විහාරාධිගමො. අප්පණිහිතො විහාරො සන්තො විහාරාධිගමො.

Về “sự chứng đắc trú xứ an tịnh”, trú xứ không là sự chứng đắc trú xứ an tịnh. Trú xứ vô tướng là sự chứng đắc trú xứ an tịnh. Trú xứ vô nguyện là sự chứng đắc trú xứ an tịnh.

පණීතාධිමුත්තතාති සුඤ්ඤතෙ අධිමුත්තතා පණීතාධිමුත්තතා. අනිමිත්තෙ අධිමුත්තතා පණීතාධිමුත්තතා. අප්පණිහිතෙ අධිමුත්තතා පණීතාධිමුත්තතා.

Về “sự hướng tâm đến điều cao thượng”, sự hướng tâm đến không là sự hướng tâm đến điều cao thượng. Sự hướng tâm đến vô tướng là sự hướng tâm đến điều cao thượng. Sự hướng tâm đến vô nguyện là sự hướng tâm đến điều cao thượng.

අරණවිහාරොති පඨමං ඣානං අරණවිහාරො. දුතියං ඣානං අරණවිහාරො. තතියං ඣානං අරණවිහාරො. චතුත්ථං ඣානං අරණවිහාරො. ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්ති අරණවිහාරො…පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්ති අරණවිහාරො.

Về “trú xứ vô tránh”, thiền thứ nhất là trú xứ vô tránh. Thiền thứ hai là trú xứ vô tránh. Thiền thứ ba là trú xứ vô tránh. Thiền thứ tư là trú xứ vô tránh. Sự chứng đắc Không Vô Biên Xứ là trú xứ vô tránh… cho đến… sự chứng đắc Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ là trú xứ vô tránh.

අරණවිහාරොති කෙනට්ඨෙන අරණවිහාරො? පඨමෙන ඣානෙන නීවරණෙ හරතීති – අරණවිහාරො. දුතියෙන ඣානෙන විතක්කවිචාරෙ හරතීති – අරණවිහාරො. තතියෙන ඣානෙන පීතිං හරතීති – අරණවිහාරො. චතුත්ථෙන ඣානෙන සුඛදුක්ඛෙ හරතීති – අරණවිහාරො. ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා රූපසඤ්ඤං පටිඝසඤ්ඤං නානත්තසඤ්ඤං හරතීති – අරණවිහාරො. විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤං හරතීති – අරණවිහාරො. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤං හරතීති – අරණවිහාරො. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං හරතීති – අරණවිහාරො. අයං අරණවිහාරො. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘දස්සනාධිපතෙය්‍යං සන්තො ච විහාරාධිගමො පණීතාධිමුත්තතා පඤ්ඤා අරණවිහාරෙ ඤාණං’’.

Về Vô Tranh Trú, do ý nghĩa nào được gọi là Vô Tranh Trú? Do diệt trừ các triền cái bằng thiền thứ nhất – nên gọi là Vô Tranh Trú. Do diệt trừ tầm và tứ bằng thiền thứ hai – nên gọi là Vô Tranh Trú. Do diệt trừ hỷ bằng thiền thứ ba – nên gọi là Vô Tranh Trú. Do diệt trừ lạc và khổ bằng thiền thứ tư – nên gọi là Vô Tranh Trú. Do diệt trừ sắc tưởng, đối ngại tưởng, dị tưởng bằng thiền chứng Không Vô Biên Xứ – nên gọi là Vô Tranh Trú. Do diệt trừ tưởng về Không Vô Biên Xứ bằng thiền chứng Thức Vô Biên Xứ – nên gọi là Vô Tranh Trú. Do diệt trừ tưởng về Thức Vô Biên Xứ bằng thiền chứng Vô Sở Hữu Xứ – nên gọi là Vô Tranh Trú. Do diệt trừ tưởng về Vô Sở Hữu Xứ bằng thiền chứng Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ – nên gọi là Vô Tranh Trú. Đây là Vô Tranh Trú. Pháp ấy, do ý nghĩa là biết nên là trí; do ý nghĩa là biết rõ nên là tuệ. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ có sự thấy làm chủ, sự chứng đạt an trú tịch tịnh, sự hướng tâm đến điều thù thắng là trí về Vô Tranh Trú.’”

අරණවිහාරඤාණනිද්දෙසො තෙත්තිංසතිමො.

Phần giải thích về trí Vô Tranh Trú thứ ba mươi ba.

34. නිරොධසමාපත්තිඤාණනිද්දෙසො

34. Phần giải thích về trí Diệt Tận Định

83. කථං ද්වීහි බලෙහි සමන්නාගතත්තා තයො ච සඞ්ඛාරානං පටිප්පස්සද්ධියා සොළසහි ඤාණචරියාහි නවහි සමාධිචරියාහි වසිභාවතා පඤ්ඤා නිරොධසමාපත්තියා ඤාණං?

83. Do được trang bị hai lực, do sự an tịnh của ba loại hành, do sự thuần thục với mười sáu tuệ hành và chín định hành, tuệ được gọi là trí về Diệt Tận Định là như thế nào?

ද්වීහි [Pg.95] බලෙහීති ද්වෙ බලානි – සමථබලං, විපස්සනාබලං. කතමං සමථබලං? නෙක්ඛම්මවසෙන චිත්තස්සෙකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමථබලං. අබ්‍යාපාදවසෙන චිත්තස්සෙකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමථබලං. ආලොකසඤ්ඤාවසෙන චිත්තස්සෙකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමථබලං. අවික්ඛෙපවසෙන චිත්තස්සෙකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමථබලං…පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සාසවසෙන චිත්තස්සෙකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමථබලං. පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සාසවසෙන චිත්තස්සෙකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමථබලං.

Về ‘hai lực,’ có hai lực là: chỉ lực và quán lực. Chỉ lực là gì? Sự nhất tâm, không tán loạn của tâm do nương vào xuất ly là chỉ lực. Sự nhất tâm, không tán loạn của tâm do nương vào vô sân là chỉ lực. Sự nhất tâm, không tán loạn của tâm do nương vào quang tưởng là chỉ lực. Sự nhất tâm, không tán loạn của tâm do nương vào không tán loạn là chỉ lực... v.v... Vị ấy thường quán sát sự từ bỏ, sự nhất tâm, không tán loạn của tâm do nương vào hơi thở ra là chỉ lực. Vị ấy thường quán sát sự từ bỏ, sự nhất tâm, không tán loạn của tâm do nương vào hơi thở vào là chỉ lực.

සමථබලන්ති කෙනට්ඨෙන සමථබලං? පඨමෙන ඣානෙන නීවරණෙ න කම්පතීති – සමථබලං. දුතියෙන ඣානෙන විතක්කවිචාරෙ න කම්පතීති – සමථබලං. තතියෙන ඣානෙන පීතියා න කම්පතීති – සමථබලං. චතුත්ථෙන ඣානෙන සුඛදුක්ඛෙ න කම්පතීති – සමථබලං. ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා රූපසඤ්ඤාය පටිඝසඤ්ඤාය නානත්තසඤ්ඤාය න කම්පතීති – සමථබලං. විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤාය න කම්පතීති – සමථබලං. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤාය න කම්පතීති – සමථබලං. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤාය න කම්පතීති – සමථබලං. උද්ධච්චෙ ච උද්ධච්චසහගතකිලෙසෙ ච ඛන්ධෙ ච න කම්පති න චලති න වෙධතීති – සමථබලං. ඉදං සමථබලං.

Về chỉ lực, do ý nghĩa nào được gọi là chỉ lực? Do không bị lay động bởi các triền cái nhờ thiền thứ nhất – nên gọi là chỉ lực. Do không bị lay động bởi tầm và tứ nhờ thiền thứ hai – nên gọi là chỉ lực. Do không bị lay động bởi hỷ nhờ thiền thứ ba – nên gọi là chỉ lực. Do không bị lay động bởi lạc và khổ nhờ thiền thứ tư – nên gọi là chỉ lực. Do không bị lay động bởi sắc tưởng, đối ngại tưởng, dị tưởng nhờ thiền chứng Không Vô Biên Xứ – nên gọi là chỉ lực. Do không bị lay động bởi tưởng về Không Vô Biên Xứ nhờ thiền chứng Thức Vô Biên Xứ – nên gọi là chỉ lực. Do không bị lay động bởi tưởng về Thức Vô Biên Xứ nhờ thiền chứng Vô Sở Hữu Xứ – nên gọi là chỉ lực. Do không bị lay động bởi tưởng về Vô Sở Hữu Xứ nhờ thiền chứng Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ – nên gọi là chỉ lực. Do không bị lay động, không bị dao động, không bị rung chuyển trong sự trạo cử, trong các phiền não đi cùng với trạo cử, và trong các uẩn – nên gọi là chỉ lực. Đây là chỉ lực.

කතමං විපස්සනාබලං? අනිච්චානුපස්සනා විපස්සනාබලං. දුක්ඛානුපස්සනා විපස්සනාබලං. අනත්තානුපස්සනා විපස්සනාබලං. නිබ්බිදානුපස්සනා විපස්සනාබලං. විරාගානුපස්සනා විපස්සනාබලං. නිරොධානුපස්සනා විපස්සනාබලං. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා විපස්සනාබලං. රූපෙ අනිච්චානුපස්සනා විපස්සනාබලං …පෙ… රූපෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා විපස්සනාබලං. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනා විපස්සනාබලං…පෙ… ජරාමරණෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා විපස්සනාබලං.

Quán lực là gì? Sự thường quán vô thường là quán lực. Sự thường quán khổ là quán lực. Sự thường quán vô ngã là quán lực. Sự thường quán sự nhàm chán là quán lực. Sự thường quán sự ly tham là quán lực. Sự thường quán sự đoạn diệt là quán lực. Sự thường quán sự từ bỏ là quán lực. Sự thường quán vô thường trong sắc là quán lực... v.v... sự thường quán sự từ bỏ trong sắc là quán lực. Trong thọ... v.v... trong tưởng... trong các hành... trong thức... trong mắt... v.v... trong già-chết, sự thường quán vô thường là quán lực... v.v... trong già-chết, sự thường quán sự từ bỏ là quán lực.

විපස්සනාබලන්ති කෙනට්ඨෙන විපස්සනාබලං? අනිච්චානුපස්සනාය නිච්චසඤ්ඤාය න කම්පතීති – විපස්සනාබලං. දුක්ඛානුපස්සනාය සුඛසඤ්ඤාය න කම්පතීති – විපස්සනාබලං. අනත්තානුපස්සනාය අත්තසඤ්ඤාය න කම්පතීති – විපස්සනාබලං. නිබ්බිදානුපස්සනාය නන්දියා න කම්පතීති – විපස්සනාබලං. විරාගානුපස්සනාය රාගෙ න කම්පතීති – විපස්සනාබලං. නිරොධානුපස්සනාය සමුදයෙ න කම්පතීති – විපස්සනාබලං. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාය ආදානෙ න කම්පතීති [Pg.96] – විපස්සනාබලං. අවිජ්ජාය ච අවිජ්ජා සහගතකිලෙසෙ ච ඛන්ධෙ ච න කම්පති න චලති න වෙධතීති – විපස්සනාබලං. ඉදං විපස්සනාබලං.

Về quán lực, do ý nghĩa nào được gọi là quán lực? Do không bị lay động bởi thường tưởng nhờ sự thường quán vô thường – nên gọi là quán lực. Do không bị lay động bởi lạc tưởng nhờ sự thường quán khổ – nên gọi là quán lực. Do không bị lay động bởi ngã tưởng nhờ sự thường quán vô ngã – nên gọi là quán lực. Do không bị lay động bởi sự hoan hỷ nhờ sự thường quán sự nhàm chán – nên gọi là quán lực. Do không bị lay động bởi tham ái nhờ sự thường quán sự ly tham – nên gọi là quán lực. Do không bị lay động bởi tập khởi nhờ sự thường quán sự đoạn diệt – nên gọi là quán lực. Do không bị lay động bởi sự chấp thủ nhờ sự thường quán sự từ bỏ – nên gọi là quán lực. Do không bị lay động, không bị dao động, không bị rung chuyển trong vô minh, trong các phiền não đi cùng với vô minh, và trong các uẩn – nên gọi là quán lực. Đây là quán lực.

තයො ච සඞ්ඛාරානං පටිප්පස්සද්ධියාති කතමෙසං තිණ්ණන්නං සඞ්ඛාරානං පටිප්පස්සද්ධියා? දුතියං ඣානං සමාපන්නස්ස විතක්කවිචාරා වචීසඞ්ඛාරා පටිප්පස්සද්ධා හොන්ති. චතුත්ථං ඣානං සමාපන්නස්ස අස්සාසපස්සාසා කායසඞ්ඛාරා පටිප්පස්සද්ධා හොන්ති. සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නස්ස සඤ්ඤා ච වෙදනා ච චිත්තසඞ්ඛාරා පටිප්පස්සද්ධා හොන්ති. ඉමෙසං තිණ්ණන්නං සඞ්ඛාරානං පටිප්පස්සද්ධියා.

Về ‘và do sự an tịnh của ba loại hành,’ sự an tịnh của ba loại hành nào? Đối với vị đã nhập thiền thứ hai, tầm và tứ là khẩu hành được an tịnh. Đối với vị đã nhập thiền thứ tư, hơi thở ra và hơi thở vào là thân hành được an tịnh. Đối với vị đã nhập Diệt Tận Định, tưởng và thọ là tâm hành được an tịnh. Do sự an tịnh của ba loại hành này.

84. සොළසහි ඤාණචරියාහීති කතමාහි සොළසහි ඤාණචරියාහි? අනිච්චානුපස්සනා ඤාණචරියා, දුක්ඛානුපස්සනා ඤාණචරියා, අනත්තානුපස්සනා ඤාණචරියා, නිබ්බිදානුපස්සනා ඤාණචරියා, විරාගානුපස්සනා ඤාණචරියා, නිරොධානුපස්සනා ඤාණචරියා, පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා ඤාණචරියා, විවට්ටනානුපස්සනා ඤාණචරියා, සොතාපත්තිමග්ගො ඤාණචරියා, සොතාපත්තිඵලසමාපත්ති ඤාණචරියා, සකදාගාමිමග්ගො ඤාණචරියා, සකදාගාමිඵලසමාපත්ති ඤාණචරියා, අනාගාමිමග්ගො ඤාණචරියා, අනාගාමිඵලසමාපත්ති ඤාණචරියා, අරහත්තමග්ගො ඤාණචරියා, අරහත්තඵලසමාපත්ති ඤාණචරියා – ඉමාහි සොළසහි ඤාණචරියාහි.

84. Thế nào là mười sáu tuệ hành? Quán vô thường là tuệ hành, quán khổ là tuệ hành, quán vô ngã là tuệ hành, quán yếm ly là tuệ hành, quán ly tham là tuệ hành, quán đoạn diệt là tuệ hành, quán từ bỏ là tuệ hành, quán thoát ly là tuệ hành, đạo Tu-đà-hoàn là tuệ hành, nhập quả Tu-đà-hoàn là tuệ hành, đạo Tư-đà-hàm là tuệ hành, nhập quả Tư-đà-hàm là tuệ hành, đạo A-na-hàm là tuệ hành, nhập quả A-na-hàm là tuệ hành, đạo A-la-hán là tuệ hành, nhập quả A-la-hán là tuệ hành – đây là mười sáu tuệ hành.

85. නවහි සමාධිචරියාහීති කතමාහි නවහි සමාධිචරියාහි? පඨමං ඣානං සමාධිචරියා, දුතියං ඣානං සමාධිචරියා, තතියං ඣානං සමාධිචරියා, චතුත්ථං ඣානං සමාධිචරියා, ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්ති…පෙ… විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්ති… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්ති… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්ති සමාධිචරියා. පඨමං ඣානං පටිලාභත්ථාය විතක්කො ච විචාරො ච පීති ච සුඛඤ්ච චිත්තෙකග්ගතා ච…පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය විතක්කො ච විචාරො ච පීති ච සුඛඤ්ච චිත්තෙකග්ගතා ච – ඉමාහි නවහි සමාධිචරියාහි.

85. Thế nào là chín định hành? Sơ thiền là định hành, nhị thiền là định hành, tam thiền là định hành, tứ thiền là định hành, không vô biên xứ định... cho đến... viññāṇañcāyatanasamāpatti… ākiñcaññāyatanasamāpatti… phi tưởng phi phi tưởng xứ định là định hành. Để chứng đắc sơ thiền, có tầm, có tứ, có hỷ, có lạc, có nhất tâm... cho đến... để chứng đắc phi tưởng phi phi tưởng xứ định, có tầm, có tứ, có hỷ, có lạc, có nhất tâm – đây là chín định hành.

වසීති පඤ්ච වසියො. ආවජ්ජනවසී, සමාපජ්ජනවසී, අධිට්ඨානවසී, වුට්ඨානවසී, පච්චවෙක්ඛණාවසී. පඨමං ඣානං යත්ථිච්ඡකං යදිච්ඡකං යාවතිච්ඡකං ආවජ්ජති; ආවජ්ජනාය දන්ධායිතත්තං නත්ථීති – ආවජ්ජනවසී. පඨමං ඣානං යත්ථිච්ඡකං යදිච්ඡකං යාවතිච්ඡකං සමාපජ්ජති; සමාපජ්ජනාය දන්ධායිතත්තං නත්ථීති – සමාපජ්ජනවසී. පඨමං ඣානං යත්ථිච්ඡකං යදිච්ඡකං යාවතිච්ඡකං අධිට්ඨාති[Pg.97]; අධිට්ඨානෙ දන්ධායිතත්තං නත්ථීති – අධිට්ඨානවසී. පඨමං ඣානං යත්ථිච්ඡකං යදිච්ඡකං යාවතිච්ඡකං වුට්ඨාති; වුට්ඨානෙ දන්ධායිතත්තං නත්ථීති – වුට්ඨානවසී. පඨමං ඣානං යත්ථිච්ඡකං යදිච්ඡකං යාවතිච්ඡකං පච්චවෙක්ඛති; පච්චවෙක්ඛණාය දන්ධායිතත්තං නත්ථීති – පච්චවෙක්ඛණාවසී.

Về thuần thục (vasī), có năm sự thuần thục: thuần thục trong hướng tâm (āvajjanavasī), thuần thục trong nhập định (samāpajjanavasī), thuần thục trong quyết định (adhiṭṭhānavasī), thuần thục trong xuất định (vuṭṭhānavasī), thuần thục trong phản khán (paccavekkhaṇāvasī). Vị ấy hướng tâm đến sơ thiền ở bất cứ nơi nào mong muốn, bất cứ khi nào mong muốn, trong bất cứ thời gian nào mong muốn; không có sự chậm chạp trong việc hướng tâm – đó là thuần thục trong hướng tâm. Vị ấy nhập sơ thiền ở bất cứ nơi nào mong muốn, bất cứ khi nào mong muốn, trong bất cứ thời gian nào mong muốn; không có sự chậm chạp trong việc nhập định – đó là thuần thục trong nhập định. Vị ấy quyết định (thời gian) sơ thiền ở bất cứ nơi nào mong muốn, bất cứ khi nào mong muốn, trong bất cứ thời gian nào mong muốn; không có sự chậm chạp trong việc quyết định – đó là thuần thục trong quyết định. Vị ấy xuất khỏi sơ thiền ở bất cứ nơi nào mong muốn, bất cứ khi nào mong muốn, trong bất cứ thời gian nào mong muốn; không có sự chậm chạp trong việc xuất định – đó là thuần thục trong xuất định. Vị ấy phản khán sơ thiền ở bất cứ nơi nào mong muốn, bất cứ khi nào mong muốn, trong bất cứ thời gian nào mong muốn; không có sự chậm chạp trong việc phản khán – đó là thuần thục trong phản khán.

දුතියං ඣානං…පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිං යත්ථිච්ඡකං යදිච්ඡකං යාවතිච්ඡකං ආවජ්ජති; ආවජ්ජනාය දන්ධායිතත්තං නත්ථීති – ආවජ්ජනවසී. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිං යත්ථිච්ඡකං යදිච්ඡකං යාවතිච්ඡකං සමාපජ්ජති…පෙ… අධිට්ඨාති… වුට්ඨාති… පච්චවෙක්ඛති; පච්චවෙක්ඛණාය දන්ධායිතත්තං නත්ථීති – පච්චවෙක්ඛණාවසී. ඉමා පඤ්ච වසියො. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ද්වීහි බලෙහි සමන්නාගතත්තා තයො ච සඞ්ඛාරානං පටිපස්සද්ධියා සොළසහි ඤාණචරියාහි නවහි සමාධිචරියාහි වසීභාවතා පඤ්ඤා නිරොධසමාපත්තියා ඤාණං’’.

Đối với nhị thiền... cho đến... đối với phi tưởng phi phi tưởng xứ định, vị ấy hướng tâm ở bất cứ nơi nào mong muốn, bất cứ khi nào mong muốn, trong bất cứ thời gian nào mong muốn; không có sự chậm chạp trong việc hướng tâm – đó là thuần thục trong hướng tâm. Vị ấy nhập phi tưởng phi phi tưởng xứ định ở bất cứ nơi nào mong muốn, bất cứ khi nào mong muốn, trong bất cứ thời gian nào mong muốn... cho đến... quyết định... xuất định... phản khán; không có sự chậm chạp trong việc phản khán – đó là thuần thục trong phản khán. Đây là năm sự thuần thục. Trí tuệ ấy, do ý nghĩa biết rõ nên là trí (ñāṇa), do ý nghĩa hiểu biết thấu đáo nên là tuệ (paññā). Do đó, có lời dạy rằng: ‘Do được trang bị hai năng lực, do sự an tịnh của ba loại hành, do mười sáu tuệ hành, do chín định hành, do trạng thái thuần thục, tuệ ấy là trí về nhập diệt thọ tưởng định’.

නිරොධසමාපත්තිඤාණනිද්දෙසො චතුත්තිංසතිමො.

Phần giải thích chi tiết về trí nhập diệt thọ tưởng định, thứ ba mươi tư.

35. පරිනිබ්බානඤාණනිද්දෙසො

35. Phần giải thích về trí bát-niết-bàn

86. කථං සම්පජානස්ස පවත්තපරියාදානෙ පඤ්ඤා පරිනිබ්බානෙ ඤාණං? ඉධ සම්පජානො නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දස්ස පවත්තං පරියාදියති, අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදස්ස පවත්තං පරියාදියති, ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධස්ස පවත්තං පරියාදියති, අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චස්ස පවත්තං පරියාදියති, ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡාය…පෙ… ඤාණෙන අවිජ්ජාය… පාමොජ්ජෙන අරතියා … පඨමෙන ඣානෙන නීවරණානං පවත්තං පරියාදියති…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසානං පවත්තං පරියාදියති.

86. Thế nào là tuệ trong sự chấm dứt các pháp hiện hành của người có tỉnh giác là trí về bát-niết-bàn? Ở đây, người có tỉnh giác dùng sự xuất ly để chấm dứt sự hiện hành của dục tham, dùng tâm vô sân để chấm dứt sự hiện hành của sân hận, dùng tưởng về ánh sáng để chấm dứt sự hiện hành của hôn trầm thụy miên, dùng tâm không phóng dật để chấm dứt sự hiện hành của trạo cử, dùng sự xác định các pháp để chấm dứt sự hiện hành của hoài nghi... cho đến... dùng trí tuệ để chấm dứt (sự hiện hành của) vô minh... dùng sự hân hoan để chấm dứt (sự hiện hành của) sự bất mãn... dùng sơ thiền để chấm dứt sự hiện hành của các triền cái... cho đến... dùng đạo A-la-hán để chấm dứt sự hiện hành của tất cả phiền não.

අථ වා පන සම්පජානස්ස අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායන්තස්ස ඉදඤ්චෙව චක්ඛුපවත්තං පරියාදියති, අඤ්ඤඤ්ච චක්ඛුපවත්තං න උප්පජ්ජති. ඉදඤ්චෙව සොතපවත්තං…පෙ… ඝානපවත්තං… ජිව්හාපවත්තං… කායපවත්තං… මනොපවත්තං පරියාදියති, අඤ්ඤඤ්ච මනොපවත්තං න උප්පජ්ජති. ඉදං සම්පජානස්ස පවත්තපරියාදානෙ [Pg.98] පඤ්ඤා පරිනිබ්බානෙ ඤාණං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘සම්පජානස්ස පවත්තපරියාදානෙ පඤ්ඤා පරිනිබ්බානෙ ඤාණං’’.

Lại nữa, đối với người có tỉnh giác đang nhập vô dư y niết-bàn giới, sự hiện hành của chính con mắt này được chấm dứt, và sự hiện hành của con mắt khác không khởi sanh. Sự hiện hành của chính cái tai này... cho đến... sự hiện hành của cái mũi... sự hiện hành của cái lưỡi... sự hiện hành của cái thân... sự hiện hành của ý này được chấm dứt, và sự hiện hành của ý khác không khởi sanh. Đây là tuệ trong sự chấm dứt các pháp hiện hành của người có tỉnh giác là trí về bát-niết-bàn. Trí tuệ ấy, do ý nghĩa biết rõ nên là trí (ñāṇa), do ý nghĩa hiểu biết thấu đáo nên là tuệ (paññā). Do đó, có lời dạy rằng: ‘Tuệ trong sự chấm dứt các pháp hiện hành của người có tỉnh giác là trí về bát-niết-bàn’.

පරිනිබ්බානඤාණනිද්දෙසො පඤ්චතිංසතිමො.

Phần giải thích chi tiết về trí bát-niết-bàn, thứ ba mươi lăm.

36. සමසීසට්ඨඤාණනිද්දෙසො

36. Phần giải thích về trí đồng đẳng.

87. කථං සබ්බධම්මානං සම්මා සමුච්ඡෙදෙ නිරොධෙ ච අනුපට්ඨානතා පඤ්ඤා සමසීසට්ඨෙ ඤාණං? සබ්බධම්මානන්ති – පඤ්චක්ඛන්ධා, ද්වාදසායතනානි, අට්ඨාරස ධාතුයො, කුසලා ධම්මා, අකුසලා ධම්මා, අබ්‍යාකතා ධම්මා, කාමාවචරා ධම්මා, රූපාවචරා ධම්මා, අරූපාවචරා ධම්මා, අපරියාපන්නා ධම්මා. සම්මා සමුච්ඡෙදෙති නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දං සම්මා සමුච්ඡින්දති. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදං සම්මා සමුච්ඡින්දති. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං සම්මා සමුච්ඡින්දති. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං සම්මා සමුච්ඡින්දති. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡං සම්මා සමුච්ඡින්දති. ඤාණෙන අවිජ්ජං සම්මා සමුච්ඡින්දති. පාමොජ්ජෙන අරතිං සම්මා සමුච්ඡින්දති. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණෙ සම්මා සමුච්ඡින්දති…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ සම්මා සමුච්ඡින්දති.

87. Thế nào là trí tuệ về sự không sanh khởi lại trong sự chánh đoạn diệt và sự diệt tận của tất cả các pháp là trí tuệ trong ý nghĩa bình đẳng và đứng đầu? Trong câu ‘tất cả các pháp’ (sabbadhammānaṃ) – là năm uẩn, mười hai xứ, mười tám giới, các pháp thiện, các pháp bất thiện, các pháp vô ký, các pháp Dục giới, các pháp Sắc giới, các pháp Vô Sắc giới, các pháp Siêu thế. Trong câu ‘chánh đoạn diệt’ (sammā samucchede), do nhờ sự xuất ly nên chánh đoạn diệt được dục tham. Do nhờ tâm vô sân nên chánh đoạn diệt được sân hận. Do nhờ quang tưởng nên chánh đoạn diệt được hôn trầm thụy miên. Do nhờ sự không tán loạn nên chánh đoạn diệt được trạo cử. Do nhờ sự xác định các pháp nên chánh đoạn diệt được hoài nghi. Do nhờ trí tuệ nên chánh đoạn diệt được vô minh. Do nhờ sự hân hoan nên chánh đoạn diệt được sự không hoan hỷ. Do nhờ thiền thứ nhất nên chánh đoạn diệt được các triền cái... cho đến... do nhờ đạo A-la-hán nên chánh đoạn diệt được tất cả phiền não.

නිරොධෙති නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දං නිරොධෙති. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදං නිරොධෙති. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං නිරොධෙති. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං නිරොධෙති. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡං නිරොධෙති. ඤාණෙන අවිජ්ජං නිරොධෙති. පාමොජ්ජෙන අරතිං නිරොධෙති. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණෙ නිරොධෙති…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ නිරොධෙති.

Trong câu ‘diệt tận’ (nirodheti), do nhờ sự xuất ly nên làm cho dục tham được diệt tận. Do nhờ tâm vô sân nên làm cho sân hận được diệt tận. Do nhờ quang tưởng nên làm cho hôn trầm thụy miên được diệt tận. Do nhờ sự không tán loạn nên làm cho trạo cử được diệt tận. Do nhờ sự xác định các pháp nên làm cho hoài nghi được diệt tận. Do nhờ trí tuệ nên làm cho vô minh được diệt tận. Do nhờ sự hân hoan nên làm cho sự không hoan hỷ được diệt tận. Do nhờ thiền thứ nhất nên làm cho các triền cái được diệt tận... cho đến... do nhờ đạo A-la-hán nên làm cho tất cả phiền não được diệt tận.

අනුපට්ඨානතාති නෙක්ඛම්මං පටිලද්ධස්ස කාමච්ඡන්දො න උපට්ඨාති. අබ්‍යාපාදං පටිලද්ධස්ස බ්‍යාපාදො න උපට්ඨාති. ආලොකසඤ්ඤං පටිලද්ධස්ස ථිනමිද්ධං න උපට්ඨාති. අවික්ඛෙපං පටිලද්ධස්ස උද්ධච්චං න උපට්ඨාති. ධම්මවවත්ථානං පටිලද්ධස්ස විචිකිච්ඡා න උපට්ඨාති. ඤාණං පටිලද්ධස්ස අවිජ්ජා න උපට්ඨාති. පාමොජ්ජං පටිලද්ධස්ස අරති න උපට්ඨාති. පඨමං ඣානං පටිලද්ධස්ස නීවරණා න උපට්ඨහන්ති…පෙ… අරහත්තමග්ගං පටිලද්ධස්ස සබ්බකිලෙසා න උපට්ඨහන්ති.

Trong câu ‘sự không sanh khởi lại’ (anupaṭṭhānatā), đối với người đã chứng đắc sự xuất ly, dục tham không sanh khởi. Đối với người đã chứng đắc tâm vô sân, sân hận không sanh khởi. Đối với người đã chứng đắc quang tưởng, hôn trầm thụy miên không sanh khởi. Đối với người đã chứng đắc sự không tán loạn, trạo cử không sanh khởi. Đối với người đã chứng đắc sự xác định các pháp, hoài nghi không sanh khởi. Đối với người đã chứng đắc trí tuệ, vô minh không sanh khởi. Đối với người đã chứng đắc sự hân hoan, sự không hoan hỷ không sanh khởi. Đối với người đã chứng đắc thiền thứ nhất, các triền cái không sanh khởi... cho đến... đối với người đã chứng đắc đạo A-la-hán, tất cả phiền não không sanh khởi.

සමන්ති කාමච්ඡන්දස්ස පහීනත්තා නෙක්ඛම්මං සමං. බ්‍යාපාදස්ස පහීනත්තා අබ්‍යාපාදො සමං. ථිනමිද්ධස්ස පහීනත්තා ආලොකසඤ්ඤා සමං. උද්ධච්චස්ස [Pg.99] පහීනත්තා අවික්ඛෙපො සමං. විචිකිච්ඡාය පහීනත්තා ධම්මවවත්ථානං සමං. අවිජ්ජාය පහීනත්තා ඤාණං සමං. අරතියා පහීනත්තා පාමොජ්ජං සමං. නීවරණානං පහීනත්තා පඨමං ඣානං සමං…පෙ… සබ්බකිලෙසානං පහීනත්තා අරහත්තමග්ගො සමං.

Trong câu ‘bình đẳng’ (samaṃ), do vì dục tham đã được đoạn tận nên sự xuất ly được gọi là bình đẳng. Do vì sân hận đã được đoạn tận nên tâm vô sân được gọi là bình đẳng. Do vì hôn trầm thụy miên đã được đoạn tận nên quang tưởng được gọi là bình đẳng. Do vì trạo cử đã được đoạn tận nên sự không tán loạn được gọi là bình đẳng. Do vì hoài nghi đã được đoạn tận nên sự xác định các pháp được gọi là bình đẳng. Do vì vô minh đã được đoạn tận nên trí tuệ được gọi là bình đẳng. Do vì sự không hoan hỷ đã được đoạn tận nên sự hân hoan được gọi là bình đẳng. Do vì các triền cái đã được đoạn tận nên thiền thứ nhất được gọi là bình đẳng... cho đến... do vì tất cả phiền não đã được đoạn tận nên đạo A-la-hán được gọi là bình đẳng.

සීසන්ති තෙරස සීසානි – පලිබොධසීසඤ්ච තණ්හා, විනිබන්ධනසීසඤ්ච මානො, පරාමාසසීසඤ්ච දිට්ඨි, වික්ඛෙපසීසඤ්ච උද්ධච්චං, සංකිලෙසසීසඤ්ච අවිජ්ජා, අධිමොක්ඛසීසඤ්ච සද්ධා, පග්ගහසීසඤ්ච වීරියං, උපට්ඨානසීසඤ්ච සති, අවික්ඛෙපසීසඤ්ච සමාධි, දස්සනසීසඤ්ච පඤ්ඤා, පවත්තසීසඤ්ච ජීවිතින්ද්‍රියං, ගොචරසීසඤ්ච විමොක්ඛො, සඞ්ඛාරසීසඤ්ච නිරොධො. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘සබ්බධම්මානං සම්මා සමුච්ඡෙදෙ නිරොධෙ ච අනුපට්ඨානතා පඤ්ඤා සමසීසට්ඨෙ ඤාණං’’.

Trong câu ‘đứng đầu’ (sīsaṃ), có mười ba pháp đứng đầu: ái là đứng đầu về sự chướng ngại, mạn là đứng đầu về sự trói buộc, tà kiến là đứng đầu về sự chấp thủ sai lầm, trạo cử là đứng đầu về sự tán loạn, vô minh là đứng đầu về sự ô nhiễm, tín là đứng đầu về sự quyết định, tinh tấn là đứng đầu về sự nỗ lực, niệm là đứng đầu về sự an trú, định là đứng đầu về sự không tán loạn, tuệ là đứng đầu về sự thấy biết, mạng quyền là đứng đầu về sự hiện hành, giải thoát là đứng đầu về cảnh giới, sự diệt tận là đứng đầu về các pháp hữu vi. Trí tuệ ấy, theo ý nghĩa biết rõ nên là trí (ñāṇaṃ), theo ý nghĩa hiểu biết thấu đáo nên là tuệ (paññā). Do đó, được nói rằng: ‘Trí tuệ về sự không sanh khởi lại trong sự chánh đoạn diệt và sự diệt tận của tất cả các pháp là trí tuệ trong ý nghĩa bình đẳng và đứng đầu’.

සමසීසට්ඨඤාණනිද්දෙසො ඡත්තිංසතිමො.

Phần giải về trí tuệ trong ý nghĩa bình đẳng và đứng đầu, thứ ba mươi sáu.

37. සල්ලෙඛට්ඨඤාණනිද්දෙසො

37. Phần giải về trí tuệ trong ý nghĩa làm cho suy giảm.

88. කථං පුථුනානත්තෙකත්තතෙජපරියාදානෙ පඤ්ඤා සල්ලෙඛට්ඨෙ ඤාණං? පුථූති – රාගො පුථු, දොසො පුථු, මොහො පුථු, කොධො…පෙ… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… ඉස්සා… මච්ඡරියං… මායා… සාඨෙය්‍යං… ථම්භො… සාරම්භො… මානො… අතිමානො… මදො… පමාදො… සබ්බෙ කිලෙසා… සබ්බෙ දුච්චරිතා… සබ්බෙ අභිසඞ්ඛාරා… සබ්බෙ භවගාමිකම්මා.

88. Thế nào là trí tuệ trong sự làm cho suy giảm uy lực của các pháp riêng lẻ, khác biệt, và đồng nhất là trí tuệ trong ý nghĩa làm cho suy giảm? Trong câu ‘riêng lẻ’ (puthu) – tham là riêng lẻ, sân là riêng lẻ, si là riêng lẻ, phẫn nộ... cho đến... hiềm hận... não hại... giả dối... tật đố... xan tham... xảo trá... gian manh... ngoan cố... tranh cạnh... kiêu mạn... quá mạn... say sưa... phóng dật... tất cả phiền não... tất cả hành vi xấu ác... tất cả các pháp hữu vi... tất cả các nghiệp dẫn đến tái sanh.

නානත්තෙකත්තන්ති කාමච්ඡන්දො නානත්තං, නෙක්ඛම්මං එකත්තං. බ්‍යාපාදො නානත්තං, අබ්‍යාපාදො එකත්තං. ථිනමිද්ධං නානත්තං, ආලොකසඤ්ඤා එකත්තං. උද්ධච්චං නානත්තං, අවික්ඛෙපො එකත්තං. විචිකිච්ඡා නානත්තං, ධම්මවවත්ථානං එකත්තං. අවිජ්ජා නානත්තං, ඤාණං එකත්තං. අරති නානත්තං, පාමොජ්ජං එකත්තං. නීවරණා නානත්තං, පඨමං ඣානං එකත්තං…පෙ… සබ්බෙ කිලෙසා නානත්තං, අරහත්තමග්ගො එකත්තං.

Trong câu ‘khác biệt và đồng nhất’ (nānattekattanti), dục tham là khác biệt, sự xuất ly là đồng nhất. Sân hận là khác biệt, tâm vô sân là đồng nhất. Hôn trầm thụy miên là khác biệt, quang tưởng là đồng nhất. Trạo cử là khác biệt, sự không tán loạn là đồng nhất. Hoài nghi là khác biệt, sự xác định các pháp là đồng nhất. Vô minh là khác biệt, trí tuệ là đồng nhất. Sự không hoan hỷ là khác biệt, sự hân hoan là đồng nhất. Các triền cái là khác biệt, thiền thứ nhất là đồng nhất... cho đến... tất cả phiền não là khác biệt, đạo A-la-hán là đồng nhất.

තෙජොති පඤ්ච තෙජා – චරණතෙජො, ගුණතෙජො, පඤ්ඤාතෙජො, පුඤ්ඤතෙජො, ධම්මතෙජො. චරණතෙජෙන තෙජිතත්තා දුස්සීල්‍යතෙජං පරියාදියති. ගුණතෙජෙන තෙජිතත්තා අගුණතෙජං පරියාදියති. පඤ්ඤාතෙජෙන තෙජිතත්තා දුප්පඤ්ඤතෙජං පරියාදියති. පුඤ්ඤතෙජෙන තෙජිතත්තා [Pg.100] අපුඤ්ඤතෙජං පරියාදියති. ධම්මතෙජෙන තෙජිතත්තා අධම්මතෙජං පරියාදියති.

Trong câu ‘uy lực’ (tejo), có năm loại uy lực – uy lực của phẩm hạnh, uy lực của đức hạnh, uy lực của trí tuệ, uy lực của phước báu, uy lực của Chánh pháp. Do vì được rực sáng bởi uy lực của phẩm hạnh nên uy lực của sự vô giới bị tiêu trừ. Do vì được rực sáng bởi uy lực của đức hạnh nên uy lực của sự không có đức hạnh bị tiêu trừ. Do vì được rực sáng bởi uy lực của trí tuệ nên uy lực của sự kém trí tuệ bị tiêu trừ. Do vì được rực sáng bởi uy lực của phước báu nên uy lực của sự vô phước bị tiêu trừ. Do vì được rực sáng bởi uy lực của Chánh pháp nên uy lực của phi pháp bị tiêu trừ.

සල්ලෙඛොති කාමච්ඡන්දො අසල්ලෙඛො, නෙක්ඛම්මං සල්ලෙඛො. බ්‍යාපාදො අසල්ලෙඛො, අබ්‍යාපාදො සල්ලෙඛො. ථිනමිද්ධං අසල්ලෙඛො, ආලොකසඤ්ඤා සල්ලෙඛො. උද්ධච්චං අසල්ලෙඛො, අවික්ඛෙපො සල්ලෙඛො. විචිකිච්ඡා අසල්ලෙඛො, ධම්මවවත්ථානං සල්ලෙඛො. අවිජ්ජා අසල්ලෙඛො, ඤාණං සල්ලෙඛො. අරති අසල්ලෙඛො, පාමොජ්ජං සල්ලෙඛො. නීවරණා අසල්ලෙඛො, පඨමං ඣානං සල්ලෙඛො…පෙ… සබ්බකිලෙසා අසල්ලෙඛො, අරහත්තමග්ගො සල්ලෙඛො. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘පුථුනානත්තතෙජපරියාදානෙ පඤ්ඤා සල්ලෙඛට්ඨෙ ඤාණං’’.

Trong câu ‘làm cho suy giảm’ (sallekho), dục tham là không làm cho suy giảm, sự xuất ly là làm cho suy giảm. Sân hận là không làm cho suy giảm, tâm vô sân là làm cho suy giảm. Hôn trầm thụy miên là không làm cho suy giảm, quang tưởng là làm cho suy giảm. Trạo cử là không làm cho suy giảm, sự không tán loạn là làm cho suy giảm. Hoài nghi là không làm cho suy giảm, sự xác định các pháp là làm cho suy giảm. Vô minh là không làm cho suy giảm, trí tuệ là làm cho suy giảm. Sự không hoan hỷ là không làm cho suy giảm, sự hân hoan là làm cho suy giảm. Các triền cái là không làm cho suy giảm, thiền thứ nhất là làm cho suy giảm... cho đến... tất cả phiền não là không làm cho suy giảm, đạo A-la-hán là làm cho suy giảm. Trí tuệ ấy, theo ý nghĩa biết rõ nên là trí (ñāṇaṃ), theo ý nghĩa hiểu biết thấu đáo nên là tuệ (paññā). Do đó, được nói rằng: ‘Trí tuệ trong sự làm cho suy giảm uy lực của các pháp riêng lẻ, khác biệt, và đồng nhất là trí tuệ trong ý nghĩa làm cho suy giảm’.

සල්ලෙඛට්ඨඤාණනිද්දෙසො සත්තතිංසතිමො.

Phần giải về trí tuệ trong ý nghĩa làm cho suy giảm, thứ ba mươi bảy.

38. වීරියාරම්භඤාණනිද්දෙසො

38. Phần giải thích về trí tuệ khởi sự tinh tấn.

89. කථං අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං? අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං. උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං. අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං. උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං.

89. Thế nào là trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi? Trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi để các pháp ác bất thiện chưa sanh không sanh khởi. Trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi để đoạn tận các pháp ác bất thiện đã sanh. Trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi để các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi. Trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi để các pháp thiện đã sanh được an trú, không bị quên lãng, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn.

අනුප්පන්නස්ස කාමච්ඡන්දස්ස අනුප්පාදාය අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං. උප්පන්නස්ස කාමච්ඡන්දස්ස පහානාය අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං. අනුප්පන්නස්ස නෙක්ඛම්මස්ස උප්පාදාය අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං. උප්පන්නස්ස නෙක්ඛම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං…පෙ….

Trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi để dục tham chưa sanh không sanh khởi. Trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi để đoạn tận dục tham đã sanh. Trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi để sự xuất ly chưa sanh được sanh khởi. Trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi để sự xuất ly đã sanh được an trú, không bị quên lãng, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. ...v.v...

අනුප්පන්නානං සබ්බකිලෙසානං අනුප්පාදාය අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං. උප්පන්නානං සබ්බකිලෙසානං පහානාය අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ [Pg.101] පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං…පෙ… අනුප්පන්නස්ස අරහත්තමග්ගස්ස උප්පාදාය අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං. උප්පන්නස්ස අරහත්තමග්ගස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘අසල්ලීනත්තපහිතත්තපග්ගහට්ඨෙ පඤ්ඤා වීරියාරම්භෙ ඤාණං’’.

Trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi để tất cả phiền não chưa sanh không sanh khởi. Trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi để đoạn tận tất cả phiền não đã sanh. ...v.v... Trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi để A-la-hán Đạo chưa sanh được sanh khởi. Trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi để A-la-hán Đạo đã sanh được an trú, không bị quên lãng, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Cái ấy là trí (ñāṇa) theo ý nghĩa biết; là tuệ (paññā) theo ý nghĩa biết rõ. Do đó được nói rằng: “Trí tuệ về sự khởi sự tinh tấn là tuệ trong ý nghĩa sách tấn (tâm) không co rút, (tâm) được hướng đi.”

වීරියාරම්භඤාණනිද්දෙසො අට්ඨතිංසතිමො.

Phần giải thích về trí tuệ khởi sự tinh tấn là thứ ba mươi tám.

39. අත්ථසන්දස්සනඤාණනිද්දෙසො

39. Phần giải thích về trí tuệ thấy rõ ý nghĩa.

90. කථං නානාධම්මප්පකාසනතා පඤ්ඤා අත්ථසන්දස්සනෙ ඤාණං? නානාධම්මාති පඤ්චක්ඛන්ධා, ද්වාදසායතනානි, අට්ඨාරස ධාතුයො, කුසලා ධම්මා, අකුසලා ධම්මා, අබ්‍යාකතා ධම්මා, කාමාවචරා ධම්මා, රූපාවචරා ධම්මා, අරූපාවචරා ධම්මා, අපරියාපන්නා ධම්මා.

90. Thế nào là trí tuệ thấy rõ ý nghĩa là tuệ có tính chất làm sáng tỏ các pháp khác nhau? Các pháp khác nhau là năm uẩn, mười hai xứ, mười tám giới, các pháp thiện, các pháp bất thiện, các pháp vô ký, các pháp Dục giới, các pháp Sắc giới, các pháp Vô Sắc giới, các pháp Siêu thế.

පකාසනතාති රූපං අනිච්චතො පකාසෙති, රූපං දුක්ඛතො පකාසෙති, රූපං අනත්තතො පකාසෙති. වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… චක්ඛුං…පෙ… ජරාමරණං අනිච්චතො පකාසෙති, ජරාමරණං දුක්ඛතො පකාසෙති, ජරාමරණං අනත්තතො පකාසෙති.

Tính chất làm sáng tỏ là làm sáng tỏ sắc là vô thường, làm sáng tỏ sắc là khổ, làm sáng tỏ sắc là vô ngã. Thọ...v.v... tưởng... các hành... thức... mắt...v.v... già và chết là vô thường, làm sáng tỏ già và chết là khổ, làm sáng tỏ già và chết là vô ngã.

අත්ථසන්දස්සනෙති කාමච්ඡන්දං පජහන්තො නෙක්ඛම්මත්ථං සන්දස්සෙති. බ්‍යාපාදං පජහන්තො අබ්‍යාපාදත්ථං සන්දස්සෙති. ථිනමිද්ධං පජහන්තො ආලොකසඤ්ඤත්ථං සන්දස්සෙති. උද්ධච්චං පජහන්තො අවික්ඛෙපත්ථං සන්දස්සෙති. විචිකිච්ඡං පජහන්තො ධම්මවවත්ථානත්ථං සන්දස්සෙති. අවිජ්ජං පජහන්තො ඤාණත්ථං සන්දස්සෙති. අරතිං පජහන්තො පාමොජ්ජත්ථං සන්දස්සෙති. නීවරණෙ පජහන්තො පඨමඣානත්ථං සන්දස්සෙති …පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තො අරහත්තමග්ගත්ථං සන්දස්සෙති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘නානාධම්මපකාසනතා පඤ්ඤා අත්ථසන්දස්සනෙ ඤාණං’’.

Thấy rõ ý nghĩa là trong khi đoạn tận dục tham, vị ấy thấy rõ ý nghĩa của sự xuất ly. Trong khi đoạn tận sân, vị ấy thấy rõ ý nghĩa của vô sân. Trong khi đoạn tận hôn trầm thụy miên, vị ấy thấy rõ ý nghĩa của tưởng về ánh sáng. Trong khi đoạn tận trạo cử, vị ấy thấy rõ ý nghĩa của sự không phóng dật. Trong khi đoạn tận hoài nghi, vị ấy thấy rõ ý nghĩa của sự xác định pháp. Trong khi đoạn tận vô minh, vị ấy thấy rõ ý nghĩa của trí tuệ. Trong khi đoạn tận sự không hoan hỷ, vị ấy thấy rõ ý nghĩa của sự hân hoan. Trong khi đoạn tận các triền cái, vị ấy thấy rõ ý nghĩa của Sơ thiền. ...v.v... Trong khi đoạn tận tất cả phiền não, vị ấy thấy rõ ý nghĩa của A-la-hán Đạo. Cái ấy là trí (ñāṇa) theo ý nghĩa biết; là tuệ (paññā) theo ý nghĩa biết rõ. Do đó được nói rằng: “Trí tuệ thấy rõ ý nghĩa là tuệ có tính chất làm sáng tỏ các pháp khác nhau.”

අත්ථසන්දස්සනඤාණනිද්දෙසො නවතිංසතිමො.

Phần giải thích về trí tuệ thấy rõ ý nghĩa là thứ ba mươi chín.

40. දස්සනවිසුද්ධිඤාණනිද්දෙසො

40. Phần giải thích về trí tuệ thanh tịnh tri kiến.

91. කථං [Pg.102] සබ්බධම්මානං එකසඞ්ගහතානානත්තෙකත්තපටිවෙධෙ පඤ්ඤා දස්සනවිසුද්ධිඤාණං? සබ්බධම්මානන්ති පඤ්චක්ඛන්ධා…පෙ… අපරියාපන්නා ධම්මා.

91. Thế nào là trí tuệ thanh tịnh tri kiến là tuệ trong sự thông suốt tính đồng nhất và dị biệt của tất cả các pháp được thu nhiếp làm một? Tất cả các pháp là năm uẩn...v.v... các pháp Siêu thế.

එකසඞ්ගහතාති ද්වාදසහි ආකාරෙහි සබ්බෙ ධම්මා එකසඞ්ගහිතා. තථට්ඨෙන, අනත්තට්ඨෙන, සච්චට්ඨෙන, පටිවෙධට්ඨෙන, අභිජානනට්ඨෙන, පරිජානනට්ඨෙන, ධම්මට්ඨෙන, ධාතුට්ඨෙන, ඤාතට්ඨෙන, සච්ඡිකිරියට්ඨෙන, ඵුසනට්ඨෙන, අභිසමයට්ඨෙන – ඉමෙහි ද්වාදසහි ආකාරෙහි සබ්බෙ ධම්මා එකසඞ්ගහිතා.

Được thu nhiếp làm một là tất cả các pháp được thu nhiếp làm một bởi mười hai phương diện: theo ý nghĩa như thật, theo ý nghĩa vô ngã, theo ý nghĩa sự thật, theo ý nghĩa thông suốt, theo ý nghĩa thắng tri, theo ý nghĩa biến tri, theo ý nghĩa pháp, theo ý nghĩa giới, theo ý nghĩa được biết, theo ý nghĩa chứng ngộ, theo ý nghĩa xúc chạm, theo ý nghĩa liễu ngộ. Tất cả các pháp được thu nhiếp làm một bởi mười hai phương diện này.

නානත්තෙකත්තන්ති කාමච්ඡන්දො නානත්තං, නෙක්ඛම්මං එකත්තං…පෙ… සබ්බකිලෙසා නානත්තං, අරහත්තමග්ගො එකත්තං.

Tính dị biệt và đồng nhất là dục tham là dị biệt, sự xuất ly là đồng nhất. ...v.v... tất cả phiền não là dị biệt, A-la-hán Đạo là đồng nhất.

පටිවෙධෙති දුක්ඛසච්චං පරිඤ්ඤාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති. සමුදයසච්චං පහානපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති. නිරොධසච්චං සච්ඡිකිරියාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති. මග්ගසච්චං භාවනාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති.

Thông suốt là vị ấy thông suốt Khổ đế bằng sự thông suốt của biến tri. Vị ấy thông suốt Tập đế bằng sự thông suốt của sự đoạn tận. Vị ấy thông suốt Diệt đế bằng sự thông suốt của sự chứng ngộ. Vị ấy thông suốt Đạo đế bằng sự thông suốt của sự tu tập.

දස්සනවිසුද්ධීති සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනං විසුජ්ඣති; සොතාපත්තිඵලක්ඛණෙ දස්සනං විසුද්ධං. සකදාගාමිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනං විසුජ්ඣති; සකදාගාමිඵලක්ඛණෙ දස්සනං විසුද්ධං. අනාගාමිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනං විසුජ්ඣති; අනාගාමිඵලක්ඛණෙ දස්සනං විසුද්ධං. අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ දස්සනං විසුජ්ඣති; අරහත්තඵලක්ඛණෙ දස්සනං විසුද්ධං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘සබ්බධම්මානං එකසඞ්ගහතානානත්තෙකත්තපටිවෙධෙ පඤ්ඤා දස්සනවිසුද්ධිඤාණං’’.

Thanh tịnh tri kiến là trong sát-na Tu-đà-hoàn Đạo, tri kiến được thanh tịnh; trong sát-na Tu-đà-hoàn Quả, tri kiến đã thanh tịnh. Trong sát-na Tư-đà-hàm Đạo, tri kiến được thanh tịnh; trong sát-na Tư-đà-hàm Quả, tri kiến đã thanh tịnh. Trong sát-na A-na-hàm Đạo, tri kiến được thanh tịnh; trong sát-na A-na-hàm Quả, tri kiến đã thanh tịnh. Trong sát-na A-la-hán Đạo, tri kiến được thanh tịnh; trong sát-na A-la-hán Quả, tri kiến đã thanh tịnh. Cái ấy là trí (ñāṇa) theo ý nghĩa biết; là tuệ (paññā) theo ý nghĩa biết rõ. Do đó được nói rằng: “Trí tuệ thanh tịnh tri kiến là tuệ trong sự thông suốt tính đồng nhất và dị biệt của tất cả các pháp được thu nhiếp làm một.”

දස්සනවිසුද්ධිඤාණනිද්දෙසො චත්තාලීසමො.

Phần giải thích về trí tuệ thanh tịnh tri kiến là thứ bốn mươi.

41. ඛන්තිඤාණනිද්දෙසො

41. Sự giải thích chi tiết về Nhẫn Trí

92. කථං විදිතත්තා පඤ්ඤා ඛන්තිඤාණං? රූපං අනිච්චතො විදිතං, රූපං දුක්ඛතො විදිතං, රූපං අනත්තතො විදිතං. යං යං විදිතං තං තං ඛමතීති – විදිතත්තා පඤ්ඤා ඛන්තිඤාණං. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං… චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණං අනිච්චතො විදිතං, ජරාමරණං දුක්ඛතො විදිතං, ජරාමරණං අනත්තතො විදිතං. යං යං විදිතං තං තං ඛමතීති – විදිතත්තා පඤ්ඤා ඛන්තිඤාණං. තං [Pg.103] ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘විදිතත්තා පඤ්ඤා ඛන්තිඤාණං’’.

92. Thế nào là trí tuệ do đã được biết rõ là nhẫn trí? Sắc được biết rõ là vô thường, sắc được biết rõ là khổ, sắc được biết rõ là vô ngã. Pháp nào được biết rõ, vị ấy chấp nhận pháp ấy. Như vậy, trí tuệ do đã được biết rõ là nhẫn trí. Thọ... (cho đến)... tưởng... các hành... thức... mắt... (cho đến)... già và chết được biết rõ là vô thường, già và chết được biết rõ là khổ, già và chết được biết rõ là vô ngã. Pháp nào được biết rõ, vị ấy chấp nhận pháp ấy. Như vậy, trí tuệ do đã được biết rõ là nhẫn trí. Trí ấy, với ý nghĩa là biết nên là trí (ñāṇa), với ý nghĩa là biết một cách thấu đáo nên là tuệ (paññā). Do đó, được nói rằng: ‘Trí tuệ do đã được biết rõ là nhẫn trí’.

ඛන්තිඤාණනිද්දෙසො එකචත්තාලීසමො.

Sự giải thích chi tiết về Nhẫn Trí, phần thứ bốn mươi mốt.

42. පරියොගාහණඤාණනිද්දෙසො

42. Sự giải thích chi tiết về Thẩm Thấu Trí

93. කථං ඵුට්ඨත්තා පඤ්ඤා පරියොගාහණෙ ඤාණං? රූපං අනිච්චතො ඵුසති, රූපං දුක්ඛතො ඵුසති, රූපං අනත්තතො ඵුසති. යං යං ඵුසති තං තං පරියොගාහතීති – ඵුට්ඨත්තා පඤ්ඤා පරියොගාහණෙ ඤාණං. වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… චක්ඛුං…පෙ… ජරාමරණං අනිච්චතො ඵුසති, දුක්ඛතො ඵුසති, අනත්තතො ඵුසති. යං යං ඵුසති තං තං පරියොගාහතීති – ඵුට්ඨත්තා පඤ්ඤා පරියොගාහණෙ ඤාණං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඵුට්ඨත්තා පඤ්ඤා පරියොගාහණෙ ඤාණං’’.

93. Thế nào là trí tuệ do đã tiếp xúc là thẩm thấu trí? Vị ấy tiếp xúc sắc là vô thường, vị ấy tiếp xúc sắc là khổ, vị ấy tiếp xúc sắc là vô ngã. Pháp nào vị ấy tiếp xúc, vị ấy thâm nhập vào pháp ấy. Như vậy, trí tuệ do đã tiếp xúc là thẩm thấu trí. Thọ... (cho đến)... tưởng... các hành... thức... mắt... (cho đến)... già và chết, vị ấy tiếp xúc là vô thường, tiếp xúc là khổ, tiếp xúc là vô ngã. Pháp nào vị ấy tiếp xúc, vị ấy thâm nhập vào pháp ấy. Như vậy, trí tuệ do đã tiếp xúc là thẩm thấu trí. Trí ấy, với ý nghĩa là biết nên là trí (ñāṇa), với ý nghĩa là biết một cách thấu đáo nên là tuệ (paññā). Do đó, được nói rằng: ‘Trí tuệ do đã tiếp xúc là thẩm thấu trí’.

පරියොගාහණඤාණනිද්දෙසො ද්වෙචත්තාලීසමො.

Sự giải thích chi tiết về Thẩm Thấu Trí, phần thứ bốn mươi hai.

43. පදෙසවිහාරඤාණනිද්දෙසො

43. Sự giải thích chi tiết về Trí An Trú Từng Phần

94. කථං සමොදහනෙ පඤ්ඤා පදෙසවිහාරෙ ඤාණං? මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයාපි වෙදයිතං, මිච්ඡාදිට්ඨිවූපසමපච්චයාපි වෙදයිතං. සම්මාදිට්ඨිපච්චයාපි වෙදයිතං, සම්මාදිට්ඨිවූපසමපච්චයාපි වෙදයිතං. මිච්ඡාසඞ්කප්පපච්චයාපි වෙදයිතං, මිච්ඡාසඞ්කප්පවූපසමපච්චයාපි වෙදයිතං. සම්මාසඞ්කප්පපච්චයාපි වෙදයිතං, සම්මාසඞ්කප්පවූපසමපච්චයාපි වෙදයිතං…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්තිපච්චයාපි වෙදයිතං, මිච්ඡාවිමුත්තිවූපසමපච්චයාපි වෙදයිතං. සම්මාවිමුත්තිපච්චයාපි වෙදයිතං, සම්මාවිමුත්තිවූපසමපච්චයාපි වෙදයිතං. ඡන්දපච්චයාපි වෙදයිතං, ඡන්දවූපසමපච්චයාපි වෙදයිතං. විතක්කපච්චයාපි වෙදයිතං, විතක්කවූපසමපච්චයාපි වෙදයිතං. සඤ්ඤාපච්චයාපි වෙදයිතං, සඤ්ඤාවූපසමපච්චයාපි වෙදයිතං.

94. Thế nào là trí tuệ trong sự hợp nhất là trí an trú từng phần? Cảm thọ cũng do duyên tà kiến, cảm thọ cũng do duyên của sự lắng dịu tà kiến. Cảm thọ cũng do duyên chánh kiến, cảm thọ cũng do duyên của sự lắng dịu chánh kiến. Cảm thọ cũng do duyên tà tư duy, cảm thọ cũng do duyên của sự lắng dịu tà tư duy. Cảm thọ cũng do duyên chánh tư duy, cảm thọ cũng do duyên của sự lắng dịu chánh tư duy... (cho đến)... cảm thọ cũng do duyên tà giải thoát, cảm thọ cũng do duyên của sự lắng dịu tà giải thoát. Cảm thọ cũng do duyên chánh giải thoát, cảm thọ cũng do duyên của sự lắng dịu chánh giải thoát. Cảm thọ cũng do duyên dục, cảm thọ cũng do duyên của sự lắng dịu dục. Cảm thọ cũng do duyên tầm, cảm thọ cũng do duyên của sự lắng dịu tầm. Cảm thọ cũng do duyên tưởng, cảm thọ cũng do duyên của sự lắng dịu tưởng.

ඡන්දො ච අවූපසන්තො හොති, විතක්කො ච අවූපසන්තො හොති, සඤ්ඤා ච අවූපසන්තා හොති, තප්පච්චයාපි වෙදයිතං. ඡන්දො ච වූපසන්තො [Pg.104] හොති, විතක්කො ච අවූපසන්තො හොති, සඤ්ඤා ච අවූපසන්තා හොති, තප්පච්චයාපි වෙදයිතං. ඡන්දො ච වූපසන්තො හොති, විතක්කො ච වූපසන්තො හොති, සඤ්ඤා ච අවූපසන්තා හොති, තප්පච්චයාපි වෙදයිතං. ඡන්දො ච වූපසන්තො හොති, විතක්කො ච වූපසන්තො හොති, සඤ්ඤා ච වූපසන්තා හොති, තප්පච්චයාපි වෙදයිතං. අප්පත්තස්ස පත්තියා අත්ථි ආසවං, තස්මිම්පි ඨානෙ අනුප්පත්තෙ තප්පච්චයාපි වෙදයිතං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘සමොදහනෙ පඤ්ඤා පදෙසවිහාරෙ ඤාණං’’.

Dục cũng không được lắng dịu, tầm cũng không được lắng dịu, tưởng cũng không được lắng dịu; cảm thọ cũng do duyên ấy. Dục được lắng dịu, nhưng tầm không được lắng dịu, tưởng không được lắng dịu; cảm thọ cũng do duyên ấy. Dục được lắng dịu, tầm được lắng dịu, nhưng tưởng không được lắng dịu; cảm thọ cũng do duyên ấy. Dục được lắng dịu, tầm được lắng dịu, và tưởng được lắng dịu; cảm thọ cũng do duyên ấy. Có sự nỗ lực để đạt đến cái chưa đạt được; khi đã tuần tự đạt đến trạng thái ấy, cảm thọ cũng do duyên ấy. Trí ấy, với ý nghĩa là biết nên là trí (ñāṇa), với ý nghĩa là biết một cách thấu đáo nên là tuệ (paññā). Do đó, được nói rằng: ‘Trí tuệ trong sự hợp nhất là trí an trú từng phần’.

පදෙසවිහාරඤාණනිද්දෙසො තෙචත්තාලීසමො.

Sự giải thích chi tiết về Trí An Trú Từng Phần, phần thứ bốn mươi ba.

44-49. ඡවිවට්ටඤාණනිද්දෙසො

44-49. Sự giải thích chi tiết về Sáu Trí Thoát Ly

95. කථං අධිපතත්තා පඤ්ඤා සඤ්ඤාවිවට්ටෙ ඤාණං? නෙක්ඛම්මාධිපතත්තා පඤ්ඤා කාමච්ඡන්දතො සඤ්ඤාය විවට්ටතීති – අධිපතත්තා පඤ්ඤා සඤ්ඤාවිවට්ටෙ ඤාණං. අබ්‍යාපාදාධිපතත්තා පඤ්ඤා බ්‍යාපාදතො සඤ්ඤාය විවට්ටතීති – අධිපතත්තා පඤ්ඤා සඤ්ඤාවිවට්ටෙ ඤාණං. ආලොකසඤ්ඤාධිපතත්තා පඤ්ඤා ථිනමිද්ධතො සඤ්ඤාය විවට්ටතීති – අධිපතත්තා පඤ්ඤා සඤ්ඤාවිවට්ටෙ ඤාණං. අවික්ඛෙපාධිපතත්තා පඤ්ඤා උද්ධච්චතො සඤ්ඤාය විවට්ටතීති – අධිපතත්තා පඤ්ඤා සඤ්ඤාවිවට්ටෙ ඤාණං. ධම්මවවත්ථානාධිපතත්තා පඤ්ඤා විචිකිච්ඡාය සඤ්ඤාය විවට්ටතීති – අධිපතත්තා පඤ්ඤා සඤ්ඤාවිවට්ටෙ ඤාණං. ඤාණාධිපතත්තා පඤ්ඤා අවිජ්ජාය සඤ්ඤාය විවට්ටතීති – අධිපතත්තා පඤ්ඤා සඤ්ඤාවිවට්ටෙ ඤාණං. පාමොජ්ජාධිපතත්තා පඤ්ඤා අරතියා සඤ්ඤාය විවට්ටතීති – අධිපතත්තා පඤ්ඤා සඤ්ඤාවිවට්ටෙ ඤාණං. පඨමජ්ඣානාධිපතත්තා පඤ්ඤා නීවරණෙහි සඤ්ඤාය විවට්ටතීති – අධිපතත්තා පඤ්ඤා සඤ්ඤාවිවට්ටෙ ඤාණං…පෙ… අරහත්තමග්ගාධිපතත්තා පඤ්ඤා සබ්බකිලෙසෙහි සඤ්ඤාය විවට්ටතීති – අධිපතත්තා පඤ්ඤා සඤ්ඤාවිවට්ටෙ ඤාණං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘අධිපතත්තා පඤ්ඤා සඤ්ඤාවිවට්ටෙ ඤාණං’’.

95. Thế nào là trí tuệ do có sự làm chủ là trí thoát ly khỏi tưởng? Trí tuệ do lấy sự xuất ly làm chủ thoát ly khỏi tưởng về dục tham. Như vậy, trí tuệ do có sự làm chủ là trí thoát ly khỏi tưởng. Trí tuệ do lấy sự vô sân làm chủ thoát ly khỏi tưởng về sân. Như vậy, trí tuệ do có sự làm chủ là trí thoát ly khỏi tưởng. Trí tuệ do lấy quang tưởng làm chủ thoát ly khỏi tưởng về hôn trầm thụy miên. Như vậy, trí tuệ do có sự làm chủ là trí thoát ly khỏi tưởng. Trí tuệ do lấy sự không phóng dật làm chủ thoát ly khỏi tưởng về trạo cử. Như vậy, trí tuệ do có sự làm chủ là trí thoát ly khỏi tưởng. Trí tuệ do lấy sự xác định các pháp làm chủ thoát ly khỏi tưởng về hoài nghi. Như vậy, trí tuệ do có sự làm chủ là trí thoát ly khỏi tưởng. Trí tuệ do lấy trí làm chủ thoát ly khỏi tưởng về vô minh. Như vậy, trí tuệ do có sự làm chủ là trí thoát ly khỏi tưởng. Trí tuệ do lấy sự hân hoan làm chủ thoát ly khỏi tưởng về sự không hoan hỷ. Như vậy, trí tuệ do có sự làm chủ là trí thoát ly khỏi tưởng. Trí tuệ do lấy sơ thiền làm chủ thoát ly khỏi tưởng về các triền cái. Như vậy, trí tuệ do có sự làm chủ là trí thoát ly khỏi tưởng... (cho đến)... Trí tuệ do lấy đạo A-la-hán làm chủ thoát ly khỏi tưởng về tất cả phiền não. Như vậy, trí tuệ do có sự làm chủ là trí thoát ly khỏi tưởng. Trí ấy, với ý nghĩa là biết nên là trí (ñāṇa), với ý nghĩa là biết một cách thấu đáo nên là tuệ (paññā). Do đó, được nói rằng: ‘Trí tuệ do có sự làm chủ là trí thoát ly khỏi tưởng’.

96. කථං නානත්තෙ පඤ්ඤා චෙතොවිවට්ටෙ ඤාණං? කාමච්ඡන්දො නානත්තං, නෙක්ඛම්මං එකත්තං. නෙක්ඛම්මෙකත්තං චෙතයතො කාමච්ඡන්දතො චිත්තං විවට්ටතීති – නානත්තෙ [Pg.105] පඤ්ඤා චෙතොවිවට්ටෙ ඤාණං. බ්‍යාපාදො නානත්තං, අබ්‍යාපාදො එකත්තං. අබ්‍යාපාදෙකත්තං චෙතයතො බ්‍යාපාදතො චිත්තං විවට්ටතීති – නානත්තෙ පඤ්ඤා චෙතොවිවට්ටෙ ඤාණං. ථිනමිද්ධං නානත්තං, ආලොකසඤ්ඤා එකත්තං. ආලොකසඤ්ඤෙකත්තං චෙතයතො ථිනමිද්ධතො චිත්තං විවට්ටතීති – නානත්තෙ පඤ්ඤා චෙතොවිවට්ටෙ ඤාණං…පෙ… සබ්බකිලෙසා නානත්තං, අරහත්තමග්ගො එකත්තං. අරහත්තමග්ගෙකත්තං චෙතයතො සබ්බකිලෙසෙහි චිත්තං විවට්ටතීති – නානත්තෙ පඤ්ඤා චෙතොවිවට්ටෙ ඤාණං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘නානත්තෙ පඤ්ඤා චෙතොවිවට්ටෙ ඤාණං’’.

96. Làm thế nào trí tuệ trong sự đa dạng là trí về sự xoay chuyển của tâm? Dục tham là sự đa dạng, sự xuất ly là sự đơn nhất. Đối với người tác ý đến sự đơn nhất của xuất ly, tâm xoay chuyển khỏi dục tham – (do đó) trí tuệ trong sự đa dạng là trí về sự xoay chuyển của tâm. Sân hận là sự đa dạng, vô sân là sự đơn nhất. Đối với người tác ý đến sự đơn nhất của vô sân, tâm xoay chuyển khỏi sân hận – (do đó) trí tuệ trong sự đa dạng là trí về sự xoay chuyển của tâm. Hôn trầm thụy miên là sự đa dạng, quang tưởng là sự đơn nhất. Đối với người tác ý đến sự đơn nhất của quang tưởng, tâm xoay chuyển khỏi hôn trầm thụy miên – (do đó) trí tuệ trong sự đa dạng là trí về sự xoay chuyển của tâm... (vân vân)... tất cả phiền não là sự đa dạng, đạo quả A-la-hán là sự đơn nhất. Đối với người tác ý đến sự đơn nhất của đạo quả A-la-hán, tâm xoay chuyển khỏi tất cả phiền não – (do đó) trí tuệ trong sự đa dạng là trí về sự xoay chuyển của tâm. Cái ấy là trí (ñāṇa) theo ý nghĩa biết; là tuệ (paññā) theo ý nghĩa liễu tri. Do đó, được nói rằng: ‘Trí tuệ trong sự đa dạng là trí về sự xoay chuyển của tâm.’”

97. කථං අධිට්ඨානෙ පඤ්ඤා චිත්තවිවට්ටෙ ඤාණං? කාමච්ඡන්දං පජහන්තො නෙක්ඛම්මවසෙන චිත්තං අධිට්ඨාතීති – අධිට්ඨානෙ පඤ්ඤා චිත්තවිවට්ටෙ ඤාණං. බ්‍යාපාදං පජහන්තො අබ්‍යාපාදවසෙන චිත්තං අධිට්ඨාතීති – අධිට්ඨානෙ පඤ්ඤා චිත්තවිවට්ටෙ ඤාණං. ථිනමිද්ධං පජහන්තො ආලොකසඤ්ඤාවසෙන චිත්තං අධිට්ඨාතීති – අධිට්ඨානෙ පඤ්ඤා චිත්තවිවට්ටෙ ඤාණං…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තො අරහත්තමග්ගවසෙන චිත්තං අධිට්ඨාතීති – අධිට්ඨානෙ පඤ්ඤා චිත්තවිවට්ටෙ ඤාණං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘අධිට්ඨානෙ පඤ්ඤා චිත්තවිවට්ටෙ ඤාණං’’.

97. Làm thế nào trí tuệ trong sự quyết định là trí về sự xoay chuyển của tư tưởng? Người từ bỏ dục tham, nhờ vào sự xuất ly mà quyết định tâm – (do đó) trí tuệ trong sự quyết định là trí về sự xoay chuyển của tư tưởng. Người từ bỏ sân hận, nhờ vào vô sân mà quyết định tâm – (do đó) trí tuệ trong sự quyết định là trí về sự xoay chuyển của tư tưởng. Người từ bỏ hôn trầm thụy miên, nhờ vào quang tưởng mà quyết định tâm – (do đó) trí tuệ trong sự quyết định là trí về sự xoay chuyển của tư tưởng... (vân vân)... Người từ bỏ tất cả phiền não, nhờ vào đạo quả A-la-hán mà quyết định tâm – (do đó) trí tuệ trong sự quyết định là trí về sự xoay chuyển của tư tưởng. Cái ấy là trí (ñāṇa) theo ý nghĩa biết; là tuệ (paññā) theo ý nghĩa liễu tri. Do đó, được nói rằng: ‘Trí tuệ trong sự quyết định là trí về sự xoay chuyển của tư tưởng.’”

98. කථං සුඤ්ඤතෙ පඤ්ඤා ඤාණවිවට්ටෙ ඤාණං? ‘‘චක්ඛු සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා’’ති යථාභූතං ජානතො පස්සතො චක්ඛාභිනිවෙසතො ඤාණං විවට්ටතීති – සුඤ්ඤතෙ පඤ්ඤා ඤාණවිවට්ටෙ ඤාණං. ‘‘සොතං සුඤ්ඤං…පෙ… ඝානං සුඤ්ඤං… ජිව්හා සුඤ්ඤා… කායො සුඤ්ඤො… මනො සුඤ්ඤො අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා’’ති යථාභූතං ජානතො පස්සතො මනාභිනිවෙසතො ඤාණං විවට්ටතීති – සුඤ්ඤතෙ පඤ්ඤා ඤාණවිවට්ටෙ ඤාණං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘සුඤ්ඤතෙ පඤ්ඤා ඤාණවිවට්ටෙ ඤාණං’’.

98. Làm thế nào trí tuệ trong tánh không là trí về sự xoay chuyển của trí? ‘Con mắt là không về phương diện tự ngã, hoặc thuộc về tự ngã, hoặc thường còn, hoặc bền vững, hoặc trường tồn, hoặc có bản chất không biến đổi,’ đối với người biết và thấy như thật như vậy, trí xoay chuyển khỏi sự cố chấp vào con mắt – (do đó) trí tuệ trong tánh không là trí về sự xoay chuyển của trí. ‘Lỗ tai là không... (vân vân)... mũi là không... lưỡi là không... thân là không... ý là không về phương diện tự ngã, hoặc thuộc về tự ngã, hoặc thường còn, hoặc bền vững, hoặc trường tồn, hoặc có bản chất không biến đổi,’ đối với người biết và thấy như thật như vậy, trí xoay chuyển khỏi sự cố chấp vào ý – (do đó) trí tuệ trong tánh không là trí về sự xoay chuyển của trí. Cái ấy là trí (ñāṇa) theo ý nghĩa biết; là tuệ (paññā) theo ý nghĩa liễu tri. Do đó, được nói rằng: ‘Trí tuệ trong tánh không là trí về sự xoay chuyển của trí.’”

99. කථං වොසග්ගෙ පඤ්ඤා විමොක්ඛවිවට්ටෙ ඤාණං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දං වොසජ්ජතීති – වොසග්ගෙ පඤ්ඤා විමොක්ඛවිවට්ටෙ ඤාණං. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදං වොසජ්ජතීති – වොසග්ගෙ පඤ්ඤා විමොක්ඛවිවට්ටෙ ඤාණං. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං වොසජ්ජතීති – වොසග්ගෙ පඤ්ඤා විමොක්ඛවිවට්ටෙ ඤාණං[Pg.106]. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං වොසජ්ජතීති – වොසග්ගෙ පඤ්ඤා විමොක්ඛවිවට්ටෙ ඤාණං. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡං වොසජ්ජතීති – වොසග්ගෙ පඤ්ඤා විමොක්ඛවිවට්ටෙ ඤාණං…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ වොසජ්ජතීති – වොසග්ගෙ පඤ්ඤා විමොක්ඛවිවට්ටෙ ඤාණං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘වොසග්ගෙ පඤ්ඤා විමොක්ඛවිවට්ටෙ ඤාණං’’.

99. Làm thế nào trí tuệ trong sự từ bỏ là trí về sự xoay chuyển của giải thoát? Do sự xuất ly, vị ấy từ bỏ dục tham – (do đó) trí tuệ trong sự từ bỏ là trí về sự xoay chuyển của giải thoát. Do vô sân, vị ấy từ bỏ sân hận – (do đó) trí tuệ trong sự từ bỏ là trí về sự xoay chuyển của giải thoát. Do quang tưởng, vị ấy từ bỏ hôn trầm thụy miên – (do đó) trí tuệ trong sự từ bỏ là trí về sự xoay chuyển của giải thoát. Do sự không tán loạn, vị ấy từ bỏ trạo cử – (do đó) trí tuệ trong sự từ bỏ là trí về sự xoay chuyển của giải thoát. Do sự xác định các pháp, vị ấy từ bỏ hoài nghi – (do đó) trí tuệ trong sự từ bỏ là trí về sự xoay chuyển của giải thoát... (vân vân)... Do đạo quả A-la-hán, vị ấy từ bỏ tất cả phiền não – (do đó) trí tuệ trong sự từ bỏ là trí về sự xoay chuyển của giải thoát. Cái ấy là trí (ñāṇa) theo ý nghĩa biết; là tuệ (paññā) theo ý nghĩa liễu tri. Do đó, được nói rằng: ‘Trí tuệ trong sự từ bỏ là trí về sự xoay chuyển của giải thoát.’”

100. කථං තථට්ඨෙ පඤ්ඤා සච්චවිවට්ටෙ ඤාණං? දුක්ඛස්ස පීළනට්ඨං සඞ්ඛතට්ඨං සන්තාපට්ඨං විපරිණාමට්ඨං පරිජානන්තො විවට්ටතීති – තථට්ඨෙ පඤ්ඤා සච්චවිවට්ටෙ ඤාණං. සමුදයස්ස ආයූහනට්ඨං නිදානට්ඨං සඤ්ඤොගට්ඨං පලිබොධට්ඨං පජහන්තො විවට්ටතීති – තථට්ඨෙ පඤ්ඤා සච්චවිවට්ටෙ ඤාණං. නිරොධස්ස නිස්සරණට්ඨං විවෙකට්ඨං අසඞ්ඛතට්ඨං අමතට්ඨං සච්ඡිකරොන්තො විවට්ටතීති – තථට්ඨෙ පඤ්ඤා සච්චවිවට්ටෙ ඤාණං. මග්ගස්ස නිය්‍යානට්ඨං හෙතුට්ඨං දස්සනට්ඨං ආධිපතෙය්‍යට්ඨං භාවෙන්තො විවට්ටතීති – තථට්ඨෙ පඤ්ඤා සච්චවිවට්ටෙ ඤාණං.

100. Làm thế nào trí tuệ trong ý nghĩa chân thật là trí về sự xoay chuyển của sự thật? Do liễu tri ý nghĩa áp bức, ý nghĩa hữu vi, ý nghĩa thiêu đốt, ý nghĩa biến hoại của khổ, vị ấy xoay chuyển – (do đó) trí tuệ trong ý nghĩa chân thật là trí về sự xoay chuyển của sự thật. Do từ bỏ ý nghĩa tích tập, ý nghĩa nguyên nhân, ý nghĩa trói buộc, ý nghĩa chướng ngại của tập đế, vị ấy xoay chuyển – (do đó) trí tuệ trong ý nghĩa chân thật là trí về sự xoay chuyển của sự thật. Do chứng ngộ ý nghĩa thoát ly, ý nghĩa viễn ly, ý nghĩa vô vi, ý nghĩa bất tử của diệt đế, vị ấy xoay chuyển – (do đó) trí tuệ trong ý nghĩa chân thật là trí về sự xoay chuyển của sự thật. Do tu tập ý nghĩa xuất ly, ý nghĩa nhân duyên, ý nghĩa thấy (Niết-bàn), ý nghĩa chủ đạo của đạo đế, vị ấy xoay chuyển – (do đó) trí tuệ trong ý nghĩa chân thật là trí về sự xoay chuyển của sự thật.

සඤ්ඤාවිවට්ටො, චෙතොවිවට්ටො, චිත්තවිවට්ටො, ඤාණවිවට්ටො, විමොක්ඛවිවට්ටො, සච්චවිවට්ටො. සඤ්ජානන්තො විවට්ටතීති – සඤ්ඤාවිවට්ටො. චෙතයන්තො විවට්ටතීති – චෙතොවිවට්ටො. විජානන්තො විවට්ටතීති – චිත්තවිවට්ටො. ඤාණං කරොන්තො විවට්ටතීති – ඤාණවිවට්ටො. වොසජ්ජන්තො විවට්ටතීති – විමොක්ඛවිවට්ටො. තථට්ඨෙ විවට්ටතීති – සච්චවිවට්ටො.

Sự xoay chuyển của tưởng, sự xoay chuyển của tâm, sự xoay chuyển của tư tưởng, sự xoay chuyển của trí, sự xoay chuyển của giải thoát, sự xoay chuyển của sự thật. Do nhận biết mà xoay chuyển – đó là sự xoay chuyển của tưởng. Do tác ý mà xoay chuyển – đó là sự xoay chuyển của tâm. Do thắng tri mà xoay chuyển – đó là sự xoay chuyển của tư tưởng. Do thực hành trí mà xoay chuyển – đó là sự xoay chuyển của trí. Do từ bỏ mà xoay chuyển – đó là sự xoay chuyển của giải thoát. Do (đứng vững) trong ý nghĩa chân thật mà xoay chuyển – đó là sự xoay chuyển của sự thật.

යත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො, තත්ථ චෙතොවිවට්ටො. යත්ථ චෙතොවිවට්ටො, තත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො. යත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො තත්ථ චිත්තවිවට්ටො. යත්ථ චිත්තවිවට්ටො, තත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො. යත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො චිත්තවිවට්ටො, තත්ථ ඤාණවිවට්ටො. යත්ථ ඤාණවිවට්ටො, තත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො චිත්තවිවට්ටො. යත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො චිත්තවිවට්ටො ඤාණවිවට්ටො, තත්ථ විමොක්ඛවිවට්ටො. යත්ථ විමොක්ඛවිවට්ටො, තත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො චිත්තවිවට්ටො ඤාණවිවට්ටො. යත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො චිත්තවිවට්ටො ඤාණවිවට්ටො විමොක්ඛවිවට්ටො, තත්ථ සච්චවිවට්ටො. යත්ථ සච්චවිවට්ටො, තත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො චිත්තවිවට්ටො ඤාණවිවට්ටො විමොක්ඛවිවට්ටො. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘තථට්ඨෙ පඤ්ඤා සච්චවිවට්ටෙ ඤාණං’’.

Nơi nào có sự vén mở của tưởng, nơi ấy có sự vén mở của tâm sở. Nơi nào có sự vén mở của tâm sở, nơi ấy có sự vén mở của tưởng. Nơi nào có sự vén mở của tưởng và sự vén mở của tâm sở, nơi ấy có sự vén mở của tâm. Nơi nào có sự vén mở của tâm, nơi ấy có sự vén mở của tưởng và sự vén mở của tâm sở. Nơi nào có sự vén mở của tưởng, sự vén mở của tâm sở, và sự vén mở của tâm, nơi ấy có sự vén mở của trí. Nơi nào có sự vén mở của trí, nơi ấy có sự vén mở của tưởng, sự vén mở của tâm sở, và sự vén mở của tâm. Nơi nào có sự vén mở của tưởng, sự vén mở của tâm sở, sự vén mở của tâm, và sự vén mở của trí, nơi ấy có sự vén mở của giải thoát. Nơi nào có sự vén mở của giải thoát, nơi ấy có sự vén mở của tưởng, sự vén mở của tâm sở, sự vén mở của tâm, và sự vén mở của trí. Nơi nào có sự vén mở của tưởng, sự vén mở của tâm sở, sự vén mở của tâm, sự vén mở của trí, và sự vén mở của giải thoát, nơi ấy có sự vén mở của sự thật. Nơi nào có sự vén mở của sự thật, nơi ấy có sự vén mở của tưởng, sự vén mở của tâm sở, sự vén mở của tâm, sự vén mở của trí, và sự vén mở của giải thoát. Điều ấy, do ý nghĩa là biết nên là trí; do ý nghĩa là biết rõ nên là tuệ. Do đó được nói rằng: “Tuệ trong ý nghĩa như vậy là trí về sự vén mở của sự thật.”

ඡවිවට්ටඤාණනිද්දෙසො නවචත්තාලීසමො.

Phần giải về sáu trí vén mở, thứ bốn mươi chín.

50. ඉද්ධිවිධඤාණනිද්දෙසො

50. Phần giải về trí thần thông

101. කථං [Pg.107] කායම්පි චිත්තම්පි එකවවත්ථානතා සුඛසඤ්ඤඤ්ච ලහුසඤ්ඤඤ්ච අධිට්ඨානවසෙන ඉජ්ඣනට්ඨෙ පඤ්ඤා ඉද්ධිවිධෙ ඤාණං? ඉධ භික්ඛු ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, වීරියසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, චිත්තසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. සො ඉමෙසු චතූසු ඉද්ධිපාදෙසු චිත්තං පරිභාවෙති පරිදමෙති, මුදුං කරොති කම්මනියං. සො ඉමෙසු චතූසු ඉද්ධිපාදෙසු චිත්තං පරිභාවෙත්වා පරිදමෙත්වා මුදුං කරිත්වා කම්මනියං කායම්පි චිත්තෙ සමොදහති, චිත්තම්පි කායෙ සමොදහති, කායවසෙන චිත්තං පරිණාමෙති, චිත්තවසෙන කායං පරිණාමෙති, කායවසෙන චිත්තං අධිට්ඨාති, චිත්තවසෙන කායං අධිට්ඨාති; කායවසෙන චිත්තං පරිණාමෙත්වා චිත්තවසෙන කායං පරිණාමෙත්වා කායවසෙන චිත්තං අධිට්ඨහිත්වා චිත්තවසෙන කායං අධිට්ඨහිත්වා සුඛසඤ්ඤඤ්ච ලහුසඤ්ඤඤ්ච කායෙ ඔක්කමිත්වා විහරති. සො තථාභාවිතෙන චිත්තෙන පරිසුද්ධෙන පරියොදාතෙන ඉද්ධිවිධඤාණාය චිත්තං අභිනීහරති අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොති.

101. Thế nào là tuệ trong ý nghĩa thành tựu do năng lực của sự quyết định về sự xác lập thân và tâm là một, về lạc tưởng và khinh khoái tưởng, là trí về thần thông? Ở đây, vị Tỳ khưu tu tập thần túc có định do dục làm chủ và có các hành tạo tác làm nòng cốt, tu tập thần túc có định do tinh tấn làm chủ và có các hành tạo tác làm nòng cốt, tu tập thần túc có định do tâm làm chủ và có các hành tạo tác làm nòng cốt, tu tập thần túc có định do thẩm sát làm chủ và có các hành tạo tác làm nòng cốt. Vị ấy tu tập, chế ngự tâm trong bốn thần túc này, làm cho nhu nhuyến, làm cho dễ sử dụng. Vị ấy, sau khi đã tu tập, đã chế ngự tâm trong bốn thần túc này, đã làm cho nhu nhuyến, đã làm cho dễ sử dụng, đặt thân vào trong tâm, và đặt tâm vào trong thân, hướng tâm theo năng lực của thân, hướng thân theo năng lực của tâm, quyết định tâm theo năng lực của thân, quyết định thân theo năng lực của tâm; sau khi đã hướng tâm theo năng lực của thân, đã hướng thân theo năng lực của tâm, đã quyết định tâm theo năng lực của thân, đã quyết định thân theo năng lực của tâm, vị ấy sống sau khi đã đi vào lạc tưởng và khinh khoái tưởng ở thân. Vị ấy với tâm đã được tu tập như thế, thanh tịnh, trong sạch, hướng tâm, xuôi tâm đến trí về thần thông. Vị ấy chứng nghiệm được nhiều loại thần thông khác nhau.

102. එකොපි හුත්වා බහුධා හොති, බහුධාපි හුත්වා එකො හොති; ආවිභාවං තිරොභාවං; තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානො ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොති, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමති සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරාමසති පරිමජ්ජති; යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘කායම්පි චිත්තම්පි එකවවත්ථානතා සුඛසඤ්ඤඤ්ච ලහුසඤ්ඤඤ්ච අධිට්ඨානවසෙන ඉජ්ඣනට්ඨෙ පඤ්ඤා ඉද්ධිවිධෙ ඤාණං’’.

102. Từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, tàng hình; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; độn thổ và trồi lên trong đất, như ở trong nước; đi trên nước không bị chìm, như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không, như con chim có cánh; với bàn tay chạm và rờ mặt trăng và mặt trời có đại thần lực, có đại oai lực như vậy; có thể dùng thân để tác động đến tận cõi Phạm Thiên. Điều ấy, do ý nghĩa là biết nên là trí; do ý nghĩa là biết rõ nên là tuệ. Do đó được nói rằng: “Tuệ trong ý nghĩa thành tựu do năng lực của sự quyết định về sự xác lập thân và tâm là một, về lạc tưởng và khinh khoái tưởng, là trí về thần thông.”

ඉද්ධිවිධඤාණනිද්දෙසො පඤ්ඤාසමො.

Phần giải về trí thần thông, thứ năm mươi.

51. සොතධාතුවිසුද්ධිඤාණනිද්දෙසො

51. Phần giải về trí thanh tịnh của nhĩ giới

103. කථං [Pg.108] විතක්කවිප්ඵාරවසෙන නානත්තෙකත්තසද්දනිමිත්තානං පරියොගාහණෙ පඤ්ඤා සොතධාතුවිසුද්ධිඤාණං? ඉධ භික්ඛු ඡන්දසමාධි…පෙ… වීරියසමාධි… චිත්තසමාධි… වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. සො ඉමෙසු චතූසු ඉද්ධිපාදෙසු චිත්තං පරිභාවෙති පරිදමෙති, මුදුං කරොති කම්මනියං. සො ඉමෙසු චතූසු ඉද්ධිපාදෙසු චිත්තං පරිභාවෙත්වා පරිදමෙත්වා, මුදුං කරිත්වා කම්මනියං දූරෙපි සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, සන්තිකෙපි සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, ඔළාරිකානම්පි සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, සුඛුමානම්පි සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, සණ්හසණ්හානම්පි සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, පුරත්ථිමායපි දිසාය සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, පච්ඡිමායපි දිසාය සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, උත්තරායපි දිසාය සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, දක්ඛිණායපි දිසාය සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, පුරත්ථිමායපි අනුදිසාය සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, පච්ඡිමායපි අනුදිසාය සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, උත්තරායපි අනුදිසාය සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, දක්ඛිණායපි අනුදිසාය සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, හෙට්ඨිමායපි දිසාය සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති, උපරිමායපි දිසාය සද්දානං සද්දනිමිත්තං මනසි කරොති. සො තථාභාවිතෙන චිත්තෙන පරිසුද්ධෙන පරියොදාතෙන සොතධාතුවිසුද්ධිඤාණාය චිත්තං අභිනීහරති අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණාති – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච යෙ දූරෙ සන්තිකෙ ච. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘විතක්කවිප්ඵාරවසෙන නානත්තෙකත්තසද්දනිමිත්තානං පරියොගාහණෙ පඤ්ඤා සොතධාතුවිසුද්ධිඤාණං’’.

103. Trí tuệ trong sự thâm nhập các tướng của âm thanh khác nhau và đồng nhất do năng lực của sự lan rộng của tầm được gọi là nhĩ giới thanh tịnh trí là như thế nào? Ở đây, vị tỳ khưu tu tập thần túc thông được trang bị định do dục ... được trang bị định do tinh tấn ... định do tâm ... định do thẩm sát đi cùng với các pháp cần tinh tấn. Vị ấy tu tập, chế ngự, làm cho mềm mại, làm cho dễ sử dụng tâm ở trong bốn thần túc thông này. Vị ấy, sau khi đã tu tập, đã chế ngự, đã làm cho mềm mại, đã làm cho dễ sử dụng tâm ở trong bốn thần túc thông này, tác ý đến tướng của các âm thanh ở xa, tác ý đến tướng của các âm thanh ở gần, tác ý đến tướng của các âm thanh thô, tác ý đến tướng của các âm thanh tế, tác ý đến tướng của các âm thanh rất tế, tác ý đến tướng của các âm thanh ở phương đông, tác ý đến tướng của các âm thanh ở phương tây, tác ý đến tướng của các âm thanh ở phương bắc, tác ý đến tướng của các âm thanh ở phương nam, tác ý đến tướng của các âm thanh ở phương góc đông, tác ý đến tướng của các âm thanh ở phương góc tây, tác ý đến tướng của các âm thanh ở phương góc bắc, tác ý đến tướng của các âm thanh ở phương góc nam, tác ý đến tướng của các âm thanh ở phương dưới, tác ý đến tướng của các âm thanh ở phương trên. Vị ấy với tâm đã được tu tập, thanh tịnh, trong sạch như thế, hướng tâm, xuôi tâm đến nhĩ giới thanh tịnh trí. Vị ấy với nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, nghe được cả hai loại âm thanh – của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. Điều ấy là trí (ñāṇa) theo nghĩa biết rõ, là tuệ (paññā) theo nghĩa liễu tri. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ trong sự thâm nhập các tướng của âm thanh khác nhau và đồng nhất do năng lực của sự lan rộng của tầm được gọi là nhĩ giới thanh tịnh trí.”

සොතධාතුවිසුද්ධිඤාණනිද්දෙසො එකපඤ්ඤාසමො.

Phần giải về nhĩ giới thanh tịnh trí thứ năm mươi mốt.

52. චෙතොපරියඤාණනිද්දෙසො

52. Phần giải về tha tâm trí

104. කථං තිණ්ණං චිත්තානං විප්ඵාරත්තා ඉන්ද්‍රියානං පසාදවසෙන නානත්තෙකත්තවිඤ්ඤාණචරියාපරියොගාහණෙ පඤ්ඤා චෙතොපරියඤාණං? ඉධ භික්ඛු [Pg.109] ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, වීරියසමාධි…පෙ… චිත්තසමාධි…පෙ… වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. සො ඉමෙසු චතූසු ඉද්ධිපාදෙසු චිත්තං පරිභාවෙති පරිදමෙති, මුදුං කරොති කම්මනියං. සො ඉමෙසු චතූසු ඉද්ධිපාදෙසු චිත්තං පරිභාවෙත්වා පරිදමෙත්වා, මුදුං කරිත්වා කම්මනියං එවං පජානාති – ‘‘ඉදං රූපං සොමනස්සින්ද්‍රියසමුට්ඨිතං, ඉදං රූපං දොමනස්සින්ද්‍රියසමුට්ඨිතං, ඉදං රූපං උපෙක්ඛින්ද්‍රියසමුට්ඨිත’’න්ති. සො තථාභාවිතෙන චිත්තෙන පරිසුද්ධෙන පරියොදාතෙන චෙතොපරියඤාණාය චිත්තං අභිනීහරති අභිනින්නාමෙති. සො පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති – සරාගං වා චිත්තං ‘‘සරාගං චිත්ත’’න්ති පජානාති, වීතරාගං වා චිත්තං ‘‘වීතරාගං චිත්ත’’න්ති පජානාති, සදොසං වා චිත්තං…පෙ… වීතදොසං වා චිත්තං… සමොහං වා චිත්තං… වීතමොහං වා චිත්තං… සංඛිත්තං වා චිත්තං… වික්ඛිත්තං වා චිත්තං… මහග්ගතං වා චිත්තං… අමහග්ගතං වා චිත්තං… සඋත්තරං වා චිත්තං… අනුත්තරං වා චිත්තං… සමාහිතං වා චිත්තං… අසමාහිතං වා චිත්තං… විමුත්තං වා චිත්තං… අවිමුත්තං වා චිත්තං ‘‘අවිමුත්තං චිත්තන්ති පජානාති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘තිණ්ණං චිත්තානං විප්ඵාරත්තා ඉන්ද්‍රියානං පසාදවසෙන නානත්තෙකත්තවිඤ්ඤාණචරියාපරියොගාහණෙ පඤ්ඤා චෙතොපරියඤාණං’’.

104. Trí tuệ trong sự thâm nhập vào hành của thức khác nhau và đồng nhất do năng lực trong sạch của các quyền vì sự lan rộng của ba loại tâm được gọi là tha tâm trí là như thế nào? Ở đây, vị tỳ khưu tu tập thần túc thông được trang bị định do dục đi cùng với các pháp cần tinh tấn, tu tập thần túc thông được trang bị định do tinh tấn ... tu tập thần túc thông được trang bị định do tâm ... tu tập thần túc thông được trang bị định do thẩm sát đi cùng với các pháp cần tinh tấn. Vị ấy tu tập, chế ngự, làm cho mềm mại, làm cho dễ sử dụng tâm ở trong bốn thần túc thông này. Vị ấy, sau khi đã tu tập, đã chế ngự, đã làm cho mềm mại, đã làm cho dễ sử dụng tâm ở trong bốn thần túc thông này, biết như vầy: “Sắc này do hỷ quyền làm cho sanh khởi, sắc này do ưu quyền làm cho sanh khởi, sắc này do xả quyền làm cho sanh khởi.” Vị ấy với tâm đã được tu tập, thanh tịnh, trong sạch như thế, hướng tâm, xuôi tâm đến tha tâm trí. Vị ấy với tâm của mình biết rõ tâm của chúng sanh khác, của người khác: biết tâm có tham là “tâm có tham”, biết tâm không có tham là “tâm không có tham”, biết tâm có sân ... biết tâm không có sân ... biết tâm có si ... biết tâm không có si ... biết tâm co rút ... biết tâm phân tán ... biết tâm đáo đại ... biết tâm không đáo đại ... biết tâm hữu thượng ... biết tâm vô thượng ... biết tâm có định ... biết tâm không có định ... biết tâm đã giải thoát ... biết tâm chưa giải thoát là “tâm chưa giải thoát”. Điều ấy là trí (ñāṇa) theo nghĩa biết rõ, là tuệ (paññā) theo nghĩa liễu tri. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ trong sự thâm nhập vào hành của thức khác nhau và đồng nhất do năng lực trong sạch của các quyền vì sự lan rộng của ba loại tâm được gọi là tha tâm trí.”

චෙතොපරියඤාණනිද්දෙසො ද්වෙපඤ්ඤාසමො.

Phần giải về tha tâm trí thứ năm mươi hai.

53. පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණනිද්දෙසො

53. Phần giải về túc mạng tùy niệm trí

105. කථං පච්චයපවත්තානං ධම්මානං නානත්තෙකත්තකම්මවිප්ඵාරවසෙන පරියොගාහණෙ පඤ්ඤා පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණං? ඉධ භික්ඛු ඡන්දසමාධි…පෙ… මුදුං කරිත්වා කම්මනියං එවං පජානාති – ‘‘ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති, යදිදං – අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා, සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපං, නාමරූපපච්චයා සළායතනං, සළායතනපච්චයා ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා, වෙදනාපච්චයා තණ්හා, තණ්හාපච්චයා උපාදානං, උපාදානපච්චයා භවො, භවපච්චයා ජාති, ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති; එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති’’.

105. Trí tuệ trong sự thâm nhập do năng lực của sự lan rộng của nghiệp khác nhau và đồng nhất của các pháp diễn tiến do duyên được gọi là túc mạng tùy niệm trí là như thế nào? Ở đây, vị tỳ khưu tu tập thần túc thông được trang bị định do dục ... sau khi đã làm cho mềm mại, đã làm cho dễ sử dụng, biết như vầy: “Khi cái này có, cái này có; do cái này sanh, cái này sanh; nghĩa là: do vô minh làm duyên, các hành sanh khởi; do các hành làm duyên, thức sanh khởi; do thức làm duyên, danh sắc sanh khởi; do danh sắc làm duyên, sáu xứ sanh khởi; do sáu xứ làm duyên, xúc sanh khởi; do xúc làm duyên, thọ sanh khởi; do thọ làm duyên, ái sanh khởi; do ái làm duyên, thủ sanh khởi; do thủ làm duyên, hữu sanh khởi; do hữu làm duyên, sanh sanh khởi; do sanh làm duyên, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự sanh khởi của toàn bộ khối khổ này.”

සො [Pg.110] තථාභාවිතෙන චිත්තෙන පරිසුද්ධෙන පරියොදාතෙන පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනීහරති අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො, ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි, අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවම ආයුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’’ති. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘පච්චයපවත්තානං ධම්මානං නානත්තෙකත්තකම්මවිප්ඵාරවසෙන පරියොගාහණෙ පඤ්ඤා පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණං’’.

Vị ấy, với tâm đã được tu tập như vậy, trong sạch, thanh tịnh, hướng tâm, xuôi tâm đến trí nhớ các kiếp quá khứ. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, nghĩa là – một kiếp, hai kiếp, ba kiếp, bốn kiếp, năm kiếp, mười kiếp, hai mươi kiếp, ba mươi kiếp, bốn mươi kiếp, năm mươi kiếp, một trăm kiếp, một ngàn kiếp, một trăm ngàn kiếp, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành hoại – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, sắc tướng như thế này, vật thực như thế này, đã trải nghiệm khổ lạc như thế này, có tuổi thọ giới hạn như thế này. Sau khi chết ở nơi ấy, ta đã sanh ở nơi kia. Ở nơi đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, sắc tướng như thế này, vật thực như thế này, đã trải nghiệm khổ lạc như thế này, có tuổi thọ giới hạn như thế này. Sau khi chết ở nơi ấy, ta đã sanh ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Cái ấy là trí do có ý nghĩa biết, là tuệ do có ý nghĩa biết rõ. Do đó, đã được nói rằng: ‘Tuệ trong sự thấu triệt các pháp diễn tiến do duyên sanh về phương diện khác biệt, đồng nhất, và sự lan tỏa của nghiệp là trí nhớ các kiếp quá khứ.’

පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණනිද්දෙසො තෙපඤ්ඤාසමො.

Phần giải thích về trí nhớ các kiếp quá khứ, thứ năm mươi ba.

54. දිබ්බචක්ඛුඤාණනිද්දෙසො

54. Phần giải thích về thiên nhãn trí

106. කථං ඔභාසවසෙන නානත්තෙකත්තරූපනිමිත්තානං දස්සනට්ඨෙ පඤ්ඤා දිබ්බචක්ඛුඤාණං? ඉධ භික්ඛු ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, වීරියසමාධි…පෙ… චිත්තසමාධි…පෙ… වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. සො ඉමෙසු චතූසු ඉද්ධිපාදෙසු චිත්තං පරිභාවෙති පරිදමෙති, මුදුං කරොති කම්මනියං. සො ඉමෙසු චතූසු ඉද්ධිපාදෙසු චිත්තං පරිභාවෙත්වා පරිදමෙත්වා, මුදුං කරිත්වා කම්මනියං ආලොකසඤ්ඤං මනසි කරොති, දිවාසඤ්ඤං අධිට්ඨාති – ‘‘යථා දිවා තථා රත්තිං, යථා රත්තිං තථා දිවා’’. ඉති විවටෙන චෙතසා අපරියොනද්ධෙන සප්පභාසං චිත්තං භාවෙති. සො තථාභාවිතෙන චිත්තෙන පරිසුද්ධෙන පරියොදාතෙන සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනීහරති අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන, සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ [Pg.111] සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා, වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා, මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා, අරියානං උපවාදකා, මිච්ඡාදිට්ඨිකා, මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා; තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා. ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා, වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා, මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා, සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා; තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘ඔභාසවසෙන නානත්තෙකත්තරූපනිමිත්තානං දස්සනට්ඨෙ පඤ්ඤා දිබ්බචක්ඛුඤාණං’’.

106. Thế nào là tuệ trong ý nghĩa thấy các sắc tướng khác biệt và đồng nhất do năng lực của ánh sáng là thiên nhãn trí? Ở đây, vị tỳ khưu tu tập thần túc thông có định do dục làm chủ, có các hành tác ý; tu tập thần túc thông có định do tinh tấn làm chủ... có định do tâm làm chủ... có định do thẩm sát làm chủ, có các hành tác ý. Vị ấy, đối với bốn thần túc thông này, tu tập tâm, chế ngự tâm, làm cho mềm mại, làm cho dễ sử dụng. Vị ấy, sau khi đã tu tập tâm, đã chế ngự tâm, đã làm cho mềm mại, đã làm cho dễ sử dụng đối với bốn thần túc thông này, tác ý đến tưởng về ánh sáng, quyết định tưởng về ban ngày – ‘Như ban ngày, cũng vậy ban đêm; như ban đêm, cũng vậy ban ngày.’ Như vậy, với tâm rộng mở, không bị bao phủ, vị ấy tu tập tâm có ánh sáng rực rỡ. Vị ấy, với tâm đã được tu tập như vậy, trong sạch, thanh tịnh, hướng tâm, xuôi tâm đến trí về sự chết và sự sanh của chúng sanh. Vị ấy, với thiên nhãn thanh tịnh, vượt ngoài tầm mắt của con người, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; vị ấy biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ – ‘Chư vị hiền giả ơi, thật vậy, những chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ hành động theo tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền giả ơi, những chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ hành động theo chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đã sanh vào thiện thú, cõi trời, thế gian.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, vượt ngoài tầm mắt của con người, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; vị ấy biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Cái ấy là trí do có ý nghĩa biết, là tuệ do có ý nghĩa biết rõ. Do đó, đã được nói rằng: ‘Tuệ trong ý nghĩa thấy các sắc tướng khác biệt và đồng nhất do năng lực của ánh sáng là thiên nhãn trí.’

දිබ්බචක්ඛුඤාණනිද්දෙසො චතුපඤ්ඤාසමො.

Phần giải thích về thiên nhãn trí, thứ năm mươi bốn.

55. ආසවක්ඛයඤාණනිද්දෙසො

55. Phần giải thích về lậu tận trí

107. කථං චතුසට්ඨියා ආකාරෙහි තිණ්ණන්නං ඉන්ද්‍රියානං වසිභාවතා පඤ්ඤා ආසවානං ඛයෙ ඤාණං? කතමෙසං තිණ්ණන්නං ඉන්ද්‍රියානං? අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියස්ස අඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියස්ස.

107. Thế nào là tuệ về sự thuần thục của ba quyền qua sáu mươi bốn phương diện là trí về sự đoạn tận các lậu hoặc? Ba quyền nào? Vị tri đương tri quyền, dĩ tri quyền, và cụ tri quyền.

අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං කති ඨානානි ගච්ඡති, අඤ්ඤින්ද්‍රියං කති ඨානානි ගච්ඡති, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං කති ඨානානි ගච්ඡති? අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං එකං ඨානං ගච්ඡති – සොතාපත්තිමග්ගං. අඤ්ඤින්ද්‍රියං ඡ ඨානානි ගච්ඡති – සොතාපත්තිඵලං, සකදාගාමිමග්ගං, සකදාගාමිඵලං, අනාගාමිමග්ගං, අනාගාමිඵලං, අරහත්තමග්ගං. අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං එකං ඨානං ගච්ඡති – අරහත්තඵලං.

Vị tri đương tri quyền đi đến bao nhiêu trú xứ, dĩ tri quyền đi đến bao nhiêu trú xứ, cụ tri quyền đi đến bao nhiêu trú xứ? Vị tri đương tri quyền đi đến một trú xứ – đạo Tu-đà-hoàn. Dĩ tri quyền đi đến sáu trú xứ – quả Tu-đà-hoàn, đạo Tư-đà-hàm, quả Tư-đà-hàm, đạo A-na-hàm, quả A-na-hàm, đạo A-la-hán. Cụ tri quyền đi đến một trú xứ – quả A-la-hán.

සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියස්ස සද්ධින්ද්‍රියං අධිමොක්ඛපරිවාරං හොති, වීරියින්ද්‍රියං පග්ගහපරිවාරං හොති, සතින්ද්‍රියං උපට්ඨානපරිවාරං හොති, සමාධින්ද්‍රියං අවික්ඛෙපපරිවාරං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං දස්සනපරිවාරං හොති, මනින්ද්‍රියං විජානනපරිවාරං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං අභිසන්දනපරිවාරං [Pg.112] හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං පවත්තසන්තතාධිපතෙය්‍යපරිවාරං හොති. සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ ජාතා ධම්මා ඨපෙත්වා චිත්තසමුට්ඨානං රූපං සබ්බෙව කුසලා හොන්ති, සබ්බෙව අනාසවා හොන්ති, සබ්බෙව නිය්‍යානිකා හොන්ති, සබ්බෙව අපචයගාමිනො හොන්ති, සබ්බෙව ලොකුත්තරා හොන්ති, සබ්බෙව නිබ්බානාරම්මණා හොන්ති. සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියස්ස ඉමානි අට්ඨින්ද්‍රියානි සහජාතපරිවාරා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපරිවාරා හොන්ති, නිස්සයපරිවාරා හොන්ති, සම්පයුත්තපරිවාරා හොන්ති, සහගතා හොන්ති, සහජාතා හොන්ති, සංසට්ඨා හොන්ති, සම්පයුත්තා හොන්ති. තෙව තස්ස ආකාරා චෙව හොන්ති පරිවාරා ච.

Trong sát-na của đạo Tu-đà-hoàn, đối với vị tri quyền, tín quyền có sự quyết đoán làm quyến thuộc, tấn quyền có sự nỗ lực làm quyến thuộc, niệm quyền có sự hiện khởi làm quyến thuộc, định quyền có sự không phân tán làm quyến thuộc, tuệ quyền có sự thấy làm quyến thuộc, ý quyền có sự biết làm quyến thuộc, hỷ quyền có sự tuôn chảy làm quyến thuộc, mạng quyền có sự làm chủ dòng tương tục đang diễn tiến làm quyến thuộc. Trong sát-na của đạo Tu-đà-hoàn, các pháp đã sanh, ngoại trừ sắc do tâm sanh, tất cả đều là thiện, tất cả đều là vô lậu, tất cả đều là xuất ly, tất cả đều đi đến sự không tích lũy, tất cả đều là siêu thế, tất cả đều có Niết-bàn làm đối tượng. Trong sát-na của đạo Tu-đà-hoàn, đối với vị tri quyền, tám quyền này có sự đồng sanh làm quyến thuộc, có sự tương hỗ làm quyến thuộc, có sự y chỉ làm quyến thuộc, có sự tương ưng làm quyến thuộc, là đồng hành, là đồng sanh, là hòa trộn, là tương ưng. Chính những pháp ấy là các trạng thái và là các quyến thuộc của quyền ấy.

සොතාපත්තිඵලක්ඛණෙ අඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස සද්ධින්ද්‍රියං අධිමොක්ඛපරිවාරං හොති, වීරියින්ද්‍රියං පග්ගහපරිවාරං හොති, සතින්ද්‍රියං උපට්ඨානපරිවාරං හොති, සමාධින්ද්‍රියං අවික්ඛෙපපරිවාරං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං දස්සනපරිවාරං හොති, මනින්ද්‍රියං විජානනපරිවාරං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං අභිසන්දනපරිවාරං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං පවත්තසන්තතාධිපතෙය්‍යපරිවාරං හොති. සොතාපත්තිඵලක්ඛණෙ ජාතා ධම්මා සබ්බෙව අබ්‍යාකතා හොන්ති, ඨපෙත්වා චිත්තසමුට්ඨානං රූපං සබ්බෙව අනාසවා හොන්ති, සබ්බෙව ලොකුත්තරා හොන්ති, සබ්බෙව නිබ්බානාරම්මණා හොන්ති. සොතාපත්තිඵලක්ඛණෙ අඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස ඉමානි අට්ඨින්ද්‍රියානි සහජාතපරිවාරා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපරිවාරා හොන්ති, නිස්සයපරිවාරා හොන්ති, සම්පයුත්තපරිවාරා හොන්ති, සහගතා හොන්ති, සහජාතා හොන්ති, සංසට්ඨා හොන්ති, සම්පයුත්තා හොන්ති. තෙව තස්ස ආකාරා චෙව හොන්ති පරිවාරා ච.

Trong sát-na của quả Tu-đà-hoàn, đối với cụ tri quyền, tín quyền có sự quyết đoán làm quyến thuộc, tấn quyền có sự nỗ lực làm quyến thuộc, niệm quyền có sự hiện khởi làm quyến thuộc, định quyền có sự không phân tán làm quyến thuộc, tuệ quyền có sự thấy làm quyến thuộc, ý quyền có sự biết làm quyến thuộc, hỷ quyền có sự tuôn chảy làm quyến thuộc, mạng quyền có sự làm chủ dòng tương tục đang diễn tiến làm quyến thuộc. Trong sát-na của quả Tu-đà-hoàn, các pháp đã sanh tất cả đều là vô ký. Ngoại trừ sắc do tâm sanh, tất cả các pháp đều là vô lậu, tất cả đều là siêu thế, tất cả đều có Niết-bàn làm đối tượng. Trong sát-na của quả Tu-đà-hoàn, đối với cụ tri quyền, tám quyền này có sự đồng sanh làm quyến thuộc, có sự tương hỗ làm quyến thuộc, có sự y chỉ làm quyến thuộc, có sự tương ưng làm quyến thuộc, là đồng hành, là đồng sanh, là hòa trộn, là tương ưng. Chính những pháp ấy là các trạng thái và là các quyến thuộc của quyền ấy.

සකදාගාමිමග්ගක්ඛණෙ …පෙ… සකදාගාමිඵලක්ඛණෙ…පෙ… අනාගාමිමග්ගක්ඛණෙ…පෙ… අනාගාමිඵලක්ඛණෙ…පෙ… අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ අඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස සද්ධින්ද්‍රියං අධිමොක්ඛපරිවාරං හොති…පෙ… ජීවිතින්ද්‍රියං පවත්තසන්තතාධිපතෙය්‍යපරිවාරං හොති. අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ ජාතා ධම්මා ඨපෙත්වා චිත්තසමුට්ඨානං රූපං සබ්බෙව කුසලා හොන්ති, සබ්බෙව අනාසවා හොන්ති, සබ්බෙව නිය්‍යානිකා හොන්ති, සබ්බෙව අපචයගාමිනො හොන්ති, සබ්බෙව ලොකුත්තරා හොන්ති, සබ්බෙව නිබ්බානාරම්මණා හොන්ති. අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ අඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස ඉමානි අට්ඨින්ද්‍රියානි සහජාතපරිවාරා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපරිවාරා හොන්ති, නිස්සයපරිවාරා හොන්ති, සම්පයුත්තපරිවාරා හොන්ති, සහගතා [Pg.113] හොන්ති, සහජාතා හොන්ති, සංසට්ඨා හොන්ති, සම්පයුත්තා හොන්ති. තෙව තස්ස ආකාරා චෙව හොන්ති පරිවාරා ච.

Trong sát-na của đạo Nhất-lai ...đến... trong sát-na của quả Nhất-lai ...đến... trong sát-na của đạo Bất-lai ...đến... trong sát-na của quả Bất-lai ...đến... Trong sát-na của đạo A-la-hán, đối với cụ tri quyền, tín quyền có sự quyết đoán làm quyến thuộc ...đến... mạng quyền có sự làm chủ dòng tương tục đang diễn tiến làm quyến thuộc. Trong sát-na của đạo A-la-hán, các pháp đã sanh, ngoại trừ sắc do tâm sanh, tất cả đều là thiện, tất cả đều là vô lậu, tất cả đều là xuất ly, tất cả đều đi đến sự không tích lũy, tất cả đều là siêu thế, tất cả đều có Niết-bàn làm đối tượng. Trong sát-na của đạo A-la-hán, đối với cụ tri quyền, tám quyền này có sự đồng sanh làm quyến thuộc, có sự tương hỗ làm quyến thuộc, có sự y chỉ làm quyến thuộc, có sự tương ưng làm quyến thuộc, là đồng hành, là đồng sanh, là hòa trộn, là tương ưng. Chính những pháp ấy là các trạng thái và là các quyến thuộc của quyền ấy.

අරහත්තඵලක්ඛණෙ අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියස්ස සද්ධින්ද්‍රියං අධිමොක්ඛපරිවාරං හොති, වීරියින්ද්‍රියං පග්ගහපරිවාරං හොති, සතින්ද්‍රියං උපට්ඨානපරිවාරං හොති, සමාධින්ද්‍රියං අවික්ඛෙපපරිවාරං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං දස්සනපරිවාරං හොති, මනින්ද්‍රියං විජානනපරිවාරං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං අභිසන්දනපරිවාරං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං පවත්තසන්තතාධිපතෙය්‍යපරිවාරං හොති. අරහත්තඵලක්ඛණෙ ජාතා ධම්මා සබ්බෙව අබ්‍යාකතා හොන්ති, ඨපෙත්වා චිත්තසමුට්ඨානං රූපං සබ්බෙව අනාසවා හොන්ති, සබ්බෙව ලොකුත්තරා හොන්ති, සබ්බෙව නිබ්බානාරම්මණා හොන්ති. අරහත්තඵලක්ඛණෙ අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියස්ස ඉමානි අට්ඨින්ද්‍රියානි සහජාතපරිවාරා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපරිවාරා හොන්ති, නිස්සයපරිවාරා හොන්ති, සම්පයුත්තපරිවාරා හොන්ති, සහගතා හොන්ති, සහජාතා හොන්ති, සංසට්ඨා හොන්ති, සම්පයුත්තා හොන්ති. තෙව තස්ස ආකාරා චෙව හොන්ති පරිවාරා ච. ඉති ඉමානි අට්ඨට්ඨකානි චතුසට්ඨි හොන්ති.

Trong sát-na của quả A-la-hán, đối với dĩ tri quyền, tín quyền có sự quyết đoán làm quyến thuộc, tấn quyền có sự nỗ lực làm quyến thuộc, niệm quyền có sự hiện khởi làm quyến thuộc, định quyền có sự không phân tán làm quyến thuộc, tuệ quyền có sự thấy làm quyến thuộc, ý quyền có sự biết làm quyến thuộc, hỷ quyền có sự tuôn chảy làm quyến thuộc, mạng quyền có sự làm chủ dòng tương tục đang diễn tiến làm quyến thuộc. Trong sát-na của quả A-la-hán, các pháp đã sanh tất cả đều là vô ký. Ngoại trừ sắc do tâm sanh, tất cả các pháp đều là vô lậu, tất cả đều là siêu thế, tất cả đều có Niết-bàn làm đối tượng. Trong sát-na của quả A-la-hán, đối với dĩ tri quyền, tám quyền này có sự đồng sanh làm quyến thuộc, có sự tương hỗ làm quyến thuộc, có sự y chỉ làm quyến thuộc, có sự tương ưng làm quyến thuộc, là đồng hành, là đồng sanh, là hòa trộn, là tương ưng. Chính những pháp ấy là các trạng thái và là các quyến thuộc của quyền ấy. Như vậy, tám nhóm tám pháp này là sáu mươi bốn.

ආසවාති කතමෙ තෙ ආසවා? කාමාසවො, භවාසවො, දිට්ඨාසවො, අවිජ්ජාසවො. කත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති? සොතාපත්තිමග්ගෙන අනවසෙසො දිට්ඨාසවො ඛීයති, අපායගමනීයො කාමාසවො ඛීයති, අපායගමනීයො භවාසවො ඛීයති, අපායගමනීයො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. සකදාගාමිමග්ගෙන ඔළාරිකො කාමාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො භවාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. අනාගාමිමග්ගෙන අනවසෙසො කාමාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො භවාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. අරහත්තමග්ගෙන අනවසෙසො භවාසවො ඛීයති, අනවසෙසො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘චතුසට්ඨියා ආකාරෙහි තිණ්ණන්නං ඉන්ද්‍රියානං වසිභාවතා පඤ්ඤා ආසවානං ඛයෙ ඤාණං’’.

Về lậu hoặc, những lậu hoặc ấy là gì? Dục lậu, hữu lậu, kiến lậu, và vô minh lậu. Những lậu hoặc này được đoạn tận ở đâu? Do đạo Tu-đà-hoàn, kiến lậu được đoạn tận không còn dư sót, dục lậu đưa đến khổ cảnh được đoạn tận, hữu lậu đưa đến khổ cảnh được đoạn tận, vô minh lậu đưa đến khổ cảnh được đoạn tận. Những lậu hoặc này được đoạn tận ở đây. Do đạo Nhất-lai, dục lậu thô thiển được đoạn tận, hữu lậu có cùng đối tượng với nó được đoạn tận, vô minh lậu có cùng đối tượng với nó được đoạn tận. Những lậu hoặc này được đoạn tận ở đây. Do đạo Bất-lai, dục lậu được đoạn tận không còn dư sót, hữu lậu có cùng đối tượng với nó được đoạn tận, vô minh lậu có cùng đối tượng với nó được đoạn tận. Những lậu hoặc này được đoạn tận ở đây. Do đạo A-la-hán, hữu lậu được đoạn tận không còn dư sót, vô minh lậu được đoạn tận không còn dư sót. Những lậu hoặc này được đoạn tận ở đây. Điều ấy là trí theo ý nghĩa đã biết, là tuệ theo ý nghĩa liễu tri. Do đó, được nói rằng: ‘Tuệ là sự thuần thục đối với ba quyền theo sáu mươi bốn trạng thái, (được gọi là) trí về sự đoạn tận các lậu hoặc.’”

ආසවක්ඛයඤාණනිද්දෙසො පඤ්චපඤ්ඤාසමො.

Phần giải về trí đoạn tận các lậu hoặc là thứ năm mươi lăm.

56-63. සච්චඤාණචතුක්කද්වයනිද්දෙසො

56-63. Sự giải thích về hai bộ bốn trí tuệ về các sự thật.

108. කථං [Pg.114] පරිඤ්ඤට්ඨෙ පඤ්ඤා දුක්ඛෙ ඤාණං, පහානට්ඨෙ පඤ්ඤා සමුදයෙ ඤාණං, සච්ඡිකිරියට්ඨෙ පඤ්ඤා නිරොධෙ ඤාණං, භාවනට්ඨෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං? දුක්ඛස්ස පීළනට්ඨො සඞ්ඛතට්ඨො සන්තාපට්ඨො විපරිණාමට්ඨො පරිඤ්ඤාතට්ඨො; සමුදයස්ස ආයූහනට්ඨො නිදානට්ඨො සඤ්ඤොගට්ඨො පලිබොධට්ඨො පහානට්ඨො; නිරොධස්ස නිස්සරණට්ඨො විවෙකට්ඨො අසඞ්ඛතට්ඨො අමතට්ඨො සච්ඡිකිරියට්ඨො; මග්ගස්ස නිය්‍යානට්ඨො හෙතුට්ඨො දස්සනට්ඨො ආධිපතෙය්‍යට්ඨො භාවනට්ඨො. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘පරිඤ්ඤට්ඨෙ පඤ්ඤා දුක්ඛෙ ඤාණං, පහානට්ඨෙ පඤ්ඤා සමුදයෙ ඤාණං, සච්ඡිකිරියට්ඨෙ පඤ්ඤා නිරොධෙ ඤාණං, භාවනට්ඨෙ පඤ්ඤා මග්ගෙ ඤාණං’’.

108. Làm thế nào trí tuệ trong ý nghĩa liễu tri là trí tuệ về khổ, trí tuệ trong ý nghĩa đoạn tận là trí tuệ về tập, trí tuệ trong ý nghĩa chứng ngộ là trí tuệ về diệt, trí tuệ trong ý nghĩa tu tập là trí tuệ về đạo? Đối với khổ, có ý nghĩa là áp bức, ý nghĩa là bị tác thành, ý nghĩa là thiêu đốt, ý nghĩa là biến hoại, và ý nghĩa là cần được liễu tri. Đối với tập, có ý nghĩa là tích tập, ý nghĩa là nguyên nhân, ý nghĩa là trói buộc, ý nghĩa là chướng ngại, và ý nghĩa là cần được đoạn tận. Đối với diệt, có ý nghĩa là thoát ly, ý nghĩa là vắng lặng, ý nghĩa là vô vi, ý nghĩa là bất tử, và ý nghĩa là cần được chứng ngộ. Đối với đạo, có ý nghĩa là xuất ly, ý nghĩa là nhân duyên, ý nghĩa là thấy rõ, ý nghĩa là chủ đạo, và ý nghĩa là tu tập. Cái ấy là trí tuệ (ñāṇa) theo ý nghĩa biết rõ, là tuệ (paññā) theo ý nghĩa biết một cách thấu đáo. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ trong ý nghĩa liễu tri là trí tuệ về khổ, trí tuệ trong ý nghĩa đoạn tận là trí tuệ về tập, trí tuệ trong ý nghĩa chứng ngộ là trí tuệ về diệt, trí tuệ trong ý nghĩa tu tập là trí tuệ về đạo”.

109. කථං දුක්ඛෙ ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං? මග්ගසමඞ්ගිස්ස ඤාණං දුක්ඛෙ පෙතං ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ පෙතං ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ පෙතං ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය පෙතං ඤාණං.

109. Làm thế nào là trí tuệ về khổ, trí tuệ về tập, trí tuệ về diệt, trí tuệ về con đường đưa đến khổ diệt? Trí tuệ của người đã thành tựu đạo cũng là trí tuệ ấy về khổ, cũng là trí tuệ ấy về tập, cũng là trí tuệ ấy về diệt, cũng là trí tuệ ấy về con đường đưa đến khổ diệt.

තත්ථ කතමං දුක්ඛෙ ඤාණං? දුක්ඛං ආරබ්භ යා උප්පජ්ජති පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරි මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – ඉදං වුච්චති දුක්ඛෙ ඤාණං. දුක්ඛසමුදයං ආරබ්භ…පෙ… දුක්ඛනිරොධං ආරබ්භ…පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනිං පටිපදං ආරබ්භ යා උප්පජ්ජති පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – ඉදං වුච්චති දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘දුක්ඛෙ ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං’’.

Trong ấy, thế nào là trí tuệ về khổ? Tuệ nào sanh khởi lấy khổ làm đối tượng, sự biết rõ, sự thẩm sát, sự thẩm sát thấu đáo, sự trạch pháp, sự ghi nhận, sự nhận thức, sự nhận thức lại, sự thông thái, sự khéo léo, sự tinh tế, sự sáng suốt, sự tư duy, sự quán sát, sự rộng lớn, sự thâm nhập, sự hướng dẫn, sự minh sát, sự tỉnh giác, cái roi thúc, tuệ, tuệ quyền, tuệ lực, tuệ kiếm, tuệ lầu đài, tuệ ánh sáng, tuệ quang minh, tuệ rực rỡ, tuệ báu, sự không si mê, sự trạch pháp, chánh kiến – đây được gọi là trí tuệ về khổ. Lấy tập đế làm đối tượng... Lấy diệt đế làm đối tượng... Lấy con đường đưa đến khổ diệt làm đối tượng, tuệ nào sanh khởi, sự biết rõ... sự không si mê, sự trạch pháp, chánh kiến – đây được gọi là trí tuệ về con đường đưa đến khổ diệt. Cái ấy là trí tuệ (ñāṇa) theo ý nghĩa biết rõ, là tuệ (paññā) theo ý nghĩa biết một cách thấu đáo. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ về khổ, trí tuệ về tập, trí tuệ về diệt, trí tuệ về con đường đưa đến khổ diệt”.

සච්චඤාණචතුක්කද්වයනිද්දෙසො තෙසට්ඨිමො.

Sự giải thích về hai bộ bốn trí tuệ về các sự thật là phần thứ sáu mươi ba.

64-67. සුද්ධිකපටිසම්භිදාඤාණනිද්දෙසො

64-67. Sự giải thích về trí tuệ Vô ngại giải thuần túy.

110. කථං [Pg.115] අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං, ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං, නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං, පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං? අත්ථෙසු ඤාණං අත්ථපටිසම්භිදා, ධම්මෙසු ඤාණං ධම්මපටිසම්භිදා, නිරුත්තීසු ඤාණං නිරුත්තිපටිසම්භිදා, පටිභානෙසු ඤාණං පටිභානපටිසම්භිදා. අත්ථනානත්තෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං, ධම්මනානත්තෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං, නිරුත්තිනානත්තෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං, පටිභානනානත්තෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං, අත්ථවවත්ථානෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං, ධම්මවවත්ථානෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං නිරුත්තිවවත්ථානෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං, පටිභානවවත්ථානෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං.

110. Làm thế nào là trí tuệ trong nghĩa vô ngại giải, trí tuệ trong pháp vô ngại giải, trí tuệ trong từ vô ngại giải, trí tuệ trong biện tài vô ngại giải? Trí tuệ về các ý nghĩa là nghĩa vô ngại giải, trí tuệ về các pháp là pháp vô ngại giải, trí tuệ về các ngữ ngôn là từ vô ngại giải, trí tuệ về các biện tài là biện tài vô ngại giải. Trí tuệ về sự đa dạng của ý nghĩa là trí tuệ trong nghĩa vô ngại giải, trí tuệ về sự đa dạng của pháp là trí tuệ trong pháp vô ngại giải, trí tuệ về sự đa dạng của ngữ ngôn là trí tuệ trong từ vô ngại giải, trí tuệ về sự đa dạng của biện tài là trí tuệ trong biện tài vô ngại giải, trí tuệ trong sự xác định ý nghĩa là trí tuệ trong nghĩa vô ngại giải, trí tuệ trong sự xác định pháp là trí tuệ trong pháp vô ngại giải, trí tuệ trong sự xác định ngữ ngôn là trí tuệ trong từ vô ngại giải, trí tuệ trong sự xác định biện tài là trí tuệ trong biện tài vô ngại giải.

අත්ථසල්ලක්ඛණෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං, ධම්මසල්ලක්ඛණෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං, නිරුත්තිසල්ලක්ඛණෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං, පටිභානසල්ලක්ඛණෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං. අත්ථූපලක්ඛණෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං, ධම්මූපලක්ඛණෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං, නිරුත්තූපලක්ඛණෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං, පටිභානූපලක්ඛණෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං.

Trí tuệ trong sự ghi nhận ý nghĩa là trí tuệ trong nghĩa vô ngại giải, trí tuệ trong sự ghi nhận pháp là trí tuệ trong pháp vô ngại giải, trí tuệ trong sự ghi nhận ngữ ngôn là trí tuệ trong từ vô ngại giải, trí tuệ trong sự ghi nhận biện tài là trí tuệ trong biện tài vô ngại giải. Trí tuệ trong sự nhận thức ý nghĩa là trí tuệ trong nghĩa vô ngại giải, trí tuệ trong sự nhận thức pháp là trí tuệ trong pháp vô ngại giải, trí tuệ trong sự nhận thức ngữ ngôn là trí tuệ trong từ vô ngại giải, trí tuệ trong sự nhận thức biện tài là trí tuệ trong biện tài vô ngại giải.

අත්ථප්පභෙදෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං, ධම්මප්පභෙදෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං, නිරුත්තිප්පභෙදෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං, පටිභානප්පභෙදෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං. අත්ථප්පභාවනෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං, ධම්මප්පභාවනෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං, නිරුත්තිප්පභාවනෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං, පටිභානප්පභාවනෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං.

Trí tuệ trong sự phân biệt ý nghĩa là trí tuệ trong nghĩa vô ngại giải, trí tuệ trong sự phân biệt pháp là trí tuệ trong pháp vô ngại giải, trí tuệ trong sự phân biệt ngữ ngôn là trí tuệ trong từ vô ngại giải, trí tuệ trong sự phân biệt biện tài là trí tuệ trong biện tài vô ngại giải. Trí tuệ trong sự làm cho rõ ràng ý nghĩa là trí tuệ trong nghĩa vô ngại giải, trí tuệ trong sự làm cho rõ ràng pháp là trí tuệ trong pháp vô ngại giải, trí tuệ trong sự làm cho rõ ràng ngữ ngôn là trí tuệ trong từ vô ngại giải, trí tuệ trong sự làm cho rõ ràng biện tài là trí tuệ trong biện tài vô ngại giải.

අත්ථජොතනෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං, ධම්මජොතනෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං, නිරුත්තිජොතනෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං, පටිභානජොතනෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං. අත්ථවිරොචනෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං, ධම්මවිරොචනෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං, නිරුත්තිවිරොචනෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං, පටිභානවිරොචනෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං. අත්ථප්පකාසනෙ පඤ්ඤා අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං, ධම්මප්පකාසනෙ පඤ්ඤා ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං, නිරුත්තිප්පකාසනෙ පඤ්ඤා නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං, පටිභානප්පකාසනෙ පඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං. තං [Pg.116] ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති – ‘‘අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං, ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං, නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං, පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං’’.

Trí tuệ trong sự soi sáng ý nghĩa là trí tuệ trong nghĩa vô ngại giải, trí tuệ trong sự soi sáng pháp là trí tuệ trong pháp vô ngại giải, trí tuệ trong sự soi sáng ngữ ngôn là trí tuệ trong từ vô ngại giải, trí tuệ trong sự soi sáng biện tài là trí tuệ trong biện tài vô ngại giải. Trí tuệ trong sự làm cho rực rỡ ý nghĩa là trí tuệ trong nghĩa vô ngại giải, trí tuệ trong sự làm cho rực rỡ pháp là trí tuệ trong pháp vô ngại giải, trí tuệ trong sự làm cho rực rỡ ngữ ngôn là trí tuệ trong từ vô ngại giải, trí tuệ trong sự làm cho rực rỡ biện tài là trí tuệ trong biện tài vô ngại giải. Trí tuệ trong sự công bố ý nghĩa là trí tuệ trong nghĩa vô ngại giải, trí tuệ trong sự công bố pháp là trí tuệ trong pháp vô ngại giải, trí tuệ trong sự công bố ngữ ngôn là trí tuệ trong từ vô ngại giải, trí tuệ trong sự công bố biện tài là trí tuệ trong biện tài vô ngại giải. Cái ấy là trí tuệ (ñāṇa) theo ý nghĩa biết rõ, là tuệ (paññā) theo ý nghĩa biết một cách thấu đáo. Do đó, được nói rằng: “Trí tuệ trong nghĩa vô ngại giải, trí tuệ trong pháp vô ngại giải, trí tuệ trong từ vô ngại giải, trí tuệ trong biện tài vô ngại giải”.

සුද්ධිකපටිසම්භිදාඤාණනිද්දෙසො සත්තසට්ඨිමො.

Phần giải thích về trí tuệ phân tích thuần túy là thứ sáu mươi bảy.

68. ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තඤාණනිද්දෙසො

68. Phần giải thích về trí tuệ thông suốt các căn hơn kém.

111. කතමං තථාගතස්ස ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්ත ඤාණං? ඉධ තථාගතො සත්තෙ පස්සති අප්පරජක්ඛෙ මහාරජක්ඛෙ තික්ඛින්ද්‍රියෙ මුදින්ද්‍රියෙ ස්වාකාරෙ ද්වාකාරෙ සුවිඤ්ඤාපයෙ දුවිඤ්ඤාපයෙ අප්පෙකච්චෙ පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනො අප්පෙකච්චෙ න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනො.

111. Trí tuệ thông suốt các căn hơn kém của Như Lai là gì? Ở đây, Như Lai thấy các chúng sanh: có hạng ít bụi trần, có hạng nhiều bụi trần; có hạng căn tánh sắc bén, có hạng căn tánh chậm lụt; có hạng có thiện tánh, có hạng có ác tánh; có hạng dễ dạy, có hạng khó dạy; có một số hạng người có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia, có một số hạng người không có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia.

අප්පරජක්ඛෙ මහාරජක්ඛෙති සද්ධො පුග්ගලො අප්පරජක්ඛො, අස්සද්ධො පුග්ගලො මහාරජක්ඛො. ආරද්ධවීරියො පුග්ගලො අප්පරජක්ඛො, කුසීතො පුග්ගලො මහාරජක්ඛො. උපට්ඨිතස්සති පුග්ගලො අප්පරජක්ඛො, මුට්ඨස්සති පුග්ගලො මහාරජක්ඛො. සමාහිතො පුග්ගලො අප්පරජක්ඛො, අසමාහිතො පුග්ගලො මහාරජක්ඛො. පඤ්ඤවා පුග්ගලො අප්පරජක්ඛො, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො මහාරජක්ඛො.

Trong câu ‘ít bụi trần, nhiều bụi trần’: người có đức tin là người ít bụi trần, người không có đức tin là người nhiều bụi trần. Người có tinh tấn đã được khởi sự là người ít bụi trần, người lười biếng là người nhiều bụi trần. Người có niệm đã được an trú là người ít bụi trần, người thất niệm là người nhiều bụi trần. Người có định tĩnh là người ít bụi trần, người không có định tĩnh là người nhiều bụi trần. Người có trí tuệ là người ít bụi trần, người có trí tuệ yếu kém là người nhiều bụi trần.

තික්ඛින්ද්‍රියෙ මුදින්ද්‍රියෙති සද්ධො පුග්ගලො තික්ඛින්ද්‍රියො, අස්සද්ධො පුග්ගලො මුදින්ද්‍රියො. ආරද්ධවීරියො පුග්ගලො තික්ඛින්ද්‍රියො, කුසීතො පුග්ගලො මුදින්ද්‍රියො. උපට්ඨිතස්සති පුග්ගලො තික්ඛින්ද්‍රියො, මුට්ඨස්සති පුග්ගලො මුදින්ද්‍රියො. සමාහිතො පුග්ගලො තික්ඛින්ද්‍රියො, අසමාහිතො පුග්ගලො මුදින්ද්‍රියො. පඤ්ඤවා පුග්ගලො තික්ඛින්ද්‍රියො, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො මුදින්ද්‍රියො.

Trong câu ‘căn tánh sắc bén, căn tánh chậm lụt’: người có đức tin là người có căn tánh sắc bén, người không có đức tin là người có căn tánh chậm lụt. Người có tinh tấn đã được khởi sự là người có căn tánh sắc bén, người lười biếng là người có căn tánh chậm lụt. Người có niệm đã được an trú là người có căn tánh sắc bén, người thất niệm là người có căn tánh chậm lụt. Người có định tĩnh là người có căn tánh sắc bén, người không có định tĩnh là người có căn tánh chậm lụt. Người có trí tuệ là người có căn tánh sắc bén, người có trí tuệ yếu kém là người có căn tánh chậm lụt.

ස්වාකාරෙ ද්වාකාරෙති සද්ධො පුග්ගලො ස්වාකාරො, අස්සද්ධො පුග්ගලො ද්වාකාරො. ආරද්ධවීරියො පුග්ගලො ස්වාකාරො, කුසීතො පුග්ගලො ද්වාකාරො. උපට්ඨිතස්සති පුග්ගලො ස්වාකාරො, මුට්ඨස්සති පුග්ගලො ද්වාකාරො. සමාහිතො පුග්ගලො ස්වාකාරො, අසමාහිතො පුග්ගලො ද්වාකාරො. පඤ්ඤවා පුග්ගලො ස්වාකාරො, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො ද්වාකාරො.

Trong câu ‘có thiện tánh, có ác tánh’: người có đức tin là người có thiện tánh, người không có đức tin là người có ác tánh. Người có tinh tấn đã được khởi sự là người có thiện tánh, người lười biếng là người có ác tánh. Người có niệm đã được an trú là người có thiện tánh, người thất niệm là người có ác tánh. Người có định tĩnh là người có thiện tánh, người không có định tĩnh là người có ác tánh. Người có trí tuệ là người có thiện tánh, người có trí tuệ yếu kém là người có ác tánh.

සුවිඤ්ඤාපයෙ දුවිඤ්ඤාපයෙති සද්ධො පුග්ගලො සුවිඤ්ඤාපයො, අස්සද්ධො පුග්ගලො දුවිඤ්ඤාපයො. ආරද්ධවීරියො පුග්ගලො සුවිඤ්ඤාපයො, කුසීතො පුග්ගලො දුවිඤ්ඤාපයො. උපට්ඨිතස්සති පුග්ගලො සුවිඤ්ඤාපයො, මුට්ඨස්සති පුග්ගලො දුවිඤ්ඤාපයො. සමාහිතො පුග්ගලො සුවිඤ්ඤාපයො[Pg.117], අසමාහිතො පුග්ගලො දුවිඤ්ඤාපයො. පඤ්ඤවා පුග්ගලො සුවිඤ්ඤාපයො, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො දුවිඤ්ඤාපයො.

Trong câu ‘dễ dạy, khó dạy’: người có đức tin là người dễ dạy, người không có đức tin là người khó dạy. Người có tinh tấn đã được khởi sự là người dễ dạy, người lười biếng là người khó dạy. Người có niệm đã được an trú là người dễ dạy, người thất niệm là người khó dạy. Người có định tĩnh là người dễ dạy, người không có định tĩnh là người khó dạy. Người có trí tuệ là người dễ dạy, người có trí tuệ yếu kém là người khó dạy.

අප්පෙකච්චෙ පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනො, අප්පෙකච්චෙ න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනොති සද්ධො පුග්ගලො පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී, අස්සද්ධො පුග්ගලො න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී. ආරද්ධවීරියො පුග්ගලො පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී, කුසීතො පුග්ගලො න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී. උපට්ඨිතස්සති පුග්ගලො පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී, මුට්ඨස්සති පුග්ගලො න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී. සමාහිතො පුග්ගලො පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී, අසමාහිතො පුග්ගලො න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී. පඤ්ඤවා පුග්ගලො පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී.

Trong câu ‘có một số hạng người có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia, có một số hạng người không có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia’: người có đức tin là người có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia, người không có đức tin là người không có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia. Người có tinh tấn đã được khởi sự là người có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia, người lười biếng là người không có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia. Người có niệm đã được an trú là người có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia, người thất niệm là người không có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia. Người có định tĩnh là người có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia, người không có định tĩnh là người không có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia. Người có trí tuệ là người có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia, người có trí tuệ yếu kém là người không có khuynh hướng thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở thế giới bên kia.

112. ලොකොති – ඛන්ධලොකො, ධාතුලොකො, ආයතනලොකො, විපත්තිභවලොකො, විපත්තිසම්භවලොකො, සම්පත්තිභවලොකො, සම්පත්තිසම්භවලොකො.

112. Về ‘thế giới’: thế giới uẩn, thế giới giới, thế giới xứ, thế giới của sự hiện hữu bất hạnh, thế giới của sự sanh khởi bất hạnh, thế giới của sự hiện hữu thành công, thế giới của sự sanh khởi thành công.

එකො ලොකො – සබ්බෙ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා. ද්වෙ ලොකා – නාමඤ්ච, රූපඤ්ච. තයො ලොකා – තිස්සො වෙදනා. චත්තාරො ලොකා – චත්තාරො ආහාරා. පඤ්ච ලොකා – පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා. ඡ ලොකා – ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි. සත්ත ලොකා – සත්ත විඤ්ඤාණට්ඨිතියො. අට්ඨ ලොකා – අට්ඨ ලොකධම්මා. නව ලොකා – නව සත්තාවාසා. දස ලොකා – දසායතනානි. ද්වාදසලොකා – ද්වාදසායතනානි. අට්ඨාරස ලොකා – අට්ඨාරස ධාතුයො.

Một thế giới: tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực. Hai thế giới: danh và sắc. Ba thế giới: ba loại thọ. Bốn thế giới: bốn loại vật thực. Năm thế giới: năm thủ uẩn. Sáu thế giới: sáu nội xứ. Bảy thế giới: bảy thức trú. Tám thế giới: tám pháp thế gian. Chín thế giới: chín chúng sanh trú. Mười thế giới: mười xứ. Mười hai thế giới: mười hai xứ. Mười tám thế giới: mười tám giới.

වජ්ජන්ති සබ්බෙ කිලෙසා වජ්ජා, සබ්බෙ දුච්චරිතා වජ්ජා, සබ්බෙ අභිසඞ්ඛාරා වජ්ජා, සබ්බෙ භවගාමිකම්මා වජ්ජා. ඉති ඉමස්මිඤ්ච ලොකෙ ඉමස්මිඤ්ච වජ්ජෙ තිබ්බා භයසඤ්ඤා පච්චුපට්ඨිතා හොති, සෙය්‍යථාපි උක්ඛිත්තාසිකෙ වධකෙ. ඉමෙහි පඤ්ඤාසාය ආකාරෙහි ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි ජානාති පස්සති අඤ්ඤාති පටිවිජ්ඣති – ඉදං තථාගතස්ස ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තෙ ඤාණං.

Về ‘tội lỗi’: tất cả phiền não là tội lỗi, tất cả hành vi xấu ác là tội lỗi, tất cả các hành là tội lỗi, tất cả nghiệp dẫn đến sự hiện hữu là tội lỗi. Như vậy, trong thế giới này và trong tội lỗi này, tưởng về sự nguy hiểm mãnh liệt được hiện khởi, giống như người đao phủ với thanh gươm đã giương lên. Vị ấy biết, thấy, hiểu rõ, thâm nhập năm căn này bằng năm mươi phương diện này. Đây là trí tuệ thông suốt các căn hơn kém của Như Lai.

ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තඤාණනිද්දෙසො අට්ඨසට්ඨිමො.

Phần giải thích về trí tuệ thông suốt các căn hơn kém là thứ sáu mươi tám.

69. ආසයානුසයඤාණනිද්දෙසො

69. Phần giải thích về trí tuệ thông suốt ý muốn và tùy miên.

113. කතමං තථාගතස්ස සත්තානං ආසයානුසයෙ ඤාණං? ඉධ තථාගතො සත්තානං ආසයං ජානාති, අනුසයං ජානාති, චරිතං ජානාති[Pg.118], අධිමුත්තිං ජානාති, භබ්බාභබ්බෙ සත්තෙ පජානාති. කතමො සත්තානං ආසයො? ‘‘සස්සතො ලොකො’’ති වා, ‘‘අසස්සතො ලොකො’’ති වා, ‘‘අන්තවා ලොකො’’ති වා, ‘‘අනන්තවා ලොකො’’ති වා, ‘‘තං ජීවං තං සරීර’’න්ති වා, ‘‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’’න්ති වා, ‘‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති වා, ‘‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති වා, ‘‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති වා, ‘‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති වා. ඉති භවදිට්ඨිසන්නිස්සිතා වා සත්තා හොන්ති විභවදිට්ඨිසන්නිස්සිතා වා.

113. Trí tuệ thông suốt ý muốn và tùy miên của chúng sanh của Như Lai là gì? Ở đây, Như Lai biết ý muốn của chúng sanh, biết tùy miên, biết hạnh kiểm, biết khuynh hướng, biết rõ chúng sanh có khả năng và không có khả năng. Ý muốn của chúng sanh là gì? Hoặc là ‘thế giới là thường hằng’, hoặc là ‘thế giới là không thường hằng’, hoặc là ‘thế giới là hữu biên’, hoặc là ‘thế giới là vô biên’, hoặc là ‘sinh mạng ấy, thân thể ấy’, hoặc là ‘sinh mạng khác, thân thể khác’, hoặc là ‘sau khi chết, Như Lai có tồn tại’, hoặc là ‘sau khi chết, Như Lai không tồn tại’, hoặc là ‘sau khi chết, Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại’, hoặc là ‘sau khi chết, Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại’. Như vậy, chúng sanh hoặc là nương tựa vào hữu kiến, hoặc là nương tựa vào vô hữu kiến.

එතෙ වා පන උභො අන්තෙ අනුපගම්ම ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු අනුලොමිකා ඛන්ති පටිලද්ධා හොති, යථාභූතං වා ඤාණං. කාමං සෙවන්තඤ්ඤෙව ජානාති – ‘‘අයං පුග්ගලො කාමගරුකො කාමාසයො කාමාධිමුත්තො’’ති. කාමං සෙවන්තඤ්ඤෙව ජානාති – ‘‘අයං පුග්ගලො නෙක්ඛම්මගරුකො නෙක්ඛම්මාසයො නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො’’ති. නෙක්ඛම්මං සෙවන්තඤ්ඤෙව ජානාති – ‘‘අයං පුග්ගලො (නෙක්ඛම්මගරුකො නෙක්ඛම්මාසයො නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො’’ති. නෙක්ඛම්මං සෙවන්තඤ්ඤෙව ජානාති – ‘‘අයං පුග්ගලො කාමගරුකො කාමාසයො කාමාධිමුත්තො’’ති. බ්‍යාපාදං සෙවන්තඤ්ඤෙව ජානාති) – ‘‘අයං පුග්ගලො බ්‍යාපාදගරුකො බ්‍යාපාදාසයො බ්‍යාපාදාධිමුත්තො’’ති. බ්‍යාපාදං සෙවන්තඤ්ඤෙව ජානාති – ‘‘අයං පුග්ගලො (අබ්‍යාපාදගරුකො අබ්‍යාපාදාසයො අබ්‍යාපාදාධිමුත්තො’’ති. අබ්‍යාපාදං සෙවන්තඤ්ඤෙව ජානාති – ‘‘අයං පුග්ගලො අබ්‍යාපාදගරුකො අබ්‍යාපාදාසයො අබ්‍යාපාදාධිමුත්තො’’ති. අබ්‍යාපාදං සෙවන්තඤ්ඤෙව ජානාති – ‘‘අයං පුග්ගලො බ්‍යාපාදගරුකො බ්‍යාපාදාසයො බ්‍යාපාදාධිමුත්තො’’ති. ථිනමිද්ධං සෙවන්තඤ්ඤෙව ජානාති) – ‘‘අයං පුග්ගලො ථිනමිද්ධගරුකො ථිනමිද්ධාසයො ථිනමිද්ධාධිමුත්තො’’ති. ථිනමිද්ධං සෙවන්තඤ්ඤෙව ජානාති – ‘‘අයං පුග්ගලො ආලොකසඤ්ඤාගරුකො ආලොකසඤ්ඤාසයො ආලොකසඤ්ඤාධිමුත්තො’’ති. ආලොකසඤ්ඤං සෙවන්තඤ්ඤෙව ජානාති – ‘‘අයං පුග්ගලො (ආලොකසඤ්ඤාගරුකො ආලොකසඤ්ඤාසයො ආලොකසඤ්ඤාධිමුත්තො’’ති. ආලොකසඤ්ඤං සෙවන්තඤ්ඤෙව ජානාති – ‘‘අයං පුග්ගලො ථිනමිද්ධගරුකො ථිනමිද්ධාසයො ථිනමිද්ධාධිමුත්තො’’ති.) අයං සත්තානං ආසයො.

Lại nữa, những chúng sanh ấy không đi đến hai cực đoan, đã thành tựu được sự kham nhẫn thuận thứ, hoặc trí tuệ như thật, trong các pháp sanh khởi do duyên khởi này. Ngài biết rõ người thực hành theo dục rằng: ‘Vị này xem trọng dục, nương tựa dục, hướng tâm đến dục.’ Ngài biết rõ người thực hành theo dục rằng: ‘Vị này xem trọng xuất ly, nương tựa xuất ly, hướng tâm đến xuất ly.’ Ngài biết rõ người thực hành theo xuất ly rằng: ‘Vị này xem trọng xuất ly, nương tựa xuất ly, hướng tâm đến xuất ly.’ Ngài biết rõ người thực hành theo xuất ly rằng: ‘Vị này xem trọng dục, nương tựa dục, hướng tâm đến dục.’ Ngài biết rõ người thực hành theo sân rằng: ‘Vị này xem trọng sân, nương tựa sân, hướng tâm đến sân.’ Ngài biết rõ người thực hành theo sân rằng: ‘Vị này xem trọng vô sân, nương tựa vô sân, hướng tâm đến vô sân.’ Ngài biết rõ người thực hành theo vô sân rằng: ‘Vị này xem trọng vô sân, nương tựa vô sân, hướng tâm đến vô sân.’ Ngài biết rõ người thực hành theo vô sân rằng: ‘Vị này xem trọng sân, nương tựa sân, hướng tâm đến sân.’ Ngài biết rõ người thực hành theo hôn trầm thụy miên rằng: ‘Vị này xem trọng hôn trầm thụy miên, nương tựa hôn trầm thụy miên, hướng tâm đến hôn trầm thụy miên.’ Ngài biết rõ người thực hành theo hôn trầm thụy miên rằng: ‘Vị này xem trọng tưởng về ánh sáng, nương tựa tưởng về ánh sáng, hướng tâm đến tưởng về ánh sáng.’ Ngài biết rõ người thực hành theo tưởng về ánh sáng rằng: ‘Vị này xem trọng tưởng về ánh sáng, nương tựa tưởng về ánh sáng, hướng tâm đến tưởng về ánh sáng.’ Ngài biết rõ người thực hành theo tưởng về ánh sáng rằng: ‘Vị này xem trọng hôn trầm thụy miên, nương tựa hôn trầm thụy miên, hướng tâm đến hôn trầm thụy miên.’ Đây là ý muốn của chúng sanh.

114. කතමො [Pg.119] ච සත්තානං අනුසයො? සත්තානුසයා – කාමරාගානුසයො, පටිඝානුසයො, මානානුසයො, දිට්ඨානුසයො, විචිකිච්ඡානුසයො, භවරාගානුසයො, අවිජ්ජානුසයො. යං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං, එත්ථ සත්තානං කාමරාගානුසයො අනුසෙති. යං ලොකෙ අප්පියරූපං අසාතරූපං, එත්ථ සත්තානං පටිඝානුසයො අනුසෙති. ඉති ඉමෙසු ද්වීසු ධම්මෙසු අවිජ්ජා අනුපතිතා, තදෙකට්ඨො මානො ච දිට්ඨි ච විචිකිච්ඡා ච දට්ඨබ්බා. අයං සත්තානං අනුසයො.

114. Và thế nào là tùy miên của chúng sanh? Có bảy tùy miên: dục ái tùy miên, sân tùy miên, mạn tùy miên, kiến tùy miên, nghi tùy miên, hữu ái tùy miên, vô minh tùy miên. Sắc pháp nào ở trên đời là khả ái, là khả ý, ở nơi ấy dục ái tùy miên của chúng sanh tiềm ẩn. Sắc pháp nào ở trên đời là không khả ái, là không khả ý, ở nơi ấy sân tùy miên của chúng sanh tiềm ẩn. Như vậy, trong hai pháp này, vô minh đi theo sau; và nên được thấy rằng mạn, tà kiến, và hoài nghi cùng tồn tại với nó. Đây là tùy miên của chúng sanh.

කතමඤ්ච සත්තානං චරිතං? පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරො අපුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරො ආනෙඤ්ජාභිසඞ්ඛාරො පරිත්තභූමකො වා මහාභූමකො වා. ඉදං සත්තානං චරිතං.

Và thế nào là hạnh của chúng sanh? Phước hành, phi phước hành, bất động hành, hoặc thuộc cõi nhỏ hoặc thuộc cõi lớn. Đây là hạnh của chúng sanh.

115. කතමා ච සත්තානං අධිමුත්ති? සන්ති සත්තා හීනාධිමුත්තිකා, සන්ති සත්තා පණීතාධිමුත්තිකා. හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙ සත්තෙ සෙවන්ති භජන්ති පයිරුපාසන්ති. පණීතාධිමුත්තිකා සත්තා පණීතාධිමුත්තිකෙ සත්තෙ සෙවන්ති භජන්ති පයිරුපාසන්ති. අතීතම්පි අද්ධානං හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙ සත්තෙ සෙවිංසු භජිංසු පයිරුපාසිංසු; පණීතාධිමුත්තිකා සත්තා පණීතාධිමුත්තිකෙ සත්තෙ සෙවිංසු භජිංසු පයිරුපාසිංසු. අනාගතම්පි අද්ධානං හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙ සත්තෙ සෙවිස්සන්ති භජිස්සන්ති පයිරුපාසිස්සන්ති; පණීතාධිමුත්තිකා සත්තා පණීතාධිමුත්තිකෙ සත්තෙ සෙවිස්සන්ති භජිස්සන්ති පයිරුපාසිස්සන්ති. අයං සත්තානං අධිමුත්ති.

115. Và thế nào là sự hướng tâm của chúng sanh? Có những chúng sanh có sự hướng tâm thấp kém, có những chúng sanh có sự hướng tâm cao thượng. Những chúng sanh có sự hướng tâm thấp kém thường phục vụ, thân cận, gần gũi những chúng sanh có sự hướng tâm thấp kém. Những chúng sanh có sự hướng tâm cao thượng thường phục vụ, thân cận, gần gũi những chúng sanh có sự hướng tâm cao thượng. Trong thời quá khứ cũng vậy, những chúng sanh có sự hướng tâm thấp kém đã phục vụ, đã thân cận, đã gần gũi những chúng sanh có sự hướng tâm thấp kém; những chúng sanh có sự hướng tâm cao thượng đã phục vụ, đã thân cận, đã gần gũi những chúng sanh có sự hướng tâm cao thượng. Trong thời vị lai cũng vậy, những chúng sanh có sự hướng tâm thấp kém sẽ phục vụ, sẽ thân cận, sẽ gần gũi những chúng sanh có sự hướng tâm thấp kém; những chúng sanh có sự hướng tâm cao thượng sẽ phục vụ, sẽ thân cận, sẽ gần gũi những chúng sanh có sự hướng tâm cao thượng. Đây là sự hướng tâm của chúng sanh.

කතමෙ සත්තා අභබ්බා? යෙ තෙ සත්තා කම්මාවරණෙන සමන්නාගතා, කිලෙසාවරණෙන සමන්නාගතා, විපාකාවරණෙන සමන්නාගතා, අස්සද්ධා අච්ඡන්දිකා දුප්පඤ්ඤා, අභබ්බා නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං – ඉමෙ තෙ සත්තා අභබ්බා.

Những chúng sanh nào là không có khả năng? Những chúng sanh nào có nghiệp chướng, có phiền não chướng, có dị thục chướng, không có đức tin, không có ý muốn, có trí tuệ yếu kém, không có khả năng đi vào sự chắc chắn, sự đúng đắn trong các thiện pháp – những chúng sanh này là không có khả năng.

කතමෙ සත්තා භබ්බා? යෙ තෙ සත්තා න කම්මාවරණෙන සමන්නාගතා, න කිලෙසාවරණෙන සමන්නාගතා, න විපාකාවරණෙන සමන්නාගතා, සද්ධා ඡන්දිකා පඤ්ඤවන්තො, භබ්බා නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං – ඉමෙ තෙ සත්තා භබ්බා. ඉදං තථාගතස්ස සත්තානං ආසයානුසයෙ ඤාණං.

Những chúng sanh nào là có khả năng? Những chúng sanh nào không có nghiệp chướng, không có phiền não chướng, không có dị thục chướng, có đức tin, có ý muốn, có trí tuệ, có khả năng đi vào sự chắc chắn, sự đúng đắn trong các thiện pháp – những chúng sanh này là có khả năng. Đây là trí tuệ về ý muốn và tùy miên của chúng sanh của Như Lai.

ආසයානුසයඤාණනිද්දෙසො නවසට්ඨිමො.

Phần giải thích về trí tuệ về ý muốn và tùy miên, thứ sáu mươi chín.

70. යමකපාටිහීරඤාණනිද්දෙසො

70. Phần giải thích về trí tuệ về song thông

116. කතමං [Pg.120] තථාගතස්ස යමකපාටිහීරෙ ඤාණං? ඉධ තථාගතො යමකපාටිහීරං කරොති අසාධාරණං සාවකෙහි. උපරිමකායතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, හෙට්ඨිමකායතො උදකධාරා පවත්තති; හෙට්ඨිමකායතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, උපරිමකායතො උදකධාරා පවත්තති; පුරත්ථිමකායතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, පච්ඡිමකායතො උදකධාරා පවත්තති; පච්ඡිමකායතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, පුරත්ථිමකායතො උදකධාරා පවත්තති; දක්ඛිණඅක්ඛිතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, වාමඅක්ඛිතො උදකධාරා පවත්තති; වාමඅක්ඛිතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, දක්ඛිණඅක්ඛිතො උදකධාරා පවත්තති; දක්ඛිණකණ්ණසොතතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, වාමකණ්ණසොතතො උදකධාරා පවත්තති; වාමකණ්ණසොතතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, දක්ඛිණකණ්ණසොතතො උදකධාරා පවත්තති; දක්ඛිණනාසිකාසොතතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, වාමනාසිකාසොතතො උදකධාරා පවත්තති; වාමනාසිකාසොතතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, දක්ඛිණනාසිකාසොතතො උදකධාරා පවත්තති; දක්ඛිණඅංසකූටතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, වාමඅංසකූටතො උදකධාරා පවත්තති; වාමඅංසකූටතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, දක්ඛිණඅංසකූටතො උදකධාරා පවත්තති; දක්ඛිණහත්ථතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, වාමහත්ථතො උදකධාරා පවත්තති; වාමහත්ථතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, දක්ඛිණහත්ථතො උදකධාරා පවත්තති; දක්ඛිණපස්සතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, වාමපස්සතො උදකධාරා පවත්තති; වාමපස්සතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, දක්ඛිණපස්සතො උදකධාරා පවත්තති; දක්ඛිණපාදතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, වාමපාදතො උදකධාරා පවත්තති; වාමපාදතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, දක්ඛිණපාදතො උදකධාරා පවත්තති; අඞ්ගුලඞ්ගුලෙහි අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, අඞ්ගුලන්තරිකාහි උදකධාරා පවත්තති; අඞ්ගුලන්තරිකාහි අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, අඞ්ගුලඞ්ගුලෙහි උදකධාරා පවත්තති; එකෙකලොමතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, එකෙකලොමතො උදකධාරා පවත්තති; ලොමකූපතො ලොමකූපතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, ලොමකූපතො ලොමකූපතො උදකධාරා පවත්තති.

116. Thế nào là trí về song thông của Như Lai? Ở đây, Như Lai thực hiện song thông không chung với các vị Thinh văn. Từ thân trên, khối lửa khởi lên; từ thân dưới, dòng nước khởi lên. Từ thân dưới, khối lửa khởi lên; từ thân trên, dòng nước khởi lên. Từ phía trước thân, khối lửa khởi lên; từ phía sau thân, dòng nước khởi lên. Từ phía sau thân, khối lửa khởi lên; từ phía trước thân, dòng nước khởi lên. Từ mắt phải, khối lửa khởi lên; từ mắt trái, dòng nước khởi lên. Từ mắt trái, khối lửa khởi lên; từ mắt phải, dòng nước khởi lên. Từ lỗ tai phải, khối lửa khởi lên; từ lỗ tai trái, dòng nước khởi lên. Từ lỗ tai trái, khối lửa khởi lên; từ lỗ tai phải, dòng nước khởi lên. Từ lỗ mũi phải, khối lửa khởi lên; từ lỗ mũi trái, dòng nước khởi lên. Từ lỗ mũi trái, khối lửa khởi lên; từ lỗ mũi phải, dòng nước khởi lên. Từ chỏm vai phải, khối lửa khởi lên; từ chỏm vai trái, dòng nước khởi lên. Từ chỏm vai trái, khối lửa khởi lên; từ chỏm vai phải, dòng nước khởi lên. Từ tay phải, khối lửa khởi lên; từ tay trái, dòng nước khởi lên. Từ tay trái, khối lửa khởi lên; từ tay phải, dòng nước khởi lên. Từ hông phải, khối lửa khởi lên; từ hông trái, dòng nước khởi lên. Từ hông trái, khối lửa khởi lên; từ hông phải, dòng nước khởi lên. Từ chân phải, khối lửa khởi lên; từ chân trái, dòng nước khởi lên. Từ chân trái, khối lửa khởi lên; từ chân phải, dòng nước khởi lên. Từ các ngón tay, khối lửa khởi lên; từ các kẽ ngón tay, dòng nước khởi lên. Từ các kẽ ngón tay, khối lửa khởi lên; từ các ngón tay, dòng nước khởi lên. Từ mỗi sợi lông, khối lửa khởi lên; từ mỗi sợi lông, dòng nước khởi lên. Từ mỗi lỗ chân lông, khối lửa khởi lên; từ mỗi lỗ chân lông, dòng nước khởi lên.

ඡන්නං [Pg.121] වණ්ණානං – නීලානං, පීතකානං, ලොහිතකානං, ඔදාතානං, මඤ්ජිට්ඨානං, පභස්සරානං භගවා චඞ්කමති, නිම්මිතො තිට්ඨති වා නිසීදති වා සෙය්‍යං වා කප්පෙති. භගවා තිට්ඨති, නිම්මිතො චඞ්කමති වා නිසීදති වා සෙය්‍යං වා කප්පෙති. භගවා නිසීදති, නිම්මිතො චඞ්කමති වා තිට්ඨති වා සෙය්‍යං වා කප්පෙති. භගවා සෙය්‍යං කප්පෙති, නිම්මිතො චඞ්කමති වා තිට්ඨති වා නිසීදති වා. නිම්මිතො චඞ්කමති, භගවා තිට්ඨති වා නිසීදති වා සෙය්‍යං වා කප්පෙති. නිම්මිතො තිට්ඨති, භගවා චඞ්කමති වා නිසීදති වා සෙය්‍යං වා කප්පෙති. නිම්මිතො නිසීදති, භගවා චඞ්කමති වා තිට්ඨති වා සෙය්‍යං වා කප්පෙති. නිම්මිතො සෙය්‍යං කප්පෙති, භගවා චඞ්කමති වා තිට්ඨති වා නිසීදති වා. ඉදං තථාගතස්ස යමකපාටිහීරෙ ඤාණං.

Giữa sáu màu sắc – xanh, vàng, đỏ, trắng, đỏ thẫm, và trong suốt – Đức Thế Tôn kinh hành, còn vị hóa thân thì hoặc đứng, hoặc ngồi, hoặc nằm. Đức Thế Tôn đứng, còn vị hóa thân thì hoặc kinh hành, hoặc ngồi, hoặc nằm. Đức Thế Tôn ngồi, còn vị hóa thân thì hoặc kinh hành, hoặc đứng, hoặc nằm. Đức Thế Tôn nằm, còn vị hóa thân thì hoặc kinh hành, hoặc đứng, hoặc ngồi. Vị hóa thân kinh hành, còn Đức Thế Tôn thì hoặc đứng, hoặc ngồi, hoặc nằm. Vị hóa thân đứng, còn Đức Thế Tôn thì hoặc kinh hành, hoặc ngồi, hoặc nằm. Vị hóa thân ngồi, còn Đức Thế Tôn thì hoặc kinh hành, hoặc đứng, hoặc nằm. Vị hóa thân nằm, còn Đức Thế Tôn thì hoặc kinh hành, hoặc đứng, hoặc ngồi. Đây là trí về song thông của Như Lai.

යමකපාටිහීරඤාණනිද්දෙසො සත්තතිමො.

Phần giải về Trí Song Thông thứ bảy mươi.

71. මහාකරුණාඤාණනිද්දෙසො

71. Phần giải về Trí Đại Bi

117. කතමං තථාගතස්ස මහාකරුණාසමාපත්තියා ඤාණං? බහුකෙහි ආකාරෙහි පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. ආදිත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. උය්‍යුත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. පයාතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. කුම්මග්ගප්පටිපන්නො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. උපනීයති ලොකො අද්ධුවොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. අතාණො ලොකො අනභිස්සරොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. අස්සකො ලොකො, සබ්බං පහාය ගමනීයන්ති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. ඌනො ලොකො අතීතො තණ්හාදාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. අතායනො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… අලෙණො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං [Pg.122] …පෙ… අසරණො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… අසරණීභූතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ….

117. Thế nào là trí về sự nhập đại bi của Như Lai? Lòng đại bi khởi lên đối với chúng sanh nơi các vị Phật, các đấng Thế Tôn, là những vị thấy bằng nhiều phương diện. (Khi thấy rằng:) ‘Nơi ở của thế gian đang bị thiêu đốt’ – lòng đại bi khởi lên đối với chúng sanh nơi các vị Phật, các đấng Thế Tôn, là những vị thấy (như vậy). (Khi thấy rằng:) ‘Nơi ở của thế gian đang bận rộn’ – lòng đại bi khởi lên đối với chúng sanh nơi các vị Phật, các đấng Thế Tôn, là những vị thấy (như vậy). (Khi thấy rằng:) ‘Nơi ở của thế gian đang trôi đi’ – lòng đại bi khởi lên đối với chúng sanh nơi các vị Phật, các đấng Thế Tôn, là những vị thấy (như vậy). (Khi thấy rằng:) ‘Nơi ở của thế gian đang đi vào con đường sai lầm’ – lòng đại bi khởi lên đối với chúng sanh nơi các vị Phật, các đấng Thế Tôn, là những vị thấy (như vậy). (Khi thấy rằng:) ‘Thế gian không thường hằng, bị dẫn đi’ – lòng đại bi khởi lên đối với chúng sanh nơi các vị Phật, các đấng Thế Tôn, là những vị thấy (như vậy). (Khi thấy rằng:) ‘Thế gian không nơi nương tựa, không người cai quản’ – lòng đại bi khởi lên đối với chúng sanh nơi các vị Phật, các đấng Thế Tôn, là những vị thấy (như vậy). (Khi thấy rằng:) ‘Thế gian không có sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi’ – lòng đại bi khởi lên đối với chúng sanh nơi các vị Phật, các đấng Thế Tôn, là những vị thấy (như vậy). (Khi thấy rằng:) ‘Thế gian thiếu thốn, không thỏa mãn, là nô lệ của ái dục’ – lòng đại bi khởi lên đối với chúng sanh nơi các vị Phật, các đấng Thế Tôn, là những vị thấy (như vậy). (Khi thấy rằng:) ‘Nơi ở của thế gian không có nơi bảo vệ’ – (khi) các vị thấy... v.v... (Khi thấy rằng:) ‘Nơi ở của thế gian không có nơi ẩn náu’ – (khi) các vị thấy... v.v... (Khi thấy rằng:) ‘Nơi ở của thế gian không có nơi nương tựa’ – (khi) các vị thấy... v.v... (Khi thấy rằng:) ‘Nơi ở của thế gian đã trở thành không có nơi nương tựa’ – (khi) các vị thấy... v.v...

උද්ධතො ලොකො අවූපසන්තොති – පස්සන්තානං…පෙ… සසල්ලො ලොකසන්නිවාසො, විද්ධො පුථුසල්ලෙහි; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි සල්ලානං උද්ධතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… අවිජ්ජන්ධකාරාවරණො ලොකසන්නිවාසො අණ්ඩභූතො කිලෙසපඤ්ජරපක්ඛිත්තො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි ආලොකං දස්සෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… අවිජ්ජාගතො ලොකසන්නිවාසො අණ්ඩභූතො පරියොනද්ධො තන්තාකුලකජාතො කුලාගණ්ඩිකජාතො මුඤ්ජපබ්බජභූතො අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං සංසාරං නාතිවත්තතීති – පස්සන්තානං…පෙ… අවිජ්ජාවිසදොසසංලිත්තො ලොකසන්නිවාසො කිලෙසකලලීභූතොති – පස්සන්තානං…පෙ… රාගදොසමොහජටාජටිතො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි ජටං විජටෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ….

Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Thế gian là dao động, không được an tịnh.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian có mũi tên, bị đâm bởi nhiều mũi tên; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể nhổ những mũi tên, ngoại trừ ta.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị bóng tối vô minh che lấp, bị bao bọc trong vỏ trứng, bị nhốt trong cái lồng phiền não; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể chỉ ra ánh sáng, ngoại trừ ta.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian đi vào vô minh, bị bao bọc trong vỏ trứng, bị bao phủ, trở thành như cuộn chỉ rối, trở thành như tổ nhện rối, trở thành như cỏ muñja và cỏ babbaja, không vượt qua được cõi khổ, ác thú, đọa xứ, vòng luân hồi.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị bôi trét bởi nọc độc vô minh, trở thành như bị lún trong bùn phiền não.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị rối bởi mớ bòng bong tham, sân, si; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể gỡ rối mớ bòng bong, ngoại trừ ta.’ ...

තණ්හාසඞ්ඝාටපටිමුක්කො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තණ්හාජාලෙන ඔත්ථටො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තණ්හාසොතෙන වුය්හති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තණ්හාසඤ්ඤොජනෙන සඤ්ඤුත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තණ්හානුසයෙන අනුසටො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තණ්හාසන්තාපෙන සන්තප්පති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තණ්හාපරිළාහෙන පරිඩය්හති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ….

Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị trói buộc bởi cái gông cùm ái dục.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị bao phủ bởi lưới ái dục.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị cuốn trôi bởi dòng ái dục.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị ràng buộc bởi kiết sử ái dục.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị tùy miên ái dục đeo bám.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị thiêu đốt bởi sự nóng nảy của ái dục.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị thiêu cháy bởi sự thiêu đốt của ái dục.’ ...

දිට්ඨිසඞ්ඝාටපටිමුක්කො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දිට්ඨිජාලෙන ඔත්ථටො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දිට්ඨිසොතෙන වුය්හති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දිට්ඨිසඤ්ඤොජනෙන සඤ්ඤුත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දිට්ඨානුසයෙන අනුසටො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දිට්ඨිසන්තාපෙන සන්තප්පති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දිට්ඨිපරිළාහෙන පරිඩය්හති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ….

Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị trói buộc bởi cái gông cùm tà kiến.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị bao phủ bởi lưới tà kiến.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị cuốn trôi bởi dòng tà kiến.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị ràng buộc bởi kiết sử tà kiến.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị tùy miên tà kiến đeo bám.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị thiêu đốt bởi sự nóng nảy của tà kiến.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị thiêu cháy bởi sự thiêu đốt của tà kiến.’ ...

ජාතියා [Pg.123] අනුගතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… ජරාය අනුසටො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… බ්‍යාධිනා අභිභූතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං …පෙ… මරණෙන අබ්භාහතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දුක්ඛෙ පතිට්ඨිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ….

Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị sanh đi theo.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị già đeo bám.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị bệnh tật áp đảo.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị cái chết đánh đập.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian được an lập trong khổ.’ ...

තණ්හාය උඩ්ඩිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… ජරාපාකාරපරික්ඛිත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… මච්චුපාසෙන පරික්ඛිත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාබන්ධනබන්ධො ලොකසන්නිවාසො – රාගබන්ධනෙන දොසබන්ධනෙන මොහබන්ධනෙන මානබන්ධනෙන දිට්ඨිබන්ධනෙන කිලෙසබන්ධනෙන දුච්චරිතබන්ධනෙන; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි බන්ධනං මොචෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාසම්බාධප්පටිපන්නො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි ඔකාසං දස්සෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං… මහාපලිබොධෙන පලිබුද්ධො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි පලිබොධං ඡෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාපපාතෙ පතිතො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි පපාතා උද්ධතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාකන්තාරප්පටිපන්නො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි කන්තාරං තාරෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාසංසාරප්පටිපන්නො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි සංසාරා මොචෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාවිදුග්ගෙ සම්පරිවත්තති ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි විදුග්ගා උද්ධතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාපලිපෙ පලිපන්නො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි පලිපා උද්ධතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ….

Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị ái dục giăng bẫy.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị bao quanh bởi bức tường thành của sự già.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị bao quanh bởi vòng vây của thần chết.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị trói buộc bởi sự trói buộc lớn lao – bởi sự trói buộc của tham, sự trói buộc của sân, sự trói buộc của si, sự trói buộc của mạn, sự trói buộc của tà kiến, sự trói buộc của phiền não, sự trói buộc của ác hạnh; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể cởi trói, ngoại trừ ta.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian đã đi vào con đường chật hẹp vĩ đại; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể chỉ ra cơ hội, ngoại trừ ta.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị chướng ngại bởi chướng ngại lớn lao; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể chặt đứt chướng ngại, ngoại trừ ta.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian đã rơi vào vực thẳm vĩ đại; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể kéo lên khỏi vực thẳm, ngoại trừ ta.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian đã đi vào vùng hoang địa vĩ đại; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể đưa qua khỏi vùng hoang địa, ngoại trừ ta.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian đã đi vào vòng luân hồi vĩ đại; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể giải thoát khỏi vòng luân hồi, ngoại trừ ta.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian đang xoay vần trong con đường hiểm trở vĩ đại; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể kéo ra khỏi con đường hiểm trở, ngoại trừ ta.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị sa lầy trong vũng bùn vĩ đại; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể kéo lên khỏi vũng bùn, ngoại trừ ta.’ ...

අබ්භාහතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… ආදිත්තො ලොකසන්නිවාසො – රාගග්ගිනා දොසග්ගිනා මොහග්ගිනා ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි නිබ්බාපෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… උන්නීතකො ලොකසන්නිවාසො හඤ්ඤති නිච්චමතාණො පත්තදණ්ඩො තක්කරොති – පස්සන්තානං…පෙ… වජ්ජබන්ධනබද්ධො ලොකසන්නිවාසො ආඝාතනපච්චුපට්ඨිතො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි බන්ධනං මොචෙතා, අඤ්ඤත්‍ර [Pg.124] මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… අනාථො ලොකසන්නිවාසො පරමකාරුඤ්ඤප්පත්තො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි තායෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… දුක්ඛාභිතුන්නො ලොකසන්නිවාසො චිරරත්තං පීළිතොති – පස්සන්තානං…පෙ… ගධිතො ලොකසන්නිවාසො නිච්චං පිපාසිතොති – පස්සන්තානං…පෙ….

Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị đánh đập.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị bốc cháy – bởi lửa tham, lửa sân, lửa si, bởi sanh, già, chết, bởi sầu, bi, khổ, ưu, não; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể dập tắt, ngoại trừ ta.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị dẫn đi, bị hành hạ, luôn không có nơi nương tựa, đã nhận hình phạt, phải chịu đựng như thế.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị trói buộc bởi sự trói buộc của lỗi lầm, phải đối mặt với nơi hành quyết; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể cởi trói, ngoại trừ ta.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian không nơi nương tựa, đã đạt đến tình trạng đáng thương tột cùng; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể bảo vệ, ngoại trừ ta.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian bị khổ não xuyên thấu, bị bức bách trong thời gian dài.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian tham lam, luôn luôn khao khát.’ ...

අන්ධො ලොකසන්නිවාසො අචක්ඛුකොති – පස්සන්තානං…පෙ… හතනෙත්තො ලොකසන්නිවාසො අපරිණායකොති – පස්සන්තානං…පෙ… විපථපක්ඛන්දො ලොකසන්නිවාසො අඤ්ජසාපරද්ධො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි අරියපථං ආනෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහොඝපක්ඛන්දො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි ඔඝා උද්ධතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ….

Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian mù lòa, không có mắt (trí tuệ).’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian có con mắt (trí tuệ) bị hư hoại, không có người dẫn đường.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian lao vào con đường sai lầm, đã phạm lỗi trên con đường ngay thẳng; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể dẫn đến con đường của bậc Thánh, ngoại trừ ta.’ ... Đối với các vị đang nhìn thấy rằng: ‘Chúng sanh trong thế gian lao vào dòng bộc lưu vĩ đại; đối với chúng sanh ấy, không có ai khác có thể kéo lên khỏi dòng bộc lưu, ngoại trừ ta.’ ...

118. ද්වීහි දිට්ඨිගතෙහි පරියුට්ඨිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තීහි දුච්චරිතෙහි විප්පටිපන්නො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… චතූහි යොගෙහි යුත්තො ලොකසන්නිවාසො චතුයොගයොජිතොති – පස්සන්තානං…පෙ… චතූහි ගන්ථෙහි ගන්ථිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… චතූහි උපාදානෙහි උපාදියති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… පඤ්චගතිසමාරුළ්හො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… පඤ්චහි කාමගුණෙහි රජ්ජති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… පඤ්චහි නීවරණෙහි ඔත්ථටො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… ඡහි විවාදමූලෙහි විවදති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… ඡහි තණ්හාකායෙහි රජ්ජති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… ඡහි දිට්ඨිගතෙහි පරියුට්ඨිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං …පෙ… සත්තහි අනුසයෙහි අනුසටො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… සත්තහි සඤ්ඤොජනෙහි සඤ්ඤුත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… සත්තහි මානෙහි උන්නතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… අට්ඨහි ලොකධම්මෙහි සම්පරිවත්තති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… අට්ඨහි මිච්ඡත්තෙහි නිය්‍යාතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… අට්ඨහි පුරිසදොසෙහි දුස්සති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… නවහි ආඝාතවත්ථූහි ආඝාතිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං [Pg.125] …පෙ… නවවිධමානෙහි උන්නතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… නවහි තණ්හාමූලකෙහි ධම්මෙහි රජ්ජති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසහි කිලෙසවත්ථූහි කිලිස්සති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසහි ආඝාතවත්ථූහි ආඝාතිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසහි අකුසලකම්මපථෙහි සමන්නාගතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසහි සඤ්ඤොජනෙහි සඤ්ඤුත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසහි මිච්ඡත්තෙහි නිය්‍යාතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසවත්ථුකාය මිච්ඡාදිට්ඨියා සමන්නාගතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසවත්ථුකාය අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා සමන්නාගතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… අට්ඨසතතණ්හාපපඤ්චසතෙහි පපඤ්චිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. ද්වාසට්ඨියා දිට්ඨිගතෙහි පරියුට්ඨිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති.

118. Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị áp bức bởi hai loại tà kiến’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ đã thực hành sai lạc bởi ba loại ác hạnh’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị cột buộc bởi bốn ách, bị bốn ách trói buộc’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị trói buộc bởi bốn triền phược’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị chấp thủ bởi bốn thủ’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ đã leo lên năm cõi’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ tham đắm năm dục trưởng dưỡng’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị bao phủ bởi năm triền cái’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ tranh luận bởi sáu căn nguyên tranh luận’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ tham đắm sáu thân ái’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị áp bức bởi sáu loại tà kiến’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị ám ảnh bởi bảy tùy miên’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị cột buộc bởi bảy kiết sử’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ kiêu mạn bởi bảy loại mạn’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ xoay vần bởi tám pháp thế gian’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị dẫn dắt bởi tám tà tánh’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị hư hoại bởi tám lỗi lầm của người’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị oán hận bởi chín sự oán hận’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ kiêu mạn bởi chín loại mạn’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ tham đắm chín pháp lấy ái làm gốc’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị phiền não bởi mười sự phiền não’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị oán hận bởi mười sự oán hận’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ có đầy đủ mười nghiệp đạo bất thiện’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị cột buộc bởi mười kiết sử’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị dẫn dắt bởi mười tà tánh’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ có đầy đủ tà kiến có mười sự’... (v.v.)... Đối với các vị đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ có đầy đủ biên kiến có mười sự’... (v.v.)... Đối với chư Phật, các đấng Thế Tôn đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị hý luận bởi một trăm lẻ tám hý luận về ái’, lòng đại bi khởi lên ở các chúng sanh. Đối với chư Phật, các đấng Thế Tôn đang thấy rằng: ‘Thế gian trú xứ bị áp bức bởi sáu mươi hai loại tà kiến’, lòng đại bi khởi lên ở các chúng sanh.

අහඤ්චම්හි තිණ්ණො, ලොකො ච අතිණ්ණො අහං චම්හි මුත්තො, ලොකො ච අමුත්තො; අහඤ්චම්හි දන්තො, ලොකො ච අදන්තො; අහං චම්හි සන්තො, ලොකො ච අසන්තො; අහං චම්හි අස්සත්ථො, ලොකො ච අනස්සත්ථො; අහං චම්හි පරිනිබ්බුතො, ලොකො ච අපරිනිබ්බුතො; පහොමි ඛ්වාහං තිණ්ණො තාරෙතුං, මුත්තො මොචෙතුං, දන්තො දමෙතුං, සන්තො සමෙතුං, අස්සත්ථො අස්සාසෙතුං, පරිනිබ්බුතො පරෙ ච පරිනිබ්බාපෙතුන්ති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. ඉදං තථාගතස්ස මහාකරුණාසමාපත්තියා ඤාණං.

Ta đã vượt qua, và thế gian chưa vượt qua; ta đã giải thoát, và thế gian chưa giải thoát; ta đã được điều phục, và thế gian chưa được điều phục; ta đã được an tịnh, và thế gian chưa được an tịnh; ta đã được an ổn, và thế gian chưa được an ổn; ta đã tịch tịnh, và thế gian chưa tịch tịnh. Quả thật, ta đã vượt qua, có khả năng làm cho (chúng sanh) vượt qua; đã giải thoát, (có khả năng) làm cho giải thoát; đã được điều phục, (có khả năng) làm cho điều phục; đã được an tịnh, (có khả năng) làm cho an tịnh; đã được an ổn, (có khả năng) làm cho an ổn; đã tịch tịnh, (có khả năng) làm cho các chúng sanh khác được tịch tịnh. – Đối với chư Phật, các đấng Thế Tôn đang thấy như vậy, lòng đại bi khởi lên ở các chúng sanh. Đây là trí về sự nhập đại bi của Như Lai.

මහාකරුණාඤාණනිද්දෙසො එකසත්තතිමො.

Phần giải về trí đại bi thứ bảy mươi mốt.

72-73. සබ්බඤ්ඤුතඤාණනිද්දෙසො

72-73. Phần giải về trí toàn giác

119. කතමං තථාගතස්ස සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං? සබ්බං සඞ්ඛතමසඞ්ඛතං අනවසෙසං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

119. Trí toàn giác của Như Lai là gì? Vị ấy biết tất cả pháp hữu vi, vô vi không còn dư sót – (đó là) trí toàn giác. Ở đó, không có sự chướng ngại – (đó là) trí vô ngại.

120. අතීතං [Pg.126] සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං. අනාගතං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං. පච්චුප්පන්නං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

120. Vị ấy biết tất cả (pháp) quá khứ – (đó là) trí toàn giác. Ở đó, không có sự chướng ngại – (đó là) trí vô ngại. Vị ấy biết tất cả (pháp) vị lai – (đó là) trí toàn giác. Ở đó, không có sự chướng ngại – (đó là) trí vô ngại. Vị ấy biết tất cả (pháp) hiện tại – (đó là) trí toàn giác. Ở đó, không có sự chướng ngại – (đó là) trí vô ngại.

චක්ඛු චෙව රූපා ච, එවං තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං. සොතඤ්චෙව සද්දා ච…පෙ… ඝානඤ්චෙව ගන්ධා ච… ජිව්හා චෙව රසා ච… කායො චෙව ඵොට්ඨබ්බා ච… මනො චෙව ධම්මා ච, එවං තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

Mắt và các sắc, như vậy vị ấy biết tất cả những điều ấy – (đó là) trí toàn giác. Ở đó, không có sự chướng ngại – (đó là) trí vô ngại. Tai và các tiếng... (v.v.)... mũi và các mùi... lưỡi và các vị... thân và các vật xúc chạm... ý và các pháp, như vậy vị ấy biết tất cả những điều ấy – (đó là) trí toàn giác. Ở đó, không có sự chướng ngại – (đó là) trí vô ngại.

යාවතා අනිච්චට්ඨං දුක්ඛට්ඨං අනත්තට්ඨං, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං. යාවතා රූපස්ස අනිච්චට්ඨං දුක්ඛට්ඨං අනත්තට්ඨං, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං. යාවතා වෙදනාය…පෙ… යාවතා සඤ්ඤාය…පෙ… යාවතා සඞ්ඛාරානං…පෙ… යාවතා විඤ්ඤාණස්ස …පෙ… යාවතා චක්ඛුස්ස…පෙ… ජරාමරණස්ස අනිච්චට්ඨං දුක්ඛට්ඨං අනත්තට්ඨං, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

Bất cứ trạng thái vô thường, trạng thái khổ, trạng thái vô ngã nào, vị ấy biết tất cả những điều ấy – (đó là) trí toàn giác. Ở đó, không có sự chướng ngại – (đó là) trí vô ngại. Bất cứ trạng thái vô thường, trạng thái khổ, trạng thái vô ngã nào của sắc, vị ấy biết tất cả những điều ấy – (đó là) trí toàn giác. Ở đó, không có sự chướng ngại – (đó là) trí vô ngại. Bất cứ (trạng thái) nào của thọ... (v.v.)... của tưởng... (v.v.)... của các hành... (v.v.)... của thức... (v.v.)... của mắt... (v.v.)... của già và chết có trạng thái vô thường, trạng thái khổ, trạng thái vô ngã, vị ấy biết tất cả những điều ấy – (đó là) trí toàn giác. Ở đó, không có sự chướng ngại – (đó là) trí vô ngại.

යාවතා අභිඤ්ඤාය අභිඤ්ඤට්ඨං, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං. යාවතා පරිඤ්ඤාය පරිඤ්ඤට්ඨං…පෙ… යාවතා පහානස්ස පහානට්ඨං…පෙ… යාවතා භාවනාය භාවනට්ඨං…පෙ… යාවතා සච්ඡිකිරියාය සච්ඡිකිරියට්ඨං, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

Bao nhiêu là ý nghĩa cần được thắng tri bởi thắng trí, vị ấy biết tất cả điều ấy, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí. Bao nhiêu là ý nghĩa cần được liễu tri bởi sự liễu tri ... (như trên) ... bao nhiêu là ý nghĩa cần được đoạn tận bởi sự đoạn tận ... (nt) ... bao nhiêu là ý nghĩa cần được tu tập bởi sự tu tập ... (nt) ... bao nhiêu là ý nghĩa cần được chứng ngộ bởi sự chứng ngộ, vị ấy biết tất cả điều ấy, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí.

යාවතා ඛන්ධානං ඛන්ධට්ඨං, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං. යාවතා ධාතූනං ධාතුට්ඨං…පෙ… යාවතා ආයතනානං ආයතනට්ඨං…පෙ… යාවතා සඞ්ඛතානං සඞ්ඛතට්ඨං…පෙ… යාවතා අසඞ්ඛතස්ස අසඞ්ඛතට්ඨං, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

Bao nhiêu là ý nghĩa uẩn của các uẩn, vị ấy biết tất cả điều ấy, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí. Bao nhiêu là ý nghĩa giới của các giới ... (nt) ... bao nhiêu là ý nghĩa xứ của các xứ ... (nt) ... bao nhiêu là ý nghĩa hữu vi của các pháp hữu vi ... (nt) ... bao nhiêu là ý nghĩa vô vi của pháp vô vi, vị ấy biết tất cả điều ấy, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí.

යාවතා කුසලෙ ධම්මෙ, සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං. යාවතා අකුසලෙ ධම්මෙ…පෙ… යාවතා අබ්‍යාකතෙ ධම්මෙ… යාවතා කාමාවචරෙ ධම්මෙ… යාවතා රූපාවචරෙ [Pg.127] ධම්මෙ… යාවතා අරූපාවචරෙ ධම්මෙ… යාවතා අපරියාපන්නෙ ධම්මෙ, සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

Bao nhiêu là các pháp thiện, vị ấy biết tất cả, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí. Bao nhiêu là các pháp bất thiện ... (nt) ... bao nhiêu là các pháp vô ký ... bao nhiêu là các pháp Dục giới ... bao nhiêu là các pháp Sắc giới ... bao nhiêu là các pháp Vô sắc giới ... bao nhiêu là các pháp siêu thế, vị ấy biết tất cả, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí.

යාවතා දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨං, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං. යාවතා සමුදයස්ස සමුදයට්ඨං…පෙ… යාවතා නිරොධස්ස නිරොධට්ඨං…පෙ… යාවතා මග්ගස්ස මග්ගට්ඨං, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

Bao nhiêu là ý nghĩa khổ của khổ, vị ấy biết tất cả điều ấy, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí. Bao nhiêu là ý nghĩa tập khởi của tập khởi ... (nt) ... bao nhiêu là ý nghĩa đoạn diệt của đoạn diệt ... (nt) ... bao nhiêu là ý nghĩa con đường của con đường, vị ấy biết tất cả điều ấy, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí.

යාවතා අත්ථපටිසම්භිදාය අත්ථපටිසම්භිදට්ඨං, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං. යාවතා ධම්මපටිසම්භිදාය ධම්මපටිසම්භිදට්ඨං…පෙ… යාවතා නිරුත්තිපටිසම්භිදාය නිරුත්තිපටිසම්භිදට්ඨං…පෙ… යාවතා පටිභානපටිසම්භිදාය පටිභානපටිසම්භිදට්ඨං, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

Bao nhiêu là ý nghĩa của Vô ngại giải về ý nghĩa, vị ấy biết tất cả điều ấy, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí. Bao nhiêu là ý nghĩa của Vô ngại giải về pháp ... (nt) ... bao nhiêu là ý nghĩa của Vô ngại giải về từ ngữ ... (nt) ... bao nhiêu là ý nghĩa của Vô ngại giải về biện tài, vị ấy biết tất cả điều ấy, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí.

යාවතා ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තඤාණං, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං. යාවතා සත්තානං ආසයානුසයෙ ඤාණං…පෙ… යාවතා යමකපාටිහීරෙ ඤාණං…පෙ… යාවතා මහාකරුණාසමාපත්තියා ඤාණං, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

Bao nhiêu là trí biết các căn cao thấp của chúng sanh, vị ấy biết tất cả điều ấy, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí. Bao nhiêu là trí về ý muốn và tùy miên của chúng sanh ... (nt) ... bao nhiêu là trí về song thông ... (nt) ... bao nhiêu là trí về sự nhập đại bi, vị ấy biết tất cả điều ấy, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí.

යාවතා සදෙවකස්ස ලොකස්ස සමාරකස්ස සබ්‍රහ්මකස්ස සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා, තං සබ්බං ජානාතීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

Bao nhiêu là điều được thấy, được nghe, được cảm nhận, được nhận thức, được đạt đến, được tìm cầu, được tâm suy xét trong thế gian gồm có chư thiên, ma vương, phạm thiên, trong chúng sanh gồm có sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người, vị ấy biết tất cả điều ấy, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí.

121.

121.

න තස්ස අද්දිට්ඨමිධත්ථි කිඤ්චි, අථො අවිඤ්ඤාතමජානිතබ්බං.

Đối với vị ấy, ở đây không có gì là không được thấy, hơn nữa, không có gì là không được biết, không thể biết.

සබ්බං අභිඤ්ඤාසි යදත්ථි නෙය්‍යං, තථාගතො තෙන සමන්තචක්ඛූති.

Tất cả những gì cần được biết, Như Lai đã thắng tri; do đó, Như Lai là bậc Toàn Nhãn.

සමන්තචක්ඛූති කෙනට්ඨෙන සමන්තචක්ඛු? චුද්දස බුද්ධඤාණානි. දුක්ඛෙ ඤාණං බුද්ධඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ ඤාණං බුද්ධඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ ඤාණං බුද්ධඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා [Pg.128] පටිපදාය ඤාණං බුද්ධඤාණං, අත්ථපටිසම්භිදෙ ඤාණං බුද්ධඤාණං, ධම්මපටිසම්භිදෙ ඤාණං බුද්ධඤාණං, නිරුත්තිපටිසම්භිදෙ ඤාණං බුද්ධඤාණං, පටිභානපටිසම්භිදෙ ඤාණං බුද්ධඤාණං, ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තෙ ඤාණං බුද්ධඤාණං, සත්තානං ආසයානුසයෙ ඤාණං බුද්ධඤාණං, යමකපාටිහීරෙ ඤාණං බුද්ධඤාණං, මහාකරුණාසමාපත්තියා ඤාණං බුද්ධඤාණං, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං බුද්ධඤාණං, අනාවරණඤාණං බුද්ධඤාණං – ඉමානි චුද්දස බුද්ධඤාණානි. ඉමෙසං චුද්දසන්නං බුද්ධඤාණානං අට්ඨ ඤාණානි සාවකසාධාරණානි; ඡ ඤාණානි අසාධාරණානි සාවකෙහි.

Toàn Nhãn, do ý nghĩa nào là Toàn Nhãn? Mười bốn Phật trí (là Toàn Nhãn). Trí về khổ là Phật trí, trí về tập khởi của khổ là Phật trí, trí về sự đoạn diệt khổ là Phật trí, trí về con đường đưa đến sự đoạn diệt khổ là Phật trí, trí về vô ngại giải về ý nghĩa là Phật trí, trí về vô ngại giải về pháp là Phật trí, trí về vô ngại giải về từ ngữ là Phật trí, trí về vô ngại giải về biện tài là Phật trí, trí về các căn cao thấp (của chúng sanh) là Phật trí, trí về ý muốn và tùy miên của chúng sanh là Phật trí, trí về song thông là Phật trí, trí về sự nhập đại bi là Phật trí, toàn tri trí là Phật trí, vô ngại trí là Phật trí – đây là mười bốn Phật trí. Trong mười bốn Phật trí này, có tám trí là chung cho các vị thinh văn; sáu trí là không chung cho các vị thinh văn.

යාවතා දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨො, සබ්බො ඤාතො; අඤ්ඤාතො දුක්ඛට්ඨො නත්ථීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං. යාවතා දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨො, සබ්බො ඤාතො, සබ්බො දිට්ඨො, සබ්බො විදිතො, සබ්බො සච්ඡිකතො, සබ්බො ඵස්සිතො පඤ්ඤාය; අඵස්සිතො පඤ්ඤාය දුක්ඛට්ඨො නත්ථීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං. යාවතා සමුදයස්ස සමුදයට්ඨො…පෙ… යාවතා නිරොධස්ස නිරොධට්ඨො… යාවතා මග්ගස්ස මග්ගට්ඨො…පෙ… යාවතා අත්ථපටිසම්භිදාය අත්ථපටිසම්භිදට්ඨො… යාවතා ධම්මපටිසම්භිදාය ධම්මපටිසම්භිදට්ඨො… යාවතා නිරුත්තිපටිසම්භිදාය නිරුත්තිපටිසම්භිදට්ඨො… යාවතා පටිභානපටිසම්භිදාය පටිභානපටිසම්භිදට්ඨො, සබ්බො ඤාතො, සබ්බො දිට්ඨො, සබ්බො විදිතො, සබ්බො සච්ඡිකතො, සබ්බො ඵස්සිතො පඤ්ඤාය; අඵස්සිතො පඤ්ඤාය පටිභානපටිසම්භිදට්ඨො නත්ථීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

Bao nhiêu là ý nghĩa khổ của khổ, tất cả đều đã được biết; không có ý nghĩa khổ nào là không được biết, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí. Bao nhiêu là ý nghĩa khổ của khổ, tất cả đều đã được biết, tất cả đều đã được thấy, tất cả đều đã được liễu tri, tất cả đều đã được chứng ngộ, tất cả đều đã được xúc chạm bởi trí tuệ; không có ý nghĩa khổ nào là không được xúc chạm bởi trí tuệ, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí. Bao nhiêu là ý nghĩa tập khởi của tập khởi ... (nt) ... bao nhiêu là ý nghĩa đoạn diệt của đoạn diệt ... bao nhiêu là ý nghĩa con đường của con đường ... (nt) ... bao nhiêu là ý nghĩa của Vô ngại giải về ý nghĩa ... bao nhiêu là ý nghĩa của Vô ngại giải về pháp ... bao nhiêu là ý nghĩa của Vô ngại giải về từ ngữ ... bao nhiêu là ý nghĩa của Vô ngại giải về biện tài, tất cả đều đã được biết, tất cả đều đã được thấy, tất cả đều đã được liễu tri, tất cả đều đã được chứng ngộ, tất cả đều đã được xúc chạm bởi trí tuệ; không có ý nghĩa của Vô ngại giải về biện tài nào là không được xúc chạm bởi trí tuệ, vì vậy (trí tuệ ấy) là toàn tri trí. Ở đó không có sự chướng ngại, vì vậy (trí tuệ ấy) là vô ngại trí.

යාවතා ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තඤාණං…පෙ… යාවතා සත්තානං ආසයානුසයෙ ඤාණං… යාවතා යමකපාටිහීරෙ ඤාණං… යාවතා මහාකරුණාසමාපත්තියා ඤාණං; සබ්බ ඤාතං, සබ්බං දිට්ඨං, සබ්බං විදිතං, සබ්බං සච්ඡිකතං, සබ්බං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය; අඵස්සිතං පඤ්ඤාය මහාකරුණාසමාපත්තියා ඤාණං නත්ථීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

Bao nhiêu là trí tuệ về sự hơn kém các quyền của chúng sanh... cho đến... bao nhiêu là trí tuệ về ý muốn và khuynh hướng tiềm ẩn của chúng sanh... bao nhiêu là trí tuệ về song thông thần biến... bao nhiêu là trí tuệ về sự nhập đại bi định; tất cả đã được biết, tất cả đã được thấy, tất cả đã được liễu tri, tất cả đã được chứng ngộ, tất cả đã được xúc chạm bởi trí tuệ; không có trí tuệ về sự nhập đại bi định nào mà không được xúc chạm bởi trí tuệ – đó là toàn giác trí. Ở đó không có chướng ngại – đó là vô ngại trí.

යාවතා සදෙවකස්ස ලොකස්ස සමාරකස්ස සබ්‍රහ්මකස්ස සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා, සබ්බං ඤාතං, සබ්බං දිට්ඨං, සබ්බං විදිතං, සබ්බං සච්ඡිකතං, සබ්බං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය; අඵස්සිතං පඤ්ඤාය නත්ථීති – සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තත්ථ ආවරණං නත්ථීති – අනාවරණඤාණං.

Bao nhiêu những gì được thấy, được nghe, được cảm nhận, được nhận biết, được đạt đến, được tìm cầu, được tâm suy xét trong thế giới cùng với chư thiên, cùng với ma vương, cùng với phạm thiên, trong chúng sanh cùng với sa-môn, bà-la-môn, cùng với chư thiên và loài người, tất cả đã được biết, tất cả đã được thấy, tất cả đã được liễu tri, tất cả đã được chứng ngộ, tất cả đã được xúc chạm bởi trí tuệ; không có gì không được xúc chạm bởi trí tuệ – đó là toàn giác trí. Ở đó không có chướng ngại – đó là vô ngại trí.

න [Pg.129] තස්ස අද්දිට්ඨමිධත්ථි කිඤ්චි, අථො අවිඤ්ඤාතමජානිතබ්බං;

සබ්බං අභිඤ්ඤාසි යදත්ථි නෙය්‍යං, තථාගතො තෙන සමන්තචක්ඛූති.

Ở đây, không có bất cứ điều gì mà vị ấy chưa thấy, cũng không có gì chưa được biết hoặc không thể biết; Ngài đã thắng tri tất cả những gì cần phải biết, do đó Như Lai được gọi là bậc Toàn Nhãn.

සබ්බඤ්ඤුතඤාණනිද්දෙසො තෙසත්තතිමො.

Phần giải về Toàn Giác Trí, thứ bảy mươi ba.

ඤාණකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về trí tuệ đã kết thúc.

2. දිට්ඨිකථා

2. Phần luận về tà kiến

122. කා දිට්ඨි, කති දිට්ඨිට්ඨානානි, කති දිට්ඨිපරියුට්ඨානානි, කති දිට්ඨියො, කති දිට්ඨාභිනිවෙසා, කතමො දිට්ඨිට්ඨානසමුග්ඝාතොති?

122. Tà kiến là gì, có bao nhiêu cơ sở của tà kiến, có bao nhiêu sự ám ảnh của tà kiến, có bao nhiêu loại tà kiến, có bao nhiêu sự cố chấp vào tà kiến, sự nhổ bật gốc rễ cơ sở của tà kiến là gì?

[1] කා දිට්ඨීති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. [2] කති දිට්ඨිට්ඨානානීති අට්ඨ දිට්ඨිට්ඨානානි. [3] කති දිට්ඨිපරියුට්ඨානානීති අට්ඨාරස දිට්ඨිපරියුට්ඨානානි. [4] කති දිට්ඨියොති සොළස දිට්ඨියො. [5] කති දිට්ඨාභිනිවෙසාති තීණි සතං දිට්ඨාභිනිවෙසා. [6] කතමො දිට්ඨිට්ඨානසමුග්ඝාතොති සොතාපත්තිමග්ගො දිට්ඨිට්ඨානසමුග්ඝාතො.

[1] Tà kiến là gì? Sự cố chấp và nắm giữ sai lầm là tà kiến. [2] Có bao nhiêu cơ sở của tà kiến? Có tám cơ sở của tà kiến. [3] Có bao nhiêu sự ám ảnh của tà kiến? Có mười tám sự ám ảnh của tà kiến. [4] Có bao nhiêu loại tà kiến? Có mười sáu loại tà kiến. [5] Có bao nhiêu sự cố chấp vào tà kiến? Có ba trăm sự cố chấp vào tà kiến. [6] Sự nhổ bật gốc rễ cơ sở của tà kiến là gì? Đạo Tu-đà-hoàn là sự nhổ bật gốc rễ cơ sở của tà kiến.

123. කථං අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි? රූපං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. වෙදනං එතං මම…පෙ… සඤ්ඤං එතං මම… සඞ්ඛාරෙ එතං මම… විඤ්ඤාණං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. චක්ඛුං එතං මම…පෙ… සොතං එතං මම… ඝානං එතං මම… ජිව්හං එතං මම… කායං එතං මම… මනං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. රූපෙ එතං මම…පෙ… සද්දෙ එතං මම… ගන්ධෙ එතං මම… රසෙ එතං මම… ඵොට්ඨබ්බෙ එතං මම… ධම්මෙ එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං එතං මම…පෙ… සොතවිඤ්ඤාණං එතං මම… ඝානවිඤ්ඤාණං එතං මම… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං එතං මම… කායවිඤ්ඤාණං එතං මම… මනොවිඤ්ඤාණං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. චක්ඛුසම්ඵස්සං එතං මම…පෙ… සොතසම්ඵස්සං එතං මම… ඝානසම්ඵස්සං එතං මම… ජිව්හාසම්ඵස්සං එතං මම… කායසම්ඵස්සං [Pg.130] එතං මම… මනොසම්ඵස්සං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. චක්ඛුසම්ඵස්සජං වෙදනං…පෙ… සොතසම්ඵස්සජං වෙදනං… ඝානසම්ඵස්සජං වෙදනං… ජිව්හාසම්ඵස්සජං වෙදනං… කායසම්ඵස්සජං වෙදනං… මනොසම්ඵස්සජං වෙදනං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.

123. Thế nào là sự cố chấp và nắm giữ sai lầm là tà kiến? Đối với sắc, ‘đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’ – sự cố chấp và nắm giữ sai lầm này là tà kiến. Đối với thọ... cho đến... đối với tưởng... đối với các hành... đối với thức, ‘đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’ – sự cố chấp và nắm giữ sai lầm này là tà kiến. Đối với mắt... cho đến... tai... mũi... lưỡi... thân... ý, ‘đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’ – sự cố chấp và nắm giữ sai lầm này là tà kiến. Đối với sắc... cho đến... thanh... hương... vị... xúc... pháp, ‘đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’ – sự cố chấp và nắm giữ sai lầm này là tà kiến. Đối với nhãn thức... cho đến... nhĩ thức... tỷ thức... thiệt thức... thân thức... ý thức, ‘đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’ – sự cố chấp và nắm giữ sai lầm này là tà kiến. Đối với nhãn xúc... cho đến... nhĩ xúc... tỷ xúc... thiệt xúc... thân xúc... ý xúc, ‘đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’ – sự cố chấp và nắm giữ sai lầm này là tà kiến. Đối với thọ sanh từ nhãn xúc... cho đến... thọ sanh từ nhĩ xúc... thọ sanh từ tỷ xúc... thọ sanh từ thiệt xúc... thọ sanh từ thân xúc... đối với thọ sanh từ ý xúc, ‘đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’ – sự cố chấp và nắm giữ sai lầm này là tà kiến.

රූපසඤ්ඤං එතං මම…පෙ… සද්දසඤ්ඤං එතං මම… ගන්ධසඤ්ඤං එතං මම… රසසඤ්ඤං එතං මම… ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤං එතං මම… ධම්මසඤ්ඤං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. රූපසඤ්චෙතනං එතං මම…පෙ… සද්දසඤ්චෙතනං එතං මම… ගන්ධසඤ්චෙතනං එතං මම… රසසඤ්චෙතනං එතං මම… ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනං එතං මම… ධම්මසඤ්චෙතනං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. රූපතණ්හං එතං මම…පෙ… සද්දතණ්හං එතං මම… ගන්ධතණ්හං එතං මම… රසතණ්හං එතං මම… ඵොට්ඨබ්බතණ්හං එතං මම… ධම්මතණ්හං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. රූපවිතක්කං එතං මම…පෙ… සද්දවිතක්කං එතං මම… ගන්ධවිතක්කං එතං මම… රසවිතක්කං එතං මම… ඵොට්ඨබ්බවිතක්කං එතං මම… ධම්මවිතක්කං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. රූපවිචාරං එතං මම…පෙ… සද්දවිචාරං එතං මම… ගන්ධවිචාරං එතං මම… රසවිචාරං එතං මම… ඵොට්ඨබ්බවිචාරං එතං මම… ධම්මවිචාරං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.

Đối với sắc tưởng... cho đến... thanh tưởng... hương tưởng... vị tưởng... xúc tưởng... pháp tưởng, ‘đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’ – sự cố chấp và nắm giữ sai lầm này là tà kiến. Đối với sắc tư... cho đến... thanh tư... hương tư... vị tư... xúc tư... pháp tư, ‘đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’ – sự cố chấp và nắm giữ sai lầm này là tà kiến. Đối với sắc ái... cho đến... thanh ái... hương ái... vị ái... xúc ái... pháp ái, ‘đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’ – sự cố chấp và nắm giữ sai lầm này là tà kiến. Đối với sắc tầm... cho đến... thanh tầm... hương tầm... vị tầm... xúc tầm... pháp tầm, ‘đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’ – sự cố chấp và nắm giữ sai lầm này là tà kiến. Đối với sắc tứ... cho đến... thanh tứ... hương tứ... vị tứ... xúc tứ... pháp tứ, ‘đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’ – sự cố chấp và nắm giữ sai lầm này là tà kiến.

පථවීධාතුං එතං මම…පෙ… ආපොධාතුං එතං මම… තෙජොධාතුං එතං මම… වායොධාතුං එතං මම… ආකාසධාතුං එතං මම… විඤ්ඤාණධාතුං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. පථවීකසිණං එතං මම…පෙ… ආපොකසිණං… තෙජොකසිණං… වායොකසිණං … නීලකසිණං… පීතකසිණං… ලොහිතකසිණං… ඔදාතකසිණං… ආකාසකසිණං… විඤ්ඤාණකසිණං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.

Đối với địa đại, (cho rằng) ‘đây là của ta’... cho đến... đối với thủy đại, ‘đây là của ta’... đối với hỏa đại, ‘đây là của ta’... đối với phong đại, ‘đây là của ta’... đối với không đại, ‘đây là của ta’... đối với thức đại, (cho rằng) ‘đây là của ta, đây là ta, đây là tự ngã của ta’ – sự chấp thủ cố chấp như vậy là tà kiến. Đối với biến xứ đất, (cho rằng) ‘đây là của ta’... cho đến... đối với biến xứ nước... đối với biến xứ lửa... đối với biến xứ gió... đối với biến xứ xanh... đối với biến xứ vàng... đối với biến xứ đỏ... đối với biến xứ trắng... đối với biến xứ hư không... đối với biến xứ thức, (cho rằng) ‘đây là của ta, đây là ta, đây là tự ngã của ta’ – sự chấp thủ cố chấp như vậy là tà kiến.

කෙසං එතං මම…පෙ… ලොමං එතං මම… නඛං එතං මම… දන්තං එතං මම… තචං එතං මම… මංසං එතං මම… න්හාරුං එතං මම… අට්ඨිං එතං මම… අට්ඨිමිඤ්ජං එතං මම… වක්කං එතං මම… හදයං එතං මම… යකනං එතං මම… කිලොමකං එතං මම… පිහකං එතං මම… පප්ඵාසං එතං මම… අන්තං එතං මම… අන්තගුණං එතං මම… උදරියං එතං මම… කරීසං එතං මම… පිත්තං එතං මම… සෙම්හං එතං මම… පුබ්බං එතං මම [Pg.131] … ලොහිතං එතං මම… සෙදං එතං මම… මෙදං එතං මම… අස්සුං එතං මම… වසං එතං මම … ඛෙළං එතං මම… සිඞ්ඝාණිකං එතං මම… ලසිකං එතං මම… මුත්තං එතං මම… මත්ථලුඞ්ගං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.

Đối với tóc, (cho rằng) ‘đây là của ta’... cho đến... đối với lông, ‘đây là của ta’... đối với móng, ‘đây là của ta’... đối với răng, ‘đây là của ta’... đối với da, ‘đây là của ta’... đối với thịt, ‘đây là của ta’... đối với gân, ‘đây là của ta’... đối với xương, ‘đây là của ta’... đối với tủy xương, ‘đây là của ta’... đối với thận, ‘đây là của ta’... đối với tim, ‘đây là của ta’... đối với gan, ‘đây là của ta’... đối với màng phổi, ‘đây là của ta’... đối với lá lách, ‘đây là của ta’... đối với phổi, ‘đây là của ta’... đối với ruột già, ‘đây là của ta’... đối với ruột non, ‘đây là của ta’... đối với thức ăn mới, ‘đây là của ta’... đối với phân, ‘đây là của ta’... đối với mật, ‘đây là của ta’... đối với đờm, ‘đây là của ta’... đối với mủ... đối với máu, ‘đây là của ta’... đối với mồ hôi, ‘đây là của ta’... đối với mỡ đặc, ‘đây là của ta’... đối với nước mắt, ‘đây là của ta’... đối với mỡ lỏng... đối với nước bọt, ‘đây là của ta’... đối với nước mũi, ‘đây là của ta’... đối với dịch khớp, ‘đây là của ta’... đối với nước tiểu, ‘đây là của ta’... đối với não, (cho rằng) ‘đây là của ta, đây là ta, đây là tự ngã của ta’ – sự chấp thủ cố chấp như vậy là tà kiến.

චක්ඛායතනං එතං මම…පෙ… රූපායතනං එතං මම… සොතායතනං එතං මම… සද්දායතනං එතං මම… ඝානායතනං එතං මම… ගන්ධායතනං එතං මම… ජිව්හායතනං එතං මම… රසායතනං එතං මම… කායායතනං එතං මම… ඵොට්ඨබ්බායතනං එතං මම… මනායතනං එතං මම… ධම්මායතනං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.

Đối với nhãn xứ, (cho rằng) ‘đây là của ta’... cho đến... đối với sắc xứ, ‘đây là của ta’... đối với nhĩ xứ, ‘đây là của ta’... đối với thanh xứ, ‘đây là của ta’... đối với tỷ xứ, ‘đây là của ta’... đối với hương xứ, ‘đây là của ta’... đối với thiệt xứ, ‘đây là của ta’... đối với vị xứ, ‘đây là của ta’... đối với thân xứ, ‘đây là của ta’... đối với xúc xứ, ‘đây là của ta’... đối với ý xứ, ‘đây là của ta’... đối với pháp xứ, (cho rằng) ‘đây là của ta, đây là ta, đây là tự ngã của ta’ – sự chấp thủ cố chấp như vậy là tà kiến.

චක්ඛුධාතුං එතං මම…පෙ… රූපධාතුං එතං මම… චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුං එතං මම… සොතධාතුං එතං මම… සද්දධාතුං එතං මම… සොතවිඤ්ඤාණධාතුං එතං මම… ඝානධාතුං එතං මම… ගන්ධධාතුං එතං මම… ඝානවිඤ්ඤාණධාතුං එතං මම… ජිව්හාධාතුං එතං මම… රසධාතුං එතං මම… ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුං එතං මම… කායධාතුං එතං මම… ඵොට්ඨබ්බධාතුං එතං මම… කායවිඤ්ඤාණධාතුං එතං මම… මනොධාතුං එතං මම… ධම්මධාතුං එතං මම… මනොවිඤ්ඤාණධාතුං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.

Đối với nhãn giới, (cho rằng) ‘đây là của ta’... cho đến... đối với sắc giới, ‘đây là của ta’... đối với nhãn thức giới, ‘đây là của ta’... đối với nhĩ giới, ‘đây là của ta’... đối với thanh giới, ‘đây là của ta’... đối với nhĩ thức giới, ‘đây là của ta’... đối với tỷ giới, ‘đây là của ta’... đối với hương giới, ‘đây là của ta’... đối với tỷ thức giới, ‘đây là của ta’... đối với thiệt giới, ‘đây là của ta’... đối với vị giới, ‘đây là của ta’... đối với thiệt thức giới, ‘đây là của ta’... đối với thân giới, ‘đây là của ta’... đối với xúc giới, ‘đây là của ta’... đối với thân thức giới, ‘đây là của ta’... đối với ý giới, ‘đây là của ta’... đối với pháp giới, ‘đây là của ta’... đối với ý thức giới, (cho rằng) ‘đây là của ta, đây là ta, đây là tự ngã của ta’ – sự chấp thủ cố chấp như vậy là tà kiến.

චක්ඛුන්ද්‍රියං එතං මම…පෙ… සොතින්ද්‍රියං එතං මම… ඝානින්ද්‍රියං එතං මම… ජිව්හින්ද්‍රියං එතං මම… කායින්ද්‍රියං එතං මම… මනින්ද්‍රියං එතං මම… ජීවිතින්ද්‍රියං එතං මම… ඉත්ථින්ද්‍රියං එතං මම… පුරිසින්ද්‍රියං එතං මම… සුඛින්ද්‍රියං එතං මම… දුක්ඛින්ද්‍රියං එතං මම… සොමනස්සින්ද්‍රියං එතං මම… දොමනස්සින්ද්‍රියං එතං මම… උපෙක්ඛින්ද්‍රියං එතං මම… සද්ධින්ද්‍රියං එතං මම… වීරියින්ද්‍රියං එතං මම… සතින්ද්‍රියං එතං මම… සමාධින්ද්‍රියං එතං මම… පඤ්ඤින්ද්‍රියං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.

Đối với nhãn quyền, (cho rằng) ‘đây là của ta’... cho đến... đối với nhĩ quyền, ‘đây là của ta’... đối với tỷ quyền, ‘đây là của ta’... đối với thiệt quyền, ‘đây là của ta’... đối với thân quyền, ‘đây là của ta’... đối với ý quyền, ‘đây là của ta’... đối với mạng quyền, ‘đây là của ta’... đối với nữ quyền, ‘đây là của ta’... đối với nam quyền, ‘đây là của ta’... đối với lạc quyền, ‘đây là của ta’... đối với khổ quyền, ‘đây là của ta’... đối với hỷ quyền, ‘đây là của ta’... đối với ưu quyền, ‘đây là của ta’... đối với xả quyền, ‘đây là của ta’... đối với tín quyền, ‘đây là của ta’... đối với tấn quyền, ‘đây là của ta’... đối với niệm quyền, ‘đây là của ta’... đối với định quyền, ‘đây là của ta’... đối với tuệ quyền, (cho rằng) ‘đây là của ta, đây là ta, đây là tự ngã của ta’ – sự chấp thủ cố chấp như vậy là tà kiến.

කාමධාතුං එතං මම…පෙ… රූපධාතුං එතං මම… අරූපධාතුං එතං මම… කාමභවං එතං මම… රූපභවං එතං මම… අරූපභවං එතං මම… සඤ්ඤාභවං එතං මම… අසඤ්ඤාභවං එතං මම… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවං එතං මම… එකවොකාරභවං එතං මම… චතුවොකාරභවං එතං මම… පඤ්චවොකාරභවං එතං මම… පඨමජ්ඣානං එතං මම… දුතියජ්ඣානං එතං මම… තතියජ්ඣානං එතං මම… චතුත්ථජ්ඣානං එතං මම… මෙත්තං චෙතොවිමුත්තිං එතං මම… කරුණං චෙතොවිමුත්තිං එතං මම… මුදිතං චෙතොවිමුත්තිං එතං මම… උපෙක්ඛං චෙතොවිමුත්තිං එතං මම… ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තිං එතං මම… විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තිං [Pg.132] එතං මම… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිං එතං මම… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.

Đối với dục giới, (cho rằng) ‘đây là của ta’... cho đến... đối với sắc giới, ‘đây là của ta’... đối với vô sắc giới, ‘đây là của ta’... đối với dục hữu, ‘đây là của ta’... đối với sắc hữu, ‘đây là của ta’... đối với vô sắc hữu, ‘đây là của ta’... đối với tưởng hữu, ‘đây là của ta’... đối với vô tưởng hữu, ‘đây là của ta’... đối với phi tưởng phi phi tưởng hữu, ‘đây là của ta’... đối với nhất uẩn hữu, ‘đây là của ta’... đối với tứ uẩn hữu, ‘đây là của ta’... đối với ngũ uẩn hữu, ‘đây là của ta’... đối với sơ thiền, ‘đây là của ta’... đối với nhị thiền, ‘đây là của ta’... đối với tam thiền, ‘đây là của ta’... đối với tứ thiền, ‘đây là của ta’... đối với từ tâm giải thoát, ‘đây là của ta’... đối với bi tâm giải thoát, ‘đây là của ta’... đối với hỷ tâm giải thoát, ‘đây là của ta’... đối với xả tâm giải thoát, ‘đây là của ta’... đối với không vô biên xứ định, ‘đây là của ta’... đối với thức vô biên xứ định, ‘đây là của ta’... đối với vô sở hữu xứ định, ‘đây là của ta’... đối với phi tưởng phi phi tưởng xứ định, (cho rằng) ‘đây là của ta, đây là ta, đây là tự ngã của ta’ – sự chấp thủ cố chấp như vậy là tà kiến.

අවිජ්ජං එතං මම…පෙ… සඞ්ඛාරෙ එතං මම… විඤ්ඤාණං එතං මම… නාමරූපං එතං මම… සළායතනං එතං මම… ඵස්සං එතං මම… වෙදනං එතං මම… තණ්හං එතං මම… උපාදානං එතං මම… භවං එතං මම … ජාතිං එතං මම… ජරාමරණං එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. එවං අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.

Đối với vô minh, (cho rằng) ‘đây là của ta’... cho đến... đối với các hành, ‘đây là của ta’... đối với thức, ‘đây là của ta’... đối với danh sắc, ‘đây là của ta’... đối với sáu xứ, ‘đây là của ta’... đối với xúc, ‘đây là của ta’... đối với thọ, ‘đây là của ta’... đối với ái, ‘đây là của ta’... đối với thủ, ‘đây là của ta’... đối với hữu... đối với sanh, ‘đây là của ta’... đối với lão tử, (cho rằng) ‘đây là của ta, đây là ta, đây là tự ngã của ta’ – sự chấp thủ cố chấp như vậy là tà kiến. Như vậy, sự chấp thủ cố chấp là tà kiến.

124. කතමානි අට්ඨ දිට්ඨිට්ඨානානි? ඛන්ධාපි දිට්ඨිට්ඨානං, අවිජ්ජාපි දිට්ඨිට්ඨානං, ඵස්සොපි දිට්ඨිට්ඨානං, සඤ්ඤාපි දිට්ඨිට්ඨානං, විතක්කොපි දිට්ඨිට්ඨානං, අයොනිසො මනසිකාරොපි දිට්ඨිට්ඨානං, පාපමිත්තොපි දිට්ඨිට්ඨානං, පරතොඝොසොපි දිට්ඨිට්ඨානං.

124. Tám nền tảng của tà kiến là những gì? Các uẩn cũng là nền tảng của tà kiến, vô minh cũng là nền tảng của tà kiến, xúc cũng là nền tảng của tà kiến, tưởng cũng là nền tảng của tà kiến, tầm cũng là nền tảng của tà kiến, tác ý không như lý cũng là nền tảng của tà kiến, bạn xấu cũng là nền tảng của tà kiến, tiếng nói của người khác cũng là nền tảng của tà kiến.

ඛන්ධා හෙතු ඛන්ධා පච්චයො දිට්ඨිට්ඨානං උපාදාය සමුට්ඨානට්ඨෙන – එවං ඛන්ධාපි දිට්ඨිට්ඨානං. අවිජ්ජා හෙතු අවිජ්ජා පච්චයො දිට්ඨිට්ඨානං උපාදාය සමුට්ඨානට්ඨෙන – එවං අවිජ්ජාපි දිට්ඨිට්ඨානං. ඵස්සො හෙතු ඵස්සො පච්චයො දිට්ඨිට්ඨානං උපාදාය සමුට්ඨානට්ඨෙන – එවං ඵස්සොපි දිට්ඨිට්ඨානං. සඤ්ඤා හෙතු සඤ්ඤා පච්චයො දිට්ඨිට්ඨානං උපාදාය සමුට්ඨානට්ඨෙන – එවං සඤ්ඤාපි දිට්ඨිට්ඨානං. විතක්කො හෙතු විතක්කො පච්චයො දිට්ඨිට්ඨානං උපාදාය, සමුට්ඨානට්ඨෙන – එවං විතක්කොපි දිට්ඨිට්ඨානං. අයොනිසො මනසිකාරො හෙතු අයොනිසො මනසිකාරො පච්චයො දිට්ඨිට්ඨානං උපාදාය සමුට්ඨානට්ඨෙන – එවං අයොනිසො මනසිකාරොපි දිට්ඨිට්ඨානං. පාපමිත්තො හෙතු පාපමිත්තො පච්චයො දිට්ඨිට්ඨානං උපාදාය, සමුට්ඨානට්ඨෙන – එවං පාපමිත්තොපි දිට්ඨිට්ඨානං. පරතොඝොසො හෙතු පරතොඝොසො පච්චයො දිට්ඨිට්ඨානං උපාදාය සමුට්ඨානට්ඨෙන – එවං පරතොඝොසොපි දිට්ඨිට්ඨානං. ඉමානි අට්ඨ දිට්ඨිට්ඨානානි.

Các uẩn là nhân, các uẩn là duyên, là nơi trú của tà kiến do nương tựa và do có ý nghĩa là nơi sanh khởi – như vậy, các uẩn cũng là nơi trú của tà kiến. Vô minh là nhân, vô minh là duyên, là nơi trú của tà kiến do nương tựa và do có ý nghĩa là nơi sanh khởi – như vậy, vô minh cũng là nơi trú của tà kiến. Xúc là nhân, xúc là duyên, là nơi trú của tà kiến do nương tựa và do có ý nghĩa là nơi sanh khởi – như vậy, xúc cũng là nơi trú của tà kiến. Tưởng là nhân, tưởng là duyên, là nơi trú của tà kiến do nương tựa và do có ý nghĩa là nơi sanh khởi – như vậy, tưởng cũng là nơi trú của tà kiến. Tầm là nhân, tầm là duyên, là nơi trú của tà kiến do nương tựa và do có ý nghĩa là nơi sanh khởi – như vậy, tầm cũng là nơi trú của tà kiến. Tác ý không như lý là nhân, tác ý không như lý là duyên, là nơi trú của tà kiến do nương tựa và do có ý nghĩa là nơi sanh khởi – như vậy, tác ý không như lý cũng là nơi trú của tà kiến. Bạn ác là nhân, bạn ác là duyên, là nơi trú của tà kiến do nương tựa và do có ý nghĩa là nơi sanh khởi – như vậy, bạn ác cũng là nơi trú của tà kiến. Tiếng nói của người khác là nhân, tiếng nói của người khác là duyên, là nơi trú của tà kiến do nương tựa và do có ý nghĩa là nơi sanh khởi – như vậy, tiếng nói của người khác cũng là nơi trú của tà kiến. Tám pháp này là những nơi trú của tà kiến.

125. කතමානි අට්ඨාරස දිට්ඨිපරියුට්ඨානානි? යා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං, දිට්ඨිගහනං, දිට්ඨිකන්තාරං, දිට්ඨිවිසූකං, දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං, දිට්ඨිසඤ්ඤොජනං, දිට්ඨිසල්ලං, දිට්ඨිසම්බාධො, දිට්ඨිපලිබොධො, දිට්ඨිබන්ධනං, දිට්ඨිපපාතො, දිට්ඨානුසයො, දිට්ඨිසන්තාපො, දිට්ඨිපරිළාහො[Pg.133], දිට්ඨිගන්ථො, දිට්ඨුපාදානං, දිට්ඨාභිනිවෙසො, දිට්ඨිපරාමාසො – ඉමානි අට්ඨාරස දිට්ඨිපරියුට්ඨානානි.

125. Mười tám sự ám ảnh của tà kiến là những gì? Tà kiến nào là sự đi vào tà kiến, rừng rậm tà kiến, hoang địa tà kiến, mũi nhọn tà kiến, sự rung động của tà kiến, kiết sử tà kiến, mũi tên tà kiến, sự chật hẹp của tà kiến, sự chướng ngại của tà kiến, sự trói buộc của tà kiến, vực thẳm tà kiến, tùy miên tà kiến, sự thiêu đốt của tà kiến, sự thiêu cháy của tà kiến, thân kết tà kiến, thủ trước tà kiến, sự cố chấp tà kiến, sự chấp thủ sai lầm của tà kiến – mười tám pháp này là những sự ám ảnh của tà kiến.

126. කතමා සොළස දිට්ඨියො? අස්සාදදිට්ඨි, අත්තානුදිට්ඨි, මිච්ඡාදිට්ඨි, සක්කායදිට්ඨි, සක්කායවත්ථුකා සස්සතදිට්ඨි, සක්කායවත්ථුකා උච්ඡෙදදිට්ඨි, අන්තග්ගාහිකාදිට්ඨි, පුබ්බන්තානුදිට්ඨි, අපරන්තානුදිට්ඨි, සඤ්ඤොජනිකා දිට්ඨි, අහන්ති මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි, මමන්ති මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි, අත්තවාදපටිසංයුත්තා දිට්ඨි, ලොකවාදපටිසංයුත්තා දිට්ඨි, භවදිට්ඨි, විභවදිට්ඨි – ඉමා සොළස දිට්ඨියො.

126. Mười sáu loại tà kiến là những gì? Vị ngọt kiến, ngã kiến, tà kiến, thân kiến, thường kiến có thân kiến làm đối tượng, đoạn kiến có thân kiến làm đối tượng, biên chấp kiến, tà kiến liên quan đến quá khứ, tà kiến liên quan đến tương lai, tà kiến là kiết sử, tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn 'ta là', tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn 'của ta là', tà kiến tương ưng với thuyết về tự ngã, tà kiến tương ưng với thuyết về thế gian, hữu kiến, vô hữu kiến – đây là mười sáu loại tà kiến.

127. කතමෙ තීණි සතං දිට්ඨාභිනිවෙසා? අස්සාදදිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? අත්තානුදිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? මිච්ඡාදිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? සක්කායදිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? සක්කායවත්ථුකාය සස්සතදිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? සක්කායවත්ථුකාය උච්ඡෙදදිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? පුබ්බන්තානුදිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? අපරන්තානුදිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? සඤ්ඤොජනිකාය දිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? අහන්ති මානවිනිබන්ධාය දිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? මමන්ති මානවිනිබන්ධාය දිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? අත්තවාදපටිසංයුත්තාය දිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? ලොකවාදපටිසංයුත්තාය දිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? භවදිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? විභවදිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති?

127. Ba trăm sự cố chấp tà kiến là những gì? Có sự cố chấp đối với vị ngọt kiến bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với ngã kiến bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với tà kiến bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với thân kiến bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với thường kiến có thân kiến làm đối tượng bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với đoạn kiến có thân kiến làm đối tượng bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với biên chấp kiến bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với tà kiến liên quan đến quá khứ bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với tà kiến liên quan đến tương lai bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với tà kiến là kiết sử bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn 'ta là' bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn 'của ta là' bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với tà kiến tương ưng với thuyết về tự ngã bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với tà kiến tương ưng với thuyết về thế gian bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với hữu kiến bằng bao nhiêu phương diện? Có sự cố chấp đối với vô hữu kiến bằng bao nhiêu phương diện?

අස්සාදදිට්ඨියා පඤ්චතිංසාය ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. අත්තානුදිට්ඨියා වීසතියා ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. මිච්ඡාදිට්ඨියා දසහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. සක්කායදිට්ඨියා වීසතියා ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. සක්කායවත්ථුකාය සස්සතදිට්ඨියා පන්නරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. සක්කායවත්ථුකාය උච්ඡෙදදිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා පඤ්ඤාසාය ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති[Pg.134]. පුබ්බන්තානුදිට්ඨියා අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. අපරන්තානුදිට්ඨියා චතුචත්තාලීසාය ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. සඤ්ඤොජනිකාය දිට්ඨියා අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. අහන්ති මානවිනිබන්ධාය දිට්ඨියා අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. මමන්ති මානවිනිබන්ධාය දිට්ඨියා අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. අත්තවාදපටිසංයුත්තාය දිට්ඨියා වීසතියා ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. ලොකවාදපටිසංයුත්තාය දිට්ඨියා අට්ඨහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. භවදිට්ඨියා එකෙන ආකාරෙන අභිනිවෙසො හොති. විභවදිට්ඨියා එකෙන ආකාරෙන අභිනිවෙසො හොති.

Có sự cố chấp đối với vị ngọt kiến bằng ba mươi lăm phương diện. Có sự cố chấp đối với ngã kiến bằng hai mươi phương diện. Có sự cố chấp đối với tà kiến bằng mười phương diện. Có sự cố chấp đối với thân kiến bằng hai mươi phương diện. Có sự cố chấp đối với thường kiến có thân kiến làm đối tượng bằng mười lăm phương diện. Có sự cố chấp đối với đoạn kiến có thân kiến làm đối tượng bằng năm phương diện. Có sự cố chấp đối với biên chấp kiến bằng năm mươi phương diện. Có sự cố chấp đối với tà kiến liên quan đến quá khứ bằng mười tám phương diện. Có sự cố chấp đối với tà kiến liên quan đến tương lai bằng bốn mươi bốn phương diện. Có sự cố chấp đối với tà kiến là kiết sử bằng mười tám phương diện. Có sự cố chấp đối với tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn 'ta là' bằng mười tám phương diện. Có sự cố chấp đối với tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn 'của ta là' bằng mười tám phương diện. Có sự cố chấp đối với tà kiến tương ưng với thuyết về tự ngã bằng hai mươi phương diện. Có sự cố chấp đối với tà kiến tương ưng với thuyết về thế gian bằng tám phương diện. Có sự cố chấp đối với hữu kiến bằng một phương diện. Có sự cố chấp đối với vô hữu kiến bằng một phương diện.

1. අස්සාදදිට්ඨිනිද්දෙසො

1. Phần giải thích về vị ngọt kiến.

128. අස්සාදදිට්ඨියා කතමෙහි පඤ්චතිංසාය ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? යං රූපං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං රූපස්ස අස්සාදොති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න අස්සාදො, අස්සාදො න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤො අස්සාදො. යා ච දිට්ඨි යො ච අස්සාදො – අයං වුච්චති අස්සාදදිට්ඨි.

128. Có sự cố chấp đối với vị ngọt kiến bằng ba mươi lăm phương diện nào? Lạc và hỷ nào sanh khởi do duyên sắc, (cho rằng) ‘đây là vị ngọt của sắc’ – sự cố chấp và chấp thủ sai lầm (như vậy) là tà kiến. Tà kiến không phải là vị ngọt, vị ngọt không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, vị ngọt là khác. Tà kiến ấy và vị ngọt ấy – điều này được gọi là vị ngọt kiến.

අස්සාදදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති. තාය දිට්ඨිවිපත්තියා සමන්නාගතො පුග්ගලො දිට්ඨිවිපන්නො. දිට්ඨිවිපන්නො පුග්ගලො න සෙවිතබ්බො න භජිතබ්බො න පයිරුපාසිතබ්බො. තං කිස්ස හෙතු? දිට්ඨි හිස්ස පාපිකා. යො දිට්ඨියා රාගො, සො න දිට්ඨි. දිට්ඨි න රාගො. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤො රාගො. යා ච දිට්ඨි යො ච රාගො – අයං වුච්චති දිට්ඨිරාගො. තාය ච දිට්ඨියා තෙන ච රාගෙන සමන්නාගතො පුග්ගලො දිට්ඨිරාගරත්තො. දිට්ඨිරාගරත්තෙ පුග්ගලෙ දින්නං දානං න මහප්ඵලං හොති න මහානිසංසං. තං කිස්ස හෙතු? දිට්ඨි හිස්ස පාපිකා අස්සාදදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි.

Vị kiến là tà kiến, là sự hư hoại của tri kiến. Hạng người có đầy đủ sự hư hoại của tri kiến ấy được gọi là người có tri kiến hư hoại. Không nên gần gũi, không nên thân cận, không nên lui tới hạng người có tri kiến hư hoại. Vì sao vậy? Vì tri kiến của người ấy là xấu ác. Tham ái nào ở trong tri kiến, cái ấy không phải là tri kiến. Tri kiến không phải là tham ái. Tri kiến là khác, tham ái là khác. Tri kiến nào và tham ái nào, điều này được gọi là kiến ái. Hạng người có đầy đủ tri kiến ấy và tham ái ấy là người say đắm trong kiến ái. Sự bố thí được dâng cúng đến hạng người say đắm trong kiến ái không có quả lớn, không có phúc lợi lớn. Vì sao vậy? Vì tri kiến của người ấy là xấu ác, (đó là) vị kiến, tà kiến.

මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස ද්වෙව ගතියො – නිරයො වා තිරච්ඡානයොනි වා. මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස යඤ්චෙව කායකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං, යඤ්ච වචීකම්මං…පෙ… යඤ්ච මනොකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං, යා ච චෙතනා යා ච පත්ථනා යො ච පණිධි යෙ ච සඞ්ඛාරා, සබ්බෙ [Pg.135] තෙ ධම්මා අනිට්ඨාය අකන්තාය අමනාපාය අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු? දිට්ඨි හිස්ස පාපිකා. සෙය්‍යථාපි නිම්බබීජං වා කොසාතකීබීජං වා තිත්තකාලාබුබීජං වා අල්ලාය පථවියා නික්ඛිත්තං යං චෙව පථවිරසං උපාදියති, යඤ්ච ආපොරසං උපාදියති, සබ්බං තං තිත්තකත්තාය කටුකත්තාය අසාතත්තාය සංවත්තති. තං කිස්ස හෙතු? බීජං හිස්ස පාපිකං. එවමෙවං මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස යඤ්චෙව කායකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං, යඤ්ච වචීකම්මං…පෙ… යඤ්ච මනොකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං, යා ච චෙතනා යා ච පත්ථනා යො ච පණිධි යෙ ච සඞ්ඛාරා, සබ්බෙ තෙ ධම්මා අනිට්ඨාය අකන්තාය අමනාපාය අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු? දිට්ඨි හිස්ස පාපිකා අස්සාදදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි.

Đối với hạng nam nhân có tà kiến, chỉ có hai cõi đi về: hoặc là địa ngục, hoặc là loài bàng sanh. Đối với hạng nam nhân có tà kiến, thân nghiệp nào được thực hiện và chấp nhận trọn vẹn theo tri kiến, khẩu nghiệp nào... cho đến... ý nghiệp nào được thực hiện và chấp nhận trọn vẹn theo tri kiến, và tư tâm sở nào, sự mong cầu nào, sự quyết định nào, và các hành nào, tất cả các pháp ấy đều đưa đến điều không mong muốn, không đáng ưa, không vừa lòng, không lợi ích, và đau khổ. Vì sao vậy? Vì tri kiến của người ấy là xấu ác. Ví như hạt cây sầu đâu, hoặc hạt cây mướp đắng, hoặc hạt cây bầu đắng được gieo vào đất ẩm, nó hấp thụ vị đất nào và hấp thụ vị nước nào, tất cả những thứ ấy đều đưa đến vị đắng, vị cay, vị không ngon. Vì sao vậy? Vì hạt giống của nó là xấu. Tương tự như thế, đối với hạng nam nhân có tà kiến, thân nghiệp nào được thực hiện và chấp nhận trọn vẹn theo tri kiến, khẩu nghiệp nào... cho đến... ý nghiệp nào được thực hiện và chấp nhận trọn vẹn theo tri kiến, và tư tâm sở nào, sự mong cầu nào, sự quyết định nào, và các hành nào, tất cả các pháp ấy đều đưa đến điều không mong muốn, không đáng ưa, không vừa lòng, không lợi ích, và đau khổ. Vì sao vậy? Vì tri kiến của người ấy là xấu ác, (đó là) vị kiến, tà kiến.

මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිගතං, දිට්ඨිගහනං, දිට්ඨිකන්තාරං, දිට්ඨිවිසූකං, දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං, දිට්ඨිසඤ්ඤොජනං, දිට්ඨිසල්ලං, දිට්ඨිසම්බාධො, දිට්ඨිපලිබොධො, දිට්ඨිබන්ධනං, දිට්ඨිපපාතො, දිට්ඨානුසයො, දිට්ඨිසන්තාපො, දිට්ඨිපරිළාහො, දිට්ඨිගන්ථො, දිට්ඨුපාදානං, දිට්ඨාභිනිවෙසො, දිට්ඨිපරාමාසො – ඉමෙහි අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි පරියුට්ඨිතචිත්තස්ස සඤ්ඤොගො.

Tà kiến là kiến chấp, là rừng rậm tri kiến, là hoang địa tri kiến, là sự mâu thuẫn của tri kiến, là sự dao động của tri kiến, là tri kiến kiết sử, là mũi tên tri kiến, là sự chật hẹp của tri kiến, là sự chướng ngại của tri kiến, là sự trói buộc của tri kiến, là vực thẳm tri kiến, là tri kiến tùy miên, là sự phiền não của tri kiến, là sự thiêu đốt của tri kiến, là tri kiến thân kết, là tri kiến thủ, là sự cố chấp vào tri kiến, là sự chấp thủ tri kiến. Đối với người có tâm bị ám ảnh bởi mười tám phương diện này, có sự tương ưng (với khổ).

129. අත්ථි සඤ්ඤොජනානි චෙව දිට්ඨියො ච, අත්ථි සඤ්ඤොජනානි න ච දිට්ඨියො. කතමානි සඤ්ඤොජනානි චෙව දිට්ඨියො ච? සක්කායදිට්ඨි, සීලබ්බතපරාමාසො – ඉමානි සඤ්ඤොජනානි චෙව දිට්ඨියො ච. කතමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො? කාමරාගසඤ්ඤොජනං, පටිඝසඤ්ඤොජනං, මානසඤ්ඤොජනං, විචිකිච්ඡාසඤ්ඤොජනං, භවරාගසඤ්ඤොජනං, ඉස්සාසඤ්ඤොජනං, මච්ඡරියසඤ්ඤොජනං, අනුනයසඤ්ඤොජනං, අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං – ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

129. Có những pháp vừa là kiết sử vừa là tri kiến, có những pháp là kiết sử nhưng không phải là tri kiến. Những pháp nào vừa là kiết sử vừa là tri kiến? Thân kiến, giới cấm thủ – những pháp này vừa là kiết sử vừa là tri kiến. Những pháp nào là kiết sử nhưng không phải là tri kiến? Dục ái kiết sử, sân kiết sử, mạn kiết sử, nghi kiết sử, hữu ái kiết sử, tật kiết sử, xan kiết sử, thuận ái kiết sử, vô minh kiết sử – những pháp này là kiết sử nhưng không phải là tri kiến.

යං වෙදනං පටිච්ච…පෙ… යං සඤ්ඤං පටිච්ච…පෙ… යං සඞ්ඛාරෙ පටිච්ච…පෙ… යං විඤ්ඤාණං පටිච්ච… යං චක්ඛුං පටිච්ච… යං සොතං පටිච්ච… යං ඝානං පටිච්ච… යං ජිව්හං පටිච්ච… යං කායං පටිච්ච… යං මනං පටිච්ච… යං රූපෙ පටිච්ච… යං සද්දෙ පටිච්ච… යං ගන්ධෙ පටිච්ච … යං රසෙ පටිච්ච… යං ඵොට්ඨබ්බෙ පටිච්ච… යං ධම්මෙ පටිච්ච… යං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං පටිච්ච… යං සොතවිඤ්ඤාණං පටිච්ච… යං ඝානවිඤ්ඤාණං පටිච්ච… යං ජිව්හාවිඤ්ඤාණං පටිච්ච… යං කායවිඤ්ඤාණං පටිච්ච… යං මනොවිඤ්ඤාණං පටිච්ච [Pg.136]… යං චක්ඛුසම්ඵස්සං පටිච්ච… යං සොතසම්ඵස්සං පටිච්ච… යං ඝානසම්ඵස්සං පටිච්ච… යං ජිව්හාසම්ඵස්සං පටිච්ච… යං කායසම්ඵස්සං පටිච්ච… යං මනොසම්ඵස්සං පටිච්ච… යං චක්ඛුසම්ඵස්සජං වෙදනං පටිච්ච… යං සොතසම්ඵස්සජං වෙදනං පටිච්ච… යං ඝානසම්ඵස්සජං වෙදනං පටිච්ච… යං ජිව්හාසම්ඵස්සජං වෙදනං පටිච්ච… යං කායසම්ඵස්සජං වෙදනං පටිච්ච… යං මනොසම්ඵස්සජං වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං මනොසම්ඵස්සජාය වෙදනාය අස්සාදොති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න අස්සාදො, අස්සාදො න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤො අස්සාදො. යා ච දිට්ඨි යො ච අස්සාදො – අයං වුච්චති අස්සාදදිට්ඨි.

Duyên thọ nào... cho đến... duyên tưởng nào... cho đến... duyên các hành nào... cho đến... duyên thức nào... duyên mắt... duyên tai... duyên mũi... duyên lưỡi... duyên thân... duyên ý... duyên các sắc... duyên các tiếng... duyên các mùi... duyên các vị... duyên các vật xúc chạm... duyên các pháp... duyên nhãn thức... duyên nhĩ thức... duyên tỷ thức... duyên thiệt thức... duyên thân thức... duyên ý thức... duyên nhãn xúc... duyên nhĩ xúc... duyên tỷ xúc... duyên thiệt xúc... duyên thân xúc... duyên ý xúc... duyên thọ do nhãn xúc sanh... duyên thọ do nhĩ xúc sanh... duyên thọ do tỷ xúc sanh... duyên thọ do thiệt xúc sanh... duyên thọ do thân xúc sanh... duyên thọ do ý xúc sanh mà lạc và hỷ sanh khởi, (cho rằng) 'đây là vị ngọt của thọ do ý xúc sanh' – sự cố chấp và chấp thủ như vậy là tri kiến. Tri kiến không phải là vị ngọt, vị ngọt không phải là tri kiến. Tri kiến là khác, vị ngọt là khác. Tri kiến nào và vị ngọt nào – điều này được gọi là vị kiến.

අස්සාදදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති. තාය දිට්ඨිවිපත්තියා සමන්නාගතො පුග්ගලො දිට්ඨිවිපන්නො. දිට්ඨිවිපන්නො පුග්ගලො න සෙවිතබ්බො න භජිතබ්බො න පයිරුපාසිතබ්බො. තං කිස්ස හෙතු? දිට්ඨි හිස්ස පාපිකා. යො දිට්ඨියා රාගො, සො න දිට්ඨි. දිට්ඨි න රාගො. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤො රාගො. යා ච දිට්ඨි යො ච රාගො, අයං වුච්චති දිට්ඨිරාගො. තාය ච දිට්ඨියා තෙන ච රාගෙන සමන්නාගතො පුග්ගලො දිට්ඨිරාගරත්තො. දිට්ඨිරාගරත්තෙ පුග්ගලෙ දින්නං දානං න මහප්ඵලං හොති න මහානිසංසං. තං කිස්ස හෙතු? දිට්ඨි හිස්ස පාපිකා අස්සාදදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි.

Vị kiến là tà kiến, là sự hư hoại của tri kiến. Hạng người có đầy đủ sự hư hoại của tri kiến ấy được gọi là người có tri kiến hư hoại. Không nên gần gũi, không nên thân cận, không nên lui tới hạng người có tri kiến hư hoại. Vì sao vậy? Vì tri kiến của người ấy là xấu ác. Tham ái nào ở trong tri kiến, cái ấy không phải là tri kiến. Tri kiến không phải là tham ái. Tri kiến là khác, tham ái là khác. Tri kiến nào và tham ái nào, điều này được gọi là kiến ái. Hạng người có đầy đủ tri kiến ấy và tham ái ấy là người say đắm trong kiến ái. Sự bố thí được dâng cúng đến hạng người say đắm trong kiến ái không có quả lớn, không có phúc lợi lớn. Vì sao vậy? Vì tri kiến của người ấy là xấu ác, (đó là) vị kiến, tà kiến.

මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස ද්වෙව ගතියො – නිරයො වා තිරච්ඡානයොනි වා. මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස යඤ්චෙව කායකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං, යඤ්ච වචීකම්මං…පෙ… යඤ්ච මනොකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං, යා ච චෙතනා යා ච පත්ථනා යො ච පණිධි යෙ ච සඞ්ඛාරා, සබ්බෙ තෙ ධම්මා අනිට්ඨාය අකන්තාය අමනාපාය අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු? දිට්ඨි හිස්ස පාපිකා. සෙය්‍යථාපි නිම්බබීජං වා කොසාතකීබීජං වා තිත්තකාලාබුබීජං වා අල්ලාය පථවියා නික්ඛිත්තං යඤ්චෙව පථවිරසං උපාදියති යඤ්ච ආපොරසං උපාදියති, සබ්බං තං තිත්තකත්තාය කටුකත්තාය අසාතත්තාය සංවත්තති. තං කිස්ස හෙතු? බීජං හිස්ස පාපිකං. එවමෙවං මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස යඤ්චෙව කායකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං යඤ්ච වචීකම්මං…පෙ… යඤ්ච මනොකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං, යා ච චෙතනා යා ච පත්ථනා යො ච පණිධි යෙ ච සඞ්ඛාරා, සබ්බෙ තෙ ධම්මා අනිට්ඨාය අකන්තාය අමනාපාය [Pg.137] අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු? දිට්ඨි හිස්ස පාපිකා අස්සාදදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි.

Đối với người nam có tà kiến, chỉ có hai cõi đi đến – hoặc là địa ngục, hoặc là loài súc sanh. Đối với người nam có tà kiến, bất cứ thân nghiệp nào được thực hiện và chấp nhận một cách trọn vẹn theo tà kiến, bất cứ khẩu nghiệp nào... bất cứ ý nghiệp nào được thực hiện và chấp nhận một cách trọn vẹn theo tà kiến, và tư tác nào, ước muốn nào, quyết định nào, các hành nào, tất cả các pháp ấy đều dẫn đến điều không mong muốn, không đáng ưa, không vừa lòng, không lợi ích, và đau khổ. Vì cớ sao? Vì rằng tà kiến của người ấy là xấu ác. Ví như hạt cây sầu đâu, hoặc hạt mướp đắng, hoặc hạt bầu đắng được gieo xuống đất ẩm, nó hấp thụ vị của đất và vị của nước nào, tất cả những thứ ấy đều trở thành vị đắng, vị cay, vị không ngon. Vì cớ sao? Vì rằng hạt giống của nó là xấu. Cũng vậy, đối với người nam có tà kiến, bất cứ thân nghiệp nào được thực hiện và chấp nhận một cách trọn vẹn theo tà kiến, bất cứ khẩu nghiệp nào... bất cứ ý nghiệp nào được thực hiện và chấp nhận một cách trọn vẹn theo tà kiến, và tư tác nào, ước muốn nào, quyết định nào, các hành nào, tất cả các pháp ấy đều dẫn đến điều không mong muốn, không đáng ưa, không vừa lòng, không lợi ích, và đau khổ. Vì cớ sao? Vì rằng tà kiến của người ấy là xấu ác, (đó là) kiến chấp về sự khoái lạc, là tà kiến.

මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං…පෙ… දිට්ඨාභිනිවෙසො දිට්ඨිපරාමාසො – ඉමෙහි අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි පරියුට්ඨිතචිත්තස්ස සඤ්ඤොගො.

Tà kiến là điều đã đi vào (phạm vi) các tà kiến, là rừng rậm tà kiến... là sự cố chấp vào tà kiến, là sự nắm giữ tà kiến – sự trói buộc của người có tâm bị ám ảnh bởi mười tám phương diện này (xảy ra).

අත්ථි සඤ්ඤොජනානි චෙව දිට්ඨියො ච, අත්ථි සඤ්ඤොජනානි න ච දිට්ඨියො. කතමානි සඤ්ඤොජනානි චෙව දිට්ඨියො ච? සක්කායදිට්ඨි, සීලබ්බතපරාමාසො – ඉමානි සඤ්ඤොජනානි චෙව දිට්ඨියො ච. කතමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො? කාමරාගසඤ්ඤොජනං, පටිඝසඤ්ඤොජනං, මානසඤ්ඤොජනං, විචිකිච්ඡාසඤ්ඤොජනං, භවරාගසඤ්ඤොජනං, ඉස්සාසඤ්ඤොජනං, මච්ඡරියසඤ්ඤොජනං, අනුනයසඤ්ඤොජනං, අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං – ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. අස්සාදදිට්ඨියා ඉමෙහි පඤ්චතිංසාය ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Có những pháp vừa là kiết sử vừa là tà kiến, và có những pháp là kiết sử nhưng không phải là tà kiến. Những pháp nào vừa là kiết sử vừa là tà kiến? Thân kiến, giới cấm thủ – những pháp này vừa là kiết sử vừa là tà kiến. Những pháp nào là kiết sử nhưng không phải là tà kiến? Kiết sử dục ái, kiết sử sân, kiết sử mạn, kiết sử hoài nghi, kiết sử hữu ái, kiết sử tật đố, kiết sử xan tham, kiết sử thuận ái, kiết sử vô minh – những pháp này là kiết sử nhưng không phải là tà kiến. Đối với kiến chấp về sự khoái lạc, có sự cố chấp bởi ba mươi lăm phương diện này.

අස්සාදදිට්ඨිනිද්දෙසො පඨමො.

Phần giải thích về kiến chấp khoái lạc là phần đầu tiên.

2. අත්තානුදිට්ඨිනිද්දෙසො

2. Phần giải thích về tùy kiến về tự ngã.

130. අත්තානුදිට්ඨියා කතමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? ඉධ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති රූපවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා රූපං රූපස්මිං වා අත්තානං; වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං…පෙ… සඞ්ඛාරෙ…පෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං.

130. Đối với tùy kiến về tự ngã, có sự cố chấp bởi hai mươi phương diện nào? Ở đây, kẻ phàm phu ít nghe, không thấy các bậc Thánh, không thông thạo Thánh pháp, không được huấn luyện trong Thánh pháp; không thấy các bậc chân nhân, không thông thạo pháp của bậc chân nhân, không được huấn luyện trong pháp của bậc chân nhân, quán xét sắc là tự ngã, hoặc tự ngã có sắc, hoặc sắc ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong sắc; (quán xét) thọ...; (quán xét) tưởng...; (quán xét) các hành...; quán xét thức là tự ngã, hoặc tự ngã có thức, hoặc thức ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong thức.

131. කථං රූපං අත්තතො සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො පථවීකසිණං අත්තතො සමනුපස්සති – ‘‘යං පථවීකසිණං, සො අහං; යො අහං, තං පථවීකසිණ’’න්ති. පථවීකසිණඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො ‘‘යා අච්චි සො වණ්ණො, යො වණ්ණො සා අච්චී’’ති – අච්චිඤ්ච වණ්ණඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො පථවීකසිණං අත්තතො සමනුපස්සති – ‘‘යං පථවීකසිණං, සො අහං; යො අහං[Pg.138], තං පථවීකසිණ’’න්ති. පථවීකසිණඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා රූපවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති…පෙ… අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි. මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස ද්වෙව ගතියො…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

131. Quán xét sắc là tự ngã như thế nào? Ở đây, một người nào đó quán xét biến xứ đất là tự ngã – ‘Cái gì là biến xứ đất, đó là ta; cái gì là ta, đó là biến xứ đất’. Vị ấy quán xét biến xứ đất và tự ngã là không hai. Ví như đối với ngọn đèn dầu đang cháy, (người ta quán xét) ‘Cái gì là ngọn lửa, đó là màu sắc; cái gì là màu sắc, đó là ngọn lửa’ – vị ấy quán xét ngọn lửa và màu sắc là không hai. Cũng vậy, ở đây, một người nào đó quán xét biến xứ đất là tự ngã – ‘Cái gì là biến xứ đất, đó là ta; cái gì là ta, đó là biến xứ đất’. Vị ấy quán xét biến xứ đất và tự ngã là không hai. Sự cố chấp và nắm giữ là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái gì là tà kiến và cái gì là đối tượng – đây là tùy kiến về tự ngã đầu tiên có sắc làm đối tượng. Tùy kiến về tự ngã là tà kiến, là sự hư hoại của tri kiến... Tùy kiến về tự ngã là tà kiến. Đối với người nam có tà kiến, chỉ có hai cõi đi đến... những pháp này là kiết sử, nhưng không phải là tà kiến.

ඉධෙකච්චො ආපොකසිණං… තෙජොකසිණං… වායොකසිණං… නීලකසිණං… පීතකසිණං… ලොහිතකසිණං… ඔදාතකසිණං අත්තතො සමනුපස්සති – ‘‘යං ඔදාතකසිණං, සො අහං; යො අහං, තං ඔදාතකසිණ’’න්ති. ඔදාතකසිණඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො ‘‘යා අච්චි, සො වණ්ණො; යො වණ්ණො, සා අච්චී’’ති – අච්චිඤ්ච වණ්ණඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. එවමෙව ඉධෙකච්චො…පෙ… ඔදාතකසිණඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා රූපවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං රූපං අත්තතො සමනුපස්සති.

Ở đây, một người nào đó quán xét biến xứ nước... biến xứ lửa... biến xứ gió... biến xứ xanh... biến xứ vàng... biến xứ đỏ... biến xứ trắng là tự ngã – ‘Cái gì là biến xứ trắng, đó là ta; cái gì là ta, đó là biến xứ trắng’. Vị ấy quán xét biến xứ trắng và tự ngã là không hai. Ví như đối với ngọn đèn dầu đang cháy, (người ta quán xét) ‘Cái gì là ngọn lửa, đó là màu sắc; cái gì là màu sắc, đó là ngọn lửa’ – vị ấy quán xét ngọn lửa và màu sắc là không hai. Cũng vậy, ở đây, một người nào đó... quán xét biến xứ trắng và tự ngã là không hai. Sự cố chấp và nắm giữ là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái gì là tà kiến và cái gì là đối tượng – đây là tùy kiến về tự ngã đầu tiên có sắc làm đối tượng. Tùy kiến về tự ngã là tà kiến, là sự hư hoại của tri kiến... những pháp này là kiết sử, nhưng không phải là tà kiến. Như vậy, vị ấy quán xét sắc là tự ngã.

කථං රූපවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමිනා රූපෙන රූපවා’’ති. රූපවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි රුක්ඛො ඡායාසම්පන්නො අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘අයං රුක්ඛො, අයං ඡායා. අඤ්ඤො රුක්ඛො, අඤ්ඤා ඡායා. සො ඛො පනායං රුක්ඛො ඉමාය ඡායාය ඡායාවා’’ති. ඡායාවන්තං රුක්ඛං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන අයං අත්තා ඉමිනා රූපෙන රූපවා’’ති. රූපවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං දුතියා රූපවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං රූපවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති.

Làm thế nào người ấy thường quán xét tự ngã có sắc? Ở đây, có người thường quán xét thọ... tưởng... các hành... thức là tự ngã. Vị ấy có suy nghĩ như vầy: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta có sắc do bởi sắc này.’ (Như thế,) người ấy thường quán xét tự ngã có sắc. Ví như có cây cối có bóng mát. Một người đàn ông có thể nói về nó như vầy: ‘Đây là cây, đây là bóng. Cây là khác, bóng là khác. Và cây này có bóng do bởi bóng này.’ (Như thế,) người ấy thường quán xét cây có bóng. Tương tự y như thế, ở đây, có người thường quán xét thọ... tưởng... các hành... thức là tự ngã. Vị ấy có suy nghĩ như vầy: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này có sắc do bởi sắc này.’ (Như thế,) người ấy thường quán xét tự ngã có sắc. Sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là tà kiến và cái nào là đối tượng – đây là loại tà kiến về tự ngã thứ nhì có sắc làm đối tượng. Tà kiến về tự ngã là tà kiến, là sự hư hoại của tri kiến... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như thế, người ấy thường quán xét tự ngã có sắc.

කථං [Pg.139] අත්තනි රූපං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. ඉමස්මිඤ්ච පන අත්තනි ඉදං රූප’’න්ති. අත්තනි රූපං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි පුප්ඵං ගන්ධසම්පන්නං අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘ඉදං පුප්ඵං, අයං ගන්ධො; අඤ්ඤං පුප්ඵං, අඤ්ඤො ගන්ධො. සො ඛො පනායං ගන්ධො ඉමස්මිං පුප්ඵෙ’’ති. පුප්ඵස්මිං ගන්ධං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. ඉමස්මිඤ්ච පන අත්තනි ඉදං රූප’’න්ති. අත්තනි රූපං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං තතියා රූපවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං අත්තනි රූපං සමනුපස්සති.

Làm thế nào người ấy thường quán xét sắc ở trong tự ngã? Ở đây, có người thường quán xét thọ... tưởng... các hành... thức là tự ngã. Vị ấy có suy nghĩ như vầy: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và ở trong tự ngã này có sắc này.’ (Như thế,) người ấy thường quán xét sắc ở trong tự ngã. Ví như có bông hoa có hương thơm. Một người đàn ông có thể nói về nó như vầy: ‘Đây là hoa, đây là hương; hoa là khác, hương là khác. Và hương này ở trong bông hoa này.’ (Như thế,) người ấy thường quán xét hương ở trong bông hoa. Tương tự y như thế, ở đây, có người thường quán xét thọ... tưởng... các hành... thức là tự ngã. Vị ấy có suy nghĩ như vầy: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và ở trong tự ngã này có sắc này.’ (Như thế,) người ấy thường quán xét sắc ở trong tự ngã. Sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là tà kiến và cái nào là đối tượng – đây là loại tà kiến về tự ngã thứ ba có sắc làm đối tượng. Tà kiến về tự ngã là tà kiến, là sự hư hoại của tri kiến... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như thế, người ấy thường quán xét sắc ở trong tự ngã.

කථං රූපස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමස්මිං රූපෙ’’ති. රූපස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි මණි කරණ්ඩකෙ පක්ඛිත්තො අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘අයං මණි, අයං කරණ්ඩකො. අඤ්ඤො මණි, අඤ්ඤො කරණ්ඩකො. සො ඛො පනායං මණි ඉමස්මිං කරණ්ඩකෙ’’ති. කරණ්ඩකස්මිං මණිං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමස්මිං රූපෙ’’ති. රූපස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං චතුත්ථා රූපවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං රූපස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති.

Làm thế nào người ấy thường quán xét tự ngã ở trong sắc? Ở đây, có người thường quán xét thọ... tưởng... các hành... thức là tự ngã. Vị ấy có suy nghĩ như vầy: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta ở trong sắc này.’ (Như thế,) người ấy thường quán xét tự ngã ở trong sắc. Ví như có viên ngọc được đặt trong hộp đựng. Một người đàn ông có thể nói về nó như vầy: ‘Đây là viên ngọc, đây là hộp đựng. Viên ngọc là khác, hộp đựng là khác. Và viên ngọc này ở trong hộp đựng này.’ (Như thế,) người ấy thường quán xét viên ngọc ở trong hộp đựng. Tương tự y như thế, ở đây, có người thường quán xét thọ... tưởng... các hành... thức là tự ngã. Vị ấy có suy nghĩ như vầy: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta ở trong sắc này.’ (Như thế,) người ấy thường quán xét tự ngã ở trong sắc. Sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là tà kiến và cái nào là đối tượng – đây là loại tà kiến về tự ngã thứ tư có sắc làm đối tượng. Tà kiến về tự ngã là tà kiến, là sự hư hoại của tri kiến... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như thế, người ấy thường quán xét tự ngã ở trong sắc.

132. කථං වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො චක්ඛුසම්ඵස්සජං වෙදනං සොතසම්ඵස්සජං වෙදනං ඝානසම්ඵස්සජං වෙදනං ජිව්හාසම්ඵස්සජං වෙදනං කායසම්ඵස්සජං වෙදනං මනොසම්ඵස්සජං වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති. ‘‘යා මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා සො අහං, යො අහං සා මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා’’ති – මනොසම්ඵස්සජං වෙදනඤ්ච අත්තඤ්ච [Pg.140] අද්වයං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො ‘‘යා අච්චි සො වණ්ණො, යො වණ්ණො සා අච්චී’’ති – අච්චිඤ්ච වණ්ණඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො මනොසම්ඵස්සජං වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති. ‘‘යා මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා සො අහං, යො අහං සා මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා’’ති – මනොසම්ඵස්සජං වෙදනඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා වෙදනාවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති.

132. Làm thế nào người ấy thường quán xét thọ là tự ngã? Ở đây, có người thường quán xét thọ sanh do nhãn xúc, thọ sanh do nhĩ xúc, thọ sanh do tỷ xúc, thọ sanh do thiệt xúc, thọ sanh do thân xúc, thọ sanh do ý xúc là tự ngã. Vị ấy thường quán xét một cách không có sự khác biệt về thọ sanh do ý xúc và tự ngã rằng: ‘Cái gì là thọ sanh do ý xúc, đó là ta; cái gì là ta, đó là thọ sanh do ý xúc.’ Ví như đối với ngọn đèn dầu đang cháy, người ấy thường quán xét một cách không có sự khác biệt về ngọn lửa và màu sắc rằng: ‘Cái gì là ngọn lửa, đó là màu sắc; cái gì là màu sắc, đó là ngọn lửa.’ Tương tự y như thế, ở đây, có người thường quán xét thọ sanh do ý xúc là tự ngã. Vị ấy thường quán xét một cách không có sự khác biệt về thọ sanh do ý xúc và tự ngã rằng: ‘Cái gì là thọ sanh do ý xúc, đó là ta; cái gì là ta, đó là thọ sanh do ý xúc.’ Sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là tà kiến và cái nào là đối tượng – đây là loại tà kiến về tự ngã thứ nhất có thọ làm đối tượng. Tà kiến về tự ngã là tà kiến, là sự hư hoại của tri kiến... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như thế, người ấy thường quán xét thọ là tự ngã.

කථං වෙදනාවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො සඤ්ඤං…පෙ… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… රූපං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමාය වෙදනාය වෙදනාවා’’ති. වෙදනාවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි රුක්ඛො ඡායාසම්පන්නො අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘අයං රුක්ඛො, අයං ඡායා. අඤ්ඤො රුක්ඛො, අඤ්ඤා ඡායා. සො ඛො පනායං රුක්ඛො ඉමාය ඡායාය ඡායාවා’’ති. ඡායාවන්තං රුක්ඛං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො සඤ්ඤං…පෙ… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… රූපං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමාය වෙදනාය වෙදනාවා’’ති. වෙදනාවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං දුතියා වෙදනාවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං වෙදනාවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති.

Làm thế nào người ấy thường xuyên quán xét tự ngã có cảm thọ? Ở đây, có người thường xuyên quán xét tưởng... cho đến... các hành... thức... sắc là tự ngã. Vị ấy khởi lên ý nghĩ rằng: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta có cảm thọ bởi cảm thọ này.’ (Như vậy) người ấy thường xuyên quán xét tự ngã có cảm thọ. Ví như có cây có bóng mát. Một người có thể nói về nó như sau: ‘Đây là cây, đây là bóng. Cây là khác, bóng là khác. Và cây này có bóng bởi cái bóng này.’ (Như vậy) người ấy thường xuyên quán xét cây có bóng. Tương tự như thế, ở đây, có người thường xuyên quán xét tưởng... cho đến... các hành... thức... sắc là tự ngã. Vị ấy khởi lên ý nghĩ rằng: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta có cảm thọ bởi cảm thọ này.’ (Như vậy) người ấy thường xuyên quán xét tự ngã có cảm thọ. Sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là tà kiến và cái nào là đối tượng – đây là loại tự ngã kiến thứ hai có cảm thọ làm đối tượng. Tự ngã kiến là tà kiến, là sự hư hoại của tri kiến... cho đến... đây là các kiết sử, không phải là các tà kiến. Như vậy, người ấy thường xuyên quán xét tự ngã có cảm thọ.

කථං අත්තනි වෙදනං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො සඤ්ඤං…පෙ… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… රූපං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. ඉමස්මිඤ්ච පන අත්තනි අයං වෙදනා’’ති. අත්තනි වෙදනං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි පුප්ඵං ගන්ධසම්පන්නං අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘ඉදං පුප්ඵං, අයං ගන්ධො; අඤ්ඤං පුප්ඵං, අඤ්ඤො ගන්ධො. සො ඛො පනායං ගන්ධො ඉමස්මිං පුප්ඵෙ’’ති. පුප්ඵස්මිං ගන්ධං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො සඤ්ඤං…පෙ… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… රූපං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. ඉමස්මිඤ්ච පන අත්තනි අයං වෙදනා’’ති. අත්තනි වෙදනං සමනුපස්සති[Pg.141]. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං තතියා වෙදනාවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං අත්තනි වෙදනං සමනුපස්සති.

Làm thế nào người ấy thường xuyên quán xét cảm thọ ở trong tự ngã? Ở đây, có người thường xuyên quán xét tưởng... cho đến... các hành... thức... sắc là tự ngã. Vị ấy khởi lên ý nghĩ rằng: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và cảm thọ này ở trong tự ngã này.’ (Như vậy) người ấy thường xuyên quán xét cảm thọ ở trong tự ngã. Ví như có bông hoa có hương thơm. Một người có thể nói về nó như sau: ‘Đây là hoa, đây là hương; hoa là khác, hương là khác. Và hương này ở trong bông hoa này.’ (Như vậy) người ấy thường xuyên quán xét hương thơm ở trong bông hoa. Tương tự như thế, ở đây, có người thường xuyên quán xét tưởng... cho đến... các hành... thức... sắc là tự ngã. Vị ấy khởi lên ý nghĩ rằng: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và cảm thọ này ở trong tự ngã này.’ (Như vậy) người ấy thường xuyên quán xét cảm thọ ở trong tự ngã. Sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là tà kiến và cái nào là đối tượng – đây là loại tự ngã kiến thứ ba có cảm thọ làm đối tượng. Tự ngã kiến là tà kiến, là sự hư hoại của tri kiến... cho đến... đây là các kiết sử, không phải là các tà kiến. Như vậy, người ấy thường xuyên quán xét cảm thọ ở trong tự ngã.

කථං වෙදනාය අත්තානං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො සඤ්ඤං…පෙ… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… රූපං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමාය වෙදනායා’’ති. වෙදනාය අත්තානං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි මණි කරණ්ඩකෙ පක්ඛිත්තො අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘අයං මණි, අයං කරණ්ඩකො. අඤ්ඤො මණි, අඤ්ඤො කරණ්ඩකො. සො ඛො පනායං මණි ඉමස්මිං කරණ්ඩකෙ’’ති. කරණ්ඩකස්මිං මණිං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… රූපං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමාය වෙදනායා’’ති. වෙදනාය අත්තානං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං චතුත්ථා වෙදනාවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං වෙදනාය අත්තානං සමනුපස්සති.

Làm thế nào người ấy thường xuyên quán xét tự ngã ở trong cảm thọ? Ở đây, có người thường xuyên quán xét tưởng... cho đến... các hành... thức... sắc là tự ngã. Vị ấy khởi lên ý nghĩ rằng: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta ở trong cảm thọ này.’ (Như vậy) người ấy thường xuyên quán xét tự ngã ở trong cảm thọ. Ví như có viên ngọc được đặt trong hộp. Một người có thể nói về nó như sau: ‘Đây là ngọc, đây là hộp. Ngọc là khác, hộp là khác. Và viên ngọc này ở trong cái hộp này.’ (Như vậy) người ấy thường xuyên quán xét viên ngọc ở trong cái hộp. Tương tự như thế, ở đây, có người thường xuyên quán xét tưởng... các hành... thức... sắc là tự ngã. Vị ấy khởi lên ý nghĩ rằng: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta ở trong cảm thọ này.’ (Như vậy) người ấy thường xuyên quán xét tự ngã ở trong cảm thọ. Sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là tà kiến và cái nào là đối tượng – đây là loại tự ngã kiến thứ tư có cảm thọ làm đối tượng. Tự ngã kiến là tà kiến, là sự hư hoại của tri kiến... cho đến... đây là các kiết sử, không phải là các tà kiến. Như vậy, người ấy thường xuyên quán xét tự ngã ở trong cảm thọ.

133. කථං සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො චක්ඛුසම්ඵස්සජං සඤ්ඤං…පෙ… සොතසම්ඵස්සජං සඤ්ඤං… ඝානසම්ඵස්සජං සඤ්ඤං… ජිව්හාසම්ඵස්සජං සඤ්ඤං… කායසම්ඵස්සජං සඤ්ඤං… මනොසම්ඵස්සජං සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති. යා මනොසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා සො අහං, යො අහං සා මනොසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා’’ති. මනොසම්ඵස්සජං සඤ්ඤඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො ‘‘යා අච්චි සො වණ්ණො, යො වණ්ණො සා අච්චී’’ති – අච්චිඤ්ච වණ්ණඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො මනොසම්ඵස්සජං සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති – ‘‘යා මනොසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා සො අහං, යො අහං සා මනොසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා’’ති. මනොසම්ඵස්සජං සඤ්ඤඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා සඤ්ඤාවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි [Pg.142] මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති.

133. Làm thế nào người ấy thường xuyên quán xét tưởng là tự ngã? Ở đây, có người thường xuyên quán xét tưởng sanh do nhãn xúc... cho đến... tưởng sanh do nhĩ xúc... tưởng sanh do tỷ xúc... tưởng sanh do thiệt xúc... tưởng sanh do thân xúc... tưởng sanh do ý xúc là tự ngã. (Vị ấy nghĩ rằng:) ‘Tưởng nào sanh do ý xúc, đó là ta; ta là ai, đó là tưởng sanh do ý xúc.’ (Như vậy) người ấy thường xuyên quán xét tưởng sanh do ý xúc và tự ngã là không hai. Ví như đối với ngọn đèn dầu đang cháy, (người ấy quán xét:) ‘Cái gì là ngọn lửa, đó là màu sắc; cái gì là màu sắc, đó là ngọn lửa’ – (như vậy) người ấy thường xuyên quán xét ngọn lửa và màu sắc là không hai. Tương tự như thế, ở đây, có người thường xuyên quán xét tưởng sanh do ý xúc là tự ngã – ‘Tưởng nào sanh do ý xúc, đó là ta; ta là ai, đó là tưởng sanh do ý xúc.’ (Như vậy) người ấy thường xuyên quán xét tưởng sanh do ý xúc và tự ngã là không hai. Sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là tà kiến và cái nào là đối tượng – đây là loại tự ngã kiến đầu tiên có tưởng làm đối tượng. Tự ngã kiến là tà kiến, là sự hư hoại của tri kiến... cho đến... đây là các kiết sử, không phải là các tà kiến. Như vậy, người ấy thường xuyên quán xét tưởng là tự ngã.

කථං සඤ්ඤාවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො සඞ්ඛාරෙ…පෙ… විඤ්ඤාණං… රූපං… වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමාය සඤ්ඤාය සඤ්ඤාවා’’ති. සඤ්ඤාවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි රුක්ඛො ඡායාසම්පන්නො අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘අයං රුක්ඛො, අයං ඡායා. අඤ්ඤො රුක්ඛො, අඤ්ඤා ඡායා. සො ඛො පනායං රුක්ඛො ඉමාය ඡායාය ඡායාවා’’ති. ඡායාවන්තං රුක්ඛං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… රූපං… වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමාය සඤ්ඤාය සඤ්ඤාවා’’ති. සඤ්ඤාවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං දුතියා සඤ්ඤාවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං සඤ්ඤාවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති.

Làm thế nào vị ấy thường xuyên quán xét tự ngã có tưởng? Ở đây, có người thường xuyên quán xét các hành... thức... sắc... thọ là tự ngã. Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta có tưởng bởi tưởng này’. Vị ấy thường xuyên quán xét tự ngã có tưởng. Ví như có một cái cây có bóng mát. Một người có thể nói về nó như sau: ‘Đây là cây, đây là bóng. Cây là khác, bóng là khác. Và cây này có bóng bởi bóng này’. Vị ấy thường xuyên quán xét cái cây có bóng. Cũng vậy, ở đây, có người thường xuyên quán xét các hành... thức... sắc... thọ là tự ngã. Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta có tưởng bởi tưởng này’. Vị ấy thường xuyên quán xét tự ngã có tưởng. Sự chấp thủ sai lầm là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Tà kiến nào và đối tượng nào – đây là ngã kiến thứ hai có tưởng làm đối tượng. Ngã kiến là tà kiến... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như vậy, vị ấy thường xuyên quán xét tự ngã có tưởng.

කථං අත්තනි සඤ්ඤං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො සඞ්ඛාරෙ…පෙ… විඤ්ඤාණං… රූපං… වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. ඉමස්මිඤ්ච පන අත්තනි අයං සඤ්ඤා’’ති. අත්තනි සඤ්ඤං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි පුප්ඵං ගන්ධසම්පන්නං අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘ඉදං පුප්ඵං, අයං ගන්ධො. අඤ්ඤං පුප්ඵං, අඤ්ඤො ගන්ධො. සො ඛො පනායං ගන්ධො ඉමස්මිං පුප්ඵෙ’’ති. පුප්ඵස්මිං ගන්ධං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… රූපං… වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. ඉමස්මිඤ්ච පන අත්තනි අයං සඤ්ඤා’’ති. අත්තනි සඤ්ඤං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං තතියා සඤ්ඤාවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං අත්තනි සඤ්ඤං සමනුපස්සති.

Làm thế nào vị ấy thường xuyên quán xét tưởng ở trong tự ngã? Ở đây, có người thường xuyên quán xét các hành... thức... sắc... thọ là tự ngã. Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và trong tự ngã này, có tưởng này’. Vị ấy thường xuyên quán xét tưởng ở trong tự ngã. Ví như có một bông hoa có hương thơm. Một người có thể nói về nó như sau: ‘Đây là hoa, đây là hương. Hoa là khác, hương là khác. Và hương này ở trong bông hoa này’. Vị ấy thường xuyên quán xét hương ở trong bông hoa. Cũng vậy, ở đây, có người thường xuyên quán xét các hành... thức... sắc... thọ là tự ngã. Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và trong tự ngã này, có tưởng này’. Vị ấy thường xuyên quán xét tưởng ở trong tự ngã. Sự chấp thủ sai lầm là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Tà kiến nào và đối tượng nào – đây là ngã kiến thứ ba có tưởng làm đối tượng. Ngã kiến là tà kiến... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như vậy, vị ấy thường xuyên quán xét tưởng ở trong tự ngã.

කථං සඤ්ඤාය අත්තානං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො සඞ්ඛාරෙ …පෙ… විඤ්ඤාණං… රූපං… වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමාය සඤ්ඤායා’’ති. සඤ්ඤාය [Pg.143] අත්තානං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි මණි කරණ්ඩකෙ පක්ඛිත්තො අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘අයං මණි, අයං කරණ්ඩකො. අඤ්ඤො මණි, අඤ්ඤො කරණ්ඩකො. සො ඛො පනායං මණි ඉමස්මිං කරණ්ඩකෙ’’ති. කරණ්ඩකස්මිං මණිං සමනුපස්සති. එවමෙව ඉධෙකච්චො සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… රූපං… වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමාය සඤ්ඤායා’’ති. සඤ්ඤාය අත්තානං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං චතුත්ථා සඤ්ඤාවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි න ච දිට්ඨියො. එවං සඤ්ඤාය අත්තානං සමනුපස්සති.

Làm thế nào vị ấy thường xuyên quán xét tự ngã ở trong tưởng? Ở đây, có người thường xuyên quán xét các hành... thức... sắc... thọ là tự ngã. Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta ở trong tưởng này’. Vị ấy thường xuyên quán xét tự ngã ở trong tưởng. Ví như có viên ngọc được đặt trong một cái hộp. Một người có thể nói về nó như sau: ‘Đây là viên ngọc, đây là cái hộp. Viên ngọc là khác, cái hộp là khác. Và viên ngọc này ở trong cái hộp này’. Vị ấy thường xuyên quán xét viên ngọc ở trong cái hộp. Cũng vậy, ở đây, có người thường xuyên quán xét các hành... thức... sắc... thọ là tự ngã. Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta ở trong tưởng này’. Vị ấy thường xuyên quán xét tự ngã ở trong tưởng. Sự chấp thủ sai lầm là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Tà kiến nào và đối tượng nào – đây là ngã kiến thứ tư có tưởng làm đối tượng. Ngã kiến là tà kiến... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như vậy, vị ấy thường xuyên quán xét tự ngã ở trong tưởng.

134. කථං සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො චක්ඛුසම්ඵස්සජං චෙතනං සොතසම්ඵස්සජං චෙතනං ඝානසම්ඵස්සජං චෙතනං ජිව්හාසම්ඵස්සජං චෙතනං කායසම්ඵස්සජං චෙතනං මනොසම්ඵස්සජං චෙතනං අත්තතො සමනුපස්සති. ‘‘යා මනොසම්ඵස්සජා චෙතනා, සො අහං; යො අහං සා මනොසම්ඵස්සජා චෙතනා’’ති – මනොසම්ඵස්සජං චෙතනඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො ‘‘යා අච්චි සො වණ්ණො, යො වණ්ණො සා අච්චී’’ති – අච්චිඤ්ච වණ්ණඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො මනොසම්ඵස්සජං චෙතනං අත්තතො සමනුපස්සති. ‘‘යා මනොසම්ඵස්සජා චෙතනා සො අහං, යො අහං සා මනොසම්ඵස්සජා චෙතනා’’ති – මනොසම්ඵස්සජං චෙතනඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා සඞ්ඛාරවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති.

134. Làm thế nào vị ấy thường xuyên quán xét các hành là tự ngã? Ở đây, có người thường xuyên quán xét tư tác sanh từ nhãn xúc, tư tác sanh từ nhĩ xúc, tư tác sanh từ tỷ xúc, tư tác sanh từ thiệt xúc, tư tác sanh từ thân xúc, tư tác sanh từ ý xúc là tự ngã. Vị ấy thường xuyên quán xét một cách không hai về tư tác sanh từ ý xúc và tự ngã rằng: ‘Tư tác nào sanh từ ý xúc, đó là ta; ta nào, đó là tư tác sanh từ ý xúc’. Ví như đối với ngọn đèn dầu đang cháy, vị ấy thường xuyên quán xét một cách không hai về ngọn lửa và màu sắc rằng: ‘Ngọn lửa nào, đó là màu sắc; màu sắc nào, đó là ngọn lửa’. Cũng vậy, ở đây, có người thường xuyên quán xét tư tác sanh từ ý xúc là tự ngã. Vị ấy thường xuyên quán xét một cách không hai về tư tác sanh từ ý xúc và tự ngã rằng: ‘Tư tác nào sanh từ ý xúc, đó là ta; ta nào, đó là tư tác sanh từ ý xúc’. Sự chấp thủ sai lầm là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Tà kiến nào và đối tượng nào – đây là ngã kiến thứ nhất có hành làm đối tượng. Ngã kiến là tà kiến... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như vậy, vị ấy thường xuyên quán xét các hành là tự ngã.

කථං සඞ්ඛාරවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො විඤ්ඤාණං… රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමෙහි සඞ්ඛාරෙහි සඞ්ඛාරවා’’ති. සඞ්ඛාරවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි රුක්ඛො ඡායාසම්පන්නො අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘අයං රුක්ඛො, අයං ඡායා. අඤ්ඤො රුක්ඛො, අඤ්ඤා ඡායා. සො ඛො පනායං රුක්ඛො [Pg.144] ඉමාය ඡායාය ඡායාවා’’ති. ඡායාවන්තං රුක්ඛං සමනුපස්සති. එවමෙව ඉධෙකච්චො විඤ්ඤාණං… රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා. ඉමෙහි සඞ්ඛාරෙහි සඞ්ඛාරවා’’ති. සඞ්ඛාරවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං දුතියා සඞ්ඛාරවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං සඞ්ඛාරවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති.

Làm thế nào người ấy thường xuyên quán xét tự ngã có các hành? Ở đây, có người thường xuyên quán xét thức... sắc... thọ... tưởng là tự ngã. Vị ấy khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta có các hành bởi các hành này.’ (Vị ấy) thường xuyên quán xét tự ngã có các hành. Ví như có một cái cây có bóng mát. Một người có thể nói về nó như sau: ‘Đây là cái cây, đây là cái bóng. Cây là khác, bóng là khác. Và cái cây này có bóng là nhờ cái bóng này.’ (Người ấy) thường xuyên quán xét cái cây có bóng. Tương tự như thế, ở đây, có người thường xuyên quán xét thức... sắc... thọ... tưởng là tự ngã. Vị ấy khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta có các hành bởi các hành này.’ (Vị ấy) thường xuyên quán xét tự ngã có các hành. Sự chấp thủ sai lầm là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là tà kiến và cái nào là đối tượng – đây là tùy kiến về tự ngã thứ hai có các hành làm đối tượng. Tùy kiến về tự ngã là tà kiến... (v.v.)... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như vậy, người ấy thường xuyên quán xét tự ngã có các hành.

කථං අත්තනි සඞ්ඛාරෙ සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො විඤ්ඤාණං… රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. ඉමස්මිඤ්ච පන අත්තනි ඉමෙ සඞ්ඛාරා’’ති. අත්තනි සඞ්ඛාරෙ සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි පුප්ඵං ගන්ධසම්පන්නං අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘ඉදං පුප්ඵං, අයං ගන්ධො; අඤ්ඤං පුප්ඵං, අඤ්ඤො ගන්ධො. සො ඛො පනායං ගන්ධො ඉමස්මිං පුප්ඵෙ’’ති. පුප්ඵස්මිං ගන්ධං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො විඤ්ඤාණං… රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. ඉමස්මිඤ්ච පන අත්තනි ඉමෙ සඞ්ඛාරා’’ති. අත්තනි සඞ්ඛාරෙ සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං තතියා සඞ්ඛාරවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං අත්තනි සඞ්ඛාරෙ සමනුපස්සති.

Làm thế nào người ấy thường xuyên quán xét các hành ở trong tự ngã? Ở đây, có người thường xuyên quán xét thức... sắc... thọ... tưởng là tự ngã. Vị ấy khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và trong tự ngã này có các hành này.’ (Vị ấy) thường xuyên quán xét các hành ở trong tự ngã. Ví như có một bông hoa có hương thơm. Một người có thể nói về nó như sau: ‘Đây là bông hoa, đây là hương thơm; hoa là khác, hương thơm là khác. Và hương thơm này ở trong bông hoa này.’ (Người ấy) thường xuyên quán xét hương thơm ở trong bông hoa. Tương tự như thế, ở đây, có người thường xuyên quán xét thức... sắc... thọ... tưởng là tự ngã. Vị ấy khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và trong tự ngã này có các hành này.’ (Vị ấy) thường xuyên quán xét các hành ở trong tự ngã. Sự chấp thủ sai lầm là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là tà kiến và cái nào là đối tượng – đây là tùy kiến về tự ngã thứ ba có các hành làm đối tượng. Tùy kiến về tự ngã là tà kiến... (v.v.)... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như vậy, người ấy thường xuyên quán xét các hành ở trong tự ngã.

කථං සඞ්ඛාරෙසු අත්තානං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො විඤ්ඤාණං… රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමෙසු සඞ්ඛාරෙසූ’’ති. සඞ්ඛාරෙසු අත්තානං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි මණි කරණ්ඩකෙ පක්ඛිත්තො අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘අයං මණි, අයං කරණ්ඩකො. අඤ්ඤො මණි, අඤ්ඤො කරණ්ඩකො. සො ඛො පනායං මණි ඉමස්මිං කරණ්ඩකෙ’’ති. කරණ්ඩකස්මිං මණිං සමනුපස්සති. එවමෙව ඉධෙකච්චො විඤ්ඤාණං… රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමෙසු සඞ්ඛාරෙසූ’’ති. සඞ්ඛාරෙසු අත්තානං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු [Pg.145] – අයං චතුත්ථා සඞ්ඛාරවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං සඞ්ඛාරෙසු අත්තානං සමනුපස්සති.

Làm thế nào người ấy thường xuyên quán xét tự ngã ở trong các hành? Ở đây, có người thường xuyên quán xét thức... sắc... thọ... tưởng là tự ngã. Vị ấy khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta ở trong các hành này.’ (Vị ấy) thường xuyên quán xét tự ngã ở trong các hành. Ví như có một viên ngọc được đặt trong một cái hộp. Một người có thể nói về nó như sau: ‘Đây là viên ngọc, đây là cái hộp. Viên ngọc là khác, cái hộp là khác. Và viên ngọc này ở trong cái hộp này.’ (Người ấy) thường xuyên quán xét viên ngọc ở trong cái hộp. Tương tự như thế, ở đây, có người thường xuyên quán xét thức... sắc... thọ... tưởng là tự ngã. Vị ấy khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta ở trong các hành này.’ (Vị ấy) thường xuyên quán xét tự ngã ở trong các hành. Sự chấp thủ sai lầm là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là tà kiến và cái nào là đối tượng – đây là tùy kiến về tự ngã thứ tư có các hành làm đối tượng. Tùy kiến về tự ngã là tà kiến... (v.v.)... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như vậy, người ấy thường xuyên quán xét tự ngã ở trong các hành.

135. කථං විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… සොතවිඤ්ඤාණං… ඝානවිඤ්ඤාණං… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං කායවිඤ්ඤාණං… මනොවිඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති. ‘‘යං මනොවිඤ්ඤාණං, සො අහං; යො අහං, තං මනොවිඤ්ඤාණ’’න්ති – මනොවිඤ්ඤාණඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො ‘‘යා අච්චි සො වණ්ණො, යො වණ්ණො සා අච්චී’’ති – අච්චිඤ්ච වණ්ණඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො මනොවිඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති. ‘‘යං මනොවිඤ්ඤාණං, සො අහං; යො අහං තං මනොවිඤ්ඤාණ’’න්ති – මනොවිඤ්ඤාණඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා විඤ්ඤාණවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති.

135. Làm thế nào người ấy thường xuyên quán xét thức là tự ngã? Ở đây, có người thường xuyên quán xét nhãn thức... nhĩ thức... tỷ thức... thiệt thức... thân thức... ý thức là tự ngã. (Vị ấy nghĩ rằng:) ‘Cái gì là ý thức, đó là ta; cái gì là ta, đó là ý thức.’ – (Vị ấy) thường xuyên quán xét ý thức và tự ngã là không hai. Ví như đối với ngọn đèn dầu đang cháy, (người ấy nghĩ rằng:) ‘Cái gì là ngọn lửa, đó là màu sắc; cái gì là màu sắc, đó là ngọn lửa.’ – (người ấy) thường xuyên quán xét ngọn lửa và màu sắc là không hai. Tương tự như thế, ở đây, có người thường xuyên quán xét ý thức là tự ngã. (Vị ấy nghĩ rằng:) ‘Cái gì là ý thức, đó là ta; cái gì là ta, đó là ý thức.’ – (Vị ấy) thường xuyên quán xét ý thức và tự ngã là không hai. Sự chấp thủ sai lầm là tà kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là tà kiến và cái nào là đối tượng – đây là tùy kiến về tự ngã thứ nhất có thức làm đối tượng. Tùy kiến về tự ngã là tà kiến... (v.v.)... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như vậy, người ấy thường xuyên quán xét thức là tự ngã.

කථං විඤ්ඤාණවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමිනා විඤ්ඤාණෙන විඤ්ඤාණවා’’ති. විඤ්ඤාණවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි රුක්ඛො ඡායාසම්පන්නො අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘අයං රුක්ඛො, අයං ඡායා. අඤ්ඤො රුක්ඛො, අඤ්ඤා ඡායා. සො ඛො පනායං රුක්ඛො ඉමාය ඡායාය ඡායාවා’’ති. ඡායාවන්තං රුක්ඛං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමිනා විඤ්ඤාණෙන විඤ්ඤාණවා’’ති. විඤ්ඤාණවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං දුතියා විඤ්ඤාණවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං විඤ්ඤාණවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති.

Thế nào là thường xuyên quán sát tự ngã có thức? Ở đây, có người thường xuyên quán sát sắc... thọ... tưởng... các hành là tự ngã. Vị ấy khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta có thức là nhờ thức này.’ Vị ấy thường xuyên quán sát tự ngã có thức. Ví như có cây cối có bóng mát. Có người nói về cây ấy như vầy: ‘Đây là cây, đây là bóng. Cây là khác, bóng là khác. Và cây này có bóng là nhờ bóng này.’ Người ấy thường xuyên quán sát cây có bóng. Cũng vậy, ở đây, có người thường xuyên quán sát sắc... thọ... tưởng... các hành là tự ngã. Vị ấy khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta có thức là nhờ thức này.’ Vị ấy thường xuyên quán sát tự ngã có thức. Sự cố chấp và nắm giữ sai lệch là kiến. Kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là kiến. Kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là kiến và cái nào là đối tượng – đây là thân kiến thứ hai có thức làm đối tượng. Thân kiến là tà kiến...v.v... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các kiến. Như vậy là vị ấy thường xuyên quán sát tự ngã có thức.

කථං අත්තනි විඤ්ඤාණං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා[Pg.146]. ඉමස්මිඤ්ච පන අත්තනි ඉදං විඤ්ඤාණ’’න්ති. අත්තනි විඤ්ඤාණං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි පුප්ඵං ගන්ධසම්පන්නං අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘ඉදං පුප්ඵං, අයං ගන්ධො; අඤ්ඤං පුප්ඵං, අඤ්ඤො ගන්ධො. සො ඛො පනායං ගන්ධො ඉමස්මිං පුප්ඵෙ’’ති. පුප්ඵස්මිං ගන්ධං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. ඉමස්මිඤ්ච පන අත්තනි ඉදං විඤ්ඤාණ’’න්ති. අත්තනි විඤ්ඤාණං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං තතියා විඤ්ඤාණවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං අත්තනි විඤ්ඤාණං සමනුපස්සති.

Thế nào là thường xuyên quán sát thức ở trong tự ngã? Ở đây, có người thường xuyên quán sát sắc... thọ... tưởng... các hành là tự ngã. Vị ấy khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và ở trong tự ngã này có thức này.’ Vị ấy thường xuyên quán sát thức ở trong tự ngã. Ví như có bông hoa có hương thơm. Có người nói về bông hoa ấy như vầy: ‘Đây là hoa, đây là hương; hoa là khác, hương là khác. Và hương này ở trong bông hoa này.’ Người ấy thường xuyên quán sát hương ở trong hoa. Cũng vậy, ở đây, có người thường xuyên quán sát sắc... thọ... tưởng... các hành là tự ngã. Vị ấy khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và ở trong tự ngã này có thức này.’ Vị ấy thường xuyên quán sát thức ở trong tự ngã. Sự cố chấp và nắm giữ sai lệch là kiến. Kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là kiến. Kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là kiến và cái nào là đối tượng – đây là thân kiến thứ ba có thức làm đối tượng. Thân kiến là tà kiến...v.v... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các kiến. Như vậy là vị ấy thường xuyên quán sát thức ở trong tự ngã.

කථං විඤ්ඤාණස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමස්මිං විඤ්ඤාණෙ’’ති. විඤ්ඤාණස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි මණි කරණ්ඩකෙ පක්ඛිත්තො අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘අයං මණි, අයං කරණ්ඩකො. අඤ්ඤො මණි, අඤ්ඤො කරණ්ඩකො. සො ඛො පනායං මණි ඉමස්මිං කරණ්ඩකෙ’’ති. කරණ්ඩකස්මිං මණිං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමස්මිං විඤ්ඤාණෙ’’ති. විඤ්ඤාණස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං චතුත්ථා විඤ්ඤාණවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. අත්තානුදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං විඤ්ඤාණස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති. අත්තානුදිට්ඨියා ඉමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Thế nào là thường xuyên quán sát tự ngã ở trong thức? Ở đây, có người thường xuyên quán sát sắc... thọ... tưởng... các hành là tự ngã. Vị ấy khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta ở trong thức này.’ Vị ấy thường xuyên quán sát tự ngã ở trong thức. Ví như có viên ngọc được đặt trong tráp. Có người nói về nó như vầy: ‘Đây là ngọc, đây là tráp. Ngọc là khác, tráp là khác. Và viên ngọc này ở trong cái tráp này.’ Người ấy thường xuyên quán sát viên ngọc ở trong tráp. Cũng vậy, ở đây, có người thường xuyên quán sát sắc... thọ... tưởng... các hành là tự ngã. Vị ấy khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Và tự ngã này của ta ở trong thức này.’ Vị ấy thường xuyên quán sát tự ngã ở trong thức. Sự cố chấp và nắm giữ sai lệch là kiến. Kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là kiến. Kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là kiến và cái nào là đối tượng – đây là thân kiến thứ tư có thức làm đối tượng. Thân kiến là tà kiến...v.v... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các kiến. Như vậy là vị ấy thường xuyên quán sát tự ngã ở trong thức. Sự cố chấp vào thân kiến xảy ra theo hai mươi cách này.

අත්තානුදිට්ඨිනිද්දෙසො දුතියො.

Dứt chương thứ hai, phần giải về thân kiến.

3. මිච්ඡාදිට්ඨිනිද්දෙසො

3. Phần giải về tà kiến

136. මිච්ඡාදිට්ඨියා කතමෙහි දසහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? ‘‘නත්ථි දින්න’’න්ති – වත්ථු. එවංවාදො මිච්ඡාභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි [Pg.147] න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා මිච්ඡාවත්ථුකා මිච්ඡාදිට්ඨි. මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. ‘‘නත්ථි යිට්ඨ’’න්ති – වත්ථු…පෙ… ‘‘නත්ථි හුත’’න්ති – වත්ථු… ‘‘නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො’’ති – වත්ථු… ‘‘නත්ථි අයං ලොකො’’ති – වත්ථු… ‘‘නත්ථි පරො ලොකො’’ති – වත්ථු… ‘‘නත්ථි මාතා’’ති – වත්ථු… ‘‘නත්ථි පිතා’’ති – වත්ථු… ‘‘නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා’’ති – වත්ථු… ‘‘නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා, යෙ ඉමඤ්ච ලොකං, පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’’ති – වත්ථු. එවංවාදො මිච්ඡාභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං දසමා මිච්ඡාවත්ථුකා මිච්ඡාදිට්ඨි. මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස ද්වෙව ගතියො…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. මිච්ඡාදිට්ඨියා ඉමෙහි දසහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

136. Sự cố chấp vào tà kiến xảy ra theo mười cách nào? ‘Không có (kết quả của) sự bố thí’ – đây là đối tượng. Quan điểm như vậy, sự cố chấp và nắm giữ sai lệch là kiến. Kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là kiến. Kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là kiến và cái nào là đối tượng – đây là tà kiến thứ nhất có đối tượng sai lầm. Tà kiến là sự hư hoại của tri kiến...v.v... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các kiến. ‘Không có (kết quả của) sự cúng dường’ – đây là đối tượng...v.v... ‘Không có (kết quả của) sự tế tự’ – đây là đối tượng... ‘Không có quả, không có dị thục của các nghiệp thiện ác’ – đây là đối tượng... ‘Không có đời này’ – đây là đối tượng... ‘Không có đời sau’ – đây là đối tượng... ‘Không có (công ơn) mẹ’ – đây là đối tượng... ‘Không có (công ơn) cha’ – đây là đối tượng... ‘Không có các chúng sanh hóa sanh’ – đây là đối tượng... ‘Trên đời không có các vị Sa-môn, Bà-la-môn đã đi đúng đường, thực hành đúng đắn, những vị đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên bố về đời này và đời sau’ – đây là đối tượng. Quan điểm như vậy, sự cố chấp và nắm giữ sai lệch là kiến. Kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là kiến. Kiến là khác, đối tượng là khác. Cái nào là kiến và cái nào là đối tượng – đây là tà kiến thứ mười có đối tượng sai lầm. Tà kiến là sự hư hoại của tri kiến...v.v... người có tà kiến chỉ có hai cõi đi...v.v... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các kiến. Sự cố chấp vào tà kiến xảy ra theo mười cách này.

මිච්ඡාදිට්ඨිනිද්දෙසො තතියො.

Dứt chương thứ ba, phần giải về tà kiến.

4. සක්කායදිට්ඨිනිද්දෙසො

4. Phần giải về thân kiến

137. සක්කායදිට්ඨියා කතමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? ඉධ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති රූපවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා රූපං රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං.

137. Sự chấp thủ đối với thân kiến có mặt do hai mươi phương diện nào? Ở đây, kẻ phàm phu ít nghe, không thấy các bậc Thánh, không thuần thục trong Thánh pháp, không được huấn luyện trong Thánh pháp; không thấy các bậc chân nhân, không thuần thục trong pháp của bậc chân nhân, không được huấn luyện trong pháp của bậc chân nhân, người ấy thường quán sắc là tự ngã, hoặc tự ngã có sắc, hoặc sắc ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong sắc. (Người ấy thường quán) thọ... tưởng... các hành... thức là tự ngã, hoặc tự ngã có thức, hoặc thức ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong thức.

කථං රූපං අත්තතො සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො පථවීකසිණං…පෙ… ඔදාතකසිණං අත්තතො සමනුපස්සති. ‘‘යං ඔදාතකසිණං, සො අහං; යො අහං, තං ඔදාතකසිණ’’න්ති – ඔදාතකසිණඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො…පෙ… එවමෙවං ඉධෙකච්චො ඔදාතකසිණං අත්තතො සමනුපස්සති. අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි…පෙ… අයං පඨමා රූපවත්ථුකා සක්කායදිට්ඨි. සක්කායදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං රූපං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… සක්කායදිට්ඨියා ඉමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Thế nào là thường quán sắc là tự ngã? Ở đây, có người thường quán địa biến xứ... cho đến... bạch biến xứ là tự ngã. Vị ấy thường quán bạch biến xứ và tự ngã là không hai, (nghĩ rằng): ‘Bạch biến xứ nào, đó là ta; ta nào, đó là bạch biến xứ.’ Ví như ngọn đèn dầu đang cháy... cho đến... tương tự y như thế, ở đây có người thường quán bạch biến xứ là tự ngã. Sự chấp thủ và cố chấp là tà kiến... cho đến... đây là thân kiến thứ nhất có sắc làm đối tượng. Thân kiến là tà kiến... cho đến... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như vậy là thường quán sắc là tự ngã... cho đến... sự chấp thủ đối với thân kiến có mặt do hai mươi phương diện này.

සක්කායදිට්ඨිනිද්දෙසො චතුත්ථො.

Phần giải về thân kiến là thứ tư.

5. සස්සතදිට්ඨිනිද්දෙසො

5. Phần giải về thường kiến

138. සක්කායවත්ථුකාය [Pg.148] සස්සතදිට්ඨියා කතමෙහි පන්නරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? ඉධ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා රූපං රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනාවන්තං වා අත්තානං…පෙ… සඤ්ඤාවන්තං වා අත්තානං… සඞ්ඛාරවන්තං වා අත්තානං… විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං.

138. Sự chấp thủ đối với thường kiến có thân làm đối tượng có mặt do mười lăm phương diện nào? Ở đây, kẻ phàm phu ít nghe, không thấy các bậc Thánh, không thuần thục trong Thánh pháp, không được huấn luyện trong Thánh pháp; không thấy các bậc chân nhân, không thuần thục trong pháp của bậc chân nhân, không được huấn luyện trong pháp của bậc chân nhân, (người ấy thường quán) hoặc tự ngã có sắc, hoặc sắc ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong sắc. Hoặc tự ngã có thọ... cho đến... hoặc tự ngã có tưởng... hoặc tự ngã có các hành... hoặc tự ngã có thức, hoặc thức ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong thức.

කථං රූපවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අයං ඛො මෙ අත්තා. සො ඛො පන මෙ අයං අත්තා ඉමිනා රූපෙන රූපවා’’ති. රූපවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි රුක්ඛො ඡායාසම්පන්නො අස්ස. තමෙනං පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘අයං රුක්ඛො, අයං ඡායා; අඤ්ඤො රුක්ඛො, අඤ්ඤා ඡායා. සො ඛො පනායං රුක්ඛො ඉමාය ඡායාය ඡායාවා’’ති. ඡායාවන්තං රුක්ඛං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො වෙදනං…පෙ… අයං පඨමා සක්කායවත්ථුකා සස්සතදිට්ඨි. සස්සතදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං රූපවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති…පෙ… සක්කායවත්ථුකාය සස්සතදිට්ඨියා ඉමෙහි පන්නරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Thế nào là thường quán tự ngã có sắc? Ở đây, có người thường quán thọ... tưởng... các hành... thức là tự ngã. Vị ấy khởi lên ý nghĩ rằng: ‘Đây chính là tự ngã của ta. Tự ngã này của ta có sắc do sắc này.’ (Như vậy là) thường quán tự ngã có sắc. Ví như có cây có bóng mát. Có người nói về cây ấy như vầy: ‘Đây là cây, đây là bóng; cây là khác, bóng là khác. Nhưng chính cây này có bóng do bóng này.’ (Như vậy là) thường quán cây có bóng. Tương tự y như thế, ở đây có người (thường quán) thọ... cho đến... đây là thường kiến thứ nhất có thân làm đối tượng. Thường kiến là tà kiến... cho đến... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như vậy là thường quán tự ngã có sắc... cho đến... sự chấp thủ đối với thường kiến có thân làm đối tượng có mặt do mười lăm phương diện này.

සස්සතදිට්ඨිනිද්දෙසො පඤ්චමො.

Phần giải về thường kiến là thứ năm.

6. උච්ඡෙදදිට්ඨිනිද්දෙසො

6. Phần giải về đoạn kiến

139. සක්කායවත්ථුකාය උච්ඡෙදදිට්ඨියා කතමෙහි පඤ්චහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? ඉධ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති, සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති.

139. Sự chấp thủ đối với đoạn kiến có thân làm đối tượng có mặt do năm phương diện nào? Ở đây, kẻ phàm phu ít nghe, không thấy các bậc Thánh, không thuần thục trong Thánh pháp, không được huấn luyện trong Thánh pháp; không thấy các bậc chân nhân, không thuần thục trong pháp của bậc chân nhân, không được huấn luyện trong pháp của bậc chân nhân, người ấy thường quán sắc là tự ngã, thường quán thọ là tự ngã, thường quán tưởng là tự ngã, thường quán các hành là tự ngã, thường quán thức là tự ngã.

කථං රූපං අත්තතො සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො පථවීකසිණං…පෙ… ඔදාතකසිණං අත්තතො සමනුපස්සති. ‘‘යං ඔදාතකසිණං, සො අහං[Pg.149]; යො අහං, තං ඔදාතකසිණ’’න්ති – ඔදාතකසිණඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො…පෙ… අයං පඨමා සක්කායවත්ථුකා උච්ඡෙදදිට්ඨි. උච්ඡෙදදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං රූපං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… සක්කායවත්ථුකාය උච්ඡෙදදිට්ඨියා ඉමෙහි පඤ්චහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Thế nào là thường quán sắc là tự ngã? Ở đây, có người thường quán địa biến xứ... cho đến... bạch biến xứ là tự ngã. Vị ấy thường quán bạch biến xứ và tự ngã là không hai, (nghĩ rằng): ‘Bạch biến xứ nào, đó là ta; ta nào, đó là bạch biến xứ.’ Ví như ngọn đèn dầu đang cháy... cho đến... đây là đoạn kiến thứ nhất có thân làm đối tượng. Đoạn kiến là tà kiến... cho đến... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như vậy là thường quán sắc là tự ngã... cho đến... sự chấp thủ đối với đoạn kiến có thân làm đối tượng có mặt do năm phương diện này.

උච්ඡෙදදිට්ඨිනිද්දෙසො ඡට්ඨො.

Phần giải về đoạn kiến là thứ sáu.

7. අන්තග්ගාහිකාදිට්ඨිනිද්දෙසො

7. Phần giải về biên kiến

140. අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතමෙහි පඤ්ඤාසාය ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? ‘‘සස්සතො ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? ‘‘අසස්සතො ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? ‘‘අන්තවා ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා… ‘‘අනන්තවා ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා… ‘‘තං ජීවං තං සරීර’’න්ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා… ‘‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’’න්ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා… ‘‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති…පෙ… න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති… ‘‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති… ‘‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතිහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති?

140. Sự chấp thủ đối với biên kiến có mặt do năm mươi phương diện nào? Sự chấp thủ đối với biên kiến (cho rằng): ‘Thế gian là thường hằng’ có mặt do bao nhiêu phương diện? Sự chấp thủ đối với biên kiến (cho rằng): ‘Thế gian là không thường hằng’ có mặt do bao nhiêu phương diện? Sự chấp thủ đối với biên kiến (cho rằng): ‘Thế gian là hữu biên’... ‘Thế gian là vô biên’... ‘Sinh mạng và thân thể là một’... ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác’... ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’... cho đến... ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’... ‘Như Lai vừa có tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’... ‘Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết’ có mặt do bao nhiêu phương diện?

‘‘සස්සතො ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති…පෙ… ‘‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Sự chấp thủ đối với biên kiến (cho rằng): ‘Thế gian là thường hằng’ có mặt do năm phương diện... cho đến... sự chấp thủ đối với biên kiến (cho rằng): ‘Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết’ có mặt do năm phương diện.

[ක] ‘‘සස්සතො ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? රූපං ලොකො චෙව සස්සතං චාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා ‘‘සස්සතො ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි …පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

[A] Do năm phương diện nào có sự chấp thủ đối với biên kiến chấp thủ rằng: ‘Thế giới là thường còn’? (Sự chấp thủ rằng:) ‘Sắc là thế giới và là thường còn’ – sự chấp thủ, sự nắm giữ sai lạc là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp thủ vào một cực đoan, nên (gọi là) biên kiến chấp thủ. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Tà kiến nào và đối tượng nào – đây là biên kiến chấp thủ thứ nhất rằng: ‘Thế giới là thường còn’. Biên kiến chấp thủ là tà kiến ... này là các kiết sử, và không phải là các tà kiến.

වෙදනා ලොකො චෙව සස්සතා චාති…පෙ… සඤ්ඤා ලොකො චෙව සස්සතා චාති…පෙ… සඞ්ඛාරා ලොකො චෙව සස්සතා චාති…පෙ… විඤ්ඤාණං [Pg.150] ලොකො චෙව සස්සතඤ්චාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඤ්චමී සස්සතො ලොකොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. ‘‘සස්සතො ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

(Sự chấp thủ rằng:) ‘Thọ là thế giới và là thường còn’... (Sự chấp thủ rằng:) ‘Tưởng là thế giới và là thường còn’... (Sự chấp thủ rằng:) ‘Các hành là thế giới và là thường còn’... (Sự chấp thủ rằng:) ‘Thức là thế giới và là thường còn’ – sự chấp thủ, sự nắm giữ sai lạc là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp thủ vào một cực đoan, nên (gọi là) biên kiến chấp thủ. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Tà kiến nào và đối tượng nào – đây là biên kiến chấp thủ thứ năm rằng: ‘Thế giới là thường còn’. Biên kiến chấp thủ là tà kiến... này là các kiết sử, và không phải là các tà kiến. Do năm phương diện này có sự chấp thủ đối với biên kiến chấp thủ rằng: ‘Thế giới là thường còn’.

[ඛ] ‘‘අසස්සතො ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? රූපං ලොකො චෙව අසස්සතඤ්චාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි…පෙ… අයං පඨමා ‘‘අසස්සතො ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

[B] Do năm phương diện nào có sự chấp thủ đối với biên kiến chấp thủ rằng: ‘Thế giới là không thường còn’? (Sự chấp thủ rằng:) ‘Sắc là thế giới và là không thường còn’ – sự chấp thủ, sự nắm giữ sai lạc là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp thủ vào một cực đoan, nên (gọi là) biên kiến chấp thủ... này là biên kiến chấp thủ thứ nhất rằng: ‘Thế giới là không thường còn’. Biên kiến chấp thủ là tà kiến, là sự hư hỏng của tri kiến... này là các kiết sử, và không phải là các tà kiến.

වෙදනා ලොකො චෙව අසස්සතා චාති…පෙ… සඤ්ඤා ලොකො චෙව අසස්සතා චාති…පෙ… සඞ්ඛාරා ලොකො චෙව අසස්සතා චාති…පෙ… විඤ්ඤාණං ලොකො චෙව අසස්සතඤ්චාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. ‘‘අසස්සතො ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

(Sự chấp thủ rằng:) ‘Thọ là thế giới và là không thường còn’... (Sự chấp thủ rằng:) ‘Tưởng là thế giới và là không thường còn’... (Sự chấp thủ rằng:) ‘Các hành là thế giới và là không thường còn’... (Sự chấp thủ rằng:) ‘Thức là thế giới và là không thường còn’ – sự chấp thủ, sự nắm giữ sai lạc là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp thủ vào một cực đoan, nên (gọi là) biên kiến chấp thủ. Biên kiến chấp thủ là tà kiến... này là các kiết sử, và không phải là các tà kiến. Do năm phương diện này có sự chấp thủ đối với biên kiến chấp thủ rằng: ‘Thế giới là không thường còn’.

[ග] ‘‘අන්තවා ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? ඉධෙකච්චො පරිත්තං ඔකාසං නීලකතො ඵරති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අන්තවා අයං ලොකො පරිවටුමො’’ති. අන්තසඤ්ඤී හොති. යං ඵරති, තං වත්ථු චෙව ලොකො ච. යෙන ඵරති, සො අත්තා චෙව ලොකො චාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා ‘‘අන්තවා ලොකො’’ති අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

[C] Do năm phương diện nào có sự chấp thủ đối với biên kiến chấp thủ rằng: ‘Thế giới là hữu biên’? Ở đây, có người biến mãn một không gian giới hạn với kasina xanh. Vị ấy khởi lên ý nghĩ rằng: ‘Thế giới này là hữu biên, có giới hạn xung quanh’. Vị ấy có tưởng về cái hữu biên. Cái được biến mãn, đó vừa là đối tượng vừa là thế giới. Cái dùng để biến mãn, đó vừa là tự ngã vừa là thế giới – sự chấp thủ, sự nắm giữ sai lạc là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp thủ vào một cực đoan, nên (gọi là) biên kiến chấp thủ. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Tà kiến nào và đối tượng nào – đây là biên kiến chấp thủ thứ nhất rằng: ‘Thế giới là hữu biên’. Biên kiến chấp thủ là tà kiến... này là các kiết sử, và không phải là các tà kiến.

ඉධෙකච්චො [Pg.151] පරිත්තං ඔකාසං පීතකතො ඵරති… ලොහිතකතො ඵරති… ඔදාතකතො ඵරති… ඔභාසකතො ඵරති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අන්තවා අයං ලොකො පරිවටුමො’’ති. අන්තසඤ්ඤී හොති. යං ඵරති තං වත්ථු චෙව ලොකො ච. යෙන ඵරති සො අත්තා චෙව ලොකො චාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි…පෙ… අන්තවා ලොකොති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Ở đây, có người biến mãn một không gian giới hạn với kasina vàng... biến mãn với kasina đỏ... biến mãn với kasina trắng... biến mãn với kasina ánh sáng. Vị ấy khởi lên ý nghĩ rằng: ‘Thế giới này là hữu biên, có giới hạn xung quanh’. Vị ấy có tưởng về cái hữu biên. Cái được biến mãn, đó vừa là đối tượng vừa là thế giới. Cái dùng để biến mãn, đó vừa là tự ngã vừa là thế giới – sự chấp thủ, sự nắm giữ sai lạc là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp thủ vào một cực đoan, nên (gọi là) biên kiến chấp thủ... Do năm phương diện này có sự chấp thủ đối với biên kiến chấp thủ rằng: ‘Thế giới là hữu biên’.

[ඝ] ‘‘අනන්තවා ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? ඉධෙකච්චො විපුලං ඔකාසං නීලකතො ඵරති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අනන්තවා අයං ලොකො අපරියන්තො’’ති. අනන්තසඤ්ඤී හොති. යං ඵරති තං වත්ථු චෙව ලොකො ච; යෙන ඵරති සො අත්තා චෙව ලොකො චාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා ‘‘අනන්තවා ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

[D] Do năm phương diện nào có sự chấp thủ đối với biên kiến chấp thủ rằng: ‘Thế giới là vô biên’? Ở đây, có người biến mãn một không gian rộng lớn với kasina xanh. Vị ấy khởi lên ý nghĩ rằng: ‘Thế giới này là vô biên, không có giới hạn’. Vị ấy có tưởng về cái vô biên. Cái được biến mãn, đó vừa là đối tượng vừa là thế giới; cái dùng để biến mãn, đó vừa là tự ngã vừa là thế giới – sự chấp thủ, sự nắm giữ sai lạc là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp thủ vào một cực đoan, nên (gọi là) biên kiến chấp thủ. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Tà kiến nào và đối tượng nào – đây là biên kiến chấp thủ thứ nhất rằng: ‘Thế giới là vô biên’. Biên kiến chấp thủ là tà kiến... này là các kiết sử, và không phải là các tà kiến.

ඉධෙකච්චො විපුලං ඔකාසං පීතකතො ඵරති… ලොහිතකතො ඵරති… ඔදාතකතො ඵරති… ඔභාසකතො ඵරති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අනන්තවා අයං ලොකො අපරියන්තො’’ති. අනන්තසඤ්ඤී හොති. යං ඵරති තං වත්ථු චෙව ලොකො ච; යෙන ඵරති සො අත්තා චෙව ලොකො චාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි…පෙ… අනන්තවා ලොකොති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Ở đây, có người biến mãn một không gian rộng lớn với kasina vàng... biến mãn với kasina đỏ... biến mãn với kasina trắng... biến mãn với kasina ánh sáng. Vị ấy khởi lên ý nghĩ rằng: ‘Thế giới này là vô biên, không có giới hạn’. Vị ấy có tưởng về cái vô biên. Cái được biến mãn, đó vừa là đối tượng vừa là thế giới; cái dùng để biến mãn, đó vừa là tự ngã vừa là thế giới – sự chấp thủ, sự nắm giữ sai lạc là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp thủ vào một cực đoan, nên (gọi là) biên kiến chấp thủ... Do năm phương diện này có sự chấp thủ đối với biên kiến chấp thủ rằng: ‘Thế giới là vô biên’.

[ඞ] ‘‘තං ජීවං තං සරීර’’න්ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? රූපං ජීවඤ්චෙව සරීරඤ්ච; යං ජීවං තං සරීරං, යං සරීරං තං ජීවන්ති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා ‘‘තං ජීවං තං සරීර’’න්ති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

[Ṅa] Do năm cách thức nào có sự chấp thủ đối với biên kiến ‘sinh mạng ấy, thân thể ấy’? Sắc vừa là sinh mạng, vừa là thân thể; cái gì là sinh mạng, cái ấy là thân thể; cái gì là thân thể, cái ấy là sinh mạng – sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp giữ vào một cực đoan, nên gọi là biên kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái gì là tà kiến và cái gì là đối tượng – đây là biên kiến thứ nhất ‘sinh mạng ấy, thân thể ấy’. Biên kiến là tà kiến... (như trên)... đây là các kiết sử, không phải là các tà kiến.

වෙදනා [Pg.152] ජීවා චෙව සරීරං ච… සඤ්ඤා ජීවා චෙව සරීරං ච… සඞ්ඛාරා ජීවා චෙව සරීරං ච… විඤ්ඤාණං ජීවඤ්චෙව සරීරඤ්ච; යං ජීවං තං සරීරං, යං සරීරං තං ජීවන්ති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි…පෙ… ‘‘තං ජීවං තං සරීර’’න්ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Thọ vừa là sinh mạng, vừa là thân thể... Tưởng vừa là sinh mạng, vừa là thân thể... Các hành vừa là sinh mạng, vừa là thân thể... Thức vừa là sinh mạng, vừa là thân thể; cái gì là sinh mạng, cái ấy là thân thể; cái gì là thân thể, cái ấy là sinh mạng – sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp giữ vào một cực đoan, nên gọi là biên kiến... (như trên)... Do năm cách thức này có sự chấp thủ đối với biên kiến ‘sinh mạng ấy, thân thể ấy’.

[ච] ‘‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’’න්ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? රූපං සරීරං, න ජීවං; ජීවං න සරීරං. අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා ‘‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’’න්ති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

[Ca] Do năm cách thức nào có sự chấp thủ đối với biên kiến ‘sinh mạng khác, thân thể khác’? Sắc là thân thể, không phải là sinh mạng; sinh mạng không phải là thân thể. Sinh mạng là khác, thân thể là khác – sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp giữ vào một cực đoan, nên gọi là biên kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái gì là tà kiến và cái gì là đối tượng – đây là biên kiến thứ nhất ‘sinh mạng khác, thân thể khác’. Biên kiến là tà kiến... (như trên)... đây là các kiết sử, không phải là các tà kiến.

වෙදනා සරීරං, න ජීවං… සඤ්ඤා සරීරං, න ජීවං… සඞ්ඛාරා සරීරං, න ජීවං… විඤ්ඤාණං සරීරං, න ජීවං; ජීවං න සරීරං. අඤ්ඤං ජීවං, අඤ්ඤං සරීරන්ති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි…පෙ… අඤ්ඤං ජීවං, අඤ්ඤං සරීරන්ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Thọ là thân thể, không phải là sinh mạng... Tưởng là thân thể, không phải là sinh mạng... Các hành là thân thể, không phải là sinh mạng... Thức là thân thể, không phải là sinh mạng; sinh mạng không phải là thân thể. Sinh mạng là khác, thân thể là khác – sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp giữ vào một cực đoan, nên gọi là biên kiến... (như trên)... Do năm cách thức này có sự chấp thủ đối với biên kiến ‘sinh mạng khác, thân thể khác’.

[ඡ] ‘‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? රූපං ඉධෙව මරණධම්මං. තථාගතො කායස්ස භෙදා හොතිපි තිට්ඨතිපි උප්පජ්ජතිපි නිබ්බත්තතිපීති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා ‘‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

[Cha] Do năm cách thức nào có sự chấp thủ đối với biên kiến ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’? Sắc ngay tại đây có bản chất phải chết. Như Lai sau khi thân hoại thì có tồn tại, có thường còn, có sanh khởi, có hiện hữu – sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp giữ vào một cực đoan, nên gọi là biên kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái gì là tà kiến và cái gì là đối tượng – đây là biên kiến thứ nhất ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’. Biên kiến là tà kiến... (như trên)... đây là các kiết sử, không phải là các tà kiến.

වෙදනා ඉධෙව මරණධම්මා…පෙ… සඤ්ඤා ඉධෙව මරණධම්මා… සඞ්ඛාරා ඉධෙව මරණධම්මා… විඤ්ඤාණං ඉධෙව මරණධම්මං. තථාගතො කායස්ස භෙදා හොතිපි තිට්ඨතිපි උප්පජ්ජතිපි නිබ්බත්තතිපීති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි…පෙ… ‘‘හොති තථාගතො [Pg.153] පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Thọ ngay tại đây có bản chất phải chết... (như trên)... Tưởng ngay tại đây có bản chất phải chết... Các hành ngay tại đây có bản chất phải chết... Thức ngay tại đây có bản chất phải chết. Như Lai sau khi thân hoại thì có tồn tại, có thường còn, có sanh khởi, có hiện hữu – sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp giữ vào một cực đoan, nên gọi là biên kiến... (như trên)... Do năm cách thức này có sự chấp thủ đối với biên kiến ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’.

[ජ] ‘‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? රූපං ඉධෙව මරණධම්මං. තථාගතොපි කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති; න හොති තථාගතො පරං මරණාති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා ‘‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

[Ja] Do năm cách thức nào có sự chấp thủ đối với biên kiến ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’? Sắc ngay tại đây có bản chất phải chết. Như Lai sau khi thân hoại thì bị đoạn diệt, bị hủy hoại; Như Lai không tồn tại sau khi chết – sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp giữ vào một cực đoan, nên gọi là biên kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái gì là tà kiến và cái gì là đối tượng – đây là biên kiến thứ nhất ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’. Biên kiến là tà kiến... (như trên)... đây là các kiết sử, không phải là các tà kiến.

වෙදනා ඉධෙව මරණධම්මා…පෙ… සඤ්ඤා ඉධෙව මරණධම්මා… සඞ්ඛාරා ඉධෙව මරණධම්මා… විඤ්ඤාණං ඉධෙව මරණධම්මං. තථාගතොපි කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති. ‘‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි…පෙ… ‘‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Thọ ngay tại đây có bản chất phải chết... (như trên)... Tưởng ngay tại đây có bản chất phải chết... Các hành ngay tại đây có bản chất phải chết... Thức ngay tại đây có bản chất phải chết. Như Lai sau khi thân hoại thì bị đoạn diệt, bị hủy hoại. ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’ – sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp giữ vào một cực đoan, nên gọi là biên kiến... (như trên)... Do năm cách thức này có sự chấp thủ đối với biên kiến ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’.

[ඣ] ‘‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? රූපං ඉධෙව මරණධම්මං. තථාගතො කායස්ස භෙදා හොති ච න ච හොතීති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා ‘‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි න ච දිට්ඨියො.

[Jha] Do năm cách thức nào có sự chấp thủ đối với biên kiến ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’? Sắc ngay tại đây có bản chất phải chết. Như Lai sau khi thân hoại thì vừa tồn tại vừa không tồn tại – sự chấp thủ và bám víu là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp giữ vào một cực đoan, nên gọi là biên kiến. Tà kiến không phải là đối tượng, đối tượng không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, đối tượng là khác. Cái gì là tà kiến và cái gì là đối tượng – đây là biên kiến thứ nhất ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’. Biên kiến là tà kiến... (như trên)... đây là các kiết sử, không phải là các tà kiến.

වෙදනා ඉධෙව මරණධම්මා…පෙ… සඤ්ඤා ඉධෙව මරණධම්මා… සඞ්ඛාරා ඉධෙව මරණධම්මා… විඤ්ඤාණං ඉධෙව මරණධම්මං. තථාගතො කායස්ස භෙදා හොති ච න ච හොතීති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි…පෙ… ‘‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Thọ có bản chất phải chết ngay trong đời này ... Tưởng có bản chất phải chết ngay trong đời này ... Các hành có bản chất phải chết ngay trong đời này ... Thức có bản chất phải chết ngay trong đời này. 'Sau khi thân hoại, Như Lai vừa có vừa không có' – sự chấp thủ và bám víu này là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp giữ một cực đoan – (nên gọi là) biên kiến ... 'Sau khi chết, Như Lai vừa có vừa không có' – sự chấp thủ vào biên kiến này xảy ra theo năm cách này.

[ඤ] ‘‘නෙව [Pg.154] හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා කතමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? රූපං ඉධෙව මරණධම්මං. තථාගතො කායස්ස භෙදා පරං මරණා නෙව හොති න න හොතීති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි, අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා ‘‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

[Ña] 'Sau khi chết, Như Lai không phải có cũng không phải không có' – sự chấp thủ vào biên kiến này xảy ra theo năm cách nào? Sắc có bản chất phải chết ngay trong đời này. 'Sau khi thân hoại, sau khi chết, Như Lai không phải có cũng không phải không có' – sự chấp thủ và bám víu này là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp giữ một cực đoan – (nên gọi là) biên kiến. Tà kiến không phải là vật, vật không phải là tà kiến, tà kiến là khác, vật là khác. Tà kiến nào và vật nào – đây là biên kiến thứ nhất: 'Sau khi chết, Như Lai không phải có cũng không phải không có'. Biên kiến là tà kiến ... Đây là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến.

වෙදනා ඉධෙව මරණධම්මා…පෙ… සඤ්ඤා ඉධෙව මරණධම්මා… සඞ්ඛාරා ඉධෙව මරණධම්මා… විඤ්ඤාණං ඉධෙව මරණධම්මං. තථාගතො කායස්ස භෙදා පරං මරණා නෙව හොති න න හොතීති – අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. තාය දිට්ඨියා සො අන්තො ගහිතොති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඤ්චමී ‘‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි. අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. ‘‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති. අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා ඉමෙහි පඤ්ඤාසාය ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Thọ có bản chất phải chết ngay trong đời này ... Tưởng có bản chất phải chết ngay trong đời này ... Các hành có bản chất phải chết ngay trong đời này ... Thức có bản chất phải chết ngay trong đời này. 'Sau khi thân hoại, sau khi chết, Như Lai không phải có cũng không phải không có' – sự chấp thủ và bám víu này là tà kiến. Do tà kiến ấy, người ấy chấp giữ một cực đoan – (nên gọi là) biên kiến. Tà kiến không phải là vật, vật không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, vật là khác. Tà kiến nào và vật nào – đây là biên kiến thứ năm: 'Sau khi chết, Như Lai không phải có cũng không phải không có'. Biên kiến là tà kiến ... Đây là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. 'Sau khi chết, Như Lai không phải có cũng không phải không có' – sự chấp thủ vào biên kiến này xảy ra theo năm cách này. Sự chấp thủ vào biên kiến này xảy ra theo năm mươi cách này.

අන්තග්ගාහිකාදිට්ඨිනිද්දෙසො සත්තමො.

Dứt phần giải thích về biên kiến, chương thứ bảy.

8. පුබ්බන්තානුදිට්ඨිනිද්දෙසො

8. Phần giải thích về tà kiến liên quan đến quá khứ

141. පුබ්බන්තානුදිට්ඨියා කතමෙහි අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? චත්තාරො සස්සතවාදා, චත්තාරො එකච්චසස්සතිකා, චත්තාරො අන්තානන්තිකා, චත්තාරො අමරාවික්ඛෙපිකා, ද්වෙ අධිච්චසමුප්පන්නිකා – පුබ්බන්තානුදිට්ඨියා ඉමෙහි අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

141. Sự chấp thủ vào tà kiến liên quan đến quá khứ xảy ra theo mười tám cách nào? Bốn thường kiến, bốn kiến chấp một phần thường còn, bốn kiến chấp hữu biên vô biên, bốn kiến chấp ngụy biện như con lươn, hai kiến chấp ngẫu nhiên sinh – sự chấp thủ vào tà kiến liên quan đến quá khứ xảy ra theo mười tám cách này.

පුබ්බන්තානුදිට්ඨිනිද්දෙසො අට්ඨමො.

Dứt phần giải thích về tà kiến liên quan đến quá khứ, chương thứ tám.

9. අපරන්තානුදිට්ඨිනිද්දෙසො

9. Phần giải thích về tà kiến liên quan đến tương lai

142. අපරන්තානුදිට්ඨියා කතමෙහි චතුචත්තාලීසාය ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? සොළස සඤ්ඤීවාදා, අට්ඨ අසඤ්ඤීවාදා, අට්ඨ නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීවාදා[Pg.155], සත්ත උච්ඡෙදවාදා, පඤ්ච දිට්ඨධම්මනිබ්බානවාදා – අපරන්තානුදිට්ඨියා ඉමෙහි චතුචත්තාලීසාය ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

142. Sự chấp thủ vào tà kiến liên quan đến tương lai xảy ra theo bốn mươi bốn cách nào? Mười sáu kiến chấp có tưởng, tám kiến chấp không có tưởng, tám kiến chấp không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng, bảy đoạn kiến, năm kiến chấp Niết-bàn hiện tại – sự chấp thủ vào tà kiến liên quan đến tương lai xảy ra theo bốn mươi bốn cách này.

අපරන්තානුදිට්ඨිනිද්දෙසො නවමො.

Dứt phần giải thích về tà kiến liên quan đến tương lai, chương thứ chín.

10-12. සඤ්ඤොජනිකාදිදිට්ඨිනිද්දෙසො

10-12. Phần giải thích về các tà kiến như tà kiến liên quan đến kiết sử

143. සඤ්ඤොජනිකාය දිට්ඨියා කතමෙහි අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? යා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං…පෙ… දිට්ඨාභිනිවෙසො දිට්ඨිපරාමාසො – සඤ්ඤොජනිකාය දිට්ඨියා ඉමෙහි අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

143. Sự chấp thủ vào tà kiến liên quan đến kiết sử xảy ra theo mười tám cách nào? Tà kiến nào là kiến xứ, kiến trù lâm ... sự chấp thủ tà kiến, sự bám víu tà kiến – sự chấp thủ vào tà kiến liên quan đến kiết sử xảy ra theo mười tám cách này.

144. ‘‘අහ’’න්ති – මානවිනිබන්ධාය දිට්ඨියා කතමෙහි අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? චක්ඛු අහන්ති – අභිනිවෙසපරාමාසො. අහන්ති – මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා ‘‘අහ’’න්ති – මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි. මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

144. 'Tôi là' – sự chấp thủ vào tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn xảy ra theo mười tám cách nào? 'Mắt là tôi' – sự chấp thủ và bám víu. 'Tôi là' – tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn. Tà kiến không phải là vật, vật không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, vật là khác. Tà kiến nào và vật nào – đây là tà kiến thứ nhất bị trói buộc bởi ngã mạn 'tôi là'. Tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn là tà kiến ... Đây là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến.

සොතං අහන්ති…පෙ… ඝානං අහන්ති…පෙ… ජිව්හා අහන්ති…පෙ… කායො අහන්ති…පෙ… මනො අහන්ති…පෙ… රූපා අහන්ති…පෙ… ධම්මා අහන්ති… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අහන්ති…පෙ… මනොවිඤ්ඤාණං අහන්ති – අභිනිවෙසපරාමාසො. අහන්ති – මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං අට්ඨාරසමී ‘‘අහ’’න්ති – මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි. මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. ‘‘අහ’’න්ති – මානවිනිබන්ධාය දිට්ඨියා ඉමෙහි අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

'Tai là tôi' ... 'Mũi là tôi' ... 'Lưỡi là tôi' ... 'Thân là tôi' ... 'Ý là tôi' ... 'Các sắc là tôi' ... 'Các pháp là tôi' ... 'Nhãn thức là tôi' ... 'Ý thức là tôi' – sự chấp thủ và bám víu. 'Tôi là' – tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn. Tà kiến không phải là vật, vật không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, vật là khác. Tà kiến nào và vật nào – đây là tà kiến thứ mười tám bị trói buộc bởi ngã mạn 'tôi là'. Tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn là tà kiến ... Đây là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. 'Tôi là' – sự chấp thủ vào tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn xảy ra theo mười tám cách này.

145. ‘‘මම’’න්ති – මානවිනිබන්ධාය දිට්ඨියා කතමෙහි අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? චක්ඛු මමන්ති – අභිනිවෙසපරාමාසො. මමන්ති – මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා ‘‘මම’’න්ති – මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි. මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

145. 'Của tôi' – sự chấp thủ vào tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn xảy ra theo mười tám cách nào? 'Mắt là của tôi' – sự chấp thủ và bám víu. 'Của tôi' – tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn. Tà kiến không phải là vật, vật không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, vật là khác. Tà kiến nào và vật nào – đây là tà kiến thứ nhất bị trói buộc bởi ngã mạn 'của tôi'. Tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn là tà kiến ... Đây là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến.

සොතං මමන්ති…පෙ… ඝානං මමන්ති…පෙ… ජිව්හා මමන්ති…පෙ… කායො මමන්ති…පෙ… මනො මමන්ති…පෙ… රූපා මමන්ති…පෙ… ධම්මා මමන්ති…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං මමන්ති…පෙ… මනොවිඤ්ඤාණං මමන්ති අභිනිවෙසපරාමාසො. මමන්ති [Pg.156] මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං අට්ඨාරසමී ‘‘මම’’න්ති – මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි. මානවිනිබන්ධා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. ‘‘මම’’න්ති – මානවිනිබන්ධාය දිට්ඨියා ඉමෙහි අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

“Tai là của ta”... (vân vân)... “mũi là của ta”... (vân vân)... “lưỡi là của ta”... (vân vân)... “thân là của ta”... (vân vân)... “ý là của ta”... (vân vân)... “các sắc là của ta”... (vân vân)... “các pháp là của ta”... (vân vân)... “nhãn thức là của ta”... (vân vân)... “ý thức là của ta”, sự chấp thủ và xem xét (như vậy) là tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn ‘của ta’. Tà kiến không phải là vật, vật không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, vật là khác. Tà kiến nào và vật nào – đây là tà kiến thứ mười tám bị trói buộc bởi ngã mạn ‘của ta’. Tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn là tà kiến... (vân vân)... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Sự chấp thủ đối với tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn ‘của ta’ xảy ra qua mười tám phương diện này.

සඤ්ඤොජනිකාදිදිට්ඨිනිද්දෙසො ද්වාදසමො.

Phần giải về các tà kiến liên quan đến kiết sử, v.v..., chương thứ mười hai.

13. අත්තවාදපටිසංයුත්තදිට්ඨිනිද්දෙසො

13. Phần giải về tà kiến tương ưng với ngã luận

146. අත්තවාදපටිසංයුත්තාය දිට්ඨියා කතමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? ඉධ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති රූපවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා රූපං රූපස්මිං වා අත්තානං…පෙ… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං…පෙ….

146. Sự chấp thủ đối với tà kiến tương ưng với ngã luận xảy ra qua hai mươi phương diện nào? Ở đây, kẻ phàm phu ít nghe, không thấy các bậc Thánh, không thuần thục trong pháp của bậc Thánh, không được huấn luyện trong pháp của bậc Thánh, không thấy các bậc chân nhân, không thuần thục trong pháp của bậc chân nhân, không được huấn luyện trong pháp của bậc chân nhân, thường quán xét sắc là tự ngã, hoặc tự ngã có sắc, hoặc sắc ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong sắc... (vân vân)... cảm thọ... tưởng... các hành... thường quán xét thức là tự ngã, hoặc tự ngã có thức, hoặc thức ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong thức... (vân vân)...

කථං රූපං අත්තතො සමනුපස්සති? ඉධෙකච්චො පථවීකසිණං…පෙ… ඔදාතකසිණං අත්තතො සමනුපස්සති. ‘‘යං ඔදාතකසිණං, සො අහං; යො අහං, තං ඔදාතකසිණ’’න්ති – ඔදාතකසිණඤ්ච අත්තඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. සෙය්‍යථාපි තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො ‘‘යා අච්චි, සො වණ්ණො; යො වණ්ණො, සා අච්චී’’ති – අච්චිඤ්ච වණ්ණඤ්ච අද්වයං සමනුපස්සති. එවමෙවං ඉධෙකච්චො ඔදාතකසිණං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… අයං පඨමා රූපවත්ථුකා අත්තවාදපටිසංයුත්තා දිට්ඨි. අත්තවාදපටිසංයුත්තා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. එවං රූපං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… අත්තවාදපටිසංයුත්තාය දිට්ඨියා ඉමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

Làm thế nào người ấy thường quán xét sắc là tự ngã? Ở đây, một người nào đó thường quán xét biến xứ đất... (vân vân)... biến xứ trắng là tự ngã. “Biến xứ trắng nào, đó là ta; ta nào, đó là biến xứ trắng” – người ấy thường quán xét biến xứ trắng và tự ngã là không hai. Ví như đối với ngọn đèn dầu đang cháy, người ta thường quán xét “ngọn lửa nào, đó là màu sắc; màu sắc nào, đó là ngọn lửa” – ngọn lửa và màu sắc là không hai. Cũng vậy, ở đây, một người nào đó thường quán xét biến xứ trắng là tự ngã... (vân vân)... Đây là tà kiến đầu tiên có sắc làm đối tượng, tương ưng với ngã luận. Tà kiến tương ưng với ngã luận là tà kiến... (vân vân)... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Như vậy, người ấy thường quán xét sắc là tự ngã... (vân vân)... Sự chấp thủ đối với tà kiến tương ưng với ngã luận xảy ra qua hai mươi phương diện này.

අත්තවාදපටිසංයුත්තදිට්ඨිනිද්දෙසො තෙරසමො.

Phần giải về tà kiến tương ưng với ngã luận, chương thứ mười ba.

14. ලොකවාදපටිසංයුත්තදිට්ඨිනිද්දෙසො

14. Phần giải về tà kiến tương ưng với thế gian luận

147. ලොකවාදපටිසංයුත්තාය දිට්ඨියා කතමෙහි අට්ඨහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති? සස්සතො අත්තා ච ලොකො චාති – අභිනිවෙසපරාමාසො ලොකවාදපටිසංයුත්තා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා, දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං පඨමා ලොකවාදපටිසංයුත්තා දිට්ඨි. ලොකවාදපටිසංයුත්තා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො.

147. Sự chấp thủ đối với tà kiến tương ưng với thế gian luận xảy ra qua tám phương diện nào? “Tự ngã và thế gian là thường hằng” – sự chấp thủ và xem xét (như vậy) là tà kiến tương ưng với thế gian luận. Tà kiến không phải là vật, vật không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, vật là khác. Tà kiến nào và vật nào – đây là tà kiến đầu tiên tương ưng với thế gian luận. Tà kiến tương ưng với thế gian luận là tà kiến... (vân vân)... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến.

අසස්සතො [Pg.157] අත්තා ච ලොකො චාති…පෙ… සස්සතො ච අසස්සතො ච අත්තා ච ලොකො චාති…පෙ… නෙව සස්සතො නාසස්සතො අත්තා ච ලොකො චාති… අන්තවා අත්තා ච ලොකො චාති… අනන්තවා අත්තා ච ලොකො චාති… අන්තවා ච අනන්තවා ච අත්තා ච ලොකො චාති… නෙව අන්තවා න අනන්තවා අත්තා ච ලොකො චාති අභිනිවෙසපරාමාසො ලොකවාදපටිසංයුත්තා දිට්ඨි. දිට්ඨි න වත්ථු, වත්ථු න දිට්ඨි. අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤං වත්ථු. යා ච දිට්ඨි යඤ්ච වත්ථු – අයං අට්ඨමී ලොකවාදපටිසංයුත්තා දිට්ඨි. ලොකවාදපටිසංයුත්තා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි …පෙ… ඉමානි සඤ්ඤොජනානි, න ච දිට්ඨියො. ලොකවාදපටිසංයුත්තාය දිට්ඨියා ඉමෙහි අට්ඨහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො හොති.

“Tự ngã và thế gian là vô thường”... (vân vân)... “tự ngã và thế gian vừa thường hằng vừa vô thường”... (vân vân)... “tự ngã và thế gian không thường hằng cũng không vô thường”... “tự ngã và thế gian là hữu biên”... “tự ngã và thế gian là vô biên”... “tự ngã và thế gian vừa hữu biên vừa vô biên”... “tự ngã và thế gian không hữu biên cũng không vô biên”, sự chấp thủ và xem xét (như vậy) là tà kiến tương ưng với thế gian luận. Tà kiến không phải là vật, vật không phải là tà kiến. Tà kiến là khác, vật là khác. Tà kiến nào và vật nào – đây là tà kiến thứ tám tương ưng với thế gian luận. Tà kiến tương ưng với thế gian luận là tà kiến... (vân vân)... những điều này là các kiết sử, chứ không phải là các tà kiến. Sự chấp thủ đối với tà kiến tương ưng với thế gian luận xảy ra qua tám phương diện này.

ලොකවාදපටිසංයුත්තදිට්ඨිනිද්දෙසො චුද්දසමො.

Phần giải về tà kiến tương ưng với thế gian luận, chương thứ mười bốn.

15-16. භව-විභවදිට්ඨිනිද්දෙසො

15-16. Phần giải về thường kiến và đoạn kiến

148. ඔලීයනාභිනිවෙසො භවදිට්ඨි. අතිධාවනාභිනිවෙසො විභවදිට්ඨි. අස්සාදදිට්ඨියා පඤ්චතිංසාය ආකාරෙහි අභිනිවෙසො කති භවදිට්ඨියො, කති විභවදිට්ඨියො? අත්තානුදිට්ඨියා වීසතියා ආකාරෙහි අභිනිවෙසො කති භවදිට්ඨියො කති විභවදිට්ඨියො…පෙ… ලොකවාදපටිසංයුත්තාය දිට්ඨියා අට්ඨහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො කති භවදිට්ඨියො කති විභවදිට්ඨියො?

148. Sự chấp thủ co rút là thường kiến. Sự chấp thủ vượt quá là đoạn kiến. Sự chấp thủ đối với vị kiến qua ba mươi lăm phương diện, có bao nhiêu là thường kiến, bao nhiêu là đoạn kiến? Sự chấp thủ đối với ngã tùy kiến qua hai mươi phương diện, có bao nhiêu là thường kiến, bao nhiêu là đoạn kiến?... (vân vân)... Sự chấp thủ đối với tà kiến tương ưng với thế gian luận qua tám phương diện, có bao nhiêu là thường kiến, bao nhiêu là đoạn kiến?

අස්සාදදිට්ඨියා පඤ්චතිංසාය ආකාරෙහි අභිනිවෙසො සියා භවදිට්ඨියො, සියා විභවදිට්ඨියො. අත්තානුදිට්ඨියා වීසතියා ආකාරෙහි අභිනිවෙසො පන්නරස භවදිට්ඨියො, පඤ්ච විභවදිට්ඨියො. මිච්ඡාදිට්ඨියා දසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො සබ්බාව තා විභවදිට්ඨියො. සක්කායදිට්ඨියා වීසතියා ආකාරෙහි අභිනිවෙසො පන්නරස භවදිට්ඨියො, පඤ්ච විභවදිට්ඨියො. සක්කායවත්ථුකාය සස්සතදිට්ඨියා පන්නරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො සබ්බාව තා භවදිට්ඨියො. සක්කායවත්ථුකාය උච්ඡෙදදිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො සබ්බාව තා විභවදිට්ඨියො.

Sự chấp thủ đối với vị kiến qua ba mươi lăm phương diện, có thể là các thường kiến, có thể là các đoạn kiến. Sự chấp thủ đối với ngã tùy kiến qua hai mươi phương diện, có mười lăm là thường kiến, năm là đoạn kiến. Sự chấp thủ đối với tà kiến qua mười phương diện, tất cả chúng đều là đoạn kiến. Sự chấp thủ đối với thân kiến qua hai mươi phương diện, có mười lăm là thường kiến, năm là đoạn kiến. Sự chấp thủ đối với thường kiến có thân kiến làm đối tượng qua mười lăm phương diện, tất cả chúng đều là thường kiến. Sự chấp thủ đối với đoạn kiến có thân kiến làm đối tượng qua năm phương diện, tất cả chúng đều là đoạn kiến.

‘‘සස්සතො ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො සබ්බාව තා භවදිට්ඨියො. ‘‘අසස්සතො ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො සබ්බාව තා විභවදිට්ඨියො[Pg.158]. ‘‘අන්තවා ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො සියා භවදිට්ඨියො, සියා විභවදිට්ඨියො. ‘‘අනන්තවා ලොකො’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො සියා භවදිට්ඨියො, සියා විභවදිට්ඨියො. ‘‘තං ජීවං තං සරීර’’න්ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො සබ්බාව තා විභවදිට්ඨියො. ‘‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’’න්ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො සබ්බාව තා භවදිට්ඨියො. ‘‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො සබ්බාව තා භවදිට්ඨියො. ‘‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො සබ්බාව තා විභවදිට්ඨියො. ‘‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො සියා භවදිට්ඨියො, සියා විභවදිට්ඨියො ‘‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති – අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා පඤ්චහාකාරෙහි අභිනිවෙසො සියා භවදිට්ඨියො, සියා විභවදිට්ඨියො.

Sự chấp thủ theo năm cách thức đối với tà kiến chấp một bên rằng: 'Thế giới là thường hằng' -- tất cả đều là hữu kiến. Sự chấp thủ theo năm cách thức đối với tà kiến chấp một bên rằng: 'Thế giới là không thường hằng' -- tất cả đều là vô hữu kiến. Sự chấp thủ theo năm cách thức đối với tà kiến chấp một bên rằng: 'Thế giới là có cùng tận' -- có khi là hữu kiến, có khi là vô hữu kiến. Sự chấp thủ theo năm cách thức đối với tà kiến chấp một bên rằng: 'Thế giới là không có cùng tận' -- có khi là hữu kiến, có khi là vô hữu kiến. Sự chấp thủ theo năm cách thức đối với tà kiến chấp một bên rằng: 'Sinh mạng ấy là thân thể ấy' -- tất cả đều là vô hữu kiến. Sự chấp thủ theo năm cách thức đối với tà kiến chấp một bên rằng: 'Sinh mạng là khác, thân thể là khác' -- tất cả đều là hữu kiến. Sự chấp thủ theo năm cách thức đối với tà kiến chấp một bên rằng: 'Như Lai có tồn tại sau khi chết' -- tất cả đều là hữu kiến. Sự chấp thủ theo năm cách thức đối với tà kiến chấp một bên rằng: 'Như Lai không tồn tại sau khi chết' -- tất cả đều là vô hữu kiến. Sự chấp thủ theo năm cách thức đối với tà kiến chấp một bên rằng: 'Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết' -- có khi là hữu kiến, có khi là vô hữu kiến. Sự chấp thủ theo năm cách thức đối với tà kiến chấp một bên rằng: 'Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết' -- có khi là hữu kiến, có khi là vô hữu kiến.

පුබ්බන්තානුදිට්ඨියා අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො සියා භවදිට්ඨියො, සියා විභවදිට්ඨියො. අපරන්තානුදිට්ඨියා චතුචත්තාරීසාය ආකාරෙහි අභිනිවෙසො සියා භවදිට්ඨියො, සියා විභවදිට්ඨියො. සඤ්ඤොජනිකාය දිට්ඨියා අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො සියා භවදිට්ඨියො, සියා විභවදිට්ඨියො. අහන්ති – මානවිනිබන්ධාය දිට්ඨියා අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො සබ්බාව තා විභවදිට්ඨියො. මමන්ති – මානවිනිබන්ධාය දිට්ඨියා අට්ඨාරසහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො සබ්බාව තා භවදිට්ඨියො. අත්තවාදපටිසංයුත්තාය දිට්ඨියා වීසතියා ආකාරෙහි අභිනිවෙසො පන්නරස භවදිට්ඨියො, පඤ්ච විභවදිට්ඨියො. ලොකවාදපටිසංයුත්තාය දිට්ඨියා අට්ඨහි ආකාරෙහි අභිනිවෙසො සියා භවදිට්ඨියො, සියා විභවදිට්ඨියො.

Sự chấp thủ theo mười tám cách thức đối với tà kiến theo quá khứ, có khi là hữu kiến, có khi là vô hữu kiến. Sự chấp thủ theo bốn mươi bốn cách thức đối với tà kiến theo vị lai, có khi là hữu kiến, có khi là vô hữu kiến. Sự chấp thủ theo mười tám cách thức đối với tà kiến thuộc về kiết sử, có khi là hữu kiến, có khi là vô hữu kiến. Sự chấp thủ theo mười tám cách thức đối với tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn 'ta là' -- tất cả đều là vô hữu kiến. Sự chấp thủ theo mười tám cách thức đối với tà kiến bị trói buộc bởi ngã mạn 'của ta là' -- tất cả đều là hữu kiến. Sự chấp thủ theo hai mươi cách thức đối với tà kiến tương ưng với ngã luận, mười lăm là hữu kiến, năm là vô hữu kiến. Sự chấp thủ theo tám cách thức đối với tà kiến tương ưng với thế gian luận, có khi là hữu kiến, có khi là vô hữu kiến.

සබ්බාව තා දිට්ඨියො අස්සාදදිට්ඨියො. සබ්බාව තා දිට්ඨියො අත්තානුදිට්ඨියො. සබ්බාව තා දිට්ඨියො මිච්ඡාදිට්ඨියො. සබ්බාව තා දිට්ඨියො සක්කායදිට්ඨියො. සබ්බාව තා දිට්ඨියො අන්තග්ගාහිකා දිට්ඨියො. සබ්බාව තා දිට්ඨියො සඤ්ඤොජනිකා දිට්ඨියො. සබ්බාව තා දිට්ඨියො අත්තවාදපටිසංයුත්තා දිට්ඨියො.

Tất cả các tà kiến ấy là vị kiến. Tất cả các tà kiến ấy là ngã kiến. Tất cả các tà kiến ấy là tà kiến. Tất cả các tà kiến ấy là thân kiến. Tất cả các tà kiến ấy là biên kiến. Tất cả các tà kiến ấy là kiết sử kiến. Tất cả các tà kiến ấy là tà kiến tương ưng với ngã luận.

භවඤ්ච [Pg.159] දිට්ඨිං විභවඤ්ච දිට්ඨිං, එතං ද්වයං තක්කිකා නිස්සිතාසෙ;

තෙසං නිරොධම්හි න හත්ථි ඤාණං, යත්ථායං ලොකො විපරීතසඤ්ඤීති.

Các nhà lý luận nương tựa vào cả hai điều này, là hữu kiến và vô hữu kiến; đối với họ, không có trí tuệ về sự đoạn diệt, nơi mà thế gian này có tưởng điên đảo.

149. ‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, දිට්ඨිගතෙහි පරියුට්ඨිතා දෙවමනුස්සා ඔලීයන්ති එකෙ, අතිධාවන්ති එකෙ; චක්ඛුමන්තො ච පස්සන්ති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඔලීයන්ති එකෙ? භවාරාමා, භික්ඛවෙ, දෙවමනුස්සා භවරතා භවසම්මුදිතා. තෙසං භවනිරොධාය ධම්මෙ දෙසියමානෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති න පසීදති න සන්තිට්ඨති නාධිමුච්චති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඔලීයන්ති එකෙ.

149. Này các Tỳ khưu, bị ám ảnh bởi hai loại tà kiến, một số chư thiên và nhân loại bị thụt lùi, một số vượt quá; và những người có mắt thì thấy. Và này các Tỳ khưu, thế nào là một số bị thụt lùi? Này các Tỳ khưu, chư thiên và nhân loại vui thích trong sự tồn tại, ham muốn sự tồn tại, hoan hỷ trong sự tồn tại. Khi Pháp về sự đoạn diệt của sự tồn tại được thuyết giảng cho họ, tâm của họ không hướng vào, không tịnh tín, không an trú, không quyết đoán. Này các Tỳ khưu, như vậy là một số bị thụt lùi.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අතිධාවන්ති එකෙ? භවෙනෙව ඛො පනෙකෙ අට්ටීයමානා හරායමානා ජිගුච්ඡමානා විභවං අභිනන්දන්ති – ‘‘යතො කිර, භො, අයං අත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති න හොති පරං මරණා, එතං සන්තං එතං පණීතං එතං යාථාවන්ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අතිධාවන්ති එකෙ.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là một số vượt quá? Lại nữa, một số người, bị phiền não, xấu hổ, ghê tởm bởi chính sự tồn tại, nên hoan hỷ trong sự không tồn tại (vô hữu) rằng: 'Thưa ngài, vì rằng tự ngã này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ bị đoạn diệt, bị hủy diệt, không tồn tại sau khi chết, điều này là tịch tịnh, điều này là cao thượng, điều này là chân thật.' Này các Tỳ khưu, như vậy là một số vượt quá.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, චක්ඛුමන්තො ච පස්සන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු භූතං භූතතො පස්සති. භූතං භූතතො දිස්වා භූතස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුමන්තො ච පස්සන්ති.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là những người có mắt thì thấy? Ở đây, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu thấy cái đã sinh khởi đúng như nó đã sinh khởi. Sau khi thấy cái đã sinh khởi đúng như nó đã sinh khởi, vị ấy thực hành để nhàm chán, ly tham, và đoạn diệt cái đã sinh khởi. Này các Tỳ khưu, như vậy là những người có mắt thì thấy.

‘‘යො භූතං භූතතො දිස්වා, භූතස්ස ච අතික්කමං;

යථාභූතෙධිමුච්චති, භවතණ්හා පරික්ඛයා.

Vị nào thấy cái đã sinh khởi đúng như nó đã sinh khởi, và sự vượt qua cái đã sinh khởi; vị ấy được giải thoát trong thực tại như nó là, do sự đoạn tận của hữu ái.

‘‘ස වෙ භූතපරිඤ්ඤාතො, වීතතණ්හො භවාභවෙ;

භූතස්ස විභවා භික්ඛු, නාගච්ඡති පුනබ්භව’’න්ති.

Vị Tỳ khưu ấy, người đã liễu tri cái đã sinh khởi, không còn ái trong các cõi tồn tại; do sự không tồn tại của cái đã sinh khởi, vị ấy không đi đến tái sanh nữa.

150. තයො පුග්ගලා විපන්නදිට්ඨී, තයො පුග්ගලා සම්පන්නදිට්ඨී. කතමෙ තයො පුග්ගලා විපන්නදිට්ඨී? තිත්ථියො ච, තිත්ථියසාවකො ච, යො ච මිච්ඡාදිට්ඨිකො – ඉමෙ තයො පුග්ගලා විපන්නදිට්ඨී.

150. Có ba hạng người có tà kiến, ba hạng người có chánh kiến. Ba hạng người có tà kiến là những ai? Là người ngoại đạo, đệ tử của người ngoại đạo, và người có tà kiến – đây là ba hạng người có tà kiến.

කතමෙ තයො පුග්ගලා සම්පන්නදිට්ඨී? තථාගතො ච, තථාගතසාවකො ච, යො ච සම්මාදිට්ඨිකො – ඉමෙ තයො පුග්ගලා සම්පන්නදිට්ඨී.

Ba hạng người có chánh kiến là những ai? Là Như Lai, đệ tử của Như Lai, và người có chánh kiến – đây là ba hạng người có chánh kiến.

‘‘කොධනො [Pg.160] උපනාහී ච, පාපමක්ඛී ච යො නරො;

විපන්නදිට්ඨි මායාවී, තං ජඤ්ඤා වසලො ඉති’’.

Người nào hay phẫn nộ và phẫn hận, là kẻ xấu xa và hay che giấu lỗi; có tà kiến, xảo trá, nên biết người ấy là kẻ hạ tiện.

අක්කොධනො අනුපනාහී, විසුද්ධො සුද්ධතං ගතො;

සම්පන්නදිට්ඨි මෙධාවී, තං ජඤ්ඤා අරියො ඉතීති.

Người không phẫn nộ, không phẫn hận, thanh tịnh, đã đạt đến sự thanh tịnh; có chánh kiến, có trí tuệ, nên biết người ấy là bậc Thánh.

තිස්සො විපන්නදිට්ඨියො, තිස්සො සම්පන්නදිට්ඨියො. කතමා තිස්සො විපන්නදිට්ඨියො? එතං මමාති – විපන්නදිට්ඨි. එසොහමස්මීති – විපන්නදිට්ඨි. එසො මෙ අත්තාති – විපන්නදිට්ඨි. ඉමා තිස්සො විපන්නදිට්ඨියො.

Có ba tà kiến, ba chánh kiến. Ba tà kiến là những gì? 'Cái này là của tôi' – là tà kiến. 'Đây là tôi' – là tà kiến. 'Đây là tự ngã của tôi' – là tà kiến. Đây là ba tà kiến.

කතමා තිස්සො සම්පන්නදිට්ඨියො? නෙතං මමාති – සම්පන්නදිට්ඨි. නෙසොහමස්මීති – සම්පන්නදිට්ඨි. න මෙසො අත්තාති – සම්පන්නදිට්ඨි. ඉමා තිස්සො සම්පන්නදිට්ඨියො.

Ba loại chánh kiến là gì? "Cái này không phải của tôi" – là chánh kiến. "Cái này không phải là tôi" – là chánh kiến. "Cái này không phải là tự ngã của tôi" – là chánh kiến. Đây là ba loại chánh kiến.

එතං මමාති – කා දිට්ඨි, කති දිට්ඨියො, කතමන්තානුග්ගහිතා තා දිට්ඨියො? එසොහමස්මීති – කා දිට්ඨි, කති දිට්ඨියො, කතමන්තානුග්ගහිතා තා දිට්ඨියො? එසො මෙ අත්තාති – කා දිට්ඨි, කති දිට්ඨියො, කතමන්තානුග්ගහිතා තා දිට්ඨියො?

"Cái này là của tôi" – là kiến nào, có bao nhiêu kiến, các kiến ấy được hỗ trợ bởi cực đoan nào? "Cái này là tôi" – là kiến nào, có bao nhiêu kiến, các kiến ấy được hỗ trợ bởi cực đoan nào? "Cái này là tự ngã của tôi" – là kiến nào, có bao nhiêu kiến, các kiến ấy được hỗ trợ bởi cực đoan nào?

එතං මමාති – පුබ්බන්තානුදිට්ඨි. අට්ඨාරස දිට්ඨියො. පුබ්බන්තානුග්ගහිතා තා දිට්ඨියො. එසොහමස්මීති – අපරන්තානුදිට්ඨි. චතුචත්තාරීසං දිට්ඨියො. අපරන්තානුග්ගහිතා තා දිට්ඨියො. එසො මෙ අත්තාති – වීසතිවත්ථුකා අත්තානුදිට්ඨි. වීසතිවත්ථුකා සක්කායදිට්ඨි. සක්කායදිට්ඨිප්පමුඛානි ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතානි. පුබ්බන්තාපරන්තානුග්ගහිතා තා දිට්ඨියො.

"Cái này là của tôi" – là kiến tùy thuộc quá khứ. Có mười tám loại kiến. Các kiến ấy được hỗ trợ bởi quá khứ. "Cái này là tôi" – là kiến tùy thuộc vị lai. Có bốn mươi bốn loại kiến. Các kiến ấy được hỗ trợ bởi vị lai. "Cái này là tự ngã của tôi" – là kiến tùy thuộc tự ngã có hai mươi đối tượng. Là thân kiến có hai mươi đối tượng. Là sáu mươi hai loại tà kiến với thân kiến làm đầu. Các kiến ấy được hỗ trợ bởi quá khứ và vị lai.

151. ‘‘යෙ කෙචි, භික්ඛවෙ, මයි නිට්ඨං ගතා, සබ්බෙ තෙ දිට්ඨිසම්පන්නා. තෙසං දිට්ඨිසම්පන්නානං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා, පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා. කතමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා? සත්තක්ඛත්තුපරමස්ස, කොලංකොලස්ස, එකබීජිස්ස, සකදාගාමිස්ස, යො ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ අරහා – ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා.

151. "Này các Tỳ khưu, những ai đã đạt đến sự xác quyết nơi ta, tất cả họ đều là người có chánh kiến. Trong số những người có chánh kiến ấy, năm hạng người đạt đến sự kết thúc ở đây, năm hạng người đạt đến sự kết thúc sau khi từ bỏ nơi đây. Năm hạng người nào đạt đến sự kết thúc ở đây? Bậc Thất lai, bậc Gia-gia, bậc Nhất chủng, bậc Nhất lai, và vị A-la-hán trong hiện tại – năm hạng người này đạt đến sự kết thúc ở đây.

‘‘කතමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා? අන්තරාපරිනිබ්බායිස්ස, උපහච්චපරිනිබ්බායිස්ස, අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස, සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස, උද්ධංසොතස්ස, අකනිට්ඨගාමිනො – ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා.

"Năm hạng người nào đạt đến sự kết thúc sau khi từ bỏ nơi đây? Bậc Trung gian Bát-niết-bàn, bậc Bán-thọ Bát-niết-bàn, bậc Vô hành Bát-niết-bàn, bậc Hữu hành Bát-niết-bàn, và bậc Thượng lưu đến cõi Sắc Cứu Cánh – năm hạng người này đạt đến sự kết thúc sau khi từ bỏ nơi đây.

‘‘යෙ [Pg.161] කෙචි, භික්ඛවෙ, මයි නිට්ඨං ගතා, සබ්බෙ තෙ දිට්ඨිසම්පන්නා. තෙසං දිට්ඨිසම්පන්නානං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා, ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා.

"Này các Tỳ khưu, những ai đã đạt đến sự xác quyết nơi ta, tất cả họ đều là người có chánh kiến. Trong số những người có chánh kiến ấy, năm hạng người này đạt đến sự kết thúc ở đây, năm hạng người này đạt đến sự kết thúc sau khi từ bỏ nơi đây.

‘‘යෙ කෙචි, භික්ඛවෙ, මයි අවෙච්චප්පසන්නා, සබ්බෙ තෙ සොතාපන්නා. තෙසං සොතාපන්නානං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා, පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා. කතමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා? සත්තක්ඛත්තුපරමස්ස, කොලංකොලස්ස, එකබීජිස්ස, සකදාගාමිස්ස, යො ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ අරහා – ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා.

"Này các Tỳ khưu, những ai có niềm tin bất động nơi ta, tất cả họ đều là bậc Dự lưu. Trong số các bậc Dự lưu ấy, năm hạng người đạt đến sự kết thúc ở đây, năm hạng người đạt đến sự kết thúc sau khi từ bỏ nơi đây. Năm hạng người nào đạt đến sự kết thúc ở đây? Bậc Thất lai, bậc Gia-gia, bậc Nhất chủng, bậc Nhất lai, và vị A-la-hán trong hiện tại – năm hạng người này đạt đến sự kết thúc ở đây.

‘‘කතමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා? අන්තරාපරිනිබ්බායිස්ස, උපහච්චපරිනිබ්බායිස්ස, අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස, සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස, උද්ධංසොතස්ස, අකනිට්ඨගාමිනො – ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා.

"Năm hạng người nào đạt đến sự kết thúc sau khi từ bỏ nơi đây? Bậc Trung gian Bát-niết-bàn, bậc Bán-thọ Bát-niết-bàn, bậc Vô hành Bát-niết-bàn, bậc Hữu hành Bát-niết-bàn, và bậc Thượng lưu đến cõi Sắc Cứu Cánh – năm hạng người này đạt đến sự kết thúc sau khi từ bỏ nơi đây.

‘‘යෙ කෙචි, භික්ඛවෙ, මයි අවෙච්චප්පසන්නා, සබ්බෙ තෙ සොතාපන්නා. තෙසං සොතාපන්නානං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා. ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨාති’’.

"Này các Tỳ khưu, những ai có niềm tin bất động nơi ta, tất cả họ đều là bậc Dự lưu. Trong số các bậc Dự lưu ấy, năm hạng người này đạt đến sự kết thúc ở đây. Năm hạng người này đạt đến sự kết thúc sau khi từ bỏ nơi đây."

භවවිභවදිට්ඨිනිද්දෙසො සොළසමො.

Phần giải về hữu kiến và phi hữu kiến, thứ mười sáu.

දිට්ඨිකථා නිට්ඨිතා.

Luận về Kiến đã hoàn tất.

3. ආනාපානස්සතිකථා

3. Luận về Niệm Hơi thở

1. ගණනවාර

1. Phần Đếm

152. සොළසවත්ථුකං ආනාපානස්සතිසමාධිං භාවයතො සමාධිකානි ද්වෙ ඤාණසතානි උප්පජ්ජන්ති – අට්ඨ පරිපන්ථෙ ඤාණානි, අට්ඨ ච උපකාරෙ ඤාණානි, අට්ඨාරස උපක්කිලෙසෙ ඤාණානි, තෙරස වොදානෙ ඤාණානි, බාත්තිංස සතොකාරිස්ස ඤාණානි, චතුවීසති සමාධිවසෙන ඤාණානි, ද්වෙසත්තති විපස්සනාවසෙන ඤාණානි, අට්ඨ නිබ්බිදාඤාණානි, අට්ඨ නිබ්බිදානුලොමඤාණානි, අට්ඨ නිබ්බිදාපටිප්පස්සද්ධිඤාණානි, එකවීසති විමුත්තිසුඛෙ ඤාණානි.

152. Đối với người tu tập định niệm hơi thở có mười sáu đối tượng, hơn hai trăm trí tuệ phát sinh – tám trí tuệ về trở ngại, tám trí tuệ về sự hỗ trợ, mười tám trí tuệ về phiền não, mười ba trí tuệ về sự trong sạch, ba mươi hai trí tuệ về việc thực hành niệm, hai mươi bốn trí tuệ theo phương diện định, bảy mươi hai trí tuệ theo phương diện minh sát, tám trí tuệ yếm ly, tám trí tuệ thuận thứ yếm ly, tám trí tuệ về sự an tịnh của yếm ly, hai mươi mốt trí tuệ trong lạc giải thoát.

කතමානි අට්ඨ පරිපන්ථෙ ඤාණානි, අට්ඨ ච උපකාරෙ ඤාණානි? කාමච්ඡන්දො සමාධිස්ස පරිපන්ථො, නෙක්ඛම්මං සමාධිස්ස උපකාරං. බ්‍යාපාදො සමාධිස්ස [Pg.162] පරිපන්ථො, අබ්‍යාපාදො සමාධිස්ස උපකාරං. ථිනමිද්ධං සමාධිස්ස පරිපන්ථො, ආලොකසඤ්ඤා සමාධිස්ස උපකාරං. උද්ධච්චං සමාධිස්ස පරිපන්ථො, අවික්ඛෙපො සමාධිස්ස උපකාරං. විචිකිච්ඡා සමාධිස්ස පරිපන්ථො, ධම්මවවත්ථානං සමාධිස්ස උපකාරං. අවිජ්ජා සමාධිස්ස පරිපන්ථො, ඤාණං සමාධිස්ස උපකාරං. අරති සමාධිස්ස පරිපන්ථො, පාමොජ්ජං සමාධිස්ස උපකාරං. සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා සමාධිස්ස පරිපන්ථා, සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා සමාධිස්ස උපකාරා. ඉමානි අට්ඨ පරිපන්ථෙ ඤාණානි, අට්ඨ ච උපකාරෙ ඤාණානි.

Tám trí tuệ về trở ngại và tám trí tuệ về sự hỗ trợ là gì? Dục tham là trở ngại của định, xuất ly là sự hỗ trợ của định. Sân là trở ngại của định, vô sân là sự hỗ trợ của định. Hôn trầm thụy miên là trở ngại của định, tưởng ánh sáng là sự hỗ trợ của định. Trạo cử là trở ngại của định, không phóng dật là sự hỗ trợ của định. Hoài nghi là trở ngại của định, sự xác định pháp là sự hỗ trợ của định. Vô minh là trở ngại của định, trí tuệ là sự hỗ trợ của định. Bất mãn là trở ngại của định, hân hoan là sự hỗ trợ của định. Tất cả các pháp bất thiện là trở ngại của định, tất cả các pháp thiện là sự hỗ trợ của định. Đây là tám trí tuệ về trở ngại và tám trí tuệ về sự hỗ trợ.

ගණනවාරො පඨමො.

Phần Đếm, thứ nhất.

2. සොළසඤාණනිද්දෙසො

2. Phần giải về mười sáu trí tuệ

153. ඉමෙහි සොළසහි ආකාරෙහි උදුචිත්තං චිත්තං සමුදුචිතං චිත්තං එකත්තෙ සන්තිට්ඨති, නීවරණෙහි විසුජ්ඣති. කතමෙ තෙ එකත්තා? නෙක්ඛම්මං එකත්තං, අබ්‍යාපාදො එකත්තං, ආලොකසඤ්ඤා එකත්තං, අවික්ඛෙපො එකත්තං, ධම්මවවත්ථානං එකත්තං, ඤාණං එකත්තං, පාමොජ්ජං එකත්තං, සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා එකත්තා.

153. Với mười sáu phương diện này, tâm được tu tập, tâm được tu tập tốt đẹp, an trú trong nhất tâm, được thanh tịnh khỏi các triền cái. Các pháp nhất tâm ấy là gì? Xuất ly là nhất tâm, vô sân là nhất tâm, tưởng ánh sáng là nhất tâm, không phóng dật là nhất tâm, sự xác định pháp là nhất tâm, trí tuệ là nhất tâm, hân hoan là nhất tâm, tất cả các pháp thiện là nhất tâm.

නීවරණාති, කතමෙ තෙ නීවරණා? කාමච්ඡන්දො නීවරණං, බ්‍යාපාදො නීවරණං, ථිනමිද්ධං නීවරණං, උද්ධච්චකුක්කුච්චං නීවරණං, විචිකිච්ඡා නීවරණං, අවිජ්ජා නීවරණං, අරති නීවරණං, සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා නීවරණා.

Về triền cái, các triền cái ấy là gì? Dục tham là triền cái, sân là triền cái, hôn trầm thụy miên là triền cái, trạo hối là triền cái, hoài nghi là triền cái, vô minh là triền cái, bất mãn là triền cái, tất cả các pháp bất thiện là triền cái.

නීවරණාති, කෙනට්ඨෙන නීවරණා? නිය්‍යානාවරණට්ඨෙන නීවරණා. කතමෙ තෙ නිය්‍යානා? නෙක්ඛම්මං අරියානං නිය්‍යානං. තෙන ච නෙක්ඛම්මෙන අරියා නිය්‍යන්ති. කාමච්ඡන්දො නිය්‍යානාවරණං. තෙන ච කාමච්ඡන්දෙන නිවුතත්තා නෙක්ඛම්මං අරියානං නිය්‍යානං නප්පජානාතීති – කාමච්ඡන්දො නිය්‍යානාවරණං. අබ්‍යාපාදො අරියානං නිය්‍යානං. තෙන ච අබ්‍යාපාදෙන අරියා නිය්‍යන්ති. බ්‍යාපාදො නිය්‍යානාවරණං. තෙන ච බ්‍යාපාදෙන නිවුතත්තා අබ්‍යාපාදං අරියානං නිය්‍යානං නප්පජානාතීති – බ්‍යාපාදො නිය්‍යානාවරණං. ආලොකසඤ්ඤා අරියානං නිය්‍යානං. තාය ච ආලොකසඤ්ඤාය අරියා නිය්‍යන්ති. ථිනමිද්ධං නිය්‍යානාවරණං. තෙන ච ථිනමිද්ධෙන නිවුතත්තා ආලොකසඤ්ඤං අරියානං නිය්‍යානං නප්පජානාතීති – ථිනමිද්ධං නිය්‍යානාවරණං. අවික්ඛෙපො අරියානං නිය්‍යානං. තෙන ච අවික්ඛෙපෙන අරියා නිය්‍යන්ති. උද්ධච්චං නිය්‍යානාවරණං[Pg.163]. තෙන ච උද්ධච්චෙන නිවුතත්තා අවික්ඛෙපං අරියානං නිය්‍යානං නප්පජානාතීති – උද්ධච්චං නිය්‍යානාවරණං. ධම්මවවත්ථානං අරියානං නිය්‍යානං. තෙන ච ධම්මවවත්ථානෙන අරියා නිය්‍යන්ති. විචිකිච්ඡා නිය්‍යානාවරණං. තාය ච විචිකිච්ඡාය නිවුතත්තා ධම්මවවත්ථානං අරියානං නිය්‍යානං නප්පජානාතීති – විචිකිච්ඡා නිය්‍යානාවරණං. ඤාණං අරියානං නිය්‍යානං. තෙන ච ඤාණෙන අරියා නිය්‍යන්ති. අවිජ්ජා නිය්‍යානාවරණං. තාය ච අවිජ්ජාය නිවුතත්තා ඤාණං අරියානං නිය්‍යානං නප්පජානාතීති – අවිජ්ජා නිය්‍යානාවරණං. පාමොජ්ජං අරියානං නිය්‍යානං. තෙන ච පාමොජ්ජෙන අරියා නිය්‍යන්ති. අරති නිය්‍යානාවරණං. තාය ච අරතියා නිවුතත්තා පාමොජ්ජං අරියානං නිය්‍යානං නප්පජානාතීති – අරති නිය්‍යානාවරණං. සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා අරියානං නිය්‍යානං. තෙහි ච කුසලෙහි ධම්මෙහි අරියා නිය්‍යන්ති. සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා නිය්‍යානාවරණා. තෙහි ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි නිවුතත්තා කුසලෙ ධම්මෙ අරියානං නිය්‍යානං නප්පජානාතීති – සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා නිය්‍යානාවරණා. ඉමෙහි ච පන නීවරණෙහි විසුද්ධචිත්තස්ස සොළසවත්ථුකං ආනාපානස්සතිසමාධිං භාවයතො ඛණිකසමොධානා.

Về 'triền cái', do ý nghĩa nào được gọi là triền cái? Do ý nghĩa ngăn che sự xuất ly nên được gọi là triền cái. Những pháp xuất ly ấy là gì? Sự xuất ly là pháp xuất ly của các bậc Thánh. Và nhờ sự xuất ly ấy, các bậc Thánh được xuất ly. Dục tham là pháp ngăn che sự xuất ly. Và do bị dục tham ấy che lấp, vị ấy không biết được sự xuất ly là pháp xuất ly của các bậc Thánh – do đó, dục tham là pháp ngăn che sự xuất ly. Vô sân là pháp xuất ly của các bậc Thánh. Và nhờ vô sân ấy, các bậc Thánh được xuất ly. Sân là pháp ngăn che sự xuất ly. Và do bị sân ấy che lấp, vị ấy không biết được vô sân là pháp xuất ly của các bậc Thánh – do đó, sân là pháp ngăn che sự xuất ly. Quang tưởng là pháp xuất ly của các bậc Thánh. Và nhờ quang tưởng ấy, các bậc Thánh được xuất ly. Hôn trầm thụy miên là pháp ngăn che sự xuất ly. Và do bị hôn trầm thụy miên ấy che lấp, vị ấy không biết được quang tưởng là pháp xuất ly của các bậc Thánh – do đó, hôn trầm thụy miên là pháp ngăn che sự xuất ly. Bất tán loạn là pháp xuất ly của các bậc Thánh. Và nhờ bất tán loạn ấy, các bậc Thánh được xuất ly. Trạo cử là pháp ngăn che sự xuất ly. Và do bị trạo cử ấy che lấp, vị ấy không biết được bất tán loạn là pháp xuất ly của các bậc Thánh – do đó, trạo cử là pháp ngăn che sự xuất ly. Sự xác định pháp là pháp xuất ly của các bậc Thánh. Và nhờ sự xác định pháp ấy, các bậc Thánh được xuất ly. Hoài nghi là pháp ngăn che sự xuất ly. Và do bị hoài nghi ấy che lấp, vị ấy không biết được sự xác định pháp là pháp xuất ly của các bậc Thánh – do đó, hoài nghi là pháp ngăn che sự xuất ly. Trí tuệ là pháp xuất ly của các bậc Thánh. Và nhờ trí tuệ ấy, các bậc Thánh được xuất ly. Vô minh là pháp ngăn che sự xuất ly. Và do bị vô minh ấy che lấp, vị ấy không biết được trí tuệ là pháp xuất ly của các bậc Thánh – do đó, vô minh là pháp ngăn che sự xuất ly. Sự hân hoan là pháp xuất ly của các bậc Thánh. Và nhờ sự hân hoan ấy, các bậc Thánh được xuất ly. Bất lạc là pháp ngăn che sự xuất ly. Và do bị bất lạc ấy che lấp, vị ấy không biết được sự hân hoan là pháp xuất ly của các bậc Thánh – do đó, bất lạc là pháp ngăn che sự xuất ly. Tất cả các pháp thiện cũng là pháp xuất ly của các bậc Thánh. Và nhờ các pháp thiện ấy, các bậc Thánh được xuất ly. Tất cả các pháp bất thiện là các pháp ngăn che sự xuất ly. Và do bị các pháp bất thiện ấy che lấp, vị ấy không biết được các pháp thiện là pháp xuất ly của các bậc Thánh – do đó, tất cả các pháp bất thiện là các pháp ngăn che sự xuất ly. Hơn nữa, đối với vị có tâm thanh tịnh khỏi các triền cái này, đang tu tập định niệm hơi thở vô hơi thở ra có mười sáu đối tượng, (các phiền não) được tập hợp trong khoảnh khắc.

සොළසඤාණනිද්දෙසො දුතියො.

Phần giải thích về mười sáu loại trí thứ hai.

3. උපක්කිලෙසඤාණනිද්දෙසො

3. Phần giải thích về trí tuệ liên quan đến các tùy phiền não

පඨමච්ඡක්කං

Nhóm sáu pháp đầu tiên

154. ඉමෙහි ච පන නීවරණෙහි විසුද්ධචිත්තස්ස සොළසවත්ථුකං ආනාපානස්සතිසමාධිං භාවයතො ඛණිකසමොධානා කතමෙ අට්ඨාරස උපක්කිලෙසා උප්පජ්ජන්ති? අස්සාසාදිමජ්ඣපරියොසානං සතියා අනුගච්ඡතො අජ්ඣත්තවික්ඛෙපගතං චිත්තං සමාධිස්ස පරිපන්ථො. පස්සාසාදිමජ්ඣපරියොසානං සතියා අනුගච්ඡතො බහිද්ධාවික්ඛෙපගතං චිත්තං සමාධිස්ස පරිපන්ථො. අස්සාසපටිකඞ්ඛනා නිකන්ති තණ්හාචරියා සමාධිස්ස පරිපන්ථො. පස්සාසපටිකඞ්ඛනා නිකන්ති තණ්හාචරියා සමාධිස්ස පරිපන්ථො. අස්සාසෙනාභිතුන්නස්ස පස්සාසපටිලාභෙ මුච්ඡනා සමාධිස්ස පරිපන්ථො. පස්සාසෙනාභිතුන්නස්ස අස්සාසපටිලාභෙ මුච්ඡනා සමාධිස්ස පරිපන්ථො.

154. Hơn nữa, đối với vị có tâm thanh tịnh khỏi các triền cái này, đang tu tập định niệm hơi thở vô hơi thở ra có mười sáu đối tượng, mười tám tùy phiền não nào khởi lên do sự tập hợp trong khoảnh khắc? Đối với vị theo dõi bằng chánh niệm đoạn đầu, đoạn giữa, và đoạn cuối của hơi thở vô, tâm hướng đến sự tán loạn bên trong là chướng ngại cho định. Đối với vị theo dõi bằng chánh niệm đoạn đầu, đoạn giữa, và đoạn cuối của hơi thở ra, tâm hướng đến sự tán loạn bên ngoài là chướng ngại cho định. Sự mong mỏi, ưa thích, và ái dục đối với hơi thở vô là chướng ngại cho định. Sự mong mỏi, ưa thích, và ái dục đối với hơi thở ra là chướng ngại cho định. Đối với vị bị hơi thở vô làm cho khổ não, sự mê đắm trong việc đạt được hơi thở ra là chướng ngại cho định. Đối với vị bị hơi thở ra làm cho khổ não, sự mê đắm trong việc đạt được hơi thở vô là chướng ngại cho định.

අනුගච්ඡනා [Pg.164] ච අස්සාසං, පස්සාසං අනුගච්ඡනා;

සති අජ්ඣත්තවික්ඛෙපා, කඞ්ඛනා බහිද්ධාවික්ඛෙපපත්ථනා.

Và sự theo dõi hơi thở vô, sự theo dõi hơi thở ra; chánh niệm về sự tán loạn bên trong, sự mong mỏi và ước muốn về sự tán loạn bên ngoài.

අස්සාසෙනාභිතුන්නස්ස, පස්සාසපටිලාභෙ මුච්ඡනා;

පස්සාසෙනාභිතුන්නස්ස, අස්සාසපටිලාභෙ මුච්ඡනා.

Đối với người bị hơi thở vô làm khổ não, là sự mê đắm trong việc đạt được hơi thở ra; đối với người bị hơi thở ra làm khổ não, là sự mê đắm trong việc đạt được hơi thở vô.

ඡ එතෙ උපක්කිලෙසා, ආනාපානස්සතිසමාධිස්ස;

යෙහි වික්ඛිප්පමානස්ස, නො ච චිත්තං විමුච්චති;

විමොක්ඛං අප්පජානන්තා, තෙ හොන්ති පරපත්තියාති.

Sáu pháp này là tùy phiền não của định niệm hơi thở vô hơi thở ra. Do chúng, tâm của người bị tán loạn không được giải thoát. Không biết được sự giải thoát, những người ấy phải tin theo người khác.

දුතියච්ඡක්කං

Nhóm sáu pháp thứ hai

155. නිමිත්තං ආවජ්ජතො අස්සාසෙ චිත්තං විකම්පති – සමාධිස්ස පරිපන්ථො. අස්සාසං ආවජ්ජතො නිමිත්තෙ චිත්තං විකම්පති – සමාධිස්ස පරිපන්ථො. නිමිත්තං ආවජ්ජතො පස්සාසෙ චිත්තං විකම්පති – සමාධිස්ස පරිපන්ථො. පස්සාසං ආවජ්ජතො නිමිත්තෙ චිත්තං විකම්පති – සමාධිස්ස පරිපන්ථො. අස්සාසං ආවජ්ජතො පස්සාසෙ චිත්තං විකම්පති – සමාධිස්ස පරිපන්ථො. පස්සාසං ආවජ්ජතො අස්සාසෙ චිත්තං විකම්පති – සමාධිස්ස පරිපන්ථො.

155. Khi hướng tâm đến tướng, tâm bị dao động đối với hơi thở vô – đó là chướng ngại cho định. Khi hướng tâm đến hơi thở vô, tâm bị dao động đối với tướng – đó là chướng ngại cho định. Khi hướng tâm đến tướng, tâm bị dao động đối với hơi thở ra – đó là chướng ngại cho định. Khi hướng tâm đến hơi thở ra, tâm bị dao động đối với tướng – đó là chướng ngại cho định. Khi hướng tâm đến hơi thở vô, tâm bị dao động đối với hơi thở ra – đó là chướng ngại cho định. Khi hướng tâm đến hơi thở ra, tâm bị dao động đối với hơi thở vô – đó là chướng ngại cho định.

නිමිත්තං ආවජ්ජමානස්ස, අස්සාසෙ වික්ඛිපතෙ මනො;

අස්සාසං ආවජ්ජමානස්ස, නිමිත්තෙ චිත්තං විකම්පති.

Khi đang hướng tâm đến tướng, ý bị tán loạn nơi hơi thở vô; khi đang hướng tâm đến hơi thở vô, tâm bị dao động nơi tướng.

නිමිත්තං ආවජ්ජමානස්ස, පස්සාසෙ වික්ඛිපතෙ මනො;

පස්සාසං ආවජ්ජමානස්ස, නිමිත්තෙ චිත්තං විකම්පති.

Khi đang hướng tâm đến tướng, ý bị tán loạn nơi hơi thở ra; khi đang hướng tâm đến hơi thở ra, tâm bị dao động nơi tướng.

අස්සාසං ආවජ්ජමානස්ස, පස්සාසෙ වික්ඛිපතෙ මනො;

පස්සාසං ආවජ්ජමානස්ස, අස්සාසෙ චිත්තං විකම්පති.

Khi đang hướng tâm đến hơi thở vô, ý bị tán loạn nơi hơi thở ra; khi đang hướng tâm đến hơi thở ra, tâm bị dao động nơi hơi thở vô.

ඡ එතෙ උපක්කිලෙසා, ආනාපානස්සතිසමාධිස්ස;

යෙහි වික්ඛිප්පමානස්ස, නො ච චිත්තං විමුච්චති;

විමොක්ඛං අප්පජානන්තා, තෙ හොන්ති පරපත්තියාති.

Sáu pháp này là tùy phiền não của định niệm hơi thở vô hơi thở ra. Do chúng, tâm của người bị tán loạn không được giải thoát. Không biết được sự giải thoát, những người ấy phải tin theo người khác.

තතියච්ඡක්කං

Nhóm sáu pháp thứ ba

156. අතීතානුධාවනං චිත්තං වික්ඛෙපානුපතිතං – සමාධිස්ස පරිපන්ථො. අනාගතපටිකඞ්ඛනං චිත්තං විකම්පිතං – සමාධිස්ස පරිපන්ථො. ලීනං චිත්තං කොසජ්ජානුපතිතං [Pg.165] – සමාධිස්ස පරිපන්ථො. අතිපග්ගහිතං චිත්තං උද්ධච්චානුපතිතං – සමාධිස්ස පරිපන්ථො. අභිනතං චිත්තං රාගානුපතිතං – සමාධිස්ස පරිපන්ථො. අපනතං චිත්තං බ්‍යාපාදානුපතිතං – සමාධිස්ස පරිපන්ථො.

156. Tâm chạy theo quá khứ, rơi vào sự tán loạn – đó là chướng ngại cho định. Tâm mong mỏi tương lai, bị dao động – đó là chướng ngại cho định. Tâm co rút, rơi vào sự lười biếng – đó là chướng ngại cho định. Tâm quá tinh tấn, rơi vào sự trạo cử – đó là chướng ngại cho định. Tâm quá hướng về, rơi vào tham ái – đó là chướng ngại cho định. Tâm không hướng về, rơi vào sân hận – đó là chướng ngại cho định.

අතීතානුධාවනං චිත්තං, අනාගතපටිකඞ්ඛනං ලීනං;

අතිපග්ගහිතං අභිනතං, අපනතං චිත්තං න සමාධියති.

Tâm chạy theo quá khứ, tâm mong đợi tương lai, tâm co rút, tâm quá sách tấn, tâm quá hướng đến, và tâm không hướng đến thì không được định tĩnh.

ඡ එතෙ උපක්කිලෙසා, ආනාපානස්සතිසමාධිස්ස;

යෙහි උපක්කිලිට්ඨසඞ්කප්පො, අධිචිත්තං නප්පජානාතීති.

Sáu điều này là những tùy phiền não của định niệm hơi thở; do những tùy phiền não này mà người có tư duy bị ô nhiễm không biết rõ về tăng thượng tâm.

157. අස්සාසාදිමජ්ඣපරියොසානං සතියා අනුගච්ඡතො අජ්ඣත්තං වික්ඛෙපගතෙන චිත්තෙන කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. පස්සාසාදිමජ්ඣපරියොසානං සතියා අනුගච්ඡතො බහිද්ධාවික්ඛෙපගතෙන චිත්තෙන කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. අස්සාසපටිකඞ්ඛනාය නිකන්තියා තණ්හාචරියාය කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. පස්සාසපටිකඞ්ඛනාය නිකන්තියා තණ්හාචරියාය කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. අස්සාසෙනාභිතුන්නස්ස පස්සාසපටිලාභෙ මුච්ඡිතත්තා කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. පස්සාසෙනාභිතුන්නස්ස අස්සාසපටිලාභෙ මුච්ඡිතත්තා කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. නිමිත්තං ආවජ්ජතො අස්සාසෙ චිත්තං විකම්පිතත්තා කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. අස්සාසං ආවජ්ජතො නිමිත්තෙ චිත්තං විකම්පිතත්තා කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. නිමිත්තං ආවජ්ජතො පස්සාසෙ චිත්තං විකම්පිතත්තා කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. පස්සාසං ආවජ්ජතො නිමිත්තෙ චිත්තං විකම්පිතත්තා කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. අස්සාසං ආවජ්ජතො පස්සාසෙ චිත්තං විකම්පිතත්තා කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. පස්සාසං ආවජ්ජතො අස්සාසෙ චිත්තං විකම්පිතත්තා කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. අතීතානුධාවනෙන චිත්තෙන වික්ඛෙපානුපතිතෙන කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. අනාගතපටිකඞ්ඛනෙන චිත්තෙන විකම්පිතෙන කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. ලීනෙන චිත්තෙන [Pg.166] කොසජ්ජානුපතිතෙන කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. අතිපග්ගහිතෙන චිත්තෙන උද්ධච්චානුපතිතෙන කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. අභිනතෙන චිත්තෙන රාගානුපතිතෙන කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච. අපනතෙන චිත්තෙන බ්‍යාපාදානුපතිතෙන කායොපි චිත්තම්පි සාරද්ධා ච හොන්ති ඉඤ්ජිතා ච ඵන්දිතා ච.

157. Đối với vị theo dõi đầu, giữa, và cuối của hơi thở ra với chánh niệm, do tâm bị tán loạn bên trong, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Đối với vị theo dõi đầu, giữa, và cuối của hơi thở vào với chánh niệm, do tâm bị tán loạn bên ngoài, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Do sự mong đợi, sự ưa thích, sự vận hành của tham ái đối với hơi thở ra, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Do sự mong đợi, sự ưa thích, sự vận hành của tham ái đối với hơi thở vào, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Đối với vị bị hơi thở ra làm cho khổ não, do sự mê đắm trong việc được hơi thở vào, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Đối với vị bị hơi thở vào làm cho khổ não, do sự mê đắm trong việc được hơi thở ra, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Đối với vị hướng tâm đến tướng, do tâm bị dao động ở hơi thở ra, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Đối với vị hướng tâm đến hơi thở ra, do tâm bị dao động ở tướng, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Đối với vị hướng tâm đến tướng, do tâm bị dao động ở hơi thở vào, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Đối với vị hướng tâm đến hơi thở vào, do tâm bị dao động ở tướng, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Đối với vị hướng tâm đến hơi thở ra, do tâm bị dao động ở hơi thở vào, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Đối với vị hướng tâm đến hơi thở vào, do tâm bị dao động ở hơi thở ra, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Do tâm chạy theo quá khứ, rơi vào tán loạn, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Do tâm mong đợi tương lai, bị dao động, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Do tâm co rút, rơi vào biếng nhác, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Do tâm quá sách tấn, rơi vào trạo cử, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Do tâm quá hướng đến, rơi vào tham ái, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động. Do tâm không hướng đến, rơi vào sân hận, cả thân và tâm đều bị kích động, dao động, và rung động.

ආනාපානස්සති යස්ස, පරිපුණ්ණා අභාවිතා;

කායොපි ඉඤ්ජිතො හොති, චිත්තම්පි හොති ඉඤ්ජිතං;

කායොපි ඵන්දිතො හොති, චිත්තම්පි හොති ඵන්දිතං.

Đối với người nào, niệm hơi thở không được tu tập một cách viên mãn, thì thân của người ấy bị dao động, tâm cũng bị dao động; thân bị rung động, tâm cũng bị rung động.

ආනාපානස්සති යස්ස, පරිපුණ්ණා සුභාවිතා;

කායොපි අනිඤ්ජිතො හොති, චිත්තම්පි හොති අනිඤ්ජිතං;

කායොපි අඵන්දිතො හොති, චිත්තම්පි හොති අඵන්දිතන්ති.

Đối với người nào, niệm hơi thở được tu tập một cách viên mãn và tốt đẹp, thì thân của người ấy không bị dao động, tâm cũng không bị dao động; thân không bị rung động, tâm cũng không bị rung động.

ඉමෙහි ච පන නීවරණෙහි විසුද්ධචිත්තස්ස සොළසවත්ථුකං ආනාපානස්සතිසමාධිං භාවයතො ඛණිකසමොධානා ඉමෙ අට්ඨාරස උපක්කිලෙසා උප්පජ්ජන්ති.

Và đối với vị có tâm thanh tịnh khỏi những triền cái này, đang tu tập định niệm hơi thở có mười sáu đối tượng, mười tám tùy phiền não này sanh khởi do sự hợp lại trong từng sát-na.

උපක්කිලෙසඤාණනිද්දෙසො තතියො.

Phần giải về trí tuệ liên quan đến tùy phiền não, chương thứ ba.

4. වොදානඤාණනිද්දෙසො

4. Phần giải về trí tuệ liên quan đến sự trong sạch

158. කතමානි තෙරස වොදානෙ ඤාණානි? අතීතානුධාවනං චිත්තං වික්ඛෙපානුපතිතං; තං විවජ්ජයිත්වා එකට්ඨානෙ සමාදහති – එවම්පි චිත්තං න වික්ඛෙපං ගච්ඡති. අනාගතපටිකඞ්ඛනං චිත්තං විකම්පිතං; තං විවජ්ජයිත්වා තත්ථෙව අධිමොචෙති – එවම්පි චිත්තං න වික්ඛෙපං ගච්ඡති. ලීනං චිත්තං කොසජ්ජානුපතිතං; තං පග්ගණ්හිත්වා කොසජ්ජං පජහති – එවම්පි චිත්තං න වික්ඛෙපං ගච්ඡති. අතිපග්ගහිතං චිත්තං උද්ධච්චානුපතිතං; තං විනිග්ගණ්හිත්වා උද්ධච්චං පජහති – එවම්පි චිත්තං න වික්ඛෙපං ගච්ඡති. අභිනතං චිත්තං රාගානුපතිතං; තං සම්පජානො හුත්වා රාගං පජහති – එවම්පි චිත්තං න වික්ඛෙපං ගච්ඡති. අපනතං චිත්තං බ්‍යාපාදානුපතිතං; තං සම්පජානො හුත්වා බ්‍යාපාදං පජහති – එවම්පි චිත්තං න වික්ඛෙපං ගච්ඡති. ඉමෙහි ඡහි ඨානෙහි පරිසුද්ධං චිත්තං පරියොදාතං එකත්තගතං හොති.

158. Mười ba trí tuệ trong sự trong sạch là gì? Tâm chạy theo quá khứ rơi vào tán loạn; từ bỏ điều đó, vị ấy định tâm vào một điểm – như vậy tâm không đi đến tán loạn. Tâm mong đợi tương lai bị dao động; từ bỏ điều đó, vị ấy an trú tâm ngay tại đó – như vậy tâm không đi đến tán loạn. Tâm co rút rơi vào biếng nhác; sách tấn tâm ấy lên, vị ấy từ bỏ sự biếng nhác – như vậy tâm không đi đến tán loạn. Tâm quá sách tấn rơi vào trạo cử; chế ngự tâm ấy, vị ấy từ bỏ sự trạo cử – như vậy tâm không đi đến tán loạn. Tâm quá hướng đến rơi vào tham ái; trở nên tỉnh giác, vị ấy từ bỏ tham ái – như vậy tâm không đi đến tán loạn. Tâm không hướng đến rơi vào sân hận; trở nên tỉnh giác, vị ấy từ bỏ sân hận – như vậy tâm không đi đến tán loạn. Do sáu trường hợp này, tâm trở nên thanh tịnh, trong sạch, đạt đến nhất tâm.

කතමෙ [Pg.167] තෙ එකත්තා? දානවොසග්ගුපට්ඨානෙකත්තං, සමථනිමිත්තුපට්ඨානෙකත්තං, වයලක්ඛණුපට්ඨානෙකත්තං, නිරොධුපට්ඨානෙකත්තං. දානවොසග්ගුපට්ඨානෙකත්තං චාගාධිමුත්තානං, සමථනිමිත්තුපට්ඨානෙකත්තඤ්ච අධිචිත්තමනුයුත්තානං, වයලක්ඛණුපට්ඨානෙකත්තඤ්ච විපස්සකානං, නිරොධුපට්ඨානෙකත්තඤ්ච අරියපුග්ගලානං – ඉමෙහි චතූහි ඨානෙහි එකත්තගතං චිත්තං පටිපදාවිසුද්ධිපක්ඛන්දඤ්චෙව හොති, උපෙක්ඛානුබ්‍රූහිතඤ්ච, ඤාණෙන ච සම්පහංසිතං.

Những nhất tâm ấy là gì? Nhất tâm trong sự hiện khởi của bố thí và từ bỏ, nhất tâm trong sự hiện khởi của tướng chỉ tịnh, nhất tâm trong sự hiện khởi của tướng hoại, nhất tâm trong sự hiện khởi của sự diệt. Nhất tâm trong sự hiện khởi của bố thí và từ bỏ là của những vị hướng đến sự xả ly; nhất tâm trong sự hiện khởi của tướng chỉ tịnh là của những vị chuyên tâm vào tăng thượng tâm; nhất tâm trong sự hiện khởi của tướng hoại là của những vị hành thiền minh sát; và nhất tâm trong sự hiện khởi của sự diệt là của các bậc Thánh nhân. Do bốn trường hợp này, tâm đạt đến nhất tâm vừa đi vào sự thanh tịnh của đạo lộ, vừa được tăng trưởng bởi xả, và được làm cho hoan hỷ bởi trí tuệ.

පඨමස්ස ඣානස්ස කො ආදි, කිං මජ්ඣෙ, කිං පරියොසානං? පඨමස්ස ඣානස්ස පටිපදාවිසුද්ධි ආදි, උපෙක්ඛානුබ්‍රූහනා මජ්ඣෙ, සම්පහංසනා පරියොසානං. පඨමස්ස ඣානස්ස පටිපදාවිසුද්ධි ආදි. ආදිස්ස කති ලක්ඛණානි? ආදිස්ස තීණි ලක්ඛණානි. යො තස්ස පරිපන්ථො තතො චිත්තං විසුජ්ඣති, විසුද්ධත්තා චිත්තං මජ්ඣිමං සමථනිමිත්තං පටිපජ්ජති, පටිපන්නත්තා තත්ථ චිත්තං පක්ඛන්දති. යඤ්ච පරිපන්ථතො චිත්තං විසුජ්ඣති, යඤ්ච විසුද්ධත්තා චිත්තං මජ්ඣිමං සමථනිමිත්තං පටිපජ්ජති, යඤ්ච පටිපන්නත්තා තත්ථ චිත්තං පක්ඛන්දති. පඨමස්ස ඣානස්ස පටිපදාවිසුද්ධි ආදි. ආදිස්ස ඉමානි තීණි ලක්ඛණානි. තෙන වුච්චති – ‘‘පඨමං ඣානං ආදිකල්‍යාණඤ්චෙව හොති ලක්ඛණසම්පන්නඤ්ච’’.

Cái gì là khởi đầu của Sơ thiền, cái gì là giai đoạn giữa, cái gì là giai đoạn cuối? Đối với Sơ thiền, sự thanh tịnh của lộ trình là khởi đầu, sự phát triển tâm xả là giai đoạn giữa, sự làm cho phấn khởi là giai đoạn cuối. Đối với Sơ thiền, sự thanh tịnh của lộ trình là khởi đầu. Khởi đầu có bao nhiêu đặc điểm? Khởi đầu có ba đặc điểm. Chướng ngại nào của vị ấy, tâm được thanh tịnh khỏi chướng ngại ấy; do được thanh tịnh, tâm đi đến tướng chỉ tịnh ở giữa; do đã đi đến, tâm lao vào nơi ấy. Và tâm được thanh tịnh khỏi chướng ngại, và do được thanh tịnh, tâm đi đến tướng chỉ tịnh ở giữa, và do đã đi đến, tâm lao vào nơi ấy. Sự thanh tịnh của lộ trình là khởi đầu của Sơ thiền. Đây là ba đặc điểm của khởi đầu. Do đó, được nói rằng: 'Sơ thiền vừa tốt đẹp ở khởi đầu, vừa đầy đủ đặc điểm'.

පඨමස්ස ඣානස්ස උපෙක්ඛානුබ්‍රූහනා මජ්ඣෙ. මජ්ඣස්ස කති ලක්ඛණානි? මජ්ඣස්ස තීණි ලක්ඛණානි. විසුද්ධං චිත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛති, සමථපටිපන්නං අජ්ඣුපෙක්ඛති, එකත්තුපට්ඨානං අජ්ඣුපෙක්ඛති. යඤ්ච විසුද්ධං චිත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛති, යඤ්ච සමථපටිපන්නං අජ්ඣුපෙක්ඛති, යඤ්ච එකත්තුපට්ඨානං අජ්ඣුපෙක්ඛති – පඨමස්ස ඣානස්ස උපෙක්ඛානුබ්‍රූහනා මජ්ඣෙ. මජ්ඣස්ස ඉමානි තීණි ලක්ඛණානි. තෙන වුච්චති – ‘‘පඨමං ඣානං මජ්ඣෙකල්‍යාණඤ්චෙව හොති ලක්ඛණසම්පන්නඤ්ච’’.

Đối với Sơ thiền, sự phát triển tâm xả là giai đoạn giữa. Giai đoạn giữa có bao nhiêu đặc điểm? Giai đoạn giữa có ba đặc điểm. Vị ấy xả đối với tâm đã thanh tịnh, xả đối với tâm đã đi đến chỉ tịnh, xả đối với tâm đã hiện khởi nhất tâm. Và vị ấy xả đối với tâm đã thanh tịnh, và xả đối với tâm đã đi đến chỉ tịnh, và xả đối với tâm đã hiện khởi nhất tâm – sự phát triển tâm xả là giai đoạn giữa của Sơ thiền. Đây là ba đặc điểm của giai đoạn giữa. Do đó, được nói rằng: 'Sơ thiền vừa tốt đẹp ở giai đoạn giữa, vừa đầy đủ đặc điểm'.

පඨමස්ස ඣානස්ස සම්පහංසනා පරියොසානං. පරියොසානස්ස කති ලක්ඛණානි? පරියොසානස්ස චත්තාරි ලක්ඛණානි. තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන සම්පහංසනා, ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන සම්පහංසනා, තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන සම්පහංසනා, ආසෙවනට්ඨෙන සම්පහංසනා. පඨමස්ස ඣානස්ස සම්පහංසනා පරියොසානං. පරියොසානස්ස ඉමානි චත්තාරි ලක්ඛණානි. තෙන වුච්චති – ‘‘පඨමං ඣානං පරියොසානකල්‍යාණඤ්චෙව හොති ලක්ඛණසම්පන්නඤ්ච’’. එවං තිවත්තගතං චිත්තං තිවිධකල්‍යාණකං දසලක්ඛණසම්පන්නං විතක්කසම්පන්නඤ්චෙව හොති විචාරසම්පන්නඤ්ච පීතිසම්පන්නඤ්ච සුඛසම්පන්නඤ්ච චිත්තස්ස අධිට්ඨානසම්පන්නඤ්ච සද්ධාසම්පන්නඤ්ච වීරියසම්පන්නඤ්ච සතිසම්පන්නඤ්ච සමාධිසම්පන්නඤ්ච පඤ්ඤාසම්පන්නඤ්ච.

Đối với Sơ thiền, sự làm cho phấn khởi là giai đoạn cuối. Giai đoạn cuối có bao nhiêu đặc điểm? Giai đoạn cuối có bốn đặc điểm. Sự làm cho phấn khởi với ý nghĩa không vượt qua các pháp đã sanh khởi ở đó, sự làm cho phấn khởi với ý nghĩa các căn có cùng một phận sự, sự làm cho phấn khởi với ý nghĩa mang đi tinh tấn đã đạt đến đó, sự làm cho phấn khởi với ý nghĩa thực hành. Sự làm cho phấn khởi là giai đoạn cuối của Sơ thiền. Đây là bốn đặc điểm của giai đoạn cuối. Do đó, được nói rằng: 'Sơ thiền vừa tốt đẹp ở giai đoạn cuối, vừa đầy đủ đặc điểm'. Như vậy, tâm đã trải qua ba giai đoạn, có ba sự tốt đẹp, đầy đủ mười đặc điểm, vừa đầy đủ tầm, vừa đầy đủ tứ, đầy đủ hỷ, đầy đủ lạc, đầy đủ sự quyết định của tâm, đầy đủ tín, đầy đủ tấn, đầy đủ niệm, đầy đủ định, và đầy đủ tuệ.

දුතියස්ස [Pg.168] ඣානස්ස කො ආදි, කිං මජ්ඣෙ, කිං පරියොසානං? දුතියස්ස ඣානස්ස පටිපදාවිසුද්ධි ආදි, උපෙක්ඛානුබ්‍රූහනා මජ්ඣෙ, සම්පහංසනා පරියොසානං…පෙ… එවං තිවත්තගතං චිත්තං තිවිධකල්‍යාණකං දසලක්ඛණසම්පන්නං පීතිසම්පන්නඤ්චෙව හොති සුඛසම්පන්නඤ්ච චිත්තස්ස අධිට්ඨානසම්පන්නඤ්ච සද්ධාසම්පන්නඤ්ච වීරියසම්පන්නඤ්ච සතිසම්පන්නඤ්ච සමාධිසම්පන්නඤ්ච පඤ්ඤාසම්පන්නඤ්ච.

Cái gì là khởi đầu của Nhị thiền, cái gì là giai đoạn giữa, cái gì là giai đoạn cuối? Đối với Nhị thiền, sự thanh tịnh của lộ trình là khởi đầu, sự phát triển tâm xả là giai đoạn giữa, sự làm cho phấn khởi là giai đoạn cuối... v.v... Như vậy, tâm đã trải qua ba giai đoạn, có ba sự tốt đẹp, đầy đủ mười đặc điểm, vừa đầy đủ hỷ, vừa đầy đủ lạc, đầy đủ sự quyết định của tâm, đầy đủ tín, đầy đủ tấn, đầy đủ niệm, đầy đủ định, và đầy đủ tuệ.

තතියස්ස ඣානස්ස කො ආදි, කිං මජ්ඣෙ, කිං පරියොසානං…පෙ… එවං තිවත්තගතං චිත්තං තිවිධකල්‍යාණකං දසලක්ඛණසම්පන්නං සුඛසම්පන්නඤ්චෙව හොති චිත්තස්ස අධිට්ඨානසම්පන්නඤ්ච සද්ධාසම්පන්නඤ්ච වීරියසම්පන්නඤ්ච සතිසම්පන්නඤ්ච සමාධිසම්පන්නඤ්ච පඤ්ඤාසම්පන්නඤ්ච.

Cái gì là khởi đầu của Tam thiền, cái gì là giai đoạn giữa, cái gì là giai đoạn cuối?... v.v... Như vậy, tâm đã trải qua ba giai đoạn, có ba sự tốt đẹp, đầy đủ mười đặc điểm, vừa đầy đủ lạc, đầy đủ sự quyết định của tâm, đầy đủ tín, đầy đủ tấn, đầy đủ niệm, đầy đủ định, và đầy đủ tuệ.

චතුත්ථස්ස ඣානස්ස කො ආදි, කිං මජ්ඣෙ, කිං පරියොසානං…පෙ… එවං තිවත්තගතං චිත්තං තිවිධකල්‍යාණකං දසලක්ඛණසම්පන්නඤ්ච උපෙක්ඛාසම්පන්නඤ්චෙව හොති චිත්තස්ස අධිට්ඨානසම්පන්නඤ්ච සද්ධාසම්පන්නඤ්ච වීරියසම්පන්නඤ්ච සතිසම්පන්නඤ්ච සමාධිසම්පන්නඤ්ච පඤ්ඤාසම්පන්නඤ්ච.

Cái gì là khởi đầu của Tứ thiền, cái gì là giai đoạn giữa, cái gì là giai đoạn cuối?... v.v... Như vậy, tâm đã trải qua ba giai đoạn, có ba sự tốt đẹp, đầy đủ mười đặc điểm, và vừa đầy đủ xả, đầy đủ sự quyết định của tâm, đầy đủ tín, đầy đủ tấn, đầy đủ niệm, đầy đủ định, và đầy đủ tuệ.

ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා…පෙ… විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා කො ආදි, කිං මජ්ඣෙ, කිං පරියොසානං…පෙ… එවං තිවත්තගතං චිත්තං තිවිධකල්‍යාණකං දසලක්ඛණසම්පන්නං උපෙක්ඛාසම්පන්නඤ්චෙව හොති චිත්තස්ස අධිට්ඨානසම්පන්නං ච…පෙ… පඤ්ඤාසම්පන්නඤ්ච.

Đối với sự chứng đắc Không Vô Biên Xứ... v.v... đối với sự chứng đắc Thức Vô Biên Xứ... đối với sự chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ... đối với sự chứng đắc Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, cái gì là khởi đầu, cái gì là giai đoạn giữa, cái gì là giai đoạn cuối?... v.v... Như vậy, tâm đã trải qua ba giai đoạn, có ba sự tốt đẹp, đầy đủ mười đặc điểm, vừa đầy đủ xả, và đầy đủ sự quyết định của tâm... v.v... và đầy đủ tuệ.

අනිච්චානුපස්සනාය කො ආදි, කිං මජ්ඣෙ, කිං පරියොසානං…පෙ… එවං තිවත්තගතං චිත්තං තිවිධකල්‍යාණකං දසලක්ඛණසම්පන්නං විතක්කසම්පන්නඤ්චෙව හොති විචාරසම්පන්නඤ්ච පීතිසම්පන්නඤ්ච සුඛසම්පන්නඤ්ච චිත්තස්ස අධිට්ඨානසම්පන්නඤ්ච සද්ධාසම්පන්නඤ්ච වීරියසම්පන්නඤ්ච සතිසම්පන්නඤ්ච සමාධිසම්පන්නඤ්ච පඤ්ඤාසම්පන්නඤ්ච. දුක්ඛානුපස්සනාය…පෙ… අනත්තානුපස්සනාය… නිබ්බිදානුපස්සනාය… විරාගානුපස්සනාය… නිරොධානුපස්සනාය… පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාය… ඛයානුපස්සනාය… වයානුපස්සනාය… විපරිණාමානුපස්සනාය… අනිමිත්තානුපස්සනාය… අප්පණිහිතානුපස්සනාය… සුඤ්ඤතානුපස්සනාය… අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය… යථාභූතඤාණදස්සනාය… ආදීනවානුපස්සනාය… පටිසඞ්ඛානුපස්සනාය… විවට්ටනානුපස්සනාය… පඤ්ඤාසම්පන්නඤ්ච.

Đối với quán vô thường, cái gì là khởi đầu, cái gì là giai đoạn giữa, cái gì là giai đoạn cuối?... v.v... Như vậy, tâm đã trải qua ba giai đoạn, có ba sự tốt đẹp, đầy đủ mười đặc điểm, vừa đầy đủ tầm, vừa đầy đủ tứ, đầy đủ hỷ, đầy đủ lạc, đầy đủ sự quyết định của tâm, đầy đủ tín, đầy đủ tấn, đầy đủ niệm, đầy đủ định, và đầy đủ tuệ. Đối với quán khổ... v.v... đối với quán vô ngã... đối với quán yếm ly... đối với quán ly tham... đối với quán đoạn diệt... đối với quán từ bỏ... đối với quán sự đoạn tận... đối với quán sự hoại diệt... đối với quán sự biến đổi... đối với quán vô tướng... đối với quán vô nguyện... đối với quán tánh không... đối với quán pháp với trí tuệ cao hơn... đối với thấy biết như thật... đối với quán sự nguy hại... đối với quán sự thẩm sát... đối với quán sự thoát ly... và đầy đủ tuệ.

සොතාපත්තිමග්ගස්ස…පෙ… සකදාගාමිමග්ගස්ස… අනාගාමිමග්ගස්ස… අරහත්තමග්ගස්ස කො ආදි, කිං මජ්ඣෙ, කිං පරියොසානං? අරහත්තමග්ගස්ස පටිපදාවිසුද්ධි [Pg.169] ආදි උපෙක්ඛානුබ්‍රූහනා මජ්ඣෙ, සම්පහංසනා පරියොසානං. අරහත්තමග්ගස්ස පටිපදාවිසුද්ධි ආදි. ආදිස්ස කති ලක්ඛණානි? ආදිස්ස තීණි ලක්ඛණානි. යො තස්ස පරිපන්ථො තතො චිත්තං විසුජ්ඣති, විසුද්ධත්තා චිත්තං මජ්ඣිමං සමථනිමිත්තං පටිපජ්ජති, පටිපන්නත්තා තත්ථ චිත්තං පක්ඛන්දති. යඤ්ච පරිපන්ථතො චිත්තං විසුජ්ඣති, යඤ්ච විසුද්ධත්තා චිත්තං මජ්ඣිමං සමථනිමිත්තං පටිපජ්ජති, යඤ්ච පටිපන්නත්තා තත්ථ චිත්තං පක්ඛන්දති – අරහත්තමග්ගස්ස පටිපදාවිසුද්ධි ආදි. ආදිස්ස ඉමානි තීණි ලක්ඛණානි. තෙන වුච්චති – ‘‘අරහත්තමග්ගො ආදිකල්‍යාණො චෙව හොති ලක්ඛණසම්පන්නො ච’’.

Của đạo Dự lưu... cho đến... của đạo Nhất lai... của đạo Bất lai... của đạo A-la-hán, cái gì là khởi đầu, cái gì là ở giữa, cái gì là kết thúc? Của đạo A-la-hán, sự trong sạch của pháp hành là khởi đầu, sự tăng trưởng xả là ở giữa, sự làm cho hân hoan là kết thúc. Của đạo A-la-hán, sự trong sạch của pháp hành là khởi đầu. Khởi đầu có bao nhiêu đặc tướng? Khởi đầu có ba đặc tướng. Bất cứ chướng ngại nào của vị ấy, tâm được trong sạch khỏi chướng ngại ấy; do được trong sạch, tâm đạt đến tướng tịnh chỉ ở giữa; do đã đạt đến, tâm lao vào nơi ấy. Và việc tâm được trong sạch khỏi chướng ngại, và việc do được trong sạch tâm đạt đến tướng tịnh chỉ ở giữa, và việc do đã đạt đến tâm lao vào nơi ấy – (đây là) sự trong sạch của pháp hành là khởi đầu của đạo A-la-hán. Đây là ba đặc tướng của khởi đầu. Do đó được nói rằng: ‘Đạo A-la-hán vừa tốt đẹp ở đoạn đầu, vừa đầy đủ các đặc tướng’.

අරහත්තමග්ගස්ස උපෙක්ඛානුබ්‍රූහනා මජ්ඣෙ. මජ්ඣස්ස කති ලක්ඛණානි? මජ්ඣස්ස තීණි ලක්ඛණානි. විසුද්ධං චිත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛති, සමථපටිපන්නං අජ්ඣුපෙක්ඛති, එකත්තුපට්ඨානං අජ්ඣුපෙක්ඛති. යඤ්ච විසුද්ධං චිත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛති, යඤ්ච සමථපටිපන්නං අජ්ඣුපෙක්ඛති, යඤ්ච එකත්තුපට්ඨානං අජ්ඣුපෙක්ඛති. තෙන වුච්චති – ‘‘අරහත්තමග්ගො මජ්ඣෙකල්‍යාණො චෙව හොති ලක්ඛණසම්පන්නො ච’’.

Của đạo A-la-hán, sự tăng trưởng xả là ở giữa. Ở giữa có bao nhiêu đặc tướng? Ở giữa có ba đặc tướng. Vị ấy xả đối với tâm trong sạch, xả đối với (tâm) đã đạt đến tịnh chỉ, xả đối với (tâm) hiện khởi nhất tâm. Và việc vị ấy xả đối với tâm trong sạch, và việc vị ấy xả đối với (tâm) đã đạt đến tịnh chỉ, và việc vị ấy xả đối với (tâm) hiện khởi nhất tâm. Do đó được nói rằng: ‘Đạo A-la-hán vừa tốt đẹp ở đoạn giữa, vừa đầy đủ các đặc tướng’.

අරහත්තමග්ගස්ස සම්පහංසනා පරියොසානං. පරියොසානස්ස කති ලක්ඛණානි? පරියොසානස්ස චත්තාරි ලක්ඛණානි. තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන සම්පහංසනා, ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන සම්පහංසනා, තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන සම්පහංසනා, ආසෙවනට්ඨෙන සම්පහංසනා. අරහත්තමග්ගස්ස සම්පහංසනා පරියොසානං. පරියොසානස්ස ඉමානි චත්තාරි ලක්ඛණානි. තෙන වුච්චති – ‘‘අරහත්තමග්ගො පරියොසානකල්‍යාණො චෙව හොති ලක්ඛණසම්පන්නො ච’’. එවං තිවත්තගතං චිත්තං තිවිධකල්‍යාණකං දසලක්ඛණසම්පන්නං විතක්කසම්පන්නඤ්චෙව හොති විචාරසම්පන්නඤ්ච පීතිසම්පන්නඤ්ච සුඛසම්පන්නඤ්ච චිත්තස්ස අධිට්ඨානසම්පන්නඤ්ච සද්ධාසම්පන්නඤ්ච වීරියසම්පන්නඤ්ච සතිසම්පන්නඤ්ච සමාධිසම්පන්නඤ්ච පඤ්ඤාසම්පන්නඤ්ච.

Của đạo A-la-hán, sự làm cho hân hoan là kết thúc. Kết thúc có bao nhiêu đặc tướng? Kết thúc có bốn đặc tướng. Sự làm cho hân hoan với ý nghĩa không vượt qua các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy, sự làm cho hân hoan với ý nghĩa các căn có cùng một phận sự, sự làm cho hân hoan với ý nghĩa chuyên chở tinh tấn đã đạt đến đó, sự làm cho hân hoan với ý nghĩa thực hành lặp đi lặp lại. Sự làm cho hân hoan là kết thúc của đạo A-la-hán. Đây là bốn đặc tướng của kết thúc. Do đó được nói rằng: ‘Đạo A-la-hán vừa tốt đẹp ở đoạn kết, vừa đầy đủ các đặc tướng’. Như vậy, tâm đã đi qua ba giai đoạn là tốt đẹp theo ba cách, đầy đủ mười đặc tướng, và cũng đầy đủ tầm, đầy đủ tứ, đầy đủ hỷ, đầy đủ lạc, đầy đủ sự quyết định của tâm, đầy đủ tín, đầy đủ tấn, đầy đủ niệm, đầy đủ định, và đầy đủ tuệ.

159.

159.

නිමිත්තං අස්සාසපස්සාසා, අනාරම්මණමෙකචිත්තස්ස;

අජානතො ච තයො ධම්මෙ, භාවනා නුපලබ්භති.

Tướng và hơi thở ra hơi thở vào, không phải là đối tượng của một tâm; và đối với người không biết ba pháp, sự tu tập không được thành tựu.

නිමිත්තං අස්සාසපස්සාසා, අනාරම්මණමෙකචිත්තස්ස;

ජානතො ච තයො ධම්මෙ, භාවනා උපලබ්භතීති.

Tướng và hơi thở ra hơi thở vào, không phải là đối tượng của một tâm; và đối với người biết ba pháp, sự tu tập được thành tựu.

කථං ඉමෙ තයො ධම්මා එකචිත්තස්ස ආරම්මණා න හොන්ති, න චිමෙ තයො ධම්මා අවිදිතා හොන්ති, න ච චිත්තං වික්ඛෙපං ගච්ඡති, පධානඤ්ච පඤ්ඤායති, පයොගඤ්ච සාධෙති, විසෙසමධිගච්ඡති? සෙය්‍යථාපි රුක්ඛො [Pg.170] සමෙ භූමිභාගෙ නික්ඛිත්තො. තමෙනං පුරිසො කකචෙන ඡින්දෙය්‍ය. රුක්ඛෙ ඵුට්ඨකකචදන්තානං වසෙන පුරිසස්ස සති උපට්ඨිතා හොති; න ආගතෙ වා ගතෙ වා කකචදන්තෙ මනසි කරොති. න ආගතා වා ගතා වා කකචදන්තා අවිදිතා හොන්ති, පධානඤ්ච පඤ්ඤායති, පයොගඤ්ච සාධෙති. යථා රුක්ඛො සමෙ භූමිභාගෙ නික්ඛිත්තො. එවං උපනිබන්ධනා නිමිත්තං. යථා කකචදන්තා, එවං අස්සාසපස්සාසා. යථා රුක්ඛෙ ඵුට්ඨකකචදන්තානං වසෙන පුරිසස්ස සති උපට්ඨිතා හොති, න ආගතෙ වා ගතෙ වා කකචදන්තෙ මනසි කරොති, න ආගතා වා ගතා වා කකචදන්තා අවිදිතා හොන්ති, පධානඤ්ච පඤ්ඤායති, පයොගඤ්ච සාධෙති. එවමෙවං භික්ඛු නාසිකග්ගෙ වා මුඛනිමිත්තෙ වා සතිං උපට්ඨපෙත්වා නිසින්නො හොති, න ආගතෙ වා ගතෙ වා අස්සාසපස්සාසෙ මනසි කරොති, න ආගතා වා ගතා වා අස්සාසපස්සාසා අවිදිතා හොන්ති, පධානඤ්ච පඤ්ඤායති, පයොගඤ්ච සාධෙති. විසෙසමධිගච්ඡති පධානඤ්ච.

Làm thế nào ba pháp này không phải là đối tượng của một tâm, và ba pháp này không phải là không được biết, và tâm không đi đến phân tán, và sự tinh cần được nhận rõ, và sự nỗ lực được hoàn thành, và sự đặc biệt được chứng đắc? Ví như khúc gỗ được đặt trên mặt đất bằng phẳng. Một người đàn ông có thể cưa nó bằng một cái cưa. Do sự tiếp xúc của các răng cưa trên khúc gỗ, niệm của người đàn ông được thiết lập; vị ấy không tác ý đến các răng cưa đi tới hay đi lui. Các răng cưa đi tới hay đi lui không phải là không được biết, và sự tinh cần được nhận rõ, và sự nỗ lực được hoàn thành. Giống như khúc gỗ được đặt trên mặt đất bằng phẳng, cũng vậy là tướng được buộc vào. Giống như các răng cưa, cũng vậy là hơi thở ra hơi thở vào. Giống như do sự tiếp xúc của các răng cưa trên khúc gỗ, niệm của người đàn ông được thiết lập, vị ấy không tác ý đến các răng cưa đi tới hay đi lui, các răng cưa đi tới hay đi lui không phải là không được biết, và sự tinh cần được nhận rõ, và sự nỗ lực được hoàn thành. Cũng chính như vậy, vị Tỳ khưu ngồi thiết lập niệm ở chóp mũi hay ở tướng miệng, vị ấy không tác ý đến hơi thở ra hơi thở vào đi tới hay đi lui, hơi thở ra hơi thở vào đi tới hay đi lui không phải là không được biết, và sự tinh cần được nhận rõ, và sự nỗ lực được hoàn thành, và chứng đắc sự đặc biệt và sự tinh cần.

කතමං පධානං? ආරද්ධවීරියස්ස කායොපි චිත්තම්පි කම්මනියං හොති – ඉදං පධානං. කතමො පයොගො? ආරද්ධවීරියස්ස උපක්කිලෙසා පහීයන්ති, විතක්කා වූපසමන්ති – අයං පයොගො. කතමො විසෙසො? ආරද්ධවීරියස්ස සඤ්ඤොජනා පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. අයං විසෙසො. එවං ඉමෙ තයො ධම්මා එකචිත්තස්ස ආරම්මණා න හොන්ති, න චිමෙ තයො ධම්මා අවිදිතා හොන්ති, න ච චිත්තං වික්ඛෙපං ගච්ඡති, පධානඤ්ච පඤ්ඤායති, පයොගඤ්ච සාධෙති, විසෙසමධිගච්ඡති.

Thế nào là sự tinh cần? Đối với người có tinh tấn đã được khởi lên, cả thân và tâm đều trở nên dễ sử dụng – đây là sự tinh cần. Thế nào là sự nỗ lực? Đối với người có tinh tấn đã được khởi lên, các phiền não phụ được từ bỏ, các tầm được lắng dịu – đây là sự nỗ lực. Thế nào là sự đặc biệt? Đối với người có tinh tấn đã được khởi lên, các kiết sử được từ bỏ, các tùy miên được chấm dứt – đây là sự đặc biệt. Như vậy, ba pháp này không phải là đối tượng của một tâm, và ba pháp này không phải là không được biết, và tâm không đi đến phân tán, và sự tinh cần được nhận rõ, và sự nỗ lực được hoàn thành, và sự đặc biệt được chứng đắc.

160.

160.

ආනාපානස්සති යස්ස, පරිපුණ්ණා සුභාවිතා;

අනුපුබ්බං පරිචිතා, යථා බුද්ධෙන දෙසිතා;

සො ඉමං ලොකං පභාසෙති, අබ්භා මුත්තොව චන්දිමාති.

Đối với người nào, niệm hơi thở ra vào được viên mãn, được tu tập tốt đẹp, được thực hành thuần thục tuần tự, theo như cách đã được Đức Phật thuyết giảng; vị ấy chiếu sáng thế gian này, như mặt trăng thoát khỏi mây mù.

ආනන්ති අස්සාසො, නො පස්සාසො. අපානන්ති පස්සාසො, නො අස්සාසො. අස්සාසවසෙන උපට්ඨානං සති, පස්සාසවසෙන උපට්ඨානං සති.

Āna là hơi thở vào, không phải hơi thở ra. Apāna là hơi thở ra, không phải hơi thở vào. Sự thiết lập niệm do duyên hơi thở vào, sự thiết lập niệm do duyên hơi thở ra.

යො අස්සසති තස්සුපට්ඨාති, යො පස්සසති තස්සුපට්ඨාති. පරිපුණ්ණාති පරිග්ගහට්ඨෙන පරිපුණ්ණා, පරිවාරට්ඨෙන පරිපුණ්ණා, පරිපූරට්ඨෙන පරිපුණ්ණා. සුභාවිතාති චතස්සො භාවනා – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන [Pg.171] භාවනා, ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා, තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන භාවනා, ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. තස්සිමෙ චත්තාරො භාවනට්ඨා යානීකතා හොන්ති වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා.

Vị nào thở ra, niệm được an trú nơi vị ấy; vị nào hít vào, niệm được an trú nơi vị ấy. Được viên mãn (Paripuṇṇā) là viên mãn theo ý nghĩa thâu nhiếp, viên mãn theo ý nghĩa tùy tùng, viên mãn theo ý nghĩa sung mãn. Được khéo tu tập (Subhāvitā) là bốn sự tu tập: sự tu tập theo ý nghĩa không vượt qua các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy, sự tu tập theo ý nghĩa các căn có cùng một phận sự, sự tu tập theo ý nghĩa chuyên chở tinh tấn để đạt đến điều ấy, sự tu tập theo ý nghĩa thực hành. Đối với vị ấy, bốn pháp này có ý nghĩa tu tập, được làm cho thuần thục như cỗ xe, được làm cho vững chắc như vật làm nền, được làm cho đứng vững, được làm cho quen thuộc, được khéo bắt đầu.

යානීකතාති යත්ථ යත්ථ ආකඞ්ඛති තත්ථ තත්ථ වසිප්පත්තො හොති බලප්පත්තො වෙසාරජ්ජප්පත්තො. තස්ස මෙ තෙ ධම්මා ආවජ්ජනපටිබද්ධා හොන්ති ආකඞ්ඛපටිබද්ධා මනසිකාරපටිබද්ධා චිත්තුප්පාදපටිබද්ධා. තෙන වුච්චති – ‘‘යානීකතා’’ති. වත්ථුකතාති යස්මිං යස්මිං වත්ථුස්මිං චිත්තං ස්වාධිට්ඨිතං හොති, තස්මිං තස්මිං වත්ථුස්මිං සති සුපට්ඨිතා හොති. යස්මිං යස්මිං වා පන වත්ථුස්මිං සති සූපට්ඨිතා හොති, තස්මිං තස්මිං වත්ථුස්මිං චිත්තං ස්වාධිට්ඨිතං හොති. තෙන වුච්චති – ‘‘වත්ථුකතා’’ති. අනුට්ඨිතාති වත්ථුස්මිං යෙන යෙන චිත්තං අභිනීහරති තෙන තෙන සති අනුපරිවත්තති. යෙන යෙන වා පන සති අනුපරිවත්තති තෙන තෙන චිත්තං අභිනීහරති. තෙන වුච්චති – ‘‘අනුට්ඨිතා’’ති. පරිචිතාති පරිග්ගහට්ඨෙන පරිචිතා, පරිවාරට්ඨෙන පරිචිතා, පරිපූරට්ඨෙන පරිචිතා. සතියා පරිග්ගණ්හන්තො ජිනාති පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ. තෙන වුච්චති – ‘‘පරිචිතා’’ති. සුසමාරද්ධාති චත්තාරො සුසමාරද්ධා – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන සුසමාරද්ධා, ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන සුසමාරද්ධා, තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන සුසමාරද්ධා, තප්පච්චනීකානං කිලෙසානං සුසමූහතත්තා සුසමාරද්ධා.

Được làm cho thuần thục như cỗ xe (Yānīkatā) là ở nơi nào, nơi nào vị ấy mong muốn thì ở nơi đó, nơi đó vị ấy đạt đến sự thuần thục, đạt đến năng lực, đạt đến sự dạn dĩ. Đối với vị ấy, các pháp ấy có liên quan đến sự hướng tâm, có liên quan đến sự mong muốn, có liên quan đến sự tác ý, có liên quan đến sự sanh khởi của tâm. Do đó, được gọi là 'được làm cho thuần thục như cỗ xe'. Được làm cho vững chắc như vật làm nền (Vatthukatā) là ở nơi vật nào, vật nào tâm được khéo an trú thì ở nơi vật đó, vật đó niệm được khéo an trú. Hoặc ở nơi vật nào, vật nào niệm được khéo an trú thì ở nơi vật đó, vật đó tâm được khéo an trú. Do đó, được gọi là 'được làm cho vững chắc như vật làm nền'. Được làm cho đứng vững (Anuṭṭhitā) là ở nơi đối tượng, vị ấy hướng tâm đến bằng cách nào thì niệm đi theo sau bằng cách ấy. Hoặc niệm đi theo sau bằng cách nào thì vị ấy hướng tâm đến bằng cách ấy. Do đó, được gọi là 'được làm cho đứng vững'. Được làm cho quen thuộc (Paricitā) là quen thuộc theo ý nghĩa thâu nhiếp, quen thuộc theo ý nghĩa tùy tùng, quen thuộc theo ý nghĩa sung mãn. Trong khi thâu nhiếp bằng niệm, vị ấy chiến thắng các pháp ác, bất thiện. Do đó, được gọi là 'được làm cho quen thuộc'. Được khéo bắt đầu (Susamāraddhā) là có bốn sự khéo bắt đầu: khéo bắt đầu theo ý nghĩa không vượt qua các pháp đã sanh khởi ở nơi ấy, khéo bắt đầu theo ý nghĩa các căn có cùng một phận sự, khéo bắt đầu theo ý nghĩa chuyên chở tinh tấn để đạt đến điều ấy, khéo bắt đầu do đã diệt trừ hoàn toàn các phiền não đối nghịch.

161. සුසමන්ති අත්ථි සමං, අත්ථි සුසමං. කතමං සමං? යෙ තත්ථ ජාතා අනවජ්ජා කුසලා බොධිපක්ඛියා – ඉදං සමං. කතමං සුසමං? යං තෙසං තෙසං ධම්මානං ආරම්මණං නිරොධො නිබ්බානං – ඉදං සුසමං. ඉති ඉදඤ්ච සමං ඉදඤ්ච සුසමං ඤාතං හොති දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය. ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මූළා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. තෙන වුච්චති – ‘‘සුසමාරද්ධා’’ති.

161. Về 'khéo quân bình' (Susamaṃ), có 'quân bình' (samaṃ), có 'khéo quân bình' (susamaṃ). Thế nào là 'quân bình'? Những pháp nào sanh khởi ở nơi ấy, không có tội lỗi, là thiện, thuộc về phần giác ngộ – đây là 'quân bình'. Thế nào là 'khéo quân bình'? Sự diệt tận, Niết-bàn, là đối tượng của các pháp ấy – đây là 'khéo quân bình'. Như vậy, sự 'quân bình' này và sự 'khéo quân bình' này được biết, được thấy, được hiểu rõ, được chứng ngộ, được xúc chạm bằng trí tuệ. Tinh tấn được khởi sự, không co rút; niệm được an trú, không mê mờ; thân được khinh an, không bứt rứt; tâm được định tĩnh, nhất tâm. Do đó, được gọi là 'được khéo bắt đầu'.

අනුපුබ්බං පරිචිතාති දීඝං අස්සාසවසෙන පුරිමා පුරිමා පරිචිතා, පච්ඡිමා පච්ඡිමා අනුපරිචිතා. දීඝං පස්සාසවසෙන පුරිමා පුරිමා පරිචිතා, පච්ඡිමා පච්ඡිමා අනුපරිචිතා. රස්සං අස්සාසවසෙන පුරිමා පුරිමා පරිචිතා[Pg.172], පච්ඡිමා පච්ඡිමා අනුපරිචිතා. රස්සං පස්සාසවසෙන පුරිමා පුරිමා පරිචිතා, පච්ඡිමා පච්ඡිමා අනුපරිචිතා…පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සාසවසෙන පුරිමා පුරිමා පරිචිතා, පච්ඡිමා පච්ඡිමා අනුපරිචිතා. පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සාසවසෙන පුරිමා පුරිමා පරිචිතා, පච්ඡිමා පච්ඡිමා අනුපරිචිතා. සබ්බාපි සොළසවත්ථුකා ආනාපානස්සතියො අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිචිතා චෙව හොන්ති අනුපරිචිතා ච. තෙන වුච්චති – ‘‘අනුපුබ්බපරිචිතා’’ති.

'Được làm cho quen thuộc theo thứ tự' là: đối với hơi thở ra dài, các giai đoạn trước được làm cho quen thuộc, các giai đoạn sau được làm cho quen thuộc nhiều lần. Đối với hơi thở vào dài, các giai đoạn trước được làm cho quen thuộc, các giai đoạn sau được làm cho quen thuộc nhiều lần. Đối với hơi thở ra ngắn, các giai đoạn trước được làm cho quen thuộc, các giai đoạn sau được làm cho quen thuộc nhiều lần. Đối với hơi thở vào ngắn, các giai đoạn trước được làm cho quen thuộc, các giai đoạn sau được làm cho quen thuộc nhiều lần... (v.v.)... Quán sát sự từ bỏ đối với hơi thở ra, các giai đoạn trước được làm cho quen thuộc, các giai đoạn sau được làm cho quen thuộc nhiều lần. Quán sát sự từ bỏ đối với hơi thở vào, các giai đoạn trước được làm cho quen thuộc, các giai đoạn sau được làm cho quen thuộc nhiều lần. Tất cả mười sáu đối tượng của niệm hơi thở ra hơi thở vào đều được làm cho quen thuộc và cũng được làm cho quen thuộc nhiều lần với nhau. Do đó, được gọi là 'được làm cho quen thuộc theo thứ tự'.

යථාති දස යථත්ථා – අත්තදමථත්ථො යථත්ථො, අත්තසමථත්ථො යථත්ථො, අත්තපරිනිබ්බාපනත්ථො යථත්ථො, අභිඤ්ඤත්ථො යථත්ථො, පරිඤ්ඤත්ථො යථත්ථො, පහානත්ථො යථත්ථො, භාවනත්ථො යථත්ථො, සච්ඡිකිරියත්ථො යථත්ථො, සච්චාභිසමයත්ථො යථත්ථො, නිරොධෙ පතිට්ඨාපකත්ථො යථත්ථො.

Về 'như thật' (yathā), có mười ý nghĩa như thật: ý nghĩa như thật là sự điều phục tự thân, ý nghĩa như thật là sự an tịnh tự thân, ý nghĩa như thật là sự tịch diệt (phiền não) của tự thân, ý nghĩa như thật là thắng trí, ý nghĩa như thật là liễu tri, ý nghĩa như thật là sự đoạn tận, ý nghĩa như thật là sự tu tập, ý nghĩa như thật là sự chứng ngộ, ý nghĩa như thật là sự thông suốt các chân lý, ý nghĩa như thật là sự an trú trong diệt tận.

බුද්ධොති යො සො භගවා සයම්භූ අනාචරියකො පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු සාමං සච්චානි අභිසම්බුජ්ඣි, තත්ථ ච සබ්බඤ්ඤුතං පාපුණි, බලෙසු ච වසීභාවං.

Về 'Đức Phật' (Buddho), đó là Đức Thế Tôn, bậc Tự Sanh, không có thầy chỉ dạy, đã tự mình giác ngộ các chân lý về những pháp chưa từng được nghe trước đây, và ở nơi ấy đã đạt đến nhất thiết trí và sự thuần thục trong các năng lực.

162. බුද්ධොති කෙනට්ඨෙන බුද්ධො? බුජ්ඣිතා සච්චානීති – බුද්ධො. බොධෙතා පජායාති – බුද්ධො. සබ්බඤ්ඤුතාය බුද්ධො. සබ්බදස්සාවිතාය බුද්ධො. අනඤ්ඤනෙය්‍යතාය බුද්ධො. විසවිතාය බුද්ධො. ඛීණාසවසඞ්ඛාතෙන බුද්ධො. නිරුපලෙපසඞ්ඛාතෙන බුද්ධො. එකන්තවීතරාගොති – බුද්ධො. එකන්තවීතදොසොති – බුද්ධො. එකන්තවීතමොහොති – බුද්ධො. එකන්තනික්කිලෙසොති – බුද්ධො. එකායනමග්ගං ගතොති – බුද්ධො. එකො අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති – බුද්ධො. අබුද්ධිවිහතත්තා බුද්ධිපටිලාභා – බුද්ධො. බුද්ධොති නෙතං නාමං මාතරා කතං, න පිතරා කතං, න භාතරා කතං, න භගිනියා කතං, න මිත්තාමච්චෙහි කතං, න ඤාතිසාලොහිතෙහි කතං, න සමණබ්‍රාහ්මණෙහි කතං, න දෙවතාහි කතං. විමොක්ඛන්තිකමෙතං බුද්ධානං භගවන්තානං බොධියා මූලෙ සහ සබ්බඤ්ඤුතඤාණස්ස පටිලාභා සච්ඡිකා පඤ්ඤත්ති යදිදං – බුද්ධොති. දෙසිතාති අත්තදමථත්ථො යථත්ථො යථා බුද්ධෙන දෙසිතො, අත්තසමථත්ථො යථත්ථො යථා බුද්ධෙන දෙසිතො, අත්තපරිනිබ්බාපනත්ථො යථත්ථො යථා බුද්ධෙන දෙසිතො…පෙ… නිරොධෙ පතිට්ඨාපකත්ථො යථත්ථො යථා බුද්ධෙන දෙසිතො.

162. Về 'Đức Phật' (Buddho), do ý nghĩa nào mà là Phật? Vì đã giác ngộ các chân lý, nên là Phật. Vì làm cho chúng sanh giác ngộ, nên là Phật. Do nhất thiết trí, nên là Phật. Do thấy được tất cả, nên là Phật. Do không cần người khác chỉ dạy, nên là Phật. Do đã nở rộ (trí tuệ), nên là Phật. Do được gọi là bậc đã đoạn tận các lậu hoặc, nên là Phật. Do được gọi là bậc không còn ô nhiễm, nên là Phật. Vì đã hoàn toàn ly tham, nên là Phật. Vì đã hoàn toàn ly sân, nên là Phật. Vì đã hoàn toàn ly si, nên là Phật. Vì đã hoàn toàn không còn phiền não, nên là Phật. Vì đã đi trên con đường độc nhất, nên là Phật. Vì một mình Ngài đã tự chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, nên là Phật. Do đã xua tan vô minh và đạt được trí tuệ, nên là Phật. Danh hiệu 'Phật' này không phải do mẹ đặt, không phải do cha đặt, không phải do anh em đặt, không phải do chị em đặt, không phải do bạn bè và các quan chức đặt, không phải do bà con huyết thống đặt, không phải do các Sa-môn, Bà-la-môn đặt, không phải do chư thiên đặt. Đây là một danh xưng tột cùng của sự giải thoát, là một sự chế định thực chứng của các Đức Phật, các Đức Thế Tôn, phát sanh cùng với sự chứng đắc nhất thiết trí tại cội Bồ-đề, gọi là 'Phật'. Về 'đã thuyết giảng' (desitā), ý nghĩa như thật là sự điều phục tự thân đã được Đức Phật thuyết giảng như thế nào, ý nghĩa như thật là sự an tịnh tự thân đã được Đức Phật thuyết giảng như thế nào, ý nghĩa như thật là sự tịch diệt (phiền não) của tự thân đã được Đức Phật thuyết giảng như thế nào... (v.v.)... ý nghĩa như thật là sự an trú trong diệt tận đã được Đức Phật thuyết giảng như thế nào.

සොති [Pg.173] ගහට්ඨො වා හොති පබ්බජිතො වා. ලොකොති. ඛන්ධලොකො ධාතුලොකො ආයතනලොකො විපත්තිභවලොකො විපත්තිසම්භවලොකො සම්පත්තිභවලොකො සම්පත්තිසම්භවලොකො. එකො ලොකො – සබ්බෙ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා…පෙ… අට්ඨාරස ලොකා – අට්ඨාරස ධාතුයො. පභාසෙතීති අත්තදමථත්ථං යථත්ථං අභිසම්බුද්ධත්තා. සො ඉමං ලොකං ඔභාසෙති භාසෙති පභාසෙති. අත්තසමථත්ථං යථත්ථං අභිසම්බුද්ධත්තා. සො ඉමං ලොකං ඔභාසෙති භාසෙති පභාසෙති. අත්තපරිනිබ්බාපනත්ථං යථත්ථං අභිසම්බුද්ධත්තා. සො ඉමං ලොකං ඔභාසෙති භාසෙති පභාසෙති…පෙ… නිරොධෙ පතිට්ඨාපකත්ථං යථත්ථං අභිසම්බුද්ධත්තා. සො ඉමං ලොකං ඔභාසෙති භාසෙති පභාසෙති.

Vị ấy là người tại gia hoặc là người xuất gia. Thế gian là: uẩn thế gian, giới thế gian, xứ thế gian, thế gian cõi khổ, thế gian nhân sanh cõi khổ, thế gian cõi vui, thế gian nhân sanh cõi vui. Một thế gian là – tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực… cho đến… mười tám thế gian là – mười tám giới. Làm cho rực rỡ là: do đã giác ngộ đúng như thật với mục đích điều phục tự thân. Vị ấy làm cho thế gian này được chiếu sáng, được soi sáng, được rực rỡ. Do đã giác ngộ đúng như thật với mục đích tịch tịnh tự thân. Vị ấy làm cho thế gian này được chiếu sáng, được soi sáng, được rực rỡ. Do đã giác ngộ đúng như thật với mục đích viên tịch tự thân. Vị ấy làm cho thế gian này được chiếu sáng, được soi sáng, được rực rỡ… cho đến… do đã giác ngộ đúng như thật với mục đích an lập trong sự diệt. Vị ấy làm cho thế gian này được chiếu sáng, được soi sáng, được rực rỡ.

අබ්භා මුත්තොව චන්දිමාති යථා අබ්භා, එවං කිලෙසා. යථා චන්දො, එවං අරියඤාණං. යථා චන්දිමා දෙවපුත්තො, එවං භික්ඛු. යථා චන්දො අබ්භා මුත්තො මහිකා මුත්තො ධූමරජා මුත්තො රාහුගහණා විප්පමුත්තො භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචතෙ ච, එවමෙවං භික්ඛු සබ්බකිලෙසෙහි විප්පමුත්තො භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචතෙ ච. තෙන වුච්චති – අබ්භා මුත්තොව චන්දිමාති. ඉමානි තෙරස වොදානෙ ඤාණානි.

Trong câu ‘Như mặt trăng thoát khỏi mây’: như mây, cũng vậy là phiền não. Như mặt trăng, cũng vậy là Thánh trí. Như thiên tử Mặt Trăng, cũng vậy là vị tỳ khưu. Giống như mặt trăng được thoát khỏi mây, thoát khỏi sương mù, thoát khỏi khói bụi, được giải thoát khỏi sự kềm giữ của Rāhu, liền chiếu sáng, soi sáng, và rực rỡ; cũng vậy, vị tỳ khưu được giải thoát khỏi tất cả phiền não, liền chiếu sáng, soi sáng, và rực rỡ. Do đó, được nói là: ‘Như mặt trăng thoát khỏi mây’. Đây là mười ba trí tuệ trong sự trong sạch.

වොදානඤාණනිද්දෙසො චතුත්ථො.

Phần giải thích về trí trong sạch, thứ tư.

භාණවාරො.

Phẩm tụng.

5. සතොකාරිඤාණනිද්දෙසො

5. Phần giải thích về trí của người thực hành với chánh niệm

163. කතමානි බාත්තිංස සතොකාරිස්ස ඤාණානි? ඉධ භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො සතොව අස්සසති සතො පස්සසති. දීඝං වා අස්සසන්තො ‘‘දීඝං අස්සසාමී’’ති පජානාති. දීඝං වා පස්සසන්තො ‘‘දීඝං පස්සසාමී’’ති පජානාති. රස්සං වා අස්සසන්තො ‘‘රස්සං අස්සසාමී’’ති පජානාති. රස්සං වා පස්සසන්තො ‘‘රස්සං පස්සසාමී’’ති පජානාති. ‘‘සබ්බකායපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. ‘‘සබ්බකායපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. ‘‘පස්සම්භයං [Pg.174] කායසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. ‘‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. පීතිපටිසංවෙදී…පෙ… සුඛපටිසංවෙදී… චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී … පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං… චිත්තපටිසංවෙදී… අභිප්පමොදයං චිත්තං… සමාදහං චිත්තං… විමොචයං චිත්තං… අනිච්චානුපස්සී… විරාගානුපස්සී… නිරොධානුපස්සී… ‘‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. ‘‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති.

163. Thế nào là ba mươi hai trí tuệ của người thực hành với chánh niệm? Ở đây, vị tỳ khưu đi đến khu rừng, hoặc đi đến gốc cây, hoặc đi đến ngôi nhà trống, rồi ngồi xuống, sau khi xếp chân thế kiết-già, giữ thân thẳng, và an trú chánh niệm trước mặt. Vị ấy thở vào có chánh niệm, thở ra có chánh niệm. Khi thở vào dài, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở vào dài’. Hoặc khi thở ra dài, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở ra dài’. Khi thở vào ngắn, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở vào ngắn’. Hoặc khi thở ra ngắn, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở ra ngắn’. ‘Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vào,’ vị ấy thực hành. ‘Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra,’ vị ấy thực hành. ‘An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vào,’ vị ấy thực hành. ‘An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra,’ vị ấy thực hành. Cảm giác hỷ… cho đến… cảm giác lạc… cảm giác tâm hành… an tịnh tâm hành… cảm giác về tâm… làm cho tâm hân hoan… làm cho tâm định tĩnh… làm cho tâm giải thoát… quán vô thường… quán ly tham… quán đoạn diệt… ‘Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vào,’ vị ấy thực hành. ‘Quán từ bỏ, tôi sẽ thở ra,’ vị ấy thực hành.

164. ඉධාති ඉමිස්සා දිට්ඨියා, ඉමිස්සා ඛන්තියා, ඉමිස්සා රුචියා, ඉමස්මිං ආදායෙ, ඉමස්මිං ධම්මෙ, ඉමස්මිං විනයෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ, ඉමස්මිං පාවචනෙ, ඉමස්මිං බ්‍රහ්මචරියෙ, ඉමස්මිං සත්ථුසාසනෙ. තෙන වුච්චති – ‘‘ඉධා’’ති. භික්ඛූති පුථුජ්ජනකල්‍යාණකො වා හොති භික්ඛු සෙක්ඛො වා අරහා වා අකුප්පධම්මො. අරඤ්ඤන්ති නික්ඛමිත්වා බහි ඉන්දඛීලා සබ්බමෙතං අරඤ්ඤං. රුක්ඛමූලන්ති යත්ථ භික්ඛුනො ආසනං පඤ්ඤත්තං හොති මඤ්චො වා පීඨං වා භිසි වා තට්ටිකා වා චම්මඛණ්ඩො වා තිණසන්ථරො වා පණ්ණසන්ථරො වා පලාලසන්ථරො වා, තත්ථ භික්ඛු චඞ්කමති වා තිට්ඨති වා නිසීදති වා සෙය්‍යං වා කප්පෙති. සුඤ්ඤන්ති කෙනචි අනාකිණ්ණං හොති ගහට්ඨෙහි වා පබ්බජිතෙහි වා. අගාරන්ති විහාරො අඩ්ඪයොගො පාසාදො හම්මියං ගුහා. නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වාති නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා. උජුං කායං පණිධායාති උජුකො හොති කායො ඨිතො සුපණිහිතො. පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වාති. පරීති පරිග්ගහට්ඨො. මුඛන්ති නිය්‍යානට්ඨො. සතීති උපට්ඨානට්ඨො. තෙන වුච්චති – ‘‘පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා’’ති.

164. ‘Ở đây’ là: trong quan điểm này, trong sự kham nhẫn này, trong sự ưa thích này, trong nguyên tắc này, trong Pháp này, trong Luật này, trong Pháp và Luật này, trong lời dạy này, trong phạm hạnh này, trong giáo huấn của bậc Đạo Sư. Do đó, được nói là: ‘ở đây’. ‘Tỳ khưu’ là: vị tỳ khưu là thiện phàm phu, hoặc là bậc hữu học, hoặc là bậc A-la-hán có pháp bất động. ‘Khu rừng’ là: sau khi đi ra khỏi cột cửa thành, tất cả những nơi đó là khu rừng. ‘Gốc cây’ là: nơi nào chỗ ngồi của vị tỳ khưu được sửa soạn, hoặc là giường, hoặc là ghế, hoặc là nệm, hoặc là chiếu, hoặc là mảnh da, hoặc là thảm cỏ, hoặc là thảm lá, hoặc là thảm rơm; ở nơi đó, vị tỳ khưu đi kinh hành, hoặc đứng, hoặc ngồi, hoặc nằm xuống. ‘Nơi trống vắng’ là: nơi không đông đúc với bất cứ ai, hoặc là người tại gia, hoặc là người xuất gia. ‘Ngôi nhà’ là: tu viện, nhà cong, nhà dài, nhà có mái nhọn, hang động. ‘Ngồi xuống, sau khi xếp chân thế kiết-già’ là: vị ấy ngồi sau khi đã xếp chân thế kiết-già. ‘Giữ thân thẳng’ là: thân được giữ thẳng, được an lập tốt. ‘An trú chánh niệm trước mặt’ là: ‘Pari’ có nghĩa là bao quát. ‘Mukhaṃ’ có nghĩa là sự xuất ly. ‘Sati’ có nghĩa là sự an trú. Do đó, được nói là: ‘an trú chánh niệm trước mặt’.

165. සතොව අස්සසති, සතො පස්සසතීති බාත්තිංසාය ආකාරෙහි සතො කාරී හොති. දීඝං අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන සතො කාරී හොති. දීඝං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන සතො කාරී හොති. රස්සං අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන සතො කාරී හොති. රස්සං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං [Pg.175] අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන සතො කාරී හොති…පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සාසවසෙන පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන සතො කාරී හොති.

165. ‘Thở vào có chánh niệm, thở ra có chánh niệm’ là: vị ấy là người thực hành với chánh niệm qua ba mươi hai phương diện. Đối với người tuệ tri sự nhất tâm và không phân tán của tâm nhờ vào hơi thở vào dài, chánh niệm được an trú. Với chánh niệm ấy, với trí tuệ ấy, vị ấy là người thực hành với chánh niệm. Đối với người tuệ tri sự nhất tâm và không phân tán của tâm nhờ vào hơi thở ra dài, chánh niệm được an trú. Với chánh niệm ấy, với trí tuệ ấy, vị ấy là người thực hành với chánh niệm. Đối với người tuệ tri sự nhất tâm và không phân tán của tâm nhờ vào hơi thở vào ngắn... Đối với người tuệ tri sự nhất tâm và không phân tán của tâm nhờ vào hơi thở ra ngắn... cho đến... Đối với người tuệ tri sự nhất tâm và không phân tán của tâm nhờ vào việc quán từ bỏ trong hơi thở vào và quán từ bỏ trong hơi thở ra, chánh niệm được an trú. Với chánh niệm ấy, với trí tuệ ấy, vị ấy là người thực hành với chánh niệm.

පඨමචතුක්කනිද්දෙසො

Phần giải thích về nhóm bốn thứ nhất.

166. කථං දීඝං අස්සසන්තො ‘‘දීඝං අස්සසාමී’’ති පජානාති, දීඝං පස්සසන්තො ‘‘දීඝං පස්සසාමී’’ති පජානාති? දීඝං අස්සාසං අද්ධානසඞ්ඛාතෙ අස්සසති, දීඝං පස්සාසං අද්ධානසඞ්ඛාතෙ පස්සසති, දීඝං අස්සාසපස්සාසං අද්ධානසඞ්ඛාතෙ අස්සසතිපි පස්සසතිපි. දීඝං අස්සාසපස්සාසං අද්ධානසඞ්ඛාතෙ අස්සසතොපි පස්සසතොපි ඡන්දො උප්පජ්ජති. ඡන්දවසෙන තතො සුඛුමතරං දීඝං අස්සාසං අද්ධානසඞ්ඛාතෙ අස්සසති, ඡන්දවසෙන තතො සුඛුමතරං දීඝං පස්සාසං අද්ධානසඞ්ඛාතෙ පස්සසති, ඡන්දවසෙන තතො සුඛුමතරං දීඝං අස්සාසපස්සාසං අද්ධානසඞ්ඛාතෙ අස්සසතිපි පස්සසතිපි. ඡන්දවසෙන තතො සුඛුමතරං දීඝං අස්සාසපස්සාසං අද්ධානසඞ්ඛාතෙ අස්සසතොපි පස්සසතොපි පාමොජ්ජං උප්පජ්ජති. පාමොජ්ජවසෙන තතො සුඛුමතරං දීඝං අස්සාසං අද්ධානසඞ්ඛාතෙ අස්සසති, පාමොජ්ජවසෙන තතො සුඛුමතරං දීඝං පස්සාසං අද්ධානසඞ්ඛාතෙ පස්සසති, පාමොජ්ජවසෙන තතො සුඛුමතරං දීඝං අස්සාසපස්සාසං අද්ධානසඞ්ඛාතෙ අස්සසතිපි පස්සසතිපි. පාමොජ්ජවසෙන තතො සුඛුමතරං දීඝං අස්සාසපස්සාසං අද්ධානසඞ්ඛාතෙ අස්සසතොපි පස්සසතොපි දීඝං අස්සාසපස්සාසාපි චිත්තං විවත්තති, උපෙක්ඛා සණ්ඨාති. ඉමෙහි නවහාකාරෙහි දීඝං අස්සාසපස්සාසා කායො. උපට්ඨානං සති. අනුපස්සනා ඤාණං. කායො උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං කායං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘කායෙ කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

166. Làm thế nào khi thở ra dài, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở ra dài’; khi thở vào dài, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở vào dài’? Vị ấy thở ra hơi thở dài trong khoảng thời gian dài, vị ấy thở vào hơi thở dài trong khoảng thời gian dài, vị ấy vừa thở ra vừa thở vào hơi thở dài trong khoảng thời gian dài. Khi vừa thở ra vừa thở vào hơi thở dài trong khoảng thời gian dài, dục khởi sanh. Do năng lực của dục, vị ấy thở ra hơi thở dài vi tế hơn trong khoảng thời gian dài; do năng lực của dục, vị ấy thở vào hơi thở dài vi tế hơn trong khoảng thời gian dài; do năng lực của dục, vị ấy vừa thở ra vừa thở vào hơi thở dài vi tế hơn trong khoảng thời gian dài. Khi vừa thở ra vừa thở vào hơi thở dài vi tế hơn trong khoảng thời gian dài do năng lực của dục, sự hân hoan khởi sanh. Do năng lực của sự hân hoan, vị ấy thở ra hơi thở dài vi tế hơn trong khoảng thời gian dài; do năng lực của sự hân hoan, vị ấy thở vào hơi thở dài vi tế hơn trong khoảng thời gian dài; do năng lực của sự hân hoan, vị ấy vừa thở ra vừa thở vào hơi thở dài vi tế hơn trong khoảng thời gian dài. Khi vừa thở ra vừa thở vào hơi thở dài vi tế hơn trong khoảng thời gian dài do năng lực của sự hân hoan, tâm cũng từ bỏ hơi thở ra vào dài, xả được thiết lập. Bằng chín phương diện này, hơi thở ra vào dài là thân. Sự an trú là niệm. Sự tùy quán là trí. Thân là sự an trú, không phải là niệm; niệm vừa là sự an trú, vừa là niệm. Với niệm ấy, với trí ấy, vị ấy tùy quán thân ấy. Do đó, được gọi là ‘sự tu tập niệm xứ tùy quán thân trong thân’.

167. අනුපස්සතීති කථං තං කායං අනුපස්සති? අනිච්චතො අනුපස්සති, නො නිච්චතො. දුක්ඛතො අනුපස්සති, නො සුඛතො. අනත්තතො අනුපස්සති, නො අත්තතො. නිබ්බින්දති, නො නන්දති. විරජ්ජති, නො රජ්ජති. නිරොධෙති, නො සමුදෙති. පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො [Pg.176] අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති. දුක්ඛතො අනුපස්සන්තො සුඛසඤ්ඤං පජහති. අනත්තතො අනුපස්සන්තො අත්තසඤ්ඤං පජහති. නිබ්බින්දන්තො නන්දිං පජහති. විරජ්ජන්තො රාගං පජහති. නිරොධෙන්තො සමුදයං පජහති. පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. එවං තං කායං අනුපස්සති.

167. Về câu ‘vị ấy tùy quán,’ làm thế nào vị ấy tùy quán thân ấy? Vị ấy tùy quán theo phương diện vô thường, không phải theo phương diện thường. Vị ấy tùy quán theo phương diện khổ, không phải theo phương diện lạc. Vị ấy tùy quán theo phương diện vô ngã, không phải theo phương diện ngã. Vị ấy nhàm chán, không hoan hỷ. Vị ấy ly tham, không tham đắm. Vị ấy làm cho diệt, không làm cho sanh khởi. Vị ấy từ bỏ, không chấp thủ. Khi tùy quán theo phương diện vô thường, vị ấy từ bỏ thường tưởng. Khi tùy quán theo phương diện khổ, vị ấy từ bỏ lạc tưởng. Khi tùy quán theo phương diện vô ngã, vị ấy từ bỏ ngã tưởng. Khi nhàm chán, vị ấy từ bỏ sự hoan hỷ. Khi ly tham, vị ấy từ bỏ tham ái. Khi làm cho diệt, vị ấy từ bỏ sự sanh khởi. Khi từ bỏ, vị ấy từ bỏ sự chấp thủ. Như vậy, vị ấy tùy quán thân ấy.

භාවනාති චතස්සො භාවනා – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා, ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා, තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන භාවනා, ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. දීඝං අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො විදිතා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. විදිතා සඤ්ඤා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. විදිතා විතක්කා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති.

Về câu ‘sự tu tập,’ có bốn sự tu tập: sự tu tập theo ý nghĩa không vượt qua các pháp đã sanh khởi ở trong đó, sự tu tập theo ý nghĩa các căn có cùng một phận sự, sự tu tập theo ý nghĩa mang đến năng lực tinh tấn tương ứng, sự tu tập theo ý nghĩa thực hành lặp đi lặp lại. Đối với người tuệ tri về sự nhất tâm, không phân tán của tâm do năng lực của hơi thở ra vào dài, các cảm thọ khởi sanh được biết rõ, hiện hữu được biết rõ, đi đến hoại diệt được biết rõ. Các tưởng khởi sanh được biết rõ, hiện hữu được biết rõ, đi đến hoại diệt được biết rõ. Các tầm khởi sanh được biết rõ, hiện hữu được biết rõ, đi đến hoại diệt được biết rõ.

කථං විදිතා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති? කථං වෙදනාය උප්පාදො විදිතො හොති? අවිජ්ජාසමුදයා වෙදනාසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන වෙදනාය උප්පාදො විදිතො හොති. තණ්හාසමුදයා වෙදනාසමුදයොති… කම්මසමුදයා වෙදනාසමුදයොති… ඵස්සසමුදයා වෙදනාසමුදයොති පච්චයසමුදයට්ඨෙන වෙදනාය උප්පාදො විදිතො හොති. නිබ්බත්තිලක්ඛණං පස්සතොපි වෙදනාය උප්පාදො විදිතො හොති. එවං වෙදනාය උප්පාදො විදිතො හොති.

Làm thế nào các cảm thọ khởi sanh được biết rõ, hiện hữu được biết rõ, đi đến hoại diệt được biết rõ? Làm thế nào sự sanh khởi của cảm thọ được biết rõ? ‘Do vô minh sanh nên thọ sanh’ – theo ý nghĩa duyên sanh, sự sanh khởi của cảm thọ được biết rõ. ‘Do ái sanh nên thọ sanh’… ‘do nghiệp sanh nên thọ sanh’… ‘do xúc sanh nên thọ sanh’ – theo ý nghĩa duyên sanh, sự sanh khởi của cảm thọ được biết rõ. Đối với người thấy được đặc tính sanh khởi, sự sanh khởi của cảm thọ cũng được biết rõ. Như vậy, sự sanh khởi của cảm thọ được biết rõ.

කථං වෙදනාය උපට්ඨානං විදිතං හොති? අනිච්චතො මනසිකරොතො ඛයතුපට්ඨානං විදිතං හොති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො භයතුපට්ඨානං විදිතං හොති. අනත්තතො මනසිකරොතො සුඤ්ඤතුපට්ඨානං විදිතං හොති. එවං වෙදනාය උපට්ඨානං විදිතං හොති.

Làm thế nào sự hiện hữu của cảm thọ được biết rõ? Đối với người tác ý theo phương diện vô thường, sự hiện hữu như là sự hủy diệt được biết rõ. Đối với người tác ý theo phương diện khổ, sự hiện hữu như là sự đáng sợ được biết rõ. Đối với người tác ý theo phương diện vô ngã, sự hiện hữu như là sự trống không được biết rõ. Như vậy, sự hiện hữu của cảm thọ được biết rõ.

කථං වෙදනාය අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති? අවිජ්ජානිරොධා වෙදනානිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන වෙදනාය අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති. තණ්හානිරොධා වෙදනානිරොධොති …පෙ… කම්මනිරොධා වෙදනානිරොධොති…පෙ… ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධොති පච්චයනිරොධට්ඨෙන වෙදනාය අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති. විපරිණාමලක්ඛණං පස්සතොපි වෙදනාය අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති. එවං වෙදනාය අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති. එවං විදිතා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති.

Làm thế nào sự hoại diệt của cảm thọ được biết rõ? ‘Do vô minh diệt nên thọ diệt’ – theo ý nghĩa duyên diệt, sự hoại diệt của cảm thọ được biết rõ. ‘Do ái diệt nên thọ diệt’… v.v… ‘do nghiệp diệt nên thọ diệt’… v.v… ‘do xúc diệt nên thọ diệt’ – theo ý nghĩa duyên diệt, sự hoại diệt của cảm thọ được biết rõ. Đối với người thấy được đặc tính biến hoại, sự hoại diệt của cảm thọ cũng được biết rõ. Như vậy, sự hoại diệt của cảm thọ được biết rõ. Như vậy, các cảm thọ khởi sanh được biết rõ, hiện hữu được biết rõ, đi đến hoại diệt được biết rõ.

කථං [Pg.177] විදිතා සඤ්ඤා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති? කථං සඤ්ඤාය උප්පාදො විදිතො හොති? අවිජ්ජාසමුදයා සඤ්ඤාසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන සඤ්ඤාය උප්පාදො විදිතො හොති. තණ්හාසමුදයා සඤ්ඤාසමුදයොති…පෙ… කම්මසමුදයා සඤ්ඤාසමුදයොති…පෙ… ඵස්සසමුදයා සඤ්ඤාසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන සඤ්ඤාය උප්පාදො විදිතො හොති. නිබ්බත්තිලක්ඛණං පස්සතොපි සඤ්ඤාය උප්පාදො විදිතො හොති. එවං සඤ්ඤාය උප්පාදො විදිතො හොති.

Làm thế nào các tưởng khởi sanh được biết rõ, hiện hữu được biết rõ, đi đến hoại diệt được biết rõ? Làm thế nào sự sanh khởi của tưởng được biết rõ? ‘Do vô minh sanh nên tưởng sanh’ – theo ý nghĩa duyên sanh, sự sanh khởi của tưởng được biết rõ. ‘Do ái sanh nên tưởng sanh’… v.v… ‘do nghiệp sanh nên tưởng sanh’… v.v… ‘do xúc sanh nên tưởng sanh’ – theo ý nghĩa duyên sanh, sự sanh khởi của tưởng được biết rõ. Đối với người thấy được đặc tính sanh khởi, sự sanh khởi của tưởng cũng được biết rõ. Như vậy, sự sanh khởi của tưởng được biết rõ.

කථං සඤ්ඤාය උපට්ඨානං විදිතං හොති? අනිච්චතො මනසිකරොතො ඛයතුපට්ඨානං විදිතං හොති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො භයතුපට්ඨානං විදිතං හොති. අනත්තතො මනසිකරොතො සුඤ්ඤතුපට්ඨානං විදිතං හොති. එවං සඤ්ඤාය උපට්ඨානං විදිතං හොති.

Làm thế nào sự hiện khởi của tưởng được biết rõ? Đối với vị tác ý theo trạng thái vô thường, sự hiện khởi (của tưởng) như là sự hủy diệt được biết rõ. Đối với vị tác ý theo trạng thái khổ, sự hiện khởi (của tưởng) như là sự đáng sợ được biết rõ. Đối với vị tác ý theo trạng thái vô ngã, sự hiện khởi (của tưởng) như là tánh không được biết rõ. Như vậy, sự hiện khởi của tưởng được biết rõ.

කථං සඤ්ඤාය අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති? අවිජ්ජානිරොධා සඤ්ඤානිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන සඤ්ඤාය අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති. තණ්හානිරොධා සඤ්ඤානිරොධොති…පෙ… කම්මනිරොධා සඤ්ඤානිරොධොති…පෙ… ඵස්සනිරොධා සඤ්ඤානිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන සඤ්ඤාය අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති. විපරිණාමලක්ඛණං පස්සතොපි සඤ්ඤාය අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති. එවං සඤ්ඤාය අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති. එවං විදිතා සඤ්ඤා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති.

Làm thế nào sự biến mất của tưởng được biết rõ? ‘Do vô minh diệt nên tưởng diệt’ – theo ý nghĩa do nhân diệt, sự biến mất của tưởng được biết rõ. ‘Do ái diệt nên tưởng diệt’... v.v... ‘do nghiệp diệt nên tưởng diệt’... v.v... ‘do xúc diệt nên tưởng diệt’ – theo ý nghĩa do nhân diệt, sự biến mất của tưởng được biết rõ. Đối với vị thấy được tướng biến hoại, sự biến mất của tưởng cũng được biết rõ. Như vậy, sự biến mất của tưởng được biết rõ. Như vậy, các tưởng được biết rõ rồi sanh khởi, được biết rõ rồi hiện khởi, được biết rõ rồi đi đến chỗ biến mất.

කථං විදිතා විතක්කා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති? කථං විතක්කානං උප්පාදො විදිතො හොති? අවිජ්ජාසමුදයා විතක්කසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන විතක්කානං උප්පාදො විදිතො හොති. තණ්හාසමුදයා විතක්කසමුදයොති…පෙ… කම්මසමුදයා විතක්කසමුදයොති…පෙ… සඤ්ඤාසමුදයා විතක්කසමුදයොති – පච්චයසමුදයට්ඨෙන විතක්කානං උප්පාදො විදිතො හොති. නිබ්බත්තිලක්ඛණං පස්සතොපි විතක්කානං උප්පාදො විදිතො හොති. එවං විතක්කානං උප්පාදො විදිතො හොති.

Làm thế nào các tầm được biết rõ rồi sanh khởi, được biết rõ rồi hiện khởi, được biết rõ rồi đi đến chỗ biến mất? Làm thế nào sự sanh khởi của các tầm được biết rõ? ‘Do vô minh sanh khởi nên tầm sanh khởi’ – theo ý nghĩa do nhân sanh khởi, sự sanh khởi của các tầm được biết rõ. ‘Do ái sanh khởi nên tầm sanh khởi’... v.v... ‘do nghiệp sanh khởi nên tầm sanh khởi’... v.v... ‘do tưởng sanh khởi nên tầm sanh khởi’ – theo ý nghĩa do nhân sanh khởi, sự sanh khởi của các tầm được biết rõ. Đối với vị thấy được tướng sanh khởi, sự sanh khởi của các tầm cũng được biết rõ. Như vậy, sự sanh khởi của các tầm được biết rõ.

කථං විතක්කානං උපට්ඨානං විදිතං හොති? අනිච්චතො මනසිකරොතො ඛයතුපට්ඨානං විදිතං හොති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො භයතුපට්ඨානං විදිතං හොති. අනත්තතො මනසිකරොතො සුඤ්ඤතුපට්ඨානං විදිතං හොති. එවං විතක්කානං උපට්ඨානං විදිතං හොති.

Làm thế nào sự hiện khởi của các tầm được biết rõ? Đối với vị tác ý theo trạng thái vô thường, sự hiện khởi (của tầm) như là sự hủy diệt được biết rõ. Đối với vị tác ý theo trạng thái khổ, sự hiện khởi (của tầm) như là sự đáng sợ được biết rõ. Đối với vị tác ý theo trạng thái vô ngã, sự hiện khởi (của tầm) như là tánh không được biết rõ. Như vậy, sự hiện khởi của các tầm được biết rõ.

කථං [Pg.178] විතක්කානං අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති? අවිජ්ජානිරොධා විතක්කනිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන විතක්කානං අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති. තණ්හානිරොධා විතක්කනිරොධොති…පෙ… කම්මනිරොධා විතක්කනිරොධොති…පෙ… සඤ්ඤානිරොධා විතක්කනිරොධොති – පච්චයනිරොධට්ඨෙන විතක්කානං අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති. විපරිණාමලක්ඛණං පස්සතොපි විතක්කානං අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති. එවං විතක්කානං අත්ථඞ්ගමො විදිතො හොති. එවං විදිතා විතක්කා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති.

Làm thế nào sự biến mất của các tầm được biết rõ? ‘Do vô minh diệt nên tầm diệt’ – theo ý nghĩa do nhân diệt, sự biến mất của các tầm được biết rõ. ‘Do ái diệt nên tầm diệt’... v.v... ‘do nghiệp diệt nên tầm diệt’... v.v... ‘do tưởng diệt nên tầm diệt’ – theo ý nghĩa do nhân diệt, sự biến mất của các tầm được biết rõ. Đối với vị thấy được tướng biến hoại, sự biến mất của các tầm cũng được biết rõ. Như vậy, sự biến mất của các tầm được biết rõ. Như vậy, các tầm được biết rõ rồi sanh khởi, được biết rõ rồi hiện khởi, được biết rõ rồi đi đến chỗ biến mất.

168. දීඝං අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති, ගොචරඤ්ච පජානාති, සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣති…පෙ… මග්ගං සමොධානෙති, ධම්මෙ සමොධානෙති, ගොචරඤ්ච පජානාති, සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣති.

168. Vị ấy biết rõ sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm bằng cách thở vô thở ra dài, rồi hợp nhất các quyền, biết rõ hành xứ, và thông suốt được sự an tịnh... v.v... hợp nhất đạo, hợp nhất các pháp, biết rõ hành xứ, và thông suốt được sự an tịnh.

ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙතීති කථං ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති? අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං සමොධානෙති, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං සමොධානෙති, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං සමොධානෙති, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං සමොධානෙති, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං සමොධානෙති. අයං පුග්ගලො ඉමානි ඉන්ද්‍රියානි ඉමස්මිං ආරම්මණෙ සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙතී’’ති.

Về câu ‘hợp nhất các quyền,’ làm thế nào vị ấy hợp nhất các quyền? Vị ấy hợp nhất tín quyền theo ý nghĩa quyết định, hợp nhất tấn quyền theo ý nghĩa nỗ lực, hợp nhất niệm quyền theo ý nghĩa hiện khởi, hợp nhất định quyền theo ý nghĩa không phân tán, hợp nhất tuệ quyền theo ý nghĩa thấy rõ. Vị ấy là người hợp nhất các quyền này ở trong đối tượng này. Do đó được nói là: ‘hợp nhất các quyền’.

ගොචරඤ්ච පජානාතීති යං තස්ස ආරම්මණං, තං තස්ස ගොචරං. යං තස්ස ගොචරං, තං තස්ස ආරම්මණං. පජානාතීති පුග්ගලො. පජානනා පඤ්ඤා.

Về câu ‘và biết rõ hành xứ,’ cái gì là đối tượng của vị ấy, cái ấy là hành xứ của vị ấy. Cái gì là hành xứ của vị ấy, cái ấy là đối tượng của vị ấy. Về câu ‘biết rõ,’ (chủ thể) là người. Sự biết rõ là trí tuệ.

සමන්ති ආරම්මණස්ස උපට්ඨානං සමං, චිත්තස්ස අවික්ඛෙපො සමං, චිත්තස්ස අධිට්ඨානං සමං, චිත්තස්ස වොදානං සමං. අත්ථොති අනවජ්ජට්ඨො නික්කිලෙසට්ඨො වොදානට්ඨො පරමට්ඨො. පටිවිජ්ඣතීති ආරම්මණස්ස උපට්ඨානට්ඨං පටිවිජ්ඣති, චිත්තස්ස අවික්ඛෙපට්ඨං පටිවිජ්ඣති, චිත්තස්ස අධිට්ඨානට්ඨං පටිවිජ්ඣති, චිත්තස්ස වොදානට්ඨං පටිවිජ්ඣති. තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về từ ‘samaṃ’ (an tịnh): sự hiện khởi của đối tượng là an tịnh, sự không phân tán của tâm là an tịnh, sự quyết định của tâm là an tịnh, sự trong sạch của tâm là an tịnh. Về từ ‘attho’ (ý nghĩa): là ý nghĩa không có tội lỗi, ý nghĩa không có phiền não, ý nghĩa trong sạch, ý nghĩa cao thượng. Về từ ‘paṭivijjhati’ (thông suốt): vị ấy thông suốt ý nghĩa về sự hiện khởi của đối tượng, thông suốt ý nghĩa về sự không phân tán của tâm, thông suốt ý nghĩa về sự quyết định của tâm, thông suốt ý nghĩa về sự trong sạch của tâm. Do đó được nói là: ‘và thông suốt được sự an tịnh’.

බලානි සමොධානෙතීති කථං බලානි සමොධානෙති? අස්සද්ධියෙ අකම්පියට්ඨෙන සද්ධාබලං සමොධානෙති, කොසජ්ජෙ අකම්පියට්ඨෙන වීරියබලං සමොධානෙති, පමාදෙ අකම්පියට්ඨෙන සතිබලං සමොධානෙති, උද්ධච්චෙ අකම්පියට්ඨෙන සමාධිබලං සමොධානෙති, අවිජ්ජාය අකම්පියට්ඨෙන පඤ්ඤාබලං සමොධානෙති. අයං පුග්ගලො ඉමානි බලානි ඉමස්මිං ආරම්මණෙ සමොධානෙති[Pg.179]. තෙන වුච්චති – බලානි සමොධානෙතීති. ගොචරඤ්ච පජානාතීති…පෙ… තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về câu ‘hợp nhất các lực,’ làm thế nào vị ấy hợp nhất các lực? Vị ấy hợp nhất tín lực theo ý nghĩa không bị lay động bởi sự không có đức tin, hợp nhất tấn lực theo ý nghĩa không bị lay động bởi sự lười biếng, hợp nhất niệm lực theo ý nghĩa không bị lay động bởi sự phóng dật, hợp nhất định lực theo ý nghĩa không bị lay động bởi sự trạo cử, hợp nhất tuệ lực theo ý nghĩa không bị lay động bởi vô minh. Vị ấy là người hợp nhất các lực này ở trong đối tượng này. Do đó được nói là: ‘hợp nhất các lực.’ Về câu ‘và biết rõ hành xứ’... v.v... do đó được nói là: ‘và thông suốt được sự an tịnh’.

බොජ්ඣඞ්ගෙ සමොධානෙතීති කථං බොජ්ඣඞ්ගෙ සමොධානෙති? උපට්ඨානට්ඨෙන සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං සමොධානෙති, පවිචයට්ඨෙන ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං සමොධානෙති, පග්ගහට්ඨෙන වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං සමොධානෙති, ඵරණට්ඨෙන පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං සමොධානෙති, උපසමට්ඨෙන පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං සමොධානෙති, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං සමොධානෙති, පටිසඞ්ඛානට්ඨෙන උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං සමොධානෙති. අයං පුග්ගලො ඉමෙ බොජ්ඣඞ්ගෙ ඉමස්මිං ආරම්මණෙ සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘බොජ්ඣඞ්ගෙ සමොධානෙතී’’ති. ගොචරඤ්ච පජානාතීති…පෙ… තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về câu ‘hợp nhất các giác chi’, làm thế nào hợp nhất các giác chi? Vị ấy hợp nhất niệm giác chi với ý nghĩa là sự hiện khởi, hợp nhất trạch pháp giác chi với ý nghĩa là sự thẩm sát, hợp nhất tinh tấn giác chi với ý nghĩa là sự nỗ lực, hợp nhất hỷ giác chi với ý nghĩa là sự lan tỏa, hợp nhất khinh an giác chi với ý nghĩa là sự an tịnh, hợp nhất định giác chi với ý nghĩa là không tán loạn, hợp nhất xả giác chi với ý nghĩa là sự quán xét. Vị ấy hợp nhất các giác chi này trong đối tượng này. Do đó được nói là: ‘hợp nhất các giác chi’. Và biết rõ hành xứ... (v.v.)... do đó được nói là: ‘và thông suốt ý nghĩa của sự an tịnh’.

මග්ගං සමොධානෙතීති කථං මග්ගං සමොධානෙති? දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨිං සමොධානෙති, අභිනිරොපනට්ඨෙන සම්මාසඞ්කප්පං සමොධානෙති, පරිග්ගහට්ඨෙන සම්මාවාචං සමොධානෙති, සමුට්ඨානට්ඨෙන සම්මාකම්මන්තං සමොධානෙති, වොදානට්ඨෙන සම්මාආජීවං සමොධානෙති, පග්ගහට්ඨෙන සම්මාවායාමං සමොධානෙති, උපට්ඨානට්ඨෙන සම්මාසතිං සමොධානෙති, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධිං සමොධානෙති. අයං පුග්ගලො ඉමං මග්ගං ඉමස්මිං ආරම්මණෙ සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘මග්ගං සමොධානෙතී’’ති. ගොචරඤ්ච පජානාතීති…පෙ… තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về câu ‘hợp nhất đạo’, làm thế nào hợp nhất đạo? Vị ấy hợp nhất chánh kiến với ý nghĩa là sự thấy, hợp nhất chánh tư duy với ý nghĩa là sự hướng đến, hợp nhất chánh ngữ với ý nghĩa là sự thâu nhiếp, hợp nhất chánh nghiệp với ý nghĩa là nền tảng, hợp nhất chánh mạng với ý nghĩa là sự trong sạch, hợp nhất chánh tinh tấn với ý nghĩa là sự nỗ lực, hợp nhất chánh niệm với ý nghĩa là sự hiện khởi, hợp nhất chánh định với ý nghĩa là không tán loạn. Vị ấy hợp nhất đạo này trong đối tượng này. Do đó được nói là: ‘hợp nhất đạo’. Và biết rõ hành xứ... (v.v.)... do đó được nói là: ‘và thông suốt ý nghĩa của sự an tịnh’.

ධම්මෙ සමොධානෙතීති කථං ධම්මෙ සමොධානෙති? ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති, අකම්පියට්ඨෙන බලානි සමොධානෙති, නිය්‍යානට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගෙ සමොධානෙති, හෙතුට්ඨෙන මග්ගං සමොධානෙති, උපට්ඨානට්ඨෙන සතිපට්ඨානං සමොධානෙති, පදහනට්ඨෙන සම්මප්පධානං සමොධානෙති, ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධිපාදං සමොධානෙති තථට්ඨෙන සච්චං සමොධානෙති, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමථං සමොධානෙති, අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනං සමොධානෙති, එකරසට්ඨෙන සමථවිපස්සනං සමොධානෙති, අනතිවත්තනට්ඨෙන යුගනද්ධං සමොධානෙති, සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධිං සමොධානෙති, අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධිං සමොධානෙති, දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධිං සමොධානෙති, විමුත්තට්ඨෙන විමොක්ඛං සමොධානෙති, පටිවෙධට්ඨෙන විජ්ජං සමොධානෙති, පරිච්චාගට්ඨෙන විමුත්තිං සමොධානෙති, සමුච්ඡෙදට්ඨෙන ඛයෙ ඤාණං සමොධානෙති, පටිප්පස්සද්ධට්ඨෙන අනුප්පාදෙ ඤාණං සමොධානෙති, ඡන්දං [Pg.180] මූලට්ඨෙන සමොධානෙති, මනසිකාරං සමුට්ඨානට්ඨෙන සමොධානෙති, ඵස්සං සමොධානට්ඨෙන සමොධානෙති, වෙදනං සමොසරණට්ඨෙන සමොධානෙති, සමාධිං පමුඛට්ඨෙන සමොධානෙති, සතිං ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සමොධානෙති, පඤ්ඤං තතුත්තරට්ඨෙන සමොධානෙති, විමුත්තිං සාරට්ඨෙන සමොධානෙති, අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන සමොධානෙති. අයං පුග්ගලො ඉමෙ ධම්මෙ ඉමස්මිං ආරම්මණෙ සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මෙ සමොධානෙතී’’ති.

Về câu ‘hợp nhất các pháp’, làm thế nào hợp nhất các pháp? Vị ấy hợp nhất các quyền với ý nghĩa là quyền chủ, hợp nhất các lực với ý nghĩa là không lay động, hợp nhất các giác chi với ý nghĩa là sự xuất ly, hợp nhất đạo với ý nghĩa là nhân, hợp nhất niệm xứ với ý nghĩa là sự hiện khởi, hợp nhất chánh cần với ý nghĩa là sự tinh cần, hợp nhất như ý túc với ý nghĩa là sự thành tựu, hợp nhất sự thật với ý nghĩa là chân thật, hợp nhất chỉ với ý nghĩa là không tán loạn, hợp nhất quán với ý nghĩa là sự tùy quán, hợp nhất chỉ-quán với ý nghĩa là một vị, hợp nhất song tu với ý nghĩa là không vượt qua, hợp nhất giới thanh tịnh với ý nghĩa là sự phòng hộ, hợp nhất tâm thanh tịnh với ý nghĩa là không tán loạn, hợp nhất kiến thanh tịnh với ý nghĩa là sự thấy, hợp nhất giải thoát (vimokkha) với ý nghĩa là sự thoát khỏi, hợp nhất minh với ý nghĩa là sự thông suốt, hợp nhất sự giải thoát (vimutti) với ý nghĩa là sự từ bỏ, hợp nhất tận trí với ý nghĩa là sự đoạn tận, hợp nhất vô sanh trí với ý nghĩa là sự lắng dịu, hợp nhất dục với ý nghĩa là căn bản, hợp nhất tác ý với ý nghĩa là nền tảng, hợp nhất xúc với ý nghĩa là sự hợp nhất, hợp nhất thọ với ý nghĩa là sự hội tụ, hợp nhất định với ý nghĩa là đứng đầu, hợp nhất niệm với ý nghĩa là quyền chủ, hợp nhất tuệ với ý nghĩa là vượt trội hơn, hợp nhất sự giải thoát (vimutti) với ý nghĩa là cốt lõi, hợp nhất Niết-bàn, nơi đi vào bất tử, với ý nghĩa là cứu cánh. Vị ấy hợp nhất các pháp này trong đối tượng này. Do đó được nói là: ‘hợp nhất các pháp’.

ගොචරඤ්ච පජානාතීති යං තස්ස ආරම්මණං, තං තස්ස ගොචරං. යං තස්ස ගොචරං, තං තස්ස ආරම්මණං පජානාතීති පුග්ගලො. පජානනා පඤ්ඤා. සමන්ති ආරම්මණස්ස උපට්ඨානං සමං, චිත්තස්ස අවික්ඛෙපො සමං, චිත්තස්ස අධිට්ඨානං සමං, චිත්තස්ස වොදානං සමං. අත්ථොති අනවජ්ජට්ඨො නික්කිලෙසට්ඨො වොදානට්ඨො පරමට්ඨො. පටිවිජ්ඣතීති ආරම්මණස්ස උපට්ඨානට්ඨං පටිවිජ්ඣති, චිත්තස්ස අවික්ඛෙපට්ඨං පටිවිජ්ඣති, චිත්තස්ස අධිට්ඨානට්ඨං පටිවිජ්ඣති, චිත්තස්ස වොදානට්ඨං පටිවිජ්ඣති. තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về câu ‘và biết rõ hành xứ’: Cái gì là đối tượng của vị ấy, cái ấy là hành xứ của vị ấy. Cái gì là hành xứ của vị ấy, cái ấy là đối tượng của vị ấy. Về câu ‘biết rõ’: (chủ thể là) người. Sự biết rõ là tuệ. Về từ ‘an tịnh’ (sama): Sự hiện khởi của đối tượng là an tịnh, sự không tán loạn của tâm là an tịnh, sự quyết định của tâm là an tịnh, sự trong sạch của tâm là an tịnh. Về từ ‘ý nghĩa’ (attha): là ý nghĩa không có tội lỗi, ý nghĩa không có phiền não, ý nghĩa trong sạch, ý nghĩa tối thượng. Về câu ‘thông suốt’: vị ấy thông suốt ý nghĩa của sự hiện khởi của đối tượng, thông suốt ý nghĩa của sự không tán loạn của tâm, thông suốt ý nghĩa của sự quyết định của tâm, thông suốt ý nghĩa của sự trong sạch của tâm. Do đó được nói là: ‘và thông suốt ý nghĩa của sự an tịnh’.

169. කථං රස්සං අස්සසන්තො ‘‘රස්සං අස්සසාමී’’ති පජානාති, රස්සං පස්සසන්තො ‘‘රස්සං පස්සසාමී’’ති පජානාති? රස්සං අස්සාසං ඉත්තරසඞ්ඛාතෙ අස්සසති, රස්සං පස්සාසං ඉත්තරසඞ්ඛාතෙ පස්සසති, රස්සං අස්සාසපස්සාසං ඉත්තරසඞ්ඛාතෙ අස්සසතිපි පස්සසතිපි. රස්සං අස්සාසපස්සාසං ඉත්තරසඞ්ඛාතෙ අස්සසතොපි පස්සසතොපි ඡන්දො උප්පජ්ජති. ඡන්දවසෙන තතො සුඛුමතරං රස්සං අස්සාසං ඉත්තරසඞ්ඛාතෙ අස්සසති. ඡන්දවසෙන තතො සුඛුමතරං රස්සං පස්සාසං ඉත්තරසඞ්ඛාතෙ පස්සසති. ඡන්දවසෙන තතො සුඛුමතරං රස්සං අස්සාසපස්සාසං ඉත්තරසඞ්ඛාතෙ අස්සසතිපි පස්සසතිපි. ඡන්දවසෙන තතො සුඛුමතරං රස්සං අස්සාසපස්සාසං ඉත්තරසඞ්ඛාතෙ අස්සසතොපි පස්සසතොපි පාමොජ්ජං උප්පජ්ජති. පාමොජ්ජවසෙන තතො සුඛුමතරං රස්සං අස්සාසං ඉත්තරසඞ්ඛාතෙ අස්සසති, පාමොජ්ජවසෙන තතො සුඛුමතරං රස්සං පස්සාසං ඉත්තරසඞ්ඛාතෙ පස්සසති, පාමොජ්ජවසෙන තතො සුඛුමතරං රස්සං අස්සාසපස්සාසං ඉත්තරසඞ්ඛාතෙ අස්සසතිපි පස්සසතිපි. පාමොජ්ජවසෙන තතො සුඛුමතරං රස්සං අස්සාසපස්සාසං ඉත්තරසඞ්ඛාතෙ අස්සසතොපි පස්සසතොපි රස්සා අස්සාසපස්සාසා චිත්තං විවත්තති, උපෙක්ඛා සණ්ඨාති. ඉමෙහි නවහාකාරෙහි රස්සා අස්සාසපස්සාසා [Pg.181] කායො උපට්ඨානං සති අනුපස්සනා ඤාණං. කායො උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං කායං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘කායෙ කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

169. Làm thế nào khi thở ra ngắn, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở ra ngắn’, khi hít vào ngắn, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi hít vào ngắn’? Vị ấy thở ra hơi thở ngắn trong khoảng thời gian ngắn, vị ấy hít vào hơi thở ngắn trong khoảng thời gian ngắn, vị ấy vừa thở ra vừa hít vào hơi thở ngắn trong khoảng thời gian ngắn. Đối với người vừa thở ra vừa hít vào hơi thở ngắn trong khoảng thời gian ngắn, dục sanh khởi. Do năng lực của dục, vị ấy thở ra hơi thở ngắn vi tế hơn trong khoảng thời gian ngắn. Do năng lực của dục, vị ấy hít vào hơi thở ngắn vi tế hơn trong khoảng thời gian ngắn. Do năng lực của dục, vị ấy vừa thở ra vừa hít vào hơi thở ngắn vi tế hơn trong khoảng thời gian ngắn. Đối với người vừa thở ra vừa hít vào hơi thở ngắn vi tế hơn trong khoảng thời gian ngắn, hân hoan sanh khởi. Do năng lực của hân hoan, vị ấy thở ra hơi thở ngắn vi tế hơn trong khoảng thời gian ngắn, do năng lực của hân hoan, vị ấy hít vào hơi thở ngắn vi tế hơn trong khoảng thời gian ngắn, do năng lực của hân hoan, vị ấy vừa thở ra vừa hít vào hơi thở ngắn vi tế hơn trong khoảng thời gian ngắn. Do năng lực của hân hoan, đối với người vừa thở ra vừa hít vào hơi thở ngắn vi tế hơn trong khoảng thời gian ngắn, tâm xoay khỏi các hơi thở ra vào ngắn, và xả được an lập. Do chín phương diện này, các hơi thở ra vào ngắn là thân; sự an trú là niệm; sự tùy quán là trí. Thân là sự an trú, không phải là niệm; niệm vừa là sự an trú, vừa là niệm. Với niệm ấy, với trí ấy, vị ấy tùy quán thân ấy. Do đó được gọi là – ‘sự tu tập niệm xứ tùy quán thân trên thân’.

අනුපස්සතීති කථං තං කායං අනුපස්සති…පෙ… එවං තං කායං අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. රස්සං අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො විදිතා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති…පෙ… රස්සං අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති…පෙ… තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về ‘tùy quán’: Làm thế nào vị ấy tùy quán thân ấy? …v.v… Như vậy, vị ấy tùy quán thân ấy. Về ‘tu tập’: Có bốn sự tu tập …v.v… Tu tập có nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại. Đối với người tuệ tri sự nhất tâm, không phân tán của tâm nhờ vào hơi thở ra vào ngắn, các cảm thọ được biết rõ sanh khởi …v.v… người tuệ tri sự nhất tâm, không phân tán của tâm nhờ vào hơi thở ra vào ngắn, hợp nhất các căn …v.v… Do đó được gọi là – ‘và thông đạt được sự thành tựu’.

170. කථං ‘‘සබ්බකායපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘සබ්බකායපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? කායොති ද්වෙ කායා – නාමකායො ච රූපකායො ච. කතමො නාමකායො? වෙදනා, සඤ්ඤා, චෙතනා, ඵස්සො, මනසිකාරො, නාමඤ්ච නාමකායො ච, යෙ ච වුච්චන්ති චිත්තසඞ්ඛාරා – අයං නාමකායො. කතමො රූපකායො? චත්තාරො ච මහාභූතා, චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදායරූපං, අස්සාසො ච පස්සාසො ච, නිමිත්තඤ්ච උපනිබන්ධනා, යෙ ච වුච්චන්ති කායසඞ්ඛාරා – අයං රූපකායො.

170. Làm thế nào vị ấy thực tập: ‘Cảm nhận toàn thân, tôi sẽ thở ra’, và thực tập: ‘Cảm nhận toàn thân, tôi sẽ hít vào’? Về ‘thân’: Có hai thân – danh thân và sắc thân. Thế nào là danh thân? Thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý, danh và danh thân, và những gì được gọi là các tâm hành – đây là danh thân. Thế nào là sắc thân? Bốn đại chủng, và sắc y sinh từ bốn đại chủng, hơi thở ra và hơi thở vào, và tướng được ràng buộc, và những gì được gọi là các thân hành – đây là sắc thân.

කථං තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති? දීඝං අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති. දීඝං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති. රස්සං අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති. රස්සං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති.

Làm thế nào các thân ấy được thông suốt? Đối với người tuệ tri sự nhất tâm, không phân tán của tâm nhờ vào hơi thở ra dài, niệm được an trú. Với niệm ấy, với trí ấy, các thân ấy được thông suốt. Đối với người tuệ tri sự nhất tâm, không phân tán của tâm nhờ vào hơi thở vào dài, niệm được an trú. Với niệm ấy, với trí ấy, các thân ấy được thông suốt. Đối với người tuệ tri sự nhất tâm, không phân tán của tâm nhờ vào hơi thở ra ngắn, niệm được an trú. Với niệm ấy, với trí ấy, các thân ấy được thông suốt. Đối với người tuệ tri sự nhất tâm, không phân tán của tâm nhờ vào hơi thở vào ngắn, niệm được an trú. Với niệm ấy, với trí ấy, các thân ấy được thông suốt.

ආවජ්ජතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, පජානතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, පස්සතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, පච්චවෙක්ඛතො [Pg.182] තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, චිත්තං අධිට්ඨහතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, සද්ධාය අධිමුච්චතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, වීරියං පග්ගණ්හතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, සතිං උපට්ඨාපයතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, චිත්තං සමාදහතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, පඤ්ඤාය පජානතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, පහාතබ්බං පජහතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, භාවෙතබ්බං භාවයතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති, සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොතො තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති. එවං තෙ කායා පටිවිදිතා හොන්ති. සබ්බකායපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසා කායො උපට්ඨානං සති අනුපස්සනා ඤාණං. කායො උපට්ඨානං, නො සති. සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං කායං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘කායෙ කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

Đối với người hướng tâm, các thân ấy được thông suốt; đối với người tuệ tri, các thân ấy được thông suốt; đối với người thấy, các thân ấy được thông suốt; đối với người phản khán, các thân ấy được thông suốt; đối với người quyết định tâm, các thân ấy được thông suốt; đối với người có tín giải, các thân ấy được thông suốt; đối với người nỗ lực tinh tấn, các thân ấy được thông suốt; đối với người an trú niệm, các thân ấy được thông suốt; đối với người định tâm, các thân ấy được thông suốt; đối với người tuệ tri bằng trí tuệ, các thân ấy được thông suốt; đối với người thắng tri điều cần thắng tri, các thân ấy được thông suốt; đối với người liễu tri điều cần liễu tri, các thân ấy được thông suốt; đối với người đoạn tận điều cần đoạn tận, các thân ấy được thông suốt; đối với người tu tập điều cần tu tập, các thân ấy được thông suốt; đối với người chứng ngộ điều cần chứng ngộ, các thân ấy được thông suốt. Như vậy, các thân ấy được thông suốt. Cảm nhận toàn thân, hơi thở ra vào là thân; sự an trú là niệm; sự tùy quán là trí. Thân là sự an trú, không phải là niệm. Niệm vừa là sự an trú, vừa là niệm. Với niệm ấy, với trí ấy, vị ấy tùy quán thân ấy. Do đó được gọi là – ‘sự tu tập niệm xứ tùy quán thân trên thân’.

අනුපස්සතීති කථං තං කායං අනුපස්සති…පෙ… එවං තං කායං අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා.

Về ‘tùy quán’: Làm thế nào vị ấy tùy quán thân ấy? …v.v… Như vậy, vị ấy tùy quán thân ấy. Về ‘tu tập’: Có bốn sự tu tập …v.v… Tu tập có nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại.

සබ්බකායපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි, අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධි, දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධි. යො තත්ථ සංවරට්ඨො, අයං අධිසීලසික්ඛා. යො තත්ථ අවික්ඛෙපට්ඨො, අයං අධිචිත්තසික්ඛා. යො තත්ථ දස්සනට්ඨො, අයං අධිපඤ්ඤාසික්ඛා. ඉමා තිස්සො සික්ඛායො ආවජ්ජන්තො සික්ඛති, ජානන්තො සික්ඛති, පස්සන්තො සික්ඛති, පච්චවෙක්ඛන්තො සික්ඛති, චිත්තං අධිට්ඨහන්තො සික්ඛති, සද්ධාය අධිමුච්චන්තො සික්ඛති, වීරියං පග්ගණ්හන්තො සික්ඛති, සතිං උපට්ඨපෙන්තො සික්ඛති, චිත්තං සමාදහන්තො සික්ඛති, පඤ්ඤාය පජානන්තො සික්ඛති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො සික්ඛති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො සික්ඛති, පහාතබ්බං පජහන්තො සික්ඛති, භාවෙතබ්බං භාවෙන්තො සික්ඛති, සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොන්තො සික්ඛති.

Vị ấy cảm nhận toàn thân hơi thở, do ý nghĩa phòng hộ các hơi thở vô ra nên là giới thanh tịnh, do ý nghĩa không tán loạn nên là tâm thanh tịnh, do ý nghĩa thấy rõ nên là kiến thanh tịnh. Ở đây, ý nghĩa phòng hộ nào, đây là tăng thượng giới học. Ở đây, ý nghĩa không tán loạn nào, đây là tăng thượng tâm học. Ở đây, ý nghĩa thấy rõ nào, đây là tăng thượng tuệ học. Vị ấy thực hành trong khi hướng tâm đến ba pháp học này, thực hành trong khi biết, thực hành trong khi thấy, thực hành trong khi quán xét, thực hành trong khi quyết định tâm, thực hành trong khi tin tưởng với đức tin, thực hành trong khi nỗ lực tinh tấn, thực hành trong khi an lập niệm, thực hành trong khi định tĩnh tâm, thực hành trong khi biết rõ bằng trí tuệ, thực hành trong khi thắng tri điều cần thắng tri, thực hành trong khi liễu tri điều cần liễu tri, thực hành trong khi đoạn tận điều cần đoạn tận, thực hành trong khi tu tập điều cần tu tập, thực hành trong khi chứng ngộ điều cần chứng ngộ.

සබ්බකායපටිසංවෙදී [Pg.183] අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො විදිතා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති…පෙ… සබ්බකායපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති…පෙ… තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Đối với vị đang biết rõ sự nhất tâm, sự không tán loạn của tâm do năng lực của hơi thở vô ra trong khi cảm nhận toàn thân hơi thở, các cảm thọ khởi lên một cách rõ ràng... cho đến... Vị đang biết rõ sự nhất tâm, sự không tán loạn của tâm do năng lực của hơi thở vô ra trong khi cảm nhận toàn thân hơi thở, vị ấy làm cho các căn hòa hợp... cho đến... Do đó, được nói là: 'Và vị ấy thâm nhập vào sự vắng lặng'.

171. කථං ‘‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? කතමො කායසඞ්ඛාරො? දීඝං අස්සාසා කායිකා. එතෙ ධම්මා කායපටිබද්ධා කායසඞ්ඛාරා. තෙ කායසඞ්ඛාරෙ පස්සම්භෙන්තො නිරොධෙන්තො වූපසමෙන්තො සික්ඛති. දීඝං පස්සාසා කායිකා. එතෙ ධම්මා කායපටිබද්ධා කායසඞ්ඛාරා. තෙ කායසඞ්ඛාරෙ පස්සම්භෙන්තො නිරොධෙන්තො වූපසමෙන්තො සික්ඛති. රස්සං අස්සාසා රස්සං පස්සාසා. සබ්බකායපටිසංවෙදී අස්සාසා සබ්බකායපටිසංවෙදී පස්සාසා කායිකා. එතෙ ධම්මා කායපටිබද්ධා කායසඞ්ඛාරා. තෙ කායසඞ්ඛාරෙ පස්සම්භෙන්තො නිරොධෙන්තො වූපසමෙන්තො සික්ඛති.

171. Làm thế nào vị ấy thực hành: 'Ta sẽ thở ra, làm an tịnh thân hành', và thực hành: 'Ta sẽ hít vào, làm an tịnh thân hành'? Thân hành là gì? Các hơi thở ra dài thuộc về thân. Các pháp này liên quan đến thân nên là thân hành. Vị ấy thực hành trong khi làm cho an tịnh, làm cho chấm dứt, làm cho vắng lặng các thân hành ấy. Các hơi thở vào dài thuộc về thân. Các pháp này liên quan đến thân nên là thân hành. Vị ấy thực hành trong khi làm cho an tịnh, làm cho chấm dứt, làm cho vắng lặng các thân hành ấy. Các hơi thở ra ngắn, các hơi thở vào ngắn. Các hơi thở ra trong khi cảm nhận toàn thân, các hơi thở vào trong khi cảm nhận toàn thân, (tất cả) đều thuộc về thân. Các pháp này liên quan đến thân nên là thân hành. Vị ấy thực hành trong khi làm cho an tịnh, làm cho chấm dứt, làm cho vắng lặng các thân hành ấy.

යථාරූපෙහි කායසඞ්ඛාරෙහි යා කායස්ස ආනමනා විනමනා සන්නමනා පණමනා ඉඤ්ජනා ඵන්දනා චලනා පකම්පනා – පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමීති සික්ඛති, පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. යථාරූපෙහි කායසඞ්ඛාරෙහි යා කායස්ස න ආනමනා න විනමනා න සන්නමනා න පණමනා අනිඤ්ජනා අඵන්දනා අචලනා අකම්පනා සන්තං සුඛුමං පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමීති සික්ඛති, පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමීති සික්ඛති.

Với những loại thân hành nào mà có sự cúi tới, nghiêng qua, co lại, ngả ra, sự rung, sự lay, sự động, sự chuyển của thân – vị ấy thực hành: 'Ta sẽ thở ra, làm an tịnh thân hành', và thực hành: 'Ta sẽ hít vào, làm an tịnh thân hành'. Với những loại thân hành nào mà không có sự cúi tới, không nghiêng qua, không co lại, không ngả ra, không rung, không lay, không động, không chuyển của thân, (tức là) thân hành tĩnh lặng, vi tế – vị ấy thực hành: 'Ta sẽ thở ra, làm an tịnh thân hành', và thực hành: 'Ta sẽ hít vào, làm an tịnh thân hành'.

ඉති කිර ‘‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. එවං සන්තෙ වාතූපලද්ධියා ච පභාවනා න හොති, අස්සාසපස්සාසානඤ්ච පභාවනා න හොති, ආනාපානස්සතියා ච පභාවනා න හොති, ආනාපානස්සතිසමාධිස්ස ච පභාවනා න හොති; න ච නං තං සමාපත්තිං පණ්ඩිතා සමාපජ්ජන්තිපි වුට්ඨහන්තිපි.

Như vậy, người ta thực hành: 'Ta sẽ thở ra, làm an tịnh thân hành', và thực hành: 'Ta sẽ hít vào, làm an tịnh thân hành'. Khi như vậy, sự tu tập về việc chứng đắc gió không xảy ra, sự tu tập về hơi thở vô ra không xảy ra, sự tu tập về niệm hơi thở không xảy ra, và sự tu tập về định niệm hơi thở không xảy ra; và các bậc hiền trí cũng không nhập và không xuất định ấy.

ඉති කිර ‘‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. එවං සන්තෙ වාතූපලද්ධියා ච පභාවනා හොති, අස්සාසපස්සාසානඤ්ච පභාවනා හොති, ආනාපානස්සතියා ච පභාවනා හොති. ආනාපානස්සතිසමාධිස්ස [Pg.184] ච පභාවනා හොති; තඤ්ච නං සමාපත්තිං පණ්ඩිතා සමාපජ්ජන්තිපි වුට්ඨහන්තිපි. යථා කථං විය? සෙය්‍යථාපි කංසෙ ආකොටිතෙ පඨමං ඔළාරිකා සද්දා පවත්තන්ති. ඔළාරිකානං සද්දානං නිමිත්තං සුග්ගහිතත්තා සුමනසිකතත්තා සූපධාරිතත්තා නිරුද්ධෙපි ඔළාරිකෙ සද්දෙ, අථ පච්ඡා සුඛුමකා සද්දා පවත්තන්ති. සුඛුමකානං සද්දානං නිමිත්තං සුග්ගහිතත්තා සුමනසිකතත්තා සූපධාරිතත්තා නිරුද්ධෙපි සුඛුමකෙ සද්දෙ, අථ පච්ඡා සුඛුමසද්දනිමිත්තාරම්මණතාපි චිත්තං පවත්තති. එවමෙවං පඨමං ඔළාරිකා අස්සාසපස්සාසා පවත්තන්ති; ඔළාරිකානං අස්සාසපස්සාසානං නිමිත්තං සුග්ගහිතත්තා සුමනසිකතත්තා සූපධාරිතත්තා නිරුද්ධෙපි ඔළාරිකෙ අස්සාසපස්සාසෙ, අථ පච්ඡා සුඛුමකා අස්සාසපස්සාසා පවත්තන්ති. සුඛුමකානං අස්සාසපස්සාසානං නිමිත්තං සුග්ගහිතත්තා සුමනසිකතත්තා සූපධාරිතත්තා නිරුද්ධෙපි සුඛුමකෙ අස්සාසපස්සාසෙ, අථ පච්ඡා සුඛුමකඅස්සාසපස්සාසානං නිමිත්තාරම්මණතාපි චිත්තං න වික්ඛෙපං ගච්ඡති.

Như vậy, người ta thực hành: 'Ta sẽ thở ra, làm an tịnh thân hành', và thực hành: 'Ta sẽ hít vào, làm an tịnh thân hành'. Khi như vậy, sự tu tập về việc chứng đắc gió xảy ra, sự tu tập về hơi thở vô ra xảy ra, sự tu tập về niệm hơi thở xảy ra, và sự tu tập về định niệm hơi thở xảy ra; và các bậc hiền trí cũng nhập và xuất định ấy. Giống như thế nào? Ví như khi một cái chiêng được đánh, lúc đầu những âm thanh thô phát sinh. Do đã nắm giữ tốt, tác ý tốt, ghi nhận tốt tướng của những âm thanh thô, nên ngay cả khi âm thanh thô đã chấm dứt, sau đó những âm thanh vi tế phát sinh. Do đã nắm giữ tốt, tác ý tốt, ghi nhận tốt tướng của những âm thanh vi tế, nên ngay cả khi âm thanh vi tế đã chấm dứt, sau đó tâm vẫn duy trì với đối tượng là tướng của âm thanh vi tế. Cũng vậy, lúc đầu những hơi thở vô ra thô phát sinh; do đã nắm giữ tốt, tác ý tốt, ghi nhận tốt tướng của những hơi thở vô ra thô, nên ngay cả khi hơi thở vô ra thô đã chấm dứt, sau đó những hơi thở vô ra vi tế phát sinh. Do đã nắm giữ tốt, tác ý tốt, ghi nhận tốt tướng của những hơi thở vô ra vi tế, nên ngay cả khi hơi thở vô ra vi tế đã chấm dứt, sau đó tâm cũng không đi đến tán loạn với đối tượng là tướng của hơi thở vô ra vi tế.

එවං සන්තෙ වාතූපලද්ධියා ච පභාවනා හොති, අස්සාසපස්සාසානඤ්ච පභාවනා හොති, ආනාපානස්සතියා ච පභාවනා හොති, ආනාපානස්සතිසමාධිස්ස ච පභාවනා හොති; තඤ්ච නං සමාපත්තිං පණ්ඩිතා සමාපජ්ජන්තිපි වුට්ඨහන්තිපි. පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සාසපස්සාසා කායො උපට්ඨානං සති අනුපස්සනා ඤාණං. කායො උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං කායං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘කායෙ කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

Khi như vậy, sự tu tập về việc chứng đắc gió xảy ra, sự tu tập về hơi thở vô ra xảy ra, sự tu tập về niệm hơi thở xảy ra, và sự tu tập về định niệm hơi thở xảy ra; và các bậc hiền trí cũng nhập và xuất định ấy. (Trong đề mục) 'làm an tịnh thân hành', hơi thở vô ra là thân, sự an lập là niệm, sự tùy quán là trí. Thân là đối tượng an lập, không phải là niệm; niệm vừa là sự an lập, vừa là niệm. Với niệm ấy, với trí ấy, vị ấy tùy quán thân ấy. Do đó, được gọi là 'sự tu tập niệm xứ tùy quán thân trên thân'.

අනුපස්සතීති කථං තං කායං අනුපස්සති…පෙ… එවං තං කායං අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං, අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි, අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධි, දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධි. යො තත්ථ සංවරට්ඨො, අයං අධිසීලසික්ඛා; යො තත්ථ අවික්ඛෙපට්ඨො, අයං අධිචිත්තසික්ඛා; යො තත්ථ දස්සනට්ඨො අයං අධිපඤ්ඤාසික්ඛා. ඉමා තිස්සො සික්ඛායො ආවජ්ජන්තො සික්ඛති…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොන්තො සික්ඛති, පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො විදිතා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති…පෙ… පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානන්තො [Pg.185] ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති…පෙ… තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về 'anupassati' (tùy quán), vị ấy tùy quán thân ấy như thế nào? ... (vân vân) ... Vị ấy tùy quán thân ấy như vậy. Về 'bhāvanā' (sự tu tập), có bốn sự tu tập ... (vân vân) ... Với ý nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại, được gọi là tu tập. Làm an tịnh thân hành, với ý nghĩa là phòng hộ hơi thở vô và hơi thở ra, được gọi là giới thanh tịnh; với ý nghĩa là không phân tán, được gọi là tâm thanh tịnh; với ý nghĩa là thấy, được gọi là kiến thanh tịnh. Ở đây, ý nghĩa phòng hộ nào, đây là tăng thượng giới học; ở đây, ý nghĩa không phân tán nào, đây là tăng thượng tâm học; ở đây, ý nghĩa thấy nào, đây là tăng thượng tuệ học. Vị ấy học tập trong khi hướng tâm đến ba học xứ này ... (vân vân) ... Vị ấy học tập trong khi chứng ngộ điều cần được chứng ngộ. Làm an tịnh thân hành, đối với người biết được sự nhất tâm, không phân tán của tâm thông qua hơi thở vô và hơi thở ra, các cảm thọ được biết rõ sanh khởi ... (vân vân) ... Làm an tịnh thân hành, người biết được sự nhất tâm, không phân tán của tâm thông qua hơi thở vô và hơi thở ra, hợp nhất các căn ... (vân vân) ... Do đó, được nói là: 'Vị ấy thông suốt cả chỉ và quán'.

අට්ඨ අනුපස්සනාඤාණානි, අට්ඨ ච උපට්ඨානානුස්සතියො, චත්තාරි සුත්තන්තිකවත්ථූනි කායෙ කායානුපස්සනාය.

Có tám tuệ tùy quán, tám tùy niệm về sự an trú, và bốn đề mục thuộc Kinh điển trong pháp tùy quán thân trên thân.

භාණවාරො.

Dứt phẩm tụng đọc.

දුතියචතුක්කනිද්දෙසො

Phần giải thích về bộ bốn thứ hai.

172. කථං ‘‘පීතිපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති ‘‘පීතිපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? කතමා පීති? දීඝං අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො උප්පජ්ජති පීති පාමොජ්ජං. යා පීති පාමොජ්ජං ආමොදනා පමොදනා හාසො පහාසො විත්ති ඔදග්‍යං අත්තමනතා. චිත්තස්ස දීඝං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො උප්පජ්ජති පීති පාමොජ්ජං…පෙ… රස්සං අස්සාසවසෙන, රස්සං පස්සාසවසෙන, සබ්බකායපටිසංවෙදී අස්සාසවසෙන, සබ්බකායපටිසංවෙදී පස්සාසවසෙන, පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සාසවසෙන, පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො උප්පජ්ජති පීති පාමොජ්ජං. යා පීති පාමොජ්ජං ආමොදනා පමොදනා හාසො පහාසො විත්ති ඔදග්‍යං අත්තමනතා චිත්තස්ස – අයං පීති.

172. Vị ấy học tập 'tôi sẽ thở vô, cảm nhận hỷ' như thế nào? Vị ấy học tập 'tôi sẽ thở ra, cảm nhận hỷ' như thế nào? Hỷ là gì? Đối với người biết được sự nhất tâm, không phân tán của tâm thông qua hơi thở vô dài, hỷ và hân hoan sanh khởi. Bất cứ điều gì là hỷ, hân hoan, sự vui mừng, sự mừng rỡ, sự vui vẻ, sự hớn hở, sự thích thú, sự phấn chấn, sự hài lòng của tâm. Đối với người biết được sự nhất tâm, không phân tán của tâm thông qua hơi thở ra dài, hỷ và hân hoan sanh khởi... (vân vân)... thông qua hơi thở vô ngắn, thông qua hơi thở ra ngắn, cảm nhận toàn thân thông qua hơi thở vô, cảm nhận toàn thân thông qua hơi thở ra, làm an tịnh thân hành thông qua hơi thở vô, làm an tịnh thân hành thông qua hơi thở ra, đối với người biết được sự nhất tâm, không phân tán của tâm, hỷ và hân hoan sanh khởi. Bất cứ điều gì là hỷ, hân hoan, sự vui mừng, sự mừng rỡ, sự vui vẻ, sự hớn hở, sự thích thú, sự phấn chấn, sự hài lòng của tâm – đây là hỷ.

කථං සා පීති පටිවිදිතා හොති? දීඝං අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන සා පීති පටිවිදිතා හොති. දීඝං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන සා පීති පටිවිදිතා හොති. රස්සං අස්සාසවසෙන…පෙ… රස්සං පස්සාසවසෙන… සබ්බකායපටිසංවෙදී අස්සාසවසෙන… සබ්බකායපටිසංවෙදී පස්සාසවසෙන… පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සාසවසෙන… පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන සා පීති පටිවිදිතා හොති. ආවජ්ජතො සා පීති පටිවිදිතා හොති, ජානතො…පෙ… පස්සතො… පච්චවෙක්ඛතො… චිත්තං අධිට්ඨහතො… සද්ධාය [Pg.186] අධිමුච්චතො… වීරියං පග්ගණ්හතො… සතිං උපට්ඨාපයතො… චිත්තං සමාදහතො… පඤ්ඤාය පජානතො… අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානතො… පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානතො… පහාතබ්බං පජහතො… භාවෙතබ්බං භාවයතො… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොතො සා පීති පටිවිදිතා හොති. එවං සා පීති පටිවිදිතා හොති.

Hỷ ấy được biết rõ như thế nào? Đối với người biết được sự nhất tâm, không phân tán của tâm thông qua hơi thở vô và hơi thở ra, niệm được an trú. Do niệm ấy, do trí ấy, hỷ ấy được biết rõ. Đối với người biết được sự nhất tâm, không phân tán của tâm thông qua hơi thở ra dài, niệm được an trú. Do niệm ấy, do trí ấy, hỷ ấy được biết rõ. Thông qua hơi thở vô ngắn... (vân vân)... thông qua hơi thở ra ngắn... cảm nhận toàn thân thông qua hơi thở vô... cảm nhận toàn thân thông qua hơi thở ra... làm an tịnh thân hành thông qua hơi thở vô... làm an tịnh thân hành thông qua hơi thở ra, đối với người biết được sự nhất tâm, không phân tán của tâm, niệm được an trú. Do niệm ấy, do trí ấy, hỷ ấy được biết rõ. Đối với người hướng tâm, hỷ ấy được biết rõ; đối với người biết... (vân vân)... thấy... xem xét lại... quyết định tâm... có lòng tin vững chắc... nỗ lực tinh tấn... an trú niệm... định tâm... biết rõ bằng trí tuệ... thắng tri điều cần thắng tri... liễu tri điều cần liễu tri... từ bỏ điều cần từ bỏ... tu tập điều cần tu tập... chứng ngộ điều cần chứng ngộ, hỷ ấy được biết rõ. Hỷ ấy được biết rõ như vậy.

පීතිපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසවසෙන වෙදනා උපට්ඨානං සති අනුපස්සනා ඤාණං. වෙදනා උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං වෙදනං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘වෙදනාසු වෙදනානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

Cảm nhận hỷ thông qua hơi thở vô và hơi thở ra: thọ là sự an trú (upaṭṭhāna); niệm là sự tùy quán (anupassanā); (sự tùy quán) là trí (ñāṇa). Thọ là sự an trú, không phải là niệm. Niệm vừa là sự an trú, vừa là niệm. Vị ấy tùy quán thọ ấy bằng niệm ấy, bằng trí ấy. Do đó, được gọi là 'sự tu tập niệm xứ tùy quán thọ trên các thọ'.

අනුපස්සතීති කථං තං වෙදනං අනුපස්සති? අනිච්චතො අනුපස්සති…පෙ… එවං තං වෙදනං අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. පීතිපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි…පෙ… පීතිපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො…පෙ… පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về 'anupassati' (tùy quán), vị ấy tùy quán thọ ấy như thế nào? Vị ấy tùy quán theo phương diện vô thường... (vân vân)... Vị ấy tùy quán thọ ấy như vậy. Về 'bhāvanā' (sự tu tập), có bốn sự tu tập... (vân vân)... Với ý nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại, được gọi là tu tập. Cảm nhận hỷ, với ý nghĩa là phòng hộ hơi thở vô và hơi thở ra, được gọi là giới thanh tịnh... (vân vân)... Cảm nhận hỷ, đối với người biết được sự nhất tâm, không phân tán của tâm thông qua hơi thở vô và hơi thở ra... (vân vân)... người biết (như vậy) hợp nhất các căn. Do đó, được nói là: 'Vị ấy thông suốt cả chỉ và quán'.

173. කථං ‘‘සුඛපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘සුඛපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? සුඛන්ති ද්වෙ සුඛානි – කායිකඤ්ච සුඛං, චෙතසිකඤ්ච සුඛං. කතමං කායිකං සුඛං? යං කායිකං සාතං කායිකං සුඛං, කායසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං, කායසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං කායිකං සුඛං. කතමං චෙතසිකං සුඛං? යං චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං, චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං, චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං චෙතසිකං සුඛං.

173. Vị ấy học tập 'tôi sẽ thở vô, cảm nhận lạc' như thế nào? Vị ấy học tập 'tôi sẽ thở ra, cảm nhận lạc' như thế nào? Về 'lạc', có hai loại lạc: thân lạc và tâm lạc. Thân lạc là gì? Bất cứ điều gì là sự dễ chịu thuộc thân, lạc thuộc thân, sự cảm nhận lạc dễ chịu sanh từ thân xúc, thọ lạc dễ chịu sanh từ thân xúc – đây là thân lạc. Tâm lạc là gì? Bất cứ điều gì là sự dễ chịu thuộc tâm, lạc thuộc tâm, sự cảm nhận lạc dễ chịu sanh từ tâm xúc, thọ lạc dễ chịu sanh từ tâm xúc – đây là tâm lạc.

කථං තෙ සුඛා පටිවිදිතා හොන්ති? දීඝං අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තෙ සුඛා පටිවිදිතා හොන්ති. දීඝං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තෙ සුඛා පටිවිදිතා හොන්ති…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොතො තෙ සුඛා පටිවිදිතා හොන්ති. එවං තෙ සුඛා පටිවිදිතා හොන්ති. සුඛපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසවසෙන වෙදනා උපට්ඨානං සති අනුපස්සනා ඤාණං. වෙදනා උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති [Pg.187] ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං වෙදනං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘වෙදනාසු වෙදනානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

Làm thế nào các lạc thọ ấy được thông suốt? Đối với vị đang biết được trạng thái nhất tâm, không phân tán của tâm do năng lực của hơi thở ra dài, niệm được an trú. Do niệm ấy, do trí ấy, các lạc thọ ấy được thông suốt. Đối với vị đang biết được trạng thái nhất tâm, không phân tán của tâm do năng lực của hơi thở vào dài, niệm được an trú. Do niệm ấy, do trí ấy, các lạc thọ ấy được thông suốt... (vân vân)... Đối với vị đang thực chứng điều cần được thực chứng, các lạc thọ ấy được thông suốt. Như vậy, các lạc thọ ấy được thông suốt. Vị cảm nhận lạc thọ, do năng lực của hơi thở ra vào, thọ là sự an trú, niệm là sự tùy quán, trí là tuệ. Thọ là sự an trú, không phải là niệm; niệm vừa là sự an trú, vừa là niệm. Do niệm ấy, do trí ấy, vị ấy tùy quán thọ ấy. Do đó, được gọi là: ‘sự tu tập niệm xứ tùy quán thọ trong các thọ’.

අනුපස්සතීති කථං තං වෙදනං අනුපස්සති. අනිච්චතො අනුපස්සති…පෙ… එවං තං වෙදනං අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. සුඛපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි…පෙ… සුඛපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො…පෙ… පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về từ ‘tùy quán’, vị ấy tùy quán thọ ấy như thế nào? Vị ấy tùy quán là vô thường... (vân vân)... như vậy vị ấy tùy quán thọ ấy. Về từ ‘tu tập’, có bốn sự tu tập... (vân vân)... sự tu tập có ý nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại. Vị cảm nhận lạc thọ, do ý nghĩa thu thúc đối với các hơi thở ra vào, là giới thanh tịnh... (vân vân)... Vị cảm nhận lạc thọ, do năng lực của hơi thở ra vào, đối với vị đang biết được trạng thái nhất tâm, không phân tán của tâm... (vân vân)... vị đang biết đã làm cho các quyền được hòa hợp. Do đó, được gọi là: ‘và đã thông suốt được điều có thể thành tựu’.

174. කථං ‘‘චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? කතමො චිත්තසඞ්ඛාරො? දීඝං අස්සාසවසෙන සඤ්ඤා ච වෙදනා ච චෙතසිකා – එතෙ ධම්මා චිත්තපටිබද්ධා චිත්තසඞ්ඛාරා. දීඝං පස්සාසවසෙන සඤ්ඤා ච වෙදනා ච චෙතසිකා – එතෙ ධම්මා චිත්තපටිබද්ධා චිත්තසඞ්ඛාරා…පෙ… සුඛපටිසංවෙදී අස්සාසවසෙන… සුඛපටිසංවෙදී පස්සාසවසෙන සඤ්ඤා ච වෙදනා ච චෙතසිකා – එතෙ ධම්මා චිත්තපටිබද්ධා චිත්තසඞ්ඛාරා – අයං චිත්තසඞ්ඛාරො.

174. Vị ấy học tập: ‘Tôi sẽ thở ra, cảm nhận tâm hành’ như thế nào? Vị ấy học tập: ‘Tôi sẽ thở vào, cảm nhận tâm hành’ như thế nào? Tâm hành là gì? Do năng lực của hơi thở ra dài, tưởng và thọ là các tâm sở – những pháp này liên hệ đến tâm là các tâm hành. Do năng lực của hơi thở vào dài, tưởng và thọ là các tâm sở – những pháp này liên hệ đến tâm là các tâm hành... (vân vân)... Vị cảm nhận lạc thọ do năng lực của hơi thở ra... vị cảm nhận lạc thọ do năng lực của hơi thở vào, tưởng và thọ là các tâm sở – những pháp này liên hệ đến tâm là các tâm hành – đây là tâm hành.

කථං තෙ චිත්තසඞ්ඛාරා පටිවිදිතා හොන්ති? දීඝං අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තෙ චිත්තසඞ්ඛාරා පටිවිදිතා හොන්ති. දීඝං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තෙ චිත්තසඞ්ඛාරා පටිවිදිතා හොන්ති…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොතො තෙ චිත්තසඞ්ඛාරා පටිවිදිතා හොන්ති. එවං තෙ චිත්තසඞ්ඛාරා පටිවිදිතා හොන්ති. චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසවසෙන වෙදනා උපට්ඨානං සති අනුපස්සනා ඤාණං වෙදනා උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙ ඤාණෙන තං වෙදනං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘වෙදනාසු වෙදනානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

Làm thế nào các tâm hành ấy được thông suốt? Đối với vị đang biết được trạng thái nhất tâm, không phân tán của tâm do năng lực của hơi thở ra dài, niệm được an trú. Do niệm ấy, do trí ấy, các tâm hành ấy được thông suốt. Đối với vị đang biết được trạng thái nhất tâm, không phân tán của tâm do năng lực của hơi thở vào dài, niệm được an trú. Do niệm ấy, do trí ấy, các tâm hành ấy được thông suốt... (vân vân)... Đối với vị đang thực chứng điều cần được thực chứng, các tâm hành ấy được thông suốt. Như vậy, các tâm hành ấy được thông suốt. Vị cảm nhận tâm hành, do năng lực của hơi thở ra vào, thọ là sự an trú, niệm là sự tùy quán, trí là tuệ. Thọ là sự an trú, không phải là niệm; niệm vừa là sự an trú, vừa là niệm. Do niệm ấy, do trí ấy, vị ấy tùy quán thọ ấy. Do đó, được gọi là: ‘sự tu tập niệm xứ tùy quán thọ trong các thọ’.

අනුපස්සතීති කථං තං වෙදනං අනුපස්සති? අනිච්චතො අනුපස්සති…පෙ… එවං තං වෙදනං අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි…පෙ… චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස [Pg.188] එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො…පෙ… පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về từ ‘tùy quán’, vị ấy tùy quán thọ ấy như thế nào? Vị ấy tùy quán là vô thường... (vân vân)... như vậy vị ấy tùy quán thọ ấy. Về từ ‘tu tập’, có bốn sự tu tập... (vân vân)... sự tu tập có ý nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại. Vị cảm nhận tâm hành, do ý nghĩa thu thúc đối với các hơi thở ra vào, là giới thanh tịnh... (vân vân)... Vị cảm nhận tâm hành, do năng lực của hơi thở ra vào, đối với vị đang biết được trạng thái nhất tâm, không phân tán của tâm... (vân vân)... vị đang biết đã làm cho các quyền được hòa hợp. Do đó, được gọi là: ‘và đã thông suốt được điều có thể thành tựu’.

175. කථං ‘‘පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? කතමො චිත්තසඞ්ඛාරො? දීඝං අස්සාසවසෙන සඤ්ඤා ච වෙදනා ච චෙතසිකා – එතෙ ධම්මා චිත්තපටිබද්ධා චිත්තසඞ්ඛාරා. තෙ චිත්තසඞ්ඛාරෙ පස්සම්භෙන්තො නිරොධෙන්තො වූපසමෙන්තො සික්ඛති. දීඝං පස්සාසවසෙන සඤ්ඤා ච වෙදනා ච චෙතසිකා – එතෙ ධම්මා චිත්තපටිබද්ධා චිත්තසඞ්ඛාරා. තෙ චිත්තසඞ්ඛාරෙ පස්සම්භෙන්තො නිරොධෙන්තො වූපසමෙන්තො සික්ඛති. චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී අස්සාසවසෙන… චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී පස්සාසවසෙන සඤ්ඤා ච වෙදනා ච චෙතසිකා – එතෙ ධම්මා චිත්තපටිබද්ධා චිත්තසඞ්ඛාරා. තෙ චිත්තසඞ්ඛාරෙ පස්සම්භෙන්තො නිරොධෙන්තො වූපසමෙන්තො සික්ඛති. පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං අස්සාසපස්සාසවසෙන වෙදනා උපට්ඨානං සති අනුපස්සනා ඤාණං. වෙදනා උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං වෙදනං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘වෙදනාසු වෙදනානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

175. Vị ấy học tập: ‘Tôi sẽ thở ra, làm cho an tịnh tâm hành’ như thế nào? Vị ấy học tập: ‘Tôi sẽ thở vào, làm cho an tịnh tâm hành’ như thế nào? Tâm hành là gì? Do năng lực của hơi thở ra dài, tưởng và thọ là các tâm sở – những pháp này liên hệ đến tâm là các tâm hành. Vị ấy học tập trong khi làm cho an tịnh, làm cho đoạn diệt, làm cho lắng dịu các tâm hành ấy. Do năng lực của hơi thở vào dài, tưởng và thọ là các tâm sở – những pháp này liên hệ đến tâm là các tâm hành. Vị ấy học tập trong khi làm cho an tịnh, làm cho đoạn diệt, làm cho lắng dịu các tâm hành ấy. Vị cảm nhận tâm hành do năng lực của hơi thở ra... vị cảm nhận tâm hành do năng lực của hơi thở vào, tưởng và thọ là các tâm sở – những pháp này liên hệ đến tâm là các tâm hành. Vị ấy học tập trong khi làm cho an tịnh, làm cho đoạn diệt, làm cho lắng dịu các tâm hành ấy. Trong khi làm cho an tịnh tâm hành, do năng lực của hơi thở ra vào, thọ là sự an trú, niệm là sự tùy quán, trí là tuệ. Thọ là sự an trú, không phải là niệm; niệm vừa là sự an trú, vừa là niệm. Do niệm ấy, do trí ấy, vị ấy tùy quán thọ ấy. Do đó, được gọi là: ‘sự tu tập niệm xứ tùy quán thọ trong các thọ’.

අනුපස්සතීති කථං තං වෙදනං අනුපස්සති…පෙ… එවං තං වෙදනං අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි…පෙ… පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො…පෙ… පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về từ ‘tùy quán’, vị ấy tùy quán thọ ấy như thế nào?... (vân vân)... như vậy vị ấy tùy quán thọ ấy. Về từ ‘tu tập’, có bốn sự tu tập... (vân vân)... sự tu tập có ý nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại. Trong khi làm cho an tịnh tâm hành, do ý nghĩa thu thúc đối với các hơi thở ra vào, là giới thanh tịnh... (vân vân)... trong khi làm cho an tịnh tâm hành, do năng lực của hơi thở ra vào, đối với vị đang biết được trạng thái nhất tâm, không phân tán của tâm... (vân vân)... vị đang biết đã làm cho các quyền được hòa hợp. Do đó, được gọi là: ‘và đã thông suốt được điều có thể thành tựu’.

අට්ඨ අනුපස්සනාඤාණානි අට්ඨ ච උපට්ඨානානුස්සතියො චත්තාරි සුත්තන්තිකවත්ථූනි වෙදනාසු වෙදනානුපස්සනාය.

Tám tuệ tùy quán, tám niệm an trú, bốn đề tài thuộc Kinh Tạng ở trong phần tùy quán thọ trong các thọ.

තතියචතුක්කනිද්දෙසො

Phần giải thích về nhóm bốn thứ ba.

176. කථං ‘‘චිත්තපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘චිත්තපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? කතමං තං චිත්තං? දීඝං අස්සාසවසෙන විඤ්ඤාණං චිත්තං. යං චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජා මනොවිඤ්ඤාණධාතු. දීඝං පස්සාසවසෙන …පෙ… පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං අස්සාසවසෙන… පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං පස්සාසවසෙන [Pg.189] විඤ්ඤාණං චිත්තං. යං චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මානයතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජා මනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං චිත්තං.

176. Vị ấy thực hành như thế nào: ‘Tôi sẽ thở ra, cảm nhận về tâm’? Vị ấy thực hành như thế nào: ‘Tôi sẽ hít vào, cảm nhận về tâm’? Tâm ấy là gì? Do năng lực của hơi thở ra dài, thức là tâm. Bất cứ cái gì là tâm (citta), là ý (mano), là tâm ý (mānasa), là trái tim (hadaya), là trong trắng (paṇḍara), là ý, là ý xứ (manāyatana), là ý quyền (manindriya), là thức (viññāṇa), là thức uẩn (viññāṇakkhandha), là ý thức giới (manoviññāṇadhātu) tương ứng với điều ấy. Do năng lực của hơi thở vào dài ... (v.v.) ... làm an tịnh tâm hành, do năng lực của hơi thở ra ... làm an tịnh tâm hành, do năng lực của hơi thở vào, thức là tâm. Bất cứ cái gì là tâm (citta), là ý (mano), là tâm ý (mānasa), là trái tim (hadaya), là trong trắng (paṇḍara), là ý, là ý xứ (manāyatana), là ý quyền (manindriya), là thức (viññāṇa), là thức uẩn (viññāṇakkhandha), là ý thức giới (manoviññāṇadhātu) tương ứng với điều ấy – đây là tâm.

කථං තං චිත්තං පටිවිදිතං හොති? දීඝං අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං චිත්තං පටිවිදිතං හොති. දීඝං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං චිත්තං පටිවිදිතං හොති…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොතො තං චිත්තං පටිවිදිතං හොති. එවං තං චිත්තං පටිවිදිතං හොති. චිත්තපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසවසෙන විඤ්ඤාණං චිත්තං උපට්ඨානං සති අනුපස්සනා ඤාණං. චිත්තං උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං චිත්තං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘චිත්තෙ චිත්තානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

Tâm ấy được biết đến như thế nào? Do năng lực của hơi thở ra dài, đối với vị đang biết rõ sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm, niệm được an trú. Do niệm ấy, do trí tuệ ấy, tâm ấy được biết đến. Do năng lực của hơi thở vào dài, đối với vị đang biết rõ sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm, niệm được an trú. Do niệm ấy, do trí tuệ ấy, tâm ấy được biết đến ... (v.v.) ... đối với vị đang chứng ngộ điều cần được chứng ngộ, tâm ấy được biết đến. Như vậy, tâm ấy được biết đến. Cảm nhận về tâm, do năng lực của hơi thở ra và hơi thở vào, thức là tâm, là đối tượng hiện diện (upaṭṭhāna); niệm là sự tùy quán, trí tuệ là sự hiểu biết. Tâm là đối tượng hiện diện, không phải là niệm; niệm vừa là đối tượng hiện diện, vừa là niệm. Vị ấy tùy quán tâm ấy bằng niệm ấy, bằng trí tuệ ấy. Do đó, được gọi là: ‘sự phát triển niệm xứ về tùy quán tâm trên tâm’.

අනුපස්සතීති කථං තං චිත්තං අනුපස්සති…පෙ… එවං තං චිත්තං අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. චිත්තපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි…පෙ… චිත්තපටිසංවෙදී අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො…පෙ… පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về ‘tùy quán’ (anupassati), vị ấy tùy quán tâm ấy như thế nào? ... (v.v.) ... vị ấy tùy quán tâm ấy như vậy. Về ‘phát triển’ (bhāvanā), có bốn sự phát triển ... (v.v.) ... phát triển có nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại. Cảm nhận về tâm, với ý nghĩa là sự thu thúc đối với các hơi thở ra và hơi thở vào, là giới thanh tịnh ... (v.v.) ... cảm nhận về tâm, do năng lực của hơi thở ra và hơi thở vào, đối với vị đang biết rõ sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm ... (v.v.) ... vị đang biết rõ ấy hợp nhất các quyền. Do đó, được gọi là: ‘vị ấy thông suốt cả chỉ lẫn quán’.

177. කථං ‘‘අභිප්පමොදයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’’ති, ‘‘අභිප්පමොදයං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? කතමො චිත්තස්ස අභිප්පමොදො? දීඝං අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො උප්පජ්ජති චිත්තස්ස අභිප්පමොදො. යා චිත්තස්ස ආමොදනා පමොදනා හාසො පහාසො විත්ති ඔදග්‍යං අත්තමනතා. චිත්තස්ස දීඝං අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො උප්පජ්ජති චිත්තස්ස අභිප්පමොදො. යා චිත්තස්ස ආමොදනා පමොදනා හාසො පහාසො විත්ති ඔදග්‍යං අත්තමනතා චිත්තස්ස…පෙ… චිත්තපටිසංවෙදී අස්සාසවසෙන… චිත්තපටිසංවෙදී පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො උප්පජ්ජති චිත්තස්ස අභිප්පමොදො. යා චිත්තස්ස ආමොදනා පමොදනා හාසො පහාසො විත්ති ඔදග්‍යං අත්තමනතා චිත්තස්ස – අයං චිත්තස්ස අභිප්පමොදො. අභිප්පමොදයං චිත්තං අස්සාසපස්සාසවසෙන විඤ්ඤාණං චිත්තං උපට්ඨානං සති [Pg.190] අනුපස්සනා ඤාණං. චිත්තං උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං චිත්තං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘චිත්තෙ චිත්තානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

177. Vị ấy thực hành như thế nào: ‘Tôi sẽ thở ra, làm cho tâm hân hoan’, ‘Tôi sẽ hít vào, làm cho tâm hân hoan’? Sự hân hoan của tâm là gì? Do năng lực của hơi thở ra dài, đối với vị đang biết rõ sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm, sự hân hoan của tâm khởi lên. Bất cứ sự vui thích (āmodanā), sự hân hoan (pamodanā), sự vui mừng (hāso), sự reo vui (pahāso), sự thỏa thích (vitti), sự phấn chấn (odagyaṃ), sự hài lòng (attamanatā) của tâm. Do năng lực của hơi thở ra và hơi thở vào dài của tâm, đối với vị đang biết rõ sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm, sự hân hoan của tâm khởi lên. Bất cứ sự vui thích (āmodanā), sự hân hoan (pamodanā), sự vui mừng (hāso), sự reo vui (pahāso), sự thỏa thích (vitti), sự phấn chấn (odagyaṃ), sự hài lòng (attamanatā) của tâm ... (v.v.) ... cảm nhận về tâm, do năng lực của hơi thở ra ... cảm nhận về tâm, do năng lực của hơi thở vào, đối với vị đang biết rõ sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm, sự hân hoan của tâm khởi lên. Bất cứ sự vui thích (āmodanā), sự hân hoan (pamodanā), sự vui mừng (hāso), sự reo vui (pahāso), sự thỏa thích (vitti), sự phấn chấn (odagyaṃ), sự hài lòng (attamanatā) của tâm – đây là sự hân hoan của tâm. Làm cho tâm hân hoan, do năng lực của hơi thở ra và hơi thở vào, thức là tâm, là đối tượng hiện diện; niệm là sự tùy quán, trí tuệ là sự hiểu biết. Tâm là đối tượng hiện diện, không phải là niệm; niệm vừa là đối tượng hiện diện, vừa là niệm. Vị ấy tùy quán tâm ấy bằng niệm ấy, bằng trí tuệ ấy. Do đó, được gọi là: ‘sự phát triển niệm xứ về tùy quán tâm trên tâm’.

අනුපස්සතීති කථං තං චිත්තං අනුපස්සති…පෙ… එවං තං චිත්තං අනුපස්සතීති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. අභිප්පමොදයං චිත්තං අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි…පෙ… අභිප්පමොදයං චිත්තං අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො…පෙ… පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về ‘tùy quán’ (anupassati), vị ấy tùy quán tâm ấy như thế nào? ... (v.v.) ... vị ấy tùy quán tâm ấy như vậy. Về ‘phát triển’ (bhāvanā), có bốn sự phát triển ... (v.v.) ... phát triển có nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại. Làm cho tâm hân hoan, với ý nghĩa là sự thu thúc đối với các hơi thở ra và hơi thở vào, là giới thanh tịnh ... (v.v.) ... làm cho tâm hân hoan, do năng lực của hơi thở ra và hơi thở vào, đối với vị đang biết rõ sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm ... (v.v.) ... vị đang biết rõ ấy hợp nhất các quyền. Do đó, được gọi là: ‘vị ấy thông suốt cả chỉ lẫn quán’.

178. කථං ‘‘සමාදහං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘සමාදහං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? කතමො සමාධි ? දීඝං අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි, යා චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි. දීඝං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි…පෙ… සමාදහං චිත්තං අස්සාසවසෙන…පෙ… සමාදහං චිත්තං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි. යා චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි – අයං සමාධි. සමාදහං චිත්තං අස්සාසපස්සාසවසෙන විඤ්ඤාණං චිත්තං උපට්ඨානං සති අනුපස්සනා ඤාණං. චිත්තං උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං චිත්තං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘චිත්තෙ චිත්තානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

178. Vị ấy thực hành như thế nào: ‘Tôi sẽ thở ra, định tâm’, vị ấy thực hành như thế nào: ‘Tôi sẽ hít vào, định tâm’? Định (samādhi) là gì? Do năng lực của hơi thở ra dài, sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm là định; bất cứ sự đứng lại (ṭhiti), sự an trú (saṇṭhiti), sự vững trú (avaṭṭhiti), sự không lay động (avisāhāro), sự không phân tán (avikkhepo), trạng thái tâm không tán loạn (avisāhaṭamānasatā), sự tĩnh lặng (samatho), định quyền (samādhindriya), định lực (samādhibala), chánh định (sammāsamādhi) của tâm. Do năng lực của hơi thở vào dài, sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm là định ... (v.v.) ... định tâm, do năng lực của hơi thở ra ... (v.v.) ... định tâm, do năng lực của hơi thở vào, sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm là định. Bất cứ sự đứng lại (ṭhiti), sự an trú (saṇṭhiti), sự vững trú (avaṭṭhiti), sự không lay động (avisāhāro), sự không phân tán (avikkhepo), trạng thái tâm không tán loạn (avisāhaṭamānasatā), sự tĩnh lặng (samatho), định quyền (samādhindriya), định lực (samādhibala), chánh định (sammāsamādhi) của tâm – đây là định. Định tâm, do năng lực của hơi thở ra và hơi thở vào, thức là tâm, là đối tượng hiện diện; niệm là sự tùy quán, trí tuệ là sự hiểu biết. Tâm là đối tượng hiện diện, không phải là niệm; niệm vừa là đối tượng hiện diện, vừa là niệm. Vị ấy tùy quán tâm ấy bằng niệm ấy, bằng trí tuệ ấy. Do đó, được gọi là: ‘sự phát triển niệm xứ về tùy quán tâm trên tâm’.

අනුපස්සතීති කථං තං චිත්තං අනුපස්සති…පෙ… එවං තං චිත්තං අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. සමාදහං චිත්තං අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි…පෙ… සමාදහං චිත්තං අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො…පෙ… පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về từ ‘anupassati’ (quán xét): Vị ấy quán xét tâm ấy như thế nào? … cho đến … Vị ấy quán xét tâm ấy như vậy. Về từ ‘bhāvanā’ (sự tu tập): Có bốn sự tu tập … cho đến … gọi là sự tu tập vì có ý nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại. Trong khi định tâm, giới thanh tịnh (sīlavisuddhi) có ý nghĩa là sự phòng hộ đối với hơi thở vô, hơi thở ra … cho đến … trong khi định tâm, đối với vị đang biết rõ sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm do năng lực của hơi thở vô, hơi thở ra … cho đến … vị đang biết rõ thì hợp nhất các căn. Do đó, được nói rằng: “Và vị ấy thâm nhập được sự yên tịnh.”

179. කථං [Pg.191] ‘‘විමොචයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘විමොචයං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? ‘‘රාගතො විමොචයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘රාගතො විමොචයං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. ‘‘දොසතො විමොචයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘දොසතො විමොචයං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. ‘‘මොහතො විමොචයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති…පෙ… මානතො විමොචයං චිත්තං… දිට්ඨියා විමොචයං චිත්තං… විචිකිච්ඡාය විමොචයං චිත්තං… ථිනතො විමොචයං චිත්තං… උද්ධච්චතො විමොචයං චිත්තං… අහිරිකතො විමොචයං චිත්තං… ‘‘අනොත්තප්පතො විමොචයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘අනොත්තප්පතො විමොචයං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. විමොචයං චිත්තං අස්සාසපස්සාසවසෙන විඤ්ඤාණං චිත්තං උපට්ඨානං සති…පෙ….

179. Vị ấy tu tập: ‘Tôi sẽ thở vô, trong khi giải thoát tâm’ như thế nào, tu tập: ‘Tôi sẽ thở ra, trong khi giải thoát tâm’ như thế nào? Vị ấy tu tập: ‘Tôi sẽ thở vô, trong khi giải thoát tâm khỏi tham ái,’ tu tập: ‘Tôi sẽ thở ra, trong khi giải thoát tâm khỏi tham ái.’ Vị ấy tu tập: ‘Tôi sẽ thở vô, trong khi giải thoát tâm khỏi sân hận,’ tu tập: ‘Tôi sẽ thở ra, trong khi giải thoát tâm khỏi sân hận.’ Vị ấy tu tập: ‘Tôi sẽ thở vô, trong khi giải thoát tâm khỏi si mê’ ... cho đến ... trong khi giải thoát tâm khỏi mạn ... trong khi giải thoát tâm khỏi tà kiến ... trong khi giải thoát tâm khỏi hoài nghi ... trong khi giải thoát tâm khỏi hôn trầm ... trong khi giải thoát tâm khỏi trạo cử ... trong khi giải thoát tâm khỏi vô tàm ... Vị ấy tu tập: ‘Tôi sẽ thở vô, trong khi giải thoát tâm khỏi vô úy,’ tu tập: ‘Tôi sẽ thở ra, trong khi giải thoát tâm khỏi vô úy.’ Trong khi giải thoát tâm, do năng lực của hơi thở vô, hơi thở ra, thức là tâm, là niệm xứ, niệm là ... cho đến ...

අනුපස්සතීති කථං තං චිත්තං අනුපස්සති…පෙ… එවං තං චිත්තං අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. විමොචයං චිත්තං අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි…පෙ… විමොචයං චිත්තං අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො …පෙ… පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về từ ‘anupassati’ (quán xét): Vị ấy quán xét tâm ấy như thế nào? … cho đến … Vị ấy quán xét tâm ấy như vậy. Về từ ‘bhāvanā’ (sự tu tập): Có bốn sự tu tập … cho đến … gọi là sự tu tập vì có ý nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại. Trong khi giải thoát tâm, giới thanh tịnh (sīlavisuddhi) có ý nghĩa là sự phòng hộ đối với hơi thở vô, hơi thở ra … cho đến … trong khi giải thoát tâm, đối với vị đang biết rõ sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm do năng lực của hơi thở vô, hơi thở ra … cho đến … vị đang biết rõ thì hợp nhất các căn. Do đó, được nói rằng: “Và vị ấy thâm nhập được sự yên tịnh.”

අට්ඨ අනුපස්සනාඤාණානි අට්ඨ ච උපට්ඨානානුස්සතියො චත්තාරි සුත්තන්තිකවත්ථූනි චිත්තෙ චිත්තානුපස්සනාය.

Trong pháp quán tâm trên tâm, có tám tuệ quán, tám niệm xứ và tùy niệm, và bốn đề mục thuộc kinh điển.

චතුත්ථචතුක්කනිද්දෙසො

Phần giải thích về nhóm bốn thứ tư

180. කථං ‘‘අනිච්චානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘අනිච්චානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? අනිච්චන්ති කිං අනිච්චං? පඤ්චක්ඛන්ධා අනිච්චා. කෙනට්ඨෙන අනිච්චා? උප්පාදවයට්ඨෙන අනිච්චා. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං උදයං පස්සන්තො කති ලක්ඛණානි පස්සති, වයං පස්සන්තො කති ලක්ඛණානි පස්සති, උදයබ්බයං පස්සන්තො කති ලක්ඛණානි පස්සති? පඤ්චන්නං ඛන්ධානං උදයං පස්සන්තො පඤ්චවීසති ලක්ඛණානි පස්සති, වයං පස්සන්තො පඤ්චවීසති ලක්ඛණානි පස්සති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං උදයබ්බයං පස්සන්තො ඉමානි පඤ්ඤාස ලක්ඛණානි පස්සති.

180. Vị ấy tu tập: ‘Tôi sẽ thở vô, trong khi quán vô thường’ như thế nào, tu tập: ‘Tôi sẽ thở ra, trong khi quán vô thường’ như thế nào? Về từ ‘vô thường’: Cái gì là vô thường? Năm uẩn là vô thường. Vô thường theo ý nghĩa nào? Vô thường theo ý nghĩa sanh và diệt. Trong khi thấy sự sanh của năm uẩn, vị ấy thấy bao nhiêu tướng? Trong khi thấy sự diệt, vị ấy thấy bao nhiêu tướng? Trong khi thấy sự sanh và diệt, vị ấy thấy bao nhiêu tướng? Trong khi thấy sự sanh của năm uẩn, vị ấy thấy hai mươi lăm tướng. Trong khi thấy sự diệt, vị ấy thấy hai mươi lăm tướng. Trong khi thấy sự sanh và diệt của năm uẩn, vị ấy thấy năm mươi tướng này.

‘‘රූපෙ අනිච්චානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘රූපෙ අනිච්චානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. ‘‘වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘ජරාමරණෙ [Pg.192] අනිච්චානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. අනිච්චානුපස්සී අස්සාසපස්සාසවසෙන ධම්මා උපට්ඨානං සති අනුපස්සනා ඤාණං. ධම්මා උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තෙ ධම්මෙ අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

Vị ấy tu tập: ‘Tôi sẽ thở vô, trong khi quán vô thường ở sắc,’ tu tập: ‘Tôi sẽ thở ra, trong khi quán vô thường ở sắc.’ ‘Ở thọ ... cho đến ... ở tưởng ... ở các hành ... ở thức ... ở mắt ... cho đến ... Vị ấy tu tập: ‘Tôi sẽ thở vô, trong khi quán vô thường ở già và chết,’ tu tập: ‘Tôi sẽ thở ra, trong khi quán vô thường ở già và chết.’ Trong khi quán vô thường, do năng lực của hơi thở vô, hơi thở ra, các pháp là niệm xứ, niệm là tuệ quán. Các pháp là niệm xứ, không phải là niệm; niệm vừa là niệm xứ, vừa là niệm. Với niệm ấy, với tuệ ấy, vị ấy quán xét các pháp ấy. Do đó, được nói rằng: “Sự tu tập niệm xứ quán pháp trên các pháp.”

අනුපස්සතීති කථං තෙ ධම්මෙ අනුපස්සති…පෙ… එවං තෙ ධම්මෙ අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. අනිච්චානුපස්සී අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි…පෙ… අනිච්චානුපස්සී අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො…පෙ… පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về từ ‘anupassati’ (quán xét): Vị ấy quán xét các pháp ấy như thế nào? … cho đến … Vị ấy quán xét các pháp ấy như vậy. Về từ ‘bhāvanā’ (sự tu tập): Có bốn sự tu tập … cho đến … gọi là sự tu tập vì có ý nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại. Trong khi quán vô thường, giới thanh tịnh (sīlavisuddhi) có ý nghĩa là sự phòng hộ đối với hơi thở vô, hơi thở ra … cho đến … trong khi quán vô thường, đối với vị đang biết rõ sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm do năng lực của hơi thở vô, hơi thở ra … cho đến … vị đang biết rõ thì hợp nhất các căn. Do đó, được nói rằng: “Và vị ấy thâm nhập được sự yên tịnh.”

කථං ‘‘විරාගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘විරාගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? රූපෙ ආදීනවං දිස්වා රූපවිරාගෙ ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං. ‘‘රූපෙ විරාගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘රූපෙ විරාගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ ආදීනවං දිස්වා ජරාමරණවිරාගෙ ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං. ‘‘ජරාමරණෙ විරාගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘ජරාමරණෙ විරාගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. විරාගානුපස්සී අස්සාසපස්සාසවසෙන ධම්මා උපට්ඨානං සති අනුපස්සනා ඤාණං. ධම්මා උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තෙ ධම්මෙ අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

Vị ấy tu tập: ‘Tôi sẽ thở vô, trong khi quán sự ly tham’ như thế nào, tu tập: ‘Tôi sẽ thở ra, trong khi quán sự ly tham’ như thế nào? Sau khi thấy sự nguy hại trong sắc, vị ấy có dục sanh khởi, có lòng tin vững chắc đối với sự ly tham ở sắc, và tâm của vị ấy được khéo an trú. Vị ấy tu tập: ‘Tôi sẽ thở vô, trong khi quán sự ly tham ở sắc,’ tu tập: ‘Tôi sẽ thở ra, trong khi quán sự ly tham ở sắc.’ Ở thọ ... cho đến ... ở tưởng ... ở các hành ... ở thức ... ở mắt ... cho đến ... Sau khi thấy sự nguy hại trong già và chết, vị ấy có dục sanh khởi, có lòng tin vững chắc đối với sự ly tham ở già và chết, và tâm của vị ấy được khéo an trú. Vị ấy tu tập: ‘Tôi sẽ thở vô, trong khi quán sự ly tham ở già và chết,’ tu tập: ‘Tôi sẽ thở ra, trong khi quán sự ly tham ở già và chết.’ Trong khi quán sự ly tham, do năng lực của hơi thở vô, hơi thở ra, các pháp là niệm xứ, niệm là tuệ quán. Các pháp là niệm xứ, không phải là niệm; niệm vừa là niệm xứ, vừa là niệm. Với niệm ấy, với tuệ ấy, vị ấy quán xét các pháp ấy. Do đó, được nói rằng: “Sự tu tập niệm xứ quán pháp trên các pháp.”

අනුපස්සතීති කථං තෙ ධම්මෙ අනුපස්සති…පෙ… එවං තෙ ධම්මෙ අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. විරාගානුපස්සී අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි…පෙ… විරාගානුපස්සී අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො…පෙ… පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về câu ‘Vị ấy tùy quán’, làm thế nào vị ấy tùy quán các pháp ấy? … cho đến … Như vậy, vị ấy tùy quán các pháp ấy. Về câu ‘Sự tu tập’, có bốn sự tu tập … cho đến … Sự tu tập có ý nghĩa là thực hành thường xuyên. Vị tùy quán sự ly tham, do ý nghĩa phòng hộ đối với hơi thở vô, hơi thở ra nên được gọi là giới thanh tịnh … cho đến … đối với người biết được sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm do năng lực của hơi thở vô, hơi thở ra trong khi đang tùy quán sự ly tham … cho đến … người đang biết rõ đã làm cho các căn được hòa hợp. Do đó, được nói rằng: ‘Và đã thông suốt được sự thành tựu’.

කථං [Pg.193] ‘‘නිරොධානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘නිරොධානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? රූපෙ ආදීනවං දිස්වා රූපනිරොධෙ ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං. ‘‘රූපෙ නිරොධානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘රූපෙ නිරොධානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ ආදීනවං දිස්වා ජරාමරණනිරොධෙ ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං. ‘‘ජරාමරණෙ නිරොධානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘ජරාමරණෙ නිරොධානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති.

Vị ấy thực hành ‘Ta sẽ thở vô trong khi tùy quán sự đoạn diệt’ như thế nào, thực hành ‘Ta sẽ thở ra trong khi tùy quán sự đoạn diệt’ như thế nào? Sau khi thấy được sự nguy hại ở sắc, vị ấy có ước muốn sanh khởi, có lòng tin vững chắc ở sự đoạn diệt của sắc, và tâm của vị ấy được khéo an trú. Vị ấy thực hành ‘Ta sẽ thở vô trong khi tùy quán sự đoạn diệt ở sắc,’ vị ấy thực hành ‘Ta sẽ thở ra trong khi tùy quán sự đoạn diệt ở sắc.’ Ở thọ… cho đến… ở tưởng… ở các hành… ở thức… ở mắt… cho đến… Sau khi thấy được sự nguy hại ở sự già và sự chết, vị ấy có ước muốn sanh khởi, có lòng tin vững chắc ở sự đoạn diệt của sự già và sự chết, và tâm của vị ấy được khéo an trú. Vị ấy thực hành ‘Ta sẽ thở vô trong khi tùy quán sự đoạn diệt ở sự già và sự chết,’ vị ấy thực hành ‘Ta sẽ thở ra trong khi tùy quán sự đoạn diệt ở sự già và sự chết.’

181. කතිහාකාරෙහි අවිජ්ජාය ආදීනවො හොති? කතිහාකාරෙහි අවිජ්ජා නිරුජ්ඣති? පඤ්චහාකාරෙහි අවිජ්ජාය ආදීනවො හොති. අට්ඨහාකාරෙහි අවිජ්ජා නිරුජ්ඣති.

181. Sự nguy hại của vô minh có do bao nhiêu phương diện? Vô minh được đoạn diệt do bao nhiêu phương diện? Sự nguy hại của vô minh có do năm phương diện. Vô minh được đoạn diệt do tám phương diện.

කතමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අවිජ්ජාය ආදීනවො හොති? අනිච්චට්ඨෙන අවිජ්ජාය ආදීනවො හොති, දුක්ඛට්ඨෙන අවිජ්ජාය ආදීනවො හොති, අනත්තට්ඨෙන අවිජ්ජාය ආදීනවො හොති, සන්තාපට්ඨෙන අවිජ්ජාය ආදීනවො හොති, විපරිණාමට්ඨෙන අවිජ්ජාය ආදීනවො හොති – ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අවිජ්ජාය ආදීනවො හොති.

Sự nguy hại của vô minh có do năm phương diện nào? Sự nguy hại của vô minh có do ý nghĩa vô thường, sự nguy hại của vô minh có do ý nghĩa khổ, sự nguy hại của vô minh có do ý nghĩa vô ngã, sự nguy hại của vô minh có do ý nghĩa thiêu đốt, sự nguy hại của vô minh có do ý nghĩa biến hoại. Sự nguy hại của vô minh có do năm phương diện này.

කතමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි අවිජ්ජා නිරුජ්ඣති? නිදානනිරොධෙන අවිජ්ජා නිරුජ්ඣති, සමුදයනිරොධෙන අවිජ්ජා නිරුජ්ඣති, ජාතිනිරොධෙන අවිජ්ජා නිරුජ්ඣති, පභවනිරොධෙන අවිජ්ජා නිරුජ්ඣති, හෙතුනිරොධෙන අවිජ්ජා නිරුජ්ඣති, පච්චයනිරොධෙන අවිජ්ජා නිරුජ්ඣති, ඤාණුප්පාදෙන අවිජ්ජා නිරුජ්ඣති, නිරොධුපට්ඨානෙන අවිජ්ජා නිරුජ්ඣති – ඉමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි අවිජ්ජා නිරුජ්ඣති. ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අවිජ්ජාය ආදීනවං දිස්වා – ඉමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි අවිජ්ජානිරොධෙ ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං. ‘‘අවිජ්ජාය නිරොධානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘අවිජ්ජාය නිරොධානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති.

Vô minh được đoạn diệt do tám phương diện nào? Vô minh được đoạn diệt do sự đoạn diệt của nhân duyên, vô minh được đoạn diệt do sự đoạn diệt của tập khởi, vô minh được đoạn diệt do sự đoạn diệt của sự sanh, vô minh được đoạn diệt do sự đoạn diệt của nguồn gốc, vô minh được đoạn diệt do sự đoạn diệt của nhân, vô minh được đoạn diệt do sự đoạn diệt của duyên, vô minh được đoạn diệt do sự sanh khởi của trí tuệ, vô minh được đoạn diệt do sự hiện khởi của sự đoạn diệt. Vô minh được đoạn diệt do tám phương diện này. Sau khi thấy được sự nguy hại của vô minh do năm phương diện này, vị ấy có ước muốn sanh khởi, có lòng tin vững chắc ở sự đoạn diệt của vô minh do tám phương diện này, và tâm của vị ấy được khéo an trú. Vị ấy thực hành ‘Ta sẽ thở vô trong khi tùy quán sự đoạn diệt của vô minh,’ vị ấy thực hành ‘Ta sẽ thở ra trong khi tùy quán sự đoạn diệt của vô minh.’

කතිහාකාරෙහි සඞ්ඛාරෙසු ආදීනවො හොති, කතිහාකාරෙහි සඞ්ඛාරා නිරුජ්ඣන්ති…පෙ… කතිහාකාරෙහි විඤ්ඤාණෙ ආදීනවො හොති, කතිහාකාරෙහි විඤ්ඤාණං නිරුජ්ඣති… කතිහාකාරෙහි නාමරූපෙ ආදීනවො [Pg.194] හොති, කතිහාකාරෙහි නාමරූපං නිරුජ්ඣති… කතිහාකාරෙහි සළායතනෙ ආදීනවො හොති, කතිහාකාරෙහි සළායතනං නිරුජ්ඣති… කතිහාකාරෙහි ඵස්සෙ ආදීනවො හොති, කතිහාකාරෙහි ඵස්සො නිරුජ්ඣති… කතිහාකාරෙහි වෙදනාය ආදීනවො හොති, කතිහාකාරෙහි වෙදනා නිරුජ්ඣති… කතිහාකාරෙහි තණ්හාය ආදීනවො හොති, කතිහාකාරෙහි තණ්හා නිරුජ්ඣති… කතිහාකාරෙහි උපාදානෙ ආදීනවො හොති, කතිහාකාරෙහි උපාදානං නිරුජ්ඣති… කතිහාකාරෙහි භවෙ ආදීනවො හොති, කතිහාකාරෙහි භවො නිරුජ්ඣති… කතිහාකාරෙහි ජාතියා ආදීනවො හොති, කතිහාකාරෙහි ජාති නිරුජ්ඣති… කතිහාකාරෙහි ජරාමරණෙ ආදීනවො හොති, කතිහාකාරෙහි ජරාමරණං නිරුජ්ඣති? පඤ්චහාකාරෙහි ජරාමරණෙ ආදීනවො හොති, අට්ඨහාකාරෙහි ජරාමරණං නිරුජ්ඣති.

Sự nguy hại ở các hành có do bao nhiêu phương diện, các hành được đoạn diệt do bao nhiêu phương diện? … cho đến … Sự nguy hại ở thức có do bao nhiêu phương diện, thức được đoạn diệt do bao nhiêu phương diện? … Sự nguy hại ở danh và sắc có do bao nhiêu phương diện, danh và sắc được đoạn diệt do bao nhiêu phương diện? … Sự nguy hại ở sáu xứ có do bao nhiêu phương diện, sáu xứ được đoạn diệt do bao nhiêu phương diện? … Sự nguy hại ở xúc có do bao nhiêu phương diện, xúc được đoạn diệt do bao nhiêu phương diện? … Sự nguy hại ở thọ có do bao nhiêu phương diện, thọ được đoạn diệt do bao nhiêu phương diện? … Sự nguy hại ở ái có do bao nhiêu phương diện, ái được đoạn diệt do bao nhiêu phương diện? … Sự nguy hại ở thủ có do bao nhiêu phương diện, thủ được đoạn diệt do bao nhiêu phương diện? … Sự nguy hại ở hữu có do bao nhiêu phương diện, hữu được đoạn diệt do bao nhiêu phương diện? … Sự nguy hại ở sanh có do bao nhiêu phương diện, sanh được đoạn diệt do bao nhiêu phương diện? … Sự nguy hại ở sự già và sự chết có do bao nhiêu phương diện, sự già và sự chết được đoạn diệt do bao nhiêu phương diện? Sự nguy hại ở sự già và sự chết có do năm phương diện, sự già và sự chết được đoạn diệt do tám phương diện.

කතමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි ජරාමරණෙ ආදීනවො හොති? අනිච්චට්ඨෙන ජරාමරණෙ ආදීනවො හොති, දුක්ඛට්ඨෙන…පෙ… අනත්තට්ඨෙන…පෙ… සන්තාපට්ඨෙන…පෙ… විපරිණාමට්ඨෙන ජරාමරණෙ ආදීනවො හොති – ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි ජරාමරණෙ ආදීනවො හොති.

Sự nguy hại ở sự già và sự chết có do năm phương diện nào? Sự nguy hại ở sự già và sự chết có do ý nghĩa vô thường, do ý nghĩa khổ … cho đến … do ý nghĩa vô ngã … cho đến … do ý nghĩa thiêu đốt … cho đến … do ý nghĩa biến hoại. Sự nguy hại ở sự già và sự chết có do năm phương diện này.

කතමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි ජරාමරණං නිරුජ්ඣති? නිදානනිරොධෙන ජරාමරණං නිරුජ්ඣති, සමුදයනිරොධෙන…පෙ… ජාතිනිරොධෙන…පෙ… පභවනිරොධෙන … හෙතුනිරොධෙන… පච්චයනිරොධෙන… ඤාණුප්පාදෙන…පෙ… නිරොධුපට්ඨානෙන ජරාමරණං නිරුජ්ඣති – ඉමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි ජරාමරණං නිරුජ්ඣති. ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි ජරාමරණෙ ආදීනවං දිස්වා ඉමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි ජරාමරණනිරොධෙ ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං. ‘‘ජරාමරණෙ නිරොධානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘ජරාමරණෙ නිරොධානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. නිරොධානුපස්සී අස්සාසපස්සාසවසෙන ධම්මා උපට්ඨානං සති අනුපස්සනා ඤාණං. ධම්මා උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තෙ ධම්මෙ අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

Sự già và sự chết được đoạn diệt do tám phương diện nào? Sự già và sự chết được đoạn diệt do sự đoạn diệt của nhân duyên, do sự đoạn diệt của tập khởi … cho đến … do sự đoạn diệt của sự sanh … cho đến … do sự đoạn diệt của nguồn gốc … do sự đoạn diệt của nhân … do sự đoạn diệt của duyên … do sự sanh khởi của trí tuệ … cho đến … do sự hiện khởi của sự đoạn diệt. Sự già và sự chết được đoạn diệt do tám phương diện này. Sau khi thấy được sự nguy hại ở sự già và sự chết do năm phương diện này, vị ấy có ước muốn sanh khởi, có lòng tin vững chắc ở sự đoạn diệt của sự già và sự chết do tám phương diện này, và tâm của vị ấy được khéo an trú. Vị ấy thực hành ‘Ta sẽ thở vô trong khi tùy quán sự đoạn diệt ở sự già và sự chết,’ vị ấy thực hành ‘Ta sẽ thở ra trong khi tùy quán sự đoạn diệt ở sự già và sự chết.’ Vị tùy quán sự đoạn diệt, do năng lực của hơi thở vô và hơi thở ra, các pháp là đối tượng của niệm, niệm là trí tuệ tùy quán. Các pháp là đối tượng của niệm, không phải là niệm; niệm vừa là đối tượng của niệm, vừa là niệm. Vị ấy tùy quán các pháp ấy bằng niệm ấy, bằng trí tuệ ấy. Do đó, được nói rằng: ‘Sự tu tập niệm xứ tùy quán pháp ở trong các pháp.’

අනුපස්සතීති [Pg.195] කථං තෙ ධම්මෙ අනුපස්සති…පෙ… එවං තෙ ධම්මෙ අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. නිරොධානුපස්සී අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි…පෙ… නිරොධානුපස්සී අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො…පෙ… පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති. තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về 'anupassati' (quán xét), vị ấy quán xét các pháp ấy như thế nào? ... Tóm lại ... Vị ấy quán xét các pháp ấy như vậy. Về 'bhāvanā' (tu tập), có bốn sự tu tập ... Tóm lại ... 'Bhāvanā' có nghĩa là thực hành thường xuyên. Vị quán xét sự đoạn diệt, đối với hơi thở vô hơi thở ra, do ý nghĩa phòng hộ nên gọi là giới thanh tịnh ... Tóm lại ... Vị quán xét sự đoạn diệt, do năng lực của hơi thở vô hơi thở ra, đối với người biết rõ sự nhất tâm, không phân tán của tâm ... Tóm lại ... người biết rõ thì hợp nhất các căn. Do đó, được nói rằng: "Và vị ấy thâm nhập sự vắng lặng."

182. කථං ‘‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති? පටිනිස්සග්ගාති ද්වෙ පටිනිස්සග්ගා – පරිච්චාගපටිනිස්සග්ගො ච පක්ඛන්දනපටිනිස්සග්ගො ච. රූපං පරිච්චජතීති – පරිච්චාගපටිනිස්සග්ගො. රූපනිරොධෙ නිබ්බානෙ චිත්තං පක්ඛන්දතීති – පක්ඛන්දනපටිනිස්සග්ගො. ‘‘රූපෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘රූපෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… චක්ඛුං…පෙ… ජරාමරණං පරිච්චජතීති – පරිච්චාගපටිනිස්සග්ගො. ජරාමරණනිරොධෙ නිබ්බානෙ චිත්තං පක්ඛන්දතීති – පක්ඛන්දනපටිනිස්සග්ගො. ‘‘ජරාමරණෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති, ‘‘ජරාමරණෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’’ති සික්ඛති. පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සාසපස්සාසවසෙන ධම්මා උපට්ඨානං සති අනුපස්සනා ඤාණං. ධම්මා උපට්ඨානං, නො සති; සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තෙ ධම්මෙ අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනාසතිපට්ඨානභාවනා’’ති.

182. Vị ấy thực hành 'ta sẽ thở ra, trong khi quán xét sự từ bỏ' như thế nào, thực hành 'ta sẽ thở vô, trong khi quán xét sự từ bỏ' như thế nào? Về 'paṭinissagga' (sự từ bỏ), có hai loại từ bỏ: từ bỏ do xả ly (pariccāgapaṭinissagga) và từ bỏ do hướng nhập (pakkhandanapaṭinissagga). 'Vị ấy xả ly sắc' – đó là từ bỏ do xả ly. 'Tâm hướng nhập vào Níp-bàn, nơi sắc đoạn diệt' – đó là từ bỏ do hướng nhập. Vị ấy thực hành 'ta sẽ thở ra, trong khi quán xét sự từ bỏ đối với sắc', vị ấy thực hành 'ta sẽ thở vô, trong khi quán xét sự từ bỏ đối với sắc'. Thọ... Tóm lại... Tưởng... các hành... thức... mắt... Tóm lại... 'Vị ấy xả ly già-chết' – đó là từ bỏ do xả ly. 'Tâm hướng nhập vào Níp-bàn, nơi già-chết đoạn diệt' – đó là từ bỏ do hướng nhập. Vị ấy thực hành 'ta sẽ thở ra, trong khi quán xét sự từ bỏ đối với già-chết', vị ấy thực hành 'ta sẽ thở vô, trong khi quán xét sự từ bỏ đối với già-chết'. Vị quán xét sự từ bỏ, do năng lực của hơi thở vô hơi thở ra, các pháp là đối tượng hiện khởi, niệm là sự quán xét, trí tuệ là sự hiểu biết. Các pháp là đối tượng hiện khởi, không phải là niệm; niệm vừa là đối tượng hiện khởi, vừa là niệm. Với niệm ấy, với trí tuệ ấy, vị ấy quán xét các pháp ấy. Do đó, được nói rằng: "sự tu tập niệm xứ quán pháp trên các pháp."

අනුපස්සතීති කථං තෙ ධම්මෙ අනුපස්සති? අනිච්චතො අනුපස්සති, නො නිච්චතො…පෙ… පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති…පෙ… පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. එවං තෙ ධම්මෙ අනුපස්සති. භාවනාති චතස්සො භාවනා. තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සාසපස්සාසානං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි, අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධි, දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධි. යො තත්ථ සංවරට්ඨො, අයං අධිසීලසික්ඛා; යො තත්ථ අවික්ඛෙපට්ඨො, අයං අධිචිත්තසික්ඛා; යො තත්ථ දස්සනට්ඨො, අයං අධිපඤ්ඤාසික්ඛා – ඉමා තිස්සො සික්ඛායො ආවජ්ජන්තො සික්ඛති ජානන්තො සික්ඛති…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොන්තො සික්ඛති.

Về 'anupassati' (quán xét), vị ấy quán xét các pháp ấy như thế nào? Vị ấy quán xét theo phương diện vô thường, không phải theo phương diện thường hằng... Tóm lại... Vị ấy từ bỏ, không chấp thủ. Trong khi quán xét theo phương diện vô thường, vị ấy từ bỏ tưởng về thường hằng... Tóm lại... Trong khi từ bỏ, vị ấy từ bỏ sự chấp thủ. Vị ấy quán xét các pháp ấy như vậy. Về 'bhāvanā', có bốn sự tu tập. Trong đó, 'bhāvanā' có nghĩa là không vượt qua các pháp đã sanh khởi... Tóm lại... 'bhāvanā' có nghĩa là thực hành thường xuyên. Vị quán xét sự từ bỏ, đối với hơi thở vô hơi thở ra, do ý nghĩa phòng hộ nên là giới thanh tịnh, do ý nghĩa không phân tán nên là tâm thanh tịnh, do ý nghĩa thấy rõ nên là kiến thanh tịnh. Trong đó, ý nghĩa phòng hộ là tăng thượng giới học; ý nghĩa không phân tán là tăng thượng tâm học; ý nghĩa thấy rõ là tăng thượng tuệ học – vị ấy thực hành trong khi hướng tâm đến ba học xứ này, thực hành trong khi biết rõ... Tóm lại... thực hành trong khi chứng ngộ điều cần phải chứng ngộ.

පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො විදිතා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති [Pg.196] …පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සාසපස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානන්තො ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති ගොචරඤ්ච පජානාති සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣති; බලානි සමොධානෙති… බොජ්ඣඞ්ගෙ සමොධානෙති… මග්ගං සමොධානෙති… ධම්මෙ සමොධානෙති ගොචරඤ්ච පජානාති සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣති.

Đối với người quán xét sự từ bỏ, do năng lực của hơi thở vô hơi thở ra, biết rõ sự nhất tâm, không phân tán của tâm, các cảm thọ sanh khởi một cách rõ biết, hiện khởi một cách rõ biết, đi đến hoại diệt một cách rõ biết... Tóm lại... Vị quán xét sự từ bỏ, do năng lực của hơi thở vô hơi thở ra, trong khi biết rõ sự nhất tâm, không phân tán của tâm, vị ấy hợp nhất các căn, biết rõ hành xứ, và thâm nhập sự vắng lặng; vị ấy hợp nhất các lực... hợp nhất các giác chi... hợp nhất đạo... hợp nhất các pháp, biết rõ hành xứ, và thâm nhập sự vắng lặng.

ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙතීති කථං ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති? අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං සමොධානෙති…පෙ… තෙන වුච්චති – ‘‘සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣතී’’ති.

Về 'hợp nhất các căn', vị ấy hợp nhất các căn như thế nào? Vị ấy hợp nhất tín căn do ý nghĩa quyết đoán... Tóm lại... Do đó, được nói rằng: "Và vị ấy thâm nhập sự vắng lặng."

අට්ඨ අනුපස්සනෙ ඤාණානි අට්ඨ ච උපට්ඨානානුස්සතියො චත්තාරි සුත්තන්තිකවත්ථූනි ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනාය. ඉමානි බාත්තිංස සතොකාරිස්ස ඤාණානි.

Tám trí tuệ trong sự quán xét, tám sự tùy niệm về đối tượng hiện khởi, bốn đề mục theo kinh điển trong pháp quán pháp. Đây là ba mươi hai trí tuệ của người thực hành niệm.

සතොකාරිඤාණනිද්දෙසො පඤ්චමො.

Phần giải về trí tuệ của người thực hành niệm, chương thứ năm.

6. ඤාණරාසිඡක්කනිද්දෙසො

6. Phần giải về sáu nhóm trí tuệ.

183. කතමානි චතුවීසති සමාධිවසෙන ඤාණානි? දීඝං අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි, දීඝං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි…පෙ… විමොචයං චිත්තං අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි, විමොචයං චිත්තං පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි. ඉමානි චතුවීසති සමාධිවසෙන ඤාණානි.

183. Hai mươi bốn trí tuệ do năng lực của định là những gì? Do năng lực của hơi thở ra dài, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định; do năng lực của hơi thở vô dài, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định... Tóm lại... Do năng lực của hơi thở ra trong khi giải thoát tâm, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định; do năng lực của hơi thở vô trong khi giải thoát tâm, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định. Đây là hai mươi bốn trí tuệ do năng lực của định.

කතමානි ද්වෙසත්තති විපස්සනාවසෙන ඤාණානි? දීඝං අස්සාසං අනිච්චතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, දුක්ඛතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, අනත්තතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, දීඝං පස්සාසං අනිච්චතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, දුක්ඛතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, අනත්තතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා…පෙ… විමොචයං චිත්තං අස්සාසං, විමොචයං චිත්තං පස්සාසං අනිච්චතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, දුක්ඛතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, අනත්තතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා. ඉමානි ද්වෙසත්තති විපස්සනාවසෙන ඤාණානි.

Bảy mươi hai trí tuệ do năng lực của minh sát là những gì? Do ý nghĩa quán xét hơi thở ra dài theo phương diện vô thường nên là minh sát, do ý nghĩa quán xét theo phương diện khổ nên là minh sát, do ý nghĩa quán xét theo phương diện vô ngã nên là minh sát; do ý nghĩa quán xét hơi thở vô dài theo phương diện vô thường nên là minh sát, do ý nghĩa quán xét theo phương diện khổ nên là minh sát, do ý nghĩa quán xét theo phương diện vô ngã nên là minh sát... Tóm lại... Do ý nghĩa quán xét hơi thở ra trong khi giải thoát tâm, hơi thở vô trong khi giải thoát tâm theo phương diện vô thường nên là minh sát, do ý nghĩa quán xét theo phương diện khổ nên là minh sát, do ý nghĩa quán xét theo phương diện vô ngã nên là minh sát. Đây là bảy mươi hai trí tuệ do năng lực của minh sát.

කතමානි [Pg.197] අට්ඨ නිබ්බිදාඤාණානි? අනිච්චානුපස්සී අස්සාසං යථාභූතං ජානාති පස්සතීති – නිබ්බිදාඤාණං, අනිච්චානුපස්සී පස්සාසං යථාභූතං ජානාති පස්සතීති – නිබ්බිදාඤාණං…පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සාසං යථාභූතං ජානාති පස්සතීති – නිබ්බිදාඤාණං, පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සාසං යථාභූතං ජානාති පස්සතීති – නිබ්බිදාඤාණං. ඉමානි අට්ඨ නිබ්බිදාඤාණානි.

Tám trí tuệ yếm ly là những gì? Vị quán xét vô thường biết và thấy hơi thở ra như thật – đó là trí tuệ yếm ly; vị quán xét vô thường biết và thấy hơi thở vô như thật – đó là trí tuệ yếm ly... Tóm lại... Vị quán xét sự từ bỏ biết và thấy hơi thở ra như thật – đó là trí tuệ yếm ly; vị quán xét sự từ bỏ biết và thấy hơi thở vô như thật – đó là trí tuệ yếm ly. Đây là tám trí tuệ yếm ly.

කතමානි අට්ඨ නිබ්බිදානුලොමෙ ඤාණානි? අනිච්චානුපස්සී අස්සාසං භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා නිබ්බිදානුලොමෙ ඤාණං, අනිච්චානුපස්සී පස්සාසං භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා නිබ්බිදානුලොමෙ ඤාණං…පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සාසං භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා නිබ්බිදානුලොමෙ ඤාණං, පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සාසං භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා නිබ්බිදානුලොමෙ ඤාණං – ඉමානි අට්ඨ නිබ්බිදානුලොමෙ ඤාණානි.

Tám trí tuệ tương ứng với sự nhàm chán là những gì? Trí tuệ ở trong sự hiện khởi như là điều đáng sợ đối với hơi thở ra trong khi đang tùy quán vô thường là trí tuệ tương ứng với sự nhàm chán, trí tuệ ở trong sự hiện khởi như là điều đáng sợ đối với hơi thở vào trong khi đang tùy quán vô thường là trí tuệ tương ứng với sự nhàm chán... (tương tự)... trí tuệ ở trong sự hiện khởi như là điều đáng sợ đối với hơi thở ra trong khi đang tùy quán sự từ bỏ là trí tuệ tương ứng với sự nhàm chán, trí tuệ ở trong sự hiện khởi như là điều đáng sợ đối với hơi thở vào trong khi đang tùy quán sự từ bỏ là trí tuệ tương ứng với sự nhàm chán – đây là tám trí tuệ tương ứng với sự nhàm chán.

කතමානි අට්ඨ නිබ්බිදාපටිප්පස්සද්ධිඤාණානි? අනිච්චානුපස්සී අස්සාසං පටිසඞ්ඛා සන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා නිබ්බිදාපටිප්පස්සද්ධිඤාණං, අනිච්චානුපස්සී පස්සාසං පටිසඞ්ඛා සන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා නිබ්බිදාපටිප්පස්සද්ධිඤාණං…පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සාසං පටිසඞ්ඛා සන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා නිබ්බිදාපටිප්පස්සද්ධිඤාණං, පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සාසං පටිසඞ්ඛා සන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා නිබ්බිදාපටිප්පස්සද්ධිඤාණං – ඉමානි අට්ඨ නිබ්බිදාපටිප්පස්සද්ධිඤාණානි.

Tám trí tuệ về sự lắng dịu của nhàm chán là những gì? Trí tuệ là sự an trú sau khi đã thẩm xét hơi thở ra trong khi đang tùy quán vô thường là trí tuệ về sự lắng dịu của nhàm chán, trí tuệ là sự an trú sau khi đã thẩm xét hơi thở vào trong khi đang tùy quán vô thường là trí tuệ về sự lắng dịu của nhàm chán... (tương tự)... trí tuệ là sự an trú sau khi đã thẩm xét hơi thở ra trong khi đang tùy quán sự từ bỏ là trí tuệ về sự lắng dịu của nhàm chán, trí tuệ là sự an trú sau khi đã thẩm xét hơi thở vào trong khi đang tùy quán sự từ bỏ là trí tuệ về sự lắng dịu của nhàm chán – đây là tám trí tuệ về sự lắng dịu của nhàm chán.

කතමානි එකවීසති විමුත්තිසුඛෙ ඤාණානි? සොතාපත්තිමග්ගෙන සක්කායදිට්ඨියා පහීනත්තා සමුච්ඡින්නත්තා උප්පජ්ජති විමුත්තිසුඛෙ ඤාණං, විචිකිච්ඡාය පහීනත්තා සමුච්ඡින්නත්තා උප්පජ්ජති විමුත්තිසුඛෙ ඤාණං, සීලබ්බතපරාමාසස්ස…පෙ… දිට්ඨානුසයස්ස, විචිකිච්ඡානුසයස්ස පහීනත්තා සමුච්ඡින්නත්තා උප්පජ්ජති විමුත්තිසුඛෙ ඤාණං, සකදාගාමිමග්ගෙන ඔළාරිකස්ස, කාමරාගසඤ්ඤොජනස්ස…පෙ… පටිඝසඤ්ඤොජනස්ස, ඔළාරිකස්ස කාමරාගානුසයස්ස, පටිඝානුසයස්ස පහීනත්තා සමුච්ඡින්නත්තා උප්පජ්ජති විමුත්තිසුඛෙ ඤාණං, අනාගාමිමග්ගෙන අනුසහගතස්ස කාමරාගසඤ්ඤොජනස්ස…පෙ… පටිඝසඤ්ඤොජනස්ස, අනුසහගතස්ස කාමරාගානුසයස්ස, පටිඝානුසයස්ස පහීනත්තා සමුච්ඡින්නත්තා උප්පජ්ජති විමුත්තිසුඛෙ ඤාණං, අරහත්තමග්ගෙන, රූපරාගස්ස…පෙ… අරූපරාගස්ස, මානස්ස, උද්ධච්චස්ස, අවිජ්ජාය, මානානුසයස්ස, භවරාගානුසයස්ස, අවිජ්ජානුසයස්ස පහීනත්තා සමුච්ඡින්නත්තා උප්පජ්ජති විමුත්තිසුඛෙ [Pg.198] ඤාණං. ඉමානි එකවීසති විමුත්තිසුඛෙ ඤාණානි. සොළසවත්ථුකං ආනාපානස්සතිසමාධිං භාවයතො සමධිකානි ඉමානි ද්වෙ ඤාණසතානි උප්පජ්ජන්ති.

Hai mươi mốt trí tuệ trong lạc giải thoát là những gì? Do đã đoạn trừ và cắt đứt hoàn toàn thân kiến bởi Dự Lưu đạo, trí tuệ trong lạc giải thoát sanh khởi; do đã đoạn trừ và cắt đứt hoàn toàn hoài nghi, trí tuệ trong lạc giải thoát sanh khởi; do đã đoạn trừ và cắt đứt hoàn toàn giới cấm thủ... (tương tự)... tùy miên tà kiến, tùy miên hoài nghi, trí tuệ trong lạc giải thoát sanh khởi. Do đã đoạn trừ và cắt đứt hoàn toàn kiết sử tham dục ở dạng thô thiển... (tương tự)... kiết sử sân hận, tùy miên tham dục ở dạng thô thiển, và tùy miên sân hận bởi Nhất Lai đạo, trí tuệ trong lạc giải thoát sanh khởi. Do đã đoạn trừ và cắt đứt hoàn toàn kiết sử tham dục ở dạng vi tế... (tương tự)... kiết sử sân hận, tùy miên tham dục ở dạng vi tế, và tùy miên sân hận bởi Bất Lai đạo, trí tuệ trong lạc giải thoát sanh khởi. Do đã đoạn trừ và cắt đứt hoàn toàn tham ái trong cõi sắc... (tương tự)... tham ái trong cõi vô sắc, ngã mạn, trạo cử, vô minh, tùy miên ngã mạn, tùy miên hữu ái, và tùy miên vô minh bởi A-la-hán đạo, trí tuệ trong lạc giải thoát sanh khởi. Đây là hai mươi mốt trí tuệ trong lạc giải thoát. Đối với vị tu tập định niệm hơi thở có mười sáu đối tượng, hai trăm trí tuệ này cùng với phần trội hơn sanh khởi.

ඤාණරාසිඡක්කනිද්දෙසො ඡට්ඨො.

Phần giải về sáu nhóm tuệ, chương thứ sáu.

ආනාපානස්සතිකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về niệm hơi thở đã được hoàn tất.

4. ඉන්ද්‍රියකථා

Phần Luận Về Các Quyền

1. පඨමසුත්තන්තනිද්දෙසො

4. Phần Giải Thích Kinh Đầu Tiên

184. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

1. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: "Này các tỳ khưu." "Bạch Thế Tôn," các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này:

‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චින්ද්‍රියානි’’.

184. "Này các tỳ khưu, có năm quyền này. Năm quyền nào? Tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền – này các tỳ khưu, đây là năm quyền."

185. ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි කතිහාකාරෙහි විසුජ්ඣන්ති? ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි පන්නරසහි ආකාරෙහි විසුජ්ඣන්ති. අස්සද්ධෙ පුග්ගලෙ පරිවජ්ජයතො, සද්ධෙ පුග්ගලෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො, පසාදනීයෙ සුත්තන්තෙ පච්චවෙක්ඛතො – ඉමෙහි තීහාකාරෙහි සද්ධින්ද්‍රියං විසුජ්ඣති. කුසීතෙ පුග්ගලෙ පරිවජ්ජයතො, ආරද්ධවීරියෙ පුග්ගලෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො, සම්මප්පධානෙ පච්චවෙක්ඛතො – ඉමෙහි තීහාකාරෙහි වීරියින්ද්‍රියං විසුජ්ඣති. මුට්ඨස්සතී පුග්ගලෙ පරිවජ්ජයතො, උපට්ඨිතස්සතී පුග්ගලෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො, සතිපට්ඨානෙ පච්චවෙක්ඛතො – ඉමෙහි තීහාකාරෙහි සතින්ද්‍රියං විසුජ්ඣති. අසමාහිතෙ පුග්ගලෙ පරිවජ්ජයතො, සමාහිතෙ පුග්ගලෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො, ඣානවිමොක්ඛෙ පච්චවෙක්ඛතො – ඉමෙහි තීහාකාරෙහි සමාධින්ද්‍රියං විසුජ්ඣති. දුප්පඤ්ඤෙ පුග්ගලෙ පරිවජ්ජයතො, පඤ්ඤවන්තෙ පුග්ගලෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො, ගම්භීරඤාණචරියං පච්චවෙක්ඛතො – ඉමෙහි තීහාකාරෙහි පඤ්ඤින්ද්‍රියං විසුජ්ඣති. ඉති ඉමෙ පඤ්ච පුග්ගලෙ පරිවජ්ජයතො, පඤ්ච පුග්ගලෙ [Pg.199] සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො, පඤ්ච සුත්තන්තක්ඛන්ධෙ පච්චවෙක්ඛතො – ඉමෙහි පන්නරසහි ආකාරෙහි ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි විසුජ්ඣන්ති.

Năm quyền này được thanh lọc bởi bao nhiêu phương diện? Năm quyền này được thanh lọc bởi mười lăm phương diện. Do tránh xa người không có đức tin, do thân cận, kết giao, gần gũi người có đức tin, do thẩm xét các kinh điển tạo niềm tin – bởi ba phương diện này, tín quyền được thanh lọc. Do tránh xa người lười biếng, do thân cận, kết giao, gần gũi người có tinh tấn đã được khởi lên, do thẩm xét về các chánh cần – bởi ba phương diện này, tấn quyền được thanh lọc. Do tránh xa người thất niệm, do thân cận, kết giao, gần gũi người có niệm đã được thiết lập, do thẩm xét về các niệm xứ – bởi ba phương diện này, niệm quyền được thanh lọc. Do tránh xa người không có định, do thân cận, kết giao, gần gũi người có định, do thẩm xét về các thiền và giải thoát – bởi ba phương diện này, định quyền được thanh lọc. Do tránh xa người có trí tuệ thấp kém, do thân cận, kết giao, gần gũi người có trí tuệ, do thẩm xét về sự thực hành của trí tuệ thâm sâu – bởi ba phương diện này, tuệ quyền được thanh lọc. Như vậy, do tránh xa năm hạng người này, do thân cận, kết giao, gần gũi năm hạng người, do thẩm xét năm nhóm kinh điển – bởi mười lăm phương diện này, năm quyền này được thanh lọc.

කතිහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවියන්ති, කතිහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං භාවනා හොති? දසහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවියන්ති, දසහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං භාවනා හොති. අස්සද්ධියං පජහන්තො සද්ධින්ද්‍රියං භාවෙති, සද්ධින්ද්‍රියං භාවෙන්තො අස්සද්ධියං පජහති; කොසජ්ජං පජහන්තො වීරියින්ද්‍රියං භාවෙති, වීරියින්ද්‍රියං භාවෙන්තො කොසජ්ජං පජහති; පමාදං පජහන්තො සතින්ද්‍රියං භාවෙති, සතින්ද්‍රියං භාවෙන්තො පමාදං පජහති; උද්ධච්චං පජහන්තො සමාධින්ද්‍රියං භාවෙති, සමාධින්ද්‍රියං භාවෙන්තො උද්ධච්චං පජහති; අවිජ්ජං පජහන්තො පඤ්ඤින්ද්‍රියං භාවෙති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං භාවෙන්තො අවිජ්ජං පජහති. ඉමෙහි දසහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවියන්ති, ඉමෙහි දසහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං භාවනා හොති.

185. Năm quyền được tu tập bởi bao nhiêu phương diện, sự tu tập năm quyền diễn ra bởi bao nhiêu phương diện? Năm quyền được tu tập bởi mười phương diện, sự tu tập năm quyền diễn ra bởi mười phương diện. Khi từ bỏ sự không có đức tin, vị ấy tu tập tín quyền; khi tu tập tín quyền, vị ấy từ bỏ sự không có đức tin. Khi từ bỏ sự lười biếng, vị ấy tu tập tấn quyền; khi tu tập tấn quyền, vị ấy từ bỏ sự lười biếng. Khi từ bỏ sự dể duôi, vị ấy tu tập niệm quyền; khi tu tập niệm quyền, vị ấy từ bỏ sự dể duôi. Khi từ bỏ sự trạo cử, vị ấy tu tập định quyền; khi tu tập định quyền, vị ấy từ bỏ sự trạo cử. Khi từ bỏ vô minh, vị ấy tu tập tuệ quyền; khi tu tập tuệ quyền, vị ấy từ bỏ vô minh. Năm quyền được tu tập bởi mười phương diện này, sự tu tập năm quyền diễn ra bởi mười phương diện này.

කතිහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවිතානි හොන්ති සුභාවිතානි? දසහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවිතානි හොන්ති සුභාවිතානි. අස්සද්ධියස්ස පහීනත්තා සුප්පහීනත්තා සද්ධින්ද්‍රියං භාවිතං හොති සුභාවිතං; සද්ධින්ද්‍රියස්ස භාවිතත්තා සුභාවිතත්තා අස්සද්ධියං පහීනං හොති සුප්පහීනං. කොසජ්ජස්ස පහීනත්තා සුප්පහීනත්තා වීරියින්ද්‍රියං භාවිතං හොති සුභාවිතං; වීරියින්ද්‍රියස්ස භාවිතත්තා සුභාවිතත්තා කොසජ්ජං පහීනං හොති සුප්පහීනං. පමාදස්ස පහීනත්තා සුප්පහීනත්තා සතින්ද්‍රියං භාවිතං හොති සුභාවිතං; සතින්ද්‍රියස්ස භාවිතත්තා සුභාවිතත්තා පමාදො පහීනො හොති සුප්පහීනො. උද්ධච්චස්ස පහීනත්තා සුප්පහීනත්තා සමාධින්ද්‍රියං භාවිතං හොති සුභාවිතං; සමාධින්ද්‍රියස්ස භාවිතත්තා සුභාවිතත්තා උද්ධච්චං පහීනං හොති සුප්පහීනං. අවිජ්ජාය පහීනත්තා පඤ්ඤින්ද්‍රියං භාවිතං හොති සුභාවිතං; පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස භාවිතත්තා සුභාවිතත්තා අවිජ්ජා පහීනා හොති සුප්පහීනා. ඉමෙහි දසහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවිතානි හොන්ති සුභාවිතානි.

Năm quyền được tu tập, được khéo tu tập bởi bao nhiêu phương diện? Năm quyền được tu tập, được khéo tu tập bởi mười phương diện. Do sự đoạn trừ, khéo đoạn trừ sự không có đức tin nên tín quyền được tu tập, được khéo tu tập; do sự tu tập, khéo tu tập tín quyền nên sự không có đức tin được đoạn trừ, được khéo đoạn trừ. Do sự đoạn trừ, khéo đoạn trừ sự lười biếng nên cần quyền được tu tập, được khéo tu tập; do sự tu tập, khéo tu tập cần quyền nên sự lười biếng được đoạn trừ, được khéo đoạn trừ. Do sự đoạn trừ, khéo đoạn trừ sự phóng dật nên niệm quyền được tu tập, được khéo tu tập; do sự tu tập, khéo tu tập niệm quyền nên sự phóng dật được đoạn trừ, được khéo đoạn trừ. Do sự đoạn trừ, khéo đoạn trừ sự trạo cử nên định quyền được tu tập, được khéo tu tập; do sự tu tập, khéo tu tập định quyền nên sự trạo cử được đoạn trừ, được khéo đoạn trừ. Do sự đoạn trừ vô minh nên tuệ quyền được tu tập, được khéo tu tập; do sự tu tập, khéo tu tập tuệ quyền nên vô minh được đoạn trừ, được khéo đoạn trừ. Năm quyền được tu tập, được khéo tu tập bởi mười phương diện này.

186. කතිහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවියන්ති, කතිහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවිතානි චෙව හොන්ති සුභාවිතානි ච පටිප්පස්සද්ධානි ච සුප්පටිප්පස්සද්ධානි ච? චතූහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවියන්ති චතූහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවිතානි චෙව හොන්ති සුභාවිතානි ච පටිප්පස්සද්ධානි ච සුප්පටිප්පස්සද්ධානි ච. සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවියන්ති; සොතාපත්තිඵලක්ඛණෙ [Pg.200] පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවිතානි චෙව හොන්ති සුභාවිතානි ච පටිප්පස්සද්ධානි ච සුප්පටිප්පස්සද්ධානි ච. සකදාගාමිමග්ගක්ඛණෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවියන්ති; සකදාගාමිඵලක්ඛණෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවිතානි චෙව හොන්ති සුභාවිතානි ච පටිප්පස්සද්ධානි ච සුප්පටිප්පස්සද්ධානි ච. අනාගාමිමග්ගක්ඛණෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවියන්ති; අනාගාමිඵලක්ඛණෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවිතානි චෙව හොන්ති සුභාවිතානි ච පටිප්පස්සද්ධානි ච සුප්පටිප්පස්සද්ධානි ච. අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවියන්ති; අරහත්තඵලක්ඛණෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවිතානි චෙව හොන්ති සුභාවිතානි ච පටිප්පස්සද්ධානි ච සුප්පටිප්පස්සද්ධානි ච. ඉති චතස්සො මග්ගවිසුද්ධියො, චතස්සො ඵලවිසුද්ධියො, චතස්සො සමුච්ඡෙදවිසුද්ධියො, චතස්සො පටිප්පස්සද්ධිවිසුද්ධියො. ඉමෙහි චතූහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවියන්ති; ඉමෙහි චතූහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවිතානි චෙව හොන්ති සුභාවිතානි ච පටිප්පස්සද්ධානි ච සුප්පටිප්පස්සද්ධානි ච.

186. Năm quyền được tu tập bởi bao nhiêu phương diện? Năm quyền được tu tập, được khéo tu tập, được làm cho an tịnh, được khéo làm cho an tịnh bởi bao nhiêu phương diện? Năm quyền được tu tập bởi bốn phương diện; năm quyền được tu tập, được khéo tu tập, được làm cho an tịnh, được khéo làm cho an tịnh bởi bốn phương diện. Trong sát-na của đạo Dự Lưu, năm quyền được tu tập. Trong sát-na của quả Dự Lưu, năm quyền được tu tập, được khéo tu tập, được làm cho an tịnh, được khéo làm cho an tịnh. Trong sát-na của đạo Nhất Lai, năm quyền được tu tập. Trong sát-na của quả Nhất Lai, năm quyền được tu tập, được khéo tu tập, được làm cho an tịnh, được khéo làm cho an tịnh. Trong sát-na của đạo Bất Lai, năm quyền được tu tập. Trong sát-na của quả Bất Lai, năm quyền được tu tập, được khéo tu tập, được làm cho an tịnh, được khéo làm cho an tịnh. Trong sát-na của đạo A-la-hán, năm quyền được tu tập. Trong sát-na của quả A-la-hán, năm quyền được tu tập, được khéo tu tập, được làm cho an tịnh, được khéo làm cho an tịnh. Như vậy, có bốn sự thanh tịnh của đạo, bốn sự thanh tịnh của quả, bốn sự thanh tịnh của sự đoạn diệt, bốn sự thanh tịnh của sự an tịnh. Năm quyền được tu tập bởi bốn phương diện này; năm quyền được tu tập, được khéo tu tập, được làm cho an tịnh, được khéo làm cho an tịnh bởi bốn phương diện này.

කතිනං පුග්ගලානං ඉන්ද්‍රියභාවනා; කති පුග්ගලා භාවිතින්ද්‍රියා? අට්ඨන්නං පුග්ගලානං ඉන්ද්‍රියභාවනා; තයො පුග්ගලා භාවිතින්ද්‍රියා. කතමෙසං අට්ඨන්නං පුග්ගලානං ඉන්ද්‍රියභාවනා? සත්තන්නඤ්ච සෙක්ඛානං, පුථුජ්ජනකල්‍යාණකස්ස ච – ඉමෙසං අට්ඨන්නං පුග්ගලානං ඉන්ද්‍රියභාවනා. කතමෙ තයො පුග්ගලා භාවිතින්ද්‍රියා? සවනෙන බුද්ධො තථාගතස්ස සාවකො ඛීණාසවො භාවිතින්ද්‍රියො, සයං භූතට්ඨෙන පච්චෙකසම්බුද්ධො භාවිතින්ද්‍රියො, අප්පමෙය්‍යට්ඨෙන තථාගතො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො භාවිතින්ද්‍රියො – ඉමෙ තයො පුග්ගලා භාවිතින්ද්‍රියා. ඉති ඉමෙසං අට්ඨන්නං පුග්ගලානං ඉන්ද්‍රියභාවනා; ඉමෙ තයො පුග්ගලා භාවිතින්ද්‍රියා.

Sự tu tập các quyền là của bao nhiêu hạng người? Bao nhiêu hạng người có các quyền đã được tu tập? Sự tu tập các quyền là của tám hạng người; ba hạng người có các quyền đã được tu tập. Sự tu tập các quyền là của tám hạng người nào? Của bảy vị hữu học và của phàm phu thiện – sự tu tập các quyền là của tám hạng người này. Ba hạng người nào có các quyền đã được tu tập? Vị đệ tử của Như Lai, bậc lậu tận, người đã giác ngộ do nghe, là người có các quyền đã được tu tập; vị Phật Độc Giác, với ý nghĩa tự mình thành tựu, là người có các quyền đã được tu tập; vị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, với ý nghĩa không thể đo lường, là người có các quyền đã được tu tập – ba hạng người này là những người có các quyền đã được tu tập. Như vậy, sự tu tập các quyền là của tám hạng người này; ba hạng người này là những người có các quyền đã được tu tập.

සුත්තන්තනිද්දෙසො පඨමො.

Dứt phần giải thích kinh thứ nhất.

2. දුතියසුත්තන්තනිද්දෙසො

2. Phần giải thích kinh thứ nhì

187. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති, න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා, බ්‍රාහ්මණෙසු [Pg.201] වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා; න ච පනෙතෙ ආයස්මන්තා සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති. යෙ ච ඛො කෙචි භික්ඛවෙ සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානන්ති, තෙ ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා, බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා; තෙ ච පනායස්මන්තා සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති.

187. Nhân ở Sāvatthī. “Này các Tỳ khưu, có năm quyền này. Năm là những gì? Tín quyền, cần quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào không tuệ tri đúng như thật về sự sanh khởi, sự diệt mất, vị ngọt, sự nguy hiểm, và sự xuất ly của năm quyền này, này các Tỳ khưu, đối với ta, các Sa-môn hay Bà-la-môn ấy không được xem là Sa-môn trong hàng Sa-môn, hay là Bà-la-môn trong hàng Bà-la-môn; và các vị tôn giả ấy không an trú sau khi đã tự mình giác ngộ, chứng đạt và thành tựu mục đích của Sa-môn hay mục đích của Bà-la-môn ngay trong hiện tại. Và này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào tuệ tri đúng như thật về sự sanh khởi, sự diệt mất, vị ngọt, sự nguy hiểm, và sự xuất ly của năm quyền này, này các Tỳ khưu, đối với ta, các Sa-môn hay Bà-la-môn ấy được xem là Sa-môn trong hàng Sa-môn, và là Bà-la-môn trong hàng Bà-la-môn; và các vị tôn giả ấy an trú sau khi đã tự mình giác ngộ, chứng đạt và thành tựu mục đích của Sa-môn và mục đích của Bà-la-môn ngay trong hiện tại.”

188. කතිහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං සමුදයො හොති; කතිහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං සමුදයං පජානාති? කතිහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අත්ථඞ්ගමො හොති; කතිහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අත්ථඞ්ගමං පජානාති? කතිහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අස්සාදො හොති, කතිහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අස්සාදං පජානාති? කතිහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං ආදීනවො හොති; කතිහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං ආදීනවං පජානාති? කතිහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං නිස්සරණං හොති; කතිහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං නිස්සරණං පජානාති?

188. Sự sanh khởi của năm quyền có mặt bởi bao nhiêu phương diện? Vị ấy tuệ tri sự sanh khởi của năm quyền bởi bao nhiêu phương diện? Sự đoạn diệt của năm quyền có mặt bởi bao nhiêu phương diện? Vị ấy tuệ tri sự đoạn diệt của năm quyền bởi bao nhiêu phương diện? Vị ngọt của năm quyền có mặt bởi bao nhiêu phương diện? Vị ấy tuệ tri vị ngọt của năm quyền bởi bao nhiêu phương diện? Sự nguy hại của năm quyền có mặt bởi bao nhiêu phương diện? Vị ấy tuệ tri sự nguy hại của năm quyền bởi bao nhiêu phương diện? Sự xuất ly của năm quyền có mặt bởi bao nhiêu phương diện? Vị ấy tuệ tri sự xuất ly của năm quyền bởi bao nhiêu phương diện?

චත්තාරීසාය ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං සමුදයො හොති; චත්තාරීසාය ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං සමුදයං පජානාති. චත්තාරීසාය ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අත්ථඞ්ගමො හොති; චත්තාරීසාය ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අත්ථඞ්ගමං පජානාති. පඤ්චවීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අස්සාදො හොති; පඤ්චවීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අස්සාදං පජානාති. පඤ්චවීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං ආදීනවො හොති; පඤ්චවීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං ආදීනවං පජානාති. අසීතිසතං ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං නිස්සරණං හොති; අසීතිසතං ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං නිස්සරණං පජානාති.

Sự sanh khởi của năm quyền có mặt bởi bốn mươi phương diện; vị ấy tuệ tri sự sanh khởi của năm quyền bởi bốn mươi phương diện. Sự đoạn diệt của năm quyền có mặt bởi bốn mươi phương diện; vị ấy tuệ tri sự đoạn diệt của năm quyền bởi bốn mươi phương diện. Vị ngọt của năm quyền có mặt bởi hai mươi lăm phương diện; vị ấy tuệ tri vị ngọt của năm quyền bởi hai mươi lăm phương diện. Sự nguy hại của năm quyền có mặt bởi hai mươi lăm phương diện; vị ấy tuệ tri sự nguy hại của năm quyền bởi hai mươi lăm phương diện. Sự xuất ly của năm quyền có mặt bởi một trăm tám mươi phương diện; vị ấy tuệ tri sự xuất ly của năm quyền bởi một trăm tám mươi phương diện.

කතමෙහි [Pg.202] චත්තාරීසාය ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං සමුදයො හොති; කතමෙහි චත්තාරීසාය ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං සමුදයං පජානාති? අධිමොක්ඛත්ථාය ආවජ්ජනාය සමුදයො සද්ධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, අධිමොක්ඛවසෙන ඡන්දස්ස සමුදයො සද්ධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, අධිමොක්ඛවසෙන මනසිකාරස්ස සමුදයො සද්ධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තුපට්ඨානං සද්ධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති; පග්ගහත්ථාය ආවජ්ජනාය සමුදයො වීරියින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, පග්ගහවසෙන ඡන්දස්ස සමුදයො වීරියින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, පග්ගහවසෙන මනසිකාරස්ස සමුදයො වීරියින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තුපට්ඨානං වීරියින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති; උපට්ඨානත්ථාය ආවජ්ජනාය සමුදයො සතින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, උපට්ඨානවසෙන ඡන්දස්ස සමුදයො සතින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, උපට්ඨානවසෙන මනසිකාරස්ස සමුදයො සතින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තුපට්ඨානං සතින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති; අවික්ඛෙපත්ථාය ආවජ්ජනාය සමුදයො සමාධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, අවික්ඛෙපවසෙන ඡන්දස්ස සමුදයො සමාධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, අවික්ඛෙපවසෙන මනසිකාරස්ස සමුදයො සමාධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තුපට්ඨානං සමාධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති; දස්සනත්ථාය ආවජ්ජනාය සමුදයො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, දස්සනවසෙන ඡන්දස්ස සමුදයො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, දස්සනවසෙන මනසිකාරස්ස සමුදයො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තුපට්ඨානං පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති. අධිමොක්ඛත්ථාය ආවජ්ජනාය සමුදයො සද්ධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, පග්ගහත්ථාය ආවජ්ජනාය සමුදයො වීරියින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, උපට්ඨානත්ථාය ආවජ්ජනාය සමුදයො සතින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, අවික්ඛෙපත්ථාය ආවජ්ජනාය සමුදයො සමාධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, දස්සනත්ථාය ආවජ්ජනාය සමුදයො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති. අධිමොක්ඛවසෙන ඡන්දස්ස සමුදයො සද්ධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, පග්ගහවසෙන ඡන්දස්ස සමුදයො වීරියින්ද්‍රියස්ස සමුදයො [Pg.203] හොති, උපට්ඨානවසෙන ඡන්දස්ස සමුදයො සතින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, අවික්ඛෙපවසෙන ඡන්දස්ස සමුදයො සමාධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, දස්සනවසෙන ඡන්දස්ස සමුදයො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති. අධිමොක්ඛවසෙන මනසිකාරස්ස සමුදයො සද්ධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, පග්ගහවසෙන මනසිකාරස්ස සමුදයො වීරියින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, උපට්ඨානවසෙන මනසිකාරස්ස සමුදයො සතින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, අවික්ඛෙපවසෙන මනසිකාරස්ස සමුදයො සමාධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, දස්සනවසෙන මනසිකාරස්ස සමුදයො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති. සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තුපට්ඨානං සද්ධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තුපට්ඨානං වීරියින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තුපට්ඨානං සතින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තුපට්ඨානං සමාධින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තුපට්ඨානං පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස සමුදයො හොති.

Bởi bốn mươi phương diện nào mà sự sanh khởi của năm quyền có mặt? Bởi bốn mươi phương diện nào mà vị ấy tuệ tri sự sanh khởi của năm quyền? Sự sanh khởi của việc hướng tâm về mục đích quyết đoán là sự sanh khởi của tín quyền, sự sanh khởi của ý muốn do năng lực của sự quyết đoán là sự sanh khởi của tín quyền, sự sanh khởi của tác ý do năng lực của sự quyết đoán là sự sanh khởi của tín quyền, sự hiện khởi của tính đồng nhất do năng lực của tín quyền là sự sanh khởi của tín quyền; sự sanh khởi của việc hướng tâm về mục đích sách tấn là sự sanh khởi của tấn quyền, sự sanh khởi của ý muốn do năng lực của sự sách tấn là sự sanh khởi của tấn quyền, sự sanh khởi của tác ý do năng lực của sự sách tấn là sự sanh khởi của tấn quyền, sự hiện khởi của tính đồng nhất do năng lực của tấn quyền là sự sanh khởi của tấn quyền; sự sanh khởi của việc hướng tâm về mục đích an trú là sự sanh khởi của niệm quyền, sự sanh khởi của ý muốn do năng lực của sự an trú là sự sanh khởi của niệm quyền, sự sanh khởi của tác ý do năng lực của sự an trú là sự sanh khởi của niệm quyền, sự hiện khởi của tính đồng nhất do năng lực của niệm quyền là sự sanh khởi của niệm quyền; sự sanh khởi của việc hướng tâm về mục đích không phân tán là sự sanh khởi của định quyền, sự sanh khởi của ý muốn do năng lực của sự không phân tán là sự sanh khởi của định quyền, sự sanh khởi của tác ý do năng lực của sự không phân tán là sự sanh khởi của định quyền, sự hiện khởi của tính đồng nhất do năng lực của định quyền là sự sanh khởi của định quyền; sự sanh khởi của việc hướng tâm về mục đích thấy rõ là sự sanh khởi của tuệ quyền, sự sanh khởi của ý muốn do năng lực của sự thấy rõ là sự sanh khởi của tuệ quyền, sự sanh khởi của tác ý do năng lực của sự thấy rõ là sự sanh khởi của tuệ quyền, sự hiện khởi của tính đồng nhất do năng lực của tuệ quyền là sự sanh khởi của tuệ quyền. Sự sanh khởi của việc hướng tâm về mục đích quyết đoán là sự sanh khởi của tín quyền, sự sanh khởi của việc hướng tâm về mục đích sách tấn là sự sanh khởi của tấn quyền, sự sanh khởi của việc hướng tâm về mục đích an trú là sự sanh khởi của niệm quyền, sự sanh khởi của việc hướng tâm về mục đích không phân tán là sự sanh khởi của định quyền, sự sanh khởi của việc hướng tâm về mục đích thấy rõ là sự sanh khởi của tuệ quyền. Sự sanh khởi của ý muốn do năng lực của sự quyết đoán là sự sanh khởi của tín quyền, sự sanh khởi của ý muốn do năng lực của sự sách tấn là sự sanh khởi của tấn quyền, sự sanh khởi của ý muốn do năng lực của sự an trú là sự sanh khởi của niệm quyền, sự sanh khởi của ý muốn do năng lực của sự không phân tán là sự sanh khởi của định quyền, sự sanh khởi của ý muốn do năng lực của sự thấy rõ là sự sanh khởi của tuệ quyền. Sự sanh khởi của tác ý do năng lực của sự quyết đoán là sự sanh khởi của tín quyền, sự sanh khởi của tác ý do năng lực của sự sách tấn là sự sanh khởi của tấn quyền, sự sanh khởi của tác ý do năng lực của sự an trú là sự sanh khởi của niệm quyền, sự sanh khởi của tác ý do năng lực của sự không phân tán là sự sanh khởi của định quyền, sự sanh khởi của tác ý do năng lực của sự thấy rõ là sự sanh khởi của tuệ quyền. Sự hiện khởi của tính đồng nhất do năng lực của tín quyền là sự sanh khởi của tín quyền, sự hiện khởi của tính đồng nhất do năng lực của tấn quyền là sự sanh khởi của tấn quyền, sự hiện khởi của tính đồng nhất do năng lực của niệm quyền là sự sanh khởi của niệm quyền, sự hiện khởi của tính đồng nhất do năng lực của định quyền là sự sanh khởi của định quyền, sự hiện khởi của tính đồng nhất do năng lực của tuệ quyền là sự sanh khởi của tuệ quyền.

ඉමෙහි චත්තාරීසාය ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං සමුදයො හොති, ඉමෙහි චත්තාරීසාය ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං සමුදයං පජානාති.

Sự sanh khởi của năm quyền là có do bốn mươi trạng thái này, vị ấy biết rõ sự sanh khởi của năm quyền do bốn mươi trạng thái này.

කතමෙහි චත්තාරීසාය ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අත්ථඞ්ගමො හොති; කතමෙහි චත්තාරීසාය ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අත්ථඞ්ගමං පජානාති? අධිමොක්ඛත්ථාය ආවජ්ජනාය අත්ථඞ්ගමො සද්ධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, අධිමොක්ඛවසෙන ඡන්දස්ස අත්ථඞ්ගමො සද්ධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, අධිමොක්ඛවසෙන මනසිකාරස්ස අත්ථඞ්ගමො සද්ධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තඅනුපට්ඨානං සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන අත්ථඞ්ගමො හොති; පග්ගහත්ථාය ආවජ්ජනාය අත්ථඞ්ගමො වීරියින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, පග්ගහවසෙන ඡන්දස්ස අත්ථඞ්ගමො වීරියින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, පග්ගහවසෙන මනසිකාරස්ස අත්ථඞ්ගමො වීරියින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තඅනුපට්ඨානං වීරියින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති; උපට්ඨානත්ථාය ආවජ්ජනාය අත්ථඞ්ගමො සතින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, උපට්ඨානවසෙන ඡන්දස්ස අත්ථඞ්ගමො සතින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, උපට්ඨානවසෙන මනසිකාරස්ස අත්ථඞ්ගමො සතින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන [Pg.204] එකත්තඅනුපට්ඨානං සතින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති; අවික්ඛෙපත්ථාය ආවජ්ජනාය අත්ථඞ්ගමො සමාධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, අවික්ඛෙපවසෙන ඡන්දස්ස අත්ථඞ්ගමො සමාධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, අවික්ඛෙපවසෙන මනසිකාරස්ස අත්ථඞ්ගමො සමාධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තඅනුපට්ඨානං සමාධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති; දස්සනත්ථාය ආවජ්ජනාය අත්ථඞ්ගමො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, දස්සනවසෙන ඡන්දස්ස අත්ථඞ්ගමො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, දස්සනවසෙන මනසිකාරස්ස අත්ථඞ්ගමො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තඅනුපට්ඨානං පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති.

Sự đoạn diệt của năm quyền là có do bốn mươi trạng thái nào? Vị ấy biết rõ sự đoạn diệt của năm quyền do bốn mươi trạng thái nào? Sự đoạn diệt của sự hướng tâm vì mục đích có sự quyết đoán là sự đoạn diệt của tín quyền, sự đoạn diệt của dục do năng lực của sự quyết đoán là sự đoạn diệt của tín quyền, sự đoạn diệt của sự tác ý do năng lực của sự quyết đoán là sự đoạn diệt của tín quyền, sự không hiện khởi ở một nơi do năng lực của tín quyền là sự đoạn diệt của tín quyền; sự đoạn diệt của sự hướng tâm vì mục đích có sự sách tấn là sự đoạn diệt của tấn quyền, sự đoạn diệt của dục do năng lực của sự sách tấn là sự đoạn diệt của tấn quyền, sự đoạn diệt của sự tác ý do năng lực của sự sách tấn là sự đoạn diệt của tấn quyền, sự không hiện khởi ở một nơi do năng lực của tấn quyền là sự đoạn diệt của tấn quyền; sự đoạn diệt của sự hướng tâm vì mục đích có sự an trú là sự đoạn diệt của niệm quyền, sự đoạn diệt của dục do năng lực của sự an trú là sự đoạn diệt của niệm quyền, sự đoạn diệt của sự tác ý do năng lực của sự an trú là sự đoạn diệt của niệm quyền, sự không hiện khởi ở một nơi do năng lực của niệm quyền là sự đoạn diệt của niệm quyền; sự đoạn diệt của sự hướng tâm vì mục đích không bị phân tán là sự đoạn diệt của định quyền, sự đoạn diệt của dục do năng lực không bị phân tán là sự đoạn diệt của định quyền, sự đoạn diệt của sự tác ý do năng lực không bị phân tán là sự đoạn diệt của định quyền, sự không hiện khởi ở một nơi do năng lực của định quyền là sự đoạn diệt của định quyền; sự đoạn diệt của sự hướng tâm vì mục đích có sự thấy biết là sự đoạn diệt của tuệ quyền, sự đoạn diệt của dục do năng lực của sự thấy biết là sự đoạn diệt của tuệ quyền, sự đoạn diệt của sự tác ý do năng lực của sự thấy biết là sự đoạn diệt của tuệ quyền, sự không hiện khởi ở một nơi do năng lực của tuệ quyền là sự đoạn diệt của tuệ quyền.

අධිමොක්ඛත්ථාය ආවජ්ජනාය අත්ථඞ්ගමො සද්ධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, පග්ගහත්ථාය ආවජ්ජනාය අත්ථඞ්ගමො වීරියින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, උපට්ඨානත්ථාය ආවජ්ජනාය අත්ථඞ්ගමො සතින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, අවික්ඛෙපත්ථාය ආවජ්ජනාය අත්ථඞ්ගමො සමාධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, දස්සනත්ථාය ආවජ්ජනාය අත්ථඞ්ගමො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති. අධිමොක්ඛවසෙන ඡන්දස්ස අත්ථඞ්ගමො සද්ධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, පග්ගහවසෙන ඡන්දස්ස අත්ථඞ්ගමො වීරියින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, උපට්ඨානවසෙන ඡන්දස්ස අත්ථඞ්ගමො සතින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, අවික්ඛෙපවසෙන ඡන්දස්ස අත්ථඞ්ගමො සමාධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, දස්සනවසෙන ඡන්දස්ස අත්ථඞ්ගමො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති. අධිමොක්ඛවසෙන මනසිකාරස්ස අත්ථඞ්ගමො සද්ධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, පග්ගහවසෙන මනසිකාරස්ස අත්ථඞ්ගමො වීරියින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, උපට්ඨානවසෙන මනසිකාරස්ස අත්ථඞ්ගමො සතින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, අවික්ඛෙපවසෙන මනසිකාරස්ස අත්ථඞ්ගමො සමාධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, දස්සනවසෙන මනසිකාරස්ස අත්ථඞ්ගමො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති. සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තඅනුපට්ඨානං සද්ධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තඅනුපට්ඨානං වීරියින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තඅනුපට්ඨානං සතින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තඅනුපට්ඨානං සමාධින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන එකත්තඅනුපට්ඨානං පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අත්ථඞ්ගමො හොති.

Sự đoạn diệt của sự hướng tâm vì mục đích có sự quyết đoán là sự đoạn diệt của tín quyền, sự đoạn diệt của sự hướng tâm vì mục đích có sự sách tấn là sự đoạn diệt của tấn quyền, sự đoạn diệt của sự hướng tâm vì mục đích có sự an trú là sự đoạn diệt của niệm quyền, sự đoạn diệt của sự hướng tâm vì mục đích không bị phân tán là sự đoạn diệt của định quyền, sự đoạn diệt của sự hướng tâm vì mục đích có sự thấy biết là sự đoạn diệt của tuệ quyền. Sự đoạn diệt của dục do năng lực của sự quyết đoán là sự đoạn diệt của tín quyền, sự đoạn diệt của dục do năng lực của sự sách tấn là sự đoạn diệt của tấn quyền, sự đoạn diệt của dục do năng lực của sự an trú là sự đoạn diệt của niệm quyền, sự đoạn diệt của dục do năng lực không bị phân tán là sự đoạn diệt của định quyền, sự đoạn diệt của dục do năng lực của sự thấy biết là sự đoạn diệt của tuệ quyền. Sự đoạn diệt của sự tác ý do năng lực của sự quyết đoán là sự đoạn diệt của tín quyền, sự đoạn diệt của sự tác ý do năng lực của sự sách tấn là sự đoạn diệt của tấn quyền, sự đoạn diệt của sự tác ý do năng lực của sự an trú là sự đoạn diệt của niệm quyền, sự đoạn diệt của sự tác ý do năng lực không bị phân tán là sự đoạn diệt của định quyền, sự đoạn diệt của sự tác ý do năng lực của sự thấy biết là sự đoạn diệt của tuệ quyền. Sự không hiện khởi ở một nơi do năng lực của tín quyền là sự đoạn diệt của tín quyền, sự không hiện khởi ở một nơi do năng lực của tấn quyền là sự đoạn diệt của tấn quyền, sự không hiện khởi ở một nơi do năng lực của niệm quyền là sự đoạn diệt của niệm quyền, sự không hiện khởi ở một nơi do năng lực của định quyền là sự đoạn diệt của định quyền, sự không hiện khởi ở một nơi do năng lực của tuệ quyền là sự đoạn diệt của tuệ quyền.

ඉමෙහි [Pg.205] චත්තාරීසාය ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අත්ථඞ්ගමො හොති; ඉමෙහි චත්තාරීසාය ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අත්ථඞ්ගමං පජානාති.

Sự đoạn diệt của năm quyền là có do bốn mươi trạng thái này; vị ấy biết rõ sự đoạn diệt của năm quyền do bốn mươi trạng thái này.

ක. අස්සාදනිද්දෙසො

Ka. Phần giải về vị ngọt

189. කතමෙහි පඤ්චවීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අස්සාදො හොති; කතමෙහි පඤ්චවීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අස්සාදං පජානාති? අස්සද්ධියස්ස අනුපට්ඨානං සද්ධින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, අස්සද්ධියපරිළාහස්ස අනුපට්ඨානං සද්ධින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, අධිමොක්ඛචරියාය වෙසාරජ්ජං සද්ධින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, සන්තො ච විහාරාධිගමො සද්ධින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, යං සද්ධින්ද්‍රියං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං අයං සද්ධින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො.

189. Vị ngọt của năm quyền là có do hai mươi lăm trạng thái nào? Vị ấy biết rõ vị ngọt của năm quyền do hai mươi lăm trạng thái nào? Sự không hiện khởi của sự không có đức tin là vị ngọt của tín quyền, sự không hiện khởi của sự thiêu đốt do không có đức tin là vị ngọt của tín quyền, sự dạn dĩ trong việc thực hành sự quyết đoán là vị ngọt của tín quyền, và sự chứng đạt sự an trú được an tịnh là vị ngọt của tín quyền, lạc và hỷ nào sanh lên do duyên vào tín quyền, đây là vị ngọt của tín quyền.

කොසජ්ජස්ස අනුපට්ඨානං වීරියින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, කොසජ්ජපරිළාහස්ස අනුපට්ඨානං වීරියින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, පග්ගහචරියාය වෙසාරජ්ජං වීරියින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, සන්තො ච විහාරාධිගමො වීරියින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, යං වීරියින්ද්‍රියං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං අයං වීරියින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො.

Sự không hiện khởi của sự lười biếng là vị ngọt của tấn quyền, sự không hiện khởi của sự thiêu đốt do lười biếng là vị ngọt của tấn quyền, sự dõng mãnh trong việc thực hành sách tấn là vị ngọt của tấn quyền, và sự chứng đạt trú xứ an tịnh là vị ngọt của tấn quyền, lạc và hỷ nào sanh khởi do duyên tấn quyền, đây là vị ngọt của tấn quyền.

පමාදස්ස අනුපට්ඨානං සතින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, පමාදපරිළාහස්ස අනුපට්ඨානං සතින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, උපට්ඨානචරියාය වෙසාරජ්ජං සතින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, සන්තො ච විහාරාධිගමො සතින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, යං සතින්ද්‍රියං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං අයං සතින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො.

Sự không hiện khởi của sự dể duôi là vị ngọt của niệm quyền, sự không hiện khởi của sự thiêu đốt do dể duôi là vị ngọt của niệm quyền, sự dõng mãnh trong việc thực hành an trú là vị ngọt của niệm quyền, và sự chứng đạt trú xứ an tịnh là vị ngọt của niệm quyền, lạc và hỷ nào sanh khởi do duyên niệm quyền, đây là vị ngọt của niệm quyền.

උද්ධච්චස්ස අනුපට්ඨානං සමාධින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, උද්ධච්චපරිළාහස්ස අනුපට්ඨානං සමාධින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, අවික්ඛෙපචරියාය වෙසාරජ්ජං සමාධින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, සන්තො ච විහාරාධිගමො සමාධින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, යං සමාධින්ද්‍රියං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං අයං සමාධින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො.

Sự không hiện khởi của sự phóng dật là vị ngọt của định quyền, sự không hiện khởi của sự thiêu đốt do phóng dật là vị ngọt của định quyền, sự dõng mãnh trong việc thực hành không tán loạn là vị ngọt của định quyền, và sự chứng đạt trú xứ an tịnh là vị ngọt của định quyền, lạc và hỷ nào sanh khởi do duyên định quyền, đây là vị ngọt của định quyền.

අවිජ්ජාය අනුපට්ඨානං පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, අවිජ්ජාපරිළාහස්ස අනුපට්ඨානං පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, දස්සනචරියාය වෙසාරජ්ජං පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො හොති, සන්තො ච විහාරාධිගමො පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස [Pg.206] අස්සාදො හොති, යං පඤ්ඤින්ද්‍රියං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං අයං පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අස්සාදො.

Sự không hiện khởi của vô minh là vị ngọt của tuệ quyền, sự không hiện khởi của sự thiêu đốt do vô minh là vị ngọt của tuệ quyền, sự dõng mãnh trong việc thực hành thấy biết là vị ngọt của tuệ quyền, và sự chứng đạt trú xứ an tịnh là vị ngọt của tuệ quyền, lạc và hỷ nào sanh khởi do duyên tuệ quyền, đây là vị ngọt của tuệ quyền.

ඉමෙහි පඤ්චවීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අස්සාදො හොති; ඉමෙහි පඤ්චවීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අස්සාදං පජානාති.

Vị ngọt của năm quyền có được là do hai mươi lăm phương diện này; vị ấy biết rõ vị ngọt của năm quyền là do hai mươi lăm phương diện này.

ඛ. ආදීනවනිද්දෙසො

b. Phần giải thích về sự nguy hại.

190. කතමෙහි පඤ්චවීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං ආදීනවො හොති; කතමෙහි පඤ්චවීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං ආදීනවං පජානාති? අස්සද්ධියස්ස උපට්ඨානං සද්ධින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, අස්සද්ධියපරිළාහස්ස උපට්ඨානං සද්ධින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, අනිච්චට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, දුක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, අනත්තට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති.

190. Do hai mươi lăm phương diện nào mà có sự nguy hại của năm quyền? Do hai mươi lăm phương diện nào mà vị ấy biết rõ sự nguy hại của năm quyền? Sự hiện khởi của sự không có đức tin là sự nguy hại của tín quyền, sự hiện khởi của sự thiêu đốt do không có đức tin là sự nguy hại của tín quyền, theo nghĩa vô thường là sự nguy hại của tín quyền, theo nghĩa khổ là sự nguy hại của tín quyền, theo nghĩa vô ngã là sự nguy hại của tín quyền.

කොසජ්ජස්ස උපට්ඨානං වීරියින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, කොසජ්ජපරිළාහස්ස උපට්ඨානං වීරියින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, අනිච්චට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, දුක්ඛට්ඨෙන…පෙ… අනත්තට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති.

Sự hiện khởi của sự lười biếng là sự nguy hại của tấn quyền, sự hiện khởi của sự thiêu đốt do lười biếng là sự nguy hại của tấn quyền, theo nghĩa vô thường là sự nguy hại của tấn quyền, theo nghĩa khổ ... cho đến ... theo nghĩa vô ngã là sự nguy hại của tấn quyền.

පමාදස්ස උපට්ඨානං සතින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, පමාදපරිළාහස්ස උපට්ඨානං සතින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, අනිච්චට්ඨෙන සතින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, දුක්ඛට්ඨෙන…පෙ… අනත්තට්ඨෙන සතින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති.

Sự hiện khởi của sự dể duôi là sự nguy hại của niệm quyền, sự hiện khởi của sự thiêu đốt do dể duôi là sự nguy hại của niệm quyền, theo nghĩa vô thường là sự nguy hại của niệm quyền, theo nghĩa khổ ... cho đến ... theo nghĩa vô ngã là sự nguy hại của niệm quyền.

උද්ධච්චස්ස උපට්ඨානං සමාධින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, උද්ධච්චපරිළාහස්ස උපට්ඨානං සමාධින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, අනිච්චට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, දුක්ඛට්ඨෙන…පෙ… අනත්තට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති.

Sự hiện khởi của sự phóng dật là sự nguy hại của định quyền, sự hiện khởi của sự thiêu đốt do phóng dật là sự nguy hại của định quyền, theo nghĩa vô thường là sự nguy hại của định quyền, theo nghĩa khổ ... cho đến ... theo nghĩa vô ngã là sự nguy hại của định quyền.

අවිජ්ජාය උපට්ඨානං පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, අවිජ්ජාපරිළාහස්ස උපට්ඨානං පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, අනිච්චට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, දුක්ඛට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති, අනත්තට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස ආදීනවො හොති.

Sự hiện khởi của vô minh là sự nguy hại của tuệ quyền, sự hiện khởi của sự thiêu đốt do vô minh là sự nguy hại của tuệ quyền, theo nghĩa vô thường là sự nguy hại của tuệ quyền, theo nghĩa khổ là sự nguy hại của tuệ quyền, theo nghĩa vô ngã là sự nguy hại của tuệ quyền.

ඉමෙහි [Pg.207] පඤ්චවීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං ආදීනවො හොති; ඉමෙහි පඤ්චවීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං ආදීනවං පජානාති.

Sự nguy hại của năm quyền có được là do hai mươi lăm phương diện này; vị ấy biết rõ sự nguy hại của năm quyền là do hai mươi lăm phương diện này.

ග. නිස්සරණනිද්දෙසො

c. Phần giải thích về sự xuất ly.

191. කතමෙහි අසීතිසතං ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං නිස්සරණං හොති; කතමෙහි අසීතිසතං ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං නිස්සරණං පජානාති? අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං අස්සද්ධියා නිස්සටං හොති, අස්සද්ධියපරිළාහා නිස්සටං හොති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච නිස්සටං හොති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි නිස්සටං හොති, තතො පණීතතරසද්ධින්ද්‍රියස්ස පටිලාභා පුරිමතරසද්ධින්ද්‍රියා නිස්සටං හොති; පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං කොසජ්ජා නිස්සටං හොති, කොසජ්ජපරිළාහා නිස්සටං හොති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච නිස්සටං හොති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි නිස්සටං හොති, තතො පණීතතරවීරියින්ද්‍රියස්ස පටිලාභා පුරිමතරවීරියින්ද්‍රියා නිස්සටං හොති; උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං පමාදා නිස්සටං හොති, පමාදපරිළාහා නිස්සටං හොති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච නිස්සටං හොති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි නිස්සටං හොති, තතො පණීතතරසතින්ද්‍රියස්ස පටිලාභා පුරිමතරසතින්ද්‍රියා නිස්සටං හොති; අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං උද්ධච්චා නිස්සටං හොති, උද්ධච්චපරිළාහා නිස්සටං හොති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච නිස්සටං හොති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි නිස්සටං හොති, තතො පණීතතරසමාධින්ද්‍රියස්ස පටිලාභා පුරිමතරසමාධින්ද්‍රියා නිස්සටං හොති; දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අවිජ්ජාය නිස්සටං හොති, අවිජ්ජාපරිළාහා නිස්සටං හොති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච නිස්සටං හොති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි නිස්සටං හොති, තතො පණීතතරපඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස පටිලාභා පුරිමතරපඤ්ඤින්ද්‍රියා නිස්සටං හොති.

191. Sự xuất ly của năm quyền là có do một trăm tám mươi phương diện nào? Vị ấy biết rõ sự xuất ly của năm quyền do một trăm tám mươi phương diện nào? Do ý nghĩa quyết đoán, tín quyền được thoát khỏi sự không có đức tin, được thoát khỏi sự thiêu đốt của việc không có đức tin, được thoát khỏi các phiền não đi theo sau điều ấy và các uẩn, và được thoát khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài, do sự chứng đắc tín quyền vi diệu hơn thế nữa nên được thoát khỏi tín quyền có trước; do ý nghĩa nỗ lực, tấn quyền được thoát khỏi sự biếng nhác, được thoát khỏi sự thiêu đốt của việc biếng nhác, được thoát khỏi các phiền não đi theo sau điều ấy và các uẩn, và được thoát khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài, do sự chứng đắc tấn quyền vi diệu hơn thế nữa nên được thoát khỏi tấn quyền có trước; do ý nghĩa an trú, niệm quyền được thoát khỏi sự dể duôi, được thoát khỏi sự thiêu đốt của việc dể duôi, được thoát khỏi các phiền não đi theo sau điều ấy và các uẩn, và được thoát khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài, do sự chứng đắc niệm quyền vi diệu hơn thế nữa nên được thoát khỏi niệm quyền có trước; do ý nghĩa không phân tán, định quyền được thoát khỏi sự trạo cử, được thoát khỏi sự thiêu đốt của việc trạo cử, được thoát khỏi các phiền não đi theo sau điều ấy và các uẩn, và được thoát khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài, do sự chứng đắc định quyền vi diệu hơn thế nữa nên được thoát khỏi định quyền có trước; do ý nghĩa thấy rõ, tuệ quyền được thoát khỏi vô minh, được thoát khỏi sự thiêu đốt của vô minh, được thoát khỏi các phiền não đi theo sau điều ấy và các uẩn, và được thoát khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài, do sự chứng đắc tuệ quyền vi diệu hơn thế nữa nên được thoát khỏi tuệ quyền có trước.

192. පුබ්බභාගෙ පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි පඨමජ්ඣානවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, පඨමෙ ඣානෙ පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි දුතියජ්ඣානවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, දුතියෙ ඣානෙ පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි තතියජ්ඣානවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, තතියෙ ඣානෙ පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි චතුත්ථජ්ඣානවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, චතුත්ථෙ ඣානෙ පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තිවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති[Pg.208], ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තිවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි අනිච්චානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති.

192. Do năm quyền ở phần đầu, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của thiền thứ nhất; do năm quyền ở thiền thứ nhất, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của thiền thứ nhì; do năm quyền ở thiền thứ nhì, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của thiền thứ ba; do năm quyền ở thiền thứ ba, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của thiền thứ tư; do năm quyền ở thiền thứ tư, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự chứng đắc Không Vô Biên Xứ; do năm quyền ở sự chứng đắc Không Vô Biên Xứ, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự chứng đắc Thức Vô Biên Xứ; do năm quyền ở sự chứng đắc Thức Vô Biên Xứ, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ; do năm quyền ở sự chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự chứng đắc Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ; do năm quyền ở sự chứng đắc Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán vô thường.

අනිච්චානුපස්සනා පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි දුක්ඛානුපස්සනාවසෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, දුක්ඛානුපස්සනා පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි අනත්තානුපස්සනාවසෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, අනත්තානුපස්සනා පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි නිබ්බිදානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, නිබ්බිදානුපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි විරාගානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, විරාගානුපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි නිරොධානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, නිරොධානුපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි ඛයානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, ඛයානුපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි වයානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, වයානුපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි විපරිණාමානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, විපරිණාමානුපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි අනිමිත්තානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, අනිමිත්තානුපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි අප්පණිහිතානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, අප්පණිහිතානුපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි සුඤ්ඤතානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති සුඤ්ඤතානුපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති. අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි යථාභූතඤාණදස්සනවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, යථාභූතඤාණදස්සනෙ පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි ආදීනවානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, ආදීනවානුපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි පටිසඞ්ඛානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, පටිසඞ්ඛානුපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි විවට්ටනානුපස්සනාවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති. විවට්ටනානුපස්සනාය පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි සොතාපත්තිමග්ගවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති.

Do năm quyền ở sự tùy quán vô thường, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán khổ; do năm quyền ở sự tùy quán khổ, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán vô ngã; do năm quyền ở sự tùy quán vô ngã, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán về sự nhàm chán; do năm quyền ở sự tùy quán về sự nhàm chán, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán về sự ly tham; do năm quyền ở sự tùy quán về sự ly tham, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán về sự đoạn diệt; do năm quyền ở sự tùy quán về sự đoạn diệt, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán về sự từ bỏ; do năm quyền ở sự tùy quán về sự từ bỏ, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán về sự hủy diệt; do năm quyền ở sự tùy quán về sự hủy diệt, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán về sự tan hoại; do năm quyền ở sự tùy quán về sự tan hoại, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán về sự biến đổi; do năm quyền ở sự tùy quán về sự biến đổi, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán vô tướng; do năm quyền ở sự tùy quán vô tướng, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán vô nguyện; do năm quyền ở sự tùy quán vô nguyện, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán tánh không; do năm quyền ở sự tùy quán tánh không, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự minh sát về các pháp với trí tuệ cao hơn. Do năm quyền ở sự minh sát về các pháp với trí tuệ cao hơn, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của tri kiến như thật; do năm quyền ở tri kiến như thật, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán về sự nguy hại; do năm quyền ở sự tùy quán về sự nguy hại, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán về sự thẩm sát; do năm quyền ở sự tùy quán về sự thẩm sát, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của sự tùy quán về sự xoay bỏ. Do năm quyền ở sự tùy quán về sự xoay bỏ, năm quyền được thoát khỏi do năng lực của đạo Tu-đà-hoàn.

සොතාපත්තිමග්ගෙ [Pg.209] පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි සොතාපත්තිඵලසමාපත්තිවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, සොතාපත්තිඵලසමාපත්තියා පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි සකදාගාමිමග්ගවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, සකදාගාමිමග්ගෙ පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි සකදාගාමිඵලසමාපත්තිවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, සකදාගාමිඵලසමාපත්තියා පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි අනාගාමිමග්ගවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, අනාගාමිමග්ගෙ පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි අනාගාමිඵලසමාපත්තිවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, අනාගාමිඵලසමාපත්තියා පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි අරහත්තමග්ගවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති, අරහත්තමග්ගෙ පඤ්චහින්ද්‍රියෙහි අරහත්තඵලසමාපත්තිවසෙන පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි හොන්ති.

Do năng lực của sự chứng đắc quả Dự Lưu, năm quyền được thoát ly khỏi năm quyền ở trong đạo Dự Lưu. Do năng lực của đạo Nhất Lai, năm quyền được thoát ly khỏi năm quyền ở trong sự chứng đắc quả Dự Lưu. Do năng lực của sự chứng đắc quả Nhất Lai, năm quyền được thoát ly khỏi năm quyền ở trong đạo Nhất Lai. Do năng lực của đạo Bất Lai, năm quyền được thoát ly khỏi năm quyền ở trong sự chứng đắc quả Nhất Lai. Do năng lực của sự chứng đắc quả Bất Lai, năm quyền được thoát ly khỏi năm quyền ở trong đạo Bất Lai. Do năng lực của đạo A-la-hán, năm quyền được thoát ly khỏi năm quyền ở trong sự chứng đắc quả Bất Lai. Do năng lực của sự chứng đắc quả A-la-hán, năm quyền được thoát ly khỏi năm quyền ở trong đạo A-la-hán.

නෙක්ඛම්මෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි කාමච්ඡන්දතො නිස්සටානි හොන්ති, අබ්‍යාපාදෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි බ්‍යාපාදතො නිස්සටානි හොන්ති, ආලොකසඤ්ඤාය පඤ්චින්ද්‍රියානි ථිනමිද්ධතො නිස්සටානි හොන්ති, අවික්ඛෙපෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි උද්ධච්චතො නිස්සටානි හොන්ති, ධම්මවවත්ථානෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි විචිකිච්ඡාය නිස්සටානි හොන්ති, ඤාණෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි අවිජ්ජාය නිස්සටානි හොන්ති, පාමොජ්ජෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි අරතියා නිස්සටානි හොන්ති.

Ở trong sự xuất ly, năm quyền được thoát ly khỏi dục tham. Ở trong sự vô sân, năm quyền được thoát ly khỏi sân. Ở trong tưởng về ánh sáng, năm quyền được thoát ly khỏi hôn trầm và thụy miên. Ở trong sự không tán loạn, năm quyền được thoát ly khỏi sự trạo cử. Ở trong sự xác định các pháp, năm quyền được thoát ly khỏi hoài nghi. Ở trong trí tuệ, năm quyền được thoát ly khỏi vô minh. Ở trong sự hân hoan, năm quyền được thoát ly khỏi sự không hoan hỷ.

193. පඨමෙ ඣානෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි නීවරණෙහි නිස්සටානි හොන්ති, දුතියෙ ඣානෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි විතක්කවිචාරෙහි නිස්සටානි හොන්ති, තතියෙ ඣානෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි පීතියා නිස්සටානි හොන්ති, චතුත්ථෙ ඣානෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි සුඛදුක්ඛෙහි නිස්සටානි හොන්ති, ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා පඤ්චින්ද්‍රියානි රූපසඤ්ඤාය පටිඝසඤ්ඤාය නානත්තසඤ්ඤාය නිස්සටානි හොන්ති, විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා පඤ්චින්ද්‍රියානි ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤාය නිස්සටානි හොන්ති, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා පඤ්චින්ද්‍රියානි විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤාය නිස්සටානි හොන්ති, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා පඤ්චින්ද්‍රියානි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤාය නිස්සටානි හොන්ති.

193. Ở trong thiền thứ nhất, năm quyền được thoát ly khỏi các triền cái. Ở trong thiền thứ nhì, năm quyền được thoát ly khỏi tầm và tứ. Ở trong thiền thứ ba, năm quyền được thoát ly khỏi hỷ. Ở trong thiền thứ tư, năm quyền được thoát ly khỏi lạc và khổ. Ở trong sự chứng đắc Không Vô Biên Xứ, năm quyền được thoát ly khỏi sắc tưởng, đối ngại tưởng, và các tưởng về sự đa dạng. Ở trong sự chứng đắc Thức Vô Biên Xứ, năm quyền được thoát ly khỏi tưởng về Không Vô Biên Xứ. Ở trong sự chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ, năm quyền được thoát ly khỏi tưởng về Thức Vô Biên Xứ. Ở trong sự chứng đắc Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, năm quyền được thoát ly khỏi tưởng về Vô Sở Hữu Xứ.

අනිච්චානුපස්සනා පඤ්චින්ද්‍රියානි නිච්චසඤ්ඤාය නිස්සටානි හොන්ති, දුක්ඛානුපස්සනා පඤ්චින්ද්‍රියානි සුඛසඤ්ඤාය නිස්සටානි හොන්ති, අනත්තානුපස්සනා පඤ්චින්ද්‍රියානි අත්තසඤ්ඤාය නිස්සටානි හොන්ති, නිබ්බිදානුපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි නන්දියා නිස්සටානි හොන්ති, විරාගානුපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි රාගතො නිස්සටානි හොන්ති, නිරොධානුපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි සමුදයතො නිස්සටානි [Pg.210] හොන්ති, පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි ආදානතො නිස්සටානි හොන්ති, ඛයානුපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි ඝනසඤ්ඤාය නිස්සටානි හොන්ති, වයානුපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි ආයූහනතො නිස්සටානි හොන්ති, විපරිණාමානුපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි ධුවසඤ්ඤාය නිස්සටානි හොන්ති, අනිමිත්තානුපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි නිමිත්තතො නිස්සටානි හොන්ති, අප්පණිහිතානුපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි පණිධියා නිස්සටානි හොන්ති, සුඤ්ඤතානුපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි අභිනිවෙසතො නිස්සටානි හොන්ති. අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි සාරාදානාභිනිවෙසතො නිස්සටානි හොන්ති, යථාභූතඤාණදස්සනෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි සම්මොහාභිනිවෙසතො නිස්සටානි හොන්ති, ආදීනවානුපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි ආලයාභිනිවෙසතො නිස්සටානි හොන්ති, පටිසඞ්ඛානුපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි අප්පටිසඞ්ඛාය නිස්සටානි හොන්ති, විවට්ටනානුපස්සනාය පඤ්චින්ද්‍රියානි සඤ්ඤොගාභිනිවෙසතො නිස්සටානි හොන්ති.

Ở trong sự quán niệm về vô thường, năm quyền được thoát ly khỏi tưởng về sự thường còn. Ở trong sự quán niệm về khổ, năm quyền được thoát ly khỏi tưởng về sự an lạc. Ở trong sự quán niệm về vô ngã, năm quyền được thoát ly khỏi tưởng về ngã. Ở trong sự quán niệm về sự nhàm chán, năm quyền được thoát ly khỏi sự hoan hỷ. Ở trong sự quán niệm về sự ly tham, năm quyền được thoát ly khỏi tham ái. Ở trong sự quán niệm về sự đoạn diệt, năm quyền được thoát ly khỏi sự tập khởi. Ở trong sự quán niệm về sự xả bỏ, năm quyền được thoát ly khỏi sự chấp thủ. Ở trong sự quán niệm về sự hoại diệt, năm quyền được thoát ly khỏi tưởng về sự kiên cố. Ở trong sự quán niệm về sự tiêu vong, năm quyền được thoát ly khỏi sự nỗ lực. Ở trong sự quán niệm về sự biến hoại, năm quyền được thoát ly khỏi tưởng về sự bền vững. Ở trong sự quán niệm về vô tướng, năm quyền được thoát ly khỏi tướng. Ở trong sự quán niệm về vô nguyện, năm quyền được thoát ly khỏi sự mong cầu. Ở trong sự quán niệm về tánh không, năm quyền được thoát ly khỏi sự chấp thủ. Ở trong sự quán xét các pháp với trí tuệ vượt trội, năm quyền được thoát ly khỏi sự chấp thủ vào cốt lõi. Ở trong sự thấy biết đúng như thật, năm quyền được thoát ly khỏi sự chấp thủ trong si mê. Ở trong sự quán niệm về sự nguy hại, năm quyền được thoát ly khỏi sự chấp thủ trong ái luyến. Ở trong sự quán xét lại, năm quyền được thoát ly khỏi sự không quán xét. Ở trong sự quán niệm về sự xoay chiều, năm quyền được thoát ly khỏi sự chấp thủ vào các kiết sử.

සොතාපත්තිමග්ගෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි දිට්ඨෙකට්ඨෙහි කිලෙසෙහි නිස්සටානි හොන්ති, සකදාගාමිමග්ගෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි ඔළාරිකෙහි කිලෙසෙහි නිස්සටානි හොන්ති, අනාගාමිමග්ගෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි අනුසහගතෙහි කිලෙසෙහි නිස්සටානි හොන්ති, අරහත්තමග්ගෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි සබ්බකිලෙසෙහි නිස්සටානි හොන්ති, සබ්බෙසඤ්ඤෙව ඛීණාසවානං තත්ථ තත්ථ පඤ්චින්ද්‍රියානි නිස්සටානි චෙව හොන්ති සුනිස්සටානි ච පටිප්පස්සද්ධානි ච සුප්පටිප්පස්සද්ධානි ච.

Ở trong đạo Dự Lưu, năm quyền được thoát ly khỏi các phiền não đi cùng với tà kiến. Ở trong đạo Nhất Lai, năm quyền được thoát ly khỏi các phiền não thô thiển. Ở trong đạo Bất Lai, năm quyền được thoát ly khỏi các phiền não vi tế. Ở trong đạo A-la-hán, năm quyền được thoát ly khỏi tất cả phiền não. Đối với tất cả các vị lậu tận, ở trong từng trường hợp, năm quyền vừa được thoát ly, vừa được khéo thoát ly, vừa được làm cho an tịnh, và vừa được khéo làm cho an tịnh.

ඉමෙහි අසීතිසතං ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං නිස්සරණං හොති; ඉමෙහි අසීතිසතං ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං නිස්සරණං පජානාති.

Sự thoát ly của năm quyền xảy ra bằng một trăm tám mươi phương diện này; vị ấy biết rõ sự thoát ly của năm quyền bằng một trăm tám mươi phương diện này.

සුත්තන්තනිද්දෙසො දුතියො.

Phần giải về bài kinh thứ nhì đã chấm dứt.

පඨමභාණවාරො.

Phẩm tụng đọc thứ nhất đã chấm dứt.

3. තතියසුත්තන්තනිද්දෙසො

3. Phần giải về bài kinh thứ ba.

194. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං. කත්ථ ච, භික්ඛවෙ, සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං? චතූසු සොතාපත්තියඞ්ගෙසු – එත්ථ සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. කත්ථ ච, භික්ඛවෙ, වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං? චතූසු සම්මප්පධානෙසු – එත්ථ වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. කත්ථ ච[Pg.211], භික්ඛවෙ, සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං? චතූසු සතිපට්ඨානෙසු – එත්ථ සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. කත්ථ ච, භික්ඛවෙ, සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං? චතූසු ඣානෙසු – එත්ථ සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. කත්ථ ච, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං? චතූසු අරියසච්චෙසු – එත්ථ පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං’’.

194. Nhân duyên ở Sāvatthī. Này các Tỳ khưu, có năm quyền này. Năm là gì? Tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền. Và này các Tỳ khưu, tín quyền cần được thấy ở đâu? Tín quyền cần được thấy ở đây, trong bốn chi phần của bậc Dự Lưu. Và này các Tỳ khưu, tấn quyền cần được thấy ở đâu? Tấn quyền cần được thấy ở đây, trong bốn chánh cần. Và này các Tỳ khưu, niệm quyền cần được thấy ở đâu? Niệm quyền cần được thấy ở đây, trong bốn niệm xứ. Và này các Tỳ khưu, định quyền cần được thấy ở đâu? Định quyền cần được thấy ở đây, trong bốn thiền. Và này các Tỳ khưu, tuệ quyền cần được thấy ở đâu? Tuệ quyền cần được thấy ở đây, trong bốn Thánh đế.

චතූසු සොතාපත්තියඞ්ගෙසු සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතිහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? චතූසු සම්මප්පධානෙසු වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතිහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතිහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? චතූසු ඣානෙසු සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතිහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? චතූසු අරියසච්චෙසු පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතිහාකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි?

Trong bốn chi phần Dự lưu, do năng lực của tín quyền, năm quyền nên được thấy bằng bao nhiêu phương diện? Trong bốn chánh cần, do năng lực của tấn quyền, năm quyền nên được thấy bằng bao nhiêu phương diện? Trong bốn niệm xứ, do năng lực của niệm quyền, năm quyền nên được thấy bằng bao nhiêu phương diện? Trong bốn thiền, do năng lực của định quyền, năm quyền nên được thấy bằng bao nhiêu phương diện? Trong bốn Thánh đế, do năng lực của tuệ quyền, năm quyền nên được thấy bằng bao nhiêu phương diện?

චතූසු සොතාපත්තියඞ්ගෙසු සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි. චතූසු සම්මප්පධානෙසු වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි. චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි. චතූසු ඣානෙසු සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි. චතූසු අරියසච්චෙසු පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි.

Trong bốn chi phần Dự lưu, do năng lực của tín quyền, năm quyền nên được thấy bằng hai mươi phương diện. Trong bốn chánh cần, do năng lực của tấn quyền, năm quyền nên được thấy bằng hai mươi phương diện. Trong bốn niệm xứ, do năng lực của niệm quyền, năm quyền nên được thấy bằng hai mươi phương diện. Trong bốn thiền, do năng lực của định quyền, năm quyền nên được thấy bằng hai mươi phương diện. Trong bốn Thánh đế, do năng lực của tuệ quyền, năm quyền nên được thấy bằng hai mươi phương diện.

ක. පභෙදගණනනිද්දෙසො

Ka. Phần chỉ dẫn về sự đếm các loại.

195. චතූසු සොතාපත්තියඞ්ගෙසු සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? සප්පුරිසසංසෙවෙ සොතාපත්තියඞ්ගෙ අධිමොක්ඛාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං; සද්ධම්මසවනෙ සොතාපත්තියඞ්ගෙ… යොනිසොමනසිකාරෙ සොතාපත්තියඞ්ගෙ… ධම්මානුධම්මපටිපත්තියා සොතාපත්තියඞ්ගෙ අධිමොක්ඛාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. චතූසු සොතාපත්තියඞ්ගෙසු සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන ඉමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි.

195. Trong bốn chi phần Dự lưu, do năng lực của tín quyền, năm quyền nên được thấy bằng hai mươi phương diện nào? Trong chi phần Dự lưu là sự thân cận bậc chân nhân, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa có sự quyết đoán làm chủ; do năng lực của tín quyền, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện diện, định quyền nên được thấy với ý nghĩa không phân tán, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy. Trong chi phần Dự lưu là sự lắng nghe diệu Pháp... trong chi phần Dự lưu là sự tác ý như lý... trong chi phần Dự lưu là sự thực hành pháp tùy pháp, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa có sự quyết đoán làm chủ; do năng lực của tín quyền, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện diện, định quyền nên được thấy với ý nghĩa không phân tán, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy. Trong bốn chi phần Dự lưu, do năng lực của tín quyền, năm quyền nên được thấy bằng hai mươi phương diện này.

චතූසු [Pg.212] සම්මප්පධානෙසු වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය සම්මප්පධානෙ පග්ගහාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය සම්මප්පධානෙ…පෙ… අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය සම්මප්පධානෙ…පෙ… උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා සම්මප්පධානෙ පග්ගහාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. චතූසු සම්මප්පධානෙසු වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන ඉමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි.

Trong bốn chánh cần, do năng lực của tấn quyền, năm quyền nên được thấy bằng hai mươi phương diện nào? Trong chánh cần để các pháp ác bất thiện chưa sanh không sanh khởi, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa có sự nỗ lực làm chủ; do năng lực của tấn quyền, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện diện, định quyền nên được thấy với ý nghĩa không phân tán, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết đoán. Trong chánh cần để đoạn trừ các pháp ác bất thiện đã sanh... trong chánh cần để các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi... trong chánh cần để các pháp thiện đã sanh được duy trì, không quên lãng, tăng trưởng, quảng đại, tu tập, viên mãn, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa có sự nỗ lực làm chủ; do năng lực của tấn quyền, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện diện, định quyền nên được thấy với ý nghĩa không phân tán, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết đoán. Trong bốn chánh cần, do năng lực của tấn quyền, năm quyền nên được thấy bằng hai mươi phương diện này.

චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? කායෙ කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානෙ උපට්ඨානාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. වෙදනාසු වෙදනානුපස්සනාසතිපට්ඨානෙ…පෙ… චිත්තෙ චිත්තානුපස්සනාසතිපට්ඨානෙ… ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනාසතිපට්ඨානෙ උපට්ඨානාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන ඉමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි.

Trong bốn niệm xứ, do năng lực của niệm quyền, năm quyền nên được thấy bằng hai mươi phương diện nào? Trong niệm xứ quán thân trên thân, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa có sự hiện diện làm chủ; do năng lực của niệm quyền, định quyền nên được thấy với ý nghĩa không phân tán, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết đoán, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực. Trong niệm xứ quán thọ trên các thọ... trong niệm xứ quán tâm trên tâm... trong niệm xứ quán pháp trên các pháp, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa có sự hiện diện làm chủ; do năng lực của niệm quyền, định quyền nên được thấy với ý nghĩa không phân tán, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết đoán, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực. Trong bốn niệm xứ, do năng lực của niệm quyền, năm quyền nên được thấy bằng hai mươi phương diện này.

චතූසු ඣානෙසු සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? පඨමෙ ඣානෙ අවික්ඛෙපාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. දුතියෙ ඣානෙ…පෙ… තතියෙ ඣානෙ… චතුත්ථෙ ඣානෙ අවික්ඛෙපාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං [Pg.213] දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. චතූසු ඣානෙසු සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන ඉමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි.

Trong bốn thiền, do năng lực của định quyền, năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện nào? Trong thiền thứ nhất, định quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ sự không tán loạn; do năng lực của định quyền, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết định, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện khởi. Trong thiền thứ hai... tóm tắt... trong thiền thứ ba... trong thiền thứ tư, định quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ sự không tán loạn; do năng lực của định quyền, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết định, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện khởi. Trong bốn thiền, do năng lực của định quyền, năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện này.

චතූසු අරියසච්චෙසු පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? දුක්ඛෙ අරියසච්චෙ දස්සනාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. දුක්ඛසමුදයෙ අරියසච්චෙ…පෙ… දුක්ඛනිරොධෙ අරියසච්චෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අරියසච්චෙ දස්සනාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. චතූසු අරියසච්චෙසු පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන ඉමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චින්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි.

Trong bốn Thánh đế, do năng lực của tuệ quyền, năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện nào? Trong Khổ Thánh đế, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ sự thấy; do năng lực của tuệ quyền, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết định, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện khởi, định quyền nên được thấy với ý nghĩa không tán loạn. Trong Tập Thánh đế... tóm tắt... trong Diệt Thánh đế... trong Đạo Thánh đế, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ sự thấy; do năng lực của tuệ quyền, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết định, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện khởi, định quyền nên được thấy với ý nghĩa không tán loạn. Trong bốn Thánh đế, do năng lực của tuệ quyền, năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện này.

ඛ. චරියවාරො

Kha. Phẩm Hành Tướng

196. චතූසු සොතාපත්තියඞ්ගෙසු සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතිහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා?

196. Trong bốn chi phần Dự lưu, do năng lực của tín quyền, sự hành của năm quyền nên được thấy bởi bao nhiêu phương diện?

චතූසු සම්මප්පධානෙසු…පෙ… චතූසු සතිපට්ඨානෙසු… චතූසු ඣානෙසු… චතූසු අරියසච්චෙසු පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතිහාකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා? චතූසු සොතාපත්තියඞ්ගෙසු සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා. චතූසු සම්මප්පධානෙසු…පෙ… චතූසු සතිපට්ඨානෙසු… චතූසු ඣානෙසු… චතූසු අරියසච්චෙසු පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා.

Trong bốn Chánh cần... tóm tắt... trong bốn Niệm xứ... trong bốn thiền... trong bốn Thánh đế, do năng lực của tuệ quyền, sự hành của năm quyền nên được thấy bởi bao nhiêu phương diện? Trong bốn chi phần Dự lưu, do năng lực của tín quyền, sự hành của năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện. Trong bốn Chánh cần... tóm tắt... trong bốn Niệm xứ... trong bốn thiền... trong bốn Thánh đế, do năng lực của tuệ quyền, sự hành của năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện.

චතූසු සොතාපත්තියඞ්ගෙසු සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා? සප්පුරිසසංසෙවෙ සොතාපත්තියඞ්ගෙ අධිමොක්ඛාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා. සද්ධම්මසවනෙ සොතාපත්තියඞ්ගෙ…පෙ… යොනිසො මනසිකාරෙ සොතාපත්තියඞ්ගෙ… ධම්මානුධම්මපටිපත්තියා සොතාපත්තියඞ්ගෙ අධිමොක්ඛාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියස්ස චරියා [Pg.214] දට්ඨබ්බා, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා. චතූසු සොතාපත්තියඞ්ගෙසු සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන ඉමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා.

Trong bốn chi phần Dự lưu, do năng lực của tín quyền, sự hành của năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện nào? Trong chi phần Dự lưu là thân cận bậc chân nhân, sự hành của tín quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ sự quyết định; do năng lực của tín quyền, sự hành của tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực, sự hành của niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện khởi, sự hành của định quyền nên được thấy với ý nghĩa không tán loạn, sự hành của tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy. Trong chi phần Dự lưu là nghe diệu pháp... tóm tắt... trong chi phần Dự lưu là như lý tác ý... trong chi phần Dự lưu là thực hành pháp tùy pháp, sự hành của tín quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ sự quyết định; do năng lực của tín quyền, sự hành của tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực, sự hành của niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện khởi, sự hành của định quyền nên được thấy với ý nghĩa không tán loạn, sự hành của tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy. Trong bốn chi phần Dự lưu, do năng lực của tín quyền, sự hành của năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện này.

චතූසු සම්මප්පධානෙසු වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා? අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය සම්මප්පධානෙ පග්ගහාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා. උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය සම්මප්පධානෙ…පෙ… අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය සම්මප්පධානෙ…පෙ… උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා සම්මප්පධානෙ පග්ගහාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා…පෙ… චතූසු සම්මප්පධානෙසු වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන ඉමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා.

Trong bốn Chánh cần, do năng lực của tấn quyền, sự hành của năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện nào? Trong Chánh cần về việc không cho sanh khởi các pháp ác bất thiện chưa sanh, sự hành của tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ sự nỗ lực; do năng lực của tấn quyền, sự hành của niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện khởi, sự hành của định quyền nên được thấy với ý nghĩa không tán loạn, sự hành của tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy, sự hành của tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết định. Trong Chánh cần về việc đoạn trừ các pháp ác bất thiện đã sanh... tóm tắt... trong Chánh cần về việc làm sanh khởi các pháp thiện chưa sanh... tóm tắt... trong Chánh cần về việc duy trì, không quên lãng, tăng trưởng, quảng đại, tu tập, viên mãn các pháp thiện đã sanh, sự hành của tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ sự nỗ lực... tóm tắt... Trong bốn Chánh cần, do năng lực của tấn quyền, sự hành của năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện này.

චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා? කායෙ කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානෙ උපට්ඨානාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සතින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා. වෙදනාසු වෙදනානුපස්සනාසතිපට්ඨානෙ…පෙ… චිත්තෙ චිත්තානුපස්සනාසතිපට්ඨානෙ…පෙ… ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනාසතිපට්ඨානෙ උපට්ඨානාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සතින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා…පෙ… චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන ඉමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා.

Trong bốn niệm xứ, do năng lực của niệm quyền, sự tác hành của năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện nào? Trong niệm xứ quán thân trên thân, sự tác hành của niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ trong sự hiện diện; do năng lực của niệm quyền, sự tác hành của định quyền nên được thấy với ý nghĩa không phân tán, sự tác hành của tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy, sự tác hành của tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết định, sự tác hành của tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa sách tấn. Trong niệm xứ quán thọ trên các thọ... (tương tự)... trong niệm xứ quán tâm trên tâm... (tương tự)... trong niệm xứ quán pháp trên các pháp, sự tác hành của niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ trong sự hiện diện... (tương tự)... Trong bốn niệm xứ, do năng lực của niệm quyền, sự tác hành của năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện này.

චතූසු ඣානෙසු සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා? පඨමෙ ඣානෙ අවික්ඛෙපාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියස්ස [Pg.215] චරියා දට්ඨබ්බා. දුතියෙ ඣානෙ…පෙ… තතියෙ ඣානෙ…පෙ… චතුත්ථෙ ඣානෙ අවික්ඛෙපාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා…පෙ… චතූසු ඣානෙසු සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන ඉමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා.

Trong bốn thiền, do năng lực của định quyền, sự tác hành của năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện nào? Trong thiền thứ nhất, sự tác hành của định quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ trong sự không phân tán; do năng lực của định quyền, sự tác hành của tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy, sự tác hành của tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết định, sự tác hành của tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa sách tấn, sự tác hành của niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện diện. Trong thiền thứ nhì... (tương tự)... trong thiền thứ ba... (tương tự)... trong thiền thứ tư, sự tác hành của định quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ trong sự không phân tán... (tương tự)... Trong bốn thiền, do năng lực của định quyền, sự tác hành của năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện này.

චතූසු අරියසච්චෙසු පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන කතමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා? දුක්ඛෙ අරියසච්චෙ දස්සනාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා. දුක්ඛසමුදයෙ අරියසච්චෙ…පෙ… දුක්ඛනිරොධෙ අරියසච්චෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අරියසච්චෙ දස්සනාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියස්ස චරියා දට්ඨබ්බා. චතූසු අරියසච්චෙසු පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන ඉමෙහි වීසතියා ආකාරෙහි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං චරියා දට්ඨබ්බා.

Trong bốn Thánh đế, do năng lực của tuệ quyền, sự tác hành của năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện nào? Trong Thánh đế về Khổ, sự tác hành của tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ trong sự thấy; do năng lực của tuệ quyền, sự tác hành của tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết định, sự tác hành của tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa sách tấn, sự tác hành của niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện diện, sự tác hành của định quyền nên được thấy với ý nghĩa không phân tán. Trong Thánh đế về Tập... (tương tự)... trong Thánh đế về Diệt... trong Thánh đế về Đạo đưa đến sự diệt khổ, sự tác hành của tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ trong sự thấy; do năng lực của tuệ quyền, sự tác hành của tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết định, sự tác hành của tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa sách tấn, sự tác hành của niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa hiện diện, sự tác hành của định quyền nên được thấy với ý nghĩa không phân tán. Trong bốn Thánh đế, do năng lực của tuệ quyền, sự tác hành của năm quyền nên được thấy bởi hai mươi phương diện này.

ග. චාරවිහාරනිද්දෙසො

Ga. Phần giải thích về hành và trú.

197. චාරො ච විහාරො ච අනුබුද්ධො හොති පටිවිද්ධො, යථාචරන්තං යථාවිහරන්තං විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී ගම්භීරෙසු ඨානෙසු ඔකප්පෙය්‍යුං – ‘‘අද්ධා, අයමායස්මා පත්තො වා පාපුණිස්සති වා’’.

197. Hành và trú được giác ngộ, được thâm nhập. Vị nào hành xử như thế nào, trú ngụ như thế nào, các vị đồng phạm hạnh có trí nên tin tưởng ở những trạng thái sâu xa rằng: ‘Chắc chắn, vị tôn giả này đã đắc chứng hoặc sẽ đắc chứng.’

චරියාති අට්ඨ චරියායො – ඉරියාපථචරියා, ආයතනචරියා, සතිචරියා, සමාධිචරියා, ඤාණචරියා, මග්ගචරියා, පත්තිචරියා, ලොකත්ථචරියාති. ඉරියාපථචරියාති චතූසු ඉරියාපථෙසු. ආයතනචරියාති ඡසු අජ්ඣත්තිකබාහිරෙසු ආයතනෙසු. සතිචරියාති චතූසු සතිපට්ඨානෙසු. සමාධිචරියාති චතූසු ඣානෙසු. ඤාණචරියාති චතූසු අරියසච්චෙසු. මග්ගචරියාති චතූසු අරියමග්ගෙසු. පත්තිචරියාති චතූසු සාමඤ්ඤඵලෙසු. ලොකත්ථචරියාති තථාගතෙසු අරහන්තෙසු සම්මාසම්බුද්ධෙසු, පදෙසෙ පච්චෙකබුද්ධෙසු, පදෙසෙ සාවකෙසු. ඉරියාපථචරියා ච පණිධිසම්පන්නානං, ආයතනචරියා ච ඉන්ද්‍රියෙසු [Pg.216] ගුත්තද්වාරානං, සතිචරියා ච අප්පමාදවිහාරීනං, සමාධිචරියා ච අධිචිත්තමනුයුත්තානං, ඤාණචරියා ච බුද්ධිසම්පන්නානං, මග්ගචරියා ච සම්මාපටිපන්නානං, පත්තිචරියා ච අධිගතඵලානං, ලොකත්ථචරියා ච තථාගතානං අරහන්තානං සම්මාසම්බුද්ධානං, පදෙසෙ පච්චෙකබුද්ධානං, පදෙසෙ සාවකානං. ඉමා අට්ඨ චරියායො.

Về ‘hành,’ có tám sự hành: oai nghi hành, xứ hành, niệm hành, định hành, trí hành, đạo hành, chứng đắc hành, và thế lợi hành. Oai nghi hành là (sự hành) trong bốn oai nghi. Xứ hành là (sự hành) trong sáu xứ nội và ngoại. Niệm hành là (sự hành) trong bốn niệm xứ. Định hành là (sự hành) trong bốn thiền. Trí hành là (sự hành) trong bốn Thánh đế. Đạo hành là (sự hành) trong bốn Thánh đạo. Chứng đắc hành là (sự hành) trong bốn quả Sa-môn. Thế lợi hành là (sự hành) đối với các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; một phần đối với các vị Độc Giác Phật; một phần đối với các vị Thinh Văn. Và oai nghi hành là của những vị có nguyện đầy đủ; xứ hành là của những vị có các căn được phòng hộ; niệm hành là của những vị sống không dể duôi; định hành là của những vị chuyên tâm vào tăng thượng tâm; trí hành là của những vị có trí tuệ đầy đủ; đạo hành là của những vị thực hành chân chánh; chứng đắc hành là của những vị đã chứng đắc quả; thế lợi hành là của các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; một phần của các vị Độc Giác Phật; một phần của các vị Thinh Văn. Đây là tám sự hành.

අපරාපි අට්ඨ චරියායො. අධිමුච්චන්තො සද්ධාය චරති, පග්ගණ්හන්තො වීරියෙන චරති, උපට්ඨාපෙන්තො සතියා චරති, අවික්ඛෙපං කරොන්තො සමාධිනා චරති, පජානන්තො පඤ්ඤාය චරති, විජානන්තො විඤ්ඤාණචරියාය චරති, එවං පටිපන්නස්ස කුසලා ධම්මා ආයාපෙන්තීති ආයතනචරියාය චරති, එවං පටිපන්නො විසෙසමධිගච්ඡතීති විසෙසචරියාය චරති – ඉමා අට්ඨ චරියායො.

Lại nữa, có tám sự hành khác. Người quyết định là hành bằng tín; người sách tấn là hành bằng tấn; người làm cho hiện diện là hành bằng niệm; người thực hành không phân tán là hành bằng định; người biết rõ là hành bằng tuệ; người nhận biết là hành bằng thức hành; đối với người thực hành như vậy, các thiện pháp tăng trưởng, nên gọi là hành bằng xứ hành; người thực hành như vậy đạt được sự thù thắng, nên gọi là hành bằng thù thắng hành. Đây là tám sự hành.

අපරාපි අට්ඨ චරියායො. දස්සනචරියා ච සම්මාදිට්ඨියා, අභිනිරොපනචරියා ච සම්මාසඞ්කප්පස්ස, පරිග්ගහචරියා ච සම්මාවාචාය, සමුට්ඨානචරියා ච සම්මාකම්මන්තස්ස, වොදානචරියා ච සම්මාආජීවස්ස, පග්ගහචරියා ච සම්මාවායාමස්ස, උපට්ඨානචරියා ච සම්මාසතියා, අවික්ඛෙපචරියා ච සම්මාසමාධිස්ස – ඉමා අට්ඨ චරියායො.

Lại nữa, có tám sự hành khác. Kiến hành là của chánh kiến, hướng tâm hành là của chánh tư duy, bao quát hành là của chánh ngữ, khởi nguyên hành là của chánh nghiệp, thanh tịnh hành là của chánh mạng, sách tấn hành là của chánh tinh tấn, hiện diện hành là của chánh niệm, không phân tán hành là của chánh định. Đây là tám sự hành.

විහාරොති අධිමුච්චන්තො සද්ධාය විහරති, පග්ගණ්හන්තො වීරියෙන විහරති, උපට්ඨාපෙන්තො සතියා විහරති, අවික්ඛෙපං කරොන්තො සමාධිනා විහරති, පජානන්තො පඤ්ඤාය විහරති.

Về 'sự trú': Người có sự quyết đoán trú ngụ bằng tín; người có sự nỗ lực trú ngụ bằng tinh tấn; người có sự an trú trú ngụ bằng niệm; người thực hành sự không tán loạn trú ngụ bằng định; người có sự liễu tri trú ngụ bằng tuệ.

අනුබුද්ධොති සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමොක්ඛට්ඨො අනුබුද්ධො හොති, වීරියින්ද්‍රියස්ස පග්ගහට්ඨො අනුබුද්ධො හොති, සතින්ද්‍රියස්ස උපට්ඨානට්ඨො අනුබුද්ධො හොති, සමාධින්ද්‍රියස්ස අවික්ඛෙපට්ඨො අනුබුද්ධො හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස දස්සනට්ඨො අනුබුද්ධො හොති.

Về 'đã giác ngộ theo': Ý nghĩa về sự quyết đoán của tín quyền được xem là đã giác ngộ theo. Ý nghĩa về sự nỗ lực của tấn quyền được xem là đã giác ngộ theo. Ý nghĩa về sự an trú của niệm quyền được xem là đã giác ngộ theo. Ý nghĩa về sự không tán loạn của định quyền được xem là đã giác ngộ theo. Ý nghĩa về sự thấy của tuệ quyền được xem là đã giác ngộ theo.

පටිවිද්ධොති සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමොක්ඛට්ඨො පටිවිද්ධො හොති, වීරියින්ද්‍රියස්ස පග්ගහට්ඨො පටිවිද්ධො හොති, සතින්ද්‍රියස්ස උපට්ඨානට්ඨො පටිවිද්ධො හොති, සමාධින්ද්‍රියස්ස අවික්ඛෙපට්ඨො පටිවිද්ධො හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස දස්සනට්ඨො පටිවිද්ධො හොති. යථාචරන්තන්ති එවං සද්ධාය චරන්තං, එවං වීරියෙන චරන්තං, එවං සතියා චරන්තං, එවං සමාධිනා චරන්තං, එවං පඤ්ඤාය චරන්තං. යථාවිහරන්තන්ති එවං සද්ධාය විහරන්තං, එවං වීරියෙන විහරන්තං, එවං සතියා විහරන්තං, එවං සමාධිනා විහරන්තං, එවං පඤ්ඤාය විහරන්තං. විඤ්ඤූති විඤ්ඤූ [Pg.217] විභාවී මෙධාවී පණ්ඩිතා බුද්ධිසම්පන්නා. සබ්‍රහ්මචාරීති එකකම්මං එකුද්දෙසො සමසික්ඛතා. ගම්භීරෙසු ඨානෙසූති ගම්භීරානි ඨානානි වුච්චන්ති ඣානා ච විමොක්ඛා ච සමාධී ච සමාපත්තියො ච මග්ගා ච ඵලානි ච අභිඤ්ඤායො ච පටිසම්භිදා ච. ඔකප්පෙය්‍යුන්ති සද්දහෙය්‍යුං අධිමුච්චෙය්‍යුං. අද්ධාති එකංසවචනමෙතං නිස්සංසයවචනමෙතං නික්කඞ්ඛවචනමෙතං අද්වෙජ්ඣවචනමෙතං අද්වෙළ්හකවචනමෙතං නියොගවචනමෙතං අපණ්ණකවචනමෙතං අවත්ථාපනවචනමෙතං – අද්ධාති. ආයස්මාති පියවචනමෙතං ගරුවචනමෙතං සගාරවසප්පතිස්සාධිවචනමෙතං – ආයස්මාති. පත්තො වාති අධිගතො වා. පාපුණිස්සති වාති අධිගමිස්සති වා.

Về 'đã thông suốt': Ý nghĩa về sự quyết đoán của tín quyền được xem là đã thông suốt. Ý nghĩa về sự nỗ lực của tấn quyền được xem là đã thông suốt. Ý nghĩa về sự an trú của niệm quyền được xem là đã thông suốt. Ý nghĩa về sự không tán loạn của định quyền được xem là đã thông suốt. Ý nghĩa về sự thấy của tuệ quyền được xem là đã thông suốt. Về 'vị đang thực hành đúng như vậy': Vị đang thực hành như vậy bằng tín, vị đang thực hành như vậy bằng tinh tấn, vị đang thực hành như vậy bằng niệm, vị đang thực hành như vậy bằng định, vị đang thực hành như vậy bằng tuệ. Về 'vị đang trú ngụ đúng như vậy': Vị đang trú ngụ như vậy bằng tín, vị đang trú ngụ như vậy bằng tinh tấn, vị đang trú ngụ như vậy bằng niệm, vị đang trú ngụ như vậy bằng định, vị đang trú ngụ như vậy bằng tuệ. Về 'bậc trí': Bậc trí, bậc sáng suốt, bậc có trí tuệ, bậc học thức, bậc thành tựu trí tuệ. Về 'vị đồng phạm hạnh': Có chung hành động, có chung sự thuyết giảng, có sự học tập giống nhau. Về 'trong các trạng thái thâm sâu': Các trạng thái thâm sâu được nói đến là: các tầng thiền, các sự giải thoát, các định, các sự chứng đắc, các đạo, các quả, các thắng trí, và các vô ngại giải. Về 'nên tin tưởng': Nên có đức tin, nên quyết đoán. Về 'chắc chắn': Đây là lời nói chắc chắn, đây là lời nói không nghi ngờ, đây là lời nói không do dự, đây là lời nói không phân hai, đây là lời nói không lưỡng lự, đây là lời nói có sự xác định, đây là lời nói không thể bác bỏ, đây là lời nói có sự thiết lập. Về 'hiền giả': Đây là lời nói thân ái, đây là lời nói tôn trọng, đây là lời nói có sự kính trọng và tuân phục. Về 'đã đạt được': Hoặc đã chứng đắc. Về 'sẽ đạt được': Hoặc sẽ chứng đắc.

සුත්තන්තනිද්දෙසො තතියො.

Kết thúc phần giải thích Kinh thứ ba.

4. චතුත්ථසුත්තන්තනිද්දෙසො

4. Phần giải thích Kinh thứ tư.

198. පුරිමනිදානං. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චින්ද්‍රියානි. ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි කතිහාකාරෙහි කෙනට්ඨෙන දට්ඨබ්බානි? ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි ඡහාකාරෙහි තෙනට්ඨෙන දට්ඨබ්බානි – ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ආදිවිසොධනට්ඨෙන අධිමත්තට්ඨෙන, අධිට්ඨානට්ඨෙන, පරියාදානට්ඨෙන, පතිට්ඨාපකට්ඨෙන’’.

198. Phần nidāna như trước. 'Này các tỳ khưu, có năm quyền này. Thế nào là năm? Tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền – này các tỳ khưu, đó là năm quyền. Năm quyền này nên được thấy theo bao nhiêu phương diện, với ý nghĩa nào? Năm quyền này nên được thấy theo sáu phương diện, với ý nghĩa ấy là: với ý nghĩa làm chủ, với ý nghĩa thanh lọc ban đầu, với ý nghĩa vượt trội, với ý nghĩa làm nền tảng, với ý nghĩa làm cho cạn kiệt, với ý nghĩa làm cho an lập.'

ක. ආධිපතෙය්‍යට්ඨනිද්දෙසො

a. Phần giải thích về ý nghĩa làm chủ.

199. කථං ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? අස්සද්ධියං පජහතො අධිමොක්ඛාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. කොසජ්ජං පජහතො පග්ගහාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. පමාදං පජහතො උපට්ඨානාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං [Pg.218] දට්ඨබ්බං. උද්ධච්චං පජහතො අවික්ඛෙපාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. අවිජ්ජං පජහතො දස්සනාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං.

199. Các quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ như thế nào? Đối với vị đang từ bỏ sự không có đức tin, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ trong sự quyết đoán; tùy theo năng lực của tín quyền, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa an trú, định quyền nên được thấy với ý nghĩa không tán loạn, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy. Đối với vị đang từ bỏ sự lười biếng, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ trong sự nỗ lực; tùy theo năng lực của tấn quyền, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa an trú, định quyền nên được thấy với ý nghĩa không tán loạn, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết đoán. Đối với vị đang từ bỏ sự dể duôi, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ trong sự an trú; tùy theo năng lực của niệm quyền, định quyền nên được thấy với ý nghĩa không tán loạn, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết đoán, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực. Đối với vị đang từ bỏ sự trạo cử, định quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ trong sự không tán loạn; tùy theo năng lực của định quyền, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết đoán, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa an trú. Đối với vị đang từ bỏ vô minh, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa làm chủ trong sự thấy; tùy theo năng lực của tuệ quyền, tín quyền nên được thấy với ý nghĩa quyết đoán, tấn quyền nên được thấy với ý nghĩa nỗ lực, niệm quyền nên được thấy với ý nghĩa an trú, định quyền nên được thấy với ý nghĩa không tán loạn, tuệ quyền nên được thấy với ý nghĩa thấy.

කාමච්ඡන්දං පජහතො නෙක්ඛම්මවසෙන අධිමොක්ඛාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. කාමච්ඡන්දං පජහතො නෙක්ඛම්මවසෙන පග්ගහාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, වීරියින්ද්‍රියස්ස වසෙන උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. කාමච්ඡන්දං පජහතො නෙක්ඛම්මවසෙන උපට්ඨානාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, සතින්ද්‍රියස්ස වසෙන අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. කාමච්ඡන්දං පජහතො නෙක්ඛම්මවසෙන අවික්ඛෙපාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. කාමච්ඡන්දං පජහතො නෙක්ඛම්මවසෙන දස්සනාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං.

Đối với người từ bỏ tham dục, do năng lực của sự xuất ly, nên thấy tín quyền với ý nghĩa làm chủ sự quyết định; do năng lực của tín quyền, nên thấy tấn quyền với ý nghĩa sách tấn, nên thấy niệm quyền với ý nghĩa hiện khởi, nên thấy định quyền với ý nghĩa không phân tán, nên thấy tuệ quyền với ý nghĩa thấy rõ. Đối với người từ bỏ tham dục, do năng lực của sự xuất ly, nên thấy tấn quyền với ý nghĩa làm chủ sự sách tấn; do năng lực của tấn quyền, nên thấy niệm quyền với ý nghĩa hiện khởi, nên thấy định quyền với ý nghĩa không phân tán, nên thấy tuệ quyền với ý nghĩa thấy rõ, nên thấy tín quyền với ý nghĩa quyết định. Đối với người từ bỏ tham dục, do năng lực của sự xuất ly, nên thấy niệm quyền với ý nghĩa làm chủ sự hiện khởi; do năng lực của niệm quyền, nên thấy định quyền với ý nghĩa không phân tán, nên thấy tuệ quyền với ý nghĩa thấy rõ, nên thấy tín quyền với ý nghĩa quyết định, nên thấy tấn quyền với ý nghĩa sách tấn. Đối với người từ bỏ tham dục, do năng lực của sự xuất ly, nên thấy định quyền với ý nghĩa làm chủ sự không phân tán; do năng lực của định quyền, nên thấy tuệ quyền với ý nghĩa thấy rõ, nên thấy tín quyền với ý nghĩa quyết định, nên thấy tấn quyền với ý nghĩa sách tấn, nên thấy niệm quyền với ý nghĩa hiện khởi. Đối với người từ bỏ tham dục, do năng lực của sự xuất ly, nên thấy tuệ quyền với ý nghĩa làm chủ sự thấy rõ; do năng lực của tuệ quyền, nên thấy tín quyền với ý nghĩa quyết định, nên thấy tấn quyền với ý nghĩa sách tấn, nên thấy niệm quyền với ý nghĩa hiện khởi, nên thấy định quyền với ý nghĩa không phân tán.

බ්‍යාපාදං පජහතො අබ්‍යාපාදවසෙන…පෙ… ථිනමිද්ධං පජහතො ආලොකසඤ්ඤාවසෙන…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහතො අරහත්තමග්ගවසෙන අධිමොක්ඛාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහතො අරහත්තමග්ගවසෙන දස්සනාධිපතෙය්‍යට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, උපට්ඨානට්ඨෙන [Pg.219] සතින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං. එවං ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි.

Đối với người từ bỏ sân, do năng lực của vô sân... v.v... Đối với người từ bỏ hôn trầm thụy miên, do năng lực của quang tưởng... v.v... Đối với người từ bỏ tất cả phiền não, do năng lực của A-la-hán đạo, nên thấy tín quyền với ý nghĩa làm chủ sự quyết định; do năng lực của tín quyền, nên thấy tấn quyền với ý nghĩa sách tấn, nên thấy niệm quyền với ý nghĩa hiện khởi, nên thấy định quyền với ý nghĩa không phân tán, nên thấy tuệ quyền với ý nghĩa thấy rõ... v.v... Đối với người từ bỏ tất cả phiền não, do năng lực của A-la-hán đạo, nên thấy tuệ quyền với ý nghĩa làm chủ sự thấy rõ; do năng lực của tuệ quyền, nên thấy tín quyền với ý nghĩa quyết định, nên thấy tấn quyền với ý nghĩa sách tấn, nên thấy niệm quyền với ý nghĩa hiện khởi, nên thấy định quyền với ý nghĩa không phân tán. Như vậy, nên thấy các quyền với ý nghĩa làm chủ.

ඛ. ආදිවිසොධනට්ඨනිද්දෙසො

Kha. Giải thích về ý nghĩa thanh lọc ban đầu

200. කථං ආදිවිසොධනට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං, අස්සද්ධියසංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි – සද්ධින්ද්‍රියස්ස ආදිවිසොධනා. පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං, කොසජ්ජසංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි – වීරියින්ද්‍රියස්ස ආදිවිසොධනා. උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං, පමාදසංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි – සතින්ද්‍රියස්ස ආදිවිසොධනා. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං, උද්ධච්චසංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි – සමාධින්ද්‍රියස්ස ආදිවිසොධනා. දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං, අවිජ්ජාසංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි – පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස ආදිවිසොධනා. නෙක්ඛම්මෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි, කාමච්ඡන්දසංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි – පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං ආදිවිසොධනා. අබ්‍යාපාදෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි, බ්‍යාපාදසංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි – පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං ආදිවිසොධනා…පෙ… අරහත්තමග්ගෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි, සබ්බකිලෙසසංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි – පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං ආදිවිසොධනා. එවං ආදිවිසොධනට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි.

200. Làm thế nào nên thấy các quyền với ý nghĩa thanh lọc ban đầu? Tín quyền với ý nghĩa quyết định, giới thanh tịnh với ý nghĩa phòng hộ sự không có đức tin – là sự thanh lọc ban đầu của tín quyền. Tấn quyền với ý nghĩa sách tấn, giới thanh tịnh với ý nghĩa phòng hộ sự lười biếng – là sự thanh lọc ban đầu của tấn quyền. Niệm quyền với ý nghĩa hiện khởi, giới thanh tịnh với ý nghĩa phòng hộ sự dể duôi – là sự thanh lọc ban đầu của niệm quyền. Định quyền với ý nghĩa không phân tán, giới thanh tịnh với ý nghĩa phòng hộ sự trạo cử – là sự thanh lọc ban đầu của định quyền. Tuệ quyền với ý nghĩa thấy rõ, giới thanh tịnh với ý nghĩa phòng hộ vô minh – là sự thanh lọc ban đầu của tuệ quyền. Năm quyền trong sự xuất ly, giới thanh tịnh với ý nghĩa phòng hộ tham dục – là sự thanh lọc ban đầu của năm quyền. Năm quyền trong vô sân, giới thanh tịnh với ý nghĩa phòng hộ sân – là sự thanh lọc ban đầu của năm quyền... v.v... Năm quyền trong A-la-hán đạo, giới thanh tịnh với ý nghĩa phòng hộ tất cả phiền não – là sự thanh lọc ban đầu của năm quyền. Như vậy, nên thấy các quyền với ý nghĩa thanh lọc ban đầu.

ග. අධිමත්තට්ඨනිද්දෙසො

Ga. Giải thích về ý nghĩa mức độ cao

201. කථං අධිමත්තට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? සද්ධින්ද්‍රියස්ස භාවනාය ඡන්දො උප්පජ්ජති – ඡන්දවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. ඡන්දවසෙන පාමොජ්ජං උප්පජ්ජති – පාමොජ්ජවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. පාමොජ්ජවසෙන පීති උප්පජ්ජති – පීතිවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. පීතිවසෙන පස්සද්ධි උප්පජ්ජති – පස්සද්ධිවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. පස්සද්ධිවසෙන සුඛං උප්පජ්ජති – සුඛවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සුඛවසෙන ඔභාසො උප්පජ්ජති – ඔභාසවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. ඔභාසවසෙන සංවෙගො උප්පජ්ජති – සංවෙගවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සංවෙජෙත්වා චිත්තං සමාදහති – සමාධිවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. තථා සමාහිතං චිත්තං සාධුකං පග්ගණ්හාති – පග්ගහවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. තථාපග්ගහිතං චිත්තං සාධුකං අජ්ඣුපෙක්ඛති – උපෙක්ඛාවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. උපෙක්ඛාවසෙන නානත්තකිලෙසෙහි [Pg.220] චිත්තං විමුච්චති – විමොක්ඛවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. විමුත්තත්තා තෙ ධම්මා එකරසා හොන්ති – එකරසට්ඨෙන භාවනාවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. භාවිතත්තා තතො පණීතතරෙ විවට්ටන්ති – විවට්ටනාවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. විවට්ටිතත්තා තතො වොසජ්ජති – වොසග්ගවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. වොසජ්ජිතත්තා තතො නිරුජ්ඣන්ති – නිරොධවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. නිරොධවසෙන ද්වෙ වොසග්ගා – පරිච්චාගවොසග්ගො ච, පක්ඛන්දනවොසග්ගො ච. කිලෙසෙ ච ඛන්ධෙ ච පරිච්චජතීති – පරිච්චාගවොසග්ගො. නිරොධනිබ්බානධාතුයා චිත්තං පක්ඛන්දතීති – පක්ඛන්දනවොසග්ගො. නිරොධවසෙන ඉමෙ ද්වෙ වොසග්ගා.

201. Các quyền nên được thấy theo ý nghĩa vượt trội như thế nào? Do sự tu tập tín quyền, dục được sanh khởi – do năng lực của dục, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của dục, hân hoan được sanh khởi – do năng lực của hân hoan, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của hân hoan, hỷ được sanh khởi – do năng lực của hỷ, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của hỷ, khinh an được sanh khởi – do năng lực của khinh an, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của khinh an, lạc được sanh khởi – do năng lực của lạc, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của lạc, quang minh được sanh khởi – do năng lực của quang minh, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của quang minh, sự xúc động được sanh khởi – do năng lực của sự xúc động, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Sau khi xúc động, tâm được định tĩnh – do năng lực của định, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Vị ấy khéo sách tấn tâm đã được định tĩnh như vậy – do năng lực của sự sách tấn, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Vị ấy khéo xả đối với tâm đã được sách tấn như vậy – do năng lực của xả, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của xả, tâm được giải thoát khỏi các loại phiền não khác nhau – do năng lực của sự giải thoát, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Do đã được giải thoát, các pháp ấy có cùng một phận sự – theo ý nghĩa có cùng một phận sự, do năng lực của sự tu tập, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Do đã được tu tập, chúng thoát ly khỏi điều ấy đến điều vi diệu hơn – do năng lực của sự thoát ly, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Do đã thoát ly, vị ấy từ bỏ điều ấy – do năng lực của sự từ bỏ, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Do đã từ bỏ, chúng đoạn diệt khỏi điều ấy – do năng lực của sự đoạn diệt, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của sự đoạn diệt, có hai sự từ bỏ: sự từ bỏ do xả ly và sự từ bỏ do hướng nhập. ‘Vị ấy từ bỏ các phiền não và các uẩn’ – đó là sự từ bỏ do xả ly. ‘Tâm hướng nhập vào giới đoạn diệt, Niết-bàn’ – đó là sự từ bỏ do hướng nhập. Do năng lực của sự đoạn diệt, có hai sự từ bỏ này.

අස්සද්ධියස්ස පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති…පෙ… අස්සද්ධියපරිළාහස්ස පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… දිට්ඨෙකට්ඨානං කිලෙසානං පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… ඔළාරිකානං කිලෙසානං පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… අනුසහගතානං කිලෙසානං පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… සබ්බකිලෙසානං පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති – ඡන්දවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති…පෙ… වීරියින්ද්‍රියස්ස භාවනාය ඡන්දො උප්පජ්ජති…පෙ… කොසජ්ජස්ස පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… කොසජ්ජපරිළාහස්ස පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… දිට්ඨෙකට්ඨානං කිලෙසානං පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති…පෙ… සබ්බකිලෙසානං පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… සතින්ද්‍රියස්ස භාවනාය ඡන්දො උප්පජ්ජති…පෙ… පමාදස්ස පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… පමාදපරිළාහස්ස පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති…පෙ… සබ්බකිලෙසානං පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… සමාධින්ද්‍රියස්ස භාවනාය ඡන්දො උප්පජ්ජති…පෙ… උද්ධච්චස්ස පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති උද්ධච්චපරිළාහස්ස පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති…පෙ… සබ්බකිලෙසානං පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස භාවනාය ඡන්දො උප්පජ්ජති…පෙ… අවිජ්ජාය පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… අවිජ්ජාපරිළාහස්ස පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… දිට්ඨෙකට්ඨානං කිලෙසානං පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… ඔළාරිකානං කිලෙසානං පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… අනුසහගතානං කිලෙසානං පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති… සබ්බකිලෙසානං පහානාය ඡන්දො උප්පජ්ජති – ඡන්දවසෙන පඤ්ඤාවසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. ඡන්දවසෙන පාමොජ්ජං උප්පජ්ජති – පාමොජ්ජවසෙන පඤ්ඤාවසෙන [Pg.221] පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. පාමොජ්ජවසෙන පීති උප්පජ්ජති – පීතිවසෙන පඤ්ඤා වසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. පීතිවසෙන පස්සද්ධි උප්පජ්ජති – පස්සද්ධිවසෙන පඤ්ඤාවසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. පස්සද්ධිවසෙන සුඛං උප්පජ්ජති – සුඛවසෙන පඤ්ඤාවසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සුඛවසෙන ඔභාසො උප්පජ්ජති – ඔභාසවසෙන පඤ්ඤාවසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. ඔභාසවසෙන සංවෙගො උප්පජ්ජති – සංවෙගවසෙන පඤ්ඤාවසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සංවෙජෙත්වා චිත්තං සමාදහති – සමාධිවසෙන පඤ්ඤාවසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. තථාසමාහිතං චිත්තං සාධුකං පග්ගණ්හාති – පග්ගහවසෙන පඤ්ඤාවසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. තථාපග්ගහිතං චිත්තං සාධුකං අජ්ඣුපෙක්ඛති – උපෙක්ඛාවසෙන පඤ්ඤාවසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. උපෙක්ඛාවසෙන නානත්තකිලෙසෙහි චිත්තං විමුච්චති – විමොක්ඛවසෙන පඤ්ඤාවසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. විමුත්තත්තා තෙ ධම්මා එකරසා හොන්ති – භාවනාවසෙන පඤ්ඤාවසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. භාවිතත්තා තතො පණීතතරෙ විවට්ටන්ති – විවට්ටනාවසෙන පඤ්ඤාවසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. විවට්ටිතත්තා තතො වොසජ්ජති – වොසග්ගවසෙන පඤ්ඤාවසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. වොසජ්ජිතත්තා තතො නිරුජ්ඣන්ති – නිරොධවසෙන පඤ්ඤාවසෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. නිරොධවසෙන ද්වෙ වොසග්ගා – පරිච්චාගවොසග්ගො ච, පක්ඛන්දනවොසග්ගො ච. කිලෙසෙ ච ඛන්ධෙ ච පරිච්චජතීති – පරිච්චාගවොසග්ගො. නිරොධනිබ්බානධාතුයා චිත්තං පක්ඛන්දතීති – පක්ඛන්දනවොසග්ගො. නිරොධවසෙන ඉමෙ ද්වෙ වොසග්ගා. එවං අධිමත්තට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි.

Dục sanh khởi để đoạn trừ sự không có đức tin… cho đến… dục sanh khởi để đoạn trừ sự nhiệt não do không có đức tin… dục sanh khởi để đoạn trừ các phiền não có cùng lập trường với tà kiến… dục sanh khởi để đoạn trừ các phiền não thô thiển… dục sanh khởi để đoạn trừ các phiền não đi kèm… dục sanh khởi để đoạn trừ tất cả phiền não – do năng lực của dục, do năng lực của đức tin, tín quyền trở nên vượt trội… cho đến… dục sanh khởi để tu tập tấn quyền… cho đến… dục sanh khởi để đoạn trừ sự biếng nhác… dục sanh khởi để đoạn trừ sự nhiệt não do biếng nhác… dục sanh khởi để đoạn trừ các phiền não có cùng lập trường với tà kiến… cho đến… dục sanh khởi để đoạn trừ tất cả phiền não… dục sanh khởi để tu tập niệm quyền… cho đến… dục sanh khởi để đoạn trừ sự dể duôi… dục sanh khởi để đoạn trừ sự nhiệt não do dể duôi… cho đến… dục sanh khởi để đoạn trừ tất cả phiền não… dục sanh khởi để tu tập định quyền… cho đến… dục sanh khởi để đoạn trừ sự trạo cử, dục sanh khởi để đoạn trừ sự nhiệt não do trạo cử… cho đến… dục sanh khởi để đoạn trừ tất cả phiền não… dục sanh khởi để tu tập tuệ quyền… cho đến… dục sanh khởi để đoạn trừ vô minh… dục sanh khởi để đoạn trừ sự nhiệt não do vô minh… dục sanh khởi để đoạn trừ các phiền não có cùng lập trường với tà kiến… dục sanh khởi để đoạn trừ các phiền não thô thiển… dục sanh khởi để đoạn trừ các phiền não đi kèm… dục sanh khởi để đoạn trừ tất cả phiền não – do năng lực của dục, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của dục, hân hoan sanh khởi – do năng lực của hân hoan, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của hân hoan, hỷ sanh khởi – do năng lực của hỷ, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của hỷ, khinh an sanh khởi – do năng lực của khinh an, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của khinh an, lạc sanh khởi – do năng lực của lạc, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của lạc, ánh sáng sanh khởi – do năng lực của ánh sáng, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của ánh sáng, sự kinh cảm sanh khởi – do năng lực của sự kinh cảm, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Sau khi kinh cảm, vị ấy định tâm – do năng lực của định, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Vị ấy khích lệ tốt đẹp tâm đã được định như vậy – do năng lực của sự khích lệ, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Vị ấy xả quan tốt đẹp tâm đã được khích lệ như vậy – do năng lực của sự xả quan, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của sự xả quan, tâm được giải thoát khỏi các phiền não khác nhau – do năng lực của sự giải thoát, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Do đã được giải thoát, các pháp ấy trở thành có cùng một vị – do năng lực của sự tu tập, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Do đã được tu tập, chúng quay khỏi từ trạng thái ấy đến trạng thái vi diệu hơn – do năng lực của sự quay khỏi, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Do đã quay khỏi, chúng từ bỏ trạng thái ấy – do năng lực của sự từ bỏ, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Do đã từ bỏ, chúng được đoạn diệt từ trạng thái ấy – do năng lực của sự đoạn diệt, do năng lực của trí tuệ, tuệ quyền trở nên vượt trội. Do năng lực của sự đoạn diệt, có hai sự từ bỏ: từ bỏ do xả ly và từ bỏ do hướng đến. ‘Từ bỏ do xả ly’ là vì từ bỏ các phiền não và các uẩn. ‘Từ bỏ do hướng đến’ là vì tâm hướng đến yếu tố đoạn diệt, Niết Bàn. Do năng lực của sự đoạn diệt, có hai sự từ bỏ này. Cần phải thấy rõ các quyền theo ý nghĩa vượt trội là như vậy.

දුතියභාණවාරො.

Dứt Phẩm Tụng Thứ Hai.

ඝ. අධිට්ඨානට්ඨනිද්දෙසො

Gha. Phần giải về ý nghĩa quyết định

202. කථං අධිට්ඨානට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? සද්ධින්ද්‍රියස්ස භාවනාය ඡන්දො උප්පජ්ජති – ඡන්දවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිට්ඨාති. ඡන්දවසෙන පාමොජ්ජං උප්පජ්ජති – පාමොජ්ජවසෙන සද්ධාවසෙන සද්ධින්ද්‍රියං අධිට්ඨාති…පෙ… එවං අධිට්ඨානට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි.

202. Cần phải thấy rõ các quyền theo ý nghĩa quyết định như thế nào? Dục sanh khởi để tu tập tín quyền – do năng lực của dục, do năng lực của đức tin, vị ấy quyết định tín quyền. Do năng lực của dục, hân hoan sanh khởi – do năng lực của hân hoan, do năng lực của đức tin, vị ấy quyết định tín quyền… cho đến… Cần phải thấy rõ các quyền theo ý nghĩa quyết định là như vậy.

ඞ. පරියාදානට්ඨනිද්දෙසො

Ṅa. Phần giải về ý nghĩa bao trùm

කථං [Pg.222] පරියාදානට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං අස්සද්ධියං පරියාදියති, අස්සද්ධියපරිළාහං පරියාදියති. පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං කොසජ්ජං පරියාදියති, කොසජ්ජපරිළාහං පරියාදියති. උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං පමාදං පරියාදියති, පමාදපරිළාහං පරියාදියති. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං උද්ධච්චං පරියාදියති, උද්ධච්චපරිළාහං පරියාදියති. දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං අවිජ්ජං පරියාදියති, අවිජ්ජාපරිළාහං පරියාදියති. නෙක්ඛම්මෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි කාමච්ඡන්දං පරියාදියන්ති. අබ්‍යාපාදෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි බ්‍යාපාදං පරියාදියන්ති. ආලොකසඤ්ඤාය පඤ්චින්ද්‍රියානි ථිනමිද්ධං පරියාදියන්ති. අවික්ඛෙපෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි උද්ධච්චං පරියාදියන්ති…පෙ… අරහත්තමග්ගෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි සබ්බකිලෙසෙ පරියාදියන්ති. එවං පරියාදානට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි.

Các quyền nên được thấy như thế nào theo ý nghĩa làm cho cạn kiệt? Theo ý nghĩa quyết định, tín quyền làm cho cạn kiệt sự không có đức tin, làm cho cạn kiệt sự thiêu đốt của việc không có đức tin. Theo ý nghĩa nỗ lực, tấn quyền làm cho cạn kiệt sự biếng nhác, làm cho cạn kiệt sự thiêu đốt của sự biếng nhác. Theo ý nghĩa an trú, niệm quyền làm cho cạn kiệt sự dể duôi, làm cho cạn kiệt sự thiêu đốt của sự dể duôi. Theo ý nghĩa không phân tán, định quyền làm cho cạn kiệt sự trạo cử, làm cho cạn kiệt sự thiêu đốt của sự trạo cử. Theo ý nghĩa thấy, tuệ quyền làm cho cạn kiệt vô minh, làm cho cạn kiệt sự thiêu đốt của vô minh. Ở trong sự xuất ly, năm quyền làm cho cạn kiệt dục tham. Ở trong sự không sân hận, năm quyền làm cho cạn kiệt sự sân hận. Ở trong tưởng về ánh sáng, năm quyền làm cho cạn kiệt sự hôn trầm và thụy miên. Ở trong sự không phân tán, năm quyền làm cho cạn kiệt sự trạo cử... cho đến... ở trong Thánh đạo A-la-hán, năm quyền làm cho cạn kiệt tất cả các phiền não. Như vậy, các quyền nên được thấy theo ý nghĩa làm cho cạn kiệt.

ච. පතිට්ඨාපකට්ඨනිද්දෙසො

Ca. Phần giải thích về ý nghĩa thiết lập.

203. කථං පතිට්ඨාපකට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි? සද්ධො සද්ධින්ද්‍රියං අධිමොක්ඛෙ පතිට්ඨාපෙති, සද්ධස්ස සද්ධින්ද්‍රියං අධිමොක්ඛෙ පතිට්ඨාපෙති. වීරියවා වීරියින්ද්‍රියං පග්ගහෙ පතිට්ඨාපෙති, වීරියවතො වීරියින්ද්‍රියං පග්ගහෙ පතිට්ඨාපෙති. සතිමා සතින්ද්‍රියං උපට්ඨානෙ පතිට්ඨාපෙති, සතිමතො සතින්ද්‍රියං උපට්ඨානෙ පතිට්ඨාපෙති. සමාහිතො සමාධින්ද්‍රියං අවික්ඛෙපෙ පතිට්ඨාපෙති, සමාහිතස්ස සමාධින්ද්‍රියං අවික්ඛෙපෙ පතිට්ඨාපෙති. පඤ්ඤවා පඤ්ඤින්ද්‍රියං දස්සනෙ පතිට්ඨාපෙති, පඤ්ඤවතො පඤ්ඤින්ද්‍රියං දස්සනෙ පතිට්ඨාපෙති. යොගාවචරො පඤ්චින්ද්‍රියානි නෙක්ඛම්මෙ පතිට්ඨාපෙති, යොගාවචරස්ස පඤ්චින්ද්‍රියානි නෙක්ඛම්මෙ පතිට්ඨාපෙන්ති. යොගාවචරො පඤ්චින්ද්‍රියානි අබ්‍යාපාදෙ පතිට්ඨාපෙති, යොගාවචරස්ස පඤ්චින්ද්‍රියානි අබ්‍යාපාදෙ පතිට්ඨාපෙන්ති. යොගාවචරො පඤ්චින්ද්‍රියානි ආලොකසඤ්ඤාය පතිට්ඨාපෙති, යොගාවචරස්ස පඤ්චින්ද්‍රියානි ආලොකසඤ්ඤාය පතිට්ඨාපෙන්ති. යොගාවචරො පඤ්චින්ද්‍රියානි අවික්ඛෙපෙ පතිට්ඨාපෙති, යොගාවචරස්ස පඤ්චින්ද්‍රියානි අවික්ඛෙපෙ පතිට්ඨාපෙන්ති…පෙ… යොගාවචරො පඤ්චින්ද්‍රියානි අරහත්තමග්ගෙ පතිට්ඨාපෙති, යොගාවචරස්ස පඤ්චින්ද්‍රියානි අරහත්තමග්ගෙ පතිට්ඨාපෙන්ති. එවං පතිට්ඨාපකට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි දට්ඨබ්බානි.

203. Nên được thấy các quyền theo ý nghĩa thiết lập là như thế nào? Người có đức tin thiết lập tín quyền trong sự quyết đoán, tín quyền của người có đức tin được thiết lập trong sự quyết đoán. Người có tinh tấn thiết lập tấn quyền trong sự nỗ lực, tấn quyền của người có tinh tấn được thiết lập trong sự nỗ lực. Người có chánh niệm thiết lập niệm quyền trong sự hiện khởi, niệm quyền của người có chánh niệm được thiết lập trong sự hiện khởi. Người có định tĩnh thiết lập định quyền trong sự không phân tán, định quyền của người có định tĩnh được thiết lập trong sự không phân tán. Người có trí tuệ thiết lập tuệ quyền trong sự thấy, tuệ quyền của người có trí tuệ được thiết lập trong sự thấy. Vị hành giả thiết lập năm quyền trong sự xuất ly, năm quyền của vị hành giả được thiết lập trong sự xuất ly. Vị hành giả thiết lập năm quyền trong vô sân, năm quyền của vị hành giả được thiết lập trong vô sân. Vị hành giả thiết lập năm quyền trong quang tưởng, năm quyền của vị hành giả được thiết lập trong quang tưởng. Vị hành giả thiết lập năm quyền trong sự không phân tán, năm quyền của vị hành giả được thiết lập trong sự không phân tán ... vân vân ... vị hành giả thiết lập năm quyền trong A-la-hán đạo, năm quyền của vị hành giả được thiết lập trong A-la-hán đạo. Như vậy, các quyền nên được thấy theo ý nghĩa thiết lập.

සුත්තන්තනිද්දෙසො චතුත්ථො.

Dứt phần giải thích kinh thứ tư.

5. ඉන්ද්‍රියසමොධානං

5. Sự kết hợp các quyền.

204. පුථුජ්ජනො [Pg.223] සමාධිං භාවෙන්තො කතිහාකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති? සෙක්ඛො සමාධිං භාවෙන්තො කතිහාකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති? වීතරාගො සමාධිං භාවෙන්තො කතිහාකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති? පුථුජ්ජනො සමාධිං භාවෙන්තො සත්තහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති. සෙක්ඛො සමාධිං භාවෙන්තො අට්ඨහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති. වීතරාගො සමාධිං භාවෙන්තො දසහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති.

204. Vị phàm phu khi tu tập định, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng bao nhiêu cách thức? Vị hữu học khi tu tập định, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng bao nhiêu cách thức? Bậc đã ly tham khi tu tập định, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng bao nhiêu cách thức? Vị phàm phu khi tu tập định, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng bảy cách thức. Vị hữu học khi tu tập định, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng tám cách thức. Bậc đã ly tham khi tu tập định, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng mười cách thức.

පුථුජ්ජනො සමාධිං භාවෙන්තො කතමෙහි සත්තහාකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති? ආවජ්ජිතත්තා ආරම්මණූපට්ඨානකුසලො හොති, සමථනිමිත්තූපට්ඨානකුසලො හොති, පග්ගහනිමිත්තූපට්ඨානකුසලො හොති, අවික්ඛෙපූපට්ඨානකුසලො හොති, ඔභාසූපට්ඨානකුසලො හොති, සම්පහංසනූපට්ඨානකුසලො හොති, උපෙක්ඛූපට්ඨානකුසලො හොති – පුථුජ්ජනො සමාධිං භාවෙන්තො ඉමෙහි සත්තහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති.

Vị phàm phu khi tu tập định, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng bảy cách thức nào? Do đã hướng tâm nên là người thiện xảo trong sự hiện khởi của đối tượng, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của tướng tịnh chỉ, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của tướng sách tấn, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của sự không phân tán, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của ánh sáng, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của sự hân hoan, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của sự xả ly – vị phàm phu khi tu tập định, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng bảy cách thức này.

සෙක්ඛො සමාධිං භාවෙන්තො කතමෙහි අට්ඨහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති? ආවජ්ජිතත්තා ආරම්මණූපට්ඨානකුසලො හොති, සමථනිමිත්තූපට්ඨානකුසලො හොති, පග්ගහනිමිත්තූපට්ඨානකුසලො හොති, අවික්ඛෙපූපට්ඨානකුසලො හොති, ඔභාසූපට්ඨානකුසලො හොති, සම්පහංසනූපට්ඨානකුසලො හොති, උපෙක්ඛූපට්ඨානකුසලො හොති, එකත්තූපට්ඨානකුසලො හොති – සෙක්ඛො සමාධිං භාවෙන්තො ඉමෙහි අට්ඨහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති.

Vị hữu học khi tu tập định, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng tám cách thức nào? Do đã hướng tâm nên là người thiện xảo trong sự hiện khởi của đối tượng, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của tướng tịnh chỉ, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của tướng sách tấn, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của sự không phân tán, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của ánh sáng, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của sự hân hoan, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của sự xả ly, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của sự nhất tâm – vị hữu học khi tu tập định, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng tám cách thức này.

වීතරාගො සමාධිං භාවෙන්තො කතමෙහි දසහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති? ආවජ්ජිතත්තා ආරම්මණූපට්ඨානකුසලො හොති…පෙ… එකත්තූපට්ඨානකුසලො හොති, ඤාණූපට්ඨානකුසලො හොති, විමුත්තූපට්ඨානකුසලො හොති – වීතරාගො සමාධිං භාවෙන්තො ඉමෙහි දසහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති.

Bậc đã ly tham khi tu tập định, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng mười cách thức nào? Do đã hướng tâm nên là người thiện xảo trong sự hiện khởi của đối tượng ... vân vân ... là người thiện xảo trong sự hiện khởi của sự nhất tâm, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của trí tuệ, là người thiện xảo trong sự hiện khởi của sự giải thoát – bậc đã ly tham khi tu tập định, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng mười cách thức này.

205. පුථුජ්ජනො විපස්සනං භාවෙන්තො කතිහාකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති, කතිහාකාරෙහි අනුපට්ඨානකුසලො හොති? සෙක්ඛො විපස්සනං භාවෙන්තො කතිහාකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති[Pg.224], කතිහාකාරෙහි අනුපට්ඨානකුසලො හොති? වීතරාගො විපස්සනං භාවෙන්තො කතිහාකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති, කතිහාකාරෙහි අනුපට්ඨානකුසලො හොති?

205. Vị phàm phu khi tu tập minh sát, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng bao nhiêu cách thức, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi bằng bao nhiêu cách thức? Vị hữu học khi tu tập minh sát, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng bao nhiêu cách thức, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi bằng bao nhiêu cách thức? Bậc đã ly tham khi tu tập minh sát, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng bao nhiêu cách thức, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi bằng bao nhiêu cách thức?

පුථුජ්ජනො විපස්සනං භාවෙන්තො නවහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති, නවහි ආකාරෙහි අනුපට්ඨානකුසලො හොති. සෙක්ඛො විපස්සනං භාවෙන්තො දසහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති, දසහි ආකාරෙහි අනුපට්ඨානකුසලො හොති. වීතරාගො විපස්සනං භාවෙන්තො ද්වාදසහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති, ද්වාදසහි ආකාරෙහි අනුපට්ඨානකුසලො හොති.

Vị phàm phu khi tu tập minh sát, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng chín cách thức, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi bằng chín cách thức. Vị hữu học khi tu tập minh sát, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng mười cách thức, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi bằng mười cách thức. Bậc đã ly tham khi tu tập minh sát, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng mười hai cách thức, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi bằng mười hai cách thức.

පුථුජ්ජනො විපස්සනං භාවෙන්තො කතමෙහි නවහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති, කතමෙහි නවහි ආකාරෙහි අනුපට්ඨානකුසලො හොති? අනිච්චතො උපට්ඨානකුසලො හොති, නිච්චතො අනුපට්ඨානකුසලො හොති. දුක්ඛතො උපට්ඨානකුසලො හොති, සුඛතො අනුපට්ඨානකුසලො හොති. අනත්තතො උපට්ඨානකුසලො හොති, අත්තතො අනුපට්ඨානකුසලො හොති. ඛයතො උපට්ඨානකුසලො හොති, ඝනතො අනුපට්ඨානකුසලො හොති. වයතො උපට්ඨානකුසලො හොති, ආයූහනානුපට්ඨානකුසලො හොති. විපරිණාමූපට්ඨානකුසලො හොති, ධුවතො අනුපට්ඨානකුසලො හොති. අනිමිත්තූපට්ඨානකුසලො හොති, නිමිත්තානුපට්ඨානකුසලො හොති. අප්පණිහිතූපට්ඨානකුසලො හොති, පණිධිඅනුපට්ඨානකුසලො හොති. සුඤ්ඤතූපට්ඨානකුසලො හොති, අභිනිවෙසානුපට්ඨානකුසලො හොති – පුථුජ්ජනො විපස්සනං භාවෙන්තො ඉමෙහි නවහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති, ඉමෙහි නවහි ආකාරෙහි අනුපට්ඨානකුසලො හොති.

Vị phàm phu khi tu tập minh sát, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng chín cách thức nào, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi bằng chín cách thức nào? Là người thiện xảo trong sự hiện khởi theo khía cạnh vô thường, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi theo khía cạnh thường còn. Là người thiện xảo trong sự hiện khởi theo khía cạnh khổ, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi theo khía cạnh lạc. Là người thiện xảo trong sự hiện khởi theo khía cạnh vô ngã, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi theo khía cạnh tự ngã. Là người thiện xảo trong sự hiện khởi theo khía cạnh hủy diệt, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi theo khía cạnh kiên cố. Là người thiện xảo trong sự hiện khởi theo khía cạnh hoại diệt, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi của sự tích lũy. Là người thiện xảo trong sự hiện khởi của sự biến đổi, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi theo khía cạnh thường hằng. Là người thiện xảo trong sự hiện khởi của vô tướng, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi của tướng. Là người thiện xảo trong sự hiện khởi của vô nguyện, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi của sự mong cầu. Là người thiện xảo trong sự hiện khởi của tính không, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi của sự chấp thủ – vị phàm phu khi tu tập minh sát, là người thiện xảo trong sự hiện khởi bằng chín cách thức này, là người thiện xảo trong sự không hiện khởi bằng chín cách thức này.

206. සෙක්ඛො විපස්සනං භාවෙන්තො කතමෙහි දසහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති, කතමෙහි දසහි ආකාරෙහි අනුපට්ඨානකුසලො හොති? අනිච්චතො උපට්ඨානකුසලො හොති, නිච්චතො අනුපට්ඨානකුසලො හොති…පෙ… සුඤ්ඤතූපට්ඨානකුසලො හොති, අභිනිවෙසානූපට්ඨානකුසලො හොති. ඤාණූපට්ඨානකුසලො හොති, අඤාණඅනුපට්ඨානකුසලො හොති – සෙක්ඛො විපස්සනං භාවෙන්තො ඉමෙහි [Pg.225] දසහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති, ඉමෙහි දසහි ආකාරෙහි අනුපට්ඨානකුසලො හොති.

206. Vị hữu học khi tu tập thiền minh sát, do mười phương diện nào trở nên thiện xảo trong sự hiện khởi, do mười phương diện nào trở nên thiện xảo trong sự không hiện khởi? Vị ấy thiện xảo trong sự hiện khởi theo khía cạnh vô thường, thiện xảo trong sự không hiện khởi theo khía cạnh thường hằng... v.v... thiện xảo trong sự hiện khởi theo khía cạnh tánh không, thiện xảo trong sự không hiện khởi của sự chấp thủ. Vị ấy thiện xảo trong sự hiện khởi của trí tuệ, thiện xảo trong sự không hiện khởi của vô trí. Vị hữu học khi tu tập thiền minh sát, do mười phương diện này trở nên thiện xảo trong sự hiện khởi, do mười phương diện này trở nên thiện xảo trong sự không hiện khởi.

වීතරාගො විපස්සනං භාවෙන්තො කතමෙහි ද්වාදසහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති, කතමෙහි ද්වාදසහි ආකාරෙහි අනුපට්ඨානකුසලො හොති? අනිච්චතො උපට්ඨානකුසලො හොති, නිච්චතො අනුපට්ඨානකුසලො හොති…පෙ… ඤාණූපට්ඨානකුසලො හොති, අඤාණානුපට්ඨානකුසලො හොති. විසඤ්ඤොගූපට්ඨානකුසලො හොති, සඤ්ඤොගානුපට්ඨානකුසලො හොති. නිරොධූපට්ඨානකුසලො හොති, සඞ්ඛාරානුපට්ඨානකුසලො හොති – වීතරාගො විපස්සනං භාවෙන්තො ඉමෙහි ද්වාදසහි ආකාරෙහි උපට්ඨානකුසලො හොති, ඉමෙහි ද්වාදසහි ආකාරෙහි අනුපට්ඨානකුසලො හොති.

Bậc đã ly tham khi tu tập thiền minh sát, do mười hai phương diện nào trở nên thiện xảo trong sự hiện khởi, do mười hai phương diện nào trở nên thiện xảo trong sự không hiện khởi? Vị ấy thiện xảo trong sự hiện khởi theo khía cạnh vô thường, thiện xảo trong sự không hiện khởi theo khía cạnh thường hằng... v.v... thiện xảo trong sự hiện khởi của trí tuệ, thiện xảo trong sự không hiện khởi của vô trí. Vị ấy thiện xảo trong sự hiện khởi của sự ly hệ, thiện xảo trong sự không hiện khởi của sự tương ưng. Vị ấy thiện xảo trong sự hiện khởi của sự diệt, thiện xảo trong sự không hiện khởi của các pháp hữu vi. Bậc đã ly tham khi tu tập thiền minh sát, do mười hai phương diện này trở nên thiện xảo trong sự hiện khởi, do mười hai phương diện này trở nên thiện xảo trong sự không hiện khởi.

ආවජ්ජිතත්තා ආරම්මණූපට්ඨානකුසලවසෙන ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති, ගොචරඤ්ච පජානාති, සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣති…පෙ… ධම්මෙ සමොධානෙති, ගොචරඤ්ච පජානාති, සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣති. ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙතීති කථං ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති? අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං සමොධානෙති…පෙ… සමථනිමිත්තූපට්ඨානකුසලවසෙන, පග්ගහනිමිත්තූපට්ඨානකුසලවසෙන, අවික්ඛෙපූපට්ඨානකුසලවසෙන, ඔභාසූපට්ඨානකුසලවසෙන, සම්පහංසනූපට්ඨානකුසලවසෙන, උපෙක්ඛූපට්ඨානකුසලවසෙන, එකත්තූපට්ඨානකුසලවසෙන, ඤාණූපට්ඨානකුසලවසෙන, විමුත්තූපට්ඨානකුසලවසෙන.

Do đã hướng tâm, vị ấy hợp nhất các quyền bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của đối tượng, biết rõ cảnh giới, và thâm nhập sự quân bình... v.v... vị ấy hợp nhất các pháp, biết rõ cảnh giới, và thâm nhập sự quân bình. Trong câu 'hợp nhất các quyền', vị ấy hợp nhất các quyền như thế nào? Vị ấy hợp nhất tín quyền với ý nghĩa quyết đoán... v.v... bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của tướng tịnh chỉ, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của tướng sách tấn, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của sự không tán loạn, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của ánh sáng, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của sự hân hoan, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của sự xả, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của sự nhất tâm, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của trí tuệ, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của sự giải thoát.

අනිච්චතො උපට්ඨානකුසලවසෙන, නිච්චතො අනුපට්ඨානකුසලවසෙන, දුක්ඛතො උපට්ඨානකුසලවසෙන, සුඛතො අනුපට්ඨානකුසලවසෙන, අනත්තතො උපට්ඨානකුසලවසෙන, අත්තතො අනුපට්ඨානකුසලවසෙන, ඛයතො උපට්ඨානකුසලවසෙන, ඝනතො අනුපට්ඨානකුසලවසෙන, වයතො උපට්ඨානකුසලවසෙන, ආයූහනානුපට්ඨානකුසලවසෙන, විපරිණාමූපට්ඨානකුසලවසෙන, ධුවතො අනුපට්ඨානකුසලවසෙන, අනිමිත්තූපට්ඨානකුසලවසෙන, නිමිත්තානුපට්ඨානකුසලවසෙන, අප්පණිහිතූපට්ඨානකුසලවසෙන, පණිධිඅනුපට්ඨානකුසලවසෙන, සුඤ්ඤතූපට්ඨානකුසලවසෙන, අභිනිවෙසානුපට්ඨානකුසලවසෙන, ඤාණූපට්ඨානකුසලවසෙන, අඤාණානුපට්ඨානකුසලවසෙන, විසඤ්ඤොගූපට්ඨානකුසලවසෙන, සඤ්ඤොගානුපට්ඨානකුසලවසෙන[Pg.226], නිරොධූපට්ඨානකුසලවසෙන, සඞ්ඛාරානුපට්ඨානකුසලවසෙන ඉන්ද්‍රියානි සමොධානෙති, ගොචරඤ්ච පජානාති, සමත්ථඤ්ච පටිවිජ්ඣති.

Bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi theo khía cạnh vô thường, bằng phương cách thiện xảo trong sự không hiện khởi theo khía cạnh thường hằng, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi theo khía cạnh khổ, bằng phương cách thiện xảo trong sự không hiện khởi theo khía cạnh lạc, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi theo khía cạnh vô ngã, bằng phương cách thiện xảo trong sự không hiện khởi theo khía cạnh ngã, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi theo khía cạnh hoại diệt, bằng phương cách thiện xảo trong sự không hiện khởi theo khía cạnh kiên cố, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi theo khía cạnh biến mất, bằng phương cách thiện xảo trong sự không hiện khởi của sự tạo tác, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của sự biến hoại, bằng phương cách thiện xảo trong sự không hiện khởi theo khía cạnh thường còn, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của vô tướng, bằng phương cách thiện xảo trong sự không hiện khởi của tướng, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của vô nguyện, bằng phương cách thiện xảo trong sự không hiện khởi của sự mong cầu, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của tánh không, bằng phương cách thiện xảo trong sự không hiện khởi của sự chấp thủ, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của trí tuệ, bằng phương cách thiện xảo trong sự không hiện khởi của vô trí, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của sự ly hệ, bằng phương cách thiện xảo trong sự không hiện khởi của sự tương ưng, bằng phương cách thiện xảo trong sự hiện khởi của sự diệt, bằng phương cách thiện xảo trong sự không hiện khởi của các pháp hữu vi, vị ấy hợp nhất các quyền, biết rõ cảnh giới, và thâm nhập sự quân bình.

207. චතුසට්ඨියා ආකාරෙහි තිණ්ණන්නං ඉන්ද්‍රියානං වසීභාවතාපඤ්ඤා ආසවානං ඛයෙ ඤාණං. කතමෙසං තිණ්ණන්නං ඉන්ද්‍රියානං? අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියස්ස, අඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියස්ස.

207. Trí tuệ về sự thuần thục của ba quyền qua sáu mươi bốn phương diện là trí tuệ về sự đoạn tận các lậu hoặc. Của ba quyền nào? Của vị tri quyền, của dĩ tri quyền, của cụ tri quyền.

අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං කති ඨානානි ගච්ඡති? අඤ්ඤින්ද්‍රියං කති ඨානානි ගච්ඡති? අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං කති ඨානානි ගච්ඡති? අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං එකං ඨානං ගච්ඡති – සොතාපත්තිමග්ගං. අඤ්ඤින්ද්‍රියං ඡ ඨානානි ගච්ඡති – සොතාපත්තිඵලං, සකදාගාමිමග්ගං, සකදාගාමිඵලං, අනාගාමිමග්ගං, අනාගාමිඵලං, අරහත්තමග්ගං. අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං එකං ඨානං ගච්ඡති – අරහත්තඵලං.

Vị tri quyền đi đến bao nhiêu trú xứ? Dĩ tri quyền đi đến bao nhiêu trú xứ? Cụ tri quyền đi đến bao nhiêu trú xứ? Vị tri quyền đi đến một trú xứ – đó là Dự lưu đạo. Dĩ tri quyền đi đến sáu trú xứ – đó là Dự lưu quả, Nhất lai đạo, Nhất lai quả, Bất lai đạo, Bất lai quả, A-la-hán đạo. Cụ tri quyền đi đến một trú xứ – đó là A-la-hán quả.

සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියස්ස සද්ධින්ද්‍රියං අධිමොක්ඛපරිවාරං හොති, වීරියින්ද්‍රියං පග්ගහපරිවාරං හොති, සතින්ද්‍රියං උපට්ඨානපරිවාරං හොති, සමාධින්ද්‍රියං අවික්ඛෙපපරිවාරං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං දස්සනපරිවාරං හොති, මනින්ද්‍රියං විජානනපරිවාරං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං අභිසන්දනපරිවාරං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං පවත්තසන්තතාධිපතෙය්‍යපරිවාරං හොති. සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ ජාතා ධම්මා, ඨපෙත්වා චිත්තසමුට්ඨානං රූපං, සබ්බෙව කුසලා හොන්ති, සබ්බෙව අනාසවා හොන්ති, සබ්බෙව නිය්‍යානිකා හොන්ති, සබ්බෙව අපචයගාමිනො හොන්ති, සබ්බෙව ලොකුත්තරා හොන්ති, සබ්බෙව නිබ්බානාරම්මණා හොන්ති. සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියස්ස ඉමානි අට්ඨින්ද්‍රියානි සහජාතපරිවාරා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපරිවාරා හොන්ති, නිස්සයපරිවාරා හොන්ති, සම්පයුත්තපරිවාරා හොන්ති, සහගතා හොන්ති, සහජාතා හොන්ති, සංසට්ඨා හොන්ති, සම්පයුත්තා හොන්ති. තෙව තස්ස ආකාරා චෙව හොන්ති පරිවාරා ච.

Trong khoảnh khắc của Dự lưu đạo, đối với vị tri quyền, tín quyền có sự quyết đoán làm tùy tùng, tấn quyền có sự sách tấn làm tùy tùng, niệm quyền có sự hiện khởi làm tùy tùng, định quyền có sự không tán loạn làm tùy tùng, tuệ quyền có sự thấy làm tùy tùng, ý quyền có sự biết làm tùy tùng, hỷ quyền có sự tràn ngập làm tùy tùng, mạng quyền có sự chủ trì dòng tương tục làm tùy tùng. Trong khoảnh khắc của Dự lưu đạo, các pháp đã sanh khởi, ngoại trừ sắc do tâm sanh, tất cả đều là thiện, tất cả đều là vô lậu, tất cả đều là pháp đưa ra khỏi (vòng luân hồi), tất cả đều hướng đến sự không tích lũy, tất cả đều là siêu thế, tất cả đều lấy Niết-bàn làm đối tượng. Trong khoảnh khắc của Dự lưu đạo, đối với vị tri quyền, tám quyền này có sự đồng sanh làm tùy tùng, có sự tương hỗ làm tùy tùng, có sự y chỉ làm tùy tùng, có sự tương ưng làm tùy tùng, chúng là đồng hành, đồng sanh, hòa trộn, tương ưng. Chính chúng vừa là các phương diện của quyền ấy, vừa là các tùy tùng.

සොතාපත්තිඵලක්ඛණෙ…පෙ… අරහත්තඵලක්ඛණෙ අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියස්ස සද්ධින්ද්‍රියං අධිමොක්ඛපරිවාරං හොති…පෙ… ජීවිතින්ද්‍රියං පවත්තසන්තතාධිපතෙය්‍යපරිවාරං හොති. අරහත්තඵලක්ඛණෙ ජාතා ධම්මා සබ්බෙව අබ්‍යාකතා හොන්ති, ඨපෙත්වා චිත්තසමුට්ඨානං රූපං සබ්බෙව අනාසවා හොන්ති, සබ්බෙව ලොකුත්තරා හොන්ති, සබ්බෙව නිබ්බානාරම්මණා හොන්ති. අරහත්තඵලක්ඛණෙ අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියස්ස ඉමානි අට්ඨින්ද්‍රියානි සහජාතපරිවාරා හොන්ති[Pg.227]. තෙව තස්ස ආකාරා චෙව හොන්ති පරිවාරා ච. ඉති ඉමානි අට්ඨ අට්ඨකානි චතුසට්ඨි හොන්ති.

Trong sát-na quả Dự lưu... cho đến... trong sát-na quả A-la-hán, đối với tận tri quyền, tín quyền là tùy tùng về sự quyết đoán... cho đến... mạng quyền là tùy tùng về sự làm chủ dòng tương tục đang diễn tiến. Trong sát-na quả A-la-hán, các pháp đã sanh khởi tất cả đều là vô ký. Ngoại trừ sắc do tâm sanh, tất cả đều là vô lậu, tất cả đều là siêu thế, tất cả đều lấy Niết-bàn làm đối tượng. Trong sát-na quả A-la-hán, đối với tận tri quyền, tám quyền này là tùy tùng đồng sanh. Chính chúng vừa là trạng thái của quyền ấy, vừa là tùy tùng. Như vậy, tám nhóm tám này là sáu mươi bốn.

ආසවාති කතමෙ තෙ ආසවා? කාමාසවො, භවාසවො, දිට්ඨාසවො, අවිජ්ජාසවො. කත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති ? සොතාපත්තිමග්ගෙන අනවසෙසො දිට්ඨාසවො ඛීයති. අපායගමනීයො කාමාසවො ඛීයති, අපායගමනීයො භවාසවො ඛීයති, අපායගමනීයො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. සකදාගාමිමග්ගෙන ඔළාරිකො කාමාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො භවාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. අනාගාමිමග්ගෙන අනවසෙසො කාමාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො භවාසවො ඛීයති, තදෙකට්ඨො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති. අරහත්තමග්ගෙන අනවසෙසො භවාසවො ඛීයති, අනවසෙසො අවිජ්ජාසවො ඛීයති. එත්ථෙතෙ ආසවා ඛීයන්ති.

Về lậu hoặc, các lậu hoặc ấy là gì? Dục lậu, hữu lậu, kiến lậu, vô minh lậu. Các lậu hoặc này được đoạn tận ở đâu? Do đạo Dự lưu, kiến lậu được đoạn tận không còn dư sót. Dục lậu dẫn đến đọa xứ được đoạn tận, hữu lậu dẫn đến đọa xứ được đoạn tận, vô minh lậu dẫn đến đọa xứ được đoạn tận. Tại đây, các lậu hoặc này được đoạn tận. Do đạo Nhất lai, dục lậu thô thiển được đoạn tận, hữu lậu có cùng nền tảng với nó được đoạn tận, vô minh lậu có cùng nền tảng với nó được đoạn tận. Tại đây, các lậu hoặc này được đoạn tận. Do đạo Bất lai, dục lậu được đoạn tận không còn dư sót, hữu lậu có cùng nền tảng với nó được đoạn tận, vô minh lậu có cùng nền tảng với nó được đoạn tận. Tại đây, các lậu hoặc này được đoạn tận. Do đạo A-la-hán, hữu lậu được đoạn tận không còn dư sót, vô minh lậu được đoạn tận không còn dư sót. Tại đây, các lậu hoặc này được đoạn tận.

208.

208.

න තස්ස අද්දිට්ඨමිධත්ථි කිඤ්චි, අථො අවිඤ්ඤාතමජානිතබ්බං;

සබ්බං අභිඤ්ඤාසි යදත්ථි නෙය්‍යං, තථාගතො තෙන සමන්තචක්ඛූති.

Đối với vị ấy, ở đây không có gì là chưa thấy, hơn nữa không có gì là chưa biết, không thể biết; tất cả những gì cần được biết, Ngài đã thắng tri, do đó Như Lai được gọi là Toàn nhãn.

සමන්තචක්ඛූති කෙනට්ඨෙන සමන්තචක්ඛු? චුද්දස බුද්ධඤාණානි – දුක්ඛෙ ඤාණං බුද්ධඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ ඤාණං බුද්ධඤාණං…පෙ… සබ්බඤ්ඤුතඤාණං බුද්ධඤාණං, අනාවරණඤාණං බුද්ධඤාණං. ඉමානි චුද්දස බුද්ධඤාණානි. ඉමෙසං චුද්දසන්නං බුද්ධඤාණානං අට්ඨ ඤාණානි සාවකසාධාරණානි, ඡ ඤාණානි අසාධාරණානි සාවකෙහි.

Về Toàn nhãn, do ý nghĩa nào gọi là Toàn nhãn? Mười bốn Phật trí – trí về khổ là Phật trí, trí về tập khởi của khổ là Phật trí... cho đến... nhất thiết trí là Phật trí, vô ngại trí là Phật trí. Đây là mười bốn Phật trí. Trong mười bốn Phật trí này, tám trí là chung với các vị Thinh văn, sáu trí là không chung với các vị Thinh văn.

යාවතා දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨො ඤාතො, අඤ්ඤාතො දුක්ඛට්ඨො නත්ථීති – සමන්තචක්ඛු. යං සමන්තචක්ඛු තං පඤ්ඤින්ද්‍රියං. පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං. යාවතා දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨො දිට්ඨො විදිතො සච්ඡිකතො ඵස්සිතො පඤ්ඤාය; අඵස්සිතො පඤ්ඤාය දුක්ඛට්ඨො නත්ථීති – සමන්තචක්ඛු. යං සමන්තචක්ඛු තං පඤ්ඤින්ද්‍රියං. පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං. යාවතා [Pg.228] සමුදයස්ස සමුදයට්ඨො…පෙ… යාවතා නිරොධස්ස නිරොධට්ඨො… යාවතා මග්ගස්ස මග්ගට්ඨො… යාවතා අත්ථපටිසම්භිදාය අත්ථපටිසම්භිදට්ඨො… යාවතා ධම්මපටිසම්භිදාය ධම්මපටිසම්භිදට්ඨො… යාවතා නිරුත්තිපටිසම්භිදාය නිරුත්තිපටිසම්භිදට්ඨො… යාවතා පටිභානපටිසම්භිදාය පටිභානපටිසම්භිදට්ඨො… යාවතා ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තෙ ඤාණං… යාවතා සත්තානං ආසයානුසයෙ ඤාණං… යාවතා යමකපාටිහීරෙ ඤාණං… යාවතා මහාකරුණාසමාපත්තියා ඤාණං… යාවතා සදෙවකස්ස ලොකස්ස සමාරකස්ස සබ්‍රහ්මකස්ස සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා, තං ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය. අඵස්සිතං පඤ්ඤාය නත්ථීති – සමන්තචක්ඛු. යං සමන්තචක්ඛු තං පඤ්ඤින්ද්‍රියං. පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්‍රියං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්‍රියං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්‍රියං.

Trong chừng mực nào ý nghĩa về khổ của khổ đã được biết, không có ý nghĩa về khổ nào chưa được biết – (do đó gọi là) Toàn nhãn. Cái gì là Toàn nhãn, cái đó là tuệ quyền. Tùy theo năng lực của tuệ quyền, do ý nghĩa quyết đoán là tín quyền, do ý nghĩa nỗ lực là tấn quyền, do ý nghĩa hiện diện là niệm quyền, do ý nghĩa không phân tán là định quyền. Trong chừng mực nào ý nghĩa về khổ của khổ đã được thấy, được biết, được chứng ngộ, được xúc chạm bằng trí tuệ; không có ý nghĩa về khổ nào không được xúc chạm bằng trí tuệ – (do đó gọi là) Toàn nhãn. Cái gì là Toàn nhãn, cái đó là tuệ quyền. Tùy theo năng lực của tuệ quyền, do ý nghĩa quyết đoán là tín quyền, do ý nghĩa nỗ lực là tấn quyền, do ý nghĩa hiện diện là niệm quyền, do ý nghĩa không phân tán là định quyền. Trong chừng mực nào ý nghĩa về tập khởi của tập khởi... cho đến... trong chừng mực nào ý nghĩa về diệt của diệt... trong chừng mực nào ý nghĩa về đạo của đạo... trong chừng mực nào ý nghĩa về nghĩa vô ngại giải của nghĩa vô ngại giải... trong chừng mực nào ý nghĩa về pháp vô ngại giải của pháp vô ngại giải... trong chừng mực nào ý nghĩa về từ vô ngại giải của từ vô ngại giải... trong chừng mực nào ý nghĩa về biện tài vô ngại giải của biện tài vô ngại giải... trong chừng mực nào trí về các căn của chúng sanh cao thấp... trong chừng mực nào trí về khuynh hướng và tùy miên của chúng sanh... trong chừng mực nào trí về song thông thần biến... trong chừng mực nào trí về đại bi định... trong chừng mực nào đối với thế gian cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, đối với chúng sanh cùng với sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người, những gì đã được thấy, nghe, cảm nhận, nhận thức, đạt được, tìm cầu, được tâm quán sát, những điều đó đã được biết, được thấy, được liễu tri, được chứng ngộ, được xúc chạm bằng trí tuệ. Không có gì không được xúc chạm bằng trí tuệ – (do đó gọi là) Toàn nhãn. Cái gì là Toàn nhãn, cái đó là tuệ quyền. Tùy theo năng lực của tuệ quyền, do ý nghĩa quyết đoán là tín quyền, do ý nghĩa nỗ lực là tấn quyền, do ý nghĩa hiện diện là niệm quyền, do ý nghĩa không phân tán là định quyền.

සද්දහන්තො පග්ගණ්හාති, පග්ගණ්හන්තො සද්දහති. සද්දහන්තො උපට්ඨාපෙති, උපට්ඨාපෙන්තො සද්දහති. සද්දහන්තො සමාදහති, සමාදහන්තො සද්දහති. සද්දහන්තො පජානාති, පජානන්තො සද්දහති. පග්ගණ්හන්තො උපට්ඨාපෙති, උපට්ඨාපෙන්තො පග්ගණ්හාති. පග්ගණ්හන්තො සමාදහති, සමාදහන්තො පග්ගණ්හාති. පග්ගණ්හන්තො පජානාති, පජානන්තො පග්ගණ්හාති. පග්ගණ්හන්තො සද්දහති, සද්දහන්තො පග්ගණ්හාති. උපට්ඨාපෙන්තො සමාදහති, සමාදහන්තො උපට්ඨාපෙති. උපට්ඨාපෙන්තො පජානාති, පජානන්තො උපට්ඨාපෙති. උපට්ඨාපෙන්තො සද්දහති, සද්දහන්තො උපට්ඨාපෙති. උපට්ඨාපෙන්තො පග්ගණ්හාති, පග්ගණ්හන්තො උපට්ඨාපෙති. සමාදහන්තො පජානාති, පජානන්තො සමාදහති. සමාදහන්තො සද්දහති, සද්දහන්තො සමාදහති. සමාදහන්තො පග්ගණ්හාති, පග්ගණ්හන්තො සමාදහති. සමාදහන්තො උපට්ඨාපෙති, උපට්ඨාපෙන්තො සමාදහති. පජානන්තො සද්දහති, සද්දහන්තො පජානාති. පජානන්තො පග්ගණ්හාති, පග්ගණ්හන්තො පජානාති. පජානන්තො උපට්ඨාපෙති, උපට්ඨාපෙන්තො පජානාති. පජානන්තො සමාදහති, සමාදහන්තො පජානාති.

Do có đức tin nên nỗ lực, do nỗ lực nên có đức tin. Do có đức tin nên thiết lập niệm, do thiết lập niệm nên có đức tin. Do có đức tin nên định tĩnh, do định tĩnh nên có đức tin. Do có đức tin nên biết rõ, do biết rõ nên có đức tin. Do nỗ lực nên thiết lập niệm, do thiết lập niệm nên nỗ lực. Do nỗ lực nên định tĩnh, do định tĩnh nên nỗ lực. Do nỗ lực nên biết rõ, do biết rõ nên nỗ lực. Do nỗ lực nên có đức tin, do có đức tin nên nỗ lực. Do thiết lập niệm nên định tĩnh, do định tĩnh nên thiết lập niệm. Do thiết lập niệm nên biết rõ, do biết rõ nên thiết lập niệm. Do thiết lập niệm nên có đức tin, do có đức tin nên thiết lập niệm. Do thiết lập niệm nên nỗ lực, do nỗ lực nên thiết lập niệm. Do định tĩnh nên biết rõ, do biết rõ nên định tĩnh. Do định tĩnh nên có đức tin, do có đức tin nên định tĩnh. Do định tĩnh nên nỗ lực, do nỗ lực nên định tĩnh. Do định tĩnh nên thiết lập niệm, do thiết lập niệm nên định tĩnh. Do biết rõ nên có đức tin, do có đức tin nên biết rõ. Do biết rõ nên nỗ lực, do nỗ lực nên biết rõ. Do biết rõ nên thiết lập niệm, do thiết lập niệm nên biết rõ. Do biết rõ nên định tĩnh, do định tĩnh nên biết rõ.

සද්දහිතත්තා පග්ගහිතං, පග්ගහිතත්තා සද්දහිතං. සද්දහිතත්තා උපට්ඨාපිතං, උපට්ඨාපිතත්තා සද්දහිතං. සද්දහිතත්තා සමාදහිතං, සමාදහිතත්තා සද්දහිතං. සද්දහිතත්තා පජානිතං, පජානිතත්තා සද්දහිතං. පග්ගහිතත්තා උපට්ඨාපිතං[Pg.229], උපට්ඨාපිතත්තා පග්ගහිතං. පග්ගහිතත්තා සමාදහිතං, සමාදහිතත්තා පග්ගහිතං. පග්ගහිතත්තා පජානිතං පජානිතත්තා පග්ගහිතං. පග්ගහිතත්තා සද්දහිතං, සද්දහිතත්තා පග්ගහිතං. උපට්ඨාපිතත්තා සමාදහිතං, සමාදහිතත්තා උපට්ඨාපිතං. උපට්ඨාපිතත්තා පජානිතං, පජානිතත්තා උපට්ඨාපිතං. උපට්ඨාපිතත්තා සද්දහිතං, සද්දහිතත්තා උපට්ඨාපිතං. උපට්ඨාපිතත්තා පග්ගහිතං, පග්ගහිතත්තා උපට්ඨාපිතං. සමාදහිතත්තා පජානිතං, පජානිතත්තා සමාදහිතං. සමාදහිතත්තා සද්දහිතං, සද්දහිතත්තා සමාදහිතං. සමාදහිතත්තා පග්ගහිතං, පග්ගහිතත්තා සමාදහිතං. සමාදහිතත්තා උපට්ඨාපිතං, උපට්ඨාපිතත්තා සමාදහිතං. පජානිතත්තා සද්දහිතං, සද්දහිතත්තා පජානිතං. පජානිතත්තා පග්ගහිතං, පග්ගහිතත්තා පජානිතං. පජානිතත්තා උපට්ඨාපිතං, උපට්ඨාපිතත්තා පජානිතං. පජානිතත්තා සමාදහිතං, සමාදහිතත්තා පජානිතං.

Do có sự tin tưởng nên có sự sách tấn, do có sự sách tấn nên có sự tin tưởng. Do có sự tin tưởng nên có sự an lập, do có sự an lập nên có sự tin tưởng. Do có sự tin tưởng nên có sự định tĩnh, do có sự định tĩnh nên có sự tin tưởng. Do có sự tin tưởng nên có sự tuệ tri, do có sự tuệ tri nên có sự tin tưởng. Do có sự sách tấn nên có sự an lập, do có sự an lập nên có sự sách tấn. Do có sự sách tấn nên có sự định tĩnh, do có sự định tĩnh nên có sự sách tấn. Do có sự sách tấn nên có sự tuệ tri, do có sự tuệ tri nên có sự sách tấn. Do có sự sách tấn nên có sự tin tưởng, do có sự tin tưởng nên có sự sách tấn. Do có sự an lập nên có sự định tĩnh, do có sự định tĩnh nên có sự an lập. Do có sự an lập nên có sự tuệ tri, do có sự tuệ tri nên có sự an lập. Do có sự an lập nên có sự tin tưởng, do có sự tin tưởng nên có sự an lập. Do có sự an lập nên có sự sách tấn, do có sự sách tấn nên có sự an lập. Do có sự định tĩnh nên có sự tuệ tri, do có sự tuệ tri nên có sự định tĩnh. Do có sự định tĩnh nên có sự tin tưởng, do có sự tin tưởng nên có sự định tĩnh. Do có sự định tĩnh nên có sự sách tấn, do có sự sách tấn nên có sự định tĩnh. Do có sự định tĩnh nên có sự an lập, do có sự an lập nên có sự định tĩnh. Do có sự tuệ tri nên có sự tin tưởng, do có sự tin tưởng nên có sự tuệ tri. Do có sự tuệ tri nên có sự sách tấn, do có sự sách tấn nên có sự tuệ tri. Do có sự tuệ tri nên có sự an lập, do có sự an lập nên có sự tuệ tri. Do có sự tuệ tri nên có sự định tĩnh, do có sự định tĩnh nên có sự tuệ tri.

යං බුද්ධචක්ඛු තං බුද්ධඤාණං, යං බුද්ධඤාණං තං බුද්ධචක්ඛු, යෙන චක්ඛුනා තථාගතො සත්තෙ පස්සති අප්පරජක්ඛෙ මහාරජක්ඛෙ තික්ඛින්ද්‍රියෙ මුදින්ද්‍රියෙ ස්වාකාරෙ ද්වාකාරෙ සුවිඤ්ඤාපයෙ දුවිඤ්ඤාපයෙ අප්පෙකච්චෙ පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනො, අප්පෙකච්චෙ නපරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනො.

Cái gì là Phật nhãn, cái đó là Phật trí; cái gì là Phật trí, cái đó là Phật nhãn. Với nhãn ấy, đức Như Lai thấy các chúng sanh: hạng ít bụi trong mắt, hạng nhiều bụi trong mắt; hạng có căn tánh lanh lợi, hạng có căn tánh đần độn; hạng có tướng trạng tốt, hạng có tướng trạng xấu; hạng dễ lãnh hội, hạng khó lãnh hội; một số người thấy lỗi lầm ở đời sau là đáng sợ, và một số người không thấy lỗi lầm ở đời sau là đáng sợ.

අප්පරජක්ඛෙ මහාරජක්ඛෙති සද්ධො පුග්ගලො අප්පරජක්ඛො, අස්සද්ධො පුග්ගලො මහාරජක්ඛො. ආරද්ධවීරියො පුග්ගලො අප්පරජක්ඛො, කුසීතො පුග්ගලො මහාරජක්ඛො. උපට්ඨිතස්සති පුග්ගලො අප්පරජක්ඛො, මුට්ඨස්සති පුග්ගලො මහාරජක්ඛො. සමාහිතො පුග්ගලො අප්පරජක්ඛො, අසමාහිතො පුග්ගලො මහාරජක්ඛො. පඤ්ඤවා පුග්ගලො අප්පරජක්ඛො, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො මහාරජක්ඛො.

Về ‘hạng ít bụi, hạng nhiều bụi’: người có đức tin là hạng ít bụi, người không có đức tin là hạng nhiều bụi. Người có tinh tấn đã được khởi xướng là hạng ít bụi, người lười biếng là hạng nhiều bụi. Người có niệm an trú là hạng ít bụi, người thất niệm là hạng nhiều bụi. Người có tâm định tĩnh là hạng ít bụi, người không có tâm định tĩnh là hạng nhiều bụi. Người có trí tuệ là hạng ít bụi, người không có trí tuệ là hạng nhiều bụi.

තික්ඛින්ද්‍රියෙ මුදින්ද්‍රියෙති සද්ධො පුග්ගලො තික්ඛින්ද්‍රියො, අස්සද්ධො පුග්ගලො මුදින්ද්‍රියො…පෙ… පඤ්ඤවා පුග්ගලො තික්ඛින්ද්‍රියො, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො මුදින්ද්‍රියො. ස්වාකාරෙ ද්වාකාරෙති සද්ධො පුග්ගලො ස්වාකාරො, අස්සද්ධො පුග්ගලො ද්වාකාරො…පෙ… පඤ්ඤවා පුග්ගලො ස්වාකාරො, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො ද්වාකාරො. සුවිඤ්ඤාපයෙ දුවිඤ්ඤාපයෙති සද්ධො පුග්ගලො සුවිඤ්ඤාපයො, අස්සද්ධො පුග්ගලො දුවිඤ්ඤාපයො…පෙ… පඤ්ඤවා පුග්ගලො සුවිඤ්ඤාපයො, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො දුවිඤ්ඤාපයො.

Về ‘hạng có căn tánh lanh lợi, hạng có căn tánh đần độn’: người có đức tin là hạng có căn tánh lanh lợi, người không có đức tin là hạng có căn tánh đần độn... cho đến... người có trí tuệ là hạng có căn tánh lanh lợi, người không có trí tuệ là hạng có căn tánh đần độn. Về ‘hạng có tướng trạng tốt, hạng có tướng trạng xấu’: người có đức tin là hạng có tướng trạng tốt, người không có đức tin là hạng có tướng trạng xấu... cho đến... người có trí tuệ là hạng có tướng trạng tốt, người không có trí tuệ là hạng có tướng trạng xấu. Về ‘hạng dễ lãnh hội, hạng khó lãnh hội’: người có đức tin là hạng dễ lãnh hội, người không có đức tin là hạng khó lãnh hội... cho đến... người có trí tuệ là hạng dễ lãnh hội, người không có trí tuệ là hạng khó lãnh hội.

අප්පෙකච්චෙ [Pg.230] පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනො, අප්පෙකච්චෙ නපරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනොති සද්ධො පුග්ගලො පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී, අස්සද්ධො පුග්ගලො නපරලොකවජ්ජභයදස්සාවී. ආරද්ධවීරියො පුග්ගලො පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී, කුසීතො පුග්ගලො නපරලොකවජ්ජභයදස්සාවී…පෙ… පඤ්ඤවා පුග්ගලො පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො නපරලොකවජ්ජභයදස්සාවී.

Về ‘một số người thấy lỗi lầm ở đời sau là đáng sợ, và một số người không thấy lỗi lầm ở đời sau là đáng sợ’: người có đức tin là người thấy lỗi lầm ở đời sau là đáng sợ, người không có đức tin là người không thấy lỗi lầm ở đời sau là đáng sợ. Người có tinh tấn đã được khởi xướng là người thấy lỗi lầm ở đời sau là đáng sợ, người lười biếng là người không thấy lỗi lầm ở đời sau là đáng sợ... cho đến... người có trí tuệ là người thấy lỗi lầm ở đời sau là đáng sợ, người không có trí tuệ là người không thấy lỗi lầm ở đời sau là đáng sợ.

ලොකොති ඛන්ධලොකො ධාතුලොකො ආයතනලොකො විපත්තිභවලොකො විපත්තිසම්භවලොකො සම්පත්තිභවලොකො සම්පත්තිසම්භවලොකො.

Về thế giới: có uẩn thế giới, giới thế giới, xứ thế giới, thế giới của sự tồn tại bất hạnh, thế giới của sự phát sinh bất hạnh, thế giới của sự tồn tại thành tựu, thế giới của sự phát sinh thành tựu.

එකො ලොකො – සබ්බෙ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා. ද්වෙ ලොකා – නාමඤ්ච රූපඤ්ච. තයො ලොකා – තිස්සො වෙදනා. චත්තාරො ලොකා – චත්තාරො ආහාරා. පඤ්ච ලොකා – පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා. ඡ ලොකා – ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි. සත්ත ලොකා – සත්ත විඤ්ඤාණට්ඨිතියො. අට්ඨ ලොකා – අට්ඨ ලොකධම්මා. නව ලොකා – නව සත්තාවාසා. දස ලොකා – දසායතනානි. ද්වාදස ලොකා – ද්වාදසායතනානි. අට්ඨාරස ලොකා – අට්ඨාරස ධාතුයො.

Một thế giới – tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực. Hai thế giới – danh và sắc. Ba thế giới – ba thọ. Bốn thế giới – bốn vật thực. Năm thế giới – năm thủ uẩn. Sáu thế giới – sáu nội xứ. Bảy thế giới – bảy thức trú. Tám thế giới – tám pháp thế gian. Chín thế giới – chín chúng sanh trú. Mười thế giới – mười xứ. Mười hai thế giới – mười hai xứ. Mười tám thế giới – mười tám giới.

වජ්ජන්ති සබ්බෙ කිලෙසා වජ්ජා, සබ්බෙ දුච්චරිතා වජ්ජා, සබ්බෙ අභිසඞ්ඛාරා වජ්ජා, සබ්බෙ භවගාමිකම්මා වජ්ජා. ඉති ඉමස්මිඤ්ච ලොකෙ ඉමස්මිඤ්ච වජ්ජෙ තිබ්බා භයසඤ්ඤා පච්චුපට්ඨිතා හොන්ති, සෙය්‍යථාපි උක්ඛිත්තාසිකෙ වධකෙ. ඉමෙහි පඤ්ඤාසාය ආකාරෙහි ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි ජානාති පස්සති අඤ්ඤාති පටිවිජ්ඣතීති.

Về lỗi lầm: tất cả phiền não là lỗi lầm, tất cả ác hạnh là lỗi lầm, tất cả các hành là lỗi lầm, tất cả nghiệp dẫn đến tái sanh là lỗi lầm. Như vậy, trong thế giới này và trong lỗi lầm này, tưởng về sự đáng sợ mãnh liệt được hiện khởi, giống như kẻ đao phủ với thanh gươm đã giương lên. Vị ấy biết, thấy, thắng tri, thông đạt năm căn này với năm mươi phương diện này.

ඉන්ද්‍රියසමොධානො පඤ්චමො.

Phần thứ năm là sự hợp nhất các căn.

තතියභාණවාරො.

Hết tụng phẩm thứ ba.

ඉන්ද්‍රියකථා නිට්ඨිතා.

Dứt phần luận về các căn.

5. විමොක්ඛකථා

5. Phần luận về giải thoát

1. උද්දෙසො

1. Phần đề cương

209. පුරිමනිදානං. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, විමොක්ඛා. කතමෙ තයො? සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො, අනිමිත්තො විමොක්ඛො, අප්පණිහිතො විමොක්ඛො – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො විමොක්ඛා.

209. Phần giới thiệu như trước. Này các Tỳ khưu, có ba sự giải thoát này. Thế nào là ba? Không giải thoát, vô tướng giải thoát, và vô nguyện giải thoát. Này các Tỳ khưu, đây là ba sự giải thoát.

‘‘අපි [Pg.231] ච, අට්ඨසට්ඨි විමොක්ඛා – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො, අනිමිත්තො විමොක්ඛො, අප්පණිහිතො විමොක්ඛො; අජ්ඣත්තවුට්ඨානො විමොක්ඛො, බහිද්ධාවුට්ඨානො විමොක්ඛො, දුභතො වුට්ඨානො විමොක්ඛො; අජ්ඣත්තවුට්ඨානා චත්තාරො විමොක්ඛා, බහිද්ධාවුට්ඨානා චත්තාරො විමොක්ඛා, දුභතො වුට්ඨානා චත්තාරො විමොක්ඛා; අජ්ඣත්තවුට්ඨානානං අනුලොමා චත්තාරො විමොක්ඛා, බහිද්ධාවුට්ඨානානං අනුලොමා චත්තාරො විමොක්ඛා, දුභතො වුට්ඨානානං අනුලොමා චත්තාරො විමොක්ඛා; අජ්ඣත්තවුට්ඨානපටිප්පස්සද්ධී චත්තාරො විමොක්ඛා, බහිද්ධාවුට්ඨානපටිප්පස්සද්ධී චත්තාරො විමොක්ඛා, දුභතො වුට්ඨානපටිප්පස්සද්ධී චත්තාරො විමොක්ඛා; රූපී රූපානි පස්සතීති විමොක්ඛො, අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සතීති විමොක්ඛො, සුභං තෙව අධිමුත්තො හොතීති විමොක්ඛො; ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො, විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො; නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො, සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්ති විමොක්ඛො; සමයවිමොක්ඛො, අසමයවිමොක්ඛො; සාමයිකො විමොක්ඛො, අසාමයිකො විමොක්ඛො; කුප්පො විමොක්ඛො, අකුප්පො විමොක්ඛො; ලොකියො විමොක්ඛො, ලොකුත්තරො විමොක්ඛො; සාසවො විමොක්ඛො, අනාසවො විමොක්ඛො; සාමිසො විමොක්ඛො, නිරාමිසො විමොක්ඛො; නිරාමිසානිරාමිසතරො විමොක්ඛො, පණිහිතො විමොක්ඛො, අප්පණිහිතො විමොක්ඛො, පණිහිතප්පටිප්පස්සද්ධි විමොක්ඛො; සඤ්ඤුත්තො විමොක්ඛො, විසඤ්ඤුත්තො විමොක්ඛො; එකත්තවිමොක්ඛො, නානත්තවිමොක්ඛො, සඤ්ඤාවිමොක්ඛො, ඤාණවිමොක්ඛො; සීතිසියාවිමොක්ඛො, ඣානවිමොක්ඛො, අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො’’.

Lại nữa, có sáu mươi tám loại giải thoát – không giải thoát, vô tướng giải thoát, vô nguyện giải thoát; nội xuất khởi giải thoát, ngoại xuất khởi giải thoát, cả hai xuất khởi giải thoát; bốn loại nội xuất khởi giải thoát, bốn loại ngoại xuất khởi giải thoát, bốn loại cả hai xuất khởi giải thoát; bốn loại giải thoát tùy thuận cho các vị nội xuất khởi, bốn loại giải thoát tùy thuận cho các vị ngoại xuất khởi, bốn loại giải thoát tùy thuận cho các vị cả hai xuất khởi; bốn loại giải thoát khinh an của nội xuất khởi, bốn loại giải thoát khinh an của ngoại xuất khởi, bốn loại giải thoát khinh an của cả hai xuất khởi; giải thoát là ‘vị có sắc thấy các sắc’, giải thoát là ‘vị có tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các sắc ở ngoại cảnh’, giải thoát là ‘vị ấy chỉ chuyên chú vào tịnh tướng’; không vô biên xứ định giải thoát, thức vô biên xứ định giải thoát, vô sở hữu xứ định giải thoát; phi tưởng phi phi tưởng xứ định giải thoát, diệt thọ tưởng định giải thoát; thời giải thoát, phi thời giải thoát; thời gian giải thoát, phi thời gian giải thoát; động giải thoát, bất động giải thoát; thế gian giải thoát, siêu thế giải thoát; hữu lậu giải thoát, vô lậu giải thoát; hữu ái giải thoát, vô ái giải thoát; vô ái và vô ái hơn giải thoát, hữu nguyện giải thoát, vô nguyện giải thoát, khinh an của hữu nguyện giải thoát; tương ưng giải thoát, bất tương ưng giải thoát; đồng nhất giải thoát, dị biệt giải thoát, tưởng giải thoát, trí giải thoát; thanh lương giải thoát, thiền giải thoát, tâm giải thoát không còn chấp thủ’.

2. නිද්දෙසො

2. Phần giải thích

210. කතමො සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො? ඉධ භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘‘සුඤ්ඤමිදං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා’’ති. සො තත්ථ අභිනිවෙසං න කරොතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. අයං සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො.

210. Thế nào là không giải thoát? Ở đây, vị tỳ khưu đi đến khu rừng, hoặc đi đến gốc cây, hoặc đi đến ngôi nhà trống rồi suy xét rằng: ‘Cái này là trống không, không phải là tự ngã hay thuộc về tự ngã.’ Vị ấy không có sự chấp trước ở nơi ấy, vì vậy gọi là không giải thoát. Đây là không giải thoát.

කතමො [Pg.232] අනිමිත්තො විමොක්ඛො? ඉධ භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘‘සුඤ්ඤමිදං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා’’ති. සො තත්ථ නිමිත්තං න කරොතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. අයං අනිමිත්තො විමොක්ඛො.

Thế nào là vô tướng giải thoát? Ở đây, vị tỳ khưu đi đến khu rừng, hoặc đi đến gốc cây, hoặc đi đến ngôi nhà trống rồi suy xét rằng: ‘Cái này là trống không, không phải là tự ngã hay thuộc về tự ngã.’ Vị ấy không tạo ra tướng ở nơi ấy, vì vậy gọi là vô tướng giải thoát. Đây là vô tướng giải thoát.

කතමො අප්පණිහිතො විමොක්ඛො? ඉධ භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘‘සුඤ්ඤමිදං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා’’ති. සො තත්ථ පණිධිං න කරොතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. අයං අප්පණිහිතො විමොක්ඛො.

Thế nào là vô nguyện giải thoát? Ở đây, vị tỳ khưu đi đến khu rừng, hoặc đi đến gốc cây, hoặc đi đến ngôi nhà trống rồi suy xét rằng: ‘Cái này là trống không, không phải là tự ngã hay thuộc về tự ngã.’ Vị ấy không có sự mong cầu ở nơi ấy, vì vậy gọi là vô nguyện giải thoát. Đây là vô nguyện giải thoát.

කතමො අජ්ඣත්තවුට්ඨානො විමොක්ඛො? චත්තාරි ඣානානි – අයං අජ්ඣත්තවුට්ඨානො විමොක්ඛො. කතමො බහිද්ධාවුට්ඨානො විමොක්ඛො? චතස්සො අරූපසමාපත්තියො – අයං බහිද්ධාවුට්ඨානො විමොක්ඛො. කතමො දුභතො වුට්ඨානො විමොක්ඛො? චත්තාරො අරියමග්ගා – අයං දුභතො වුට්ඨානො විමොක්ඛො.

Thế nào là nội xuất khởi giải thoát? Bốn tầng thiền – đây là nội xuất khởi giải thoát. Thế nào là ngoại xuất khởi giải thoát? Bốn định vô sắc – đây là ngoại xuất khởi giải thoát. Thế nào là cả hai xuất khởi giải thoát? Bốn Thánh đạo – đây là cả hai xuất khởi giải thoát.

කතමෙ අජ්ඣත්තවුට්ඨානා චත්තාරො විමොක්ඛා? පඨමං ඣානං නීවරණෙහි වුට්ඨාති. දුතියං ඣානං විතක්කවිචාරෙහි වුට්ඨාති. තතියං ඣානං පීතියා වුට්ඨාති. චතුත්ථං ඣානං සුඛදුක්ඛෙහි වුට්ඨාති. ඉමෙ අජ්ඣත්තවුට්ඨානා චත්තාරො විමොක්ඛා.

Thế nào là bốn loại nội xuất khởi giải thoát? Sơ thiền xuất khởi khỏi các triền cái. Nhị thiền xuất khởi khỏi tầm và tứ. Tam thiền xuất khởi khỏi hỷ. Tứ thiền xuất khởi khỏi lạc và khổ. Đây là bốn loại nội xuất khởi giải thoát.

කතමෙ බහිද්ධාවුට්ඨානා චත්තාරො විමොක්ඛා? ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්ති රූපසඤ්ඤාය පටිඝසඤ්ඤාය නානත්තසඤ්ඤාය වුට්ඨාති. විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්ති ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤාය වුට්ඨාති. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤාය වුට්ඨාති. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤාය වුට්ඨාති. ඉමෙ බහිද්ධාවුට්ඨානා චත්තාරො විමොක්ඛා.

Thế nào là bốn loại ngoại xuất khởi giải thoát? Định không vô biên xứ xuất khởi khỏi sắc tưởng, đối ngại tưởng, và các tưởng đa dạng. Định thức vô biên xứ xuất khởi khỏi tưởng không vô biên xứ. Định vô sở hữu xứ xuất khởi khỏi tưởng thức vô biên xứ. Định phi tưởng phi phi tưởng xứ xuất khởi khỏi tưởng vô sở hữu xứ. Đây là bốn loại ngoại xuất khởi giải thoát.

කතමෙ දුභතො වුට්ඨානා චත්තාරො විමොක්ඛා? සොතාපත්තිමග්ගො සක්කායදිට්ඨිවිචිකිච්ඡාසීලබ්බතපරාමාසා දිට්ඨානුසයා විචිකිච්ඡානුසයා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. සකදාගාමිමග්ගො ඔළාරිකා කාමරාගසඤ්ඤොජනා පටිඝසඤ්ඤොජනා ඔළාරිකා කාමරාගානුසයා පටිඝානුසයා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති[Pg.233]. අනාගාමිමග්ගො අනුසහගතා කාමරාගසඤ්ඤොජනා පටිඝසඤ්ඤොජනා අනුසහගතා කාමරාගානුසයා පටිඝානුසයා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. අරහත්තමග්ගො රූපරාගා අරූපරාගා මානා උද්ධච්චා අවිජ්ජාය මානානුසයා භවරාගානුසයා අවිජ්ජානුසයා වුට්ඨාති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨාති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි වුට්ඨාති. ඉමෙ දුභතො වුට්ඨානා චත්තාරො විමොක්ඛා.

Thế nào là bốn loại cả hai xuất khởi giải thoát? Đạo Tu-đà-hoàn xuất khởi khỏi thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ, tùy miên tà kiến, và tùy miên hoài nghi; xuất khởi khỏi các phiền não đi kèm theo chúng và khỏi các uẩn; và xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở ngoại cảnh. Đạo Tư-đà-hàm xuất khởi khỏi kiết sử dục ái và kiết sử sân thuộc loại thô, tùy miên dục ái và tùy miên sân thuộc loại thô; xuất khởi khỏi các phiền não đi kèm theo chúng và khỏi các uẩn; và xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở ngoại cảnh. Đạo A-na-hàm xuất khởi khỏi kiết sử dục ái và kiết sử sân đi kèm theo, tùy miên dục ái và tùy miên sân đi kèm theo; xuất khởi khỏi các phiền não đi kèm theo chúng và khỏi các uẩn; và xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở ngoại cảnh. Đạo A-la-hán xuất khởi khỏi sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh, tùy miên mạn, tùy miên hữu ái, và tùy miên vô minh; xuất khởi khỏi các phiền não đi kèm theo chúng và khỏi các uẩn; và xuất khởi khỏi tất cả các tướng ở ngoại cảnh. Đây là bốn loại cả hai xuất khởi giải thoát.

211. කතමෙ අජ්ඣත්තවුට්ඨානානං අනුලොමා චත්තාරො විමොක්ඛා? පඨමං ඣානං පටිලාභත්ථාය විතක්කො ච විචාරො ච පීති ච සුඛඤ්ච චිත්තෙකග්ගතා ච, දුතියං ඣානං පටිලාභත්ථාය…පෙ… තතියං ඣානං පටිලාභත්ථාය…පෙ… චතුත්ථං ඣානං පටිලාභත්ථාය විතක්කො ච විචාරො ච පීති ච සුඛඤ්ච චිත්තෙකග්ගතා ච – ඉමෙ අජ්ඣත්තවුට්ඨානානං අනුලොමා චත්තාරො විමොක්ඛා.

211. Bốn pháp giải thoát thuận theo cho sự xuất khởi từ nội phần là gì? Để chứng đắc sơ thiền, có tầm, tứ, hỷ, lạc, và nhất tâm; để chứng đắc nhị thiền... tóm tắt... để chứng đắc tam thiền... tóm tắt... để chứng đắc tứ thiền, có tầm, tứ, hỷ, lạc, và nhất tâm. Đây là bốn pháp giải thoát thuận theo cho sự xuất khởi từ nội phần.

කතමෙ බහිද්ධාවුට්ඨානානං අනුලොමා චත්තාරො විමොක්ඛා? ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය විතක්කො ච විචාරො ච පීති ච සුඛඤ්ච චිත්තෙකග්ගතා ච, විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තිං…පෙ… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිං …පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය විතක්කො ච විචාරො ච පීති ච සුඛඤ්ච චිත්තෙකග්ගතා ච – ඉමෙ බහිද්ධාවුට්ඨානානං අනුලොමා චත්තාරො විමොක්ඛා.

Bốn pháp giải thoát thuận theo cho sự xuất khởi từ ngoại phần là gì? Để chứng đắc định Không Vô Biên Xứ, có tầm, tứ, hỷ, lạc, và nhất tâm; định Thức Vô Biên Xứ... tóm tắt... định Vô Sở Hữu Xứ... tóm tắt... để chứng đắc định Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, có tầm, tứ, hỷ, lạc, và nhất tâm. Đây là bốn pháp giải thoát thuận theo cho sự xuất khởi từ ngoại phần.

කතමෙ දුභතො වුට්ඨානානං අනුලොමා චත්තාරො විමොක්ඛා? සොතාපත්තිමග්ගං පටිලාභත්ථාය අනිච්චානුපස්සනා, දුක්ඛානුපස්සනා, අනත්තානුපස්සනා. සකදාගාමිමග්ගං පටිලාභත්ථාය…පෙ… අනාගාමිමග්ගං පටිලාභත්ථාය…පෙ… අරහත්තමග්ගං පටිලාභත්ථාය අනිච්චානුපස්සනා, දුක්ඛානුපස්සනා, අනත්තානුපස්සනා – ඉමෙ දුභතො වුට්ඨානානං අනුලොමා චත්තාරො විමොක්ඛා.

Bốn pháp giải thoát thuận theo cho sự xuất khởi từ cả hai phần là gì? Để chứng đắc đạo Tu-đà-hoàn, có quán vô thường, quán khổ, quán vô ngã. Để chứng đắc đạo Tư-đà-hàm... tóm tắt... để chứng đắc đạo A-na-hàm... tóm tắt... để chứng đắc đạo A-la-hán, có quán vô thường, quán khổ, quán vô ngã. Đây là bốn pháp giải thoát thuận theo cho sự xuất khởi từ cả hai phần.

කතමෙ අජ්ඣත්තවුට්ඨානපටිප්පස්සද්ධී චත්තාරො විමොක්ඛා? පඨමස්ස ඣානස්ස පටිලාභො වා විපාකො වා, දුතියස්ස ඣානස්ස…පෙ… තතියස්ස ඣානස්ස…පෙ… චතුත්ථස්ස ඣානස්ස පටිලාභො වා විපාකො වා – ඉමෙ අජ්ඣත්තවුට්ඨානපටිප්පස්සද්ධී චත්තාරො විමොක්ඛා.

Bốn pháp giải thoát là sự an tịnh của sự xuất khởi từ nội phần là gì? Hoặc là sự chứng đắc hoặc là quả của sơ thiền; của nhị thiền... tóm tắt... của tam thiền... tóm tắt... hoặc là sự chứng đắc hoặc là quả của tứ thiền. Đây là bốn pháp giải thoát là sự an tịnh của sự xuất khởi từ nội phần.

කතමෙ [Pg.234] බහිද්ධාවුට්ඨානපටිප්පස්සද්ධී චත්තාරො විමොක්ඛා? ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා පටිලාභො වා විපාකො වා, විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා…පෙ… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා…පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා පටිලාභො වා විපාකො වා – ඉමෙ බහිද්ධාවුට්ඨානපටිප්පස්සද්ධී චත්තාරො විමොක්ඛා.

Bốn pháp giải thoát là sự an tịnh của sự xuất khởi từ ngoại phần là gì? Hoặc là sự chứng đắc hoặc là quả của định Không Vô Biên Xứ; của định Thức Vô Biên Xứ... tóm tắt... của định Vô Sở Hữu Xứ... tóm tắt... hoặc là sự chứng đắc hoặc là quả của định Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là bốn pháp giải thoát là sự an tịnh của sự xuất khởi từ ngoại phần.

කතමෙ දුභතො වුට්ඨානපටිප්පස්සද්ධී චත්තාරො විමොක්ඛා? සොතාපත්තිමග්ගස්ස සොතාපත්තිඵලං, සකදාගාමිමග්ගස්ස සකදාගාමිඵලං, අනාගාමිමග්ගස්ස අනාගාමිඵලං, අරහත්තමග්ගස්ස අරහත්තඵලං – ඉමෙ දුභතො වුට්ඨානපටිප්පස්සද්ධී චත්තාරො විමොක්ඛා.

Bốn pháp giải thoát là sự an tịnh của sự xuất khởi từ cả hai phần là gì? Quả Tu-đà-hoàn của đạo Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm của đạo Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm của đạo A-na-hàm, quả A-la-hán của đạo A-la-hán. Đây là bốn pháp giải thoát là sự an tịnh của sự xuất khởi từ cả hai phần.

212. කථං රූපී රූපානි පස්සතීති – විමොක්ඛො? ඉධෙකච්චො අජ්ඣත්තං පච්චත්තං නීලනිමිත්තං මනසිකරොති, නීලසඤ්ඤං පටිලභති. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කරොති, සූපධාරිතං උපධාරෙති, ස්වාවත්ථිතං අවත්ථාපෙති. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කත්වා සූපධාරිතං උපධාරෙත්වා ස්වාවත්ථිතං අවත්ථාපෙත්වා බහිද්ධා නීලනිමිත්තෙ චිත්තං උපසංහරති, නීලසඤ්ඤං පටිලභති. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කරොති, සූපධාරිතං උපධාරෙති, ස්වාවත්ථිතං අවත්ථාපෙති. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කත්වා උපධාරෙත්වා ස්වාවත්ථිතං අවත්ථාපෙත්වා ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අජ්ඣත්තඤ්ච බහිද්ධා ච උභයමිදං රූප’’න්ති, රූපසඤ්ඤී හොති. ඉධෙකච්චො අජ්ඣත්තං පච්චත්තං පීතනිමිත්තං…පෙ… ලොහිතනිමිත්තං…පෙ… ඔදාතනිමිත්තං මනසිකරොති, ඔදාතසඤ්ඤං පටිලභති. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කරොති, සූපධාරිතං උපධාරෙති, ස්වාවත්ථිතං අවත්ථාපෙති. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කත්වා සූපධාරිතං උපධාරෙත්වා ස්වාවත්ථිතං අවත්ථාපෙත්වා බහිද්ධා ඔදාතනිමිත්තෙ චිත්තං උපසංහරති, ඔදාතසඤ්ඤං පටිලභති. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කරොති, සූපධාරිතං උපධාරෙති, ස්වාවත්ථිතං අවත්ථාපෙති. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කත්වා සූපධාරිතං උපධාරෙත්වා ස්වාවත්ථිතං අවත්ථාපෙත්වා ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අජ්ඣත්තඤ්ච බහිද්ධා ච උභයමිදං රූප’’න්ති, රූපසඤ්ඤී හොති. එවං රූපී රූපානි පස්සතීති – විමොක්ඛො.

212. Làm thế nào 'người có sắc thấy các sắc' là giải thoát? Ở đây, có người tác ý đến tướng xanh ở nội phần, riêng biệt, và đạt được tưởng xanh. Vị ấy nắm giữ tướng ấy một cách khéo léo, ghi nhớ một cách khéo léo, xác định một cách khéo léo. Vị ấy, sau khi đã nắm giữ tướng ấy một cách khéo léo, đã ghi nhớ một cách khéo léo, đã xác định một cách khéo léo, bèn hướng tâm đến tướng xanh ở ngoại phần, và đạt được tưởng xanh. Vị ấy nắm giữ tướng ấy một cách khéo léo, ghi nhớ một cách khéo léo, xác định một cách khéo léo. Vị ấy, sau khi đã nắm giữ tướng ấy một cách khéo léo, đã ghi nhớ, đã xác định một cách khéo léo, bèn thực hành, tu tập, làm cho sung mãn. Vị ấy khởi lên ý nghĩ rằng: 'Cả hai điều này, trong và ngoài, đều là sắc,' và vị ấy có tưởng về sắc. Ở đây, có người tác ý đến tướng vàng ở nội phần, riêng biệt... tóm tắt... tướng đỏ... tóm tắt... tác ý đến tướng trắng, và đạt được tưởng trắng. Vị ấy nắm giữ tướng ấy một cách khéo léo, ghi nhớ một cách khéo léo, xác định một cách khéo léo. Vị ấy, sau khi đã nắm giữ tướng ấy một cách khéo léo, đã ghi nhớ một cách khéo léo, đã xác định một cách khéo léo, bèn hướng tâm đến tướng trắng ở ngoại phần, và đạt được tưởng trắng. Vị ấy nắm giữ tướng ấy một cách khéo léo, ghi nhớ một cách khéo léo, xác định một cách khéo léo. Vị ấy, sau khi đã nắm giữ tướng ấy một cách khéo léo, đã ghi nhớ một cách khéo léo, đã xác định một cách khéo léo, bèn thực hành, tu tập, làm cho sung mãn. Vị ấy khởi lên ý nghĩ rằng: 'Cả hai điều này, trong và ngoài, đều là sắc,' và vị ấy có tưởng về sắc. Như vậy, 'người có sắc thấy các sắc' là giải thoát.

කථං [Pg.235] අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සතීති – විමොක්ඛො? ඉධෙකච්චො අජ්ඣත්තං පච්චත්තං නීලනිමිත්තං න මනසිකරොති, නීලසඤ්ඤං න පටිලභති; බහිද්ධා නීලනිමිත්තෙ චිත්තං උපසංහරති, නීලසඤ්ඤං පටිලභති. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කරොති, සූපධාරිතං උපධාරෙති, ස්වාවත්ථිතං අවත්ථාපෙති. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කත්වා සූපධාරිතං උපධාරෙත්වා ස්වාවත්ථිතං අවත්ථාපෙත්වා ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අජ්ඣත්තං අරූපං, බහිද්ධා රූපමිද’’න්ති, රූපසඤ්ඤී හොති. ඉධෙකච්චො අජ්ඣත්තං පච්චත්තං පීතනිමිත්තං…පෙ… ලොහිතනිමිත්තං…පෙ… ඔදාතනිමිත්තං න මනසිකරොති, ඔදාතසඤ්ඤං න පටිලභති; බහිද්ධා ඔදාතනිමිත්තෙ චිත්තං උපසංහරති, ඔදාතසඤ්ඤං පටිලභති. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කරොති, සූපධාරිතං උපධාරෙති, ස්වාවත්ථිතං අවත්ථාපෙති. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කත්වා සූපධාරිතං උපධාරෙත්වා ස්වාවත්ථිතං අවත්ථාපෙත්වා ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස එවං හොති – ‘‘අජ්ඣත්තං අරූපං බහිද්ධා රූපමිද’’න්ති, රූපසඤ්ඤී හොති. එවං අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සතීති – විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát do ‘vị có tưởng về vô sắc ở nội tâm thấy các sắc ở ngoại cảnh’? Ở đây, có người không tác ý đến tướng xanh ở riêng biệt trong nội tâm, không đạt được tưởng về màu xanh; vị ấy hướng tâm đến tướng xanh ở ngoại cảnh, đạt được tưởng về màu xanh. Vị ấy nắm giữ tướng ấy thật khéo léo, ghi nhớ thật kỹ lưỡng, xác định thật vững chắc. Sau khi đã nắm giữ tướng ấy thật khéo léo, đã ghi nhớ thật kỹ lưỡng, đã xác định thật vững chắc, vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn. Vị ấy có suy nghĩ như sau: ‘Ở nội tâm là vô sắc, ở ngoại cảnh đây là sắc,’ vị ấy trở thành người có tưởng về sắc. Ở đây, có người không tác ý đến tướng vàng ở riêng biệt trong nội tâm... đến tướng đỏ... đến tướng trắng, không đạt được tưởng về màu trắng; vị ấy hướng tâm đến tướng trắng ở ngoại cảnh, đạt được tưởng về màu trắng. Vị ấy nắm giữ tướng ấy thật khéo léo, ghi nhớ thật kỹ lưỡng, xác định thật vững chắc. Sau khi đã nắm giữ tướng ấy thật khéo léo, đã ghi nhớ thật kỹ lưỡng, đã xác định thật vững chắc, vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn. Vị ấy có suy nghĩ như sau: ‘Ở nội tâm là vô sắc, ở ngoại cảnh đây là sắc,’ vị ấy trở thành người có tưởng về sắc. Như vậy, giải thoát là do ‘vị có tưởng về vô sắc ở nội tâm thấy các sắc ở ngoại cảnh’.

කථං ‘‘සුභ’’න්තෙව අධිමුත්තො හොතීති – විමොක්ඛො? ඉධ භික්ඛු මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. මෙත්තාය භාවිතත්තා සත්තා අප්පටිකූලා හොන්ති. කරුණාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… කරුණාය භාවිතත්තා සත්තා අප්පටිකූලා හොන්ති. මුදිතාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… මුදිතාය භාවිතත්තා සත්තා අප්පටිකූලා හොන්ති. උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති…පෙ… උපෙක්ඛාය භාවිතත්තා සත්තා අප්පටිකූලා හොන්ති. එවං ‘‘සුභං’’ තෙව අධිමුත්තො හොතීති – විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát do ‘chỉ chuyên tâm vào tịnh tướng’? Ở đây, vị tỳ khưu an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, phương thứ hai cũng vậy, phương thứ ba cũng vậy, phương thứ tư cũng vậy. Như thế, cùng khắp thế giới, trên, dưới, ngang, khắp nơi, cùng khắp, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế gian với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, vô biên, không hận, không sân. Do đã tu tập tâm từ, các chúng sanh trở nên không đáng ghét. Với tâm câu hữu với bi... do đã tu tập tâm bi, các chúng sanh trở nên không đáng ghét. Với tâm câu hữu với hỷ... do đã tu tập tâm hỷ, các chúng sanh trở nên không đáng ghét. Vị tỳ khưu an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả... do đã tu tập tâm xả, các chúng sanh trở nên không đáng ghét. Như vậy, giải thoát là do ‘chỉ chuyên tâm vào tịnh tướng’.

213. කතමො ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො? ඉධ භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං [Pg.236] අමනසිකාරා ‘‘අනන්තො ආකාසො’’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති – අයං ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො.

213. Thế nào là giải thoát do chứng đạt Không Vô Biên Xứ? Ở đây, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng về sự đa dạng, với ý niệm ‘hư không là vô biên,’ chứng đạt và an trú Không Vô Biên Xứ. Đây là giải thoát do chứng đạt Không Vô Biên Xứ.

කතමො විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො? ඉධ භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති – අයං විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát do chứng đạt Thức Vô Biên Xứ? Ở đây, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên,’ chứng đạt và an trú Thức Vô Biên Xứ. Đây là giải thoát do chứng đạt Thức Vô Biên Xứ.

කතමො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො? ඉධ භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘‘නත්ථි කිඤ්චී’’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති – අයං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát do chứng đạt Vô Sở Hữu Xứ? Ở đây, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả,’ chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Đây là giải thoát do chứng đạt Vô Sở Hữu Xứ.

කතමො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො? ඉධ භික්ඛු සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති – අයං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát do chứng đạt Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ? Ở đây, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, chứng đạt và an trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là giải thoát do chứng đạt Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.

කතමො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්ති විමොක්ඛො? ඉධ භික්ඛු සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති – අයං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්ති විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát do chứng đạt Diệt Thọ Tưởng Định? Ở đây, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng đạt và an trú Diệt Thọ Tưởng. Đây là giải thoát do chứng đạt Diệt Thọ Tưởng Định.

කතමො සමයවිමොක්ඛො? චත්තාරි ච ඣානානි චතස්සො ච අරූපසමාපත්තියො – අයං සමයවිමොක්ඛො.

Thế nào là thời giải thoát? Bốn thiền và bốn định vô sắc. Đây là thời giải thoát.

කතමො අසමයවිමොක්ඛො? චත්තාරො ච අරියමග්ගා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – අයං අසමයවිමොක්ඛො.

Thế nào là phi thời giải thoát? Bốn Thánh đạo, bốn quả Sa-môn, và Niết Bàn. Đây là phi thời giải thoát.

කතමො සාමයිකො විමොක්ඛො? චත්තාරි ච ඣානානි, චතස්සො ච අරූපසමාපත්තියො – අයං සාමයිකො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát tùy thời? Bốn thiền và bốn định vô sắc. Đây là giải thoát tùy thời.

කතමො අසාමයිකො විමොක්ඛො? චත්තාරො ච අරියමග්ගා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – අයං අසාමයිකො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát không tùy thời? Bốn Thánh đạo, bốn quả Sa-môn, và Niết Bàn. Đây là giải thoát không tùy thời.

කතමො කුප්පො විමොක්ඛො? චත්තාරි ච ඣානානි, චතස්සො ච අරූපසමාපත්තියො – අයං කුප්පො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát có thể bị rúng động? Bốn thiền và bốn định vô sắc. Đây là giải thoát có thể bị rúng động.

කතමො [Pg.237] අකුප්පො විමොක්ඛො? චත්තාරො ච අරියමග්ගා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – අයං අකුප්පො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát không thể bị rúng động? Bốn Thánh đạo, bốn quả Sa-môn, và Niết Bàn. Đây là giải thoát không thể bị rúng động.

කතමො ලොකියො විමොක්ඛො? චත්තාරි ච ඣානානි, චතස්සො ච අරූපසමාපත්තියො – අයං ලොකියො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát thuộc thế gian? Bốn thiền và bốn định vô sắc. Đây là giải thoát thuộc thế gian.

කතමො ලොකුත්තරො විමොක්ඛො? චත්තාරො ච අරියමග්ගා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – අයං ලොකුත්තරො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát siêu thế? Bốn Thánh đạo, bốn quả Sa-môn, và Niết Bàn. Đây là giải thoát siêu thế.

කතමො සාසවො විමොක්ඛො? චත්තාරි ච ඣානානි, චතස්සො ච අරූපසමාපත්තියො – අයං සාසවො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát hữu lậu? Bốn thiền và bốn định vô sắc. Đây là giải thoát hữu lậu.

කතමො අනාසවො විමොක්ඛො? චත්තාරො ච අරියමග්ගා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – අයං අනාසවො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát vô lậu? Bốn Thánh đạo, bốn quả Sa-môn, và Niết Bàn. Đây là giải thoát vô lậu.

කතමො සාමිසො විමොක්ඛො? රූපප්පටිසඤ්ඤුත්තො විමොක්ඛො – අයං සාමිසො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát hữu tài? Giải thoát liên quan đến sắc. Đây là giải thoát hữu tài.

කතමො නිරාමිසො විමොක්ඛො? අරූපප්පටිසඤ්ඤුත්තො විමොක්ඛො – අයං නිරාමිසො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát vô tài? Giải thoát liên quan đến vô sắc. Đây là giải thoát vô tài.

කතමො නිරාමිසා නිරාමිසතරො විමොක්ඛො? චත්තාරො ච අරියමග්ගා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – අයං නිරාමිසානිරාමිසතරො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát phi vật chất hơn trong các giải thoát phi vật chất? Bốn Thánh đạo, bốn quả Sa-môn, và Niết-bàn – đây là giải thoát phi vật chất hơn trong các giải thoát phi vật chất.

කතමො පණිහිතො විමොක්ඛො? චත්තාරි ච ඣානානි, චතස්සො ච අරූපසමාපත්තියො – අයං පණිහිතො විමොක්ඛො. කතමො අප්පණිහිතො විමොක්ඛො? චත්තාරො ච අරියමග්ගා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – අයං අප්පණිහිතො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát có hướng đến? Bốn thiền và bốn định vô sắc – đây là giải thoát có hướng đến. Thế nào là giải thoát không hướng đến? Bốn Thánh đạo, bốn quả Sa-môn, và Niết-bàn – đây là giải thoát không hướng đến.

කතමො පණිහිතප්පටිප්පස්සද්ධි විමොක්ඛො? පඨමස්ස ඣානස්ස පටිලාභො වා විපාකො වා …පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා පටිලාභො වා විපාකො වා – අයං පණිහිතප්පටිප්පස්සද්ධි විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát do sự an tịnh của pháp có hướng đến? Sự chứng đắc hoặc quả dị thục của thiền thứ nhất ... cho đến ... sự chứng đắc hoặc quả dị thục của định Phi tưởng phi phi tưởng xứ – đây là giải thoát do sự an tịnh của pháp có hướng đến.

කතමො සඤ්ඤුත්තො විමොක්ඛො? චත්තාරි ච ඣානානි, චතස්සො ච අරූපසමාපත්තියො – අයං සඤ්ඤුත්තො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát tương ưng? Bốn thiền và bốn định vô sắc – đây là giải thoát tương ưng.

කතමො විසඤ්ඤුත්තො විමොක්ඛො? චත්තාරො ච අරියමග්ගා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – අයං විසඤ්ඤුත්තො විමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát không tương ưng? Bốn Thánh đạo, bốn quả Sa-môn, và Niết-bàn – đây là giải thoát không tương ưng.

කතමො [Pg.238] එකත්තවිමොක්ඛො? චත්තාරො ච අරියමග්ගා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – අයං එකත්තවිමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát đồng nhất? Bốn Thánh đạo, bốn quả Sa-môn, và Niết-bàn – đây là giải thoát đồng nhất.

කතමො නානත්තවිමොක්ඛො? චත්තාරි ච ඣානානි, චතස්සො ච අරූපසමාපත්තියො – අයං නානත්තවිමොක්ඛො.

Thế nào là giải thoát dị biệt? Bốn thiền và bốn định vô sắc – đây là giải thoát dị biệt.

214. කතමො සඤ්ඤාවිමොක්ඛො? සියා එකො සඤ්ඤාවිමොක්ඛො දස සඤ්ඤාවිමොක්ඛා හොන්ති, දස සඤ්ඤාවිමොක්ඛා එකො සඤ්ඤාවිමොක්ඛො හොති, වත්ථුවසෙන පරියායෙන. කථඤ්ච සියා? අනිච්චානුපස්සනාඤාං නිච්චතො සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො. දුක්ඛානුපස්සනාඤාං සුඛතො සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො. අනත්තානුපස්සනාඤාණං අත්තතො සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො. නිබ්බිදානුපස්සනාඤාණං නන්දියා සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො. විරාගානුපස්සනාඤාණං රාගතො සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො. නිරොධානුපස්සනාඤාණං සමුදයතො සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාඤාණං ආදානතො සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො. අනිමිත්තානුපස්සනාඤාණං නිමිත්තතො සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො. අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං පණිධියා සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො. සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං අභිනිවෙසතො සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො. එවං සියා එකො සඤ්ඤාවිමොක්ඛො දස සඤ්ඤාවිමොක්ඛා හොන්ති, දස සඤ්ඤාවිමොක්ඛා එකො සඤ්ඤාවිමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන.

214. Thế nào là tưởng giải thoát? Có thể có một tưởng giải thoát, nhưng có mười tưởng giải thoát; mười tưởng giải thoát trở thành một tưởng giải thoát, theo phương diện đối tượng và theo phương diện phương pháp. Và thế nào là có thể có? Trí tuệ quán niệm vô thường được giải thoát khỏi tưởng về thường, vì vậy gọi là tưởng giải thoát. Trí tuệ quán niệm khổ được giải thoát khỏi tưởng về lạc, vì vậy gọi là tưởng giải thoát. Trí tuệ quán niệm vô ngã được giải thoát khỏi tưởng về ngã, vì vậy gọi là tưởng giải thoát. Trí tuệ quán niệm sự nhàm chán được giải thoát khỏi tưởng về sự hoan hỷ, vì vậy gọi là tưởng giải thoát. Trí tuệ quán niệm sự ly tham được giải thoát khỏi tưởng về tham ái, vì vậy gọi là tưởng giải thoát. Trí tuệ quán niệm sự đoạn diệt được giải thoát khỏi tưởng về sự tập khởi, vì vậy gọi là tưởng giải thoát. Trí tuệ quán niệm sự từ bỏ được giải thoát khỏi tưởng về sự chấp thủ, vì vậy gọi là tưởng giải thoát. Trí tuệ quán niệm vô tướng được giải thoát khỏi tưởng về tướng, vì vậy gọi là tưởng giải thoát. Trí tuệ quán niệm vô nguyện được giải thoát khỏi tưởng về sự mong cầu, vì vậy gọi là tưởng giải thoát. Trí tuệ quán niệm tánh không được giải thoát khỏi tưởng về sự cố chấp, vì vậy gọi là tưởng giải thoát. Như vậy, có thể có một tưởng giải thoát, nhưng có mười tưởng giải thoát; mười tưởng giải thoát trở thành một tưởng giải thoát, theo phương diện đối tượng và theo phương diện phương pháp.

රූපෙ අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො…පෙ… රූපෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං අභිනිවෙසතො සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො. එවං සියා එකො සඤ්ඤාවිමොක්ඛො දස සඤ්ඤාවිමොක්ඛා හොන්ති, දස සඤ්ඤාවිමොක්ඛා එකො සඤ්ඤාවිමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන.

Đối với sắc, trí tuệ quán niệm vô thường được giải thoát khỏi tưởng về thường, vì vậy gọi là tưởng giải thoát... cho đến... đối với sắc, trí tuệ quán niệm tánh không được giải thoát khỏi tưởng về sự cố chấp, vì vậy gọi là tưởng giải thoát. Như vậy, có thể có một tưởng giải thoát, nhưng có mười tưởng giải thoát; mười tưởng giải thoát trở thành một tưởng giải thoát, theo phương diện đối tượng và theo phương diện phương pháp.

වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො…පෙ… ජරාමරණෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං අභිනිවෙසතො සඤ්ඤාය මුච්චතීති – සඤ්ඤාවිමොක්ඛො[Pg.239]. එවං සියා, එකො සඤ්ඤාවිමොක්ඛො දස සඤ්ඤාවිමොක්ඛා හොන්ති, දස සඤ්ඤාවිමොක්ඛා එකො සඤ්ඤාවිමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන – අයං සඤ්ඤාවිමොක්ඛො.

Đối với thọ... cho đến... đối với tưởng... đối với các hành... đối với thức... đối với mắt... cho đến... đối với già-chết, trí tuệ quán niệm vô thường được giải thoát khỏi tưởng về thường, vì vậy gọi là tưởng giải thoát... cho đến... đối với già-chết, trí tuệ quán niệm tánh không được giải thoát khỏi tưởng về sự cố chấp, vì vậy gọi là tưởng giải thoát. Như vậy, có thể có một tưởng giải thoát, nhưng có mười tưởng giải thoát; mười tưởng giải thoát trở thành một tưởng giải thoát, theo phương diện đối tượng và theo phương diện phương pháp – đây là tưởng giải thoát.

215. කතමො ඤාණවිමොක්ඛො? සියා එකො ඤාණවිමොක්ඛො දස ඤාණවිමොක්ඛා හොන්ති, දස ඤාණවිමොක්ඛා එකො ඤාණවිමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන සියාති. කථඤ්ච සියා? අනිච්චානුපස්සනා යථාභූතං ඤාණං නිච්චතො සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො. දුක්ඛානුපස්සනා යථාභූතං ඤාණං සුඛතො සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො. අනත්තානුපස්සනා යථාභූතං ඤාණං අත්තතො සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො. නිබ්බිදානුපස්සනා යථාභූතං ඤාණං නන්දියා සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො. විරාගානුපස්සනා යථාභූතං ඤාණං රාගතො සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො. නිරොධානුපස්සනා යථාභූතං ඤාණං සමුදයතො සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා යථාභූතං ඤාණං ආදානතො සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො. අනිමිත්තානුපස්සනා යථාභූතං ඤාණං නිමිත්තතො සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො. අප්පණිහිතානුපස්සනා ථාභූතං ඤාණං පණිධියා සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො. සුඤ්ඤතානුපස්සනා යථාභූතං ඤාණං අභිනිවෙසතො සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො. එවං සියා එකො ඤාණවිමොක්ඛො දස ඤාණවිමොක්ඛා හොන්ති, දස ඤාණවිමොක්ඛා එකො ඤාණවිමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන.

215. Thế nào là trí giải thoát? Có thể có một trí giải thoát, nhưng có mười trí giải thoát; mười trí giải thoát trở thành một trí giải thoát, theo phương diện đối tượng và theo phương diện phương pháp. Và thế nào là có thể có? Trí tuệ như thật do quán niệm vô thường được giải thoát khỏi sự si mê và vô minh về thường, vì vậy gọi là trí giải thoát. Trí tuệ như thật do quán niệm khổ được giải thoát khỏi sự si mê và vô minh về lạc, vì vậy gọi là trí giải thoát. Trí tuệ như thật do quán niệm vô ngã được giải thoát khỏi sự si mê và vô minh về ngã, vì vậy gọi là trí giải thoát. Trí tuệ như thật do quán niệm sự nhàm chán được giải thoát khỏi sự si mê và vô minh về sự hoan hỷ, vì vậy gọi là trí giải thoát. Trí tuệ như thật do quán niệm sự ly tham được giải thoát khỏi sự si mê và vô minh về tham ái, vì vậy gọi là trí giải thoát. Trí tuệ như thật do quán niệm sự đoạn diệt được giải thoát khỏi sự si mê và vô minh về sự tập khởi, vì vậy gọi là trí giải thoát. Trí tuệ như thật do quán niệm sự từ bỏ được giải thoát khỏi sự si mê và vô minh về sự chấp thủ, vì vậy gọi là trí giải thoát. Trí tuệ như thật do quán niệm vô tướng được giải thoát khỏi sự si mê và vô minh về tướng, vì vậy gọi là trí giải thoát. Trí tuệ như thật do quán niệm vô nguyện được giải thoát khỏi sự si mê và vô minh về sự mong cầu, vì vậy gọi là trí giải thoát. Trí tuệ như thật do quán niệm tánh không được giải thoát khỏi sự si mê và vô minh về sự cố chấp, vì vậy gọi là trí giải thoát. Như vậy, có thể có một trí giải thoát, nhưng có mười trí giải thoát; mười trí giải thoát trở thành một trí giải thoát, theo phương diện đối tượng và theo phương diện phương pháp.

රූපෙ අනිච්චානුපස්සනා යථාභූතං ඤාණං නිච්චතො සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො…පෙ… රූපෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනා යථාභූතං ඤාණං අභිනිවෙසතො සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො. එවං සියා එකො ඤාණවිමොක්ඛො දස ඤාණවිමොක්ඛා හොන්ති, දස ඤාණවිමොක්ඛා එකො ඤාණවිමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන.

Đối với sắc, trí tuệ như thật do quán niệm vô thường được giải thoát khỏi sự si mê và vô minh về thường, vì vậy gọi là trí giải thoát... cho đến... đối với sắc, trí tuệ như thật do quán niệm tánh không được giải thoát khỏi sự si mê và vô minh về sự cố chấp, vì vậy gọi là trí giải thoát. Như vậy, có thể có một trí giải thoát, nhưng có mười trí giải thoát; mười trí giải thoát trở thành một trí giải thoát, theo phương diện đối tượng và theo phương diện phương pháp.

වෙදනාය [Pg.240] …පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනා යථාභූතං ඤාණං නිච්චතො සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො…පෙ… ජරාමරණෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනා යථාභූතං ඤාණං අභිනිවෙසතො සම්මොහා අඤ්ඤාණා මුච්චතීති – ඤාණවිමොක්ඛො. එවං සියා එකො ඤාණවිමොක්ඛො දස ඤාණවිමොක්ඛා හොන්ති, දස ඤාණවිමොක්ඛා එකො ඤාණවිමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන – අයං ඤාණවිමොක්ඛො.

Ở nơi thọ... tóm tắt... ở nơi tưởng... ở nơi các hành... ở nơi thức... ở nơi mắt... tóm tắt... ở nơi già-chết, tuệ như thật (yathābhūtaṃ ñāṇaṃ) là sự quán vô thường (aniccānupassanā) được giải thoát khỏi sự si mê (sammohā) và sự vô trí (aññāṇā) do (thấy) thường hằng (niccato), vì thế gọi là trí giải thoát (ñāṇavimokkho)... tóm tắt... ở nơi già-chết, tuệ như thật là sự quán tánh không (suññatānupassanā) được giải thoát khỏi sự si mê và sự vô trí do sự chấp thủ (abhinivesato), vì thế gọi là trí giải thoát. Như vậy, có thể có một trí giải thoát, có mười trí giải thoát. Mười trí giải thoát trở thành một trí giải thoát theo phương diện đối tượng (vatthuvasena) và theo phương diện phương pháp (pariyāyena). Đây là trí giải thoát.

216. කතමො සීතිසියාවිමොක්ඛො? සියා එකො සීතිසියාවිමොක්ඛො දස සීතිසියාවිමොක්ඛා හොන්ති, දස සීතිසියාවිමොක්ඛා එකො සීතිසියාවිමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන සියාති. කථඤ්ච සියා? අනිච්චානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං නිච්චතො සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො. දුක්ඛානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං සුඛතො සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො. අනත්තානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං අත්තතො සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො. නිබ්බිදානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං නන්දියා සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො. විරාගානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං රාගතො සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො. නිරොධානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං සමුදයතො සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං ආදානතො සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො. අනිමිත්තානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං නිමිත්තතො සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො. අප්පණිහිතානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං පණිධියා සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො. සුඤ්ඤතානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං අභිනිවෙසතො සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො. එවං සියා එකො සීතිසියාවිමොක්ඛො දස සීතිසියාවිමොක්ඛා හොන්ති, දස සීතිසියාවිමොක්ඛා එකො සීතිසියාවිමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන.

216. Thế nào là thanh lương giải thoát (sītisiyāvimokkho)? Có thể có một thanh lương giải thoát, có mười thanh lương giải thoát. Mười thanh lương giải thoát trở thành một thanh lương giải thoát theo phương diện đối tượng và theo phương diện phương pháp. Và thế nào là có thể có? Trí về trạng thái thanh lương (sītibhāvaṃ ñāṇaṃ) vô thượng (anuttaraṃ) là sự quán vô thường (aniccānupassanā) được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt (santāpapariḷāhadarathā) do (thấy) thường hằng (niccato), vì thế gọi là thanh lương giải thoát. Trí về trạng thái thanh lương vô thượng là sự quán khổ (dukkhānupassanā) được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt do (thấy) an lạc (sukhato), vì thế gọi là thanh lương giải thoát. Trí về trạng thái thanh lương vô thượng là sự quán vô ngã (anattānupassanā) được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt do (thấy) tự ngã (attato), vì thế gọi là thanh lương giải thoát. Trí về trạng thái thanh lương vô thượng là sự quán nhàm chán (nibbidānupassanā) được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt do sự hoan hỷ (nandiyā), vì thế gọi là thanh lương giải thoát. Trí về trạng thái thanh lương vô thượng là sự quán ly tham (virāgānupassanā) được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt do tham ái (rāgato), vì thế gọi là thanh lương giải thoát. Trí về trạng thái thanh lương vô thượng là sự quán đoạn diệt (nirodhānupassanā) được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt do tập khởi (samudayato), vì thế gọi là thanh lương giải thoát. Trí về trạng thái thanh lương vô thượng là sự quán từ bỏ (paṭinissaggānupassanā) được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt do sự nắm giữ (ādānato), vì thế gọi là thanh lương giải thoát. Trí về trạng thái thanh lương vô thượng là sự quán vô tướng (animittānupassanā) được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt do tướng (nimittato), vì thế gọi là thanh lương giải thoát. Trí về trạng thái thanh lương vô thượng là sự quán vô nguyện (appaṇihitānupassanā) được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt do sự mong cầu (paṇidhiyā), vì thế gọi là thanh lương giải thoát. Trí về trạng thái thanh lương vô thượng là sự quán tánh không (suññatānupassanā) được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt do sự chấp thủ (abhinivesato), vì thế gọi là thanh lương giải thoát. Như vậy, có thể có một thanh lương giải thoát, có mười thanh lương giải thoát. Mười thanh lương giải thoát trở thành một thanh lương giải thoát theo phương diện đối tượng và theo phương diện phương pháp.

රූපෙ [Pg.241] අනිච්චානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං නිච්චතො සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො…පෙ… රූපෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං අභිනිවෙසතො සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො. එවං සියා එකො සීතිසියාවිමොක්ඛො දස සීතිසියාවිමොක්ඛා හොන්ති, දස සීතිසියාවිමොක්ඛා එකො සීතිසියාවිමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන.

Ở nơi sắc, trí về trạng thái thanh lương vô thượng là sự quán vô thường được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt do (thấy) thường hằng, vì thế gọi là thanh lương giải thoát... tóm tắt... ở nơi sắc, trí về trạng thái thanh lương vô thượng là sự quán tánh không được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt do sự chấp thủ, vì thế gọi là thanh lương giải thoát. Như vậy, có thể có một thanh lương giải thoát, có mười thanh lương giải thoát. Mười thanh lương giải thoát trở thành một thanh lương giải thoát theo phương diện đối tượng và theo phương diện phương pháp.

වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං නිච්චතො සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො…පෙ… ජරාමරණෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනා අනුත්තරං සීතිභාවං ඤාණං අභිනිවෙසතො සන්තාපපරිළාහදරථා මුච්චතීති – සීතිසියාවිමොක්ඛො. එවං සියා එකො සීතිසියාවිමොක්ඛො දස සීතිසියාවිමොක්ඛා හොන්ති, දස සීතිසියාවිමොක්ඛා එකො සීතිසියාවිමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන – අයං සීතිසියාවිමොක්ඛො.

Ở nơi thọ... tóm tắt... ở nơi tưởng... ở nơi các hành... ở nơi thức... ở nơi mắt... tóm tắt... ở nơi già-chết, trí về trạng thái thanh lương vô thượng là sự quán vô thường được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt do (thấy) thường hằng, vì thế gọi là thanh lương giải thoát... tóm tắt... ở nơi già-chết, trí về trạng thái thanh lương vô thượng là sự quán tánh không được giải thoát khỏi sự nóng nảy, phiền muộn, bứt rứt do sự chấp thủ, vì thế gọi là thanh lương giải thoát. Như vậy, có thể có một thanh lương giải thoát, có mười thanh lương giải thoát. Mười thanh lương giải thoát trở thành một thanh lương giải thoát theo phương diện đối tượng và theo phương diện phương pháp. Đây là thanh lương giải thoát.

217. කතමො ඣානවිමොක්ඛො? නෙක්ඛම්මං ඣායතීති ඣානං. කාමච්ඡන්දං ඣාපෙතීති – ඣානං. ඣායන්තො මුච්චතීති – ඣානවිමොක්ඛො. ඣාපෙන්තො මුච්චතීති – ඣානවිමොක්ඛො. ඣායන්තීති – ධම්මා. ඣාපෙතීති – කිලෙසෙ. ඣාතෙ ච ඣාපෙ ච ජානාතීති – ඣානවිමොක්ඛො. අබ්‍යාපාදො ඣායතීති – ඣානං. බ්‍යාපාදං ඣාපෙතීති – ඣානං. ඣායන්තො මුච්චතීති – ඣානවිමොක්ඛො. ඣාපෙන්තො මුච්චතීති – ඣානවිමොක්ඛො. ඣායන්තීති – ධම්මා. ඣාපෙතීති – කිලෙසෙ. ඣාතෙ ච ඣාපෙ ච ජානාතීති – ඣානවිමොක්ඛො. ආලොකසඤ්ඤා ඣායතීති – ඣානං. ථිනමිද්ධං ඣාපෙතීති – ඣානං…පෙ… අවික්ඛෙපො ඣායතීති – ඣානං. උද්ධච්චං ඣාපෙතීති – ඣානං. ධම්මවවත්ථානං ඣායතීති – ඣානං. විචිකිච්ඡං ඣාපෙතීති – ඣානං. ඤාණං ඣායතීති – ඣානං. අවිජ්ජං ඣාපෙතීති – ඣානං. පාමොජ්ජං ඣායතීති – ඣානං. අරතිං ඣාපෙතීති – ඣානං. පඨමං ඣානං ඣායතීති – ඣානං. නීවරණෙ ඣාපෙතීති – ඣානං…පෙ… අරහත්තමග්ගො ඣායතීති – ඣානං. සබ්බකිලෙසෙ ඣාපෙතීති – ඣානං. ඣායන්තො මුච්චතීති – ඣානවිමොක්ඛො. ඣාපෙන්තො මුච්චතීති – ඣානවිමොක්ඛො. ඣායන්තීති – ධම්මා. ඣාපෙතීති – කිලෙසෙ. ඣාතෙ ච ඣාපෙ ච ජානාතීති – ඣානවිමොක්ඛො – අයං ඣානවිමොක්ඛො.

217. Thế nào là thiền giải thoát (jhānavimokkho)? Sự xuất ly (nekkhammaṃ) thiền quán (jhāyati), vì thế gọi là thiền (jhānaṃ). Nó thiêu đốt (jhāpeti) dục tham (kāmacchandaṃ), vì thế gọi là thiền. Trong khi thiền quán (jhāyanto), vị ấy được giải thoát (muccati), vì thế gọi là thiền giải thoát (jhānavimokkho). Trong khi thiêu đốt (jhāpento), vị ấy được giải thoát, vì thế gọi là thiền giải thoát. Các pháp (dhammā) thiền quán (jhāyanti). Các phiền não (kilese) bị thiêu đốt (jhāpeti). Vị ấy biết rõ (jānāti) cả pháp thiền quán (jhāte) và pháp bị thiêu đốt (jhāpe), vì thế gọi là thiền giải thoát. Sự vô sân (abyāpādo) thiền quán, vì thế gọi là thiền. Nó thiêu đốt sân hận (byāpādaṃ), vì thế gọi là thiền. Trong khi thiền quán, vị ấy được giải thoát, vì thế gọi là thiền giải thoát. Trong khi thiêu đốt, vị ấy được giải thoát, vì thế gọi là thiền giải thoát. Các pháp thiền quán. Các phiền não bị thiêu đốt. Vị ấy biết rõ cả pháp thiền quán và pháp bị thiêu đốt, vì thế gọi là thiền giải thoát. Quang tưởng (ālokasaññā) thiền quán, vì thế gọi là thiền. Nó thiêu đốt hôn trầm-thụy miên (thinamiddhaṃ), vì thế gọi là thiền... tóm tắt... sự không phóng dật (avikkhepo) thiền quán, vì thế gọi là thiền. Nó thiêu đốt sự trạo cử (uddhaccaṃ), vì thế gọi là thiền. Sự xác định pháp (dhammavavatthānaṃ) thiền quán, vì thế gọi là thiền. Nó thiêu đốt sự hoài nghi (vicikicchaṃ), vì thế gọi là thiền. Trí tuệ (ñāṇaṃ) thiền quán, vì thế gọi là thiền. Nó thiêu đốt vô minh (avijjaṃ), vì thế gọi là thiền. Sự hân hoan (pāmojjaṃ) thiền quán, vì thế gọi là thiền. Nó thiêu đốt sự bất mãn (aratiṃ), vì thế gọi là thiền. Sơ thiền (paṭhamaṃ jhānaṃ) thiền quán, vì thế gọi là thiền. Nó thiêu đốt các triền cái (nīvaraṇe), vì thế gọi là thiền... tóm tắt... đạo A-la-hán (arahattamaggo) thiền quán, vì thế gọi là thiền. Nó thiêu đốt tất cả phiền não (sabbakilese), vì thế gọi là thiền. Trong khi thiền quán, vị ấy được giải thoát, vì thế gọi là thiền giải thoát. Trong khi thiêu đốt, vị ấy được giải thoát, vì thế gọi là thiền giải thoát. Các pháp thiền quán. Các phiền não bị thiêu đốt. Vị ấy biết rõ cả pháp thiền quán và pháp bị thiêu đốt, vì thế gọi là thiền giải thoát. Đây là thiền giải thoát.

218. කතමො [Pg.242] අනුපාදා චිත්තස්ස විමොක්ඛො? සියා එකො අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො දස අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛා හොන්ති, දස අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛා එකො අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන සියාති. කථඤ්ච සියා? අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො. දුක්ඛානුපස්සනාඤාණං සුඛතො උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො. අනත්තානුපස්සනාඤාණං අත්තතො උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො. නිබ්බිදානුපස්සනාඤාණං නන්දියා උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො. විරාගානුපස්සනාඤාණං රාගතො උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො. නිරොධානුපස්සනාඤාණං සමුදයතො උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාඤාණං ආදානතො උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො. අනිමිත්තානුපස්සනාඤාණං නිමිත්තතො උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො. අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං පණිධියා උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො. සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං අභිනිවෙසතො උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො. එවං සියා එකො අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො දස අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛා හොන්ති, දස අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛා එකො අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන.

218. Thế nào là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ? Có thể có một sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ, có mười sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ; mười sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ trở thành một sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ do năng lực của đối tượng và do phương diện. Và như thế nào? Trí tuệ quán chiếu vô thường được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào cái thường hằng, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu khổ được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào cái lạc, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu vô ngã được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào cái ngã, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu sự yếm ly được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào hỷ lạc, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu sự ly tham được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào tham ái, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu sự đoạn diệt được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào nguyên nhân sanh khởi, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu sự từ bỏ được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào sự nắm giữ, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu vô tướng được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào tướng, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu vô nguyện được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào sự mong cầu, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu tánh không được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào sự cố chấp, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ. Như vậy, có thể có một sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ, có mười sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ; mười sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ trở thành một sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ do năng lực của đối tượng và do phương diện.

රූපෙ අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො…පෙ… රූපෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං අභිනිවෙසතො උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො. එවං සියා එකො අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො දස අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛා හොන්ති, දස අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛා එකො අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන.

Ở nơi sắc, trí tuệ quán chiếu vô thường được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào cái thường hằng, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ... cho đến... ở nơi sắc, trí tuệ quán chiếu tánh không được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào sự cố chấp, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ. Như vậy, có thể có một sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ, có mười sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ; mười sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ trở thành một sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ do năng lực của đối tượng và do phương diện.

වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො…පෙ… ජරාමරණෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං අභිනිවෙසතො උපාදානා මුච්චතීති – අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො. එවං සියා එකො අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො දස අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛා හොන්ති[Pg.243], දස අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛා එකො අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො හොති වත්ථුවසෙන පරියායෙන.

Ở nơi thọ... cho đến... ở nơi tưởng... ở nơi các hành... ở nơi thức... ở nơi mắt... cho đến... ở nơi già-chết, trí tuệ quán chiếu vô thường được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào cái thường hằng, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ... cho đến... ở nơi già-chết, trí tuệ quán chiếu tánh không được giải thoát khỏi sự chấp thủ vào sự cố chấp, vì vậy đó là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ. Như vậy, có thể có một sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ, có mười sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ; mười sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ trở thành một sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ do năng lực của đối tượng và do phương diện.

අනිච්චානුපස්සනාඤාණං කතිහුපාදානෙහි මුච්චති? දුක්ඛානුපස්සනාඤාණං කතිහුපාදානෙහි මුච්චති? අනත්තානුපස්සනාඤාණං කතිහුපාදානෙහි මුච්චති? නිබ්බිදානුපස්සනාඤාණං…පෙ… විරාගානුපස්සනාඤාණං… නිරොධානුපස්සනාඤාණං… පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාඤාණං… අනිමිත්තානුපස්සනාඤාණං… අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං… සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං කතිහුපාදානෙහි මුච්චතීති?

Trí tuệ quán chiếu vô thường được giải thoát khỏi bao nhiêu chấp thủ? Trí tuệ quán chiếu khổ được giải thoát khỏi bao nhiêu chấp thủ? Trí tuệ quán chiếu vô ngã được giải thoát khỏi bao nhiêu chấp thủ? Trí tuệ quán chiếu sự yếm ly... cho đến... trí tuệ quán chiếu sự ly tham... trí tuệ quán chiếu sự đoạn diệt... trí tuệ quán chiếu sự từ bỏ... trí tuệ quán chiếu vô tướng... trí tuệ quán chiếu vô nguyện... trí tuệ quán chiếu tánh không được giải thoát khỏi bao nhiêu chấp thủ?

අනිච්චානුපස්සනාඤාණං තීහුපාදානෙහි මුච්චති. දුක්ඛානුපස්සනාඤාණං එකුපාදානා මුච්චති. අනත්තානුපස්සනාඤාණං තීහුපාදානෙහි මුච්චති. නිබ්බිදානුපස්සනාඤාණං එකුපාදානා මුච්චති. විරාගානුපස්සනාඤාණං එකුපාදානා මුච්චති. නිරොධානුපස්සනාඤාණං චතූහුපාදානෙහි මුච්චති. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාඤාණං චතූහුපාදානෙහි මුච්චති. අනිමිත්තානුපස්සනාඤාණං තීහුපාදානෙහි මුච්චති. අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං එකුපාදානා මුච්චති. සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං තීහුපාදානෙහි මුච්චති.

Trí tuệ quán chiếu vô thường được giải thoát khỏi ba chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu khổ được giải thoát khỏi một chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu vô ngã được giải thoát khỏi ba chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu sự yếm ly được giải thoát khỏi một chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu sự ly tham được giải thoát khỏi một chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu sự đoạn diệt được giải thoát khỏi bốn chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu sự từ bỏ được giải thoát khỏi bốn chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu vô tướng được giải thoát khỏi ba chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu vô nguyện được giải thoát khỏi một chấp thủ. Trí tuệ quán chiếu tánh không được giải thoát khỏi ba chấp thủ.

අනිච්චානුපස්සනාඤාණං කතමෙහි තීහුපාදානෙහි මුච්චති? දිට්ඨුපාදානා, සීලබ්බතුපාදානා, අත්තවාදුපාදානා – අනිච්චානුපස්සනාඤාණං ඉමෙහි තීහුපාදානෙහි මුච්චති. දුක්ඛානුපස්සනාඤාණං කතමා එකුපාදානා මුච්චති? කාමුපාදානා – දුක්ඛානුපස්සනාඤාණං ඉදං එකුපාදානා මුච්චති. අනත්තානුපස්සනාඤාණං කතමෙහි තීහුපාදානෙහි මුච්චති? දිට්ඨුපාදානා, සීලබ්බතුපාදානා, අත්තවාදුපාදානා – අනත්තානුපස්සනාඤාණං ඉමෙහි තීහුපාදානෙහි මුච්චති. නිබ්බිදානුපස්සනාඤාණං කතමා එකුපාදානා මුච්චති? කාමුපාදානා – නිබ්බිදානුපස්සනාඤාණං ඉදං එකුපාදානා මුච්චති. විරාගානුපස්සනාඤාණං කතමා එකුපාදානා මුච්චති? කාමුපාදානා – විරාගානුපස්සනාඤාණං ඉදං එකුපාදානා මුච්චති. නිරොධානුපස්සනාඤාණං කතමෙහි චතූහුපාදානෙහි මුච්චති? කාමුපාදානා, දිට්ඨුපාදානා, සීලබ්බතුපාදානා, අත්තවාදුපාදානා – නිරොධානුපස්සනාඤාණං ඉමෙහි චතූහුපාදානෙහි මුච්චති. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාඤාණං කතමෙහි චතූහුපාදානෙහි මුච්චති? කාමුපාදානා, දිට්ඨුපාදානා, සීලබ්බතුපාදානා, අත්තවාදුපාදානා – පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාඤාණං ඉමෙහි චතූහුපාදානෙහි මුච්චති. අනිමිත්තානුපස්සනාඤාණං කතමෙහි තීහුපාදානෙහි මුච්චති? දිට්ඨුපාදානා, සීලබ්බතුපාදානා, අත්තවාදුපාදානා [Pg.244] – අනිමිත්තානුපස්සනාඤාණං ඉමෙහි තීහුපාදානෙහි මුච්චති. අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං කතමා එකුපාදානා මුච්චති? කාමුපාදානා – අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං ඉදං එකුපාදානා මුච්චති. සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං කතමෙහි තීහුපාදානෙහි මුච්චති? දිට්ඨුපාදානා, සීලබ්බතුපාදානා, අත්තවාදුපාදානා – සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං ඉමෙහි තීහුපාදානෙහි මුච්චති.

Trí tuệ quán niệm vô thường được giải thoát khỏi ba thủ nào? Khỏi kiến thủ, giới cấm thủ, và ngã luận thủ – trí tuệ quán niệm vô thường được giải thoát khỏi ba thủ này. Trí tuệ quán niệm khổ được giải thoát khỏi một thủ nào? Khỏi dục thủ – trí tuệ quán niệm khổ được giải thoát khỏi một thủ này. Trí tuệ quán niệm vô ngã được giải thoát khỏi ba thủ nào? Khỏi kiến thủ, giới cấm thủ, và ngã luận thủ – trí tuệ quán niệm vô ngã được giải thoát khỏi ba thủ này. Trí tuệ quán niệm sự nhàm chán được giải thoát khỏi một thủ nào? Khỏi dục thủ – trí tuệ quán niệm sự nhàm chán được giải thoát khỏi một thủ này. Trí tuệ quán niệm sự ly tham được giải thoát khỏi một thủ nào? Khỏi dục thủ – trí tuệ quán niệm sự ly tham được giải thoát khỏi một thủ này. Trí tuệ quán niệm sự diệt được giải thoát khỏi bốn thủ nào? Khỏi dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, và ngã luận thủ – trí tuệ quán niệm sự diệt được giải thoát khỏi bốn thủ này. Trí tuệ quán niệm sự từ bỏ được giải thoát khỏi bốn thủ nào? Khỏi dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, và ngã luận thủ – trí tuệ quán niệm sự từ bỏ được giải thoát khỏi bốn thủ này. Trí tuệ quán niệm vô tướng được giải thoát khỏi ba thủ nào? Khỏi kiến thủ, giới cấm thủ, và ngã luận thủ – trí tuệ quán niệm vô tướng được giải thoát khỏi ba thủ này. Trí tuệ quán niệm vô nguyện được giải thoát khỏi một thủ nào? Khỏi dục thủ – trí tuệ quán niệm vô nguyện được giải thoát khỏi một thủ này. Trí tuệ quán niệm tánh không được giải thoát khỏi ba thủ nào? Khỏi kiến thủ, giới cấm thủ, và ngã luận thủ – trí tuệ quán niệm tánh không được giải thoát khỏi ba thủ này.

යඤ්ච අනිච්චානුපස්සනාඤාණං, යඤ්ච අනත්තානුපස්සනාඤාණං, යඤ්ච අනිමිත්තානුපස්සනාඤාණං, යඤ්ච සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං – ඉමානි චත්තාරි ඤාණානි තීහුපාදානෙහි මුච්චන්ති – දිට්ඨුපාදානා, සීලබ්බතුපාදානා, අත්තවාදුපාදානා. යඤ්ච දුක්ඛානුපස්සනාඤාණං, යං ච නිබ්බිදානුපස්සනාඤාණං, යඤ්ච විරාගානුපස්සනාඤාණං, යඤ්ච අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං – ඉමානි චත්තාරි ඤාණානි එකුපාදානා මුච්චන්ති – කාමුපාදානා. යඤ්ච නිරොධානුපස්සනාඤාණං, යඤ්ච පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාඤාණං – ඉමානි ද්වෙ ඤාණානි චතූහුපාදානෙහි මුච්චන්ති – කාමුපාදානා, දිට්ඨුපාදානා, සීලබ්බතුපාදානා, අත්තවාදුපාදානා – අයං අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො.

Trí tuệ quán niệm vô thường, trí tuệ quán niệm vô ngã, trí tuệ quán niệm vô tướng, và trí tuệ quán niệm tánh không – bốn loại trí tuệ này được giải thoát khỏi ba thủ: kiến thủ, giới cấm thủ, và ngã luận thủ. Trí tuệ quán niệm khổ, trí tuệ quán niệm sự nhàm chán, trí tuệ quán niệm sự ly tham, và trí tuệ quán niệm vô nguyện – bốn loại trí tuệ này được giải thoát khỏi một thủ: dục thủ. Trí tuệ quán niệm sự diệt và trí tuệ quán niệm sự từ bỏ – hai loại trí tuệ này được giải thoát khỏi bốn thủ: dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, và ngã luận thủ – đây là sự giải thoát của tâm không còn chấp thủ.

විමොක්ඛකථාය පඨමභාණවාරො.

Chương tụng đầu tiên của Luận về Giải Thoát.

219. තීණි ඛො පනිමානි විමොක්ඛමුඛානි ලොකනිය්‍යානාය සංවත්තන්ති. සබ්බසඞ්ඛාරෙ පරිච්ඡෙදපරිවටුමතො සමනුපස්සනතාය අනිමිත්තාය ච ධාතුයා චිත්තසම්පක්ඛන්දනතාය, සබ්බසඞ්ඛාරෙසු මනොසමුත්තෙජනතාය අප්පණිහිතාය ච ධාතුයා චිත්තසම්පක්ඛන්දනතාය, සබ්බධම්මෙ පරතො සමනුපස්සනතාය සුඤ්ඤතාය ච ධාතුයා චිත්තසම්පක්ඛන්දනතාය – ඉමානි තීණි විමොක්ඛමුඛානි ලොකනිය්‍යානාය සංවත්තන්ති.

219. Lại nữa, ba pháp môn giải thoát này dẫn đến sự xuất ly khỏi thế gian. Do nhờ quán xét tất cả các pháp hữu vi bằng cách phân định giới hạn và do nhờ tâm lao vào vô tướng giới; do nhờ sự khích lệ tâm đối với tất cả các pháp hữu vi và do nhờ tâm lao vào vô nguyện giới; do nhờ quán xét tất cả các pháp là cái khác (vô ngã) và do nhờ tâm lao vào không giới – ba pháp môn giải thoát này dẫn đến sự xuất ly khỏi thế gian.

අනිච්චතො මනසිකරොතො කථං සඞ්ඛාරා උපට්ඨන්ති? දුක්ඛතො මනසිකරොතො කථං සඞ්ඛාරා උපට්ඨන්ති? අනත්තතො මනසිකරොතො කථං සඞ්ඛාරා උපට්ඨන්ති? අනිච්චතො මනසිකරොතො ඛයතො සඞ්ඛාරා උපට්ඨන්ති, දුක්ඛතො මනසිකරොතො භයතො සඞ්ඛාරා උපට්ඨන්ති, අනත්තතො මනසිකරොතො සුඤ්ඤතො සඞ්ඛාරා උපට්ඨන්ති.

Đối với người tác ý về vô thường, các pháp hữu vi hiện khởi như thế nào? Đối với người tác ý về khổ, các pháp hữu vi hiện khởi như thế nào? Đối với người tác ý về vô ngã, các pháp hữu vi hiện khởi như thế nào? Đối với người tác ý về vô thường, các pháp hữu vi hiện khởi là sự hủy diệt. Đối với người tác ý về khổ, các pháp hữu vi hiện khởi là sự đáng sợ. Đối với người tác ý về vô ngã, các pháp hữu vi hiện khởi là tánh không.

අනිච්චතො [Pg.245] මනසිකරොතො කිං බහුලං චිත්තං හොති? දුක්ඛතො මනසිකරොතො කිං බහුලං චිත්තං හොති? අනත්තතො මනසිකරොතො කිං බහුලං චිත්තං හොති? අනිච්චතො මනසිකරොතො අධිමොක්ඛබහුලං චිත්තං හොති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො පස්සද්ධිබහුලං චිත්තං හොති. අනත්තතො මනසිකරොතො වෙදබහුලං චිත්තං හොති.

Đối với người tác ý về vô thường, tâm nào có nhiều? Đối với người tác ý về khổ, tâm nào có nhiều? Đối với người tác ý về vô ngã, tâm nào có nhiều? Đối với người tác ý về vô thường, tâm có nhiều sự quyết đoán. Đối với người tác ý về khổ, tâm có nhiều sự an tịnh. Đối với người tác ý về vô ngã, tâm có nhiều trí tuệ.

අනිච්චතො මනසිකරොන්තො අධිමොක්ඛබහුලො කතමින්ද්‍රියං පටිලභති? දුක්ඛතො මනසිකරොන්තො පස්සද්ධිබහුලො කතමින්ද්‍රියං පටිලභති? අනත්තතො මනසිකරොන්තො වෙදබහුලො කතමින්ද්‍රියං පටිලභති? අනිච්චතො මනසිකරොන්තො අධිමොක්ඛබහුලො සද්ධින්ද්‍රියං පටිලභති. දුක්ඛතො මනසිකරොන්තො පස්සද්ධිබහුලො සමාධින්ද්‍රියං පටිලභති. අනත්තතො මනසිකරොන්තො වෙදබහුලො පඤ්ඤින්ද්‍රියං පටිලභති.

Trong khi tác ý về vô thường, người có nhiều sự quyết đoán chứng đắc được quyền nào? Trong khi tác ý về khổ, người có nhiều sự an tịnh chứng đắc được quyền nào? Trong khi tác ý về vô ngã, người có nhiều trí tuệ chứng đắc được quyền nào? Trong khi tác ý về vô thường, người có nhiều sự quyết đoán chứng đắc được tín quyền. Trong khi tác ý về khổ, người có nhiều sự an tịnh chứng đắc được định quyền. Trong khi tác ý về vô ngã, người có nhiều trí tuệ chứng đắc được tuệ quyền.

අනිච්චතො මනසිකරොතො අධිමොක්ඛබහුලස්ස කතමින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති, භාවනාය කතින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, කෙනට්ඨෙන භාවනා, කො භාවෙති? දුක්ඛතො මනසිකරොතො පස්සද්ධිබහුලස්ස කතමින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති, භාවනාය කතින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, කෙනට්ඨෙන භාවනා, කො භාවෙති? අනත්තතො මනසිකරොතො වෙදබහුලස්ස කතමින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති, භාවනාය කතින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, කෙනට්ඨෙන භාවනා, කො භාවෙති? අනිච්චතො මනසිකරොතො අධිමොක්ඛබහුලස්ස සද්ධින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති. භාවනාය චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති. එකරසට්ඨෙන භාවනා. යො සම්මාපටිපන්නො සො භාවෙති; නත්ථි මිච්ඡාපටිපන්නස්ස ඉන්ද්‍රියභාවනා. දුක්ඛතො මනසිකරොතො පස්සද්ධිබහුලස්ස සමාධින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති. භාවනාය චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති[Pg.246], සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති. එකරසට්ඨෙන භාවනා. යො සම්මාපටිපන්නො සො භාවෙති; නත්ථි මිච්ඡාපටිපන්නස්ස ඉන්ද්‍රියභාවනා. අනත්තතො මනසිකරොතො වෙදබහුලස්ස පඤ්ඤින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති. භාවනාය චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති. එකරසට්ඨෙන භාවනා. යො සම්මාපටිපන්නො සො භාවෙති; නත්ථි මිච්ඡාපටිපන්නස්ස ඉන්ද්‍රියභාවනා.

Đối với người có nhiều sự quyết đoán đang tác ý về vô thường, quyền nào là chủ đạo, trong sự tu tập có bao nhiêu quyền đi kèm theo, là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, có cùng một phận sự? Do ý nghĩa nào được gọi là sự tu tập? Ai là người tu tập? Đối với người có nhiều sự an tịnh đang tác ý về khổ, quyền nào là chủ đạo, trong sự tu tập có bao nhiêu quyền đi kèm theo, là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, có cùng một phận sự? Do ý nghĩa nào được gọi là sự tu tập? Ai là người tu tập? Đối với người có nhiều tuệ đang tác ý về vô ngã, quyền nào là chủ đạo, trong sự tu tập có bao nhiêu quyền đi kèm theo, là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, có cùng một phận sự? Do ý nghĩa nào được gọi là sự tu tập? Ai là người tu tập? Đối với người có nhiều sự quyết đoán đang tác ý về vô thường, tín quyền là chủ đạo. Trong sự tu tập, bốn quyền đi kèm theo, là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, có cùng một phận sự. Do ý nghĩa có cùng một phận sự nên được gọi là sự tu tập. Vị nào là bậc chánh hạnh, vị ấy tu tập; đối với người tà hạnh thì không có sự tu tập các quyền. Đối với người có nhiều sự an tịnh đang tác ý về khổ, định quyền là chủ đạo. Trong sự tu tập, bốn quyền đi kèm theo, là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, có cùng một phận sự. Do ý nghĩa có cùng một phận sự nên được gọi là sự tu tập. Vị nào là bậc chánh hạnh, vị ấy tu tập; đối với người tà hạnh thì không có sự tu tập các quyền. Đối với người có nhiều tuệ đang tác ý về vô ngã, tuệ quyền là chủ đạo. Trong sự tu tập, bốn quyền đi kèm theo, là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, có cùng một phận sự. Do ý nghĩa có cùng một phận sự nên được gọi là sự tu tập. Vị nào là bậc chánh hạnh, vị ấy tu tập; đối với người tà hạnh thì không có sự tu tập các quyền.

220. අනිච්චතො මනසිකරොතො අධිමොක්ඛබහුලස්ස කතමින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති? භාවනාය කතින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති? පටිවෙධකාලෙ කතමින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති? පටිවෙධාය කතින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති? කෙනට්ඨෙන භාවනා? කෙනට්ඨෙන පටිවෙධො? දුක්ඛතො මනසිකරොතො පස්සද්ධිබහුලස්ස කතමින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති? භාවනාය කතින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති? පටිවෙධකාලෙ කතමින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති? පටිවෙධාය කතින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති? කෙනට්ඨෙන භාවනා? කෙනට්ඨෙන පටිවෙධො? අනත්තතො මනසිකරොතො වෙදබහුලස්ස කතමින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති? භාවනාය කතින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති? පටිවෙධකාලෙ කතමින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති? පටිවෙධාය කතින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති? කෙනට්ඨෙන භාවනා? කෙනට්ඨෙන පටිවෙධො?

220. Đối với người có nhiều sự quyết đoán đang tác ý về vô thường, quyền nào là chủ đạo? Trong sự tu tập, có bao nhiêu quyền đi kèm theo, là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng? Vào lúc thể nhập, quyền nào là chủ đạo? Đối với sự thể nhập, có bao nhiêu quyền đi kèm theo, là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, có cùng một phận sự? Do ý nghĩa nào được gọi là sự tu tập? Do ý nghĩa nào được gọi là sự thể nhập? Đối với người có nhiều sự an tịnh đang tác ý về khổ, quyền nào là chủ đạo? Trong sự tu tập, có bao nhiêu quyền đi kèm theo, là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng? Vào lúc thể nhập, quyền nào là chủ đạo? Đối với sự thể nhập, có bao nhiêu quyền đi kèm theo, là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, có cùng một phận sự? Do ý nghĩa nào được gọi là sự tu tập? Do ý nghĩa nào được gọi là sự thể nhập? Đối với người có nhiều tuệ đang tác ý về vô ngã, quyền nào là chủ đạo? Trong sự tu tập, có bao nhiêu quyền đi kèm theo, là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng? Vào lúc thể nhập, quyền nào là chủ đạo? Đối với sự thể nhập, có bao nhiêu quyền đi kèm theo, là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, có cùng một phận sự? Do ý nghĩa nào được gọi là sự tu tập? Do ý nghĩa nào được gọi là sự thể nhập?

අනිච්චතො [Pg.247] මනසිකරොතො අධිමොක්ඛබහුලස්ස සද්ධින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති. භාවනාය චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිවෙධකාලෙ පඤ්ඤින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති. පටිවෙධාය චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති. එකරසට්ඨෙන භාවනා. දස්සනට්ඨෙන පටිවෙධො. එවං පටිවිජ්ඣන්තොපි භාවෙති, භාවෙන්තොපි පටිවිජ්ඣති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො පස්සද්ධිබහුලස්ස සමාධින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති. භාවනාය චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිවෙධකාලෙ පඤ්ඤින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති. පටිවෙධාය චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති. එකරසට්ඨෙන භාවනා. දස්සනට්ඨෙන පටිවෙධො. එවං පටිවිජ්ඣන්තොපි භාවෙති, භාවෙන්තොපි පටිවිජ්ඣති. අනත්තතො මනසිකරොතො වෙදබහුලස්ස පඤ්ඤින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති. භාවනාය චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිවෙධකාලෙපි පඤ්ඤින්ද්‍රියං ආධිපතෙය්‍යං හොති. පටිවෙධාය චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති. එකරසට්ඨෙන භාවනා. දස්සනට්ඨෙන පටිවෙධො. එවං පටිවිජ්ඣන්තොපි භාවෙති, භාවෙන්තොපි පටිවිජ්ඣති.

Đối với người có nhiều sự quyết đoán khi tác ý về vô thường, tín quyền là chủ đạo. Trong sự tu tập, bốn quyền kia đi theo sau, là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Vào lúc thể nhập, tuệ quyền là chủ đạo. Để thể nhập, bốn quyền kia đi theo sau, là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, có cùng một phận sự. Do ý nghĩa có cùng một phận sự nên gọi là sự tu tập. Do ý nghĩa thấy nên gọi là sự thể nhập. Như vậy, trong khi đang thể nhập cũng là đang tu tập, trong khi đang tu tập cũng là đang thể nhập. Đối với người có nhiều sự an tịnh khi tác ý về khổ, định quyền là chủ đạo. Trong sự tu tập, bốn quyền kia đi theo sau, là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Vào lúc thể nhập, tuệ quyền là chủ đạo. Để thể nhập, bốn quyền kia đi theo sau, là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, có cùng một phận sự. Do ý nghĩa có cùng một phận sự nên gọi là sự tu tập. Do ý nghĩa thấy nên gọi là sự thể nhập. Như vậy, trong khi đang thể nhập cũng là đang tu tập, trong khi đang tu tập cũng là đang thể nhập. Đối với người có nhiều trí tuệ khi tác ý về vô ngã, tuệ quyền là chủ đạo. Trong sự tu tập, bốn quyền kia đi theo sau, là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Vào lúc thể nhập cũng vậy, tuệ quyền là chủ đạo. Để thể nhập, bốn quyền kia đi theo sau, là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, có cùng một phận sự. Do ý nghĩa có cùng một phận sự nên gọi là sự tu tập. Do ý nghĩa thấy nên gọi là sự thể nhập. Như vậy, trong khi đang thể nhập cũng là đang tu tập, trong khi đang tu tập cũng là đang thể nhập.

221. අනිච්චතො මනසිකරොතො කතමින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති? කතමින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සද්ධාවිමුත්තො හොති? දුක්ඛතො මනසිකරොතො කතමින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති? කතමින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා කායසක්ඛී හොති? අනත්තතො මනසිකරොතො කතමින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති? කතමින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා දිට්ඨිප්පත්තො හොති?

221. Khi tác ý về vô thường, quyền nào là vượt trội? Do quyền nào vượt trội nên trở thành vị Tín giải thoát? Khi tác ý về khổ, quyền nào là vượt trội? Do quyền nào vượt trội nên trở thành vị Thân chứng? Khi tác ý về vô ngã, quyền nào là vượt trội? Do quyền nào vượt trội nên trở thành vị Kiến đáo?

අනිච්චතො [Pg.248] මනසිකරොතො සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සද්ධාවිමුත්තො හොති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො සමාධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සමාධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා කායසක්ඛී හොති. අනත්තතො මනසිකරොතො පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා දිට්ඨිප්පත්තො හොති.

Khi tác ý về vô thường, tín quyền là vượt trội. Do tín quyền vượt trội nên trở thành vị Tín giải thoát. Khi tác ý về khổ, định quyền là vượt trội. Do định quyền vượt trội nên trở thành vị Thân chứng. Khi tác ý về vô ngã, tuệ quyền là vượt trội. Do tuệ quyền vượt trội nên trở thành vị Kiến đáo.

සද්දහන්තො විමුත්තොති – සද්ධාවිමුත්තො. ඵුට්ඨත්තා සච්ඡිකතොති – කායසක්ඛී. දිට්ඨත්තා පත්තොති – දිට්ඨිප්පත්තො. සද්දහන්තො විමුච්චතීති – සද්ධාවිමුත්තො. ඣානඵස්සං පඨමං ඵුසති, පච්ඡා නිරොධං නිබ්බානං සච්ඡිකරොතීති – කායසක්ඛී. ‘‘දුක්ඛා සඞ්ඛාරා, සුඛො නිරොධො’’ති ඤාතං හොති දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤායාති – දිට්ඨිප්පත්තො. යො චායං පුග්ගලො සද්ධාවිමුත්තො, යො ච කායසක්ඛී, යො ච දිට්ඨිප්පත්තො, සියා ඉමෙ තයො පුග්ගලා සද්ධාවිමුත්තාපි කායසක්ඛීපි දිට්ඨිප්පත්තාපි වත්ථුවසෙන පරියායෙන සියාති. කථඤ්ච සියා? අනිච්චතො මනසිකරොතො සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සද්ධාවිමුත්තො හොති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සද්ධාවිමුත්තො හොති. අනත්තතො මනසිකරොතො සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සද්ධාවිමුත්තො හොති. එවං ඉමෙ තයො පුග්ගලා සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන සද්ධාවිමුත්තා.

Do có lòng tin nên được giải thoát – là Tín giải thoát. Do đã xúc chạm nên đã chứng ngộ – là Thân chứng. Do đã thấy nên đã đạt đến – là Kiến đáo. Do có lòng tin nên được giải thoát – là Tín giải thoát. Vị ấy trước tiên xúc chạm thiền xúc, sau đó chứng ngộ sự diệt tận là Nibbāna – là Thân chứng. ‘Các pháp hữu vi là khổ, sự diệt tận là lạc’ điều này đã được biết, được thấy, được liễu tri, được chứng ngộ, được xúc chạm bằng trí tuệ – là Kiến đáo. Vị nào là hạng người Tín giải thoát, vị nào là Thân chứng, vị nào là Kiến đáo, ba hạng người này có thể là Tín giải thoát, cũng có thể là Thân chứng, cũng có thể là Kiến đáo, theo phương diện đối tượng và theo phương diện trình bày. Và như thế nào có thể là như vậy? Khi tác ý về vô thường, tín quyền là vượt trội. Do tín quyền vượt trội nên trở thành vị Tín giải thoát. Khi tác ý về khổ, tín quyền là vượt trội. Do tín quyền vượt trội nên trở thành vị Tín giải thoát. Khi tác ý về vô ngã, tín quyền là vượt trội. Do tín quyền vượt trội nên trở thành vị Tín giải thoát. Như vậy, ba hạng người này là Tín giải thoát do năng lực của tín quyền.

දුක්ඛතො මනසිකරොතො සමාධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සමාධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා කායසක්ඛී හොති. අනත්තතො මනසිකරොතො සමාධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සමාධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා කායසක්ඛී හොති. අනිච්චතො මනසිකරොතො සමාධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සමාධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා කායසක්ඛී හොති. එවං ඉමෙ තයො පුග්ගලා සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කායසක්ඛී.

Khi tác ý về khổ, định quyền là vượt trội. Do định quyền vượt trội nên trở thành vị Thân chứng. Khi tác ý về vô ngã, định quyền là vượt trội. Do định quyền vượt trội nên trở thành vị Thân chứng. Khi tác ý về vô thường, định quyền là vượt trội. Do định quyền vượt trội nên trở thành vị Thân chứng. Như vậy, ba hạng người này là Thân chứng do năng lực của định quyền.

අනත්තතො මනසිකරොතො පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා දිට්ඨිප්පත්තො හොති. අනිච්චතො මනසිකරොතො පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා දිට්ඨිප්පත්තො හොති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා දිට්ඨිප්පත්තො [Pg.249] හොති. එවං ඉමෙ තයො පුග්ගලා පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන දිට්ඨිප්පත්තා.

Khi tác ý về vô ngã, tuệ quyền là vượt trội. Do tuệ quyền vượt trội nên trở thành vị Kiến đáo. Khi tác ý về vô thường, tuệ quyền là vượt trội. Do tuệ quyền vượt trội nên trở thành vị Kiến đáo. Khi tác ý về khổ, tuệ quyền là vượt trội. Do tuệ quyền vượt trội nên trở thành vị Kiến đáo. Như vậy, ba hạng người này là Kiến đáo do năng lực của tuệ quyền.

යො චායං පුග්ගලො සද්ධාවිමුත්තො, යො ච කායසක්ඛී, යො ච දිට්ඨිප්පත්තො, එවං සියා ඉමෙ තයො පුග්ගලා සද්ධාවිමුත්තාපි කායසක්ඛීපි දිට්ඨිප්පත්තාපි වත්ථුවසෙන පරියායෙන. යො චායං පුග්ගලො සද්ධාවිමුත්තො, යො ච කායසක්ඛී, යො ච දිට්ඨිප්පත්තො, සියා ඉමෙ තයො පුග්ගලා…පෙ… අඤ්ඤොයෙව සද්ධාවිමුත්තො, අඤ්ඤො කායසක්ඛී, අඤ්ඤො දිට්ඨිප්පත්තො සියාති. කථඤ්ච සියා? අනිච්චතො මනසිකරොතො සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සද්ධාවිමුත්තො හොති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො සමාධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. සමාධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා කායසක්ඛී හොති. අනත්තතො මනසිකරොතො පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති. පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා දිට්ඨිප්පත්තො හොති. යො චායං පුග්ගලො සද්ධාවිමුත්තො, යො ච කායසක්ඛී, යො ච දිට්ඨිප්පත්තො, එවං සියා ඉමෙ තයො පුග්ගලා සද්ධාවිමුත්තාපි කායසක්ඛීපි දිට්ඨිප්පත්තාපි වත්ථුවසෙන පරියායෙන. අඤ්ඤොයෙව සද්ධාවිමුත්තො, අඤ්ඤො කායසක්ඛී, අඤ්ඤො දිට්ඨිප්පත්තො.

Vị hành giả nào là Tín giải thoát, vị nào là Thân chứng, vị nào là Kiến đáo, có thể là như vầy: Ba vị hành giả này, Tín giải thoát, Thân chứng, và Kiến đáo, là do năng lực của vật và do phương tiện. Vị hành giả nào là Tín giải thoát, vị nào là Thân chứng, vị nào là Kiến đáo, có thể là ba vị hành giả này... cho đến... Vị Tín giải thoát là khác, vị Thân chứng là khác, vị Kiến đáo là khác. Như thế nào mà có thể là như vậy? Đối với vị tác ý về vô thường, tín quyền trở nên trội vượt. Do tín quyền trội vượt nên trở thành vị Tín giải thoát. Đối với vị tác ý về khổ, định quyền trở nên trội vượt. Do định quyền trội vượt nên trở thành vị Thân chứng. Đối với vị tác ý về vô ngã, tuệ quyền trở nên trội vượt. Do tuệ quyền trội vượt nên trở thành vị Kiến đáo. Vị hành giả nào là Tín giải thoát, vị nào là Thân chứng, vị nào là Kiến đáo, có thể là như vầy: Ba vị hành giả này, Tín giải thoát, Thân chứng, và Kiến đáo, là do năng lực của vật và do phương tiện. Vị Tín giải thoát là khác, vị Thân chứng là khác, vị Kiến đáo là khác.

අනිච්චතො මනසිකරොතො සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති, සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සොතාපත්තිමග්ගං පටිලභති; තෙන වුච්චති – ‘‘සද්ධානුසාරී’’. චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන චතුන්නං ඉන්ද්‍රියානං භාවනා හොති. යෙ හි කෙචි සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන සොතාපත්තිමග්ගං පටිලභන්ති, සබ්බෙ තෙ සද්ධානුසාරිනො.

Đối với vị tác ý về vô thường, tín quyền trở nên trội vượt; do tín quyền trội vượt nên chứng đắc Dự lưu đạo; do đó được gọi là ‘Tùy tín hành’. Bốn quyền đi theo sau đó, là đồng sanh duyên, là hỗ tương duyên, là y chỉ duyên, là tương ưng duyên. Do năng lực của tín quyền, sự tu tập bốn quyền được thành tựu. Bất cứ ai chứng đắc Dự lưu đạo do năng lực của tín quyền, tất cả những vị ấy là Tùy tín hành.

අනිච්චතො මනසිකරොතො සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති, සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකතං හොති; තෙන වුච්චති – ‘‘සද්ධාවිමුත්තො’’. චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන චත්තාරින්ද්‍රියානි භාවිතානි හොන්ති සුභාවිතානි[Pg.250]. යෙහි කෙචි සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකතා, සබ්බෙ තෙ සද්ධාවිමුත්තා.

Đối với vị tác ý về vô thường, tín quyền trở nên trội vượt; do tín quyền trội vượt nên chứng ngộ Dự lưu quả; do đó được gọi là ‘Tín giải thoát’. Bốn quyền đi theo sau đó, là đồng sanh duyên, là hỗ tương duyên, là y chỉ duyên, là tương ưng duyên. Do năng lực của tín quyền, bốn quyền được tu tập, được khéo tu tập. Bất cứ ai chứng ngộ Dự lưu quả do năng lực của tín quyền, tất cả những vị ấy là Tín giải thoát.

අනිච්චතො මනසිකරොතො සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති, සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සකදාගාමිමග්ගං පටිලභති…පෙ… සකදාගාමිඵලං සච්ඡිකතං හොති…පෙ… අනාගාමිමග්ගං පටිලභති… අනාගාමිඵලං සච්ඡිකතං හොති…පෙ… අරහත්තමග්ගං පටිලභති… අරහත්තං සච්ඡිකතං හොති; තෙන වුච්චති – ‘‘සද්ධාවිමුත්තො’’. චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති…පෙ… සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන චත්තාරින්ද්‍රියානි භාවිතානි හොන්ති සුභාවිතානි. යෙහි කෙචි සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන අරහත්තං සච්ඡිකතා, සබ්බෙ තෙ සද්ධාවිමුත්තා.

Đối với vị tác ý về vô thường, tín quyền trở nên trội vượt; do tín quyền trội vượt nên chứng đắc Nhất lai đạo... cho đến... chứng ngộ Nhất lai quả... cho đến... chứng đắc Bất lai đạo... chứng ngộ Bất lai quả... cho đến... chứng đắc A-la-hán đạo... chứng ngộ A-la-hán quả; do đó được gọi là ‘Tín giải thoát’. Bốn quyền đi theo sau đó... cho đến... là tương ưng duyên. Do năng lực của tín quyền, bốn quyền được tu tập, được khéo tu tập. Bất cứ ai chứng ngộ A-la-hán quả do năng lực của tín quyền, tất cả những vị ấy là Tín giải thoát.

දුක්ඛතො මනසිකරොතො සමාධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති, සමාධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සොතාපත්තිමග්ගං පටිලභති; තෙන වුච්චති – ‘‘කායසක්ඛී’’. චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන චතුන්නං ඉන්ද්‍රියානං භාවනා හොති. යෙ හි කෙචි සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන සොතාපත්තිමග්ගං පටිලභන්ති, සබ්බෙ තෙ කායසක්ඛී.

Đối với vị tác ý về khổ, định quyền trở nên trội vượt; do định quyền trội vượt nên chứng đắc Dự lưu đạo; do đó được gọi là ‘Thân chứng’. Bốn quyền đi theo sau đó, là đồng sanh duyên, là hỗ tương duyên, là y chỉ duyên, là tương ưng duyên. Do năng lực của định quyền, sự tu tập bốn quyền được thành tựu. Bất cứ ai chứng đắc Dự lưu đạo do năng lực của định quyền, tất cả những vị ấy là Thân chứng.

දුක්ඛතො මනසිකරොතො සමාධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති, සමාධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකතං හොති…පෙ… සකදාගාමිමග්ගං පටිලභති…පෙ… සකදාගාමිඵලං සච්ඡිකතං හොති…පෙ… අනාගාමිමග්ගං පටිලභති…පෙ… අනාගාමිඵලං සච්ඡිකතං හොති…පෙ… අරහත්තමග්ගං පටිලභති…පෙ… අරහත්තං සච්ඡිකතං හොති; තෙන වුච්චති – ‘‘කායසක්ඛී’’. චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන චත්තාරින්ද්‍රියානි භාවිතානි හොන්ති සුභාවිතානි. යෙහි කෙචි සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන අරහත්තං සච්ඡිකතා, සබ්බෙ තෙ කායසක්ඛී.

Đối với vị tác ý về khổ, định quyền trở nên trội vượt; do định quyền trội vượt nên chứng ngộ Dự lưu quả... cho đến... chứng đắc Nhất lai đạo... cho đến... chứng ngộ Nhất lai quả... cho đến... chứng đắc Bất lai đạo... cho đến... chứng ngộ Bất lai quả... cho đến... chứng đắc A-la-hán đạo... cho đến... chứng ngộ A-la-hán quả; do đó được gọi là ‘Thân chứng’. Bốn quyền đi theo sau đó, là đồng sanh duyên, là hỗ tương duyên, là y chỉ duyên, là tương ưng duyên. Do năng lực của định quyền, bốn quyền được tu tập, được khéo tu tập. Bất cứ ai chứng ngộ A-la-hán quả do năng lực của định quyền, tất cả những vị ấy là Thân chứng.

අනත්තතො මනසිකරොතො පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සොතාපත්තිමග්ගං පටිලභති; තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මානුසාරී’’. චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති…පෙ… සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන [Pg.251] චතුන්නං ඉන්ද්‍රියානං භාවනා හොති. යෙ හි කෙචි පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන සොතාපත්තිමග්ගං පටිලභන්ති, සබ්බෙ තෙ ධම්මානුසාරිනො.

Đối với vị tác ý về vô ngã, tuệ quyền trở nên trội vượt; do tuệ quyền trội vượt nên chứng đắc Dự lưu đạo; do đó được gọi là ‘Tùy pháp hành’. Bốn quyền đi theo sau đó... cho đến... là tương ưng duyên. Do năng lực của tuệ quyền, sự tu tập bốn quyền được thành tựu. Bất cứ ai chứng đắc Dự lưu đạo do năng lực của tuệ quyền, tất cả những vị ấy là Tùy pháp hành.

අනත්තතො මනසිකරොතො පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකතං හොති; තෙන වුච්චති – ‘‘දිට්ඨිප්පත්තො’’. චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති…පෙ… සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන චත්තාරින්ද්‍රියානි භාවිතානි හොන්ති සුභාවිතානි. යෙහි කෙචි පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකතා, සබ්බෙ තෙ දිට්ඨිප්පත්තා.

Đối với vị tác ý về vô ngã, tuệ quyền trở nên trội vượt; do tuệ quyền trội vượt nên chứng ngộ Dự lưu quả; do đó được gọi là ‘Kiến đáo’. Bốn quyền đi theo sau đó... cho đến... là tương ưng duyên. Do năng lực của tuệ quyền, bốn quyền được tu tập, được khéo tu tập. Bất cứ ai chứng ngộ Dự lưu quả do năng lực của tuệ quyền, tất cả những vị ấy là Kiến đáo.

අනත්තතො මනසිකරොතො පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තත්තා සකදාගාමිමග්ගං පටිලභති…පෙ… සකදාගාමිඵලං සච්ඡිකතං හොති…පෙ… අනාගාමිමග්ගං පටිලභති…පෙ… අනාගාමිඵලං සච්ඡිකතං හොති…පෙ… අරහත්තමග්ගං පටිලභති…පෙ… අරහත්තං සච්ඡිකතං හොති; තෙන වුච්චති – ‘‘දිට්ඨිප්පත්තො’’. චත්තාරින්ද්‍රියානි තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන චත්තාරින්ද්‍රියානි භාවිතානි හොන්ති සුභාවිතානි. යෙහි කෙචි පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන අරහත්තං සච්ඡිකතා, සබ්බෙ තෙ දිට්ඨිප්පත්තා.

Đối với vị tác ý về vô ngã, tuệ quyền trở nên vượt trội. Do tuệ quyền vượt trội, vị ấy chứng đắc Nhất lai đạo... (v.v.)... chứng ngộ Nhất lai quả... (v.v.)... chứng đắc Bất lai đạo... (v.v.)... chứng ngộ Bất lai quả... (v.v.)... chứng đắc A-la-hán đạo... (v.v.)... chứng ngộ A-la-hán quả. Do đó, được gọi là ‘vị Kiến Đáo’. Bốn quyền kia đi theo sau tuệ quyền, là đồng sanh duyên, là hỗ tương duyên, là y chỉ duyên, là tương ưng duyên. Nhờ năng lực của tuệ quyền, bốn quyền được tu tập, được khéo tu tập. Bất cứ ai nhờ năng lực của tuệ quyền mà chứng ngộ quả A-la-hán, tất cả những vị ấy là bậc Kiến Đáo.

222. යෙ හි කෙචි නෙක්ඛම්මං භාවිතා වා භාවෙන්ති වා භාවිස්සන්ති වා, අධිගතා වා අධිගච්ඡන්ති වා අධිගමිස්සන්ති වා, පත්තා වා පාපුණන්ති වා පාපුණිස්සන්ති වා, පටිලද්ධා වා පටිලභන්ති වා පටිලභිස්සන්ති වා, පටිවිද්ධා වා පටිවිජ්ඣන්ති වා පටිවිජ්ඣිස්සන්ති වා, සච්ඡිකතා වා සච්ඡිකරොන්ති වා සච්ඡිකරිස්සන්ති වා, ඵස්සිතා වා ඵස්සන්ති වා ඵස්සිස්සන්ති වා, වසිප්පත්තා වා පාපුණන්ති වා පාපුණිස්සන්ති වා, පාරමිප්පත්තා වා පාපුණන්ති වා පාපුණිස්සන්ති වා, වෙසාරජ්ජප්පත්තා වා පාපුණන්ති වා පාපුණිස්සන්ති වා, සබ්බෙ තෙ සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන සද්ධාවිමුත්තා, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කායසක්ඛී, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන දිට්ඨිප්පත්තා.

222. Bất cứ ai đã tu tập, đang tu tập, hay sẽ tu tập sự xuất ly; đã đạt được, đang đạt được, hay sẽ đạt được; đã đến, đang đến, hay sẽ đến; đã thọ lãnh, đang thọ lãnh, hay sẽ thọ lãnh; đã thông suốt, đang thông suốt, hay sẽ thông suốt; đã chứng ngộ, đang chứng ngộ, hay sẽ chứng ngộ; đã tiếp xúc, đang tiếp xúc, hay sẽ tiếp xúc; đã đạt đến, đang đạt đến, hay sẽ đạt đến sự thuần thục; đã đạt đến, đang đạt đến, hay sẽ đạt đến sự toàn hảo; đã đạt đến, đang đạt đến, hay sẽ đạt đến sự vô úy; tất cả những vị ấy, nhờ năng lực của tín quyền, là bậc Tín giải thoát; nhờ năng lực của định quyền, là bậc Thân chứng; nhờ năng lực của tuệ quyền, là bậc Kiến đáo.

යෙ හි කෙචි අබ්‍යාපාදං…පෙ… ආලොකසඤ්ඤං… අවික්ඛෙපං… ධම්මවවත්ථානං… ඤාණං… පාමොජ්ජං… පඨමං ඣානං… දුතියං ඣානං… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං… ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තිං… විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තිං … ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිං… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිං… අනිච්චානුපස්සනං… දුක්ඛානුපස්සනං… අනත්තානුපස්සනං… නිබ්බිදානුපස්සනං… විරාගානුපස්සනං [Pg.252]… නිරොධානුපස්සනං… පටිනිස්සග්ගානුපස්සනං… ඛයානුපස්සනං… වයානුපස්සනං… විපරිණාමානුපස්සනං… අනිමිත්තානුපස්සනං… අප්පණිහිතානුපස්සනං… සුඤ්ඤතානුපස්සනං… අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනං… යථාභූතඤාණදස්සනං… ආදීනවානුපස්සනං… පටිසඞ්ඛානුපස්සනං… විවට්ටනානුපස්සනං… සොතාපත්තිමග්ගං… සකදාගාමිමග්ගං… අනාගාමිමග්ගං… අරහත්තමග්ගං….

Bất cứ ai (đã tu tập, v.v...) tâm vô sân... (v.v.)... quang minh tưởng... tâm không tán loạn... sự phân định các pháp... trí tuệ... sự hân hoan... sơ thiền... nhị thiền... tam thiền... tứ thiền... không vô biên xứ định... thức vô biên xứ định... vô sở hữu xứ định... phi tưởng phi phi tưởng xứ định... quán vô thường... quán khổ... quán vô ngã... quán nhàm chán... quán ly tham... quán đoạn diệt... quán từ bỏ... quán tận diệt... quán hoại diệt... quán biến hoại... quán vô tướng... quán vô nguyện... quán không tánh... quán tuệ quán pháp... tri kiến như thật... quán sự nguy hại... quán thẩm sát... quán xoay đi... Tu-đà-hoàn đạo... Tư-đà-hàm đạo... A-na-hàm đạo... A-la-hán đạo...

යෙ හි කෙචි චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ… චත්තාරො සම්මප්පධානෙ… චත්තාරො ඉද්ධිපාදෙ… පඤ්චින්ද්‍රියානි… පඤ්ච බලානි… සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ… අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං… යෙ හි කෙචි අට්ඨ විමොක්ඛෙ භාවිතා වා භාවෙන්ති වා භාවිස්සන්ති වා, අධිගතා වා අධිගච්ඡන්ති වා අධිගමිස්සන්ති වා, පත්තා වා පාපුණන්ති වා පාපුණිස්සන්ති වා, පටිලද්ධා වා පටිලභන්ති වා පටිලභිස්සන්ති වා, පටිවිද්ධා වා පටිවිජ්ඣන්ති වා පටිවිජ්ඣිස්සන්ති වා, සච්ඡිකතා වා සච්ඡිකරොන්ති වා සච්ඡිකරිස්සන්ති වා, ඵස්සිතා වා ඵස්සන්ති වා ඵස්සිස්සන්ති වා, වසිප්පත්තා වා පාපුණන්ති වා පාපුණිස්සන්ති වා පාරමිප්පත්තා වා පාපුණන්ති වා පාපුණිස්සන්ති වා, වෙසාරජ්ජප්පත්තා වා පාපුණන්ති වා පාපුණිස්සන්ති වා, සබ්බෙ තෙ සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන සද්ධාවිමුත්තා, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කායසක්ඛී, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන දිට්ඨිප්පත්තා.

Bất cứ ai (đã tu tập, v.v...) bốn niệm xứ... bốn chánh cần... bốn như ý túc... năm quyền... năm lực... bảy giác chi... Thánh đạo tám ngành... Bất cứ ai đã tu tập, đang tu tập, hay sẽ tu tập tám giải thoát; đã đạt được, đang đạt được, hay sẽ đạt được; đã đến, đang đến, hay sẽ đến; đã thọ lãnh, đang thọ lãnh, hay sẽ thọ lãnh; đã thông suốt, đang thông suốt, hay sẽ thông suốt; đã chứng ngộ, đang chứng ngộ, hay sẽ chứng ngộ; đã tiếp xúc, đang tiếp xúc, hay sẽ tiếp xúc; đã đạt đến, đang đạt đến, hay sẽ đạt đến sự thuần thục; đã đạt đến, đang đạt đến, hay sẽ đạt đến sự toàn hảo; đã đạt đến, đang đạt đến, hay sẽ đạt đến sự vô úy; tất cả những vị ấy, nhờ năng lực của tín quyền, là bậc Tín giải thoát; nhờ năng lực của định quyền, là bậc Thân chứng; nhờ năng lực của tuệ quyền, là bậc Kiến đáo.

යෙ හි කෙචි චතස්සො පටිසම්භිදා පත්තා වා පාපුණන්ති වා පාපුණිස්සන්ති වා…පෙ… සබ්බෙ තෙ සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන සද්ධාවිමුත්තා, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කායසක්ඛී, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන දිට්ඨිප්පත්තා.

Bất cứ ai đã đạt đến, đang đạt đến, hay sẽ đạt đến bốn vô ngại giải... (v.v.)... tất cả những vị ấy, nhờ năng lực của tín quyền, là bậc Tín giải thoát; nhờ năng lực của định quyền, là bậc Thân chứng; nhờ năng lực của tuệ quyền, là bậc Kiến đáo.

යෙ හි කෙචි තිස්සො විජ්ජා පටිවිද්ධා වා පටිවිජ්ඣන්ති වා පටිවිජ්ඣිස්සන්ති වා…පෙ… සබ්බෙ තෙ සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන සද්ධාවිමුත්තා, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කායසක්ඛී, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන දිට්ඨිප්පත්තා.

Bất cứ ai đã thông suốt, đang thông suốt, hay sẽ thông suốt ba minh... (v.v.)... tất cả những vị ấy, nhờ năng lực của tín quyền, là bậc Tín giải thoát; nhờ năng lực của định quyền, là bậc Thân chứng; nhờ năng lực của tuệ quyền, là bậc Kiến đáo.

යෙ හි කෙචි තිස්සො සික්ඛා සික්ඛිතා වා සික්ඛන්ති වා සික්ඛිස්සන්ති වා, සච්ඡිකතා වා සච්ඡිකරොන්ති වා සච්ඡිකරිස්සන්ති වා, ඵස්සිතා වා ඵස්සන්ති වා ඵස්සිස්සන්ති වා, වසිප්පත්තා වා පාපුණන්ති වා පාපුණිස්සන්ති වා, පාරමිප්පත්තා වා පාපුණන්ති වා පාපුණිස්සන්ති වා, වෙසාරජ්ජප්පත්තා වා පාපුණන්ති වා පාපුණිස්සන්ති වා, සබ්බෙ තෙ සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන සද්ධාවිමුත්තා, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කායසක්ඛී, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන දිට්ඨිප්පත්තා.

Bất cứ ai đã học tập, đang học tập, hay sẽ học tập ba học; đã chứng ngộ, đang chứng ngộ, hay sẽ chứng ngộ; đã tiếp xúc, đang tiếp xúc, hay sẽ tiếp xúc; đã đạt đến, đang đạt đến, hay sẽ đạt đến sự thuần thục; đã đạt đến, đang đạt đến, hay sẽ đạt đến sự toàn hảo; đã đạt đến, đang đạt đến, hay sẽ đạt đến sự vô úy; tất cả những vị ấy, nhờ năng lực của tín quyền, là bậc Tín giải thoát; nhờ năng lực của định quyền, là bậc Thân chứng; nhờ năng lực của tuệ quyền, là bậc Kiến đáo.

යෙ [Pg.253] හි කෙචි දුක්ඛං පරිජානන්ති සමුදයං පජහන්ති නිරොධං සච්ඡිකරොන්ති මග්ගං භාවෙන්ති, සබ්බෙ තෙ සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන සද්ධාවිමුත්තා, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කායසක්ඛී, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන දිට්ඨිප්පත්තා.

Bất cứ ai liễu tri khổ, đoạn tận tập, chứng ngộ diệt, tu tập đạo; tất cả những vị ấy, nhờ năng lực của tín quyền, là bậc Tín giải thoát; nhờ năng lực của định quyền, là bậc Thân chứng; nhờ năng lực của tuệ quyền, là bậc Kiến đáo.

කතිහාකාරෙහි සච්චප්පටිවෙධො හොති? කතිහාකාරෙහි සච්චානි පටිවිජ්ඣති? චතූහාකාරෙහි සච්චප්පටිවෙධො හොති. චතූහාකාරෙහි සච්චානි පටිවිජ්ඣති. දුක්ඛසච්චං පරිඤ්ඤාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති, සමුදයසච්චං පහානප්පටිවෙධං පටිවිජ්ඣති, නිරොධසච්චං සච්ඡිකිරියාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති, මග්ගසච්චං භාවනාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති. ඉමෙහි චතූහාකාරෙහි සච්චප්පටිවෙධො හොති. ඉමෙහි චතූහාකාරෙහි සච්චානි පටිවිජ්ඣන්තො සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන සද්ධාවිමුත්තො, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කායසක්ඛී, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන දිට්ඨිප්පත්තො.

Sự thâm nhập các chân lý xảy ra bằng bao nhiêu phương diện? Vị ấy thâm nhập các chân lý bằng bao nhiêu phương diện? Sự thâm nhập các chân lý xảy ra bằng bốn phương diện. Vị ấy thâm nhập các chân lý bằng bốn phương diện. Vị ấy thâm nhập Khổ đế bằng sự thâm nhập do liễu tri, thâm nhập Tập đế bằng sự thâm nhập do đoạn tận, thâm nhập Diệt đế bằng sự thâm nhập do chứng ngộ, thâm nhập Đạo đế bằng sự thâm nhập do tu tập. Sự thâm nhập các chân lý xảy ra bằng bốn phương diện này. Trong khi thâm nhập các chân lý bằng bốn phương diện này, do năng lực của tín quyền, vị ấy là bậc Tín giải thoát; do năng lực của định quyền, vị ấy là bậc Thân chứng; do năng lực của tuệ quyền, vị ấy là bậc Kiến đáo.

කතිහාකාරෙහි සච්චප්පටිවෙධො හොති? කතිහාකාරෙහි සච්චානි පටිවිජ්ඣති? නවහාකාරෙහි සච්චප්පටිවෙධො හොති, නවහාකාරෙහි සච්චානි පටිවිජ්ඣති. දුක්ඛසච්චං පරිඤ්ඤාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති, සමුදයසච්චං පහානප්පටිවෙධං පටිවිජ්ඣති, නිරොධසච්චං සච්ඡිකිරියාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති, මග්ගසච්චං භාවනාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති. අභිඤ්ඤාපටිවෙධො ච සබ්බධම්මානං, පරිඤ්ඤාපටිවෙධො ච සබ්බසඞ්ඛාරානං, පහානප්පටිවෙධො ච සබ්බාකුසලානං, භාවනාපටිවෙධො ච චතුන්නං මග්ගානං, සච්ඡිකිරියාපටිවෙධො ච නිරොධස්ස. ඉමෙහි නවහාකාරෙහි සච්චප්පටිවෙධො හොති. ඉමෙහි නවහාකාරෙහි සච්චානි පටිවිජ්ඣන්තො සද්ධින්ද්‍රියස්ස වසෙන සද්ධාවිමුත්තො, සමාධින්ද්‍රියස්ස වසෙන කායසක්ඛී, පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස වසෙන දිට්ඨිප්පත්තො.

Sự thâm nhập các chân lý xảy ra bằng bao nhiêu phương diện? Vị ấy thâm nhập các chân lý bằng bao nhiêu phương diện? Sự thâm nhập các chân lý xảy ra bằng chín phương diện, vị ấy thâm nhập các chân lý bằng chín phương diện. Vị ấy thâm nhập Khổ đế bằng sự thâm nhập do liễu tri, thâm nhập Tập đế bằng sự thâm nhập do đoạn tận, thâm nhập Diệt đế bằng sự thâm nhập do chứng ngộ, thâm nhập Đạo đế bằng sự thâm nhập do tu tập. Và sự thâm nhập do thắng tri đối với tất cả các pháp, và sự thâm nhập do liễu tri đối với tất cả các pháp hành, và sự thâm nhập do đoạn tận đối với tất cả các pháp bất thiện, và sự thâm nhập do tu tập đối với bốn đạo, và sự thâm nhập do chứng ngộ đối với sự diệt. Sự thâm nhập các chân lý xảy ra bằng chín phương diện này. Trong khi thâm nhập các chân lý bằng chín phương diện này, do năng lực của tín quyền, vị ấy là bậc Tín giải thoát; do năng lực của định quyền, vị ấy là bậc Thân chứng; do năng lực của tuệ quyền, vị ấy là bậc Kiến đáo.

දුතියභාණවාරො.

Dứt phẩm tụng thứ hai.

223. අනිච්චතො මනසිකරොතො කථං සඞ්ඛාරා උපට්ඨන්ති? දුක්ඛතො මනසිකරොතො කථං සඞ්ඛාරා උපට්ඨන්ති? අනත්තතො මනසිකරොතො කථං සඞ්ඛාරා උපට්ඨන්ති? අනිච්චතො මනසිකරොතො ඛයතො සඞ්ඛාරා උපට්ඨන්ති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො භයතො සඞ්ඛාරා උපට්ඨන්ති. අනත්තතො මනසිකරොතො සුඤ්ඤතො සඞ්ඛාරා උපට්ඨන්ති.

223. Đối với người tác ý theo khía cạnh vô thường, các pháp hành hiện khởi như thế nào? Đối với người tác ý theo khía cạnh khổ, các pháp hành hiện khởi như thế nào? Đối với người tác ý theo khía cạnh vô ngã, các pháp hành hiện khởi như thế nào? Đối với người tác ý theo khía cạnh vô thường, các pháp hành hiện khởi theo khía cạnh hoại diệt. Đối với người tác ý theo khía cạnh khổ, các pháp hành hiện khởi theo khía cạnh đáng sợ. Đối với người tác ý theo khía cạnh vô ngã, các pháp hành hiện khởi theo khía cạnh trống không.

අනිච්චතො මනසිකරොතො කිං බහුලං චිත්තං හොති? දුක්ඛතො මනසිකරොතො කිං බහුලං චිත්තං හොති? අනත්තතො මනසිකරොතො කිං [Pg.254] බහුලං චිත්තං හොති? අනිච්චතො මනසිකරොතො අධිමොක්ඛබහුලං චිත්තං හොති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො පස්සද්ධිබහුලං චිත්තං හොති. අනත්තතො මනසිකරොතො වෙදබහුලං චිත්තං හොති.

Đối với người tác ý theo khía cạnh vô thường, tâm nào có nhiều? Đối với người tác ý theo khía cạnh khổ, tâm nào có nhiều? Đối với người tác ý theo khía cạnh vô ngã, tâm nào có nhiều? Đối với người tác ý theo khía cạnh vô thường, tâm có nhiều sự quyết đoán. Đối với người tác ý theo khía cạnh khổ, tâm có nhiều sự an tịnh. Đối với người tác ý theo khía cạnh vô ngã, tâm có nhiều trí tuệ.

අනිච්චතො මනසිකරොන්තො අධිමොක්ඛබහුලො කතමං විමොක්ඛං පටිලභති? දුක්ඛතො මනසිකරොන්තො පස්සද්ධිබහුලො කතමං විමොක්ඛං පටිලභති? අනත්තතො මනසිකරොන්තො වෙදබහුලො කතමං විමොක්ඛං පටිලභති? අනිච්චතො මනසිකරොන්තො අධිමොක්ඛබහුලො අනිමිත්තං විමොක්ඛං පටිලභති. දුක්ඛතො මනසිකරොන්තො පස්සද්ධිබහුලො අප්පණිහිතං විමොක්ඛං පටිලභති. අනත්තතො මනසිකරොන්තො වෙදබහුලො සුඤ්ඤතං විමොක්ඛං පටිලභති.

Người tác ý theo khía cạnh vô thường, có nhiều sự quyết đoán, chứng đắc được giải thoát nào? Người tác ý theo khía cạnh khổ, có nhiều sự an tịnh, chứng đắc được giải thoát nào? Người tác ý theo khía cạnh vô ngã, có nhiều trí tuệ, chứng đắc được giải thoát nào? Người tác ý theo khía cạnh vô thường, có nhiều sự quyết đoán, chứng đắc được Vô tướng giải thoát. Người tác ý theo khía cạnh khổ, có nhiều sự an tịnh, chứng đắc được Vô nguyện giải thoát. Người tác ý theo khía cạnh vô ngã, có nhiều trí tuệ, chứng đắc được Không tánh giải thoát.

224. අනිච්චතො මනසිකරොතො අධිමොක්ඛබහුලස්ස කතමො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, භාවනාය කති විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, කෙනට්ඨෙන භාවනා, කො භාවෙති? දුක්ඛතො මනසිකරොතො පස්සද්ධිබහුලස්ස කතමො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, භාවනාය කති විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, කෙනට්ඨෙන භාවනා, කො භාවෙති? අනත්තතො මනසිකරොතො වෙදබහුලස්ස කතමො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, භාවනාය කති විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, කෙනට්ඨෙන භාවනා, කො භාවෙති?

224. Đối với người tác ý theo khía cạnh vô thường, có nhiều sự quyết đoán, giải thoát nào là chủ đạo, trong sự tu tập có bao nhiêu giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự, sự tu tập có ý nghĩa gì, ai tu tập? Đối với người tác ý theo khía cạnh khổ, có nhiều sự an tịnh, giải thoát nào là chủ đạo, trong sự tu tập có bao nhiêu giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự, sự tu tập có ý nghĩa gì, ai tu tập? Đối với người tác ý theo khía cạnh vô ngã, có nhiều trí tuệ, giải thoát nào là chủ đạo, trong sự tu tập có bao nhiêu giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự, sự tu tập có ý nghĩa gì, ai tu tập?

අනිච්චතො මනසිකරොතො අධිමොක්ඛබහුලස්ස අනිමිත්තො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති. භාවනාය ද්වෙ විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති. එකරසට්ඨෙන භාවනා. යො සම්මාපටිපන්නො සො භාවෙති; නත්ථි මිච්ඡාපටිපන්නස්ස විමොක්ඛභාවනා. දුක්ඛතො මනසිකරොතො පස්සද්ධිබහුලස්ස අප්පණිහිතො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති. භාවනාය ද්වෙ විමොක්ඛා තදන්වයා [Pg.255] හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති. එකරසට්ඨෙන භාවනා. යො සම්මාපටිපන්නො සො භාවෙති; නත්ථි මිච්ඡාපටිපන්නස්ස විමොක්ඛභාවනා. අනත්තතො මනසිකරොතො වෙදබහුලස්ස සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති. භාවනාය ද්වෙ විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති. එකරසට්ඨෙන භාවනා. යො සම්මාපටිපන්නො සො භාවෙති; නත්ථි මිච්ඡාපටිපන්නස්ස විමොක්ඛභාවනා.

Đối với người tác ý theo khía cạnh vô thường, có nhiều sự quyết đoán, Vô tướng giải thoát là chủ đạo. Trong sự tu tập, hai giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự. Sự tu tập có ý nghĩa là đồng một phận sự. Người nào thực hành đúng đắn, người ấy tu tập; không có sự tu tập giải thoát đối với người thực hành sai lầm. Đối với người tác ý theo khía cạnh khổ, có nhiều sự an tịnh, Vô nguyện giải thoát là chủ đạo. Trong sự tu tập, hai giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự. Sự tu tập có ý nghĩa là đồng một phận sự. Người nào thực hành đúng đắn, người ấy tu tập; không có sự tu tập giải thoát đối với người thực hành sai lầm. Đối với người tác ý theo khía cạnh vô ngã, có nhiều trí tuệ, Không tánh giải thoát là chủ đạo. Trong sự tu tập, hai giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự. Sự tu tập có ý nghĩa là đồng một phận sự. Người nào thực hành đúng đắn, người ấy tu tập; không có sự tu tập giải thoát đối với người thực hành sai lầm.

අනිච්චතො මනසිකරොතො අධිමොක්ඛබහුලස්ස කතමො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, භාවනාය කති විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, පටිවෙධකාලෙ කතමො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, පටිවෙධාය කති විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, කෙනට්ඨෙන භාවනා, කෙනට්ඨෙන පටිවෙධො? දුක්ඛතො මනසිකරොතො පස්සද්ධිබහුලස්ස කතමො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, භාවනාය කති විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, පටිවෙධකාලෙ කතමො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, පටිවෙධාය කති විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, කෙනට්ඨෙන භාවනා, කෙනට්ඨෙන පටිවෙධො? අනත්තතො මනසිකරොතො වෙදබහුලස්ස කතමො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, භාවනාය කති විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, පටිවෙධකාලෙ කතමො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, පටිවෙධාය කතිවිමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති[Pg.256], නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, කෙනට්ඨෙන භාවනා, කෙනට්ඨෙන පටිවෙධො?

Đối với người có nhiều sự quyết đoán trong khi tác ý về vô thường, giải thoát nào là chủ đạo? Trong sự tu tiến, có bao nhiêu giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự? Vào lúc chứng ngộ, giải thoát nào là chủ đạo? Về sự chứng ngộ, có bao nhiêu giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự? Do ý nghĩa nào được gọi là sự tu tiến? Do ý nghĩa nào được gọi là sự chứng ngộ? Đối với người có nhiều sự an tịnh trong khi tác ý về khổ, giải thoát nào là chủ đạo? Trong sự tu tiến, có bao nhiêu giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự? Vào lúc chứng ngộ, giải thoát nào là chủ đạo? Về sự chứng ngộ, có bao nhiêu giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự? Do ý nghĩa nào được gọi là sự tu tiến? Do ý nghĩa nào được gọi là sự chứng ngộ? Đối với người có nhiều trí tuệ trong khi tác ý về vô ngã, giải thoát nào là chủ đạo? Trong sự tu tiến, có bao nhiêu giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự? Vào lúc chứng ngộ, giải thoát nào là chủ đạo? Về sự chứng ngộ, có bao nhiêu giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự? Do ý nghĩa nào được gọi là sự tu tiến? Do ý nghĩa nào được gọi là sự chứng ngộ?

225. අනිච්චතො මනසිකරොතො අධිමොක්ඛබහුලස්ස අනිමිත්තො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, භාවනාය ද්වෙ විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, පටිවෙධකාලෙපි අනිමිත්තො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, පටිවෙධාය ද්වෙ විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, එකරසට්ඨෙන භාවනා, දස්සනට්ඨෙන පටිවෙධො, එවං පටිවිජ්ඣන්තොපි භාවෙති, භාවෙන්තොපි පටිවිජ්ඣති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො පස්සද්ධිබහුලස්ස අප්පණිහිතො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, භාවනාය ද්වෙ විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, පටිවෙධකාලෙපි අප්පණිහිතො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, පටිවෙධාය ද්වෙ විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, එකරසට්ඨෙන භාවනා, දස්සනට්ඨෙන පටිවෙධො, එවං පටිවිජ්ඣන්තොපි භාවෙති, භාවෙන්තොපි පටිවිජ්ඣති. අනත්තතො මනසිකරොතො වෙදබහුලස්ස සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, භාවනාය ද්වෙ විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, පටිවෙධකාලෙපි සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, පටිවෙධාය ද්වෙ විමොක්ඛා තදන්වයා හොන්ති, සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති, එකරසා හොන්ති, එකරසට්ඨෙන භාවනා, දස්සනට්ඨෙන පටිවෙධො, එවං පටිවිජ්ඣන්තොපි භාවෙති, භාවෙන්තොපි පටිවිජ්ඣති.

225. Đối với người có nhiều sự quyết đoán trong khi tác ý về vô thường, vô tướng giải thoát là chủ đạo. Trong sự tu tiến, có hai giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự. Ngay cả vào lúc chứng ngộ, vô tướng giải thoát là chủ đạo. Về sự chứng ngộ, có hai giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự. Do ý nghĩa đồng một phận sự nên được gọi là sự tu tiến. Do ý nghĩa thấy rõ nên được gọi là sự chứng ngộ. Như vậy, trong khi đang chứng ngộ cũng tu tiến, và trong khi đang tu tiến cũng chứng ngộ. Đối với người có nhiều sự an tịnh trong khi tác ý về khổ, vô nguyện giải thoát là chủ đạo. Trong sự tu tiến, có hai giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự. Ngay cả vào lúc chứng ngộ, vô nguyện giải thoát là chủ đạo. Về sự chứng ngộ, có hai giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự. Do ý nghĩa đồng một phận sự nên được gọi là sự tu tiến. Do ý nghĩa thấy rõ nên được gọi là sự chứng ngộ. Như vậy, trong khi đang chứng ngộ cũng tu tiến, và trong khi đang tu tiến cũng chứng ngộ. Đối với người có nhiều trí tuệ trong khi tác ý về vô ngã, không giải thoát là chủ đạo. Trong sự tu tiến, có hai giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự. Ngay cả vào lúc chứng ngộ, không giải thoát là chủ đạo. Về sự chứng ngộ, có hai giải thoát đi theo sau, là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng, là đồng một phận sự. Do ý nghĩa đồng một phận sự nên được gọi là sự tu tiến. Do ý nghĩa thấy rõ nên được gọi là sự chứng ngộ. Như vậy, trong khi đang chứng ngộ cũng tu tiến, và trong khi đang tu tiến cũng chứng ngộ.

226. අනිච්චතො මනසිකරොතො කතමො විමොක්ඛො අධිමත්තො හොති? කතමවිමොක්ඛස්ස අධිමත්තත්තා සද්ධාවිමුත්තො හොති? දුක්ඛතො [Pg.257] මනසිකරොතො කතමො විමොක්ඛො අධිමත්තො හොති? කතමවිමොක්ඛස්ස අධිමත්තත්තා කායසක්ඛී හොති? අනත්තතො මනසිකරොතො කතමො විමොක්ඛො අධිමත්තො හොති? කතමවිමොක්ඛස්ස අධිමත්තත්තා දිට්ඨිප්පත්තො හොති?

226. Đối với người tác ý về vô thường, giải thoát nào là vượt trội? Do sự vượt trội của giải thoát nào mà trở thành bậc tín giải thoát? Đối với người tác ý về khổ, giải thoát nào là vượt trội? Do sự vượt trội của giải thoát nào mà trở thành bậc thân chứng? Đối với người tác ý về vô ngã, giải thoát nào là vượt trội? Do sự vượt trội của giải thoát nào mà trở thành bậc kiến đáo?

අනිච්චතො මනසිකරොතො අනිමිත්තො විමොක්ඛො අධිමත්තො හොති. අනිමිත්තවිමොක්ඛස්ස අධිමත්තත්තා සද්ධාවිමුත්තො හොති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො අප්පණිහිතො විමොක්ඛො අධිමත්තො හොති. අප්පණිහිතවිමොක්ඛස්ස අධිමත්තත්තා කායසක්ඛී හොති. අනත්තතො මනසිකරොතො සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො අධිමත්තො හොති. සුඤ්ඤතවිමොක්ඛස්ස අධිමත්තත්තා දිට්ඨිප්පත්තො හොති.

Đối với người tác ý về vô thường, vô tướng giải thoát là vượt trội. Do sự vượt trội của vô tướng giải thoát mà trở thành bậc tín giải thoát. Đối với người tác ý về khổ, vô nguyện giải thoát là vượt trội. Do sự vượt trội của vô nguyện giải thoát mà trở thành bậc thân chứng. Đối với người tác ý về vô ngã, không giải thoát là vượt trội. Do sự vượt trội của không giải thoát mà trở thành bậc kiến đáo.

සද්දහන්තො විමුත්තොති – සද්ධාවිමුත්තො. ඵුට්ඨත්තා සච්ඡිකතොති – කායසක්ඛී. දිට්ඨත්තා පත්තොති – දිට්ඨිප්පත්තො. සද්දහන්තො විමුච්චතීති – සද්ධාවිමුත්තො. ඣානඵස්සං පඨමං ඵුසති, පච්ඡා නිරොධං නිබ්බානං සච්ඡිකරොතීති – කායසක්ඛී. ‘‘දුක්ඛා සඞ්ඛාරා, සුඛො නිරොධො’’ති විඤ්ඤාතං හොති දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤායාති – දිට්ඨිප්පත්තො…පෙ… යෙ හි කෙචි නෙක්ඛම්මං භාවිතා වා භාවෙන්ති වා භාවිස්සන්ති වා…පෙ… සබ්බෙ තෙ අනිමිත්තවිමොක්ඛස්ස වසෙන සද්ධාවිමුත්තා, අප්පණිහිතවිමොක්ඛස්ස වසෙන කායසක්ඛී, සුඤ්ඤතවිමොක්ඛස්ස වසෙන දිට්ඨිප්පත්තා.

Do có lòng tin nên được giải thoát – (gọi là) Tín giải thoát. Do đã tiếp xúc nên đã chứng ngộ – (gọi là) Thân chứng. Do đã thấy nên đã đạt đến – (gọi là) Kiến đáo. Do có lòng tin nên được giải thoát – (gọi là) Tín giải thoát. Vị ấy trước tiên tiếp xúc với thiền xúc, sau đó chứng ngộ sự diệt tận là Níp-bàn – (gọi là) Thân chứng. ‘Các pháp hữu vi là khổ, sự diệt tận là an lạc’ điều này đã được liễu tri, đã được thấy, đã được biết rõ, đã được chứng ngộ, đã được tiếp xúc bằng trí tuệ – (gọi là) Kiến đáo... ... Bất cứ những vị nào đã tu tập, hoặc đang tu tập, hoặc sẽ tu tập pháp xuất ly... ... tất cả các vị ấy, do năng lực của vô tướng giải thoát, là các vị Tín giải thoát; do năng lực của vô nguyện giải thoát, là các vị Thân chứng; do năng lực của không tánh giải thoát, là các vị Kiến đáo.

යෙ හි කෙචි අබ්‍යාපාදං… ආලොකසඤ්ඤං… අවික්ඛෙපං… යෙ හි කෙචි දුක්ඛං පරිජානන්ති, සමුදයං පජහන්ති, නිරොධං සච්ඡිකරොන්ති, මග්ගං භාවෙන්ති, සබ්බෙ තෙ අනිමිත්තවිමොක්ඛස්ස වසෙන සද්ධාවිමුත්තා, අප්පණිහිතවිමොක්ඛස්ස වසෙන කායසක්ඛී, සුඤ්ඤතවිමොක්ඛස්ස වසෙන දිට්ඨිප්පත්තා.

Bất cứ những vị nào (tu tập) tâm vô sân... tưởng về ánh sáng... tâm không tán loạn... Bất cứ những vị nào liễu tri khổ, đoạn tận tập, chứng ngộ diệt, tu tập đạo, tất cả các vị ấy, do năng lực của vô tướng giải thoát, là các vị Tín giải thoát; do năng lực của vô nguyện giải thoát, là các vị Thân chứng; do năng lực của không tánh giải thoát, là các vị Kiến đáo.

කතිහාකාරෙහි සච්චප්පටිවෙධො හොති? කතිහාකාරෙහි සච්චානි පටිවිජ්ඣති? චතූහාකාරෙහි සච්චප්පටිවෙධො හොති. චතූහාකාරෙහි සච්චානි පටිවිජ්ඣති. දුක්ඛසච්චං පරිඤ්ඤාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති, සමුදයසච්චං පහානපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති. නිරොධසච්චං සච්ඡිකිරියාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති. මග්ගසච්චං භාවනාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති. ඉමෙහි චතූහාකාරෙහි සච්චප්පටිවෙධො හොති. ඉමෙහි චතූහාකාරෙහි සච්චානි පටිවිජ්ඣන්තො අනිමිත්තවිමොක්ඛස්ස වසෙන සද්ධාවිමුත්තො, අප්පණිහිතවිමොක්ඛස්ස වසෙන කායසක්ඛී, සුඤ්ඤතවිමොක්ඛස්ස වසෙන දිට්ඨිප්පත්තො.

Sự thông suốt chân lý xảy ra qua bao nhiêu phương diện? Vị ấy thông suốt các chân lý qua bao nhiêu phương diện? Sự thông suốt chân lý xảy ra qua bốn phương diện. Vị ấy thông suốt các chân lý qua bốn phương diện. Vị ấy thông suốt khổ đế bằng sự thông suốt do liễu tri, thông suốt tập đế bằng sự thông suốt do đoạn tận. Vị ấy thông suốt diệt đế bằng sự thông suốt do chứng ngộ. Vị ấy thông suốt đạo đế bằng sự thông suốt do tu tập. Sự thông suốt chân lý xảy ra qua bốn phương diện này. Vị nào thông suốt các chân lý qua bốn phương diện này, do năng lực của vô tướng giải thoát, là vị Tín giải thoát; do năng lực của vô nguyện giải thoát, là vị Thân chứng; do năng lực của không tánh giải thoát, là vị Kiến đáo.

කතිහාකාරෙහි [Pg.258] සච්චප්පටිවෙධො හොති? කතිහාකාරෙහි සච්චානි පටිවිජ්ඣති? නවහාකාරෙහි සච්චප්පටිවෙධො හොති. නවහාකාරෙහි සච්චානි පටිවිජ්ඣති. දුක්ඛසච්චං පරිඤ්ඤාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣති…පෙ… සච්ඡිකිරියාපටිවෙධො ච නිරොධස්ස. ඉමෙහි නවහාකාරෙහි සච්චප්පටිවෙධො හොති. ඉමෙහි නවහාකාරෙහි සච්චානි පටිවිජ්ඣන්තො අනිමිත්තවිමොක්ඛස්ස වසෙන සද්ධාවිමුත්තො, අප්පණිහිතවිමොක්ඛස්ස වසෙන කායසක්ඛී, සුඤ්ඤතවිමොක්ඛස්ස වසෙන දිට්ඨිප්පත්තො.

Sự thông suốt chân lý xảy ra qua bao nhiêu phương diện? Vị ấy thông suốt các chân lý qua bao nhiêu phương diện? Sự thông suốt chân lý xảy ra qua chín phương diện. Vị ấy thông suốt các chân lý qua chín phương diện. Vị ấy thông suốt khổ đế bằng sự thông suốt do liễu tri... ... và sự thông suốt do chứng ngộ đối với diệt đế. Sự thông suốt chân lý xảy ra qua chín phương diện này. Vị nào thông suốt các chân lý qua chín phương diện này, do năng lực của vô tướng giải thoát, là vị Tín giải thoát; do năng lực của vô nguyện giải thoát, là vị Thân chứng; do năng lực của không tánh giải thoát, là vị Kiến đáo.

227. අනිච්චතො මනසිකරොන්තො කතමෙ ධම්මෙ යථාභූතං ජානාති පස්සති? කථං සම්මාදස්සනං හොති? කථං තදන්වයෙන සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චතො සුදිට්ඨා හොන්ති? කත්ථ කඞ්ඛා පහීයති? දුක්ඛතො මනසිකරොන්තො කතමෙ ධම්මෙ යථාභූතං ජානාති පස්සති? කථං සම්මාදස්සනං හොති? කථං තදන්වයෙන සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛතො සුදිට්ඨා හොන්ති? කත්ථ කඞ්ඛා පහීයති? අනත්තතො මනසිකරොන්තො කතමෙ ධම්මෙ යථාභූතං ජානාති පස්සති? කථං සම්මාදස්සනං හොති? කථං තදන්වයෙන සබ්බෙ ධම්මා අනත්තතො සුදිට්ඨා හොන්ති? කත්ථ කඞ්ඛා පහීයති?

227. Vị tác ý về vô thường biết và thấy các pháp nào đúng như thật? Chánh kiến phát sanh như thế nào? Do thuận theo chánh kiến ấy, làm thế nào tất cả các pháp hữu vi được khéo thấy là vô thường? Hoài nghi được đoạn tận ở đâu? Vị tác ý về khổ biết và thấy các pháp nào đúng như thật? Chánh kiến phát sanh như thế nào? Do thuận theo chánh kiến ấy, làm thế nào tất cả các pháp hữu vi được khéo thấy là khổ? Hoài nghi được đoạn tận ở đâu? Vị tác ý về vô ngã biết và thấy các pháp nào đúng như thật? Chánh kiến phát sanh như thế nào? Do thuận theo chánh kiến ấy, làm thế nào tất cả các pháp được khéo thấy là vô ngã? Hoài nghi được đoạn tận ở đâu?

අනිච්චතො මනසිකරොන්තො නිමිත්තං යථාභූතං ජානාති පස්සති; තෙන වුච්චති – සම්මාදස්සනං. එවං තදන්වයෙන සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චතො සුදිට්ඨා හොන්ති. එත්ථ කඞ්ඛා පහීයති. දුක්ඛතො මනසිකරොන්තො පවත්තං යථාභූතං ජානාති පස්සති; තෙන වුච්චති – සම්මාදස්සනං. එවං තදන්වයෙන සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛතො සුදිට්ඨා හොන්ති. එත්ථ කඞ්ඛා පහීයති. අනත්තතො මනසිකරොන්තො නිමිත්තඤ්ච පවත්තඤ්ච යථාභූතං ජානාති පස්සති; තෙන වුච්චති – සම්මාදස්සනං. එවං තදන්වයෙන සබ්බෙ ධම්මා අනත්තතො සුදිට්ඨා හොන්ති. එත්ථ කඞ්ඛා පහීයති.

Vị tác ý về vô thường biết và thấy tướng (hữu vi) đúng như thật; do đó được gọi là – chánh kiến. Do thuận theo chánh kiến ấy, tất cả các pháp hữu vi được khéo thấy là vô thường. Ở đây, hoài nghi được đoạn tận. Vị tác ý về khổ biết và thấy sự diễn tiến đúng như thật; do đó được gọi là – chánh kiến. Do thuận theo chánh kiến ấy, tất cả các pháp hữu vi được khéo thấy là khổ. Ở đây, hoài nghi được đoạn tận. Vị tác ý về vô ngã biết và thấy cả tướng (hữu vi) và sự diễn tiến đúng như thật; do đó được gọi là – chánh kiến. Do thuận theo chánh kiến ấy, tất cả các pháp được khéo thấy là vô ngã. Ở đây, hoài nghi được đoạn tận.

යඤ්ච යථාභූතං ඤාණං යඤ්ච සම්මාදස්සනං යා ච කඞ්ඛාවිතරණා, ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච, උදාහු එකත්ථා, බ්‍යඤ්ජනමෙව නානන්ති? යඤ්ච යථාභූතං ඤාණං යඤ්ච සම්මාදස්සනං යා ච කඞ්ඛාවිතරණා, ඉමෙ ධම්මා එකත්ථා, බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං.

Trí tuệ thấy đúng như thật, chánh kiến, và sự vượt qua hoài nghi, những pháp này khác nhau về nghĩa và khác nhau về văn tự, hay chúng chỉ có một nghĩa, chỉ khác nhau về văn tự? Trí tuệ thấy đúng như thật, chánh kiến, và sự vượt qua hoài nghi, những pháp này chỉ có một nghĩa, chỉ khác nhau về văn tự.

අනිච්චතො මනසිකරොතො කිං භයතො උපට්ඨාති? දුක්ඛතො මනසිකරොතො කිං භයතො උපට්ඨාති? අනත්තතො මනසිකරොතො කිං භයතො උපට්ඨාති? අනිච්චතො මනසිකරොතො නිමිත්තං භයතො උපට්ඨාති[Pg.259]. දුක්ඛතො මනසිකරොතො පවත්තං භයතො උපට්ඨාති. අනත්තතො මනසිකරොතො නිමිත්තඤ්ච පවත්තඤ්ච භයතො උපට්ඨාති.

Đối với vị tác ý về vô thường, điều gì hiện khởi là đáng sợ? Đối với vị tác ý về khổ, điều gì hiện khởi là đáng sợ? Đối với vị tác ý về vô ngã, điều gì hiện khởi là đáng sợ? Đối với vị tác ý về vô thường, tướng (hữu vi) hiện khởi là đáng sợ. Đối với vị tác ý về khổ, sự diễn tiến hiện khởi là đáng sợ. Đối với vị tác ý về vô ngã, cả tướng (hữu vi) và sự diễn tiến đều hiện khởi là đáng sợ.

යා ච භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා යඤ්ච ආදීනවෙ ඤාණං යා ච නිබ්බිදා, ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච, උදාහු එකත්ථා, බ්‍යඤ්ජනමෙව නානන්ති? යා ච භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා යඤ්ච ආදීනවෙ ඤාණං යා ච නිබ්බිදා, ඉමෙ ධම්මා එකත්ථා, බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං.

Trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ, trí về sự nguy hại, và sự nhàm chán, những pháp này khác nhau về nghĩa và khác nhau về văn tự, hay chúng chỉ có một nghĩa, chỉ khác nhau về văn tự? Trí tuệ trong sự hiện khởi của điều đáng sợ, trí về sự nguy hại, và sự nhàm chán, những pháp này chỉ có một nghĩa, chỉ khác nhau về văn tự.

යා ච අනත්තානුපස්සනා යා ච සුඤ්ඤතානුපස්සනා, ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච, උදාහු එකත්ථා, බ්‍යඤ්ජනමෙව නානන්ති? යා ච අනත්තානුපස්සනා යා ච සුඤ්ඤතානුපස්සනා, ඉමෙ ධම්මා එකත්ථා, බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං.

Sự tùy quán vô ngã và sự tùy quán không tánh, những pháp này khác nhau về nghĩa và khác nhau về văn tự, hay chúng chỉ có một nghĩa, chỉ khác nhau về văn tự? Sự tùy quán vô ngã và sự tùy quán không tánh, những pháp này chỉ có một nghĩa, chỉ khác nhau về văn tự.

අනිච්චතො මනසිකරොතො කිං පටිසඞ්ඛා ඤාණං උප්පජ්ජති? දුක්ඛතො මනසිකරොතො කිං පටිසඞ්ඛා ඤාණං උප්පජ්ජති? අනත්තතො මනසිකරොතො කිං පටිසඞ්ඛා ඤාණං උප්පජ්ජති? අනිච්චතො මනසිකරොතො නිමිත්තං පටිසඞ්ඛා ඤාණං උප්පජ්ජති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො පවත්තං පටිසඞ්ඛා ඤාණං උප්පජ්ජති. අනත්තතො මනසිකරොතො නිමිත්තඤ්ච පවත්තඤ්ච පටිසඞ්ඛා ඤාණං උප්පජ්ජති.

Đối với người tác ý về vô thường, thẩm sát trí nào sanh khởi? Đối với người tác ý về khổ, thẩm sát trí nào sanh khởi? Đối với người tác ý về vô ngã, thẩm sát trí nào sanh khởi? Đối với người tác ý về vô thường, thẩm sát trí về tướng sanh khởi. Đối với người tác ý về khổ, thẩm sát trí về sự diễn tiến sanh khởi. Đối với người tác ý về vô ngã, thẩm sát trí về tướng và về sự diễn tiến sanh khởi.

යා ච මුච්චිතුකම්‍යතා යා ච පටිසඞ්ඛානුපස්සනා යා ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා, ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච, උදාහු එකත්ථා, බ්‍යඤ්ජනමෙව නානන්ති? යා ච මුච්චිතුකම්‍යතා යා ච පටිසඞ්ඛානුපස්සනා යා ච සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා, ඉමෙ ධම්මා එකත්ථා, බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං.

Trí muốn giải thoát, và trí quán thẩm sát, và trí xả hành, những pháp này có khác nhau về nghĩa và khác nhau về văn tự hay không, hay là có cùng một nghĩa, chỉ khác nhau về văn tự? Trí muốn giải thoát, và trí quán thẩm sát, và trí xả hành, những pháp này có cùng một nghĩa, chỉ khác nhau về văn tự.

අනිච්චතො මනසිකරොතො කුතො චිත්තං වුට්ඨාති, කත්ථ චිත්තං පක්ඛන්දති? දුක්ඛතො මනසිකරොතො කුතො චිත්තං වුට්ඨාති, කත්ථ චිත්තං පක්ඛන්දති? අනත්තතො මනසිකරොතො කුතො චිත්තං වුට්ඨාති, කත්ථ චිත්තං පක්ඛන්දති? අනිච්චතො මනසිකරොතො නිමිත්තා චිත්තං වුට්ඨාති, අනිමිත්තෙ චිත්තං පක්ඛන්දති. දුක්ඛතො මනසිකරොතො පවත්තා චිත්තං වුට්ඨාති, අප්පවත්තෙ චිත්තං පක්ඛන්දති. අනත්තතො මනසිකරොතො නිමිත්තා ච පවත්තා ච චිත්තං වුට්ඨාති, අනිමිත්තෙ අප්පවත්තෙ නිරොධෙ නිබ්බානධාතුයා චිත්තං පක්ඛන්දති.

Đối với người tác ý về vô thường, tâm xuất khởi từ đâu, tâm đi vào đâu? Đối với người tác ý về khổ, tâm xuất khởi từ đâu, tâm đi vào đâu? Đối với người tác ý về vô ngã, tâm xuất khởi từ đâu, tâm đi vào đâu? Đối với người tác ý về vô thường, tâm xuất khởi từ tướng, tâm đi vào vô tướng. Đối với người tác ý về khổ, tâm xuất khởi từ sự diễn tiến, tâm đi vào sự không diễn tiến. Đối với người tác ý về vô ngã, tâm xuất khởi từ tướng và từ sự diễn tiến, tâm đi vào vô tướng, sự không diễn tiến, sự đoạn diệt, là giới Niết Bàn.

යා ච බහිද්ධාවුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා යෙ ච ගොත්‍රභූ ධම්මා, ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච, උදාහු එකත්ථා, බ්‍යඤ්ජනමෙව නානන්ති? යා ච බහිද්ධාවුට්ඨානවිවට්ටනෙ [Pg.260] පඤ්ඤා යෙ ච ගොත්‍රභූ ධම්මා, ඉමෙ ධම්මා එකත්ථා, බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං.

Tuệ ở bên ngoài trong sự xoay chiều khỏi sự sanh khởi và các pháp chuyển tộc, những pháp này có khác nhau về nghĩa và khác nhau về văn tự hay không, hay là có cùng một nghĩa, chỉ khác nhau về văn tự? Tuệ ở bên ngoài trong sự xoay chiều khỏi sự sanh khởi và các pháp chuyển tộc, những pháp này có cùng một nghĩa, chỉ khác nhau về văn tự.

අනිච්චතො මනසිකරොන්තො කතමෙන විමොක්ඛෙන විමුච්චති? දුක්ඛතො මනසිකරොන්තො කතමෙන විමොක්ඛෙන විමුච්චති? අනත්තතො මනසිකරොන්තො කතමෙන විමොක්ඛෙන විමුච්චති? අනිච්චතො මනසිකරොන්තො අනිමිත්තවිමොක්ඛෙන විමුච්චති. දුක්ඛතො මනසිකරොන්තො අප්පණිහිතවිමොක්ඛෙන විමුච්චති. අනත්තතො මනසිකරොන්තො සුඤ්ඤතවිමොක්ඛෙන විමුච්චති. යා ච දුභතොවුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා යඤ්ච මග්ගෙ ඤාණං, ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච, උදාහු එකත්ථා, බ්‍යඤ්ජනමෙව නානන්ති? යා ච දුභතොවුට්ඨානවිවට්ටනෙ පඤ්ඤා යඤ්ච මග්ගෙ ඤාණං, ඉමෙ ධම්මා එකත්ථා, බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං.

Người tác ý về vô thường được giải thoát bằng giải thoát nào? Người tác ý về khổ được giải thoát bằng giải thoát nào? Người tác ý về vô ngã được giải thoát bằng giải thoát nào? Người tác ý về vô thường được giải thoát bằng vô tướng giải thoát. Người tác ý về khổ được giải thoát bằng vô nguyện giải thoát. Người tác ý về vô ngã được giải thoát bằng không giải thoát. Tuệ trong sự xoay chiều khỏi sự sanh khởi từ cả hai và trí trong đạo, những pháp này có khác nhau về nghĩa và khác nhau về văn tự hay không, hay là có cùng một nghĩa, chỉ khác nhau về văn tự? Tuệ trong sự xoay chiều khỏi sự sanh khởi từ cả hai và trí trong đạo, những pháp này có cùng một nghĩa, chỉ khác nhau về văn tự.

228. කතිහාකාරෙහි තයො විමොක්ඛා නානාක්ඛණෙ හොන්ති? කතිහාකාරෙහි තයො විමොක්ඛා එකක්ඛණෙ හොන්ති? චතූහාකාරෙහි තයො විමොක්ඛා නානාක්ඛණෙ හොන්ති. සත්තහාකාරෙහි තයො විමොක්ඛා එකක්ඛණෙ හොන්ති.

228. Do bao nhiêu phương diện mà ba loại giải thoát sanh khởi trong các sát-na khác nhau? Do bao nhiêu phương diện mà ba loại giải thoát sanh khởi trong cùng một sát-na? Do bốn phương diện mà ba loại giải thoát sanh khởi trong các sát-na khác nhau. Do bảy phương diện mà ba loại giải thoát sanh khởi trong cùng một sát-na.

කතමෙහි චතූහාකාරෙහි තයො විමොක්ඛා නානාක්ඛණෙ හොන්ති? ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන, අධිට්ඨානට්ඨෙන, අභිනීහාරට්ඨෙන, නිය්‍යානට්ඨෙන. කථං ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන තයො විමොක්ඛා නානාක්ඛණෙ හොන්ති? අනිච්චතො මනසිකරොතො අනිමිත්තො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, දුක්ඛතො මනසිකරොතො අප්පණිහිතො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති, අනත්තතො මනසිකරොතො සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො ආධිපතෙය්‍යො හොති. එවං ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන තයො විමොක්ඛා නානාක්ඛණෙ හොන්ති.

Do bốn phương diện nào mà ba loại giải thoát sanh khởi trong các sát-na khác nhau? Do ý nghĩa làm chủ, do ý nghĩa quyết định, do ý nghĩa hướng đến, do ý nghĩa xuất ly. Do ý nghĩa làm chủ, làm thế nào ba loại giải thoát sanh khởi trong các sát-na khác nhau? Đối với người tác ý về vô thường, vô tướng giải thoát làm chủ. Đối với người tác ý về khổ, vô nguyện giải thoát làm chủ. Đối với người tác ý về vô ngã, không giải thoát làm chủ. Như vậy, do ý nghĩa làm chủ, ba loại giải thoát sanh khởi trong các sát-na khác nhau.

කථං අධිට්ඨානට්ඨෙන තයො විමොක්ඛා නානාක්ඛණෙ හොන්ති? අනිච්චතො මනසිකරොන්තො අනිමිත්තවිමොක්ඛස්ස වසෙන චිත්තං අධිට්ඨාති, දුක්ඛතො මනසිකරොන්තො අප්පණිහිතවිමොක්ඛස්ස වසෙන චිත්තං අධිට්ඨාති, අනත්තතො මනසිකරොන්තො සුඤ්ඤතවිමොක්ඛස්ස වසෙන චිත්තං අධිට්ඨාති. එවං අධිට්ඨානට්ඨෙන තයො විමොක්ඛා නානාක්ඛණෙ හොන්ති.

Do ý nghĩa quyết định, làm thế nào ba loại giải thoát sanh khởi trong các sát-na khác nhau? Người tác ý về vô thường quyết định tâm nhờ vào năng lực của vô tướng giải thoát. Người tác ý về khổ quyết định tâm nhờ vào năng lực của vô nguyện giải thoát. Người tác ý về vô ngã quyết định tâm nhờ vào năng lực của không giải thoát. Như vậy, do ý nghĩa quyết định, ba loại giải thoát sanh khởi trong các sát-na khác nhau.

කථං [Pg.261] අභිනීහාරට්ඨෙන තයො විමොක්ඛා නානාක්ඛණෙ හොන්ති? අනිච්චතො මනසිකරොන්තො අනිමිත්තවිමොක්ඛස්ස වසෙන චිත්තං අභිනීහරති, දුක්ඛතො මනසිකරොන්තො අප්පණිහිතවිමොක්ඛස්ස වසෙන චිත්තං අභිනීහරති, අනත්තතො මනසිකරොන්තො සුඤ්ඤතවිමොක්ඛස්ස වසෙන චිත්තං අභිනීහරති. එවං අභිනීහාරට්ඨෙන තයො විමොක්ඛා නානාක්ඛණෙ හොන්ති.

Do ý nghĩa hướng đến, làm thế nào ba loại giải thoát sanh khởi trong các sát-na khác nhau? Người tác ý về vô thường hướng tâm đến nhờ vào năng lực của vô tướng giải thoát. Người tác ý về khổ hướng tâm đến nhờ vào năng lực của vô nguyện giải thoát. Người tác ý về vô ngã hướng tâm đến nhờ vào năng lực của không giải thoát. Như vậy, do ý nghĩa hướng đến, ba loại giải thoát sanh khởi trong các sát-na khác nhau.

කථං නිය්‍යානට්ඨෙන තයො විමොක්ඛා නානාක්ඛණෙ හොන්ති? අනිච්චතො මනසිකරොන්තො අනිමිත්තවිමොක්ඛස්ස වසෙන නිරොධං නිබ්බානං නිය්‍යාති, දුක්ඛතො මනසිකරොන්තො අප්පණිහිතවිමොක්ඛස්ස වසෙන නිරොධං නිබ්බානං නිය්‍යාති, අනත්තතො මනසිකරොන්තො සුඤ්ඤතවිමොක්ඛස්ස වසෙන නිරොධං නිබ්බානං නිය්‍යාති. එවං නිය්‍යානට්ඨෙන තයො විමොක්ඛා නානාක්ඛණෙ හොන්ති. ඉමෙහි චතූහාකාරෙහි තයො විමොක්ඛා නානාක්ඛණෙ හොන්ති.

Do ý nghĩa xuất ly, làm thế nào ba loại giải thoát sanh khởi trong các sát-na khác nhau? Người tác ý về vô thường xuất ly đến sự đoạn diệt là Niết Bàn nhờ vào năng lực của vô tướng giải thoát. Người tác ý về khổ xuất ly đến sự đoạn diệt là Niết Bàn nhờ vào năng lực của vô nguyện giải thoát. Người tác ý về vô ngã xuất ly đến sự đoạn diệt là Niết Bàn nhờ vào năng lực của không giải thoát. Như vậy, do ý nghĩa xuất ly, ba loại giải thoát sanh khởi trong các sát-na khác nhau. Do bốn phương diện này, ba loại giải thoát sanh khởi trong các sát-na khác nhau.

කතමෙහි සත්තහාකාරෙහි තයො විමොක්ඛා එකක්ඛණෙ හොන්ති? සමොධානට්ඨෙන, අධිගමනට්ඨෙන, පටිලාභට්ඨෙන පටිවෙධට්ඨෙන, සච්ඡිකිරියට්ඨෙන, ඵස්සනට්ඨෙන, අභිසමයට්ඨෙන. කථං සමොධානට්ඨෙන අධිගමනට්ඨෙන පටිලාභට්ඨෙන පටිවෙධට්ඨෙන සච්ඡිකිරියට්ඨෙන ඵස්සනට්ඨෙන අභිසමයට්ඨෙන තයො විමොක්ඛා එකක්ඛණෙ හොන්ති? අනිච්චතො මනසිකරොන්තො නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. යතො මුච්චති, තත්ථ න පණිදහතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. යත්ථ න පණිදහති, තෙන සුඤ්ඤොති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. යෙන සුඤ්ඤො, තෙන නිමිත්තෙන අනිමිත්තොති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. එවං සමොධානට්ඨෙන අධිගමනට්ඨෙන පටිලාභට්ඨෙන පටිවෙධට්ඨෙන සච්ඡිකිරියට්ඨෙන ඵස්සනට්ඨෙන අභිසමයට්ඨෙන තයො විමොක්ඛා එකක්ඛණෙ හොන්ති.

Do bảy phương diện nào mà ba loại giải thoát có mặt trong cùng một sát-na? Do ý nghĩa hội tụ, do ý nghĩa đạt đến, do ý nghĩa thành tựu, do ý nghĩa thông hiểu, do ý nghĩa chứng ngộ, do ý nghĩa tiếp xúc, do ý nghĩa thắng tri. Làm thế nào do ý nghĩa hội tụ, ý nghĩa đạt đến, ý nghĩa thành tựu, ý nghĩa thông hiểu, ý nghĩa chứng ngộ, ý nghĩa tiếp xúc, ý nghĩa thắng tri mà ba loại giải thoát có mặt trong cùng một sát-na? Vị tác ý về vô thường được giải thoát khỏi tướng trạng, nên gọi là vô tướng giải thoát. Do được giải thoát khỏi điều gì, vị ấy không mong cầu ở nơi đó, nên gọi là vô nguyện giải thoát. Do không mong cầu ở nơi nào, vị ấy trống không đối với điều ấy, nên gọi là không giải thoát. Do trống không đối với điều gì, do tướng trạng ấy nên là vô tướng, nên gọi là vô tướng giải thoát. Như vậy, do ý nghĩa hội tụ, ý nghĩa đạt đến, ý nghĩa thành tựu, ý nghĩa thông hiểu, ý nghĩa chứng ngộ, ý nghĩa tiếp xúc, ý nghĩa thắng tri mà ba loại giải thoát có mặt trong cùng một sát-na.

දුක්ඛතො මනසිකරොන්තො පණිධියා මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. යත්ථ න පණිදහති, තෙන සුඤ්ඤොති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. යෙන සුඤ්ඤො, තෙන නිමිත්තෙන අනිමිත්තොති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. යෙන නිමිත්තෙන අනිමිත්තො, තත්ථ න පණිදහතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. එවං සමොධානට්ඨෙන අධිගමනට්ඨෙන පටිලාභට්ඨෙන පටිවෙධට්ඨෙන සච්ඡිකිරියට්ඨෙන ඵස්සනට්ඨෙන අභිසමයට්ඨෙන තයො විමොක්ඛා එකක්ඛණෙ හොන්ති.

Vị tác ý về khổ được giải thoát khỏi sự mong cầu, nên gọi là vô nguyện giải thoát. Do không mong cầu ở nơi nào, vị ấy trống không đối với điều ấy, nên gọi là không giải thoát. Do trống không đối với điều gì, do tướng trạng ấy nên là vô tướng, nên gọi là vô tướng giải thoát. Do tướng trạng nào là vô tướng, vị ấy không mong cầu ở nơi đó, nên gọi là vô nguyện giải thoát. Như vậy, do ý nghĩa hội tụ, ý nghĩa đạt đến, ý nghĩa thành tựu, ý nghĩa thông hiểu, ý nghĩa chứng ngộ, ý nghĩa tiếp xúc, ý nghĩa thắng tri mà ba loại giải thoát có mặt trong cùng một sát-na.

අනත්තතො [Pg.262] මනසිකරොන්තො අභිනිවෙසා මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. යෙන සුඤ්ඤො, තෙන නිමිත්තෙන අනිමිත්තොති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. යෙන නිමිත්තෙන අනිමිත්තො, තත්ථ න පණිදහතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. යත්ථ න පණිදහති, තෙන සුඤ්ඤොති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. එවං සමොධානට්ඨෙන අධිගමනට්ඨෙන පටිලාභට්ඨෙන පටිවෙධට්ඨෙන සච්ඡිකිරියට්ඨෙන ඵස්සනට්ඨෙන අභිසමයට්ඨෙන තයො විමොක්ඛා එකක්ඛණෙ හොන්ති. ඉමෙහි සත්තහාකාරෙහි තයො විමොක්ඛා එකක්ඛණෙ හොන්ති.

Vị tác ý về vô ngã được giải thoát khỏi sự chấp thủ, nên gọi là không giải thoát. Do trống không đối với điều gì, do tướng trạng ấy nên là vô tướng, nên gọi là vô tướng giải thoát. Do tướng trạng nào là vô tướng, vị ấy không mong cầu ở nơi đó, nên gọi là vô nguyện giải thoát. Do không mong cầu ở nơi nào, vị ấy trống không đối với điều ấy, nên gọi là không giải thoát. Như vậy, do ý nghĩa hội tụ, ý nghĩa đạt đến, ý nghĩa thành tựu, ý nghĩa thông hiểu, ý nghĩa chứng ngộ, ý nghĩa tiếp xúc, ý nghĩa thắng tri mà ba loại giải thoát có mặt trong cùng một sát-na. Do bảy phương diện này, ba loại giải thoát có mặt trong cùng một sát-na.

229. අත්ථි විමොක්ඛො, අත්ථි මුඛං, අත්ථි විමොක්ඛමුඛං, අත්ථි විමොක්ඛපච්චනීකං, අත්ථි විමොක්ඛානුලොමං, අත්ථි විමොක්ඛවිවට්ටො, අත්ථි විමොක්ඛභාවනා, අත්ථි විමොක්ඛප්පටිප්පස්සද්ධි.

229. Có sự giải thoát, có lối vào, có lối vào của sự giải thoát, có pháp đối nghịch với sự giải thoát, có pháp thuận theo sự giải thoát, có sự thoát ly nhờ giải thoát, có sự tu tập về giải thoát, có sự an tịnh của sự giải thoát.

කතමො විමොක්ඛො? සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො, අනිමිත්තො විමොක්ඛො, අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. කතමො සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො? අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො අභිනිවෙසා මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. දුක්ඛානුපස්සනාඤාණං සුඛතො අභිනිවෙසා මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. අනත්තානුපස්සනාඤාණං අත්තතො අභිනිවෙසා මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. නිබ්බිදානුපස්සනාඤාණං නන්දියා අභිනිවෙසා මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. විරාගානුපස්සනාඤාණං රාගතො අභිනිවෙසා මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. නිරොධානුපස්සනාඤාණං සමුදයතො අභිනිවෙසා මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාඤාණං ආදානතො අභිනිවෙසා මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. අනිමිත්තානුපස්සනාඤාණං නිමිත්තතො අභිනිවෙසා මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං පණිධියා අභිනිවෙසා මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං සබ්බාභිනිවෙසෙහි මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො.

Sự giải thoát là gì? Là không giải thoát, vô tướng giải thoát, vô nguyện giải thoát. Không giải thoát là gì? Trí tuệ quán vô thường được giải thoát khỏi sự chấp thủ về thường, nên gọi là không giải thoát. Trí tuệ quán khổ được giải thoát khỏi sự chấp thủ về lạc, nên gọi là không giải thoát. Trí tuệ quán vô ngã được giải thoát khỏi sự chấp thủ về ngã, nên gọi là không giải thoát. Trí tuệ quán sự nhàm chán được giải thoát khỏi sự chấp thủ về hỷ lạc, nên gọi là không giải thoát. Trí tuệ quán sự ly tham được giải thoát khỏi sự chấp thủ về tham ái, nên gọi là không giải thoát. Trí tuệ quán sự đoạn diệt được giải thoát khỏi sự chấp thủ về tập khởi, nên gọi là không giải thoát. Trí tuệ quán sự từ bỏ được giải thoát khỏi sự chấp thủ về nắm giữ, nên gọi là không giải thoát. Trí tuệ quán vô tướng được giải thoát khỏi sự chấp thủ về tướng trạng, nên gọi là không giải thoát. Trí tuệ quán vô nguyện được giải thoát khỏi sự chấp thủ về mong cầu, nên gọi là không giải thoát. Trí tuệ quán tánh không được giải thoát khỏi tất cả các sự chấp thủ, nên gọi là không giải thoát.

රූපෙ අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො අභිනිවෙසා මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො…පෙ… රූපෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං සබ්බාභිනිවෙසෙහි මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො අභිනිවෙසා මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො…පෙ… ජරාමරණෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං සබ්බාභිනිවෙසෙහි [Pg.263] මුච්චතීති – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො. අයං සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො.

Đối với sắc, trí tuệ quán vô thường được giải thoát khỏi sự chấp thủ về thường, nên gọi là không giải thoát... cho đến... đối với sắc, trí tuệ quán tánh không được giải thoát khỏi tất cả các sự chấp thủ, nên gọi là không giải thoát. Đối với thọ... cho đến... đối với tưởng... đối với các hành... đối với thức... đối với mắt... cho đến... đối với già-chết, trí tuệ quán vô thường được giải thoát khỏi sự chấp thủ về thường, nên gọi là không giải thoát... cho đến... đối với già-chết, trí tuệ quán tánh không được giải thoát khỏi tất cả các sự chấp thủ, nên gọi là không giải thoát. Đây là không giải thoát.

කතමො අනිමිත්තො විමොක්ඛො? අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. දුක්ඛානුපස්සනාඤාණං සුඛතො නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. අනත්තානුපස්සනාඤාණං අත්තතො නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. නිබ්බිදානුපස්සනාඤාණං නන්දියා නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. විරාගානුපස්සනාඤාණං රාගතො නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. නිරොධානුපස්සනාඤාණං සමුදයතො නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාඤාණං ආදානතො නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. අනිමිත්තානුපස්සනාඤාණං සබ්බනිමිත්තෙහි මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං පණිධියා නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං අභිනිවෙසතො නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො.

Vô tướng giải thoát là gì? Trí tuệ quán vô thường được giải thoát khỏi tướng trạng thường, nên gọi là vô tướng giải thoát. Trí tuệ quán khổ được giải thoát khỏi tướng trạng lạc, nên gọi là vô tướng giải thoát. Trí tuệ quán vô ngã được giải thoát khỏi tướng trạng ngã, nên gọi là vô tướng giải thoát. Trí tuệ quán sự nhàm chán được giải thoát khỏi tướng trạng hỷ lạc, nên gọi là vô tướng giải thoát. Trí tuệ quán sự ly tham được giải thoát khỏi tướng trạng tham ái, nên gọi là vô tướng giải thoát. Trí tuệ quán sự đoạn diệt được giải thoát khỏi tướng trạng tập khởi, nên gọi là vô tướng giải thoát. Trí tuệ quán sự từ bỏ được giải thoát khỏi tướng trạng nắm giữ, nên gọi là vô tướng giải thoát. Trí tuệ quán vô tướng được giải thoát khỏi tất cả các tướng trạng, nên gọi là vô tướng giải thoát. Trí tuệ quán vô nguyện được giải thoát khỏi tướng trạng mong cầu, nên gọi là vô tướng giải thoát. Trí tuệ quán tánh không được giải thoát khỏi tướng trạng chấp thủ, nên gọi là vô tướng giải thoát.

රූපෙ අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො …පෙ… රූපෙ අනිමිත්තානුපස්සනාඤාණං සබ්බනිමිත්තෙහි මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. රූපෙ අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං පණිධියා නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. රූපෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං අභිනිවෙසතො නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනාඤාණං සබ්බනිමිත්තෙහි මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. ජරාමරණෙ අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං පණිධියා නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. ජරාමරණෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං අභිනිවෙසතො නිමිත්තා මුච්චතීති – අනිමිත්තො විමොක්ඛො. අයං අනිමිත්තො විමොක්ඛො.

Ở sắc, trí tuệ tùy quán vô thường được giải thoát khỏi tướng thường, vì vậy là vô tướng giải thoát... Ở sắc, trí tuệ tùy quán vô tướng được giải thoát khỏi tất cả các tướng, vì vậy là vô tướng giải thoát. Ở sắc, trí tuệ tùy quán vô nguyện được giải thoát khỏi tướng nguyện cầu, vì vậy là vô tướng giải thoát. Ở sắc, trí tuệ tùy quán không được giải thoát khỏi tướng chấp thủ, vì vậy là vô tướng giải thoát. Ở thọ... ở tưởng... ở các hành... ở thức... ở mắt... ở già-chết, trí tuệ tùy quán vô thường được giải thoát khỏi tướng thường, vì vậy là vô tướng giải thoát... ở già-chết, trí tuệ tùy quán vô tướng được giải thoát khỏi tất cả các tướng, vì vậy là vô tướng giải thoát. Ở già-chết, trí tuệ tùy quán vô nguyện được giải thoát khỏi tướng nguyện cầu, vì vậy là vô tướng giải thoát. Ở già-chết, trí tuệ tùy quán không được giải thoát khỏi tướng chấp thủ, vì vậy là vô tướng giải thoát. Đây là vô tướng giải thoát.

කතමො අප්පණිහිතො විමොක්ඛො? අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො පණිධියා මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. දුක්ඛානුපස්සනාඤාණං සුඛතො පණිධියා මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. අනත්තානුපස්සනාඤාණං අත්තතො පණිධියා මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. නිබ්බිදානුපස්සනාඤාණං නන්දියා පණිධියා මුච්චතීති [Pg.264] – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. විරාගානුපස්සනාඤාණං රාගතො පණිධියා මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. නිරොධානුපස්සනාඤාණං සමුදයතො පණිධියා මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාඤාණං ආදානතො පණිධියා මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. අනිමිත්තානුපස්සනාඤාණං නිමිත්තතො පණිධියා මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං සබ්බපණිධීහි මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං අභිනිවෙසතො පණිධියා මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො.

Thế nào là vô nguyện giải thoát? Trí tuệ tùy quán vô thường được giải thoát khỏi sự nguyện cầu về (cái) thường, vì vậy là vô nguyện giải thoát. Trí tuệ tùy quán khổ được giải thoát khỏi sự nguyện cầu về lạc, vì vậy là vô nguyện giải thoát. Trí tuệ tùy quán vô ngã được giải thoát khỏi sự nguyện cầu về ngã, vì vậy là vô nguyện giải thoát. Trí tuệ tùy quán nhàm chán được giải thoát khỏi sự nguyện cầu về hoan hỷ, vì vậy là vô nguyện giải thoát. Trí tuệ tùy quán ly tham được giải thoát khỏi sự nguyện cầu về tham, vì vậy là vô nguyện giải thoát. Trí tuệ tùy quán đoạn diệt được giải thoát khỏi sự nguyện cầu về tập khởi, vì vậy là vô nguyện giải thoát. Trí tuệ tùy quán từ bỏ được giải thoát khỏi sự nguyện cầu về chấp thủ, vì vậy là vô nguyện giải thoát. Trí tuệ tùy quán vô tướng được giải thoát khỏi sự nguyện cầu về tướng, vì vậy là vô nguyện giải thoát. Trí tuệ tùy quán vô nguyện được giải thoát khỏi tất cả sự nguyện cầu, vì vậy là vô nguyện giải thoát. Trí tuệ tùy quán không được giải thoát khỏi sự nguyện cầu về chấp thủ, vì vậy là vô nguyện giải thoát.

රූපෙ අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො පණිධියා මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො…පෙ… රූපෙ අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං සබ්බපණිධීහි මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. රූපෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං අභිනිවෙසතො පණිධියා මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චතො පණිධියා මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො…පෙ… ජරාමරණෙ අප්පණිහිතානුපස්සනාඤාණං සබ්බපණිධීහි මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. ජරාමරණෙ සුඤ්ඤතානුපස්සනාඤාණං අභිනිවෙසතො පණිධියා මුච්චතීති – අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. අයං අප්පණිහිතො විමොක්ඛො. අයං විමොක්ඛො.

Ở sắc, trí tuệ tùy quán vô thường được giải thoát khỏi sự nguyện cầu về (cái) thường, vì vậy là vô nguyện giải thoát... Ở sắc, trí tuệ tùy quán vô nguyện được giải thoát khỏi tất cả sự nguyện cầu, vì vậy là vô nguyện giải thoát. Ở sắc, trí tuệ tùy quán không được giải thoát khỏi sự nguyện cầu về chấp thủ, vì vậy là vô nguyện giải thoát. Ở thọ... ở tưởng... ở các hành... ở thức... ở mắt... ở già-chết, trí tuệ tùy quán vô thường được giải thoát khỏi sự nguyện cầu về (cái) thường, vì vậy là vô nguyện giải thoát... ở già-chết, trí tuệ tùy quán vô nguyện được giải thoát khỏi tất cả sự nguyện cầu, vì vậy là vô nguyện giải thoát. Ở già-chết, trí tuệ tùy quán không được giải thoát khỏi sự nguyện cầu về chấp thủ, vì vậy là vô nguyện giải thoát. Đây là vô nguyện giải thoát. Đây là sự giải thoát.

230. කතමං මුඛං? යෙ තත්ථ ජාතා අනවජ්ජා කුසලා බොධිපක්ඛියාධම්මා, ඉදං මුඛං.

230. Thế nào là cửa ngõ? Những pháp trợ Bồ-đề nào đã sanh khởi ở đó, không có tội lỗi, là thiện, đây là cửa ngõ.

කතමං විමොක්ඛමුඛං? යං තෙසං ධම්මානං ආරම්මණං නිරොධො නිබ්බානං, ඉදං විමොක්ඛමුඛං. විමොක්ඛඤ්ච මුඛඤ්ච විමොක්ඛමුඛං, ඉදං විමොක්ඛමුඛං.

Thế nào là cửa ngõ của giải thoát? Đối tượng của những pháp ấy, là sự diệt, là Níp-bàn, đây là cửa ngõ của giải thoát. Vừa là giải thoát, vừa là cửa ngõ, (nên gọi là) cửa ngõ của giải thoát. Đây là cửa ngõ của giải thoát.

කතමං විමොක්ඛපච්චනීකං? තීණි අකුසලමූලානි විමොක්ඛපච්චනීකානි, තීණි දුච්චරිතානි විමොක්ඛපච්චනීකානි, සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා විමොක්ඛපච්චනීකා, ඉදං විමොක්ඛපච්චනීකං.

Thế nào là (pháp) đối nghịch với giải thoát? Ba căn bất thiện là (pháp) đối nghịch với giải thoát, ba ác hạnh là (pháp) đối nghịch với giải thoát, tất cả các pháp bất thiện là (pháp) đối nghịch với giải thoát. Đây là (pháp) đối nghịch với giải thoát.

කතමං විමොක්ඛානුලොමං? තීණි කුසලමූලානි විමොක්ඛානුලොමානි, තීණි සුචරිතානි විමොක්ඛානුලොමානි, සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා විමොක්ඛානුලොමා, ඉදං විමොක්ඛානුලොමං.

Thế nào là (pháp) thuận theo giải thoát? Ba căn thiện là (pháp) thuận theo giải thoát, ba thiện hạnh là (pháp) thuận theo giải thoát, tất cả các pháp thiện là (pháp) thuận theo giải thoát. Đây là (pháp) thuận theo giải thoát.

කතමො [Pg.265] විමොක්ඛවිවට්ටො? සඤ්ඤාවිවට්ටො, චෙතොවිවට්ටො, චිත්තවිවට්ටො, ඤාණවිවට්ටො, විමොක්ඛවිවට්ටො, සච්චවිවට්ටො. සඤ්ජානන්තො විවට්ටතීති – සඤ්ඤාවිවට්ටො. චෙතයන්තො විවට්ටතීති – චෙතොවිවට්ටො. විජානන්තො විවට්ටතීති – චිත්තවිවට්ටො. ඤාණං කරොන්තො විවට්ටතීති – ඤාණවිවට්ටො. වොසජ්ජන්තො විවට්ටතීති – විමොක්ඛවිවට්ටො. තථට්ඨෙන විවට්ටතීති – සච්චවිවට්ටො.

Thế nào là sự xoay khỏi của giải thoát? Sự xoay khỏi của tưởng, sự xoay khỏi của tư, sự xoay khỏi của tâm, sự xoay khỏi của trí, sự xoay khỏi của giải thoát, sự xoay khỏi của sự thật. Do tưởng tri nên xoay khỏi, vì vậy là sự xoay khỏi của tưởng. Do tác ý nên xoay khỏi, vì vậy là sự xoay khỏi của tư. Do thắng tri nên xoay khỏi, vì vậy là sự xoay khỏi của tâm. Do làm cho trí sanh khởi nên xoay khỏi, vì vậy là sự xoay khỏi của trí. Do từ bỏ nên xoay khỏi, vì vậy là sự xoay khỏi của giải thoát. Do (thấy) theo chân nghĩa nên xoay khỏi, vì vậy là sự xoay khỏi của sự thật.

යත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො තත්ථ චෙතොවිවට්ටො, යත්ථ චෙතොවිවට්ටො තත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො, යත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො තත්ථ චිත්තවිවට්ටො, යත්ථ චිත්තවිවට්ටො තත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො. යත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො චිත්තවිවට්ටො තත්ථ ඤාණවිවට්ටො, යත්ථ ඤාණවිවට්ටො තත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො චිත්තවිවට්ටො. යත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො චිත්තවිවට්ටො ඤාණවිවට්ටො තත්ථ විමොක්ඛවිවට්ටො, යත්ථ විමොක්ඛවිවට්ටො තත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො චිත්තවිවට්ටො ඤාණවිවට්ටො. යත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො චිත්තවිවට්ටො ඤාණවිවට්ටො විමොක්ඛවිවට්ටො තත්ථ සච්චවිවට්ටො, යත්ථ සච්චවිවට්ටො තත්ථ සඤ්ඤාවිවට්ටො චෙතොවිවට්ටො චිත්තවිවට්ටො ඤාණවිවට්ටො විමොක්ඛවිවට්ටො. අයං විමොක්ඛවිවට්ටො.

Nơi nào có sự xoay khỏi của tưởng, nơi đó có sự xoay khỏi của tư. Nơi nào có sự xoay khỏi của tư, nơi đó có sự xoay khỏi của tưởng. Nơi nào có sự xoay khỏi của tưởng và sự xoay khỏi của tư, nơi đó có sự xoay khỏi của tâm. Nơi nào có sự xoay khỏi của tâm, nơi đó có sự xoay khỏi của tưởng và sự xoay khỏi của tư. Nơi nào có sự xoay khỏi của tưởng, sự xoay khỏi của tư, và sự xoay khỏi của tâm, nơi đó có sự xoay khỏi của trí. Nơi nào có sự xoay khỏi của trí, nơi đó có sự xoay khỏi của tưởng, sự xoay khỏi của tư, và sự xoay khỏi của tâm. Nơi nào có sự xoay khỏi của tưởng, sự xoay khỏi của tư, sự xoay khỏi của tâm, và sự xoay khỏi của trí, nơi đó có sự xoay khỏi của giải thoát. Nơi nào có sự xoay khỏi của giải thoát, nơi đó có sự xoay khỏi của tưởng, sự xoay khỏi của tư, sự xoay khỏi của tâm, và sự xoay khỏi của trí. Nơi nào có sự xoay khỏi của tưởng, sự xoay khỏi của tư, sự xoay khỏi của tâm, sự xoay khỏi của trí, và sự xoay khỏi của giải thoát, nơi đó có sự xoay khỏi của sự thật. Nơi nào có sự xoay khỏi của sự thật, nơi đó có sự xoay khỏi của tưởng, sự xoay khỏi của tư, sự xoay khỏi của tâm, sự xoay khỏi của trí, và sự xoay khỏi của giải thoát. Đây là sự xoay khỏi của giải thoát.

කතමා විමොක්ඛභාවනා? පඨමස්ස ඣානස්ස ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං, දුතියස්ස ඣානස්ස ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං, තතියස්ස ඣානස්ස ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං, චතුත්ථස්ස ඣානස්ස ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං, ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං, විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා…පෙ… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං, සොතාපත්තිමග්ගස්ස ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං, සකදාගාමිමග්ගස්ස ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං, අනාගාමිමග්ගස්ස ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං, අරහත්තමග්ගස්ස ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං, අයං විමොක්ඛභාවනා.

Thế nào là sự tu tập giải thoát? Sự thực hành, sự tu tập, sự làm cho thuần thục đối với thiền thứ nhất; sự thực hành, sự tu tập, sự làm cho thuần thục đối với thiền thứ hai; sự thực hành, sự tu tập, sự làm cho thuần thục đối với thiền thứ ba; sự thực hành, sự tu tập, sự làm cho thuần thục đối với thiền thứ tư; sự thực hành, sự tu tập, sự làm cho thuần thục đối với Không Vô Biên Xứ định; sự thực hành, sự tu tập, sự làm cho thuần thục đối với Thức Vô Biên Xứ định ...đối với Vô Sở Hữu Xứ định... đối với Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ định; sự thực hành, sự tu tập, sự làm cho thuần thục đối với đạo Tu-đà-hoàn; sự thực hành, sự tu tập, sự làm cho thuần thục đối với đạo Tư-đà-hàm; sự thực hành, sự tu tập, sự làm cho thuần thục đối với đạo A-na-hàm; sự thực hành, sự tu tập, sự làm cho thuần thục đối với đạo A-la-hán. Đây là sự tu tập giải thoát.

කතමා විමොක්ඛප්පටිප්පස්සද්ධි? පඨමස්ස ඣානස්ස පටිලාභො වා විපාකො වා, දුතියස්ස ඣානස්ස පටිලාභො වා විපාකො වා, තතියස්ස ඣානස්ස…පෙ… චතුත්ථස්ස ඣානස්ස… ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා… විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා පටිලාභො වා විපාකො [Pg.266] වා, සොතාපත්තිමග්ගස්ස සොතාපත්තිඵලං, සකදාගාමිමග්ගස්ස සකදාගාමිඵලං, අනාගාමිමග්ගස්ස අනාගාමිඵලං, අරහත්තමග්ගස්ස අරහත්තඵලං, අයං විමොක්ඛප්පටිප්පස්සද්ධීති.

Thế nào là sự an tịnh của giải thoát? Hoặc là sự chứng đắc, hoặc là quả của thiền thứ nhất; hoặc là sự chứng đắc, hoặc là quả của thiền thứ hai; hoặc là sự chứng đắc, hoặc là quả của thiền thứ ba ...đối với thiền thứ tư... đối với Không Vô Biên Xứ định... đối với Thức Vô Biên Xứ định... đối với Vô Sở Hữu Xứ định... đối với Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ định; quả Tu-đà-hoàn của đạo Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm của đạo Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm của đạo A-na-hàm, quả A-la-hán của đạo A-la-hán. Đây là sự an tịnh của giải thoát.

තතියභාණවාරො.

Phẩm thứ ba.

විමොක්ඛකථා නිට්ඨිතා.

Dứt phần luận về giải thoát.

6. ගතිකථා

6. Phần luận về sanh thú

231. ගතිසම්පත්තියා ඤාණසම්පයුත්තෙ කතිනං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති? ඛත්තියමහාසාලානං බ්‍රාහ්මණමහාසාලානං ගහපතිමහාසාලානං කාමාවචරානං දෙවානං ඤාණසම්පයුත්තෙ කතිනං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති? රූපාවචරානං දෙවානං කතිනං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති? අරූපාවචරානං දෙවානං කතිනං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති?

231. Trong sự thành tựu sanh thú, khi tương ưng với trí, sự sanh khởi xảy ra do duyên của bao nhiêu nhân? Đối với các đại phú Sát-đế-lỵ, đại phú Bà-la-môn, đại phú gia chủ, chư thiên cõi Dục, khi tương ưng với trí, sự sanh khởi xảy ra do duyên của bao nhiêu nhân? Đối với chư thiên cõi Sắc, sự sanh khởi xảy ra do duyên của bao nhiêu nhân? Đối với chư thiên cõi Vô Sắc, sự sanh khởi xảy ra do duyên của bao nhiêu nhân?

ගතිසම්පත්තියා ඤාණසම්පයුත්තෙ අට්ඨන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති. ඛත්තියමහාසාලානං බ්‍රාහ්මණමහාසාලානං ගහපතිමහාසාලානං කාමාවචරානං දෙවානං ඤාණසම්පයුත්තෙ අට්ඨන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති. රූපාවචරානං දෙවානං අට්ඨන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති. අරූපාවචරානං දෙවානං අට්ඨන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති.

Trong sự thành tựu sanh thú, khi tương ưng với trí, sự sanh khởi xảy ra do duyên của tám nhân. Đối với các đại phú Sát-đế-lỵ, đại phú Bà-la-môn, đại phú gia chủ, chư thiên cõi Dục, khi tương ưng với trí, sự sanh khởi xảy ra do duyên của tám nhân. Đối với chư thiên cõi Sắc, sự sanh khởi xảy ra do duyên của tám nhân. Đối với chư thiên cõi Vô Sắc, sự sanh khởi xảy ra do duyên của tám nhân.

232. ගතිසම්පත්තියා ඤාණසම්පයුත්තෙ කතමෙසං අට්ඨන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති? කුසලකම්මස්ස ජවනක්ඛණෙ තයො හෙතූ කුසලා; තස්මිං ඛණෙ ජාතචෙතනාය සහජාතපච්චයා හොන්ති. තෙන වුච්චති – කුසලමූලපච්චයාපි සඞ්ඛාරා. නිකන්තික්ඛණෙ ද්වෙ හෙතූ අකුසලා; තස්මිං ඛණෙ ජාතචෙතනාය සහජාතපච්චයා හොන්ති. තෙන වුච්චති – අකුසලමූලපච්චයාපි සඞ්ඛාරා. පටිසන්ධික්ඛණෙ තයො හෙතූ අබ්‍යාකතා; තස්මිං ඛණෙ ජාතචෙතනාය සහජාතපච්චයා හොන්ති. තෙන වුච්චති – ‘‘නාමරූපපච්චයාපි විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණපච්චයාපි නාමරූපං’’.

232. Trong sự thành tựu sanh thú, khi tương ưng với trí, sự sanh khởi xảy ra do duyên của tám nhân nào? Trong khoảnh khắc tốc hành tâm của nghiệp thiện, có ba nhân là thiện; trong khoảnh khắc ấy, chúng là duyên đồng sanh cho tư được sanh khởi. Do đó, được nói rằng: ‘Các hành cũng do duyên là các căn thiện.’ Trong khoảnh khắc tham ái, có hai nhân là bất thiện; trong khoảnh khắc ấy, chúng là duyên đồng sanh cho tư được sanh khởi. Do đó, được nói rằng: ‘Các hành cũng do duyên là các căn bất thiện.’ Trong khoảnh khắc tái sanh, có ba nhân là vô ký; trong khoảnh khắc ấy, chúng là duyên đồng sanh cho tư được sanh khởi. Do đó, được nói rằng: ‘Thức cũng do duyên là danh sắc, danh sắc cũng do duyên là thức.’”

පටිසන්ධික්ඛණෙ පඤ්චක්ඛන්ධා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ චත්තාරො [Pg.267] මහාභූතා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ තයො ජීවිතසඞ්ඛාරා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ නාමඤ්ච රූපඤ්ච සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ ඉමෙ චුද්දස ධම්මා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ චත්තාරො ඛන්ධා අරූපිනො සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ තයො හෙතූ සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ නාමඤ්ච විඤ්ඤාණඤ්ච සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ ඉමෙ චුද්දස ධම්මා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ ඉමෙ අට්ඨවීසති ධම්මා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. ගතිසම්පත්තියා ඤාණසම්පයුත්තෙ ඉමෙසං අට්ඨන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති.

Trong khoảnh khắc tái sanh, năm uẩn là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Trong khoảnh khắc tái sanh, bốn đại hiển là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ. Trong khoảnh khắc tái sanh, ba hành sinh mạng là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Trong khoảnh khắc tái sanh, danh và sắc là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Trong khoảnh khắc tái sanh, mười bốn pháp này là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Trong khoảnh khắc tái sanh, bốn danh uẩn là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong khoảnh khắc tái sanh, năm quyền là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong khoảnh khắc tái sanh, ba nhân là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong khoảnh khắc tái sanh, danh và thức là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong khoảnh khắc tái sanh, mười bốn pháp này là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong khoảnh khắc tái sanh, hai mươi tám pháp này là duyên đồng sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Trong sự thành tựu sanh thú, khi tương ưng với trí, sự sanh khởi xảy ra do duyên của tám nhân này.

ඛත්තියමහාසාලානං බ්‍රාහ්මණමහාසාලානං ගහපතිමහාසාලානං කාමාවචරානං දෙවානං ඤාණසම්පයුත්තෙ කතමෙසං අට්ඨන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති? කුසලකම්මස්ස ජවනක්ඛණෙ තයො හෙතූ කුසලා; තස්මිං ඛණෙ ජාතචෙතනාය සහජාතපච්චයා හොන්ති. තෙන වුච්චති – ‘‘කුසලමූලපච්චයාපි සඞ්ඛාරා’’. නිකන්තික්ඛණෙ ද්වෙ හෙතූ අකුසලා; තස්මිං ඛණෙ ජාතචෙතනාය සහජාතපච්චයා හොන්ති. තෙන වුච්චති – ‘‘අකුසලමූලපච්චයාපි සඞ්ඛාරා’’. පටිසන්ධික්ඛණෙ තයො හෙතූ අබ්‍යාකතා; තස්මිං ඛණෙ ජාතචෙතනාය සහජාතපච්චයා හොන්ති. තෙන වුච්චති – ‘‘නාමරූපපච්චයාපි විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණපච්චයාපි නාමරූපං’’.

Đối với các vị Sát-đế-lỵ đại phú, các vị Bà-la-môn đại phú, các vị gia chủ đại phú, các vị chư thiên cõi Dục, khi (tái sanh) tương ưng với trí, sự sanh khởi có mặt do duyên của tám nhân nào? Trong sát-na tốc hành của nghiệp thiện, ba nhân là thiện; chúng là duyên câu sanh đối với tư sanh trong sát-na ấy. Do đó được nói rằng: “Các hành cũng do duyên nhân thiện”. Trong sát-na ái luyến, hai nhân là bất thiện; chúng là duyên câu sanh đối với tư sanh trong sát-na ấy. Do đó được nói rằng: “Các hành cũng do duyên nhân bất thiện”. Trong sát-na tái sanh, ba nhân là vô ký; chúng là duyên câu sanh đối với tư sanh trong sát-na ấy. Do đó được nói rằng: “Thức cũng do duyên danh sắc, danh sắc cũng do duyên thức”.

පටිසන්ධික්ඛණෙ [Pg.268] පඤ්චක්ඛන්ධා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ චත්තාරො මහාභූතා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ තයො ජීවිතසඞ්ඛාරා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ නාමඤ්ච රූපඤ්ච සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ ඉමෙ චුද්දස ධම්මා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ චත්තාරො ඛන්ධා අරූපිනො සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ තයො හෙතූ සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ නාමඤ්ච විඤ්ඤාණඤ්ච සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ ඉමෙ චුද්දස ධම්මා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ ඉමෙ අට්ඨවීසති ධම්මා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. ඛත්තියමහාසාලානං බ්‍රාහ්මණමහාසාලානං ගහපතිමහාසාලානං කාමාවචරානං දෙවානං ඤාණසම්පයුත්තෙ ඉමෙසං අට්ඨන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති.

Trong sát-na tái sanh, năm uẩn là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Trong sát-na tái sanh, bốn đại hiển là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ. Trong sát-na tái sanh, ba mạng hành là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Trong sát-na tái sanh, danh và sắc là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Trong sát-na tái sanh, mười bốn pháp này là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Trong sát-na tái sanh, bốn uẩn vô sắc là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong sát-na tái sanh, năm quyền là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong sát-na tái sanh, ba nhân là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong sát-na tái sanh, danh và thức là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong sát-na tái sanh, mười bốn pháp này là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong sát-na tái sanh, hai mươi tám pháp này là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Đối với các vị Sát-đế-lỵ đại phú, các vị Bà-la-môn đại phú, các vị gia chủ đại phú, các vị chư thiên cõi Dục, khi (tái sanh) tương ưng với trí, sự sanh khởi có mặt do duyên của tám nhân này.

රූපාවචරානං දෙවානං කතමෙසං අට්ඨන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති? කුසලකම්මස්ස ජවනක්ඛණෙ තයො හෙතූ කුසලා…පෙ… රූපාවචරානං දෙවානං ඉමෙසං අට්ඨන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති.

Đối với các vị chư thiên cõi Sắc, sự sanh khởi có mặt do duyên của tám nhân nào? Trong sát-na tốc hành của nghiệp thiện, ba nhân là thiện… cho đến… đối với các vị chư thiên cõi Sắc, sự sanh khởi có mặt do duyên của tám nhân này.

අරූපාවචරානං දෙවානං කතමෙසං අට්ඨන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති? කුසලකම්මස්ස ජවනක්ඛණෙ තයො හෙතූ කුසලා; තස්මිං ඛණෙ ජාතචෙතනාය සහජාතපච්චයා හොන්ති. තෙන වුච්චති – ‘‘කුසලමූලපච්චයාපි සඞ්ඛාරා’’. නිකන්තික්ඛණෙ ද්වෙ හෙතූ අකුසලා; තස්මිං ඛණෙ ජාතචෙතනාය [Pg.269] සහජාතපච්චයා හොන්ති. තෙන වුච්චති – ‘‘අකුසලමූලපච්චයාපි සඞ්ඛාරා’’. පටිසන්ධික්ඛණෙ තයො හෙතූ අබ්‍යාකතා; තස්මිං ඛණෙ ජාතචෙතනාය සහජාතපච්චයා හොන්ති. තෙන වුච්චති – ‘‘නාමපච්චයාපි විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණපච්චයාපි නාමං’’.

Đối với các vị chư thiên cõi Vô sắc, sự sanh khởi có mặt do duyên của tám nhân nào? Trong sát-na tốc hành của nghiệp thiện, ba nhân là thiện; chúng là duyên câu sanh đối với tư sanh trong sát-na ấy. Do đó được nói rằng: “Các hành cũng do duyên nhân thiện”. Trong sát-na ái luyến, hai nhân là bất thiện; chúng là duyên câu sanh đối với tư sanh trong sát-na ấy. Do đó được nói rằng: “Các hành cũng do duyên nhân bất thiện”. Trong sát-na tái sanh, ba nhân là vô ký; chúng là duyên câu sanh đối với tư sanh trong sát-na ấy. Do đó được nói rằng: “Thức cũng do duyên danh, danh cũng do duyên thức”.

පටිසන්ධික්ඛණෙ චත්තාරො ඛන්ධා අරූපිනො සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ තයො හෙතූ සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ නාමඤ්ච විඤ්ඤාණඤ්ච සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ ඉමෙ චුද්දස ධම්මා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. අරූපාවචරානං දෙවානං ඉමෙසං අට්ඨන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති.

Trong sát-na tái sanh, bốn uẩn vô sắc là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong sát-na tái sanh, năm quyền là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong sát-na tái sanh, ba nhân là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong sát-na tái sanh, danh và thức là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Trong sát-na tái sanh, mười bốn pháp này là duyên câu sanh, là duyên tương hỗ, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Đối với các vị chư thiên cõi Vô sắc, sự sanh khởi có mặt do duyên của tám nhân này.

233. ගතිසම්පත්තියා ඤාණවිප්පයුත්තෙ කතිනං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති? ඛත්තියමහාසාලානං බ්‍රාහ්මණමහාසාලානං ගහපතිමහාසාලානං කාමාවචරානං දෙවානං ඤාණවිප්පයුත්තෙ කතිනං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති?

233. Trong sự thành tựu cõi lành, khi (tái sanh) bất tương ưng với trí, sự sanh khởi có mặt do duyên của bao nhiêu nhân? Đối với các vị Sát-đế-lỵ đại phú, các vị Bà-la-môn đại phú, các vị gia chủ đại phú, các vị chư thiên cõi Dục, khi (tái sanh) bất tương ưng với trí, sự sanh khởi có mặt do duyên của bao nhiêu nhân?

ගතිසම්පත්තියා ඤාණවිප්පයුත්තෙ ඡන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති. ඛත්තියමහාසාලානං බ්‍රාහ්මණමහාසාලානං ගහපතිමහාසාලානං කාමාවචරානං දෙවානං ඤාණවිප්පයුත්තෙ ඡන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති.

Trong sự thành tựu cõi lành, khi (tái sanh) bất tương ưng với trí, sự sanh khởi có mặt do duyên của sáu nhân. Đối với các vị Sát-đế-lỵ đại phú, các vị Bà-la-môn đại phú, các vị gia chủ đại phú, các vị chư thiên cõi Dục, khi (tái sanh) bất tương ưng với trí, sự sanh khởi có mặt do duyên của sáu nhân.

ගතිසම්පත්තියා ඤාණවිප්පයුත්තෙ කතමෙසං ඡන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති? කුසලකම්මස්ස ජවනක්ඛණෙ ද්වෙ හෙතූ කුසලා; තස්මිං ඛණෙ ජාතචෙතනාය සහජාතපච්චයා හොන්ති. තෙන වුච්චති – කුසලමූලපච්චයාපි සඞ්ඛාරා. නිකන්තික්ඛණෙ ද්වෙ හෙතූ අකුසලා; තස්මිං ඛණෙ ජාතචෙතනාය සහජාතපච්චයා හොන්ති. තෙන වුච්චති – අකුසලමූලපච්චයාපි සඞ්ඛාරා. පටිසන්ධික්ඛණෙ ද්වෙ හෙතූ අබ්‍යාකතා; තස්මිං ඛණෙ ජාතචෙතනාය [Pg.270] සහජාතපච්චයා හොන්ති. තෙන වුච්චති – ‘‘නාමරූපපච්චයාපි විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණපච්චයාපි නාමරූපං’’.

Trong sự thành tựu cõi lành, vào lúc (tái sanh) tương ưng vô trí, do duyên của sáu nhân nào mà sự sanh khởi có mặt? Vào sát-na tốc hành tâm của nghiệp thiện, có hai nhân là thiện; vào sát-na ấy, chúng là duyên câu sanh đối với tư tâm đã sanh. Do đó, được nói rằng: ‘Các hành cũng do duyên là các căn thiện.’ Vào sát-na ái luyến, có hai nhân là bất thiện; vào sát-na ấy, chúng là duyên câu sanh đối với tư tâm đã sanh. Do đó, được nói rằng: ‘Các hành cũng do duyên là các căn bất thiện.’ Vào sát-na tái sanh, có hai nhân là vô ký; vào sát-na ấy, chúng là duyên câu sanh đối với tư tâm đã sanh. Do đó, được nói rằng: ‘Thức cũng do duyên là danh-sắc, và danh-sắc cũng do duyên là thức.’

පටිසන්ධික්ඛණෙ පඤ්චක්ඛන්ධා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ චත්තාරො මහාභූතා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ තයො ජීවිතසඞ්ඛාරා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ නාමඤ්ච රූපඤ්ච සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ ඉමෙ චුද්දස ධම්මා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ චත්තාරො ඛන්ධා අරූපිනො සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ චත්තාරි ඉන්ද්‍රියානි සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ ද්වෙ හෙතූ සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ නාමඤ්ච විඤ්ඤාණඤ්ච සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ ඉමෙ ද්වාදස ධම්මා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, සම්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. පටිසන්ධික්ඛණෙ ඉමෙ ඡබ්බීසති ධම්මා සහජාතපච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා හොන්ති, නිස්සයපච්චයා හොන්ති, විප්පයුත්තපච්චයා හොන්ති. ගතිසම්පත්තියා ඤාණවිප්පයුත්තෙ ඉමෙසං ඡන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති.

Vào sát-na tái sanh, năm uẩn là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Vào sát-na tái sanh, bốn đại hiển là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ. Vào sát-na tái sanh, ba hành sinh mạng là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Vào sát-na tái sanh, danh và sắc là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Vào sát-na tái sanh, mười bốn pháp này là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Vào sát-na tái sanh, bốn uẩn vô sắc là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Vào sát-na tái sanh, bốn quyền là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Vào sát-na tái sanh, hai nhân là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Vào sát-na tái sanh, danh và thức là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Vào sát-na tái sanh, mười hai pháp này là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên tương ưng. Vào sát-na tái sanh, hai mươi sáu pháp này là duyên câu sanh, là duyên hỗ tương, là duyên y chỉ, là duyên bất tương ưng. Trong sự thành tựu cõi lành, vào lúc (tái sanh) tương ưng vô trí, sự sanh khởi có mặt do duyên của sáu nhân này.

ඛත්තියමහාසාලානං බ්‍රාහ්මණමහාසාලානං ගහපතිමහාසාලානං කාමාවචරානං දෙවානං ඤාණවිප්පයුත්තෙ කතමෙසං ඡන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොති? කුසලකම්මස්ස ජවනක්ඛණෙ ද්වෙ හෙතූ කුසලා; තස්මිං ඛණෙ ජාතචෙතනාය සහජාතපච්චයා හොන්ති. තෙන වුච්චති – ‘‘කුසලමූලපච්චයාපි සඞ්ඛාරා…පෙ… ඛත්තියමහාසාලානං බ්‍රාහ්මණමහාසාලානං ගහපතිමහාසාලානං [Pg.271] කාමාවචරානං දෙවානං ඤාණවිප්පයුත්තෙ ඉමෙසං ඡන්නං හෙතූනං පච්චයා උපපත්ති හොතී’’ති.

Đối với các đại gia tộc Sát-đế-lỵ, các đại gia tộc Bà-la-môn, các đại gia tộc gia chủ, các vị trời cõi Dục giới, vào lúc (tái sanh) tương ưng vô trí, do duyên của sáu nhân nào mà sự sanh khởi có mặt? Vào sát-na tốc hành tâm của nghiệp thiện, có hai nhân là thiện; vào sát-na ấy, chúng là duyên câu sanh đối với tư tâm đã sanh. Do đó, được nói rằng: ‘Các hành cũng do duyên là các căn thiện…v.v… đối với các đại gia tộc Sát-đế-lỵ, các đại gia tộc Bà-la-môn, các đại gia tộc gia chủ, các vị trời cõi Dục giới, vào lúc (tái sanh) tương ưng vô trí, sự sanh khởi có mặt do duyên của sáu nhân này.’

ගතිකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về cõi sanh đã kết thúc.

7. කම්මකථා

7. Phần luận về Nghiệp

234. අහොසි කම්මං, අහොසි කම්මවිපාකො. අහොසි කම්මං, නාහොසි කම්මවිපාකො. අහොසි කම්මං, අත්ථි කම්මවිපාකො. අහොසි කම්මං, නත්ථි කම්මවිපාකො. අහොසි කම්මං, භවිස්සති කම්මවිපාකො. අහොසි කම්මං, න භවිස්සති කම්මවිපාකො. [අතීතකම්මං]

234. Nghiệp đã có, quả của nghiệp đã có. Nghiệp đã có, quả của nghiệp đã không có. Nghiệp đã có, quả của nghiệp đang có. Nghiệp đã có, quả của nghiệp không có. Nghiệp đã có, quả của nghiệp sẽ có. Nghiệp đã có, quả của nghiệp sẽ không có. [Nghiệp quá khứ]

අත්ථි කම්මං, අත්ථි කම්මවිපාකො. අත්ථි කම්මං, නත්ථි කම්මවිපාකො. අත්ථි කම්මං, භවිස්සති කම්මවිපාකො. අත්ථි කම්මං, න භවිස්සති කම්මවිපාකො. [පච්චුප්පන්නකම්මං]

Nghiệp đang có, quả của nghiệp đang có. Nghiệp đang có, quả của nghiệp không có. Nghiệp đang có, quả của nghiệp sẽ có. Nghiệp đang có, quả của nghiệp sẽ không có. [Nghiệp hiện tại]

භවිස්සති කම්මං, භවිස්සති කම්මවිපාකො. භවිස්සති කම්මං, න භවිස්සති කම්මවිපාකො. [අනාගතකම්මං]

Nghiệp sẽ có, quả của nghiệp sẽ có. Nghiệp sẽ có, quả của nghiệp sẽ không có. [Nghiệp vị lai]

235. අහොසි කුසලං කම්මං, අහොසි කුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි කුසලං කම්මං, නාහොසි කුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි කුසලං කම්මං, අත්ථි කුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි කුසලං කම්මං, නත්ථි කුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි කුසලං කම්මං, භවිස්සති කුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි කුසලං කම්මං, න භවිස්සති කුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො.

235. Nghiệp thiện đã có, quả của nghiệp thiện đã có. Nghiệp thiện đã có, quả của nghiệp thiện đã không có. Nghiệp thiện đã có, quả của nghiệp thiện đang có. Nghiệp thiện đã có, quả của nghiệp thiện không có. Nghiệp thiện đã có, quả của nghiệp thiện sẽ có. Nghiệp thiện đã có, quả của nghiệp thiện sẽ không có.

අත්ථි කුසලං කම්මං, අත්ථි කුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අත්ථි කුසලං කම්මං, නත්ථි කුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අත්ථි කුසලං කම්මං, භවිස්සති කුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අත්ථි කුසලං කම්මං, න භවිස්සති කුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො.

Nghiệp thiện đang có, quả của nghiệp thiện đang có. Nghiệp thiện đang có, quả của nghiệp thiện không có. Nghiệp thiện đang có, quả của nghiệp thiện sẽ có. Nghiệp thiện đang có, quả của nghiệp thiện sẽ không có.

භවිස්සති කුසලං කම්මං, භවිස්සති කුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. භවිස්සති කුසලං කම්මං, න භවිස්සති කුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො.

Nghiệp thiện sẽ có, quả của nghiệp thiện sẽ có. Nghiệp thiện sẽ có, quả của nghiệp thiện sẽ không có.

අහොසි අකුසලං කම්මං, අහොසි අකුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි අකුසලං කම්මං, නාහොසි අකුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි [Pg.272] අකුසලං කම්මං, අත්ථි අකුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි අකුසලං කම්මං, නත්ථි අකුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි අකුසලං කම්මං, භවිස්සති අකුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි අකුසලං කම්මං, න භවිස්සති අකුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො.

Nghiệp bất thiện đã có, quả của nghiệp bất thiện đã có. Nghiệp bất thiện đã có, quả của nghiệp bất thiện đã không có. Nghiệp bất thiện đã có, quả của nghiệp bất thiện đang có. Nghiệp bất thiện đã có, quả của nghiệp bất thiện không có. Nghiệp bất thiện đã có, quả của nghiệp bất thiện sẽ có. Nghiệp bất thiện đã có, quả của nghiệp bất thiện sẽ không có.

අත්ථි අකුසලං කම්මං, අත්ථි අකුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අත්ථි අකුසලං කම්මං, නත්ථි අකුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අත්ථි අකුසලං කම්මං, භවිස්සති අකුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. අත්ථි අකුසලං කම්මං, න භවිස්සති අකුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො.

Có nghiệp bất thiện, có quả của nghiệp bất thiện. Có nghiệp bất thiện, không có quả của nghiệp bất thiện. Có nghiệp bất thiện, sẽ có quả của nghiệp bất thiện. Có nghiệp bất thiện, sẽ không có quả của nghiệp bất thiện.

භවිස්සති අකුසලං කම්මං, භවිස්සති අකුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො. භවිස්සති අකුසලං කම්මං, න භවිස්සති අකුසලස්ස කම්මස්ස විපාකො.

Sẽ có nghiệp bất thiện, sẽ có quả của nghiệp bất thiện. Sẽ có nghiệp bất thiện, sẽ không có quả của nghiệp bất thiện.

අහොසි සාවජ්ජං කම්මං…පෙ… අහොසි අනවජ්ජං කම්මං…පෙ… අහොසි කණ්හං කම්මං…පෙ… අහොසි සුක්කං කම්මං…පෙ… අහොසි සුඛුද්‍රයං කම්මං…පෙ… අහොසි දුක්ඛුද්‍රයං කම්මං…පෙ… අහොසි සුඛවිපාකං කම්මං…පෙ… අහොසි දුක්ඛවිපාකං කම්මං, අහොසි දුක්ඛවිපාකස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි දුක්ඛවිපාකං කම්මං, නාහොසි දුක්ඛවිපාකස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි දුක්ඛවිපාකං කම්මං, අත්ථි දුක්ඛවිපාකස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි දුක්ඛවිපාකං කම්මං, නත්ථි දුක්ඛවිපාකස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි දුක්ඛවිපාකං කම්මං, භවිස්සති දුක්ඛවිපාකස්ස කම්මස්ස විපාකො. අහොසි දුක්ඛවිපාකං කම්මං, න භවිස්සති දුක්ඛවිපාකස්ස කම්මස්ස විපාකො.

Đã có nghiệp có tội lỗi ...đến... đã có nghiệp không có tội lỗi ...đến... đã có nghiệp đen ...đến... đã có nghiệp trắng ...đến... đã có nghiệp sanh ra an lạc ...đến... đã có nghiệp sanh ra đau khổ ...đến... đã có nghiệp có quả an lạc ...đến... đã có nghiệp có quả khổ, đã có quả của nghiệp có quả khổ. Đã có nghiệp có quả khổ, đã không có quả của nghiệp có quả khổ. Đã có nghiệp có quả khổ, có quả của nghiệp có quả khổ. Đã có nghiệp có quả khổ, không có quả của nghiệp có quả khổ. Đã có nghiệp có quả khổ, sẽ có quả của nghiệp có quả khổ. Đã có nghiệp có quả khổ, sẽ không có quả của nghiệp có quả khổ.

අත්ථි දුක්ඛවිපාකං කම්මං, අත්ථි දුක්ඛවිපාකස්ස කම්මස්ස විපාකො. අත්ථි දුක්ඛවිපාකං කම්මං, නත්ථි දුක්ඛවිපාකස්ස කම්මස්ස විපාකො. අත්ථි දුක්ඛවිපාකං කම්මං, භවිස්සති දුක්ඛවිපාකස්ස කම්මස්ස විපාකො. අත්ථි දුක්ඛවිපාකං කම්මං, න භවිස්සති දුක්ඛවිපාකස්ස කම්මස්ස විපාකො.

Có nghiệp có quả khổ, có quả của nghiệp có quả khổ. Có nghiệp có quả khổ, không có quả của nghiệp có quả khổ. Có nghiệp có quả khổ, sẽ có quả của nghiệp có quả khổ. Có nghiệp có quả khổ, sẽ không có quả của nghiệp có quả khổ.

භවිස්සති දුක්ඛවිපාකං කම්මං, භවිස්සති දුක්ඛවිපාකස්ස කම්මස්ස විපාකො. භවිස්සති දුක්ඛවිපාකං කම්මං, න භවිස්සති දුක්ඛවිපාකස්ස කම්මස්ස විපාකොති.

Sẽ có nghiệp có quả khổ, sẽ có quả của nghiệp có quả khổ. Sẽ có nghiệp có quả khổ, sẽ không có quả của nghiệp có quả khổ.

කම්මකථා නිට්ඨිතා.

Dứt chương bàn về nghiệp.

8. විපල්ලාසකථා

8. Chương bàn về sự điên đảo

236. පුරිමනිදානං[Pg.273]. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤාවිපල්ලාසා චිත්තවිපල්ලාසා දිට්ඨිවිපල්ලාසා. කතමෙ චත්තාරො? අනිච්චෙ, භික්ඛවෙ, නිච්චන්ති සඤ්ඤාවිපල්ලාසො චිත්තවිපල්ලාසො දිට්ඨිවිපල්ලාසො. දුක්ඛෙ, භික්ඛවෙ, සුඛන්ති සඤ්ඤාවිපල්ලාසො චිත්තවිපල්ලාසො දිට්ඨිවිපල්ලාසො. අනත්තනි, භික්ඛවෙ, අත්තාති සඤ්ඤාවිපල්ලාසො චිත්තවිපල්ලාසො දිට්ඨිවිපල්ලාසො. අසුභෙ, භික්ඛවෙ, සුභන්ති සඤ්ඤාවිපල්ලාසො චිත්තවිපල්ලාසො දිට්ඨිවිපල්ලාසො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො සඤ්ඤාවිපල්ලාසා චිත්තවිපල්ලාසා දිට්ඨිවිපල්ලාසා.

236. Phần giới thiệu như trước. Này các Tỳ khưu, có bốn tưởng điên đảo, tâm điên đảo, và kiến điên đảo này. Bốn là những gì? Này các Tỳ khưu, ở trong cái vô thường (cho là) thường, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Này các Tỳ khưu, ở trong cái khổ (cho là) vui, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Này các Tỳ khưu, ở trong cái vô ngã (cho là) ngã, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Này các Tỳ khưu, ở trong cái bất tịnh (cho là) tịnh, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Này các Tỳ khưu, đây chính là bốn tưởng điên đảo, tâm điên đảo, và kiến điên đảo.

‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, නසඤ්ඤාවිපල්ලාසා නචිත්තවිපල්ලාසා නදිට්ඨිවිපල්ලාසා. කතමෙ චත්තාරො? අනිච්චෙ, භික්ඛවෙ, අනිච්චන්ති නසඤ්ඤාවිපල්ලාසො නචිත්තවිපල්ලාසො නදිට්ඨිවිපල්ලාසො. දුක්ඛෙ, භික්ඛවෙ, දුක්ඛන්ති නසඤ්ඤාවිපල්ලාසො නචිත්තවිපල්ලාසො නදිට්ඨිවිපල්ලාසො. අනත්තනි, භික්ඛවෙ, අනත්තාති නසඤ්ඤාවිපල්ලාසො නචිත්තවිපල්ලාසො නදිට්ඨිවිපල්ලාසො. අසුභෙ, භික්ඛවෙ, අසුභන්ති නසඤ්ඤාවිපල්ලාසො නචිත්තවිපල්ලාසො නදිට්ඨිවිපල්ලාසො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො නසඤ්ඤාවිපල්ලාසා නචිත්තවිපල්ලාසා නදිට්ඨිවිපල්ලාසා’’ති.

Này các Tỳ khưu, có bốn sự không phải tưởng điên đảo, không phải tâm điên đảo, không phải kiến điên đảo này. Bốn là những gì? Này các Tỳ khưu, ở trong cái vô thường (cho là) vô thường, đó là không phải tưởng điên đảo, không phải tâm điên đảo, không phải kiến điên đảo. Này các Tỳ khưu, ở trong cái khổ (cho là) khổ, đó là không phải tưởng điên đảo, không phải tâm điên đảo, không phải kiến điên đảo. Này các Tỳ khưu, ở trong cái vô ngã (cho là) vô ngã, đó là không phải tưởng điên đảo, không phải tâm điên đảo, không phải kiến điên đảo. Này các Tỳ khưu, ở trong cái bất tịnh (cho là) bất tịnh, đó là không phải tưởng điên đảo, không phải tâm điên đảo, không phải kiến điên đảo. Này các Tỳ khưu, đây chính là bốn sự không phải tưởng điên đảo, không phải tâm điên đảo, và không phải kiến điên đảo.

‘‘අනිච්චෙ නිච්චසඤ්ඤිනො, දුක්ඛෙ ච සුඛසඤ්ඤිනො;

අනත්තනි ච අත්තාති, අසුභෙ සුභසඤ්ඤිනො;

මිච්ඡාදිට්ඨිහතා සත්තා, ඛිත්තචිත්තා විසඤ්ඤිනො.

Những chúng sanh có tưởng là thường trong cái vô thường, và có tưởng là vui trong cái khổ; có tưởng là ngã trong cái vô ngã, có tưởng là tịnh trong cái bất tịnh; những chúng sanh bị tà kiến làm hại, có tâm bị tán loạn, có tưởng bị điên đảo.

‘‘තෙ යොගයුත්තා මාරස්ස, අයොගක්ඛෙමිනො ජනා;

සත්තා ගච්ඡන්ති සංසාරං, ජාතිමරණගාමිනො.

Những chúng sanh ấy bị ách của Ma vương trói buộc, là những người không đạt đến sự an ổn khỏi các ách; là những chúng sanh đi đến sanh và tử, đi vào vòng luân hồi.

‘‘යදා ච බුද්ධා ලොකස්මිං, උප්පජ්ජන්ති පභඞ්කරා;

තෙ ඉමං ධම්මං පකාසෙන්ති, දුක්ඛූපසමගාමිනං.

Và khi nào các vị Phật, những bậc tạo ra ánh sáng, xuất hiện ở thế gian; các Ngài tuyên thuyết giáo pháp này, là pháp đưa đến sự tịch tịnh của khổ đau.

‘‘තෙසං සුත්වාන සප්පඤ්ඤා, සචිත්තං පච්චලද්ධු තෙ;

අනිච්චං අනිච්චතො දක්ඛුං, දුක්ඛමද්දක්ඛු දුක්ඛතො.

Những bậc có trí tuệ ấy, sau khi nghe (giáo pháp) của các Ngài, đã lấy lại được tâm của mình; đã thấy cái vô thường là vô thường, đã thấy cái khổ là khổ.

‘‘අනත්තනි [Pg.274] අනත්තාති, අසුභං අසුභතද්දසුං;

සම්මාදිට්ඨිසමාදානා, සබ්බං දුක්ඛං උපච්චගු’’න්ති.

Đã thấy trong cái vô ngã là vô ngã, đã thấy cái bất tịnh là bất tịnh; do sự chấp nhận chánh kiến, đã vượt qua tất cả khổ đau.

ඉමෙ චත්තාරො විපල්ලාසා දිට්ඨිසම්පන්නස්ස පුග්ගලස්ස පහීනා, අප්පහීනාති. කෙචි පහීනා, කෙචි අප්පහීනා? අනිච්චෙ නිච්චන්ති සඤ්ඤාවිපල්ලාසො චිත්තවිපල්ලාසො දිට්ඨිවිපල්ලාසො පහීනො. දුක්ඛෙ සුඛන්ති සඤ්ඤා උප්පජ්ජති, චිත්තං උප්පජ්ජති, දිට්ඨිවිපල්ලාසො පහීනො. අනත්තනි අත්තාති සඤ්ඤාවිපල්ලාසො චිත්තවිපල්ලාසො දිට්ඨිවිපල්ලාසො පහීනො. අසුභෙ සුභන්ති සඤ්ඤා උප්පජ්ජති, චිත්තං උප්පජ්ජති, දිට්ඨිවිපල්ලාසො පහීනො. ද්වීසු වත්ථූසු ඡ විපල්ලාසා පහීනා. ද්වීසු වත්ථූසු ද්වෙ විපල්ලාසා පහීනා, චත්තාරො විපල්ලාසා අප්පහීනා. චතූසු වත්ථූසු අට්ඨ විපල්ලාසා පහීනා, චත්තාරො විපල්ලාසා අප්පහීනාති.

Bốn sự điên đảo này đối với người đã thành tựu chánh kiến đã được đoạn trừ hay chưa được đoạn trừ? Một số đã được đoạn trừ, một số chưa được đoạn trừ. Tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo (cho là) thường trong cái vô thường đã được đoạn trừ. Tưởng (cho là) vui trong cái khổ sanh khởi, tâm (cho là vui) sanh khởi, kiến điên đảo đã được đoạn trừ. Tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo (cho là) ngã trong cái vô ngã đã được đoạn trừ. Tưởng (cho là) tịnh trong cái bất tịnh sanh khởi, tâm (cho là tịnh) sanh khởi, kiến điên đảo đã được đoạn trừ. Trong hai đối tượng, sáu điên đảo đã được đoạn trừ. Trong hai đối tượng, hai điên đảo đã được đoạn trừ, bốn điên đảo chưa được đoạn trừ. Trong bốn đối tượng, tám điên đảo đã được đoạn trừ, bốn điên đảo chưa được đoạn trừ.

විපල්ලාසකථා නිට්ඨිතා.

Dứt chương bàn về sự điên đảo.

9. මග්ගකථා

9. Chương bàn về đạo

237. මග්ගොති කෙනට්ඨෙන මග්ගො? සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨියා පහානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සහජාතානං ධම්මානං උපත්ථම්භනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, කිලෙසානං පරියාදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, පටිවෙධාදිවිසොධනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස අධිට්ඨානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස වොදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, විසෙසාධිගමාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, උත්තරි පටිවෙධාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සච්චාභිසමයාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, නිරොධෙ පතිට්ඨාපනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච.

237. Đạo, theo nghĩa nào là đạo? Trong khoảnh khắc của đạo Dự Lưu, theo nghĩa là thấy, chánh kiến vừa là đạo vừa là nhân để đoạn trừ tà kiến, vừa là đạo vừa là nhân để nâng đỡ các pháp đồng sanh, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho cạn kiệt các phiền não, vừa là đạo vừa là nhân để thanh lọc sự thấu triệt ban đầu, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được an trú, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được trong sạch, vừa là đạo vừa là nhân để chứng đắc pháp đặc biệt, vừa là đạo vừa là nhân để thấu triệt pháp cao hơn, vừa là đạo vừa là nhân để liễu ngộ các sự thật, vừa là đạo vừa là nhân để an lập trong sự diệt.

අභිනිරොපනට්ඨෙන සම්මාසඞ්කප්පො මිච්ඡාසඞ්කප්පස්ස පහානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සහජාතානං ධම්මානං උපත්ථම්භනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, කිලෙසානං පරියාදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, පටිවෙධාදිවිසොධනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස අධිට්ඨානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස වොදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, විසෙසාධිගමාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, උත්තරි [Pg.275] පටිවෙධාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සච්චාභිසමයාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, නිරොධෙ පතිට්ඨාපනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච.

Theo nghĩa là hướng đến, chánh tư duy vừa là đạo vừa là nhân để đoạn trừ tà tư duy, vừa là đạo vừa là nhân để nâng đỡ các pháp đồng sanh, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho cạn kiệt các phiền não, vừa là đạo vừa là nhân để thanh lọc sự thấu triệt ban đầu, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được an trú, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được trong sạch, vừa là đạo vừa là nhân để chứng đắc pháp đặc biệt, vừa là đạo vừa là nhân để thấu triệt pháp cao hơn, vừa là đạo vừa là nhân để liễu ngộ các sự thật, vừa là đạo vừa là nhân để an lập trong sự diệt.

පරිග්ගහට්ඨෙන සම්මාවාචා මිච්ඡාවාචාය පහානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සහජාතානං ධම්මානං උපත්ථම්භනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, කිලෙසානං පරියාදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, පටිවෙධාදිවිසොධනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස අධිට්ඨානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස වොදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, විසෙසාධිගමාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, උත්තරි පටිවෙධාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සච්චාභිසමයාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, නිරොධෙ පතිට්ඨාපනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච.

Theo nghĩa là thâu nhiếp, chánh ngữ vừa là đạo vừa là nhân để đoạn trừ tà ngữ, vừa là đạo vừa là nhân để nâng đỡ các pháp đồng sanh, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho cạn kiệt các phiền não, vừa là đạo vừa là nhân để thanh lọc sự thấu triệt ban đầu, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được an trú, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được trong sạch, vừa là đạo vừa là nhân để chứng đắc pháp đặc biệt, vừa là đạo vừa là nhân để thấu triệt pháp cao hơn, vừa là đạo vừa là nhân để liễu ngộ các sự thật, vừa là đạo vừa là nhân để an lập trong sự diệt.

සමුට්ඨානට්ඨෙන සම්මාකම්මන්තො මිච්ඡාකම්මන්තස්ස පහානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සහජාතානං ධම්මානං උපත්ථම්භනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, කිලෙසානං පරියාදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච පටිවෙධාදිවිසොධනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස අධිට්ඨානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස වොදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, විසෙසාධිගමාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, උත්තරි පටිවෙධාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සච්චාභිසමයාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, නිරොධෙ පතිට්ඨාපනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච.

Theo nghĩa là làm cho sanh khởi, chánh nghiệp vừa là đạo vừa là nhân để đoạn trừ tà nghiệp, vừa là đạo vừa là nhân để nâng đỡ các pháp đồng sanh, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho cạn kiệt các phiền não, vừa là đạo vừa là nhân để thanh lọc sự thấu triệt ban đầu, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được an trú, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được trong sạch, vừa là đạo vừa là nhân để chứng đắc pháp đặc biệt, vừa là đạo vừa là nhân để thấu triệt pháp cao hơn, vừa là đạo vừa là nhân để liễu ngộ các sự thật, vừa là đạo vừa là nhân để an lập trong sự diệt.

වොදානට්ඨෙන සම්මාආජීවො මිච්ඡාආජීවස්ස පහානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච…පෙ… පග්ගහට්ඨෙන සම්මාවායාමො මිච්ඡාවායාමස්ස පහානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච…පෙ… උපට්ඨානට්ඨෙන සම්මාසති මිච්ඡාසතියා පහානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි මිච්ඡාසමාධිස්ස පහානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සහජාතානං ධම්මානං උපත්ථම්භනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, කිලෙසානං පරියාදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, පටිවෙධාදිවිසොධනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස අධිට්ඨානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස වොදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, විසෙසාධිගමාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, උත්තරි පටිවෙධාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සච්චාභිසමයාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, නිරොධෙ පතිට්ඨාපනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච.

Theo nghĩa là trong sạch, chánh mạng vừa là đạo vừa là nhân để đoạn trừ tà mạng ... vân vân ... Theo nghĩa là sách tấn, chánh tinh tấn vừa là đạo vừa là nhân để đoạn trừ tà tinh tấn ... vân vân ... Theo nghĩa là an trú, chánh niệm vừa là đạo vừa là nhân để đoạn trừ tà niệm ... vân vân ... Theo nghĩa là không phân tán, chánh định vừa là đạo vừa là nhân để đoạn trừ tà định, vừa là đạo vừa là nhân để nâng đỡ các pháp đồng sanh, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho cạn kiệt các phiền não, vừa là đạo vừa là nhân để thanh lọc sự thấu triệt ban đầu, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được an trú, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được trong sạch, vừa là đạo vừa là nhân để chứng đắc pháp đặc biệt, vừa là đạo vừa là nhân để thấu triệt pháp cao hơn, vừa là đạo vừa là nhân để liễu ngộ các sự thật, vừa là đạo vừa là nhân để an lập trong sự diệt.

සකදාගාමිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි ඔළාරිකස්ස කාමරාගසඤ්ඤොජනස්ස පටිඝසඤ්ඤොජනස්ස ඔළාරිකස්ස කාමරාගානුසයස්ස පටිඝානුසයස්ස පහානාය මග්ගො චෙව [Pg.276] හෙතු ච, සහජාතානං ධම්මානං උපත්ථම්භනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, කිලෙසානං පරියාදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, පටිවෙධාදිවිසොධනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස අධිට්ඨානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස වොදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, විසෙසාධිගමාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, උත්තරි පටිවෙධාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සච්චාභිසමයාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, නිරොධෙ පතිට්ඨාපනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච.

Trong khoảnh khắc của đạo Nhất Lai, theo nghĩa là thấy, chánh kiến ... vân vân ... theo nghĩa là không phân tán, chánh định vừa là đạo vừa là nhân để đoạn trừ tham dục kiết sử thô, sân kiết sử, tham dục tùy miên thô, và sân tùy miên, vừa là đạo vừa là nhân để nâng đỡ các pháp đồng sanh, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho cạn kiệt các phiền não, vừa là đạo vừa là nhân để thanh lọc sự thấu triệt ban đầu, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được an trú, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được trong sạch, vừa là đạo vừa là nhân để chứng đắc pháp đặc biệt, vừa là đạo vừa là nhân để thấu triệt pháp cao hơn, vừa là đạo vừa là nhân để liễu ngộ các sự thật, vừa là đạo vừa là nhân để an lập trong sự diệt.

අනාගාමිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි අනුසහගතස්ස කාමරාගසඤ්ඤොජනස්ස පටිඝසඤ්ඤොජනස්ස, අනුසහගතස්ස කාමරාගානුසයස්ස පටිඝානුසයස්ස පහානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සහජාතානං ධම්මානං උපත්ථම්භනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, කිලෙසානං පරියාදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, පටිවෙධාදිවිසොධනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස අධිට්ඨානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස වොදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, විසෙසාධිගමාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, උත්තරි පටිවෙධාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සච්චාභිසමයාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, නිරොධෙ පතිට්ඨාපනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච.

Trong khoảnh khắc của đạo Bất Lai, theo nghĩa là thấy, chánh kiến ... vân vân ... theo nghĩa là không phân tán, chánh định vừa là đạo vừa là nhân để đoạn trừ tham dục kiết sử vi tế, sân kiết sử, tham dục tùy miên vi tế, và sân tùy miên, vừa là đạo vừa là nhân để nâng đỡ các pháp đồng sanh, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho cạn kiệt các phiền não, vừa là đạo vừa là nhân để thanh lọc sự thấu triệt ban đầu, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được an trú, vừa là đạo vừa là nhân để làm cho tâm được trong sạch, vừa là đạo vừa là nhân để chứng đắc pháp đặc biệt, vừa là đạo vừa là nhân để thấu triệt pháp cao hơn, vừa là đạo vừa là nhân để liễu ngộ các sự thật, vừa là đạo vừa là nhân để an lập trong sự diệt.

අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි රූපරාගස්ස අරූපරාගස්ස මානස්ස උද්ධච්චස්ස අවිජ්ජාය, මානානුසයස්ස භවරාගානුසයස්ස අවිජ්ජානුසයස්ස පහානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සහජාතානං ධම්මානං උපත්ථම්භනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, කිලෙසානං පරියාදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, පටිවෙධාදිවිසොධනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස අධිට්ඨානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, චිත්තස්ස, වොදානාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, විසෙසාධිගමාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, උත්තරි පටිවෙධාය මග්ගො චෙව හෙතු ච, සච්චාභිසමයාය මග්ගො චෙව, හෙතු ච, නිරොධෙ පතිට්ඨාපනාය මග්ගො චෙව හෙතු ච.

Trong khoảnh khắc của Thánh đạo A-la-hán, chánh kiến theo ý nghĩa thấy... cho đến... chánh định theo ý nghĩa không phân tán là con đường và là nhân duyên cho sự đoạn trừ sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh, mạn tùy miên, hữu ái tùy miên, vô minh tùy miên; là con đường và là nhân duyên cho sự nâng đỡ các pháp đồng sanh; là con đường và là nhân duyên cho sự làm cạn kiệt các phiền não; là con đường và là nhân duyên cho sự thanh lọc phần đầu của sự thông suốt; là con đường và là nhân duyên cho sự quyết định của tâm; là con đường và là nhân duyên cho sự trong sạch của tâm; là con đường và là nhân duyên cho sự chứng đắc pháp đặc biệt; là con đường và là nhân duyên cho sự thông suốt cao hơn; là con đường và là nhân duyên cho sự giác ngộ các chân lý; là con đường và là nhân duyên cho sự an lập trong sự diệt.

දස්සනමග්ගො සම්මාදිට්ඨි, අභිනිරොපනමග්ගො සම්මාසඞ්කප්පො, පරිග්ගහමග්ගො සම්මාවාචා, සමුට්ඨානමග්ගො සම්මාකම්මන්තො, වොදානමග්ගො සම්මාආජීවො, පග්ගහමග්ගො සම්මාවායාමො, උපට්ඨානමග්ගො සම්මාසති, අවික්ඛෙපමග්ගො සම්මාසමාධි. උපට්ඨානමග්ගො සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පවිචයමග්ගො ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පග්ගහමග්ගො වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො, ඵරණමග්ගො පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, උපසමමග්ගො [Pg.277] පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, අවික්ඛෙපමග්ගො සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පටිසඞ්ඛානමග්ගො උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො.

Chánh kiến là con đường thấy. Chánh tư duy là con đường hướng đến. Chánh ngữ là con đường thâu nhiếp. Chánh nghiệp là con đường làm phát sanh. Chánh mạng là con đường làm trong sạch. Chánh tinh tấn là con đường nỗ lực. Chánh niệm là con đường an trú. Chánh định là con đường không phân tán. Niệm giác chi là con đường an trú. Trạch pháp giác chi là con đường thẩm sát. Tấn giác chi là con đường nỗ lực. Hỷ giác chi là con đường lan khắp. Tịnh giác chi là con đường an tịnh. Định giác chi là con đường không phân tán. Xả giác chi là con đường quán xét.

අස්සද්ධියෙ අකම්පියමග්ගො සද්ධාබලං, කොසජ්ජෙ අකම්පියමග්ගො වීරියබලං, පමාදෙ අකම්පියමග්ගො සතිබලං, උද්ධච්චෙ අකම්පියමග්ගො සමාධිබලං, අවිජ්ජාය අකම්පියමග්ගො පඤ්ඤාබලං. අධිමොක්ඛමග්ගො සද්ධින්ද්‍රියං, පග්ගහමග්ගො වීරියින්ද්‍රියං, උපට්ඨානමග්ගො සතින්ද්‍රියං, අවික්ඛෙපමග්ගො සමාධින්ද්‍රියං, දස්සනමග්ගො පඤ්ඤින්ද්‍රියං.

Tín lực là con đường không lay động trong sự không có đức tin. Tấn lực là con đường không lay động trong sự biếng nhác. Niệm lực là con đường không lay động trong sự dể duôi. Định lực là con đường không lay động trong sự trạo cử. Tuệ lực là con đường không lay động trong vô minh. Tín quyền là con đường quyết định. Tấn quyền là con đường nỗ lực. Niệm quyền là con đường an trú. Định quyền là con đường không phân tán. Tuệ quyền là con đường thấy.

ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියා මග්ගො, අකම්පියට්ඨෙන බලා මග්ගො, නිය්‍යානට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා මග්ගො, හෙතුට්ඨෙන මග්ගඞ්ගා මග්ගො, උපට්ඨානට්ඨෙන සතිපට්ඨානා මග්ගො, පදහනට්ඨෙන සම්මප්පධානා මග්ගො, ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධිපාදා මග්ගො, තථට්ඨෙන සච්චානි මග්ගො, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමථො මග්ගො, අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා මග්ගො, එකරසට්ඨෙන සමථවිපස්සනා මග්ගො, අනතිවත්තනට්ඨෙන යුගනද්ධා මග්ගො, සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි මග්ගො, අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධි මග්ගො, දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධි මග්ගො, මුත්තට්ඨෙන විමොක්ඛො මග්ගො, පටිවෙධට්ඨෙන විජ්ජා මග්ගො, පරිච්චාගට්ඨෙන විමුත්ති මග්ගො, සමුච්ඡෙදට්ඨෙන ඛයෙ ඤාණං මග්ගො, ඡන්දො මූලට්ඨෙන මග්ගො, මනසිකාරො සමුට්ඨානට්ඨෙන මග්ගො, ඵස්සො සමොධානට්ඨෙන මග්ගො, වෙදනා සමොසරණට්ඨෙන මග්ගො, සමාධි පමුඛට්ඨෙන මග්ගො, සති ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන මග්ගො, පඤ්ඤා තතුත්තරට්ඨෙන මග්ගො, විමුත්ති සාරට්ඨෙන මග්ගො, අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන මග්ගොති.

Các quyền là con đường theo ý nghĩa làm chủ. Các lực là con đường theo ý nghĩa không lay động. Các giác chi là con đường theo ý nghĩa xuất ly. Các đạo chi là con đường theo ý nghĩa nhân duyên. Các niệm xứ là con đường theo ý nghĩa an trú. Các chánh cần là con đường theo ý nghĩa tinh cần. Các như ý túc là con đường theo ý nghĩa thành tựu. Các chân lý là con đường theo ý nghĩa như thật. Chỉ là con đường theo ý nghĩa không phân tán. Quán là con đường theo ý nghĩa tùy quán. Chỉ và quán là con đường theo ý nghĩa một vị. Song hành là con đường theo ý nghĩa không vượt qua nhau. Giới thanh tịnh là con đường theo ý nghĩa phòng hộ. Tâm thanh tịnh là con đường theo ý nghĩa không phân tán. Kiến thanh tịnh là con đường theo ý nghĩa thấy. Giải thoát (vimokkha) là con đường theo ý nghĩa được giải thoát. Minh (vijjā) là con đường theo ý nghĩa thông suốt. Giải thoát (vimutti) là con đường theo ý nghĩa từ bỏ. Trí về sự đoạn tận là con đường theo ý nghĩa cắt đứt. Dục là con đường theo ý nghĩa căn bản. Tác ý là con đường theo ý nghĩa làm phát sanh. Xúc là con đường theo ý nghĩa hội tụ. Thọ là con đường theo ý nghĩa tập hợp. Định là con đường theo ý nghĩa đứng đầu. Niệm là con đường theo ý nghĩa làm chủ. Tuệ là con đường theo ý nghĩa cao hơn các pháp ấy. Giải thoát (vimutti) là con đường theo ý nghĩa cốt lõi. Niết-bàn, sự đi vào bất tử, là con đường theo ý nghĩa kết thúc.

මග්ගකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về con đường đã kết thúc.

10. මණ්ඩපෙය්‍යකථා

10. Phần luận về tinh túy

238. ‘‘මණ්ඩපෙය්‍යමිදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං. සත්ථා සම්මුඛීභූතො තිධත්තමණ්ඩො. සත්ථරි සම්මුඛීභූතෙ දෙසනාමණ්ඩො, පටිග්ගහමණ්ඩො, බ්‍රහ්මචරියමණ්ඩො’’.

238. Này các Tỳ khưu, phạm hạnh này là tinh túy có thể uống được. Bậc Đạo Sư hiện diện, tinh túy có ba loại. Khi bậc Đạo Sư hiện diện, có tinh túy của sự thuyết giảng, tinh túy của sự tiếp nhận, và tinh túy của phạm hạnh.

කතමො දෙසනාමණ්ඩො? චතුන්නං අරියසච්චානං ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්මං, චතුන්නං සතිපට්ඨානානං…පෙ… චතුන්නං සම්මප්පධානානං… චතුන්නං ඉද්ධිපාදානං… පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං… පඤ්චන්නං [Pg.278] බලානං… සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං… අරියස්ස අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්මං – අයං දෙසනාමණ්ඩො.

Thế nào là tinh túy của sự thuyết giảng? Đó là sự chỉ dạy, thuyết giảng, công bố, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho rõ ràng về bốn Thánh đế; về bốn niệm xứ... cho đến... về bốn chánh cần... về bốn như ý túc... về năm quyền... về năm lực... về bảy giác chi... về Thánh đạo Tám ngành, đó là sự chỉ dạy, thuyết giảng, công bố, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho rõ ràng. Đây là tinh túy của sự thuyết giảng.

කතමො පටිග්ගහමණ්ඩො? භික්ඛූ භික්ඛුනියො උපාසකා උපාසිකායො දෙවා මනුස්සා යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි විඤ්ඤාතාරො – අයං පටිග්ගහමණ්ඩො.

Thế nào là tinh túy của sự tiếp nhận? Đó là các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư thiên, loài người, hoặc bất cứ những ai khác có khả năng hiểu biết. Đây là tinh túy của sự tiếp nhận.

කතමො බ්‍රහ්මචරියමණ්ඩො? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි – අයං බ්‍රහ්මචරියමණ්ඩො.

Thế nào là tinh túy của phạm hạnh? Chính là Thánh đạo Tám ngành này, tức là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Đây là tinh túy của phạm hạnh.

239. අධිමොක්ඛමණ්ඩො සද්ධින්ද්‍රියං, අස්සද්ධියං කසටො; අස්සද්ධියං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමොක්ඛමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. පග්ගහමණ්ඩො වීරියින්ද්‍රියං, කොසජ්ජං කසටො; කොසජ්ජං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා වීරියින්ද්‍රියස්ස පග්ගහමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. උපට්ඨානමණ්ඩො සතින්ද්‍රියං, පමාදො කසටො; පමාදං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සතින්ද්‍රියස්ස උපට්ඨානමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. අවික්ඛෙපමණ්ඩො සමාධින්ද්‍රියං, උද්ධච්චං කසටො; උද්ධච්චං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සමාධින්ද්‍රියස්ස අවික්ඛෙපමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. දස්සනමණ්ඩො පඤ්ඤින්ද්‍රියං, අවිජ්ජං කසටො; අවිජ්ජං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස දස්සනමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං.

239. Phần tinh túy của sự quyết đoán là tín quyền, sự bất tín là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự bất tín, vị ấy uống phần tinh túy của sự quyết đoán của tín quyền – nên gọi là phần tinh túy đáng được uống. Phần tinh túy của sự nỗ lực là tấn quyền, sự lười biếng là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự lười biếng, vị ấy uống phần tinh túy của sự nỗ lực của tấn quyền – nên gọi là phần tinh túy đáng được uống. Phần tinh túy của sự an trú là niệm quyền, sự phóng dật là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự phóng dật, vị ấy uống phần tinh túy của sự an trú của niệm quyền – nên gọi là phần tinh túy đáng được uống. Phần tinh túy của sự không phân tán là định quyền, sự trạo cử là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự trạo cử, vị ấy uống phần tinh túy của sự không phân tán của định quyền – nên gọi là phần tinh túy đáng được uống. Phần tinh túy của sự thấy là tuệ quyền, vô minh là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là vô minh, vị ấy uống phần tinh túy của sự thấy của tuệ quyền – nên gọi là phần tinh túy đáng được uống.

අස්සද්ධියෙ අකම්පියමණ්ඩො සද්ධාබලං, අස්සද්ධියං කසටො; අස්සද්ධියං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සද්ධාබලස්ස අස්සද්ධියෙ අකම්පියමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. කොසජ්ජෙ අකම්පියමණ්ඩො වීරියබලං, කොසජ්ජං කසටො; කොසජ්ජං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා වීරියබලස්ස කොසජ්ජෙ අකම්පියමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. පමාදෙ අකම්පියමණ්ඩො සතිබලං, පමාදො කසටො; පමාදං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සතිබලස්ස පමාදෙ අකම්පියමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. උද්ධච්චෙ අකම්පියමණ්ඩො සමාධිබලං, උද්ධච්චං කසටො; උද්ධච්චං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සමාධිබලස්ස උද්ධච්චෙ අකම්පියමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. අවිජ්ජාය අකම්පියමණ්ඩො පඤ්ඤාබලං, අවිජ්ජා කසටො; අවිජ්ජං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා පඤ්ඤාබලස්ස අවිජ්ජාය අකම්පියමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං.

Trong sự không có đức tin, tinh túy không lay động là tín lực, sự không có đức tin là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự không có đức tin, vị ấy uống tinh túy không lay động của tín lực trong sự không có đức tin – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Trong sự lười biếng, tinh túy không lay động là tấn lực, sự lười biếng là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự lười biếng, vị ấy uống tinh túy không lay động của tấn lực trong sự lười biếng – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Trong sự phóng dật, tinh túy không lay động là niệm lực, sự phóng dật là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự phóng dật, vị ấy uống tinh túy không lay động của niệm lực trong sự phóng dật – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Trong sự trạo cử, tinh túy không lay động là định lực, sự trạo cử là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự trạo cử, vị ấy uống tinh túy không lay động của định lực trong sự trạo cử – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Trong vô minh, tinh túy không lay động là tuệ lực, vô minh là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là vô minh, vị ấy uống tinh túy không lay động của tuệ lực trong vô minh – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được.

උපට්ඨානමණ්ඩො [Pg.279] සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගා, පමාදො කසටො; පමාදං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උපට්ඨානමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. පවිචයමණ්ඩො ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො, අවිජ්ජා කසටො; අවිජ්ජං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස පවිචයමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. පග්ගහමණ්ඩො වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො, කොසජ්ජං කසටො; කොසජ්ජං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස පග්ගහමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. ඵරණමණ්ඩො පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පරිළාහො කසටො; පරිළාහං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස ඵරණමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. උපසමමණ්ඩො පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, දුට්ඨුල්ලං කසටො; දුට්ඨුල්ලං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උපසමමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. අවික්ඛෙපමණ්ඩො සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, උද්ධච්චං කසටො; උද්ධච්චං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස අවික්ඛෙපමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. පටිසඞ්ඛානමණ්ඩො උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො, අප්පටිසඞ්ඛා කසටො; අප්පටිසඞ්ඛං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස පටිසඞ්ඛානමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං.

Tinh túy của sự an trú là niệm giác chi, sự phóng dật là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự phóng dật, vị ấy uống tinh túy của sự an trú của niệm giác chi – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Tinh túy của sự thẩm sát là trạch pháp giác chi, vô minh là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là vô minh, vị ấy uống tinh túy của sự thẩm sát của trạch pháp giác chi – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Tinh túy của sự nỗ lực là tấn giác chi, sự lười biếng là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự lười biếng, vị ấy uống tinh túy của sự nỗ lực của tấn giác chi – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Tinh túy của sự lan tỏa là hỷ giác chi, sự phiền muộn là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự phiền muộn, vị ấy uống tinh túy của sự lan tỏa của hỷ giác chi – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Tinh túy của sự an tịnh là khinh an giác chi, sự thô trược là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự thô trược, vị ấy uống tinh túy của sự an tịnh của khinh an giác chi – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Tinh túy của sự không phân tán là định giác chi, sự trạo cử là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự trạo cử, vị ấy uống tinh túy của sự không phân tán của định giác chi – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Tinh túy của sự quán xét là xả giác chi, sự không quán xét là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là sự không quán xét, vị ấy uống tinh túy của sự quán xét của xả giác chi – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được.

දස්සනමණ්ඩො සම්මාදිට්ඨි, මිච්ඡාදිට්ඨි කසටො; මිච්ඡාදිට්ඨිං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සම්මාදිට්ඨියා දස්සනමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. අභිනිරොපනමණ්ඩො සම්මාසඞ්කප්පො, මිච්ඡාසඞ්කප්පො කසටො; මිච්ඡාසඞ්කප්පං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සම්මාසඞ්කප්පස්ස අභිනිරොපනමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. පරිග්ගහමණ්ඩො සම්මාවාචා, මිච්ඡාවාචා කසටො; මිච්ඡාවාචං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සම්මාවාචාය පරිග්ගහමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. සමුට්ඨානමණ්ඩො සම්මාකම්මන්තො, මිච්ඡාකම්මන්තො කසටො; මිච්ඡාකම්මන්තං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සම්මාකම්මන්තස්ස සමුට්ඨානමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. වොදානමණ්ඩො සම්මාආජීවො, මිච්ඡාආජීවො කසටො; මිච්ඡාආජීවං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සම්මාආජීවස්ස වොදානමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. පග්ගහමණ්ඩො සම්මාවායාමො, මිච්ඡාවායාමො කසටො; මිච්ඡාවායාමං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සම්මාවායාමස්ස පග්ගහමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. උපට්ඨානමණ්ඩො සම්මාසති, මිච්ඡාසති කසටො; මිච්ඡාසතිං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සම්මාසතියා උපට්ඨානමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං. අවික්ඛෙපමණ්ඩො සම්මාසමාධි, මිච්ඡාසමාධි කසටො; මිච්ඡාසමාධිං කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා සම්මාසමාධිස්ස අවික්ඛෙපමණ්ඩං පිවතීති – මණ්ඩපෙය්‍යං.

Tinh túy của sự thấy là chánh kiến, tà kiến là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là tà kiến, vị ấy uống tinh túy của sự thấy của chánh kiến – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Tinh túy của sự hướng đến là chánh tư duy, tà tư duy là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là tà tư duy, vị ấy uống tinh túy của sự hướng đến của chánh tư duy – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Tinh túy của sự thâu nhiếp là chánh ngữ, tà ngữ là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là tà ngữ, vị ấy uống tinh túy của sự thâu nhiếp của chánh ngữ – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Tinh túy của sự khởi lên là chánh nghiệp, tà nghiệp là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là tà nghiệp, vị ấy uống tinh túy của sự khởi lên của chánh nghiệp – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Tinh túy của sự trong sạch là chánh mạng, tà mạng là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là tà mạng, vị ấy uống tinh túy của sự trong sạch của chánh mạng – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Tinh túy của sự nỗ lực là chánh tinh tấn, tà tinh tấn là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là tà tinh tấn, vị ấy uống tinh túy của sự nỗ lực của chánh tinh tấn – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Tinh túy của sự an trú là chánh niệm, tà niệm là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là tà niệm, vị ấy uống tinh túy của sự an trú của chánh niệm – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được. Tinh túy của sự không phân tán là chánh định, tà định là cặn bã; sau khi từ bỏ cặn bã là tà định, vị ấy uống tinh túy của sự không phân tán của chánh định – (cho nên được gọi là) tinh túy có thể uống được.

240. අත්ථි මණ්ඩො, අත්ථි පෙය්‍යං, අත්ථි කසටො. අධිමොක්ඛමණ්ඩො සද්ධින්ද්‍රියං, අස්සද්ධියං කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො [Pg.280] – ඉදං පෙය්‍යං. පග්ගහමණ්ඩො වීරියින්ද්‍රියං, කොසජ්ජං කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. උපට්ඨානමණ්ඩො සතින්ද්‍රියං, පමාදො කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. අවික්ඛෙපමණ්ඩො සමාධින්ද්‍රියං, උද්ධච්චං කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. දස්සනමණ්ඩො පඤ්ඤින්ද්‍රියං, අවිජ්ජා කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං.

240. Có tinh túy, có cái có thể uống được, có cặn bã. Tinh túy của sự quyết đoán là tín quyền, sự không có đức tin là cặn bã; vị nào của ý nghĩa, vị của Pháp, vị của giải thoát ở nơi ấy – đây là cái có thể uống được. Tinh túy của sự nỗ lực là tấn quyền, sự lười biếng là cặn bã; vị nào của ý nghĩa, vị của Pháp, vị của giải thoát ở nơi ấy – đây là cái có thể uống được. Tinh túy của sự an trú là niệm quyền, sự phóng dật là cặn bã; vị nào của ý nghĩa, vị của Pháp, vị của giải thoát ở nơi ấy – đây là cái có thể uống được. Tinh túy của sự không phân tán là định quyền, sự trạo cử là cặn bã; vị nào của ý nghĩa, vị của Pháp, vị của giải thoát ở nơi ấy – đây là cái có thể uống được. Tinh túy của sự thấy là tuệ quyền, vô minh là cặn bã; vị nào của ý nghĩa, vị của Pháp, vị của giải thoát ở nơi ấy – đây là cái có thể uống được.

අස්සද්ධියෙ අකම්පියමණ්ඩො සද්ධාබලං, අස්සද්ධියං කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. කොසජ්ජෙ අකම්පියමණ්ඩො වීරියබලං, කොසජ්ජං කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. පමාදෙ අකම්පියමණ්ඩො සතිබලං, පමාදො කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. උද්ධච්චෙ අකම්පියමණ්ඩො සමාධිබලං, උද්ධච්චං කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. අවිජ්ජාය අකම්පියමණ්ඩො පඤ්ඤාබලං, අවිජ්ජා කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං.

Trong sự không có đức tin, tinh túy không lay động là tín lực, sự không có đức tin là cặn bã; vị nào của ý nghĩa, vị của Pháp, vị của giải thoát ở nơi ấy – đây là cái có thể uống được. Trong sự lười biếng, tinh túy không lay động là tấn lực, sự lười biếng là cặn bã; vị nào của ý nghĩa, vị của Pháp, vị của giải thoát ở nơi ấy – đây là cái có thể uống được. Trong sự phóng dật, tinh túy không lay động là niệm lực, sự phóng dật là cặn bã; vị nào của ý nghĩa, vị của Pháp, vị của giải thoát ở nơi ấy – đây là cái có thể uống được. Trong sự trạo cử, tinh túy không lay động là định lực, sự trạo cử là cặn bã; vị nào của ý nghĩa, vị của Pháp, vị của giải thoát ở nơi ấy – đây là cái có thể uống được. Trong vô minh, tinh túy không lay động là tuệ lực, vô minh là cặn bã; vị nào của ý nghĩa, vị của Pháp, vị của giải thoát ở nơi ấy – đây là cái có thể uống được.

උපට්ඨානමණ්ඩො සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පමාදො කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. පවිචයමණ්ඩො ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො, අවිජ්ජා කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. පග්ගහමණ්ඩො වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො, කොසජ්ජං කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. ඵරණමණ්ඩො පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පරිළාහො කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. උපසමමණ්ඩො පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, දුට්ඨුල්ලං කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. අවික්ඛෙපමණ්ඩො සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, උද්ධච්චං කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. පටිසඞ්ඛානමණ්ඩො උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො, අපටිසඞ්ඛා කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං.

Sự an trú trong sáng là niệm giác chi, sự phóng dật là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống. Sự trạch pháp trong sáng là trạch pháp giác chi, vô minh là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống. Sự nỗ lực trong sáng là tinh tấn giác chi, sự biếng nhác là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống. Sự lan tỏa trong sáng là hỷ giác chi, sự phiền não là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống. Sự an tịnh trong sáng là khinh an giác chi, sự thô trược là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống. Sự không phân tán trong sáng là định giác chi, sự trạo cử là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống. Sự quán xét trong sáng là xả giác chi, sự không quán xét là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống.

දස්සනමණ්ඩො සම්මාදිට්ඨි, මිච්ඡාදිට්ඨි කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. අභිනිරොපනමණ්ඩො සම්මාසඞ්කප්පො, මිච්ඡාසඞ්කප්පො කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං [Pg.281] පෙය්‍යං. පරිග්ගහමණ්ඩො සම්මාවාචා, මිච්ඡාවාචා කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. සමුට්ඨානමණ්ඩො සම්මාකම්මන්තො, මිච්ඡාකම්මන්තො කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. වොදානමණ්ඩො සම්මාආජීවො, මිච්ඡාආජීවො කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. පග්ගහමණ්ඩො සම්මාවායාමො, මිච්ඡාවායාමො කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. උපට්ඨානමණ්ඩො සම්මාසති, මිච්ඡාසති කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං. අවික්ඛෙපමණ්ඩො සම්මාසමාධි, මිච්ඡාසමාධි කසටො; යො තත්ථ අත්ථරසො ධම්මරසො විමුත්තිරසො – ඉදං පෙය්‍යං.

Sự thấy trong sáng là chánh kiến, tà kiến là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống. Sự hướng đến trong sáng là chánh tư duy, tà tư duy là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống. Sự thu thúc trong sáng là chánh ngữ, tà ngữ là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống. Sự khởi lên trong sáng là chánh nghiệp, tà nghiệp là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống. Sự trong sạch trong sáng là chánh mạng, tà mạng là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống. Sự nỗ lực trong sáng là chánh tinh tấn, tà tinh tấn là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống. Sự an trú trong sáng là chánh niệm, tà niệm là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống. Sự không phân tán trong sáng là chánh định, tà định là cặn bã; vị nghĩa, vị pháp, vị giải thoát nào có ở trong đó – đây là thức uống.

දස්සනමණ්ඩො සම්මාදිට්ඨි… අභිනිරොපනමණ්ඩො සම්මාසඞ්කප්පො… පරිග්ගහමණ්ඩො සම්මාවාචා… සමුට්ඨානමණ්ඩො සම්මාකම්මන්තො… වොදානමණ්ඩො සම්මාආජීවො… පග්ගහමණ්ඩො සම්මාවායාමො… උපට්ඨානමණ්ඩො සම්මාසති… අවික්ඛෙපමණ්ඩො සම්මාසමාධි.

Sự thấy trong sáng là chánh kiến… sự hướng đến trong sáng là chánh tư duy… sự thu thúc trong sáng là chánh ngữ… sự khởi lên trong sáng là chánh nghiệp… sự trong sạch trong sáng là chánh mạng… sự nỗ lực trong sáng là chánh tinh tấn… sự an trú trong sáng là chánh niệm… sự không phân tán trong sáng là chánh định.

උපට්ඨානමණ්ඩො සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො… පවිචයමණ්ඩො ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො… පග්ගහමණ්ඩො වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො… ඵරණමණ්ඩො පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො… උපසමමණ්ඩො පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො… අවික්ඛෙපමණ්ඩො සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො… පටිසඞ්ඛානමණ්ඩො උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො.

Sự an trú trong sáng là niệm giác chi… sự trạch pháp trong sáng là trạch pháp giác chi… sự nỗ lực trong sáng là tinh tấn giác chi… sự lan tỏa trong sáng là hỷ giác chi… sự an tịnh trong sáng là khinh an giác chi… sự không phân tán trong sáng là định giác chi… sự quán xét trong sáng là xả giác chi.

අස්සද්ධියෙ අකම්පියමණ්ඩො සද්ධාබලං… කොසජ්ජෙ අකම්පියමණ්ඩො වීරියබලං… පමාදෙ අකම්පියමණ්ඩො සතිබලං… උද්ධච්චෙ අකම්පියමණ්ඩො සමාධිබලං… අවිජ්ජාය අකම්පියමණ්ඩො පඤ්ඤාබලං.

Trong sự không có đức tin, sự không lay động trong sáng là tín lực… trong sự biếng nhác, sự không lay động trong sáng là tấn lực… trong sự phóng dật, sự không lay động trong sáng là niệm lực… trong sự trạo cử, sự không lay động trong sáng là định lực… trong vô minh, sự không lay động trong sáng là tuệ lực.

අධිමොක්ඛමණ්ඩො සද්ධින්ද්‍රියං… පග්ගහමණ්ඩො වීරියින්ද්‍රියං… උපට්ඨානමණ්ඩො සතින්ද්‍රියං… අවික්ඛෙපමණ්ඩො සමාධින්ද්‍රියං… දස්සනමණ්ඩො පඤ්ඤින්ද්‍රියං.

Sự quyết định trong sáng là tín quyền… sự nỗ lực trong sáng là tấn quyền… sự an trú trong sáng là niệm quyền… sự không phân tán trong sáng là định quyền… sự thấy trong sáng là tuệ quyền.

ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියා මණ්ඩො, අකම්පියට්ඨෙන බලා මණ්ඩො, නිය්‍යානට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා මණ්ඩො, හෙතුට්ඨෙන මග්ගො මණ්ඩො, උපට්ඨානට්ඨෙන සතිපට්ඨානා මණ්ඩො, පදහනට්ඨෙන සම්මප්පධානා මණ්ඩො, ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධිපාදා මණ්ඩො, තථට්ඨෙන සච්චා මණ්ඩො, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමථො මණ්ඩො, අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා මණ්ඩො, එකරසට්ඨෙන සමථවිපස්සනා මණ්ඩො, අනතිවත්තනට්ඨෙන යුගනද්ධා මණ්ඩො, සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි මණ්ඩො, අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධි මණ්ඩො, දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධි මණ්ඩො, මුත්තට්ඨෙන විමොක්ඛො [Pg.282] මණ්ඩො, පටිවෙධට්ඨෙන විජ්ජා මණ්ඩො, පරිච්චාගට්ඨෙන විමුත්ති මණ්ඩො, සමුච්ඡෙදට්ඨෙන ඛයෙ ඤාණං මණ්ඩො, පටිප්පස්සද්ධට්ඨෙන අනුප්පාදෙ ඤාණං මණ්ඩො, ඡන්දො මූලට්ඨෙන මණ්ඩො, මනසිකාරො සමුට්ඨානට්ඨෙන මණ්ඩො, ඵස්සො සමොධානට්ඨෙන මණ්ඩො, වෙදනා සමොසරණට්ඨෙන මණ්ඩො, සමාධි පමුඛට්ඨෙන මණ්ඩො, සති ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන මණ්ඩො, පඤ්ඤා තතුත්තරට්ඨෙන මණ්ඩො, විමුත්ති සාරට්ඨෙන මණ්ඩො, අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන මණ්ඩොති.

Với nghĩa là làm chủ, các quyền là sự trong sáng. Với nghĩa là không lay động, các lực là sự trong sáng. Với nghĩa là giải thoát, các giác chi là sự trong sáng. Với nghĩa là nhân, con đường là sự trong sáng. Với nghĩa là an trú, các niệm xứ là sự trong sáng. Với nghĩa là nỗ lực, các chánh cần là sự trong sáng. Với nghĩa là thành tựu, các như ý túc là sự trong sáng. Với nghĩa là chân thật, các sự thật là sự trong sáng. Với nghĩa là không phân tán, chỉ là sự trong sáng. Với nghĩa là tùy quán, quán là sự trong sáng. Với nghĩa là một vị, chỉ và quán là sự trong sáng. Với nghĩa là không vượt qua, song hành là sự trong sáng. Với nghĩa là phòng hộ, giới thanh tịnh là sự trong sáng. Với nghĩa là không phân tán, tâm thanh tịnh là sự trong sáng. Với nghĩa là thấy, kiến thanh tịnh là sự trong sáng. Với nghĩa là giải thoát, thắng giải là sự trong sáng. Với nghĩa là liễu tri, minh là sự trong sáng. Với nghĩa là từ bỏ, giải thoát là sự trong sáng. Với nghĩa là đoạn tận, đoạn tận trí là sự trong sáng. Với nghĩa là an tịnh, vô sanh trí là sự trong sáng. Dục với nghĩa là căn bản là sự trong sáng. Tác ý với nghĩa là khởi lên là sự trong sáng. Xúc với nghĩa là hội tụ là sự trong sáng. Thọ với nghĩa là tập trung là sự trong sáng. Định với nghĩa là chủ yếu là sự trong sáng. Niệm với nghĩa là làm chủ là sự trong sáng. Tuệ với nghĩa là vượt trội hơn là sự trong sáng. Giải thoát với nghĩa là cốt lõi là sự trong sáng. Niết-bàn, nơi đi vào bất tử, với nghĩa là kết thúc là sự trong sáng.

චතුත්ථභාණවාරො.

Phần tụng đọc thứ tư.

මණ්ඩපෙය්‍යකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về thức uống trong sáng đã kết thúc.

මහාවග්ගො පඨමො.

Đại Phẩm thứ nhất.

තස්සුද්දානං –

Phần tóm lược của phẩm ấy –

ඤාණදිට්ඨී ච අස්සාසා, ඉන්ද්‍රියං විමොක්ඛපඤ්චමා;

ගතිකම්මවිපල්ලාසා, මග්ගො මණ්ඩෙන තෙ දසාති.

Trí và kiến, hơi thở, quyền, và thứ năm là giải thoát; cảnh giới, nghiệp, điên đảo, con đường, và cùng với sự trong sáng, đó là mười.

එස නිකායධරෙහි ඨපිතො, අසමො පඨමො පවරො

Phẩm này được các vị trì giữ Nikāya thiết lập, là phẩm đầu tiên, cao quý, không gì sánh bằng.

වරවග්ගොති.

Là phẩm cao quý.

2. යුගනද්ධවග්ගො

2. Phẩm Song Hành

1. යුගනද්ධකථා

1. Bài Luận về Song Hành

1. එවං [Pg.283] මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා ආනන්දො කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. තත්‍ර ඛො ආයස්මා ආනන්දො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවො’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච –

1. Tôi nghe như vầy – một thời, Tôn giả Ānanda trú ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Bấy giờ, Tôn giả Ānanda gọi các vị tỳ khưu: “Này chư hiền tỳ khưu.” “Thưa hiền giả,” các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Tôn giả Ānanda. Tôn giả Ānanda nói điều này:

‘‘යො හි කොචි, ආවුසො, භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා මම සන්තිකෙ අරහත්තපත්තං බ්‍යාකරොති, සබ්බසො චතූහි මග්ගෙහි එතෙසං වා අඤ්ඤතරෙන. කතමෙහි චතූහි?

“Này chư hiền, bất cứ vị tỳ khưu hay tỳ khưu ni nào tuyên bố đã chứng đắc A-la-hán trước mặt tôi, vị ấy tuyên bố hoàn toàn bằng bốn con đường, hoặc bằng một trong những con đường này. Bằng bốn con đường nào?

‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු සමථපුබ්බඞ්ගමං විපස්සනං භාවෙති. තස්ස සමථපුබ්බඞ්ගමං විපස්සනං භාවයතො මග්ගො සඤ්ජායති. සො තං මග්ගං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති.

“Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu tu tập thiền quán với thiền chỉ đi trước. Vị ấy do tu tập thiền quán với thiền chỉ đi trước nên đạo được sanh khởi. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn đạo ấy. Vị ấy do thực hành, tu tập, làm cho sung mãn đạo ấy nên các kiết sử được đoạn tận, các tùy miên được chấm dứt.

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, භික්ඛු විපස්සනාපුබ්බඞ්ගමං සමථං භාවෙති. තස්ස විපස්සනාපුබ්බඞ්ගමං සමථං භාවයතො මග්ගො සඤ්ජායති. සො තං මග්ගං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu tu tập thiền chỉ với thiền quán đi trước. Vị ấy do tu tập thiền chỉ với thiền quán đi trước nên đạo được sanh khởi. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn đạo ấy. Vị ấy do thực hành, tu tập, làm cho sung mãn đạo ấy nên các kiết sử được đoạn tận, các tùy miên được chấm dứt.

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, භික්ඛු සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති. තස්ස සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවයතො මග්ගො සඤ්ජායති. සො තං මග්ගං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu tu tập thiền chỉ và thiền quán song hành. Vị ấy do tu tập thiền chỉ và thiền quán song hành nên đạo được sanh khởi. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn đạo ấy. Vị ấy do thực hành, tu tập, làm cho sung mãn đạo ấy nên các kiết sử được đoạn tận, các tùy miên được chấm dứt.

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, භික්ඛුනො ධම්මුද්ධච්චවිග්ගහිතං මානසං හොති. සො, ආවුසො, සමයො යං තං චිත්තං අජ්ඣත්තමෙව සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති එකොදි [Pg.284] හොති සමාධියති. තස්ස මග්ගො සඤ්ජායති. සො තං මග්ගං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති.

“Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu tâm bị trạo cử về các pháp nắm giữ. Này chư hiền, có lúc tâm ấy an trú, lắng xuống, trở nên nhất tâm, định tĩnh ngay trong nội tâm. Vị ấy do vậy nên đạo được sanh khởi. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn đạo ấy. Vị ấy do thực hành, tu tập, làm cho sung mãn đạo ấy nên các kiết sử được đoạn tận, các tùy miên được chấm dứt.

‘‘යො හි කොචි, ආවුසො, භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා මම සන්තිකෙ අරහත්තපත්තං බ්‍යාකරොති, සබ්බසො ඉමෙහි චතූහි මග්ගෙහි, එතෙසං වා අඤ්ඤතරෙනා’’ති.

“Này chư hiền, bất cứ vị tỳ khưu hay tỳ khưu ni nào tuyên bố trước mặt ta đã chứng đắc A-la-hán, là hoàn toàn do bốn con đường này, hoặc do một trong những con đường ấy.”

1. සුත්තන්තනිද්දෙසො

1. Phần giải thích kinh

2. කථං සමථපුබ්බඞ්ගමං විපස්සනං භාවෙති? නෙක්ඛම්මවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි. තත්ථ ජාතෙ ධම්මෙ අනිච්චතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, දුක්ඛතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, අනත්තතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා. ඉති පඨමං සමථො, පච්ඡා විපස්සනා. තෙන වුච්චති – ‘‘සමථපුබ්බඞ්ගමං විපස්සනං භාවෙතී’’ති. භාවෙතීති චතස්සො භාවනා – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා, ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා, තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන භාවනා, ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා.

2. Thế nào là tu tập thiền quán với thiền chỉ đi trước? Do năng lực của sự xuất ly, sự nhất tâm, không tán loạn của tâm được gọi là định. Ở đấy, thiền quán là với ý nghĩa quán chiếu các pháp sanh khởi là vô thường, thiền quán là với ý nghĩa quán chiếu là khổ, thiền quán là với ý nghĩa quán chiếu là vô ngã. Như vậy, trước tiên là thiền chỉ, sau đó là thiền quán. Do đó được gọi là: ‘tu tập thiền quán với thiền chỉ đi trước’. Nói ‘tu tập’ là có bốn sự tu tập: tu tập với ý nghĩa không vượt qua các pháp sanh khởi ở đấy; tu tập với ý nghĩa các căn có cùng một vị; tu tập với ý nghĩa nỗ lực tinh tấn hướng đến mục tiêu đó; tu tập với ý nghĩa thực hành lặp đi lặp lại.

මග්ගො සඤ්ජායතීති කථං මග්ගො සඤ්ජායති? දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි මග්ගො සඤ්ජායති, අභිනිරොපනට්ඨෙන සම්මාසඞ්කප්පො මග්ගො සඤ්ජායති, පරිග්ගහට්ඨෙන සම්මාවාචා මග්ගො සඤ්ජායති, සමුට්ඨානට්ඨෙන සම්මාකම්මන්තො මග්ගො සඤ්ජායති, වොදානට්ඨෙන සම්මාආජීවො මග්ගො සඤ්ජායති, පග්ගහට්ඨෙන සම්මාවායාමො මග්ගො සඤ්ජායති, උපට්ඨානට්ඨෙන සම්මාසති මග්ගො සඤ්ජායති, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි මග්ගො සඤ්ජායති – එවං මග්ගො සඤ්ජායති.

‘Đạo được sanh khởi’, thế nào là đạo được sanh khởi? Chánh kiến là đạo được sanh khởi với ý nghĩa thấy; chánh tư duy là đạo được sanh khởi với ý nghĩa hướng tâm; chánh ngữ là đạo được sanh khởi với ý nghĩa bao gồm; chánh nghiệp là đạo được sanh khởi với ý nghĩa khởi lên; chánh mạng là đạo được sanh khởi với ý nghĩa trong sạch; chánh tinh tấn là đạo được sanh khởi với ý nghĩa nỗ lực; chánh niệm là đạo được sanh khởi với ý nghĩa an trú; chánh định là đạo được sanh khởi với ý nghĩa không tán loạn. Như vậy là đạo được sanh khởi.

සො තං මග්ගං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති ආසෙවතීති කථං ආසෙවති? ආවජ්ජන්තො ආසෙවති, ජානන්තො ආසෙවති, පස්සන්තො ආසෙවති, පච්චවෙක්ඛන්තො ආසෙවති, චිත්තං අධිට්ඨහන්තො ආසෙවති, සද්ධාය අධිමුච්චන්තො ආසෙවති, වීරියං පග්ගණ්හන්තො ආසෙවති, සතිං උපට්ඨාපෙන්තො ආසෙවති, චිත්තං සමාදහන්තො ආසෙවති, පඤ්ඤාය පජානන්තො ආසෙවති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො ආසෙවති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො ආසෙවති, පහාතබ්බං පජහන්තො ආසෙවති[Pg.285], භාවෙතබ්බං භාවෙන්තො ආසෙවති, සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොන්තො ආසෙවති – එවං ආසෙවති.

Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn đạo ấy. Nói ‘thực hành’, thế nào là thực hành? Vị ấy thực hành trong khi hướng tâm, thực hành trong khi biết, thực hành trong khi thấy, thực hành trong khi quán xét, thực hành trong khi quyết định tâm, thực hành trong khi tin tưởng với đức tin, thực hành trong khi nỗ lực tinh tấn, thực hành trong khi thiết lập niệm, thực hành trong khi định tâm, thực hành trong khi biết rõ với trí tuệ, thực hành trong khi thắng tri điều cần thắng tri, thực hành trong khi liễu tri điều cần liễu tri, thực hành trong khi đoạn tận điều cần đoạn tận, thực hành trong khi tu tập điều cần tu tập, thực hành trong khi chứng ngộ điều cần chứng ngộ. Như vậy là thực hành.

භාවෙතීති කථං භාවෙති? ආවජ්ජන්තො භාවෙති, ජානන්තො භාවෙති, පස්සන්තො භාවෙති, පච්චවෙක්ඛන්තො භාවෙති, චිත්තං අධිට්ඨහන්තො භාවෙති, සද්ධාය අධිමුච්චන්තො භාවෙති, වීරියං පග්ගණ්හන්තො භාවෙති, සතිං උපට්ඨාපෙන්තො භාවෙති, චිත්තං සමාදහන්තො භාවෙති, පඤ්ඤාය පජානන්තො භාවෙති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො භාවෙති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො භාවෙති, පහාතබ්බං පජහන්තො භාවෙති, භාවෙතබ්බං භාවෙන්තො භාවෙති, සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොන්තො භාවෙති – එවං භාවෙති.

Nói ‘tu tập’, thế nào là tu tập? Vị ấy tu tập trong khi hướng tâm, tu tập trong khi biết, tu tập trong khi thấy, tu tập trong khi quán xét, tu tập trong khi quyết định tâm, tu tập trong khi tin tưởng với đức tin, tu tập trong khi nỗ lực tinh tấn, tu tập trong khi thiết lập niệm, tu tập trong khi định tâm, tu tập trong khi biết rõ với trí tuệ, tu tập trong khi thắng tri điều cần thắng tri, tu tập trong khi liễu tri điều cần liễu tri, tu tập trong khi đoạn tận điều cần đoạn tận, tu tập trong khi tu tập điều cần tu tập, tu tập trong khi chứng ngộ điều cần chứng ngộ. Như vậy là tu tập.

බහුලීකරොතීති කථං බහුලීකරොති? ආවජ්ජන්තො බහුලීකරොති, ජානන්තො බහුලීකරොති, පස්සන්තො බහුලීකරොති, පච්චවෙක්ඛන්තො බහුලීකරොති, චිත්තං අධිට්ඨහන්තො බහුලීකරොති, සද්ධාය අධිමුච්චන්තො බහුලීකරොති, වීරියං පග්ගණ්හන්තො බහුලීකරොති, සතිං උපට්ඨාපෙන්තො බහුලීකරොති, චිත්තං සමාදහන්තො බහුලීකරොති, පඤ්ඤාය පජානන්තො බහුලීකරොති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො බහුලීකරොති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො බහුලීකරොති, පහාතබ්බං පජහන්තො බහුලීකරොති, භාවෙතබ්බං භාවෙන්තො බහුලීකරොති, සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොන්තො බහුලීකරොති – එවං බහුලීකරොති.

Nói ‘làm cho sung mãn’, thế nào là làm cho sung mãn? Vị ấy làm cho sung mãn trong khi hướng tâm, làm cho sung mãn trong khi biết, làm cho sung mãn trong khi thấy, làm cho sung mãn trong khi quán xét, làm cho sung mãn trong khi quyết định tâm, làm cho sung mãn trong khi tin tưởng với đức tin, làm cho sung mãn trong khi nỗ lực tinh tấn, làm cho sung mãn trong khi thiết lập niệm, làm cho sung mãn trong khi định tâm, làm cho sung mãn trong khi biết rõ với trí tuệ, làm cho sung mãn trong khi thắng tri điều cần thắng tri, làm cho sung mãn trong khi liễu tri điều cần liễu tri, làm cho sung mãn trong khi đoạn tận điều cần đoạn tận, làm cho sung mãn trong khi tu tập điều cần tu tập, làm cho sung mãn trong khi chứng ngộ điều cần chứng ngộ. Như vậy là làm cho sung mãn.

තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්තීති කථං සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති? සොතාපත්තිමග්ගෙන, සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාසො – ඉමානි තීණි සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති; දිට්ඨානුසයො, විචිකිච්ඡානුසයො – ඉමෙ ද්වෙ අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. සකදාගාමිමග්ගෙන ඔළාරිකං කාමරාගසඤ්ඤොජනං, පටිඝසඤ්ඤොජනං – ඉමානි ද්වෙ සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති; ඔළාරිකො කාමරාගානුසයො, පටිඝානුසයො – ඉමෙ ද්වෙ අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. අනාගාමිමග්ගෙන අනුසහගතං කාමරාගසඤ්ඤොජනං, පටිඝසඤ්ඤොජනං – ඉමානි ද්වෙ සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති; අනුසහගතො කාමරාගානුසයො, පටිඝානුසයො – ඉමෙ ද්වෙ අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. අරහත්තමග්ගෙන රූපරාගො, අරූපරාගො, මානො, උද්ධච්චං, අවිජ්ජා – ඉමානි පඤ්ච සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති; මානානුසයො, භවරාගානුසයො[Pg.286], අවිජ්ජානුසයො – ඉමෙ තයො අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. එවං සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති.

Đối với vị ấy, người thường hành, tu tập, thực hành nhiều lần đạo lộ ấy, các kiết sử được đoạn trừ, các tùy miên được chấm dứt. Như thế nào các kiết sử được đoạn trừ, các tùy miên được chấm dứt? Do đạo Tu-đà-hoàn, thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ – ba kiết sử này được đoạn trừ; kiến tùy miên, nghi tùy miên – hai tùy miên này được chấm dứt. Do đạo Tư-đà-hàm, dục ái kiết sử và sân kiết sử loại thô – hai kiết sử này được đoạn trừ; dục ái tùy miên và sân tùy miên loại thô – hai tùy miên này được chấm dứt. Do đạo A-na-hàm, dục ái kiết sử và sân kiết sử loại vi tế – hai kiết sử này được đoạn trừ; dục ái tùy miên và sân tùy miên loại vi tế – hai tùy miên này được chấm dứt. Do đạo A-la-hán, sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh – năm kiết sử này được đoạn trừ; mạn tùy miên, hữu ái tùy miên, vô minh tùy miên – ba tùy miên này được chấm dứt. Như vậy, các kiết sử được đoạn trừ, các tùy miên được chấm dứt.

3. අබ්‍යාපාදවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි…පෙ… ආලොකසඤ්ඤාවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි…පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සාසවසෙන පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි. තත්ථ ජාතෙ ධම්මෙ අනිච්චතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, දුක්ඛතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, අනත්තතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා. ඉති පඨමං සමථො, පච්ඡා විපස්සනා. තෙන වුච්චති – ‘‘සමථපුබ්බඞ්ගමං විපස්සනං භාවෙතී’’ති. භාවෙතීති චතස්සො භාවනා – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා, ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා, තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන භාවනා, ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා.

3. Do năng lực của vô sân, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định... v.v... Do năng lực của quang tưởng, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định... v.v... Do năng lực của hơi thở vô trong khi tùy quán sự từ bỏ, do năng lực của hơi thở ra trong khi tùy quán sự từ bỏ, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định. Ở đây, đối với các pháp đã sanh khởi, tuệ quán là theo ý nghĩa tùy quán là vô thường, tuệ quán là theo ý nghĩa tùy quán là khổ, tuệ quán là theo ý nghĩa tùy quán là vô ngã. Như vậy, trước tiên là chỉ, sau đó là quán. Do đó, được nói rằng: ‘Vị ấy tu tập tuệ quán với chỉ đi trước.’ Về ‘tu tập,’ có bốn sự tu tập: sự tu tập theo ý nghĩa không vượt qua các pháp đã sanh khởi ở đó, sự tu tập theo ý nghĩa các căn có cùng một phận sự, sự tu tập theo ý nghĩa nỗ lực tinh tấn để đạt đến điều ấy, sự tu tập theo ý nghĩa thường hành.

මග්ගො සඤ්ජායතීති කථං මග්ගො සඤ්ජායති? දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි මග්ගො සඤ්ජායති, අභිනිරොපනට්ඨෙන සම්මාසඞ්කප්පො මග්ගො සඤ්ජායති…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි මග්ගො සඤ්ජායති. එවං මග්ගො සඤ්ජායති.

Về câu ‘đạo lộ được sanh khởi,’ đạo lộ được sanh khởi như thế nào? Chánh kiến là đạo lộ được sanh khởi theo ý nghĩa thấy, chánh tư duy là đạo lộ được sanh khởi theo ý nghĩa hướng đến... v.v... chánh định là đạo lộ được sanh khởi theo ý nghĩa không phân tán. Như vậy, đạo lộ được sanh khởi.

සො තං මග්ගං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති ආසෙවතීති කථං ආසෙවති? ආවජ්ජන්තො ආසෙවති…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොන්තො ආසෙවති, එවං ආසෙවති. භාවෙතීති කථං භාවෙති? ආවජ්ජන්තො භාවෙති, ජානන්තො භාවෙති…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොන්තො භාවෙති, එවං භාවෙති. බහුලීකරොතීති කථං බහුලීකරොති? ආවජ්ජන්තො බහුලීකරොති, ජානන්තො බහුලීකරොති…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොන්තො බහුලීකරොති, එවං බහුලීකරොති.

Vị ấy thường hành, tu tập, thực hành nhiều lần đạo lộ ấy. Về ‘thường hành,’ vị ấy thường hành như thế nào? Vị ấy thường hành trong khi hướng tâm... v.v... vị ấy thường hành trong khi chứng ngộ điều cần được chứng ngộ. Như vậy, vị ấy thường hành. Về ‘tu tập,’ vị ấy tu tập như thế nào? Vị ấy tu tập trong khi hướng tâm, tu tập trong khi biết... v.v... vị ấy tu tập trong khi chứng ngộ điều cần được chứng ngộ. Như vậy, vị ấy tu tập. Về ‘thực hành nhiều lần,’ vị ấy thực hành nhiều lần như thế nào? Vị ấy thực hành nhiều lần trong khi hướng tâm, thực hành nhiều lần trong khi biết... v.v... vị ấy thực hành nhiều lần trong khi chứng ngộ điều cần được chứng ngộ. Như vậy, vị ấy thực hành nhiều lần.

තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්තීති කථං සඤ්ඤොජනා පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති? සොතාපත්තිමග්ගෙන සක්කායදිට්ඨි විචිකිච්ඡා සීලබ්බතපරාමාසො – ඉමානි තීණි සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති; දිට්ඨානුසයො, විචිකිච්ඡානුසයො – ඉමෙ ද්වෙ අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. සකදාගාමිමග්ගෙන ඔළාරිකං කාමරාගසඤ්ඤොජනං, පටිඝසඤ්ඤොජනං – ඉමානි ද්වෙ සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති; ඔළාරිකො කාමරාගානුසයො පටිඝානුසයො [Pg.287] – ඉමෙ ද්වෙ අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. අනාගාමිමග්ගෙන අනුසහගතං කාමරාගසඤ්ඤොජනං, පටිඝසඤ්ඤොජනං – ඉමානි ද්වෙ සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති; අනුසහගතො කාමරාගානුසයො, පටිඝානුසයො – ඉමෙ ද්වෙ අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. අරහත්තමග්ගෙන රූපරාගො, අරූපරාගො, මානො, උද්ධච්චං, අවිජ්ජා – ඉමානි පඤ්ච සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති; මානානුසයො, භවරාගානුසයො, අවිජ්ජානුසයො – ඉමෙ තයො අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. එවං සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. එවං සමථපුබ්බඞ්ගමං විපස්සනං භාවෙති.

Đối với vị ấy, người thường hành, tu tập, thực hành nhiều lần đạo lộ ấy, các kiết sử được đoạn trừ, các tùy miên được chấm dứt. Như thế nào các kiết sử được đoạn trừ, các tùy miên được chấm dứt? Do đạo Tu-đà-hoàn, thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ – ba kiết sử này được đoạn trừ; kiến tùy miên, nghi tùy miên – hai tùy miên này được chấm dứt. Do đạo Tư-đà-hàm, dục ái kiết sử và sân kiết sử loại thô – hai kiết sử này được đoạn trừ; dục ái tùy miên và sân tùy miên loại thô – hai tùy miên này được chấm dứt. Do đạo A-na-hàm, dục ái kiết sử và sân kiết sử loại vi tế – hai kiết sử này được đoạn trừ; dục ái tùy miên và sân tùy miên loại vi tế – hai tùy miên này được chấm dứt. Do đạo A-la-hán, sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh – năm kiết sử này được đoạn trừ; mạn tùy miên, hữu ái tùy miên, vô minh tùy miên – ba tùy miên này được chấm dứt. Như vậy, các kiết sử được đoạn trừ, các tùy miên được chấm dứt. Như vậy, vị ấy tu tập tuệ quán với chỉ đi trước.

4. කථං විපස්සනාපුබ්බඞ්ගමං සමථං භාවෙති? අනිච්චතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, දුක්ඛතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, අනත්තතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා. තත්ථ ජාතානං ධම්මානඤ්ච වොසග්ගාරම්මණතා චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො. සමාධි ඉති පඨමං විපස්සනා, පච්ඡා සමථො. තෙන වුච්චති – ‘‘විපස්සනාපුබ්බඞ්ගමං සමථං භාවෙතී’’ති. භාවෙතීති චතස්සො භාවනා – ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා…පෙ… මග්ගො සඤ්ජායතීති කථං මග්ගො සඤ්ජායති…පෙ… එවං මග්ගො සඤ්ජායති. එවං සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති.

4. Vị ấy tu tập chỉ với tuệ quán đi trước như thế nào? Tuệ quán là theo ý nghĩa tùy quán là vô thường, tuệ quán là theo ý nghĩa tùy quán là khổ, tuệ quán là theo ý nghĩa tùy quán là vô ngã. Ở đây, sự nhất tâm, không phân tán của tâm có sự từ bỏ các pháp đã sanh khởi làm đối tượng. Định là như vậy, trước tiên là tuệ quán, sau đó là chỉ. Do đó, được nói rằng: ‘Vị ấy tu tập chỉ với tuệ quán đi trước.’ Về ‘tu tập,’ có bốn sự tu tập: sự tu tập theo ý nghĩa thường hành... v.v... Về câu ‘đạo lộ được sanh khởi,’ đạo lộ được sanh khởi như thế nào?... v.v... Như vậy, đạo lộ được sanh khởi. Như vậy, các kiết sử được đoạn trừ, các tùy miên được chấm dứt.

රූපං අනිච්චතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, රූපං දුක්ඛතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, රූපං අනත්තතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා. තත්ථ ජාතානං ධම්මානඤ්ච වොසග්ගාරම්මණතා චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි. ඉති පඨමං විපස්සනා, පච්ඡා සමථො. තෙන වුච්චති – ‘‘විපස්සනාපුබ්බඞ්ගමං සමථං භාවෙතී’’ති. භාවෙතීති චතස්සො භාවනා – ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා…පෙ… මග්ගො සඤ්ජායතීති කථං මග්ගො සඤ්ජායති…පෙ… එවං මග්ගො සඤ්ජායති. එවං සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති.

Tuệ quán là theo ý nghĩa tùy quán sắc là vô thường, tuệ quán là theo ý nghĩa tùy quán sắc là khổ, tuệ quán là theo ý nghĩa tùy quán sắc là vô ngã. Ở đây, sự nhất tâm, không phân tán của tâm có sự từ bỏ các pháp đã sanh khởi làm đối tượng là định. Như vậy, trước tiên là tuệ quán, sau đó là chỉ. Do đó, được nói rằng: ‘Vị ấy tu tập chỉ với tuệ quán đi trước.’ Về ‘tu tập,’ có bốn sự tu tập: sự tu tập theo ý nghĩa thường hành... v.v... Về câu ‘đạo lộ được sanh khởi,’ đạo lộ được sanh khởi như thế nào?... v.v... Như vậy, đạo lộ được sanh khởi. Như vậy, các kiết sử được đoạn trừ, các tùy miên được chấm dứt.

වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං … සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… චක්ඛුං…පෙ… ජරාමරණං අනිච්චතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා, ජරාමරණං දුක්ඛතො…පෙ… අනත්තතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා. තත්ථ ජාතානං ධම්මානඤ්ච වොසග්ගාරම්මණතා චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි. ඉති පඨමං විපස්සනා, පච්ඡා සමථො. තෙන වුච්චති – ‘‘විපස්සනාපුබ්බඞ්ගමං සමථං භාවෙතී’’ති. භාවෙතීති චතස්සො භාවනා – ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා…පෙ… මග්ගො සඤ්ජායතීති කථං [Pg.288] මග්ගො සඤ්ජායති…පෙ… එවං මග්ගො සඤ්ජායති. එවං සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. එවං විපස්සනාපුබ්බඞ්ගමං සමථං භාවෙති.

Thọ... v.v... tưởng... các hành... thức... mắt... v.v... sự già và chết, tuệ quán (vipassanā) là do ý nghĩa tùy quán (anupassanā) theo trạng thái vô thường; sự già và chết, tuệ quán là do ý nghĩa tùy quán theo trạng thái khổ... v.v... theo trạng thái vô ngã. Ở nơi ấy, trạng thái có sự từ bỏ làm đối tượng của các pháp đã sanh, sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm là định (samādhi). Như vậy, trước tiên là tuệ quán, sau đó là chỉ (samatha). Do đó, được nói rằng: ‘Vị ấy tu tập chỉ với tuệ quán đi trước.’ Trong từ ‘tu tập’ (bhāveti) có bốn sự tu tập – sự tu tập do ý nghĩa thực hành lặp đi lặp lại... v.v... ‘Đạo sanh khởi,’ đạo sanh khởi như thế nào?... v.v... đạo sanh khởi như vậy. Như vậy, các kiết sử được đoạn trừ, các tùy miên được chấm dứt. Như vậy, vị ấy tu tập chỉ với tuệ quán đi trước.

5. කථං සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? සොළසහි ආකාරෙහි සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති. ආරම්මණට්ඨෙන ගොචරට්ඨෙන පහානට්ඨෙන පරිච්චාගට්ඨෙන වුට්ඨානට්ඨෙන විවට්ටනට්ඨෙන සන්තට්ඨෙන පණීතට්ඨෙන විමුත්තට්ඨෙන අනාසවට්ඨෙන තරණට්ඨෙන අනිමිත්තට්ඨෙන අප්පණිහිතට්ඨෙන සුඤ්ඤතට්ඨෙන එකරසට්ඨෙන අනතිවත්තනට්ඨෙන යුගනද්ධට්ඨෙන.

5. Làm thế nào vị ấy tu tập chỉ và quán song hành? Vị ấy tu tập chỉ và quán song hành bằng mười sáu phương diện: Do ý nghĩa đối tượng, do ý nghĩa hành xứ, do ý nghĩa đoạn trừ, do ý nghĩa từ bỏ, do ý nghĩa xuất khởi, do ý nghĩa thoát ly, do ý nghĩa tịch tịnh, do ý nghĩa cao thượng, do ý nghĩa giải thoát, do ý nghĩa vô lậu, do ý nghĩa vượt qua, do ý nghĩa vô tướng, do ý nghĩa vô nguyện, do ý nghĩa không tánh, do ý nghĩa đồng một vị, do ý nghĩa không vượt qua nhau, do ý nghĩa song hành.

කථං ආරම්මණට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චං පජහතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි නිරොධාරම්මණො, අවිජ්ජං පජහතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා නිරොධාරම්මණා. ඉති ආරම්මණට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘ආරම්මණට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති. භාවෙතීති චතස්සො භාවනා – ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා…පෙ… මග්ගො සඤ්ජායතීති කථං මග්ගො සඤ්ජායති…පෙ… එවං මග්ගො සඤ්ජායති. එවං සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. එවං ආරම්මණට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති.

Làm thế nào vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa đối tượng? Đối với người từ bỏ trạo cử, định là sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm, có sự diệt làm đối tượng. Đối với người từ bỏ vô minh, tuệ quán do ý nghĩa tùy quán có sự diệt làm đối tượng. Như vậy, do ý nghĩa đối tượng, chỉ và quán có cùng một vị, là song hành, không vượt qua nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa đối tượng.’ Trong từ ‘tu tập’ có bốn sự tu tập – sự tu tập do ý nghĩa thực hành lặp đi lặp lại... v.v... ‘Đạo sanh khởi,’ đạo sanh khởi như thế nào?... v.v... đạo sanh khởi như vậy. Như vậy, các kiết sử được đoạn trừ, các tùy miên được chấm dứt. Như vậy, vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa đối tượng.

කථං ගොචරට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චං පජහතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි නිරොධගොචරො, අවිජ්ජං පජහතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා නිරොධගොචරා. ඉති ගොචරට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘ගොචරට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති.

Làm thế nào vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa hành xứ? Đối với người từ bỏ trạo cử, định là sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm, có sự diệt làm hành xứ. Đối với người từ bỏ vô minh, tuệ quán do ý nghĩa tùy quán có sự diệt làm hành xứ. Như vậy, do ý nghĩa hành xứ, chỉ và quán có cùng một vị, là song hành, không vượt qua nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa hành xứ.’

කථං පහානට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චසහගතකිලෙසෙ ච ඛන්ධෙ ච පජහතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි නිරොධගොචරො, අවිජ්ජාසහගතකිලෙසෙ ච ඛන්ධෙ ච පජහතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා නිරොධගොචරා. ඉති පහානට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘පහානට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති.

Làm thế nào vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa đoạn trừ? Đối với người từ bỏ các phiền não đồng sanh với trạo cử và các uẩn, định là sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm, có sự diệt làm hành xứ. Đối với người từ bỏ các phiền não đồng sanh với vô minh và các uẩn, tuệ quán do ý nghĩa tùy quán có sự diệt làm hành xứ. Như vậy, do ý nghĩa đoạn trừ, chỉ và quán có cùng một vị, là song hành, không vượt qua nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa đoạn trừ.’

කථං පරිච්චාගට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චසහගතකිලෙසෙ ච ඛන්ධෙ ච පරිච්චජතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි නිරොධගොචරො, අවිජ්ජාසහගතකිලෙසෙ ච ඛන්ධෙ ච පරිච්චජතො අනුපස්සනට්ඨෙන [Pg.289] විපස්සනා නිරොධගොචරා. ඉති පරිච්චාගට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘පරිච්චාගට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති.

Làm thế nào vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa từ bỏ? Đối với người từ bỏ các phiền não đồng sanh với trạo cử và các uẩn, định là sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm, có sự diệt làm hành xứ. Đối với người từ bỏ các phiền não đồng sanh với vô minh và các uẩn, tuệ quán do ý nghĩa tùy quán có sự diệt làm hành xứ. Như vậy, do ý nghĩa từ bỏ, chỉ và quán có cùng một vị, là song hành, không vượt qua nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa từ bỏ.’

කථං වුට්ඨානට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චසහගතකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨහතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි නිරොධගොචරො, අවිජ්ජාසහගතකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච වුට්ඨහතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා නිරොධගොචරා. ඉති වුට්ඨානට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘වුට්ඨානට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති.

Làm thế nào vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa xuất khởi? Đối với người xuất khởi khỏi các phiền não đồng sanh với trạo cử và khỏi các uẩn, định là sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm, có sự diệt làm hành xứ. Đối với người xuất khởi khỏi các phiền não đồng sanh với vô minh và khỏi các uẩn, tuệ quán do ý nghĩa tùy quán có sự diệt làm hành xứ. Như vậy, do ý nghĩa xuất khởi, chỉ và quán có cùng một vị, là song hành, không vượt qua nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa xuất khởi.’

කථං විවට්ටනට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චසහගතකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච විවට්ටතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි නිරොධගොචරො, අවිජ්ජාසහගතකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච විවට්ටතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා නිරොධගොචරා. ඉති විවට්ටනට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘විවට්ටනට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති.

Làm thế nào vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa thoát ly? Đối với người thoát ly khỏi các phiền não đồng sanh với trạo cử và khỏi các uẩn, định là sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm, có sự diệt làm hành xứ. Đối với người thoát ly khỏi các phiền não đồng sanh với vô minh và khỏi các uẩn, tuệ quán do ý nghĩa tùy quán có sự diệt làm hành xứ. Như vậy, do ý nghĩa thoát ly, chỉ và quán có cùng một vị, là song hành, không vượt qua nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa thoát ly.’

කථං සන්තට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චං පජහතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි සන්තො හොන්ති නිරොධගොචරො, අවිජ්ජං පජහතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා සන්තා හොති නිරොධගොචරා. ඉති සන්තට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘සන්තට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති.

Làm thế nào vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa tịch tịnh? Đối với người từ bỏ trạo cử, định là sự nhất tâm, sự không phân tán của tâm, là tịch tịnh, có sự diệt làm hành xứ. Đối với người từ bỏ vô minh, tuệ quán do ý nghĩa tùy quán là tịch tịnh, có sự diệt làm hành xứ. Như vậy, do ý nghĩa tịch tịnh, chỉ và quán có cùng một vị, là song hành, không vượt qua nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Vị ấy tu tập chỉ và quán song hành do ý nghĩa tịch tịnh.’

කථං පණීතට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චං පජහතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි පණීතො හොති නිරොධගොචරො, අවිජ්ජං පජහතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා පණීතා හොති නිරොධගොචරා. ඉති පණීතට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘පණීතට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති.

Làm thế nào tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa cao thượng? Đối với người từ bỏ trạo cử, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định, trở nên cao thượng, có đối tượng là sự diệt. Đối với người từ bỏ vô minh, theo ý nghĩa tùy quán, tuệ quán trở nên cao thượng, có đối tượng là sự diệt. Như vậy, theo ý nghĩa cao thượng, chỉ và quán có cùng một phận sự, trở thành hợp nhất, không vượt qua lẫn nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa cao thượng’.

කථං විමුත්තට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චං පජහතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි කාමාසවා විමුත්තො හොති නිරොධගොචරො, අවිජ්ජං පජහතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා අවිජ්ජාසවා විමුත්තා [Pg.290] හොති නිරොධගොචරා. ඉති රාගවිරාගා චෙතොවිමුත්ති අවිජ්ජාවිරාගා පඤ්ඤා විමුත්තට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘විමුත්තට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති.

Làm thế nào tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa giải thoát? Đối với người từ bỏ trạo cử, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định, được giải thoát khỏi dục lậu, có đối tượng là sự diệt. Đối với người từ bỏ vô minh, theo ý nghĩa tùy quán, tuệ quán được giải thoát khỏi vô minh lậu, có đối tượng là sự diệt. Như vậy, theo ý nghĩa giải thoát của tâm giải thoát do ly tham và tuệ giải thoát do ly vô minh, chỉ và quán có cùng một phận sự, trở thành hợp nhất, không vượt qua lẫn nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa giải thoát’.

කථං අනාසවට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චං පජහතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි කාමාසවෙන අනාසවො හොති නිරොධගොචරො, අවිජ්ජං පජහතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා අවිජ්ජාසවෙන අනාසවා හොති නිරොධගොචරා. ඉති අනාසවට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘අනාසවට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති.

Làm thế nào tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa vô lậu? Đối với người từ bỏ trạo cử, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định, trở nên vô lậu đối với dục lậu, có đối tượng là sự diệt. Đối với người từ bỏ vô minh, theo ý nghĩa tùy quán, tuệ quán trở nên vô lậu đối với vô minh lậu, có đối tượng là sự diệt. Như vậy, theo ý nghĩa vô lậu, chỉ và quán có cùng một phận sự, trở thành hợp nhất, không vượt qua lẫn nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa vô lậu’.

කථං තරණට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චසහගතකිලෙසෙ ච ඛන්ධෙ ච තරතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි නිරොධගොචරො, අවිජ්ජාසහගතකිලෙසෙ ච ඛන්ධෙ ච තරතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා නිරොධගොචරා. ඉති තරණට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘තරණට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති.

Làm thế nào tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa vượt qua? Đối với người vượt qua các phiền não đi cùng với trạo cử và các uẩn, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định, có đối tượng là sự diệt. Đối với người vượt qua các phiền não đi cùng với vô minh và các uẩn, theo ý nghĩa tùy quán, tuệ quán có đối tượng là sự diệt. Như vậy, theo ý nghĩa vượt qua, chỉ và quán có cùng một phận sự, trở thành hợp nhất, không vượt qua lẫn nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa vượt qua’.

කථං අනිමිත්තට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චං පජහතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි සබ්බනිමිත්තෙහි අනිමිත්තො හොති නිරොධගොචරො, අවිජ්ජං පජහතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා සබ්බනිමිත්තෙහි අනිමිත්තා හොති නිරොධගොචරා. ඉති අනිමිත්තට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘අනිමිත්තට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති.

Làm thế nào tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa vô tướng? Đối với người từ bỏ trạo cử, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định, trở nên vô tướng đối với tất cả các tướng, có đối tượng là sự diệt. Đối với người từ bỏ vô minh, theo ý nghĩa tùy quán, tuệ quán trở nên vô tướng đối với tất cả các tướng, có đối tượng là sự diệt. Như vậy, theo ý nghĩa vô tướng, chỉ và quán có cùng một phận sự, trở thành hợp nhất, không vượt qua lẫn nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa vô tướng’.

කථං අප්පණිහිතට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චං පජහතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි සබ්බපණිධීහි අප්පණිහිතො හොති නිරොධගොචරො, අවිජ්ජං පජහතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා සබ්බපණිධීහි අප්පණිහිතා හොති නිරොධගොචරා. ඉති අප්පණිහිතට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘අප්පණිහිතට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති.

Làm thế nào tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa vô nguyện? Đối với người từ bỏ trạo cử, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định, trở nên vô nguyện đối với tất cả các nguyện cầu, có đối tượng là sự diệt. Đối với người từ bỏ vô minh, theo ý nghĩa tùy quán, tuệ quán trở nên vô nguyện đối với tất cả các nguyện cầu, có đối tượng là sự diệt. Như vậy, theo ý nghĩa vô nguyện, chỉ và quán có cùng một phận sự, trở thành hợp nhất, không vượt qua lẫn nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa vô nguyện’.

කථං [Pg.291] සුඤ්ඤතට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති? උද්ධච්චං පජහතො චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමාධි සබ්බාභිනිවෙසෙහි සුඤ්ඤො හොති නිරොධගොචරො, අවිජ්ජං පජහතො අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා සබ්බාභිනිවෙසෙහි සුඤ්ඤා හොති නිරොධගොචරා. ඉති සුඤ්ඤතට්ඨෙන සමථවිපස්සනා එකරසා හොන්ති, යුගනද්ධා හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං නාතිවත්තන්තීති. තෙන වුච්චති – ‘‘සුඤ්ඤතට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති. භාවෙතීති චතස්සො භාවනා – ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා…පෙ… මග්ගො සඤ්ජායතීති කථං මග්ගො සඤ්ජායති…පෙ… එවං මග්ගො සඤ්ජායති. එවං සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. එවං සුඤ්ඤතට්ඨෙන සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති. ඉමෙහි සොළසහි ආකාරෙහි සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති, එවං සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති.

Làm thế nào tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa không? Đối với người từ bỏ trạo cử, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là định, trở nên trống không đối với tất cả các chấp thủ, có đối tượng là sự diệt. Đối với người từ bỏ vô minh, theo ý nghĩa tùy quán, tuệ quán trở nên trống không đối với tất cả các chấp thủ, có đối tượng là sự diệt. Như vậy, theo ý nghĩa không, chỉ và quán có cùng một phận sự, trở thành hợp nhất, không vượt qua lẫn nhau. Do đó, được nói rằng: ‘Tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa không’. Trong từ ‘tu tiến’ có bốn sự tu tiến – sự tu tiến theo ý nghĩa thực hành… vân vân… Trong câu ‘đạo được sinh khởi’, làm thế nào đạo được sinh khởi?… vân vân… Như vậy, đạo được sinh khởi. Như vậy, các kiết sử được đoạn trừ, các tùy miên được chấm dứt. Như vậy, tu tiến chỉ và quán được hợp nhất theo ý nghĩa không. Vị ấy tu tiến chỉ và quán được hợp nhất bằng mười sáu phương diện này, như vậy vị ấy tu tiến chỉ và quán được hợp nhất.

සුත්තන්තනිද්දෙසො.

Kết thúc phần giải thích theo kinh.

2. ධම්මුද්ධච්චවාරනිද්දෙසො

2. Phần giải thích về trạo cử đối với các pháp

6. කථං ධම්මුද්ධච්චවිග්ගහිතං මානසං හොති? අනිච්චතො මනසිකරොතො ඔභාසො උප්පජ්ජති, ඔභාසො ධම්මොති ඔභාසං ආවජ්ජති, තතො වික්ඛෙපො උද්ධච්චං. තෙන උද්ධච්චෙන විග්ගහිතමානසො අනිච්චතො උපට්ඨානං යථාභූතං නප්පජානාති, දුක්ඛතො උපට්ඨානං යථාභූතං නප්පජානාති, අනත්තතො උපට්ඨානං යථාභූතං නප්පජානාති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මුද්ධච්චවිග්ගහිතමානසො හොති සො සමයො, යං තං චිත්තං අජ්ඣත්තමෙව සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති එකොදි හොති සමාධියති. තස්ස මග්ගො සඤ්ජායතී’’ති කථං මග්ගො සඤ්ජායති…පෙ… එවං මග්ගො සඤ්ජායති, එවං සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති.

6. Làm thế nào tâm bị trạo cử đối với các pháp chi phối? Khi tác ý về vô thường, ánh sáng khởi lên. Vị ấy hướng tâm đến ánh sáng (nghĩ rằng) ‘ánh sáng là pháp’. Do đó, sự phân tán là trạo cử. Với tâm bị trạo cử ấy chi phối, vị ấy không biết đúng như thật sự hiện khởi của vô thường, không biết đúng như thật sự hiện khởi của khổ, không biết đúng như thật sự hiện khởi của vô ngã. Do đó, được nói rằng: ‘Tâm bị trạo cử đối với các pháp chi phối’. Có thời điểm, tâm ấy an trú, lắng đọng, nhất tâm, định tĩnh ngay trong nội tâm. ‘Đối với vị ấy, đạo được sinh khởi’. Làm thế nào đạo được sinh khởi?… vân vân… Như vậy, đạo được sinh khởi, như vậy các kiết sử được đoạn trừ, các tùy miên được chấm dứt.

අනිච්චතො මනසිකරොතො ඤාණං උප්පජ්ජති, පීති උප්පජ්ජති, පස්සද්ධි උප්පජ්ජති, සුඛං උප්පජ්ජති, අධිමොක්ඛො උප්පජ්ජති, පග්ගහො උප්පජ්ජති, උපට්ඨානං උප්පජ්ජති, උපෙක්ඛා උප්පජ්ජති, නිකන්ති උප්පජ්ජති, ‘නිකන්ති ධම්මො’ති නිකන්තිං ආවජ්ජති. තතො වික්ඛෙපො උද්ධච්චං. තෙන උද්ධච්චෙන විග්ගහිතමානසො අනිච්චතො උපට්ඨානං යථාභූතං නප්පජානාති, දුක්ඛතො උපට්ඨානං යථාභූතං නප්පජානාති, අනත්තතො උපට්ඨානං යථාභූතං නප්පජානාති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මුද්ධච්චවිග්ගහිතමානසො [Pg.292] හොති සො සමයො, යං තං චිත්තං අජ්ඣත්තමෙව සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති එකොදි හොති සමාධියති. තස්ස මග්ගො සඤ්ජායතී’’ති. කථං මග්ගො සඤ්ජායති…පෙ… එවං මග්ගො සඤ්ජායති, එවං සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති.

Đối với người tác ý về vô thường, trí tuệ sanh khởi, hỷ sanh khởi, khinh an sanh khởi, lạc sanh khởi, thắng giải sanh khởi, sách tấn sanh khởi, sự hiện khởi sanh khởi, xả sanh khởi, ái nhiễm sanh khởi, vị ấy hướng đến ái nhiễm rằng: ‘Ái nhiễm là pháp.’ Do đó, sự phân tán là trạo cử. Do trạo cử ấy, người có tâm bị sai lệch không tuệ tri như thật về sự hiện khởi của vô thường, không tuệ tri như thật về sự hiện khởi của khổ, không tuệ tri như thật về sự hiện khởi của vô ngã. Do đó được nói rằng: “Vị ấy có tâm bị sai lệch do trạo cử về pháp. Có thời điểm, tâm ấy an trú, lắng đọng, nhất tâm, định tĩnh ngay trong nội tâm. Đạo sanh khởi cho vị ấy.” Đạo sanh khởi như thế nào? … Tóm lại … Đạo sanh khởi như vậy, các kiết sử được đoạn trừ như vậy, các tùy miên được chấm dứt như vậy.

දුක්ඛතො මනසිකරොතො…පෙ… අනත්තතො මනසිකරොතො ඔභාසො උප්පජ්ජති…පෙ… ඤාණං උප්පජ්ජති, පීති උප්පජ්ජති, පස්සද්ධි උප්පජ්ජති, සුඛං උප්පජ්ජති, අධිමොක්ඛො උප්පජ්ජති, පග්ගහො උප්පජ්ජති, උපට්ඨානං උප්පජ්ජති, උපෙක්ඛා උප්පජ්ජති, නිකන්ති උප්පජ්ජති, ‘නිකන්ති ධම්මො’ති නිකන්තිං ආවජ්ජති. තතො වික්ඛෙපො උද්ධච්චං. තෙන උද්ධච්චෙන විග්ගහිතමානසො අනත්තතො උපට්ඨානං, අනිච්චතො උපට්ඨානං, දුක්ඛතො උපට්ඨානං යථාභූතං නප්පජානාති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මුද්ධච්චවිග්ගහිතමානසො…පෙ… එවං සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති’’.

Đối với người tác ý về khổ… Tóm lại… Đối với người tác ý về vô ngã, hào quang sanh khởi… Tóm lại… trí tuệ sanh khởi, hỷ sanh khởi, khinh an sanh khởi, lạc sanh khởi, thắng giải sanh khởi, sách tấn sanh khởi, sự hiện khởi sanh khởi, xả sanh khởi, ái nhiễm sanh khởi, vị ấy hướng đến ái nhiễm rằng: ‘Ái nhiễm là pháp.’ Do đó, sự phân tán là trạo cử. Do trạo cử ấy, người có tâm bị sai lệch không tuệ tri như thật về sự hiện khởi của vô ngã, sự hiện khởi của vô thường, sự hiện khởi của khổ. Do đó được nói rằng: “Vị ấy có tâm bị sai lệch do trạo cử về pháp… Tóm lại… Các kiết sử được đoạn trừ như vậy, các tùy miên được chấm dứt như vậy.”

රූපං අනිච්චතො මනසිකරොතො…පෙ… රූපං දුක්ඛතො මනසිකරොතො… රූපං අනත්තතො මනසිකරොතො… වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… චක්ඛුං…පෙ… ජරාමරණං අනිච්චතො මනසිකරොතො…පෙ… ජරාමරණං දුක්ඛතො මනසිකරොතො, ජරාමරණං අනත්තතො මනසිකරොතො ඔභාසො උප්පජ්ජති…පෙ… ඤාණං උප්පජ්ජති, පීති උප්පජ්ජති, පස්සද්ධි උප්පජ්ජති, සුඛං උප්පජ්ජති, අධිමොක්ඛො උප්පජ්ජති, පග්ගහො උප්පජ්ජති, උපට්ඨානං උප්පජ්ජති, උපෙක්ඛා උප්පජ්ජති, නිකන්ති උප්පජ්ජති, ‘නිකන්ති ධම්මො’ති නිකන්තිං ආවජ්ජති. තතො වික්ඛෙපො උද්ධච්චං. තෙන උද්ධච්චෙන විග්ගහිතමානසො. ජරාමරණං අනත්තතො උපට්ඨානං යථාභූතං නප්පජානාති. ජරාමරණං අනිච්චතො උපට්ඨානං යථාභූතං නප්පජානාති, ජරාමරණං දුක්ඛතො උපට්ඨානං යථාභූතං නප්පජානාති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මුද්ධච්චවිග්ගහිතමානසො හොති. සො සමයො, යං තං චිත්තං අජ්ඣත්තමෙව සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති එකොදි හොති සමාධියති. තස්ස මග්ගො සඤ්ජායතී’’ති. කථං මග්ගො සඤ්ජායති…පෙ… එවං මග්ගො සඤ්ජායති. එවං සඤ්ඤොජනානි පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති. එවං ධම්මුද්ධච්චවිග්ගහිතං මානසං හොති.

Đối với người tác ý về sắc là vô thường… Tóm lại… đối với người tác ý về sắc là khổ… đối với người tác ý về sắc là vô ngã… về thọ… Tóm lại… về tưởng… về các hành… về thức… về mắt… Tóm lại… đối với người tác ý về già-chết là vô thường… Tóm lại… đối với người tác ý về già-chết là khổ, đối với người tác ý về già-chết là vô ngã, hào quang sanh khởi… Tóm lại… trí tuệ sanh khởi, hỷ sanh khởi, khinh an sanh khởi, lạc sanh khởi, thắng giải sanh khởi, sách tấn sanh khởi, sự hiện khởi sanh khởi, xả sanh khởi, ái nhiễm sanh khởi, vị ấy hướng đến ái nhiễm rằng: ‘Ái nhiễm là pháp.’ Do đó, sự phân tán là trạo cử. Do trạo cử ấy, người có tâm bị sai lệch. Vị ấy không tuệ tri như thật về sự hiện khởi của già-chết là vô ngã. Vị ấy không tuệ tri như thật về sự hiện khởi của già-chết là vô thường, không tuệ tri như thật về sự hiện khởi của già-chết là khổ. Do đó được nói rằng: “Vị ấy có tâm bị sai lệch do trạo cử về pháp. Có thời điểm, tâm ấy an trú, lắng đọng, nhất tâm, định tĩnh ngay trong nội tâm. Đạo sanh khởi cho vị ấy.” Đạo sanh khởi như thế nào? … Tóm lại … Đạo sanh khởi như vậy. Các kiết sử được đoạn trừ như vậy, các tùy miên được chấm dứt như vậy. Tâm bị sai lệch do trạo cử về pháp là như vậy.

7.

7.

ඔභාසෙ චෙව ඤාණෙ ච, පීතියා ච විකම්පති;

පස්සද්ධියා සුඛෙ චෙව, යෙහි චිත්තං පවෙධති.

Tâm dao động trong hào quang và trí tuệ, và trong hỷ; tâm rung động bởi khinh an và lạc.

අධිමොක්ඛෙ [Pg.293] ච පග්ගාහෙ, උපට්ඨානෙ ච කම්පති;

උපෙක්ඛාවජ්ජනාය චෙව, උපෙක්ඛාය ච නිකන්තියා.

Tâm rung động trong thắng giải và sách tấn, và trong sự hiện khởi; trong sự hướng tâm đến xả, trong xả, và trong ái nhiễm.

ඉමානි දස ඨානානි, පඤ්ඤා යස්ස පරිච්චිතා;

ධම්මුද්ධච්චකුසලො හොති, න ච සම්මොහ ගච්ඡති.

Người nào có trí tuệ thuần thục về mười trạng thái này, vị ấy thiện xảo về trạo cử đối với pháp và không đi đến si mê.

වික්ඛිපති චෙව කිලිස්සති ච, චවති චිත්තභාවනා;

වික්ඛිපති න කිලිස්සති, භාවනා පරිහායති.

(Tâm) vừa phân tán vừa bị ô nhiễm, sự tu tập tâm bị suy thoái; (tâm) phân tán nhưng không bị ô nhiễm, sự tu tập bị suy giảm.

වික්ඛිපති න කිලිස්සති, භාවනා න පරිහායති;

න ච වික්ඛිපතෙ චිත්තං න කිලිස්සති, න චවති චිත්තභාවනා.

(Tâm) phân tán nhưng không bị ô nhiễm, sự tu tập không bị suy giảm; tâm không phân tán, không bị ô nhiễm, sự tu tập tâm không bị suy thoái.

ඉමෙහි චතූහි ඨානෙහි චිත්තස්ස සඞ්ඛෙපවික්ඛෙපවිග්ගහිතං දස ඨානෙ සම්පජානාතීති.

Do bốn trạng thái này, vị ấy tỉnh giác về sự sai lệch của tâm do co rút và phân tán trong mười trường hợp.

යුගනද්ධකථා නිට්ඨිතා.

Chương Song Tu đã kết thúc.

2. සච්චකථා

2. Chương về Sự Thật

8. පුරිමනිදානං. ‘‘චත්තාරිමානි, භික්ඛවෙ, තථානි අවිතථානි අනඤ්ඤථානි. කතමානි චත්තාරි? ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති, භික්ඛවෙ, තථමෙතං අවිතථමෙතං අනඤ්ඤථමෙතං; ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති තථමෙතං අවිතථමෙතං අනඤ්ඤථමෙතං, ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති තථමෙතං අවිතථමෙතං අනඤ්ඤථමෙතං, ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති තථමෙතං අවිතථමෙතං අනඤ්ඤථමෙතං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරි තථානි අවිතථානි අනඤ්ඤථානි’’.

8. Phần giới thiệu như trước. “Này các Tỳ khưu, có bốn điều này là như thật, không sai khác, không khác đi. Bốn điều nào? Này các Tỳ khưu, ‘Đây là khổ’, điều này là như thật, không sai khác, không khác đi; ‘Đây là khổ tập’, điều này là như thật, không sai khác, không khác đi; ‘Đây là khổ diệt’, điều này là như thật, không sai khác, không khác đi; ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’, điều này là như thật, không sai khác, không khác đi. Này các Tỳ khưu, bốn điều này là như thật, không sai khác, không khác đi.”

1. පඨමසුත්තන්තනිද්දෙසො

1. Giải thích kinh đầu tiên

කථං දුක්ඛං තථට්ඨෙන සච්චං? චත්තාරො දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨා තථා අවිතථා අනඤ්ඤථා. දුක්ඛස්ස පීළනට්ඨො, සඞ්ඛතට්ඨො, සන්තාපට්ඨො, විපරිණාමට්ඨො – ඉමෙ චත්තාරො දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨා තථා අවිතථා අනඤ්ඤථා. එවං දුක්ඛං තථට්ඨෙන සච්චං.

Làm thế nào khổ là sự thật theo nghĩa như thật? Bốn ý nghĩa của khổ là như thật, không sai khác, không khác đi. Ý nghĩa bức bách, ý nghĩa hữu vi, ý nghĩa thiêu đốt, ý nghĩa biến hoại của khổ – bốn ý nghĩa này của khổ là như thật, không sai khác, không khác đi. Như vậy, khổ là sự thật theo nghĩa như thật.

කථං සමුදයො තථට්ඨෙන සච්චං? චත්තාරො සමුදයස්ස සමුදයට්ඨා තථා අවිතථා අනඤ්ඤථා. සමුදයස්ස ආයූහනට්ඨො, නිදානට්ඨො, සංයොගට්ඨො [Pg.294] පලිබොධට්ඨො – ඉමෙ චත්තාරො සමුදයස්ස සමුදයට්ඨා තථා අවිතථා අනඤ්ඤථා. එවං සමුදයො තථට්ඨෙන සච්චං.

Làm thế nào tập đế là sự thật theo nghĩa như thật? Bốn ý nghĩa của tập đế là như thật, không sai khác, không khác đi. Ý nghĩa tích tập, ý nghĩa nguyên nhân, ý nghĩa liên kết, ý nghĩa chướng ngại của tập đế – bốn ý nghĩa này của tập đế là như thật, không sai khác, không khác đi. Như vậy, tập đế là sự thật theo nghĩa như thật.

කථං නිරොධො තථට්ඨෙන සච්චං? චත්තාරො නිරොධස්ස නිරොධට්ඨා තථා අවිතථා අනඤ්ඤථා. නිරොධස්ස නිස්සරණට්ඨො, විවෙකට්ඨො, අසඞ්ඛතට්ඨො, අමතට්ඨො – ඉමෙ චත්තාරො නිරොධස්ස නිරොධට්ඨා තථා අවිතථා අනඤ්ඤථා. එවං නිරොධො තථට්ඨෙන සච්චං.

Làm thế nào Diệt là sự thật theo ý nghĩa chân thật? Bốn ý nghĩa của Diệt là chân thật, không sai lệch, không khác. Ý nghĩa thoát ly, ý nghĩa vắng lặng, ý nghĩa vô vi, ý nghĩa bất tử của Diệt – bốn ý nghĩa này của Diệt là chân thật, không sai lệch, không khác. Như vậy, Diệt là sự thật theo ý nghĩa chân thật.

කථං මග්ගො තථට්ඨෙන සච්චං? චත්තාරො මග්ගස්ස මග්ගට්ඨා තථා අවිතථා අනඤ්ඤථා. මග්ගස්ස නිය්‍යානට්ඨො, හෙතුට්ඨො, දස්සනට්ඨො, ආධිපතෙය්‍යට්ඨො – ඉමෙ චත්තාරො මග්ගස්ස මග්ගට්ඨා තථා අවිතථා අනඤ්ඤථා. එවං මග්ගො තථට්ඨෙන සච්චං.

Làm thế nào Đạo là sự thật theo ý nghĩa chân thật? Bốn ý nghĩa của Đạo là chân thật, không sai lệch, không khác. Ý nghĩa xuất ly, ý nghĩa là nhân, ý nghĩa là thấy, ý nghĩa là làm chủ của Đạo – bốn ý nghĩa này của Đạo là chân thật, không sai lệch, không khác. Như vậy, Đạo là sự thật theo ý nghĩa chân thật.

9. කතිහාකාරෙහි චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි? චතූහාකාරෙහි චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි. තථට්ඨෙන, අනත්තට්ඨෙන, සච්චට්ඨෙන, පටිවෙධට්ඨෙන – ඉමෙහි චතූහාකාරෙහි චත්තාරි සච්චානි එකසඞ්ගහිතානි. යං එකසඞ්ගහිතං තං එකත්තං. එකත්තං එකෙන ඤාණෙන පටිවිජ්ඣතීති – චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි.

9. Bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo bao nhiêu phương diện? Bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo bốn phương diện. Theo ý nghĩa chân thật, theo ý nghĩa vô ngã, theo ý nghĩa sự thật, theo ý nghĩa thâm nhập – bởi bốn phương diện này, bốn sự thật được bao gồm làm một. Cái gì được bao gồm làm một, cái đó là sự đồng nhất. Sự đồng nhất được thâm nhập bởi một trí tuệ – do đó bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ.

කථං තථට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි? චතූහාකාරෙහි තථට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි. දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨො තථට්ඨො, සමුදයස්ස සමුදයට්ඨො තථට්ඨො, නිරොධස්ස නිරොධට්ඨො තථට්ඨො, මග්ගස්ස මග්ගට්ඨො තථට්ඨො – ඉමෙහි චතූහාකාරෙහි තථට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකසඞ්ගහිතානි. යං එකසඞ්ගහිතං තං එකත්තං. එකත්තං එකෙන ඤාණෙන පටිවිජ්ඣතීති – චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි.

Làm thế nào bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo ý nghĩa chân thật? Bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo ý nghĩa chân thật bởi bốn phương diện. Ý nghĩa khổ của khổ là ý nghĩa chân thật, ý nghĩa tập của tập là ý nghĩa chân thật, ý nghĩa diệt của diệt là ý nghĩa chân thật, ý nghĩa đạo của đạo là ý nghĩa chân thật – bởi bốn phương diện này, theo ý nghĩa chân thật, bốn sự thật được bao gồm làm một. Cái gì được bao gồm làm một, cái đó là sự đồng nhất. Sự đồng nhất được thâm nhập bởi một trí tuệ – do đó bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ.

කථං අනත්තට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි? චතූහාකාරෙහි අනත්තට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි. දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨො අනත්තට්ඨො, සමුදයස්ස සමුදයට්ඨො අනත්තට්ඨො, නිරොධස්ස නිරොධට්ඨො අනත්තට්ඨො, මග්ගස්ස මග්ගට්ඨො අනත්තට්ඨො – ඉමෙහි චතූහාකාරෙහි අනත්තට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකසඞ්ගහිතානි. යං එකසඞ්ගහිතං තං එකත්තං. එකත්තං එකෙන ඤාණෙන පටිවිජ්ඣතීති – චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි.

Làm thế nào bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo ý nghĩa vô ngã? Bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo ý nghĩa vô ngã bởi bốn phương diện. Ý nghĩa khổ của khổ là ý nghĩa vô ngã, ý nghĩa tập của tập là ý nghĩa vô ngã, ý nghĩa diệt của diệt là ý nghĩa vô ngã, ý nghĩa đạo của đạo là ý nghĩa vô ngã – bởi bốn phương diện này, theo ý nghĩa vô ngã, bốn sự thật được bao gồm làm một. Cái gì được bao gồm làm một, cái đó là sự đồng nhất. Sự đồng nhất được thâm nhập bởi một trí tuệ – do đó bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ.

කථං සච්චට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි? චතූහාකාරෙහි සච්චට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි. දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨො සච්චට්ඨො, සමුදයස්ස [Pg.295] සමුදයට්ඨො සච්චට්ඨො, නිරොධස්ස නිරොධට්ඨො සච්චට්ඨො, මග්ගස්ස මග්ගට්ඨො සච්චට්ඨො – ඉමෙහි චතූහාකාරෙහි සච්චට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකසඞ්ගහිතානි. යං එකසඞ්ගහිතං තං එකත්තං. එකත්තං එකෙන ඤාණෙන පටිවිජ්ඣතීති – චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි.

Làm thế nào bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo ý nghĩa sự thật? Bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo ý nghĩa sự thật bởi bốn phương diện. Ý nghĩa khổ của khổ là ý nghĩa sự thật, ý nghĩa tập của tập là ý nghĩa sự thật, ý nghĩa diệt của diệt là ý nghĩa sự thật, ý nghĩa đạo của đạo là ý nghĩa sự thật – bởi bốn phương diện này, theo ý nghĩa sự thật, bốn sự thật được bao gồm làm một. Cái gì được bao gồm làm một, cái đó là sự đồng nhất. Sự đồng nhất được thâm nhập bởi một trí tuệ – do đó bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ.

කථං පටිවෙධට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි? චතූහාකාරෙහි පටිවෙධට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි. දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨො පටිවෙධට්ඨො, සමුදයස්ස සමුදයට්ඨො පටිවෙධට්ඨො නිරොධස්ස නිරොධට්ඨො පටිවෙධට්ඨො, මග්ගස්ස මග්ගට්ඨො පටිවෙධට්ඨො – ඉමෙහි චතූහාකාරෙහි පටිවෙධට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකසඞ්ගහිතානි යං එකසඞ්ගහිතං තං එකත්තං. එකත්තං එකෙන ඤාණෙන පටිවිජ්ඣතීති – චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි.

Làm thế nào bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo ý nghĩa thâm nhập? Bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo ý nghĩa thâm nhập bởi bốn phương diện. Ý nghĩa khổ của khổ là ý nghĩa thâm nhập, ý nghĩa tập của tập là ý nghĩa thâm nhập, ý nghĩa diệt của diệt là ý nghĩa thâm nhập, ý nghĩa đạo của đạo là ý nghĩa thâm nhập – bởi bốn phương diện này, theo ý nghĩa thâm nhập, bốn sự thật được bao gồm làm một. Cái gì được bao gồm làm một, cái đó là sự đồng nhất. Sự đồng nhất được thâm nhập bởi một trí tuệ – do đó bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ.

10. කතිහාකාරෙහි චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි? යං අනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං තං අනිච්චං, යං අනිච්චඤ්ච දුක්ඛඤ්ච තං අනත්තා. යං අනිච්චඤ්ච දුක්ඛඤ්ච අනත්තා ච තං තථං. යං අනිච්චං ච දුක්ඛඤ්ච අනත්තා ච තථඤ්ච තං සච්චං. යං අනිච්චඤ්ච දුක්ඛඤ්ච අනත්තා ච තථඤ්ච සච්චඤ්ච තං එකසඞ්ගහිතං. යං එකසඞ්ගහිතං තං එකත්තං. එකත්තං එකෙන ඤාණෙන පටිවිජ්ඣතීති – චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි.

10. Bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo bao nhiêu phương diện? Cái gì vô thường, cái đó là khổ; cái gì khổ, cái đó là vô thường; cái gì vừa vô thường vừa khổ, cái đó là vô ngã. Cái gì vừa vô thường, vừa khổ, vừa vô ngã, cái đó là chân thật. Cái gì vừa vô thường, vừa khổ, vừa vô ngã, vừa chân thật, cái đó là sự thật. Cái gì vừa vô thường, vừa khổ, vừa vô ngã, vừa chân thật, vừa là sự thật, cái đó được bao gồm làm một. Cái gì được bao gồm làm một, cái đó là sự đồng nhất. Sự đồng nhất được thâm nhập bởi một trí tuệ – do đó bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ.

කතිහාකාරෙහි චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි? නවහාකාරෙහි චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි. තථට්ඨෙන, අනත්තට්ඨෙන, සච්චට්ඨෙන, පටිවෙධට්ඨෙන, අභිඤ්ඤට්ඨෙන, පරිඤ්ඤට්ඨෙන, පහානට්ඨෙන, භාවනට්ඨෙන, සච්ඡිකිරියට්ඨෙන – ඉමෙහි නවහාකාරෙහි චත්තාරි සච්චානි එකසඞ්ගහිතානි. යං එකසඞ්ගහිතං තං එකත්තං. එකත්තං එකෙන ඤාණෙන පටිවිජ්ඣතීති – චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි.

Bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo bao nhiêu phương diện? Bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo chín phương diện. Theo ý nghĩa chân thật, theo ý nghĩa vô ngã, theo ý nghĩa sự thật, theo ý nghĩa thâm nhập, theo ý nghĩa thắng trí, theo ý nghĩa liễu tri, theo ý nghĩa đoạn tận, theo ý nghĩa tu tập, theo ý nghĩa chứng ngộ – bởi chín phương diện này, bốn sự thật được bao gồm làm một. Cái gì được bao gồm làm một, cái đó là sự đồng nhất. Sự đồng nhất được thâm nhập bởi một trí tuệ – do đó bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ.

කථං තථට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි? නවහාකාරෙහි තථට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි. දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨො තථට්ඨො, සමුදයස්ස සමුදයට්ඨො තථට්ඨො, නිරොධස්ස නිරොධට්ඨො තථට්ඨො, මග්ගස්ස මග්ගට්ඨො තථට්ඨො, අභිඤ්ඤාය අභිඤ්ඤට්ඨො තථට්ඨො, පරිඤ්ඤාය පරිඤ්ඤට්ඨො තථට්ඨො, පහානස්ස පහානට්ඨො තථට්ඨො, භාවනාය භාවනට්ඨො තථට්ඨො, සච්ඡිකිරියාය සච්ඡිකිරියට්ඨො තථට්ඨො – ඉමෙහි නවහාකාරෙහි තථට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකසඞ්ගහිතානි. යං එකසඞ්ගහිතං තං එකත්තං. එකත්තං එකෙන ඤාණෙන පටිවිජ්ඣතීති – චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි.

Làm thế nào bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo ý nghĩa chân thật? Bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ theo ý nghĩa chân thật bởi chín phương diện. Ý nghĩa khổ của khổ là ý nghĩa chân thật, ý nghĩa tập của tập là ý nghĩa chân thật, ý nghĩa diệt của diệt là ý nghĩa chân thật, ý nghĩa đạo của đạo là ý nghĩa chân thật, ý nghĩa thắng trí của thắng trí là ý nghĩa chân thật, ý nghĩa liễu tri của liễu tri là ý nghĩa chân thật, ý nghĩa đoạn tận của đoạn tận là ý nghĩa chân thật, ý nghĩa tu tập của tu tập là ý nghĩa chân thật, ý nghĩa chứng ngộ của chứng ngộ là ý nghĩa chân thật – bởi chín phương diện này, theo ý nghĩa chân thật, bốn sự thật được bao gồm làm một. Cái gì được bao gồm làm một, cái đó là sự đồng nhất. Sự đồng nhất được thâm nhập bởi một trí tuệ – do đó bốn sự thật được thâm nhập bởi một trí tuệ.

කථං [Pg.296] අනත්තට්ඨෙන… සච්චට්ඨෙන… පටිවෙධට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි? නවහාකාරෙහි පටිවෙධට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි. දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨො පටිවෙධට්ඨො, සමුදයස්ස සමුදයට්ඨො පටිවෙධට්ඨො, නිරොධස්ස නිරොධට්ඨො පටිවෙධට්ඨො, මග්ගස්ස මග්ගට්ඨො පටිවෙධට්ඨො, අභිඤ්ඤාය අභිඤ්ඤට්ඨො පටිවෙධට්ඨො, පරිඤ්ඤාය පරිඤ්ඤට්ඨො පටිවෙධට්ඨො, පහානස්ස පහානට්ඨො පටිවෙධට්ඨො, භාවනාය භාවනට්ඨො පටිවෙධට්ඨො, සච්ඡිකිරියාය සච්ඡිකිරියට්ඨො පටිවෙධට්ඨො – ඉමෙහි නවහාකාරෙහි පටිවෙධට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකසඞ්ගහිතානි. යං එකසඞ්ගහිතං තං එකත්තං. එකත්තං එකෙන ඤාණෙන පටිවිජ්ඣතීති – චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි.

Làm thế nào bốn Thánh đế được liễu ngộ đồng nhất về phương diện ý nghĩa vô ngã, ... ý nghĩa chân thật, ... ý nghĩa liễu ngộ? Bốn Thánh đế được liễu ngộ đồng nhất về phương diện ý nghĩa liễu ngộ qua chín phương diện. Đối với khổ, ý nghĩa về khổ là ý nghĩa liễu ngộ; đối với tập, ý nghĩa về tập là ý nghĩa liễu ngộ; đối với diệt, ý nghĩa về diệt là ý nghĩa liễu ngộ; đối với đạo, ý nghĩa về đạo là ý nghĩa liễu ngộ; đối với thắng trí, ý nghĩa về thắng trí là ý nghĩa liễu ngộ; đối với biến tri, ý nghĩa về biến tri là ý nghĩa liễu ngộ; đối với sự đoạn tận, ý nghĩa về sự đoạn tận là ý nghĩa liễu ngộ; đối với sự tu tập, ý nghĩa về sự tu tập là ý nghĩa liễu ngộ; đối với sự chứng ngộ, ý nghĩa về sự chứng ngộ là ý nghĩa liễu ngộ – qua chín phương diện này, bốn Thánh đế được bao gồm làm một về phương diện ý nghĩa liễu ngộ. Cái gì được bao gồm làm một, cái ấy là sự đồng nhất. Sự đồng nhất được thâm nhập bởi một trí tuệ. Do đó, bốn Thánh đế được liễu ngộ đồng nhất.

11. කතිහාකාරෙහි චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි? ද්වාදසහි ආකාරෙහි චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි. තථට්ඨෙන, අනත්තට්ඨෙන, සච්චට්ඨෙන, පටිවෙධට්ඨෙන, අභිජානනට්ඨෙන, පරිජානනට්ඨෙන, ධම්මට්ඨෙන, තථට්ඨෙන, ඤාතට්ඨෙන, සච්ඡිකිරියට්ඨෙන, ඵස්සනට්ඨෙන, අභිසමයට්ඨෙන – ඉමෙහි ද්වාදසහි ආකාරෙහි චත්තාරි සච්චානි එකසඞ්ගහිතානි. යං එකසඞ්ගහිතං තං එකත්තං. එකත්තං එකෙන ඤාණෙන පටිවිජ්ඣතීති – චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි.

11. Bốn Thánh đế được liễu ngộ đồng nhất qua bao nhiêu phương diện? Bốn Thánh đế được liễu ngộ đồng nhất qua mười hai phương diện. Về phương diện ý nghĩa như thật, ý nghĩa vô ngã, ý nghĩa chân thật, ý nghĩa liễu ngộ, ý nghĩa thắng tri, ý nghĩa biến tri, ý nghĩa pháp tánh, ý nghĩa như thị, ý nghĩa sở tri, ý nghĩa chứng ngộ, ý nghĩa xúc chạm, ý nghĩa giác ngộ – qua mười hai phương diện này, bốn Thánh đế được bao gồm làm một. Cái gì được bao gồm làm một, cái ấy là sự đồng nhất. Sự đồng nhất được thâm nhập bởi một trí tuệ. Do đó, bốn Thánh đế được liễu ngộ đồng nhất.

කථං තථට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි? සොළසහි ආකාරෙහි තථට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි. දුක්ඛස්ස පීළනට්ඨො, සඞ්ඛතට්ඨො, සන්තාපට්ඨො, විපරිණාමට්ඨො, තථට්ඨො; සමුදයස්ස ආයූහනට්ඨො, නිදානට්ඨො, සංයොගට්ඨො, පලිබොධට්ඨො තථට්ඨො; නිරොධස්ස නිස්සරණට්ඨො, විවෙකට්ඨො, අසඞ්ඛතට්ඨො, අමතට්ඨො තථට්ඨො; මග්ගස්ස නිය්‍යානට්ඨො, හෙතුට්ඨො, දස්සනට්ඨො, ආධිපතෙය්‍යට්ඨො තථට්ඨො – ඉමෙහි සොළසහි ආකාරෙහි තථට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකසඞ්ගහිතානි. යං එකසඞ්ගහිතං තං එකත්තං. එකත්තං එකෙන ඤාණෙන පටිවිජ්ඣතීති – චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි.

Làm thế nào bốn Thánh đế được liễu ngộ đồng nhất về phương diện ý nghĩa như thật? Bốn Thánh đế được liễu ngộ đồng nhất về phương diện ý nghĩa như thật qua mười sáu phương diện. Đối với khổ, ý nghĩa bức bách, ý nghĩa hữu vi, ý nghĩa thiêu đốt, ý nghĩa biến hoại, là ý nghĩa như thật. Đối với tập, ý nghĩa tích tập, ý nghĩa nguyên nhân, ý nghĩa tương ưng, ý nghĩa chướng ngại, là ý nghĩa như thật. Đối với diệt, ý nghĩa xuất ly, ý nghĩa viễn ly, ý nghĩa vô vi, ý nghĩa bất tử, là ý nghĩa như thật. Đối với đạo, ý nghĩa xuất đạo, ý nghĩa nhân duyên, ý nghĩa kiến kiến, ý nghĩa tăng thượng, là ý nghĩa như thật – qua mười sáu phương diện này, bốn Thánh đế được bao gồm làm một về phương diện ý nghĩa như thật. Cái gì được bao gồm làm một, cái ấy là sự đồng nhất. Sự đồng nhất được thâm nhập bởi một trí tuệ. Do đó, bốn Thánh đế được liễu ngộ đồng nhất.

කථං අනත්තට්ඨෙන…පෙ… සච්චට්ඨෙන… පටිවෙධට්ඨෙන… අභිජානනට්ඨෙන… පරිජානනට්ඨෙන… ධම්මට්ඨෙන… තථට්ඨෙන… ඤාතට්ඨෙන… සච්ඡිකිරියට්ඨෙන… ඵස්සනට්ඨෙන… අභිසමයට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි? සොළසහි ආකාරෙහි අභිසමයට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි. දුක්ඛස්ස පීළනට්ඨො, සඞ්ඛතට්ඨො, සන්තාපට්ඨො, විපරිණාමට්ඨො, අභිසමයට්ඨො; සමුදයස්ස ආයූහනට්ඨො, නිදානට්ඨො, සංයොගට්ඨො, පලිබොධට්ඨො, අභිසමයට්ඨො; නිරොධස්ස නිස්සරණට්ඨො[Pg.297], විවෙකට්ඨො, අසඞ්ඛතට්ඨො, අමතට්ඨො, අභිසමයට්ඨො; මග්ගස්ස නිය්‍යානට්ඨො, හෙතුට්ඨො, දස්සනට්ඨො, ආධිපතෙය්‍යට්ඨො, අභිසමයට්ඨො – ඉමෙහි සොළසහි ආකාරෙහි අභිසමයට්ඨෙන චත්තාරි සච්චානි එකසඞ්ගහිතානි. යං එකසඞ්ගහිතං තං එකත්තං. එකත්තං එකෙන ඤාණෙන පටිවිජ්ඣතීති – චත්තාරි සච්චානි එකප්පටිවෙධානි.

Làm thế nào bốn Thánh đế được liễu ngộ đồng nhất về phương diện ý nghĩa vô ngã... (v.v.)... ý nghĩa chân thật... ý nghĩa liễu ngộ... ý nghĩa thắng tri... ý nghĩa biến tri... ý nghĩa pháp tánh... ý nghĩa như thị... ý nghĩa sở tri... ý nghĩa chứng ngộ... ý nghĩa xúc chạm... ý nghĩa giác ngộ? Bốn Thánh đế được liễu ngộ đồng nhất về phương diện ý nghĩa giác ngộ qua mười sáu phương diện. Đối với khổ, ý nghĩa bức bách, ý nghĩa hữu vi, ý nghĩa thiêu đốt, ý nghĩa biến hoại, là ý nghĩa giác ngộ. Đối với tập, ý nghĩa tích tập, ý nghĩa nguyên nhân, ý nghĩa tương ưng, ý nghĩa chướng ngại, là ý nghĩa giác ngộ. Đối với diệt, ý nghĩa xuất ly, ý nghĩa viễn ly, ý nghĩa vô vi, ý nghĩa bất tử, là ý nghĩa giác ngộ. Đối với đạo, ý nghĩa xuất đạo, ý nghĩa nhân duyên, ý nghĩa kiến kiến, ý nghĩa tăng thượng, là ý nghĩa giác ngộ – qua mười sáu phương diện này, bốn Thánh đế được bao gồm làm một về phương diện ý nghĩa giác ngộ. Cái gì được bao gồm làm một, cái ấy là sự đồng nhất. Sự đồng nhất được thâm nhập bởi một trí tuệ. Do đó, bốn Thánh đế được liễu ngộ đồng nhất.

12. සච්චානං කති ලක්ඛණානි? සච්චානං ද්වෙ ලක්ඛණානි. සඞ්ඛතලක්ඛණඤ්ච, අසඞ්ඛතලක්ඛණඤ්ච – සච්චානං ඉමානි ද්වෙ ලක්ඛණානි.

12. Các Thánh đế có bao nhiêu tướng trạng? Các Thánh đế có hai tướng trạng: tướng trạng hữu vi và tướng trạng vô vi – đây là hai tướng trạng của các Thánh đế.

සච්චානං කති ලක්ඛණානි? සච්චානං ඡ ලක්ඛණානි. සඞ්ඛතානං සච්චානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතානං අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති අසඞ්ඛතස්ස සච්චස්ස න උප්පාදො පඤ්ඤායති, න වයො පඤ්ඤායති, න ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති – සච්චානං ඉමානි ඡ ලක්ඛණානි.

Các Thánh đế có bao nhiêu tướng trạng? Các Thánh đế có sáu tướng trạng. Đối với các Thánh đế hữu vi, sự sanh khởi được biết rõ, sự hoại diệt được biết rõ, sự biến dị của cái đang tồn tại được biết rõ. Đối với Thánh đế vô vi, sự sanh khởi không được biết rõ, sự hoại diệt không được biết rõ, sự biến dị của cái đang tồn tại không được biết rõ – đây là sáu tướng trạng của các Thánh đế.

සච්චානං කති ලක්ඛණානි? සච්චානං ද්වාදස ලක්ඛණානි. දුක්ඛසච්චස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති; සමුදයසච්චස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති; මග්ගසච්චස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති; නිරොධසච්චස්ස න උප්පාදො පඤ්ඤායති, න වයො පඤ්ඤායති, න ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති – සච්චානං ඉමානි ද්වාදස ලක්ඛණානි.

Các Thánh đế có bao nhiêu tướng trạng? Các Thánh đế có mười hai tướng trạng. Đối với Khổ đế, sự sanh khởi được biết rõ, sự hoại diệt được biết rõ, sự biến dị của cái đang tồn tại được biết rõ. Đối với Tập đế, sự sanh khởi được biết rõ, sự hoại diệt được biết rõ, sự biến dị của cái đang tồn tại được biết rõ. Đối với Đạo đế, sự sanh khởi được biết rõ, sự hoại diệt được biết rõ, sự biến dị của cái đang tồn tại được biết rõ. Đối với Diệt đế, sự sanh khởi không được biết rõ, sự hoại diệt không được biết rõ, sự biến dị của cái đang tồn tại không được biết rõ – đây là mười hai tướng trạng của các Thánh đế.

චතුන්නං සච්චානං කති කුසලා, කති අකුසලා, කති අබ්‍යාකතා? සමුදයසච්චං අකුසලං, මග්ගසච්චං කුසලං, නිරොධසච්චං අබ්‍යාකතං. දුක්ඛසච්චං සියා කුසලං, සියා අකුසලං, සියා අබ්‍යාකතං.

Trong bốn Thánh đế, có bao nhiêu là thiện, bao nhiêu là bất thiện, bao nhiêu là vô ký? Tập đế là bất thiện, Đạo đế là thiện, Diệt đế là vô ký. Khổ đế có khi là thiện, có khi là bất thiện, có khi là vô ký.

සියා තීණි සච්චානි එකසච්චෙන සඞ්ගහිතානි, එකසච්චං තීහි සච්චෙහි සඞ්ගහිතං? වත්ථුවසෙන පරියායෙන සියාති. කථඤ්ච සියා? යං දුක්ඛසච්චං අකුසලං, සමුදයසච්චං අකුසලං – එවං අකුසලට්ඨෙන ද්වෙ සච්චානි එකසච්චෙන සඞ්ගහිතානි, එකසච්චං ද්වීහි සච්චෙහි සඞ්ගහිතං. යං දුක්ඛසච්චං කුසලං, මග්ගසච්චං කුසලං – එවං කුසලට්ඨෙන ද්වෙ සච්චානි එකසච්චෙන සඞ්ගහිතානි, එකසච්චං ද්වීහි සච්චෙහි සඞ්ගහිතං. යං දුක්ඛසච්චං අබ්‍යාකතං, නිරොධසච්චං අබ්‍යාකතං – එවං අබ්‍යාකතට්ඨෙන ද්වෙ සච්චානි එකසච්චෙන සඞ්ගහිතානි, එකසච්චං ද්වීහි සච්චෙහි සඞ්ගහිතං. එවං සියා තීණි සච්චානි එකසච්චෙන සඞ්ගහිතානි, එකසච්චං තීහි සච්චෙහි සඞ්ගහිතං වත්ථුවසෙන පරියායෙනාති.

Có thể ba sự thật được bao gồm bởi một sự thật, một sự thật được bao gồm bởi ba sự thật chăng? Do năng lực của vật và do phương pháp, điều ấy có thể xảy ra. Và điều ấy có thể xảy ra như thế nào? Sự thật về Khổ nào là bất thiện, sự thật về Tập là bất thiện – như vậy, theo nghĩa bất thiện, hai sự thật được bao gồm bởi một sự thật, một sự thật được bao gồm bởi hai sự thật. Sự thật về Khổ nào là thiện, sự thật về Đạo là thiện – như vậy, theo nghĩa thiện, hai sự thật được bao gồm bởi một sự thật, một sự thật được bao gồm bởi hai sự thật. Sự thật về Khổ nào là vô ký, sự thật về Diệt là vô ký – như vậy, theo nghĩa vô ký, hai sự thật được bao gồm bởi một sự thật, một sự thật được bao gồm bởi hai sự thật. Như vậy, có thể ba sự thật được bao gồm bởi một sự thật, một sự thật được bao gồm bởi ba sự thật do năng lực của vật và do phương pháp.

2. දුතියසුත්තන්තපාළි

2. Kinh Thứ Hai (Pāli)

13. ‘‘පුබ්බෙ [Pg.298] මෙ, භික්ඛවෙ, සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘කො නු ඛො රූපස්ස අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං; කො වෙදනාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං; කො සඤ්ඤාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං; කො සඞ්ඛාරානං අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං; කො විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’න්ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘යං ඛො රූපං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං රූපස්ස අස්සාදො. යං රූපං අනිච්චං, තං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං – අයං රූපස්ස ආදීනවො. යො රූපස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං රූපස්ස නිස්සරණං. යං වෙදනං පටිච්ච…පෙ… යං සඤ්ඤං පටිච්ච… යං සඞ්ඛාරෙ පටිච්ච… යං විඤ්ඤාණං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො. යං විඤ්ඤාණං අනිච්චං තං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං – අයං විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො. යො විඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං’’.

13. Này các Tỳ khưu, trước khi giác ngộ, khi chưa chánh đẳng giác, khi còn là Bồ-tát, Ta đã khởi lên suy nghĩ này: ‘Thế nào là vị ngọt của sắc, thế nào là sự nguy hại, thế nào là sự thoát ly? Thế nào là vị ngọt của thọ, thế nào là sự nguy hại, thế nào là sự thoát ly? Thế nào là vị ngọt của tưởng, thế nào là sự nguy hại, thế nào là sự thoát ly? Thế nào là vị ngọt của các hành, thế nào là sự nguy hại, thế nào là sự thoát ly? Thế nào là vị ngọt của thức, thế nào là sự nguy hại, thế nào là sự thoát ly?’ Này các Tỳ khưu, Ta đã khởi lên suy nghĩ này: ‘Do duyên sắc, lạc và hỷ nào sanh khởi – đây là vị ngọt của sắc. Sắc nào là vô thường, cái đó là khổ, có tính biến hoại – đây là sự nguy hại của sắc. Sự điều phục dục tham, sự đoạn trừ dục tham nào đối với sắc – đây là sự thoát ly khỏi sắc. Do duyên thọ... (như trên)... do duyên tưởng... do duyên các hành... Do duyên thức, lạc và hỷ nào sanh khởi – đây là vị ngọt của thức. Thức nào là vô thường, cái đó là khổ, có tính biến hoại – đây là sự nguy hại của thức. Sự điều phục dục tham, sự đoạn trừ dục tham nào đối với thức – đây là sự thoát ly khỏi thức.’

‘‘යාවකීවඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං එවං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤාසිං, නෙව තාවාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය ‘අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො’ති පච්චඤ්ඤාසිං යතො ච ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං එවං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, අථාහං, භික්ඛවෙ, ‘සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො’ති පච්චඤ්ඤාසිං. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අකුප්පා මෙ විමුත්ති. අයමන්තිමා ජාති, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’’ති.

Này các Tỳ khưu, cho đến khi nào Ta chưa thắng tri như thật về vị ngọt là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, sự thoát ly là sự thoát ly của năm thủ uẩn này, thì chừng đó, này các Tỳ khưu, trong thế giới cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với loài người và chư Thiên, Ta đã không xác nhận rằng ‘Ta đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác’. Và này các Tỳ khưu, khi nào Ta đã thắng tri như thật về vị ngọt là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, sự thoát ly là sự thoát ly của năm thủ uẩn này, thì khi ấy, này các Tỳ khưu, trong thế giới cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với loài người và chư Thiên, Ta đã xác nhận rằng ‘Ta đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác’. Và tri kiến đã khởi lên nơi Ta: ‘Tâm giải thoát của Ta là bất động. Đây là đời sống cuối cùng, nay không còn tái sanh nữa.’”

3. දුතියසුත්තන්තනිද්දෙසො

3. Phần Chú Giải Kinh Thứ Hai

14. යං [Pg.299] රූපං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං රූපස්ස අස්සාදොති – පහානප්පටිවෙධො සමුදයසච්චං. යං රූපං අනිච්චං තං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අයං රූපස්ස ආදීනවොති – පරිඤ්ඤාපටිවෙධො දුක්ඛසච්චං. යො රූපස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං රූපස්ස නිස්සරණන්ති – සච්ඡිකිරියාපටිවෙධො නිරොධසච්චං. යා ඉමෙසු තීසු ඨානෙසු දිට්ඨි සඞ්කප්පො වාචා කම්මන්තො ආජීවො වායාමො සති සමාධි – භාවනාපටිවෙධො මග්ගසච්චං.

14. ‘Do duyên sắc, lạc và hỷ sanh khởi, đây là vị ngọt của sắc’ – sự thông suốt bằng cách đoạn trừ này là Sự thật về Tập. ‘Sắc nào là vô thường, cái đó là khổ, có tính biến hoại, đây là sự nguy hại của sắc’ – sự thông suốt bằng cách liễu tri này là Sự thật về Khổ. ‘Sự điều phục dục tham, sự đoạn trừ dục tham nào đối với sắc, đây là sự thoát ly khỏi sắc’ – sự thông suốt bằng cách chứng ngộ này là Sự thật về Diệt. Chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định nào có trong ba trường hợp này – sự thông suốt bằng cách tu tập này là Sự thật về Đạo.

යං වෙදනං පටිච්ච…පෙ… යං සඤ්ඤං පටිච්ච… යං සඞ්ඛාරෙ පටිච්ච… යං විඤ්ඤාණං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදොති – පහානප්පටිවෙධො සමුදයසච්චං. යං විඤ්ඤාණං අනිච්චං තං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අයං විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවොති – පරිඤ්ඤාපටිවෙධො දුක්ඛසච්චං. යො විඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණන්ති – සච්ඡිකිරියාපටිවෙධො නිරොධසච්චං. යා ඉමෙසු තීසු ඨානෙසු දිට්ඨි සඞ්කප්පො වාචා කම්මන්තො ආජීවො වායාමො සති සමාධි – භාවනාපටිවෙධො මග්ගසච්චං.

Do duyên thọ... (như trên)... do duyên tưởng... do duyên các hành... ‘Do duyên thức, lạc và hỷ sanh khởi, đây là vị ngọt của thức’ – sự thông suốt bằng cách đoạn trừ này là Sự thật về Tập. ‘Thức nào là vô thường, cái đó là khổ, có tính biến hoại, đây là sự nguy hại của thức’ – sự thông suốt bằng cách liễu tri này là Sự thật về Khổ. ‘Sự điều phục dục tham, sự đoạn trừ dục tham nào đối với thức, đây là sự thoát ly khỏi thức’ – sự thông suốt bằng cách chứng ngộ này là Sự thật về Diệt. Chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định nào có trong ba trường hợp này – sự thông suốt bằng cách tu tập này là Sự thật về Đạo.

15. සච්චන්ති කතිහාකාරෙහි සච්චං? එසනට්ඨෙන, පරිග්ගහට්ඨෙන, පටිවෙධට්ඨෙන. කථං එසනට්ඨෙන සච්චං? ජරාමරණං කිංනිදානං, කිංසමුදයං, කිංජාතිකං, කිංපභවන්ති – එවං එසනට්ඨෙන සච්චං. ජරාමරණං ජාතිනිදානං, ජාතිසමුදයං, ජාතිජාතිකං, ජාතිප්පභවන්ති – එවං පරිග්ගහට්ඨෙන සච්චං. ජරාමරණඤ්ච පජානාති, ජරාමරණසමුදයඤ්ච පජානාති, ජරාමරණනිරොධඤ්ච පජානාති, ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදඤ්ච පජානාති – එවං පටිවෙධට්ඨෙන සච්චං.

15. Trong từ ‘sự thật’, do bao nhiêu phương diện mà được gọi là sự thật? Do ý nghĩa tìm cầu, do ý nghĩa nắm bắt, do ý nghĩa thông suốt. Thế nào là sự thật theo ý nghĩa tìm cầu? ‘Già-chết có cái gì làm nhân duyên, có cái gì làm cho sanh khởi, có cái gì làm cho phát sanh, có cái gì làm nguồn gốc?’ – như vậy là sự thật theo ý nghĩa tìm cầu. ‘Già-chết có sanh làm nhân duyên, có sanh làm cho sanh khởi, có sanh làm cho phát sanh, có sanh làm nguồn gốc’ – như vậy là sự thật theo ý nghĩa nắm bắt. Vị ấy biết rõ già-chết, biết rõ sự sanh khởi của già-chết, biết rõ sự đoạn diệt của già-chết, và biết rõ con đường đưa đến sự đoạn diệt của già-chết – như vậy là sự thật theo ý nghĩa thông suốt.

ජාති කිංනිදානා, කිංසමුදයා, කිංජාතිකා, කිංපභවාති – එවං එසනට්ඨෙන සච්චං. ජාති භවනිදානා, භවසමුදයා, භවජාතිකා, භවප්පභවාති – එවං පරිග්ගහට්ඨෙන සච්චං. ජාතිඤ්ච පජානාති, ජාතිසමුදයඤ්ච පජානාති, ජාතිනිරොධඤ්ච පජානාති, ජාතිනිරොධගාමිනිං පටිපදඤ්ච පජානාති – එවං පටිවෙධට්ඨෙන සච්චං.

Sanh có gì làm nhân, có gì làm nhân sanh, có gì làm nguồn gốc, có gì làm khởi nguyên? – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa tìm cầu. Sanh có hữu làm nhân, có hữu làm nhân sanh, có hữu làm nguồn gốc, có hữu làm khởi nguyên – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thâu tóm. Vị ấy biết rõ sanh, biết rõ nhân sanh của sanh, biết rõ sự diệt của sanh, và biết rõ con đường đưa đến sự diệt của sanh – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thấu triệt.

භවො කිංනිදානො, කිංසමුදයො, කිංජාතිකො, කිංපභවොති – එවං එසනට්ඨෙන සච්චං. භවො උපාදානනිදානො, උපාදානසමුදයො, උපාදානජාතිකො, උපාදානප්පභවොති – එවං පරිග්ගහට්ඨෙන සච්චං. භවං ච පජානාති, භවසමුදයඤ්ච [Pg.300] පජානාති, භවනිරොධඤ්ච පජානාති, භවනිරොධගාමිනිං පටිපදඤ්ච පජානාති – එවං පටිවෙධට්ඨෙන සච්චං.

Hữu có gì làm nhân, có gì làm nhân sanh, có gì làm nguồn gốc, có gì làm khởi nguyên? – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa tìm cầu. Hữu có thủ làm nhân, có thủ làm nhân sanh, có thủ làm nguồn gốc, có thủ làm khởi nguyên – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thâu tóm. Vị ấy biết rõ hữu, biết rõ nhân sanh của hữu, biết rõ sự diệt của hữu, và biết rõ con đường đưa đến sự diệt của hữu – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thấu triệt.

උපාදානං කිංනිදානං, කිංසමුදයං, කිංජාතිකං, කිංපභවන්ති – එවං එසනට්ඨෙන සච්චං. උපාදානං තණ්හානිදානං, තණ්හාසමුදයං, තණ්හාජාතිකං, තණ්හාපභවන්ති – එවං පරිග්ගහට්ඨෙන සච්චං. උපාදානඤ්ච පජානාති, උපාදානසමුදයඤ්ච පජානාති, උපාදානනිරොධඤ්ච පජානාති උපාදානනිරොධගාමිනිං පටිපදඤ්ච පජානාති – එවං පටිවෙධට්ඨෙන සච්චං.

Thủ có gì làm nhân, có gì làm nhân sanh, có gì làm nguồn gốc, có gì làm khởi nguyên? – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa tìm cầu. Thủ có ái làm nhân, có ái làm nhân sanh, có ái làm nguồn gốc, có ái làm khởi nguyên – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thâu tóm. Vị ấy biết rõ thủ, biết rõ nhân sanh của thủ, biết rõ sự diệt của thủ, và biết rõ con đường đưa đến sự diệt của thủ – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thấu triệt.

තණ්හා කිංනිදානා, කිංසමුදයා, කිංජාතිකා, කිංපභවාති – එවං එසනට්ඨෙන සච්චං. තණ්හා වෙදනානිදානා, වෙදනාසමුදයා, වෙදනාජාතිකා, වෙදනාපභවාති – එවං පරිග්ගහට්ඨෙන සච්චං. තණ්හඤ්ච පජානාති, තණ්හාසමුදයඤ්ච පජානාති, තණ්හානිරොධඤ්ච පජානාති, තණ්හානිරොධගාමිනිං පටිපදඤ්ච පජානාති – එවං පටිවෙධට්ඨෙන සච්චං.

Ái có gì làm nhân, có gì làm nhân sanh, có gì làm nguồn gốc, có gì làm khởi nguyên? – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa tìm cầu. Ái có thọ làm nhân, có thọ làm nhân sanh, có thọ làm nguồn gốc, có thọ làm khởi nguyên – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thâu tóm. Vị ấy biết rõ ái, biết rõ nhân sanh của ái, biết rõ sự diệt của ái, và biết rõ con đường đưa đến sự diệt của ái – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thấu triệt.

වෙදනා කිංනිදානා, කිංසමුදයා, කිංජාතිකා, කිංපභවාති – එවං එසනට්ඨෙන සච්චං. වෙදනා ඵස්සනිදානා, ඵස්සසමුදයා, ඵස්සජාතිකා, ඵස්සප්පභවාති – එවං පරිග්ගහට්ඨෙන සච්චං. වෙදනඤ්ච පජානාති, වෙදනාසමුදයඤ්ච පජානාති, වෙදනානිරොධඤ්ච පජානාති, වෙදනානිරොධගාමිනිං පටිපදඤ්ච පජානාති – එවං පටිවෙධට්ඨෙන සච්චං.

Thọ có gì làm nhân, có gì làm nhân sanh, có gì làm nguồn gốc, có gì làm khởi nguyên? – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa tìm cầu. Thọ có xúc làm nhân, có xúc làm nhân sanh, có xúc làm nguồn gốc, có xúc làm khởi nguyên – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thâu tóm. Vị ấy biết rõ thọ, biết rõ nhân sanh của thọ, biết rõ sự diệt của thọ, và biết rõ con đường đưa đến sự diệt của thọ – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thấu triệt.

ඵස්සො කිංනිදානො, කිංසමුදයො, කිංජාතිකො, කිංපභවොති – එවං එසනට්ඨෙන සච්චං. ඵස්සො සළායතනනිදානො, සළායතනසමුදයො, සළායතනජාතිකො, සළායතනප්පභවොති – එවං පරිග්ගහට්ඨෙන සච්චං. ඵස්සඤ්ච පජානාති, ඵස්සසමුදයඤ්ච පජානාති, ඵස්සනිරොධඤ්ච පජානාති, ඵස්සනිරොධගාමිනිං පටිපදඤ්ච පජානාති – එවං පටිවෙධට්ඨෙන සච්චං.

Xúc có gì làm nhân, có gì làm nhân sanh, có gì làm nguồn gốc, có gì làm khởi nguyên? – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa tìm cầu. Xúc có sáu xứ làm nhân, có sáu xứ làm nhân sanh, có sáu xứ làm nguồn gốc, có sáu xứ làm khởi nguyên – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thâu tóm. Vị ấy biết rõ xúc, biết rõ nhân sanh của xúc, biết rõ sự diệt của xúc, và biết rõ con đường đưa đến sự diệt của xúc – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thấu triệt.

සළායතනං කිංනිදානං, කිංසමුදයං, කිංජාතිකං, කිංපභවන්ති – එවං එසනට්ඨෙන සච්චං. සළායතනං නාමරූපනිදානං, නාමරූපසමුදයං, නාමරූපජාතිකං, නාමරූපප්පභවන්ති – එවං පරිග්ගහට්ඨෙන සච්චං. සළායතනඤ්ච පජානාති, සළායතනසමුදයඤ්ච පජානාති, සළායතනනිරොධඤ්ච පජානාති, සළායතනනිරොධගාමිනිං පටිපදඤ්ච පජානාති – එවං පටිවෙධට්ඨෙන සච්චං.

Sáu xứ có gì làm nhân, có gì làm nhân sanh, có gì làm nguồn gốc, có gì làm khởi nguyên? – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa tìm cầu. Sáu xứ có danh-sắc làm nhân, có danh-sắc làm nhân sanh, có danh-sắc làm nguồn gốc, có danh-sắc làm khởi nguyên – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thâu tóm. Vị ấy biết rõ sáu xứ, biết rõ nhân sanh của sáu xứ, biết rõ sự diệt của sáu xứ, và biết rõ con đường đưa đến sự diệt của sáu xứ – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thấu triệt.

නාමරූපං කිංනිදානං, කිංසමුදයං, කිංජාතිකං, කිංපභවන්ති – එවං එසනට්ඨෙන සච්චං. නාමරූපං විඤ්ඤාණනිදානං, විඤ්ඤාණසමුදයං, විඤ්ඤාණජාතිකං, විඤ්ඤාණප්පභවන්ති [Pg.301] – එවං පරිග්ගහට්ඨෙන සච්චං. නාමරූපඤ්ච පජානාති, නාමරූපසමුදයඤ්ච පජානාති, නාමරූපනිරොධඤ්ච පජානාති, නාමරූපනිරොධගාමිනිං පටිපදඤ්ච පජානාති – එවං පටිවෙධට්ඨෙන සච්චං.

Danh-sắc có gì làm nhân, có gì làm nhân sanh, có gì làm nguồn gốc, có gì làm khởi nguyên? – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa tìm cầu. Danh-sắc có thức làm nhân, có thức làm nhân sanh, có thức làm nguồn gốc, có thức làm khởi nguyên – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thâu tóm. Vị ấy biết rõ danh-sắc, biết rõ nhân sanh của danh-sắc, biết rõ sự diệt của danh-sắc, và biết rõ con đường đưa đến sự diệt của danh-sắc – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thấu triệt.

විඤ්ඤාණං කිංනිදානං, කිංසමුදයං, කිංජාතිකං, කිංපභවන්ති – එවං එසනට්ඨෙන සච්චං. විඤ්ඤාණං සඞ්ඛාරනිදානං, සඞ්ඛාරසමුදයං, සඞ්ඛාරජාතිකං, සඞ්ඛාරප්පභවන්ති – එවං පරිග්ගහට්ඨෙන සච්චං. විඤ්ඤාණඤ්ච පජානාති, විඤ්ඤාණසමුදයඤ්ච පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධඤ්ච පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදඤ්ච පජානාති – එවං පටිවෙධට්ඨෙන සච්චං.

Thức có gì làm nhân, có gì làm nhân sanh, có gì làm nguồn gốc, có gì làm khởi nguyên? – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa tìm cầu. Thức có các hành làm nhân, có các hành làm nhân sanh, có các hành làm nguồn gốc, có các hành làm khởi nguyên – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thâu tóm. Vị ấy biết rõ thức, biết rõ nhân sanh của thức, biết rõ sự diệt của thức, và biết rõ con đường đưa đến sự diệt của thức – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thấu triệt.

සඞ්ඛාරා කිංනිදානා, කිංසමුදයා, කිංජාතිකා, කිංපභවාති – එවං එසනට්ඨෙන සච්චං. සඞ්ඛාරා අවිජ්ජානිදානා, අවිජ්ජාසමුදයා, අවිජ්ජාජාතිකා, අවිජ්ජාපභවාති – එවං පරිග්ගහට්ඨෙන සච්චං. සඞ්ඛාරෙ ච පජානාති, සඞ්ඛාරසමුදයඤ්ච පජානාති, සඞ්ඛාරනිරොධඤ්ච පජානාති, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදඤ්ච පජානාති – එවං පටිවෙධට්ඨෙන සච්චං.

Các hành có gì làm nhân, có gì làm nhân sanh, có gì làm nguồn gốc, có gì làm khởi nguyên? – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa tìm cầu. Các hành có vô minh làm nhân, có vô minh làm nhân sanh, có vô minh làm nguồn gốc, có vô minh làm khởi nguyên – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thâu tóm. Vị ấy biết rõ các hành, biết rõ nhân sanh của các hành, biết rõ sự diệt của các hành, và biết rõ con đường đưa đến sự diệt của các hành – Như vậy, đây là sự thật theo ý nghĩa thấu triệt.

16. ජරාමරණං දුක්ඛසච්චං, ජාති සමුදයසච්චං, උභින්නම්පි නිස්සරණං නිරොධසච්චං, නිරොධප්පජානනා මග්ගසච්චං. ජාති දුක්ඛසච්චං, භවො සමුදයසච්චං, උභින්නම්පි නිස්සරණං නිරොධසච්චං, නිරොධප්පජානනා මග්ගසච්චං. භවො දුක්ඛසච්චං, උපාදානං සමුදයසච්චං, උභින්නම්පි නිස්සරණං නිරොධසච්චං, නිරොධප්පජානනා මග්ගසච්චං. උපාදානං දුක්ඛසච්චං, තණ්හා සමුදයසච්චං, උභින්නම්පි නිස්සරණං නිරොධසච්චං, නිරොධප්පජානනා මග්ගසච්චං. තණ්හා දුක්ඛසච්චං, වෙදනා සමුදයසච්චං, උභින්නම්පි නිස්සරණං නිරොධසච්චං, නිරොධප්පජානනා මග්ගසච්චං. වෙදනා දුක්ඛසච්චං, ඵස්සො සමුදයසච්චං, උභින්නම්පි නිස්සරණං නිරොධසච්චං, නිරොධප්පජානනා මග්ගසච්චං. ඵස්සො දුක්ඛසච්චං, සළායතනං සමුදයසච්චං, උභින්නම්පි නිස්සරණං නිරොධසච්චං, නිරොධප්පජානනා මග්ගසච්චං. සළායතනං දුක්ඛසච්චං, නාමරූපං සමුදයසච්චං, උභින්නම්පි නිස්සරණං නිරොධසච්චං, නිරොධප්පජානනා මග්ගසච්චං. නාමරූපං දුක්ඛසච්චං, විඤ්ඤාණං සමුදයසච්චං, උභින්නම්පි නිස්සරණං නිරොධසච්චං, නිරොධප්පජානනා මග්ගසච්චං. විඤ්ඤාණං දුක්ඛසච්චං, සඞ්ඛාරා සමුදයසච්චං, උභින්නම්පි නිස්සරණං නිරොධසච්චං, නිරොධප්පජානනා මග්ගසච්චං. සඞ්ඛාරා දුක්ඛසච්චං, අවිජ්ජා සමුදයසච්චං, උභින්නම්පි නිස්සරණං නිරොධසච්චං, නිරොධප්පජානනා මග්ගසච්චං.

16. Già-chết là khổ đế, sanh là tập đế, sự thoát ly cả hai là diệt đế, sự liễu tri về diệt là đạo đế. Sanh là khổ đế, hữu là tập đế, sự thoát ly cả hai là diệt đế, sự liễu tri về diệt là đạo đế. Hữu là khổ đế, thủ là tập đế, sự thoát ly cả hai là diệt đế, sự liễu tri về diệt là đạo đế. Thủ là khổ đế, ái là tập đế, sự thoát ly cả hai là diệt đế, sự liễu tri về diệt là đạo đế. Ái là khổ đế, thọ là tập đế, sự thoát ly cả hai là diệt đế, sự liễu tri về diệt là đạo đế. Thọ là khổ đế, xúc là tập đế, sự thoát ly cả hai là diệt đế, sự liễu tri về diệt là đạo đế. Xúc là khổ đế, sáu xứ là tập đế, sự thoát ly cả hai là diệt đế, sự liễu tri về diệt là đạo đế. Sáu xứ là khổ đế, danh-sắc là tập đế, sự thoát ly cả hai là diệt đế, sự liễu tri về diệt là đạo đế. Danh-sắc là khổ đế, thức là tập đế, sự thoát ly cả hai là diệt đế, sự liễu tri về diệt là đạo đế. Thức là khổ đế, các hành là tập đế, sự thoát ly cả hai là diệt đế, sự liễu tri về diệt là đạo đế. Các hành là khổ đế, vô minh là tập đế, sự thoát ly cả hai là diệt đế, sự liễu tri về diệt là đạo đế.

ජරාමරණං [Pg.302] සියා දුක්ඛසච්චං, සියා සමුදයසච්චං, උභින්නම්පි නිස්සරණං නිරොධසච්චං, නිරොධප්පජානනා මග්ගසච්චං. ජාති සියා දුක්ඛසච්චං, සියා සමුදයසච්චං…පෙ… භවො සියා දුක්ඛසච්චං, සියා සමුදයසච්චං, උභින්නම්පි නිස්සරණං නිරොධසච්චං, නිරොධප්පජානනා මග්ගසච්චන්ති.

Già-chết có khi là khổ đế, có khi là tập đế, sự thoát ly cả hai là diệt đế, sự liễu tri về diệt là đạo đế. Sanh có khi là khổ đế, có khi là tập đế ...v.v... hữu có khi là khổ đế, có khi là tập đế, sự thoát ly cả hai là diệt đế, sự liễu tri về diệt là đạo đế.

භාණවාරො.

Phần tụng đọc.

සච්චකථා නිට්ඨිතා.

Dứt phần luận về các sự thật.

3. බොජ්ඣඞ්ගකථා

3. Luận về Giác Chi

17. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සත්තිමෙ, භික්ඛවෙ, බොජ්ඣඞ්ගා. කතමෙ සත්ත? සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො, වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා’’.

17. Nhân duyên ở Sāvatthī. Này các Tỳ khưu, có bảy giác chi này. Bảy là những gì? Niệm giác chi, trạch pháp giác chi, tấn giác chi, hỷ giác chi, khinh an giác chi, định giác chi, xả giác chi – này các Tỳ khưu, đây chính là bảy giác chi.

බොජ්ඣඞ්ගාති කෙනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා? බොධාය සංවත්තන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනුබුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පටිබුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සම්බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Gọi là giác chi, do ý nghĩa nào là giác chi? Vì đưa đến sự giác ngộ, nên là giác chi. Vì chúng giác ngộ, nên là giác chi. Vì chúng tùy giác ngộ, nên là giác chi. Vì chúng đối giác ngộ, nên là giác chi. Vì chúng chánh giác ngộ, nên là giác chi.

බුජ්ඣනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනුබුජ්ඣනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, පටිබුජ්ඣනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, සම්බුජ්ඣනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා.

Do ý nghĩa giác ngộ nên là giác chi, do ý nghĩa tùy giác ngộ nên là giác chi, do ý nghĩa đối giác ngộ nên là giác chi, do ý nghĩa chánh giác ngộ nên là giác chi.

බොධෙන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනුබොධෙන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පටිබොධෙන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සම්බොධෙන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Vì chúng làm cho giác ngộ, nên là giác chi. Vì chúng làm cho tùy giác ngộ, nên là giác chi. Vì chúng làm cho đối giác ngộ, nên là giác chi. Vì chúng làm cho chánh giác ngộ, nên là giác chi.

බොධනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනුබොධනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, පටිබොධනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, සම්බොධනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා.

Do ý nghĩa làm cho giác ngộ nên là giác chi, do ý nghĩa làm cho tùy giác ngộ nên là giác chi, do ý nghĩa làm cho đối giác ngộ nên là giác chi, do ý nghĩa làm cho chánh giác ngộ nên là giác chi.

බොධිපක්ඛියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනුබොධිපක්ඛියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, පටිබොධිපක්ඛියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, සම්බොධිපක්ඛියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා.

Do ý nghĩa là phần của sự giác ngộ nên là giác chi, do ý nghĩa là phần của sự tùy giác ngộ nên là giác chi, do ý nghĩa là phần của sự đối giác ngộ nên là giác chi, do ý nghĩa là phần của sự chánh giác ngộ nên là giác chi.

බුද්ධිලභනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, බුද්ධිපටිලභනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, බුද්ධිරොපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, බුද්ධිඅභිරොපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, බුද්ධිපාපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, බුද්ධිසම්පාපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා.

Do ý nghĩa đạt được tuệ nên là giác chi, do ý nghĩa lại đạt được tuệ nên là giác chi, do ý nghĩa thiết lập tuệ nên là giác chi, do ý nghĩa thượng thiết lập tuệ nên là giác chi, do ý nghĩa làm cho đến tuệ nên là giác chi, do ý nghĩa làm cho thành tựu tuệ nên là giác chi.

මූලමූලකාදිදසකං

Thập đề về Căn bản, Nhân của Căn bản, v.v...

18. මූලට්ඨෙන [Pg.303] බොජ්ඣඞ්ගා, මූලචරියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, මූලපරිග්ගහට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, මූලපරිවාරට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, මූලපරිපූරණට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, මූලපරිපාකට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, මූලපටිසම්භිදට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, මූලපටිසම්භිදාපාපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, මූලපටිසම්භිදාය වසීභාවට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, මූලපටිසම්භිදාය වසීභාවප්පත්තානම්පි බොජ්ඣඞ්ගා.

18. Do ý nghĩa là căn bản nên là giác chi, do ý nghĩa là hành vi của căn bản nên là giác chi, do ý nghĩa là sự thâu tóm căn bản nên là giác chi, do ý nghĩa là sự tùy tùng của căn bản nên là giác chi, do ý nghĩa là sự viên mãn căn bản nên là giác chi, do ý nghĩa là sự thuần thục của căn bản nên là giác chi, do ý nghĩa là vô ngại giải về căn bản nên là giác chi, do ý nghĩa làm cho đến vô ngại giải về căn bản nên là giác chi, do ý nghĩa thuần thục trong vô ngại giải về căn bản nên là giác chi, cũng là giác chi của những vị đã đạt đến sự thuần thục trong vô ngại giải về căn bản.

හෙතුට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, හෙතුචරියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, හෙතුපරිග්ගහට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, හෙතුපරිවාරට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, හෙතුපරිපූරණට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, හෙතුපරිපාකට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, හෙතුපටිසම්භිදට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, හෙතුපටිසම්භිදාපාපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, හෙතුපටිසම්භිදාය වසීභාවට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, හෙතුපටිසම්භිදාය වසීභාවප්පත්තානම්පි බොජ්ඣඞ්ගා.

Do ý nghĩa là nhân nên là giác chi, do ý nghĩa là hành vi của nhân nên là giác chi, do ý nghĩa là sự thâu tóm nhân nên là giác chi, do ý nghĩa là sự tùy tùng của nhân nên là giác chi, do ý nghĩa là sự viên mãn nhân nên là giác chi, do ý nghĩa là sự thuần thục của nhân nên là giác chi, do ý nghĩa là vô ngại giải về nhân nên là giác chi, do ý nghĩa làm cho đến vô ngại giải về nhân nên là giác chi, do ý nghĩa thuần thục trong vô ngại giải về nhân nên là giác chi, cũng là giác chi của những vị đã đạt đến sự thuần thục trong vô ngại giải về nhân.

පච්චයට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, පච්චයචරියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, පච්චයපරිග්ගහට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, පච්චයපරිවාරට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, පච්චයපරිපූරණට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, පච්චයපරිපාකට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, පච්චයපටිසම්භිදට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, පච්චයපටිසම්භිදාපාපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, පච්චයපටිසම්භිදාය වසීභාවට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, පච්චයපටිසම්භිදාය වසීභාවප්පත්තානම්පි බොජ්ඣඞ්ගා.

Do ý nghĩa là duyên nên là giác chi, do ý nghĩa là hành vi của duyên nên là giác chi, do ý nghĩa là sự thâu tóm duyên nên là giác chi, do ý nghĩa là sự tùy tùng của duyên nên là giác chi, do ý nghĩa là sự viên mãn duyên nên là giác chi, do ý nghĩa là sự thuần thục của duyên nên là giác chi, do ý nghĩa là vô ngại giải về duyên nên là giác chi, do ý nghĩa làm cho đến vô ngại giải về duyên nên là giác chi, do ý nghĩa thuần thục trong vô ngại giải về duyên nên là giác chi, cũng là giác chi của những vị đã đạt đến sự thuần thục trong vô ngại giải về duyên.

විසුද්ධට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විසුද්ධිචරියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විසුද්ධිපරිග්ගහට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විසුද්ධිපරිවාරට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විසුද්ධිපරිපූරණට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විසුද්ධිපරිපාකට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විසුද්ධිපටිසම්භිදට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විසුද්ධිපටිසම්භිදාපාපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විසුද්ධිපටිසම්භිදාය වසීභාවට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විසුද්ධිපටිසම්භිදාය වසීභාවප්පත්තානම්පි බොජ්ඣඞ්ගා.

Là giác chi theo ý nghĩa thanh tịnh, là giác chi theo ý nghĩa thực hành thanh tịnh, là giác chi theo ý nghĩa nắm giữ sự thanh tịnh, là giác chi theo ý nghĩa tùy tùng của thanh tịnh, là giác chi theo ý nghĩa viên mãn của thanh tịnh, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục của thanh tịnh, là giác chi theo ý nghĩa vô ngại giải về sự thanh tịnh, là giác chi theo ý nghĩa chứng đạt vô ngại giải về sự thanh tịnh, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục ở vô ngại giải về sự thanh tịnh, và cũng là giác chi đối với các vị đã đạt đến sự thuần thục ở vô ngại giải về sự thanh tịnh.

අනවජ්ජට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනවජ්ජචරියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනවජ්ජපරිග්ගහට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනවජ්ජපරිවාරට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනවජ්ජපරිපූරණට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනවජ්ජපරිපාකට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනවජ්ජපටිසම්භිදට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනවජ්ජපටිසම්භිදාපාපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනවජ්ජපටිසම්භිදාය වසීභාවට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනවජ්ජපටිසම්භිදාය වසීභාවප්පත්තානම්පි බොජ්ඣඞ්ගා.

Là giác chi theo ý nghĩa không có tội lỗi, là giác chi theo ý nghĩa thực hành không có tội lỗi, là giác chi theo ý nghĩa nắm giữ sự không có tội lỗi, là giác chi theo ý nghĩa tùy tùng của sự không có tội lỗi, là giác chi theo ý nghĩa viên mãn của sự không có tội lỗi, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục của sự không có tội lỗi, là giác chi theo ý nghĩa vô ngại giải về sự không có tội lỗi, là giác chi theo ý nghĩa chứng đạt vô ngại giải về sự không có tội lỗi, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục ở vô ngại giải về sự không có tội lỗi, và cũng là giác chi đối với các vị đã đạt đến sự thuần thục ở vô ngại giải về sự không có tội lỗi.

නෙක්ඛම්මට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, නෙක්ඛම්මචරියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, නෙක්ඛම්මපරිග්ගහට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, නෙක්ඛම්මපරිවාරට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, නෙක්ඛම්මපරිපූරණට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, නෙක්ඛම්මපරිපාකට්ඨෙන [Pg.304] බොජ්ඣඞ්ගා, නෙක්ඛම්මපටිසම්භිදට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, නෙක්ඛම්මපටිසම්භිදාපාපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, නෙක්ඛම්මපටිසම්භිදාය වසීභාවට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, නෙක්ඛම්මපටිසම්භිදාය වසීභාවප්පත්තානම්පි බොජ්ඣඞ්ගා.

Là giác chi theo ý nghĩa xuất ly, là giác chi theo ý nghĩa thực hành xuất ly, là giác chi theo ý nghĩa nắm giữ sự xuất ly, là giác chi theo ý nghĩa tùy tùng của sự xuất ly, là giác chi theo ý nghĩa viên mãn của sự xuất ly, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục của sự xuất ly, là giác chi theo ý nghĩa vô ngại giải về sự xuất ly, là giác chi theo ý nghĩa chứng đạt vô ngại giải về sự xuất ly, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục ở vô ngại giải về sự xuất ly, và cũng là giác chi đối với các vị đã đạt đến sự thuần thục ở vô ngại giải về sự xuất ly.

විමුත්තට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විමුත්තිචරියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විමුත්තිපරිග්ගහට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විමුත්තිපරිවාරට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විමුත්තිපරිපූරණට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විමුත්තිපරිපාකට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විමුත්තිපටිසම්භිදට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විමුත්තිපටිසම්භිදාපාපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විමුත්තිපටිසම්භිදාය වසීභාවට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විමුත්තිපටිසම්භිදාය වසීභාවප්පත්තානම්පි බොජ්ඣඞ්ගා.

Là giác chi theo ý nghĩa giải thoát, là giác chi theo ý nghĩa thực hành giải thoát, là giác chi theo ý nghĩa nắm giữ sự giải thoát, là giác chi theo ý nghĩa tùy tùng của sự giải thoát, là giác chi theo ý nghĩa viên mãn của sự giải thoát, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục của sự giải thoát, là giác chi theo ý nghĩa vô ngại giải về sự giải thoát, là giác chi theo ý nghĩa chứng đạt vô ngại giải về sự giải thoát, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục ở vô ngại giải về sự giải thoát, và cũng là giác chi đối với các vị đã đạt đến sự thuần thục ở vô ngại giải về sự giải thoát.

අනාසවට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනාසවචරියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනාසවපරිග්ගහට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනාසවපරිවාරට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනාසවපරිපූරණට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනාසවපරිපාකට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනාසවපටිසම්භිදට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනාසවපටිසම්භිදාපාපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනාසවපටිසම්භිදාය වසීභාවට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, අනාසවපටිසම්භිදාය වසීභාවප්පත්තානම්පි බොජ්ඣඞ්ගා.

Là giác chi theo ý nghĩa vô lậu, là giác chi theo ý nghĩa thực hành vô lậu, là giác chi theo ý nghĩa nắm giữ sự vô lậu, là giác chi theo ý nghĩa tùy tùng của sự vô lậu, là giác chi theo ý nghĩa viên mãn của sự vô lậu, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục của sự vô lậu, là giác chi theo ý nghĩa vô ngại giải về sự vô lậu, là giác chi theo ý nghĩa chứng đạt vô ngại giải về sự vô lậu, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục ở vô ngại giải về sự vô lậu, và cũng là giác chi đối với các vị đã đạt đến sự thuần thục ở vô ngại giải về sự vô lậu.

විවෙකට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විවෙකචරියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විවෙකපරිග්ගහට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විවෙකපරිවාරට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විවෙකපරිපූරණට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විවෙකපරිපාකට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විවෙකපටිසම්භිදට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විවෙකපටිසම්භිදාපාපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විවෙකපටිසම්භිදාය වසීභාවට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, විවෙකපටිසම්භිදාය වසීභාවප්පත්තානම්පි බොජ්ඣඞ්ගා.

Là giác chi theo ý nghĩa viễn ly, là giác chi theo ý nghĩa thực hành viễn ly, là giác chi theo ý nghĩa nắm giữ sự viễn ly, là giác chi theo ý nghĩa tùy tùng của sự viễn ly, là giác chi theo ý nghĩa viên mãn của sự viễn ly, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục của sự viễn ly, là giác chi theo ý nghĩa vô ngại giải về sự viễn ly, là giác chi theo ý nghĩa chứng đạt vô ngại giải về sự viễn ly, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục ở vô ngại giải về sự viễn ly, và cũng là giác chi đối với các vị đã đạt đến sự thuần thục ở vô ngại giải về sự viễn ly.

වොසග්ගට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, වොසග්ගචරියට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, වොසග්ගපරිග්ගහට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, වොසග්ගපරිවාරට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, වොසග්ගපරිපූරණට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, වොසග්ගපරිපාකට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, වොසග්ගපටිසම්භිදට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, වොසග්ගපටිසම්භිදාපාපනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, වොසග්ගපටිසම්භිදාය වසීභාවට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා, වොසග්ගපටිසම්භිදාය වසීභාවප්පත්තානම්පි බොජ්ඣඞ්ගා.

Là giác chi theo ý nghĩa từ bỏ, là giác chi theo ý nghĩa thực hành từ bỏ, là giác chi theo ý nghĩa nắm giữ sự từ bỏ, là giác chi theo ý nghĩa tùy tùng của sự từ bỏ, là giác chi theo ý nghĩa viên mãn của sự từ bỏ, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục của sự từ bỏ, là giác chi theo ý nghĩa vô ngại giải về sự từ bỏ, là giác chi theo ý nghĩa chứng đạt vô ngại giải về sự từ bỏ, là giác chi theo ý nghĩa thuần thục ở vô ngại giải về sự từ bỏ, và cũng là giác chi đối với các vị đã đạt đến sự thuần thục ở vô ngại giải về sự từ bỏ.

19. මූලට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. හෙතුට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පච්චයට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විසුද්ධට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනවජ්ජට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. නෙක්ඛම්මට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විමුත්තට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනාසවට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විවෙකට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වොසග්ගට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

19. Do liễu tri ý nghĩa là cội rễ nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là duyên nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là thanh tịnh nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là không có tội lỗi nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là xuất ly nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là giải thoát nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là vô lậu nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là viễn ly nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là từ bỏ nên là giác chi.

මූලචරියට්ඨං [Pg.305] බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. හෙතුචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පච්චයචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විසුද්ධිචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනවජ්ජචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. නෙක්ඛම්මචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විමුත්තිචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනාසවචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විවෙකචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වොසග්ගචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Do liễu tri ý nghĩa là sự thực hành cội rễ nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là sự thực hành nhân nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là sự thực hành duyên nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là sự thực hành thanh tịnh nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là sự thực hành không có tội lỗi nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là sự thực hành xuất ly nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là sự thực hành giải thoát nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là sự thực hành vô lậu nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là sự thực hành viễn ly nên là giác chi. Do liễu tri ý nghĩa là sự thực hành từ bỏ nên là giác chi.

මූලපරිග්ගහට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… වොසග්ගපරිග්ගහට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. මූලපරිවාරට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… වොසග්ගපරිවාරට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. මූලපරිපූරණට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… වොසග්ගපරිපූරට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. මූලපරිපාකට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… වොසග්ගපරිපාකට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. මූලපටිසම්භිදට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… වොසග්ගපටිසම්භිදට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. මූලපටිසම්භිදාපාපනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… වොසග්ගපටිසම්භිදාපාපනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. මූලපටිසම්භිදාය වසීභාවට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… වොසග්ගපටිසම්භිදාය වසීභාවට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ….

Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thâu tóm cái gốc... v.v... Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thâu tóm sự từ bỏ. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự tùy tùng của cái gốc... v.v... Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự tùy tùng của sự từ bỏ. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự viên mãn của cái gốc... v.v... Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự viên mãn của sự từ bỏ. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thuần thục của cái gốc... v.v... Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thuần thục của sự từ bỏ. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của tuệ phân tích là cái gốc... v.v... Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của tuệ phân tích là sự từ bỏ. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự đạt đến tuệ phân tích là cái gốc... v.v... Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự đạt đến tuệ phân tích là sự từ bỏ. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thuần thục trong tuệ phân tích là cái gốc... v.v... Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thuần thục trong tuệ phân tích là sự từ bỏ... v.v...

පරිග්ගහට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පරිවාරට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පරිපූරණට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකග්ගට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අවික්ඛෙපට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පග්ගහට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අවිසාරට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනාවිලට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනිඤ්ජනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තුපට්ඨානවසෙන චිත්තස්ස ඨිතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ආරම්මණට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ගොචරට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පහානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පරිච්චාගට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වුට්ඨානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විවට්ටනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සන්තට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පණීතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විමුත්තට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනාසවට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. තරණට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනිමිත්තට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අප්පණිහිතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සුඤ්ඤතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකරසට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනතිවත්තනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. යුගනද්ධට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. නිය්‍යානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. හෙතුට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. දස්සනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ආධිපතෙය්‍යට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thâu tóm. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự tùy tùng. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự viên mãn. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự nhất tâm. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự không phân tán. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự sách tấn. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự không lan rộng. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự không vẩn đục. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự không lay động. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự an trú của tâm do năng lực của sự hiện khởi đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của đối tượng. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của cảnh giới. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự từ bỏ. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự xả ly. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự xuất khởi. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thoát ly. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự tịch tịnh. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự cao thượng. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự giải thoát. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự vô lậu. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự vượt qua. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự vô tướng. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự vô nguyện. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của tánh không. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự đồng một vị. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự không vượt qua. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự song hành. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự xuất ly. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của nhân. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thấy. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự chủ tể.

සමථස්ස අවික්ඛෙපට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විපස්සනාය අනුපස්සනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සමථවිපස්සනානං එකරසට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. යුගනද්ධස්ස අනතිවත්තනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සික්ඛාය සමාදානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති [Pg.306] – බොජ්ඣඞ්ගා. ආරම්මණස්ස ගොචරට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ලීනස්ස චිත්තස්ස පග්ගහට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. උද්ධතස්ස චිත්තස්ස නිග්ගහට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. උභොවිසුද්ධානං අජ්ඣුපෙක්ඛනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විසෙසාධිගමට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. උත්තරි පටිවෙධට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සච්චාභිසමයට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. නිරොධෙ පතිට්ඨාපකට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự không phân tán của định. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự tùy quán của tuệ. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự đồng một vị của định và tuệ. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự không vượt qua của sự song hành. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thọ trì học giới. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của cảnh giới của đối tượng. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự sách tấn tâm thụ động. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự chế ngự tâm trạo cử. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự xả đối với các (tâm) đã thanh tịnh cả hai. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự chứng đắc pháp đặc biệt. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thông đạt cao hơn. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự liễu ngộ chân lý. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự an trú trong diệt.

සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමොක්ඛට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස දස්සනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සද්ධාබලස්ස අස්සද්ධියෙ අකම්පියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… පඤ්ඤාබලස්ස අවිජ්ජාය අකම්පියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උපට්ඨානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස පටිසඞ්ඛානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සම්මාදිට්ඨියා දස්සනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… සම්මාසමාධිස්ස අවික්ඛෙපට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự quyết đoán của tín quyền... v.v... Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thấy của tuệ quyền. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự không lay động trong sự vô tín của tín lực... v.v... Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự không lay động trong vô minh của tuệ lực. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự hiện khởi của niệm giác chi... v.v... Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thẩm sát của xả giác chi. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thấy của chánh kiến... v.v... Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự không phân tán của chánh định.

ඉන්ද්‍රියානං ආධිපතෙය්‍යට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. බලානං අකම්පියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. නිය්‍යානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. මග්ගස්ස හෙතුට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සතිපට්ඨානානං උපට්ඨානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සම්මප්පධානානං පදහනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඉද්ධිපාදානං ඉජ්ඣනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සච්චානං තථට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පයොගානං පටිප්පස්සද්ධට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඵලානං සච්ඡිකිරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự chủ tể của các quyền. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự không lay động của các lực. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự xuất ly. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của nhân của đạo. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự hiện khởi của các niệm xứ. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự tinh cần của các chánh cần. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thành tựu của các như ý túc. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự như thật của các chân lý. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự an tịnh của các nỗ lực. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự chứng ngộ của các quả.

විතක්කස්ස අභිනිරොපනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විචාරස්ස උපවිචාරට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පීතියා ඵරණට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සුඛස්ස අභිසන්දනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස එකග්ගට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự hướng tâm đến đối tượng của tầm. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự khảo sát của tứ. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự biến mãn của hỷ. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự thấm nhuần của lạc. Chúng được gọi là giác chi vì giác ngộ ý nghĩa của sự nhất tâm của tâm.

ආවජ්ජනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විජානනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පජානනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සඤ්ජානනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකොදට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අභිඤ්ඤාය ඤාතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පරිඤ්ඤාය තීරණට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පහානස්ස පරිච්චාගට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. භාවනාය එකරසට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සච්ඡිකිරියාය ඵස්සනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඛන්ධානං ඛන්ධට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ධාතූනං ධාතුට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ආයතනානං ආයතනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සඞ්ඛතානං සඞ්ඛතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අසඞ්ඛතස්ස අසඞ්ඛතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự hướng tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự thắng tri. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự biến tri. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự tưởng tri. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự nhất tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa được biết của thắng trí. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa thẩm sát của liễu tri. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa từ bỏ của sự đoạn tận. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa nhất vị của sự tu tập. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa xúc chạm của sự thực chứng. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa uẩn của các uẩn. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa giới của các giới. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa xứ của các xứ. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa hữu vi của các pháp hữu vi. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa vô vi của pháp vô vi.

චිත්තට්ඨං [Pg.307] බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තානන්තරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස වුට්ඨානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස විවට්ටනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස හෙතුට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස පච්චයට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස වත්ථුට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස භූමට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස ආරම්මණට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස ගොචරට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස චරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස ගතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස අභිනීහාරට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස නිය්‍යානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. චිත්තස්ස නිස්සරණට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa vô gián của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa khởi lên của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa thoát ly của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa nhân của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa duyên của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa vật của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa địa của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa đối tượng của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa hành cảnh của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa sở hành của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa sở đáo của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa hướng đến của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa xuất ly của tâm. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa thoát ra của tâm.

එකත්තෙ ආවජ්ජනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ විජානනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ පජානනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ සඤ්ජානනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ එකොදට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ( ). එකත්තෙ පක්ඛන්දනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ පසීදනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ සන්තිට්ඨනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ විමුච්චනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ එතං සන්තන්ති පස්සනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ යානීකතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ වත්ථුකතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ අනුට්ඨිතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ පරිචිතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ සුසමාරද්ධට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ පරිග්ගහට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ පරිවාරට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ පරිපූරණට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ සමොධානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ අධිට්ඨානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ ආසෙවනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ භාවනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ බහුලීකම්මට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ සුසමුග්ගතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ සුවිමුත්තට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ බුජ්ඣනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ අනුබුජ්ඣනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ පටිබුජ්ඣනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ සම්බුජ්ඣනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ බොධනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ අනුබොධනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ පටිබොධනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ සම්බුජ්ඣනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ බොධිපක්ඛියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ අනුබොධිපක්ඛියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ පටිබොධිපක්ඛියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ සම්බොධිපක්ඛියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ ජොතනට්ඨං [Pg.308] බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ උජ්ජොතනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ අනුජොතනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ පටිජොතනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. එකත්තෙ සඤ්ජොතනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự hướng tâm trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự thắng tri trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự biến tri trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự tưởng tri trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự nhất tâm trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự lao vào trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự trong sạch trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự an trú trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự giải thoát trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự thấy rằng ‘đây là tịch tịnh’ trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa được làm thành cỗ xe trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa được làm thành nền tảng trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự tùy trú trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự thuần thục trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự khéo tinh cần trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự nhiếp thủ trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự tùy tùng trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự viên mãn trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự hợp nhất trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự quyết định trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự thực hành trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự tu tập trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự thực hành nhiều lần trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự khéo khởi lên trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự khéo giải thoát trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự liễu tri trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự tùy giác trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự đối giác trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự chánh giác trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự giác ngộ trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự tùy giác ngộ trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự đối giác ngộ trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự chánh giác ngộ trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa thuộc về giác ngộ trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa thuộc về tùy giác ngộ trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa thuộc về đối giác ngộ trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa thuộc về chánh giác ngộ trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự chiếu sáng trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự rực sáng trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự tùy chiếu sáng trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự đối chiếu sáng trong tính đơn nhất. Chúng được gọi là giác chi vì liễu tri ý nghĩa của sự chánh chiếu sáng trong tính đơn nhất.

පතාපනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විරොචනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. කිලෙසානං සන්තාපනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අමලට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විමලට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. නිම්මලට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සමට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සමයට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විවෙකට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විවෙකචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විරාගට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විරාගචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. නිරොධට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. නිරොධචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වොසග්ගට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වොසග්ගචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විමුත්තට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විමුත්තිචරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thiêu đốt nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự chiếu sáng nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thiêu đốt các phiền não nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là không cấu uế nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là không tỳ vết nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là trong sạch nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự bình đẳng nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thấu hiểu nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự viễn ly nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thực hành viễn ly nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự ly tham nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thực hành ly tham nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự đoạn diệt nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thực hành đoạn diệt nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự từ bỏ nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thực hành từ bỏ nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự giải thoát nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thực hành giải thoát nên được gọi là giác chi.

ඡන්දට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඡන්දස්ස මූලට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඡන්දස්ස පාදට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඡන්දස්ස පධානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඡන්දස්ස ඉජ්ඣනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඡන්දස්ස අධිමොක්ඛට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඡන්දස්ස පග්ගහට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඡන්දස්ස උපට්ඨානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඡන්දස්ස අවික්ඛෙපට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඡන්දස්ස දස්සනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Vì giác ngộ ý nghĩa là dục nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là cội rễ của dục nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là nền tảng của dục nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự tinh cần của dục nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thành tựu của dục nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự quyết định của dục nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự sách tấn của dục nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự hiện khởi của dục nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự không phân tán của dục nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thấy rõ của dục nên được gọi là giác chi.

වීරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… චිත්තට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… වීමංසට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වීමංසාය මූලට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වීමංසාය පාදට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වීමංසාය පධානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වීමංසාය ඉජ්ඣනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වීමංසාය අධිමොක්ඛට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වීමංසාය පග්ගහට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වීමංසාය උපට්ඨානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වීමංසාය අවික්ඛෙපට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වීමංසාය දස්සනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Vì giác ngộ ý nghĩa là tinh tấn nên được gọi là giác chi... đến... Vì giác ngộ ý nghĩa là tâm nên được gọi là giác chi... đến... Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thẩm sát nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là cội rễ của sự thẩm sát nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là nền tảng của sự thẩm sát nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự tinh cần của sự thẩm sát nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thành tựu của sự thẩm sát nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự quyết định của sự thẩm sát nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự sách tấn của sự thẩm sát nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự hiện khởi của sự thẩm sát nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự không phân tán của sự thẩm sát nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thấy rõ của sự thẩm sát nên được gọi là giác chi.

දුක්ඛට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. දුක්ඛස්ස පීළනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. දුක්ඛස්ස සඞ්ඛතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. දුක්ඛස්ස සන්තාපට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. දුක්ඛස්ස විපරිණාමට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සමුදයට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සමුදයස්ස ආයූහනට්ඨං නිදානට්ඨං සඤ්ඤොගට්ඨං පලිබොධට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. නිරොධට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. නිරොධස්ස නිස්සරණට්ඨං විවෙකට්ඨං අසඞ්ඛතට්ඨං අමතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. මග්ගට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. මග්ගස්ස නිය්‍යානට්ඨං හෙතුට්ඨං දස්සනට්ඨං ආධිපතෙය්‍යට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Vì giác ngộ ý nghĩa là khổ nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự bức bách của khổ nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự hữu vi của khổ nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thiêu đốt của khổ nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự biến hoại của khổ nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là tập nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự tích tập, là nhân sanh, là sự phối hợp, là sự chướng ngại của tập nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là diệt nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự xuất ly, là sự vắng lặng, là sự vô vi, là sự bất tử của diệt nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là đạo nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự dẫn đến, là nhân, là sự thấy rõ, là sự chủ đạo của đạo nên được gọi là giác chi.

තථට්ඨං [Pg.309] බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනත්තට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සච්චට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පටිවෙධට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අභිජානනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පරිජානනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ධම්මට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ධාතුට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඤාතට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සච්ඡිකිරියට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඵස්සනට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අභිසමයට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Vì giác ngộ ý nghĩa là như thật nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là vô ngã nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thật nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thông đạt nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự thắng tri nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự liễu tri nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là pháp nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là giới nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự được biết nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự chứng ngộ nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự xúc chạm nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ ý nghĩa là sự chứng đắc nên được gọi là giác chi.

නෙක්ඛම්මං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අබ්‍යාපාදං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ආලොකසඤ්ඤං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අවික්ඛෙපං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ධම්මවවත්ථානං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඤාණං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පාමොජ්ජං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පඨමං ඣානං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… අරහත්තමග්ගං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අරහත්තඵලසමාපත්තිං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Vì giác ngộ sự xuất ly nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ sự vô sân nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ quang minh tưởng nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ sự không phân tán nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ sự phân định các pháp nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ trí tuệ nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ sự hân hoan nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ sơ thiền nên được gọi là giác chi... đến... Vì giác ngộ A-la-hán đạo nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ A-la-hán quả định nên được gọi là giác chi.

අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්‍රියං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අස්සද්ධියෙ අකම්පියට්ඨෙන සද්ධාබලං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… අවිජ්ජාය අකම්පියට්ඨෙන පඤ්ඤාබලං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. උපට්ඨානට්ඨෙන සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… පටිසඞ්ඛානට්ඨෙන උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Vì giác ngộ tín quyền với ý nghĩa là sự quyết định nên được gọi là giác chi... đến... Vì giác ngộ tuệ quyền với ý nghĩa là sự thấy rõ nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ tín lực với ý nghĩa là không bị lay chuyển bởi sự vô tín nên được gọi là giác chi... đến... Vì giác ngộ tuệ lực với ý nghĩa là không bị lay chuyển bởi vô minh nên được gọi là giác chi. Vì giác ngộ niệm giác chi với ý nghĩa là sự hiện khởi nên được gọi là giác chi... đến... Vì giác ngộ xả giác chi với ý nghĩa là sự thẩm xét nên được gọi là giác chi.

දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨිං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධිං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අකම්පියට්ඨෙන බලං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. නිය්‍යානට්ඨං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. හෙතුට්ඨෙන මග්ගං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. උපට්ඨානට්ඨෙන සතිපට්ඨානං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පදහනට්ඨෙන සම්මප්පධානං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධිපාදං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. තථට්ඨෙන සච්චං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමථං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනුපස්සනට්ඨෙ විපස්සනං …පෙ… එකරසට්ඨෙන සමථවිපස්සනං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අනතිවත්තනට්ඨෙන යුගනද්ධං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධිං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධිං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධිං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. මුත්තට්ඨෙන විමොක්ඛං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පටිවෙධට්ඨෙන විජ්ජං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පරිච්චාගට්ඨෙන විමුත්තිං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සමුච්ඡෙදට්ඨෙන ඛයෙ ඤාණං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පටිප්පස්සද්ධට්ඨෙන අනුප්පාදෙ ඤාණං බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Vì liễu tri chánh kiến với ý nghĩa là thấy, nên gọi là giác chi... ... Vì liễu tri chánh định với ý nghĩa là không phân tán, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri quyền với ý nghĩa là làm chủ, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri lực với ý nghĩa là không lay động, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri sự xuất ly, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri đạo với ý nghĩa là nhân, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri niệm xứ với ý nghĩa là sự hiện diện, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri chánh cần với ý nghĩa là tinh tấn, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri thần túc với ý nghĩa là thành tựu, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri sự thật với ý nghĩa là như thật, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri chỉ với ý nghĩa là không phân tán, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri quán với ý nghĩa là tùy quán ... ... Vì liễu tri chỉ-quán với ý nghĩa là nhất vị, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri song hành với ý nghĩa là không vượt qua, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri giới thanh tịnh với ý nghĩa là phòng hộ, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri tâm thanh tịnh với ý nghĩa là không phân tán, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri kiến thanh tịnh với ý nghĩa là thấy, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri giải thoát (vimokkha) với ý nghĩa là thoát khỏi, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri minh với ý nghĩa là thông suốt, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri giải thoát (vimutti) với ý nghĩa là từ bỏ, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri tận trí với ý nghĩa là đoạn tận, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri vô sanh trí với ý nghĩa là an tịnh, nên gọi là giác chi.

ඡන්දං මූලට්ඨෙන බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. මනසිකාරං සමුට්ඨානට්ඨෙන බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. ඵස්සං සමොධානට්ඨෙන බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. වෙදනං සමොසරණට්ඨෙන බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සමාධිං පමුඛට්ඨෙන බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. සතිං ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන [Pg.310] බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. පඤ්ඤං තතුත්තරට්ඨෙන බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. විමුත්තිං සාරට්ඨෙන බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා. අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන බුජ්ඣන්තීති – බොජ්ඣඞ්ගා.

Vì liễu tri dục với ý nghĩa là cội rễ, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri tác ý với ý nghĩa là khởi sanh, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri xúc với ý nghĩa là hội tụ, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri thọ với ý nghĩa là tụ tập, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri định với ý nghĩa là hàng đầu, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri niệm với ý nghĩa là làm chủ, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri tuệ với ý nghĩa là tối thượng, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri giải thoát với ý nghĩa là cốt lõi, nên gọi là giác chi. Vì liễu tri Niết-bàn, sự thể nhập vào bất tử, với ý nghĩa là cứu cánh, nên gọi là giác chi.

20. සාවත්ථිනිදානං. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවො’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

20. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta gọi các Tỳ khưu: 'Này chư hiền Tỳ khưu.' – 'Thưa hiền giả.' Các Tỳ khưu ấy đã vâng đáp Tôn giả Sāriputta. Tôn giả Sāriputto đã nói điều này:

‘‘සත්තිමෙ, ආවුසො, බොජ්ඣඞ්ගා. කතමෙ සත්ත? සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො…පෙ… උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො – ඉමෙ ඛො, ආවුසො, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා. ඉමෙසං ඛ්වාහං, ආවුසො, සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං යෙන යෙන බොජ්ඣඞ්ගෙන ආකඞ්ඛාමි පුබ්බණ්හසමයං විහරිතුං, තෙන තෙන බොජ්ඣඞ්ගෙන පුබ්බණ්හසමයං විහරාමි. යෙන යෙන බොජ්ඣඞ්ගෙන ආකඞ්ඛාමි මජ්ඣන්හිකසමයං…පෙ… සායන්හසමයං විහරිතුං, තෙන තෙන බොජ්ඣඞ්ගෙන සායන්හසමයං විහරාමි. සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ඉති චෙ මෙ, ‘ආවුසො, හොති, අප්පමාණො’ති මෙ හොති, ‘සුසමාරද්ධො’ති මෙ හොති. තිට්ඨන්තඤ්ච නං ‘තිට්ඨතී’ති පජානාමි. සචෙපි මෙ චවති, ‘ඉදප්පච්චයා මෙ චවතී’ති පජානාමි. ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො…පෙ… උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො ඉති චෙ මෙ, ආවුසො, හොති, ‘අප්පමාණො’ති මෙ හොති, ‘සුසමාරද්ධො’ති මෙ හොති. තිට්ඨන්තඤ්ච නං ‘තිට්ඨතී’ති පජානාමි. සචෙපි මෙ චවති, ‘ඉදප්පච්චයා මෙ චවතී’ති පජානාමි.

“Này chư hiền, có bảy giác chi này. Bảy là những gì? Niệm giác chi, trạch pháp giác chi, ... cho đến xả giác chi. Này chư hiền, đây là bảy giác chi. Này chư hiền, trong bảy giác chi này, ta muốn an trú với giác chi nào vào buổi sáng, ta an trú với giác chi ấy vào buổi sáng. Ta muốn an trú với giác chi nào vào buổi trưa, ... cho đến ... vào buổi chiều, ta an trú với giác chi ấy vào buổi chiều. Này chư hiền, nếu niệm giác chi khởi lên nơi ta, nó khởi lên nơi ta là 'vô lượng', nó khởi lên nơi ta là 'được khéo tinh cần'. Và ta biết rõ rằng nó đang an trú. Nếu nó dao động, ta biết rõ: 'Nó dao động nơi ta là do nhân duyên này'. Trạch pháp giác chi, ... cho đến ... xả giác chi, này chư hiền, nếu nó khởi lên nơi ta, nó khởi lên nơi ta là 'vô lượng', nó khởi lên nơi ta là 'được khéo tinh cần'. Và ta biết rõ rằng nó đang an trú. Nếu nó dao động, ta biết rõ: 'Nó dao động nơi ta là do nhân duyên này'.

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, රඤ්ඤො වා රාජමහාමත්තස්ස වා නානාරත්තානං දුස්සානං දුස්සකරණ්ඩකො පූරො අස්ස. සො යඤ්ඤදෙව දුස්සයුගං ආකඞ්ඛෙය්‍ය පුබ්බණ්හසමයං පාරුපිතුං, තං තදෙව දුස්සයුගං පුබ්බණ්හසමයං පාරුපෙය්‍ය. යඤ්ඤදෙව දුස්සයුගං ආකඞ්ඛෙය්‍ය මජ්ඣන්හිකසමයං…පෙ… සායන්හසමයං පාරුපිතුං, තං තදෙව දුස්සයුගං සායන්හසමයං පාරුපෙය්‍ය. එවමෙව ඛ්වාහං, ආවුසො, ඉමෙසං සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං යෙන යෙන බොජ්ඣඞ්ගෙන ආකඞ්ඛාමි පුබ්බණ්හසමයං විහරිතුං, තෙන තෙන බොජ්ඣඞ්ගෙන පුබ්බණ්හසමයං විහරාමි. යෙන යෙන බොජ්ඣඞ්ගෙන ආකඞ්ඛාමි මජ්ඣන්හිකසමයං…පෙ… සායන්හසමයං [Pg.311] විහරිතුං, තෙන තෙන බොජ්ඣඞ්ගෙන සායන්හසමයං විහරාමි. සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ඉති චෙ මෙ, ආවුසො, හොති, ‘අප්පමාණො’ති මෙ හොති, ‘සුසමාරද්ධො’ති මෙ හොති. තිට්ඨන්තඤ්ච නං ‘තිට්ඨතී’ති පජානාමි. සචෙපි මෙ චවති, ‘ඉදප්පච්චයා මෙ චවතී’ති පජානාමි…පෙ… උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො ඉති චෙ මෙ, ආවුසො, හොති, ‘අප්පමාණො’ති මෙ හොති, ‘සුසමාරද්ධො’ති මෙ හොති. තිට්ඨන්තඤ්ච නං ‘තිට්ඨතී’ති පජානාමි. සචෙපි මෙ චවති, ‘ඉදප්පච්චයා මෙ චවතී’ති පජානාමි’’.

“Này chư hiền, ví như một vị vua hay một vị đại thần có một cái rương đựng y phục chứa đầy những bộ y phục được nhuộm nhiều màu sắc khác nhau. Vị ấy muốn mặc bộ y phục nào vào buổi sáng, vị ấy mặc chính bộ y phục ấy vào buổi sáng. Vị ấy muốn mặc bộ y phục nào vào buổi trưa, ... cho đến ... vào buổi chiều, vị ấy mặc chính bộ y phục ấy vào buổi chiều. Cũng vậy, này chư hiền, trong bảy giác chi này, ta muốn an trú với giác chi nào vào buổi sáng, ta an trú với giác chi ấy vào buổi sáng. Ta muốn an trú với giác chi nào vào buổi trưa, ... cho đến ... vào buổi chiều, ta an trú với giác chi ấy vào buổi chiều. Này chư hiền, nếu niệm giác chi khởi lên nơi ta, nó khởi lên nơi ta là 'vô lượng', nó khởi lên nơi ta là 'được khéo tinh cần'. Và ta biết rõ rằng nó đang an trú. Nếu nó dao động, ta biết rõ: 'Nó dao động nơi ta là do nhân duyên này'. ... cho đến ... Này chư hiền, nếu xả giác chi khởi lên nơi ta, nó khởi lên nơi ta là 'vô lượng', nó khởi lên nơi ta là 'được khéo tinh cần'. Và ta biết rõ rằng nó đang an trú. Nếu nó dao động, ta biết rõ: 'Nó dao động nơi ta là do nhân duyên này'.”

සුත්තන්තනිද්දෙසො

Phần chỉ dẫn kinh

21. කථං සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ඉති චෙ මෙ හොතීති බොජ්ඣඞ්ගො? යාවතා නිරොධූපට්ඨාති තාවතා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො. ඉති චෙ මෙ හොතීති බොජ්ඣඞ්ගො. සෙය්‍යථාපි තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො යාවතා අච්චි තාවතා වණ්ණො, යාවතා වණ්ණො තාවතා අච්චි. එවමෙව යාවතා නිරොධූපට්ඨාති තාවතා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො. ඉති චෙ මෙ හොතීති බොජ්ඣඞ්ගො.

21. Giác chi 'niệm giác chi khởi lên nơi ta' là như thế nào? Chừng nào sự diệt hiện khởi, chừng ấy niệm giác chi (hiện khởi). Giác chi 'nó khởi lên nơi ta' là như vậy. Ví như ngọn đèn dầu đang cháy, chừng nào có ngọn lửa, chừng ấy có ánh sáng; chừng nào có ánh sáng, chừng ấy có ngọn lửa. Cũng vậy, chừng nào sự diệt hiện khởi, chừng ấy niệm giác chi (hiện khởi). Giác chi 'nó khởi lên nơi ta' là như vậy.

කථං අප්පමාණො ඉති චෙ මෙ හොතීති බොජ්ඣඞ්ගො? පමාණබද්ධා කිලෙසා, සබ්බෙ ච පරියුට්ඨානා, යෙ ච සඞ්ඛාරා පොනොභවිකා අප්පමාණො නිරොධො අචලට්ඨෙන අසඞ්ඛතට්ඨෙන. යාවතා නිරොධූපට්ඨාති තාවතා අප්පමාණො. ඉති චෙ මෙ හොතීති බොජ්ඣඞ්ගො.

Làm thế nào giác chi là 'vô lượng' đối với tôi? Các phiền não, tất cả các triền cái, và các pháp hành dẫn đến tái sanh là bị trói buộc bởi sự đo lường. Sự diệt tận là vô lượng theo ý nghĩa bất động và theo ý nghĩa vô vi. Trong chừng mực nào sự diệt tận hiện khởi, trong chừng mực ấy là vô lượng. Như vậy, giác chi là 'vô lượng' đối với tôi.

කථං සුසමාරද්ධො ඉති චෙ මෙ හොතීති – බොජ්ඣඞ්ගො? විසමා කිලෙසා, සබ්බෙ ච පරියුට්ඨානා, යෙ ච සඞ්ඛාරා පොනොභවිකා, සමධම්මො නිරොධො සන්තට්ඨෙන පණීතට්ඨෙන. යාවතා නිරොධූපට්ඨාති තාවතා සුසමාරද්ධො ඉති චෙ මෙ හොතීති බොජ්ඣඞ්ගො.

Làm thế nào giác chi là 'khéo tinh cần' đối với tôi? Các phiền não, tất cả các triền cái, và các pháp hành dẫn đến tái sanh là không đồng đều. Sự diệt tận là pháp đồng đều theo ý nghĩa tịch tịnh và theo ý nghĩa cao thượng. Trong chừng mực nào sự diệt tận hiện khởi, trong chừng mực ấy là khéo tinh cần. Như vậy, giác chi là 'khéo tinh cần' đối với tôi.

කථං ‘‘තිට්ඨන්තඤ්ච නං තිට්ඨතී’’ති පජානාමි; සචෙපි චවති ‘‘ඉදප්පච්චයා චවතී’’ති පජානාමි? කතිහාකාරෙහි සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති? කතිහාකාරෙහි සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති? අට්ඨහාකාරෙහි සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති. අට්ඨහාකාරෙහි සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති.

Làm thế nào tôi biết rằng: 'Pháp ấy đang an trú, nó an trú'? Và nếu nó có lay động, làm thế nào tôi biết rằng: 'Nó lay động do duyên này'? Niệm giác chi an trú do bao nhiêu phương diện? Niệm giác chi lay động do bao nhiêu phương diện? Niệm giác chi an trú do tám phương diện. Niệm giác chi lay động do tám phương diện.

කතමෙහි [Pg.312] අට්ඨහාකාරෙහි සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති? අනුප්පාදං ආවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, උප්පාදං අනාවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, අප්පවත්තං ආවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, පවත්තං අනාවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, අනිමිත්තං ආවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, නිමිත්තං අනාවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, නිරොධං ආවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, සඞ්ඛාරෙ අනාවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති – ඉමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති.

Niệm giác chi an trú do tám phương diện nào? Do hướng tâm đến sự không sanh khởi, niệm giác chi an trú; do không hướng tâm đến sự sanh khởi, niệm giác chi an trú; do hướng tâm đến sự không diễn tiến, niệm giác chi an trú; do không hướng tâm đến sự diễn tiến, niệm giác chi an trú; do hướng tâm đến vô tướng, niệm giác chi an trú; do không hướng tâm đến tướng, niệm giác chi an trú; do hướng tâm đến sự diệt tận, niệm giác chi an trú; do không hướng tâm đến các pháp hành, niệm giác chi an trú. Niệm giác chi an trú do tám phương diện này.

කතමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති? උප්පාදං ආවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, අනුප්පාදං අනාවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, පවත්තං ආවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, අප්පවත්තං අනාවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, නිමිත්තං ආවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, අනිමිත්තං අනාවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, සඞ්ඛාරෙ ආවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, නිරොධං අනාවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති – ඉමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති. එවං ‘‘තිට්ඨන්තඤ්ච නං තිට්ඨතී’’ති පජානාමි. සචෙපි චවති, ‘‘ඉදප්පච්චයා මෙ චවතී’’ති පජානාමි…පෙ….

Niệm giác chi lay động do tám phương diện nào? Do hướng tâm đến sự sanh khởi, niệm giác chi lay động; do không hướng tâm đến sự không sanh khởi, niệm giác chi lay động; do hướng tâm đến sự diễn tiến, niệm giác chi lay động; do không hướng tâm đến sự không diễn tiến, niệm giác chi lay động; do hướng tâm đến tướng, niệm giác chi lay động; do không hướng tâm đến vô tướng, niệm giác chi lay động; do hướng tâm đến các pháp hành, niệm giác chi lay động; do không hướng tâm đến sự diệt tận, niệm giác chi lay động. Niệm giác chi lay động do tám phương diện này. Như vậy, tôi biết rằng: 'Pháp ấy đang an trú, nó an trú'. Và nếu nó có lay động, tôi biết rằng: 'Nó lay động nơi tôi do duyên này'... vân vân...

කථං උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො ඉති චෙ මෙ හොතීති බොජ්ඣඞ්ගො? යාවතා නිරොධූපට්ඨාති තාවතා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො ඉති චෙ මෙ හොතීති බොජ්ඣඞ්ගො. සෙය්‍යථාපි තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො යාවතා අච්චි තාවතා වණ්ණො, යාවතා වණ්ණො තාවතා අච්චි. එවමෙව යාවතා නිරොධූපට්ඨාති තාවතා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො ඉති චෙ හොතීති බොජ්ඣඞ්ගො.

Làm thế nào giác chi là xả giác chi đối với tôi? Trong chừng mực nào sự diệt tận hiện khởi, trong chừng mực ấy là xả giác chi. Như vậy, giác chi là xả giác chi đối với tôi. Ví như khi ngọn đèn dầu đang cháy, trong chừng mực nào có ngọn lửa, trong chừng mực ấy có ánh sáng; trong chừng mực nào có ánh sáng, trong chừng mực ấy có ngọn lửa. Cũng thế, trong chừng mực nào sự diệt tận hiện khởi, trong chừng mực ấy là xả giác chi. Như vậy, giác chi là xả giác chi.

කථං අප්පමාණො ඉති චෙ හොතීති බොජ්ඣඞ්ගො? පමාණබද්ධා කිලෙසා, සබ්බෙ ච පරියුට්ඨානා, යෙ ච සඞ්ඛාරා පොනොභවිකා අප්පමාණො නිරොධො අචලට්ඨෙන අසඞ්ඛතට්ඨෙන. යාවතා නිරොධූපට්ඨාති තාවතා අප්පමාණො ඉති චෙ හොතීති බොජ්ඣඞ්ගො.

Làm thế nào giác chi là 'vô lượng'? Các phiền não, tất cả các triền cái, và các pháp hành dẫn đến tái sanh là bị trói buộc bởi sự đo lường. Sự diệt tận là vô lượng theo ý nghĩa bất động và theo ý nghĩa vô vi. Trong chừng mực nào sự diệt tận hiện khởi, trong chừng mực ấy là vô lượng. Như vậy, giác chi là 'vô lượng'.

කථං සුසමාරද්ධො ඉති චෙ හොතීති බොජ්ඣඞ්ගො? විසමා කිලෙසා, සබ්බෙ ච පරියුට්ඨානා, යෙ ච සඞ්ඛාරා පොනොභවිකා සමධම්මො නිරොධො [Pg.313] සන්තට්ඨෙන පණීතට්ඨෙන. යාවතා නිරොධූපට්ඨාති තාවතා සුසමාරද්ධො ඉති චෙ හොතීති බොජ්ඣඞ්ගො.

Làm thế nào giác chi là 'khéo tinh cần'? Các phiền não, tất cả các triền cái, và các pháp hành dẫn đến tái sanh là không đồng đều. Sự diệt tận là pháp đồng đều theo ý nghĩa tịch tịnh và theo ý nghĩa cao thượng. Trong chừng mực nào sự diệt tận hiện khởi, trong chừng mực ấy là khéo tinh cần. Như vậy, giác chi là 'khéo tinh cần'.

කථං ‘‘තිට්ඨන්තඤ්ච නං තිට්ඨතී’’ති පජානාමි; සචෙපි චවති ‘‘ඉදප්පච්චයා මෙ චවතී’’ති පජානාමි? කතිහාකාරෙහි උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති? කතිහාකාරෙහි උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති? අට්ඨහාකාරෙහි උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති. අට්ඨහාකාරෙහි උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති.

Làm thế nào tôi biết rằng: 'Pháp ấy đang an trú, nó an trú'? Và nếu nó có lay động, làm thế nào tôi biết rằng: 'Nó lay động nơi tôi do duyên này'? Xả giác chi an trú do bao nhiêu phương diện? Xả giác chi lay động do bao nhiêu phương diện? Xả giác chi an trú do tám phương diện. Xả giác chi lay động do tám phương diện.

කතමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති? අනුප්පාදං ආවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, උප්පාදං අනාවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, අප්පවත්තං ආවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, පවත්තං අනාවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, අනිමිත්තං ආවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, නිමිත්තං අනාවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, නිරොධං ආවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, සඞ්ඛාරෙ අනාවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති – ඉමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති.

Xả giác chi an trú do tám phương diện nào? Do hướng tâm đến sự không sanh khởi, xả giác chi an trú; do không hướng tâm đến sự sanh khởi, xả giác chi an trú; do hướng tâm đến sự không diễn tiến, xả giác chi an trú; do không hướng tâm đến sự diễn tiến, xả giác chi an trú; do hướng tâm đến vô tướng, xả giác chi an trú; do không hướng tâm đến tướng, xả giác chi an trú; do hướng tâm đến sự diệt tận, xả giác chi an trú; do không hướng tâm đến các pháp hành, xả giác chi an trú. Xả giác chi an trú do tám phương diện này.

කතමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති? උප්පාදං ආවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, අනුප්පාදං අනාවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, පවත්තං ආවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, අප්පවත්තං අනාවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, නිමිත්තං ආවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, අනිමිත්තං අනාවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, සඞ්ඛාරෙ ආවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති, නිරොධං අනාවජ්ජිතත්තා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති – ඉමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො චවති. එවං ‘‘තිට්ඨන්තඤ්ච නං තිට්ඨතී’’ති පජානාමි; සචෙපි චවති, ‘‘ඉදප්පච්චයා මෙ චවතී’’ති පජානාමි.

Xả giác chi lay động do tám phương diện nào? Do hướng tâm đến sự sanh khởi, xả giác chi lay động; do không hướng tâm đến sự không sanh khởi, xả giác chi lay động; do hướng tâm đến sự diễn tiến, xả giác chi lay động; do không hướng tâm đến sự không diễn tiến, xả giác chi lay động; do hướng tâm đến tướng, xả giác chi lay động; do không hướng tâm đến vô tướng, xả giác chi lay động; do hướng tâm đến các pháp hành, xả giác chi lay động; do không hướng tâm đến sự diệt tận, xả giác chi lay động. Xả giác chi lay động do tám phương diện này. Như vậy, tôi biết rằng: 'Pháp ấy đang an trú, nó an trú'; và nếu nó có lay động, tôi biết rằng: 'Nó lay động nơi tôi do duyên này'.

බොජ්ඣඞ්ගකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về giác chi đã chấm dứt.

4. මෙත්තාකථා

4. Phần luận về tâm từ

22. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘මෙත්තාය, භික්ඛවෙ, චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවිතාය භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය [Pg.314] පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය එකාදසානිසංසා පාටිකඞ්ඛා. කතමෙ එකාදස? සුඛං සුපති, සුඛං පටිබුජ්ඣති, න පාපකං සුපිනං පස්සති, මනුස්සානං පියො හොති, අමනුස්සානං පියො හොති, දෙවතා රක්ඛන්ති, නාස්ස අග්ගි වා විසං වා සත්ථං වා කමති, තුවටං චිත්තං සමාධියති, මුඛවණ්ණො විප්පසීදති, අසම්මූළ්හො කාලඞ්කරොති, උත්තරි අප්පටිවිජ්ඣන්තො බ්‍රහ්මලොකූපගො හොති. මෙත්තාය, භික්ඛවෙ, චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවිතාය භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය – ඉමෙ එකාදසානිසංසා පාටිකඞ්ඛා’’.

22. Nhân duyên ở Sāvatthī. “Này các Tỳ khưu, khi tâm giải thoát do từ bi được thực hành, được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như nền tảng, được thiết lập, được làm cho quen thuộc, được khéo khởi sự, mười một quả báu này được mong đợi. Mười một quả báu là gì? Ngủ an lạc, thức dậy an lạc, không thấy ác mộng, được loài người yêu mến, được phi nhân yêu mến, chư thiên hộ trì, lửa, thuốc độc, hoặc binh khí không thể xâm hại, tâm mau chóng định tĩnh, sắc mặt trong sáng, mạng chung không si mê, nếu chưa chứng ngộ pháp cao hơn, sẽ được sanh về cõi Phạm thiên. Này các Tỳ khưu, khi tâm giải thoát do từ bi được thực hành, được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như nền tảng, được thiết lập, được làm cho quen thuộc, được khéo khởi sự – mười một quả báu này được mong đợi.”

අත්ථි අනොධිසො ඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති, අත්ථි ඔධිසො ඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති, අත්ථි දිසාඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. කතිහාකාරෙහි අනොධිසො ඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති, කතිහාකාරෙහි ඔධිසො ඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති, කතිහාකාරෙහි දිසාඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති? පඤ්චහාකාරෙහි අනොධිසො ඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති, සත්තහාකාරෙහි ඔධිසො ඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති, දසහාකාරෙහි දිසාඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

Có tâm giải thoát do từ bi biến mãn không có giới hạn, có tâm giải thoát do từ bi biến mãn có giới hạn, có tâm giải thoát do từ bi biến mãn theo các phương. Tâm giải thoát do từ bi biến mãn không có giới hạn có bao nhiêu cách? Tâm giải thoát do từ bi biến mãn có giới hạn có bao nhiêu cách? Tâm giải thoát do từ bi biến mãn theo các phương có bao nhiêu cách? Tâm giải thoát do từ bi biến mãn không có giới hạn có năm cách, tâm giải thoát do từ bi biến mãn có giới hạn có bảy cách, tâm giải thoát do từ bi biến mãn theo các phương có mười cách.

කතමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අනොධිසො ඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති? සබ්බෙ සත්තා අවෙරා අබ්‍යාපජ්ජා අනීඝා සුඛී අත්තානං පරිහරන්තු. සබ්බෙ පාණා…පෙ… සබ්බෙ භූතා…පෙ… සබ්බෙ පුග්ගලා…පෙ… සබ්බෙ අත්තභාවපරියාපන්නා අවෙරා අබ්‍යාපජ්ජා අනීඝා සුඛී අත්තානං පරිහරන්තූති. ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අනොධිසො ඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

Tâm giải thoát do từ bi biến mãn không có giới hạn có năm cách là những cách nào? Mong rằng tất cả chúng sanh không oán thù, không sân hận, không đau khổ, được sống an lạc, tự bảo hộ mình. Mong rằng tất cả sinh vật… này… tất cả sinh linh… này… tất cả cá nhân… này… tất cả chúng sanh có thân không oán thù, không sân hận, không đau khổ, được sống an lạc, tự bảo hộ mình. Tâm giải thoát do từ bi biến mãn không có giới hạn có năm cách này.

කතමෙහි සත්තහාකාරෙහි ඔධිසො ඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති? සබ්බා ඉත්ථියො අවෙරා අබ්‍යාපජ්ජා අනීඝා සුඛී අත්තානං පරිහරන්තු. සබ්බෙ පුරිසා…පෙ… සබ්බෙ අරියා…පෙ… සබ්බෙ අනරියා…පෙ… සබ්බෙ දෙවා…පෙ… සබ්බෙ මනුස්සා…පෙ… සබ්බෙ විනිපාතිකා අවෙරා අබ්‍යාපජ්ජා අනීඝා සුඛී අත්තානං පරිහරන්තූති. ඉමෙහි සත්තහාකාරෙහි ඔධිසො ඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

Tâm giải thoát do từ bi biến mãn có giới hạn có bảy cách là những cách nào? Mong rằng tất cả nữ giới không oán thù, không sân hận, không đau khổ, được sống an lạc, tự bảo hộ mình. Mong rằng tất cả nam giới… này… tất cả bậc Thánh… này… tất cả phàm phu… này… tất cả chư thiên… này… tất cả loài người… này… tất cả chúng sanh ở đọa xứ không oán thù, không sân hận, không đau khổ, được sống an lạc, tự bảo hộ mình. Tâm giải thoát do từ bi biến mãn có giới hạn có bảy cách này.

කතමෙහි දසහාකාරෙහි දිසාඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති? සබ්බෙ පුරත්ථිමාය දිසාය සත්තා අවෙරා අබ්‍යාපජ්ජා අනීඝා සුඛී අත්තානං පරිහරන්තු[Pg.315]. සබ්බෙ පච්ඡිමාය දිසාය සත්තා…පෙ… සබ්බෙ උත්තරාය දිසාය සත්තා…පෙ… සබ්බෙ දක්ඛිණාය දිසාය සත්තා…පෙ… සබ්බෙ පුරත්ථිමාය අනුදිසාය සත්තා…පෙ… සබ්බෙ පච්ඡිමාය අනුදිසාය සත්තා…පෙ… සබ්බෙ උත්තරාය අනුදිසාය සත්තා…පෙ… සබ්බෙ දක්ඛිණාය අනුදිසාය සත්තා…පෙ… සබ්බෙ හෙට්ඨිමාය දිසාය සත්තා…පෙ… සබ්බෙ උපරිමාය දිසාය සත්තා අවෙරා අබ්‍යාපජ්ජා අනීඝා සුඛී අත්තානං පරිහරන්තු. සබ්බෙ පුරත්ථිමාය දිසාය පාණා…පෙ… භූතා… පුග්ගලා… අත්තභාවපරියාපන්නා… සබ්බා ඉත්ථියො… සබ්බෙ පුරිසා… සබ්බෙ අරියා… සබ්බෙ අනරියා… සබ්බෙ දෙවා… සබ්බෙ මනුස්සා… සබ්බෙ විනිපාතිකා අවෙරා අබ්‍යාපජ්ජා අනීඝා සුඛී අත්තානං පරිහරන්තු. සබ්බෙ පච්ඡිමාය දිසාය විනිපාතිකා…පෙ… සබ්බෙ උත්තරාය දිසාය විනිපාතිකා… සබ්බෙ දක්ඛිණාය දිසාය විනිපාතිකා… සබ්බෙ පුරත්ථිමාය අනුදිසාය විනිපාතිකා… සබ්බෙ පච්ඡිමාය අනුදිසාය විනිපාතිකා… සබ්බෙ උත්තරාය අනුදිසාය විනිපාතිකා… සබ්බෙ දක්ඛිණාය අනුදිසාය විනිපාතිකා… සබ්බෙ හෙට්ඨිමාය දිසාය විනිපාතිකා… සබ්බෙ උපරිමාය දිසාය විනිපාතිකා අවෙරා අබ්‍යාපජ්ජා අනීඝා සුඛී අත්තානං පරිහරන්තූති. ඉමෙහි දසහාකාරෙහි දිසාඵරණා මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

Tâm giải thoát do từ bi biến mãn theo các phương có mười cách là những cách nào? Mong rằng tất cả chúng sanh ở phương đông không oán thù, không sân hận, không đau khổ, được sống an lạc, tự bảo hộ mình. Mong rằng tất cả chúng sanh ở phương tây… này… tất cả chúng sanh ở phương bắc… này… tất cả chúng sanh ở phương nam… này… tất cả chúng sanh ở phương đông nam… này… tất cả chúng sanh ở phương tây bắc… này… tất cả chúng sanh ở phương đông bắc… này… tất cả chúng sanh ở phương tây nam… này… tất cả chúng sanh ở phương dưới… này… Mong rằng tất cả chúng sanh ở phương trên không oán thù, không sân hận, không đau khổ, được sống an lạc, tự bảo hộ mình. Mong rằng tất cả sinh vật ở phương đông… này… sinh linh… cá nhân… chúng sanh có thân… tất cả nữ giới… tất cả nam giới… tất cả bậc Thánh… tất cả phàm phu… tất cả chư thiên… tất cả loài người… tất cả chúng sanh ở đọa xứ không oán thù, không sân hận, không đau khổ, được sống an lạc, tự bảo hộ mình. Mong rằng tất cả chúng sanh ở đọa xứ ở phương tây… này… tất cả chúng sanh ở đọa xứ ở phương bắc… tất cả chúng sanh ở đọa xứ ở phương nam… tất cả chúng sanh ở đọa xứ ở phương đông nam… tất cả chúng sanh ở đọa xứ ở phương tây bắc… tất cả chúng sanh ở đọa xứ ở phương đông bắc… tất cả chúng sanh ở đọa xứ ở phương tây nam… tất cả chúng sanh ở đọa xứ ở phương dưới… Mong rằng tất cả chúng sanh ở đọa xứ ở phương trên không oán thù, không sân hận, không đau khổ, được sống an lạc, tự bảo hộ mình. Tâm giải thoát do từ bi biến mãn theo các phương có mười cách này.

1. ඉන්ද්‍රියවාරො

1. Phẩm về các Quyền

23. සබ්බෙසං සත්තානං පීළනං වජ්ජෙත්වා අපීළනාය, උපඝාතං වජ්ජෙත්වා අනුපඝාතෙන, සන්තාපං වජ්ජෙත්වා අසන්තාපෙන, පරියාදානං වජ්ජෙත්වා අපරියාදානෙන, විහෙසං වජ්ජෙත්වා අවිහෙසාය, සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු මා වෙරිනො, සුඛිනො හොන්තු මා දුක්ඛිනො, සුඛිතත්තා හොන්තු මා දුක්ඛිතත්තාති – ඉමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි සබ්බෙ සත්තෙ මෙත්තායතීති – මෙත්තා. තං ධම්මං චෙතයතීති – චෙතො. සබ්බබ්‍යාපාදපරියුට්ඨානෙහි විමුච්චතීති – විමුත්ති. මෙත්තා ච චෙතො ච විමුත්ති චාති – මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

23. Đối với tất cả chúng sanh, bằng cách không bức hại sau khi đã từ bỏ sự bức hại, bằng cách không sát hại sau khi đã từ bỏ sự sát hại, bằng cách không làm phiền não sau khi đã từ bỏ sự phiền não, bằng cách không tận diệt sau khi đã từ bỏ sự tận diệt, bằng cách không não hại sau khi đã từ bỏ sự não hại, mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, đừng có oán thù; mong được an lạc, đừng bị đau khổ; mong có tự thân an lạc, đừng có tự thân đau khổ – với tám cách này, vị ấy yêu thương tất cả chúng sanh, vì vậy gọi là ‘từ’ (mettā). Vị ấy suy nghĩ về pháp ấy, vì vậy gọi là ‘tâm’ (ceto). Vị ấy được giải thoát khỏi tất cả sự khởi lên của sân hận, vì vậy gọi là ‘giải thoát’ (vimutti). Vừa là từ, vừa là tâm, vừa là giải thoát, vì vậy gọi là ‘tâm giải thoát do từ bi’ (mettācetovimutti).

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සද්ධාය අධිමුච්චති. සද්ධින්ද්‍රියපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy quyết định với đức tin. Tâm giải thoát do từ bi được tu tập bởi tín quyền.

සබ්බෙ [Pg.316] සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – වීරියං පග්ගණ්හාති. වීරියින්ද්‍රියපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy nỗ lực tinh tấn. Tâm giải thoát do từ bi được tu tập bởi tấn quyền.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සතිං උපට්ඨාපෙති. සතින්ද්‍රියපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy thiết lập chánh niệm. Tâm giải thoát do từ bi được tu tập bởi niệm quyền.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – චිත්තං සමාදහති. සමාධින්ද්‍රියපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy định tâm. Tâm giải thoát do từ bi được tu tập bởi định quyền.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – පඤ්ඤාය පජානාති. පඤ්ඤින්ද්‍රියපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy biết rõ bằng trí tuệ. Tâm giải thoát do từ bi được tu tập bởi tuệ quyền.

ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවනා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති ආසෙවීයති. ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා භාවනා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති භාවීයති. ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා බහුලීකතා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති බහුලීකරීයති. ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා අලඞ්කාරා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති ස්වාලඞ්කතා හොති. ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා පරික්ඛාරා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති සුපරික්ඛතා හොති. ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා පරිවාරා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති සුපරිවුතා හොති. ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවනා හොන්ති, භාවනා හොන්ති, බහුලීකතා හොන්ති, අලඞ්කාරා හොන්ති, පරික්ඛාරා හොන්ති, පරිවාරා හොන්ති, පාරිපූරී හොන්ති, සහගතා හොන්ති, සහජාතා හොන්ති, සංසට්ඨා හොන්ති, සම්පයුත්තා හොන්ති, පක්ඛන්දනා හොන්ති, පසීදනා හොන්ති, සන්තිට්ඨනා හොන්ති, විමුච්චනා හොන්ති, ‘‘එතං සන්ත’’න්ති ඵස්සනා හොන්ති, යානීකතා හොන්ති, වත්ථුකතා හොන්ති, අනුට්ඨිතා [Pg.317] හොන්ති, පරිචිතා හොන්ති, සුසමාරද්ධා හොන්ති, සුභාවිතා හොන්ති, ස්වාධිට්ඨිතා හොන්ති, සුසමුග්ගතා හොන්ති, සුවිමුත්තා හොන්ති, නිබ්බත්තෙන්ති ජොතෙන්ති පතාපෙන්ති.

Năm quyền này là sự thực hành của tâm giải thoát do từ. Do năm quyền này, tâm giải thoát do từ được thực hành. Năm quyền này là sự phát triển của tâm giải thoát do từ. Do năm quyền này, tâm giải thoát do từ được phát triển. Năm quyền này là sự làm cho sung mãn của tâm giải thoát do từ. Do năm quyền này, tâm giải thoát do từ được làm cho sung mãn. Năm quyền này là sự trang hoàng của tâm giải thoát do từ. Do năm quyền này, tâm giải thoát do từ được trang hoàng tốt đẹp. Năm quyền này là vật dụng của tâm giải thoát do từ. Do năm quyền này, tâm giải thoát do từ được chuẩn bị tốt đẹp. Năm quyền này là sự tùy tùng của tâm giải thoát do từ. Do năm quyền này, tâm giải thoát do từ được tùy tùng tốt đẹp. Năm quyền này đối với tâm giải thoát do từ là sự thực hành, là sự phát triển, là sự làm cho sung mãn, là sự trang hoàng, là vật dụng, là sự tùy tùng, là sự viên mãn, là sự tương đồng, là sự đồng sanh, là sự hòa trộn, là sự tương ưng, là sự hướng đến, là sự trong sạch, là sự an trú, là sự giải thoát, là sự tiếp xúc với câu ‘đây là sự tịch tịnh,’ là được làm thành cỗ xe, là được làm thành nền tảng, là được làm cho hiện khởi, là được thực hành thuần thục, là được khéo bắt đầu, là được khéo tu tập, là được khéo an trú, là được khéo vươn lên, là được khéo giải thoát, chúng làm cho phát sanh, làm cho chiếu sáng, làm cho rực rỡ.

2. බලවාරො

2. Phẩm Về Lực

24. සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – අස්සද්ධියෙ න කම්පති. සද්ධාබලපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

24. ‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy không bị lay chuyển trong sự bất tín. Tâm giải thoát do từ được thấm nhuần tín lực.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – කොසජ්ජෙ න කම්පති. වීරියබලපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy không bị lay chuyển trong sự biếng nhác. Tâm giải thoát do từ được thấm nhuần tấn lực.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – පමාදෙ න කම්පති. සතිබලපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy không bị lay chuyển trong sự dể duôi. Tâm giải thoát do từ được thấm nhuần niệm lực.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – උද්ධච්චෙ න කම්පති. සමාධිබලපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy không bị lay chuyển trong sự trạo cử. Tâm giải thoát do từ được thấm nhuần định lực.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – අවිජ්ජාය න කම්පති. පඤ්ඤාබලපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy không bị lay chuyển trong sự vô minh. Tâm giải thoát do từ được thấm nhuần tuệ lực.

ඉමානි පඤ්ච බලානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවනා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි බලෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති ආසෙවීයති. ඉමානි පඤ්ච බලානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා භාවනා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි බලෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති භාවීයති. ඉමානි පඤ්ච බලානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා බහුලීකතා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි බලෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති බහුලීකරීයති. ඉමානි පඤ්ච බලානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා අලඞ්කාරා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි බලෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති ස්වාලඞ්කතා හොති. ඉමානි පඤ්ච බලානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා පරික්ඛාරා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි බලෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති සුපරික්ඛතා හොති. ඉමානි පඤ්ච බලානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා පරිවාරා [Pg.318] හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි බලෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති සුපරිවුතා හොති. ඉමානි පඤ්ච බලානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවනා හොන්ති, භාවනා හොන්ති, බහුලීකතා හොන්ති, අලඞ්කාරා හොන්ති, පරික්ඛාරා හොන්ති, පරිවාරා හොන්ති, පාරිපූරී හොන්ති, සහගතා හොන්ති, සහජාතා හොන්ති, සංසට්ඨා හොන්ති, සම්පයුත්තා හොන්ති, පක්ඛන්දනා හොන්ති, පසීදනා හොන්ති, සන්තිට්ඨනා හොන්ති, විමුච්චනා හොන්ති, ‘‘එතං සන්ත’’න්ති ඵස්සනා හොන්ති, යානීකතා හොන්ති, වත්ථුකතා හොන්ති, අනුට්ඨිතා හොන්ති, පරිචිතා හොන්ති, සුසමාරද්ධා හොන්ති, සුභාවිතා හොන්ති, ස්වාධිට්ඨිතා හොන්ති, සුසමුග්ගතා හොන්ති, සුවිමුත්තා හොන්ති නිබ්බත්තෙන්ති ජොතෙන්ති පතාපෙන්ති.

Năm lực này là sự thực hành của tâm giải thoát do từ. Do năm lực này, tâm giải thoát do từ được thực hành. Năm lực này là sự phát triển của tâm giải thoát do từ. Do năm lực này, tâm giải thoát do từ được phát triển. Năm lực này là sự làm cho sung mãn của tâm giải thoát do từ. Do năm lực này, tâm giải thoát do từ được làm cho sung mãn. Năm lực này là sự trang hoàng của tâm giải thoát do từ. Do năm lực này, tâm giải thoát do từ được trang hoàng tốt đẹp. Năm lực này là vật dụng của tâm giải thoát do từ. Do năm lực này, tâm giải thoát do từ được chuẩn bị tốt đẹp. Năm lực này là sự tùy tùng của tâm giải thoát do từ. Do năm lực này, tâm giải thoát do từ được tùy tùng tốt đẹp. Năm lực này đối với tâm giải thoát do từ là sự thực hành, là sự phát triển, là sự làm cho sung mãn, là sự trang hoàng, là vật dụng, là sự tùy tùng, là sự viên mãn, là sự tương đồng, là sự đồng sanh, là sự hòa trộn, là sự tương ưng, là sự hướng đến, là sự trong sạch, là sự an trú, là sự giải thoát, là sự tiếp xúc với câu ‘đây là sự tịch tịnh,’ là được làm thành cỗ xe, là được làm thành nền tảng, là được làm cho hiện khởi, là được thực hành thuần thục, là được khéo bắt đầu, là được khéo tu tập, là được khéo an trú, là được khéo vươn lên, là được khéo giải thoát, chúng làm cho phát sanh, làm cho chiếu sáng, làm cho rực rỡ.

3. බොජ්ඣඞ්ගවාරො

3. Phẩm Về Giác Chi

25. සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සතිං උපට්ඨාපෙති. සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

25. ‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy thiết lập niệm. Tâm giải thoát do từ được thấm nhuần niệm giác chi.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – පඤ්ඤාය පවිචිනාති. ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy thẩm sát bằng trí tuệ. Tâm giải thoát do từ được thấm nhuần trạch pháp giác chi.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – වීරියං පග්ගණ්හාති. වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy khởi lên sự tinh tấn. Tâm giải thoát do từ được thấm nhuần tấn giác chi.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – පරිළාහං පටිප්පස්සම්භෙති. පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy làm cho lắng dịu sự thiêu đốt. Tâm giải thoát do từ được thấm nhuần hỷ giác chi.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – දුට්ඨුල්ලං පටිප්පස්සම්භෙති. පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy làm cho lắng dịu sự thô trược. Tâm giải thoát do từ được thấm nhuần khinh an giác chi.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – චිත්තං සමාදහති. සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy định tâm. Tâm giải thoát do từ được thấm nhuần định giác chi.

සබ්බෙ [Pg.319] සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – ඤාණෙන කිලෙසෙ පටිසඞ්ඛාති. උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, được an ổn, được an lạc’ – vị ấy quán xét các phiền não bằng trí tuệ. Tâm giải thoát do từ được thấm nhuần xả giác chi.

ඉමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවනා හොන්ති. ඉමෙහි සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති ආසෙවීයති. ඉමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා භාවනා හොන්ති. ඉමෙහි සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති භාවීයති. ඉමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා බහුලීකතා හොන්ති. ඉමෙහි සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති බහුලීකරීයති. ඉමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා අලඞ්කාරා හොන්ති. ඉමෙහි සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති ස්වාලඞ්කතා හොති. ඉමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා පරික්ඛාරා හොන්ති. ඉමෙහි සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති සුපරික්ඛතා හොති. ඉමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා පරිවාරා හොන්ති. ඉමෙහි සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති සුපරිවුතා හොති. ඉමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවනා හොන්ති, භාවනා හොන්ති, බහුලීකතා හොන්ති, අලඞ්කාරා හොන්ති, පරික්ඛාරා හොන්ති, පරිවාරා හොන්ති, පාරිපූරී හොන්ති, සහගතා හොන්ති, සහජාතා හොන්ති, සංසට්ඨා හොන්ති, සම්පයුත්තා හොන්ති, පක්ඛන්දනා හොන්ති, පසීදනා හොන්ති, සන්තිට්ඨනා හොන්ති, විමුච්චනා හොන්ති, ‘‘එතං සන්ත’’න්ති ඵස්සනා හොන්ති, යානීකතා හොන්ති, වත්ථුකතා හොන්ති, අනුට්ඨිතා හොන්ති, පරිචිතා හොන්ති, සුසමාරද්ධා හොන්ති, සුභාවිතා හොන්ති, ස්වාධිට්ඨිතා හොන්ති, සුසමුග්ගතා හොන්ති, සුවිමුත්තා හොන්ති, නිබ්බත්තෙන්ති ජොතෙන්ති පතාපෙන්ති.

Bảy giác chi này là sự thực hành đối với tâm giải thoát do từ bi. Do bảy giác chi này, tâm giải thoát do từ bi được thực hành. Bảy giác chi này là sự tu tập đối với tâm giải thoát do từ bi. Do bảy giác chi này, tâm giải thoát do từ bi được tu tập. Bảy giác chi này là sự làm cho sung mãn đối với tâm giải thoát do từ bi. Do bảy giác chi này, tâm giải thoát do từ bi được làm cho sung mãn. Bảy giác chi này là sự trang sức đối với tâm giải thoát do từ bi. Do bảy giác chi này, tâm giải thoát do từ bi được khéo trang sức. Bảy giác chi này là vật dụng đối với tâm giải thoát do từ bi. Do bảy giác chi này, tâm giải thoát do từ bi được khéo chuẩn bị. Bảy giác chi này là sự tùy tùng đối với tâm giải thoát do từ bi. Do bảy giác chi này, tâm giải thoát do từ bi được khéo vây quanh. Bảy giác chi này là sự thực hành, là sự tu tập, là sự làm cho sung mãn, là sự trang sức, là vật dụng, là sự tùy tùng, là sự viên mãn, là sự tương ứng, là sự đồng sanh, là sự hòa trộn, là sự tương ưng, là sự lao vào, là sự lắng trong, là sự an trú, là sự giải thoát, là sự xúc chạm với ‘đây là sự tịch tịnh,’ là được làm thành cỗ xe, là được làm thành nền tảng, là được thiết lập, là được thực hành quen thuộc, là được khéo tinh tấn, là được khéo tu tập, là được khéo an trú, là được khéo sanh khởi, là được khéo giải thoát đối với tâm giải thoát do từ bi; chúng làm cho phát sanh, làm cho chiếu sáng, làm cho rực rỡ.

4. මග්ගඞ්ගවාරො

4. Phần về Chi Đạo

26. සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සම්මා පස්සති. සම්මාදිට්ඨිපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

26. ‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, mong rằng được an ổn, mong rằng được an lạc’ – vị ấy thấy một cách chân chánh. Tâm giải thoát do từ bi là được thấm nhuần bởi chánh kiến.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සම්මා අභිනිරොපෙති. සම්මාසඞ්කප්පපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, mong rằng được an ổn, mong rằng được an lạc’ – vị ấy hướng tâm đến một cách chân chánh. Tâm giải thoát do từ bi là được thấm nhuần bởi chánh tư duy.

සබ්බෙ [Pg.320] සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සම්මා පරිග්ගණ්හාති. සම්මාවාචාපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, mong rằng được an ổn, mong rằng được an lạc’ – vị ấy bao trùm một cách chân chánh. Tâm giải thoát do từ bi là được thấm nhuần bởi chánh ngữ.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සම්මා සමුට්ඨාපෙති. සම්මාකම්මන්තපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, mong rằng được an ổn, mong rằng được an lạc’ – vị ấy làm cho khởi lên một cách chân chánh. Tâm giải thoát do từ bi là được thấm nhuần bởi chánh nghiệp.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සම්මා වොදාපෙති. සම්මාආජීවපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, mong rằng được an ổn, mong rằng được an lạc’ – vị ấy làm cho trong sạch một cách chân chánh. Tâm giải thoát do từ bi là được thấm nhuần bởi chánh mạng.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සම්මා පග්ගණ්හාති. සම්මාවායාමපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, mong rằng được an ổn, mong rằng được an lạc’ – vị ấy sách tấn một cách chân chánh. Tâm giải thoát do từ bi là được thấm nhuần bởi chánh tinh tấn.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සම්මා උපට්ඨාපෙති. සම්මාසතිපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, mong rằng được an ổn, mong rằng được an lạc’ – vị ấy thiết lập một cách chân chánh. Tâm giải thoát do từ bi là được thấm nhuần bởi chánh niệm.

සබ්බෙ සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සම්මා සමාදහති. සම්මාසමාධිපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả chúng sanh không có oán thù, mong rằng được an ổn, mong rằng được an lạc’ – vị ấy định tĩnh một cách chân chánh. Tâm giải thoát do từ bi là được thấm nhuần bởi chánh định.

ඉමෙ අට්ඨ මග්ගඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවනා හොන්ති. ඉමෙහි අට්ඨහි මග්ගඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති ආසෙවීයති. ඉමෙ අට්ඨ මග්ගඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා භාවනා හොන්ති. ඉමෙහි අට්ඨහි මග්ගඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති භාවීයති. ඉමෙ අට්ඨ මග්ගඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා බහුලීකතා හොන්ති. ඉමෙහි අට්ඨහි මග්ගඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති බහුලීකරීයති. ඉමෙ අට්ඨ මග්ගඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා අලඞ්කාරා හොන්ති. ඉමෙහි අට්ඨහි මග්ගඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති ස්වාලඞ්කතා හොන්ති. ඉමෙ අට්ඨ මග්ගඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා පරික්ඛාරා හොන්ති. ඉමෙහි අට්ඨහි මග්ගඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති සුපරික්ඛතා හොති. ඉමෙ අට්ඨ මග්ගඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා පරිවාරා හොන්ති. ඉමෙහි අට්ඨහි මග්ගඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති සුපරිවුතා හොති. ඉමෙ අට්ඨ මග්ගඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවනා [Pg.321] හොන්ති, භාවනා හොන්ති, බහුලීකතා හොන්ති, අලඞ්කාරා හොන්ති, පරික්ඛාරා හොන්ති, පරිවාරා හොන්ති, පාරිපූරී හොන්ති, සහගතා හොන්ති, සහජාතා හොන්ති, සංසට්ඨා හොන්ති, සම්පයුත්තා හොන්ති, පක්ඛන්දනා හොන්ති, පසීදනා හොන්ති, සන්තිට්ඨනා හොන්ති, විමුච්චනා හොන්ති, ‘‘එතං සන්ත’’න්ති ඵස්සනා හොන්ති, යානීකතා හොන්ති, වත්ථුකතා හොන්ති, අනුට්ඨිතා හොන්ති, පරිචිතා හොන්ති, සුසමාරද්ධා හොන්ති, සුභාවිතා හොන්ති, ස්වාධිට්ඨිතා හොන්ති, සුසමුග්ගතා හොන්ති, සුවිමුත්තා හොන්ති නිබ්බත්තෙන්ති ජොතෙන්ති පතාපෙන්ති.

Tám chi đạo này là sự thực hành đối với tâm giải thoát do từ bi. Do tám chi đạo này, tâm giải thoát do từ bi được thực hành. Tám chi đạo này là sự tu tập đối với tâm giải thoát do từ bi. Do tám chi đạo này, tâm giải thoát do từ bi được tu tập. Tám chi đạo này là sự làm cho sung mãn đối với tâm giải thoát do từ bi. Do tám chi đạo này, tâm giải thoát do từ bi được làm cho sung mãn. Tám chi đạo này là sự trang sức đối với tâm giải thoát do từ bi. Do tám chi đạo này, tâm giải thoát do từ bi được khéo trang sức. Tám chi đạo này là vật dụng đối với tâm giải thoát do từ bi. Do tám chi đạo này, tâm giải thoát do từ bi được khéo chuẩn bị. Tám chi đạo này là sự tùy tùng đối với tâm giải thoát do từ bi. Do tám chi đạo này, tâm giải thoát do từ bi được khéo vây quanh. Tám chi đạo này là sự thực hành, là sự tu tập, là sự làm cho sung mãn, là sự trang sức, là vật dụng, là sự tùy tùng, là sự viên mãn, là sự tương ứng, là sự đồng sanh, là sự hòa trộn, là sự tương ưng, là sự lao vào, là sự lắng trong, là sự an trú, là sự giải thoát, là sự xúc chạm với ‘đây là sự tịch tịnh,’ là được làm thành cỗ xe, là được làm thành nền tảng, là được thiết lập, là được thực hành quen thuộc, là được khéo tinh tấn, là được khéo tu tập, là được khéo an trú, là được khéo sanh khởi, là được khéo giải thoát đối với tâm giải thoát do từ bi; chúng làm cho phát sanh, làm cho chiếu sáng, làm cho rực rỡ.

27. සබ්බෙසං පාණානං…පෙ… සබ්බෙසං භූතානං… සබ්බෙසං පුග්ගලානං… සබ්බෙසං අත්තභාවපරියාපන්නානං… සබ්බාසං ඉත්ථීනං… සබ්බෙසං පුරිසානං… සබ්බෙසං අරියානං… සබ්බෙසං අනරියානං… සබ්බෙසං දෙවානං… සබ්බෙසං මනුස්සානං… සබ්බෙසං විනිපාතිකානං පීළනං වජ්ජෙත්වා අපීළනාය, උපඝාතං වජ්ජෙත්වා අනුපඝාතෙන, සන්තාපං වජ්ජෙත්වා අසන්තාපෙන, පරියාදානං වජ්ජෙත්වා අපරියාදානෙන, විහෙසං වජ්ජෙත්වා අවිහෙසාය, සබ්බෙ විනිපාතිකා අවෙරිනො හොන්තු මා වෙරිනො, සුඛිනො හොන්තු මා දුක්ඛිනො, සුඛිතත්තා හොන්තු මා දුක්ඛිතත්තාති – ඉමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි සබ්බෙ විනිපාතිකෙ මෙත්තායතීති – මෙත්තා. තං ධම්මං චෙතයතීති – චෙතො. සබ්බබ්‍යාපාදපරියුට්ඨානෙහි විමුච්චතීති – විමුත්ති. මෙත්තා ච චෙතො ච විමුත්ති චාති – මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

27. Đối với tất cả chúng sanh có hơi thở... v.v... đối với tất cả chúng sanh hiện hữu... đối với tất cả các cá nhân... đối với tất cả chúng sanh được bao gồm trong thân thể... đối với tất cả nữ nhân... đối với tất cả nam nhân... đối với tất cả bậc Thánh... đối với tất cả kẻ phàm phu... đối với tất cả chư thiên... đối với tất cả loài người... đối với tất cả chúng sanh trong đọa xứ, bằng cách không bức hại sau khi đã tránh sự bức hại, bằng cách không sát hại sau khi đã tránh sự sát hại, bằng cách không làm cho phiền não sau khi đã tránh sự làm cho phiền não, bằng cách không làm cho tận diệt sau khi đã tránh sự làm cho tận diệt, bằng cách không làm tổn hại sau khi đã tránh sự làm tổn hại, mong cho tất cả chúng sanh trong đọa xứ không có oan trái, đừng có oan trái, mong cho được an lạc, đừng có khổ đau, mong cho có tự thân an lạc, đừng có tự thân khổ đau. Với tám phương cách này, vị ấy có lòng từ đối với tất cả chúng sanh trong đọa xứ, vì thế gọi là tâm từ. Vị ấy tác ý đến pháp ấy, vì thế gọi là tâm. Vị ấy được giải thoát khỏi tất cả sự phiền nhiễu của sân hận, vì thế gọi là giải thoát. Vừa là tâm từ, vừa là tâm, vừa là giải thoát, vì thế gọi là tâm từ giải thoát.

සබ්බෙ විනිපාතිකා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සද්ධාය අධිමුච්චති. සද්ධින්ද්‍රියපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති…පෙ… නිබ්බත්තෙන්ති ජොතෙන්ති පතාපෙන්ති.

‘Mong cho tất cả chúng sanh trong đọa xứ không có oan trái, mong cho được an ổn, mong cho được an lạc’ – vị ấy quyết định với đức tin. Tâm từ giải thoát được tu tập bởi tín quyền... v.v... làm cho phát sanh, làm cho chiếu sáng, làm cho rực rỡ.

සබ්බෙසං පුරත්ථිමාය දිසාය සත්තානං…පෙ… සබ්බෙසං පච්ඡිමාය දිසාය සත්තානං… සබ්බෙසං උත්තරාය දිසාය සත්තානං… සබ්බෙසං දක්ඛිණාය දිසාය සත්තානං… සබ්බෙසං පුරත්ථිමාය අනුදිසාය සත්තානං… සබ්බෙසං පච්ඡිමාය අනුදිසාය සත්තානං… සබ්බෙසං උත්තරාය අනුදිසාය සත්තානං… සබ්බෙසං දක්ඛිණාය අනුදිසාය සත්තානං… සබ්බෙසං හෙට්ඨිමාය දිසාය සත්තානං… සබ්බෙසං උපරිමාය දිසාය සත්තානං පීළනං වජ්ජෙත්වා අපීළනාය, උපඝාතං වජ්ජෙත්වා අනුපඝාතෙන, සන්තාපං වජ්ජෙත්වා අසන්තාපෙන, පරියාදානං වජ්ජෙත්වා අපරියාදානෙන, විහෙසං වජ්ජෙත්වා අවිහෙසාය, සබ්බෙ උපරිමාය දිසාය සත්තා අවෙරිනො හොන්තු මා වෙරිනො, සුඛිනො හොන්තු [Pg.322] මා දුක්ඛිනො, සුඛිතත්තා හොන්තු මා දුක්ඛිතත්තාති – ඉමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි සබ්බෙ උපරිමාය දිසාය සත්තෙ මෙත්තායතීති – මෙත්තා. තං ධම්මං චෙතයතීති – චෙතො. සබ්බබ්‍යාපාදපරියුට්ඨානෙහි විමුච්චතීති – විමුත්ති. මෙත්තා ච චෙතො ච විමුත්ති චාති – මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

Đối với tất cả chúng sanh ở phương đông... v.v... đối với tất cả chúng sanh ở phương tây... đối với tất cả chúng sanh ở phương bắc... đối với tất cả chúng sanh ở phương nam... đối với tất cả chúng sanh ở phương đông bắc... đối với tất cả chúng sanh ở phương tây nam... đối với tất cả chúng sanh ở phương tây bắc... đối với tất cả chúng sanh ở phương đông nam... đối với tất cả chúng sanh ở phương dưới... đối với tất cả chúng sanh ở phương trên, bằng cách không bức hại sau khi đã tránh sự bức hại, bằng cách không sát hại sau khi đã tránh sự sát hại, bằng cách không làm cho phiền não sau khi đã tránh sự làm cho phiền não, bằng cách không làm cho tận diệt sau khi đã tránh sự làm cho tận diệt, bằng cách không làm tổn hại sau khi đã tránh sự làm tổn hại, mong cho tất cả chúng sanh ở phương trên không có oan trái, đừng có oan trái, mong cho được an lạc, đừng có khổ đau, mong cho có tự thân an lạc, đừng có tự thân khổ đau. Với tám phương cách này, vị ấy có lòng từ đối với tất cả chúng sanh ở phương trên, vì thế gọi là tâm từ. Vị ấy tác ý đến pháp ấy, vì thế gọi là tâm. Vị ấy được giải thoát khỏi tất cả sự phiền nhiễu của sân hận, vì thế gọi là giải thoát. Vừa là tâm từ, vừa là tâm, vừa là giải thoát, vì thế gọi là tâm từ giải thoát.

සබ්බෙ උපරිමාය දිසාය සත්තා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සද්ධාය අධිමුච්චති. සද්ධින්ද්‍රියපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති…පෙ… නිබ්බත්තෙන්ති ජොතෙන්ති පතාපෙන්ති.

‘Mong cho tất cả chúng sanh ở phương trên không có oan trái, mong cho được an ổn, mong cho được an lạc’ – vị ấy quyết định với đức tin. Tâm từ giải thoát được tu tập bởi tín quyền... v.v... làm cho phát sanh, làm cho chiếu sáng, làm cho rực rỡ.

සබ්බෙසං පුරත්ථිමාය දිසාය පාණානං…පෙ… භූතානං… පුග්ගලානං අත්තභාවපරියාපන්නානං… සබ්බාසං ඉත්ථීනං… සබ්බෙසං පුරිසානං… සබ්බෙසං අරියානං… සබ්බෙසං අනරියානං… සබ්බෙසං දෙවානං… සබ්බෙසං මනුස්සානං… සබ්බෙසං විනිපාතිකානං… සබ්බෙසං පච්ඡිමාය දිසාය විනිපාතිකානං… සබ්බෙසං උත්තරාය දිසාය විනිපාතිකානං… සබ්බෙසං දක්ඛිණාය දිසාය විනිපාතිකානං… සබ්බෙසං පුරත්ථිමාය අනුදිසාය විනිපාතිකානං… සබ්බෙසං පච්ඡිමාය අනුදිසාය විනිපාතිකානං… සබ්බෙසං උත්තරාය අනුදිසාය විනිපාතිකානං… සබ්බෙසං දක්ඛිණාය අනුදිසාය විනිපාතිකානං… සබ්බෙසං හෙට්ඨිමාය දිසාය විනිපාතිකානං… සබ්බෙසං උපරිමාය දිසාය විනිපාතිකානං පීළනං වජ්ජෙත්වා අපීළනාය, උපඝාතං වජ්ජෙත්වා අනුපඝාතෙන, සන්තාපං වජ්ජෙත්වා අසන්තාපෙන, පරියාදානං වජ්ජෙත්වා අපරියාදානෙන, විහෙසං වජ්ජෙත්වා අවිහෙසාය, සබ්බෙ උපරිමාය දිසාය විනිපාතිකා අවෙරිනො හොන්තු මා වෙරිනො, සුඛිනො හොන්තු මා දුක්ඛිනො, සුඛිතත්තා හොන්තු මා දුක්ඛිතත්තාති – ඉමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි සබ්බෙ උපරිමාය දිසාය විනිපාතිකෙ මෙත්තායතීති – මෙත්තා. තං ධම්මං චෙතයතීති – චෙතො. සබ්බබ්‍යාපාදපරියුට්ඨානෙහි විමුච්චතීති – විමුත්ති. මෙත්තා ච චෙතො ච විමුත්ති චාති – මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

Đối với tất cả chúng sanh có hơi thở ở phương đông... v.v... chúng sanh hiện hữu... các cá nhân, chúng sanh được bao gồm trong thân thể... đối với tất cả nữ nhân... đối với tất cả nam nhân... đối với tất cả bậc Thánh... đối với tất cả kẻ phàm phu... đối với tất cả chư thiên... đối với tất cả loài người... đối với tất cả chúng sanh trong đọa xứ... đối với tất cả chúng sanh trong đọa xứ ở phương tây... đối với tất cả chúng sanh trong đọa xứ ở phương bắc... đối với tất cả chúng sanh trong đọa xứ ở phương nam... đối với tất cả chúng sanh trong đọa xứ ở phương đông bắc... đối với tất cả chúng sanh trong đọa xứ ở phương tây nam... đối với tất cả chúng sanh trong đọa xứ ở phương tây bắc... đối với tất cả chúng sanh trong đọa xứ ở phương đông nam... đối với tất cả chúng sanh trong đọa xứ ở phương dưới... đối với tất cả chúng sanh trong đọa xứ ở phương trên, bằng cách không bức hại sau khi đã tránh sự bức hại, bằng cách không sát hại sau khi đã tránh sự sát hại, bằng cách không làm cho phiền não sau khi đã tránh sự làm cho phiền não, bằng cách không làm cho tận diệt sau khi đã tránh sự làm cho tận diệt, bằng cách không làm tổn hại sau khi đã tránh sự làm tổn hại, mong cho tất cả chúng sanh trong đọa xứ ở phương trên không có oan trái, đừng có oan trái, mong cho được an lạc, đừng có khổ đau, mong cho có tự thân an lạc, đừng có tự thân khổ đau. Với tám phương cách này, vị ấy có lòng từ đối với tất cả chúng sanh trong đọa xứ ở phương trên, vì thế gọi là tâm từ. Vị ấy tác ý đến pháp ấy, vì thế gọi là tâm. Vị ấy được giải thoát khỏi tất cả sự phiền nhiễu của sân hận, vì thế gọi là giải thoát. Vừa là tâm từ, vừa là tâm, vừa là giải thoát, vì thế gọi là tâm từ giải thoát.

සබ්බෙ උපරිමාය දිසාය විනිපාතිකා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සද්ධාය අධිමුච්චති. සද්ධින්ද්‍රියපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong cho tất cả chúng sanh trong đọa xứ ở phương trên không có oan trái, mong cho được an ổn, mong cho được an lạc’ – vị ấy quyết định với đức tin. Tâm từ giải thoát được tu tập bởi tín quyền.

සබ්බෙ උපරිමාය දිසාය විනිපාතිකා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – වීරියං පග්ගණ්හාති. වීරියින්ද්‍රියපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong cho tất cả chúng sanh trong đọa xứ ở phương trên không có oan trái, mong cho được an ổn, mong cho được an lạc’ – vị ấy nỗ lực tinh tấn. Tâm từ giải thoát được tu tập bởi tấn quyền.

සතිං [Pg.323] උපට්ඨාපෙති. සතින්ද්‍රියපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. චිත්තං සමාදහති. සමාධින්ද්‍රියපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. පඤ්ඤාය පජානාති. පඤ්ඤින්ද්‍රියපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

Vị ấy thiết lập niệm. Tâm từ giải thoát được tu tập bởi niệm quyền. Vị ấy định tâm. Tâm từ giải thoát được tu tập bởi định quyền. Vị ấy biết rõ bằng trí tuệ. Tâm từ giải thoát được tu tập bởi tuệ quyền.

ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවනා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති ආසෙවීයති…පෙ… නිබ්බත්තෙන්ති ජොතෙන්ති පතාපෙන්ති.

Năm quyền này là sự thực hành của tâm từ giải thoát. Tâm từ giải thoát được thực hành bởi năm quyền này... v.v... làm cho phát sanh, làm cho chiếu sáng, làm cho rực rỡ.

සබ්බෙ උපරිමාය දිසාය විනිපාතිකා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – අස්සද්ධියෙ න කම්පති. සද්ධාබලපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. කොසජ්ජෙ න කම්පති. වීරියබලපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. පමාදෙ න කම්පති. සතිබලපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. උද්ධච්චෙ න කම්පති. සමාධිබලපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. අවිජ්ජාය න කම්පති. පඤ්ඤාබලපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả các chúng sanh đọa xứ ở phương trên không có oan trái, không có hiểm nguy, được an lạc’ – vị ấy không bị dao động bởi sự vô tín. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi tín lực. Vị ấy không bị dao động bởi sự lười biếng. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi tấn lực. Vị ấy không bị dao động bởi sự phóng dật. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi niệm lực. Vị ấy không bị dao động bởi sự trạo cử. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi định lực. Vị ấy không bị dao động bởi vô minh. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi tuệ lực.

ඉමානි පඤ්ච බලානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවනා හොන්ති. ඉමෙහි පඤ්චහි බලෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති ආසෙවීයති…පෙ… නිබ්බත්තෙන්ති ජොතෙන්ති පතාපෙන්ති.

Năm lực này là sự thực hành của tâm giải thoát do từ. Tâm giải thoát do từ được thực hành bởi năm lực này... v.v... làm cho sanh khởi, làm cho sáng chói, làm cho rực rỡ.

සබ්බෙ උපරිමාය දිසාය විනිපාතිකා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සතිං උපට්ඨාපෙති. සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả các chúng sanh đọa xứ ở phương trên không có oan trái, không có hiểm nguy, được an lạc’ – vị ấy thiết lập niệm. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi niệm giác chi.

පඤ්ඤාය පවිචිනාති. ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. වීරියං පග්ගණ්හාති. වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. පරිළාහං පටිප්පස්සම්භෙති. පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. දුට්ඨුල්ලං පටිප්පස්සම්භෙති. පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. චිත්තං සමාදහති. සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. ඤාණෙන කිලෙසෙ පටිසඞ්ඛාති. උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

Vị ấy thẩm sát bằng trí tuệ. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi trạch pháp giác chi. Vị ấy nỗ lực tinh tấn. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi tấn giác chi. Vị ấy làm cho sự thiêu đốt được an tịnh. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi hỷ giác chi. Vị ấy làm cho sự thô trược được an tịnh. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi khinh an giác chi. Vị ấy định tâm. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi định giác chi. Vị ấy quán xét các phiền não bằng trí. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi xả giác chi.

ඉමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවනා හොන්ති. ඉමෙහි සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති ආසෙවීයති…පෙ… නිබ්බත්තෙන්ති ජොතෙන්ති පතාපෙන්ති.

Bảy giác chi này là sự thực hành của tâm giải thoát do từ. Tâm giải thoát do từ được thực hành bởi bảy giác chi này... v.v... làm cho sanh khởi, làm cho sáng chói, làm cho rực rỡ.

සබ්බෙ [Pg.324] උපරිමාය දිසාය විනිපාතිකා අවෙරිනො හොන්තු, ඛෙමිනො හොන්තු, සුඛිනො හොන්තූති – සම්මා පස්සති. සම්මාදිට්ඨි පරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. සම්මා අභිනිරොපෙති. සම්මාසඞ්කප්පපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. සම්මා පරිග්ගණ්හාති. සම්මාවාචාපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. සම්මා සමුට්ඨාපෙති. සම්මාකම්මන්තපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. සම්මා වොදාපෙති. සම්මා ආජීවපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. සම්මා පග්ගණ්හාති. සම්මාවායාමපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. සම්මා උපට්ඨාති. සම්මාසතිපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. සම්මා සමාදහති. සම්මාසමාධිපරිභාවිතා හොති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති.

‘Mong rằng tất cả các chúng sanh đọa xứ ở phương trên không có oan trái, không có hiểm nguy, được an lạc’ – vị ấy thấy một cách chơn chánh. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi chánh kiến. Vị ấy hướng đến một cách chơn chánh. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi chánh tư duy. Vị ấy nắm giữ một cách chơn chánh. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi chánh ngữ. Vị ấy khởi lên một cách chơn chánh. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi chánh nghiệp. Vị ấy làm cho trong sạch một cách chơn chánh. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi chánh mạng. Vị ấy nỗ lực một cách chơn chánh. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi chánh tinh tấn. Vị ấy hiện khởi một cách chơn chánh. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi chánh niệm. Vị ấy định tâm một cách chơn chánh. Tâm giải thoát do từ được tu tập bởi chánh định.

ඉමෙ අට්ඨ මග්ගඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවනා හොන්ති. ඉමෙහි අට්ඨහි මග්ගඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති ආසෙවීයති…පෙ… ඉමෙ අට්ඨ මග්ගඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා පරිභාවිතා හොන්ති. ඉමෙහි අට්ඨහි මග්ගඞ්ගෙහි මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති සුපරිවුතා හොති. ඉමෙ අට්ඨ මග්ගඞ්ගා මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා ආසෙවනා හොන්ති, භාවනා හොන්ති, බහුලීකතා හොන්ති, අලඞ්කාරා හොන්ති, පරික්ඛාරා හොන්ති, පරිවාරා හොන්ති, පාරිපූරී හොන්ති, සහගතා හොන්ති, සහජාතා හොන්ති, සංසට්ඨා හොන්ති, සම්පයුත්තා හොන්ති, පක්ඛන්දනා හොන්ති, පසීදනා හොන්ති, සන්තිට්ඨනා හොන්ති, විමුච්චනා හොන්ති, ‘‘එතං සන්ත’’න්ති ඵස්සනා හොන්ති, යානීකතා හොන්ති, වත්ථුකතා හොන්ති, අනුට්ඨිතා හොන්ති, පරිචිතා හොන්ති, සුසමාරද්ධා හොන්ති, සුභාවිතා හොන්ති, ස්වාධිට්ඨිතා හොන්ති, සුසමුග්ගතා හොන්ති, සුවිමුත්තා හොන්ති නිබ්බත්තෙන්ති ජොතෙන්ති පතාපෙන්තීති.

Tám đạo chi này là sự thực hành của tâm giải thoát do từ. Tâm giải thoát do từ được thực hành bởi tám đạo chi này... v.v... Tám đạo chi này được tu tập bởi tâm giải thoát do từ. Tâm giải thoát do từ được khéo bao bọc bởi tám đạo chi này. Tám đạo chi này là sự thực hành, là sự tu tập, là sự làm cho sung mãn, là vật trang sức, là vật tùy tùng, là đoàn tùy tùng, là sự viên mãn, là sự đồng hành, là sự đồng sanh, là sự hòa trộn, là sự tương ưng, là sự nhảy vào, là sự làm cho trong sạch, là sự an trú, là sự giải thoát, là sự xúc chạm với câu ‘đây là sự tịch tịnh,’ là sự làm thành cỗ xe, là sự làm thành nền tảng, là sự được thiết lập, là sự được tích lũy, là sự được khéo tinh cần, là sự được khéo tu tập, là sự được khéo an trú, là sự được khéo sanh khởi, là sự được khéo giải thoát của tâm giải thoát do từ; chúng làm cho sanh khởi, làm cho sáng chói, làm cho rực rỡ.

මෙත්තාකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về tâm từ đã chấm dứt.

5. විරාගකථා

5. Phần luận về sự ly tham

28. විරාගො මග්ගො, විමුත්ති ඵලං. කථං විරාගො මග්ගො? සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨියා විරජ්ජති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච විරජ්ජති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි විරජ්ජති. විරාගො [Pg.325] විරාගාරම්මණො විරාගගොචරො විරාගෙ සමුදාගතො විරාගෙ ඨිතො විරාගෙ පතිට්ඨිතො.

28. Sự ly tham là đạo, sự giải thoát là quả. Thế nào là sự ly tham là đạo? Trong sát-na của đạo Dự lưu, do ý nghĩa thấy, chánh kiến ly tham khỏi tà kiến, ly tham khỏi các phiền não đi theo sau đó và các uẩn, và ly tham khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Sự ly tham có sự ly tham làm đối tượng, có sự ly tham làm hành xứ, đã sanh khởi tốt đẹp trong sự ly tham, đứng vững trong sự ly tham, được an lập trong sự ly tham.

විරාගොති ද්වෙ විරාගා – නිබ්බානඤ්ච විරාගො, යෙ ච නිබ්බානාරම්මණතාජාතා ධම්මා සබ්බෙ විරාගා හොන්තීති – විරාගා. සහජාතානි සත්තඞ්ගානි විරාගං ගච්ඡන්තීති – විරාගො මග්ගො. එතෙන මග්ගෙන බුද්ධා ච සාවකා ච අගතං දිසං නිබ්බානං ගච්ඡන්තීති – අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. යාවතා පුථුසමණබ්‍රාහ්මණානං පරප්පවාදානං මග්ගා, අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො අග්ගො ච සෙට්ඨො ච පාමොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චාති – මග්ගානං අට්ඨඞ්ගිකො සෙට්ඨො.

Về ‘ly tham’, có hai sự ly tham: Niết-bàn là sự ly tham, và tất cả các pháp sanh khởi do có Niết-bàn làm đối tượng đều là sự ly tham – đó là các sự ly tham. Bảy chi đồng sanh đi đến sự ly tham – đó là sự ly tham là đạo. Do đạo này, các vị Phật và các vị thinh văn đi đến phương xứ chưa từng đến là Niết-bàn – đó là Bát chi đạo. Trong tất cả các con đường của các Sa-môn, Bà-la-môn khác nhau theo ngoại đạo, chỉ có Thánh đạo Tám chi này là cao cả, là tối thắng, là chủ yếu, là tối thượng, và là ưu việt. Do đó, trong các con đường, Bát chi đạo là tối thắng.

අභිනිරොපනට්ඨෙන සම්මාසඞ්කප්පො මිච්ඡාසඞ්කප්පා විරජ්ජති. පරිග්ගහට්ඨෙන සම්මාවාචා මිච්ඡාවාචාය විරජ්ජති. සමුට්ඨානට්ඨෙන සම්මාකම්මන්තො මිච්ඡාකම්මන්තා විරජ්ජති. වොදානට්ඨෙන සම්මාආජීවො මිච්ඡාආජීවා විරජ්ජති. පග්ගහට්ඨෙන සම්මාවායාමො මිච්ඡාවායාමා විරජ්ජති. උපට්ඨානට්ඨෙන සම්මාසති මිච්ඡාසතියා විරජ්ජති. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි මිච්ඡාසමාධිතො විරජ්ජති. තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච විරජ්ජති. බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි විරජ්ජති. විරාගො විරාගාරම්මණො විරාගගොචරො විරාගෙ සමුදාගතො විරාගෙ ඨිතො විරාගෙ පතිට්ඨිතො.

Do ý nghĩa hướng tâm, chánh tư duy ly tham khỏi tà tư duy. Do ý nghĩa bao gồm, chánh ngữ ly tham khỏi tà ngữ. Do ý nghĩa khởi lên, chánh nghiệp ly tham khỏi tà nghiệp. Do ý nghĩa thanh lọc, chánh mạng ly tham khỏi tà mạng. Do ý nghĩa nỗ lực, chánh tinh tấn ly tham khỏi tà tinh tấn. Do ý nghĩa an trú, chánh niệm ly tham khỏi tà niệm. Do ý nghĩa không phân tán, chánh định ly tham khỏi tà định. Vị ấy ly tham khỏi các phiền não đi theo sau đó và các uẩn. Và ly tham khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Sự ly tham có sự ly tham làm đối tượng, có sự ly tham làm hành xứ, đã sanh khởi tốt đẹp trong sự ly tham, đứng vững trong sự ly tham, được an lập trong sự ly tham.

විරාගොති ද්වෙ විරාගා – නිබ්බානඤ්ච විරාගො, යෙ ච නිබ්බානාරම්මණතාජාතා ධම්මා සබ්බෙ විරාගා හොන්තීති – විරාගා. සහජාතානි සත්තඞ්ගානි විරාගං ගච්ඡන්තීති – විරාගො මග්ගො. එතෙන මග්ගෙන බුද්ධා ච සාවකා ච අගතං දිසං නිබ්බානං ගච්ඡන්තීති – අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. යාවතා පුථුසමණබ්‍රාහ්මණානං පරප්පවාදානං මග්ගා, අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො අග්ගො ච සෙට්ඨො ච පාමොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චාති – මග්ගානං අට්ඨඞ්ගිකො සෙට්ඨො.

Về từ ‘virāga’ (ly tham), có hai loại ly tham: Niết-bàn là ly tham, và tất cả các pháp sanh khởi do có Niết-bàn làm đối tượng đều là ly tham, nên (được gọi là) ly tham. Bảy chi phần đồng sanh đi đến sự ly tham, nên (được gọi là) ly tham, là đạo. Do đạo lộ này, các vị Phật và các vị thinh văn đi đến Niết-bàn là phương xứ chưa từng đến, nên (được gọi là) Bát chi đạo. Có bao nhiêu đạo lộ của các Sa-môn, Bà-la-môn số đông theo ngoại giáo, thì Thánh đạo tám chi này là cao cả, là tối thắng, là chủ yếu, là tối thượng, và là ưu việt. Do đó, trong các đạo lộ, Bát chi đạo là tối thắng.

සකදාගාමිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි ඔළාරිකා කාමරාගසඤ්ඤොජනා පටිඝසඤ්ඤොජනා ඔළාරිකා කාමරාගානුසයා පටිඝානුසයා විරජ්ජති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි [Pg.326] ච විරජ්ජති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි විරජ්ජති. විරාගො විරාගාරම්මණො විරාගගොචරො විරාගෙ සමුදාගතො විරාගෙ ඨිතො විරාගෙ පතිට්ඨිතො.

Trong sát-na đạo Nhất Lai, chánh kiến do ý nghĩa thấy...v.v... chánh định do ý nghĩa không tán loạn, ly tham khỏi tham ái dục giới kiết sử và sân kiết sử thô thiển, khỏi tham ái dục giới tùy miên và sân tùy miên thô thiển; và ly tham khỏi các phiền não tùy hành và các uẩn; và ly tham khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Sự ly tham có sự ly tham làm đối tượng, có sự ly tham làm hành xứ, đã sanh khởi tốt đẹp trong sự ly tham, đứng vững trong sự ly tham, được an lập trong sự ly tham.

විරාගොති ද්වෙ විරාගා – නිබ්බානඤ්ච විරාගො, යෙ ච නිබ්බානාරම්මණතාජාතා ධම්මා සබ්බෙ විරාගා හොන්තීති – විරාගා. සහජාතානි සත්තඞ්ගානි විරාගං ගච්ඡන්තීති – විරාගො මග්ගො. එතෙන මග්ගෙන බුද්ධා ච සාවකා ච අගතං දිසං නිබ්බානං ගච්ඡන්තීති – අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. යාවතා පුථුසමණබ්‍රාහ්මණානං පරප්පවාදානං මග්ගා. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො අග්ගො ච සෙට්ඨො ච පාමොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චාති – මග්ගානං අට්ඨඞ්ගිකො සෙට්ඨො.

Về từ ‘virāga’ (ly tham), có hai loại ly tham: Niết-bàn là ly tham, và tất cả các pháp sanh khởi do có Niết-bàn làm đối tượng đều là ly tham, nên (được gọi là) ly tham. Bảy chi phần đồng sanh đi đến sự ly tham, nên (được gọi là) ly tham, là đạo. Do đạo lộ này, các vị Phật và các vị thinh văn đi đến Niết-bàn là phương xứ chưa từng đến, nên (được gọi là) Bát chi đạo. Có bao nhiêu đạo lộ của các Sa-môn, Bà-la-môn số đông theo ngoại giáo. Thánh đạo tám chi này là cao cả, là tối thắng, là chủ yếu, là tối thượng, và là ưu việt. Do đó, trong các đạo lộ, Bát chi đạo là tối thắng.

අනාගාමිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි අනුසහගතා කාමරාගසඤ්ඤොජනා පටිඝසඤ්ඤොජනා අනුසහගතා කාමරාගානුසයා පටිඝානුසයා විරජ්ජති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච විරජ්ජති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි විරජ්ජති. විරාගො විරාගාරම්මණො…පෙ… මග්ගානං අට්ඨඞ්ගිකො සෙට්ඨො.

Trong sát-na đạo Bất Lai, chánh kiến do ý nghĩa thấy...v.v... chánh định do ý nghĩa không tán loạn, ly tham khỏi tham ái dục giới kiết sử và sân kiết sử vi tế, khỏi tham ái dục giới tùy miên và sân tùy miên vi tế; và ly tham khỏi các phiền não tùy hành và các uẩn; và ly tham khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Sự ly tham có sự ly tham làm đối tượng...v.v... trong các đạo lộ, Bát chi đạo là tối thắng.

අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි රූපරාගා අරූපරාගා මානා උද්ධච්චා අවිජ්ජාය මානානුසයා භවරාගානුසයා අවිජ්ජානුසයා විරජ්ජති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච විරජ්ජති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි විරජ්ජති විරාගො විරාගාරම්මණො විරාගගොචරො විරාගෙ සමුදාගතො විරාගෙ ඨිතො විරාගෙ පතිට්ඨිතො.

Trong sát-na đạo A-la-hán, chánh kiến do ý nghĩa thấy...v.v... chánh định do ý nghĩa không tán loạn, ly tham khỏi tham ái sắc giới, tham ái vô sắc giới, ngã mạn, trạo cử, vô minh, ngã mạn tùy miên, hữu ái tùy miên, vô minh tùy miên; và ly tham khỏi các phiền não tùy hành và các uẩn; và ly tham khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Sự ly tham có sự ly tham làm đối tượng, có sự ly tham làm hành xứ, đã sanh khởi tốt đẹp trong sự ly tham, đứng vững trong sự ly tham, được an lập trong sự ly tham.

විරාගොති ද්වෙ විරාගා – නිබ්බානඤ්ච විරාගො, යෙ ච නිබ්බානාරම්මණතාජාතා ධම්මා සබ්බෙ විරාගා හොන්තීති – විරාගා. සහජාතානි සත්තඞ්ගානි විරාගං ගච්ඡන්තීති – විරාගො මග්ගො. එතෙන මග්ගෙන බුද්ධා ච සාවකා ච අගතං දිසං නිබ්බානං ගච්ඡන්තීති – අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. යාවතා පුථුසමණබ්‍රාහ්මණානං පරප්පවාදානං මග්ගා. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො අග්ගො ච සෙට්ඨො ච පාමොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චාති – මග්ගානං අට්ඨඞ්ගිකො සෙට්ඨො.

Về từ ‘virāga’ (ly tham), có hai loại ly tham: Niết-bàn là ly tham, và tất cả các pháp sanh khởi do có Niết-bàn làm đối tượng đều là ly tham, nên (được gọi là) ly tham. Bảy chi phần đồng sanh đi đến sự ly tham, nên (được gọi là) ly tham, là đạo. Do đạo lộ này, các vị Phật và các vị thinh văn đi đến Niết-bàn là phương xứ chưa từng đến, nên (được gọi là) Bát chi đạo. Có bao nhiêu đạo lộ của các Sa-môn, Bà-la-môn số đông theo ngoại giáo. Thánh đạo tám chi này là cao cả, là tối thắng, là chủ yếu, là tối thượng, và là ưu việt. Do đó, trong các đạo lộ, Bát chi đạo là tối thắng.

දස්සනවිරාගො සම්මාදිට්ඨි. අභිනිරොපනවිරාගො සම්මාසඞ්කප්පො. පරිග්ගහවිරාගො සම්මාවාචා. සමුට්ඨානවිරාගො සම්මාකම්මන්තො. වොදානවිරාගො සම්මාආජීවො[Pg.327]. පග්ගහවිරාගො සම්මාවායාමො. උපට්ඨානවිරාගො සම්මාසති. අවික්ඛෙපවිරාගො සම්මාසමාධි. උපට්ඨානවිරාගො සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො. පවිචයවිරාගො ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො. පග්ගහවිරාගො වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො. ඵරණවිරාගො පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො. උපසමවිරාගො පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො. අවික්ඛෙපවිරාගො සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො. පටිසඞ්ඛානවිරාගො උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො. අස්සද්ධියෙ අකම්පියවිරාගො සද්ධාබලං. කොසජ්ජෙ අකම්පියවිරාගො වීරියබලං. පමාදෙ අකම්පියවිරාගො සතිබලං. උද්ධච්චෙ අකම්පියවිරාගො සමාධිබලං. අවිජ්ජාය අකම්පියවිරාගො පඤ්ඤාබලං. අධිමොක්ඛවිරාගො සද්ධින්ද්‍රියං. පග්ගහවිරාගො වීරියින්ද්‍රියං. උපට්ඨානවිරාගො සතින්ද්‍රියං. අවික්ඛෙපවිරාගො සමාධින්ද්‍රියං. දස්සනවිරාගො පඤ්ඤින්ද්‍රියං. ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියානි විරාගො. අකම්පියට්ඨෙන බලං විරාගො. නිය්‍යානට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා විරාගො. හෙතුට්ඨෙන මග්ගො විරාගො. උපට්ඨානට්ඨෙන සතිපට්ඨානා විරාගො. පදහනට්ඨෙන සම්මප්පධානා විරාගො. ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධිපාදා විරාගො. තථට්ඨෙන සච්චා විරාගො. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමථො විරාගො. අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා විරාගො. එකරසට්ඨෙන සමථවිපස්සනා විරාගො. අනතිවත්තනට්ඨෙන යුගනද්ධං විරාගො. සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි විරාගො. අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධි විරාගො. දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධි විරාගො. විමුත්තට්ඨෙන විමොක්ඛො විරාගො. පටිවෙධට්ඨෙන විජ්ජා විරාගො. පරිච්චාගට්ඨෙන විමුත්ති විරාගො. සමුච්ඡෙදට්ඨෙන ඛයෙ ඤාණං විරාගො. ඡන්දො මූලට්ඨෙන විරාගො. මනසිකාරො සමුට්ඨානට්ඨෙන විරාගො. ඵස්සො සමොධානට්ඨෙන විරාගො. වෙදනා සමොසරණට්ඨෙන විරාගො. සමාධි පමුඛට්ඨෙන විරාගො. සති ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන විරාගො. පඤ්ඤා තතුත්තරට්ඨෙන විරාගො. විමුත්ති සාරට්ඨෙන විරාගො. අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන මග්ගො.

Sự ly tham thấy là chánh kiến. Sự ly tham hướng đến là chánh tư duy. Sự ly tham thâu nhiếp là chánh ngữ. Sự ly tham khởi tác là chánh nghiệp. Sự ly tham thanh lọc là chánh mạng. Sự ly tham nỗ lực là chánh tinh tấn. Sự ly tham an trú là chánh niệm. Sự ly tham không tán loạn là chánh định. Sự ly tham an trú là niệm giác chi. Sự ly tham thẩm sát là trạch pháp giác chi. Sự ly tham nỗ lực là tấn giác chi. Sự ly tham biến mãn là hỷ giác chi. Sự ly tham an tịnh là khinh an giác chi. Sự ly tham không tán loạn là định giác chi. Sự ly tham quán xét là xả giác chi. Đối với sự không có lòng tin, sự ly tham không lay động là tín lực. Đối với sự lười biếng, sự ly tham không lay động là tấn lực. Đối với sự phóng dật, sự ly tham không lay động là niệm lực. Đối với sự trạo cử, sự ly tham không lay động là định lực. Đối với sự vô minh, sự ly tham không lay động là tuệ lực. Sự ly tham quyết định là tín quyền. Sự ly tham nỗ lực là tấn quyền. Sự ly tham an trú là niệm quyền. Sự ly tham không tán loạn là định quyền. Sự ly tham thấy là tuệ quyền. Do ý nghĩa làm chủ, các quyền là ly tham. Do ý nghĩa không lay động, các lực là ly tham. Do ý nghĩa xuất ly, các giác chi là ly tham. Do ý nghĩa là nhân, đạo là ly tham. Do ý nghĩa an trú, các niệm xứ là ly tham. Do ý nghĩa tinh cần, các chánh cần là ly tham. Do ý nghĩa thành tựu, các như ý túc là ly tham. Do ý nghĩa chân thật, các đế là ly tham. Do ý nghĩa không tán loạn, chỉ là ly tham. Do ý nghĩa quán chiếu, quán là ly tham. Do ý nghĩa một vị, chỉ-quán là ly tham. Do ý nghĩa không vượt qua, song hành là ly tham. Do ý nghĩa phòng hộ, giới thanh tịnh là ly tham. Do ý nghĩa không tán loạn, tâm thanh tịnh là ly tham. Do ý nghĩa thấy, kiến thanh tịnh là ly tham. Do ý nghĩa giải thoát, thắng giải là ly tham. Do ý nghĩa thông đạt, minh là ly tham. Do ý nghĩa từ bỏ, giải thoát là ly tham. Do ý nghĩa đoạn tận, diệt trí là ly tham. Dục do ý nghĩa là cội rễ là ly tham. Tác ý do ý nghĩa là khởi điểm là ly tham. Xúc do ý nghĩa là sự hội tụ là ly tham. Thọ do ý nghĩa là sự quy tụ là ly tham. Định do ý nghĩa là chủ yếu là ly tham. Niệm do ý nghĩa làm chủ là ly tham. Tuệ do ý nghĩa vượt trội là ly tham. Giải thoát do ý nghĩa là cốt lõi là ly tham. Niết-bàn, nơi đi vào bất tử, do ý nghĩa là cứu cánh, là đạo.

දස්සනමග්ගො සම්මාදිට්ඨි, අභිනිරොපනමග්ගො සම්මාසඞ්කප්පො…පෙ… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන මග්ගො. එවං විරාගො මග්ගො.

Chánh kiến là đạo lộ của sự thấy, chánh tư duy là đạo lộ của sự hướng đến... Níp-bàn, sự thể nhập vào bất tử, là đạo lộ theo ý nghĩa là sự kết thúc. Như vậy, sự ly tham là đạo lộ.

29. කථං විමුත්ති ඵලං? සොතාපත්තිඵලක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨියා විමුත්තා හොති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච විමුත්තා හොති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි විමුත්තා හොති, විමුත්ති විමුත්තාරම්මණා විමුත්තිගොචරා විමුත්තියා සමුදාගතා විමුත්තියා ඨිතා විමුත්තියා පතිට්ඨිතා. විමුත්තීති ද්වෙ මුත්තියො – නිබ්බානඤ්ච විමුත්ති, යෙ ච නිබ්බානාරම්මණතාජාතා ධම්මා සබ්බෙ ච විමුත්තා හොන්තීති – විමුත්ති ඵලං.

29. Thế nào là giải thoát quả? Trong sát-na của quả Dự lưu, do ý nghĩa thấy nên chánh kiến được giải thoát khỏi tà kiến, được giải thoát khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và được giải thoát khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Sự giải thoát có đối tượng là giải thoát, có hành xứ là giải thoát, được sanh khởi tốt đẹp trong sự giải thoát, được an trú trong sự giải thoát, được thiết lập vững chắc trong sự giải thoát. Về 'giải thoát', có hai sự giải thoát: Níp-bàn là giải thoát, và tất cả các pháp sanh lên có Níp-bàn làm đối tượng cũng được giải thoát. Do đó, giải thoát là quả.

අභිනිරොපනට්ඨෙන [Pg.328] සම්මාසඞ්කප්පො මිච්ඡාසඞ්කප්පා විමුත්තො හොති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච විමුත්තො හොති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි විමුත්තො හොති, විමුත්ති විමුත්තාරම්මණා විමුත්තිගොචරා විමුත්තියා සමුදාගතා විමුත්තියා ඨිතා විමුත්තියා පතිට්ඨිතා. විමුත්තීති ද්වෙ විමුත්තියො – නිබ්බානඤ්ච විමුත්ති, යෙ ච නිබ්බානාරම්මණතාජාතා ධම්මා සබ්බෙ විමුත්තා හොන්තීති – විමුත්ති ඵලං.

Do ý nghĩa hướng đến nên chánh tư duy được giải thoát khỏi tà tư duy, được giải thoát khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và được giải thoát khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Sự giải thoát có đối tượng là giải thoát, có hành xứ là giải thoát, được sanh khởi tốt đẹp trong sự giải thoát, được an trú trong sự giải thoát, được thiết lập vững chắc trong sự giải thoát. Về 'giải thoát', có hai sự giải thoát: Níp-bàn là giải thoát, và tất cả các pháp sanh lên có Níp-bàn làm đối tượng cũng được giải thoát. Do đó, giải thoát là quả.

පරිග්ගහට්ඨෙන සම්මාවාචා මිච්ඡාවාචාය විමුත්තා හොති, සමුට්ඨානට්ඨෙන සම්මාකම්මන්තො මිච්ඡාකම්මන්තා විමුත්තො හොති, වොදානට්ඨෙන සම්මාආජීවො මිච්ඡාආජීවා විමුත්තො හොති, පග්ගහට්ඨෙන සම්මාවායාමො මිච්ඡාවායාමා විමුත්තො හොති, උපට්ඨානට්ඨෙන සම්මාසති මිච්ඡාසතියා විමුත්තා හොති, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි මිච්ඡාසමාධිතො විමුත්තො හොති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච විමුත්තො හොති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි විමුත්තො හොති, විමුත්ති විමුත්තාරම්මණා විමුත්තිගොචරා විමුත්තියා සමුදාගතා විමුත්තියා ඨිතා විමුත්තියා පතිට්ඨිතා. විමුත්තීති. ද්වෙ විමුත්තියො – නිබ්බානඤ්ච විමුත්ති, යෙ ච නිබ්බානාරම්මණතාජාතා ධම්මා සබ්බෙ විමුත්තා හොන්තීති – විමුත්ති ඵලං.

Do ý nghĩa thâu nhiếp nên chánh ngữ được giải thoát khỏi tà ngữ; do ý nghĩa làm khởi sanh nên chánh nghiệp được giải thoát khỏi tà nghiệp; do ý nghĩa trong sạch nên chánh mạng được giải thoát khỏi tà mạng; do ý nghĩa nỗ lực nên chánh tinh tấn được giải thoát khỏi tà tinh tấn; do ý nghĩa hiện khởi nên chánh niệm được giải thoát khỏi tà niệm; do ý nghĩa không tán loạn nên chánh định được giải thoát khỏi tà định, được giải thoát khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và được giải thoát khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Sự giải thoát có đối tượng là giải thoát, có hành xứ là giải thoát, được sanh khởi tốt đẹp trong sự giải thoát, được an trú trong sự giải thoát, được thiết lập vững chắc trong sự giải thoát. Về 'giải thoát', có hai sự giải thoát: Níp-bàn là giải thoát, và tất cả các pháp sanh lên có Níp-bàn làm đối tượng cũng được giải thoát. Do đó, giải thoát là quả.

සකදාගාමිඵලක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි ඔළාරිකා කාමරාගසඤ්ඤොජනා පටිඝසඤ්ඤොජනා ඔළාරිකා කාමරාගානුසයා පටිඝානුසයා විමුත්තො හොති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච විමුත්තො හොති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි විමුත්තො හොති, විමුත්ති විමුත්තාරම්මණා විමුත්තිගොචරා විමුත්තියා සමුදාගතා විමුත්තියා ඨිතා විමුත්තියා පතිට්ඨිතා. විමුත්තීති ද්වෙ විමුත්තියො – නිබ්බානඤ්ච විමුත්ති, යෙ ච නිබ්බානාරම්මණතාජාතා ධම්මා සබ්බෙ විමුත්තා හොන්තීති – විමුත්ති ඵලං.

Trong sát-na của quả Nhất lai, do ý nghĩa thấy nên chánh kiến... do ý nghĩa không tán loạn nên chánh định được giải thoát khỏi dục ái kiết sử và sân kiết sử thô thiển, khỏi dục ái tùy miên và sân tùy miên thô thiển, được giải thoát khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và được giải thoát khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Sự giải thoát có đối tượng là giải thoát, có hành xứ là giải thoát, được sanh khởi tốt đẹp trong sự giải thoát, được an trú trong sự giải thoát, được thiết lập vững chắc trong sự giải thoát. Về 'giải thoát', có hai sự giải thoát: Níp-bàn là giải thoát, và tất cả các pháp sanh lên có Níp-bàn làm đối tượng cũng được giải thoát. Do đó, giải thoát là quả.

අනාගාමිඵලක්ඛණෙ දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි අනුසහගතා කාමරාගසඤ්ඤොජනා පටිඝසඤ්ඤොජනා අනුසහගතා කාමරාගානුසයා පටිඝානුසයා විමුත්තො හොති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච විමුත්තො හොති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි විමුත්තො හොති, විමුත්ති විමුත්තාරම්මණා විමුත්තිගොචරා විමුත්තියා සමුදාගතා විමුත්තියා ඨිතා විමුත්තියා පතිට්ඨිතා…පෙ….

Trong sát-na của quả Bất lai, do ý nghĩa thấy nên chánh kiến... do ý nghĩa không tán loạn nên chánh định được giải thoát khỏi dục ái kiết sử và sân kiết sử vi tế, khỏi dục ái tùy miên và sân tùy miên vi tế, được giải thoát khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và được giải thoát khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Sự giải thoát có đối tượng là giải thoát, có hành xứ là giải thoát, được sanh khởi tốt đẹp trong sự giải thoát, được an trú trong sự giải thoát, được thiết lập vững chắc trong sự giải thoát...

අරහත්තඵලක්ඛණෙ [Pg.329] දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි රූපරාගා අරූපරාගා මානා උද්ධච්චා අවිජ්ජාය මානානුසයා භවරාගානුසයා අවිජ්ජානුසයා විමුත්තො හොති, තදනුවත්තකකිලෙසෙහි ච ඛන්ධෙහි ච විමුත්තො හොති, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙහි විමුත්තො හොති, විමුත්ති විමුත්තාරම්මණා විමුත්තිගොචරා විමුත්තියා සමුදාගතා විමුත්තියා ඨිතා විමුත්තියා පතිට්ඨිතා. විමුත්තීති ද්වෙ විමුත්තියො – නිබ්බානඤ්ච විමුත්ති, යෙ ච නිබ්බානාරම්මණතා ජාතා ධම්මා සබ්බෙ විමුත්තා හොන්තීති – විමුත්ති ඵලං.

Trong sát-na của quả A-la-hán, do ý nghĩa thấy nên chánh kiến... do ý nghĩa không tán loạn nên chánh định được giải thoát khỏi sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh, khỏi mạn tùy miên, hữu ái tùy miên, và vô minh tùy miên, được giải thoát khỏi các phiền não đi theo sau và khỏi các uẩn, và được giải thoát khỏi tất cả các tướng ở bên ngoài. Sự giải thoát có đối tượng là giải thoát, có hành xứ là giải thoát, được sanh khởi tốt đẹp trong sự giải thoát, được an trú trong sự giải thoát, được thiết lập vững chắc trong sự giải thoát. Về 'giải thoát', có hai sự giải thoát: Níp-bàn là giải thoát, và tất cả các pháp sanh lên có Níp-bàn làm đối tượng cũng được giải thoát. Do đó, giải thoát là quả.

දස්සනවිමුත්ති සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අවික්ඛෙපවිමුත්ති සම්මාසමාධි, උපට්ඨානවිමුත්ති සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පටිසඞ්ඛානවිමුත්ති උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො. අස්සද්ධියෙ අකම්පියවිමුත්ති සද්ධාබලං…පෙ… අවිජ්ජාය අකම්පියවිමුත්ති පඤ්ඤාබලං. අධිමොක්ඛවිමුත්ති සද්ධින්ද්‍රියං…පෙ… දස්සනවිමුත්ති පඤ්ඤින්ද්‍රියං.

Chánh kiến là sự giải thoát bằng sự thấy... Chánh định là sự giải thoát bằng sự không tán loạn, niệm giác chi là sự giải thoát bằng sự hiện khởi, xả giác chi là sự giải thoát bằng sự thẩm sát. Tín lực là sự giải thoát không lay động khỏi sự không có lòng tin... Tuệ lực là sự giải thoát không lay động khỏi vô minh. Tín quyền là sự giải thoát bằng sự quyết đoán... Tuệ quyền là sự giải thoát bằng sự thấy.

ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියා විමුත්ති. අකම්පියට්ඨෙන බලා විමුත්ති, නිය්‍යානට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා විමුත්ති, හෙතුට්ඨෙන මග්ගො විමුත්ති, උපට්ඨානට්ඨෙන සතිපට්ඨානා විමුත්ති, පදහනට්ඨෙන සම්මප්පධානා විමුත්ති, ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධිපාදා විමුත්ති, තථට්ඨෙන සච්චා විමුත්ති, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමථො විමුත්ති, අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා විමුත්ති, එකරසට්ඨෙන සමථවිපස්සනා විමුත්ති, අනතිවත්තනට්ඨෙන යුගනද්ධං විමුත්ති, සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි විමුත්ති, අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධි විමුත්ති, දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධි විමුත්ති, විමුත්තට්ඨෙන විමොක්ඛො විමුත්ති, පටිවෙධට්ඨෙන විජ්ජා විමුත්ති, පරිච්චාගට්ඨෙන විමුත්ති විමුත්ති, පටිප්පස්සද්ධියට්ඨෙන අනුප්පාදෙ ඤාණං විමුත්ති, ඡන්දො මූලට්ඨෙන විමුත්ති, මනසිකාරො සමුට්ඨානට්ඨෙන විමුත්ති, ඵස්සො සමොධානට්ඨෙන විමුත්ති, වෙදනා සමොසරණට්ඨෙන විමුත්ති, සමාධි පමුඛට්ඨෙන විමුත්ති, සති ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන විමුත්ති, පඤ්ඤා තතුත්තරට්ඨෙන විමුත්ති, විමුත්ති සාරට්ඨෙන විමුත්ති, අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන විමුත්ති. එවං විමුත්ති ඵලං. එවං විරාගො මග්ගො, විමුත්ති ඵලන්ති.

Do ý nghĩa là làm chủ, các căn là giải thoát. Do ý nghĩa là không lay động, các lực là giải thoát. Do ý nghĩa là xuất ly, các giác chi là giải thoát. Do ý nghĩa là nhân, đạo là giải thoát. Do ý nghĩa là an trú, các niệm xứ là giải thoát. Do ý nghĩa là tinh tấn, các chánh cần là giải thoát. Do ý nghĩa là thành tựu, các như ý túc là giải thoát. Do ý nghĩa là chân thật, các sự thật là giải thoát. Do ý nghĩa là không tán loạn, chỉ là giải thoát. Do ý nghĩa là tùy quán, quán là giải thoát. Do ý nghĩa là một vị, chỉ-quán là giải thoát. Do ý nghĩa là không vượt qua, song hành là giải thoát. Do ý nghĩa là phòng hộ, giới thanh tịnh là giải thoát. Do ý nghĩa là không tán loạn, tâm thanh tịnh là giải thoát. Do ý nghĩa là thấy, kiến thanh tịnh là giải thoát. Do ý nghĩa là giải thoát, thắng giải là giải thoát. Do ý nghĩa là thông đạt, minh là giải thoát. Do ý nghĩa là xả ly, giải thoát là giải thoát. Do ý nghĩa là an tịnh, vô sanh trí là giải thoát. Do ý nghĩa là căn bản, dục là giải thoát. Do ý nghĩa là khởi lên, tác ý là giải thoát. Do ý nghĩa là hội tụ, xúc là giải thoát. Do ý nghĩa là tập hợp, thọ là giải thoát. Do ý nghĩa là hàng đầu, định là giải thoát. Do ý nghĩa là làm chủ, niệm là giải thoát. Do ý nghĩa là vượt trội hơn, tuệ là giải thoát. Do ý nghĩa là cốt tủy, giải thoát là giải thoát. Do ý nghĩa là cứu cánh, Niết-bàn là nơi bất tử thâm sâu là giải thoát. Như vậy, giải thoát là quả. Như vậy, ly tham là đạo, giải thoát là quả.

විරාගකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về ly tham đã kết thúc.

6. පටිසම්භිදාකථා

6. Luận về Vô ngại giải

1. ධම්මචක්කපවත්තනවාරො

1. Phẩm Chuyển Pháp Luân

30. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. තත්‍ර ඛො භගවා පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ ආමන්තෙසි –

30. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Bārāṇasī (Ba-la-nại), tại Isipatana (Chư Thiên Đọa Xứ), Migadāya (Vườn Lộc Uyển). Tại đấy, Thế Tôn gọi các tỳ khưu nhóm năm vị:

‘‘ද්වෙමෙ[Pg.330], භික්ඛවෙ, අන්තා පබ්බජිතෙන න සෙවිතබ්බා. කතමෙ ද්වෙ? යො චායං කාමෙසු කාමසුඛල්ලිකානුයොගො හීනො ගම්මො පොථුජ්ජනිකො අනරියො අනත්ථසංහිතො; යො චායං අත්තකිලමථානුයොගො දුක්ඛො අනරියො අනත්ථසංහිතො. එතෙ ඛො, භික්ඛවෙ, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධා චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති.

“Này các tỳ khưu, có hai cực đoan này người xuất gia không nên thực hành. Thế nào là hai? Sự thực hành đắm mình trong các dục, là hạ liệt, thuộc về dân làng, của phàm phu, không phải của bậc Thánh, không liên hệ đến mục đích; và sự thực hành tự hành khổ, là đau khổ, không phải của bậc Thánh, không liên hệ đến mục đích. Này các tỳ khưu, không đi đến hai cực đoan ấy, con đường trung đạo đã được Như Lai hoàn toàn giác ngộ, tạo ra mắt, tạo ra trí, đưa đến an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.”

‘‘කතමා ච සා, භික්ඛවෙ, මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධා චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. අයං ඛො සා, භික්ඛවෙ, මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධා චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති.

“Và này các tỳ khưu, thế nào là con đường trung đạo đã được Như Lai hoàn toàn giác ngộ, tạo ra mắt, tạo ra trí, đưa đến an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn? Chính là con đường Thánh đạo Tám ngành này, tức là – chánh kiến… cho đến… chánh định. Này các tỳ khưu, đây chính là con đường trung đạo đã được Như Lai hoàn toàn giác ngộ, tạo ra mắt, tạo ra trí, đưa đến an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.”

‘‘ඉදං ඛො පන, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං අරියසච්චං. ජාතිපි දුක්ඛා, ජරාපි දුක්ඛා, බ්‍යාධිපි දුක්ඛො, මරණම්පි දුක්ඛං, අප්පියෙහි සම්පයොගො දුක්ඛො, පියෙහි විප්පයොගො දුක්ඛො, යම්පිච්ඡං න ලභති තම්පි දුක්ඛං; සංඛිත්තෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා. ඉදං ඛො පන, භික්ඛවෙ, දුක්ඛසමුදයං අරියසච්චං – යායං තණ්හා පොනොභවිකා නන්දිරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී, සෙය්‍යථිදං – කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා. ඉදං ඛො පන, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධං අරියසච්චං – යො තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධො චාගො පටිනිස්සග්ගො මුත්ති අනාලයො. ඉදං ඛො පන, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්චං – අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

“Và này các tỳ khưu, đây là Thánh đế về Khổ. Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là khổ, gặp gỡ người mình không ưa là khổ, xa lìa người mình ưa là khổ, mong muốn mà không được cũng là khổ; tóm lại, năm thủ uẩn là khổ. Và này các tỳ khưu, đây là Thánh đế về Nguồn gốc của Khổ – chính là ái này, đưa đến tái sanh, cùng đi với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia, tức là – dục ái, hữu ái, phi hữu ái. Và này các tỳ khưu, đây là Thánh đế về Sự diệt Khổ – chính là sự ly tham và đoạn diệt không còn dư tàn của ái ấy, sự xả ly, sự từ bỏ, sự giải thoát, sự không chấp thủ. Và này các tỳ khưu, đây là Thánh đế về Con đường đưa đến Sự diệt Khổ – chính là con đường Thánh đạo Tám ngành này, tức là – chánh kiến… cho đến… chánh định.”

‘‘‘ඉදං දුක්ඛං අරියසච්ච’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි. ‘තං ඛො පනිදං දුක්ඛං අරියසච්චං පරිඤ්ඤෙය්‍ය’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… පරිඤ්ඤාතන්ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි.

“‘Đây là Thánh đế về Khổ’, này các tỳ khưu, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, mắt đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi nơi Ta. ‘Thánh đế về Khổ này cần phải được liễu tri’, này các tỳ khưu… cho đến… ‘đã được liễu tri’, này các tỳ khưu, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, mắt đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi nơi Ta.”

‘‘‘ඉදං [Pg.331] දුක්ඛසමුදයං අරියසච්ච’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි. ‘තං ඛො පනිදං දුක්ඛසමුදයං අරියසච්චං පහාතබ්බ’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… පහීනන්ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි.

“‘Đây là Thánh đế về Nguồn gốc của Khổ’, này các tỳ khưu, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, mắt đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi nơi Ta. ‘Thánh đế về Nguồn gốc của Khổ này cần phải được đoạn tận’, này các tỳ khưu… cho đến… ‘đã được đoạn tận’, này các tỳ khưu, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, mắt đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi nơi Ta.”

‘‘‘ඉදං දුක්ඛනිරොධං අරියසච්ච’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි. ‘තං ඛො පනිදං දුක්ඛනිරොධං අරියසච්චං සච්ඡිකාතබ්බ’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… සච්ඡිකතන්ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි.

“‘Đây là Thánh đế về Sự diệt Khổ’, này các tỳ khưu, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, mắt đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi nơi Ta. ‘Thánh đế về Sự diệt Khổ này cần phải được chứng ngộ’, này các tỳ khưu… cho đến… ‘đã được chứng ngộ’, này các tỳ khưu, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, mắt đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi nơi Ta.”

‘‘‘ඉදං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්ච’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි. ‘තං ඛො පනිදං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්චං භාවෙතබ්බ’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… භාවිතන්ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි.

“Này các Tỳ khưu, đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, (tuệ) nhãn đã sanh khởi nơi Ta, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi rằng: ‘Đây là Thánh đế về con đường đưa đến sự diệt khổ’. Này các Tỳ khưu, … rằng: ‘Thánh đế về con đường đưa đến sự diệt khổ này cần phải được tu tập’. … Này các Tỳ khưu, đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, (tuệ) nhãn đã sanh khởi nơi Ta, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi rằng: ‘Thánh đế về con đường đưa đến sự diệt khổ này đã được tu tập’.”

‘‘යාවකීවඤ්ච මෙ, භික්ඛවෙ, ඉමෙසු චතූසු අරියසච්චෙසු එවං තිපරිවට්ටං ද්වාදසාකාරං යථාභූතං ඤාණදස්සනං න සුවිසුද්ධං අහොසි, නෙව තාවාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය ‘අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො’ති පච්චඤ්ඤාසිං. යතො ච ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, ඉමෙසු චතූසු අරියසච්චෙසු එවං තිපරිවට්ටං ද්වාදසාකාරං යථාභූතං ඤාණදස්සනං සුවිසුද්ධං අහොසි, අථාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය ‘අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො’ති පච්චඤ්ඤාසිං. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අකුප්පා මෙ විමුත්ති, අයමන්තිමා ජාති, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’’ති.

“Này các Tỳ khưu, khi nào tri kiến như thật của Ta về bốn Thánh đế này, với ba vòng chuyển và mười hai hành tướng, chưa được hoàn toàn thanh tịnh, thì khi ấy, này các Tỳ khưu, Ta chưa tuyên bố trong thế giới có chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người rằng Ta đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác. Và này các Tỳ khưu, khi nào tri kiến như thật của Ta về bốn Thánh đế này, với ba vòng chuyển và mười hai hành tướng, đã được hoàn toàn thanh tịnh, thì khi ấy, này các Tỳ khưu, Ta mới tuyên bố trong thế giới có chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người rằng Ta đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác. Và tri kiến đã sanh khởi nơi Ta: ‘Sự giải thoát của Ta là bất động. Đây là đời sống cuối cùng. Nay không còn tái sanh nữa.’”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

Đức Thế Tôn đã thuyết như vậy. Nhóm năm vị Tỳ khưu hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn.

ඉමස්මිඤ්ච [Pg.332] පන වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ ආයස්මතො කොණ්ඩඤ්ඤස්ස විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි – ‘‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං, සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති.

Và khi bài pháp thoại này đang được thuyết giảng, pháp nhãn không bụi, không uế đã sanh khởi nơi Tôn giả Koṇḍañña rằng: ‘Bất cứ pháp nào có tánh sanh khởi, tất cả pháp ấy đều có tánh diệt’.

පවත්තිතෙ ච පන භගවතා ධම්මචක්කෙ භුම්මා දෙවා සද්දමනුස්සාවෙසුං – ‘‘එතං භගවතා බාරාණසියං ඉසිපතනෙ මිගදායෙ අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තිතං අප්පටිවත්තියං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මි’’න්ති. භුම්මානං දෙවානං සද්දං සුත්වා චාතුමහාරාජිකා දෙවා සද්දමනුස්සාවෙසුං…පෙ… චාතුමහාරාජිකානං දෙවානං සද්දං සුත්වා තාවතිංසා දෙවා…පෙ… යාමා දෙවා…පෙ… තුසිතා දෙවා…පෙ… නිම්මානරතී දෙවා…පෙ… පරනිම්මිතවසවත්තී දෙවා…පෙ… බ්‍රහ්මකායිකා දෙවා සද්දමනුස්සාවෙසුං – ‘‘එතං භගවතා බාරාණසියං ඉසිපතනෙ මිගදායෙ අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තිතං අප්පටිවත්තියං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මි’’න්ති.

Và khi Bánh xe Pháp được Đức Thế Tôn chuyển vận, các vị Địa thiên đã cất lên tiếng tung hô: ‘Tại Bārāṇasī, ở Isipatana, Migadāya, Bánh xe Pháp vô thượng này đã được Đức Thế Tôn chuyển vận, không thể bị đảo ngược bởi Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Ma, Phạm thiên, hay bất cứ ai trong thế gian’. Nghe tiếng tung hô của các vị Địa thiên, các vị trời Tứ Đại Thiên Vương đã cất lên tiếng tung hô… (cho đến)… các vị trời ở cõi Phạm thiên đã cất lên tiếng tung hô: ‘Tại Bārāṇasī, ở Isipatana, Migadāya, Bánh xe Pháp vô thượng này đã được Đức Thế Tôn chuyển vận, không thể bị đảo ngược bởi Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Ma, Phạm thiên, hay bất cứ ai trong thế gian’.

ඉතිහ තෙන ඛණෙන තෙන ලයෙන තෙන මුහුත්තෙන යාව බ්‍රහ්මලොකා සද්දො අබ්භුග්ගච්ඡි. අයඤ්ච දසසහස්සී ලොකධාතු සංකම්පි සම්පකම්පි සම්පවෙධි, අප්පමාණො ච උළාරො ඔභාසො ලොකෙ පාතුරහොසි අතික්කම්ම දෙවානං දෙවානුභාවන්ති.

Như vậy, trong khoảnh khắc ấy, trong sát-na ấy, trong chốc lát ấy, tiếng tung hô đã vang lên đến tận cõi Phạm thiên. Và mười ngàn thế giới này đã rúng động, chấn động, lay động. Và một ánh sáng vô lượng, rộng lớn đã xuất hiện trong thế gian, vượt qua cả oai lực của chư Thiên.

අථ ඛො භගවා ඉමං උදානං උදානෙසි – ‘‘අඤ්ඤාසි වත, භො, කොණ්ඩඤ්ඤො; අඤ්ඤාසි වත, භො, කොණ්ඩඤ්ඤො’’ති. ඉති හිදං ආයස්මතො කොණ්ඩඤ්ඤස්ස අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤො ත්වෙව නාමං අහොසි.

Khi ấy, Đức Thế Tôn đã thốt lên lời cảm hứng này: ‘Này, Koṇḍañña thật đã hiểu rồi! Này, Koṇḍañña thật đã hiểu rồi!’. Vì vậy, Tôn giả Koṇḍañña đã có tên là Aññāsi Koṇḍañña.

[ක] ‘ඉදං දුක්ඛං අරියසච්ච’න්ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි’’.

‘Đây là Khổ Thánh đế’, đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, nhãn đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi.

චක්ඛුං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? ඤාණං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? පඤ්ඤා උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? විජ්ජා උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? ආලොකො උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? චක්ඛුං උදපාදීති – දස්සනට්ඨෙන. ඤාණං උදපාදීති – ඤාතට්ඨෙන. පඤ්ඤා උදපාදීති – පජානනට්ඨෙන. විජ්ජා උදපාදීති – පටිවෙධට්ඨෙන. ආලොකො උදපාදීති – ඔභාසට්ඨෙන.

Nhãn đã sanh khởi, với nghĩa gì? Trí đã sanh khởi, với nghĩa gì? Tuệ đã sanh khởi, với nghĩa gì? Minh đã sanh khởi, với nghĩa gì? Ánh sáng đã sanh khởi, với nghĩa gì? Nhãn đã sanh khởi với nghĩa là thấy. Trí đã sanh khởi với nghĩa là biết. Tuệ đã sanh khởi với nghĩa là biết rõ. Minh đã sanh khởi với nghĩa là thấu suốt. Ánh sáng đã sanh khởi với nghĩa là soi sáng.

චක්ඛුං [Pg.333] ධම්මො, ඤාණං ධම්මො, පඤ්ඤා ධම්මො, විජ්ජා ධම්මො, ආලොකො ධම්මො. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා ධම්මපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මෙසු ඤාණං ධම්මපටිසම්භිදා’’.

Nhãn là pháp, trí là pháp, tuệ là pháp, minh là pháp, ánh sáng là pháp. Năm pháp này vừa là đối tượng, vừa là cảnh giới của Pháp vô ngại giải. Những gì là đối tượng của pháp ấy, chúng là cảnh giới của pháp ấy. Những gì là cảnh giới của pháp ấy, chúng là đối tượng của pháp ấy. Do đó, được gọi là: ‘Trí tuệ về các pháp là Pháp vô ngại giải’.

දස්සනට්ඨො අත්ථො, ඤාතට්ඨො අත්ථො, පජානනට්ඨො අත්ථො, පටිවෙධට්ඨො අත්ථො, ඔභාසට්ඨො අත්ථො. ඉමෙ පඤ්ච අත්ථා අත්ථපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘අත්ථෙසු ඤාණං අත්ථපටිසම්භිදා’’.

Nghĩa thấy là nghĩa, nghĩa biết là nghĩa, nghĩa biết rõ là nghĩa, nghĩa thấu suốt là nghĩa, nghĩa soi sáng là nghĩa. Năm nghĩa này vừa là đối tượng, vừa là cảnh giới của Nghĩa vô ngại giải. Những gì là đối tượng của pháp ấy, chúng là cảnh giới của pháp ấy. Những gì là cảnh giới của pháp ấy, chúng là đối tượng của pháp ấy. Do đó, được gọi là: ‘Trí tuệ về các nghĩa là Nghĩa vô ngại giải’.

පඤ්ච ධම්මෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා, පඤ්ච අත්ථෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා. ඉමා දස නිරුත්තියා නිරුත්තිපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘නිරුත්තීසු ඤාණං නිරුත්තිපටිසම්භිදා’’.

Để chỉ rõ năm pháp, có các từ ngữ, ngôn ngữ, cách diễn đạt. Để chỉ rõ năm nghĩa, có các từ ngữ, ngôn ngữ, cách diễn đạt. Mười ngôn ngữ này vừa là đối tượng, vừa là cảnh giới của Ngữ vô ngại giải. Những gì là đối tượng của pháp ấy, chúng là cảnh giới của pháp ấy. Những gì là cảnh giới của pháp ấy, chúng là đối tượng của pháp ấy. Do đó, được gọi là: ‘Trí tuệ về các ngôn ngữ là Ngữ vô ngại giải’.

පඤ්චසු ධම්මෙසු ඤාණානි, පඤ්චසු අත්ථෙසු ඤාණානි, දසසු නිරුත්තීසු ඤාණානි. ඉමානි වීසති ඤාණානි පටිභානපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘පටිභානෙසු ඤාණං පටිභානපටිසම්භිදා’’.

Các trí tuệ về năm pháp, các trí tuệ về năm nghĩa, các trí tuệ về mười ngôn ngữ. Hai mươi trí tuệ này vừa là đối tượng, vừa là cảnh giới của Biện tài vô ngại giải. Những gì là đối tượng của pháp ấy, chúng là cảnh giới của pháp ấy. Những gì là cảnh giới của pháp ấy, chúng là đối tượng của pháp ấy. Do đó, được gọi là: ‘Trí tuệ về các biện tài là Biện tài vô ngại giải’.

‘‘‘තං ඛො පනිදං දුක්ඛං අරියසච්චං පරිඤ්ඤෙය්‍ය’න්ති…පෙ… පරිඤ්ඤාතන්ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි’’.

“‘Thánh đế về Khổ này cần phải được liễu tri’... tóm tắt... ‘đã được liễu tri’, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi.”

චක්ඛුං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? ඤාණං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? පඤ්ඤා උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? විජ්ජා උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? ආලොකො උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? චක්ඛුං උදපාදීති – දස්සනට්ඨෙන. ඤාණං උදපාදීති – ඤාතට්ඨෙන. පඤ්ඤා උදපාදීති – පජානනට්ඨෙන. විජ්ජා උදපාදීති – පටිවෙධට්ඨෙන. ආලොකො උදපාදීති – ඔභාසට්ඨෙන.

Nhãn đã sanh khởi, theo nghĩa nào? Trí đã sanh khởi, theo nghĩa nào? Tuệ đã sanh khởi, theo nghĩa nào? Minh đã sanh khởi, theo nghĩa nào? Ánh sáng đã sanh khởi, theo nghĩa nào? Nhãn đã sanh khởi, theo nghĩa là thấy. Trí đã sanh khởi, theo nghĩa là biết. Tuệ đã sanh khởi, theo nghĩa là biết rõ. Minh đã sanh khởi, theo nghĩa là thâm nhập. Ánh sáng đã sanh khởi, theo nghĩa là soi sáng.

චක්ඛුං ධම්මො, ඤාණං ධම්මො, පඤ්ඤා ධම්මො, විජ්ජා ධම්මො, ආලොකො ධම්මො. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා ධම්මපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච[Pg.334]. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මෙසු ඤාණං ධම්මපටිසම්භිදා’’.

Nhãn là pháp, trí là pháp, tuệ là pháp, minh là pháp, ánh sáng là pháp. Năm pháp này vừa là đối tượng, vừa là hành xứ của Pháp vô ngại giải. Những gì là đối tượng của pháp ấy thì cũng là hành xứ của pháp ấy. Những gì là hành xứ của pháp ấy thì cũng là đối tượng của pháp ấy. Do đó, được gọi là: ‘Trí tuệ về các pháp là Pháp vô ngại giải’.

දස්සනට්ඨො අත්ථො, ඤාතට්ඨො අත්ථො, පජානනට්ඨො අත්ථො, පටිවෙධට්ඨො අත්ථො, ඔභාසට්ඨො අත්ථො. ඉමෙ පඤ්ච අත්ථා අත්ථපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘අත්ථෙසු ඤාණං අත්ථපටිසම්භිදා’’.

Nghĩa là thấy là nghĩa, nghĩa là biết là nghĩa, nghĩa là biết rõ là nghĩa, nghĩa là thâm nhập là nghĩa, nghĩa là soi sáng là nghĩa. Năm nghĩa này vừa là đối tượng, vừa là hành xứ của Nghĩa vô ngại giải. Những gì là đối tượng của pháp ấy thì cũng là hành xứ của pháp ấy. Những gì là hành xứ của pháp ấy thì cũng là đối tượng của pháp ấy. Do đó, được gọi là: ‘Trí tuệ về các nghĩa là Nghĩa vô ngại giải’.

පඤ්ච ධම්මෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා, පඤ්ච අත්ථෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා. ඉමා දස නිරුත්තියො නිරුත්තිපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘නිරුත්තීසු ඤාණං නිරුත්තිපටිසම්භිදා’’.

Các từ ngữ, ngôn ngữ, cách diễn đạt để chỉ rõ năm pháp; các từ ngữ, ngôn ngữ, cách diễn đạt để chỉ rõ năm nghĩa. Mười loại từ ngữ này vừa là đối tượng, vừa là hành xứ của Từ vô ngại giải. Những gì là đối tượng của pháp ấy thì cũng là hành xứ của pháp ấy. Những gì là hành xứ của pháp ấy thì cũng là đối tượng của pháp ấy. Do đó, được gọi là: ‘Trí tuệ về các từ ngữ là Từ vô ngại giải’.

පඤ්චසු ධම්මෙසු ඤාණානි, පඤ්චසු අත්ථෙසු ඤාණානි, දසසු නිරුත්තීසු ඤාණානි. ඉමානි වීසති ඤාණානි පටිභානපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘පටිභානෙසු ඤාණං පටිභානපටිසම්භිදා’’.

Các trí tuệ về năm pháp, các trí tuệ về năm nghĩa, các trí tuệ về mười từ ngữ. Hai mươi trí tuệ này vừa là đối tượng, vừa là hành xứ của Biện tài vô ngại giải. Những gì là đối tượng của pháp ấy thì cũng là hành xứ của pháp ấy. Những gì là hành xứ của pháp ấy thì cũng là đối tượng của pháp ấy. Do đó, được gọi là: ‘Trí tuệ về các biện tài là Biện tài vô ngại giải’.

දුක්ඛෙ අරියසච්චෙ පන්නරස ධම්මා, පන්නරස අත්ථා, තිංස නිරුත්තියො, සට්ඨි ඤාණානි.

Trong Thánh đế về Khổ có mười lăm pháp, mười lăm nghĩa, ba mươi từ ngữ, sáu mươi trí tuệ.

[ඛ] ‘‘‘ඉදං දුක්ඛසමුදයං අරියසච්ච’න්ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. ‘තං ඛො පනිදං දුක්ඛසමුදයං අරියසච්චං පහාතබ්බ’න්ති…පෙ… පහීනන්ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ. … ආලොකො උදපාදි…පෙ…’’.

[Kha] “‘Đây là Thánh đế về Nguồn Gốc của Khổ’, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi... tóm tắt... ánh sáng đã sanh khởi. ‘Thánh đế về Nguồn Gốc của Khổ này cần phải được đoạn tận’... tóm tắt... ‘đã được đoạn tận’, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi... tóm tắt... ánh sáng đã sanh khởi... tóm tắt...”

දුක්ඛසමුදයෙ අරියසච්චෙ පන්නරස ධම්මා, පන්නරස අත්ථා, තිංස නිරුත්තියො, සට්ඨි ඤාණානි.

Trong Thánh đế về Nguồn Gốc của Khổ có mười lăm pháp, mười lăm nghĩa, ba mươi từ ngữ, sáu mươi trí tuệ.

[ග] ‘‘‘ඉදං දුක්ඛනිරොධං අරියසච්ච’න්ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. ‘තං ඛො පනිදං දුක්ඛනිරොධං අරියසච්චං සච්ඡිකාතබ්බ’න්ති…පෙ… සච්ඡිකතන්ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි…පෙ…’’.

[Ga] “‘Đây là Thánh đế về sự Diệt Khổ’, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi... tóm tắt... ánh sáng đã sanh khởi. ‘Thánh đế về sự Diệt Khổ này cần phải được chứng ngộ’... tóm tắt... ‘đã được chứng ngộ’, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi... tóm tắt... ánh sáng đã sanh khởi... tóm tắt...”

දුක්ඛනිරොධෙ [Pg.335] අරියසච්චෙ පන්නරස ධම්මා, පන්නරස අත්ථා, තිංස නිරුත්තියො, සට්ඨි ඤාණානි.

Trong Thánh đế về sự Diệt Khổ có mười lăm pháp, mười lăm nghĩa, ba mươi từ ngữ, sáu mươi trí tuệ.

[ඝ] ‘‘‘ඉදං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්ච’න්ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. ‘තං ඛො පනිදං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්චං භාවෙතබ්බ’න්ති…පෙ… භාවිතන්ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි…පෙ…’’.

[Gha] “‘Đây là Thánh đế về Con Đường đưa đến sự Diệt Khổ’, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi... tóm tắt... ánh sáng đã sanh khởi. ‘Thánh đế về Con Đường đưa đến sự Diệt Khổ này cần phải được tu tập’... tóm tắt... ‘đã được tu tập’, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi... tóm tắt... ánh sáng đã sanh khởi... tóm tắt...”

දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අරියසච්චෙ පන්නරස ධම්මා, පන්නරස අත්ථා, තිංස නිරුත්තියො, සට්ඨි ඤාණානි.

Trong Thánh đế về Con Đường đưa đến sự Diệt Khổ có mười lăm pháp, mười lăm nghĩa, ba mươi từ ngữ, sáu mươi trí tuệ.

චතූසු අරියසච්චෙසු සට්ඨි ධම්මා, සට්ඨි අත්ථා, වීසතිසතනිරුත්තියො, චත්තාලීසඤ්ච ද්වෙ ච ඤාණසතානි.

Trong bốn Thánh đế có sáu mươi pháp, sáu mươi nghĩa, một trăm hai mươi từ ngữ, và hai trăm bốn mươi trí tuệ.

2. සතිපට්ඨානවාරො

2. Phần Niệm Xứ

31. ‘‘‘අයං කායෙ කායානුපස්සනා’ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. සා ඛො පනායං කායෙ කායානුපස්සනා භාවෙතබ්බාති මෙ, භික්ඛවෙ,…පෙ… භාවිතාති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි’’.

31. “Này các Tỳ khưu, ‘Đây là sự quán thân trên thân’, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi... tóm tắt... ánh sáng đã sanh khởi nơi ta. Này các Tỳ khưu, ‘Sự quán thân trên thân ấy cần phải được tu tập’... tóm tắt... Này các Tỳ khưu, ‘đã được tu tập’, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi... tóm tắt... ánh sáng đã sanh khởi nơi ta.”

‘‘අයං වෙදනාසු…පෙ… අයං චිත්තෙ…පෙ… අයං ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනාති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. සා ඛො පනායං ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනා භාවෙතබ්බා ති…පෙ… භාවිතාති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි’’.

“‘Đây là sự quán thọ trên các thọ’... tóm tắt... ‘Đây là sự quán tâm trên tâm’... tóm tắt... Này các Tỳ khưu, ‘Đây là sự quán pháp trên các pháp’, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi... tóm tắt... ánh sáng đã sanh khởi nơi ta. ‘Sự quán pháp trên các pháp ấy cần phải được tu tập’... tóm tắt... Này các Tỳ khưu, ‘đã được tu tập’, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi... tóm tắt... ánh sáng đã sanh khởi nơi ta.”

[ක] ‘‘‘අයං කායෙ කායානුපස්සනා’ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි…පෙ… සා ඛො පනායං කායෙ කායානුපස්සනා භාවෙතබ්බාති…පෙ… භාවිතාති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි’’.

[Ka] “‘Đây là sự quán thân trên thân’, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi... tóm tắt... ánh sáng đã sanh khởi... tóm tắt... ‘Sự quán thân trên thân ấy cần phải được tu tập’... tóm tắt... ‘đã được tu tập’, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi.”

චක්ඛුං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? ඤාණං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? පඤ්ඤා උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? විජ්ජා උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? ආලොකො උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? චක්ඛුං උදපාදීති – දස්සනට්ඨෙන. ඤාණං උදපාදීති – ඤාතට්ඨෙන. පඤ්ඤා [Pg.336] උදපාදීති – පජානනට්ඨෙන. විජ්ජා උදපාදීති – පටිවෙධට්ඨෙන. ආලොකො උදපාදීති – ඔභාසට්ඨෙන.

Tuệ nhãn đã sanh khởi – với ý nghĩa nào? Trí đã sanh khởi – với ý nghĩa nào? Tuệ đã sanh khởi – với ý nghĩa nào? Minh đã sanh khởi – với ý nghĩa nào? Ánh sáng đã sanh khởi – với ý nghĩa nào? Tuệ nhãn đã sanh khởi – với ý nghĩa là thấy. Trí đã sanh khởi – với ý nghĩa là biết. Tuệ đã sanh khởi – với ý nghĩa là biết một cách phân biệt. Minh đã sanh khởi – với ý nghĩa là thâm nhập. Ánh sáng đã sanh khởi – với ý nghĩa là chiếu sáng.

චක්ඛුං ධම්මො, ඤාණං ධම්මො, පඤ්ඤා ධම්මො, විජ්ජා ධම්මො, ආලොකො ධම්මො. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා ධම්මපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මෙසු ඤාණං ධම්මපටිසම්භිදා’’.

Tuệ nhãn là pháp, trí là pháp, tuệ là pháp, minh là pháp, ánh sáng là pháp. Năm pháp này vừa là đối tượng vừa là hành xứ của pháp vô ngại giải. Những gì là đối tượng của pháp vô ngại giải ấy thì cũng là hành xứ của nó. Những gì là hành xứ của pháp vô ngại giải ấy thì cũng là đối tượng của nó. Do đó được nói rằng: ‘Trí về các pháp là pháp vô ngại giải’.

දස්සනට්ඨො අත්ථො, ඤාතට්ඨො අත්ථො, පජානනට්ඨො අත්ථො, පටිවෙධට්ඨො අත්ථො, ඔභාසට්ඨො අත්ථො. ඉමෙ පඤ්ච අත්ථා අත්ථපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘අත්ථෙසු ඤාණං අත්ථපටිසම්භිදා’’.

Ý nghĩa thấy là nghĩa, ý nghĩa biết là nghĩa, ý nghĩa biết một cách phân biệt là nghĩa, ý nghĩa thâm nhập là nghĩa, ý nghĩa chiếu sáng là nghĩa. Năm nghĩa này vừa là đối tượng vừa là hành xứ của nghĩa vô ngại giải. Những gì là đối tượng của nghĩa vô ngại giải ấy thì cũng là hành xứ của nó. Những gì là hành xứ của nghĩa vô ngại giải ấy thì cũng là đối tượng của nó. Do đó được nói rằng: ‘Trí về các nghĩa là nghĩa vô ngại giải’.

පඤ්ච ධම්මෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා, පඤ්ච අත්ථෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා. ඉමා දස නිරුත්තියො නිරුත්තිපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘නිරුත්තීසු ඤාණං නිරුත්තිපටිසම්භිදා’’.

Những cách diễn đạt, ngôn ngữ, văn tự để chỉ rõ năm pháp; những cách diễn đạt, ngôn ngữ, văn tự để chỉ rõ năm nghĩa. Mười ngôn ngữ này vừa là đối tượng vừa là hành xứ của từ vô ngại giải. Những gì là đối tượng của từ vô ngại giải ấy thì cũng là hành xứ của nó. Những gì là hành xứ của từ vô ngại giải ấy thì cũng là đối tượng của nó. Do đó được nói rằng: ‘Trí về các ngôn ngữ là từ vô ngại giải’.

පඤ්චසු ධම්මෙසු ඤාණානි, පඤ්චසු අත්ථෙසු ඤාණානි, දසසු නිරුත්තීසු ඤාණානි. ඉමානි වීසති ඤාණානි පටිභානපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘පටිභානෙසු ඤාණං පටිභානපටිසම්භිදා’’.

Các trí về năm pháp, các trí về năm nghĩa, các trí về mười ngôn ngữ. Hai mươi trí này vừa là đối tượng vừa là hành xứ của biện tài vô ngại giải. Những gì là đối tượng của biện tài vô ngại giải ấy thì cũng là hành xứ của nó. Những gì là hành xứ của biện tài vô ngại giải ấy thì cũng là đối tượng của nó. Do đó được nói rằng: ‘Trí về các biện tài là biện tài vô ngại giải’.

කායෙ කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානෙ පන්නරස ධම්මා, පන්නරස අත්ථා, තිංස නිරුත්තියො, සට්ඨි ඤාණානි.

Trong niệm xứ quán thân trên thân có mười lăm pháp, mười lăm nghĩa, ba mươi ngôn ngữ, sáu mươi trí.

[ඛ-ඝ] ‘‘අයං වෙදනාසු…පෙ… අයං චිත්තෙ…පෙ… අයං ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනාති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි…පෙ… සා ඛො පනායං ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනා භාවෙතබ්බා ති…පෙ… භාවිතාති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි…පෙ…’’.

[Kha-gha] ‘Đây là (quán) ở các cảm thọ... (lược)... đây là (quán) ở tâm... (lược)... đây là quán pháp ở các pháp’ – đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, tuệ nhãn đã sanh khởi... (lược)... ánh sáng đã sanh khởi... (lược)... ‘Quán pháp ở các pháp ấy cần được tu tập’... (lược)... ‘đã được tu tập’ – đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, tuệ nhãn đã sanh khởi... (lược)... ánh sáng đã sanh khởi... (lược)...

ධම්මෙසු [Pg.337] ධම්මානුපස්සනා සතිපට්ඨානෙ පන්නරස ධම්මා, පන්නරස අත්ථා, තිංස නිරුත්තියො, සට්ඨි ඤාණානි.

Trong niệm xứ quán pháp ở các pháp có mười lăm pháp, mười lăm nghĩa, ba mươi ngôn ngữ, sáu mươi trí.

චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සට්ඨි ධම්මා, සට්ඨි අත්ථා, වීසතිසතනිරුත්තියො, චත්තාලීසඤ්ච ද්වෙ ච ඤාණසතානි.

Trong bốn niệm xứ có sáu mươi pháp, sáu mươi nghĩa, một trăm hai mươi ngôn ngữ, hai trăm bốn mươi trí.

3. ඉද්ධිපාදවාරො

3. Phần về Thần Túc

32. ‘‘අයං ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදොති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. සො ඛො පනායං ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදො භාවෙතබ්බොති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… භාවිතොති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි.

32. ‘Này các Tỳ khưu, đối với Ta, đây là thần túc được trang bị định do dục và các hành tinh cần’ – đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, tuệ nhãn đã sanh khởi... (lược)... ánh sáng đã sanh khởi. ‘Này các Tỳ khưu, đối với Ta, thần túc được trang bị định do dục và các hành tinh cần ấy cần được tu tập’... (lược)... ‘Này các Tỳ khưu, đối với Ta, đã được tu tập’ – đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, tuệ nhãn đã sanh khởi... (lược)... ánh sáng đã sanh khởi.

‘‘අයං වීරියසමාධි…පෙ… අයං චිත්තසමාධි…පෙ… අයං වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදොති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. සො ඛො පනායං වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදො භාවෙතබ්බොති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි’’.

‘Đây là định do tấn... (lược)... đây là định do tâm... (lược)... Này các Tỳ khưu, đối với Ta, đây là thần túc được trang bị định do thẩm và các hành tinh cần’ – đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, tuệ nhãn đã sanh khởi... (lược)... ánh sáng đã sanh khởi. ‘Này các Tỳ khưu, đối với Ta, thần túc được trang bị định do thẩm và các hành tinh cần ấy cần được tu tập’ – đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, tuệ nhãn đã sanh khởi... (lược)... ánh sáng đã sanh khởi’.

[ක] ‘‘‘අයං ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදො’ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි…පෙ… සො ඛො පනායං ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදො භාවෙතබ්බොති…පෙ… භාවිතොති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි’’.

[Ka] “‘Đây là thần túc được trang bị định do dục và các hành tinh cần’ – đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, tuệ nhãn đã sanh khởi... (lược)... ánh sáng đã sanh khởi... (lược)... ‘Thần túc được trang bị định do dục và các hành tinh cần ấy cần được tu tập’... (lược)... ‘đã được tu tập’ – đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, tuệ nhãn đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi’.

චක්ඛුං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? ඤාණං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? පඤ්ඤා උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? විජ්ජා උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? ආලොකො උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? චක්ඛුං උදපාදීති – දස්සනට්ඨෙන. ඤාණං උදපාදීති – ඤාතට්ඨෙන. පඤ්ඤා උදපාදීති – පජානනට්ඨෙන. විජ්ජා උදපාදීති – පටිවෙධට්ඨෙන. ආලොකො උදපාදීති – ඔභාසට්ඨෙන.

Tuệ nhãn đã sanh khởi – với ý nghĩa nào? Trí đã sanh khởi – với ý nghĩa nào? Tuệ đã sanh khởi – với ý nghĩa nào? Minh đã sanh khởi – với ý nghĩa nào? Ánh sáng đã sanh khởi – với ý nghĩa nào? Tuệ nhãn đã sanh khởi – với ý nghĩa là thấy. Trí đã sanh khởi – với ý nghĩa là biết. Tuệ đã sanh khởi – với ý nghĩa là biết một cách phân biệt. Minh đã sanh khởi – với ý nghĩa là thâm nhập. Ánh sáng đã sanh khởi – với ý nghĩa là chiếu sáng.

චක්ඛුං ධම්මො, ඤාණං ධම්මො, පඤ්ඤා ධම්මො, විජ්ජා ධම්මො, ආලොකො ධම්මො. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා ධම්මපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ [Pg.338] තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මෙසු ඤාණං ධම්මපටිසම්භිදා’’.

Nhãn là pháp, trí là pháp, tuệ là pháp, minh là pháp, ánh sáng là pháp. Năm pháp này vừa là đối tượng vừa là hành xứ của Pháp Vô Ngại Giải. Những gì là đối tượng của pháp ấy, chúng là hành xứ của pháp ấy. Những gì là hành xứ của pháp ấy, chúng là đối tượng của pháp ấy. Do đó được nói rằng: ‘Trí về các pháp là Pháp Vô Ngại Giải’.

දස්සනට්ඨො අත්ථො, ඤාතට්ඨො අත්ථො, පජානනට්ඨො අත්ථො, පටිවෙධට්ඨො අත්ථො, ඔභාසට්ඨො අත්ථො. ඉමෙ පඤ්ච අත්ථා අත්ථපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘අත්ථෙසු ඤාණං අත්ථපටිසම්භිදා’’.

Ý nghĩa thấy là nghĩa, ý nghĩa biết là nghĩa, ý nghĩa biết rõ là nghĩa, ý nghĩa thâm nhập là nghĩa, ý nghĩa chiếu sáng là nghĩa. Năm nghĩa này vừa là đối tượng vừa là hành xứ của Nghĩa Vô Ngại Giải. Những gì là đối tượng của pháp ấy, chúng là hành xứ của pháp ấy. Những gì là hành xứ của pháp ấy, chúng là đối tượng của pháp ấy. Do đó được nói rằng: ‘Trí về các nghĩa là Nghĩa Vô Ngại Giải’.

පඤ්ච ධම්මෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා, පඤ්ච අත්ථෙ සන්දස්සෙතුං බ්‍යඤ්ජනනිරුත්තාභිලාපා. ඉමා දස නිරුත්තියො නිරුත්තිපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘නිරුත්තීසු ඤාණං නිරුත්තිපටිසම්භිදා’’.

Các ngôn từ ngữ nguyên để trình bày rõ năm pháp nhân, các ngôn từ ngữ nguyên để trình bày rõ năm pháp quả. Mười ngữ nguyên này vừa là đối tượng vừa là hành xứ của Vô ngại giải về ngữ. Những gì là đối tượng của Vô ngại giải ấy thì là hành xứ của Vô ngại giải ấy. Những gì là hành xứ của Vô ngại giải ấy thì là đối tượng của Vô ngại giải ấy. Do đó, được gọi là: ‘Trí tuệ về các ngữ nguyên là Vô ngại giải về ngữ’.

පඤ්චසු ධම්මෙසු ඤාණානි, පඤ්චසු අත්ථෙසු ඤාණානි, දසසු නිරුත්තීසු ඤාණානි. ඉමානි වීසති ඤාණානි පටිභානපටිසම්භිදාය ආරම්මණා චෙව හොන්ති ගොචරා ච. යෙ තස්සා ආරම්මණා තෙ තස්සා ගොචරා. යෙ තස්සා ගොචරා තෙ තස්සා ආරම්මණා. තෙන වුච්චති – ‘‘පටිභානෙසු ඤාණං පටිභානපටිසම්භිදා’’.

Các trí tuệ về năm pháp nhân, các trí tuệ về năm pháp quả, các trí tuệ về mười ngữ nguyên. Hai mươi trí tuệ này vừa là đối tượng vừa là hành xứ của Vô ngại giải về biện tài. Những gì là đối tượng của Vô ngại giải ấy thì là hành xứ của Vô ngại giải ấy. Những gì là hành xứ của Vô ngại giải ấy thì là đối tượng của Vô ngại giải ấy. Do đó, được gọi là: ‘Trí tuệ về các biện tài là Vô ngại giải về biện tài’.

ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතෙ ඉද්ධිපාදෙ පන්නරස ධම්මා, පන්නරස අත්ථා, තිංස නිරුත්තියො, සට්ඨි ඤාණානි.

Trong thần túc được trang bị định do dục làm chủ và các hành tinh tấn có mười lăm pháp nhân, mười lăm pháp quả, ba mươi ngữ nguyên, sáu mươi trí tuệ.

[ඛ-ඝ] ‘‘අයං වීරියසමාධි…පෙ… අයං චිත්තසමාධි…පෙ… අයං වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදොති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි…පෙ… සො ඛො පනායං වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදො භාවෙතබ්බොති…පෙ… භාවිතොති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි…පෙ…’’.

[Kha-gha] ‘Đây là định do cần... ...đây là định do tâm... ...đây là thần túc được trang bị định do thẩm làm chủ và các hành tinh tấn,’ đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, nhãn đã sanh khởi... ...ánh sáng đã sanh khởi... ...‘Thần túc được trang bị định do thẩm làm chủ và các hành tinh tấn ấy cần được tu tập’... ...‘đã được tu tập,’ đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, nhãn đã sanh khởi... ...ánh sáng đã sanh khởi...

වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතෙ ඉද්ධිපාදෙ පන්නරස ධම්මා, පන්නරස අත්ථා, තිංස නිරුත්තියො, සට්ඨි ඤාණානි.

Trong thần túc được trang bị định do thẩm làm chủ và các hành tinh tấn có mười lăm pháp nhân, mười lăm pháp quả, ba mươi ngữ nguyên, sáu mươi trí tuệ.

චතූසු ඉද්ධිපාදෙසු සට්ඨි ධම්මා, සට්ඨි අත්ථා, වීසතිසතනිරුත්තියො, චත්තාලීසඤ්ච ද්වෙ ච ඤාණසතානි.

Trong bốn thần túc có sáu mươi pháp nhân, sáu mươi pháp quả, một trăm hai mươi ngữ nguyên, và hai trăm bốn mươi trí tuệ.

4. සත්තබොධිසත්තවාරො

4. Phần về Bảy Vị Bồ Tát

33. ‘‘‘සමුදයො [Pg.339] සමුදයො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. ‘නිරොධො නිරොධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි’’. විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස වෙය්‍යාකරණෙ දස ධම්මා, දස අත්ථා, වීසති නිරුත්තියො, චත්තාලීසං ඤාණානි.

33. ‘Này các Tỳ khưu, ‘Tập khởi, tập khởi,’ đối với Bồ-tát Vipassī, về các pháp chưa từng được nghe trước đây, nhãn đã sanh khởi... ...ánh sáng đã sanh khởi. Này các Tỳ khưu, ‘Diệt, diệt,’ đối với Bồ-tát Vipassī, về các pháp chưa từng được nghe trước đây, nhãn đã sanh khởi... ...ánh sáng đã sanh khởi.’ Trong phần ký thuyết của Bồ-tát Vipassī có mười pháp nhân, mười pháp quả, hai mươi ngữ nguyên, bốn mươi trí tuệ.

‘‘‘සමුදයො සමුදයො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, සිඛිස්ස බොධිසත්තස්ස…පෙ… වෙස්සභුස්ස බොධිසත්තස්ස…පෙ… කකුසන්ධස්ස බොධිසත්තස්ස…පෙ… කොණාගමනස්ස බොධිසත්තස්ස…පෙ… කස්සපස්ස බොධිසත්තස්ස පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. ‘නිරොධො නිරොධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, කස්සපස්ස බොධිසත්තස්ස පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි’’. කස්සපස්ස බොධිසත්තස්ස වෙය්‍යාකරණෙ දස ධම්මා, දස අත්ථා, වීසති නිරුත්තියො, චත්තාලීස ඤාණානි.

‘Này các Tỳ khưu, ‘Tập khởi, tập khởi,’ đối với Bồ-tát Sikhī... ...đối với Bồ-tát Vessabhū... ...đối với Bồ-tát Kakusandha... ...đối với Bồ-tát Koṇāgamana... ...đối với Bồ-tát Kassapa, về các pháp chưa từng được nghe trước đây, nhãn đã sanh khởi... ...ánh sáng đã sanh khởi. Này các Tỳ khưu, ‘Diệt, diệt,’ đối với Bồ-tát Kassapa, về các pháp chưa từng được nghe trước đây, nhãn đã sanh khởi... ...ánh sáng đã sanh khởi.’ Trong phần ký thuyết của Bồ-tát Kassapa có mười pháp nhân, mười pháp quả, hai mươi ngữ nguyên, bốn mươi trí tuệ.

‘‘‘සමුදයො සමුදයො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, ගොතමස්ස බොධිසත්තස්ස පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. ‘නිරොධො නිරොධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, ගොතමස්ස බොධිසත්තස්ස පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි’’. ගොතමස්ස බොධිසත්තස්ස වෙය්‍යාකරණෙ දස ධම්මා, දස අත්ථා, වීසති නිරුත්තියො, චත්තාලීස ඤාණානි.

‘Này các Tỳ khưu, ‘Tập khởi, tập khởi,’ đối với Bồ-tát Gotama, về các pháp chưa từng được nghe trước đây, nhãn đã sanh khởi... ...ánh sáng đã sanh khởi. Này các Tỳ khưu, ‘Diệt, diệt,’ đối với Bồ-tát Gotama, về các pháp chưa từng được nghe trước đây, nhãn đã sanh khởi... ...ánh sáng đã sanh khởi.’ Trong phần ký thuyết của Bồ-tát Gotama có mười pháp nhân, mười pháp quả, hai mươi ngữ nguyên, bốn mươi trí tuệ.

සත්තන්නං බොධිසත්තානං සත්තසු වෙය්‍යාකරණෙසු සත්තති ධම්මා, සත්තති අත්ථා, චත්තාලීසසතං නිරුත්තියො, අසීති ච ද්වෙ ච ඤාණසතානි.

Trong bảy phần ký thuyết của bảy vị Bồ-tát có bảy mươi pháp nhân, bảy mươi pháp quả, một trăm bốn mươi ngữ nguyên, và hai trăm tám mươi trí tuệ.

5. අභිඤ්ඤාදිවාරො

5. Phần về Thắng Trí, v.v.

34. ‘‘‘යාවතා අභිඤ්ඤාය අභිඤ්ඤට්ඨො ඤාතො දිට්ඨො විදිතො සච්ඡිකතො ඵස්සිතො පඤ්ඤාය. අඵස්සිතො පඤ්ඤාය අභිඤ්ඤට්ඨො නත්ථී’ති – චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි’’. අභිඤ්ඤාය අභිඤ්ඤට්ඨෙ පඤ්චවීසති ධම්මා, පඤ්චවීසති අත්ථා, පඤ්ඤාස නිරුත්තියො, සතං ඤාණානි.

34. ‘Trong chừng mực nào ý nghĩa của thắng trí được biết, được thấy, được hiểu rõ, được chứng ngộ, được xúc chạm bởi trí tuệ; không có ý nghĩa của thắng trí nào không được xúc chạm bởi trí tuệ’ – nhãn đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi.’ Trong ý nghĩa của thắng trí có hai mươi lăm pháp nhân, hai mươi lăm pháp quả, năm mươi ngữ nguyên, một trăm trí tuệ.

‘‘‘යාවතා [Pg.340] පරිඤ්ඤාය පරිඤ්ඤට්ඨො…පෙ… යාවතා පහානස්ස පහානට්ඨො…පෙ… යාවතා භාවනාය භාවනට්ඨො…පෙ… යාවතා සච්ඡිකිරියාය සච්ඡිකිරියට්ඨො ඤාතො දිට්ඨො විදිතො සච්ඡිකතො ඵස්සිතො පඤ්ඤාය. අඵස්සිතො පඤ්ඤාය සච්ඡිකිරියට්ඨො නත්ථී’ති – චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි’’. සච්ඡිකිරියාය සච්ඡිකිරියට්ඨෙ පඤ්චවීසති ධම්මා, පඤ්චවීසති අත්ථා, පඤ්ඤාස නිරුත්තියො, සතං ඤාණානි.

‘Trong chừng mực nào ý nghĩa của sự liễu tri... ...trong chừng mực nào ý nghĩa của sự đoạn tận... ...trong chừng mực nào ý nghĩa của sự tu tập... ...trong chừng mực nào ý nghĩa của sự chứng ngộ được biết, được thấy, được hiểu rõ, được chứng ngộ, được xúc chạm bởi trí tuệ; không có ý nghĩa của sự chứng ngộ nào không được xúc chạm bởi trí tuệ’ – nhãn đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi.’ Trong ý nghĩa của sự chứng ngộ có hai mươi lăm pháp nhân, hai mươi lăm pháp quả, năm mươi ngữ nguyên, một trăm trí tuệ.

අභිඤ්ඤාය අභිඤ්ඤට්ඨෙ, පරිඤ්ඤාය පරිඤ්ඤට්ඨෙ, පහානාය පහානට්ඨෙ, භාවනාය භාවනට්ඨෙ, සච්ඡිකිරියාය සච්ඡිකිරියට්ඨෙ පඤ්චවීසසතං ධම්මා, පඤ්චවීසසතං අත්ථා, අඩ්ඪතෙය්‍යානි නිරුත්තිසතානි, පඤ්ච ඤාණසතානි.

Trong ý nghĩa của thắng trí, trong ý nghĩa của sự liễu tri, trong ý nghĩa của sự đoạn tận, trong ý nghĩa của sự tu tập, trong ý nghĩa của sự chứng ngộ có một trăm hai mươi lăm pháp nhân, một trăm hai mươi lăm pháp quả, hai trăm năm mươi ngữ nguyên, và năm trăm trí tuệ.

6. ඛන්ධාදිවාරො

6. Phần về Các Uẩn, v.v.

35. ‘‘‘යාවතා ඛන්ධානං ඛන්ධට්ඨො, ඤාතො දිට්ඨො විදිතො සච්ඡිකතො ඵස්සිතො පඤ්ඤාය. අඵස්සිතො පඤ්ඤාය ඛන්ධට්ඨො නත්ථී’ති – චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි’’. ඛන්ධානං ඛන්ධට්ඨෙ පඤ්චවීසති ධම්මා, පඤ්චවීසති අත්ථා, පඤ්ඤාස නිරුත්තියො, සතං ඤාණානි.

35. ‘Trong chừng mực nào ý nghĩa của các uẩn được biết, được thấy, được hiểu rõ, được chứng ngộ, được xúc chạm bởi trí tuệ; không có ý nghĩa của uẩn nào không được xúc chạm bởi trí tuệ’ – nhãn đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi.’ Trong ý nghĩa của các uẩn có hai mươi lăm pháp nhân, hai mươi lăm pháp quả, năm mươi ngữ nguyên, một trăm trí tuệ.

‘‘‘යාවතා ධාතූනං ධාතුට්ඨො…පෙ… යාවතා ආයතනානං ආයතනට්ඨො…පෙ… යාවතා සඞ්ඛතානං සඞ්ඛතට්ඨො…පෙ… යාවතා අසඞ්ඛතස්ස අසඞ්ඛතට්ඨො ඤාතො දිට්ඨො විදිතො සච්ඡිකතො ඵස්සිතො පඤ්ඤාය. අඵස්සිතො පඤ්ඤාය අසඞ්ඛතට්ඨො නත්ථී’ති – චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි’’. අසඞ්ඛතස්ස අසඞ්ඛතට්ඨෙ පඤ්චවීසති ධම්මා, පඤ්චවීසති අත්ථා, පඤ්ඤාස නිරුත්තියො, සතං ඤාණානි.

“‘Chừng nào ý nghĩa của các giới... (lược)... chừng nào ý nghĩa của các xứ... (lược)... chừng nào ý nghĩa của các pháp hữu vi... (lược)... chừng nào ý nghĩa của pháp vô vi đã được biết, đã được thấy, đã được liễu tri, đã được chứng ngộ, đã được xúc chạm bằng trí tuệ. Không có ý nghĩa của pháp vô vi nào không được xúc chạm bằng trí tuệ’ – nhãn đã sanh khởi... (lược)... ánh sáng đã sanh khởi.” Trong ý nghĩa của pháp vô vi có hai mươi lăm pháp, hai mươi lăm nghĩa, năm mươi ngữ, một trăm trí.

ඛන්ධානං ඛන්ධට්ඨෙ, ධාතූනං ධාතුට්ඨෙ, ආයතනානං ආයතනට්ඨෙ සඞ්ඛතානං සඞ්ඛතට්ඨෙ, අසඞ්ඛතස්ස අසඞ්ඛතට්ඨෙ පඤ්චවීසතිසතං ධම්මා, පඤ්චවීසතිසතං අත්ථා, අඩ්ඪතෙය්‍යානි නිරුත්තිසතානි, පඤ්ච ඤාණසතානි.

Trong ý nghĩa của các uẩn, trong ý nghĩa của các giới, trong ý nghĩa của các xứ, trong ý nghĩa của các pháp hữu vi, trong ý nghĩa của pháp vô vi có một trăm hai mươi lăm pháp, một trăm hai mươi lăm nghĩa, hai trăm năm mươi ngữ, năm trăm trí.

7. සච්චවාරො

7. Phẩm về Thánh Đế

36. ‘‘‘යාවතා දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨො, ඤාතො දිට්ඨො විදිතො සච්ඡිකතො ඵස්සිතො පඤ්ඤාය. අඵස්සිතො පඤ්ඤාය දුක්ඛට්ඨො නත්ථී’ති – චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි’’. දුක්ඛස්ස දුක්ඛට්ඨෙ [Pg.341] පඤ්චවීසති ධම්මා, පඤ්චවීසති අත්ථා, පඤ්ඤාස නිරුත්තියො, සතං ඤාණානි.

36. “‘Chừng nào ý nghĩa của khổ đã được biết, đã được thấy, đã được liễu tri, đã được chứng ngộ, đã được xúc chạm bằng trí tuệ. Không có ý nghĩa của khổ nào không được xúc chạm bằng trí tuệ’ – nhãn đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi.” Trong ý nghĩa của khổ có hai mươi lăm pháp, hai mươi lăm nghĩa, năm mươi ngữ, một trăm trí.

‘‘‘යාවතා සමුදයස්ස සමුදයට්ඨො…පෙ… යාවතා නිරොධස්ස නිරොධට්ඨො…පෙ… යාවතා මග්ගස්ස මග්ගට්ඨො ඤාතො දිට්ඨො විදිතො සච්ඡිකතො ඵස්සිතො පඤ්ඤාය. අඵස්සිතො පඤ්ඤාය මග්ගට්ඨො නත්ථී’ති – චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි’’. මග්ගස්ස මග්ගට්ඨෙ පඤ්චවීසති ධම්මා, පඤ්චවීසති අත්ථා, පඤ්ඤාස නිරුත්තියො, සතං ඤාණානි.

“‘Chừng nào ý nghĩa của tập... (lược)... chừng nào ý nghĩa của diệt... (lược)... chừng nào ý nghĩa của đạo đã được biết, đã được thấy, đã được liễu tri, đã được chứng ngộ, đã được xúc chạm bằng trí tuệ. Không có ý nghĩa của đạo nào không được xúc chạm bằng trí tuệ’ – nhãn đã sanh khởi... (lược)... ánh sáng đã sanh khởi.” Trong ý nghĩa của đạo có hai mươi lăm pháp, hai mươi lăm nghĩa, năm mươi ngữ, một trăm trí.

චතූසු අරියසච්චෙසු සතං ධම්මා, සතං අත්ථා, ද්වෙ නිරුත්තිසතානි, චත්තාරි ඤාණසතානි.

Trong bốn Thánh đế có một trăm pháp, một trăm nghĩa, hai trăm ngữ, bốn trăm trí.

8. පටිසම්භිදාවාරො

8. Phẩm về Vô Ngại Giải

37. ‘‘‘යාවතා අත්ථපටිසම්භිදාය අත්ථපටිසම්භිදට්ඨො, ඤාතො දිට්ඨො විදිතො සච්ඡිකතො ඵස්සිතො පඤ්ඤාය. අඵස්සිතො පඤ්ඤාය අත්ථපටිසම්භිදට්ඨො නත්ථී’ති – චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි’’. අත්ථපටිසම්භිදාය අත්ථපටිසම්භිදට්ඨෙ පඤ්චවීසති ධම්මා, පඤ්චවීසති අත්ථා, පඤ්ඤාස නිරුත්තියො, සතං ඤාණානි.

37. “‘Chừng nào ý nghĩa của Nghĩa Vô Ngại Giải đã được biết, đã được thấy, đã được liễu tri, đã được chứng ngộ, đã được xúc chạm bằng trí tuệ. Không có ý nghĩa của Nghĩa Vô Ngại Giải nào không được xúc chạm bằng trí tuệ’ – nhãn đã sanh khởi... (lược)... ánh sáng đã sanh khởi.” Trong ý nghĩa của Nghĩa Vô Ngại Giải có hai mươi lăm pháp, hai mươi lăm nghĩa, năm mươi ngữ, một trăm trí.

‘‘‘යාවතා ධම්මපටිසම්භිදාය ධම්මපටිසම්භිදට්ඨො…පෙ… යාවතා නිරුත්තිපටිසම්භිදාය නිරුත්තිපටිසම්භිදට්ඨො…පෙ… යාවතා පටිභානපටිසම්භිදාය පටිභානපටිසම්භිදට්ඨො, ඤාතො දිට්ඨො විදිතො සච්ඡිකතො ඵස්සිතො පඤ්ඤාය. අඵස්සිතො පඤ්ඤාය පටිභානපටිසම්භිදට්ඨො නත්ථී’ති – චක්ඛුං උදපාදි …පෙ… ආලොකො උදපාදි’’. පටිභානපටිසම්භිදට්ඨෙ පඤ්චවීසති ධම්මා, පඤ්චවීසති අත්ථා, පඤ්ඤාස නිරුත්තියො, සතං ඤාණානි.

“‘Chừng nào ý nghĩa của Pháp Vô Ngại Giải... (lược)... chừng nào ý nghĩa của Ngữ Vô Ngại Giải... (lược)... chừng nào ý nghĩa của Biện Tài Vô Ngại Giải đã được biết, đã được thấy, đã được liễu tri, đã được chứng ngộ, đã được xúc chạm bằng trí tuệ. Không có ý nghĩa của Biện Tài Vô Ngại Giải nào không được xúc chạm bằng trí tuệ’ – nhãn đã sanh khởi... (lược)... ánh sáng đã sanh khởi.” Trong ý nghĩa của Biện Tài Vô Ngại Giải có hai mươi lăm pháp, hai mươi lăm nghĩa, năm mươi ngữ, một trăm trí.

චතූසු පටිසම්භිදාසු සතං ධම්මා, සතං අත්ථා, ද්වෙ නිරුත්තිසතානි, චත්තාරි ඤාණසතානි.

Trong bốn Vô Ngại Giải có một trăm pháp, một trăm nghĩa, hai trăm ngữ, bốn trăm trí.

9. ඡබුද්ධධම්මවාරො

9. Phẩm về Sáu Phật Pháp

38. ‘‘‘යාවතා ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තෙ ඤාණං, ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය. අඵස්සිතං පඤ්ඤාය ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තෙ ඤාණං නත්ථී’ති – චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි’’. ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තෙ ඤාණෙ පඤ්චවීසති ධම්මා, පඤ්චවීසති අත්ථා, පඤ්ඤාස නිරුත්තියො, සතං ඤාණානි.

38. “‘Chừng nào trí biết các căn cao thấp đã được biết, đã được thấy, đã được liễu tri, đã được chứng ngộ, đã được xúc chạm bằng trí tuệ. Không có trí biết các căn cao thấp nào không được xúc chạm bằng trí tuệ’ – nhãn đã sanh khởi... (lược)... ánh sáng đã sanh khởi.” Trong trí biết các căn cao thấp có hai mươi lăm pháp, hai mươi lăm nghĩa, năm mươi ngữ, một trăm trí.

‘‘‘යාවතා [Pg.342] සත්තානං ආසයානුසයෙ ඤාණං…පෙ… යාවතා යමකපාටිහීරෙ ඤාණං …පෙ… යාවතා මහාකරුණාසමාපත්තියා ඤාණං…පෙ… යාවතා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං…පෙ… යාවතා අනාවරණං ඤාණං, ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය. අඵස්සිතං පඤ්ඤාය අනාවරණං ඤාණං නත්ථී’ති – චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි’’. අනාවරණෙ ඤාණෙ පඤ්චවීසති ධම්මා, පඤ්චවීසති අත්ථා, පඤ්ඤාස නිරුත්තියො, සතං ඤාණානි.

“‘Chừng nào trí biết ý muốn và tùy miên của chúng sanh... (lược)... chừng nào trí về song thông... (lược)... chừng nào trí nhập đại bi... (lược)... chừng nào trí toàn giác... (lược)... chừng nào trí vô ngại đã được biết, đã được thấy, đã được liễu tri, đã được chứng ngộ, đã được xúc chạm bằng trí tuệ. Không có trí vô ngại nào không được xúc chạm bằng trí tuệ’ – nhãn đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi.” Trong trí vô ngại có hai mươi lăm pháp, hai mươi lăm nghĩa, năm mươi ngữ, một trăm trí.

ඡසු බුද්ධධම්මෙසු දියඩ්ඪසතං ධම්මා, දියඩ්ඪසතං අත්ථා, තීණි නිරුත්තිසතානි, ඡ ඤාණසතානි.

Trong sáu Phật pháp có một trăm năm mươi pháp, một trăm năm mươi nghĩa, ba trăm ngữ, sáu trăm trí.

පටිසම්භිදාධිකරණෙ අඩ්ඪනවධම්මසතානි, අඩ්ඪනවඅත්ථසතානි, නිරුත්තිසහස්සඤ්ච සත්ත ච නිරුත්තිසතානි, තීණි ච ඤාණසහස්සානි, චත්තාරි ච ඤාණසතානීති.

Trong phần Vô Ngại Giải có tám trăm năm mươi pháp, tám trăm năm mươi nghĩa, một ngàn bảy trăm ngữ, và ba ngàn bốn trăm trí.

පටිසම්භිදාකථා නිට්ඨිතා.

Dứt lời giải về Vô Ngại Giải.

7. ධම්මචක්කකථා

7. Lời giải về Chuyển Pháp Luân

1. සච්චවාරො

1. Phẩm về Thánh Đế

39. එකං සමයං භගවා බාරාණසියං විහරති…පෙ… ඉති හිදං ආයස්මතො කොණ්ඩඤ්ඤස්ස ‘‘අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤො’’ ත්වෙව නාමං අහොසි.

39. Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Bārāṇasī... (lược)... Do đó, Tôn giả Koṇḍañña đã có tên là “Aññāsikoṇḍañña (Koṇḍañña đã liễu tri).”

[ක] ‘‘ඉදං දුක්ඛං අරියසච්ච’’න්ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි.

“Đây là Khổ Thánh đế,” đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, nhãn đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi.

චක්ඛුං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? ඤාණං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? පඤ්ඤා උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? විජ්ජා උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? ආලොකො උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? චක්ඛුං උදපාදීති – දස්සනට්ඨෙන. ඤාණං උදපාදීති – ඤාතට්ඨෙන. පඤ්ඤා උදපාදීති – පජානනට්ඨෙන. විජ්ජා උදපාදීති – පටිවෙධට්ඨෙන. ආලොකො උදපාදීති – ඔභාසට්ඨෙන.

Nhãn đã sanh khởi – theo nghĩa nào? Trí đã sanh khởi – theo nghĩa nào? Tuệ đã sanh khởi – theo nghĩa nào? Minh đã sanh khởi – theo nghĩa nào? Ánh sáng đã sanh khởi – theo nghĩa nào? Nhãn đã sanh khởi – theo nghĩa thấy. Trí đã sanh khởi – theo nghĩa biết. Tuệ đã sanh khởi – theo nghĩa biết rõ. Minh đã sanh khởi – theo nghĩa thâm nhập. Ánh sáng đã sanh khởi – theo nghĩa soi sáng.

චක්ඛුං ධම්මො, දස්සනට්ඨො අත්ථො. ඤාණං ධම්මො, ඤාතට්ඨො අත්ථො. පඤ්ඤා ධම්මො, පජානනට්ඨො අත්ථො. විජ්ජා ධම්මො, පටිවෙධට්ඨො අත්ථො. ආලොකො ධම්මො, ඔභාසට්ඨො අත්ථො. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා පඤ්ච අත්ථා දුක්ඛවත්ථුකා [Pg.343] සච්චවත්ථුකා සච්චාරම්මණා සච්චගොචරා සච්චසඞ්ගහිතා සච්චපරියාපන්නා සච්චෙ සමුදාගතා සච්චෙ ඨිතා සච්චෙ පතිට්ඨිතා.

Mắt là pháp, ý nghĩa là sự thấy. Trí là pháp, ý nghĩa là sự biết. Tuệ là pháp, ý nghĩa là sự biết rõ. Minh là pháp, ý nghĩa là sự thâm nhập. Ánh sáng là pháp, ý nghĩa là sự chiếu sáng. Năm pháp và năm ý nghĩa này có khổ làm vật nền, có sự thật làm vật nền, có sự thật làm đối tượng, có sự thật làm cảnh giới hành hoạt, được nhiếp vào trong sự thật, được bao gồm trong sự thật, được sanh khởi tốt đẹp ở trong sự thật, được an trú ở trong sự thật, được an lập ở trong sự thật.

40. ධම්මචක්කන්ති කෙනට්ඨෙන ධම්මචක්කං? ධම්මඤ්ච පවත්තෙති චක්කඤ්චාති – ධම්මචක්කං. චක්කඤ්ච පවත්තෙති ධම්මඤ්චාති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙන පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මචරියාය පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ ඨිතො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ පතිට්ඨිතො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ පතිට්ඨාපෙන්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ වසිප්පත්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ වසිං පාපෙන්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ පාරමිප්පත්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ පාරමිං පාපෙන්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ වෙසාරජ්ජප්පත්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ වෙසාරජ්ජං පාපෙන්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මං සක්කරොන්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මං ගරුං කරොන්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මං මානෙන්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මං පූජෙන්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මං අපචායමානො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මද්ධජො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මකෙතු පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මාධිපතෙය්‍යො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. තං ඛො පන ධම්මචක්කං අප්පටිවත්තියං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මින්ති – ධම්මචක්කං.

40. Theo ý nghĩa nào là bánh xe Pháp? Làm cho vận hành Pháp và bánh xe, vì vậy là bánh xe Pháp. Làm cho vận hành bánh xe và Pháp, vì vậy là bánh xe Pháp. Làm cho vận hành bằng Pháp, vì vậy là bánh xe Pháp. Làm cho vận hành vì sự thực hành Pháp, vì vậy là bánh xe Pháp. An trú trong Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. An lập trong Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Khiến cho an lập trong Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Đã đạt đến sự thuần thục trong Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Khiến cho đạt đến sự thuần thục trong Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Đã đạt đến sự ba-la-mật trong Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Khiến cho đạt đến sự ba-la-mật trong Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Đã đạt đến sự vô úy trong Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Khiến cho đạt đến sự vô úy trong Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Tôn trọng Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Trọng thị Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Tôn kính Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Cúng dường Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Cung kính Pháp rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Có Pháp làm ngọn cờ rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Có Pháp làm biểu tượng rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Có Pháp làm chủ rồi làm cho vận hành, vì vậy là bánh xe Pháp. Lại nữa, bánh xe Pháp ấy không thể bị xoay chuyển ngược lại bởi sa-môn, hoặc bà-la-môn, hoặc chư thiên, hoặc ma vương, hoặc phạm thiên, hoặc bởi bất cứ ai ở trong đời, vì vậy là bánh xe Pháp.

සද්ධින්ද්‍රියං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. වීරියින්ද්‍රියං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සතින්ද්‍රියං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සමාධින්ද්‍රියං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. පඤ්ඤින්ද්‍රියං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සද්ධාබලං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. වීරියබලං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සතිබලං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සමාධිබලං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. පඤ්ඤාබලං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති [Pg.344] – ධම්මචක්කං. සම්මාදිට්ඨි ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සම්මාසඞ්කප්පො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සම්මාවාචා ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සම්මාකම්මන්තො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සම්මාආජීවො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සම්මාවායාමො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සම්මාසති ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සම්මාසමාධි ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං.

Tín quyền là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Tấn quyền là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Niệm quyền là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Định quyền là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Tuệ quyền là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Tín lực là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Tấn lực là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Niệm lực là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Định lực là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Tuệ lực là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Niệm giác chi là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Trạch pháp giác chi là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Tấn giác chi là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Hỷ giác chi là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Tịnh giác chi là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Định giác chi là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Xả giác chi là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Chánh kiến là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Chánh tư duy là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Chánh ngữ là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Chánh nghiệp là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Chánh mạng là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Chánh tinh tấn là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Chánh niệm là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp. Chánh định là pháp. Làm cho vận hành pháp ấy, vì vậy là bánh xe Pháp.

ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. අකම්පියට්ඨෙන බලං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. නිය්‍යානිකට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. හෙතුට්ඨෙන මග්ගො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. උපට්ඨානට්ඨෙන සතිපට්ඨානා ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. පදහනට්ඨෙන සම්මප්පධානා ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධිපාදා ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. තථට්ඨෙන සච්චා ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමථො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. එකරසට්ඨෙන සමථවිපස්සනා ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. අනතිවත්තනට්ඨෙන යුගනද්ධං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධි ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධි ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. මුත්තට්ඨෙන විමොක්ඛො ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. පටිවෙධට්ඨෙන විජ්ජා ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. පරිච්චාගට්ඨෙන විමුත්ති ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සමුච්ඡෙදට්ඨෙන ඛයෙ ඤාණං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. පටිප්පස්සද්ධට්ඨෙන අනුප්පාදෙ ඤාණං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ඡන්දො මූලට්ඨෙන ධම්මො. තං ධම්මො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. මනසිකාරො සමුට්ඨානට්ඨෙන ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ඵස්සො සමොධානට්ඨෙන ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. වෙදනා සමොසරණට්ඨෙන ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සමාධි පමුඛට්ඨෙන ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. සති ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. පඤ්ඤා තතුත්තරට්ඨෙන ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. විමුත්ති සාරට්ඨෙන ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං.

Quyền là pháp do ý nghĩa làm chủ. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Lực là pháp do ý nghĩa không lay động. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Giác chi là pháp do ý nghĩa là sự xuất ly. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Đạo là pháp do ý nghĩa là nhân. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Niệm xứ là pháp do ý nghĩa là sự an trú. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Chánh cần là pháp do ý nghĩa là sự nỗ lực. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Như ý túc là pháp do ý nghĩa là sự thành tựu. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Đế là pháp do ý nghĩa là sự chân thật. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Chỉ là pháp do ý nghĩa không tán loạn. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Quán là pháp do ý nghĩa là sự tùy quán. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Chỉ-quán là pháp do ý nghĩa có một vị duy nhất. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Song hành là pháp do ý nghĩa không vượt qua. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Giới thanh tịnh là pháp do ý nghĩa là sự phòng hộ. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Tâm thanh tịnh là pháp do ý nghĩa không tán loạn. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Kiến thanh tịnh là pháp do ý nghĩa là sự thấy. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Thắng giải là pháp do ý nghĩa là sự giải thoát. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Minh là pháp do ý nghĩa là sự thấu triệt. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Giải thoát là pháp do ý nghĩa là sự từ bỏ. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Đoạn tận trí là pháp do ý nghĩa là sự đoạn tận. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Vô sanh trí là pháp do ý nghĩa là sự an tịnh trở lại. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Dục là pháp do ý nghĩa là cội rễ. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Tác ý là pháp do ý nghĩa là sự khởi sanh. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Xúc là pháp do ý nghĩa là sự hội tụ. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Thọ là pháp do ý nghĩa là sự tụ hội. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Định là pháp do ý nghĩa là sự dẫn đầu. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Niệm là pháp do ý nghĩa làm chủ. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Tuệ là pháp do ý nghĩa là sự vượt trội hơn thế. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Giải thoát là pháp do ý nghĩa là cốt lõi. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Niết-bàn, sự chứng đạt bất tử, là pháp do ý nghĩa là sự kết thúc. Làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân.

‘‘තං [Pg.345] ඛො පනිදං දුක්ඛං අරියසච්චං පරිඤ්ඤෙය්‍ය’’න්ති…පෙ… පරිඤ්ඤාතන්ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි.

‘Thánh đế về khổ này cần phải được liễu tri’... ‘đã được liễu tri,’ như vậy đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, nhãn đã sanh khởi... ánh sáng đã sanh khởi.

චක්ඛුං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන…පෙ… ආලොකො උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? චක්ඛුං උදපාදීති – දස්සනට්ඨෙන…පෙ… ආලොකො උදපාදීති – ඔභාසට්ඨෙන. චක්ඛුං ධම්මො, දස්සනට්ඨො අත්ථො…පෙ… ආලොකො ධම්මො, ඔභාසට්ඨො අත්ථො. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා පඤ්ච අත්ථා දුක්ඛවත්ථුකා සච්චවත්ථුකා සච්චාරම්මණා සච්චගොචරා සච්චසඞ්ගහිතා සච්චපරියාපන්නා සච්චෙ සමුදාගතා සච්චෙ ඨිතා සච්චෙ පතිට්ඨිතා.

Nhãn đã sanh khởi – do ý nghĩa nào?... Ánh sáng đã sanh khởi – do ý nghĩa nào? Nhãn đã sanh khởi – do ý nghĩa là sự thấy... Ánh sáng đã sanh khởi – do ý nghĩa là sự chiếu sáng. Nhãn là pháp, ý nghĩa là sự thấy... Ánh sáng là pháp, ý nghĩa là sự chiếu sáng. Năm pháp và năm ý nghĩa này có khổ làm vật, có đế làm vật, có đế làm đối tượng, có đế làm cảnh giới, được nhiếp vào trong đế, được bao gồm trong đế, sanh khởi tốt đẹp trong đế, đứng vững trong đế, an trú trong đế.

ධම්මචක්කන්ති කෙනට්ඨෙන ධම්මචක්කං? ධම්මඤ්ච පවත්තෙති චක්කඤ්චාති – ධම්මචක්කං. චක්කඤ්ච පවත්තෙති ධම්මඤ්චාති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙන පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මපරියාය පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ ඨිතො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ පතිට්ඨිතො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං…පෙ… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන ධම්මො තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං.

Pháp luân, do ý nghĩa nào gọi là Pháp luân? Làm cho pháp vận chuyển và làm cho bánh xe vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Làm cho bánh xe vận chuyển và làm cho pháp vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. Làm cho vận chuyển bằng pháp, vì vậy gọi là Pháp luân. Làm cho vận chuyển vì sự thực hành pháp, vì vậy gọi là Pháp luân. Đứng vững trong pháp rồi làm cho vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân. An trú trong pháp rồi làm cho vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân... Niết-bàn, sự chứng đạt bất tử, là pháp do ý nghĩa là sự kết thúc; làm cho pháp ấy vận chuyển, vì vậy gọi là Pháp luân.

[ඛ-ඝ] ‘‘ඉදං දුක්ඛසමුදයං අරියසච්ච’’න්ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි…පෙ… ‘‘තං ඛො පනිදං දුක්ඛසමුදයං අරියසච්චං පහාතබ්බ’’න්ති…පෙ… ‘‘පහීන’’න්ති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි.

‘Đây là Thánh đế về sự tập khởi của khổ,’ như vậy đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, nhãn đã sanh khởi... ánh sáng đã sanh khởi... ‘Thánh đế về sự tập khởi của khổ này cần phải được đoạn tận’... ‘đã được đoạn tận,’ như vậy đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, nhãn đã sanh khởi... ánh sáng đã sanh khởi.

චක්ඛුං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන…පෙ… ආලොකො උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? චක්ඛුං උදපාදීති – දස්සනට්ඨෙන…පෙ… ආලොකො උදපාදීති – ඔභාසට්ඨෙන.

Nhãn đã sanh khởi – do ý nghĩa nào?... Ánh sáng đã sanh khởi – do ý nghĩa nào? Nhãn đã sanh khởi – do ý nghĩa là sự thấy... Ánh sáng đã sanh khởi – do ý nghĩa là sự chiếu sáng.

චක්ඛුං ධම්මො, දස්සනට්ඨො අත්ථො…පෙ… ආලොකො ධම්මො, ඔභාසට්ඨො අත්ථො. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා පඤ්ච අත්ථා සමුදයවත්ථුකා සච්චවත්ථුකා…පෙ… නිරොධවත්ථුකා සච්චවත්ථුකා…පෙ… මග්ගවත්ථුකා සච්චවත්ථුකා සච්චාරම්මණා සච්චගොචරා සච්චසඞ්ගහිතා සච්චපරියාපන්නා සච්චෙ සමුදාගතා සච්චෙ ඨිතා සච්චෙ පතිට්ඨිතා.

Nhãn là pháp, ý nghĩa là sự thấy... Ánh sáng là pháp, ý nghĩa là sự chiếu sáng. Năm pháp và năm ý nghĩa này có tập khởi làm vật, có đế làm vật... có sự diệt làm vật, có đế làm vật... có đạo làm vật, có đế làm vật, có đế làm đối tượng, có đế làm cảnh giới, được nhiếp vào trong đế, được bao gồm trong đế, sanh khởi tốt đẹp trong đế, đứng vững trong đế, an trú trong đế.

ධම්මචක්කන්ති කෙනට්ඨෙන ධම්මචක්කං? ධම්මඤ්ච පවත්තෙති චක්කඤ්චාති – ධම්මචක්කං. චක්කඤ්ච පවත්තෙති ධම්මඤ්චාති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙන පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මචරියාය පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ ඨිතො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ පතිට්ඨිතො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං…පෙ… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං.

Dhammacakkaṃ (Pháp luân), do ý nghĩa nào được gọi là dhammacakkaṃ? Do làm cho Pháp vận hành và làm cho bánh xe (quyền lực) vận hành nên gọi là Pháp luân. Do làm cho bánh xe (quyền lực) vận hành và làm cho Pháp vận hành nên gọi là Pháp luân. Do làm cho vận hành bằng Pháp nên gọi là Pháp luân. Do làm cho vận hành để thực hành Pháp nên gọi là Pháp luân. Do an trú trong Pháp rồi làm cho vận hành nên gọi là Pháp luân. Do an lập vững chắc trong Pháp rồi làm cho vận hành nên gọi là Pháp luân... (v.v.)... Niết-bàn, nơi đi vào bất tử, là Pháp theo ý nghĩa là điểm kết thúc. Do làm cho Pháp ấy vận hành nên gọi là Pháp luân.

2. සතිපට්ඨානවාරො

2. Phần Niệm Xứ

41. ‘‘‘අයං [Pg.346] කායෙ කායානුපස්සනා’ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. සා ඛො පනායං කායෙ කායානුපස්සනා භාවෙතබ්බාති මෙ, භික්ඛවෙ,…පෙ… භාවිතාති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි’’.

41. Này các Tỳ khưu, đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, con mắt đã sanh khởi nơi ta rằng: ‘Đây là sự quán thân trên thân’... (v.v.)... ánh sáng đã sanh khởi. Này các Tỳ khưu, đối với ta rằng: ‘Sự quán thân trên thân ấy cần phải được tu tập’... (v.v.)... Này các Tỳ khưu, đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, con mắt đã sanh khởi nơi ta rằng: ‘(Pháp ấy) đã được tu tập’... (v.v.)... ánh sáng đã sanh khởi.

‘‘අයං වෙදනාසු…පෙ… අයං චිත්තෙ… අයං ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනාති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. සා ඛො පනායං ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනා භාවෙතබ්බාති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… භාවිතාති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි’’.

‘Đây là (sự quán) trên các cảm thọ... (v.v.)... đây là (sự quán) trên tâm... Này các Tỳ khưu, đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, con mắt đã sanh khởi nơi ta rằng: ‘Đây là sự quán pháp trên các pháp’... (v.v.)... ánh sáng đã sanh khởi. Này các Tỳ khưu, đối với ta rằng: ‘Sự quán pháp trên các pháp ấy cần phải được tu tập’... (v.v.)... Này các Tỳ khưu, đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, con mắt đã sanh khởi nơi ta rằng: ‘(Pháp ấy) đã được tu tập’... (v.v.)... ánh sáng đã sanh khởi.

අයං කායෙ කායානුපස්සනාති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි…පෙ… සා ඛො පනායං කායෙ කායානුපස්සනා භාවෙතබ්බාති…පෙ… භාවිතාති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි.

Đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, con mắt đã sanh khởi rằng: ‘Đây là sự quán thân trên thân’... (v.v.)... ánh sáng đã sanh khởi... (v.v.)... rằng: ‘Sự quán thân trên thân ấy cần phải được tu tập’... (v.v.)... Đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, con mắt đã sanh khởi rằng: ‘(Pháp ấy) đã được tu tập’... (v.v.)... ánh sáng đã sanh khởi.

චක්ඛුං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන…පෙ… ආලොකො උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? චක්ඛුං උදපාදීති – දස්සනට්ඨෙන…පෙ… ආලොකො උදපාදීති – ඔභාසට්ඨෙන.

‘Con mắt đã sanh khởi’ – do ý nghĩa nào?... (v.v.)... ‘Ánh sáng đã sanh khởi’ – do ý nghĩa nào? ‘Con mắt đã sanh khởi’ – do ý nghĩa thấy... (v.v.)... ‘Ánh sáng đã sanh khởi’ – do ý nghĩa chiếu sáng.

චක්ඛුං ධම්මො, දස්සනට්ඨො අත්ථො…පෙ… ආලොකො ධම්මො, ඔභාසට්ඨො අත්ථො. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා පඤ්ච අත්ථා කායවත්ථුකා සතිපට්ඨානවත්ථුකා…පෙ… වෙදනාවත්ථුකා සතිපට්ඨානවත්ථුකා… චිත්තවත්ථුකා සතිපට්ඨානවත්ථුකා… ධම්මවත්ථුකා සතිපට්ඨානවත්ථුකා සතිපට්ඨානාරම්මණා සතිපට්ඨානගොචරා සතිපට්ඨානසඞ්ගහිතා සතිපට්ඨානපරියාපන්නා සතිපට්ඨානෙ සමුදාගතා සතිපට්ඨානෙ ඨිතා සතිපට්ඨානෙ පතිට්ඨිතා.

Con mắt là pháp, ý nghĩa thấy là nghĩa... (v.v.)... ánh sáng là pháp, ý nghĩa chiếu sáng là nghĩa. Năm pháp và năm nghĩa này có thân làm vật nền, có niệm xứ làm vật nền... (v.v.)... có cảm thọ làm vật nền, có niệm xứ làm vật nền... có tâm làm vật nền, có niệm xứ làm vật nền... có pháp làm vật nền, có niệm xứ làm vật nền, có niệm xứ làm đối tượng, có niệm xứ làm cảnh giới hành hoạt, được nhiếp vào trong niệm xứ, được bao gồm trong niệm xứ, được sanh khởi tốt đẹp trong niệm xứ, được an trú trong niệm xứ, được an lập vững chắc trong niệm xứ.

ධම්මචක්කන්ති කෙනට්ඨෙන ධම්මචක්කං? ධම්මඤ්ච පවත්තෙති චක්කඤ්චාති – ධම්මචක්කං. චක්කඤ්ච පවත්තෙති ධම්මඤ්චාති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙන පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මචරියාය පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ ඨිතො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ පතිට්ඨිතො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං …පෙ… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං.

Dhammacakkaṃ (Pháp luân), do ý nghĩa nào được gọi là dhammacakkaṃ? Do làm cho Pháp vận hành và làm cho bánh xe (quyền lực) vận hành nên gọi là Pháp luân. Do làm cho bánh xe (quyền lực) vận hành và làm cho Pháp vận hành nên gọi là Pháp luân. Do làm cho vận hành bằng Pháp nên gọi là Pháp luân. Do làm cho vận hành để thực hành Pháp nên gọi là Pháp luân. Do an trú trong Pháp rồi làm cho vận hành nên gọi là Pháp luân. Do an lập vững chắc trong Pháp rồi làm cho vận hành nên gọi là Pháp luân... (v.v.)... Niết-bàn, nơi đi vào bất tử, là Pháp theo ý nghĩa là điểm kết thúc. Do làm cho Pháp ấy vận hành nên gọi là Pháp luân.

3. ඉද්ධිපාදවාරො

3. Phần Thần Túc

42. ‘‘‘අයං [Pg.347] ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදො’ති මෙ, භික්ඛවෙ පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. ‘සො ඛො පනායං ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදො භාවෙතබ්බො’ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… භාවිතොති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි.

42. Này các Tỳ khưu, đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, con mắt đã sanh khởi nơi ta rằng: ‘Đây là thần túc được trang bị với định do dục làm chủ và các hành tinh tấn’... (v.v.)... ánh sáng đã sanh khởi. Này các Tỳ khưu, đối với ta rằng: ‘Thần túc được trang bị với định do dục làm chủ và các hành tinh tấn ấy cần phải được tu tập’... (v.v.)... Này các Tỳ khưu, đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, con mắt đã sanh khởi nơi ta rằng: ‘(Pháp ấy) đã được tu tập’... (v.v.)... ánh sáng đã sanh khởi.

‘‘අයං වීරියසමාධි…පෙ… අයං චිත්තසමාධි…පෙ… අයං වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදොති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. සො ඛො පනායං වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදො භාවෙතබ්බොති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… භාවිතොති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි’’.

‘Đây là định do tinh tấn... (v.v.)... đây là định do tâm... (v.v.)... Này các Tỳ khưu, đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, con mắt đã sanh khởi nơi ta rằng: ‘Đây là thần túc được trang bị với định do thẩm sát làm chủ và các hành tinh tấn’... (v.v.)... ánh sáng đã sanh khởi. Này các Tỳ khưu, đối với ta rằng: ‘Thần túc được trang bị với định do thẩm sát làm chủ và các hành tinh tấn ấy cần phải được tu tập’... (v.v.)... Này các Tỳ khưu, đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, con mắt đã sanh khởi nơi ta rằng: ‘(Pháp ấy) đã được tu tập’... (v.v.)... ánh sáng đã sanh khởi.

අයං ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදොති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි…පෙ… සො ඛො පනායං ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදො භාවෙතබ්බොති…පෙ… භාවිතොති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි.

Đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, con mắt đã sanh khởi rằng: ‘Đây là thần túc được trang bị với định do dục làm chủ và các hành tinh tấn’... (v.v.)... ánh sáng đã sanh khởi... (v.v.)... rằng: ‘Thần túc được trang bị với định do dục làm chủ và các hành tinh tấn ấy cần phải được tu tập’... (v.v.)... rằng: ‘(Pháp ấy) đã được tu tập,’ đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, con mắt đã sanh khởi, trí đã sanh khởi, tuệ đã sanh khởi, minh đã sanh khởi, ánh sáng đã sanh khởi.

චක්ඛුං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? ඤාණං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? පඤ්ඤා උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? විජ්ජා උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? ආලොකො උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? චක්ඛුං උදපාදීති – දස්සනට්ඨෙන. ඤාණං උදපාදීති – ඤාතට්ඨෙන. පඤ්ඤා උදපාදීති – පජානනට්ඨෙන. විජ්ජා උදපාදීති – පටිවෙධට්ඨෙන. ආලොකො උදපාදීති – ඔභාසට්ඨෙන.

‘Con mắt đã sanh khởi’ – do ý nghĩa nào? ‘Trí đã sanh khởi’ – do ý nghĩa nào? ‘Tuệ đã sanh khởi’ – do ý nghĩa nào? ‘Minh đã sanh khởi’ – do ý nghĩa nào? ‘Ánh sáng đã sanh khởi’ – do ý nghĩa nào? ‘Con mắt đã sanh khởi’ – do ý nghĩa thấy. ‘Trí đã sanh khởi’ – do ý nghĩa biết. ‘Tuệ đã sanh khởi’ – do ý nghĩa biết rõ. ‘Minh đã sanh khởi’ – do ý nghĩa thâm nhập. ‘Ánh sáng đã sanh khởi’ – do ý nghĩa chiếu sáng.

චක්ඛුං ධම්මො, දස්සනට්ඨො අත්ථො. ඤාණං ධම්මො, ඤාතට්ඨො අත්ථො. පඤ්ඤා ධම්මො, පජානනට්ඨො අත්ථො. විජ්ජා ධම්මො, පටිවෙධට්ඨො අත්ථො. ආලොකො ධම්මො, ඔභාසට්ඨො අත්ථො. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා පඤ්ච අත්ථා ඡන්දවත්ථුකා ඉද්ධිපාදවත්ථුකා ඉද්ධිපාදාරම්මණා ඉද්ධිපාදගොචරා ඉද්ධිපාදසඞ්ගහිතා ඉද්ධිපාදපරියාපන්නා ඉද්ධිපාදෙ සමුදාගතා ඉද්ධිපාදෙ ඨිතා ඉද්ධිපාදෙ පතිට්ඨිතා.

Con mắt là pháp, ý nghĩa thấy là nghĩa. Trí là pháp, ý nghĩa biết là nghĩa. Tuệ là pháp, ý nghĩa biết rõ là nghĩa. Minh là pháp, ý nghĩa thâm nhập là nghĩa. Ánh sáng là pháp, ý nghĩa chiếu sáng là nghĩa. Năm pháp và năm nghĩa này có dục làm vật nền, có thần túc làm vật nền, có thần túc làm đối tượng, có thần túc làm cảnh giới hành hoạt, được nhiếp vào trong thần túc, được bao gồm trong thần túc, được sanh khởi tốt đẹp trong thần túc, được an trú trong thần túc, được an lập vững chắc trong thần túc.

ධම්මචක්කන්ති කෙනට්ඨෙන ධම්මචක්කං? ධම්මඤ්ච පවත්තෙති චක්කඤ්චාති – ධම්මචක්කං. චක්කඤ්ච පවත්තෙති ධම්මඤ්චාති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙන පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මචරියාය පවත්තෙතීති [Pg.348] – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ ඨිතො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ පතිට්ඨිතො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ පතිට්ඨාපෙන්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ වසිප්පත්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ වසිං පාපෙන්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ පාරමිප්පත්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ පාරමිං පාපෙන්තො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං…පෙ… ධම්මං අපචායමානො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මද්ධජො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මකෙතු පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මාධිපතෙය්‍යො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. තං ඛො පන ධම්මචක්කං අප්පටිවත්තියං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මින්ති – ධම්මචක්කං.

Bánh xe Pháp (dhammacakka) có ý nghĩa gì? Vì làm cho Pháp vận hành và làm cho bánh xe (quyền lực) vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì làm cho bánh xe (quyền lực) vận hành và làm cho Pháp vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì vận hành bằng Pháp – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì vận hành để thực hành Pháp – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì đứng vững trong Pháp rồi vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì an trú trong Pháp rồi vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì làm cho an trú trong Pháp rồi vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì đạt đến sự thuần thục trong các pháp rồi vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì làm cho đạt đến sự thuần thục trong các pháp rồi vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì đạt đến sự ba-la-mật trong các pháp rồi vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì làm cho đạt đến sự ba-la-mật trong các pháp rồi vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp... (vân vân)... Vì tôn kính Pháp rồi vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì có Pháp làm ngọn cờ rồi vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì có Pháp làm biểu ngữ rồi vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì có Pháp làm chủ rồi vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Hơn nữa, bánh xe Pháp ấy không thể bị xoay chuyển ngược lại bởi Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên, Ma vương, Phạm thiên, hay bởi bất cứ ai ở trong đời – nên gọi là bánh xe Pháp.

සද්ධින්ද්‍රියං ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං…පෙ… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං.

Tín quyền là Pháp. Vì làm cho Pháp ấy vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp... (vân vân)... Niết-bàn, nơi đi vào bất tử, là Pháp theo ý nghĩa là sự kết thúc. Vì làm cho Pháp ấy vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp.

අයං වීරියසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදොති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි…පෙ… සො ඛො පනායං වීරියසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදො භාවෙතබ්බොති…පෙ… භාවිතොති පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි.

‘Đây là thần túc thông có đầy đủ tinh tấn, định, và các hành nỗ lực,’ đối với các pháp trước đây chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi... (vân vân)... ánh sáng đã sanh khởi... (vân vân)... ‘Thần túc thông có đầy đủ tinh tấn, định, và các hành nỗ lực ấy cần phải được tu tập’... (vân vân)... ‘đã được tu tập,’ đối với các pháp trước đây chưa từng được nghe, nhãn đã sanh khởi... (vân vân)... ánh sáng đã sanh khởi.

චක්ඛුං උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන…පෙ… ආලොකො උදපාදීති – කෙනට්ඨෙන? චක්ඛුං උදපාදීති – දස්සනට්ඨෙන…පෙ… ආලොකො උදපාදීති – ඔභාසට්ඨෙන.

‘Nhãn đã sanh khởi’ – với ý nghĩa nào?... (vân vân)... ‘Ánh sáng đã sanh khởi’ – với ý nghĩa nào? ‘Nhãn đã sanh khởi’ – với ý nghĩa thấy... (vân vân)... ‘Ánh sáng đã sanh khởi’ – với ý nghĩa chiếu sáng.

චක්ඛුං ධම්මො, දස්සනට්ඨො අත්ථො…පෙ… ආලොකො ධම්මො, ඔභාසට්ඨො අත්ථො. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා පඤ්ච අත්ථා වීරියවත්ථුකා ඉද්ධිපාදවත්ථුකා…පෙ… චිත්තවත්ථුකා ඉද්ධිපාදවත්ථුකා… වීමංසාවත්ථුකා ඉද්ධිපාදවත්ථුකා ඉද්ධිපාදාරම්මණා ඉද්ධිපාදගොචරා ඉද්ධිපාදසඞ්ගහිතා ඉද්ධිපාදපරියාපන්නා ඉද්ධිපාදෙ සමුදාගතා ඉද්ධිපාදෙ ඨිතා ඉද්ධිපාදෙ පතිට්ඨිතා.

Nhãn là pháp, ý nghĩa thấy là nghĩa... (vân vân)... ánh sáng là pháp, ý nghĩa chiếu sáng là nghĩa. Năm pháp này và năm nghĩa này có tinh tấn làm nền tảng, có thần túc thông làm nền tảng... (vân vân)... có tâm làm nền tảng, có thần túc thông làm nền tảng... có thẩm sát làm nền tảng, có thần túc thông làm nền tảng, có thần túc thông làm đối tượng, có thần túc thông làm cảnh giới, được nhiếp vào thần túc thông, được bao gồm trong thần túc thông, đã sanh khởi tốt đẹp trong thần túc thông, đứng vững trong thần túc thông, an trú trong thần túc thông.

ධම්මචක්කන්ති කෙනට්ඨෙන ධම්මචක්කං? ධම්මඤ්ච පවත්තෙති චක්කඤ්චාති – ධම්මචක්කං. චක්කඤ්ච පවත්තෙති ධම්මඤ්චාති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙන පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මචරියාය පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ ඨිතො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං. ධම්මෙ පතිට්ඨිතො පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කං…පෙ… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන ධම්මො. තං ධම්මං පවත්තෙතීති – ධම්මචක්කන්ති.

Bánh xe Pháp (dhammacakka) có ý nghĩa gì? Vì làm cho Pháp vận hành và làm cho bánh xe (quyền lực) vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì làm cho bánh xe (quyền lực) vận hành và làm cho Pháp vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì vận hành bằng Pháp – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì vận hành để thực hành Pháp – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì đứng vững trong Pháp rồi vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp. Vì an trú trong Pháp rồi vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp... (vân vân)... Niết-bàn, nơi đi vào bất tử, là Pháp theo ý nghĩa là sự kết thúc. Vì làm cho Pháp ấy vận hành – nên gọi là bánh xe Pháp.

ධම්මචක්කකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về Bánh xe Pháp đã kết thúc.

8. ලොකුත්තරකථා

8. Phần luận về Siêu thế

43. කතමෙ [Pg.349] ධම්මා ලොකුත්තරා? චත්තාරො සතිපට්ඨානා, චත්තාරො සම්මප්පධානා, චත්තාරො ඉද්ධිපාදා, පඤ්චින්ද්‍රියානි, පඤ්ච බලානි, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, චත්තාරො අරියමග්ගා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා ලොකුත්තරා.

43. Những pháp nào là siêu thế? Bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn thần túc thông, năm quyền, năm lực, bảy giác chi, Thánh đạo tám ngành, bốn Thánh đạo, bốn quả Sa-môn, và Niết-bàn – những pháp này là siêu thế.

ලොකුත්තරාති කෙනට්ඨෙන ලොකුත්තරා? ලොකං තරන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකා උත්තරන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකතො උත්තරන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකම්හා උත්තරන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං අතික්කමන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං සමතික්කමන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං සමතික්කන්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකෙන අතිරෙකාති – ලොකුත්තරා. ලොකන්තං තරන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකා නිස්සරන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකතො නිස්සරන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකම්හා නිස්සරන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකා නිස්සටාති – ලොකුත්තරා. ලොකෙන නිස්සටාති – ලොකුත්තරා. ලොකම්හා නිස්සටාති – ලොකුත්තරා. ලොකෙ න තිට්ඨන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකස්මිං න තිට්ඨන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකෙ න ලිම්පන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකෙන න ලිම්පන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකෙ අසංලිත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකෙන අසංලිත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකෙ අනුපලිත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකෙන අනුපලිත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකෙ විප්පමුත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකෙන විප්පමුත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකා විප්පමුත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකතො විප්පමුත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකම්හා විප්පමුත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකෙ විසඤ්ඤුත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකෙන විසඤ්ඤුත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකා විසඤ්ඤුත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකස්මිං විසඤ්ඤුත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකතො විසඤ්ඤුත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකම්හා විසඤ්ඤුත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකා සුජ්ඣන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකතො සුජ්ඣන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකම්හා සුජ්ඣන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකා විසුජ්ඣන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකතො විසුජ්ඣන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකම්හා විසුජ්ඣන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකා වුට්ඨහන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකතො වුට්ඨහන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකම්හා වුට්ඨහන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකා විවට්ටන්තීති – ලොකුත්තරා[Pg.350]. ලොකතො විවට්ටන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකම්හා විවට්ටන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකෙ න සජ්ජන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකෙ න ගය්හන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකෙ න බජ්ඣන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං සමුච්ඡින්දන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං සමුච්ඡින්නත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකං පටිප්පස්සම්භෙන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං පටිප්පස්සම්භිතත්තාති – ලොකුත්තරා. ලොකස්ස අපථාති – ලොකුත්තරා. ලොකස්ස අගතීති – ලොකුත්තරා. ලොකස්ස අවිසයාති – ලොකුත්තරා. ලොකස්ස අසාධාරණාති – ලොකුත්තරා. ලොකං වමන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං න පච්චාවමන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං පජහන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං න උපාදියන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං විසිනෙන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං න උස්සිනෙන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං විධූපෙන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං න සංධූපෙන්තීති – ලොකුත්තරා. ලොකං සමතික්කම්ම අභිභුය්‍ය තිට්ඨන්තීති – ලොකුත්තරා.

Do đâu mà gọi là siêu thế? Vì vượt qua thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì vượt lên khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì vượt lên từ thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì vượt lên khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì vượt khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì khéo vượt khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì đã khéo vượt khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì vượt trội hơn thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì vượt qua tận cùng của thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì thoát ly khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì thoát ly từ thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì thoát ly khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì đã thoát ly khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì đã tách rời khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì đã thoát ly khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không đứng lại trong thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không đứng lại trong thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị dính mắc trong thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị dính mắc bởi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị ô nhiễm trong thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị ô nhiễm bởi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị vấy bẩn trong thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị vấy bẩn bởi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì được giải thoát trong thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì được giải thoát bởi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì được giải thoát khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì được giải thoát từ thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì được giải thoát khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị ràng buộc trong thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị ràng buộc bởi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị ràng buộc khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị ràng buộc trong thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị ràng buộc từ thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị ràng buộc khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì được thanh tịnh khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì được thanh tịnh từ thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì được thanh tịnh khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì được hoàn toàn thanh tịnh khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì được hoàn toàn thanh tịnh từ thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì được hoàn toàn thanh tịnh khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì đứng dậy khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì đứng dậy từ thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì đứng dậy khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì thoát khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì thoát khỏi từ thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì thoát khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị dính mắc trong thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị nắm giữ trong thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không bị trói buộc trong thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì cắt đứt hoàn toàn thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì đã cắt đứt hoàn toàn thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì làm cho thế gian được an tịnh, nên gọi là siêu thế. Vì đã làm cho thế gian được an tịnh, nên gọi là siêu thế. Vì không phải là con đường của thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không phải là nơi đến của thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không phải là đối tượng của thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không chung với thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì nôn ra thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không nôn trở lại thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì từ bỏ thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không chấp thủ thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì tháo gỡ khỏi thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không dính kết quá mức với thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì rũ sạch thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì không làm lay động thế gian, nên gọi là siêu thế. Vì sau khi khéo vượt khỏi và chế ngự thế gian, họ đứng vững, nên gọi là siêu thế.

ලොකුත්තරකථා නිට්ඨිතා.

Phần trình bày về Siêu Thế đã hoàn tất.

9. බලකථා

9. Phần trình bày về các Lực

44. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, බලානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාබලං, වීරියබලං, සතිබලං, සමාධිබලං, පඤ්ඤාබලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බලානි.

44. Nhân duyên ở Sāvatthī. Này các Tỳ khưu, có năm lực này. Thế nào là năm? Tín lực, tấn lực, niệm lực, định lực, tuệ lực. Này các Tỳ khưu, đó là năm lực.

‘‘අපි ච, අට්ඨසට්ඨි බලානි – සද්ධාබලං, වීරියබලං, සතිබලං, සමාධිබලං, පඤ්ඤාබලං, හිරිබලං, ඔත්තප්පබලං, පටිසඞ්ඛානබලං, භාවනාබලං, අනවජ්ජබලං, සඞ්ගහබලං, ඛන්තිබලං, පඤ්ඤත්තිබලං, නිජ්ඣත්තිබලං, ඉස්සරියබලං, අධිට්ඨානබලං, සමථබලං, විපස්සනාබලං, දස සෙඛබලානි, දස අසෙඛබලානි, දස ඛීණාසවබලානි, දස ඉද්ධිබලානි, දස තථාගතබලානි’’.

Lại nữa, có sáu mươi tám lực: tín lực, tấn lực, niệm lực, định lực, tuệ lực, tàm lực, quý lực, thẩm sát lực, tu tiến lực, vô tội lực, nhiếp thọ lực, nhẫn nại lực, chế định lực, suy xét lực, tự tại lực, quyết định lực, chỉ lực, quán lực, mười hữu học lực, mười vô học lực, mười lậu tận lực, mười thần thông lực, mười Như Lai lực.

කතමං සද්ධාබලං? අස්සද්ධියෙ න කම්පතීති – සද්ධාබලං. සහජාතානං ධම්මානං උපත්ථම්භනට්ඨෙන සද්ධාබලං, කිලෙසානං පරියාදානට්ඨෙන සද්ධාබලං, පටිවෙධාදිවිසොධනට්ඨෙන සද්ධාබලං, චිත්තස්ස අධිට්ඨානට්ඨෙන සද්ධාබලං, චිත්තස්ස වොදානට්ඨෙන සද්ධාබලං, විසෙසාධිගමට්ඨෙන සද්ධාබලං, උත්තරි පටිවෙධට්ඨෙන [Pg.351] සද්ධාබලං, සච්චාභිසමයට්ඨෙන සද්ධාබලං, නිරොධෙ පතිට්ඨාපකට්ඨෙන සද්ධාබලං. ඉදං සද්ධාබලං.

Thế nào là tín lực? Không bị lay động bởi sự vô tín, nên gọi là tín lực. Tín lực có nghĩa là nâng đỡ các pháp đồng sanh; tín lực có nghĩa là đoạn trừ các phiền não; tín lực có nghĩa là thanh lọc sự chứng ngộ và các pháp khác; tín lực có nghĩa là nền tảng của tâm; tín lực có nghĩa là làm cho tâm trong sạch; tín lực có nghĩa là chứng đắc các pháp thù thắng; tín lực có nghĩa là thấu triệt các pháp cao hơn; tín lực có nghĩa là liễu tri các chân lý; tín lực có nghĩa là thiết lập trong sự đoạn diệt. Đây là tín lực.

කතමං වීරියබලං? කොසජ්ජෙ න කම්පතීති – වීරියබලං. සහජාතානං ධම්මානං උපත්ථම්භනට්ඨෙන වීරියබලං, කිලෙසානං පරියාදානට්ඨෙන වීරියබලං, පටිවෙධාදිවිසොධනට්ඨෙන වීරියබලං, චිත්තස්ස අධිට්ඨානට්ඨෙන වීරියබලං, චිත්තස්ස වොදානට්ඨෙන වීරියබලං, විසෙසාධිගමට්ඨෙන වීරියබලං, උත්තරි පටිවෙධට්ඨෙන වීරියබලං, සච්චාභිසමයට්ඨෙන වීරියබලං, නිරොධෙ පතිට්ඨාපකට්ඨෙන වීරියබලං. ඉදං වීරියබලං.

Thế nào là tấn lực? Không bị lay động bởi sự lười biếng, nên gọi là tấn lực. Tấn lực có nghĩa là nâng đỡ các pháp đồng sanh; tấn lực có nghĩa là đoạn trừ các phiền não; tấn lực có nghĩa là thanh lọc sự chứng ngộ và các pháp khác; tấn lực có nghĩa là nền tảng của tâm; tấn lực có nghĩa là làm cho tâm trong sạch; tấn lực có nghĩa là chứng đắc các pháp thù thắng; tấn lực có nghĩa là thấu triệt các pháp cao hơn; tấn lực có nghĩa là liễu tri các chân lý; tấn lực có nghĩa là thiết lập trong sự đoạn diệt. Đây là tấn lực.

කතමං සතිබලං? පමාදෙ න කම්පතීති – සතිබලං. සහජාතානං ධම්මානං උපත්ථම්භනට්ඨෙන සතිබලං…පෙ… නිරොධෙ පතිට්ඨාපකට්ඨෙන සතිබලං. ඉදං සතිබලං.

Thế nào là niệm lực? Không bị lay động bởi sự phóng dật, nên gọi là niệm lực. Niệm lực có nghĩa là nâng đỡ các pháp đồng sanh... cho đến... niệm lực có nghĩa là thiết lập trong sự đoạn diệt. Đây là niệm lực.

කතමං සමාධිබලං? උද්ධච්චෙ න කම්පතීති – සමාධිබලං. සහජාතානං ධම්මානං උපත්ථම්භනට්ඨෙන සමාධිබලං…පෙ… නිරොධෙ පතිට්ඨාපකට්ඨෙන සමාධිබලං. ඉදං සමාධිබලං.

Thế nào là định lực? Không bị lay động bởi sự trạo cử, nên gọi là định lực. Định lực có nghĩa là nâng đỡ các pháp đồng sanh... cho đến... định lực có nghĩa là thiết lập trong sự đoạn diệt. Đây là định lực.

කතමං පඤ්ඤාබලං? අවිජ්ජාය න කම්පතීති – පඤ්ඤාබලං. සහජාතානං ධම්මානං උපත්ථම්භනට්ඨෙන පඤ්ඤාබලං…පෙ… නිරොධෙ පතිට්ඨාපකට්ඨෙන පඤ්ඤාබලං. ඉදං පඤ්ඤාබලං.

Thế nào là tuệ lực? Do không bị dao động bởi vô minh nên gọi là tuệ lực. Do có ý nghĩa nâng đỡ các pháp đồng sanh nên gọi là tuệ lực... cho đến... do có ý nghĩa thiết lập trong sự diệt nên gọi là tuệ lực. Đây là tuệ lực.

කතමං හිරිබලං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දං හිරීයතීති – හිරිබලං. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදං හිරීයතීති – හිරිබලං. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං හිරීයතීති – හිරිබලං. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං හිරීයතීති – හිරිබලං. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡං හිරීයතීති – හිරිබලං. ඤාණෙන අවිජ්ජං හිරීයතීති – හිරිබලං. පාමොජ්ජෙන අරතිං හිරීයතීති – හිරිබලං. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණෙ හිරීයතීති – හිරිබලං…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ හිරීයතීති – හිරිබලං. ඉදං හිරිබලං.

Thế nào là tàm lực? Do hổ thẹn về dục tham bởi sự xuất ly nên gọi là tàm lực. Do hổ thẹn về sân bởi vô sân nên gọi là tàm lực. Do hổ thẹn về hôn trầm thụy miên bởi quang tưởng nên gọi là tàm lực. Do hổ thẹn về trạo cử bởi sự không phóng dật nên gọi là tàm lực. Do hổ thẹn về hoài nghi bởi sự xác định pháp nên gọi là tàm lực. Do hổ thẹn về vô minh bởi trí tuệ nên gọi là tàm lực. Do hổ thẹn về sự không hoan hỷ bởi sự hân hoan nên gọi là tàm lực. Do hổ thẹn về các triền cái bởi thiền thứ nhất nên gọi là tàm lực... cho đến... do hổ thẹn về tất cả phiền não bởi Thánh đạo A-la-hán nên gọi là tàm lực. Đây là tàm lực.

කතමං ඔත්තප්පබලං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දං ඔත්තප්පතීති – ඔත්තප්පබලං. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදං ඔත්තප්පතීති – ඔත්තප්පබලං. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං ඔත්තප්පතීති – ඔත්තප්පබලං. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං ඔත්තප්පතීති – ඔත්තප්පබලං. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡං ඔත්තප්පතීති – ඔත්තප්පබලං. ඤාණෙන අවිජ්ජං ඔත්තප්පතීති – ඔත්තප්පබලං[Pg.352]. පාමොජ්ජෙන අරතිං ඔත්තප්පතීති – ඔත්තප්පබලං. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණෙ ඔත්තප්පතීති – ඔත්තප්පබලං…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ ඔත්තප්පතීති – ඔත්තප්පබලං. ඉදං ඔත්තප්පබලං.

Thế nào là quý lực? Do ghê sợ dục tham bởi sự xuất ly nên gọi là quý lực. Do ghê sợ sân bởi vô sân nên gọi là quý lực. Do ghê sợ hôn trầm thụy miên bởi quang tưởng nên gọi là quý lực. Do ghê sợ trạo cử bởi sự không phóng dật nên gọi là quý lực. Do ghê sợ hoài nghi bởi sự xác định pháp nên gọi là quý lực. Do ghê sợ vô minh bởi trí tuệ nên gọi là quý lực. Do ghê sợ sự không hoan hỷ bởi sự hân hoan nên gọi là quý lực. Do ghê sợ các triền cái bởi thiền thứ nhất nên gọi là quý lực... cho đến... do ghê sợ tất cả phiền não bởi Thánh đạo A-la-hán nên gọi là quý lực. Đây là quý lực.

කතමං පටිසඞ්ඛානබලං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දං පටිසඞ්ඛාතීති – පටිසඞ්ඛානබලං. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදං පටිසඞ්ඛාතීති – පටිසඞ්ඛානබලං. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං පටිසඞ්ඛාතීති – පටිසඞ්ඛානබලං. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං පටිසඞ්ඛාතීති – පටිසඞ්ඛානබලං. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡං පටිසඞ්ඛාතීති – පටිසඞ්ඛානබලං. ඤාණෙන අවිජ්ජං පටිසඞ්ඛාතීති – පටිසඞ්ඛානබලං. පාමොජ්ජෙන අරතිං පටිසඞ්ඛාතීති – පටිසඞ්ඛානබලං. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණෙ පටිසඞ්ඛාතීති – පටිසඞ්ඛානබලං…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ පටිසඞ්ඛාතීති – පටිසඞ්ඛානබලං. ඉදං පටිසඞ්ඛානබලං.

Thế nào là thẩm sát lực? Do thẩm sát dục tham bởi sự xuất ly nên gọi là thẩm sát lực. Do thẩm sát sân bởi vô sân nên gọi là thẩm sát lực. Do thẩm sát hôn trầm thụy miên bởi quang tưởng nên gọi là thẩm sát lực. Do thẩm sát trạo cử bởi sự không phóng dật nên gọi là thẩm sát lực. Do thẩm sát hoài nghi bởi sự xác định pháp nên gọi là thẩm sát lực. Do thẩm sát vô minh bởi trí tuệ nên gọi là thẩm sát lực. Do thẩm sát sự không hoan hỷ bởi sự hân hoan nên gọi là thẩm sát lực. Do thẩm sát các triền cái bởi thiền thứ nhất nên gọi là thẩm sát lực... cho đến... do thẩm sát tất cả phiền não bởi Thánh đạo A-la-hán nên gọi là thẩm sát lực. Đây là thẩm sát lực.

කතමං භාවනාබලං? කාමච්ඡන්දං පජහන්තො නෙක්ඛම්මං භාවෙතීති – භාවනාබලං. බ්‍යාපාදං පජහන්තො අබ්‍යාපාදං භාවෙතීති – භාවනාබලං. ථිනමිද්ධං පජහන්තො ආලොකසඤ්ඤං භාවෙතීති – භාවනාබලං. උද්ධච්චං පජහන්තො අවික්ඛෙපං භාවෙතීති – භාවනාබලං. විචිකිච්ඡං පජහන්තො ධම්මවවත්ථානං භාවෙතීති – භාවනාබලං. අවිජ්ජං පජහන්තො ඤාණං භාවෙතීති – භාවනාබලං. අරතිං පජහන්තො පාමොජ්ජං භාවෙතීති – භාවනාබලං. නීවරණෙ පජහන්තො පඨමං ඣානං භාවෙතීති – භාවනාබලං…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තො අරහත්තමග්ගං භාවෙතීති – භාවනාබලං. ඉදං භාවනාබලං.

Thế nào là tu tập lực? Do từ bỏ dục tham và tu tập sự xuất ly nên gọi là tu tập lực. Do từ bỏ sân và tu tập vô sân nên gọi là tu tập lực. Do từ bỏ hôn trầm thụy miên và tu tập quang tưởng nên gọi là tu tập lực. Do từ bỏ trạo cử và tu tập sự không phóng dật nên gọi là tu tập lực. Do từ bỏ hoài nghi và tu tập sự xác định pháp nên gọi là tu tập lực. Do từ bỏ vô minh và tu tập trí tuệ nên gọi là tu tập lực. Do từ bỏ sự không hoan hỷ và tu tập sự hân hoan nên gọi là tu tập lực. Do từ bỏ các triền cái và tu tập thiền thứ nhất nên gọi là tu tập lực... cho đến... do từ bỏ tất cả phiền não và tu tập Thánh đạo A-la-hán nên gọi là tu tập lực. Đây là tu tập lực.

කතමං අනවජ්ජබලං? කාමච්ඡන්දස්ස පහීනත්තා නෙක්ඛම්මෙ නත්ථි කිඤ්චි වජ්ජන්ති – අනවජ්ජබලං. බ්‍යාපාදස්ස පහීනත්තා අබ්‍යාපාදෙ නත්ථි කිඤ්චි වජ්ජන්ති – අනවජ්ජබලං. ථිනමිද්ධස්ස පහීනත්තා ආලොකසඤ්ඤාය නත්ථි කිඤ්චි වජ්ජන්ති – අනවජ්ජබලං. උද්ධච්චස්ස පහීනත්තා අවික්ඛෙපෙ නත්ථි කිඤ්චි වජ්ජන්ති – අනවජ්ජබලං. විචිකිච්ඡාය පහීනත්තා ධම්මවවත්ථානෙ නත්ථි කිඤ්චි වජ්ජන්ති – අනවජ්ජබලං. අවිජ්ජාය පහීනත්තා ඤාණෙ නත්ථි කිඤ්චි වජ්ජන්ති – අනවජ්ජබලං. අරතියා පහීනත්තා පාමොජ්ජෙ නත්ථි කිඤ්චි වජ්ජන්ති අනවජ්ජබලං. නීවරණානං පහීනත්තා පඨමජ්ඣානෙ නත්ථි කිඤ්චි වජ්ජන්ති – අනවජ්ජබලං…පෙ… සබ්බකිලෙසානං පහීනත්තා අරහත්තමග්ගෙ නත්ථි කිඤ්චි වජ්ජන්ති – අනවජ්ජබලං. ඉදං අනවජ්ජබලං.

Thế nào là vô tội lực? Do dục tham đã được từ bỏ nên không có tội lỗi nào trong sự xuất ly, vì vậy gọi là vô tội lực. Do sân đã được từ bỏ nên không có tội lỗi nào trong vô sân, vì vậy gọi là vô tội lực. Do hôn trầm thụy miên đã được từ bỏ nên không có tội lỗi nào trong quang tưởng, vì vậy gọi là vô tội lực. Do trạo cử đã được từ bỏ nên không có tội lỗi nào trong sự không phóng dật, vì vậy gọi là vô tội lực. Do hoài nghi đã được từ bỏ nên không có tội lỗi nào trong sự xác định pháp, vì vậy gọi là vô tội lực. Do vô minh đã được từ bỏ nên không có tội lỗi nào trong trí tuệ, vì vậy gọi là vô tội lực. Do sự không hoan hỷ đã được từ bỏ nên không có tội lỗi nào trong sự hân hoan, vì vậy gọi là vô tội lực. Do các triền cái đã được từ bỏ nên không có tội lỗi nào trong thiền thứ nhất, vì vậy gọi là vô tội lực... cho đến... do tất cả phiền não đã được từ bỏ nên không có tội lỗi nào trong Thánh đạo A-la-hán, vì vậy gọi là vô tội lực. Đây là vô tội lực.

කතමං [Pg.353] සඞ්ගහබලං? කාමච්ඡන්දං පජහන්තො නෙක්ඛම්මවසෙන චිත්තං සඞ්ගණ්හාතීති – සඞ්ගහබලං. බ්‍යාපාදං පජහන්තො අබ්‍යාපාදවසෙන චිත්තං සඞ්ගණ්හාතීති – සඞ්ගහබලං. ථිනමිද්ධං පජහන්තො ආලොකසඤ්ඤාවසෙන චිත්තං සඞ්ගණ්හාතීති – සඞ්ගහබලං…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තො අරහත්තමග්ගවසෙන චිත්තං සඞ්ගණ්හාතීති – සඞ්ගහබලං. ඉදං සඞ්ගහබලං.

Thế nào là nhiếp trì lực? Do từ bỏ dục tham và nhiếp trì tâm bằng phương tiện xuất ly nên gọi là nhiếp trì lực. Do từ bỏ sân và nhiếp trì tâm bằng phương tiện vô sân nên gọi là nhiếp trì lực. Do từ bỏ hôn trầm thụy miên và nhiếp trì tâm bằng phương tiện quang tưởng nên gọi là nhiếp trì lực... cho đến... do từ bỏ tất cả phiền não và nhiếp trì tâm bằng phương tiện Thánh đạo A-la-hán nên gọi là nhiếp trì lực. Đây là nhiếp trì lực.

කතමං ඛන්තිබලං? කාමච්ඡන්දස්ස පහීනත්තා නෙක්ඛම්මං ඛමතීති – ඛන්තිබලං. බ්‍යාපාදස්ස පහීනත්තා අබ්‍යාපාදො ඛමතීති – ඛන්තිබලං. ථිනමිද්ධස්ස පහීනත්තා ආලොකසඤ්ඤා ඛමතීති – ඛන්තිබලං. උද්ධච්චස්ස පහීනත්තා අවික්ඛෙපො ඛමතීති – ඛන්තිබලං. විචිකිච්ඡාය පහීනත්තා ධම්මවවත්ථානං ඛමතීති – ඛන්තිබලං. අවිජ්ජාය පහීනත්තා ඤාණං ඛමතීති – ඛන්තිබලං. අරතියා පහීනත්තා පාමොජ්ජං ඛමතීති – ඛන්තිබලං. නීවරණානං පහීනත්තා පඨමං ඣානං ඛමතීති – ඛන්තිබලං…පෙ… සබ්බකිලෙසානං පහීනත්තා අරහත්තමග්ගො ඛමතීති – ඛන්තිබලං. ඉදං ඛන්තිබලං.

Thế nào là nhẫn lực? Do dục tham đã được từ bỏ nên kham nhẫn sự xuất ly, vì vậy gọi là nhẫn lực. Do sân đã được từ bỏ nên kham nhẫn vô sân, vì vậy gọi là nhẫn lực. Do hôn trầm thụy miên đã được từ bỏ nên kham nhẫn quang tưởng, vì vậy gọi là nhẫn lực. Do trạo cử đã được từ bỏ nên kham nhẫn sự không phóng dật, vì vậy gọi là nhẫn lực. Do hoài nghi đã được từ bỏ nên kham nhẫn sự xác định pháp, vì vậy gọi là nhẫn lực. Do vô minh đã được từ bỏ nên kham nhẫn trí tuệ, vì vậy gọi là nhẫn lực. Do sự không hoan hỷ đã được từ bỏ nên kham nhẫn sự hân hoan, vì vậy gọi là nhẫn lực. Do các triền cái đã được từ bỏ nên kham nhẫn thiền thứ nhất, vì vậy gọi là nhẫn lực... cho đến... do tất cả phiền não đã được từ bỏ nên kham nhẫn Thánh đạo A-la-hán, vì vậy gọi là nhẫn lực. Đây là nhẫn lực.

කතමං පඤ්ඤත්තිබලං? කාමච්ඡන්දං පජහන්තො නෙක්ඛම්මවසෙන චිත්තං පඤ්ඤපෙතීති – පඤ්ඤත්තිබලං. බ්‍යාපාදං පජහන්තො අබ්‍යාපාදවසෙන චිත්තං පඤ්ඤපෙතීති – පඤ්ඤත්තිබලං. ථිනමිද්ධං පජහන්තො ආලොකසඤ්ඤාවසෙන චිත්තං පඤ්ඤපෙතීති – පඤ්ඤත්තිබලං…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තො අරහත්තමග්ගවසෙන චිත්තං පඤ්ඤපෙතීති – පඤ්ඤත්තිබලං. ඉදං පඤ්ඤත්තිබලං.

Thế nào là chế định lực? Do từ bỏ dục tham, vị ấy làm cho tâm được biết đến bằng năng lực của sự xuất ly, vì vậy gọi là chế định lực. Do từ bỏ sân, vị ấy làm cho tâm được biết đến bằng năng lực của vô sân, vì vậy gọi là chế định lực. Do từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy làm cho tâm được biết đến bằng năng lực của tưởng về ánh sáng, vì vậy gọi là chế định lực... cho đến... Do từ bỏ tất cả phiền não, vị ấy làm cho tâm được biết đến bằng năng lực của A-la-hán đạo, vì vậy gọi là chế định lực. Đây là chế định lực.

කතමං නිජ්ඣත්තිබලං? කාමච්ඡන්දං පජහන්තො නෙක්ඛම්මවසෙන චිත්තං නිජ්ඣාපෙතීති – නිජ්ඣත්තිබලං. බ්‍යාපාදං පජහන්තො අබ්‍යාපාදවසෙන චිත්තං නිජ්ඣාපෙතීති – නිජ්ඣත්තිබලං. ථිනමිද්ධං පජහන්තො ආලොකසඤ්ඤාවසෙන චිත්තං නිජ්ඣාපෙතීති – නිජ්ඣත්තිබලං…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තො අරහත්තමග්ගවසෙන චිත්තං නිජ්ඣාපෙතීති – නිජ්ඣත්තිබලං. ඉදං නිජ්ඣත්තිබලං.

Thế nào là thiêu đốt lực? Do từ bỏ dục tham, vị ấy thiêu đốt tâm bằng năng lực của sự xuất ly, vì vậy gọi là thiêu đốt lực. Do từ bỏ sân, vị ấy thiêu đốt tâm bằng năng lực của vô sân, vì vậy gọi là thiêu đốt lực. Do từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy thiêu đốt tâm bằng năng lực của tưởng về ánh sáng, vì vậy gọi là thiêu đốt lực... cho đến... Do từ bỏ tất cả phiền não, vị ấy thiêu đốt tâm bằng năng lực của A-la-hán đạo, vì vậy gọi là thiêu đốt lực. Đây là thiêu đốt lực.

කතමං ඉස්සරියබලං? කාමච්ඡන්දං පජහන්තො නෙක්ඛම්මවසෙන චිත්තං වසං වත්තෙතීති – ඉස්සරියබලං. බ්‍යාපාදං පජහන්තො අබ්‍යාපාදවසෙන චිත්තං වසං වත්තෙතීති – ඉස්සරියබලං. ථිනමිද්ධං පජහන්තො ආලොකසඤ්ඤාවසෙන චිත්තං වසං වත්තෙතීති – ඉස්සරියබලං…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තො අරහත්තමග්ගවසෙන චිත්තං වසං වත්තෙතීති – ඉස්සරියබලං. ඉදං ඉස්සරියබලං.

Thế nào là chủ quyền lực? Do từ bỏ dục tham, vị ấy làm cho tâm thuận theo ý muốn bằng năng lực của sự xuất ly, vì vậy gọi là chủ quyền lực. Do từ bỏ sân, vị ấy làm cho tâm thuận theo ý muốn bằng năng lực của vô sân, vì vậy gọi là chủ quyền lực. Do từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy làm cho tâm thuận theo ý muốn bằng năng lực của tưởng về ánh sáng, vì vậy gọi là chủ quyền lực... cho đến... Do từ bỏ tất cả phiền não, vị ấy làm cho tâm thuận theo ý muốn bằng năng lực của A-la-hán đạo, vì vậy gọi là chủ quyền lực. Đây là chủ quyền lực.

කතමං අධිට්ඨානබලං? කාමච්ඡන්දං පජහන්තො නෙක්ඛම්මවසෙන චිත්තං අධිට්ඨාතීති – අධිට්ඨානබලං. බ්‍යාපාදං පජහන්තො අබ්‍යාපාදවසෙන චිත්තං අධිට්ඨාතීති [Pg.354] – අධිට්ඨානබලං. ථිනමිද්ධං පජහන්තො ආලොකසඤ්ඤාවසෙන චිත්තං අධිට්ඨාතීති – අධිට්ඨානබලං…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තො අරහත්තමග්ගවසෙන චිත්තං අධිට්ඨාතීති – අධිට්ඨානබලං. ඉදං අධිට්ඨානබලං.

Thế nào là quyết định lực? Do từ bỏ dục tham, vị ấy quyết định tâm bằng năng lực của sự xuất ly, vì vậy gọi là quyết định lực. Do từ bỏ sân, vị ấy quyết định tâm bằng năng lực của vô sân, vì vậy gọi là quyết định lực. Do từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy quyết định tâm bằng năng lực của tưởng về ánh sáng, vì vậy gọi là quyết định lực... cho đến... Do từ bỏ tất cả phiền não, vị ấy quyết định tâm bằng năng lực của A-la-hán đạo, vì vậy gọi là quyết định lực. Đây là quyết định lực.

කතමං සමථබලං? නෙක්ඛම්මවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමථබලං, අබ්‍යාපාදවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමථබලං, ආලොකසඤ්ඤාවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමථබලං…පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමථබලං, පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා අවික්ඛෙපො සමථබලං.

Thế nào là chỉ lực? Bằng năng lực của sự xuất ly, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là chỉ lực. Bằng năng lực của vô sân, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là chỉ lực. Bằng năng lực của tưởng về ánh sáng, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là chỉ lực... cho đến... Vị tùy quán sự từ bỏ, bằng năng lực của hơi thở ra, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là chỉ lực. Vị tùy quán sự từ bỏ, bằng năng lực của hơi thở vào, sự nhất tâm, không phân tán của tâm là chỉ lực.

සමථබලන්ති කෙනට්ඨෙන සමථබලං? පඨමෙන ඣානෙන නීවරණෙ න කම්පතීති – සමථබලං. දුතියෙන ඣානෙන විතක්කවිචාරෙ න කම්පතීති – සමථබලං. තතියෙන ඣානෙන පීතියා න කම්පතීති – සමථබලං. චතුත්ථෙන ඣානෙන සුඛදුක්ඛෙ න කම්පතීති – සමථබලං. ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා රූපසඤ්ඤාය පටිඝසඤ්ඤාය නානත්තසඤ්ඤාය න කම්පතීති – සමථබලං. විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤාය න කම්පතීති – සමථබලං. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤාය න කම්පතීති – සමථබලං. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤාය න කම්පතීති – සමථබලං. උද්ධච්චෙ ච උද්ධච්චසහගතකිලෙසෙ ච ඛන්ධෙ ච න කම්පතී න චලති න වෙධතීති – සමථබලං. ඉදං සමථබලං.

Do ý nghĩa nào gọi là chỉ lực? Do không bị lay động đối với các triền cái bởi thiền thứ nhất, vì vậy gọi là chỉ lực. Do không bị lay động đối với tầm và tứ bởi thiền thứ hai, vì vậy gọi là chỉ lực. Do không bị lay động đối với hỷ bởi thiền thứ ba, vì vậy gọi là chỉ lực. Do không bị lay động đối với lạc và khổ bởi thiền thứ tư, vì vậy gọi là chỉ lực. Do không bị lay động đối với sắc tưởng, đối ngại tưởng, và các tưởng khác nhau bởi sự chứng đạt Không vô biên xứ, vì vậy gọi là chỉ lực. Do không bị lay động đối với tưởng về Không vô biên xứ bởi sự chứng đạt Thức vô biên xứ, vì vậy gọi là chỉ lực. Do không bị lay động đối với tưởng về Thức vô biên xứ bởi sự chứng đạt Vô sở hữu xứ, vì vậy gọi là chỉ lực. Do không bị lay động đối với tưởng về Vô sở hữu xứ bởi sự chứng đạt Phi tưởng phi phi tưởng xứ, vì vậy gọi là chỉ lực. Do không bị lay động, không bị dao động, không bị rung chuyển đối với sự trạo cử, các phiền não đi kèm với trạo cử, và các uẩn, vì vậy gọi là chỉ lực. Đây là chỉ lực.

කතමං විපස්සනාබලං? අනිච්චානුපස්සනා විපස්සනාබලං, දුක්ඛානුපස්සනා විපස්සනාබලං…පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා විපස්සනාබලං, රූපෙ අනිච්චානුපස්සනා විපස්සනාබලං, රූපෙ දුක්ඛානුපස්සනා විපස්සනාබලං…පෙ… රූපෙ පටිනස්සග්ගානුපස්සනා විපස්සනාබලං, වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනා විපස්සනාබලං, ජරාමරණෙ දුක්ඛානුපස්සනා විපස්සනාබලං…පෙ… ජරාමරණෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා විපස්සනාබලං. විපස්සනාබලන්ති කෙනට්ඨෙන විපස්සනාබලං? අනිච්චානුපස්සනාය නිච්චසඤ්ඤාය න කම්පතීති – විපස්සනාබලං. දුක්ඛානුපස්සනාය සුඛසඤ්ඤාය න කම්පතීති – විපස්සනාබලං. අනත්තානුපස්සනාය අත්තසඤ්ඤාය කම්පතීති – විපස්සනාබලං. නිබ්බිදානුපස්සනාය නන්දියා න කම්පතීති – විපස්සනාබලං. විරාගානුපස්සනාය රාගෙ න කම්පතීති – විපස්සනාබලං. නිරොධානුපස්සනා [Pg.355] සමුදයෙ න කම්පතීති – විපස්සනාබලං. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාය ආදානෙ න කම්පතීති – විපස්සනාබලං. අවිජ්ජාය අවිජ්ජාසහගතකිලෙසෙ ච ඛන්ධෙ ච න කම්පති න චලති න වෙධතීති – විපස්සනාබලං. ඉදං විපස්සනාබලං.

Thế nào là quán lực? Tùy quán vô thường là quán lực, tùy quán khổ là quán lực... cho đến... tùy quán từ bỏ là quán lực. Tùy quán vô thường ở sắc là quán lực, tùy quán khổ ở sắc là quán lực... cho đến... tùy quán từ bỏ ở sắc là quán lực. Ở thọ... cho đến... ở các pháp hữu vi... ở thức... ở mắt... cho đến... ở già-chết, tùy quán vô thường là quán lực, ở già-chết, tùy quán khổ là quán lực... cho đến... ở già-chết, tùy quán từ bỏ là quán lực. Do ý nghĩa nào gọi là quán lực? Do không bị lay động đối với tưởng về thường bởi sự tùy quán vô thường, vì vậy gọi là quán lực. Do không bị lay động đối với tưởng về lạc bởi sự tùy quán khổ, vì vậy gọi là quán lực. Do không bị lay động đối với tưởng về ngã bởi sự tùy quán vô ngã, vì vậy gọi là quán lực. Do không bị lay động đối với sự hoan hỷ bởi sự tùy quán yếm ly, vì vậy gọi là quán lực. Do không bị lay động đối với tham ái bởi sự tùy quán ly tham, vì vậy gọi là quán lực. Do không bị lay động đối với sự tập khởi bởi sự tùy quán đoạn diệt, vì vậy gọi là quán lực. Do không bị lay động đối với sự chấp thủ bởi sự tùy quán từ bỏ, vì vậy gọi là quán lực. Do không bị lay động, không bị dao động, không bị rung chuyển đối với vô minh, các phiền não đi kèm với vô minh, và các uẩn, vì vậy gọi là quán lực. Đây là quán lực.

කතමානි දස සෙඛබලානි, දස අසෙඛබලානි? සම්මාදිට්ඨිං සික්ඛතීති – සෙඛබලං. තත්ථ සික්ඛිතත්තා අසෙඛබලං. සම්මාසඞ්කප්පං සික්ඛතීති – සෙඛබලං. තත්ථ සික්ඛිතත්තා – අසෙඛබලං. සම්මාවාචං…පෙ… සම්මාකම්මන්තං… සම්මාආජීවං… සම්මාවායාමං… සම්මාසතිං… සම්මාසමාධිං… සම්මාඤාණං…පෙ… සම්මාවිමුත්තිං සික්ඛතීති – සෙඛබලං. තත්ථ සික්ඛිතත්තා – අසෙඛබලං. ඉමානි දස සෙඛබලානි, දස අසෙඛබලානි.

Thế nào là mười hữu học lực, mười vô học lực? Do đang thực hành chánh kiến, vì vậy gọi là hữu học lực. Ở đó, do đã thực hành xong, gọi là vô học lực. Do đang thực hành chánh tư duy, vì vậy gọi là hữu học lực. Ở đó, do đã thực hành xong, gọi là vô học lực. Do đang thực hành chánh ngữ... cho đến... chánh nghiệp... chánh mạng... chánh tinh tấn... chánh niệm... chánh định... chánh trí... cho đến... Do đang thực hành chánh giải thoát, vì vậy gọi là hữu học lực. Ở đó, do đã thực hành xong, gọi là vô học lực. Đây là mười hữu học lực, mười vô học lực.

කතමානි දස ඛීණාසවබලානි? ඉධ ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො අනිච්චතො සබ්බෙ සඞ්ඛාරා යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨා හොන්ති. යම්පි ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො අනිච්චතො සබ්බෙ සඞ්ඛාරා යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨා හොන්ති, ඉදම්පි ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො බලං හොති, යං බලං ආගම්ම ඛීණාසවො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පටිජානාති – ‘‘ඛීණා මෙ ආසවා’’ති.

Mười năng lực của bậc lậu tận là những gì? Ở đây, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc, do thấy các hành là vô thường, đã khéo thấy rõ tất cả các hành đúng theo thực tính bằng chánh trí tuệ. Việc vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc, do thấy các hành là vô thường, đã khéo thấy rõ tất cả các hành đúng theo thực tính bằng chánh trí tuệ, đây cũng là năng lực của vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc. Nhờ nương vào năng lực này, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc mới tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc: ‘Các lậu hoặc của ta đã được đoạn tận’.

පුන චපරං ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො අඞ්ගාරකාසූපමා කාමා යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨා හොන්ති. යම්පි ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො අඞ්ගාරකාසූපමා කාමා යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨා හොන්ති, ඉදම්පි ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො බලං හොති, යං බලං ආගම්ම ඛීණාසවො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පටිජානාති – ‘‘ඛීණා මෙ ආසවා’’ති.

Lại nữa, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã khéo thấy rõ các dục ví như hố than hừng đúng theo thực tính bằng chánh trí tuệ. Việc vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã khéo thấy rõ các dục ví như hố than hừng đúng theo thực tính bằng chánh trí tuệ, đây cũng là năng lực của vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc. Nhờ nương vào năng lực này, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc mới tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc: ‘Các lậu hoặc của ta đã được đoạn tận’.

පුන චපරං ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො විවෙකනින්නං චිත්තං හොති විවෙකපොණං විවෙකපබ්භාරං විවෙකට්ඨං නෙක්ඛම්මාභිරතං බ්‍යන්තීභූතං සබ්බසො ආසවට්ඨානියෙහි ධම්මෙහි. යම්පි ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො විවෙකනින්නං චිත්තං හොති විවෙකපොණං විවෙකපබ්භාරං විවෙකට්ඨං නෙක්ඛම්මාභිරතං බ්‍යන්තිභූතං සබ්බසො ආසවට්ඨානියෙහි ධම්මෙහි, ඉදම්පි ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො බලං හොති, යං බලං ආගම්ම ඛීණාසවො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පටිජානාති – ‘‘ඛීණා මෙ ආසවා’’ති.

Lại nữa, tâm của vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc hướng về sự viễn ly, xuôi về sự viễn ly, nghiêng về sự viễn ly, an trú trong sự viễn ly, ưa thích sự xuất ly, hoàn toàn thoát khỏi các pháp là trú xứ của các lậu hoặc. Việc tâm của vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc hướng về sự viễn ly, xuôi về sự viễn ly, nghiêng về sự viễn ly, an trú trong sự viễn ly, ưa thích sự xuất ly, hoàn toàn thoát khỏi các pháp là trú xứ của các lậu hoặc, đây cũng là năng lực của vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc. Nhờ nương vào năng lực này, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc mới tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc: ‘Các lậu hoặc của ta đã được đoạn tận’.

පුන [Pg.356] චපරං ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො චත්තාරො සතිපට්ඨානා භාවිතා හොන්ති සුභාවිතා. යම්පි ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො චත්තාරො සතිපට්ඨානා භාවිතා හොන්ති සුභාවිතා, ඉදම්පි ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො බලං හොති, යං බලං ආගම්ම ඛීණාසවො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පටිජානාති – ‘‘ඛීණා මෙ ආසවා’’ති.

Lại nữa, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, đã khéo tu tập bốn niệm xứ. Việc vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, đã khéo tu tập bốn niệm xứ, đây cũng là năng lực của vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc. Nhờ nương vào năng lực này, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc mới tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc: ‘Các lậu hoặc của ta đã được đoạn tận’.

පුන චපරං ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො චත්තාරො සම්මප්පධානා භාවිතා හොන්ති සුභාවිතා…පෙ… චත්තාරො ඉද්ධිපාදා භාවිතා හොන්ති සුභාවිතා… පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවිතානි හොන්ති සුභාවිතානි… පඤ්ච බලානි භාවිතානි හොන්ති සුභාවිතානි… සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා හොන්ති සුභාවිතා…පෙ… අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො භාවිතො හොති සුභාවිතො. යම්පි ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො භාවිතො හොති සුභාවිතො, ඉදම්පි ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො බලං හොති, යං බලං ආගම්ම ඛීණාසවො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පටිජානාති – ‘‘ඛීණා මෙ ආසවා’’ති. ඉමානි දස ඛීණාසවබලානි.

Lại nữa, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, đã khéo tu tập bốn chánh cần... ... bốn như ý túc đã được tu tập, đã được khéo tu tập... năm quyền đã được tu tập, đã được khéo tu tập... năm lực đã được tu tập, đã được khéo tu tập... bảy giác chi đã được tu tập, đã được khéo tu tập... ... Thánh đạo Tám ngành đã được tu tập, đã được khéo tu tập. Việc vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, đã khéo tu tập Thánh đạo Tám ngành, đây cũng là năng lực của vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc. Nhờ nương vào năng lực này, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc mới tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc: ‘Các lậu hoặc của ta đã được đoạn tận’. Đây là mười năng lực của bậc lậu tận.

කතමානි දස ඉද්ධිබලානි? අධිට්ඨානා ඉද්ධි, විකුබ්බනා ඉද්ධි, මනොමයා ඉද්ධි, ඤාණවිප්ඵාරා ඉද්ධි, සමාධිවිප්ඵාරා ඉද්ධි, අරියා ඉද්ධි, කම්මවිපාකජා ඉද්ධි, පුඤ්ඤවතො ඉද්ධි, විජ්ජාමයා ඉද්ධි, තත්ථ තත්ථ සම්මා පයොගප්පච්චයා ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධි – ඉමානි දස ඉද්ධිබලානි.

Mười năng lực thần thông là những gì? Thần thông do quyết định, thần thông do biến hóa, thần thông do tâm tạo, thần thông do trí tuệ lan tỏa, thần thông do định lan tỏa, thần thông của bậc Thánh, thần thông do quả của nghiệp, thần thông của người có phước, thần thông do minh thuật, thần thông do sự thành tựu nhờ vào sự tinh cần đúng đắn ở các nơi chốn. Đây là mười năng lực thần thông.

කතමානි දස තථාගතබලානි? ඉධ තථාගතො ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං පජානාති. යම්පි තථාගතො ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

Mười năng lực của Như Lai là những gì? Ở đây, Như Lai biết rõ như thật xứ là xứ và phi xứ là phi xứ. Việc Như Lai biết rõ như thật xứ là xứ và phi xứ là phi xứ, đây cũng là năng lực của Như Lai. Nhờ nương vào năng lực này, Như Lai tự nhận địa vị tối thắng, rống tiếng rống sư tử trong các hội chúng, chuyển bánh xe Pháp cao thượng.

පුන චපරං තථාගතො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං පජානාති. යම්පි තථාගතො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං, නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

Lại nữa, Như Lai biết rõ như thật quả của các nghiệp đã tạo trong quá khứ, vị lai, và hiện tại theo xứ và theo nhân. Việc Như Lai biết rõ như thật quả của các nghiệp đã tạo trong quá khứ, vị lai, và hiện tại theo xứ và theo nhân, đây cũng là năng lực của Như Lai. Nhờ nương vào năng lực này, Như Lai tự nhận địa vị tối thắng, rống tiếng rống sư tử trong các hội chúng, chuyển bánh xe Pháp cao thượng.

පුන [Pg.357] චපරං තථාගතො සබ්බත්ථගාමිනිං පටිපදං යථාභූතං පජානාති. යම්පි තථාගතො සබ්බත්ථගාමිනිං පටිපදං යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

Lại nữa, Như Lai biết rõ như thật con đường đưa đến tất cả các cõi. Việc Như Lai biết rõ như thật con đường đưa đến tất cả các cõi, đây cũng là năng lực của Như Lai. Nhờ nương vào năng lực này, Như Lai tự nhận địa vị tối thắng, rống tiếng rống sư tử trong các hội chúng, chuyển bánh xe Pháp cao thượng.

පුන චපරං තථාගතො අනෙකධාතුනානාධාතුලොකං යථාභූතං පජානාති. යම්පි තථාගතො අනෙකධාතුනානාධාතුලොකං යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි තථාගතස්ස…පෙ….

Lại nữa, Như Lai biết rõ như thật thế giới có nhiều giới, nhiều giới khác nhau. Việc Như Lai biết rõ như thật thế giới có nhiều giới, nhiều giới khác nhau, đây cũng là của Như Lai... v.v...

පුන චපරං තථාගතො සත්තානං නානාධිමුත්තිකතං යථාභූතං පජානාති. යම්පි තථාගතො සත්තානං නානාධිමුත්තිකතං යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි තථාගතස්ස…පෙ….

Lại nữa, Như Lai biết rõ như thật các khuynh hướng khác nhau của chúng sanh. Việc Như Lai biết rõ như thật các khuynh hướng khác nhau của chúng sanh, đây cũng là của Như Lai... v.v...

පුන චපරං තථාගතො පරසත්තානං පරපුග්ගලානං ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තං යථාභූතං පජානාති. යම්පි තථාගතො පරසත්තානං පරපුග්ගලානං ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තං යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි තථාගතස්ස…පෙ….

Lại nữa, Như Lai biết rõ như thật trình độ các căn cao thấp của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác. Việc Như Lai biết rõ như thật trình độ các căn cao thấp của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác, đây cũng là của Như Lai... v.v...

පුන චපරං තථාගතො ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං පජානාති. යම්පි තථාගතො ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි තථාගතස්ස…පෙ….

Lại nữa, Như Lai biết rõ như thật sự ô nhiễm, sự trong sạch, và sự xuất khởi của các thiền, giải thoát, định, và nhập định. Việc Như Lai biết rõ như thật sự ô nhiễm, sự trong sạch, và sự xuất khởi của các thiền, giải thoát, định, và nhập định, đây cũng là của Như Lai... v.v...

පුන චපරං තථාගතො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. යම්පි තථාගතො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉදම්පි තථාගතස්ස…පෙ….

Lại nữa, Như Lai nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, nghĩa là – một kiếp, hai kiếp… cho đến… như vậy, với các tướng trạng, với các chi tiết, Ngài nhớ lại nhiều đời sống quá khứ. Việc Như Lai nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, nghĩa là – một kiếp, hai kiếp… cho đến… việc này cũng là… của Như Lai…

පුන චපරං තථාගතො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ…පෙ… යම්පි තථාගතො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ…පෙ… ඉදම්පි තථාගතස්ස…පෙ….

Lại nữa, Như Lai với thiên nhãn thanh tịnh, vượt khỏi mắt người thường, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh… cho đến… Việc Như Lai với thiên nhãn thanh tịnh, vượt khỏi mắt người thường, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh… cho đến… việc này cũng là… của Như Lai…

පුන [Pg.358] චපරං තථාගතො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. යම්පි තථාගතො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති, ඉදම්පි තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති. ඉමානි දස තථාගතබලානි.

Lại nữa, Như Lai do đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu ngay trong hiện tại. Việc Như Lai do đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu ngay trong hiện tại, việc này là Như Lai lực của Như Lai. Nương vào lực này, Như Lai tự nhận địa vị tối thượng, rống tiếng rống sư tử giữa các hội chúng, chuyển bánh xe Pháp cao thượng. Đây là mười Như Lai lực.

45. කෙනට්ඨෙන සද්ධාබලං? කෙනට්ඨෙන වීරියබලං? කෙනට්ඨෙන සතිබලං? කෙනට්ඨෙන සමාධිබලං? කෙනට්ඨෙන පඤ්ඤාබලං? කෙනට්ඨෙන හිරිබලං? කෙනට්ඨෙන ඔත්තප්පබලං? කෙනට්ඨෙන පටිසඞ්ඛානබලං…පෙ… කෙනට්ඨෙන තථාගතබලං?

45. Do ý nghĩa nào gọi là tín lực? Do ý nghĩa nào gọi là tấn lực? Do ý nghĩa nào gọi là niệm lực? Do ý nghĩa nào gọi là định lực? Do ý nghĩa nào gọi là tuệ lực? Do ý nghĩa nào gọi là tàm lực? Do ý nghĩa nào gọi là quý lực? Do ý nghĩa nào gọi là trạch pháp lực… cho đến… do ý nghĩa nào gọi là Như Lai lực?

අස්සද්ධියෙ අකම්පියට්ඨෙන සද්ධාබලං. කොසජ්ජෙ අකම්පියට්ඨෙන වීරියබලං. පමාදෙ අකම්පියට්ඨෙන සතිබලං. උද්ධච්චෙ අකම්පියට්ඨෙන සමාධිබලං. අවිජ්ජාය අකම්පියට්ඨෙන පඤ්ඤාබලං. හිරීයති පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙති – හිරිබලං. ඔත්තප්පති පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙති – ඔත්තප්පබලං. ඤාණෙන කිලෙසෙ පටිසඞ්ඛාතීති – පටිසඞ්ඛානබලං. තත්ථ ජාතා ධම්මා එකරසා හොන්තීති – භාවනාබලං. තත්ථ නත්ථි කිඤ්චි වජ්ජන්ති – අනවජ්ජබලං. තෙන චිත්තං සඞ්ගණ්හාතීති – සඞ්ගහබලං. තං තස්ස ඛමතීති – ඛන්තිබලං. තෙන චිත්තං පඤ්ඤපෙතීති – පඤ්ඤත්තිබලං. තෙන චිත්තං නිජ්ඣාපෙතීති – නිජ්ඣත්තිබලං. තෙන චිත්තං වසං වත්තෙතීති – ඉස්සරියබලං. තෙන චිත්තං අධිට්ඨාතීති – අධිට්ඨානබලං. තෙන චිත්තං එකග්ගන්ති – සමථබලං. තත්ථ ජාතෙ ධම්මෙ අනුපස්සතීති – විපස්සනාබලං. තත්ථ සික්ඛතීති – සෙඛබලං. තත්ථ සික්ඛිතත්තා – අසෙඛබලං. තෙන ආසවා ඛීණාති – ඛීණාසවබලං. තස්ස ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධිබලං. අප්පමෙය්‍යට්ඨෙන තථාගතබලන්ති.

Do không bị lay động bởi sự vô tín, nên gọi là tín lực. Do không bị lay động bởi sự lười biếng, nên gọi là tấn lực. Do không bị lay động bởi sự phóng dật, nên gọi là niệm lực. Do không bị lay động bởi sự trạo cử, nên gọi là định lực. Do không bị lay động bởi vô minh, nên gọi là tuệ lực. Do tàm các pháp ác bất thiện, nên là tàm lực. Do quý các pháp ác bất thiện, nên là quý lực. Do dùng trí tuệ để thẩm sát các phiền não, nên là trạch pháp lực. Do các pháp sanh khởi ở đấy có cùng một vị, nên là tu tiến lực. Do ở đấy không có một lỗi lầm nào, nên là vô tội lực. Do nhờ đó tâm được nhiếp phục, nên là nhiếp trì lực. Do vị ấy kham nhẫn điều đó, nên là kham nhẫn lực. Do nhờ đó tâm được làm cho biết rõ, nên là chế định lực. Do nhờ đó tâm được làm cho lắng dịu, nên là thẩm sát lực. Do nhờ đó tâm được điều khiển theo ý muốn, nên là tự tại lực. Do nhờ đó tâm được quyết định, nên là quyết định lực. Do nhờ đó tâm được nhất tâm, nên là chỉ lực. Do quán xét các pháp sanh khởi ở đấy, nên là quán lực. Do đang học tập ở đấy, nên là hữu học lực. Do đã học tập xong ở đấy, nên là vô học lực. Do nhờ đó các lậu hoặc được đoạn tận, nên là lậu tận lực. Do vị ấy thành tựu được, nên là thần thông lực. Do ý nghĩa không thể đo lường, nên là Như Lai lực.

බලකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về lực đã kết thúc.

10. සුඤ්ඤකථා

10. Phần luận về Tánh Không

46. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා [Pg.359] තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච –

46. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tôn giả Ānanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn rằng –

‘‘‘සුඤ්ඤො ලොකො, සුඤ්ඤො ලොකො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ‘සුඤ්ඤො ලොකො’ති වුච්චතී’’ති? ‘‘යස්මා ඛො, ආනන්ද, සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා, තස්මා ‘සුඤ්ඤො ලොකො’ති වුච්චති. කිඤ්චානන්ද, සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා? චක්ඛු ඛො, ආනන්ද, සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා. රූපා සුඤ්ඤා අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා. චක්ඛුසම්ඵස්සො සුඤ්ඤො අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා.

‘Bạch Thế Tôn, người ta nói: ‘Thế gian là không, thế gian là không’. Bạch Thế Tôn, đến mức độ nào thì được gọi là ‘thế gian là không’?’ ‘Này Ānanda, vì nó không với tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã, nên được gọi là ‘thế gian là không’. Và này Ānanda, cái gì không với tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã? Này Ānanda, mắt không với tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã. Các sắc không với tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã. Nhãn thức không với tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã. Nhãn xúc không với tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã. Và cảm thọ nào sanh khởi do duyên nhãn xúc, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc không khổ không lạc, cái đó cũng không với tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã.

‘‘සොතං සුඤ්ඤං…පෙ… සද්දා සුඤ්ඤා… ඝානං සුඤ්ඤං… ගන්ධා සුඤ්ඤා… ජිව්හා සුඤ්ඤා… රසා සුඤ්ඤා… කායො සුඤ්ඤො… ඵොට්ඨබ්බා සුඤ්ඤා… මනො සුඤ්ඤො අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා. ධම්මා සුඤ්ඤා අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා. මනොවිඤ්ඤාණං සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා. මනොසම්ඵස්සො සුඤ්ඤො අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා. යස්මා ඛො, ආනන්ද, සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා තස්මා ‘සුඤ්ඤො ලොකො’ති වුච්චතී’’ති.

‘Tai là không… cho đến… các tiếng là không… mũi là không… các mùi là không… lưỡi là không… các vị là không… thân là không… các vật xúc chạm là không… ý không với tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã. Các pháp không với tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã. Ý thức không với tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã. Ý xúc không với tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã. Và cảm thọ nào sanh khởi do duyên ý xúc, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc không khổ không lạc, cái đó cũng không với tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã. Này Ānanda, vì nó không với tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã, nên được gọi là ‘thế gian là không’.’

1. මාතිකා

1. Đề mục

47. සුඤ්ඤසුඤ්ඤං, සඞ්ඛාරසුඤ්ඤං, විපරිණාමසුඤ්ඤං, අග්ගසුඤ්ඤං, ලක්ඛණසුඤ්ඤං, වික්ඛම්භනසුඤ්ඤං, තදඞ්ගසුඤ්ඤං, සමුච්ඡෙදසුඤ්ඤං, පටිප්පස්සද්ධිසුඤ්ඤං, නිස්සරණසුඤ්ඤං, අජ්ඣත්තසුඤ්ඤං, බහිද්ධාසුඤ්ඤං, දුභතොසුඤ්ඤං, සභාගසුඤ්ඤං, විසභාගසුඤ්ඤං, එසනාසුඤ්ඤං, පරිග්ගහසුඤ්ඤං, පටිලාභසුඤ්ඤං, පටිවෙධසුඤ්ඤං, එකත්තසුඤ්ඤං, නානත්තසුඤ්ඤං, ඛන්තිසුඤ්ඤං, අධිට්ඨානසුඤ්ඤං, පරියොගාහණසුඤ්ඤං, සම්පජානස්ස පවත්තපරියාදානං සබ්බසුඤ්ඤතානං පරමත්ථසුඤ්ඤං.

47. Tánh không của tánh không, tánh không đối với các hành, tánh không do sự biến hoại, tánh không tối thượng, tánh không đối với các tướng, tánh không do sự trấn áp, tánh không do từng phần, tánh không do sự đoạn trừ, tánh không do sự an tịnh, tánh không do sự xuất ly, tánh không nội tại, tánh không ngoại tại, tánh không cả hai, tánh không đồng loại, tánh không khác loại, tánh không do tìm cầu, tánh không do nắm giữ, tánh không do đạt được, tánh không do chứng ngộ, tánh không của sự đồng nhất, tánh không của sự khác biệt, tánh không do kham nhẫn, tánh không do quyết định, tánh không do thâm nhập, sự viên tịch không còn chấp thủ của bậc có chánh niệm là tánh không tối thượng trong tất cả các tánh không.

2. නිද්දෙසො

2. Phần diễn giải

48. කතමං [Pg.360] සුඤ්ඤසුඤ්ඤං? චක්ඛු සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. සොතං සුඤ්ඤං…පෙ… ඝානං සුඤ්ඤං… ජිව්හා සුඤ්ඤා… කායො සුඤ්ඤො… මනො සුඤ්ඤො අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. ඉදං සුඤ්ඤසුඤ්ඤං.

48. Thế nào là không của không? Mắt là không bởi ngã hay bởi sở hữu của ngã, bởi thường còn hay bởi bền vững, bởi vĩnh cửu hay bởi pháp không biến đổi. Tai là không... cho đến... mũi là không... lưỡi là không... thân là không... ý là không bởi ngã hay bởi sở hữu của ngã, bởi thường còn hay bởi bền vững, bởi vĩnh cửu hay bởi pháp không biến đổi. Đây là không của không.

කතමං සඞ්ඛාරසුඤ්ඤං? තයො සඞ්ඛාරා – පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරො, අපුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරො, ආනෙඤ්ජාභිසඞ්ඛාරො. පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරො අපුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරෙන ච ආනෙඤ්ජාභිසඞ්ඛාරෙන ච සුඤ්ඤො. අපුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරො පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරෙන ච ආනෙඤ්ජාභිසඞ්ඛාරෙන ච සුඤ්ඤො. ආනෙඤ්ජාභිසඞ්ඛාරො පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරෙන ච අපුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරෙන ච සුඤ්ඤො. ඉමෙ තයො සඞ්ඛාරා.

Thế nào là không của các hành? Có ba loại hành: phước hành, phi phước hành, và bất động hành. Phước hành là không đối với phi phước hành và bất động hành. Phi phước hành là không đối với phước hành và bất động hành. Bất động hành là không đối với phước hành và phi phước hành. Đây là ba loại hành.

අපරෙපි තයො සඞ්ඛාරා – කායසඞ්ඛාරො, වචීසඞ්ඛාරො, චිත්තසඞ්ඛාරො. කායසඞ්ඛාරො වචීසඞ්ඛාරෙන ච චිත්තසඞ්ඛාරෙන ච සුඤ්ඤො. වචීසඞ්ඛාරො කායසඞ්ඛාරෙන ච චිත්තසඞ්ඛාරෙන ච සුඤ්ඤො. චිත්තසඞ්ඛාරො කායසඞ්ඛාරෙන ච වචීසඞ්ඛාරෙන ච සුඤ්ඤො. ඉමෙ තයො සඞ්ඛාරා.

Lại nữa, có ba loại hành khác: thân hành, khẩu hành, và tâm hành. Thân hành là không đối với khẩu hành và tâm hành. Khẩu hành là không đối với thân hành và tâm hành. Tâm hành là không đối với thân hành và khẩu hành. Đây là ba loại hành.

අපරෙපි තයො සඞ්ඛාරා – අතීතා සඞ්ඛාරා, අනාගතා සඞ්ඛාරා, පච්චුප්පන්නා සඞ්ඛාරා. අතීතා සඞ්ඛාරා අනාගතෙහි ච පච්චුප්පන්නෙහි ච සඞ්ඛාරෙහි සුඤ්ඤා. අනාගතා සඞ්ඛාරා අතීතෙහි ච පච්චුප්පන්නෙහි ච සඞ්ඛාරෙහි සුඤ්ඤා පච්චුප්පන්නා සඞ්ඛාරා අතීතෙහි ච අනාගතෙහි ච සඞ්ඛාරෙහි සුඤ්ඤා. ඉමෙ තයො සඞ්ඛාරා; ඉදං සඞ්ඛාරසුඤ්ඤං.

Lại nữa, có ba loại hành khác: các hành quá khứ, các hành vị lai, các hành hiện tại. Các hành quá khứ là không đối với các hành vị lai và các hành hiện tại. Các hành vị lai là không đối với các hành quá khứ và các hành hiện tại. Các hành hiện tại là không đối với các hành quá khứ và các hành vị lai. Đây là ba loại hành; đây là không của các hành.

කතමං විපරිණාමසුඤ්ඤං? ජාතං රූපං සභාවෙන සුඤ්ඤං. විගතං රූපං විපරිණතඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. ජාතා වෙදනා සභාවෙන සුඤ්ඤා. විගතා වෙදනා විපරිණතා චෙව සුඤ්ඤා ච …පෙ… ජාතා සඤ්ඤා… ජාතා සඞ්ඛාරා… ජාතං විඤ්ඤාණං… ජාතං චක්ඛු…පෙ… ජාතො භවො සභාවෙන සුඤ්ඤො. විගතො භවො විපරිණතො චෙව සුඤ්ඤො ච. ඉදං විපරිණාමසුඤ්ඤං.

Thế nào là không của sự biến đổi? Sắc đã sanh là không về tự tánh. Sắc đã diệt vừa biến đổi vừa là không. Thọ đã sanh là không về tự tánh. Thọ đã diệt vừa biến đổi vừa là không... cho đến... tưởng đã sanh... các hành đã sanh... thức đã sanh... mắt đã sanh... cho đến... hữu đã sanh là không về tự tánh. Hữu đã diệt vừa biến đổi vừa là không. Đây là không của sự biến đổi.

කතමං අග්ගසුඤ්ඤං? අග්ගමෙතං පදං සෙට්ඨමෙතං පදං විසිට්ඨමෙතං පදං යදිදං සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං. ඉදං අග්ගසුඤ්ඤං.

Thế nào là không tối thượng? Trạng thái này là tối thượng, trạng thái này là cao tột, trạng thái này là đặc thù, đó là sự tịch tịnh tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, tức là Niết-bàn. Đây là không tối thượng.

කතමං [Pg.361] ලක්ඛණසුඤ්ඤං? ද්වෙ ලක්ඛණානි – බාලලක්ඛණඤ්ච පණ්ඩිතලක්ඛණඤ්ච. බාලලක්ඛණං පණ්ඩිතලක්ඛණෙන සුඤ්ඤං. පණ්ඩිතලක්ඛණං බාලලක්ඛණෙන සුඤ්ඤං. තීණි ලක්ඛණානි – උප්පාදලක්ඛණං, වයලක්ඛණං, ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණං. උප්පාදලක්ඛණං වයලක්ඛණෙන ච ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. වයලක්ඛණං උප්පාදලක්ඛණෙන ච ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං, ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණං උප්පාදලක්ඛණෙන ච වයලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං.

Thế nào là không của tướng? Có hai tướng: tướng của kẻ ngu và tướng của người trí. Tướng của kẻ ngu là không đối với tướng của người trí. Tướng của người trí là không đối với tướng của kẻ ngu. Có ba tướng: tướng sanh, tướng diệt, và tướng khác đi khi đang tồn tại. Tướng sanh là không đối với tướng diệt và tướng khác đi khi đang tồn tại. Tướng diệt là không đối với tướng sanh và tướng khác đi khi đang tồn tại. Tướng khác đi khi đang tồn tại là không đối với tướng sanh và tướng diệt.

රූපස්ස උප්පාදලක්ඛණං වයලක්ඛණෙන ච ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. රූපස්ස වයලක්ඛණං උප්පාදලක්ඛණෙන ච ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. රූපස්ස ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණං උප්පාදලක්ඛණෙන ච වයලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස… චක්ඛුස්ස… ජරාමරණස්ස උප්පාදලක්ඛණං වයලක්ඛණෙන ච ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. ජරාමරණස්ස වයලක්ඛණං උප්පාදලක්ඛණෙන ච ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. ජරාමරණස්ස ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණං උප්පාදලක්ඛණෙන ච වයලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. ඉදං ලක්ඛණසුඤ්ඤං.

Tướng sanh của sắc là không đối với tướng diệt và tướng khác đi khi đang tồn tại. Tướng diệt của sắc là không đối với tướng sanh và tướng khác đi khi đang tồn tại. Tướng khác đi khi đang tồn tại của sắc là không đối với tướng sanh và tướng diệt. Của thọ... cho đến... của tưởng... của các hành... của thức... của mắt... Tướng sanh của già-chết là không đối với tướng diệt và tướng khác đi khi đang tồn tại. Tướng diệt của già-chết là không đối với tướng sanh và tướng khác đi khi đang tồn tại. Tướng khác đi khi đang tồn tại của già-chết là không đối với tướng sanh và tướng diệt. Đây là không của tướng.

කතමං වික්ඛම්භනසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දො වික්ඛම්භිතො චෙව සුඤ්ඤො ච. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදො වික්ඛම්භිතො චෙව සුඤ්ඤො ච. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං වික්ඛම්භිතඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං වික්ඛම්භිතඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡා වික්ඛම්භිතා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඤාණෙන අවිජ්ජා වික්ඛම්භිතා චෙව සුඤ්ඤා ච. පාමොජ්ජෙන අරති වික්ඛම්භිතා චෙව සුඤ්ඤා ච. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණා වික්ඛම්භිතා චෙව සුඤ්ඤා ච…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසා වික්ඛම්භිතා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඉදං වික්ඛම්භනසුඤ්ඤං.

Thế nào là không do trấn áp? Do sự xuất ly, dục tham vừa được trấn áp vừa là không. Do vô sân, sân vừa được trấn áp vừa là không. Do tưởng ánh sáng, hôn trầm-thụy miên vừa được trấn áp vừa là không. Do không tán loạn, trạo cử vừa được trấn áp vừa là không. Do sự xác định các pháp, hoài nghi vừa được trấn áp vừa là không. Do trí tuệ, vô minh vừa được trấn áp vừa là không. Do sự hân hoan, bất mãn vừa được trấn áp vừa là không. Do thiền thứ nhất, các triền cái vừa được trấn áp vừa là không... cho đến... do đạo A-la-hán, tất cả các phiền não vừa được trấn áp vừa là không. Đây là không do trấn áp.

කතමං තදඞ්ගසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දො තදඞ්ගසුඤ්ඤො. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදො තදඞ්ගසුඤ්ඤො. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං තදඞ්ගසුඤ්ඤං. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං තදඞ්ගසුඤ්ඤං. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡා තදඞ්ගසුඤ්ඤා. ඤාණෙන අවිජ්ජා තදඞ්ගසුඤ්ඤා. පාමොජ්ජෙන අරති තදඞ්ගසුඤ්ඤා. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණා තදඞ්ගසුඤ්ඤා…පෙ… විවට්ටනානුපස්සනාය සඤ්ඤොගාභිනිවෙසො තදඞ්ගසුඤ්ඤො. ඉදං තදඞ්ගසුඤ්ඤං.

Thế nào là không trong từng khoảnh khắc? Do sự xuất ly, dục tham là không trong từng khoảnh khắc. Do vô sân, sân là không trong từng khoảnh khắc. Do tưởng ánh sáng, hôn trầm-thụy miên là không trong từng khoảnh khắc. Do không tán loạn, trạo cử là không trong từng khoảnh khắc. Do sự xác định các pháp, hoài nghi là không trong từng khoảnh khắc. Do trí tuệ, vô minh là không trong từng khoảnh khắc. Do sự hân hoan, bất mãn là không trong từng khoảnh khắc. Do thiền thứ nhất, các triền cái là không trong từng khoảnh khắc... cho đến... do sự quán xét về việc thoát ly, sự chấp thủ vào các kiết sử là không trong từng khoảnh khắc. Đây là không trong từng khoảnh khắc.

කතමං සමුච්ඡෙදසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දො සමුච්ඡින්නො චෙව සුඤ්ඤො ච. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදො සමුච්ඡින්නො චෙව සුඤ්ඤො ච. ආලොකසඤ්ඤාය [Pg.362] ථිනමිද්ධං සමුච්ඡින්නඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං සමුච්ඡින්නඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡා සමුච්ඡින්නා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඤාණෙන අවිජ්ජා සමුච්ඡින්නා චෙව සුඤ්ඤා ච. පාමොජ්ජෙන අරති සමුච්ඡින්නා චෙව සුඤ්ඤා ච. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණා සමුච්ඡින්නා චෙව සුඤ්ඤා ච…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසා සමුච්ඡින්නා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඉදං සමුච්ඡෙදසුඤ්ඤං.

Thế nào là đoạn diệt không? Do sự xuất ly, dục tham vừa được đoạn diệt, vừa là không. Do vô sân, sân vừa được đoạn diệt, vừa là không. Do quang tưởng, hôn trầm thụy miên vừa được đoạn diệt, vừa là không. Do không tán loạn, trạo cử vừa được đoạn diệt, vừa là không. Do sự xác định pháp, hoài nghi vừa được đoạn diệt, vừa là không. Do trí tuệ, vô minh vừa được đoạn diệt, vừa là không. Do sự hân hoan, bất lạc vừa được đoạn diệt, vừa là không. Do sơ thiền, các triền cái vừa được đoạn diệt, vừa là không... v.v... do A-la-hán đạo, tất cả phiền não vừa được đoạn diệt, vừa là không. Đây là đoạn diệt không.

කතමං පටිප්පස්සද්ධිසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දො පටිප්පස්සද්ධො චෙව සුඤ්ඤො ච. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදො පටිප්පස්සද්ධො චෙව සුඤ්ඤො ච. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං පටිප්පස්සද්ධඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං පටිප්පස්සද්ධඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡා පටිප්පස්සද්ධා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඤාණෙන අවිජ්ජා පටිප්පස්සද්ධා චෙව සුඤ්ඤා ච. පාමොජ්ජෙන අරති පටිප්පස්සද්ධා චෙව සුඤ්ඤා ච. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණා පටිප්පස්සද්ධා චෙව සුඤ්ඤා ච…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසා පටිප්පස්සද්ධා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඉදං පටිප්පස්සද්ධිසුඤ්ඤං.

Thế nào là tịnh chỉ không? Do sự xuất ly, dục tham vừa được tịnh chỉ, vừa là không. Do vô sân, sân vừa được tịnh chỉ, vừa là không. Do quang tưởng, hôn trầm thụy miên vừa được tịnh chỉ, vừa là không. Do không tán loạn, trạo cử vừa được tịnh chỉ, vừa là không. Do sự xác định pháp, hoài nghi vừa được tịnh chỉ, vừa là không. Do trí tuệ, vô minh vừa được tịnh chỉ, vừa là không. Do sự hân hoan, bất lạc vừa được tịnh chỉ, vừa là không. Do sơ thiền, các triền cái vừa được tịnh chỉ, vừa là không... v.v... do A-la-hán đạo, tất cả phiền não vừa được tịnh chỉ, vừa là không. Đây là tịnh chỉ không.

කතමං නිස්සරණසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දො නිස්සටො චෙව සුඤ්ඤො ච. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදො නිස්සටො චෙව සුඤ්ඤො ච. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං නිස්සටඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං නිස්සටඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡා නිස්සටා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඤාණෙන අවිජ්ජා නිස්සටා චෙව සුඤ්ඤා ච. පාමොජ්ජෙන අරති නිස්සටා චෙව සුඤ්ඤා ච. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණා නිස්සටා චෙව සුඤ්ඤා ච …පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසා නිස්සටා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඉදං නිස්සරණසුඤ්ඤං.

Thế nào là xuất ly không? Do sự xuất ly, dục tham vừa được xuất ly, vừa là không. Do vô sân, sân vừa được xuất ly, vừa là không. Do quang tưởng, hôn trầm thụy miên vừa được xuất ly, vừa là không. Do không tán loạn, trạo cử vừa được xuất ly, vừa là không. Do sự xác định pháp, hoài nghi vừa được xuất ly, vừa là không. Do trí tuệ, vô minh vừa được xuất ly, vừa là không. Do sự hân hoan, bất lạc vừa được xuất ly, vừa là không. Do sơ thiền, các triền cái vừa được xuất ly, vừa là không... v.v... do A-la-hán đạo, tất cả phiền não vừa được xuất ly, vừa là không. Đây là xuất ly không.

කතමං අජ්ඣත්තසුඤ්ඤං? අජ්ඣත්තං චක්ඛුං සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. අජ්ඣත්තං සොතං සුඤ්ඤං… අජ්ඣත්තං ඝානං සුඤ්ඤං… අජ්ඣත්තං ජිව්හා සුඤ්ඤා… අජ්ඣත්තං කායො සුඤ්ඤො… අජ්ඣත්තං මනො සුඤ්ඤො අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. ඉදං අජ්ඣත්තසුඤ්ඤං.

Thế nào là nội không? Mắt ở nội phần là không về tự ngã, hoặc sở hữu của tự ngã, hoặc thường còn, hoặc bền vững, hoặc vĩnh cửu, hoặc có bản chất không biến đổi. Tai ở nội phần là không... mũi ở nội phần là không... lưỡi ở nội phần là không... thân ở nội phần là không... ý ở nội phần là không về tự ngã, hoặc sở hữu của tự ngã, hoặc thường còn, hoặc bền vững, hoặc vĩnh cửu, hoặc có bản chất không biến đổi. Đây là nội không.

කතමං බහිද්ධාසුඤ්ඤං? බහිද්ධා රූපා සුඤ්ඤා…පෙ… බහිද්ධා ධම්මා සුඤ්ඤා අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. ඉදං බහිද්ධාසුඤ්ඤං.

Thế nào là ngoại không? Các sắc ở ngoại phần là không... v.v... các pháp ở ngoại phần là không về tự ngã, hoặc sở hữu của tự ngã, hoặc thường còn, hoặc bền vững, hoặc vĩnh cửu, hoặc có bản chất không biến đổi. Đây là ngoại không.

කතමං [Pg.363] දුභතොසුඤ්ඤං? යඤ්ච අජ්ඣත්තං චක්ඛු යෙ ච බහිද්ධා රූපා උභයමෙතං සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. යඤ්ච අජ්ඣත්තං සොතං යෙ ච බහිද්ධා සද්දා…පෙ… යඤ්ච අජ්ඣත්තං ඝානං යෙ ච බහිද්ධා ගන්ධා… යා ච අජ්ඣත්තං ජිව්හා යෙ ච බහිද්ධා රසා… යො ච අජ්ඣත්තං කායො යෙ ච බහිද්ධා ඵොට්ඨබ්බා… යො ච අජ්ඣත්තං මනො යෙ ච බහිද්ධා ධම්මා උභයමෙතං සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. ඉදං දුභතොසුඤ්ඤං.

Thế nào là nội ngoại không? Bất cứ mắt nào ở nội phần và bất cứ sắc nào ở ngoại phần, cả hai điều này là không về tự ngã, hoặc sở hữu của tự ngã, hoặc thường còn, hoặc bền vững, hoặc vĩnh cửu, hoặc có bản chất không biến đổi. Bất cứ tai nào ở nội phần và bất cứ âm thanh nào ở ngoại phần... v.v... bất cứ mũi nào ở nội phần và bất cứ mùi hương nào ở ngoại phần... bất cứ lưỡi nào ở nội phần và bất cứ vị nào ở ngoại phần... bất cứ thân nào ở nội phần và bất cứ vật xúc chạm nào ở ngoại phần... bất cứ ý nào ở nội phần và bất cứ pháp nào ở ngoại phần, cả hai điều này là không về tự ngã, hoặc sở hữu của tự ngã, hoặc thường còn, hoặc bền vững, hoặc vĩnh cửu, hoặc có bản chất không biến đổi. Đây là nội ngoại không.

කතමං සභාගසුඤ්ඤං? ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි සභාගානි චෙව සුඤ්ඤානි ච. ඡ බාහිරානි ආයතනානි සභාගානි චෙව සුඤ්ඤානි ච. ඡ විඤ්ඤාණකායා සභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ ඵස්සකායා සභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ වෙදනාකායා සභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ සඤ්ඤාකායා සභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ චෙතනාකායා සභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඉදං සභාගසුඤ්ඤං.

Thế nào là tương tợ không? Sáu nội xứ vừa tương tợ, vừa là không. Sáu ngoại xứ vừa tương tợ, vừa là không. Sáu thân thức vừa tương tợ, vừa là không. Sáu thân xúc vừa tương tợ, vừa là không. Sáu thân thọ vừa tương tợ, vừa là không. Sáu thân tưởng vừa tương tợ, vừa là không. Sáu thân tư vừa tương tợ, vừa là không. Đây là tương tợ không.

කතමං විසභාගසුඤ්ඤං? ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි ඡහි බාහිරෙහි ආයතනෙහි විසභාගානි චෙව සුඤ්ඤානි ච. ඡ බාහිරානි ආයතනානි ඡහි විඤ්ඤාණකායෙහි විසභාගානි චෙව සුඤ්ඤානි ච. ඡ විඤ්ඤාණකායා ඡහි ඵස්සකායෙහි විසභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ ඵස්සකායා ඡහි වෙදනාකායෙහි විසභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ වෙදනාකායා ඡහි සඤ්ඤාකායෙහි විසභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ සඤ්ඤාකායා ඡහි චෙතනාකායෙහි විසභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඉදං විසභාගසුඤ්ඤං.

Thế nào là bất tương tợ không? Sáu nội xứ đối với sáu ngoại xứ vừa bất tương tợ, vừa là không. Sáu ngoại xứ đối với sáu thân thức vừa bất tương tợ, vừa là không. Sáu thân thức đối với sáu thân xúc vừa bất tương tợ, vừa là không. Sáu thân xúc đối với sáu thân thọ vừa bất tương tợ, vừa là không. Sáu thân thọ đối với sáu thân tưởng vừa bất tương tợ, vừa là không. Sáu thân tưởng đối với sáu thân tư vừa bất tương tợ, vừa là không. Đây là bất tương tợ không.

කතමං එසනාසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මෙසනා කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤා. අබ්‍යාපාදෙසනා බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤා. ආලොකසඤ්ඤෙසනා ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤා. අවික්ඛෙපෙසනා උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤා. ධම්මවවත්ථානෙසනා විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤා. ඤාණෙසනා අවිජ්ජාය සුඤ්ඤා. පාමොජ්ජෙසනා අරතියා සුඤ්ඤා. පඨමජ්ඣානෙසනා නීවරණෙහි සුඤ්ඤා…පෙ… අරහත්තමග්ගෙසනා සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤා. ඉදං එසනාසුඤ්ඤං.

Thế nào là tầm cầu không? Sự tầm cầu xuất ly là không có dục tham. Sự tầm cầu vô sân là không có sân. Sự tầm cầu quang tưởng là không có hôn trầm thụy miên. Sự tầm cầu không tán loạn là không có trạo cử. Sự tầm cầu xác định pháp là không có hoài nghi. Sự tầm cầu trí tuệ là không có vô minh. Sự tầm cầu hân hoan là không có bất lạc. Sự tầm cầu sơ thiền là không có các triền cái... v.v... sự tầm cầu A-la-hán đạo là không có tất cả phiền não. Đây là tầm cầu không.

කතමං පරිග්ගහසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මපරිග්ගහො කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤො. අබ්‍යාපාදපරිග්ගහො බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤො. ආලොකසඤ්ඤාපරිග්ගහො ථිනමිද්ධෙන [Pg.364] සුඤ්ඤො. අවික්ඛෙපපරිග්ගහො උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤො. ධම්මවවත්ථානපරිග්ගහො විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤො. ඤාණපරිග්ගහො අවිජ්ජාය සුඤ්ඤො. පාමොජ්ජපරිග්ගහො අරතියා සුඤ්ඤො. පඨමජ්ඣානපරිග්ගහො නීවරණෙහි සුඤ්ඤො…පෙ… අරහත්තමග්ගපරිග්ගහො සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤො. ඉදං පරිග්ගහසුඤ්ඤං.

Thế nào là tánh không của sự nắm giữ? Sự nắm giữ sự xuất ly là không có dục tham. Sự nắm giữ vô sân là không có sân. Sự nắm giữ quang tưởng là không có hôn trầm thụy miên. Sự nắm giữ sự không phóng dật là không có trạo cử. Sự nắm giữ sự xác định các pháp là không có hoài nghi. Sự nắm giữ trí tuệ là không có vô minh. Sự nắm giữ sự hân hoan là không có sự không hoan hỷ. Sự nắm giữ sơ thiền là không có các triền cái. ... cho đến ... sự nắm giữ A-la-hán đạo là không có tất cả phiền não. Đây là tánh không của sự nắm giữ.

කතමං පටිලාභසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මපටිලාභො කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤො. අබ්‍යාපාදපටිලාභො බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤො. ආලොකසඤ්ඤාපටිලාභො ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤො. අවික්ඛෙපපටිලාභො උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤො. ධම්මවවත්ථානපටිලාභො විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤො. ඤාණපටිලාභො අවිජ්ජාය සුඤ්ඤො. පාමොජ්ජපටිලාභො අරතියා සුඤ්ඤො. පඨමජ්ඣානපටිලාභො නීවරණෙහි සුඤ්ඤො…පෙ… අරහත්තමග්ගපටිලාභො සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤො. ඉදං පටිලාභසුඤ්ඤං.

Thế nào là tánh không của sự chứng đắc? Sự chứng đắc sự xuất ly là không có dục tham. Sự chứng đắc vô sân là không có sân. Sự chứng đắc quang tưởng là không có hôn trầm thụy miên. Sự chứng đắc sự không phóng dật là không có trạo cử. Sự chứng đắc sự xác định các pháp là không có hoài nghi. Sự chứng đắc trí tuệ là không có vô minh. Sự chứng đắc sự hân hoan là không có sự không hoan hỷ. Sự chứng đắc sơ thiền là không có các triền cái. ... cho đến ... sự chứng đắc A-la-hán đạo là không có tất cả phiền não. Đây là tánh không của sự chứng đắc.

කතමං පටිවෙධසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මප්පටිවෙධො කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤො. අබ්‍යාපාදප්පටිවෙධො බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤො. ආලොකසඤ්ඤාප්පටිවෙධො ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤො. අවික්ඛෙපප්පටිවෙධො උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤො. ධම්මවවත්ථානප්පටිවෙධො විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤො. ඤාණප්පටිවෙධො අවිජ්ජාය සුඤ්ඤො. පාමොජ්ජප්පටිවෙධො අරතියා සුඤ්ඤො. පඨමජ්ඣානප්පටිවෙධො නීවරණෙහි සුඤ්ඤො…පෙ… අරහත්තමග්ගප්පටිවෙධො සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤො. ඉදං පටිවෙධසුඤ්ඤං.

Thế nào là tánh không của sự thông suốt? Sự thông suốt sự xuất ly là không có dục tham. Sự thông suốt vô sân là không có sân. Sự thông suốt quang tưởng là không có hôn trầm thụy miên. Sự thông suốt sự không phóng dật là không có trạo cử. Sự thông suốt sự xác định các pháp là không có hoài nghi. Sự thông suốt trí tuệ là không có vô minh. Sự thông suốt sự hân hoan là không có sự không hoan hỷ. Sự thông suốt sơ thiền là không có các triền cái. ... cho đến ... sự thông suốt A-la-hán đạo là không có tất cả phiền não. Đây là tánh không của sự thông suốt.

කතමං එකත්තසුඤ්ඤං, නානත්තසුඤ්ඤං? කාමච්ඡන්දො නානත්තං, නෙක්ඛම්මං එකත්තං. නෙක්ඛම්මෙකත්තං චෙතයතො කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤං. බ්‍යාපාදො නානත්තං, අබ්‍යාපාදො එකත්තං. අබ්‍යාපාදෙකත්තං චෙතයතො බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤං. ථිනමිද්ධං නානත්තං, ආලොකසඤ්ඤා එකත්තං. ආලොකසඤ්ඤෙකත්තං චෙතයතො ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤං. උද්ධච්චං නානත්තං, අවික්ඛෙපො එකත්තං. අවික්ඛෙපෙකත්තං චෙතයතො උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤං. විචිකිච්ඡා නානත්තං, ධම්මවවත්ථානං එකත්තං. ධම්මවවත්ථානෙකත්තං චෙතයතො විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤං. අවිජ්ජා නානත්තං, ඤාණං එකත්තං. ඤාණෙකත්තං චෙතයතො අවිජ්ජාය සුඤ්ඤං. අරති නානත්තං, පාමොජ්ජං එකත්තං. පාමොජ්ජෙකත්තං චෙතයතො අරතියා සුඤ්ඤං. නීවරණා නානත්තං, පඨමජ්ඣානං එකත්තං. පඨමජ්ඣානෙකත්තං චෙතයතො නීවරණෙහි සුඤ්ඤං…පෙ… සබ්බකිලෙසා නානත්තං, අරහත්තමග්ගො එකත්තං. අරහත්තමග්ගෙකත්තං [Pg.365] චෙතයතො සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤං. ඉදං එකත්තසුඤ්ඤං නානත්තසුඤ්ඤං.

Thế nào là tánh không của sự đồng nhất, tánh không của sự đa dạng? Dục tham là sự đa dạng, sự xuất ly là sự đồng nhất. Đối với người có tác ý về sự đồng nhất của sự xuất ly thì không có dục tham. Sân là sự đa dạng, vô sân là sự đồng nhất. Đối với người có tác ý về sự đồng nhất của vô sân thì không có sân. Hôn trầm thụy miên là sự đa dạng, quang tưởng là sự đồng nhất. Đối với người có tác ý về sự đồng nhất của quang tưởng thì không có hôn trầm thụy miên. Trạo cử là sự đa dạng, sự không phóng dật là sự đồng nhất. Đối với người có tác ý về sự đồng nhất của sự không phóng dật thì không có trạo cử. Hoài nghi là sự đa dạng, sự xác định các pháp là sự đồng nhất. Đối với người có tác ý về sự đồng nhất của sự xác định các pháp thì không có hoài nghi. Vô minh là sự đa dạng, trí tuệ là sự đồng nhất. Đối với người có tác ý về sự đồng nhất của trí tuệ thì không có vô minh. Sự không hoan hỷ là sự đa dạng, sự hân hoan là sự đồng nhất. Đối với người có tác ý về sự đồng nhất của sự hân hoan thì không có sự không hoan hỷ. Các triền cái là sự đa dạng, sơ thiền là sự đồng nhất. Đối với người có tác ý về sự đồng nhất của sơ thiền thì không có các triền cái. ... cho đến ... tất cả phiền não là sự đa dạng, A-la-hán đạo là sự đồng nhất. Đối với người có tác ý về sự đồng nhất của A-la-hán đạo thì không có tất cả phiền não. Đây là tánh không của sự đồng nhất, tánh không của sự đa dạng.

කතමං ඛන්තිසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මඛන්ති කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤා. අබ්‍යාපාදඛන්ති බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤා. ආලොකසඤ්ඤාඛන්ති ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤා. අවික්ඛෙපඛන්ති උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤා. ධම්මවවත්ථානඛන්ති විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤා. ඤාණඛන්ති අවිජ්ජාය සුඤ්ඤා. පාමොජ්ජඛන්ති අරතියා සුඤ්ඤා. පඨමජ්ඣානඛන්ති නීවරණෙහි සුඤ්ඤා…පෙ… අරහත්තමග්ගඛන්ති සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤා. ඉදං ඛන්තිසුඤ්ඤං.

Thế nào là tánh không của sự kham nhẫn? Sự kham nhẫn đối với sự xuất ly là không có dục tham. Sự kham nhẫn đối với vô sân là không có sân. Sự kham nhẫn đối với quang tưởng là không có hôn trầm thụy miên. Sự kham nhẫn đối với sự không phóng dật là không có trạo cử. Sự kham nhẫn đối với sự xác định các pháp là không có hoài nghi. Sự kham nhẫn đối với trí tuệ là không có vô minh. Sự kham nhẫn đối với sự hân hoan là không có sự không hoan hỷ. Sự kham nhẫn đối với sơ thiền là không có các triền cái. ... cho đến ... sự kham nhẫn đối với A-la-hán đạo là không có tất cả phiền não. Đây là tánh không của sự kham nhẫn.

කතමං අධිට්ඨානසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මාධිට්ඨානං කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤං. අබ්‍යාපාදාධිට්ඨානං බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤං. ආලොකසඤ්ඤාධිට්ඨානං ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤං. අවික්ඛෙපාධිට්ඨානං උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤං. ධම්මවවත්ථානාධිට්ඨානං විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤං. ඤාණාධිට්ඨානං අවිජ්ජාය සුඤ්ඤං. පාමොජ්ජාධිට්ඨානං අරතියා සුඤ්ඤං. පඨමජ්ඣානාධිට්ඨානං නීවරණෙහි සුඤ්ඤං…පෙ… අරහත්තමග්ගාධිට්ඨානං සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤං. ඉදං අධිට්ඨානසුඤ්ඤං.

Thế nào là tánh không của sự quyết định? Sự quyết định về sự xuất ly là không có dục tham. Sự quyết định về vô sân là không có sân. Sự quyết định về quang tưởng là không có hôn trầm thụy miên. Sự quyết định về sự không phóng dật là không có trạo cử. Sự quyết định về sự xác định các pháp là không có hoài nghi. Sự quyết định về trí tuệ là không có vô minh. Sự quyết định về sự hân hoan là không có sự không hoan hỷ. Sự quyết định về sơ thiền là không có các triền cái. ... cho đến ... sự quyết định về A-la-hán đạo là không có tất cả phiền não. Đây là tánh không của sự quyết định.

කතමං පරියොගාහණසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මපරියොගාහණං කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤං. අබ්‍යාපාදපරියොගාහණං බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤං. ආලොකසඤ්ඤාපරියොගාහණං ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤං. අවික්ඛෙපපරියොගාහණං උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤං. ධම්මවවත්ථානපරියොගාහණං විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤං. ඤාණපරියොගාහණං අවිජ්ජාය සුඤ්ඤං. පාමොජ්ජපරියොගාහණං අරතියා සුඤ්ඤං. පඨමජ්ඣානපරියොගාහණං නීවරණෙහි සුඤ්ඤං…පෙ… අරහත්තමග්ගපරියොගාහණං සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤං. ඉදං පරියොගාහණසුඤ්ඤං.

Thế nào là tánh không của sự thâm nhập? Sự thâm nhập vào sự xuất ly là không có dục tham. Sự thâm nhập vào vô sân là không có sân. Sự thâm nhập vào quang tưởng là không có hôn trầm thụy miên. Sự thâm nhập vào sự không phóng dật là không có trạo cử. Sự thâm nhập vào sự xác định các pháp là không có hoài nghi. Sự thâm nhập vào trí tuệ là không có vô minh. Sự thâm nhập vào sự hân hoan là không có sự không hoan hỷ. Sự thâm nhập vào sơ thiền là không có các triền cái. ... cho đến ... sự thâm nhập vào A-la-hán đạo là không có tất cả phiền não. Đây là tánh không của sự thâm nhập.

කතමං සම්පජානස්ස පවත්තපරියාදානං සබ්බසුඤ්ඤතානං පරමත්ථසුඤ්ඤං? ඉධ සම්පජානො නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දස්ස පවත්තං පරියාදියති, අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදස්ස පවත්තං පරියාදියති, ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධස්ස පවත්තං පරියාදියති, අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චස්ස පවත්තං පරියාදියති, ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡාය පවත්තං පරියාදියති, ඤාණෙන අවිජ්ජාය පවත්තං පරියාදියති, පාමොජ්ජෙන අරතියා පවත්තං පරියාදියති, පඨමෙන ඣානෙන නීවරණානං පවත්තං පරියාදියති…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසානං පවත්තං පරියාදියති. අථ වා පන සම්පජානස්ස අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායන්තස්ස ඉදං චෙව චක්ඛුපවත්තං පරියාදියති, අඤ්ඤඤ්ච චක්ඛුපවත්තං න [Pg.366] උප්පජ්ජති. ඉදඤ්චෙව සොතපවත්තං…පෙ… ඝානපවත්තං… ජිව්හාපවත්තං… කායපවත්තං… මනොපවත්තං පරියාදියති, අඤ්ඤඤ්ච මනොපවත්තං න උප්පජ්ජති. ඉදං සම්පජානස්ස පවත්තපරියාදානං සබ්බසුඤ්ඤතානං පරමත්ථසුඤ්ඤන්ති.

Thế nào là tánh không tối hậu trong tất cả các tánh không, là sự chấm dứt dòng chảy của người có tỉnh giác? Ở đây, người có tỉnh giác dùng sự xuất ly để chấm dứt dòng chảy của tham dục; dùng vô sân để chấm dứt dòng chảy của sân hận; dùng tưởng về ánh sáng để chấm dứt dòng chảy của hôn trầm thụy miên; dùng sự không tán loạn để chấm dứt dòng chảy của trạo cử; dùng sự xác định các pháp để chấm dứt dòng chảy của hoài nghi; dùng trí tuệ để chấm dứt dòng chảy của vô minh; dùng sự hân hoan để chấm dứt dòng chảy của sự không hoan hỷ; dùng thiền thứ nhất để chấm dứt dòng chảy của các triền cái... cho đến... dùng đạo A-la-hán để chấm dứt dòng chảy của tất cả các phiền não. Hoặc nữa, đối với người có tỉnh giác đang nhập vô dư y Niết-bàn giới, chính dòng chảy của mắt này được chấm dứt, và dòng chảy khác của mắt không sanh khởi. Chính dòng chảy của tai này... cho đến... dòng chảy của mũi... dòng chảy của lưỡi... dòng chảy của thân... dòng chảy của ý được chấm dứt, và dòng chảy khác của ý không sanh khởi. Đây được gọi là tánh không tối hậu trong tất cả các tánh không, là sự chấm dứt dòng chảy của người có tỉnh giác.

සුඤ්ඤකථා නිට්ඨිතා.

Lời bàn về tánh không đã kết thúc.

යුගනද්ධවග්ගො දුතියො.

Phẩm Song Liên thứ hai.

තස්සුද්දානං –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

යුගනද්ධා සච්චබොජ්ඣඞ්ගා, මෙත්තා විරාගපඤ්චමා;

පටිසම්භිදා ධම්මචක්කං, ලොකුත්තරබලසුඤ්ඤාති.

Song liên, đế và giác chi, từ ái, ly tham là thứ năm; Vô ngại giải, chuyển pháp luân, siêu thế, lực, và tánh không.

එස නිකායධරෙහි ඨපිතො, අසමො දුතියො පවරො

Đây là phẩm thứ hai, cao quý, không gì sánh bằng, đã được thiết lập bởi các vị trì tụng tạng.

වරවග්ගොති.

Là phẩm cao quý.

3. පඤ්ඤාවග්ගො

3. Phẩm Trí Tuệ

1. මහාපඤ්ඤාකථා

1. Lời bàn về Đại Trí Tuệ

1. අනිච්චානුපස්සනා [Pg.367] භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? දුක්ඛානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? අනත්තානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති…පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති?

1. Quán vô thường được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ nào? Quán khổ được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ nào? Quán vô ngã được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ nào? ... cho đến ... Quán từ bỏ được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ nào?

අනිච්චානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ජවනපඤ්ඤං පරිපූරෙති. දුක්ඛානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා නිබ්බෙධිකපඤ්ඤං පරිපූරෙති. අනත්තානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා මහාපඤ්ඤං පරිපූරෙති. නිබ්බිදානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා තික්ඛපඤ්ඤං පරිපූරෙති. විරාගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා විපුලපඤ්ඤං පරිපූරෙති. නිරොධානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ගම්භීරපඤ්ඤං පරිපූරෙති. පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා අසාමන්තපඤ්ඤං පරිපූරෙති. ඉමා සත්ත පඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා පණ්ඩිච්චං පරිපූරෙන්ති. ඉමා අට්ඨ පඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා පුථුපඤ්ඤං පරිපූරෙන්ති. ඉමා නව පඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා හාසපඤ්ඤං පරිපූරෙන්ති.

Quán vô thường được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ nhanh nhạy. Quán khổ được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ thể nhập. Quán vô ngã được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn đại trí tuệ. Quán yếm ly được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ sắc bén. Quán ly tham được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ quảng bác. Quán đoạn diệt được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ sâu sắc. Quán từ bỏ được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ không giới hạn. Bảy loại trí tuệ này được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn sự thông thái. Tám loại trí tuệ này được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ rộng lớn. Chín loại trí tuệ này được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ hoan hỷ.

හාසපඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදා. තස්සා අත්ථවවත්ථානතො අත්ථපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. ධම්මවවත්ථානතො ධම්මපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. නිරුත්තිවවත්ථානතො නිරුත්තිපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. පටිභානවවත්ථානතො පටිභානපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. තස්සිමා චතස්සො පටිසම්භිදායො අධිගතා හොන්ති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය.

Trí tuệ hoan hỷ là biện tài vô ngại giải. Do việc xác định được ý nghĩa, nghĩa vô ngại giải được vị ấy đạt được, được chứng ngộ, được tiếp xúc bằng trí tuệ. Do việc xác định được pháp, pháp vô ngại giải được vị ấy đạt được, được chứng ngộ, được tiếp xúc bằng trí tuệ. Do việc xác định được ngữ, ngữ vô ngại giải được vị ấy đạt được, được chứng ngộ, được tiếp xúc bằng trí tuệ. Do việc xác định được biện tài, biện tài vô ngại giải được vị ấy đạt được, được chứng ngộ, được tiếp xúc bằng trí tuệ. Đối với vị ấy, bốn pháp vô ngại giải này được đạt được, được chứng ngộ, được tiếp xúc bằng trí tuệ.

රූපෙ අනිච්චානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති…පෙ… රූපෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? රූපෙ අනිච්චානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ජවනපඤ්ඤං පරිපූරෙති…පෙ… රූපෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා අසාමන්තපඤ්ඤං පරිපූරෙති. ඉමා සත්ත පඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා පණ්ඩිච්චං පරිපූරෙන්ති. ඉමා අට්ඨ පඤ්ඤා [Pg.368] භාවිතා බහුලීකතා පුථුපඤ්ඤං පරිපූරෙන්ති. ඉමා නව පඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා හාසපඤ්ඤං පරිපූරෙන්ති.

Đối với sắc, quán vô thường được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ nào? ... cho đến ... Đối với sắc, quán từ bỏ được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ nào? Đối với sắc, quán vô thường được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ nhanh nhạy. ... cho đến ... Đối với sắc, quán từ bỏ được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ không giới hạn. Bảy loại trí tuệ này được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn sự thông thái. Tám loại trí tuệ này được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ rộng lớn. Chín loại trí tuệ này được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ hoan hỷ.

හාසපඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදා. තස්සා අත්ථවවත්ථානතො අත්ථපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. ධම්මවවත්ථානතො ධම්මපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. නිරුත්තිවවත්ථානතො නිරුත්තිපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. පටිභානවවත්ථානතො පටිභානපටිසම්භිදා අධිගතා හොති, සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. තස්සිමා චතස්සො පටිසම්භිදායො අධිගතා හොන්ති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය.

Trí tuệ hoan hỷ là biện tài vô ngại giải. Do việc xác định được ý nghĩa, nghĩa vô ngại giải được vị ấy đạt được, được chứng ngộ, được tiếp xúc bằng trí tuệ. Do việc xác định được pháp, pháp vô ngại giải được vị ấy đạt được, được chứng ngộ, được tiếp xúc bằng trí tuệ. Do việc xác định được ngữ, ngữ vô ngại giải được vị ấy đạt được, được chứng ngộ, được tiếp xúc bằng trí tuệ. Do việc xác định được biện tài, biện tài vô ngại giải được vị ấy đạt được, được chứng ngộ, được tiếp xúc bằng trí tuệ. Đối với vị ấy, bốn pháp vô ngại giải này được đạt được, được chứng ngộ, được tiếp xúc bằng trí tuệ.

වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති…පෙ… ජරාමරණෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ජවනපඤ්ඤං පරිපූරෙති…පෙ… ජරාමරණෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා අසාමන්තපඤ්ඤං පරිපූරෙති. ඉමා සත්ත පඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා පණ්ඩිච්චං පරිපූරෙන්ති. ඉමා අට්ඨ පඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා පුථුපඤ්ඤං පරිපූරෙන්ති. ඉමා නව පඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා හාසපඤ්ඤං පරිපූරෙන්ති.

Đối với thọ... cho đến... đối với tưởng... đối với các hành... đối với thức... đối với mắt... cho đến... đối với già-chết, quán vô thường được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ nào? ... cho đến ... đối với già-chết, quán từ bỏ được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ nào? Đối với già-chết, quán vô thường được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ nhanh nhạy. ... cho đến ... đối với già-chết, quán từ bỏ được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ không giới hạn. Bảy loại trí tuệ này được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn sự thông thái. Tám loại trí tuệ này được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ rộng lớn. Chín loại trí tuệ này được tu tập, được làm cho sung mãn sẽ làm viên mãn trí tuệ hoan hỷ.

හාසපඤ්ඤා පටිභානපටිසම්භිදා. තස්සා අත්ථවවත්ථානතො අත්ථපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. ධම්මවවත්ථානතො ධම්මපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. නිරුත්තිවවත්ථානතො නිරුත්තිපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. පටිභානවවත්ථානතො පටිභානපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. තස්සිමා චතස්සො පටිසම්භිදායො අධිගතා හොන්ති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය.

Tuệ hoan hỷ là Biện tài vô ngại giải. Do sự xác định về ý nghĩa của pháp ấy nên Nghĩa vô ngại giải được chứng đắc, được chứng ngộ, được tiếp xúc bởi trí tuệ. Do sự xác định về pháp nên Pháp vô ngại giải được chứng đắc, được chứng ngộ, được tiếp xúc bởi trí tuệ. Do sự xác định về từ ngữ nên Từ vô ngại giải được chứng đắc, được chứng ngộ, được tiếp xúc bởi trí tuệ. Do sự xác định về biện tài nên Biện tài vô ngại giải được chứng đắc, được chứng ngộ, được tiếp xúc bởi trí tuệ. Bốn pháp vô ngại giải này được vị ấy chứng đắc, được chứng ngộ, được tiếp xúc bởi trí tuệ.

2. රූපෙ අනිච්චානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ අනිච්චානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? රූපෙ දුක්ඛානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ දුක්ඛානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? රූපෙ අනත්තානුපස්සනා [Pg.369] භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ අනත්තානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? රූපෙ නිබ්බිදානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ නිබ්බිදානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? රූපෙ විරාගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ විරාගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? රූපෙ නිරොධානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ නිරොධානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? රූපෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති?

2. Sự tùy quán vô thường ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Sự tùy quán vô thường ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Sự tùy quán khổ ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Sự tùy quán khổ ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Sự tùy quán vô ngã ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Sự tùy quán vô ngã ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Sự tùy quán về sự nhàm chán ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Sự tùy quán về sự nhàm chán ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Sự tùy quán về sự ly tham ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Sự tùy quán về sự ly tham ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Sự tùy quán về sự đoạn diệt ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Sự tùy quán về sự đoạn diệt ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Sự tùy quán về sự từ bỏ ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Sự tùy quán về sự từ bỏ ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào?

රූපෙ අනිච්චානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ජවනපඤ්ඤං පරිපූරෙති. අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ අනිච්චානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ජවනපඤ්ඤං පරිපූරෙති. රූපෙ දුක්ඛානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා නිබ්බෙධිකපඤ්ඤං පරිපූරෙති. අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ දුක්ඛානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ජවනපඤ්ඤං පරිපූරෙති. රූපෙ අනත්තානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා මහාපඤ්ඤං පරිපූරෙති. අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ අනත්තානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ජවනපඤ්ඤං පරිපූරෙති. රූපෙ නිබ්බිදානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා තික්ඛපඤ්ඤං පරිපූරෙති. අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ නිබ්බිදානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ජවනපඤ්ඤං පරිපූරෙති. රූපෙ විරාගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා විපුලපඤ්ඤං පරිපූරෙති. අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ විරාගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ජවනපඤ්ඤං පරිපූරෙති. රූපෙ නිරොධානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ගම්භීරපඤ්ඤං පරිපූරෙති. අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ නිරොධානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ජවනපඤ්ඤං පරිපූරෙති. රූපෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා අසාමන්තපඤ්ඤං පරිපූරෙති. අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ රූපෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ජවනපඤ්ඤං පරිපූරෙති. ඉමා සත්ත පඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා පණ්ඩිච්චං පරිපූරෙන්ති. ඉමා අට්ඨ පඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා පුථුපඤ්ඤං පරිපූරෙන්ති. ඉමා නව පඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා හාසපඤ්ඤං පරිපූරෙන්ති.

Sự tùy quán vô thường ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ tốc hành. Sự tùy quán vô thường ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ tốc hành. Sự tùy quán khổ ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ thể nhập. Sự tùy quán khổ ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ tốc hành. Sự tùy quán vô ngã ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn đại tuệ. Sự tùy quán vô ngã ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ tốc hành. Sự tùy quán về sự nhàm chán ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ sắc bén. Sự tùy quán về sự nhàm chán ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ tốc hành. Sự tùy quán về sự ly tham ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ rộng lớn. Sự tùy quán về sự ly tham ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ tốc hành. Sự tùy quán về sự đoạn diệt ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ sâu sắc. Sự tùy quán về sự đoạn diệt ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ tốc hành. Sự tùy quán về sự từ bỏ ở sắc, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ không giới hạn. Sự tùy quán về sự từ bỏ ở sắc thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ tốc hành. Bảy loại tuệ này được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn sự thông thái. Tám loại tuệ này được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ rộng khắp. Chín loại tuệ này được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ hoan hỷ.

හාසපඤ්ඤා [Pg.370] පටිභානපටිසම්භිදා. තස්සා අත්ථවවත්ථානතො අත්ථපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. ධම්මවවත්ථානතො ධම්මපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. නිරුත්තිවවත්ථානතො නිරුත්තිපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. පටිභානවවත්ථානතො පටිභානපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය. තස්සිමා චතස්සො පටිසම්භිදායො අධිගතා හොන්ති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය.

Tuệ hoan hỷ là Biện tài vô ngại giải. Do sự xác định về ý nghĩa của pháp ấy nên Nghĩa vô ngại giải được chứng đắc, được chứng ngộ, được tiếp xúc bởi trí tuệ. Do sự xác định về pháp nên Pháp vô ngại giải được chứng đắc, được chứng ngộ, được tiếp xúc bởi trí tuệ. Do sự xác định về từ ngữ nên Từ vô ngại giải được chứng đắc, được chứng ngộ, được tiếp xúc bởi trí tuệ. Do sự xác định về biện tài nên Biện tài vô ngại giải được chứng đắc, được chứng ngộ, được tiếp xúc bởi trí tuệ. Bốn pháp vô ngại giải này được vị ấy chứng đắc, được chứng ngộ, được tiếp xúc bởi trí tuệ.

වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ… චක්ඛුස්මිං…පෙ… ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති…පෙ… ජරාමරණෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ ජරාමරණෙ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා කතමං පඤ්ඤං පරිපූරෙති? ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ජවනපඤ්ඤං පරිපූරෙති. අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ ජරාමරණෙ අනිච්චානුපස්සනා භාවිතා බහුලීකතා ජවනපඤ්ඤං පරිපූරෙති…පෙ… තස්සිමා චතස්සො පටිසම්භිදායො අධිගතා හොන්ති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය.

Ở thọ... đến... ở tưởng... ở các hành... ở thức... ở mắt... đến... ở sự già và chết, sự tùy quán vô thường được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Ở sự già và chết thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, sự tùy quán vô thường được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? ... đến... Ở sự già và chết, sự tùy quán về sự từ bỏ được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Ở sự già và chết thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, sự tùy quán về sự từ bỏ được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn loại tuệ nào? Ở sự già và chết, sự tùy quán vô thường được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ tốc hành. Ở sự già và chết thuộc quá khứ, vị lai, và hiện tại, sự tùy quán vô thường được tu tập, được làm cho sung mãn, làm cho viên mãn tuệ tốc hành. ... đến... Bốn pháp vô ngại giải này được vị ấy chứng đắc, được chứng ngộ, được tiếp xúc bởi trí tuệ.

3. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා සොතාපත්තිඵලසච්ඡිකිරියාය සංවත්තන්ති. කතමෙ චත්තාරො? සප්පුරිසසංසෙවො, සද්ධම්මස්සවනං, යොනිසොමනසිකාරො, ධම්මානුධම්මපටිපත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා සොතාපත්තිඵලසච්ඡිකිරියාය සංවත්තන්ති.

3. Này các Tỳ khưu, bốn pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng ngộ quả Dự Lưu. Bốn pháp nào? Thân cận bậc chân nhân, nghe diệu pháp, như lý tác ý, thực hành pháp tùy pháp – Này các Tỳ khưu, chính bốn pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng ngộ quả Dự Lưu.

‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා සකදාගාමිඵලසච්ඡිකිරියාය සංවත්තන්ති…පෙ… අනාගාමිඵලසච්ඡිකිරියාය සංවත්තන්ති…පෙ… අරහත්තඵලසච්ඡිකිරියාය සංවත්තන්ති. කතමෙ චත්තාරො? සප්පුරිසසංසෙවො, සද්ධම්මස්සවනං, යොනිසොමනසිකාරො, ධම්මානුධම්මපටිපත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා අරහත්තමග්ගඵලසච්ඡිකිරියාය සංවත්තන්ති.

Này các Tỳ khưu, bốn pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng ngộ quả Nhất Lai... (vân vân)... đưa đến sự chứng ngộ quả Bất Lai... (vân vân)... đưa đến sự chứng ngộ quả A-la-hán. Bốn pháp nào? Thân cận bậc chân nhân, nghe diệu pháp, như lý tác ý, thực hành pháp tùy pháp – Này các Tỳ khưu, chính bốn pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng ngộ đạo và quả A-la-hán.

‘‘චත්තාරොමෙ[Pg.371], භික්ඛවෙ, ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා පඤ්ඤාපටිලාභාය සංවත්තන්ති…පෙ… පඤ්ඤාබුද්ධියා සංවත්තන්ති, පඤ්ඤාවෙපුල්ලාය සංවත්තන්ති, මහාපඤ්ඤතාය සංවත්තන්ති, පුථුපඤ්ඤතාය සංවත්තන්ති, විපුලපඤ්ඤතාය සංවත්තන්ති, ගම්භීරපඤ්ඤතාය සංවත්තන්ති, අසාමන්තපඤ්ඤතාය සංවත්තන්ති, භූරිපඤ්ඤතාය සංවත්තන්ති, පඤ්ඤාබාහුල්ලාය සංවත්තන්ති, සීඝපඤ්ඤතාය සංවත්තන්ති, ලහුපඤ්ඤතාය සංවත්තන්ති, හාසපඤ්ඤතාය සංවත්තන්ති, ජවනපඤ්ඤතාය සංවත්තන්ති, තික්ඛපඤ්ඤතාය සංවත්තන්ති, නිබ්බෙධිකපඤ්ඤතාය සංවත්තන්ති. කතමෙ චත්තාරො? සප්පුරිසසංසෙවො, සද්ධම්මස්සවනං, යොනිසොමනසිකාරො, ධම්මානුධම්මපටිපත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා පඤ්ඤාපටිලාභාය සංවත්තන්ති, පඤ්ඤාබුද්ධියා සංවත්තන්ති…පෙ… නිබ්බෙධිකපඤ්ඤතාය සංවත්තන්ති’’.

Này các Tỳ khưu, bốn pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng đắc trí tuệ... (vân vân)... đưa đến sự tăng trưởng trí tuệ, đưa đến sự quảng đại trí tuệ, đưa đến việc có trí tuệ lớn, đưa đến việc có trí tuệ nhiều, đưa đến việc có trí tuệ rộng lớn, đưa đến việc có trí tuệ sâu sắc, đưa đến việc có trí tuệ không gần, đưa đến việc có trí tuệ như đất, đưa đến việc có trí tuệ dồi dào, đưa đến việc có trí tuệ nhanh chóng, đưa đến việc có trí tuệ mau lẹ, đưa đến việc có trí tuệ hoan hỷ, đưa đến việc có trí tuệ tốc hành, đưa đến việc có trí tuệ sắc bén, đưa đến việc có trí tuệ xuyên thấu. Bốn pháp nào? Thân cận bậc chân nhân, nghe diệu pháp, như lý tác ý, thực hành pháp tùy pháp – Này các Tỳ khưu, chính bốn pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng đắc trí tuệ, đưa đến sự tăng trưởng trí tuệ... (vân vân)... đưa đến việc có trí tuệ xuyên thấu.

1. සොළසපඤ්ඤානිද්දෙසො

1. Phần giải thích về mười sáu loại trí tuệ.

4. පඤ්ඤාපටිලාභාය සංවත්තන්තීති කතමො පඤ්ඤාපටිලාභො? චතුන්නං මග්ගඤාණානං, චතුන්නං ඵලඤාණානං, චතුන්නං පටිසම්භිදාඤාණානං, ඡන්නං අභිඤ්ඤාඤාණානං, තෙසත්තතීනං ඤාණානං, සත්තසත්තතීනං ඤාණානං ලාභො පටිලාභො පත්ති සම්පත්ති ඵස්සනා සච්ඡිකිරියා උපසම්පදා. පඤ්ඤාපටිලාභාය සංවත්තන්තීති – අයං පඤ්ඤා පටිලාභො.

4. Trong câu 'đưa đến sự chứng đắc trí tuệ', thế nào là sự chứng đắc trí tuệ? Đó là sự được, sự lại được, sự đạt đến, sự đạt đến trọn vẹn, sự tiếp xúc, sự chứng ngộ, sự thành tựu đối với bốn đạo tuệ, bốn quả tuệ, bốn vô ngại giải tuệ, sáu thắng trí, bảy mươi ba loại tuệ. Trong câu 'đưa đến sự chứng đắc trí tuệ' – đây là sự chứng đắc trí tuệ.

පඤ්ඤාබුද්ධියා සංවත්තන්තීති කතමා පඤ්ඤාබුද්ධි? සත්තන්නඤ්ච සෙක්ඛානං පුථුජ්ජනකල්‍යාණකස්ස ච පඤ්ඤා වඩ්ඪති, අරහතො පඤ්ඤා වඩ්ඪති. වඩ්ඪිතවඩ්ඪනා පඤ්ඤාබුද්ධියා සංවත්තන්තීති – අයං පඤ්ඤාබුද්ධි.

Trong câu 'đưa đến sự tăng trưởng trí tuệ', thế nào là sự tăng trưởng trí tuệ? Trí tuệ của bảy bậc hữu học và của thiện phàm phu được tăng trưởng, trí tuệ của bậc A-la-hán được tăng trưởng. Sự tăng trưởng của cái đã được tăng trưởng. Trong câu 'đưa đến sự tăng trưởng trí tuệ' – đây là sự tăng trưởng trí tuệ.

පඤ්ඤාවෙපුල්ලාය සංවත්තන්තීති කතමං පඤ්ඤාවෙපුල්ලං? සත්තන්නං සෙක්ඛානං පුථුජ්ජනකල්‍යාණකස්ස ච පඤ්ඤාවෙපුල්ලං ගච්ඡති. අරහතො පඤ්ඤා වෙපුල්ලගතා පඤ්ඤාවෙපුල්ලාය සංවත්තන්තීති – ඉදං පඤ්ඤාවෙපුල්ලං.

Trong câu 'đưa đến sự quảng đại trí tuệ', thế nào là sự quảng đại trí tuệ? Trí tuệ của bảy bậc hữu học và của thiện phàm phu đi đến sự quảng đại. Trí tuệ của bậc A-la-hán đã đạt đến sự quảng đại. Trong câu 'đưa đến sự quảng đại trí tuệ' – đây là sự quảng đại trí tuệ.

මහාපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති කතමා මහාපඤ්ඤා? මහන්තෙ අත්ථෙ පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තෙ ධම්මෙ පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තා නිරුත්තියො පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තානි පටිභානානි පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තෙ සීලක්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තෙ සමාධික්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තෙ පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති [Pg.372] – මහාපඤ්ඤා. මහන්තෙ විමුත්තික්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තෙ විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තානි ඨානාට්ඨානානි පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තා විහාරසමාපත්තියො පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තානි අරියසච්චානි පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තෙ සතිපට්ඨානෙ පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තෙ සම්මප්පධානෙ පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තෙ ඉද්ධිපාදෙ පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තානි ඉන්ද්‍රියානි පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තානි බලානි පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තෙ බොජ්ඣඞ්ගෙ පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තං අරියමග්ගං පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තානි සාමඤ්ඤඵලානි පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තා අභිඤ්ඤායො පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහන්තං පරමත්ථං නිබ්බානං පරිග්ගණ්හාතීති – මහාපඤ්ඤා. මහාපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති – අයං මහාපඤ්ඤා.

Trong câu 'đưa đến việc có trí tuệ lớn', thế nào là trí tuệ lớn? Nắm giữ các ý nghĩa vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các pháp vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các ngữ nguyên vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các biện tài vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các giới uẩn vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các định uẩn vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các tuệ uẩn vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các giải thoát uẩn vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các giải thoát tri kiến uẩn vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các xứ và phi xứ vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các thiền trú và thiền chứng vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các Thánh đế vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các niệm xứ vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các chánh cần vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các thần túc vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các căn vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các lực vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các giác chi vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ Thánh đạo vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các quả Sa-môn vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ các thắng trí vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Nắm giữ Níp-bàn, pháp tối thượng vĩ đại – nên gọi là trí tuệ lớn. Trong câu 'đưa đến việc có trí tuệ lớn' – đây là trí tuệ lớn.

පුථුපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති කතමා පුථුපඤ්ඤා? පුථුනානාඛන්ධෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාධාතූසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාආයතනෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාපටිච්චසමුප්පාදෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාසුඤ්ඤතමනුපලබ්භෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාඅත්ථෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාධම්මෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානානිරුත්තීසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාපටිභානෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාසීලක්ඛන්ධෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාසමාධික්ඛන්ධෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාපඤ්ඤාක්ඛන්ධෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාවිමුත්තික්ඛන්ධෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාවිමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාඨානාට්ඨානෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාවිහාරසමාපත්තීසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාඅරියසච්චෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාසතිපට්ඨානෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාසම්මප්පධානෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාඉද්ධිපාදෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාඉන්ද්‍රියෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාබලෙසු ඤාණං පවත්තතීති [Pg.373] – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාබොජ්ඣඞ්ගෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාඅරියමග්ගෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාසාමඤ්ඤඵලෙසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුනානාඅභිඤ්ඤාසු ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුජ්ජනසාධාරණෙ ධම්මෙ අතික්කම්ම පරමත්ථෙ නිබ්බානෙ ඤාණං පවත්තතීති – පුථුපඤ්ඤා. පුථුපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති – අයං පුථුපඤ්ඤා.

Trong câu ‘dẫn đến trạng thái có trí tuệ riêng biệt,’ trí tuệ riêng biệt là gì? Trí tuệ khởi lên trong các uẩn khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các giới khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các xứ khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các pháp duyên khởi khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các pháp tánh không khác nhau không thể nắm bắt được – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các nghĩa khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các pháp khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các ngữ nguyên khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các biện tài khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các giới uẩn khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các định uẩn khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các tuệ uẩn khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các giải thoát uẩn khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các giải thoát tri kiến uẩn khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các xứ và phi xứ khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các sự an trú và chứng đắc khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các Thánh đế khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các niệm xứ khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các chánh cần khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các thần túc khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các căn khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các lực khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các giác chi khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các Thánh đạo khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các quả Sa-môn khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong các thắng trí khác nhau – (đó là) trí tuệ riêng biệt. Trí tuệ khởi lên trong Niết-bàn, là pháp tối thượng, sau khi đã vượt qua các pháp thông thường của phàm phu – (đó là) trí tuệ riêng biệt. (Các pháp ấy) dẫn đến trạng thái có trí tuệ riêng biệt – đây là trí tuệ riêng biệt.

විපුලපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති කතමා විපුලපඤ්ඤා? විපුලෙ අත්ථෙ පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලෙ ධම්මෙ පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලා නිරුත්තියො පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලානි පටිභානානි පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලෙ සීලක්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලෙ සමාධික්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලෙ පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලෙ විමුත්තික්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලෙ විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලානි ඨානාට්ඨානානි පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලා විහාරසමාපත්තියො පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලානි අරියසච්චානි පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලෙ සතිපට්ඨානෙ පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලෙ සම්මප්පධානෙ පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලෙ ඉද්ධිපාදෙ පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලානි ඉන්ද්‍රියානි පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලානි බලානි පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලෙ බොජ්ඣඞ්ගෙ පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලෙ අරියමග්ගෙ පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලානි සාමඤ්ඤඵලානි පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලා අභිඤ්ඤායො පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලං පරමත්ථං නිබ්බානං පරිග්ගණ්හාතීති – විපුලපඤ්ඤා. විපුලපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති – අයං විපුලපඤ්ඤා.

Trong câu ‘dẫn đến trạng thái có trí tuệ rộng lớn,’ trí tuệ rộng lớn là gì? (Trí tuệ) nắm bắt được các nghĩa rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các pháp rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các ngữ nguyên rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các biện tài rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các giới uẩn rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các định uẩn rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các tuệ uẩn rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các giải thoát uẩn rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các giải thoát tri kiến uẩn rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các xứ và phi xứ rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các sự an trú và chứng đắc rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các Thánh đế rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các niệm xứ rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các chánh cần rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các thần túc rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các căn rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các lực rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các giác chi rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được Thánh đạo rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các quả Sa-môn rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được các thắng trí rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Trí tuệ) nắm bắt được Niết-bàn, là pháp tối thượng rộng lớn – (đó là) trí tuệ rộng lớn. (Các pháp ấy) dẫn đến trạng thái có trí tuệ rộng lớn – đây là trí tuệ rộng lớn.

ගම්භීරපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති කතමා ගම්භීරපඤ්ඤා? ගම්භීරෙසු ඛන්ධෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරාසු ධාතූසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු ආයතනෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු පටිච්චසමුප්පාදෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු සුඤ්ඤතමනුපලබ්භෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු අත්ථෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු ධම්මෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරාසු නිරුත්තීසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු පටිභානෙසු ඤාණං පවත්තතීති [Pg.374] – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු සීලක්ඛන්ධෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු සමාධික්ඛන්ධෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු විමුත්තික්ඛන්ධෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු ඨානාට්ඨානෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරාසු විහාරසමාපත්තීසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු අරියසච්චෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු සතිපට්ඨානෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු සම්මප්පධානෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු ඉද්ධිපාදෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු ඉන්ද්‍රියෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු බලෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු බොජ්ඣඞ්ගෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු අරියමග්ගෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙසු සාමඤ්ඤඵලෙසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරාසු අභිඤ්ඤාසු ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරෙ පරමත්ථෙ නිබ්බානෙ ඤාණං පවත්තතීති – ගම්භීරපඤ්ඤා. ගම්භීරපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති – අයං ගම්භීරපඤ්ඤා.

Thế nào là trí tuệ thâm sâu trong câu ‘chúng dẫn đến trạng thái có trí tuệ thâm sâu’? Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các uẩn thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các giới thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các xứ thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các pháp Duyên khởi thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các pháp tánh không không thể nắm bắt thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các ý nghĩa thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các pháp thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các từ ngữ thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các biện tài thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các giới uẩn thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các định uẩn thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các tuệ uẩn thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các giải thoát uẩn thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các giải thoát tri kiến uẩn thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các xứ và phi xứ thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các thiền chứng và đẳng nhập thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các Thánh đế thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các niệm xứ thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các chánh cần thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các như ý túc thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các căn thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các lực thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các giác chi thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các Thánh đạo thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các quả Sa-môn thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong các thắng trí thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Trí tuệ là sự hiểu biết sanh khởi trong pháp siêu thế là Niết-bàn thâm sâu – đó là trí tuệ thâm sâu. Đây là trí tuệ thâm sâu trong câu ‘chúng dẫn đến trạng thái có trí tuệ thâm sâu’.

අසාමන්තපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති කතමා අසාමන්තපඤ්ඤා? යස්ස පුග්ගලස්ස අත්ථවවත්ථානතො අත්ථපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය, ධම්මවවත්ථානතො ධම්මපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය, නිරුත්තිවවත්ථානතො නිරුත්තිපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය, පටිභානවවත්ථානතො පටිභානපටිසම්භිදා අධිගතා හොති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤාය, තස්ස අත්ථෙ ච ධම්මෙ ච නිරුත්තියා ච පටිභානෙ ච න අඤ්ඤො කොචි සක්කොති අභිසම්භවිතුං. අනභිසම්භවනීයො ච සො අඤ්ඤෙහීති – අසාමන්තපඤ්ඤො.

Thế nào là trí tuệ vô biên trong câu ‘chúng dẫn đến trạng thái có trí tuệ vô biên’? Vị nào, do sự phân định về ý nghĩa, đã chứng đắc, đã thực chứng, đã tiếp xúc bằng trí tuệ đối với Vô ngại giải về ý nghĩa; do sự phân định về pháp, đã chứng đắc, đã thực chứng, đã tiếp xúc bằng trí tuệ đối với Vô ngại giải về pháp; do sự phân định về từ ngữ, đã chứng đắc, đã thực chứng, đã tiếp xúc bằng trí tuệ đối với Vô ngại giải về từ ngữ; do sự phân định về biện tài, đã chứng đắc, đã thực chứng, đã tiếp xúc bằng trí tuệ đối với Vô ngại giải về biện tài; đối với vị ấy, không một ai khác có thể vượt qua về ý nghĩa, về pháp, về từ ngữ, và về biện tài. Và vị ấy không thể bị những người khác vượt qua – đó là người có trí tuệ vô biên.

පුථුජ්ජනකල්‍යාණකස්ස පඤ්ඤා අට්ඨමකස්ස පඤ්ඤාය දූරෙ විදූරෙ සුවිදූරෙ න සන්තිකෙ න සාමන්තා. පුථුජ්ජනකල්‍යාණකං උපාදාය අට්ඨමකො අසාමන්තපඤ්ඤො. අට්ඨමකස්ස පඤ්ඤා සොතාපන්නස්ස පඤ්ඤාය දූරෙ විදූරෙ සුවිදූරෙ න සන්තිකෙ න සාමන්තා. අට්ඨමකං උපාදාය සොතාපන්නො අසාමන්තපඤ්ඤො. සොතාපන්නස්ස පඤ්ඤා සකදාගාමිස්ස පඤ්ඤාය දූරෙ විදූරෙ සුවිදූරෙ න සන්තිකෙ න සාමන්තා. සොතාපන්නං උපාදාය සකදාගාමි අසාමන්තපඤ්ඤො. සකදාගාමිස්ස පඤ්ඤා අනාගාමිස්ස පඤ්ඤාය දූරෙ [Pg.375] විදූරෙ සුවිදූරෙ න සන්තිකෙ න සාමන්තා. සකදාගාමිං උපාදාය අනාගාමී අසාමන්තපඤ්ඤො. අනාගාමිස්ස පඤ්ඤා අරහතො පඤ්ඤාය දූරෙ විදූරෙ සුවිදූරෙ න සන්තිකෙ න සාමන්තා. අනාගාමිං උපාදාය අරහා අසාමන්තපඤ්ඤො. අරහතො පඤ්ඤා පච්චෙකසම්බුද්ධස්ස පඤ්ඤාය දූරෙ විදූරෙ සුවිදූරෙ න සන්තිකෙ න සාමන්තා. අරහන්තං උපාදාය පච්චෙකබුද්ධො අසාමන්තපඤ්ඤො. පච්චෙකබුද්ධඤ්ච සදෙවකඤ්ච ලොකං උපාදාය තථාගතො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අග්ගො අසාමන්තපඤ්ඤො.

Trí tuệ của bậc thiện phàm phu thì xa, rất xa, cực kỳ xa, không gần, không kề cận với trí tuệ của bậc thứ tám. So với bậc thiện phàm phu, bậc thứ tám là người có trí tuệ vô biên. Trí tuệ của bậc thứ tám thì xa, rất xa, cực kỳ xa, không gần, không kề cận với trí tuệ của bậc Dự Lưu. So với bậc thứ tám, bậc Dự Lưu là người có trí tuệ vô biên. Trí tuệ của bậc Dự Lưu thì xa, rất xa, cực kỳ xa, không gần, không kề cận với trí tuệ của bậc Nhất Lai. So với bậc Dự Lưu, bậc Nhất Lai là người có trí tuệ vô biên. Trí tuệ của bậc Nhất Lai thì xa, rất xa, cực kỳ xa, không gần, không kề cận với trí tuệ của bậc Bất Lai. So với bậc Nhất Lai, bậc Bất Lai là người có trí tuệ vô biên. Trí tuệ của bậc Bất Lai thì xa, rất xa, cực kỳ xa, không gần, không kề cận với trí tuệ của bậc A-la-hán. So với bậc Bất Lai, bậc A-la-hán là người có trí tuệ vô biên. Trí tuệ của bậc A-la-hán thì xa, rất xa, cực kỳ xa, không gần, không kề cận với trí tuệ của vị Phật Độc Giác. So với bậc A-la-hán, vị Phật Độc Giác là người có trí tuệ vô biên. So với vị Phật Độc Giác và thế gian cùng với chư Thiên, đức Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác là bậc tối thượng, có trí tuệ vô biên.

5. පඤ්ඤාපභෙදකුසලො පභින්නඤාණො අධිගතප්පටිසම්භිදො චතුවෙසාරජ්ජප්පත්තො දසබලධාරී පුරිසාසභො පුරිසසීහො පුරිසනාගො පුරිසාජඤ්ඤො පුරිසධොරය්හො අනන්තඤාණො අනන්තතෙජො අනන්තයසො අඩ්ඪො මහද්ධනො ධනවා නෙතා විනෙතා අනුනෙතා පඤ්ඤාපෙතා නිජ්ඣාපෙතා පෙක්ඛෙතා පසාදෙතා. සො හි භගවා අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා, අසඤ්ජාතස්ස මග්ගස්ස සඤ්ජනෙතා, අනක්ඛාතස්ස මග්ගස්ස අක්ඛාතා, මග්ගඤ්ඤූ මග්ගවිදූ මග්ගකොවිදො මග්ගානුගාමී ච පනස්ස එතරහි සාවකා විහරන්ති පච්ඡා සමන්නාගතා.

5. Ngài thiện xảo trong các loại trí tuệ, có trí tuệ phân tích, đã chứng đắc các vô ngại giải, đã đạt đến bốn sự vô sở úy, là người mang mười lực, là bậc nhân ngưu, là bậc nhân sư, là bậc nhân tượng, là bậc nhân tuấn mã, là bậc nhân năng tải, có trí tuệ vô lượng, có uy lực vô lượng, có danh tiếng vô lượng, là bậc phú quý, là bậc đại phú, là bậc có tài sản, là người dẫn dắt, là người huấn luyện, là người khuyên giải, là người làm cho biết rõ, là người làm cho thẩm sát, là người làm cho quán xét, là người làm cho hoan hỷ. Và chính Đức Thế Tôn là người làm cho sanh khởi con đường chưa từng sanh khởi, là người làm cho phát sanh con đường chưa từng phát sanh, là người tuyên thuyết con đường chưa từng được tuyên thuyết, là người biết con đường, là người thông suốt con đường, là người thiện xảo về con đường. Và hiện nay, các vị đệ tử của Ngài sống đi theo con đường, về sau được thành tựu.

සො හි භගවා ජානං ජානාති, පස්සං පස්සති, චක්ඛුභූතො ඤාණභූතො ධම්මභූතො බ්‍රහ්මභූතො වත්තා පවත්තා අත්ථස්ස නින්නෙතා අමතස්ස දාතා ධම්මස්සාමී තථාගතො. නත්ථි තස්ස භගවතො අඤ්ඤාතං අදිට්ඨං අවිදිතං අසච්ඡිකතං අඵස්සිතං පඤ්ඤාය. අතීතං අනාගතං පච්චුප්පන්නං උපාදාය සබ්බෙ ධම්මා සබ්බාකාරෙන බුද්ධස්ස භගවතො ඤාණමුඛෙ ආපාථං ආගච්ඡන්ති. යං කිඤ්චි නෙය්‍යං නාම අත්ථි තං සබ්බං ජානිතබ්බං. අත්තත්ථො වා පරත්ථො වා උභයත්ථො වා දිට්ඨධම්මිකො වා අත්ථො සම්පරායිකො වා අත්ථො උත්තානො වා අත්ථො ගම්භීරො වා අත්ථො ගූළ්හො වා අත්ථො පටිච්ඡන්නො වා අත්ථො නෙය්‍යො වා අත්ථො නීතො වා අත්ථො අනවජ්ජො වා අත්ථො නික්කිලෙසො වා අත්ථො වොදානො වා අත්ථො පරමත්ථො වා අත්ථො, සබ්බං තං අන්තොබුද්ධඤාණෙ පරිවත්තති.

Vị Thế Tôn ấy biết những gì cần biết, thấy những gì cần thấy, là vị có mắt, là vị có trí, là vị có Pháp, là vị Phạm thiên, là vị thuyết giảng, là vị tuyên bố, là vị dẫn dắt ý nghĩa, là vị ban cho sự bất tử, là bậc Pháp vương, là bậc Như Lai. Đối với vị Thế Tôn ấy, không có điều gì không được biết, không được thấy, không được liễu tri, không được chứng ngộ, không được tiếp xúc bằng trí tuệ. Bao gồm quá khứ, vị lai, và hiện tại, tất cả các pháp theo mọi phương diện đều đi vào phạm vi trí tuệ của đức Phật, đấng Thế Tôn. Bất cứ điều gì được gọi là đối tượng cần biết, tất cả những điều ấy đều cần phải được biết. Hoặc là lợi ích cho bản thân, hoặc là lợi ích cho người khác, hoặc là lợi ích cho cả hai; hoặc là lợi ích trong hiện tại, hoặc là lợi ích trong tương lai; hoặc là lợi ích hiển nhiên, hoặc là lợi ích sâu xa; hoặc là lợi ích bí mật, hoặc là lợi ích được che giấu; hoặc là lợi ích cần được dẫn dắt, hoặc là lợi ích trực tiếp; hoặc là lợi ích không có lỗi lầm, hoặc là lợi ích không có phiền não, hoặc là lợi ích trong sạch, hoặc là lợi ích tối thượng; tất cả những điều ấy đều vận hành bên trong trí tuệ của đức Phật.

සබ්බං [Pg.376] කායකම්මං බුද්ධස්ස භගවතො ඤාණානුපරිවත්ති. සබ්බං වචීකම්මං බුද්ධස්ස භගවතො ඤාණානුපරිවත්ති. සබ්බං මනොකම්මං බුද්ධස්ස භගවතො ඤාණානුපරිවත්ති. අතීතෙ බුද්ධස්ස භගවතො අප්පටිහතං ඤාණං. අනාගතෙ බුද්ධස්ස භගවතො අප්පටිහතං ඤාණං. පච්චුප්පන්නෙ බුද්ධස්ස භගවතො අප්පටිහතං ඤාණං. යාවතකං නෙය්‍යං තාවතකං ඤාණං, යාවතකං ඤාණං තාවතකං නෙය්‍යං. නෙය්‍යපරියන්තිකං ඤාණං, ඤාණපරියන්තිකං නෙය්‍යං. නෙය්‍යං අතික්කමිත්වා ඤාණං නප්පවත්තති. ඤාණං අතික්කමිත්වා නෙය්‍යපථො නත්ථි. අඤ්ඤමඤ්ඤපරියන්තට්ඨායිනො තෙ ධම්මා. යථා ද්වින්නං සමුග්ගපටලානං සම්මා ඵුසිතානං හෙට්ඨිමං සමුග්ගපටලං උපරිමං නාතිවත්තති, උපරිමං සමුග්ගපටලං හෙට්ඨිමං නාතිවත්තති, අඤ්ඤමඤ්ඤපරියන්තට්ඨායිනො; එවමෙව බුද්ධස්ස භගවතො නෙය්‍යඤ්ච ඤාණඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤපරියන්තට්ඨායිනො. යාවතකං නෙය්‍යං තාවතකං ඤාණං, යාවතකං ඤාණං තාවතකං නෙය්‍යං. නෙය්‍යපරියන්තිකං ඤාණං, ඤාණපරියන්තිකං නෙය්‍යං. නෙය්‍යං අතික්කමිත්වා ඤාණං නප්පවත්තති. ඤාණං අතික්කමිත්වා නෙය්‍යපථො නත්ථි. අඤ්ඤමඤ්ඤපරියන්තට්ඨායිනො තෙ ධම්මා. සබ්බධම්මෙසු බුද්ධස්ස භගවතො ඤාණං පවත්තති.

Tất cả thân nghiệp của đức Phật, đấng Thế Tôn, đều tùy thuộc vào trí tuệ. Tất cả khẩu nghiệp của đức Phật, đấng Thế Tôn, đều tùy thuộc vào trí tuệ. Tất cả ý nghiệp của đức Phật, đấng Thế Tôn, đều tùy thuộc vào trí tuệ. Trong quá khứ, trí tuệ của đức Phật, đấng Thế Tôn, là không bị ngăn ngại. Trong vị lai, trí tuệ của đức Phật, đấng Thế Tôn, là không bị ngăn ngại. Trong hiện tại, trí tuệ của đức Phật, đấng Thế Tôn, là không bị ngăn ngại. Đối tượng cần biết có bao nhiêu thì trí tuệ có bấy nhiêu, trí tuệ có bao nhiêu thì đối tượng cần biết có bấy nhiêu. Trí tuệ có đối tượng cần biết làm giới hạn, đối tượng cần biết có trí tuệ làm giới hạn. Trí tuệ không vận hành vượt quá đối tượng cần biết. Vượt quá trí tuệ, không có con đường của đối tượng cần biết. Các pháp ấy đứng trong giới hạn của nhau. Giống như hai nắp hộp vừa khít nhau, nắp dưới không vượt qua nắp trên, nắp trên không vượt qua nắp dưới, chúng đứng trong giới hạn của nhau; cũng vậy, đối tượng cần biết và trí tuệ của đức Phật, đấng Thế Tôn, đứng trong giới hạn của nhau. Đối tượng cần biết có bao nhiêu thì trí tuệ có bấy nhiêu, trí tuệ có bao nhiêu thì đối tượng cần biết có bấy nhiêu. Trí tuệ có đối tượng cần biết làm giới hạn, đối tượng cần biết có trí tuệ làm giới hạn. Trí tuệ không vận hành vượt quá đối tượng cần biết. Vượt quá trí tuệ, không có con đường của đối tượng cần biết. Các pháp ấy đứng trong giới hạn của nhau. Trí tuệ của đức Phật, đấng Thế Tôn, vận hành trong tất cả các pháp.

සබ්බෙ ධම්මා බුද්ධස්ස භගවතො ආවජ්ජනප්පටිබද්ධා ආකඞ්ඛප්පටිබද්ධා මනසිකාරප්පටිබද්ධා චිත්තුප්පාදප්පටිබද්ධා. සබ්බසත්තෙසු බුද්ධස්ස භගවතො ඤාණං පවත්තති. සබ්බෙසං සත්තානං බුද්ධො ආසයං ජානාති, අනුසයං ජානාති, චරිතං ජානාති, අධිමුත්තිං ජානාති. අප්පරජක්ඛෙ මහාරජක්ඛෙ තික්ඛින්ද්‍රියෙ මුදින්ද්‍රියෙ ස්වාකාරෙ ද්වාකාරෙ සුවිඤ්ඤාපයෙ දුවිඤ්ඤාපයෙ භබ්බාභබ්බෙ සත්තෙ පජානාති. සදෙවකො ලොකො සමාරකො සබ්‍රහ්මකො සස්සමණබ්‍රාහ්මණී පජා සදෙවමනුස්සා අන්තොබුද්ධඤාණෙ පරිවත්තති.

Tất cả các pháp đều liên quan đến sự hướng tâm, liên quan đến ý muốn, liên quan đến sự tác ý, liên quan đến sự khởi tâm của đức Phật, đấng Thế Tôn. Trí tuệ của đức Phật, đấng Thế Tôn, vận hành trong tất cả chúng sinh. Đức Phật biết rõ khuynh hướng, biết rõ tùy miên, biết rõ hạnh kiểm, biết rõ chí hướng của tất cả chúng sinh. Ngài biết rõ các chúng sinh ít bụi trong mắt, nhiều bụi trong mắt, có căn tánh sắc bén, có căn tánh mềm yếu, có hình tướng tốt, có hình tướng xấu, dễ được chỉ dạy, khó được chỉ dạy, có khả năng giác ngộ, không có khả năng giác ngộ. Thế giới cùng với chư Thiên, cùng với Ma vương, cùng với Phạm thiên; chúng sinh cùng với Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với chư Thiên và loài người, đều vận hành bên trong trí tuệ của đức Phật.

යථා යෙ කෙචි මච්ඡකච්ඡපා, අන්තමසො තිමිතිමිඞ්ගලං උපාදාය, අන්තොමහාසමුද්දෙ පරිවත්තන්ති, එවමෙවං සදෙවකො ලොකො සමාරකො සබ්‍රහ්මකො සස්සමණබ්‍රාහ්මණී පජා සදෙවමනුස්සා අන්තොබුද්ධඤාණෙ පරිවත්තති. යථා යෙ කෙචි පක්ඛිනො, අන්තමසො ගරුළං වෙනතෙය්‍යං උපාදාය, ආකාසස්ස පදෙසෙ පරිවත්තන්ති; එවමෙව යෙපි තෙ සාරිපුත්තසමා පඤ්ඤාය තෙපි බුද්ධඤාණස්ස පදෙසෙ පරිවත්තන්ති. බුද්ධඤාණං දෙවමනුස්සානං [Pg.377] පඤ්ඤං ඵරිත්වා අතිඝංසිත්වා තිට්ඨති. යෙපි තෙ ඛත්තියපණ්ඩිතා බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතා ගහපතිපණ්ඩිතා සමණපණ්ඩිතා නිපුණා කතපරප්පවාදා වාලවෙධිරූපා වොභින්දන්තා මඤ්ඤෙ චරන්ති පඤ්ඤාගතෙන දිට්ඨිගතානි, තෙ පඤ්හං අභිසඞ්ඛරිත්වා අභිසඞ්ඛරිත්වා තථාගතං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡන්ති ගූළ්හානි ච පටිච්ඡන්නානි ච, කථිතා විසජ්ජිතා ච තෙ පඤ්හා භගවතා හොන්ති නිද්දිට්ඨකාරණා. උපක්ඛිත්තකා ච තෙ භගවතො සම්පජ්ජන්ති. අථ ඛො භගවා තත්ථ අතිරොචති යදිදං පඤ්ඤායාති. අග්ගො අසාමන්තපඤ්ඤො, අසාමන්තපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති – අයං අසාමන්තපඤ්ඤා.

Ví như bất cứ loài cá và rùa nào, cho đến cả loài cá Timitimiṅgala, đều di chuyển bên trong đại dương; cũng vậy, thế giới cùng với chư Thiên, cùng với Ma vương, cùng với Phạm thiên; chúng sinh cùng với Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với chư Thiên và loài người, đều vận hành bên trong trí tuệ của đức Phật. Ví như bất cứ loài chim nào, cho đến cả loài chim Garuḷa con của Vinatā, đều bay lượn trong một vùng của không gian; cũng vậy, những ai có trí tuệ ngang bằng với ngài Sāriputta cũng vận hành trong một vùng của trí tuệ đức Phật. Trí tuệ của đức Phật bao trùm và vượt trội hơn trí tuệ của chư Thiên và loài người. Những vị nào là học giả Sát-đế-lỵ, học giả Bà-la-môn, học giả gia chủ, học giả Sa-môn, những người tinh tế, những người đã thiết lập học thuyết của người khác, những người giống như cung thủ bắn tên bằng sợi tóc, những người đi đây đó dường như để phá vỡ các tà kiến bằng trí tuệ của mình, sau khi chuẩn bị kỹ lưỡng các câu hỏi, họ đến gần đức Như Lai và hỏi những vấn đề bí mật và che giấu. Những câu hỏi ấy được Thế Tôn nói ra, giải đáp, và chỉ rõ nguyên nhân. Và họ trở thành những người đã quy phục Thế Tôn. Khi ấy, Thế Tôn tỏa sáng ở nơi đó chính là nhờ trí tuệ này. Ngài là bậc tối thượng, có trí tuệ không thể sánh bằng. Điều này dẫn đến trí tuệ không thể sánh bằng – đây là trí tuệ không thể sánh bằng.

6. භූරිපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති කතමා භූරිපඤ්ඤා? රාගං අභිභුය්‍යතීති – භූරිපඤ්ඤා. අභිභවිතාති – භූරිපඤ්ඤා. දොසං අභිභුය්‍යතීති – භූරිපඤ්ඤා. අභිභවිතාති – භූරිපඤ්ඤා. මොහං අභිභුය්‍යතීති – භූරිපඤ්ඤා. අභිභවිතාති – භූරිපඤ්ඤා. කොධං…පෙ… උපනාහං … මක්ඛං… පළාසං… ඉස්සං… මච්ඡරියං… මායං… සාඨෙය්‍යං… ථම්භං… සාරම්භං… මානං… අතිමානං… මදං… පමාදං… සබ්බෙ කිලෙසෙ… සබ්බෙ දුච්චරිතෙ… සබ්බෙ අභිසඞ්ඛාරෙ…පෙ… සබ්බෙ භවගාමිකම්මෙ අභිභුය්‍යතීති – භූරිපඤ්ඤා. අභිභවිතාති – භූරිපඤ්ඤා. රාගො අරි. තං අරිං මද්දනිපඤ්ඤාති – භූරිපඤ්ඤා. දොසො අරි. තං අරිං මද්දනිපඤ්ඤාති – භූරිපඤ්ඤා. මොහො අරි. තං අරිං මද්දනිපඤ්ඤාති – භූරිපඤ්ඤා. කොධො…පෙ… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… ඉස්සා… මච්ඡරියං… මායා… සාඨෙය්‍යං… ථම්භො… සාරම්භො… මානො… අතිමානො… මදො… පමාදො… සබ්බෙ කිලෙසා… සබ්බෙ දුච්චරිතා… සබ්බෙ අභිසඞ්ඛාරා…පෙ… සබ්බෙ භවගාමිකම්මා අරි. තං අරිං මද්දනිපඤ්ඤාති – භූරිපඤ්ඤා. භූරි වුච්චති පථවී. තාය පථවිසමාය විත්ථතාය විපුලාය පඤ්ඤාය සමන්නාගතොති – භූරිපඤ්ඤා. අපි ච, පඤ්ඤාය මෙතං අධිවචනං. භූරි මෙධා පරිණායිකාති – භූරිපඤ්ඤා. භූරිපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති – අයං භූරිපඤ්ඤා.

6. Dẫn đến trí tuệ rộng lớn. Thế nào là trí tuệ rộng lớn? Chế ngự được tham ái, vì thế là trí tuệ rộng lớn. Đã chế ngự, vì thế là trí tuệ rộng lớn. Chế ngự được sân hận, vì thế là trí tuệ rộng lớn. Đã chế ngự, vì thế là trí tuệ rộng lớn. Chế ngự được si mê, vì thế là trí tuệ rộng lớn. Đã chế ngự, vì thế là trí tuệ rộng lớn. Chế ngự được sự phẫn nộ... (v.v)... sự oán hận... sự gièm pha... sự ganh đua... sự ganh tỵ... sự keo kiệt... sự xảo trá... sự lừa lọc... sự ngoan cố... sự hiếu thắng... sự mạn... sự quá mạn... sự say đắm... sự phóng dật... tất cả các phiền não... tất cả các ác hạnh... tất cả các hành... (v.v)... tất cả các nghiệp dẫn đến tái sanh, vì thế là trí tuệ rộng lớn. Đã chế ngự, vì thế là trí tuệ rộng lớn. Tham ái là kẻ thù. Trí tuệ nghiền nát kẻ thù ấy, vì thế là trí tuệ rộng lớn. Sân hận là kẻ thù. Trí tuệ nghiền nát kẻ thù ấy, vì thế là trí tuệ rộng lớn. Si mê là kẻ thù. Trí tuệ nghiền nát kẻ thù ấy, vì thế là trí tuệ rộng lớn. Sự phẫn nộ... (v.v)... sự oán hận... sự gièm pha... sự ganh đua... sự ganh tỵ... sự keo kiệt... sự xảo trá... sự lừa lọc... sự ngoan cố... sự hiếu thắng... sự mạn... sự quá mạn... sự say đắm... sự phóng dật... tất cả các phiền não... tất cả các ác hạnh... tất cả các hành... (v.v)... tất cả các nghiệp dẫn đến tái sanh là kẻ thù. Trí tuệ nghiền nát kẻ thù ấy, vì thế là trí tuệ rộng lớn. ‘Bhūri’ được gọi là đất. Vị ấy có được trí tuệ rộng lớn, bao la, tương tự như đất, vì thế là trí tuệ rộng lớn. Lại nữa, đây là tên gọi khác của trí tuệ. ‘Bhūri’, ‘medhā’, ‘pariṇāyikā’, vì thế là trí tuệ rộng lớn. Dẫn đến trí tuệ rộng lớn, đây là trí tuệ rộng lớn.

පඤ්ඤාබාහුල්ලාය සංවත්තන්තීති කතමං පඤ්ඤාබාහුල්ලං? ඉධෙකච්චො පඤ්ඤාගරුකො හොති පඤ්ඤාචරිතො පඤ්ඤාසයො පඤ්ඤාධිමුත්තො පඤ්ඤාධජො පඤ්ඤාකෙතු පඤ්ඤාධිපතෙය්‍යො විචයබහුලො පවිචයබහුලො ඔක්ඛායනබහුලො සමොක්ඛායනබහුලො සම්පෙක්ඛායනධම්මො විභූතවිහාරී තච්චරිතො තග්ගරුකො තබ්බහුලො තන්නින්නො තප්පොණො [Pg.378] තප්පබ්භාරො තදධිමුත්තො තදධිපතෙය්‍යො. යථා ගණගරුකො වුච්චති ‘‘ගණබාහුලිකො’’ති, චීවරගරුකො වුච්චති ‘‘චීවරබාහුලිකො’’ති, පත්තගරුකො වුච්චති ‘‘පත්තබාහුලිකො’’ති, සෙනාසනගරුකො වුච්චති ‘‘සෙනාසනබාහුලිකො’’ති; එවමෙවං ඉධෙකච්චො පඤ්ඤා ගරුකො හොති පඤ්ඤාචරිතො පඤ්ඤාසයො පඤ්ඤාධිමුත්තො පඤ්ඤාධජො පඤ්ඤාකෙතු පඤ්ඤාධිපතෙය්‍යො විචයබහුලො පවිචයබහුලො ඔක්ඛායනබහුලො සමොක්ඛායනබහුලො සම්පෙක්ඛායනධම්මො විභූතවිහාරී තච්චරිතො තග්ගරුකො තබ්බහුලො තන්නින්නො තප්පොණො තප්පබ්භාරො තදධිමුත්තො තදධිපතෙය්‍යො. පඤ්ඤාබාහුල්ලාය සංවත්තන්තීති – ඉදං පඤ්ඤාබාහුල්ලං.

Dẫn đến sự dồi dào trí tuệ. Thế nào là sự dồi dào trí tuệ? Ở đây, có người tôn trọng trí tuệ, có hành vi trí tuệ, có khuynh hướng trí tuệ, hướng tâm đến trí tuệ, có trí tuệ làm ngọn cờ, có trí tuệ làm biểu tượng, có trí tuệ làm chủ đạo, có nhiều sự thẩm sát, nhiều sự quán xét, nhiều sự thâm nhập, nhiều sự thâm nhập toàn diện, có pháp quán xét kỹ lưỡng, sống một cách rõ ràng, có hành vi như thế, tôn trọng điều đó, dồi dào điều đó, nghiêng về điều đó, xuôi về điều đó, hướng về điều đó, hướng tâm đến điều đó, lấy điều đó làm chủ đạo. Ví như người tôn trọng hội chúng được gọi là ‘người dồi dào hội chúng,’ người tôn trọng y được gọi là ‘người dồi dào y,’ người tôn trọng bát được gọi là ‘người dồi dào bát,’ người tôn trọng sàng tọa được gọi là ‘người dồi dào sàng tọa’; cũng vậy, ở đây có người tôn trọng trí tuệ, có hành vi trí tuệ, có khuynh hướng trí tuệ, hướng tâm đến trí tuệ, có trí tuệ làm ngọn cờ, có trí tuệ làm biểu tượng, có trí tuệ làm chủ đạo, có nhiều sự thẩm sát, nhiều sự quán xét, nhiều sự thâm nhập, nhiều sự thâm nhập toàn diện, có pháp quán xét kỹ lưỡng, sống một cách rõ ràng, có hành vi như thế, tôn trọng điều đó, dồi dào điều đó, nghiêng về điều đó, xuôi về điều đó, hướng về điều đó, hướng tâm đến điều đó, lấy điều đó làm chủ đạo. Dẫn đến sự dồi dào trí tuệ, đây là sự dồi dào trí tuệ.

සීඝපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති කතමා සීඝපඤ්ඤා? සීඝං සීඝං සීලානි පරිපූරෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං ඉන්ද්‍රියසංවරං පරිපූරෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතං පරිපූරෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං ජාගරියානුයොගං පරිපූරෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං සීලක්ඛන්ධං පරිපූරෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං සමාධික්ඛන්ධං පරිපූරෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං පඤ්ඤාක්ඛන්ධං පරිපූරෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං විමුත්තික්ඛන්ධං පරිපූරෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධං පරිපූරෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං ඨානාට්ඨානානි පටිවිජ්ඣතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං විහාරසමාපත්තියො පරිපූරෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං අරියසච්චානි පටිවිජ්ඣතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං සතිපට්ඨානෙ භාවෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං සම්මප්පධානෙ භාවෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං ඉද්ධිපාදෙ භාවෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං ඉන්ද්‍රියානි භාවෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං බලානි භාවෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං බොජ්ඣඞ්ගෙ භාවෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං අරියමග්ගං භාවෙතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං සාමඤ්ඤඵලානි සච්ඡිකරොතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං අභිඤ්ඤායො පටිවිජ්ඣතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝං සීඝං පරමත්ථං නිබ්බානං සච්ඡිකරොතීති – සීඝපඤ්ඤා. සීඝපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති – අයං සීඝපඤ්ඤා.

Dẫn đến trí tuệ nhanh nhạy. Thế nào là trí tuệ nhanh nhạy? Nhanh chóng làm viên mãn các giới, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng làm viên mãn sự thu thúc các căn, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng làm viên mãn sự tiết độ trong ăn uống, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng làm viên mãn sự chuyên tâm tỉnh thức, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng làm viên mãn giới uẩn, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng làm viên mãn định uẩn, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng làm viên mãn tuệ uẩn, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng làm viên mãn giải thoát uẩn, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng làm viên mãn giải thoát tri kiến uẩn, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng thông suốt các xứ và phi xứ, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng làm viên mãn các thiền chứng, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng thông suốt các Thánh đế, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng tu tập các niệm xứ, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng tu tập các chánh cần, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng tu tập các như ý túc, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng tu tập các căn, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng tu tập các lực, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng tu tập các giác chi, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng tu tập Thánh đạo, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng chứng ngộ các quả Sa-môn, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng thông suốt các thắng trí, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Nhanh chóng chứng ngộ Niết-bàn, là mục đích tối hậu, vì thế là trí tuệ nhanh nhạy. Dẫn đến trí tuệ nhanh nhạy, đây là trí tuệ nhanh nhạy.

ලහුපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති කතමා ලහුපඤ්ඤා? ලහුං ලහුං සීලානි පරිපූරෙතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං ඉන්ද්‍රියසංවරං පරිපූරෙතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතං පරිපූරෙතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං ජාගරියානුයොගං පරිපූරෙතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං සීලක්ඛන්ධං …පෙ… සමාධික්ඛන්ධං [Pg.379]… පඤ්ඤාක්ඛන්ධං… විමුත්තික්ඛන්ධං… විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධං පරිපූරෙතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං ඨානාට්ඨානානි පටිවිජ්ඣතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං විහාරසමාපත්තියො පරිපූරෙතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං අරියසච්චානි පටිවිජ්ඣතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං සතිපට්ඨානෙ භාවෙතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං සම්මප්පධානෙ භාවෙතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං ඉද්ධිපාදෙ භාවෙතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං ඉන්ද්‍රියානි භාවෙතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං බලානි භාවෙතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං බොජ්ඣඞ්ගෙ භාවෙතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං අරියමග්ගං භාවෙතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං සාමඤ්ඤඵලානි සච්ඡිකරොතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං අභිඤ්ඤායො පටිවිජ්ඣතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුං ලහුං පරමත්ථං නිබ්බානං සච්ඡිකරොතීති – ලහුපඤ්ඤා. ලහුපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති – අයං ලහුපඤ්ඤා.

Dẫn đến trí tuệ nhanh nhẹn. Thế nào là trí tuệ nhanh nhẹn? Vì làm cho sung mãn các giới một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì làm cho sung mãn sự thu thúc các căn một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì làm cho sung mãn sự tiết độ trong vật thực một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì làm cho sung mãn sự chuyên tâm cảnh giác một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì làm cho sung mãn giới uẩn ... cho đến ... định uẩn ... tuệ uẩn ... giải thoát uẩn ... giải thoát tri kiến uẩn một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì thông suốt các xứ và phi xứ một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì làm cho sung mãn các thiền chứng một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì thông suốt các Thánh đế một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì tu tập các niệm xứ một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì tu tập các chánh cần một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì tu tập các như ý túc một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì tu tập các căn một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì tu tập các lực một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì tu tập các giác chi một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì tu tập Thánh đạo một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì chứng ngộ các quả Sa-môn một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì thông suốt các thắng trí một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Vì chứng ngộ Nibbāna là pháp tối thượng một cách nhanh chóng, nhẹ nhàng nên gọi là trí tuệ nhanh nhẹn. Dẫn đến trí tuệ nhanh nhẹn, đây là trí tuệ nhanh nhẹn.

හාසපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති කතමා හාසපඤ්ඤා? ඉධෙකච්චො හාසබහුලො වෙදබහුලො තුට්ඨිබහුලො පාමොජ්ජබහුලො සීලානි පරිපූරෙතීති – හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො වෙදබහුලො තුට්ඨිබහුලො පාමොජ්ජබහුලො ඉන්ද්‍රියසංවරං පරිපූරෙතීති – හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො වෙදබහුලො තුට්ඨිබහුලො පාමොජ්ජබහුලො භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතං පරිපූරෙතීති – හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො වෙදබහුලො තුට්ඨිබහුලො පාමොජ්ජබහුලො ජාගරියානුයොගං පරිපූරෙතීති – හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො වෙදබහුලො තුට්ඨිබහුලො පාමොජ්ජබහුලො සීලක්ඛන්ධං…පෙ… සමාධික්ඛන්ධං… පඤ්ඤාක්ඛන්ධං… විමුත්තික්ඛන්ධං… විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධං පරිපූරෙතීති…පෙ… ඨානාට්ඨානානි පටිවිජ්ඣතීති… විහාරසමාපත්තියො පරිපූරෙතීති … අරියසච්චානි පටිවිජ්ඣතීති… සතිපට්ඨානෙ භාවෙතීති… සම්මප්පධානෙ භාවෙතීති… ඉද්ධිපාදෙ භාවෙතීති… ඉන්ද්‍රියානි භාවෙතීති… බලානි භාවෙතීති… බොජ්ඣඞ්ගෙ භාවෙතීති … අරියමග්ගං භාවෙතීති…පෙ… සාමඤ්ඤඵලානි සච්ඡිකරොතීති – හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො වෙදබහුලො තුට්ඨිබහුලො පාමොජ්ජබහුලො අභිඤ්ඤායො පටිවිජ්ඣතීති – හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො වෙදබහුලො තුට්ඨිබහුලො පාමොජ්ජබහුලො පරමත්ථං නිබ්බානං සච්ඡිකරොතීති – හාසපඤ්ඤා. හාසපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති – අයං හාසපඤ්ඤා.

Dẫn đến trí tuệ hoan hỷ. Thế nào là trí tuệ hoan hỷ? Ở đây, có người có nhiều sự vui vẻ, nhiều sự cảm hứng, nhiều sự hài lòng, nhiều sự hân hoan, làm cho sung mãn các giới nên gọi là trí tuệ hoan hỷ. Có nhiều sự vui vẻ, nhiều sự cảm hứng, nhiều sự hài lòng, nhiều sự hân hoan, làm cho sung mãn sự thu thúc các căn nên gọi là trí tuệ hoan hỷ. Có nhiều sự vui vẻ, nhiều sự cảm hứng, nhiều sự hài lòng, nhiều sự hân hoan, làm cho sung mãn sự tiết độ trong vật thực nên gọi là trí tuệ hoan hỷ. Có nhiều sự vui vẻ, nhiều sự cảm hứng, nhiều sự hài lòng, nhiều sự hân hoan, làm cho sung mãn sự chuyên tâm cảnh giác nên gọi là trí tuệ hoan hỷ. Có nhiều sự vui vẻ, nhiều sự cảm hứng, nhiều sự hài lòng, nhiều sự hân hoan, làm cho sung mãn giới uẩn ... cho đến ... định uẩn ... tuệ uẩn ... giải thoát uẩn ... giải thoát tri kiến uẩn ... cho đến ... thông suốt các xứ và phi xứ ... làm cho sung mãn các thiền chứng ... thông suốt các Thánh đế ... tu tập các niệm xứ ... tu tập các chánh cần ... tu tập các như ý túc ... tu tập các căn ... tu tập các lực ... tu tập các giác chi ... tu tập Thánh đạo ... cho đến ... chứng ngộ các quả Sa-môn nên gọi là trí tuệ hoan hỷ. Có nhiều sự vui vẻ, nhiều sự cảm hứng, nhiều sự hài lòng, nhiều sự hân hoan, thông suốt các thắng trí nên gọi là trí tuệ hoan hỷ. Có nhiều sự vui vẻ, nhiều sự cảm hứng, nhiều sự hài lòng, nhiều sự hân hoan, chứng ngộ Nibbāna là pháp tối thượng nên gọi là trí tuệ hoan hỷ. Dẫn đến trí tuệ hoan hỷ, đây là trí tuệ hoan hỷ.

7. ජවනපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති කතමා ජවනපඤ්ඤා? යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං [Pg.380] වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං අනිච්චතො ඛිප්පං ජවතීති – ජවනපඤ්ඤා. දුක්ඛතො ඛිප්පං ජවතීති – ජවනපඤ්ඤා. අනත්තතො ඛිප්පං ජවතීති – ජවනපඤ්ඤා. යා කාචි වෙදනා…පෙ… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං අනිච්චතො ඛිප්පං ජවතීති – ජවනපඤ්ඤා. දුක්ඛතො ඛිප්පං ජවතීති – ජවනපඤ්ඤා. අනත්තතො ඛිප්පං ජවතීති – ජවනපඤ්ඤා. චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චතො ඛිප්පං ජවතීති – ජවනපඤ්ඤා. දුක්ඛතො ඛිප්පං ජවතීති – ජවනපඤ්ඤා. අනත්තතො ඛිප්පං ජවතීති – ජවනපඤ්ඤා.

7. Dẫn đến trí tuệ tốc hành. Thế nào là trí tuệ tốc hành? Bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, vị lai, hay hiện tại, ở bên trong hay bên ngoài, thô hay tế, thấp kém hay cao thượng, ở xa hay ở gần, (vị ấy) nhanh chóng tiến hành (quán xét) tất cả sắc pháp ấy theo phương diện vô thường nên gọi là trí tuệ tốc hành. (Vị ấy) nhanh chóng tiến hành (quán xét) theo phương diện khổ nên gọi là trí tuệ tốc hành. (Vị ấy) nhanh chóng tiến hành (quán xét) theo phương diện vô ngã nên gọi là trí tuệ tốc hành. Bất cứ thọ nào ... cho đến ... bất cứ tưởng nào ... bất cứ các hành nào ... bất cứ thức nào, quá khứ, vị lai, hay hiện tại, ở bên trong hay bên ngoài, thô hay tế, thấp kém hay cao thượng, ở xa hay ở gần, (vị ấy) nhanh chóng tiến hành (quán xét) tất cả thức ấy theo phương diện vô thường nên gọi là trí tuệ tốc hành. (Vị ấy) nhanh chóng tiến hành (quán xét) theo phương diện khổ nên gọi là trí tuệ tốc hành. (Vị ấy) nhanh chóng tiến hành (quán xét) theo phương diện vô ngã nên gọi là trí tuệ tốc hành. Mắt ... cho đến ... già-chết, quá khứ, vị lai, hay hiện tại, (vị ấy) nhanh chóng tiến hành (quán xét) theo phương diện vô thường nên gọi là trí tuệ tốc hành. (Vị ấy) nhanh chóng tiến hành (quán xét) theo phương diện khổ nên gọi là trí tuệ tốc hành. (Vị ấy) nhanh chóng tiến hành (quán xét) theo phương diện vô ngã nên gọi là trí tuệ tốc hành.

රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චං ඛයට්ඨෙන දුක්ඛං භයට්ඨෙන අනත්තා අසාරකට්ඨෙනාති තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා රූපනිරොධෙ නිබ්බානෙ ඛිප්පං ජවතීති – ජවනපඤ්ඤා. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං… චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චං ඛයට්ඨෙන දුක්ඛං භයට්ඨෙන අනත්තා අසාරකට්ඨෙනාති තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා ජරාමරණනිරොධෙ නිබ්බානෙ ඛිප්පං ජවතීති – ජවනපඤ්ඤා.

Sau khi đã cân nhắc, thẩm xét, làm cho rõ ràng, làm cho hiển lộ rằng: ‘Sắc pháp quá khứ, vị lai, hay hiện tại là vô thường theo ý nghĩa là hoại diệt, là khổ theo ý nghĩa là đáng sợ, là vô ngã theo ý nghĩa là không có lõi cây,’ (vị ấy) nhanh chóng tiến hành đến Nibbāna là nơi đoạn diệt của sắc pháp nên gọi là trí tuệ tốc hành. Thọ ... cho đến ... tưởng ... các hành ... thức ... mắt ... cho đến ... sau khi đã cân nhắc, thẩm xét, làm cho rõ ràng, làm cho hiển lộ rằng: ‘Già-chết, quá khứ, vị lai, hay hiện tại là vô thường theo ý nghĩa là hoại diệt, là khổ theo ý nghĩa là đáng sợ, là vô ngã theo ý nghĩa là không có lõi cây,’ (vị ấy) nhanh chóng tiến hành đến Nibbāna là nơi đoạn diệt của già-chết nên gọi là trí tuệ tốc hành.

රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මන්ති තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා රූපනිරොධෙ නිබ්බානෙ ඛිප්පං ජවතීති – ජවනපඤ්ඤා. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං… චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මන්ති තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා ජරාමරණනිරොධෙ නිබ්බානෙ ඛිප්පං ජවතීති – ජවනපඤ්ඤා. ජවනපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති – අයං ජවනපඤ්ඤා.

Sau khi cân nhắc, thẩm xét, làm cho rõ, làm cho hiển lộ rằng: ‘Sắc thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại là vô thường, là pháp hữu vi, là pháp do duyên sanh, có bản chất tiêu hoại, có bản chất biến hoại, có bản chất ly tham, có bản chất đoạn diệt,’ tuệ khởi lên nhanh chóng trong Niết-bàn là nơi đoạn diệt của sắc – (đó là) tuệ nhanh chóng. Thọ… cho đến… tưởng… các hành… thức… mắt… cho đến… già và chết thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại là vô thường, là pháp hữu vi, là pháp do duyên sanh, có bản chất tiêu hoại, có bản chất biến hoại, có bản chất ly tham, có bản chất đoạn diệt,’ sau khi cân nhắc, thẩm xét, làm cho rõ, làm cho hiển lộ, tuệ khởi lên nhanh chóng trong Niết-bàn là nơi đoạn diệt của già và chết – (đó là) tuệ nhanh chóng. (Các pháp ấy) dẫn đến trạng thái có tuệ nhanh chóng – đây là tuệ nhanh chóng.

තික්ඛපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති කතමා තික්ඛපඤ්ඤා? ඛිප්පං කිලෙසෙ ඡින්දතීති – තික්ඛපඤ්ඤා. උප්පන්නං කාමවිතක්කං නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙතීති – තික්ඛපඤ්ඤා. උප්පන්නං බ්‍යාපාදවිතක්කං නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙතීති – තික්ඛපඤ්ඤා. උප්පන්නං විහිංසාවිතක්කං නාධිවාසෙති…පෙ… උප්පන්නුප්පන්නෙ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං [Pg.381] ගමෙතීති – තික්ඛපඤ්ඤා. උප්පන්නං රාගං නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙතීති – තික්ඛපඤ්ඤා. උප්පන්නං දොසං…පෙ… උප්පන්නං මොහං … උප්පන්නං කොධං… උප්පන්නං උපනාහං… මක්ඛං… පළාසං… ඉස්සං… මච්ඡරියං… මායං… සාඨෙය්‍යං… ථම්භං… සාරම්භං… මානං… අතිමානං… මදං… පමාදං… සබ්බෙ කිලෙසෙ… සබ්බෙ දුච්චරිතෙ… සබ්බෙ අභිසඞ්ඛාරෙ…පෙ… සබ්බෙ භවගාමිකම්මෙ නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙතීති – තික්ඛපඤ්ඤා. එකස්මිං ආසනෙ චත්තාරො ච අරියමග්ගා චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි චතස්සො පටිසම්භිදායො ඡ අභිඤ්ඤායො අධිගතා හොන්ති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤායාති – තික්ඛපඤ්ඤා. තික්ඛපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති – අයං තික්ඛපඤ්ඤා.

Trong câu ‘(các pháp ấy) dẫn đến trạng thái có tuệ sắc bén,’ thế nào là tuệ sắc bén? Cắt đứt các phiền não một cách nhanh chóng – (đó là) tuệ sắc bén. Không dung chứa tầm về dục đã sanh khởi, từ bỏ, loại trừ, làm cho chấm dứt, đưa đến chỗ không còn – (đó là) tuệ sắc bén. Không dung chứa tầm về sân đã sanh khởi, từ bỏ, loại trừ, làm cho chấm dứt, đưa đến chỗ không còn – (đó là) tuệ sắc bén. Không dung chứa tầm về hại đã sanh khởi… cho đến… không dung chứa các pháp ác, bất thiện đã sanh khởi và đang sanh khởi, từ bỏ, loại trừ, làm cho chấm dứt, đưa đến chỗ không còn – (đó là) tuệ sắc bén. Không dung chứa tham đã sanh khởi, từ bỏ, loại trừ, làm cho chấm dứt, đưa đến chỗ không còn – (đó là) tuệ sắc bén. Sân đã sanh khởi… cho đến… si đã sanh khởi… phẫn đã sanh khởi… hận đã sanh khởi… phú… não… tật… xan… man… trá… cương… quá mạn… kiêu… phóng dật… tất cả phiền não… tất cả ác hạnh… tất cả hành nghiệp… cho đến… tất cả nghiệp dẫn đến tái sanh, vị ấy không dung chứa, từ bỏ, loại trừ, làm cho chấm dứt, đưa đến chỗ không còn – (đó là) tuệ sắc bén. Trong một lần ngồi, bốn Thánh đạo, bốn Sa-môn quả, bốn Tuệ phân tích, sáu thắng trí được chứng đắc, được chứng ngộ, được xúc chạm bằng trí tuệ – (đó là) tuệ sắc bén. (Các pháp ấy) dẫn đến trạng thái có tuệ sắc bén – đây là tuệ sắc bén.

නිබ්බෙධිකපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති කතමා නිබ්බෙධිකපඤ්ඤා? ඉධෙකච්චො සබ්බසඞ්ඛාරෙසු උබ්බෙගබහුලො හොති උත්තාසබහුලො උක්කණ්ඨනබහුලො අරතිබහුලො අනභිරතිබහුලො. බහිමුඛො න රමති සබ්බසඞ්ඛාරෙසු. අනිබ්බිද්ධපුබ්බං අප්පදාලිතපුබ්බං ලොභක්ඛන්ධං නිබ්බිජ්ඣති පදාලෙතීති – නිබ්බෙධිකපඤ්ඤා. අනිබ්බිද්ධපුබ්බං අප්පදාලිතපුබ්බං දොසක්ඛන්ධං නිබ්බිජ්ඣති පදාලෙතීති – නිබ්බෙධිකපඤ්ඤා. අනිබ්බිද්ධපුබ්බං අප්පදාලිතපුබ්බං මොහක්ඛන්ධං නිබ්බිජ්ඣති පදාලෙතීති – නිබ්බෙධිකපඤ්ඤා. අනිබ්බිද්ධපුබ්බං අප්පදාලිතපුබ්බං කොධං…පෙ… උපනාහං… මක්ඛං… පළාසං… ඉස්සං… මච්ඡරියං… මායං… සාඨෙය්‍යං… ථම්භං… සාරම්භං… මානං… අතිමානං… මදං… පමාදං… සබ්බෙ කිලෙසෙ… සබ්බෙ දුච්චරිතෙ… සබ්බෙ අභිසඞ්ඛාරෙ…පෙ… සබ්බෙ භවගාමිකම්මෙ නිබ්බිජ්ඣති පදාලෙතීති – නිබ්බෙධිකපඤ්ඤා. නිබ්බෙධිකපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීති – අයං නිබ්බෙධිකපඤ්ඤා.

Trong câu ‘(các pháp ấy) dẫn đến trạng thái có tuệ xuyên thấu,’ thế nào là tuệ xuyên thấu? Ở đây, có người có nhiều sự kinh sợ, nhiều sự hãi hùng, nhiều sự nhàm chán, nhiều sự không hoan hỷ, nhiều sự không ưa thích đối với tất cả các pháp hữu vi. Vị ấy không hoan hỷ với bên ngoài (các pháp hữu vi). Vị ấy xuyên thấu, phá vỡ khối tham chưa từng được xuyên thấu, chưa từng được phá vỡ – (đó là) tuệ xuyên thấu. Vị ấy xuyên thấu, phá vỡ khối sân chưa từng được xuyên thấu, chưa từng được phá vỡ – (đó là) tuệ xuyên thấu. Vị ấy xuyên thấu, phá vỡ khối si chưa từng được xuyên thấu, chưa từng được phá vỡ – (đó là) tuệ xuyên thấu. Vị ấy xuyên thấu, phá vỡ phẫn… cho đến… hận… phú… não… tật… xan… man… trá… cương… quá mạn… kiêu… phóng dật… tất cả phiền não… tất cả ác hạnh… tất cả hành nghiệp… cho đến… tất cả nghiệp dẫn đến tái sanh, chưa từng được xuyên thấu, chưa từng được phá vỡ – (đó là) tuệ xuyên thấu. (Các pháp ấy) dẫn đến trạng thái có tuệ xuyên thấu – đây là tuệ xuyên thấu.

ඉමා සොළස පඤ්ඤායො. ඉමාහි සොළසහි පඤ්ඤාහි සමන්නාගතො පුග්ගලො පටිසම්භිදප්පත්තො.

Đây là mười sáu loại tuệ. Người nào thành tựu mười sáu loại tuệ này là người đã chứng đắc Tuệ Phân Tích.

2. පුග්ගලවිසෙසනිද්දෙසො

2. Phần giải thích về sự khác biệt của các cá nhân

8. ද්වෙ පුග්ගලා පටිසම්භිදප්පත්තා – එකො පුබ්බයොගසම්පන්නො, එකො න පුබ්බයොගසම්පන්නො. යො පුබ්බයොගසම්පන්නො සො තෙන අතිරෙකො හොති, අධිකො හොති, විසෙසො හොති. තස්ස ඤාණං පභිජ්ජති.

8. Có hai hạng người chứng đắc Tuệ Phân Tích: một người có sự nỗ lực từ trước, một người không có sự nỗ lực từ trước. Người có sự nỗ lực từ trước thì vượt trội hơn, cao hơn, đặc biệt hơn người kia. Trí tuệ của vị ấy được phân nhánh.

ද්වෙ පුග්ගලා පටිසම්භිදප්පත්තා, ද්වෙපි පුබ්බයොගසම්පන්නා – එකො බහුස්සුතො, එකො න බහුස්සුතො. යො බහුස්සුතො, සො තෙන අතිරෙකො [Pg.382] හොති, අධිකො හොති, විසෙසො හොති. තස්ස ඤාණං පභිජ්ජති.

Có hai hạng người chứng đắc Tuệ Phân Tích, cả hai đều có sự nỗ lực từ trước: một người là bậc đa văn, một người không phải là bậc đa văn. Người là bậc đa văn thì vượt trội hơn, cao hơn, đặc biệt hơn người kia. Trí tuệ của vị ấy được phân nhánh.

ද්වෙ පුග්ගලා පටිසම්භිදප්පත්තා, ද්වෙපි පුබ්බයොගසම්පන්නා, ද්වෙපි බහුස්සුතා – එකො දෙසනාබහුලො, එකො න දෙසනාබහුලො. යො දෙසනාබහුලො, සො තෙන අතිරෙකො හොති, අධිකො හොති, විසෙසො හොති. තස්ස ඤාණං පභිජ්ජති.

Có hai hạng người chứng đắc Tuệ Phân Tích, cả hai đều có sự nỗ lực từ trước, cả hai đều là bậc đa văn: một người thuyết pháp nhiều, một người không thuyết pháp nhiều. Người thuyết pháp nhiều thì vượt trội hơn, cao hơn, đặc biệt hơn người kia. Trí tuệ của vị ấy được phân nhánh.

ද්වෙ පුග්ගලා පටිසම්භිදප්පත්තා, ද්වෙපි පුබ්බයොගසම්පන්නා, ද්වෙපි බහුස්සුතා, ද්වෙපි දෙසනාබහුලා – එකො ගරූපනිස්සිතො, එකො න ගරූපනිස්සිතො. යො ගරූපනිස්සිතො, සො තෙන අතිරෙකො හොති, අධිකො හොති, විසෙසො හොති. තස්ස ඤාණං පභිජ්ජති.

Có hai hạng người chứng đắc Tuệ Phân Tích, cả hai đều có sự nỗ lực từ trước, cả hai đều là bậc đa văn, cả hai đều thuyết pháp nhiều: một người thân cận bậc thầy, một người không thân cận bậc thầy. Người thân cận bậc thầy thì vượt trội hơn, cao hơn, đặc biệt hơn người kia. Trí tuệ của vị ấy được phân nhánh.

ද්වෙ පුග්ගලා පටිසම්භිදප්පත්තා, ද්වෙපි පුබ්බයොගසම්පන්නා, ද්වෙපි බහුස්සුතා, ද්වෙපි දෙසනාබහුලා, ද්වෙපි ගරූපනිස්සිතා – එකො විහාරබහුලො, එකො න විහාරබහුලො. යො විහාරබහුලො, සො තෙන අතිරෙකො හොති, අධිකො හොති, විසෙසො හොති. තස්ස ඤාණං පභිජ්ජති.

Có hai hạng người chứng đắc Tuệ Phân Tích, cả hai đều có sự nỗ lực từ trước, cả hai đều là bậc đa văn, cả hai đều thuyết pháp nhiều, cả hai đều thân cận bậc thầy: một người trú ngụ nhiều (với thầy), một người không trú ngụ nhiều (với thầy). Người trú ngụ nhiều (với thầy) thì vượt trội hơn, cao hơn, đặc biệt hơn người kia. Trí tuệ của vị ấy được phân nhánh.

ද්වෙ පුග්ගලා පටිසම්භිදප්පත්තා, ද්වෙපි පුබ්බයොගසම්පන්නා, ද්වෙපි බහුස්සුතා, ද්වෙපි දෙසනාබහුලා, ද්වෙපි ගරූපනිස්සිතා, ද්වෙපි විහාරබහුලා – එකො පච්චවෙක්ඛණාබහුලො, එකො න පච්චවෙක්ඛණාබහුලො. යො පච්චවෙක්ඛණාබහුලො, සො තෙන අතිරෙකො හොති, අධිකො හොති, විසෙසො හොති. තස්ස ඤාණං පභිජ්ජති.

Có hai hạng người chứng đắc Tuệ Phân Tích, cả hai đều có sự nỗ lực từ trước, cả hai đều là bậc đa văn, cả hai đều thuyết pháp nhiều, cả hai đều thân cận bậc thầy, cả hai đều trú ngụ nhiều (với thầy): một người quán xét nhiều, một người không quán xét nhiều. Người quán xét nhiều thì vượt trội hơn, cao hơn, đặc biệt hơn người kia. Trí tuệ của vị ấy được phân nhánh.

ද්වෙ පුග්ගලා පටිසම්භිදප්පත්තා, ද්වෙපි පුබ්බයොගසම්පන්නා, ද්වෙපි බහුස්සුතා, ද්වෙපි දෙසනාබහුලා, ද්වෙපි ගරූපනිස්සිතා, ද්වෙපි විහාරබහුලා, ද්වෙපි පච්චවෙක්ඛණාබහුලා – එකො සෙඛපටිසම්භිදප්පත්තො, එකො අසෙඛපටිසම්භිදප්පත්තො. යො අසෙඛපටිසම්භිදප්පත්තො, සො තෙන අතිරෙකො හොති, අධිකො හොති, විසෙසො හොති. තස්ස ඤාණං පභිජ්ජති.

Có hai hạng người chứng đắc Vô ngại giải, cả hai đều có sự nỗ lực trong quá khứ, cả hai đều đa văn, cả hai đều thuyết giảng nhiều, cả hai đều nương tựa bậc thầy, cả hai đều an trú nhiều, cả hai đều quán xét nhiều – một người chứng đắc Vô ngại giải của bậc Hữu học, một người chứng đắc Vô ngại giải của bậc Vô học. Vị nào chứng đắc Vô ngại giải của bậc Vô học, vị ấy do đó mà siêu việt hơn, cao cả hơn, đặc biệt hơn. Trí tuệ của vị ấy được phân tích.

ද්වෙ පුග්ගලා පටිසම්භිදප්පත්තා, ද්වෙපි පුබ්බයොගසම්පන්නා, ද්වෙපි බහුස්සුතා, ද්වෙපි දෙසනාබහුලා, ද්වෙපි ගරූපනිස්සිතා, ද්වෙපි විහාරබහුලා, ද්වෙපි පච්චවෙක්ඛණාබහුලා, ද්වෙපි අසෙඛපටිසම්භිදප්පත්තා – එකො සාවකපාරමිප්පත්තො, එකො න සාවකපාරමිප්පත්තො. යො සාවකපාරමිප්පත්තො, සො [Pg.383] තෙන අතිරෙකො හොති, අධිකො හොති, විසෙසො හොති. තස්ස ඤාණං පභිජ්ජති.

Có hai hạng người chứng đắc Vô ngại giải, cả hai đều có sự nỗ lực trong quá khứ, cả hai đều đa văn, cả hai đều thuyết giảng nhiều, cả hai đều nương tựa bậc thầy, cả hai đều an trú nhiều, cả hai đều quán xét nhiều, cả hai đều chứng đắc Vô ngại giải của bậc Vô học – một người chứng đắc ba-la-mật của Thinh văn, một người không chứng đắc ba-la-mật của Thinh văn. Vị nào chứng đắc ba-la-mật của Thinh văn, vị ấy do đó mà siêu việt hơn, cao cả hơn, đặc biệt hơn. Trí tuệ của vị ấy được phân tích.

ද්වෙ පුග්ගලා පටිසම්භිදප්පත්තා, ද්වෙපි පුබ්බයොගසම්පන්නා, ද්වෙපි බහුස්සුතා, ද්වෙපි දෙසනාබහුලා, ද්වෙපි ගරූපනිස්සිතා, ද්වෙපි විහාරබහුලා, ද්වෙපි පච්චවෙක්ඛණාබහුලා, ද්වෙපි අසෙඛපටිසම්භිදප්පත්තා – එකො සාවකපාරමිප්පත්තො, එකො පච්චෙකසම්බුද්ධො. යො පච්චෙකසම්බුද්ධො, සො තෙන අතිරෙකො හොති, අධිකො හොති, විසෙසො හොති. තස්ස ඤාණං පභිජ්ජති.

Có hai hạng người chứng đắc Vô ngại giải, cả hai đều có sự nỗ lực trong quá khứ, cả hai đều đa văn, cả hai đều thuyết giảng nhiều, cả hai đều nương tựa bậc thầy, cả hai đều an trú nhiều, cả hai đều quán xét nhiều, cả hai đều chứng đắc Vô ngại giải của bậc Vô học – một người chứng đắc ba-la-mật của Thinh văn, một người là bậc Độc Giác Phật. Vị nào là bậc Độc Giác Phật, vị ấy do đó mà siêu việt hơn, cao cả hơn, đặc biệt hơn. Trí tuệ của vị ấy được phân tích.

පච්චෙකබුද්ධඤ්ච සදෙවකඤ්ච ලොකං උපාදාය තථාගතො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අග්ගො පටිසම්භිදප්පත්තො පඤ්ඤාපභෙදකුසලො පභින්නඤාණො අධිගතපටිසම්භිදො චතුවෙසාරජ්ජප්පත්තො දසබලධාරී පුරිසාසභො පුරිසසීහො…පෙ… යෙපි තෙ ඛත්තියපණ්ඩිතා බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතා ගහපතිපණ්ඩිතා සමණපණ්ඩිතා නිපුණා කතපරප්පවාදා වාලවෙධිරූපා වොභින්දන්තා මඤ්ඤෙ චරන්ති පඤ්ඤාගතෙන දිට්ඨිගතානි, තෙ පඤ්හං අභිසඞ්ඛරිත්වා අභිසඞ්ඛරිත්වා තථාගතං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡන්ති ගූළ්හානි ච පටිච්ඡන්නානි ච. කථිතා විසජ්ජිතා ච තෙ පඤ්හා භගවතා හොන්ති නිද්දිට්ඨකාරණා, උපක්ඛිත්තකා ච තෙ භගවතො සම්පජ්ජන්ති. අථ ඛො භගවා තත්ථ අතිරොචති, යදිදං පඤ්ඤායාති අග්ගො පටිසම්භිදප්පත්තොති.

So với các vị Độc Giác Phật và thế gian cùng với chư thiên, đức Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác là bậc tối thượng, đã chứng đắc Vô ngại giải, thiện xảo trong việc phân tích trí tuệ, có trí tuệ đã được phân tích, đã thành tựu Vô ngại giải, đã chứng đắc bốn Vô sở úy, là người mang mười lực, là bậc Ngưu vương, là bậc Sư tử giữa loài người... vân vân... những vị nào là học giả Sát-đế-lỵ, học giả Bà-la-môn, học giả gia chủ, học giả sa-môn, những người tinh tế, đã tạo ra các học thuyết của người khác, giống như những tay cung thủ có thể bắn trúng sợi lông, tôi nghĩ rằng họ đi đây đó phá tan các tà kiến bằng phạm vi trí tuệ của mình, họ sau khi soạn đi soạn lại câu hỏi, đã đến gần đức Như Lai và hỏi những điều sâu kín và che giấu. Những câu hỏi ấy đã được đức Thế Tôn nói ra và giải đáp, với lý do được chỉ rõ, và chúng được thiết lập vững chắc nơi đức Thế Tôn. Bấy giờ, đức Thế Tôn thật sự tỏa sáng ở nơi ấy, nghĩa là về trí tuệ, là bậc tối thượng, đã chứng đắc Vô ngại giải.

මහාපඤ්ඤාකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về Đại Trí Tuệ đã kết thúc.

2. ඉද්ධිකථා

2. Phần luận về Thần thông

9. කා ඉද්ධි? කති ඉද්ධියො? ඉද්ධියා කති භූමියො, කති පාදා, කති පදානි, කති මූලානි? කා ඉද්ධීති? ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධි. කති ඉද්ධියොති? දස ඉද්ධියො. ඉද්ධියා කති භූමියොති? ඉද්ධියා චතස්සො භූමියො, චත්තාරො පාදා, අට්ඨ පදානි, සොළස මූලානි.

9. Thần thông là gì? Có bao nhiêu thần thông? Thần thông có bao nhiêu nền tảng, bao nhiêu cơ sở, bao nhiêu thành phần, bao nhiêu cội rễ? Thần thông là gì? Thần thông có nghĩa là sự thành tựu. Có bao nhiêu thần thông? Có mười thần thông. Thần thông có bao nhiêu nền tảng? Thần thông có bốn nền tảng, bốn cơ sở, tám thành phần, mười sáu cội rễ.

10. කතමා දස ඉද්ධියො? අධිට්ඨානා ඉද්ධි, විකුබ්බනා ඉද්ධි, මනොමයා ඉද්ධි, ඤාණවිප්ඵාරා ඉද්ධි, සමාධිවිප්ඵාරා ඉද්ධි, අරියා ඉද්ධි, කම්මවිපාකජා ඉද්ධි, පුඤ්ඤවතො [Pg.384] ඉද්ධි, විජ්ජාමයා ඉද්ධි, තත්ථ තත්ථ සම්මා පයොගපච්චයා ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධි.

10. Mười thần thông là những gì? Thần thông do quyết định, thần thông do biến hóa, thần thông do tâm tạo, thần thông do trí tuệ lan tỏa, thần thông do định lan tỏa, thần thông của bậc Thánh, thần thông do quả của nghiệp, thần thông của người có phước, thần thông do minh chú, và thần thông có nghĩa là sự thành tựu do nhân duyên là sự nỗ lực đúng đắn ở các nơi chốn.

ඉද්ධියා කතමා චතස්සො භූමියො? විවෙකජාභූමි පඨමං ඣානං, පීතිසුඛභූමි දුතියං ඣානං, උපෙක්ඛාසුඛභූමි තතියං ඣානං, අදුක්ඛමසුඛාභූමි චතුත්ථං ඣානං. ඉද්ධියා ඉමා චතස්සො භූමියො ඉද්ධිලාභාය ඉද්ධිපටිලාභාය ඉද්ධිවිකුබ්බනතාය ඉද්ධිවිසවිතාය ඉද්ධිවසීභාවාය ඉද්ධිවෙසාරජ්ජාය සංවත්තන්තීති.

Bốn nền tảng của thần thông là những gì? Nền tảng sinh từ ly dục là Sơ thiền, nền tảng hỷ lạc là Nhị thiền, nền tảng xả lạc là Tam thiền, nền tảng không khổ không lạc là Tứ thiền. Bốn nền tảng này của thần thông đưa đến việc đắc được thần thông, tái đắc được thần thông, biến hóa thần thông, làm chủ thần thông, tự tại trong thần thông, và vô úy trong thần thông.

ඉද්ධියා කතමෙ චත්තාරො පාදා? ඉධ භික්ඛු ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, චිත්තසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, වීරියසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. ඉද්ධියා ඉමෙ චත්තාරො පාදා ඉද්ධිලාභාය ඉද්ධිපටිලාභාය ඉද්ධිවිකුබ්බනතාය ඉද්ධිවිසවිතාය ඉද්ධිවසීභාවාය ඉද්ධිවෙසාරජ්ජාය සංවත්තන්තීති.

Bốn cơ sở của thần thông là những gì? Ở đây, vị tỳ khưu tu tập thần túc thông được trang bị định do dục và các hành tinh tấn, tu tập thần túc thông được trang bị định do tâm và các hành tinh tấn, tu tập thần túc thông được trang bị định do tinh tấn và các hành tinh tấn, tu tập thần túc thông được trang bị định do thẩm sát và các hành tinh tấn. Bốn cơ sở này của thần thông đưa đến việc đắc được thần thông, tái đắc được thần thông, biến hóa thần thông, làm chủ thần thông, tự tại trong thần thông, và vô úy trong thần thông.

ඉද්ධියා කතමානි අට්ඨ පදානි? ඡන්දං චෙ භික්ඛු නිස්සාය ලභති සමාධිං, ලභති චිත්තස්ස එකග්ගතං. ඡන්දො න සමාධි, සමාධි න ඡන්දො. අඤ්ඤො ඡන්දො, අඤ්ඤො සමාධි. වීරියං චෙ භික්ඛු නිස්සාය ලභති සමාධිං, ලභති චිත්තස්ස එකග්ගතං. වීරියං න සමාධි, සමාධි න වීරියං. අඤ්ඤං වීරියං, අඤ්ඤො සමාධි. චිත්තං චෙ භික්ඛු නිස්සාය ලභති සමාධිං, ලභති චිත්තස්ස එකග්ගතං. චිත්තං න සමාධි, සමාධි න චිත්තං. අඤ්ඤං චිත්තං, අඤ්ඤො සමාධි. වීමංසං චෙ භික්ඛු නිස්සාය ලභති සමාධිං, ලභති චිත්තස්ස එකග්ගතං. වීමංසා න සමාධි, සමාධි න වීමංසා. අඤ්ඤා වීමංසා, අඤ්ඤො සමාධි. ඉද්ධියා ඉමානි අට්ඨ පදානි ඉද්ධිලාභාය ඉද්ධිපටිලාභාය ඉද්ධිවිකුබ්බනතාය ඉද්ධිවිසවිතාය ඉද්ධිවසීභාවාය ඉද්ධිවෙසාරජ්ජාය සංවත්තන්තීති.

Tám thành phần của thần thông là những gì? Nếu vị tỳ khưu nương vào dục mà đắc được định, đắc được nhất tâm. Dục không phải là định, định không phải là dục. Dục là một pháp khác, định là một pháp khác. Nếu vị tỳ khưu nương vào tinh tấn mà đắc được định, đắc được nhất tâm. Tinh tấn không phải là định, định không phải là tinh tấn. Tinh tấn là một pháp khác, định là một pháp khác. Nếu vị tỳ khưu nương vào tâm mà đắc được định, đắc được nhất tâm. Tâm không phải là định, định không phải là tâm. Tâm là một pháp khác, định là một pháp khác. Nếu vị tỳ khưu nương vào thẩm sát mà đắc được định, đắc được nhất tâm. Thẩm sát không phải là định, định không phải là thẩm sát. Thẩm sát là một pháp khác, định là một pháp khác. Tám thành phần này của thần thông đưa đến việc đắc được thần thông, tái đắc được thần thông, biến hóa thần thông, làm chủ thần thông, tự tại trong thần thông, và vô úy trong thần thông.

ඉද්ධියා කතමානි සොළස මූලානි? අනොනතං චිත්තං කොසජ්ජෙ න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. අනුන්නතං චිත්තං උද්ධච්චෙ න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. අනභිනතං චිත්තං රාගෙ න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. අනපනතං චිත්තං බ්‍යාපාදෙ න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. අනිස්සිතං චිත්තං දිට්ඨියා න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. අප්පටිබද්ධං චිත්තං ඡන්දරාගෙ න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. විප්පමුත්තං චිත්තං කාමරාගෙ න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. විසඤ්ඤුත්තං චිත්තං කිලෙසෙ න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. විමරියාදිකතං චිත්තං කිලෙසමරියාදෙ [Pg.385] න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. එකත්තගතං චිත්තං නානත්තකිලෙසෙහි න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. සද්ධාය පරිග්ගහිතං චිත්තං අස්සද්ධියෙ න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. වීරියෙන පරිග්ගහිතං චිත්තං කොසජ්ජෙ න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. සතියා පරිග්ගහිතං චිත්තං පමාදෙ න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. සමාධිනා පරිග්ගහිතං චිත්තං උද්ධච්චෙ න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. පඤ්ඤාය පරිග්ගහිතං චිත්තං අවිජ්ජාය න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. ඔභාසගතං චිත්තං අවිජ්ජන්ධකාරෙ න ඉඤ්ජතීති – ආනෙඤ්ජං. ඉද්ධියා ඉමානි සොළස මූලානි ඉද්ධිලාභාය ඉද්ධිපටිලාභාය ඉද්ධිවිකුබ්බනතාය ඉද්ධිවිසවිතාය ඉද්ධිවසීභාවාය ඉද්ධිවෙසාරජ්ජාය සංවත්තන්තීති.

Mười sáu căn bản của thần thông là những gì? Tâm không co rút không dao động trong sự lười biếng – (gọi là) bất động. Tâm không trôi nổi không dao động trong sự trạo cử – (gọi là) bất động. Tâm không thiên về không dao động trong tham ái – (gọi là) bất động. Tâm không xa lánh không dao động trong sân hận – (gọi là) bất động. Tâm không nương tựa không dao động trong tà kiến – (gọi là) bất động. Tâm không bị trói buộc không dao động trong dục tham – (gọi là) bất động. Tâm được giải thoát không dao động trong ái dục – (gọi là) bất động. Tâm không bị dính mắc không dao động trong phiền não – (gọi là) bất động. Tâm đã được làm cho vượt khỏi giới hạn không dao động trong giới hạn của phiền não – (gọi là) bất động. Tâm đã đi đến nhất tâm không dao động bởi các phiền não khác nhau – (gọi là) bất động. Tâm được tín thọ trì không dao động trong sự vô tín – (gọi là) bất động. Tâm được tinh tấn thọ trì không dao động trong sự lười biếng – (gọi là) bất động. Tâm được niệm thọ trì không dao động trong sự phóng dật – (gọi là) bất động. Tâm được định thọ trì không dao động trong sự trạo cử – (gọi là) bất động. Tâm được tuệ thọ trì không dao động trong vô minh – (gọi là) bất động. Tâm đã đạt đến quang minh không dao động trong bóng tối vô minh – (gọi là) bất động. Mười sáu căn bản này của thần thông đưa đến sự thành tựu thần thông, sự tái thành tựu thần thông, sự biến hóa của thần thông, sự đa dạng của thần thông, sự làm chủ thần thông, sự dõng mãnh trong thần thông.

දසඉද්ධිනිද්දෙසො

Phần giải thích về mười loại thần thông

10. කතමා අධිට්ඨානා ඉද්ධි? ඉධ භික්ඛු අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොති – එකොපි හුත්වා බහුධා හොති, බහුධාපි හුත්වා එකො හොති; ආවිභාවං තිරොභාවං; තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානො ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ. පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොති, සෙය්‍යථාපි උදකෙ. උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි පථවියං. ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමති, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො. ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරාමසති පරිමජ්ජති. යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙතීති.

10. Thần thông do sự quyết định là gì? Ở đây, vị tỳ khưu trải nghiệm nhiều loại thần thông khác nhau – là một người, vị ấy trở thành nhiều người; là nhiều người, vị ấy trở thành một người; vị ấy thực hiện sự hiện ra, sự biến mất; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không. Vị ấy cũng thực hiện sự trồi lên và lặn xuống trong đất liền, như ở trong nước. Vị ấy cũng đi trên nước không bị chìm, như đi trên đất liền. Vị ấy cũng đi trong hư không trong tư thế ngồi kiết-già, như con chim có cánh. Vị ấy chạm đến và vuốt ve mặt trăng và mặt trời này, vốn có đại thần thông và đại oai lực như vậy, bằng tay của mình. Vị ấy cũng tác động đến thân thể cho đến cõi Phạm thiên.

ඉධාති ඉමිස්සා දිට්ඨියා ඉමිස්සා ඛන්තියා ඉමිස්සා රුචියා ඉමස්මිං ආදායෙ ඉමස්මිං ධම්මෙ ඉමස්මිං විනයෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ඉමස්මිං පාවචනෙ ඉමස්මිං බ්‍රහ්මචරියෙ ඉමස්මිං සත්ථුසාසනෙ. තෙන වුච්චති – ‘‘ඉධා’’ති. භික්ඛූති පුථුජ්ජනකල්‍යාණකො වා හොති භික්ඛු සෙඛො වා අරහා වා අකුප්පධම්මො. අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොතීති නානප්පකාරං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොති. එකොපි හුත්වා බහුධා හොතීති පකතියා එකො බහුකං ආවජ්ජති, සතං වා සහස්සං වා සතසහස්සං වා ආවජ්ජති. ආවජ්ජිත්වා ඤාණෙන අධිට්ඨාති – ‘‘බහුලො හොමී’’ති. බහුලො හොති. යථායස්මා චූළපන්ථකො එකොපි හුත්වා බහුධා හොති, එවමෙවං සො [Pg.386] ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො එකොපි හුත්වා බහුධා හොති. බහුධාපි හුත්වා එකො හොතීති පකතියා බහුකො එකං ආවජ්ජති; ආවජ්ජිත්වා ඤාණෙන අධිට්ඨාති – ‘‘එකො හොමී’’ති. එකො හොති. යථායස්මා චූළපන්ථකො බහුධාපි හුත්වා එකො හොති, එවමෙවං සො ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො බහුධාපි හුත්වා එකො හොති.

‘Ở đây’ có nghĩa là: trong quan kiến này, trong sự kham nhẫn này, trong sở thích này, trong sự chấp thủ này, trong Pháp này, trong Luật này, trong Pháp và Luật này, trong lời dạy này, trong phạm hạnh này, trong giáo pháp của bậc Đạo Sư này. Do đó được nói là: ‘ở đây’. ‘Vị tỳ khưu’ có nghĩa là: vị tỳ khưu là thiện phàm phu, hoặc là bậc hữu học, hoặc là bậc A-la-hán có pháp bất động. ‘Vị ấy trải nghiệm nhiều loại thần thông khác nhau’ có nghĩa là vị ấy trải nghiệm các loại thần thông đa dạng. ‘Là một người, vị ấy trở thành nhiều người’ có nghĩa là: theo lẽ thường, một người hướng tâm đến nhiều người, hướng tâm đến một trăm, hoặc một ngàn, hoặc một trăm ngàn. Sau khi hướng tâm, vị ấy quyết định bằng trí tuệ rằng: ‘Mong tôi trở thành nhiều người’. Vị ấy trở thành nhiều người. Giống như Tôn giả Cūḷapanthaka là một người đã trở thành nhiều người, cũng vậy, vị ấy là người có thần thông, đã đạt đến sự làm chủ tâm, là một người trở thành nhiều người. ‘Là nhiều người, vị ấy trở thành một người’ có nghĩa là: theo lẽ thường, nhiều người hướng tâm đến một người; sau khi hướng tâm, vị ấy quyết định bằng trí tuệ rằng: ‘Mong tôi trở thành một người’. Vị ấy trở thành một người. Giống như Tôn giả Cūḷapanthaka là nhiều người đã trở thành một người, cũng vậy, vị ấy là người có thần thông, đã đạt đến sự làm chủ tâm, là nhiều người trở thành một người.

11. ආවිභාවන්ති කෙනචි අනාවටං හොති අප්පටිච්ඡන්නං විවටං පාකටං. තිරොභාවන්ති කෙනචි ආවටං හොති පටිච්ඡන්නං පිහිතං පටිකුජ්ජිතං. තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානො ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙති පකතියා ආකාසකසිණසමාපත්තියා ලාභී හොති. තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං ආවජ්ජති. ආවජ්ජිත්වා ඤාණෙන අධිට්ඨාති – ‘‘ආකාසො හොතූ’’ති. ආකාසො හොති. තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානො ගච්ඡති. යථා මනුස්සා පකතියා අනිද්ධිමන්තො කෙනචි අනාවටෙ අපරික්ඛිත්තෙ අසජ්ජමානා ගච්ඡන්ති, එවමෙවං සො ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානො ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ.

11. ‘Sự hiện ra’ có nghĩa là không bị che đậy bởi bất cứ thứ gì, không bị che khuất, được mở ra, rõ ràng. ‘Sự biến mất’ có nghĩa là bị che đậy bởi một thứ gì đó, bị che khuất, bị đóng lại, bị úp xuống. ‘Đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không’ có nghĩa là: theo lẽ thường, vị ấy là người đã chứng đắc thiền định biến xứ hư không. Vị ấy hướng tâm đến vách, tường, núi. Sau khi hướng tâm, vị ấy quyết định bằng trí tuệ rằng: ‘Mong nó trở thành hư không’. Nó trở thành hư không. Vị ấy đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại. Giống như những người thường không có thần thông đi lại không bị trở ngại ở nơi không bị che đậy, không bị rào cản bởi bất cứ thứ gì, cũng vậy, vị ấy là người có thần thông, đã đạt đến sự làm chủ tâm, đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không.

පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොති, සෙය්‍යථාපි උදකෙති පකතියා ආපොකසිණසමාපත්තියා ලාභී හොති. පථවිං ආවජ්ජති. ආවජ්ජිත්වා ඤාණෙන අධිට්ඨාති – ‘‘උදකං හොතූ’’ති. උදකං හොති. සො පථවියා උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොති. යථා මනුස්සා පකතියා අනිද්ධිමන්තො උදකෙ උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොන්ති, එවමෙවං සො ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො පථවියා උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොති, සෙය්‍යථාපි උදකෙ.

‘Vị ấy cũng thực hiện sự trồi lên và lặn xuống trong đất liền, như ở trong nước’ có nghĩa là: theo lẽ thường, vị ấy là người đã chứng đắc thiền định biến xứ nước. Vị ấy hướng tâm đến đất. Sau khi hướng tâm, vị ấy quyết định bằng trí tuệ rằng: ‘Mong nó trở thành nước’. Nó trở thành nước. Vị ấy thực hiện sự trồi lên và lặn xuống trong đất. Giống như những người thường không có thần thông thực hiện sự trồi lên và lặn xuống trong nước, cũng vậy, vị ấy là người có thần thông, đã đạt đến sự làm chủ tâm, thực hiện sự trồi lên và lặn xuống trong đất, như ở trong nước.

උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි පථවියන්ති පකතියා පථවීකසිණසමාපත්තියා ලාභී හොති. උදකං ආවජ්ජති. ආවජ්ජිත්වා ඤාණෙන අධිට්ඨාති – ‘‘පථවී හොතූ’’ති. පථවී හොති. සො අභිජ්ජමානෙ උදකෙ ගච්ඡති. යථා මනුස්සා පකතියා අනිද්ධිමන්තො අභිජ්ජමානාය පථවියා ගච්ඡන්ති, එවමෙවං සො ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො අභිජ්ජමානෙ උදකෙ ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි පථවියං.

‘Vị ấy cũng đi trên nước không bị chìm, như đi trên đất liền’ có nghĩa là: theo lẽ thường, vị ấy là người đã chứng đắc thiền định biến xứ đất. Vị ấy hướng tâm đến nước. Sau khi hướng tâm, vị ấy quyết định bằng trí tuệ rằng: ‘Mong nó trở thành đất’. Nó trở thành đất. Vị ấy đi trên nước không bị chìm. Giống như những người thường không có thần thông đi trên đất không bị chìm, cũng vậy, vị ấy là người có thần thông, đã đạt đến sự làm chủ tâm, đi trên nước không bị chìm, như đi trên đất liền.

ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමති, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණොති පකතියා පථවීකසිණසමාපත්තියා ලාභී හොති. ආකාසං ආවජ්ජති[Pg.387]. ආවජ්ජිත්වා ඤාණෙන අධිට්ඨාති – ‘‘පථවී හොතූ’’ති. පථවී හොති. සො ආකාසෙ අන්තලික්ඛෙ චඞ්කමතිපි තිට්ඨතිපි නිසීදතිපි සෙය්‍යම්පි කප්පෙති. යථා මනුස්සා පකතියා අනිද්ධිමන්තො පථවියා චඞ්කමන්තිපි තිට්ඨන්තිපි නිසීදන්තිපි සෙය්‍යම්පි කප්පෙන්ති, එවමෙවං සො ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො ආකාසෙ අන්තලික්ඛෙ චඞ්කමතිපි තිට්ඨතිපි නිසීදතිපි සෙය්‍යම්පි කප්පෙති, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො.

Cũng đi kinh hành trong hư không bằng thế ngồi kiết-già, giống như loài chim có cánh, nghĩa là: Vị ấy thông thường là người đã chứng đắc thiền định biến xứ đất. Vị ấy hướng tâm đến hư không. Sau khi hướng tâm, vị ấy dùng trí tuệ chú nguyện rằng: ‘Hãy trở thành đất.’ Nó trở thành đất. Vị ấy cũng đi kinh hành, cũng đứng, cũng ngồi, cũng nằm trong hư không, trong khoảng không. Giống như những người không có thần thông thông thường cũng đi kinh hành, cũng đứng, cũng ngồi, cũng nằm trên mặt đất, cũng giống như thế, vị ấy là người có thần thông, đã đạt đến sự thuần thục về tâm, cũng đi kinh hành, cũng đứng, cũng ngồi, cũng nằm trong hư không, trong khoảng không, giống như loài chim có cánh.

12. ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරාමසති පරිමජ්ජතීති ඉධ සො ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො නිසින්නකො වා නිපන්නකො වා චන්දිමසූරියෙ ආවජ්ජති. ආවජ්ජිත්වා ඤාණෙන අධිට්ඨාති – ‘‘හත්ථපාසෙ හොතූ’’ති. හත්ථපාසෙ හොති. සො නිසින්නකො වා නිපන්නකො වා චන්දිමසූරියෙ පාණිනා ආමසති පරාමසති පරිමජ්ජති. යථා මනුස්සා පකතියා අනිද්ධිමන්තො කිඤ්චිදෙව රූපගතං හත්ථපාසෙ ආමසන්ති පරාමසන්ති පරිමජ්ජන්ති, එවමෙවං සො ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො නිසින්නකො වා නිපන්නකො වා චන්දිමසූරියෙ පාණිනා ආමසති පරාමසති පරිමජ්ජති.

12. Cả mặt trăng và mặt trời này, có đại thần lực như vậy, có đại oai lực như vậy, vị ấy cũng sờ, chạm, xoa bóp bằng tay, nghĩa là: Ở đây, vị ấy là người có thần thông, đã đạt đến sự thuần thục về tâm, hoặc đang ngồi hoặc đang nằm, hướng tâm đến mặt trăng và mặt trời. Sau khi hướng tâm, vị ấy dùng trí tuệ chú nguyện rằng: ‘Hãy ở trong tầm tay.’ Nó ở trong tầm tay. Vị ấy, hoặc đang ngồi hoặc đang nằm, sờ, chạm, xoa bóp mặt trăng và mặt trời bằng tay. Giống như những người không có thần thông thông thường sờ, chạm, xoa bóp bất cứ vật thể nào trong tầm tay, cũng giống như thế, vị ấy là người có thần thông, đã đạt đến sự thuần thục về tâm, hoặc đang ngồi hoặc đang nằm, sờ, chạm, xoa bóp mặt trăng và mặt trời bằng tay.

යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙතීති සචෙ සො ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො බ්‍රහ්මලොකං ගන්තුකාමො හොති, දූරෙපි සන්තිකෙ අධිට්ඨාති – ‘‘සන්තිකෙ හොතූ’’ති. සන්තිකෙ හොති. සන්තිකෙපි දූරෙ අධිට්ඨාති – ‘‘දූරෙ හොතූ’’ති. දූරෙ හොති. බහුකම්පි ථොකං අධිට්ඨාති – ‘‘ථොකං හොතූ’’ති. ථොකං හොති. ථොකම්පි බහුකං අධිට්ඨාති – ‘‘බහුකං හොතූ’’ති. බහුකං හොති. දිබ්බෙන චක්ඛුනා තස්ස බ්‍රහ්මුනො රූපං පස්සති. දිබ්බාය සොතධාතුයා තස්ස බ්‍රහ්මුනො සද්දං සුණාති. චෙතොපරියඤාණෙන තස්ස බ්‍රහ්මුනො චිත්තං පජානාති. සචෙ සො ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො දිස්සමානෙන කායෙන බ්‍රහ්මලොකං ගන්තුකාමො හොති, කායවසෙන චිත්තං පරිණාමෙති, කායවසෙන චිත්තං අධිට්ඨාති. කායවසෙන චිත්තං පරිණාමෙත්වා, කායවසෙන චිත්තං අධිට්ඨහිත්වා, සුඛසඤ්ඤඤ්ච ලහුසඤ්ඤඤ්ච ඔක්කමිත්වා දිස්සමානෙන කායෙන බ්‍රහ්මලොකං ගච්ඡති. සචෙ සො ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො අදිස්සමානෙන කායෙන බ්‍රහ්මලොකං ගන්තුකාමො හොති, චිත්තවසෙන කායං පරිණාමෙති, චිත්තවසෙන කායං අධිට්ඨාති. චිත්තවසෙන කායං පරිණාමෙත්වා, චිත්තවසෙන කායං අධිට්ඨහිත්වා සුඛසඤ්ඤඤ්ච ලහුසඤ්ඤඤ්ච ඔක්කමිත්වා [Pg.388] අදිස්සමානෙන කායෙන බ්‍රහ්මලොකං ගච්ඡති. සො තස්ස බ්‍රහ්මුනො පුරතො රූපිං අභිනිම්මිනාති මනොමයං සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගිං අහීනින්ද්‍රියං. සචෙ සො ඉද්ධිමා චඞ්කමති, නිම්මිතොපි තත්ථ චඞ්කමති. සචෙ සො ඉද්ධිමා තිට්ඨති, නිම්මිතොපි තත්ථ තිට්ඨති. සචෙ සො ඉද්ධිමා නිසීදති, නිම්මිතොපි තත්ථ නිසීදති. සචෙ සො ඉද්ධිමා සෙය්‍යං කප්පෙති, නිම්මිතොපි තත්ථ සෙය්‍යං කප්පෙති. සචෙ සො ඉද්ධිමා ධූමායති, නිම්මිතොපි තත්ථ ධූමායති. සචෙ සො ඉද්ධිමා පජ්ජලති, නිම්මිතොපි තත්ථ පජ්ජලති. සචෙ සො ඉද්ධිමා ධම්මං භාසති, නිම්මිතොපි තත්ථ ධම්මං භාසති. සචෙ සො ඉද්ධිමා පඤ්හං පුච්ඡති, නිම්මිතොපි තත්ථ පඤ්හං පුච්ඡති. සචෙ සො ඉද්ධිමා පඤ්හං පුට්ඨො විසජ්ජෙති, නිම්මිතොපි තත්ථ පඤ්හං පුට්ඨො විසජ්ජෙති. සචෙ සො ඉද්ධිමා තෙන බ්‍රහ්මුනා සද්ධිං සන්තිට්ඨති සල්ලපති සාකච්ඡං සමාපජ්ජති, නිම්මිතොපි තත්ථ තෙන බ්‍රහ්මුනා සද්ධිං සන්තිට්ඨති සල්ලපති සාකච්ඡං සමාපජ්ජති. යඤ්ඤදෙව සො ඉද්ධිමා කරොති, තං තදෙව හි සො නිම්මිතො කරොතීති – අයං අධිට්ඨානා ඉද්ධි.

Làm cho thân thể có quyền năng cho đến cõi Phạm thiên, nghĩa là: Nếu vị ấy là người có thần thông, đã đạt đến sự thuần thục về tâm, muốn đi đến cõi Phạm thiên, vị ấy chú nguyện nơi xa rằng: ‘Hãy trở thành gần.’ Nó trở thành gần. Vị ấy chú nguyện nơi gần rằng: ‘Hãy trở thành xa.’ Nó trở thành xa. Vị ấy chú nguyện cái nhiều rằng: ‘Hãy trở thành ít.’ Nó trở thành ít. Vị ấy chú nguyện cái ít rằng: ‘Hãy trở thành nhiều.’ Nó trở thành nhiều. Vị ấy thấy hình sắc của Phạm thiên ấy bằng thiên nhãn. Vị ấy nghe âm thanh của Phạm thiên ấy bằng thiên nhĩ giới. Vị ấy biết rõ tâm của Phạm thiên ấy bằng tha tâm thông. Nếu vị ấy là người có thần thông, đã đạt đến sự thuần thục về tâm, muốn đi đến cõi Phạm thiên với thân hữu hình, vị ấy làm cho tâm thuận theo thân, chú nguyện tâm theo thân. Sau khi làm cho tâm thuận theo thân, sau khi chú nguyện tâm theo thân, sau khi đi vào lạc tưởng và khinh tưởng, vị ấy đi đến cõi Phạm thiên với thân hữu hình. Nếu vị ấy là người có thần thông, đã đạt đến sự thuần thục về tâm, muốn đi đến cõi Phạm thiên với thân vô hình, vị ấy làm cho thân thuận theo tâm, chú nguyện thân theo tâm. Sau khi làm cho thân thuận theo tâm, sau khi chú nguyện thân theo tâm, sau khi đi vào lạc tưởng và khinh tưởng, vị ấy đi đến cõi Phạm thiên với thân vô hình. Vị ấy hóa hiện ra trước mặt Phạm thiên ấy một sắc thân do ý tạo thành, có đầy đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, các căn không bị khiếm khuyết. Nếu vị có thần thông ấy đi kinh hành, thân hóa hiện cũng đi kinh hành ở đó. Nếu vị có thần thông ấy đứng, thân hóa hiện cũng đứng ở đó. Nếu vị có thần thông ấy ngồi, thân hóa hiện cũng ngồi ở đó. Nếu vị có thần thông ấy nằm, thân hóa hiện cũng nằm ở đó. Nếu vị có thần thông ấy tỏa khói, thân hóa hiện cũng tỏa khói ở đó. Nếu vị có thần thông ấy bốc cháy, thân hóa hiện cũng bốc cháy ở đó. Nếu vị có thần thông ấy thuyết Pháp, thân hóa hiện cũng thuyết Pháp ở đó. Nếu vị có thần thông ấy hỏi câu hỏi, thân hóa hiện cũng hỏi câu hỏi ở đó. Nếu vị có thần thông ấy được hỏi và trả lời câu hỏi, thân hóa hiện cũng được hỏi và trả lời câu hỏi ở đó. Nếu vị có thần thông ấy cùng đứng, cùng nói chuyện, cùng tham luận với Phạm thiên ấy, thân hóa hiện cũng cùng đứng, cùng nói chuyện, cùng tham luận với Phạm thiên ấy ở đó. Bất cứ điều gì vị có thần thông ấy làm, thân hóa hiện ấy cũng làm đúng như vậy. Đây là Thần thông do chú nguyện.

13. කතමා විකුබ්බනා ඉද්ධි? සිඛිස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අභිභූ නාම සාවකො බ්‍රහ්මලොකෙ ඨිතො සහස්සිලොකධාතුං සරෙන විඤ්ඤාපෙසි. සො දිස්සමානෙනපි කායෙන ධම්මං දෙසෙසි; අදිස්සමානෙනපි කායෙන ධම්මං දෙසෙසි; දිස්සමානෙනපි හෙට්ඨිමෙන උපඩ්ඪකායෙන අදිස්සමානෙනපි උපරිමෙන උපඩ්ඪකායෙන ධම්මං දෙසෙසි. දිස්සමානෙනපි උපරිමෙන උපඩ්ඪකායෙන, අදිස්සමානෙනපි හෙට්ඨිමෙන උපඩ්ඪකායෙන ධම්මං දෙසෙසි. සො පකතිවණ්ණං විජහිත්වා කුමාරකවණ්ණං වා දස්සෙති, නාගවණ්ණං වා දස්සෙති, සුපණ්ණවණ්ණං වා දස්සෙති, යක්ඛවණ්ණං වා දස්සෙති, ඉන්දවණ්ණං වා දස්සෙති, දෙවවණ්ණං වා දස්සෙති, බ්‍රහ්මවණ්ණං වා දස්සෙති, සමුද්දවණ්ණං වා දස්සෙති, පබ්බතවණ්ණං වා දස්සෙති, වනවණ්ණං වා දස්සෙති, සීහවණ්ණං වා දස්සෙති, බ්‍යග්ඝවණ්ණං වා දස්සෙති, දීපිවණ්ණං වා දස්සෙති, හත්ථිම්පි දස්සෙති, අස්සම්පි දස්සෙති, රථම්පි දස්සෙති, පත්තිම්පි දස්සෙති, විවිධම්පි සෙනාබ්‍යූහං දස්සෙතීති – අයං විකුබ්බනා ඉද්ධි.

13. Thế nào là Thần thông biến hóa? Vị đệ tử tên là Abhibhū của Đức Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khi đang đứng ở cõi Phạm thiên đã làm cho một ngàn thế giới biết đến bằng âm thanh của mình. Vị ấy đã thuyết Pháp với thân hữu hình; đã thuyết Pháp với thân vô hình; đã thuyết Pháp với nửa thân dưới hữu hình và nửa thân trên vô hình. Vị ấy đã thuyết Pháp với nửa thân trên hữu hình và nửa thân dưới vô hình. Vị ấy, sau khi từ bỏ hình dạng tự nhiên, cũng hiện ra hình dạng của một cậu bé, cũng hiện ra hình dạng của loài nāga, cũng hiện ra hình dạng của loài supaṇṇa, cũng hiện ra hình dạng của loài dạ-xoa, cũng hiện ra hình dạng của vua trời Đế-thích, cũng hiện ra hình dạng của chư thiên, cũng hiện ra hình dạng của Phạm thiên, cũng hiện ra hình dạng của biển cả, cũng hiện ra hình dạng của núi non, cũng hiện ra hình dạng của rừng rậm, cũng hiện ra hình dạng của sư tử, cũng hiện ra hình dạng của cọp, cũng hiện ra hình dạng của báo, cũng hiện ra voi, cũng hiện ra ngựa, cũng hiện ra xe, cũng hiện ra bộ binh, cũng hiện ra các loại binh trận khác nhau. Đây là Thần thông biến hóa.

14. කතමා [Pg.389] මනොමයා ඉද්ධි? ඉධ භික්ඛු ඉමම්හා කායා අඤ්ඤං කායං අභිනිම්මිනාති රූපිං මනොමයං සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගිං අහීනින්ද්‍රියං. සෙය්‍යථාපි පුරිසො මුඤ්ජම්හා ඊසිකං පවාහෙය්‍ය. තස්ස එවමස්ස – ‘‘අයං මුඤ්ජො, අයං ඊසිකා. අඤ්ඤො මුඤ්ජො, අඤ්ඤා ඊසිකා. මුඤ්ජම්හා ත්වෙව ඊසිකා පවාළ්හා’’ති. සෙය්‍යථා වා පන පුරිසො අසිං කොසියා පවාහෙය්‍ය. තස්ස එවමස්ස – ‘‘අයං අසි, අයං කොසි. අඤ්ඤො අසි, අඤ්ඤා කොසි. කොසියා ත්වෙව අසි පවාළ්හො’’ති. සෙය්‍යථා වා පන පුරිසො අහිං කරණ්ඩා උද්ධරෙය්‍ය. තස්ස එවමස්ස – ‘‘අයං අහි, අයං කරණ්ඩො. අඤ්ඤො අහි, අඤ්ඤො කරණ්ඩො. කරණ්ඩා ත්වෙව අහි උබ්භතො’’ති. එවමෙවං භික්ඛු ඉමම්හා කායා අඤ්ඤං කායං අභිනිම්මිනාති රූපිං මනොමයං සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගිං අහීනින්ද්‍රියං. අයං මනොමයා ඉද්ධි.

14. Thế nào là thần thông do tâm tạo? Ở đây, vị tỳ khưu từ thân này hóa hiện ra thân khác có sắc, do tâm tạo, có đầy đủ tất cả các phần lớn nhỏ, không thiếu sót các căn. Ví như người đàn ông rút lõi cây ra khỏi cây muñja. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là cây muñja, đây là lõi cây. Cây muñja là khác, lõi cây là khác. Lõi cây được rút ra chính là từ cây muñja.’ Hoặc ví như người đàn ông rút thanh gươm ra khỏi vỏ. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là thanh gươm, đây là vỏ gươm. Thanh gươm là khác, vỏ gươm là khác. Thanh gươm được rút ra chính là từ vỏ gươm.’ Hoặc ví như người đàn ông lôi con rắn ra khỏi giỏ. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là con rắn, đây là cái giỏ. Con rắn là khác, cái giỏ là khác. Con rắn được lôi ra chính là từ cái giỏ.’ Cũng tương tự như thế, vị tỳ khưu từ thân này hóa hiện ra thân khác có sắc, do tâm tạo, có đầy đủ tất cả các phần lớn nhỏ, không thiếu sót các căn. Đây là thần thông do tâm tạo.

15. කතමා ඤාණවිප්ඵාරා ඉද්ධි? අනිච්චානුපස්සනා නිච්චසඤ්ඤාය පහානට්ඨො ඉජ්ඣතීති – ඤාණවිප්ඵාරා ඉද්ධි. දුක්ඛානුපස්සනා සුඛසඤ්ඤාය… අනත්තානුපස්සනා අත්තසඤ්ඤාය… නිබ්බිදානුපස්සනාය නන්දියා… විරාගානුපස්සනාය රාගස්ස… නිරොධානුපස්සනාය සමුදයස්ස… පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාය ආදානස්ස පහානට්ඨො ඉජ්ඣතීති – ඤාණවිප්ඵාරා ඉද්ධි. ආයස්මතො බාකුලස්ස ඤාණවිප්ඵාරා ඉද්ධි, ආයස්මතො සංකිච්චස්ස ඤාණවිප්ඵාරා ඉද්ධි, ආයස්මතො භූතපාලස්ස ඤාණවිප්ඵාරා ඉද්ධි. අයං ඤාණවිප්ඵාරා ඉද්ධි.

15. Thế nào là thần thông do trí tuệ biến mãn? Do sự quán niệm về vô thường, ý nghĩa của việc từ bỏ tưởng về thường được thành tựu, nên gọi là thần thông do trí tuệ biến mãn. Do sự quán niệm về khổ, (ý nghĩa của việc từ bỏ) tưởng về lạc... do sự quán niệm về vô ngã, (ý nghĩa của việc từ bỏ) tưởng về ngã... do sự quán niệm về sự nhàm chán, (ý nghĩa của việc từ bỏ) sự hoan hỷ... do sự quán niệm về sự ly tham, (ý nghĩa của việc từ bỏ) lòng tham... do sự quán niệm về sự đoạn diệt, (ý nghĩa của việc từ bỏ) sự tập khởi... do sự quán niệm về sự xả ly, ý nghĩa của việc từ bỏ sự chấp thủ được thành tựu, nên gọi là thần thông do trí tuệ biến mãn. Trưởng lão Bākula có thần thông do trí tuệ biến mãn, Trưởng lão Saṃkicca có thần thông do trí tuệ biến mãn, Trưởng lão Bhūtapāla có thần thông do trí tuệ biến mãn. Đây là thần thông do trí tuệ biến mãn.

16. කතමා සමාධිවිප්ඵාරා ඉද්ධි? පඨමෙන ඣානෙන නීවරණානං පහානට්ඨො ඉජ්ඣතීති – සමාධිවිප්ඵාරා ඉද්ධි. දුතියෙන ඣානෙන විතක්කවිචාරානං පහානට්ඨො ඉජ්ඣතීති – සමාධිවිප්ඵාරා ඉද්ධි. තතියෙන ඣානෙන පීතියා පහානට්ඨො ඉජ්ඣතීති…පෙ… චතුත්ථෙන ඣානෙන සුඛදුක්ඛානං පහානට්ඨො ඉජ්ඣතීති…පෙ… ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා රූපසඤ්ඤාය පටිඝසඤ්ඤාය නානත්තසඤ්ඤාය පහානට්ඨො ඉජ්ඣතීති…පෙ… විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤාය පහානට්ඨො ඉජ්ඣතීති…පෙ… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤාය පහානට්ඨො ඉජ්ඣතීති…පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤාය පහානට්ඨො ඉජ්ඣතීති – සමාධිවිප්ඵාරා ඉද්ධි. ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස සමාධිවිප්ඵාරා ඉද්ධි, ආයස්මතො සඤ්ජීවස්ස සමාධිවිප්ඵාරා ඉද්ධි[Pg.390], ආයස්මතො ඛාණුකොණ්ඩඤ්ඤස්ස සමාධිවිප්ඵාරා ඉද්ධි, උත්තරාය උපාසිකාය සමාධිවිප්ඵාරා ඉද්ධි, සාමාවතියා උපාසිකාය සමාධිවිප්ඵාරා ඉද්ධි. අයං සමාධිවිප්ඵාරා ඉද්ධි.

16. Thế nào là thần thông do định biến mãn? Do thiền thứ nhất, ý nghĩa của việc từ bỏ các triền cái được thành tựu, nên gọi là thần thông do định biến mãn. Do thiền thứ hai, ý nghĩa của việc từ bỏ tầm và tứ được thành tựu, nên gọi là thần thông do định biến mãn. Do thiền thứ ba, ý nghĩa của việc từ bỏ hỷ được thành tựu... Do thiền thứ tư, ý nghĩa của việc từ bỏ lạc và khổ được thành tựu... Do sự chứng đắc Không Vô Biên Xứ, ý nghĩa của việc từ bỏ sắc tưởng, đối ngại tưởng, và các tưởng về sự đa dạng được thành tựu... Do sự chứng đắc Thức Vô Biên Xứ, ý nghĩa của việc từ bỏ tưởng về Không Vô Biên Xứ được thành tựu... Do sự chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ, ý nghĩa của việc từ bỏ tưởng về Thức Vô Biên Xứ được thành tựu... Do sự chứng đắc Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, ý nghĩa của việc từ bỏ tưởng về Vô Sở Hữu Xứ được thành tựu, nên gọi là thần thông do định biến mãn. Trưởng lão Sāriputta có thần thông do định biến mãn, Trưởng lão Sañjīva có thần thông do định biến mãn, Trưởng lão Khāṇukoṇḍañña có thần thông do định biến mãn, nữ cận sự Uttarā có thần thông do định biến mãn, nữ cận sự Sāmāvatī có thần thông do định biến mãn. Đây là thần thông do định biến mãn.

17. කතමා අරියා ඉද්ධි? ඉධ භික්ඛු සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘‘පටිකූලෙ අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය’’න්ති, අප්පටිකූලසඤ්ඤී තත්ථ විහරති. සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘‘අප්පටිකූලෙ පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය’’න්ති, පටිකූලසඤ්ඤී තත්ථ විහරති. සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘‘පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය’’න්ති, අප්පටිකූලසඤ්ඤී තත්ථ විහරති. සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘‘අප්පටිකූලෙ ච පටිකූලෙ ච පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය’’න්ති, පටිකූලසඤ්ඤී තත්ථ විහරති. සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘‘පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලෙ ච තදුභයං අභිනිවජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො විහරෙය්‍යං සතො සම්පජානො’’ති, උපෙක්ඛකො තත්ථ විහරති සතො සම්පජානො.

17. Thế nào là thần thông của bậc Thánh? Ở đây, nếu vị tỳ khưu mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng không đáng ghê tởm đối với điều đáng ghê tởm,’ vị ấy an trú với tưởng không đáng ghê tởm ở nơi ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng đáng ghê tởm đối với điều không đáng ghê tởm,’ vị ấy an trú với tưởng đáng ghê tởm ở nơi ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng không đáng ghê tởm đối với cả điều đáng ghê tởm và điều không đáng ghê tởm,’ vị ấy an trú với tưởng không đáng ghê tởm ở nơi ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng đáng ghê tởm đối với cả điều không đáng ghê tởm và điều đáng ghê tởm,’ vị ấy an trú với tưởng đáng ghê tởm ở nơi ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ tránh xa cả hai điều ấy, là điều đáng ghê tởm và điều không đáng ghê tởm, và sẽ an trú với tâm xả, chánh niệm, tỉnh giác,’ vị ấy an trú với tâm xả, chánh niệm, tỉnh giác ở nơi ấy.

කථං පටිකූලෙ අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරති? අනිට්ඨස්මිං වත්ථුස්මිං මෙත්තාය වා ඵරති, ධාතුතො වා උපසංහරති. එවං පටිකූලෙ අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරති.

Làm thế nào vị ấy an trú với tưởng không đáng ghê tởm đối với điều đáng ghê tởm? Vị ấy biến mãn tâm từ đến đối tượng không đáng ưa thích, hoặc quán xét theo các yếu tố. Như vậy, vị ấy an trú với tưởng không đáng ghê tởm đối với điều đáng ghê tởm.

කථං අප්පටිකූලෙ පටිකූලසඤ්ඤී විහරති? ඉට්ඨස්මිං වත්ථුස්මිං අසුභාය වා ඵරති, අනිච්චතො වා උපසංහරති. එවං අප්පටිකූලෙ පටිකූලසඤ්ඤී විහරති.

Làm thế nào vị ấy an trú với tưởng đáng ghê tởm đối với điều không đáng ghê tởm? Vị ấy biến mãn sự bất tịnh đến đối tượng đáng ưa thích, hoặc quán xét theo tính vô thường. Như vậy, vị ấy an trú với tưởng đáng ghê tởm đối với điều không đáng ghê tởm.

කථං පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරති? අනිට්ඨස්මිඤ්ච ඉට්ඨස්මිඤ්ච වත්ථුස්මිං මෙත්තාය වා ඵරති, ධාතුතො වා උපසංහරති. එවං පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරති.

Làm thế nào vị ấy an trú với tưởng không đáng ghê tởm đối với cả điều đáng ghê tởm và điều không đáng ghê tởm? Vị ấy biến mãn tâm từ đến đối tượng không đáng ưa thích và đáng ưa thích, hoặc quán xét theo các yếu tố. Như vậy, vị ấy an trú với tưởng không đáng ghê tởm đối với cả điều đáng ghê tởm và điều không đáng ghê tởm.

කථං අප්පටිකූලෙ ච පටිකූලෙ ච පටිකූලසඤ්ඤී විහරති? ඉට්ඨස්මිඤ්ච අනිට්ඨස්මිඤ්ච වත්ථුස්මිං අසුභාය වා ඵරති, අනිච්චතො වා උපසංහරති. එවං අප්පටිකූලෙ ච පටිකූලෙ ච පටිකූලසඤ්ඤී විහරති.

Làm thế nào vị ấy an trú với tưởng đáng ghê tởm đối với cả điều không đáng ghê tởm và điều đáng ghê tởm? Vị ấy biến mãn sự bất tịnh đến đối tượng đáng ưa thích và không đáng ưa thích, hoặc quán xét theo tính vô thường. Như vậy, vị ấy an trú với tưởng đáng ghê tởm đối với cả điều không đáng ghê tởm và điều đáng ghê tởm.

කථං පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලෙ ච තදුභයං අභිනිවජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො? ඉධ භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන [Pg.391] ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. එවං පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලෙ ච තදුභයං අභිනිවජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. අයං අරියා ඉද්ධි.

Làm thế nào vị ấy tránh xa cả hai điều ấy, là điều đáng ghê tởm và điều không đáng ghê tởm, và an trú với tâm xả, chánh niệm, tỉnh giác? Ở đây, vị tỳ khưu sau khi thấy sắc bằng mắt, không hoan hỷ cũng không ưu phiền, an trú với tâm xả, chánh niệm, tỉnh giác. Sau khi nghe tiếng bằng tai... sau khi ngửi hương bằng mũi... sau khi nếm vị bằng lưỡi... sau khi cảm nhận xúc chạm bằng thân... sau khi biết pháp bằng ý, không hoan hỷ cũng không ưu phiền, an trú với tâm xả, chánh niệm, tỉnh giác. Như vậy, vị ấy tránh xa cả hai điều ấy, là điều đáng ghê tởm và điều không đáng ghê tởm, và an trú với tâm xả, chánh niệm, tỉnh giác. Đây là thần thông của bậc Thánh.

18. කතමා කම්මවිපාකජා ඉද්ධි? සබ්බෙසං පක්ඛීනං, සබ්බෙසං දෙවානං, එකච්චානං මනුස්සානං, එකච්චානං විනිපාතිකානං. අයං කම්මවිපාකජා ඉද්ධි.

18. Thế nào là thần thông do quả của nghiệp? (Thần thông) của tất cả các loài chim, của tất cả các vị trời, của một số loài người, của một số chúng sanh trong cõi đọa xứ. Đây là thần thông do quả của nghiệp.

කතමා පුඤ්ඤවතො ඉද්ධි? රාජා චක්කවත්තී වෙහාසං ගච්ඡති සද්ධිං චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය, අන්තමසො අස්සබන්ධගොපුරිසෙ උපාදාය. ජොතිකස්ස ගහපතිස්ස පුඤ්ඤවතො ඉද්ධි, ජටිලස්ස ගහපතිස්ස පුඤ්ඤවතො ඉද්ධි, මෙණ්ඩකස්ස ගහපතිස්ස පුඤ්ඤවතො ඉද්ධි, ඝොසිතස්ස ගහපතිස්ස පුඤ්ඤවතො ඉද්ධි, පඤ්චන්නං මහාපුඤ්ඤානං පුඤ්ඤවතො ඉද්ධි. අයං පුඤ්ඤවතො ඉද්ධි.

Thế nào là thần thông của người có phước? Vua Chuyển Luân đi trên hư không cùng với bốn binh chủng, tối thiểu là kể cả những người chăn ngựa. Thần thông của gia chủ Jotika là thần thông của người có phước, thần thông của gia chủ Jaṭila là thần thông của người có phước, thần thông của gia chủ Meṇḍaka là thần thông của người có phước, thần thông của gia chủ Ghosita là thần thông của người có phước, thần thông của năm vị đại phước là thần thông của người có phước. Đây là thần thông của người có phước.

කතමා විජ්ජාමයා ඉද්ධි? විජ්ජාධරා විජ්ජං පරිජප්පෙත්වා වෙහාසං ගච්ඡන්ති, ආකාසෙ අන්තලික්ඛෙ හත්ථිම්පි දස්සෙන්ති, අස්සම්පි දස්සෙන්ති, රථම්පි දස්සෙන්ති, පත්තිම්පි දස්සෙන්ති, විවිධම්පි සෙනාබ්‍යූහං දස්සෙන්ති. අයං විජ්ජාමයා ඉද්ධි.

Thế nào là thần thông do minh chú? Các vị trì chú sau khi trì tụng minh chú liền đi trên hư không, ở trên hư không giữa khoảng không liền biểu hiện cả voi, biểu hiện cả ngựa, biểu hiện cả xe, biểu hiện cả bộ binh, biểu hiện cả các loại binh trận khác nhau. Đây là thần thông do minh chú.

කථං තත්ථ තත්ථ සම්මා පයොගපච්චයා ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධි? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දස්ස පහානට්ඨො ඉජ්ඣතීති – තත්ථ තත්ථ සම්මා පයොගපච්චයා ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධි. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදස්ස පහානට්ඨො ඉජ්ඣතීති – තත්ථ තත්ථ සම්මා පයොගපච්චයා ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධි…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසානං පහානට්ඨො ඉජ්ඣතීති – තත්ථ තත්ථ සම්මා පයොගපච්චයා ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධි. එවං තත්ථ තත්ථ සම්මා පයොගපච්චයා ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධි. ඉමා දස ඉද්ධියො.

Thế nào là thần thông với ý nghĩa thành tựu do duyên là sự nỗ lực đúng đắn ở trong từng trường hợp? Do sự xuất ly, ý nghĩa đoạn trừ dục tham được thành tựu – (đây là) thần thông với ý nghĩa thành tựu do duyên là sự nỗ lực đúng đắn ở trong từng trường hợp. Do tâm vô sân, ý nghĩa đoạn trừ sân hận được thành tựu – (đây là) thần thông với ý nghĩa thành tựu do duyên là sự nỗ lực đúng đắn ở trong từng trường hợp... v.v... Do A-la-hán đạo, ý nghĩa đoạn trừ tất cả phiền não được thành tựu – (đây là) thần thông với ý nghĩa thành tựu do duyên là sự nỗ lực đúng đắn ở trong từng trường hợp. Như vậy, (đây là) thần thông với ý nghĩa thành tựu do duyên là sự nỗ lực đúng đắn ở trong từng trường hợp. Đây là mười loại thần thông.

ඉද්ධිකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về thần thông đã kết thúc.

3. අභිසමයකථා

3. Phần luận về sự chứng ngộ

19. අභිසමයොති. කෙන අභිසමෙති? චිත්තෙන අභිසමෙති.

19. Về sự chứng ngộ. Thấu triệt bằng gì? Thấu triệt bằng tâm.

හඤ්චි චිත්තෙන අභිසමෙති, තෙන හි අඤ්ඤාණී අභිසමෙති? න අඤ්ඤාණී අභිසමෙති. ඤාණෙන අභිසමෙති.

Nếu thấu triệt bằng tâm, vậy thì người không có trí tuệ cũng thấu triệt được sao? Người không có trí tuệ không thấu triệt được. Thấu triệt bằng trí tuệ.

හඤ්චි [Pg.392] ඤාණෙන අභිසමෙති, තෙන හි අචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අචිත්තකො අභිසමෙති? න අචිත්තකො අභිසමෙති. චිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති.

Nếu thấu triệt bằng trí tuệ, vậy thì người không có tâm thấu triệt bằng trí tuệ và không có tâm sao? Người không có tâm không thấu triệt được. Thấu triệt bằng cả tâm và trí tuệ.

හඤ්චි චිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති, තෙන හි කාමාවචරචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති? න කාමාවචරචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති.

Nếu thấu triệt bằng cả tâm và trí tuệ, vậy thì thấu triệt bằng tâm và trí tuệ Dục giới sao? Không thấu triệt bằng tâm và trí tuệ Dục giới.

තෙන හි රූපාවචරචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති? න රූපාවචරචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති.

Vậy thì thấu triệt bằng tâm và trí tuệ Sắc giới sao? Không thấu triệt bằng tâm và trí tuệ Sắc giới.

තෙන හි අරූපාවචරචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති? න අරූපාවචරචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති.

Vậy thì thấu triệt bằng tâm và trí tuệ Vô Sắc giới sao? Không thấu triệt bằng tâm và trí tuệ Vô Sắc giới.

තෙන හි කම්මස්සකතචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති? න කම්මස්සකතචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති.

Vậy thì thấu triệt bằng tâm và trí tuệ về nghiệp là của mình sao? Không thấu triệt bằng tâm và trí tuệ về nghiệp là của mình.

තෙන හි සච්චානුලොමිකචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති? න සච්චානුලොමිකචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති.

Vậy thì thấu triệt bằng tâm và trí tuệ thuận thứ chân lý sao? Không thấu triệt bằng tâm và trí tuệ thuận thứ chân lý.

තෙන හි අතීතචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති? න අතීතචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති.

Vậy thì thấu triệt bằng tâm và trí tuệ quá khứ sao? Không thấu triệt bằng tâm và trí tuệ quá khứ.

තෙන හි අනාගතචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති? න අනාගතචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති.

Vậy thì thấu triệt bằng tâm và trí tuệ vị lai sao? Không thấu triệt bằng tâm và trí tuệ vị lai.

තෙන හි පච්චුප්පන්නලොකියචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති? න පච්චුප්පන්නලොකියචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති. ලොකුත්තරමග්ගක්ඛණෙ පච්චුප්පන්නචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති.

Vậy thì thấu triệt bằng tâm và trí tuệ hiện tại thuộc thế gian sao? Không thấu triệt bằng tâm và trí tuệ hiện tại thuộc thế gian. Trong sát-na đạo siêu thế, thấu triệt bằng tâm và trí tuệ hiện tại.

කථං ලොකුත්තරමග්ගක්ඛණෙ පච්චුප්පන්නචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති? ලොකුත්තරමග්ගක්ඛණෙ උප්පාදාධිපතෙය්‍යං චිත්තං ඤාණස්ස හෙතු පච්චයො ච. තංසම්පයුත්තං නිරොධගොචරං දස්සනාධිපතෙය්‍යං ඤාණං චිත්තස්ස හෙතු පච්චයො ච. තංසම්පයුත්තං ඤාණං නිරොධගොචරං. එවං ලොකුත්තරමග්ගක්ඛණෙ පච්චුප්පන්නචිත්තෙන ච ඤාණෙන ච අභිසමෙති.

Thế nào là thấu triệt bằng tâm và trí tuệ hiện tại trong sát-na đạo siêu thế? Trong sát-na đạo siêu thế, tâm có quyền năng trong sự sanh khởi là nhân duyên của trí tuệ. Trí tuệ tương ưng với tâm ấy, có sự diệt làm đối tượng, và có quyền năng trong sự thấy, là nhân duyên của tâm. Trí tuệ tương ưng với tâm ấy có sự diệt làm đối tượng. Như vậy, trong sát-na đạo siêu thế, thấu triệt bằng tâm và trí tuệ hiện tại.

20. කිං [Pg.393] නු එත්තකොයෙව අභිසමයොති? න හි. ලොකුත්තරමග්ගක්ඛණෙ දස්සනාභිසමයො සම්මාදිට්ඨි, අභිනිරොපනාභිසමයො සම්මාසඞ්කප්පො, පරිග්ගහාභිසමයො සම්මාවාචා, සමුට්ඨානාභිසමයො සම්මාකම්මන්තො, වොදානාභිසමයො සම්මාආජීවො, පග්ගහාභිසමයො සම්මාවායාමො, උපට්ඨානාභිසමයො සම්මාසති, අවික්ඛෙපාභිසමයො සම්මාසමාධි; උපට්ඨානාභිසමයො සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පවිචයාභිසමයො ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පග්ගහාභිසමයො වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො, ඵරණාභිසමයො පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, උපසමාභිසමයො පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, අවික්ඛෙපාභිසමයො සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පටිසඞ්ඛානාභිසමයො උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො; අස්සද්ධියෙ අකම්පියාභිසමයො සද්ධාබලං, කොසජ්ජෙ අකම්පියාභිසමයො වීරියබලං, පමාදෙ අකම්පියාභිසමයො සතිබලං, උද්ධච්චෙ අකම්පියාභිසමයො සමාධිබලං, අවිජ්ජාය අකම්පියාභිසමයො පඤ්ඤාබලං; අධිමොක්ඛාභිසමයො සද්ධින්ද්‍රියං, පග්ගහාභිසමයො වීරියින්ද්‍රියං, උපට්ඨානාභිසමයො සතින්ද්‍රියං, අවික්ඛෙපාභිසමයො සමාධින්ද්‍රියං, දස්සනාභිසමයො පඤ්ඤින්ද්‍රියං. ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියාභිසමයො, අකම්පියට්ඨෙන බලාභිසමයො, නිය්‍යානට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගාභිසමයො, හෙතුට්ඨෙන මග්ගාභිසමයො, උපට්ඨානට්ඨෙන සතිපට්ඨානාභිසමයො, පදහට්ඨෙන සම්මප්පධානාභිසමයො, ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධිපාදාභිසමයො, තථට්ඨෙන සච්චාභිසමයො, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමථාභිසමයො, අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනාභිසමයො, එකරසට්ඨෙන සමථවිපස්සනාභිසමයො, අනතිවත්තනට්ඨෙන යුගනද්ධාභිසමයො, සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධිඅභිසමයො, අවික්ඛෙපට්ඨෙන විසුද්ධිඅභිසමයො, දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධිඅභිසමයො, මුත්තට්ඨෙන විමොක්ඛාභිසමයො, පටිවෙධට්ඨෙන විජ්ජාභිසමයො, පරිච්චාගට්ඨෙන විමුත්තිඅභිසමයො, සමුච්ඡෙදට්ඨෙන ඛයෙ ඤාණං අභිසමයො. ඡන්දො මූලට්ඨෙන අභිසමයො, මනසිකාරො සමුට්ඨානට්ඨෙන අභිසමයො, ඵස්සො සමොධානට්ඨෙන අභිසමයො, වෙදනා සමොසරණට්ඨෙන අභිසමයො, සමාධි පමුඛට්ඨෙන අභිසමයො, සති ආධිපතෙය්‍යට්ඨෙන අභිසමයො, පඤ්ඤා තතුත්තරට්ඨෙන අභිසමයො, විමුත්ති සාරට්ඨෙන අභිසමයො, අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන අභිසමයො.

20. Phải chăng sự chứng ngộ chỉ có chừng ấy thôi? Không phải vậy. Trong sát-na của đạo siêu thế, sự chứng ngộ bằng cách thấy là chánh kiến, sự chứng ngộ bằng cách hướng đến là chánh tư duy, sự chứng ngộ bằng cách thâu nhiếp là chánh ngữ, sự chứng ngộ bằng cách khởi lên là chánh nghiệp, sự chứng ngộ bằng cách trong sạch là chánh mạng, sự chứng ngộ bằng cách nỗ lực là chánh tinh tấn, sự chứng ngộ bằng cách hiện khởi là chánh niệm, sự chứng ngộ bằng cách không phân tán là chánh định; sự chứng ngộ bằng cách hiện khởi là niệm giác chi, sự chứng ngộ bằng cách thẩm sát là trạch pháp giác chi, sự chứng ngộ bằng cách nỗ lực là tinh tấn giác chi, sự chứng ngộ bằng cách biến mãn là hỷ giác chi, sự chứng ngộ bằng cách an tịnh là khinh an giác chi, sự chứng ngộ bằng cách không phân tán là định giác chi, sự chứng ngộ bằng cách quán xét là xả giác chi; sự chứng ngộ không lay động đối với sự không có đức tin là tín lực, sự chứng ngộ không lay động đối với sự biếng nhác là tấn lực, sự chứng ngộ không lay động đối với sự dể duôi là niệm lực, sự chứng ngộ không lay động đối với sự trạo cử là định lực, sự chứng ngộ không lay động đối với sự vô minh là tuệ lực; sự chứng ngộ bằng cách quyết định là tín quyền, sự chứng ngộ bằng cách nỗ lực là tấn quyền, sự chứng ngộ bằng cách hiện khởi là niệm quyền, sự chứng ngộ bằng cách không phân tán là định quyền, sự chứng ngộ bằng cách thấy là tuệ quyền. Sự chứng ngộ các quyền theo ý nghĩa làm chủ, sự chứng ngộ các lực theo ý nghĩa không lay động, sự chứng ngộ các giác chi theo ý nghĩa xuất ly, sự chứng ngộ đạo theo ý nghĩa là nhân, sự chứng ngộ niệm xứ theo ý nghĩa hiện khởi, sự chứng ngộ chánh cần theo ý nghĩa cố gắng, sự chứng ngộ như ý túc theo ý nghĩa thành tựu, sự chứng ngộ đế theo ý nghĩa chân thật, sự chứng ngộ chỉ theo ý nghĩa không phân tán, sự chứng ngộ quán theo ý nghĩa tùy quán, sự chứng ngộ chỉ-quán theo ý nghĩa một vị, sự chứng ngộ song hành theo ý nghĩa không vượt qua nhau, sự chứng ngộ giới thanh tịnh theo ý nghĩa phòng hộ, sự chứng ngộ tâm thanh tịnh theo ý nghĩa không phân tán, sự chứng ngộ kiến thanh tịnh theo ý nghĩa thấy, sự chứng ngộ giải thoát theo ý nghĩa thoát khỏi, sự chứng ngộ minh theo ý nghĩa liễu tri, sự chứng ngộ giải thoát theo ý nghĩa từ bỏ, sự chứng ngộ tri kiến về sự đoạn tận theo ý nghĩa cắt đứt hoàn toàn. Dục theo ý nghĩa là căn bản là sự chứng ngộ, tác ý theo ý nghĩa là khởi lên là sự chứng ngộ, xúc theo ý nghĩa là hợp lại là sự chứng ngộ, thọ theo ý nghĩa là tụ hội là sự chứng ngộ, định theo ý nghĩa là đứng đầu là sự chứng ngộ, niệm theo ý nghĩa là làm chủ là sự chứng ngộ, tuệ theo ý nghĩa là vượt trội hơn là sự chứng ngộ, giải thoát theo ý nghĩa là cốt tủy là sự chứng ngộ, Niết-bàn là sự nhập vào bất tử theo ý nghĩa là cứu cánh là sự chứng ngộ.

21. කිං [Pg.394] නු එත්තකොයෙව අභිසමයොති? න හි. සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනාභිසමයො සම්මාදිට්ඨි…පෙ… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන අභිසමයො.

21. Phải chăng sự chứng ngộ chỉ có chừng ấy thôi? Không phải vậy. Trong sát-na của đạo Tu-đà-hoàn, sự chứng ngộ bằng cách thấy là chánh kiến… (v.v.)… Niết-bàn là sự nhập vào bất tử theo ý nghĩa là cứu cánh là sự chứng ngộ.

කිං නු එත්තකොයෙව අභිසමයොති? න හි. සොතාපත්තිඵලක්ඛණෙ දස්සනාභිසමයො සම්මාදිට්ඨි…පෙ… පටිප්පස්සද්ධට්ඨෙන අනුප්පාදෙ ඤාණං අභිසමයො. ඡන්දො මූලට්ඨෙන අභිසමයො…පෙ… අමතොගධං 5 නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන අභිසමයො.

Phải chăng sự chứng ngộ chỉ có chừng ấy thôi? Không phải vậy. Trong sát-na của quả Tu-đà-hoàn, sự chứng ngộ bằng cách thấy là chánh kiến… (v.v.)… sự chứng ngộ tri kiến về vô sanh theo ý nghĩa là đã được an tịnh. Dục theo ý nghĩa là căn bản là sự chứng ngộ… (v.v.)… Niết-bàn là sự nhập vào bất tử theo ý nghĩa là cứu cánh là sự chứng ngộ.

කිං නු එත්තකොයෙව අභිසමයොති?

Phải chăng sự chứng ngộ chỉ có chừng ấy thôi?

න හි. සකදාගාමිමග්ගක්ඛණෙ…පෙ… සකදාගාමිඵලක්ඛණෙ… අනාගාමිමග්ගක්ඛණෙ… අනාගාමිඵලක්ඛණෙ… අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ…පෙ… අරහත්තඵලක්ඛණෙ දස්සනාභිසමයො සම්මාදිට්ඨි, අභිනිරොපනාභිසමයො සම්මාසඞ්කප්පො…පෙ… පටිප්පස්සද්ධට්ඨෙන අනුප්පාදෙ ඤාණං අභිසමයො. ඡන්දො මූලට්ඨෙන අභිසමයො…පෙ… අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන අභිසමයො.

Không phải vậy. Trong sát-na của đạo Tư-đà-hàm… (v.v.)… trong sát-na của quả Tư-đà-hàm… trong sát-na của đạo A-na-hàm… trong sát-na của quả A-na-hàm… trong sát-na của đạo A-la-hán… (v.v.)… trong sát-na của quả A-la-hán, sự chứng ngộ bằng cách thấy là chánh kiến, sự chứng ngộ bằng cách hướng đến là chánh tư duy… (v.v.)… sự chứng ngộ tri kiến về vô sanh theo ý nghĩa là đã được an tịnh. Dục theo ý nghĩa là căn bản là sự chứng ngộ… (v.v.)… Niết-bàn là sự nhập vào bất tử theo ý nghĩa là cứu cánh là sự chứng ngộ.

ය්වායං කිලෙසෙ පජහති, අතීතෙ කිලෙසෙ පජහති…පෙ… අනාගතෙ කිලෙසෙ පජහති, පච්චුප්පන්නෙ කිලෙසෙ පජහති, අතීතෙ කිලෙසෙ පජහතීති. හඤ්චි අතීතෙ කිලෙසෙ පජහති, තෙන හි ඛීණං ඛෙපෙති, නිරුද්ධං නිරොධෙති, විගතං විගමෙති, අත්ථඞ්ගතං අත්ථඞ්ගමෙති, අතීතං යං න අත්ථි තං පජහතීති? න අතීතෙ කිලෙසෙ පජහතීති. අනාගතෙ කිලෙසෙ පජහතීති. හඤ්චි අනාගතෙ කිලෙසෙ පජහති, තෙන හි අජාතං පජහති, අනිබ්බත්තං පජහති, අනුප්පන්නං පජහති, අපාතුභූතං පජහති, අනාගතං යං න අත්ථි තං පජහතීති? න අනාගතෙ කිලෙසෙ පජහතීති. පච්චුප්පන්නෙ කිලෙසෙ පජහතීති. හඤ්චි පච්චුප්පන්නෙ කිලෙසෙ පජහති, තෙන හි රත්තො රාගං පජහති, දුට්ඨො දොසං පජහති, මූළ්හො මොහං පජහති, විනිබද්ධො මානං පජහති, පරාමට්ඨො දිට්ඨිං පජහති,

Vị nào đoạn trừ các phiền não, vị ấy đoạn trừ các phiền não trong quá khứ… (v.v.)… đoạn trừ các phiền não trong tương lai, đoạn trừ các phiền não trong hiện tại, có phải vị ấy đoạn trừ các phiền não trong quá khứ? Nếu vị ấy đoạn trừ các phiền não trong quá khứ, thì có phải vị ấy làm cho tận diệt điều đã tận diệt, làm cho đoạn diệt điều đã đoạn diệt, làm cho tiêu tan điều đã tiêu tan, làm cho biến mất điều đã biến mất, có phải vị ấy đoạn trừ điều không có trong quá khứ? Không phải vị ấy đoạn trừ các phiền não trong quá khứ. Có phải vị ấy đoạn trừ các phiền não trong tương lai? Nếu vị ấy đoạn trừ các phiền não trong tương lai, thì có phải vị ấy đoạn trừ điều chưa sanh, đoạn trừ điều chưa được tạo ra, đoạn trừ điều chưa khởi lên, đoạn trừ điều chưa hiện rõ, có phải vị ấy đoạn trừ điều không có trong tương lai? Không phải vị ấy đoạn trừ các phiền não trong tương lai. Có phải vị ấy đoạn trừ các phiền não trong hiện tại? Nếu vị ấy đoạn trừ các phiền não trong hiện tại, thì có phải người tham ái đoạn trừ tham ái, người sân hận đoạn trừ sân hận, người si mê đoạn trừ si mê, người bị trói buộc đoạn trừ ngã mạn, người chấp thủ đoạn trừ tà kiến,

වික්ඛෙපගතො උද්ධච්චං පජහති, අනිට්ඨඞ්ගතො විචිකිච්ඡං පජහති, ථාමගතො අනුසයං පජහති, කණ්හසුක්කධම්මා යුගනද්ධා සමමෙව වත්තන්ති, සංකිලෙසිකා මග්ගභාවනා හොති?

người bị phân tán đoạn trừ trạo cử, người chưa đi đến quyết định đoạn trừ hoài nghi, người đã đạt đến sức mạnh đoạn trừ tùy miên, các pháp đen và trắng được song hành và diễn tiến đồng thời, sự tu tiến đạo trở thành ô nhiễm phải không?

න හි අතීතෙ කිලෙසෙ පජහති, න අනාගතෙ කිලෙසෙ පජහති, න පච්චුප්පන්නෙ කිලෙසෙ පජහතීති. හඤ්චි න අතීතෙ කිලෙසෙ පජහති, න [Pg.395] අනාගතෙ…පෙ… න පච්චුප්පන්නෙ කිලෙසෙ පජහති, තෙන හි නත්ථි මග්ගභාවනා, නත්ථි ඵලසච්ඡිකිරියා, නත්ථි කිලෙසප්පහානං, නත්ථි ධම්මාභිසමයොති? අත්ථි මග්ගභාවනා, අත්ථි ඵලසච්ඡිකිරියා, අත්ථි කිලෙසප්පහානං, අත්ථි ධම්මාභිසමයො. යථා කථං විය? සෙය්‍යථාපි තරුණො රුක්ඛො අජාතඵලො. තමෙනං පුරිසො මූලං ඡින්දෙය්‍ය. යෙ තස්ස රුක්ඛස්ස අජාතඵලා, තෙ අජාතායෙව න ජායන්ති, අනිබ්බත්තායෙව න නිබ්බත්තන්ති, අනුප්පන්නායෙව න උප්පජ්ජන්ති, අපාතුභූතායෙව න පාතුභවන්ති. එවමෙවං උප්පාදො හෙතු, උප්පාදො පච්චයො කිලෙසානං නිබ්බත්තියාති. උප්පාදෙ ආදීනවං දිස්වා අනුප්පාදෙ චිත්තං පක්ඛන්දති. අනුප්පාදෙ චිත්තස්ස පක්ඛන්දත්තා යෙ උප්පාදපච්චයා කිලෙසා නිබ්බත්තෙය්‍යුං, තෙ අජාතායෙව න ජායන්ති, අනිබ්බත්තායෙව න නිබ්බත්තන්ති, අනුප්පන්නායෙව න උප්පජ්ජන්ති, අපාතුභූතායෙව න පාතුභවන්ති. එවං හෙතුනිරොධා දුක්ඛනිරොධො. පවත්තං හෙතු, නිමිත්තං හෙතු, ආයූහනා හෙතු. ආයූහනා පච්චයො කිලෙසානං නිබ්බත්තියාති. ආයූහනෙ ආදීනවං දිස්වා අනායූහනෙ චිත්තං පක්ඛන්දති. අනායූහනෙ චිත්තස්ස පක්ඛන්දත්තා, යෙ ආයූහනපච්චයා කිලෙසා නිබ්බත්තෙය්‍යුං, තෙ අජාතායෙව න ජායන්ති, අනිබ්බත්තායෙව න නිබ්බත්තන්ති, අනුප්පන්නායෙව න උප්පජ්ජන්ති, අපාතුභූතායෙව න පාතුභවන්ති. එවං හෙතුනිරොධා දුක්ඛනිරොධො. එවං අත්ථි මග්ගභාවනා, අත්ථි ඵලසච්ඡිකිරියා, අත්ථි කිලෙසප්පහානං, අත්ථි ධම්මාභිසමයොති.

Thật vậy, vị ấy không đoạn trừ các phiền não trong quá khứ, không đoạn trừ các phiền não trong tương lai, không đoạn trừ các phiền não trong hiện tại. Nếu vị ấy không đoạn trừ các phiền não trong quá khứ, không ... trong tương lai ... không đoạn trừ các phiền não trong hiện tại, vậy thì không có sự tu tập Thánh đạo, không có sự chứng ngộ quả, không có sự đoạn trừ phiền não, không có sự thông hiểu Giáo pháp phải không? Có sự tu tập Thánh đạo, có sự chứng ngộ quả, có sự đoạn trừ phiền não, có sự thông hiểu Giáo pháp. Giống như thế nào? Ví như có cây non chưa ra quả. Có người chặt đứt gốc của nó. Những quả chưa sanh của cây ấy, chúng chưa sanh ra rồi thì sẽ không sanh ra nữa, chưa phát sanh rồi thì sẽ không phát sanh nữa, chưa khởi lên rồi thì sẽ không khởi lên nữa, chưa hiện khởi rồi thì sẽ không hiện khởi nữa. Tương tự y như thế, sự sanh khởi là nhân, sự sanh khởi là duyên cho sự phát sanh của các phiền não. Do thấy được sự nguy hại trong sự sanh khởi, tâm hướng vào sự không sanh khởi. Do tâm hướng vào sự không sanh khởi, những phiền não nào có thể phát sanh do duyên là sự sanh khởi, chúng chưa sanh ra rồi thì sẽ không sanh ra nữa, chưa phát sanh rồi thì sẽ không phát sanh nữa, chưa khởi lên rồi thì sẽ không khởi lên nữa, chưa hiện khởi rồi thì sẽ không hiện khởi nữa. Như vậy, do nhân diệt nên khổ diệt. Sự tiếp diễn là nhân, tướng là nhân, sự nỗ lực là nhân. Sự nỗ lực là duyên cho sự phát sanh của các phiền não. Do thấy được sự nguy hại trong sự nỗ lực, tâm hướng vào sự không nỗ lực. Do tâm hướng vào sự không nỗ lực, những phiền não nào có thể phát sanh do duyên là sự nỗ lực, chúng chưa sanh ra rồi thì sẽ không sanh ra nữa, chưa phát sanh rồi thì sẽ không phát sanh nữa, chưa khởi lên rồi thì sẽ không khởi lên nữa, chưa hiện khởi rồi thì sẽ không hiện khởi nữa. Như vậy, do nhân diệt nên khổ diệt. Như vậy, có sự tu tập Thánh đạo, có sự chứng ngộ quả, có sự đoạn trừ phiền não, có sự thông hiểu Giáo pháp.

අභිසමයකථා නිට්ඨිතා.

Phần Luận Về Sự Thông Hiểu đã chấm dứt.

4. විවෙකකථා

4. Luận Về Sự An Tịnh

22. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි බලකරණීයා කම්මන්තා කරීයන්ති, සබ්බෙ තෙ පථවිං නිස්සාය පථවියං පතිට්ඨාය එවමෙතෙ බලකරණීයා කම්මන්තා කරීයන්ති, එවමෙවං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලං නිස්සාය සීලෙ පතිට්ඨාය අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙති, අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං බහුලීකරොති.

22. Nhân ở Sāvatthī. Này các Tỳ khưu, ví như bất cứ công việc nào cần dùng sức lực được thực hiện, tất cả những công việc cần dùng sức lực ấy đều nương vào đất, đứng trên đất mà được thực hiện. Tương tự y như thế, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nương vào giới, an trú trong giới, tu tập Thánh đạo Tám ngành, thực hành nhiều lần Thánh đạo Tám ngành.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලං නිස්සාය සීලෙ පතිට්ඨාය අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙති, අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං බහුලීකරොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු [Pg.396] සම්මාදිට්ඨිං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. සම්මාසඞ්කප්පං…පෙ… සම්මාවාචං… සම්මාකම්මන්තං… සම්මාආජීවං… සම්මාවායාමං… සම්මාසතිං… සම්මාසමාධිං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලං නිස්සාය සීලෙ පතිට්ඨාය අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙති, අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං බහුලීකරොති.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu nương vào giới, an trú trong giới, tu tập Thánh đạo Tám ngành, thực hành nhiều lần Thánh đạo Tám ngành? Này các Tỳ khưu, ở đây vị Tỳ khưu tu tập chánh kiến nương vào sự an tịnh, nương vào sự ly tham, nương vào sự đoạn diệt, hướng đến sự xả ly. Chánh tư duy ... chánh ngữ ... chánh nghiệp ... chánh mạng ... chánh tinh tấn ... chánh niệm ... vị ấy tu tập chánh định nương vào sự an tịnh, nương vào sự ly tham, nương vào sự đoạn diệt, hướng đến sự xả ly. Này các Tỳ khưu, chính là như vậy vị Tỳ khưu nương vào giới, an trú trong giới, tu tập Thánh đạo Tám ngành, thực hành nhiều lần Thánh đạo Tám ngành.

23. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි බීජගාමභූතගාමා වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජන්ති, සබ්බෙ තෙ පථවිං නිස්සාය පථවියං පතිට්ඨාය එවමෙතෙ බීජගාමභූතගාමා වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජන්ති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලං නිස්සාය සීලෙ පතිට්ඨාය අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙන්තො අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං බහුලීකරොන්තො වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං පාපුණාති ධම්මෙසු.

23. Này các Tỳ khưu, ví như bất cứ loại hạt giống và cây cối nào đạt đến sự tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh, tất cả chúng đều nương vào đất, đứng trên đất mà các loại hạt giống và cây cối ấy đạt đến sự tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh. Tương tự y như thế, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nương vào giới, an trú trong giới, trong khi tu tập Thánh đạo Tám ngành, trong khi thực hành nhiều lần Thánh đạo Tám ngành, vị ấy đạt đến sự tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh ở trong các pháp.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලං නිස්සාය සීලෙ පතිට්ඨාය අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙන්තො අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං බහුලීකරොන්තො වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං පාපුණාති ධම්මෙසු? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්මාදිට්ඨිං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. සම්මාසඞ්කප්පං භාවෙති…පෙ… සම්මාවාචං භාවෙති… සම්මාකම්මන්තං භාවෙති… සම්මාආජීවං භාවෙති… සම්මාවායාමං භාවෙති… සම්මාසතිං භාවෙති… සම්මාසමාධිං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලං නිස්සාය සීලෙ පතිට්ඨාය අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙන්තො අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං බහුලීකරොන්තො වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං පාපුණාති ධම්මෙසූ’’ති.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu nương vào giới, an trú trong giới, trong khi tu tập Thánh đạo Tám ngành, trong khi thực hành nhiều lần Thánh đạo Tám ngành, vị ấy đạt đến sự tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh ở trong các pháp? Này các Tỳ khưu, ở đây vị Tỳ khưu tu tập chánh kiến nương vào sự an tịnh, nương vào sự ly tham, nương vào sự đoạn diệt, hướng đến sự xả ly. Vị ấy tu tập chánh tư duy ... vị ấy tu tập chánh ngữ ... vị ấy tu tập chánh nghiệp ... vị ấy tu tập chánh mạng ... vị ấy tu tập chánh tinh tấn ... vị ấy tu tập chánh niệm ... vị ấy tu tập chánh định nương vào sự an tịnh, nương vào sự ly tham, nương vào sự đoạn diệt, hướng đến sự xả ly. Này các Tỳ khưu, chính là như vậy vị Tỳ khưu nương vào giới, an trú trong giới, trong khi tu tập Thánh đạo Tám ngành, trong khi thực hành nhiều lần Thánh đạo Tám ngành, vị ấy đạt đến sự tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh ở trong các pháp.

1. මග්ගඞ්ගනිද්දෙසො

1. Phần Giải Thích Về Các Chi Đạo

24. සම්මාදිට්ඨියා පඤ්ච විවෙකා, පඤ්ච විරාගා, පඤ්ච නිරොධා, පඤ්ච වොස්සග්ගා, ද්වාදස නිස්සයා. සම්මාසඞ්කප්පස්ස…පෙ… සම්මාවාචාය… සම්මාකම්මන්තස්ස… සම්මාආජීවස්ස… සම්මාවායාමස්ස… සම්මාසතියා… සම්මාසමාධිස්ස පඤ්ච විවෙකා, පඤ්ච විරාගා, පඤ්ච නිරොධා, පඤ්ච වොස්සග්ගා, ද්වාදස නිස්සයා.

24. Đối với chánh kiến có năm sự an tịnh, năm sự ly tham, năm sự đoạn diệt, năm sự xả ly, mười hai sự nương tựa. Đối với chánh tư duy ... đối với chánh ngữ ... đối với chánh nghiệp ... đối với chánh mạng ... đối với chánh tinh tấn ... đối với chánh niệm ... đối với chánh định có năm sự an tịnh, năm sự ly tham, năm sự đoạn diệt, năm sự xả ly, mười hai sự nương tựa.

සම්මාදිට්ඨියා [Pg.397] කතමෙ පඤ්ච විවෙකා? වික්ඛම්භනවිවෙකො, තදඞ්ගවිවෙකො සමුච්ඡෙදවිවෙකො, පටිප්පස්සද්ධිවිවෙකො, නිස්සරණවිවෙකො. වික්ඛම්භනවිවෙකො ච නීවරණානං පඨමජ්ඣානං භාවයතො, තදඞ්ගවිවෙකො ච දිට්ඨිගතානං නිබ්බෙධභාගියං සමාධිං භාවයතො, සමුච්ඡෙදවිවෙකො ච ලොකුත්තරං ඛයගාමිමග්ගං භාවයතො, පටිප්පස්සද්ධිවිවෙකො ච ඵලක්ඛණෙ, නිස්සරණවිවෙකො ච නිරොධො නිබ්බානං. සම්මාදිට්ඨියා ඉමෙ පඤ්ච විවෙකා. ඉමෙසු පඤ්චසු විවෙකෙසු ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං.

Năm loại viễn ly của chánh kiến là những gì? Trấn phục viễn ly, bỉ phần viễn ly, đoạn diệt viễn ly, an tịnh viễn ly, xuất ly viễn ly. Trấn phục viễn ly đối với các triền cái của người tu tập sơ thiền, bỉ phần viễn ly đối với các tà kiến của người tu tập định thuộc phần nhàm chán, đoạn diệt viễn ly của người tu tập đạo siêu thế đưa đến sự đoạn tận, an tịnh viễn ly ở trong sát-na quả, và xuất ly viễn ly là sự diệt, là Níp-bàn. Đây là năm loại viễn ly của chánh kiến. Ở trong năm loại viễn ly này, người ấy có dục được sanh khởi, được giải thoát bằng đức tin, và tâm của người ấy được khéo an trú.

සම්මාදිට්ඨියා කතමෙ පඤ්ච විරාගා? වික්ඛම්භනවිරාගො, තදඞ්ගවිරාගො, සමුච්ඡෙදවිරාගො, පටිප්පස්සද්ධිවිරාගො, නිස්සරණවිරාගො. වික්ඛම්භනවිරාගො ච නීවරණානං පඨමජ්ඣානං භාවයතො, තදඞ්ගවිරාගො ච දිට්ඨිගතානං නිබ්බෙධභාගියං සමාධිං භාවයතො, සමුච්ඡෙදවිරාගො ච ලොකුත්තරං ඛයගාමිමග්ගං භාවයතො, පටිප්පස්සද්ධිවිරාගො ච ඵලක්ඛණෙ, නිස්සරණවිරාගො ච නිරොධො නිබ්බානං. සම්මාදිට්ඨියා ඉමෙ පඤ්ච විරාගා. ඉමෙසු පඤ්චසු විරාගෙසු ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං.

Năm loại ly tham của chánh kiến là những gì? Trấn phục ly tham, bỉ phần ly tham, đoạn diệt ly tham, an tịnh ly tham, xuất ly ly tham. Trấn phục ly tham đối với các triền cái của người tu tập sơ thiền, bỉ phần ly tham đối với các tà kiến của người tu tập định thuộc phần nhàm chán, đoạn diệt ly tham của người tu tập đạo siêu thế đưa đến sự đoạn tận, an tịnh ly tham ở trong sát-na quả, và xuất ly ly tham là sự diệt, là Níp-bàn. Đây là năm loại ly tham của chánh kiến. Ở trong năm loại ly tham này, người ấy có dục được sanh khởi, được giải thoát bằng đức tin, và tâm của người ấy được khéo an trú.

සම්මාදිට්ඨියා කතමෙ පඤ්ච නිරොධා? වික්ඛම්භනනිරොධො, තදඞ්ගනිරොධො, සමුච්ඡෙදනිරොධො, පටිප්පස්සද්ධිනිරොධො, නිස්සරණනිරොධො. වික්ඛම්භනනිරොධො ච නීවරණානං පඨමජ්ඣානං භාවයතො, තදඞ්ගනිරොධො ච දිට්ඨිගතානං නිබ්බෙධභාගියං සමාධිං භාවයතො, සමුච්ඡෙදනිරොධො ච ලොකුත්තරං ඛයගාමිමග්ගං භාවයතො, පටිප්පස්සද්ධිනිරොධො ච ඵලක්ඛණෙ, නිස්සරණනිරොධො ච අමතා ධාතු. සම්මාදිට්ඨියා ඉමෙ පඤ්ච නිරොධා. ඉමෙසු පඤ්චසු නිරොධෙසු ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං.

Năm loại diệt của chánh kiến là những gì? Trấn phục diệt, bỉ phần diệt, đoạn diệt diệt, an tịnh diệt, xuất ly diệt. Trấn phục diệt đối với các triền cái của người tu tập sơ thiền, bỉ phần diệt đối với các tà kiến của người tu tập định thuộc phần nhàm chán, đoạn diệt diệt của người tu tập đạo siêu thế đưa đến sự đoạn tận, an tịnh diệt ở trong sát-na quả, và xuất ly diệt là giới bất tử. Đây là năm loại diệt của chánh kiến. Ở trong năm loại diệt này, người ấy có dục được sanh khởi, được giải thoát bằng đức tin, và tâm của người ấy được khéo an trú.

සම්මාදිට්ඨියා කතමෙ පඤ්ච වොස්සග්ගා? වික්ඛම්භනවොස්සග්ගො, තදඞ්ගවොස්සග්ගො, සමුච්ඡෙදවොස්සග්ගො, පටිප්පස්සද්ධිවොස්සග්ගො, නිස්සරණවොස්සග්ගො. වික්ඛම්භනවොස්සග්ගො ච නීවරණානං පඨමජ්ඣානං භාවයතො, තදඞ්ගවොස්සග්ගො ච දිට්ඨිගතානං නිබ්බෙධභාගියං සමාධිං භාවයතො, සමුච්ඡෙදවොස්සග්ගො ච ලොකුත්තරං ඛයගාමිමග්ගං භාවයතො, පටිප්පස්සද්ධිවොස්සග්ගො ච ඵලක්ඛණෙ, නිස්සරණවොස්සග්ගො ච නිරොධො නිබ්බානං. සම්මාදිට්ඨියා ඉමෙ පඤ්ච වොස්සග්ගා. ඉමෙසු පඤ්චසු වොස්සග්ගෙසු ඡන්දජාතො හොති [Pg.398] සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං. සම්මාදිට්ඨියා ඉමෙ පඤ්ච විවෙකා, පඤ්ච විරාගා, පඤ්ච නිරොධා, පඤ්ච වොස්සග්ගා, ද්වාදස නිස්සයා.

Năm loại xả ly của chánh kiến là những gì? Trấn phục xả ly, bỉ phần xả ly, đoạn diệt xả ly, an tịnh xả ly, xuất ly xả ly. Trấn phục xả ly đối với các triền cái của người tu tập sơ thiền, bỉ phần xả ly đối với các tà kiến của người tu tập định thuộc phần nhàm chán, đoạn diệt xả ly của người tu tập đạo siêu thế đưa đến sự đoạn tận, an tịnh xả ly ở trong sát-na quả, và xuất ly xả ly là sự diệt, là Níp-bàn. Đây là năm loại xả ly của chánh kiến. Ở trong năm loại xả ly này, người ấy có dục được sanh khởi, được giải thoát bằng đức tin, và tâm của người ấy được khéo an trú. Đây là năm loại viễn ly, năm loại ly tham, năm loại diệt, năm loại xả ly, mười hai sự y chỉ của chánh kiến.

25. සම්මාසඞ්කප්පස්ස …පෙ… සම්මාවාචාය… සම්මාකම්මන්තස්ස… සම්මාආජීවස්ස… සම්මාවායාමස්ස… සම්මාසතියා… සම්මාසමාධිස්ස කතමෙ පඤ්ච විවෙකා? වික්ඛම්භනවිවෙකො, තදඞ්ගවිවෙකො, සමුච්ඡෙදවිවෙකො, පටිප්පස්සද්ධිවිවෙකො, නිස්සරණවිවෙකො. වික්ඛම්භනවිවෙකො ච නීවරණානං පඨමජ්ඣානං භාවයතො, තදඞ්ගවිවෙකො ච දිට්ඨිගතානං නිබ්බෙධභාගියං සමාධිං භාවයතො, සමුච්ඡෙදවිවෙකො ච ලොකුත්තරං ඛයගාමිමග්ගං භාවයතො, පටිප්පස්සද්ධිවිවෙකො ච ඵලක්ඛණෙ නිස්සරණවිවෙකො ච නිරොධො නිබ්බානං. සම්මාසමාධිස්ස ඉමෙ පඤ්ච විවෙකා. ඉමෙසු පඤ්චසු විවෙකෙසු ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං.

25. Của chánh tư duy... cho đến... của chánh ngữ... của chánh nghiệp... của chánh mạng... của chánh tinh tấn... của chánh niệm... Năm loại viễn ly của chánh định là những gì? Trấn phục viễn ly, bỉ phần viễn ly, đoạn diệt viễn ly, an tịnh viễn ly, xuất ly viễn ly. Trấn phục viễn ly đối với các triền cái của người tu tập sơ thiền, bỉ phần viễn ly đối với các tà kiến của người tu tập định thuộc phần nhàm chán, đoạn diệt viễn ly của người tu tập đạo siêu thế đưa đến sự đoạn tận, an tịnh viễn ly ở trong sát-na quả, và xuất ly viễn ly là sự diệt, là Níp-bàn. Đây là năm loại viễn ly của chánh định. Ở trong năm loại viễn ly này, người ấy có dục được sanh khởi, được giải thoát bằng đức tin, và tâm của người ấy được khéo an trú.

සම්මාසමාධිස්ස කතමෙ පඤ්ච විරාගා? වික්ඛම්භනවිරාගො, තදඞ්ගවිරාගො, සමුච්ඡෙදවිරාගො, පටිප්පස්සද්ධිවිරාගො, නිස්සරණවිරාගො. වික්ඛම්භනවිරාගො ච නීවරණානං පඨමජ්ඣානං භාවයතො, තදඞ්ගවිරාගො ච දිට්ඨිගතානං නිබ්බෙධභාගියං සමාධිං භාවයතො, සමුච්ඡෙදවිරාගො ච ලොකුත්තරං ඛයගාමිමග්ගං භාවයතො, පටිප්පස්සද්ධිවිරාගො ච ඵලක්ඛණෙ, නිස්සරණවිරාගො ච නිරොධො නිබ්බානං. සම්මාසමාධිස්ස ඉමෙ පඤ්ච විරාගා. ඉමෙසු පඤ්චසු විරාගෙසු ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං.

Năm loại ly tham của chánh định là những gì? Trấn phục ly tham, bỉ phần ly tham, đoạn diệt ly tham, an tịnh ly tham, xuất ly ly tham. Trấn phục ly tham đối với các triền cái của người tu tập sơ thiền, bỉ phần ly tham đối với các tà kiến của người tu tập định thuộc phần nhàm chán, đoạn diệt ly tham của người tu tập đạo siêu thế đưa đến sự đoạn tận, an tịnh ly tham ở trong sát-na quả, và xuất ly ly tham là sự diệt, là Níp-bàn. Đây là năm loại ly tham của chánh định. Ở trong năm loại ly tham này, người ấy có dục được sanh khởi, được giải thoát bằng đức tin, và tâm của người ấy được khéo an trú.

සම්මාසමාධිස්ස කතමෙ පඤ්ච නිරොධා? වික්ඛම්භනනිරොධො, තදඞ්ගනිරොධො, සමුච්ඡෙදනිරොධො, පටිප්පස්සද්ධිනිරොධො, නිස්සරණනිරොධො. වික්ඛම්භනනිරොධො ච නීවරණානං පඨමජ්ඣානං භාවයතො, තදඞ්ගනිරොධො ච දිට්ඨිගතානං නිබ්බෙධභාගියං සමාධිං භාවයතො, සමුච්ඡෙදනිරොධො ච ලොකුත්තරං ඛයගාමිමග්ගං භාවයතො, පටිප්පස්සද්ධිනිරොධො ච ඵලක්ඛණෙ, නිස්සරණනිරොධො ච අමතා ධාතු. සම්මාසමාධිස්ස ඉමෙ පඤ්ච නිරොධා. ඉමෙසු පඤ්චසු නිරොධෙසු ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං.

Năm loại diệt của chánh định là những gì? Trấn phục diệt, bỉ phần diệt, đoạn diệt diệt, an tịnh diệt, xuất ly diệt. Trấn phục diệt đối với các triền cái của người tu tập sơ thiền, bỉ phần diệt đối với các tà kiến của người tu tập định thuộc phần nhàm chán, đoạn diệt diệt của người tu tập đạo siêu thế đưa đến sự đoạn tận, an tịnh diệt ở trong sát-na quả, và xuất ly diệt là giới bất tử. Đây là năm loại diệt của chánh định. Ở trong năm loại diệt này, người ấy có dục được sanh khởi, được giải thoát bằng đức tin, và tâm của người ấy được khéo an trú.

සම්මාසමාධිස්ස කතමෙ පඤ්ච වොස්සග්ගා? වික්ඛම්භනවොස්සග්ගො, තදඞ්ගවොස්සග්ගො, සමුච්ඡෙදවොස්සග්ගො, පටිප්පස්සද්ධිවොස්සග්ගො, නිස්සරණවොස්සග්ගො. වික්ඛම්භනවොස්සග්ගො ච නීවරණානං පඨමජ්ඣානං භාවයතො, තදඞ්ගවොස්සග්ගො ච දිට්ඨිගතානං නිබ්බෙධභාගියං සමාධිං භාවයතො, සමුච්ඡෙදවොස්සග්ගො ච ලොකුත්තරං [Pg.399] ඛයගාමිමග්ගං භාවයතො, පටිප්පස්සද්ධිවොස්සග්ගො ච ඵලක්ඛණෙ, නිස්සරණවොස්සග්ගො ච නිරොධො නිබ්බානං. සම්මාසමාධිස්ස ඉමෙ පඤ්ච වොස්සග්ගා. ඉමෙසු පඤ්චසු වොස්සග්ගෙසු ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං. සම්මාසමාධිස්ස ඉමෙ පඤ්ච විවෙකා, පඤ්ච විරාගා, පඤ්ච නිරොධා, පඤ්ච වොස්සග්ගා, ද්වාදස නිස්සයා.

Năm sự từ bỏ của chánh định là những gì? Sự từ bỏ bằng cách trấn áp, sự từ bỏ bằng cách thay thế đối phần, sự từ bỏ bằng cách đoạn tuyệt, sự từ bỏ bằng cách an tịnh, sự từ bỏ bằng cách xuất ly. Và sự từ bỏ bằng cách trấn áp các triền cái đối với vị đang tu tập sơ thiền, và sự từ bỏ bằng cách thay thế đối phần các tà kiến đối với vị đang tu tập định thuộc phần nhàm chán, và sự từ bỏ bằng cách đoạn tuyệt đối với vị đang tu tập đạo siêu thế đưa đến sự đoạn tận, và sự từ bỏ bằng cách an tịnh ở trong khoảnh khắc của quả, và sự từ bỏ bằng cách xuất ly chính là sự diệt, là Nibbāna. Đây là năm sự từ bỏ của chánh định. Trong năm sự từ bỏ này, vị ấy có dục sanh khởi, có lòng tin giải thoát, và tâm của vị ấy được khéo an trú. Đây là năm sự viễn ly, năm sự ly tham, năm sự đoạn diệt, năm sự từ bỏ, mười hai sự y chỉ của chánh định.

26. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි බලකරණීයා කම්මන්තා කරීයන්ති, සබ්බෙ තෙ පථවිං නිස්සාය පථවියං පතිට්ඨාය එවමෙතෙ බලකරණීයා කම්මන්තා කරීයන්ති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලං නිස්සාය සීලෙ පතිට්ඨාය සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ භාවෙති, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ බහුලීකරොති…පෙ… සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ භාවෙන්තො සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ බහුලීකරොන්තො වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං පාපුණාති ධම්මෙසු…පෙ… පඤ්ච බලානි භාවෙති, පඤ්ච බලානි බහුලීකරොති…පෙ… පඤ්ච බලානි භාවෙන්තො පඤ්ච බලානි බහුලීකරොන්තො වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං පාපුණාති ධම්මෙසු…පෙ… පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවෙති, පඤ්චින්ද්‍රියානි බහුලීකරොති…පෙ….

26. Này các Tỳ khưu, ví như bất cứ công việc nào cần dùng sức lực được thực hiện, tất cả chúng đều được thực hiện nương vào đất, đứng trên đất; cũng vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nương vào giới, an trú trong giới, tu tập bảy giác chi, làm cho sung mãn bảy giác chi... (vân vân)... do tu tập bảy giác chi, do làm cho sung mãn bảy giác chi, vị ấy đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh trong các pháp... (vân vân)... tu tập năm lực, làm cho sung mãn năm lực... (vân vân)... do tu tập năm lực, do làm cho sung mãn năm lực, vị ấy đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh trong các pháp... (vân vân)... tu tập năm quyền, làm cho sung mãn năm quyền... (vân vân)...

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි බීජගාමභූතගාමා වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජන්ති, සබ්බෙ තෙ පථවිං නිස්සාය පථවියං පතිට්ඨාය එවමෙතෙ බීජගාමභූතගාමා වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජන්ති, එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලං නිස්සාය සීලෙ පතිට්ඨාය පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවෙන්තො පඤ්චින්ද්‍රියානි බහුලීකරොන්තො වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං පාපුණාති ධම්මෙසු.

Này các Tỳ khưu, ví như bất cứ loài thảo mộc nào do hạt giống và rễ cây sanh trưởng, đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh, tất cả chúng đều nương vào đất, đứng trên đất mà các loài thảo mộc do hạt giống và rễ cây sanh trưởng ấy đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh; cũng vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nương vào giới, an trú trong giới, do tu tập năm quyền, do làm cho sung mãn năm quyền, vị ấy đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh trong các pháp.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලං නිස්සාය සීලෙ පතිට්ඨාය පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවෙන්තො පඤ්චින්ද්‍රියානි බහුලීකරොන්තො වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං පාපුණාති ධම්මෙසු? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධින්ද්‍රියං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. වීරියින්ද්‍රියං භාවෙති…පෙ… සතින්ද්‍රියං භාවෙති…පෙ… සමාධින්ද්‍රියං භාවෙති…පෙ… පඤ්ඤින්ද්‍රියං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලං නිස්සාය…පෙ… පාපුණාති ධම්මෙසූ’’ති.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu nương vào giới, an trú trong giới, do tu tập năm quyền, do làm cho sung mãn năm quyền, đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh trong các pháp? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tu tập tín quyền y theo viễn ly, y theo ly tham, y theo đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Vị ấy tu tập tấn quyền... (vân vân)... tu tập niệm quyền... (vân vân)... tu tập định quyền... (vân vân)... tu tập tuệ quyền y theo viễn ly, y theo ly tham, y theo đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Này các Tỳ khưu, chính như vậy là vị Tỳ khưu nương vào giới... (vân vân)... đạt đến trong các pháp.

2. ඉන්ද්‍රියනිද්දෙසො

2. Phần giải thích về các quyền

27. සද්ධින්ද්‍රියස්ස පඤ්ච විවෙකා, පඤ්ච විරාගා, පඤ්ච නිරොධා, පඤ්ච වොස්සග්ගා, ද්වාදස නිස්සයා. වීරියින්ද්‍රියස්ස…පෙ… සතින්ද්‍රියස්ස… සමාධින්ද්‍රියස්ස… පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස [Pg.400] පඤ්ච විවෙකා, පඤ්ච විරාගා, පඤ්ච නිරොධා, පඤ්ච වොස්සග්ගා, ද්වාදස නිස්සයා.

27. Đối với tín quyền có năm sự viễn ly, năm sự ly tham, năm sự đoạn diệt, năm sự từ bỏ, mười hai sự y chỉ. Đối với tấn quyền... (vân vân)... niệm quyền... định quyền... đối với tuệ quyền có năm sự viễn ly, năm sự ly tham, năm sự đoạn diệt, năm sự từ bỏ, mười hai sự y chỉ.

සද්ධින්ද්‍රියස්ස කතමෙ පඤ්ච විවෙකා? වික්ඛම්භනවිවෙකො, තදඞ්ගවිවෙකො, සමුච්ඡෙදවිවෙකො, පටිප්පස්සද්ධිවිවෙකො, නිස්සරණවිවෙකො. වික්ඛම්භනවිවෙකො ච නීවරණානං පඨමජ්ඣානං භාවයතො, තදඞ්ගවිවෙකො ච දිට්ඨිගතානං නිබ්බෙධභාගියං සමාධිං භාවයතො, සමුච්ඡෙදවිවෙකො ච ලොකුත්තරං ඛයගාමිමග්ගං භාවයතො, පටිප්පස්සද්ධිවිවෙකො ච ඵලක්ඛණෙ, නිස්සරණවිවෙකො ච නිරොධො නිබ්බානං. සද්ධින්ද්‍රියස්ස ඉමෙ පඤ්ච විවෙකා. ඉමෙසු පඤ්චසු විවෙකෙසු ඡන්දජාතො හොති සද්ධාධිමුත්තො, චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතං…පෙ… සද්ධින්ද්‍රියස්ස ඉමෙ පඤ්ච විවෙකා, පඤ්ච විරාගා, පඤ්ච නිරොධා, පඤ්ච වොස්සග්ගා, ද්වාදස නිස්සයා.

Năm sự viễn ly của tín quyền là những gì? Sự viễn ly bằng cách trấn áp, sự viễn ly bằng cách thay thế đối phần, sự viễn ly bằng cách đoạn tuyệt, sự viễn ly bằng cách an tịnh, sự viễn ly bằng cách xuất ly. Và sự viễn ly bằng cách trấn áp các triền cái đối với vị đang tu tập sơ thiền, và sự viễn ly bằng cách thay thế đối phần các tà kiến đối với vị đang tu tập định thuộc phần nhàm chán, và sự viễn ly bằng cách đoạn tuyệt đối với vị đang tu tập đạo siêu thế đưa đến sự đoạn tận, và sự viễn ly bằng cách an tịnh ở trong khoảnh khắc của quả, và sự viễn ly bằng cách xuất ly chính là sự diệt, là Nibbāna. Đây là năm sự viễn ly của tín quyền. Trong năm sự viễn ly này, vị ấy có dục sanh khởi, có lòng tin giải thoát, và tâm của vị ấy được khéo an trú... (vân vân)... Đây là năm sự viễn ly, năm sự ly tham, năm sự đoạn diệt, năm sự từ bỏ, mười hai sự y chỉ của tín quyền.

වීරියින්ද්‍රියස්ස…පෙ… සතින්ද්‍රියස්ස…පෙ… සමාධින්ද්‍රියස්ස… පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස කතමෙ පඤ්ච විවෙකා? වික්ඛම්භනවිවෙකො, තදඞ්ගවිවෙකො, සමුච්ඡෙදවිවෙකො, පටිප්පස්සද්ධිවිවෙකො, නිස්සරණවිවෙකො…පෙ… පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස ඉමෙ පඤ්ච විවෙකා, පඤ්ච විරාගා, පඤ්ච නිරොධා, පඤ්ච වොස්සග්ගා, ද්වාදස නිස්සයාති.

Đối với tấn quyền... (vân vân)... niệm quyền... (vân vân)... định quyền... đối với tuệ quyền, năm sự viễn ly là những gì? Sự viễn ly bằng cách trấn áp, sự viễn ly bằng cách thay thế đối phần, sự viễn ly bằng cách đoạn tuyệt, sự viễn ly bằng cách an tịnh, sự viễn ly bằng cách xuất ly... (vân vân)... Đây là năm sự viễn ly, năm sự ly tham, năm sự đoạn diệt, năm sự từ bỏ, mười hai sự y chỉ của tuệ quyền.

විවෙකකථා නිට්ඨිතා.

Dứt về chương viễn ly.

5. චරියාකථා

5. Chương về hạnh

28. චරියාති, අට්ඨ චරියායො – ඉරියාපථචරියා, ආයතනචරියා, සතිචරියා, සමාධිචරියා, ඤාණචරියා, මග්ගචරියා, පත්තිචරියා, ලොකත්ථචරියාති.

28. Về hạnh (cariyā), có tám loại hạnh: hạnh về oai nghi, hạnh về xứ, hạnh về niệm, hạnh về định, hạnh về trí, hạnh về đạo, hạnh về chứng đắc, và hạnh về lợi ích thế gian.

ඉරියාපථචරියාති චතූසු ඉරියාපථෙසු. ආයතනචරියාති ඡසු අජ්ඣත්තිකබාහිරෙසු ආයතනෙසු. සතිචරියාති චතූසු සතිපට්ඨානෙසු. සමාධිචරියාති චතූසු ඣානෙසු. ඤාණචරියාති චතූසු අරියසච්චෙසු. මග්ගචරියාති චතූසු අරියමග්ගෙසු. පත්තිචරියාති චතූසු සාමඤ්ඤඵලෙසු. ලොකත්ථචරියාති තථාගතෙසු අරහන්තෙසු සම්මාසම්බුද්ධෙසු පදෙසෙ පච්චෙකබුද්ධෙසු පදෙසෙ සාවකෙසු.

Hạnh về oai nghi là ở trong bốn oai nghi. Hạnh về xứ là ở trong sáu xứ trong và ngoài. Hạnh về niệm là ở trong bốn niệm xứ. Hạnh về định là ở trong bốn thiền. Hạnh về trí là ở trong bốn Thánh đế. Hạnh về đạo là ở trong bốn Thánh đạo. Hạnh về chứng đắc là ở trong bốn quả Sa-môn. Hạnh về lợi ích thế gian là ở nơi các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; một phần ở nơi các vị Độc Giác Phật; một phần ở nơi các vị Thinh văn.

ඉරියාපථචරියා [Pg.401] ච පණිධිසම්පන්නානං. ආයතනචරියා ච ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරානං. සතිචරියා ච අප්පමාදවිහාරීනං. සමාධිචරියා ච අධිචිත්තමනුයුත්තානං. ඤාණචරියා ච බුද්ධිසම්පන්නානං. මග්ගචරියා ච සම්මාපටිපන්නානං. පත්තිචරියා ච අධිගතඵලානං. ලොකත්ථචරියා ච තථාගතානං අරහන්තානං සම්මාසම්බුද්ධානං පදෙසෙ පච්චෙකබුද්ධානං පදෙසෙ සාවකානං. ඉමා අට්ඨ චරියායො.

Oai nghi hạnh là của những vị đã thành tựu lời nguyện. Xứ hạnh là của những vị có các căn môn được phòng hộ. Niệm hạnh là của những vị sống không dể duôi. Định hạnh là của những vị chuyên tâm vào tăng thượng tâm. Tuệ hạnh là của những vị đã thành tựu trí tuệ. Đạo hạnh là của những vị thực hành chân chánh. Chứng đắc hạnh là của những vị đã chứng đắc quả. Thế lợi hạnh là của các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, một phần là của các vị Phật Độc Giác, và một phần là của các vị Thinh Văn. Đây là tám loại hạnh.

29. අපරාපි අට්ඨ චරියායො. අධිමුච්චන්තො සද්ධාය චරති, පග්ගණ්හන්තො වීරියෙන චරති, උපට්ඨාපෙන්තො සතියා චරති, අවික්ඛෙපං කරොන්තො සමාධිනා චරති, පජානන්තො පඤ්ඤාය චරති, විජානන්තො විඤ්ඤාණචරියාය චරති, එවං පටිපන්නස්ස කුසලා ධම්මා ආයාපෙන්තීති ආයතනචරියාය චරති, එවං පටිපන්නො විසෙසමධිගච්ඡතීති විසෙසචරියාය චරති. ඉමා අට්ඨ චරියායො.

29. Lại nữa, có tám loại hạnh khác. Người có lòng tin quyết định thực hành bằng tín, người nỗ lực thực hành bằng tấn, người an lập thực hành bằng niệm, người làm cho không tán loạn thực hành bằng định, người biết rõ thực hành bằng tuệ, người biết đặc biệt thực hành bằng thức hạnh, người thực hành như vậy các pháp thiện tăng trưởng nên thực hành bằng xứ hạnh, người thực hành như vậy chứng đắc pháp đặc biệt nên thực hành bằng thắng hạnh. Đây là tám loại hạnh.

අපරාපි අට්ඨ චරියායො. දස්සනචරියා ච සම්මාදිට්ඨියා, අභිනිරොපනචරියා ච සම්මාසඞ්කප්පස්ස, පරිග්ගහචරියා ච සම්මාවාචාය, සමුට්ඨානචරියා ච සම්මාකම්මන්තස්ස, වොදානචරියා ච සම්මාආජීවස්ස, පග්ගහචරියා ච සම්මාවායාමස්ස, උපට්ඨානචරියා ච සම්මාසතියා, අවික්ඛෙපචරියා ච සම්මාසමාධිස්ස. ඉමා අට්ඨ චරියායොති.

Lại nữa, có tám loại hạnh khác. Kiến hạnh của chánh kiến, hướng đến hạnh của chánh tư duy, thâu nhiếp hạnh của chánh ngữ, phát khởi hạnh của chánh nghiệp, thanh tịnh hạnh của chánh mạng, nỗ lực hạnh của chánh tinh tấn, an lập hạnh của chánh niệm, và bất tán loạn hạnh của chánh định. Đây là tám loại hạnh.

චරියාකථා නිට්ඨිතා.

Dứt chương về hạnh.

6. පාටිහාරියකථා

6. Chương về thần thông

30. ‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, පාටිහාරියානි. කතමානි තීණි? ඉද්ධිපාටිහාරියං, ආදෙසනාපාටිහාරියං, අනුසාසනීපාටිහාරියං.

30. Này các Tỳ khưu, có ba loại thần thông này. Ba loại nào? Thần túc thông, tha tâm thông, và giáo hóa thông.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඉද්ධිපාටිහාරියං? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොති – එකොපි හුත්වා බහුධා හොති, බහුධාපි හුත්වා එකො හොති; ආවිභාවං තිරොභාවං…පෙ… යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙති. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ඉද්ධිපාටිහාරියං.

Này các Tỳ khưu, thế nào là thần túc thông? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người trải nghiệm nhiều loại thần thông khác nhau – từ một thân hóa ra nhiều thân, từ nhiều thân hóa lại một thân; hiện hình, tàng hình... cho đến dùng thân làm chủ đến tận cõi Phạm thiên. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là thần túc thông.

‘‘කතමඤ්ච[Pg.402], භික්ඛවෙ, ආදෙසනාපාටිහාරියං? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො නිමිත්තෙන ආදිසති – ‘එවම්පි තෙ මනො, ඉත්ථම්පි තෙ මනො, ඉතිපි තෙ චිත්ත’න්ති. සො බහුං චෙපි ආදිසති, තථෙව තං හොති, නො අඤ්ඤථා. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො න හෙව ඛො නිමිත්තෙන ආදිසති, අපි ච ඛො මනුස්සානං වා අමනුස්සානං වා දෙවතානං වා සද්දං සුත්වා ආදිසති – ‘එවම්පි තෙ මනො, ඉත්ථම්පි තෙ මනො, ඉතිපි තෙ චිත්ත’න්ති. සො බහුං චෙපි ආදිසති, තථෙව තං හොති, නො අඤ්ඤථා. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො න හෙව ඛො නිමිත්තෙන ආදිසති, නපි මනුස්සානං වා අමනුස්සානං වා දෙවතානං වා සද්දං සුත්වා ආදිසති, අපි ච ඛො විතක්කයතො විචාරයතො විතක්කවිප්ඵාරසද්දං සුත්වා ආදිසති – ‘එවම්පි තෙ මනො, ඉත්ථම්පි තෙ මනො, ඉතිපි තෙ චිත්ත’න්ති. සො බහුං චෙපි ආදිසති, තථෙව තං හොති, නො අඤ්ඤථා. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො න හෙව ඛො නිමිත්තෙන ආදිසති, නපි මනුස්සානං වා අමනුස්සානං වා දෙවතානං වා සද්දං සුත්වා ආදිසති, නපි විතක්කයතො විචාරයතො විතක්කවිප්ඵාරසද්දං සුත්වා ආදිසති, අපි ච ඛො අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිං සමාපන්නස්ස චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති – ‘යථා ඉමස්ස භොතො මනොසඞ්ඛාරා පණිහිතා ඉමස්ස චිත්තස්ස අනන්තරා අමුකං නාම විතක්කං විතක්කයිස්සතී’ති. සො බහුං චෙපි ආදිසති, තථෙව තං හොති, නො අඤ්ඤථා. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ආදෙසනාපාටිහාරියං.

Này các Tỳ khưu, thế nào là tha tâm thông? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người nói rõ bằng tướng rằng: ‘Tâm của ông như thế này, tâm của ông theo cách này, ý của ông là như thế này’. Dù người ấy nói rõ nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có người không nói rõ bằng tướng, nhưng sau khi nghe tiếng của người, phi nhân, hay chư thiên, liền nói rõ: ‘Tâm của ông như thế này, tâm của ông theo cách này, ý của ông là như thế này’. Dù người ấy nói rõ nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có người không nói rõ bằng tướng, cũng không phải sau khi nghe tiếng của người, phi nhân, hay chư thiên, nhưng sau khi nghe tiếng vang của tầm của người đang suy tầm, tư sát, liền nói rõ: ‘Tâm của ông như thế này, tâm của ông theo cách này, ý của ông là như thế này’. Dù người ấy nói rõ nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có người không nói rõ bằng tướng, cũng không phải sau khi nghe tiếng của người, phi nhân, hay chư thiên, cũng không phải sau khi nghe tiếng vang của tầm của người đang suy tầm, tư sát, nhưng sau khi nhập định không tầm không tứ, dùng tâm của mình bao trùm tâm của người khác mà biết rằng: ‘Các tâm hành của vị này được hướng đến như thế nào, ngay sau tâm này, vị ấy sẽ khởi lên tầm có tên như thế này’. Dù người ấy nói rõ nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là tha tâm thông.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනුසාසනීපාටිහාරියං? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො එවමනුසාසති – ‘එවං විතක්කෙථ, මා එවං විතක්කයිත්ථ. එවං මනසි කරොථ, මා එවං මනසි කරිත්ථ. ඉදං පජහථ, ඉදං උපසම්පජ්ජ විහරථා’ති. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනුසාසනීපාටිහාරියං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි පාටිහාරියානි’’.

Này các Tỳ khưu, thế nào là giáo hóa thông? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người giáo huấn như vầy: ‘Hãy suy tầm như thế này, đừng suy tầm như thế kia. Hãy tác ý như thế này, đừng tác ý như thế kia. Hãy từ bỏ điều này, hãy thành tựu điều này và an trú’. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là giáo hóa thông. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại thần thông.

31. නෙක්ඛම්මං ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධි. කාමච්ඡන්දං පටිහරතීති – පාටිහාරියං. යෙ තෙන නෙක්ඛම්මෙන සමන්නාගතා, සබ්බෙ තෙ විසුද්ධචිත්තා අනාවිලසඞ්කප්පාති – ආදෙසනාපාටිහාරියං. ‘‘තං ඛො පන නෙක්ඛම්මං එවං ආසෙවිතබ්බං, එවං භාවෙතබ්බං[Pg.403], එවං බහුලීකාතබ්බං, එවං තදනුධම්මතා සති උපට්ඨාපෙතබ්බා’’ති – අනුසාසනීපාටිහාරියං.

31. Sự xuất ly thành tựu, nên gọi là thần thông (iddhi). Loại trừ được dục tham, nên gọi là phép lạ (pāṭihāriyaṃ). Những ai đã thành tựu sự xuất ly ấy, tất cả họ đều có tâm thanh tịnh, tư duy không vẩn đục – đó là tha tâm thông. ‘Sự xuất ly ấy cần được thực hành như thế này, cần được tu tập như thế này, cần được làm cho sung mãn như thế này, cần an lập niệm tương ứng với pháp ấy như thế này’ – đó là giáo hóa thông.

අබ්‍යාපාදො ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධි. බ්‍යාපාදං පටිහරතීති – පාටිහාරියං. යෙ තෙන අබ්‍යාපාදෙන සමන්නාගතා, සබ්බෙ තෙ විසුද්ධචිත්තා අනාවිලසඞ්කප්පාති – ආදෙසනාපාටිහාරියං. ‘‘සො ඛො පන අබ්‍යාපාදො එවං ආසෙවිතබ්බො, එවං භාවෙතබ්බො, එවං බහුලීකාතබ්බො, එවං තදනුධම්මතා සති උපට්ඨාපෙතබ්බා’’ති – අනුසාසනීපාටිහාරියං.

Sự vô sân thành tựu, nên gọi là thần thông (iddhi). Loại trừ được sân, nên gọi là phép lạ (pāṭihāriyaṃ). Những ai đã thành tựu sự vô sân ấy, tất cả họ đều có tâm thanh tịnh, tư duy không vẩn đục – đó là tha tâm thông. ‘Sự vô sân ấy cần được thực hành như thế này, cần được tu tập như thế này, cần được làm cho sung mãn như thế này, cần an lập niệm tương ứng với pháp ấy như thế này’ – đó là giáo hóa thông.

ආලොකසඤ්ඤා ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධි. ථිනමිද්ධං පටිහරතීති – පාටිහාරියං. යෙ තාය ආලොකසඤ්ඤාය සමන්නාගතා, සබ්බෙ තෙ විසුද්ධචිත්තා අනාවිලසඞ්කප්පාති – ආදෙසනාපාටිහාරියං. ‘‘සා ඛො පන ආලොකසඤ්ඤා එවං ආසෙවිතබ්බා, එවං භාවෙතබ්බා, එවං බහුලීකාතබ්බා, එවං තදනුධම්මතා සති උපට්ඨාපෙතබ්බා’’ති – අනුසාසනීපාටිහාරියං.

Quang minh tưởng thành tựu, nên gọi là thần thông (iddhi). Loại trừ được hôn trầm thụy miên, nên gọi là phép lạ (pāṭihāriyaṃ). Những ai đã thành tựu quang minh tưởng ấy, tất cả họ đều có tâm thanh tịnh, tư duy không vẩn đục – đó là tha tâm thông. ‘Quang minh tưởng ấy cần được thực hành như thế này, cần được tu tập như thế này, cần được làm cho sung mãn như thế này, cần an lập niệm tương ứng với pháp ấy như thế này’ – đó là giáo hóa thông.

අවික්ඛෙපො ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධි. උද්ධච්චං පටිහරතීති – පාටිහාරියං. යෙ තෙන අවික්ඛෙපෙන සමන්නාගතා, සබ්බෙ තෙ විසුද්ධචිත්තා අනාවිලසඞ්කප්පාති – ආදෙසනාපාටිහාරියං. ‘‘සො ඛො පන අවික්ඛෙපො එවං ආසෙවිතබ්බො, එවං භාවෙතබ්බො, එවං බහුලීකාතබ්බො, එවං තදනුධම්මතා සති උපට්ඨාපෙතබ්බා’’ති – අනුසාසනීපාටිහාරියං.

Sự không phóng dật được thành tựu, vì vậy là thần thông. Loại trừ được trạo cử, vì vậy là thần biến. Những vị nào được thành tựu với sự không phóng dật ấy, tất cả các vị ấy có tâm thanh tịnh, có tư duy không vẩn đục, vì vậy là tha tâm thần biến. ‘Lại nữa, sự không phóng dật ấy nên được thực hành như thế này, nên được tu tập như thế này, nên được làm cho sung mãn như thế này, nên an lập niệm tương ứng với pháp ấy như thế này,’ vì vậy là giáo giới thần biến.

ධම්මවවත්ථානං ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධි. විචිකිච්ඡං පටිහරතීති – පාටිහාරියං. යෙ තෙන ධම්මවවත්ථානෙන සමන්නාගතා, සබ්බෙ තෙ විසුද්ධචිත්තා අනාවිලසඞ්කප්පාති – ආදෙසනාපාටිහාරියං. ‘‘තං ඛො පන ධම්මවවත්ථානං එවං ආසෙවිතබ්බං, එවං භාවෙතබ්බං, එවං බහුලීකාතබ්බං, එවං තදනුධම්මතා, සති උපට්ඨාපෙතබ්බා’’ති – අනුසාසනීපාටිහාරියං.

Sự xác định các pháp được thành tựu, vì vậy là thần thông. Loại trừ được hoài nghi, vì vậy là thần biến. Những vị nào được thành tựu với sự xác định các pháp ấy, tất cả các vị ấy có tâm thanh tịnh, có tư duy không vẩn đục, vì vậy là tha tâm thần biến. ‘Lại nữa, sự xác định các pháp ấy nên được thực hành như thế này, nên được tu tập như thế này, nên được làm cho sung mãn như thế này, nên an lập niệm tương ứng với pháp ấy như thế này,’ vì vậy là giáo giới thần biến.

ඤාණං ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධි. අවිජ්ජං පටිහරතීති – පාටිහාරියං. යෙ තෙන ඤාණෙන සමන්නාගතා, සබ්බෙ තෙ විසුද්ධචිත්තා අනාවිලසඞ්කප්පාති – ආදෙසනාපාටිහාරියං. ‘‘තං ඛො පන ඤාණං එවං ආසෙවිතබ්බං, එවං භාවෙතබ්බං, එවං බහුලීකාතබ්බං, එවං තදනුධම්මතා සති උපට්ඨාපෙතබ්බා’’ති – අනුසාසනීපාටිහාරියං.

Trí tuệ được thành tựu, vì vậy là thần thông. Loại trừ được vô minh, vì vậy là thần biến. Những vị nào được thành tựu với trí tuệ ấy, tất cả các vị ấy có tâm thanh tịnh, có tư duy không vẩn đục, vì vậy là tha tâm thần biến. ‘Lại nữa, trí tuệ ấy nên được thực hành như thế này, nên được tu tập như thế này, nên được làm cho sung mãn như thế này, nên an lập niệm tương ứng với pháp ấy như thế này,’ vì vậy là giáo giới thần biến.

පාමොජ්ජං ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධි. අරතිං පටිහරතීති – පාටිහාරියං. යෙ තෙන පාමොජ්ජෙන සමන්නාගතා, සබ්බෙ තෙ විසුද්ධචිත්තා අනාවිලසඞ්කප්පාති – ආදෙසනාපාටිහාරියං. ‘‘තං ඛො පන පාමොජ්ජං එවං ආසෙවිතබ්බං, එවං භාවෙතබ්බං[Pg.404], එවං බහුලීකාතබ්බං, එවං තදනුධම්මතා සති උපට්ඨාපෙතබ්බා’’ති – අනුසාසනීපාටිහාරියං…පෙ….

Sự hân hoan được thành tựu, vì vậy là thần thông. Loại trừ được sự không hoan hỷ, vì vậy là thần biến. Những vị nào được thành tựu với sự hân hoan ấy, tất cả các vị ấy có tâm thanh tịnh, có tư duy không vẩn đục, vì vậy là tha tâm thần biến. ‘Lại nữa, sự hân hoan ấy nên được thực hành như thế này, nên được tu tập như thế này, nên được làm cho sung mãn như thế này, nên an lập niệm tương ứng với pháp ấy như thế này,’ vì vậy là giáo giới thần biến. … vân vân ….

පඨමං ඣානං ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධි. නීවරණෙ පටිහරතීති – පාටිහාරියං. යෙ තෙන පඨමෙන ඣානෙන සමන්නාගතා, සබ්බෙ තෙ විසුද්ධචිත්තා අනාවිලසඞ්කප්පාති – ආදෙසනාපාටිහාරියං. ‘‘තං ඛො පන පඨමං ඣානං එවං ආසෙවිතබ්බං, එවං භාවෙතබ්බං, එවං බහුලීකාතබ්බං, එවං තදනුධම්මතා සති උපට්ඨාපෙතබ්බා’’ති – අනුසාසනීපාටිහාරියං…පෙ….

Sơ thiền được thành tựu, vì vậy là thần thông. Loại trừ được các triền cái, vì vậy là thần biến. Những vị nào được thành tựu với sơ thiền ấy, tất cả các vị ấy có tâm thanh tịnh, có tư duy không vẩn đục, vì vậy là tha tâm thần biến. ‘Lại nữa, sơ thiền ấy nên được thực hành như thế này, nên được tu tập như thế này, nên được làm cho sung mãn như thế này, nên an lập niệm tương ứng với pháp ấy như thế này,’ vì vậy là giáo giới thần biến. … vân vân ….

අරහත්තමග්ගො ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධි. සබ්බකිලෙසෙ පටිහරතීති – පාටිහාරියං. යෙ තෙන අරහත්තමග්ගෙන සමන්නාගතා, සබ්බෙ තෙ විසුද්ධචිත්තා අනාවිලසඞ්කප්පාති – ආදෙසනාපාටිහාරියං. ‘‘සො ඛො පන අරහත්තමග්ගො එවං ආසෙවිතබ්බො, එවං භාවෙතබ්බො, එවං බහුලීකාතබ්බො, එවං තදනුධම්මතා සති උපට්ඨාපෙතබ්බා’’ති – අනුසාසනීපාටිහාරියං.

A-la-hán đạo được thành tựu, vì vậy là thần thông. Loại trừ được tất cả phiền não, vì vậy là thần biến. Những vị nào được thành tựu với A-la-hán đạo ấy, tất cả các vị ấy có tâm thanh tịnh, có tư duy không vẩn đục, vì vậy là tha tâm thần biến. ‘Lại nữa, A-la-hán đạo ấy nên được thực hành như thế này, nên được tu tập như thế này, nên được làm cho sung mãn như thế này, nên an lập niệm tương ứng với pháp ấy như thế này,’ vì vậy là giáo giới thần biến.

32. නෙක්ඛම්මං ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධි. කාමච්ඡන්දං පටිහරතීති – පාටිහාරියං. යා ච ඉද්ධි යඤ්ච පාටිහාරියං, ඉදං වුච්චති ඉද්ධිපාටිහාරියං. අබ්‍යාපාදො ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධි. බ්‍යාපාදං පටිහරතීති – පාටිහාරියං. යා ච ඉද්ධි යඤ්ච පාටිහාරියං, ඉදං වුච්චති ඉද්ධිපාටිහාරියං. ආලොකසඤ්ඤා ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධි. ථිනමිද්ධං පටිහරතීති – පාටිහාරියං…පෙ… අරහත්තමග්ගො ඉජ්ඣතීති – ඉද්ධි. සබ්බකිලෙසෙ පටිහරතීති – පාටිහාරියං. යා ච ඉද්ධි යඤ්ච පාටිහාරියං, ඉදං වුච්චති ඉද්ධිපාටිහාරියන්ති.

32. Sự xuất ly được thành tựu, vì vậy là thần thông. Loại trừ được dục tham, vì vậy là thần biến. Thần thông nào và thần biến nào, điều này được gọi là thần thông thần biến. Vô sân được thành tựu, vì vậy là thần thông. Loại trừ được sân, vì vậy là thần biến. Thần thông nào và thần biến nào, điều này được gọi là thần thông thần biến. Quang tưởng được thành tựu, vì vậy là thần thông. Loại trừ được hôn trầm thụy miên, vì vậy là thần biến. … vân vân … A-la-hán đạo được thành tựu, vì vậy là thần thông. Loại trừ được tất cả phiền não, vì vậy là thần biến. Thần thông nào và thần biến nào, điều này được gọi là thần thông thần biến.

පාටිහාරියකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về thần biến đã kết thúc.

7. සමසීසකථා

7. Phần luận về đồng đẳng

33. සබ්බධම්මානං සම්මාසමුච්ඡෙදෙ නිරොධෙ ච අනුපට්ඨානතා පඤ්ඤා සමසීසට්ඨෙ ඤාණං.

33. Trí tuệ về sự đoạn trừ chân chánh, sự đoạn diệt, và sự không hiện khởi của tất cả các pháp là trí tuệ về ý nghĩa đồng đẳng.

සබ්බධම්මානන්ති පඤ්චක්ඛන්ධා, ද්වාදසායතනානි, අට්ඨාරස ධාතුයො, කුසලා ධම්මා, අකුසලා ධම්මා, අබ්‍යාකතා ධම්මා, කාමාවචරා ධම්මා, රූපාවචරා ධම්මා, අරූපාවචරා ධම්මා, අපරියාපන්නා ධම්මා. සම්මා සමුච්ඡෙදෙති නෙක්ඛම්මෙන [Pg.405] කාමච්ඡන්දං සම්මා සමුච්ඡින්දති, අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදං සම්මා සමුච්ඡින්දති, ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං සම්මා සමුච්ඡින්දති, අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං සම්මා සමුච්ඡින්දති, ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡං සම්මා සමුච්ඡින්දති, ඤාණෙන අවිජ්ජං සම්මා සමුච්ඡින්දති, පාමොජ්ජෙන අරතිං සම්මා සමුච්ඡින්දති, පඨමෙන ඣානෙන නීවරණෙ සම්මා සමුච්ඡින්දති…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ සම්මා සමුච්ඡින්දති.

Tất cả các pháp là: năm uẩn, mười hai xứ, mười tám giới, các pháp thiện, các pháp bất thiện, các pháp vô ký, các pháp Dục giới, các pháp Sắc giới, các pháp Vô sắc giới, các pháp siêu thế. Đoạn trừ chân chánh là: nhờ sự xuất ly đoạn trừ chân chánh dục tham, nhờ vô sân đoạn trừ chân chánh sân, nhờ quang tưởng đoạn trừ chân chánh hôn trầm thụy miên, nhờ sự không phóng dật đoạn trừ chân chánh trạo cử, nhờ sự xác định các pháp đoạn trừ chân chánh hoài nghi, nhờ trí tuệ đoạn trừ chân chánh vô minh, nhờ sự hân hoan đoạn trừ chân chánh sự không hoan hỷ, nhờ sơ thiền đoạn trừ chân chánh các triền cái, … vân vân … nhờ A-la-hán đạo đoạn trừ chân chánh tất cả phiền não.

නිරොධෙති නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දං නිරොධෙති, අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදං නිරොධෙති, ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං නිරොධෙති, අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං නිරොධෙති, ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡං නිරොධෙති, ඤාණෙන අවිජ්ජං නිරොධෙති, පාමොජ්ජෙන අරතිං නිරොධෙති, පඨමෙන ඣානෙන නීවරණෙ නිරොධෙති…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ නිරොධෙති.

Đoạn diệt là: nhờ sự xuất ly đoạn diệt dục tham, nhờ vô sân đoạn diệt sân, nhờ quang tưởng đoạn diệt hôn trầm thụy miên, nhờ sự không phóng dật đoạn diệt trạo cử, nhờ sự xác định các pháp đoạn diệt hoài nghi, nhờ trí tuệ đoạn diệt vô minh, nhờ sự hân hoan đoạn diệt sự không hoan hỷ, nhờ sơ thiền đoạn diệt các triền cái, … vân vân … nhờ A-la-hán đạo đoạn diệt tất cả phiền não.

අනුපට්ඨානතාති නෙක්ඛම්මං පටිලද්ධස්ස කාමච්ඡන්දො න උපට්ඨාති, අබ්‍යාපාදං පටිලද්ධස්ස බ්‍යාපාදො න උපට්ඨාති, ආලොකසඤ්ඤං පටිලද්ධස්ස ථිනමිද්ධං න උපට්ඨාති, අවික්ඛෙපං පටිලද්ධස්ස උද්ධච්චං න උපට්ඨාති, ධම්මවවත්ථානං පටිලද්ධස්ස විචිකිච්ඡා න උපට්ඨාති, ඤාණං පටිලද්ධස්ස අවිජ්ජා න උපට්ඨාති, පාමොජ්ජං පටිලද්ධස්ස අරති න උපට්ඨාති, පඨමං ඣානං පටිලද්ධස්ස නීවරණා න උපට්ඨන්ති…පෙ… අරහත්තමග්ගං පටිලද්ධස්ස සබ්බකිලෙසා න උපට්ඨන්ති.

Sự không hiện khởi là: đối với người đã chứng đắc sự xuất ly, dục tham không hiện khởi; đối với người đã chứng đắc vô sân, sân không hiện khởi; đối với người đã chứng đắc quang tưởng, hôn trầm thụy miên không hiện khởi; đối với người đã chứng đắc sự không phóng dật, trạo cử không hiện khởi; đối với người đã chứng đắc sự xác định các pháp, hoài nghi không hiện khởi; đối với người đã chứng đắc trí tuệ, vô minh không hiện khởi; đối với người đã chứng đắc sự hân hoan, sự không hoan hỷ không hiện khởi; đối với người đã chứng đắc sơ thiền, các triền cái không hiện khởi; … vân vân … đối với người đã chứng đắc A-la-hán đạo, tất cả phiền não không hiện khởi.

සමන්ති කාමච්ඡන්දස්ස පහීනත්තා නෙක්ඛම්මං සමං, බ්‍යාපාදස්ස පහීනත්තා අබ්‍යාපාදො සමං, ථිනමිද්ධස්ස පහීනත්තා ආලොකසඤ්ඤා සමං, උද්ධච්චස්ස පහීනත්තා අවික්ඛෙපො සමං, විචිකිච්ඡාය පහීනත්තා ධම්මවවත්ථානං සමං, අවිජ්ජාය පහීනත්තා ඤාණං සමං, අරතියා පහීනත්තා පාමොජ්ජං සමං, නීවරණානං පහීනත්තා පඨමං ඣානං සමං…පෙ… සබ්බකිලෙසානං පහීනත්තා අරහත්තමග්ගො සමං.

Sama (tịch tịnh) là: Do đã từ bỏ dục tham nên xuất ly là tịch tịnh, do đã từ bỏ sân độc nên vô sân là tịch tịnh, do đã từ bỏ hôn trầm thụy miên nên tưởng ánh sáng là tịch tịnh, do đã từ bỏ trạo cử nên không phóng dật là tịch tịnh, do đã từ bỏ hoài nghi nên sự xác định các pháp là tịch tịnh, do đã từ bỏ vô minh nên trí tuệ là tịch tịnh, do đã từ bỏ sự không hoan hỷ nên niềm vui là tịch tịnh, do đã từ bỏ các triền cái nên sơ thiền là tịch tịnh... vân vân... do đã từ bỏ tất cả phiền não nên đạo A-la-hán là tịch tịnh.

සීසන්ති තෙරස සීසානි – පලිබොධසීසඤ්ච තණ්හා, විනිබන්ධනසීසඤ්ච මානො, පරාමාසසීසඤ්ච දිට්ඨි, වික්ඛෙපසීසඤ්ච උද්ධච්චං, සංකිලෙසසීසඤ්ච අවිජ්ජා, අධිමොක්ඛසීසඤ්ච සද්ධා, පග්ගහසීසඤ්ච වීරියං, උපට්ඨානසීසඤ්ච සති, අවික්ඛෙපසීසඤ්ච සමාධි, දස්සනසීසඤ්ච පඤ්ඤා, පවත්තසීසඤ්ච ජීවිතින්ද්‍රියං, ගොචරසීසඤ්ච විමොක්ඛො, සඞ්ඛාරසීසඤ්ච නිරොධොති.

Sīsa (đầu) là: Có mười ba loại đầu – đầu của sự chướng ngại là ái, đầu của sự trói buộc là mạn, đầu của sự chấp thủ là tà kiến, đầu của sự phóng dật là trạo cử, đầu của sự ô nhiễm là vô minh, đầu của sự quyết định là tín, đầu của sự nỗ lực là tinh tấn, đầu của sự hiện khởi là niệm, đầu của sự không phóng dật là định, đầu của sự thấy là tuệ, đầu của sự tiếp diễn là mạng quyền, đầu của cảnh giới là giải thoát, và đầu của các hành là sự diệt.

සමසීසකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về Tịch Tịnh và Đầu đã kết thúc.

8. සතිපට්ඨානකථා

8. Luận về Niệm Xứ

34. සාවත්ථිනිදානං[Pg.406]. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, සතිපට්ඨානා. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. වෙදනාසු…පෙ… චිත්තෙ… ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො සතිපට්ඨානා’’ති.

34. Nhân duyên ở Sāvatthī. Này các Tỳ khưu, có bốn niệm xứ này. Bốn là gì? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu trú, quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Trên các cảm thọ... vân vân... trên tâm... trên các pháp, vị ấy trú, quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Này các Tỳ khưu, đây chính là bốn niệm xứ.

35. [ක] කථං කායෙ කායානුපස්සී විහරති? ඉධෙකච්චො පථවීකායං අනිච්චතො අනුපස්සති, නො නිච්චතො; දුක්ඛතො අනුපස්සති, නො සුඛතො; අනත්තතො අනුපස්සති, නො අත්තතො; නිබ්බින්දති, නො නන්දති; විරජ්ජති, නො රජ්ජති; නිරොධෙති, නො සමුදෙති, පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති, දුක්ඛතො අනුපස්සන්තො සුඛසඤ්ඤං පජහති, අනත්තතො අනුපස්සන්තො අත්තසඤ්ඤං පජහති, නිබ්බින්දන්තො නන්දිං පජහති, විරජ්ජන්තො රාගං පජහති, නිරොධෙන්තො සමුදයං පජහති, පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. ඉමෙහි සත්තහි ආකාරෙහි කායං අනුපස්සති. කායො උපට්ඨානං, නො සති. සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං කායං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘කායෙ කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානා’’.

35. [A] Thế nào là vị ấy trú, quán thân trên thân? Ở đây, có người quán thân đất là vô thường, không phải là thường; quán là khổ, không phải là lạc; quán là vô ngã, không phải là ngã; nhàm chán, không hoan hỷ; ly tham, không tham ái; đoạn diệt, không tập khởi; từ bỏ, không chấp thủ. Do quán là vô thường, vị ấy từ bỏ tưởng về thường; do quán là khổ, vị ấy từ bỏ tưởng về lạc; do quán là vô ngã, vị ấy từ bỏ tưởng về ngã; do nhàm chán, vị ấy từ bỏ sự hoan hỷ; do ly tham, vị ấy từ bỏ tham ái; do đoạn diệt, vị ấy từ bỏ sự tập khởi; do từ bỏ, vị ấy từ bỏ sự chấp thủ. Vị ấy quán thân theo bảy phương diện này. Thân là đối tượng của niệm, không phải là niệm. Niệm vừa là đối tượng của niệm, vừa là niệm. Vị ấy dùng niệm ấy, dùng trí tuệ ấy để quán thân kia. Do đó, được gọi là ‘niệm xứ quán thân trên thân’.

භාවනාති චතස්සො භාවනා – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා, ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා, තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන භාවනා, ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා.

Sự tu tập (bhāvanā) là: Có bốn loại tu tập – sự tu tập theo ý nghĩa không vượt qua nhau của các pháp đã sanh khởi ở đó, sự tu tập theo ý nghĩa có một phận sự duy nhất của các quyền, sự tu tập theo ý nghĩa mang đi tinh tấn hướng đến mục tiêu ấy, sự tu tập theo ý nghĩa thực hành lặp đi lặp lại.

ඉධෙකච්චො ආපොකායං…පෙ… තෙජොකායං… වායොකායං… කෙසකායං… ලොමකායං… ඡවිකායං… චම්මකායං… මංසකායං… රුධිරකායං… න්හාරුකායං … අට්ඨිකායං… අට්ඨිමිඤ්ජකායං අනිච්චතො අනුපස්සති, නො නිච්චතො; දුක්ඛතො අනුපස්සති, නො සුඛතො; අනත්තතො අනුපස්සති, නො අත්තතො; නිබ්බින්දති, නො නන්දති; විරජ්ජති, නො රජ්ජති, නිරොධෙති, නො සමුදෙති; පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති, දුක්ඛතො අනුපස්සන්තො සුඛසඤ්ඤං පජහති, අනත්තතො අනුපස්සන්තො අත්තසඤ්ඤං පජහති, නිබ්බින්දන්තො [Pg.407] නන්දිං පජහති, විරජ්ජන්තො රාගං පජහති, නිරොධෙන්තො සමුදයං පජහති, පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. ඉමෙහි සත්තහි ආකාරෙහි කායං අනුපස්සති. කායො උපට්ඨානං, නො සති. සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං කායං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘කායෙ කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානා’’.

Ở đây, có người quán thân nước... vân vân... thân lửa... thân gió... thân tóc... thân lông... thân da... thân biểu bì... thân thịt... thân máu... thân gân... thân xương... thân tủy là vô thường, không phải là thường; quán là khổ, không phải là lạc; quán là vô ngã, không phải là ngã; nhàm chán, không hoan hỷ; ly tham, không tham ái; đoạn diệt, không tập khởi; từ bỏ, không chấp thủ. Do quán là vô thường, vị ấy từ bỏ tưởng về thường; do quán là khổ, vị ấy từ bỏ tưởng về lạc; do quán là vô ngã, vị ấy từ bỏ tưởng về ngã; do nhàm chán, vị ấy từ bỏ sự hoan hỷ; do ly tham, vị ấy từ bỏ tham ái; do đoạn diệt, vị ấy từ bỏ sự tập khởi; do từ bỏ, vị ấy từ bỏ sự chấp thủ. Vị ấy quán thân theo bảy phương diện này. Thân là đối tượng của niệm, không phải là niệm. Niệm vừa là đối tượng của niệm, vừa là niệm. Vị ấy dùng niệm ấy, dùng trí tuệ ấy để quán thân kia. Do đó, được gọi là ‘niệm xứ quán thân trên thân’.

භාවනාති චතස්සො භාවනා – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා, ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා, තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන භාවනා, ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. එවං කායෙ කායානුපස්සී විහරති.

Sự tu tập (bhāvanā) là: Có bốn loại tu tập – sự tu tập theo ý nghĩa không vượt qua nhau của các pháp đã sanh khởi ở đó, sự tu tập theo ý nghĩa có một phận sự duy nhất của các quyền, sự tu tập theo ý nghĩa mang đi tinh tấn hướng đến mục tiêu ấy, sự tu tập theo ý nghĩa thực hành lặp đi lặp lại. Như vậy, vị ấy trú, quán thân trên thân.

[ඛ] කථං වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති? ඉධෙකච්චො සුඛං වෙදනං අනිච්චතො අනුපස්සති, නො නිච්චතො…පෙ… පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති…පෙ… පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. ඉමෙහි සත්තහි ආකාරෙහි වෙදනං අනුපස්සති. වෙදනා උපට්ඨානං, නො සති. සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං වෙදනං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘වෙදනාසු වෙදනානුපස්සනාසතිපට්ඨානා’’.

[B] Thế nào là vị ấy trú, quán cảm thọ trên các cảm thọ? Ở đây, có người quán lạc thọ là vô thường, không phải là thường... vân vân... từ bỏ, không chấp thủ. Do quán là vô thường, vị ấy từ bỏ tưởng về thường... vân vân... do từ bỏ, vị ấy từ bỏ sự chấp thủ. Vị ấy quán cảm thọ theo bảy phương diện này. Cảm thọ là đối tượng của niệm, không phải là niệm. Niệm vừa là đối tượng của niệm, vừa là niệm. Vị ấy dùng niệm ấy, dùng trí tuệ ấy để quán cảm thọ kia. Do đó, được gọi là ‘niệm xứ quán cảm thọ trên các cảm thọ’.

භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා…පෙ… ඉධෙකච්චො දුක්ඛං වෙදනං…පෙ… අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං… සාමිසං සුඛං වෙදනං… නිරාමිසං සුඛං වෙදනං… සාමිසං දුක්ඛං වෙදනං… නිරාමිසං දුක්ඛං වෙදනං… සාමිසං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං… නිරාමිසං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං… චක්ඛුසම්ඵස්සජං වෙදනං… සොතසම්ඵස්සජං වෙදනං… ඝානසම්ඵස්සජං වෙදනං… ජිව්හාසම්ඵස්සජං වෙදනං… කායසම්ඵස්සජං වෙදනං… මනොසම්ඵස්සජං වෙදනං අනිච්චතො අනුපස්සති, නො නිච්චතො…පෙ… පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති…පෙ… පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. ඉමෙහි සත්තහි ආකාරෙහි වෙදනං අනුපස්සති. වෙදනා උපට්ඨානං, නො සති. සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං වෙදනං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘වෙදනාසු වෙදනානුපස්සනාසතිපට්ඨානා’’.

Bhāvanā (sự tu tập) là có bốn sự tu tập... cho đến... sự tu tập có nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại... cho đến... Ở đây, có người quán xét khổ thọ... cho đến... bất khổ bất lạc thọ... lạc thọ hữu tài... lạc thọ vô tài... khổ thọ hữu tài... khổ thọ vô tài... bất khổ bất lạc thọ hữu tài... bất khổ bất lạc thọ vô tài... thọ sanh do nhãn xúc... thọ sanh do nhĩ xúc... thọ sanh do tỷ xúc... thọ sanh do thiệt xúc... thọ sanh do thân xúc... thọ sanh do ý xúc là vô thường, không quán xét là thường... cho đến... vị ấy từ bỏ, không chấp thủ. Do quán xét là vô thường, vị ấy đoạn trừ thường tưởng... cho đến... do từ bỏ, vị ấy đoạn trừ sự chấp thủ. Vị ấy quán xét thọ theo bảy phương diện này. Thọ là đối tượng hiện khởi, không phải là niệm. Niệm vừa là đối tượng hiện khởi, vừa là niệm. Với niệm ấy, với trí tuệ ấy, vị ấy quán xét thọ ấy. Do đó, được gọi là – ‘niệm xứ quán thọ trên các thọ’.”

භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… එවං වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති.

Bhāvanā (sự tu tập) là có bốn sự tu tập... cho đến... Như vậy, vị ấy sống quán thọ trên các thọ.

[ග] කථං [Pg.408] චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී විහරති? ඉධෙකච්චො සරාගං චිත්තං අනිච්චතො අනුපස්සති, නො නිච්චතො…පෙ… පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති…පෙ… පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. ඉමෙහි සත්තහි ආකාරෙහි චිත්තං අනුපස්සති. චිත්තං උපට්ඨානං, නො සති. සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං චිත්තං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘චිත්තෙ චිත්තානුපස්සනාසතිපට්ඨානා’’.

[Ga] Thế nào là vị ấy sống quán tâm trên tâm? Ở đây, có người quán xét tâm có tham là vô thường, không quán xét là thường... cho đến... vị ấy từ bỏ, không chấp thủ. Do quán xét là vô thường, vị ấy đoạn trừ thường tưởng... cho đến... do từ bỏ, vị ấy đoạn trừ sự chấp thủ. Vị ấy quán xét tâm theo bảy phương diện này. Tâm là đối tượng hiện khởi, không phải là niệm. Niệm vừa là đối tượng hiện khởi, vừa là niệm. Với niệm ấy, với trí tuệ ấy, vị ấy quán xét tâm ấy. Do đó, được gọi là – ‘niệm xứ quán tâm trên tâm’.”

භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා.

Bhāvanā (sự tu tập) là có bốn sự tu tập... cho đến... sự tu tập có nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại.

ඉධෙකච්චො වීතරාගං චිත්තං…පෙ… සදොසං චිත්තං… වීතදොසං චිත්තං… සමොහං චිත්තං… වීතමොහං චිත්තං… සංඛිත්තං චිත්තං… වික්ඛිත්තං චිත්තං… මහග්ගතං චිත්තං… අමහග්ගතං චිත්තං… සඋත්තරං චිත්තං… අනුත්තරං චිත්තං… සමාහිතං චිත්තං… අසමාහිතං චිත්තං… විමුත්තං චිත්තං… අවිමුත්තං චිත්තං… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… සොතවිඤ්ඤාණං… ඝානවිඤ්ඤාණං… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං… කායවිඤ්ඤාණං… මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චතො අනුපස්සති, නො නිච්චතො…පෙ… පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති…පෙ… පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. ඉමෙහි සත්තහි ආකාරෙහි චිත්තං අනුපස්සති. චිත්තං උපට්ඨානං, නො සති. සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තං චිත්තං අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘චිත්තෙ චිත්තානුපස්සනාසතිපට්ඨානා’’.

Ở đây, có người quán xét tâm ly tham... cho đến... tâm có sân... tâm ly sân... tâm có si... tâm ly si... tâm co rút... tâm tán loạn... tâm quảng đại... tâm không quảng đại... tâm hữu thượng... tâm vô thượng... tâm định tĩnh... tâm không định tĩnh... tâm giải thoát... tâm không giải thoát... nhãn thức... nhĩ thức... tỷ thức... thiệt thức... thân thức... ý thức là vô thường, không quán xét là thường... cho đến... vị ấy từ bỏ, không chấp thủ. Do quán xét là vô thường, vị ấy đoạn trừ thường tưởng... cho đến... do từ bỏ, vị ấy đoạn trừ sự chấp thủ. Vị ấy quán xét tâm theo bảy phương diện này. Tâm là đối tượng hiện khởi, không phải là niệm. Niệm vừa là đối tượng hiện khởi, vừa là niệm. Với niệm ấy, với trí tuệ ấy, vị ấy quán xét tâm ấy. Do đó, được gọi là – ‘niệm xứ quán tâm trên tâm’.”

භාවනාති චතස්සො භාවනා…පෙ… ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. එවං චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී විහරති.

Bhāvanā (sự tu tập) là có bốn sự tu tập... cho đến... sự tu tập có nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại. Như vậy, vị ấy sống quán tâm trên tâm.

[ඝ] කථං ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති? ඉධෙකච්චො ඨපෙත්වා කායං ඨපෙත්වා වෙදනං ඨපෙත්වා චිත්තං තදවසෙසෙ ධම්මෙ අනිච්චතො අනුපස්සති, නො නිච්චතො; දුක්ඛතො අනුපස්සති, නො සුඛතො; අනත්තතො අනුපස්සති, නො අත්තතො; නිබ්බින්දති, නො නන්දති; විරජ්ජති, නො රජ්ජති; නිරොධෙති, නො සමුදෙති; පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අනිච්චතො අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති, දුක්ඛතො අනුපස්සන්තො සුඛසඤ්ඤං පජහති, අනත්තතො අනුපස්සන්තො අත්තසඤ්ඤං පජහති, නිබ්බින්දන්තො නන්දිං පජහති, විරජ්ජන්තො රාගං පජහති, නිරොධෙන්තො සමුදයං පජහති, පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහති. ඉමෙහි සත්තහි ආකාරෙහි තෙ ධම්මෙ අනුපස්සති. ධම්මා උපට්ඨානං, නො සති. සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති ච. තාය සතියා තෙන ඤාණෙන තෙ [Pg.409] ධම්මෙ අනුපස්සති. තෙන වුච්චති – ‘‘ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනාසතිපට්ඨානා’’.

[Gha] Thế nào là vị ấy sống quán pháp trên các pháp? Ở đây, có người, sau khi loại trừ thân, loại trừ thọ, loại trừ tâm, quán xét các pháp còn lại là vô thường, không quán xét là thường; quán xét là khổ, không quán xét là lạc; quán xét là vô ngã, không quán xét là ngã; vị ấy nhàm chán, không hoan hỷ; ly tham, không tham đắm; làm cho diệt, không làm cho sanh khởi; từ bỏ, không chấp thủ. Do quán xét là vô thường, vị ấy đoạn trừ thường tưởng; do quán xét là khổ, vị ấy đoạn trừ lạc tưởng; do quán xét là vô ngã, vị ấy đoạn trừ ngã tưởng; do nhàm chán, vị ấy đoạn trừ sự hoan hỷ; do ly tham, vị ấy đoạn trừ tham ái; do làm cho diệt, vị ấy đoạn trừ sự sanh khởi; do từ bỏ, vị ấy đoạn trừ sự chấp thủ. Vị ấy quán xét các pháp ấy theo bảy phương diện này. Các pháp là đối tượng hiện khởi, không phải là niệm. Niệm vừa là đối tượng hiện khởi, vừa là niệm. Với niệm ấy, với trí tuệ ấy, vị ấy quán xét các pháp ấy. Do đó, được gọi là – ‘niệm xứ quán pháp trên các pháp’.”

භාවනාති චතස්සො භාවනා – තත්ථ ජාතානං ධම්මානං අනතිවත්තනට්ඨෙන භාවනා, ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨෙන භාවනා, තදුපගවීරියවාහනට්ඨෙන භාවනා, ආසෙවනට්ඨෙන භාවනා. එවං ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරතීති.

Bhāvanā (sự tu tập) là có bốn sự tu tập – ở đây, sự tu tập có nghĩa là các pháp đã sanh không vượt qua nhau, sự tu tập có nghĩa là các căn có cùng một vai trò, sự tu tập có nghĩa là sự tinh tấn hướng đến mục tiêu ấy, sự tu tập có nghĩa là thực hành lặp đi lặp lại. Như vậy, vị ấy sống quán pháp trên các pháp.

සතිපට්ඨානකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về Niệm Xứ đã kết thúc.

9. විපස්සනාකථා

9. Phần Luận Về Minh Sát

36. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

36. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đó, Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: “Này các tỳ khưu”. “Bạch Thế Tôn”, các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này –

‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කඤ්චි සඞ්ඛාරං නිච්චතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති; අනුලොමිකාය ඛන්තියා අසමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති; සම්මත්තනියාමං අනොක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Này các tỳ khưu, một vị tỳ khưu nào đó quán xét bất kỳ pháp hữu vi nào là thường hằng mà có thể thành tựu được sự kham nhẫn thuận thứ – trường hợp này không xảy ra; không thành tựu được sự kham nhẫn thuận thứ mà có thể đi vào chánh tánh quyết định – trường hợp này không xảy ra; không đi vào chánh tánh quyết định mà có thể chứng ngộ quả Tu-đà-hoàn, hoặc quả Tư-đà-hàm, hoặc quả A-na-hàm, hoặc quả A-la-hán – trường hợp này không xảy ra.

‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බසඞ්ඛාරෙ අනිච්චතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති; අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති, සම්මත්තනියාමං ඔක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති.

“Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy chắc chắn sẽ thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ trong khi thường xuyên quán xét tất cả các pháp hữu vi là vô thường – trường hợp này có xảy ra; sau khi đã thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ, vị ấy sẽ đi vào trạng thái chánh định – trường hợp này có xảy ra; sau khi đã đi vào trạng thái chánh định, vị ấy sẽ chứng ngộ quả Dự Lưu, hoặc quả Nhất Lai, hoặc quả Bất Lai, hoặc quả A-la-hán – trường hợp này có xảy ra.

‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කඤ්චි සඞ්ඛාරං සුඛතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති; අනුලොමිකාය ඛන්තියා අසමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතීති – නෙතං [Pg.410] ඨානං විජ්ජති; සම්මත්තනියාමං අනොක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy chắc chắn sẽ thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ trong khi thường xuyên quán xét bất cứ pháp hữu vi nào là lạc – trường hợp này không xảy ra; sau khi đã không thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ, vị ấy sẽ đi vào trạng thái chánh định – trường hợp này không xảy ra; sau khi đã không đi vào trạng thái chánh định, vị ấy sẽ chứng ngộ quả Dự Lưu, hoặc quả Nhất Lai, hoặc quả Bất Lai, hoặc quả A-la-hán – trường hợp này không xảy ra.

‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බසඞ්ඛාරෙ දුක්ඛතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති; අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති; සම්මත්තනියාමං ඔක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති.

“Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy chắc chắn sẽ thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ trong khi thường xuyên quán xét tất cả các pháp hữu vi là khổ – trường hợp này có xảy ra; sau khi đã thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ, vị ấy sẽ đi vào trạng thái chánh định – trường hợp này có xảy ra; sau khi đã đi vào trạng thái chánh định, vị ấy sẽ chứng ngộ quả Dự Lưu, hoặc quả Nhất Lai, hoặc quả Bất Lai, hoặc quả A-la-hán – trường hợp này có xảy ra.

‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කඤ්චි ධම්මං අත්තතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති; අනුලොමිකාය ඛන්තියා අසමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති; සම්මත්තනියාමං අනොක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy chắc chắn sẽ thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ trong khi thường xuyên quán xét bất cứ pháp nào là tự ngã – trường hợp này không xảy ra; sau khi đã không thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ, vị ấy sẽ đi vào trạng thái chánh định – trường hợp này không xảy ra; sau khi đã không đi vào trạng thái chánh định, vị ấy sẽ chứng ngộ quả Dự Lưu, hoặc quả Nhất Lai, hoặc quả Bất Lai, hoặc quả A-la-hán – trường hợp này không xảy ra.

‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බධම්මෙ අනත්තතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති; අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති; සම්මත්තනියාමං ඔක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති.

“Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy chắc chắn sẽ thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ trong khi thường xuyên quán xét tất cả các pháp là vô ngã – trường hợp này có xảy ra; sau khi đã thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ, vị ấy sẽ đi vào trạng thái chánh định – trường hợp này có xảy ra; sau khi đã đi vào trạng thái chánh định, vị ấy sẽ chứng ngộ quả Dự Lưu, hoặc quả Nhất Lai, hoặc quả Bất Lai, hoặc quả A-la-hán – trường hợp này có xảy ra.

‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නිබ්බානං දුක්ඛතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති; අනුලොමිකාය ඛන්තියා අසමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති; සම්මත්තනියාමං අනොක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy chắc chắn sẽ thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ trong khi thường xuyên quán xét Niết Bàn là khổ – trường hợp này không xảy ra; sau khi đã không thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ, vị ấy sẽ đi vào trạng thái chánh định – trường hợp này không xảy ra; sau khi đã không đi vào trạng thái chánh định, vị ấy sẽ chứng ngộ quả Dự Lưu, hoặc quả Nhất Lai, hoặc quả Bất Lai, hoặc quả A-la-hán – trường hợp này không xảy ra.

‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නිබ්බානං සුඛතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති; අනුලොමිකාය [Pg.411] ඛන්තියා සමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති; සම්මත්තනියාමං ඔක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති’’.

“Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy chắc chắn sẽ thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ trong khi thường xuyên quán xét Niết Bàn là lạc – trường hợp này có xảy ra; sau khi đã thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ, vị ấy sẽ đi vào trạng thái chánh định – trường hợp này có xảy ra; sau khi đã đi vào trạng thái chánh định, vị ấy sẽ chứng ngộ quả Dự Lưu, hoặc quả Nhất Lai, hoặc quả Bất Lai, hoặc quả A-la-hán – trường hợp này có xảy ra.”

37. කතිහාකාරෙහි අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති, කතිහාකාරෙහි සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති? චත්තාරීසාය ආකාරෙහි අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති, චත්තාරීසාය ආකාරෙහි සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති.

37. Do bao nhiêu phương diện mà thành tựu được sự kham nhẫn thuận thứ, do bao nhiêu phương diện mà đi vào được trạng thái chánh định? Do bốn mươi phương diện mà thành tựu được sự kham nhẫn thuận thứ, do bốn mươi phương diện mà đi vào được trạng thái chánh định.

කතමෙහි චත්තාරීසාය ආකාරෙහි අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති, කතමහි චත්තාරීසාය ආකාරෙහි සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති? පඤ්චක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො ඊතිතො උපද්දවතො භයතො උපසග්ගතො චලතො පභඞ්ගුතො අද්ධුවතො අතාණතො අලෙණතො අසරණතො රිත්තතො තුච්ඡතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො ආදීනවතො විපරිණාමධම්මතො අසාරකතො අඝමූලතො වධකතො විභවතො සාසවතො සඞ්ඛතතො මාරාමිසතො ජාතිධම්මතො ජරාධම්මතො බ්‍යාධිධම්මතො මරණධම්මතො සොකධම්මතො පරිදෙවධම්මතො උපායාසධම්මතො සංකිලෙසිකධම්මතො.

Do bốn mươi phương diện nào mà thành tựu được sự kham nhẫn thuận thứ, do bốn mươi phương diện nào mà đi vào được trạng thái chánh định? (Vị ấy quán xét) năm uẩn là vô thường, là khổ, là bệnh, là nhọt, là mũi tên, là đau khổ, là hoạn nạn, là cái khác, là tan hoại, là tai ương, là hiểm họa, là sự đáng sợ, là phiền não, là dao động, là mong manh, là không bền, là không che chở, là không ẩn náu, là không nương tựa, là trống rỗng, là rỗng không, là không, là vô ngã, là sự nguy hiểm, là có tính biến hoại, là không lõi cứng, là gốc rễ của đau khổ, là kẻ sát nhân, là sự hoại diệt, là có lậu hoặc, là bị tác thành, là mồi của ma, là có tính sanh, là có tính già, là có tính bệnh, là có tính chết, là có tính sầu, là có tính bi, là có tính não, là có tính ô nhiễm.

38. පඤ්චක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො නිච්චං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ දුක්ඛතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො සුඛං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ රොගතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො ආරොග්‍යං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ ගණ්ඩතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අගණ්ඩං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ සල්ලතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො විසල්ලං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති.

38. Trong khi thấy năm uẩn là vô thường, vị ấy thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ. Trong khi thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn thường hằng,’ vị ấy đi vào trạng thái chánh định. Trong khi thấy năm uẩn là khổ, vị ấy thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ. Trong khi thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn an lạc,’ vị ấy đi vào trạng thái chánh định. Trong khi thấy năm uẩn là bệnh, vị ấy thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ. Trong khi thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không bệnh,’ vị ấy đi vào trạng thái chánh định. Trong khi thấy năm uẩn là nhọt, vị ấy thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ. Trong khi thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không nhọt,’ vị ấy đi vào trạng thái chánh định. Trong khi thấy năm uẩn là mũi tên, vị ấy thành tựu sự kham nhẫn thuận thứ. Trong khi thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không mũi tên,’ vị ấy đi vào trạng thái chánh định.

පඤ්චක්ඛන්ධෙ [Pg.412] අඝතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අනඝො නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ ආබාධතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අනාබාධො නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ පරතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අපරප්පච්චයං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ පලොකතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අපලොකධම්මො නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ ඊතිතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අනීතිකං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති.

Vị ấy thấy năm uẩn là đau khổ, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không đau khổ,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là bệnh hoạn, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không bệnh hoạn,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là cái khác, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không do duyên khác,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là hoại diệt, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn có pháp không hoại diệt,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là tai ương, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không tai ương,’ liền đi vào định pháp chánh tà.

පඤ්චක්ඛන්ධෙ උපද්දවතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අනුපද්දවං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ භයතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අභයං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ උපසග්ගතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අනුපසග්ගං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ චලතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අචලං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ පභඞ්ගුතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අපභඞ්ගු නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති.

Vị ấy thấy năm uẩn là tai họa, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không tai họa,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là đáng sợ, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không đáng sợ,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là phiền não, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không phiền não,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là dao động, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không dao động,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là mong manh, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không mong manh,’ liền đi vào định pháp chánh tà.

පඤ්චක්ඛන්ධෙ අද්ධුවතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො ධුවං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ අතාණතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො තාණං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ අලෙණතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො ලෙණං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ අසරණතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො සරණං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ [Pg.413] රිත්තතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අරිත්තං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති.

Vị ấy thấy năm uẩn là không thường còn, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn thường còn,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là không nơi bảo hộ, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn là nơi bảo hộ,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là không nơi ẩn náu, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn là nơi ẩn náu,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là không nơi nương tựa, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn là nơi nương tựa,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là trống rỗng, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không trống rỗng,’ liền đi vào định pháp chánh tà.

පඤ්චක්ඛන්ධෙ තුච්ඡතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අතුච්ඡං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ සුඤ්ඤතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො පරමසුඤ්ඤං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ අනත්තතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො පරමත්ථං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ ආදීනවතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අනාදීනවං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ විපරිණාමධම්මතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අවිපරිණාමධම්මං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති.

Vị ấy thấy năm uẩn là hư ảo, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không hư ảo,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là tánh không, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn là tánh không tối thượng,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là vô ngã, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn là chân nghĩa,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là sự nguy hại, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không có sự nguy hại,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là pháp biến hoại, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn là pháp không biến hoại,’ liền đi vào định pháp chánh tà.

පඤ්චක්ඛන්ධෙ අසාරකතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො සාරං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ අඝමූලතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අනඝමූලං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ වධකතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අවධකං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ විභවතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අවිභවං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ සාසවතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අනාසවං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති.

Vị ấy thấy năm uẩn là không có cốt lõi, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn là cốt lõi,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là cội nguồn của đau khổ, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không phải là cội nguồn của đau khổ,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là kẻ sát nhân, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không phải là kẻ sát nhân,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là sự hoại diệt, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không có sự hoại diệt,’ liền đi vào định pháp chánh tà. Vị ấy thấy năm uẩn là có lậu hoặc, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự đoạn diệt của năm uẩn là Niết Bàn không có lậu hoặc,’ liền đi vào định pháp chánh tà.

පඤ්චක්ඛන්ධෙ සඞ්ඛතතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අසඞ්ඛතං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ මාරාමිසතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො නිරාමිසං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ ජාතිධම්මතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අජාතං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ ජරාධම්මතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං [Pg.414] නිරොධො අජරං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ බ්‍යාධිධම්මතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අබ්‍යාධි නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති.

Vị ấy thấy năm uẩn là pháp hữu vi, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự diệt của năm uẩn là Niết-bàn vô vi,’ rồi đi vào chánh tánh quyết định. Vị ấy thấy năm uẩn là mồi của ma, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự diệt của năm uẩn là Niết-bàn không phải là mồi,’ rồi đi vào chánh tánh quyết định. Vị ấy thấy năm uẩn có pháp sanh, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự diệt của năm uẩn là Niết-bàn không sanh,’ rồi đi vào chánh tánh quyết định. Vị ấy thấy năm uẩn có pháp già, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự diệt của năm uẩn là Niết-bàn không già,’ rồi đi vào chánh tánh quyết định. Vị ấy thấy năm uẩn có pháp bệnh, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự diệt của năm uẩn là Niết-bàn không bệnh,’ rồi đi vào chánh tánh quyết định.

පඤ්චක්ඛන්ධෙ මරණධම්මතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අමතං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ සොකධම්මතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අසොකං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ පරිදෙවධම්මතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අපරිදෙවං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ උපායාසධම්මතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අනුපායාසං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති. පඤ්චක්ඛන්ධෙ සංකිලෙසිකධම්මතො පස්සන්තො අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං නිරොධො අසංකිලිට්ඨං නිබ්බානන්ති පස්සන්තො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති.

Vị ấy thấy năm uẩn có pháp chết, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự diệt của năm uẩn là Niết-bàn bất tử,’ rồi đi vào chánh tánh quyết định. Vị ấy thấy năm uẩn có pháp sầu, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự diệt của năm uẩn là Niết-bàn vô sầu,’ rồi đi vào chánh tánh quyết định. Vị ấy thấy năm uẩn có pháp bi, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự diệt của năm uẩn là Niết-bàn vô bi,’ rồi đi vào chánh tánh quyết định. Vị ấy thấy năm uẩn có pháp não, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự diệt của năm uẩn là Niết-bàn vô não,’ rồi đi vào chánh tánh quyết định. Vị ấy thấy năm uẩn có pháp ô nhiễm, đạt được sự kham nhẫn thuận thứ. Vị ấy thấy rằng: ‘Sự diệt của năm uẩn là Niết-bàn không ô nhiễm,’ rồi đi vào chánh tánh quyết định.

39. අනිච්චතොති, අනිච්චානුපස්සනා. දුක්ඛතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. රොගතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. ගණ්ඩතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. සල්ලතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. අඝතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. ආබාධතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. පරතොති, අනත්තානුපස්සනා. පලොකතොති, අනිච්චානුපස්සනා. ඊතිතොති, දුක්ඛානුපස්සනා.

39. Thấy là vô thường, là vô thường quán. Thấy là khổ, là khổ quán. Thấy là bệnh, là khổ quán. Thấy là ung nhọt, là khổ quán. Thấy là mũi tên, là khổ quán. Thấy là sự bất hạnh, là khổ quán. Thấy là hoạn nạn, là khổ quán. Thấy là cái khác, là vô ngã quán. Thấy là hoại diệt, là vô thường quán. Thấy là tai ương, là khổ quán.

උපද්දවතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. භයතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. උපසග්ගතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. චලතොති, අනිච්චානුපස්සනා. පභඞ්ගුතොති, අනිච්චානුපස්සනා. අද්ධුවතොති, අනිච්චානුපස්සනා. අතාණතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. අලෙණතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. අසරණතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. රිත්තතොති, අනත්තානුපස්සනා.

Thấy là tai họa, là khổ quán. Thấy là đáng sợ, là khổ quán. Thấy là nguy hiểm, là khổ quán. Thấy là dao động, là vô thường quán. Thấy là mong manh, là vô thường quán. Thấy là không bền vững, là vô thường quán. Thấy là không che chở, là khổ quán. Thấy là không ẩn náu, là khổ quán. Thấy là không nương tựa, là khổ quán. Thấy là trống rỗng, là vô ngã quán.

තුච්ඡතොති, අනත්තානුපස්සනා. සුඤ්ඤතොති, අනත්තානුපස්සනා. අනත්තතොති, අනත්තානුපස්සනා. ආදීනවතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. විපරිණාමධම්මතොති, අනිච්චානුපස්සනා. අසාරකතොති, අනත්තානුපස්සනා. අඝමූලතොති[Pg.415], දුක්ඛානුපස්සනා. වධකතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. විභවතොති, අනිච්චානුපස්සනා. සාසවතොති, දුක්ඛානුපස්සනා.

Thấy là rỗng không, là vô ngã quán. Thấy là không, là vô ngã quán. Thấy là vô ngã, là vô ngã quán. Thấy là sự nguy hại, là khổ quán. Thấy là có pháp biến hoại, là vô thường quán. Thấy là không có lõi cây, là vô ngã quán. Thấy là gốc rễ của bất hạnh, là khổ quán. Thấy là kẻ sát hại, là khổ quán. Thấy là sự biến mất, là vô thường quán. Thấy là có lậu hoặc, là khổ quán.

සඞ්ඛතතොති, අනිච්චානුපස්සනා. මාරාමිසතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. ජාතිධම්මතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. ජරාධම්මතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. බ්‍යාධිධම්මතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. මරණධම්මතොති, අනිච්චානුපස්සනා. සොකධම්මතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. පරිදෙවධම්මතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. උපායාසධම්මතොති, දුක්ඛානුපස්සනා. සංකිලෙසිකධම්මතොති, දුක්ඛානුපස්සනා.

Thấy là pháp hữu vi, là vô thường quán. Thấy là mồi của ma, là khổ quán. Thấy là có pháp sanh, là khổ quán. Thấy là có pháp già, là khổ quán. Thấy là có pháp bệnh, là khổ quán. Thấy là có pháp chết, là vô thường quán. Thấy là có pháp sầu, là khổ quán. Thấy là có pháp bi, là khổ quán. Thấy là có pháp não, là khổ quán. Thấy là có pháp ô nhiễm, là khổ quán.

ඉමෙහි චත්තාලීසාය ආකාරෙහි අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභති. ඉමෙහි චත්තාලීසාය ආකාරෙහි සම්මත්තනියාමං ඔක්කමති.

Vị ấy đạt được sự kham nhẫn thuận thứ bằng bốn mươi phương diện này. Vị ấy đi vào chánh tánh quyết định bằng bốn mươi phương diện này.

ඉමෙහි චත්තාලීසාය ආකාරෙහි අනුලොමිකං ඛන්තිං පටිලභන්තස්ස, ඉමෙහි චත්තාලීසාය ආකාරෙහි සම්මත්තනියාමං ඔක්කමන්තස්ස කති අනිච්චානුපස්සනා, කති දුක්ඛානුපස්සනා, කති අනත්තානුපස්සනා?

Đối với người đạt được sự kham nhẫn thuận thứ bằng bốn mươi phương diện này, đối với người đi vào chánh tánh quyết định bằng bốn mươi phương diện này, có bao nhiêu vô thường quán, bao nhiêu khổ quán, bao nhiêu vô ngã quán?

පඤ්චවීසති අනත්තානුපස්සනා, පඤ්ඤාස අනිච්චානුපස්සනා;

සතං පඤ්චවීසති චෙව, යානි දුක්ඛෙ පවුච්චරෙති.

Có hai mươi lăm vô ngã quán, năm mươi vô thường quán; và một trăm hai mươi lăm pháp quán được gọi là khổ quán.

විපස්සනාකථා නිට්ඨිතා.

Phần luận về minh sát đã kết thúc.

10. මාතිකාකථා

10. Phần Luận Về Đề Mục

40. නිච්ඡාතො, මොක්ඛො විමොක්ඛො, විජ්ජාවිමුත්ති, අධිසීලං, අධිචිත්තං, අධිපඤ්ඤා, පස්සද්ධි, ඤාණං, දස්සනං විසුද්ධි නෙක්ඛම්මං, නිස්සරණං පවිවෙකො, වොස්සග්ගො, චරියා, ඣානවිමොක්ඛො, භාවනා, අධිට්ඨානං, ජීවිතං.

40. Sự không khao khát, sự giải thoát và sự hoàn toàn giải thoát, minh giải thoát, tăng thượng giới, tăng thượng tâm, tăng thượng tuệ, sự tịnh an, trí, kiến, sự thanh tịnh, sự xuất ly, sự thoát ly, sự viễn ly, sự xả ly, hạnh, thiền giải thoát, sự tu tập, sự quyết định, mạng sống.

41. නිච්ඡාතොති [Pg.416] නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දතො නිච්ඡාතො, අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදතො නිච්ඡාතො…පෙ… පඨමෙන ඣානෙන නීවරණෙහි නිච්ඡාතො…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙහි නිච්ඡාතො.

41. Về ‘sự không khao khát’: Do sự xuất ly, vị ấy không khao khát dục tham; do vô sân, vị ấy không khao khát sân hận... do sơ thiền, vị ấy không khao khát các triền cái... do A-la-hán đạo, vị ấy không khao khát tất cả phiền não.

මොක්ඛො විමොක්ඛොති නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දතො මුච්චතීති – මොක්ඛො විමොක්ඛො. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදතො මුච්චතීති – මොක්ඛො විමොක්ඛො…පෙ… පඨමෙන ඣානෙන නීවරණෙහි මුච්චතීති – මොක්ඛො විමොක්ඛො…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙහි මුච්චතීති – මොක්ඛො විමොක්ඛො.

Về ‘sự giải thoát, sự hoàn toàn giải thoát’: Do sự xuất ly, vị ấy được giải thoát khỏi dục tham – vì vậy gọi là sự giải thoát, sự hoàn toàn giải thoát. Do vô sân, vị ấy được giải thoát khỏi sân hận – vì vậy gọi là sự giải thoát, sự hoàn toàn giải thoát... do sơ thiền, vị ấy được giải thoát khỏi các triền cái – vì vậy gọi là sự giải thoát, sự hoàn toàn giải thoát... do A-la-hán đạo, vị ấy được giải thoát khỏi tất cả phiền não – vì vậy gọi là sự giải thoát, sự hoàn toàn giải thoát.

විජ්ජාවිමුත්තීති නෙක්ඛම්මං විජ්ජතීති විජ්ජා, කාමච්ඡන්දතො මුච්චතීති විමුත්ති. විජ්ජන්තො මුච්චති, මුච්චන්තො විජ්ජතීති – විජ්ජාවිමුත්ති. අබ්‍යාපාදො විජ්ජතීති විජ්ජා, බ්‍යාපාදතො විමුච්චතීති විමුත්ති. විජ්ජන්තො මුච්චති, මුච්චන්තො විජ්ජතීති – විජ්ජාවිමුත්ති…පෙ… අරහත්තමග්ගො විජ්ජතීති විජ්ජා, සබ්බකිලෙසෙහි මුච්චතීති විමුත්ති. විජ්ජන්තො මුච්චති, මුච්චන්තො විජ්ජතීති – විජ්ජාවිමුත්ති.

Về ‘minh giải thoát’: Sự xuất ly có mặt nên là minh, được giải thoát khỏi dục tham nên là giải thoát. Đang có mặt thì được giải thoát, đang giải thoát thì có mặt – nên là minh giải thoát. Sự vô sân có mặt nên là minh, được giải thoát khỏi sân hận nên là giải thoát. Đang có mặt thì được giải thoát, đang giải thoát thì có mặt – nên là minh giải thoát... cho đến... Thánh đạo A-la-hán có mặt nên là minh, được giải thoát khỏi tất cả phiền não nên là giải thoát. Đang có mặt thì được giải thoát, đang giải thoát thì có mặt – nên là minh giải thoát.

අධිසීලං අධිචිත්තං අධිපඤ්ඤාති නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දං, සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි, අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධි, දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධි. යො තත්ථ සංවරට්ඨො, අයං අධිසීලසික්ඛා. යො තත්ථ අවික්ඛෙපට්ඨො, අයං අධිචිත්තසික්ඛා. යො තත්ථ දස්සනට්ඨො, අයං අධිපඤ්ඤාසික්ඛා. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදං සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි, අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධි. දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධි. යො තත්ථ සංවරට්ඨො, අයං අධිසීලසික්ඛා. යො තත්ථ අවික්ඛෙපට්ඨො, අයං අධිචිත්තසික්ඛා. යො තත්ථ දස්සනට්ඨො, අයං අධිපඤ්ඤාසික්ඛා.

Về ‘tăng thượng giới, tăng thượng tâm, tăng thượng tuệ’: Do sự xuất ly đối với dục tham, với ý nghĩa phòng hộ là giới thanh tịnh, với ý nghĩa không tán loạn là tâm thanh tịnh, với ý nghĩa thấy là kiến thanh tịnh. Ý nghĩa phòng hộ nào ở đó, đây là tăng thượng giới học. Ý nghĩa không tán loạn nào ở đó, đây là tăng thượng tâm học. Ý nghĩa thấy nào ở đó, đây là tăng thượng tuệ học. Do sự vô sân đối với sân hận, với ý nghĩa phòng hộ là giới thanh tịnh... cho đến... Do Thánh đạo A-la-hán đối với tất cả phiền não, với ý nghĩa phòng hộ là giới thanh tịnh, với ý nghĩa không tán loạn là tâm thanh tịnh, với ý nghĩa thấy là kiến thanh tịnh. Ý nghĩa phòng hộ nào ở đó, đây là tăng thượng giới học. Ý nghĩa không tán loạn nào ở đó, đây là tăng thượng tâm học. Ý nghĩa thấy nào ở đó, đây là tăng thượng tuệ học.

පස්සද්ධීති නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දං පටිප්පස්සම්භෙති, අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදං පටිප්පස්සම්භෙති…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ පටිප්පස්සම්භෙති.

Về ‘khinh an’: Do sự xuất ly làm cho dục tham được an tịnh, do sự vô sân làm cho sân hận được an tịnh... cho đến... do Thánh đạo A-la-hán làm cho tất cả phiền não được an tịnh.

ඤාණන්ති කාමච්ඡන්දස්ස පහීනත්තා නෙක්ඛම්මං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං; බ්‍යාපාදස්ස පහීනත්තා අබ්‍යාපාදො ඤාතට්ඨෙන ඤාණං…පෙ… සබ්බකිලෙසානං පහීනත්තා අරහත්තමග්ගො ඤාතට්ඨෙන ඤාණං.

Về ‘trí’: Do đã đoạn trừ dục tham, sự xuất ly với ý nghĩa biết là trí; do đã đoạn trừ sân hận, sự vô sân với ý nghĩa biết là trí... cho đến... do đã đoạn trừ tất cả phiền não, Thánh đạo A-la-hán với ý nghĩa biết là trí.

දස්සනන්ති කාමච්ඡන්දස්ස පහීනත්තා නෙක්ඛම්මං දිට්ඨත්තා දස්සනං. බ්‍යාපාදස්ස පහීනත්තා අබ්‍යාපාදො දිට්ඨත්තා දස්සනං…පෙ… සබ්බකිලෙසානං පහීනත්තා අරහත්තමග්ගො දිට්ඨත්තා දස්සනං.

Về ‘kiến’: Do đã đoạn trừ dục tham, sự xuất ly do đã thấy nên là kiến. Do đã đoạn trừ sân hận, sự vô sân do đã thấy nên là kiến... cho đến... do đã đoạn trừ tất cả phiền não, Thánh đạo A-la-hán do đã thấy nên là kiến.

විසුද්ධීති [Pg.417] කාමච්ඡන්දං පජහන්තො නෙක්ඛම්මෙන විසුජ්ඣති. බ්‍යාපාදං පජහන්තො අබ්‍යාපාදෙන විසුජ්ඣති…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තො අරහත්තමග්ගෙන විසුජ්ඣති.

Về ‘thanh tịnh’: Đang từ bỏ dục tham, được thanh tịnh do sự xuất ly. Đang từ bỏ sân hận, được thanh tịnh do sự vô sân... cho đến... đang từ bỏ tất cả phiền não, được thanh tịnh do Thánh đạo A-la-hán.

නෙක්ඛම්මන්ති කාමානමෙතං නිස්සරණං, යදිදං නෙක්ඛම්මං. රූපානමෙතං නිස්සරණං, යදිදං ආරුප්පං. යං ඛො පන කිඤ්චි භූතං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං, නිරොධො තස්ස නෙක්ඛම්මං. බ්‍යාපාදස්ස අබ්‍යාපාදො නෙක්ඛම්මං. ථිනමිද්ධස්ස ආලොකසඤ්ඤා නෙක්ඛම්මං…පෙ… සබ්බකිලෙසානං අරහත්තමග්ගො නෙක්ඛම්මං.

Về ‘sự xuất ly’: Đây là sự thoát khỏi các dục, tức là sự xuất ly. Đây là sự thoát khỏi các sắc, tức là cõi vô sắc. Bất cứ cái gì đã sinh, hữu vi, do duyên sinh, sự diệt của nó là sự xuất ly. Sự vô sân là sự xuất ly khỏi sân hận. Quang tưởng là sự xuất ly khỏi hôn trầm thụy miên... cho đến... Thánh đạo A-la-hán là sự xuất ly khỏi tất cả phiền não.

නිස්සරණන්ති කාමානමෙතං නිස්සරණං, යදිදං නෙක්ඛම්මං. රූපානමෙතං නිස්සරණං, යදිදං ආරුප්පං. යං ඛො පන කිඤ්චි භූතං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං, නිරොධො තස්ස නිස්සරණං. කාමච්ඡන්දස්ස නෙක්ඛම්මං නිස්සරණං. බ්‍යාපාදස්ස අබ්‍යාපාදො නිස්සරණං…පෙ… සබ්බකිලෙසානං අරහත්තමග්ගො නිස්සරණං.

Về ‘sự thoát khỏi’: Đây là sự thoát khỏi các dục, tức là sự xuất ly. Đây là sự thoát khỏi các sắc, tức là cõi vô sắc. Bất cứ cái gì đã sinh, hữu vi, do duyên sinh, sự diệt của nó là sự thoát khỏi. Sự xuất ly là sự thoát khỏi dục tham. Sự vô sân là sự thoát khỏi sân hận... cho đến... Thánh đạo A-la-hán là sự thoát khỏi tất cả phiền não.

පවිවෙකොති කාමච්ඡන්දස්ස නෙක්ඛම්මං පවිවෙකො …පෙ… සබ්බකිලෙසානං අරහත්තමග්ගො පවිවෙකො.

Về ‘sự viễn ly’: Sự xuất ly là sự viễn ly khỏi dục tham ... cho đến ... Thánh đạo A-la-hán là sự viễn ly khỏi tất cả phiền não.

වොස්සග්ගොති නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දං වොස්සජ්ජතීති – වොස්සග්ගො. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදං වොස්සජ්ජතීති – වොස්සග්ගො…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ වොස්සජ්ජතීති – වොස්සග්ගො.

Về ‘sự xả ly’: Do sự xuất ly từ bỏ dục tham – nên là sự xả ly. Do sự vô sân từ bỏ sân hận – nên là sự xả ly... cho đến... do Thánh đạo A-la-hán từ bỏ tất cả phiền não – nên là sự xả ly.

චරියාති කාමච්ඡන්දං පජහන්තො නෙක්ඛම්මෙන චරති. බ්‍යාපාදං පජහන්තො අබ්‍යාපාදෙන චරති…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තො අරහත්තමග්ගෙන චරති.

Về ‘sự thực hành’: Đang từ bỏ dục tham, vị ấy thực hành với sự xuất ly. Đang từ bỏ sân hận, vị ấy thực hành với sự vô sân... cho đến... đang từ bỏ tất cả phiền não, vị ấy thực hành với Thánh đạo A-la-hán.

ඣානවිමොක්ඛොති නෙක්ඛම්මං ඣායතීති – ඣානං. කාමච්ඡන්දං ඣාපෙතීති – ඣානං. ඣායන්තො මුච්චතීති – ඣානවිමොක්ඛො. ඣාපෙන්තො මුච්චතීති – ඣානවිමොක්ඛො. ඣායන්තීති ධම්මා. ඣාපෙන්තීති කිලෙසෙ. ඣාතෙ ච ඣාපෙ ච ජානාතීති – ඣානඣායී. අබ්‍යාපාදො ඣායතීති ඣානං. බ්‍යාපාදං ඣාපෙතීති – ඣානං…පෙ… ආලොකසඤ්ඤා ඣායතීති – ඣානං. ථිනමිද්ධං ඣාපෙතීති – ඣානං…පෙ… අරහත්තමග්ගො [Pg.418] ඣායතීති – ඣානං. සබ්බකිලෙසෙ ඣාපෙතීති – ඣානං. ඣායන්තො මුච්චතීති – ඣානවිමොක්ඛො. ඣාපෙන්තො මුච්චතීති – ඣානවිමොක්ඛො. ඣායන්තීති – ධම්මා. ඣාපෙන්තීති – කිලෙසෙ. ඣාතෙ ච ඣාපෙ ච ජානාතීති – ඣානඣායී.

Về ‘thiền giải thoát’: Sự xuất ly thiêu đốt (đối tượng) – nên là thiền. Thiêu đốt dục tham – nên là thiền. Đang thiêu đốt (đối tượng) thì được giải thoát – nên là thiền giải thoát. Đang thiêu đốt (phiền não) thì được giải thoát – nên là thiền giải thoát. Các pháp thiêu đốt (đối tượng). Thiêu đốt các phiền não. Biết cả (pháp) thiêu đốt và (phiền não) bị thiêu đốt – nên là người có thiền. Sự vô sân thiêu đốt (đối tượng) nên là thiền. Thiêu đốt sân hận – nên là thiền... cho đến... quang tưởng thiêu đốt (đối tượng) – nên là thiền. Thiêu đốt hôn trầm thụy miên – nên là thiền... cho đến... Thánh đạo A-la-hán thiêu đốt (đối tượng) – nên là thiền. Thiêu đốt tất cả phiền não – nên là thiền. Đang thiêu đốt (đối tượng) thì được giải thoát – nên là thiền giải thoát. Đang thiêu đốt (phiền não) thì được giải thoát – nên là thiền giải thoát. Các pháp thiêu đốt (đối tượng). Thiêu đốt các phiền não. Biết cả (pháp) thiêu đốt và (phiền não) bị thiêu đốt – nên là người có thiền.

42. භාවනා අධිට්ඨානං ජීවිතන්ති කාමච්ඡන්දං පජහන්තො නෙක්ඛම්මං භාවෙතීති – භාවනාසම්පන්නො. නෙක්ඛම්මවසෙන චිත්තං අධිට්ඨාතීති – අධිට්ඨානසම්පන්නො. ස්වායං එවං භාවනාසම්පන්නො අධිට්ඨානසම්පන්නො සමං ජීවති, නො විසමං; සම්මා ජීවති, නො මිච්ඡා; විසුද්ධං ජීවති, නො කිලිට්ඨන්ති – ආජීවසම්පන්නො. ස්වායං එවං භාවනාසම්පන්නො අධිට්ඨානසම්පන්නො ආජීවසම්පන්නො යඤ්ඤදෙව පරිසං උපසඞ්කමති – යදි ඛත්තියපරිසං යදි බ්‍රාහ්මණපරිසං යදි ගහපතිපරිසං යදි සමණපරිසං – විසාරදො උපසඞ්කමති අමඞ්කුභූතො. තං කිස්ස හෙතු? තථා හි සො භාවනාසම්පන්නො අධිට්ඨානසම්පන්නො ආජීවසම්පන්නො.

42. Về ‘sự tu tập, sự quyết định, đời sống’: Đang từ bỏ dục tham, vị ấy tu tập sự xuất ly – nên là người thành tựu sự tu tập. Do năng lực của sự xuất ly, vị ấy quyết định tâm – nên là người thành tựu sự quyết định. Vị ấy như vậy, thành tựu sự tu tập, thành tựu sự quyết định, sống bình đẳng, không bất bình đẳng; sống chân chánh, không tà vạy; sống thanh tịnh, không ô nhiễm – nên là người thành tựu mạng sống. Vị ấy như vậy, thành tựu sự tu tập, thành tựu sự quyết định, thành tựu mạng sống, đi đến bất cứ hội chúng nào – dù là hội chúng Sát-đế-lỵ, dù là hội chúng Bà-la-môn, dù là hội chúng gia chủ, dù là hội chúng Sa-môn – vị ấy đi đến một cách tự tin, không rụt rè. Điều đó vì nhân gì? Vì rằng vị ấy thành tựu sự tu tập, thành tựu sự quyết định, và thành tựu mạng sống.

බ්‍යාපාදං පජහන්තො අබ්‍යාපාදං භාවෙතීති – භාවනාසම්පන්නො…පෙ… ථිනමිද්ධං පජහන්තො ආලොකසඤ්ඤං භාවෙතීති – භාවනාසම්පන්නො…පෙ… උද්ධච්චං පජහන්තො අවික්ඛෙපං භාවෙතීති – භාවනාසම්පන්නො…පෙ… විචිකිච්ඡං පජහන්තො ධම්මවවත්ථානං භාවෙතීති – භාවනාසම්පන්නො…පෙ… අවිජ්ජං පජහන්තො විජ්ජං භාවෙතීති – භාවනාසම්පන්නො…පෙ… අරතිං පජහන්තො පාමොජ්ජං භාවෙතීති – භාවනාසම්පන්නො…පෙ… නීවරණෙ පජහන්තො පඨමං ඣානං භාවෙතීති – භාවනාසම්පන්නො…පෙ… සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තො අරහත්තමග්ගං භාවෙතීති – භාවනාසම්පන්නො. අරහත්තමග්ගවසෙන චිත්තං අධිට්ඨාතීති – අධිට්ඨානසම්පන්නො. ස්වායං එවං භාවනාසම්පන්නො අධිට්ඨානසම්පන්නො සමං ජීවති, නො විසමං; සම්මා ජීවති, නො මිච්ඡා; විසුද්ධං ජීවති, නො කිලිට්ඨන්ති – ආජීවසම්පන්නො. ස්වායං එවං භාවනාසම්පන්නො අධිට්ඨානසම්පන්නො ආජීවසම්පන්නො යඤ්ඤදෙව පරිසං උපසඞ්කමති – යදි ඛත්තියපරිසං යදි බ්‍රාහ්මණපරිසං යදි ගහපතිපරිසං යදි සමණපරිසං – විසාරදො උපසඞ්කමති අමඞ්කුභූතො. තං කිස්ස හෙතු? තථා හි සො භාවනාසම්පන්නො අධිට්ඨානසම්පන්නො ආජීවසම්පන්නොති.

Do từ bỏ sân hận, vị ấy tu tập tâm không sân hận, nên được gọi là người thành tựu về sự tu tập... (tương tự)... Do từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy tu tập tưởng về ánh sáng, nên được gọi là người thành tựu về sự tu tập... (tương tự)... Do từ bỏ trạo cử, vị ấy tu tập sự không phóng dật, nên được gọi là người thành tựu về sự tu tập... (tương tự)... Do từ bỏ hoài nghi, vị ấy tu tập sự xác định các pháp, nên được gọi là người thành tựu về sự tu tập... (tương tự)... Do từ bỏ vô minh, vị ấy tu tập minh, nên được gọi là người thành tựu về sự tu tập... (tương tự)... Do từ bỏ sự không hoan hỷ, vị ấy tu tập niềm hân hoan, nên được gọi là người thành tựu về sự tu tập... (tương tự)... Do từ bỏ các triền cái, vị ấy tu tập thiền thứ nhất, nên được gọi là người thành tựu về sự tu tập... (tương tự)... Do từ bỏ tất cả phiền não, vị ấy tu tập đạo A-la-hán, nên được gọi là người thành tựu về sự tu tập. Do năng lực của đạo A-la-hán, vị ấy quyết định tâm, nên được gọi là người thành tựu về sự quyết định. Vị ấy, người như vậy thành tựu về sự tu tập, thành tựu về sự quyết định, sống một cách quân bình, không sống một cách không quân bình; sống một cách chân chánh, không sống một cách tà vạy; sống một cách thanh tịnh, không sống một cách ô nhiễm, nên được gọi là người thành tựu về mạng sống. Vị ấy, người như vậy thành tựu về sự tu tập, thành tựu về sự quyết định, thành tựu về mạng sống, khi đi đến bất cứ hội chúng nào – dù là hội chúng Sát-đế-lợi, dù là hội chúng Bà-la-môn, dù là hội chúng gia chủ, dù là hội chúng Sa-môn – vị ấy đi đến một cách tự tin, không bối rối. Điều ấy vì lý do gì? Vì rằng vị ấy là người thành tựu về sự tu tập, thành tựu về sự quyết định, và thành tựu về mạng sống.

මාතිකාකථා නිට්ඨිතා.

Phần Luận về Mẫu Đề đã kết thúc.

පඤ්ඤාවග්ගො තතියො.

Phẩm Tuệ, phần thứ ba.

තස්සුද්දානං –

Phần tóm lược của phẩm ấy như sau:

පඤ්ඤා [Pg.419] ඉද්ධි අභිසමයො, විවෙකො චරියපඤ්චමො;

පාටිහාරි සමසීසි, සතිපට්ඨානා විපස්සනා;

තතියෙ පඤ්ඤාවග්ගම්හි, මාතිකාය ච තෙ දසාති.

Tuệ, thần thông, thắng tri, viễn ly, và hạnh là thứ năm; Biến hóa, đồng đẳng, niệm xứ, và minh sát; Trong phẩm Tuệ thứ ba, cùng với Mẫu Đề, có mười phần ấy.

මහාවග්ගො යුගනද්ධො, පඤ්ඤාවග්ගො ච නාමතො;

තයොව වග්ගා ඉමම්හි, පටිසම්භිදාපකරණෙ.

Đại Phẩm, Phẩm Song Liên, và Phẩm Tuệ là tên gọi; có ba phẩm như vậy trong bộ Vô Ngại Giải Đạo này.

අනන්තනයමග්ගෙසු, ගම්භීරො සාගරූපමො;

නභඤ්ච තාරකාකිණ්ණං, ථූලො ජාතස්සරො යථා;

කථිකානං විසාලාය, යොගීනං ඤාණජොතනන්ති.

Trong các đạo lộ với vô số phương pháp, (bộ luận này) sâu thẳm như đại dương; và như bầu trời đầy sao, như hồ Jātassara rộng lớn; giúp cho các vị giảng sư được (trí tuệ) quảng bác, và làm rạng ngời trí tuệ của các hành giả.

පටිසම්භිදාමග්ගපාළි නිට්ඨිතා.

Kinh Vô Ngại Giải Đạo đã kết thúc.